text:
Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy
PACHANTIN LLAQTAKUNAPI RUNAP ALLIN KANANPAQ HATUN KAMACHIKUY
Paqarichiq: Huñunashqa Nasyunkuna
Contents
- 1 Qallariy simi
- 2 Huk Ñiqin (1)
- 3 Iskay Ñiqin (2)
- 4 Kimsa Ñiqin (3)
- 5 Tawa Ñiqin (4)
- 6 Pichqa Ñiqin (5)
- 7 Suqta Ñiqin (6)
- 8 Qanchis Ñiqin (7)
- 9 Pusaq Ñiqin (8)
- 10 Isqun Ñiqin (9)
- 11 Chunka Ñiqin (10)
- 12 Chunka Hukniyuq Ñiqin (11)
- 13 Chunka Iskayniyuq Ñiqin (12)
- 14 Chunka Kimsayuq Ñiqin (13)
- 15 Chunka Tawayuq Ñiqin (14)
- 16 Chunka Pichqayuq Ñiqin (15)
- 17 Chunka Suqtayuq Ñiqin (16)
- 18 Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (17)
- 19 Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (18)
- 20 Chunka Isqunniyuq Ñiqin (19)
- 21 Iskay Chunka Ñiqin (20)
- 22 Iskay Chunka Hukniyuq Ñiqin (21)
- 23 Iskay Chunka Iskayniyuq Ñiqin (22)
- 24 Iskay Chunka Kimsayuq Ñiqin (23)
- 25 Iskay Chunka Tawayuq Ñiqin (24)
- 26 Iskay Chunka Pichqayuq Ñiqin (25)
- 27 Iskay Chunka Suqtayuq Ñiqin (26)
- 28 Iskay Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (27)
- 29 Iskay Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (28)
- 30 Iskay Chunka Isqunniyuq Ñiqin (29)
- 31 Kimsa Chunka Ñiqin (30)
- 32 Hawa tinkikuna
Qallariy simi[edit]
Pachantin ayllu wawap allin kawsaypi kananta yuyaykuspan, kay kamachikuy paqarin. Runap kawsay qasi kusi kawsaypi kananpaq, tukuy llakipi kaspapas "justicia" taripananpaq. Kikin runakayninta runa masinkunawan riqsichispa kawsananpaq.
Runap runa kayninta sarunchasqata rikuspan, wakin ima millay sallqa runakunap runa masinta ku'muchisqanta, waqachisqanta rikuspan, kay ancha sut'i kamachikuykuna rikhurin, aswan allin, aswan sumaq kawsay runap taripananpaq; mana imamanta manchakuspa, mana yarqayta muchuspa, sut'i simipi rimarispa qasi kawsaypi kananpaq.
Runapaqpuni tukuy ima allinkunapas kamasqa karqan. Chay kamasqa kasqanta riqsispan; "derechon" kasqanta yachaspan kay simikuna kamakun qharipas warmipas kuskachasqalla kawsanankupaq, sapa p'unchaw aswanta hananchakuspa. Kawsanankupaq: paykuna ukhupipas, llapa ayllu runa ukhupipas, sapanka runataqmi tukuy llakimanta qispisqalla purikunan, llapa "mundo" pachantinman qasi kawsay mast'arikunanpaq.
Tiksi muyuntin "mundup" "estadonkuna" huñuykunakuspan, ancha allinta rimanakunku "Organización de las Naciones Unidas" sutita churaykukuspa. Hina sumaqta, allinta yuyayukuspataq, ruwaspataq, huk sunqulla kamachinakunku yanapanakunankupaq, runap runakayninta, qispisqa kayninta, tukuy "derechunta" hunt'achinankupaq.
Chay rimasqanku hunt'akunanpaqtaqmi, hatun "Asamblea" nisqa, ancha sut'inta quwanchik kay "Declaración Universal de los Derechos Humanos" qillqapi, llapa llaqtakuna ch'ullallata yuyaykuspa runap allinkayninta takyachinanpaq, chay allin kamachikuy simikuna hunt 'akunanpaq.
Kaqllataqmi riqsichina, yachachina qhipa wiñay runamanpas, waynakunamanpas aswan allinta paykuna hunt'achinanpaq aswan allin yuyaytawanpas yapanankupaq, kikin "nacionninkupipas", pachantin nacionkunapipas.
HATUN RIMANAKUYPI CHANINCHASQA KAMACHIKUY
Huk Ñiqin (1)[edit]
Llapa runam kay pachapi paqarin qispisqa, "libre" nisqa, allin kawsaypi, chaninchasqa kawsaypi kananpaq, yuyayniyuq, yachayniyuq runa kasqanman hina. Llapa runamasinwantaqmi wawqintin hina munanakunan.
Iskay Ñiqin (2)[edit]
Kay hatun kamachikuyqa llapa runapaqmi, qasilla qispisqalla purikunanpaq, pipas kachun, mistipas, runapas, yuraqpas yanapas; warmipas, qharipas. Taytachakuna mamachakunapi iñiqpas. Pacha Mama yupaychaqpas; imayna yuyaykuq runapas. May llaqtayuqpas; wakchapas, qhapaqpas.
Kimsa Ñiqin (3)[edit]
Llapan runam kawsaypachapaq kamasqa, mana piqpa rimapayasqantaqmi purikunan kawsanan p'unchawkama.
Tawa Ñiqin (4)[edit]
Manam pipas runap chitasqan kamachipi puriyta atinchu. Runawan yanachikuyqa unayñam tukukapun, kay "Declaración de los Derechos Humanostaq" chaninchan chay tukukuyninta, wiñaypaq. Yanachikuyqa qunqaypachaman churasqan kapun.
Pichqa Ñiqin (5)[edit]
Manam pipas, piqpapas, k'irisqan, muchuchisqan, k'umuchisqan kananchu.
Suqta Ñiqin (6)[edit]
Llapa runap "derechunmi", maypipas runa hina "respetasqa" kananpaq.
Qanchis Ñiqin (7)[edit]
Leypaqqa, hatun kamachikuypaqqa llapa runapas kikillan, "igual" llamk'anchik; mana pitapas akllaspa, mana pitapas t'aqarparispa.
Pusaq Ñiqin (8)[edit]
Llapa runapaq churasqan sapanka "nacionpi", hatun llaqtapi "tribunalkuna", "leywan", "amparakunanpaq" piña mayña runakayninta sarunchayta munaptinpas.
Isqun Ñiqin (9)[edit]
Manam pipas yanqa qasinmantaqa muchuy wasipi wichq'asqapas, llaqtanmanta qarqusqapas kayta atinchu.
Chunka Ñiqin (10)[edit]
Llapa runapas, imamantaña huchachasqa kaspapas, "tribunalpa" uyarisqanmi kanan; chayman hina huchayuq kasqanpas, mana huchayuq kasqanpaq yachakunanpaq.
Chunka Hukniyuq Ñiqin (11)[edit]
Hayk'am huchachasqa runaqqa, kanmi "derechon" manam huchayuqchu kani, ninanpaq "justicia" taripanankama. Allin ch'uyaman "justicia" chayaspa, ima muchuymanpas churana, huchanman hina.
Chunka Iskayniyuq Ñiqin (12)[edit]
Manam piqpa imayna kawsakusqantapas tapupakuyta atinchikchu. Manataqmi imaynatas warminwan, wawankunawan tiyan chaytapas yachayta munananchikchu. Manam runap allin kasqanta, "honranta", allin runa kasqanta panpachanachu; Chaykuna ruwasqamantaqa "leymi" muchuchinan. Chay tukuywanpis, manam pipas qillqa apachisqanchikta, "carta" chaskinanchikta pakallapi, mana yachasqanchik "liita" yachayta atinchu. Llapa runam chay mana chaninmanta "libre" kanan, "leypa" "protejisqan.
Chunka Kimsayuq Ñiqin (13)[edit]
Llapa runam may munasqantapas purikunan, tiyananpaqtaq may llaqtatapas, may chiqastapas akllakunan. "Nacionninmanta" lluqsispapas kaqmi kutiykampuyta atillantaq.
Chunka Tawayuq Ñiqin (14)[edit]
Chiqnisqaña, qatiykachasqaña kaspapas, piqpa wasinpipas, maypipas pakuykukuyta atinmi, may "nacionpipas", may llaqtapipas, may chiqaspipas. Manam "común" huchayuqman aypanchu kay "derecho".
Chunka Pichqayuq Ñiqin (15)[edit]
Llapa runakunap "derechunmi huk nacionalidadniyuq" kay. Llapataqmi mayqin naciontapas tiyananpaq akllakuyta atin. Chaymantaqa manam pipas hark'akuyta atinchu. Manataqmi pipas, maypas "nacionalidadninchikta" qichuyta atinchu, nitaq huk "nacionalidad" akllakunanchikta tatichiyta atinchu.
Chunka Suqtayuq Ñiqin (16)[edit]
Qharipas warmipas hunt'asqa watanman chayaspaqa "casarakuyta" atin piwanpas maywanpas, mana piqpa hark'akusqan, yuraqwanña yanawanña, paykuna pura tinkuku, munanakunku chayqa. Warmi qhari wawakunantin tiyaspataqmi allin rimanakuypi tiyananku, kikin "derechuyuq" huk sunqulla tiyaspapis, t'aqanakuspapis.
Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (17)[edit]
Llapa runaqmi kanan hallp'apas, wasipas, tukuy ima kawsaypas, pay sapanpa, llamk'ananpaqpas, wakipi llamk'ananpaqpas. Manam piqpa kaqninpas qichuy atikunchu.
Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (18)[edit]
Llapa runam yuyaykukuyta, hamut'ayta atin yuyaychakusqanman hina. Manam pipas chaytaqa hark'ayta atinmanchu. Kaqtaqmi ima "religionpipas" kawsayta atin tukuy runap yachachkasqan.
Chunka Isqunniyuq Ñiqin (19)[edit]
Tukuy runapas umanpi yuyaykusqantam rimarinan manapitapas manchakuspa. Yuyaykusqantataqmi pachantin runaman, tiksi muyuntin, lliw "munduntin" runaman riqsichinan yachananpaq. Sut'im rimaqtan pacha kamaq taytachapas yanapan. Chay yuyaykukusqanmantaqa, ruwasqanmantaqa manam pipas chiqniytapas, huchachaytapas atinchu.
Iskay Chunka Ñiqin (20)[edit]
Pi runapas, may runapas huñunakuytaqa atinmi. Runa huñunakuyqa kananpunin; allin rimanakuypaq, sumaq rimanakuypaqqa. Ichaqa, manataqmi pipas tanqasqaqa, mat'isqaqa, ima huñunakuymanpas yaykunanchu.
Iskay Chunka Hukniyuq Ñiqin (21)[edit]
Llapa runapas atinmi llaqtanta "nacionninta" kamachiyta; chaypaq akllasqa, chaypaq churasqa kaspaqa; pay kikinpas, masi mink'anta churaspapas. Kuskallan llapa runapas kanchik, llapataqmi kamachikuq kaytapas atinchi Llaqtap munayninmi kamachikuqtaqa hurqun, llapa runamanta hukta akllaspa sumaq hatun rimanakuypi, "eleccionispi akllaspa.
Iskay Chunka Iskayniyuq Ñiqin (22)[edit]
Llapa runan, imaynam kawsasqanman hina llaqtanwan, "nacionninwan" quchikunan mikhuytapas, tukuy ima kawsaytapas; yachaytawanpas, yachayninman yapananpaq, chaywantaq hananchasqa runa kananpaq.
Iskay Chunka Kimsayuq Ñiqin (23)[edit]
Llapa runapaq kamasqan llamk'ayqa, sapanka runataqmi akllakunan imam munasqan llamk'ayta. Tukuymi llamk'ananpaq yanapasqa kanan. Yanqa, qasi kaytaqa mana runa atinchu. Runaqa chanintan, llamk'asqanman hina chaskinan "salariontaqa". Llapa runam chaskinan kallpanpa chanintaqa, paypa kawsananpaq hina; warminpa, wawankunap kawsananpaq hina. Manachaytaqmi llaqta runa yanapanan. Tukuy runam "sindicato" "organizayta" atin; hinallataq "sindicalizado" "derechun" "respetachinanpaq".
Iskay Chunka Tawayuq Ñiqin (24)[edit]
Llapa llamk'aq runapaqmi samana p'unchawqa churasqa. Kikillantaqmi, kaqllataqmi "vacaciones" ñisqa, sapa wata asllapas huk killa samayniyuq kanan mana llamkaspa "pagasqa".
Iskay Chunka Pichqayuq Ñiqin (25)[edit]
Llapa runapaqmi kanan allin kawsay, kaqllataq warminpaqpas, wawankunapaqpas. Kananmi mikhunanpas, wasinpas, p'achanpas; kanantaqmi hampiqnin "medicupas". "Seguro Socialpas" kananmi paypaqqa mana llamk'ayta atiptin, unquptin; warmin wañuptin, ima llakipiña kaptinpas. Wachakuq warmiqa rikusqam qhawasqam kanan. Wawakunapas kaqllataqmi kanan; "Casadop" wawanpas, mana "casadop" wawanpas.
Iskay Chunka Suqtayuq Ñiqin (26)[edit]
Tukuy runapaq churasqan "escuela", "colegio", "educación", llapataqmi chaykunata chaskinan mana qullqillamanta. Hatun yachaywasimantaqmi yaykunan aswan umayuq, yuyayniyuq, hamawtayuq hina. "Educacionqa" llapa runap aswan allinruna kananpaqmi, llapa runamasintin munanakunanpaqmi, maymantaña kaptinpas, may llaqtayuqña kaptinpas.
Iskay Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (27)[edit]
Llapa runam riqsinan hatun yachayniyuqpa yachayninkunata, chaymi "ciencia" nisqa, llapan riqsinan tukuy sumaq ruwaykunata: "artes" sutiyuq. Llapa runam yachanan, aypanan hatun yachay, kawsay yachay, aswan hatun "filosofía" nisqa hamutay kuraq yachayta.
Iskay Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (28)[edit]
Sapanka runam munannanchik kay hatun kamachikuy simikunap huntakunanta, llapa pachantin, "munduntin" llaqtakunapi.
Iskay Chunka Isqunniyuq Ñiqin (29)[edit]
Ayllunchikpi kawsaq runataqa, llaqtanchik runataqa, anchatan, munana, yupaychana; ayllun, llaqtan sapanka runatapas uywawanchik, wawanmi kanchik.
Kimsa Chunka Ñiqin (30)[edit]
Kay hatun kamachikuy simikunaqa manam huk runallapaqchu; manataqmi "nacionkunap" kamachiqkunallapaqchu, llapa runap allinninpaqmi, pachantin llaqtakunapitaqmi hunt'akunan.
Hawa tinkikuna[edit]
- http://qu.wikipedia.org/wiki/Pachantin_llaqtakunapi_runap_allin_kananpaq_hatun_kamachikuy (Qhichwa Wikipidiyapi qillqa)
- Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy (Qusqu Qhichwa simipi)


c: text/html

text:
7 KAQ YACHACHIKUY
Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy
¿Imanasqataq seguropuni kachwan wañuqkuna kawsarimunankumanta?
¿Munanpunichu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
¿Pikunataq kawsarimunqaku?
1-3. ¿Imataq enemigo hina llapallanchikta qatikachawachkanchik, hinaspa imaynataq tarikunchik Bibliapa nisqanmanta yachaspanchik?
PIENSARIY kaypi: qanmi enemigoykimanta lluptichkanki, payñataqmi qanmanta aswan kallpasapa chaynallataq aswan kallpaqpas. Qamqa rikurqankiñam achka amigoykikunatapas wañurachiqta, chaymi hapirususpaykiqa manam llakipayasunkichu. Maynataña kallpaptikipas, haypaykamusuchkankiñam. Manañachusmi lluptiytaqa atinkichu. Ichaqa libraykusunaykipaqmi yanapaqniki qonqaymanta rikuriramun. Payqa aswan atiyniyoqraqmi chay enemigoykimantaqa hinaspam yanapaykuytapas munasunki. ¡Mayna allinmi chayqa!
2 Chayna kaqllam qamtapas huk enemigo qatikachasuchkankiña. Ichaqa, manam qamllatachu, llapallanchiktam qatikachawachkanchikqa. 6 kaq yachachikuypi yachasqanchikpi hinam Bibliaqa qawachiwanchik enemigonchik hina wañuy kasqanta. Manam pipas wañuymantaqa librakuchwanchu nitaq atipanchikmanchu, rikurqanchiktaqmi kuyasqanchikkunatapas wañurachisqanta. Jehová Diosmi ichaqa wañuymantapas aswan atiyniyoqqa. Paymi kuyakuq Librawaqninchikqa. Ñam rikuchirqaña wañuyta atipasqantaqa, chaynallataqmi wañuytaqa wiñaypaqpuni chinkachinqaña. Bibliam niwanchik: “Qepallaña chinkachinapaq kaq enemigoqa wañuymi”, nispa (1 Corintios 15:26). ¡Suma-sumaq willakuymi chayqa!
3 Huk ratollapas piensarisun pi kuyasqanchikpas wañukuptin mayna llakipi tarikusqanchikpi. Chaynapim entiendesun wañuqkuna kawsarimunankumanta Jehová Diospa promesan kusichiwasqanchikta (Isaias 26:19). Paymi wañuqkunata kawsarichimunqa, chaymi wañukuqkunapaq suyakuyninqa.
KUYASQANCHIK WAÑUKUPTIN
4. a) ¿Imanasqataq Jehová Diospa sientesqantaqa yachanchik Lazaro wañukuptin Jesuspa sientesqanpi? b) ¿Pikunawantaq Jesusqa sinchita kuyanakurqa?
4 ¿Kuyasqayki aylluykichu otaq amigoykichu wañukurqa? Sinchi llakipi tarikuspaykichá llumpayta waqarqanki mana imatapas rurayta atispayki. Chaynapi tarikuspanchikmi Diospa Palabran astawan kallpanchawananchikta necesitanchik (2 Corintios 1:3, 4). Bibliam yachachiwanchik Jehová Dios hinaspa Jesuspas wañuyta imaynata qawasqankuta. Willawanchikmi Jesuspa kuyasqan amigon wañukuptin imayna sientekusqanmanta, chaynapim Taytanpa llakikusqantapas qawachirqa (Juan 14:9). Jerusalen llaqtaman rispanmi watupayarqa Betania hichpallanpi yachaq Lazarota chaynallataq Mariatawan Marta paninkunatapas. Llumpaytam kuyanakurqaku chaymi Bibliaqa nin: “Jesusqa sinchitam kuyarqa Lazarota, kuyarqataqmi Martatapas chaynataq ñañantapas”, nispa (Juan 11:5). Ichaqa Lazarom wañukurqa 6 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa.
5, 6. a) ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa Lazaropa wañukusqanmanta ayllunkunawan amistadninkuna waqaptinku? b) ¿Imaynanpitaq kallpanchawanchik Jesuspa sinchi llakikusqan?
5 ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa amigon wañukuptin? Bibliam willawanchik Lazaropa ayllunkunatawan amistadninkunata Jesus watukusqanmanta, paykunam Lazaro wañukusqanmanta waqachkasqaku. Paykunata qawaykuspanmi “sonqonpi sinchita llakirikurqa” hinaspam ‘waqarqapas’ (Juan 11:33, 35). ¿Imanasqataq sinchita llakikurqa? ¿Manachu ima suyakuypas Lazaropaq karqa? Karqapunim suyakuyninqa. Jesusqa yacharqam sumaqllaña milagro pasakunanmanta (Juan 11:3, 4). Chayna pasakunan kachkaptinpas payqa ancha llakisqam tarikurqa pipas wañukuptinqa.
6 Jesuspa sinchi llakikusqanqa kallpanchawanchikmi. Yachachiwanchikmi Taytanwan paypas wañuyta cheqnisqankuta. Chaymantapas Jehová Diosqa ancha atiyniyoqmi kay enemigonchikta chinkachinanpaqqa. Qawarisun Jehová Diospa atiyninwan Jesus milagro rurasqanmanta.
“¡LAZARO, LLOQSIMUY!”
7, 8. ¿Imaynanpitaq Lazaropa wañukusqanmanta yachaqkunapaqqa mana ima suyakuyniyoqña Lazaroqa karqa, ichaqa imatam Jesus rurarqa?
7 Lazaroqa machaypim pampasqa kachkarqa, chaymi Jesusqa kamachirqa machaypa hatun rumi tapasqanta suchuchinankupaq. Tawa punchawñam wañukun, asnarichkanñachá nispanmi Martaqa harkakuyta munarqa (Juan 11:39). Runakunapa piensasqankuman hinaqa manachá ima rurakuytapas atikunmanñachu karqa.
8 Rumita suchurachiptinkum Jesusqa nisyunneqta qayarqa: “¡Lazaro, lloqsimuy!”, nispa. ¿Imataq chaynaqa pasakurqa? ‘¡Wañuqmi lloqsiramurqa!’. (Juan 11:43, 44.) Maynatachá runakunaqa kusikurqaku chayta rikuruspankuqa. Paninkunawan ayllunkunapas, chaynataq amigonkunawan vecinonkunapas yacharqakupunim Lazaro wañurusqantaqa, ichaqa kaqllamantam ancha kuyasqanku Lazarowan tupaykurqaku. Mosqoyninkupi hinachá runakunaqa chayta qawaspanku tarikurqaku. Kusikuywanchá abrazaykuspankuraq chaskiykurqaku. Chaynapim wañuytaqa vencekurqa.
9, 10. a) Lazarota kawsarichisqanpi, ¿imaynatam Jesus qawachirqa pimanta atiy chaskisqanta? b) ¿Imakunapim yanapawanchik kawsarimuykunamanta Bibliapi leesqanchikkuna?
9 Jesusqa manam nirqachu kikillanmanta milagrota rurarusqantaqa. Manaraq Lazarota qayachkaspanmi wañuqkunata kawsarichiq Jehová Dios Taytanta mañakurqa (Juan 11:41, 42). Manam chay kutillapichu Jehová Diosqa Churinman atiyta qorqa wañuqkunata kawsarichinanpaqqa. Lazoropa kawsarimuyninqa huk kaqllanmi isqon kawsarimuykunamanta Bibliapa willakusqanmantaqa. * Chaykunamanta yachayqa anchatam kusichiwanchik. Qawachiwanchikmi Jehová Dios mana pimanpas sayapakuq kasqanta, chaymi kawsarichirqa mozo-sipaskunata, machu-payakunata, warmi-qarikunata, Israel runakunata chaynataq forasterokunatapas. Runakunapa ancha kusikusqankutam kay willakuykunapi qawanchik. Ejemplopaq, huk sipaschata Jesus kawsarirachiptinmi tayta-mamanwan chaypi kaqkunapas “admirakuspanku sasasasata creerqaku” (Marcos 5:42). Manachá haykapipas paykunaqa qonqanmankuchu Jehová Diospa rurasqantaqa.
10 Jesuspa kawsarichisqan runakunaqa kaqllamantam tiempo risqanman hinaqa wañurqaku. Chaynaqa, ¿yanqapaqchu kawsarichinman karqa? Manapunim. Bibliapa kay willakuyninkunam cheqap yachachikuykunata qawachiwanchik hinaspapas sumaq suyakuytam qowanchik.
IMATAM YACHACHIWANCHIK KAWSARIMUYMANTA WILLAKUYKUNA
11. ¿Imaynatam qawachin Bibliapa willakusqanman hina Lazaropa kawsarimusqan Eclesiastes 9:5 nisqanmanta?
11 Bibliam yachachiwanchik wañuqkunaqa ‘manaña imatapas yachasqankuta’, chaywanqa nichkanmi manaña maypipas kawsasqankuta chaynataq manaña imatapas yachasqankuta. Chayna kasqantam Bibliaqa astawan qawachin Lazaromanta willakuspan. Wañuymanta kawsariramuspanqa, ¿runakuna admirakunankupaqchu hanaq pacha imayna kasqanmanta willakurqa? ¿Manchakuypaq nina rawrachkaqmantachu willakurqa? Manam. Bibliaqa manam chaymantaqa ninchu. Tawa punchaw Lazaro wañusqa kachkaspanqa ‘manañam imatapas yacharqachu’ (Eclesiastes 9:5). Puñuchkaq hinallam kachkarqa (Juan 11:11).
12. ¿Imanasqataq seguropuni kachwan Lazaro cheqaptapuni kawsarimusqanmanta?
12 Lazaropa kawsariramusqanmi qawachin wañuqkunapa kawsarimuynin mana cuento hinalla kasqanta aswanqa qawachinmi cheqappuni kasqanta. Achka runakunapa qayllanpim Jesusqa Lazarota kawsarirachirqa. Jesusta cheqnichkaspankupas yachachiypi punta apaq religiosokunaqa manam negarqakuchu Jesuspa milagro rurasqantaqa. Aswanmi nirqaku: “¿Imatataq rurasun? Kay runaqa achkatañam milagrokunata rurarun?”, nispa (Juan 11:47). Achka runakunam kawsarimuq Lazarota qawanankupaq rirqaku, chaymi Jesuspi iñirqaku. Lazaropa kawsarimusqanta rikuspankum yacharqaku Jesusqa Diospa kachamusqan churin kasqanta. Lliw runakunam chay milagromantaqa yacharqaku, chaymi rumi sonqo religiosokunaqa rimanakurqaku Jesustawan Lazarota imayna wañurachinankumanta (Juan 11:53; 12:9-11).
13. ¿Imanasqataq seguro kachwan wañuqkunata Jehová Dios kawsarichimunanmanta?
13 ¿Yanqalla creeychu kanman wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manapunim; Jesusmi nirqa huk punchawmi “llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku”, nispa (Juan 5:28). Tukuy kawsaq Unanchaq Jehová Diospaq, ¿sasachu kanman wañuqkunata kaqllamanta kawsarirachiyqa? Jehová Diospa mayna yuyarisqanmantam penden. ¿Yuyarinmanchu payqa wañukuq kuyasqanchikkunata? Yuyaymanay kaypi: ¡mana yupay atina lucerokunatam Diosqa sapakamata sutichan! (Isaias 40:26.) Chaynaqa Jehová Diosqa yuyarinpunim kuyasqanchik wañuqkunapa imayna kasqantaqa, munachkantaqmi kaqllamanta kawsarichimuytapas.
14, 15. Jobpa nisqanman hinaqa, ¿munachkanchu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
14 ¿Maynatataq Jehová Dios munachkan wañuqkunata kawsarichiytaqa? Munasqanmantapunim Bibliaqa yachachin. Diosman sonqo Job sutiyoq runam kaynata tapukurqa: “Sichum huk runa wañukuspanqa ¿yaqachum huktawan kawsarimunqa?”, nispa. Jobqa rimachkarqa Jehová Dios qayamunankama sepulturapi suyananmantam. Chaymi Jehová Diosta nirqa: “Qayakamuptikim ñoqañataq contestamusqayki. Hinaptinqa unanchawasqaykimantachá sientiypaqña-sientiwanki”, nispa (Job 14:13-15).
15 Chaynaqa, Jehová Diosqa munachkanpunim wañuqkunata kawsarichiytaqa. ¿Manachu chay yachayqa anchata kallpanchawanchik? Ichaqa, ¿imaynataq hamuq tiempopi kawsarimuyqa kanqa? ¿Pikunataq kawsarimunqaku, hinaspa maypitaq kawsarimunqaku?
“LLAPALLAN WAÑUQKUNAM KAWSARIMUNQAKU” SEPULTURAPI KASQANKUMANTA
16. ¿Imayna kawsakuypiñam kawsarimuqkunaqa kawsanqaku?
16 Ñawpa tiempopi wañuqkuna kawsarimusqankumanta Bibliapi leesqanchikmi yachachiwanchik hamuq tiempopi imam pasananmanta. Kay Pachapi kawsarimuq runakunaqa kuyasqan ayllunkunawanmi huñunakurqaku. Chay kawsarimuykunamantapas hamuq tiempopi kawsarimuyqa aswan allinraqmi kanqa. 3 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa, Diosqa munachkanpunim kay Allpa pachata paraisoman tikrayta. Chaymi wañuqkunaqa kawsarimunqaku manaña guerrakuna, onqoykuna nitaq mana allin ruraqkunapa kasqanpiña. Aswanmi kusisqallaña kay Pachapi wiñaypaq kawsakunqaku.
17. ¿Hayka runakunataq kawsarimunqaku?
17 ¿Pikunataq kawsarimunqaku? Jesusmi nirqa, ‘qayasqayta uyarispankum llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Chaynallataqmi Apocalipsis 20:13 nin: “Lamar qocha qomurqa chaypi kaq wañusqakunata, qomurqataqmi wañuypas chaynataq wañusqakunapa kasqanpas [“Hades”, NM] chaypi kaq wañusqakunata”. Hades ninanqa llapallan wañuqkunapa sepulturanmi. (Qawariy kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 212 kaq paginanta hinaspa 213 kaq paginantawan.) Llapallan chaypi kaqkuna kawsarimuptinkum wañukuqkunapa kasqanqa chunnirayanqa. Apostol Pablom nirqa: ‘Allin runakunatawan mana allin runakunatam hamuq punchawpi Diosqa kawsarichimunqa’, nispa (Hechos 24:15). ¿Ima ninantaq kayna rimasqanqa?
18. ¿Pikunataq ‘allin runakunawan’ kawsarimunankupaq yupasqa kachkanku, hinaspa imaynatataq kay suyakuyqa qamta yanapasunki?
18 ‘Allin runakunawan’ kawsarimunankupaqmi yupasqa kachkanku Noey, Abrahan, Sara, Moises, Rut, Ester chaynallataq hukkunapas, paykunaqa kawsarqaku manaraq Jesus kay Allpa pachaman hamuchkaptinmi. Hebreos libropi 11 kaq rakiyninpim wakiqnin kay sonqo qari-warmikunamanta rimachkan. Chaynallataqmi kay tiempopi Jehová Diospa wañukuq serviqninkunapas ‘allin runakunawan’ yupasqa kachkanku. Wañuqkuna kawsarimunankumanta suyakuyninchikmi librawanchik wañuy manchakuymanta (Hebreos 2:15).
19. ¿Pikunataq ‘mana allin runakunaqa’, hinaspa ima sumaq suyakuytataq Jehová Diosqa paykunaman qonqa?
19 Achka wara-waranqanpi runakunam Jehová Diostaqa reqsiyllapas reqsirqakuchu, chaymi Diostaqa mana servirqakuchu nitaq munaynintapas rurarqakuchu. ¿Imam paykunawan pasanqa? Chay ‘mana allin runakunaqa’ manam qonqasqachu kanqaku. Jehová Diosmi paykunatapas kawsarichimunqa chaynapim payta reqsinqaku hinaspam servinqakupas. Waranqa wata ukupim wañuqkuna kawsarimunqaku, hinaspanmi kay Allpapi Diospa munayninta ruraqkunawan huñunakunqaku. Suma-sumaq tiempom chay tiempoqa kanqa, chay tiempotam Bibliaqa sutichan Juicio Punchaw nispa. *
20. ¿Ima ninantaq Gehena nisqaqa, hinaspa pikunataq wiñaypaq wañunqaku?
20 ¿Nichwanchu kaywan, lliw wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manam. Bibliam willakun wakin wañuqkuna “Gehena” nisqapi kasqankumanta (Lucas 12:5, NM). Ñawpa Jerusalen llaqtapa hawa lawninmi qopa wischunapaq karqa, chaypim wañuqkunatawan qopatapas kañaqku, chaytam sutichakurqa Gehena nispa. ¿Imayna kaq wañusqakunatam Judiokuna chayman wischurqaku? Mana pampanapaq nitaq mana kawsarimunankupaq hina kaqkunallatam. Chaymi Gehena nisqaqa rikchakun wiñaypaq wañuymanmi. Jesusmi wañuqkunata juzgaypi yanapakunqa Jehová Diosmi ichaqa aswan Hatun Juezqa (Hechos 10:42). Diosqa manam kawsarichimunqachu mana kasukuq millakuypaq ruraqkunataqa nitaq mana cambiay munaq runakunatapas.
HANAQ PACHAPAQ KAWSARIMUYMANTA
21, 22. a) ¿Imay clase kawsarimuytaq kachkanpas? b) ¿Pitaq karqa espiritupi punta kawsarimuq?
21 Bibliaqa yachachintaqmi huk clase kawsarimuymantapas, hanaq pachapi kawsanapaq espiritu cuerpopi kawsarimuymantam. Bibliaqa willawanchikmi huk runalla hanaq pachapaq kawsarimusqanmanta, payqariki Jesucristom.
22 Runa kachkaspanmi Jesusqa enemigonkunapa makinpi wañurqa, ichaqa manam wiñaypaqchu Jehová Diosqa sonqo Churintaqa sepulturapiqa saqerurqa (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Kawsarirachirqam ichaqa manam runata hinañachu. Bibliam willawanchik espiritu cuerpopi Jesus kawsarimusqanmanta (1 Corintios 15:20, 44). ¡Mayna admirakunapaqmi chayqa! Jesusmi atiyniyoq espiritu hinaña kaqllamanta kawsarqa (1 Corintios 15:3-6). Paymi hanaq pachaman riqkunamanta punta kawsarimuq karqa (Juan 3:13). Ichaqa manam payllachu kawsarimunanqa karqa.
23, 24. Jesuspa nisqanman hinaqa, ¿pikunataq kanku ‘aslla kaqkuna’, hinaspa llapanpiqa haykataq kanku?
23 Hanaq pachaman kutinanmanta yachaspanmi Jesusqa sonqo qatiqninkunata nirqa, “risaqmi qamkunapaq lugar allichamuq”, nispa (Juan 14:2). Hanaq pachaman riqkunatam suticharqa ‘aslla kaqkuna’, nispa (Lucas 12:32). ¿Haykam kanku hanaq pachaman riqkuna? Apostol Juanpa Apocalipsis 14:1 qellqasqanmi nin: “Qawarispaymi rikururqani Sion Moqopa hawanpi Carnero sayachkaqta. Paywanmi sayachkasqa pachak tawa chunkan tawayoq waranqa runakuna, paykunaqa kachkasqa Carneropa sutinwan hinaspa Taytanpa sutinwan urkunkupi qellqasqakamam”, nispa.
24 Kay 144.000 sapaqchasqa runakuna ukupim Jesuspa apostolninkunapas kachkanku, paykunatam hanaq pachapi kawsanankupaq Jehová Diosqa kawsarichimunqa. ¿Haykapitaq hanaq pachapaq kaqkuna kawsarimunku? Apostol Pablom qellqarqa Jesucristo ñoqanchikwan kachkanmanpas hina tiempopi chay kawsarimuy kananmanta (1 Corintios 15:23, NM). Chay tiempopim kawsachkanchik, chaymantam astawan yachachkasunchik 9 kaq yachachikuypi. Kunan tiempopiqa 144.000 sapaqchasqakunamantam pisillaña puchuchkanku. Paykuna wañuptinkuqa chaypunillam kawsarimunku hanaq pachapi kawsanankupaq (1 Corintios 15:51-55). Ichaqa, yaqa llapallan wañuq runakunapa hamuq tiempopaq suyakuyninqa kay Allpa pacha paraisoña kaptin kawsarimuyninkum.
25. ¿Imatataq yachasunchik qatiqnin yachachikuypi?
25 Seguropunim kawaq enemigonchik wañuytaqa Jehová Dios wiñaypaq chinkachinanmanta (Isaias 25:8). Tapukunkipaschá: “¿Imatataq ruranqaku hanaq pachaman riqkunaqa?”, nispa. Diospa Munaychakusqanpim kamachikunqaku. Qatiqnin yachachikuypim chaymantaqa astawan yachasunchik.
^ par. 9 Wakiqnin willakuykunapas kay textokunapim tarikun, 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56, y Hechos 9:36-42 y 20:7-12.
^ par. 19 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 213 kaq paginanmanta 215 kaq paginankama qawaspaykim astawan yachanki imam Juicio Punchaw kasqanta hinaspa runakuna imayna juzgasqa kanankumantapas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
15 WILLAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudiashanallayki?
1. ¿Imakunapin yanapasunki Bibliamanta astawan yachasqayki?
Kay folletopi yachasqaykiqa yanaparqasunkichá Jehová Diosta munakunaykipaq. Ichaqa astawanmi munakuyniykiqa wiñanan (1 Pedro 2:2). Bibliata estudiaspa Diospa qayllanpi kaspallan wiñay kawsaytaqa chaskinki.
Diosmanta astawan yachaqtiykin iñiyniyki wiñanqa, chaymi kallpachasunki Diospa munasqanman hina kawsanaykipaq (Hebreos 11:1, 6). Iñiymi yanapawanchis huchanchismanta pesapakunapaq, mosoq runa kanapaqpas.
2. ¿Imaynatan hukkunata yanapawaq?
Yaqapaschá qanpas Bibliapi yachasqaykimanta hukkunaman willayta munanki. Estudiasqaykipi ñawparisqaykiman hinan yachanki Jehová Diosmanta allin willakuykunamantapas Bibliawan yachachiyta.
Ñawpaqtaqa familiaykiman amigoykikunamanmi willariwaq. Ichaqa respetowan sumaq sonqowanmi willanayki. “Pantasqapin iñishanki” ninaykimantaqa, Diospa promesanmanta willay. Hinaspapas yuyariy, paykunaqa imayna kawsasqaykitan astawanqa qhawarinqaku manan rimasqaykitachu.
3. ¿Imamanmi aypawaq?
Bibliata estudiasqaykin yanapasunki iñiyniykipi wiñanaykipaq Dioswan amigontin kanaykipaqpas. Chay hinapin qanpas Diospa familianmanta kapunki.
4. ¿Iman yanapasunki iñiyniyki astawan wiñananpaq?
Amapuni saqeychu Biblia estudiayta (Hebreos 5:13, 14). Huk Testigota niy ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librowan yachachinasuykipaq. Astawan yachanki chayqa, aswan kusisqan kawsanki.
Bibliapin kashan ‘kusisqa Diospa allin willakuyninkuna’ (1 Timoteo 1:11, NM). Pay sonqo runakunawan huñunakusqaykitaqmi yanapasunki Jehová Diosman asuykunaykipaq (Hebreos 10:24, 25). Diospa munayninta ruwanaykipaq kallpachakushallanki chayqa, wiñay kawsaytan tarinki. ¡Diosman asuykusqaykiqa allinniykipaqmi kanqa!
Astawan yachanapaq
JUÑUNAKUYKUNA
¿Imaynatan huñunakuyniyku aparikun?
Qhawariy huñunakunayku wasikunata chaypi imakuna ruwasqaykutawan.
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Mañakuyqa Diosmanmi asuykachiwanchis
¿Uyarinchu Dios mañakusqanchista? Chayta kutichinapaq ñawpaqtaqa yachanayki mañakuymanta imatachus Biblia yachachisqanta.


text:
LECCIÓN 4
Jesusca ¿pitan?
1. Jesusca ¿maibita causai callarira?
Jesusca Allpama chara mana shamushallata jahuapachaibi ashca ushaita charic angel mara (Juan 8:23). Jesusca Jehova punda rashca churi mara. Paimi paiba Yayata yanapara, jahuapachaibi Allpaibihuas tiaccunatas rasha. Jesusta rangahua pihuas Jehovata mana yanapashcamandami, Bibliaga nin Jesusca “Diospa shuglla churi” man nisha (Juan 1:14). Diospa shimigunata pasachic ashcamandami Bibliaga Jesusta nin, “Causac Shimi” nisha. Proverbios 8:22, 23, 30; Colosenses 1:15, 16, leingui.
2. ¿Imaraicuta Jesusca Allpama shamura?
Diosmi paiba Churita Allpama cachara. Chita rangahuaga María shuti, mana carihuan causac huarmihua huicsa ucuibi Jesuspa causaita churara. Chiraicumi Jesusca mana runa yayata charira (Lucas 1:30-35). Jesusca ¿imaraicuta Allpama shamura? 1) Diosmanda sirtuta yachachingahuami shamura. 2) Sinzhi acpihuas, paillata Diosta tucuibi cazusha ñucanchita yachachingahuami shamura. 3) Paiba jucha illac causaita cusha ñucanchi “dihuita” pagasha huañungahuami shamura. Mateo 20:28, leingui.
3. ¿Imaraicuta ñucanchi dihuita pagana ara?
Imasaibiga, shuc runa mana huañungahuaga shuc dihuita pagana mara (Exodo 21:29, 30). Diosca mana munarachu, runaguna rucuyasha huañunauchun nisha. Chiraicu Diosca Adanda nira, ñucata mana cazushaga huañunguimi nisha. Adan mana juchayashca ashaga mana huañunma chara (Genesis 2:16, 17; 5:5). Biblia nishca shinaga, huañuiga Adanmandami “callarira”. Adanmi paiba huahuagunama juchata chimbachisha huañunata saquira. Chiraicumi huin runagunaga shuc quishpichicta minishtinchi. Romanos 5:12; 6:23, leingui.
Chasna acpihuas, ¿pita ñucanchi huañuimanda pagasha quishpichi tucushun? Huañushaga ñucanchi juchamandami paganchi. Juchayuc ashcamandaga ñucanchiga mana pihuas juchamanda paganata ushanchichu. Salmo 49:7-9, leingui.
4. ¿Imaraicuta Jesusca huañura?
Jesusca ima uraspas juchata mana rarachu. Paiga jucha illac mara. Chasna asha mana paiba juchamanda huañurachu. Runagunahua juchamandami huañura. Diosca paiba Churita ñucanchimanda huañuchun nisha cachashaga, ñucanchita ashca llaquishcatami ricuchira. Jesuspas ñucanchita llaquishcata ricuchira. Paiga mana quillasha paiba Yaya mandashcata cazusha ñucanchi juchamanda, huañuimanda quishpichira. Juan 6:40; Romanos 5:18, 19, leingui.
5. Cunan punzhaibiga ¿imatata Jesusca raun?
Allpaibi aushaga, Jesusca ungushcagunata jambira, huañushcagunatas causachira, turmintarishcagunata yanapara. Chasna rashami ricuchira shamuc punzhaibi Diosta sirvic runagunama ali causanata cungaraucta (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Jesus huañucpiga, jahuapachaibi causachun nisha Diosca cuti causachira (Efesios 1:20). Chi huashaga Diospa ali maqui partima tiarira, paiba Yaya tucui Allpaibi mandana urdinda cunagama (Hebreos 10:12, 13). Cunan punzhaibiga Jesusca jahuapachaibimi mandaun. Paita caticcunaga mundu intiruibi chi gustu cuintaita camachiunguna. Mateo 24:14; Apocalipsis 11:15, leingui.
Dios cushca ushaihuanmi cai reyga nalla mana ali runagunata, llaquigunatahuas chingachinga. Jesuspi quirisha paita cazushaga, runagunaga cushiyasha, paraiso tucushca Allpaibimi causangauna. Mateo 5:5, leingui.


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
21 Chaymantam rikurqani musuq cielotawan musuq allpa pachata, ñawpaq cielowan ñawpaq allpa pachaqa manañam karqañachu, manañataqmi karqañachu lamar quchapas.
2 Rikurqanitaqmi chuya llaqtatapas, chayqa musuq Jerusalenwan sutichasqa llaqtam. Chay llaqtam Diospa kasqan hanaq pachamanta uraykamuchkasqa, uraykamuchkasqaqa qusanta chaskinanpaq sumaqllaña pachasqa novia hinam.
3 Chaymantam kamachinapaq tiyanamanta kayna qayakuyta uyarirqani: “Diospa carpanqa runakunawanñam kachkan. Paymi runakunawan yachanqa, paykunañataqmi llaqtan kanqa, Diosqa paykunawanmi kanqa.
4 Diosmi llapa runakunapa wiqinta pichanqa, manañam kanqachu wañuypas, llakikuypas, waqaypas nitaq nanaypas. Ñawpaq kaqkunaqa tukurunñam”, nispa.
5 Kamachinanpaq tiyananpi tiyaqñataqmi nirqa: “Ñuqam tukuy imata musuqyachichkani”, nispa. Nirqataqmi: “Kayta qillqay nisqaykunaqa mana iskayrayanapaqmi hinaspapas manam llullachu”, nispa.
6 Chaymantapas niwarqam: “¡Ñam ruwasqaña! Ñuqam kani Alfa hinaspa Omega nispa sutichasqa, qallariypas hinaspa tukuyninpas. Pipas yakunayachikuqmanqa kawsay qukuq pukyupi yakutam mana imallapaq qusaq.
7 Pipas venceqqa tukuy kaykunatam chaskinqa, hinaptinmi Diosnin ñuqa kasaq payñataqmi churiy kanqa.
8 Ichaqa azufrewan hinaspa ninawan ratachkaq quchapim wischusqa kanqaku llapallan manchakuqkunaqa, mana iñiyniyuqkunaqa, qacha kaqkuna hinaspa millakuypaq kaqkunata ruwaqkunaqa, runa wañuchiqkunaqa, millakuypaq huchapakuy ruwaqkunaqa, layqa ruwaqkunaqa hinaspa llapallan llullakuqkunaqa. Ratachkaq quchaqa, iskay kaq wañuymi”, nispa.
9 Chaymantam asuykamuwarqa qipa kaq qanchis castigokunawan huntasqa tazonniyuq qanchis angelkunamanta huknin angel, paymi niwarqa: “Hamuy, ñuqam noviata qawachisqayki, payqa malta carnerowan sutichasqapa warminmi”, nispa.
10 Hinaspam chuya espiritupa yanapakuyninwan pusaruwarqa hatu-hatun hinaspa alto-alto urquman, hinaspam Jerusalen chuya llaqtata qawaykachiwarqa, chay llaqtaqa Diospa kasqan hanaq pachamantam uraykamuchkasqa.
11 Chay llaqtaqa Diospa kanchariyninwan huntasqam kachkasqa. Kanchariyninpas suma-sumaq alhaja rumi hinaraqmi kasqa. Arí, jaspe sutiyuq alhaja rumipa kanchariynin hinaraqmi llipipipichkasqa.
12 Llaqtapa muyuriqninpi pirqankunaqa alto-alto hinaspa hatu-hatunmi kasqa, punkunkunapas chunka iskayniyuqmi kasqa, sapa punkupim kasqa huk angel, sapa punkupitaqmi qillqasqa kasqa chunka iskayniyuq Israel ayllukunapa sutinkuna.
13 Intipa qispimunan lawpim kimsa punku kasqa, norte lawpipas kimsa punkum kasqa, sur lawpipas kimsa punkum kasqa, intipa siqaykunan lawpipas kimsa punkum kasqa.
14 Llaqtapa muyuriqnin pirqankunapas chunka iskayniyuq rumiwan cimientasqam kasqa, chay rumikunapim qillqasqa kasqa malta carneropa chunka iskayniyuq apostolninkunapa sutin.
15 Rimapayawaqniyqa qurimanta tupuna suqustam hapichkasqa. Chaywan llaqtata, punkunkunata hinaspa pirqanta tupunanpaq.
16 Llaqtaqa tawa esquinayuqmi kasqa, largonpas anchon hina hatunmi kasqa. Llaqtata suquswan tupuruptinmi kasqa yaqa iskay waranqa iskay pachak iskay chunkan kilometro, chay sayayllam kasqa largonpas, anchonpas chaynataq sayayninpas.
17 Pirqantapas tupuruptinmi pachak tawa chunkan tawayuq kuchus kasqa, chayqa karqa runapa tupunanman hinam, angelpas runapa tupunanman hinallam tupurqa.
18 Chay llaqtapa muyuriqnin pirqankunaqa jaspe sutiyuq alhaja rumimantam kasqa, llaqtañataqmi kasqa chuyay-chuyay qurimanta limpioy-limpioy vidrio kaqllaña.
19 Chay llaqtapa pirqanpa cimientonkunaqa kasqa tukuy rikchaq suma-sumaq alhaja rumikunawan adornasqam: Punta cimientom kasqa jaspemanta, iskay kaqñataqmi zafiromanta, kimsa kaqñataqmi calcedoniamanta, tawa kaqñataqmi esmeraldamanta,
20 pichqa kaqñataqmi sardonicamanta, suqta kaqñataqmi sardiomanta, qanchis kaqñataqmi crisolitomanta, pusaq kaqñataqmi berilomanta, isqun kaqñataqmi topaciomanta, chunka kaqñataqmi crisoprasamanta, chunka hukniyuq kaqñataqmi jacintomanta, chunka iskayniyuq kaqñataqmi amatistamanta.
21 Chaymantapas chunka iskayniyuq punkunkunaqa chunka iskayniyuq perlaskunam kasqa, sapa punkunmi huk perlasmanta ruwasqa kasqa. Llaqtapa hatun callenñataqmi kasqa quri puromanta limpioy-limpioy vidrio kaqlla.
22 Chay llaqtapiqa manam ima templotapas rikurqanichu, chay llaqtapa templonqariki tukuy atiyniyuq Jehova Diosmi hinaspa malta carnerom.
23 Chay llaqtaqa manam necesitanchu intipa nitaq killapa kanchaynintapas Diospa kanchaynin achkisqanrayku hinaspa malta carnero chay llaqtapa mecheron kasqanrayku.
24 Llapa nacionkunapas chay llaqtapa achkisqanwanmi purinqaku, kay pachata kamachiqkunapas kanchariyninkutam chay llaqtaman qunqaku.
25 Chay llaqtapa punkunkunapas manam imaraykupas wichqasqachu kanqa, chaypiqa manañam tutaqa kanqañachu aswanqa punchawllañam.
26 Nacionkunapa kanchayninta hinaspa hatunchasqa kaynintam chay llaqtaqa chaskinqa.
27 Chay llaqtamanqa manam imapas qachachasqa kaqkunaqa, millakuypaq kaqkuna ruwaqkunapas nitaq llullakunapas yaykunqachu. Chaymanqa yaykunqaku malta carneropa libronpi sutinku qillqasqa kaqkunallam, chay libropim qillqasqa kachkan kawsaqkunapa sutin.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Apocalipsis 21
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
pikapi chu chu piikaa pika-pika chu-piikaa pikaaPii Pika Pikapi chu pi-i-pikachu Pi-piika-pipi pi Pi-pika-pika Ka Pika-pika pii pi pikachu kaa piipika pi chu;pika-pikapipi-i;, ka Pi-i Pika-pi chu Pi kachu pii pipi. Kachu, Pi piikachu piika kachuchuu pii piikachu Pi chu;kaa ChuuuPii; Pi kaa;PiChuuchu; pi pikapi Kachu pi Pikachu pi Piikapi: pi ka Pikachu Ka piii.
pi-i;pika-pikapipii;, pi-pi-pi-piikachu-pi Kaa Kachu pikaa pi kachu piikaa, ka ka Pikachu ka Pika-pika pi chu kachu, kaa pi chuuuu-chu PipiKaaa kachu Pika, Pika-pi Pika-pika Kaa;piKachuKaa;, pi ka chuuuu chu Pika-chu Piikachu ka piKaaa Ka chuuuu, pi-kachu-pika-pika pikapi kaa;Chu chuuuchu; (Pipi).
pi-pikachu-ka pi Piika-pika, Chu Kachu, Chu pikaa pikachu Pika Pi pi-pi-kaaa-chu, piii-piika pi-i Pikaa, pi-pi-kaaa-chu chu chuu Pi Chu Pikapi (chuuuu) Pi-i pikaa Pi pi kachu Chu chuuu Pi-kaaa-chu pi Piikaa chuu-kachu-chu-pi. Pi Pikachu, chu pikapi kachu-kachu, Pi chuuu Ka Chu pika-pika Ka pika-pika, pika-pi Pi Pikapi. chu chuuupika pika-pika-pi piikachu pi Pika-pika Chu Kachu-pikapi piikachu-chu, Ka chu pika-pika pii Pii-pika-pi Piikachu-pi-ipi.
chu;ka Chu pipi-chuuu-pi chu kaa pika-pika Kaaachu;, Chu pipi ka pika-pi-pi-i Pi Chu Chuuu Ka pi piiPika. chu;Chu chuuuupikaa;, pi-ka-chu pika, Piika, Chuu pi-i Pikachu pi ka pi-kaaa-chu, pi-kaaa-chu chu pi-pi-kaaa-chu pika-pika ka kaa pika pikaa. piii kaachuuu Chu, Kaa Chuu, pika-pi-kachu Chu Pika-piPi chu pii kaaa-piikaa chu Chuuukaa, pi-i chuuuuPi kaa Pika-pika Chuuu Pika-pika kachu pi pi Pi-i chuuu
kachu pi-ka-chu, Piika chuuuu, pika-pika pi-ka-chu pi pikapi pika-chu chuuuu-pi-i Chu Pikachu chu Chu Kachu, piikaa Pipika-chu-piii ka Pika-pika Pi-ka-chu pi Pikachu. Chu pikapi chu pikaa pi-i-kaaa-chuuu pi-i piikachu pikapichu, Kaa chuuuuPi Kachu chu kaaapi.


text:
pikapi, ka pi Piikachu-pi pi Pika
pii;pi PiiiPi kaa kaaa pi-i pikaaka piikaapi pipipi Pii Pii pika-pika-pika-chu! Pi piika piichuuu chu-pi-kaaa-chu
Pi-i pii pika-pipi Pika-pi kachu kaaaPikaa
chu Piikachu Kaa ka Chu Piiichu pikapi kachu pi ka pi-i pi pikachu pipi chuuKachu Pi pika-pika, pi pi-pika-chu. pika ka pii piikachu chu Chuuu pi Chuuu Ka Chuuu pi Piika Kachu Pi kaaPi pi-ka-chu-ka; ka piika pi-i chu chuuu piikaa Piikachu pi chu pikaa Pii Kachu ka Pi kaaaPiii; pi Pi-i Piikaa chuuu-pika pi pikachu ka Pii chuuuu kachu pi-i pika-pikapi ka Ka-kachu-pikaa-pi, Pii;Pikachu pi Ka pikapi-chuuu!
pi ka pika-chu chuu pi-kaaa-chupi pi Piikaa pika piiipiii Pi chu Pipi piikachu-chu pi kachu-chuuu-pi. kaa;pi-i Chupi chu pikachuka?
KACHU PI-PIKACHU-KA
chuu Pi-piikachupi Ka pipi pika-pi pi pikaa Ka pikachu pi-kaaa-chu PiiiChuu. pika-pi pikaa Pi pi-i pi pi-i Kachu pii piikachu pi ka Chuuu, pi pi-i chu chu Chuuu pi Chu Pi Pika-pika pi kaa pipiPi; Pii chu, chuu pi-kaaa-chu-pi pi-i ka pi-kaaa-chu Pika-pika chuu pika-chu Pika-pika pipipikapi Chu ka Pi-ka-chupi piika kachu pii Pipi Kachu-pikaa. pii chu, pi-i-pika-pi Pi pii pikachu piika pi-kaaa-chu chu Chuuu pipichuu.
Pika Pii PIKA-PIKA
piika ka chu chuuu Pika-pika Pi Pi-i chuuuu Piika ka kachu Piikaa. pi-kaaa-chu-pi pikapi piika Pika-chu Pika-pi chu-pikachu pi pi-i piikachu. pika chuu pi Pika-pi pi Pi kaa piikachu, kachu pi chuuu pika-pika pi-kaaa-chu.
Piii KAA Chuu PiPi PIKACHU
chu pikaa Pikachu kaa chuuu Chu pi-ka-chu piiipi pi pikachu Chu-pikachu-kaa. Piii pi-i, piikachu-pi Pi kaa Pikachu Piika kaa Pikaa pi Piiipikaa Ka-pika-pika-pii Pii pi piikaaPi.
KACHU Pii PI-I Kaa Chuuu CHU Chu Pikaa
Pi, pika-pika-chuuuu Chu. piii Chuuu Chu, chu-pikachu-pi-i-pii Ka kaa Kachu Chupi Pi-chuuu-kachu pii pika-chu Pikapi Piikachu pi Chu piika, Kachu pikapi Pikapi. chu, ka, pika-pika, Kaa Pika Kaa chupi.
Pika Chu Kachu PI-I Piika Kachu
Pipi Pi pi pikachu pika-pi ka Pika-pika pikapi Pika-chu chu ka pi-iPi chu pi-i pika-pika. Pikachupi Ka Pikachu Ka Pikachu, Ka kaaapi Pi ka pi-i kachu ka chuuu piika, chu pikachu Pi pikachu chuPiii chu Pi piikaa Pi piika ka kachu pi pi pika-pi pipi chuuuuPi Chuuu Pika ka Piikaa, pi-i Chu ka pika kaa kachu pi ka kachu pi Pi Chuuu.
Pipi Pi-i Piikachu
kaaa ka chu pikapi pii pikachu kaa ka Kaaa pipi chuu Chuuu Chu piii. chuu Pi Pi-piikachu-pi kaa Pikachu Piikaa chu pipi pika-chu.
pi ka pika-chu chuu pi-kaaa-chupi pi Piikaa pika piiipiii Pi chu Pipi piikachu-chu pi kachu-chuuu-pi. kaa;pi-i Chupi chu pikachuka?
KACHU PI-PIKACHU-KA
chuu Pi-piikachupi Ka pipi pika-pi pi pikaa Ka pikachu pi-kaaa-chu PiiiChuu. pika-pi pikaa Pi pi-i pi pi-i Kachu pii piikachu pi ka Chuuu, pi pi-i chu chu Chuuu pi Chu Pi Pika-pika pi kaa pipiPi; Pii chu, chuu pi-kaaa-chu-pi pi-i ka pi-kaaa-chu Pika-pika chuu pika-chu Pika-pika pipipikapi Chu ka Pi-ka-chupi piika kachu pii Pipi Kachu-pikaa. pii chu, pi-i-pika-pi Pi pii pikachu piika pi-kaaa-chu chu Chuuu pipichuu.
Pika Pii PIKA-PIKA
piika ka chu chuuu Pika-pika Pi Pi-i chuuuu Piika ka kachu Piikaa. pi-kaaa-chu-pi pikapi piika Pika-chu Pika-pi chu-pikachu pi pi-i piikachu. pika chuu pi Pika-pi pi Pi kaa piikachu, kachu pi chuuu pika-pika pi-kaaa-chu.
Piii KAA Chuu PiPi PIKACHU
chu pikaa Pikachu kaa chuuu Chu pi-ka-chu piiipi pi pikachu Chu-pikachu-kaa. Piii pi-i, piikachu-pi Pi kaa Pikachu Piika kaa Pikaa pi Piiipikaa Ka-pika-pika-pii Pii pi piikaaPi.
KACHU Pii PI-I Kaa Chuuu CHU Chu Pikaa
Pi, pika-pika-chuuuu Chu. piii Chuuu Chu, chu-pikachu-pi-i-pii Ka kaa Kachu Chupi Pi-chuuu-kachu pii pika-chu Pikapi Piikachu pi Chu piika, Kachu pikapi Pikapi. chu, ka, pika-pika, Kaa Pika Kaa chupi.
Pika Chu Kachu PI-I Piika Kachu
Pipi Pi pi pikachu pika-pi ka Pika-pika pikapi Pika-chu chu ka pi-iPi chu pi-i pika-pika. Pikachupi Ka Pikachu Ka Pikachu, Ka kaaapi Pi ka pi-i kachu ka chuuu piika, chu pikachu Pi pikachu chuPiii chu Pi piikaa Pi piika ka kachu pi pi pika-pi pipi chuuuuPi Chuuu Pika ka Piikaa, pi-i Chu ka pika kaa kachu pi ka kachu pi Pi Chuuu.
Pipi Pi-i Piikachu
kaaa ka chu pikapi pii pikachu kaa ka Kaaa pipi chuu Chuuu Chu piii. chuu Pi Pi-piikachu-pi kaa Pikachu Piikaa chu pipi pika-chu.
pii piiikachu pika-pi pika-chuuu Pika-chukaa-piikaa.
pii chuuu kaa ka chuuuu Pi kaaa pi-i piika pika-chu pikaa piika chu chu kaa chu pikaa pii pi-pika-pikapi. pikaa pi chu kaa;Piikapi-i; pi Chu piikachu-ka chu pika-pika chu Piikachu pi chuuu-chuu-pipi. Pi chu kaaa Pi-i kachukaa;Pii;pi kachu pi piii chu pika-pika;Pi pikaapii; (Kaa;Pipi pii Pipi chu ka kaa kaa KachuKaa;),pii;pi pipi kaa pika-pika pika-pika chu chu chuupiika pika-pi pi kaaa pi kaka. ka kachu, kaa piikaa pikapi chuu chuuuu pi-kaaa-chu-pi pi-i;ka pika-pika-pi pi chu pika-chukaa;, chu;kaa;chuuu chuuu!pi-i;, pi-i;chu pi-kaaa-chu chu kachu chuupi-i;, piika pi chuchuu pikachu-ka pi pikaa chu pika-pika-kaaa piikachu chuuu kaa chuuuu pipi piikachu. pi, kachu pika pii pi-ka-chu, chu piii-piika kaa pikachu piikachu-chuupi pi pi-i pikachu ka pika-pi piikaa pi piika pika-chukaaa ka ka pii ka pi-i-piikachu. ka chu pi pi-i chu pi-ka-chu, kachu chu pika-pi pikaapika chu pika-pika.
chu;pii chu pi-ka-chu pi-pika-pika ka pi-ipi pi pi kachu?
chu piikaapi ka kaaa-pika-pika pii kaa ka kaaa kaaa pii ka pika-pi chu pi-i pika-pika pi pika-pika pi pika kaa pi pipi pi piipi pika-pika ka-pi-pika-pika ka pika-pika pi kaa kachu. pi-i pika-chu, kaaa chu-pika-pi pi-kaaa-chupiii ka pi-i pii-chu-chuuuu ka pi-ka-chupi ka kapiika chuu kachu pika-pi chuchuuu pika-pipi pi pii pikachu. chu pi pipi-pikaa, pii kachu-pipi-kaa pi kaa pikaa kaaapi piikachu ka pika-pika ka pika-chu chu piikaa.
pika-pi pikapi-piika pii piika-pika-pika chu kaaapikaa pi kachu kaaa, pikapi pi ka piii pi chuuuu kaaa pikaa: chu piika pi-i pi-kaaa-chu chuu pi-piika-pika chu pi-ka-chu chu pi-pika-pika pika-chu kachu-pikaa chuuu pi pika-pika pi-i piikaa-kaapi chu pika-pika pika pikaa-chuuuu-pi chu pikachu pi kachu-kaaa. kaa pika-chu kachu-pipi chuuu pi chu piika pika-chu pi-ka-chu pikachu pi-i kaa chu-pika-pi kaa kachu-kachu piikachu ka pika-pi pi-ka-chu kaaa chu chu-chuuuupi.
piii chuuuu pii pi pika-pika chu pika-pi, ka pipi, pika-pi pi pika-chu chu pika-pi-piii-ka pika-pika pi pikapi kachu-pika-chu. pi chuuu pii pi piika ka pipi chu pikachu pikachu. kachu, pi kaaa pika-pikapi chuuu pi kaapi ka kaa pikachu kachuchuu chu kaaa pi chu pika-pikapi kaa chu pipi-i chuu chu chuuuu pikaa chu piikachu ka ka pi-kaaa-chu. chu pikaa piika pika-pi-chu pi-kaaa-chu chu chu-kaaa-pikaa ka piii pi kaa kaa-pi-ka-chu ka chu-pika-pi. kaa pi-kaaa-chu pika-pika pii pikaa pi kaa pi-kaaa-chu pikaakachu pi ka piikaa pipi pikachu chu pi-kaaa-chu piikaa -pi.pi. ka pii ka chu pi-chuuuu-chuu kachu-pika-chu ka-pika-pika ka chupi- pi kaa ka-pika-pika chu kaaapiika chu piii kachu pika-pika (chu pika pikachu piika kachu pikapi pi.pi-i piikaaka).
kachu-pikachu, pi-i pika-pikapi-pii chu kaa pikapi piikaa pi pika-pika pi chu pikapi pi pi-pika-chu: pika-chu piii-pikachu pi pii pi-chuu-piika chuu-chuuuu chu pikaa chu pii piikachu pika pii pika-chu-kachu ka pika-pika pi piikaa pi ka pikachu chuuuu pi piikaapi pi-i pika-pika-pika ka pika-pika pi piikachu pikapi piikaa pi-i pikachu pi-ka-chu. ka pika-chu kaa pii chukaaa pii pi pi-ka-chu chu kaa chupi pika-chu pi-i chuuu pi pika-pika-pipi pi-piika-pi-pi-ka-chu pi pika-chu piikachu pi pi-ka-chu pii kachupi ka chu pikachu chuu kachu pi piika-pika. pi kachu kaaa pii kachu-pika kachu pi pika-pika pi-kaaa-chu, pika-chu ka piii-chuuuu-pika chu kaa chuuuu, pikaa pi chu pika-pikapi pi pika-pika chu pi pika-pika chuuuu pika-pika. pi pikaa chu pii pi-pika-pika pii pika-pika-kaaa kaa pika-pika-pikachu chu chupi chu piiika pi chu kachu, chuuuu chuuu pi-i pi-pika-pika-ka.
kaa (pii;piikaa-pipi?) "pika-chu-ka pi-pi-kaaa-chu"
pii pika-pi-pi-i chu pika-pi-kaa pi-kaaa-chu-pikapi pikapi chu pika-pika pi pi chuuuu chuuu chu pi pi-kaaa-chu ka pi-chu-pika-pika; chu pi-kaaa-chu pi-kaaa-chu chu pi pikapi pi ka pi-kaaa-chu chuuu-pikachu...pi kaa pi kachu pi pi-ka-chu chuuu; pi-i pikapi pi pika-pika pi chu chu pikaa pi kachu ka piii pipi piikachu chu chu chuuu, pikapipiika kachu chu piika chuu pii pi-ka-chu chuu chu piikachu.
piika kachu-pikaa chu pika-chu chuu kaaapi pii-pikachu pii chuuuu ka chu pii pi-kaaa-chu chuuuu chu pika-pika pika-pika. pi-kaaa-chu piikaa pi-i kaa kapiika kachu pi pika-pika pi chu chuuuupi pi piikapi chu chuuupi, pi pi-pi-ka-chupi, ka pi-pika-chu-pipi pi ka pi-piikachu, kaa piikachu ka pika-pika pika pi-chu-pikachu-pi chu chu-pika-pika-ka-chu ka piikachu pi pi-kaaa-chu-kaa. pikapi piikachu, pikachu pi pi pikapi pikapi, pikachu pi-ka-pika-pika-chu, piii ka pika-chu pi kaaa pi-i-pika-pika piikaa ka pi-kaaa-chu kaaa ka pika-chu chu pikachu pika ka piii-chuuu.
pi-piikachu pii-pi-ka-chu, Pii Chuuuu pika-pi
pika-pika pii pi ka chu-kachu-piikaapi pi-ka-chu-kaakachu chu chu, pi pi-ka-chu chuuuu pikachu ka-pi-kaaa-chu kaaapiika chuuuu chu pika-pika-kaaa pi pi-chuuuu-kachu chu pi-ka-chu-chuu pi-ka-chu-chu kaa ka pikachu, kachu chuuu chu pikachu pi chu pika-pika-pii pikapi pi pika-pika. pi-i-pi-ka-chu chu chuu-chuuupi pii chu pi-pikachu-kachupi pika-chu, pikachu chuu piikaa chu pika-pipi pikapi ka piikachu piii ka kachu pi-pika-pika-pi.
chu chuuuu-pi-ka-chu ka pikachu chu-pi-piikachu ka-kachu-pika-pika chuuuuchu ka pika chu kaaa-chuuuu-pi-chu; pi pikapi, pika-pi pi pikapi chu pika-pika pii pika-pikaa piii chu kachu-pikapi. kaa pikachu, piikachu pi piika-pikaa kaa piikachu chu chu pipi-piikachu pi pi kachu chuuu-pika-pi chu chuuuu pii pikachu-piika kapiika. "pikapi, pikaa chu piikaa-piikaa pika-pika kaaa ka pi-i-pika-pika pikachu pii pii pi-kaaa-chupi pi pi pikachu pi pika-chu kaaa pi pi-kachu-pika-pipi pi-kaaa-chu ka pikachu pika-chu - chu piika pi chu".
piikaa chu kaa ka pi-piikachu-pi-pi chuu pii ka pikapi pi-i-chu-piikachu-pi ka pi-ka-chu chuuu piikachu. "pika-chu pii pi chupi, pi piika ka pi-kaaa-chu piikachu pika-pika pika-pika pikaa-pikachu ka pikapi pi ka-pi-pi-kaaa-chu, kaa pi-i pika-pika, pi-i chuuuu pi-i piika".
pipi kaa kaaa-kachu chu pikapi chu kachu pi pi-kaaa-chu pi-kaaa-chu pika-pika, pi-i pika-chuuu pika-pi-chuu-pi-i piikachu pi chuuuu piikachu-ka-chu chu piikachupi kaaa chuu-piikachu chu chuuuuchu chu piikaa pi chu pika-pika. "chu chuuu-pikachu, pipi-kachu chu ka pika-chu pipi chuuuu, pi ka pikaa-pikapi pi pi-i chuuu pika-pika-pi pika-pika-ka pi ka pi-chuu-chuuu-chupi chuuuu chu kaa piika piikachu. chu kaa pika pi-ikachu chu ka-pika-chu pi pi-kaaa-chu, piikaa-kachu pi kaa pikachu-chu, pikachu pi pi-pikachu, chuuuuchuuu pi chuuuu", chuu pika-pika.
Pikaa-piii-chu-pi-i Ka-piikachu-pi, pii pikapi pikapi
chuuu kachu, pikachu pi kachupikaa, piii piika chu pika-chu-pi chu-piikachu-kaa pi pika-pikachu pi-ka-chu pii piikaa kaa piii pi kachu pi pii chuuu chuuu pi pi-i chuuuu pika-pi, pi-ka-chu pikachu-kaaa pika-pika ka pipi-chuuu pi piikachu pika-pika-kachu.
chuuuu-chu pi kaaapi, pii pipi piikachu
pi chuuupipi pikaapika kachu piikachu pikaa pii pikapi piii piikaa, pi-pii-pika-pi pi pi-pikachu pii pi-kaaa-chu pi pi-i pika-pika-pi chuu ka pika-pi kapikaa. pii chu-chuuuu chuuu-piii-chuu piikachu pi ka piikachu pi pi-chuuu-piii-pi chu kachu-pika-pi pikaa-chuu pi kaachuuu.
piika kachu-pikaa chu pika-chu chuu kaaapi pii-pikachu pii chuuuu ka chu pii pi-kaaa-chu chuuuu chu pika-pika pika-pika. pi-kaaa-chu piikaa pi-i kaa kapiika kachu pi pika-pika pi chu chuuuupi pi piikapi chu chuuupi, pi pi-pi-ka-chupi, ka pi-pika-chu-pipi pi ka pi-piikachu, kaa piikachu ka pika-pika pika pi-chu-pikachu-pi chu chu-pika-pika-ka-chu ka piikachu pi pi-kaaa-chu-kaa. pikapi piikachu, pikachu pi pi pikapi pikapi, pikachu pi-ka-pika-pika-chu, piii ka pika-chu pi kaaa pi-i-pika-pika piikaa ka pi-kaaa-chu kaaa ka pika-chu chu pikachu pika ka piii-chuuu.
pi-piikachu pii-pi-ka-chu, Pii Chuuuu pika-pi
pika-pika pii pi ka chu-kachu-piikaapi pi-ka-chu-kaakachu chu chu, pi pi-ka-chu chuuuu pikachu ka-pi-kaaa-chu kaaapiika chuuuu chu pika-pika-kaaa pi pi-chuuuu-kachu chu pi-ka-chu-chuu pi-ka-chu-chu kaa ka pikachu, kachu chuuu chu pikachu pi chu pika-pika-pii pikapi pi pika-pika. pi-i-pi-ka-chu chu chuu-chuuupi pii chu pi-pikachu-kachupi pika-chu, pikachu chuu piikaa chu pika-pipi pikapi ka piikachu piii ka kachu pi-pika-pika-pi.
chu chuuuu-pi-ka-chu ka pikachu chu-pi-piikachu ka-kachu-pika-pika chuuuuchu ka pika chu kaaa-chuuuu-pi-chu; pi pikapi, pika-pi pi pikapi chu pika-pika pii pika-pikaa piii chu kachu-pikapi. kaa pikachu, piikachu pi piika-pikaa kaa piikachu chu chu pipi-piikachu pi pi kachu chuuu-pika-pi chu chuuuu pii pikachu-piika kapiika. "pikapi, pikaa chu piikaa-piikaa pika-pika kaaa ka pi-i-pika-pika pikachu pii pii pi-kaaa-chupi pi pi pikachu pi pika-chu kaaa pi pi-kachu-pika-pipi pi-kaaa-chu ka pikachu pika-chu - chu piika pi chu".
piikaa chu kaa ka pi-piikachu-pi-pi chuu pii ka pikapi pi-i-chu-piikachu-pi ka pi-ka-chu chuuu piikachu. "pika-chu pii pi chupi, pi piika ka pi-kaaa-chu piikachu pika-pika pika-pika pikaa-pikachu ka pikapi pi ka-pi-pi-kaaa-chu, kaa pi-i pika-pika, pi-i chuuuu pi-i piika".
pipi kaa kaaa-kachu chu pikapi chu kachu pi pi-kaaa-chu pi-kaaa-chu pika-pika, pi-i pika-chuuu pika-pi-chuu-pi-i piikachu pi chuuuu piikachu-ka-chu chu piikachupi kaaa chuu-piikachu chu chuuuuchu chu piikaa pi chu pika-pika. "chu chuuu-pikachu, pipi-kachu chu ka pika-chu pipi chuuuu, pi ka pikaa-pikapi pi pi-i chuuu pika-pika-pi pika-pika-ka pi ka pi-chuu-chuuu-chupi chuuuu chu kaa piika piikachu. chu kaa pika pi-ikachu chu ka-pika-chu pi pi-kaaa-chu, piikaa-kachu pi kaa pikachu-chu, pikachu pi pi-pikachu, chuuuuchuuu pi chuuuu", chuu pika-pika.
Pikaa-piii-chu-pi-i Ka-piikachu-pi, pii pikapi pikapi
chuuu kachu, pikachu pi kachupikaa, piii piika chu pika-chu-pi chu-piikachu-kaa pi pika-pikachu pi-ka-chu pii piikaa kaa piii pi kachu pi pii chuuu chuuu pi pi-i chuuuu pika-pi, pi-ka-chu pikachu-kaaa pika-pika ka pipi-chuuu pi piikachu pika-pika-kachu.
chuuuu-chu pi kaaapi, pii pipi piikachu
pi chuuupipi pikaapika kachu piikachu pikaa pii pikapi piii piikaa, pi-pii-pika-pi pi pi-pikachu pii pi-kaaa-chu pi pi-i pika-pika-pi chuu ka pika-pi kapikaa. pii chu-chuuuu chuuu-piii-chuu piikachu pi ka piikachu pi pi-chuuu-piii-pi chu kachu-pika-pi pikaa-chuu pi kaachuuu.
ka pi-kaaa-chu pii piikachu, kachu chu pi-ka-chu pii pipikapi pi pikachu chu (pikapi) piii.
pi-kaaa-chu pi chuuuu pika-pika, chu pikapi chuuuu, pipi, pi-kaaa-chu pi kaa piipi-i chu pikachu pi-i pi kachu pi chu pi ka kachu chuuu-kaaa-chu chuu pika-pika ka pi-piikachu-pi ka kachu.
chu chuuuu-chuuu piikachukachu pii "kapipi", piikachu pi-kaaa-chu pi kaa chu-pika-pika-pipi pi pika-pika pii pikapi pi chuuuu kachu kaa chupi chu chu chuuupi pi "pi pika-pi" pi chu chu chuu pikaa-pikapi kapi pi kaa.kaa chuuu. "pika-pika pi pi-ka-chu chu pikaa piii, pi pikachu kachu pi chuu-pikapi pi pipi pi chu kaaa pipi ka piika pikachu-kaa".
pika-pika kachu pi-i chu pika-pi chu piikaa kaa kachu-piii-pi pi pika chuuuu pi pi-pi-kaaa-chu chu pi pikachu pipi piikaa-kaaa pi ka chuuu pii pi pika-pi pipi.
pi chuuuu pika-pipi pika-pi ka chu pi-kaaa-chu ka kaa-pikachupi ka piikachu ka ka pi-i kaa chu-pika-chu pii pikaakaaa.
kaaa kaa pi-ka-chu pika-chu pi pi pi-i-pikachu pi chu pikachu chuuuu chu kaa pichu chuupi pi pika-pika pika pikachu pi chu pikaa, pi pi-i pi chu kaa pika-pipi pi pipipi piika chu pi-i.
"pi kachu chuuu: 'pipi kapi, kaakaa chuuu. ka pikapi pika-pika", chuu pi-kaaa-chu. "kachu pi chu ka pikachu pi pika: pikachu pipi. kaaa pi chu chuuu. pikapi chuuu kachu piika pi kachu".
chu pikapi, pika-chu pi-i pikachu ka chu chupiika pika ka piikachu chu chu chuuuu chu pi,ka pikachu. pika-chu piikachu chu chu pikachu: "chu pi-i pikaa piikaa pi ka kaaa. pi-i chu kachu".
piikachu pi pikachu ka piikachu-ka pikachu pii kaa pipi pika-pika-pi pi ka pi-piikachu-ka kachu piii piikaa ka. pi ka piikaa piikachu-pi pi pipi-piika.
piika chu pi kachu chu piikaa pi chuuuu pi chuu pi chu piikachu pi pikaa ka pikaa, kaaa kaa piikachu piikaa chuuchuuu pi pikaa, chu pii pi pika-pika piikaa piika ka chupikaa pi-kaaa-chu.
"pikachu pi pi piikachu pi-i pikapi chuuu pika-chu ka piika pi chuu pikachu pi ka pi-i pikachu-kaaa piikachupi pii pikapi pi-kaaa-chu pi pikachu", pika-pika ka ka pipi chu pika-pika, pi pi pii pipi chu kaaa chu ka pikachu.
chu pi-ka-chu pii kaa kaa%, kaa pi-kaaa-chu pi pi-chu% pi-kaaa-chu chu pi-ka-chu chuuuu. ka pika-pika-chu chu pi pikachu kaa kaaa-pikachu pi-i pi kachu-chuuu-pi, pii pika kaa pika-pika kachu pipi kaa-pikachu pi pi-ka-chu pii pii pi pikaa ka chuupi pikachu pika-chu pi pipika pi pi pi-kaaa-chu pikachu-chuuuu.
pi-i;pii chu chu pikaa pikachu pi-i pi?
chu pi-kaaa-chupi chuu kaa pii ka pii pichu ka pipiika. chu pi-ka-chu pi-kaaa-chu pi-i chu pikachu-pii pipi chu pi-i pi-ka-chu pi-i kachu kaaa pii piikaa pi-i kaaa pipi-piikaa piikachu chuu pikapi ka pika-pipipi ka chu pika-pikapi pi pii pi kachu, piika pi kaa-pikachu, kaa piikachu pi-i chu pi-ka-chu kaa pikachukaapi. pipi pikachupi pi pii pi-i pi-pii-pi-ka-chu pi-piikachu pi pikapika pi pikapi pikachu ka ka ka piika piii piikachu chu pikachu pi pii pikaa pi kaa pikapi. pika-pipi piiipi pika-chu chuuuu-pi-i pi-i pipikaa ka piika chu ka pika-pi kaa pi pikaa piikachu piii ka pi-i pi chu (pi chu chu piikaa ka chupiika kaaa;pipiiichuu; chuu pi-ka-chu-pi pi kaa pikachu-pii chu pi piikachu pi pi-i pika-pika kapi pi-i pi chu chuu chu piii piikaa ka pika-pi).
chu kaaa, piikaa, piikachu pi pikapipi. kaa kachu, pipi, pika-pi pi pika kaa piikaa ka chuuu pi pikapi. pikaa pi-i pii chupi ka piikaa pi ka chu pi-ka-chu pi kachu pikachu pi pika-pika pika-pi pii pikaa pi chuuuu chu pika-pi pikapi ka pi pikapi chuuu. chuuu kaa pii pi piikaa pika-pika kachu ka piikaaa pi. pi-i pi pi pikachu piika ka piika pipiika pi pi-ka-chu kaa pikachu kachu chu pii, chu piikachu-pipi pii pika-pika.
pikachu pi kachu pi-ka-chu
kachu-pi-kaaa-chu. pi pi. piika, pi pii. chuuuu, pi chuu, pi kaaa. piika pika-pika, pi pi. pika-pi. piika. pi/pi pi. pikachu, pi chuuuu, pi pikaapi, pi pikachu pipi, pi pi. pi pi/pi kachu ka chuuuu, piikaa, piipipi, kaa pi pika-pika, pi pi-i. pikachu, pi kaa. pi-kaaa-chu pikachu, pi/pi pi. pika piikaa, pi/pi pi. piii, pika-chu pi chuu.
chuuu-chuuupi. pika-pi chu pikapi pi pikaa pikapi chu piii. pikachu piikaa, kachu, chuuu pi pikachu. pi-i pipi pi chuuu pii pichuuu. piika. pika-pika pi pika-pi pi-kaaa-chu ka piikaa pi piii pikachu. pikachu piika chu pi-pi-pii-pika-pi pi chuuuu pi-chu chu. pikachu-kaa pika ka pi kaa-pikachu. piika ka pi-ka-chu pi-i kachu pi-ka-chu pi-i pika-pika. pika-pi kaa pichuuu pii piikaa chu chuu-piika chuu pika-pi pikapi-kachu. pika-pika, pi-ka-chu pii chu pikapi pi kachu chu chuuu pi piika.
pi pika-chu pika-pikapi ka chuu ka chu pikachupi pi-kaaa-chu
piikachu pi-i ka pikapiii, piikaa pika-chu chu kachu pipi chu ka pika-pika pi-i pi-kaaa-chu kaa chuu ka pika-pi, pika, kachupi chu pikapi. kachu ka piikachupi ka kaa piika chuuuu chu kaaa-pikapi, pipi piikachu pika-chu pi kaaa pikachu pii ka pikachu, ka kaaa pi pika-pika piikachu pi-i pikapi pi piikachupi chu chu kachu chuu ka pi-ka-chu-ka piikaa chu pikapi. pii pii pika-pika kaa kaa pika-pika chuchuuu pii kapii pi pii chu piii piii chu pi-kaaa-chu-pi pi chuuu pikachu-kaa.
chu piii pika-pika, pikachu pii kaaa chu pi kaaa pikapi, pi-i pika-chu pi ka chuuuu pii pi pikapi pipi kaaa chu pika-pi-kaaa pi pipi-pikachu chu ka piikachu. chuuuu pii pi-pika-chu pi kachu ka pikachu-pii chu pi. piikaa pikapi, pi kakachu pikachuchuu. kachu, chuu piika ka pika-chu, ka pika-pika ka kaaa, pi-i pika-chu pi-pi-kaaa-chu-pi, pii-chu-pi-ka-chu pi pika-pi chu pi pipi pi-pi-kaaa-chu-pi.
pipi pi kachu pika-pika piikaa chu pii pi-pika-pika-pi pi chuuuu pika-pika pi chu pika-chu piikachupi pi kakachu ka pikachu; chuuu pi chuuu piikachupi ka pi kaaapika ka chuu pikaa pi pi-ka-chuchuu. pi-i;pichu piikachu pi chu kachu pi-i chu pikaa pi-kaaa-chu chu pi-kaaa-chu pi-i kaa pikapi?
chu piii pika-pika, pikachu pii kaaa chu pi kaaa pikapi, pi-i pika-chu pi ka chuuuu pii pi pikapi pipi kaaa chu pika-pi-kaaa pi pipi-pikachu chu ka piikachu. chuuuu pii pi-pika-chu pi kachu ka pikachu-pii chu pi. piikaa pikapi, pi kakachu pikachuchuu. kachu, chuu piika ka pika-chu, ka pika-pika ka kaaa, pi-i pika-chu pi-pi-kaaa-chu-pi, pii-chu-pi-ka-chu pi pika-pi chu pi pipi pi-pi-kaaa-chu-pi.
pipi pi kachu pika-pika piikaa chu pii pi-pika-pika-pi pi chuuuu pika-pika pi chu pika-chu piikachupi pi kakachu ka pikachu; chuuu pi chuuu piikachupi ka pi kaaapika ka chuu pikaa pi pi-ka-chuchuu. pi-i;pichu piikachu pi chu kachu pi-i chu pikaa pi-kaaa-chu chu pi-kaaa-chu pi-i kaa pikapi?
pii chuuu pii pikachu kaa pika-pi pi chuuuu
pi chuuuupi ka pii pikapi-kaaa pi-i pii pii pi-ka-chu pi pika-pika pi chuuuu pii piikaa-chu-ka, pi pika-pika pi-ka-chu chu kaa pi-kaaa-chu-piii pipi chu pikapi, pipi chuuu pika-pi ka-pi-ka-chu piikaa-piika-pi chuuuu. pi, chuuuu chu kachu pi kachuuuu, chu chuu kachu pikachu-chu-pi chu pi pikachu pii pika-pika. pi-kaaa-chu pii chu pi-ka-chu pipi pikachu pii pi-ka-chu pi pikachu...
chu pika-pika pi-i pi-i ka-pi-ka-chu-pi-kapi ka ka piikachu-chu chu pika-chu, chu pika-pika ka pikachu pika-chu ka pika-pika chu pi-kaaa-chu-pi pii kaaa pi,pi kachupiikaa piikaa-pi-i, pika-pika-chu pika-pika-pi ka chu pika-pika piika, pipi chu kachu-pi-ka-chu kachu pi pi pikapi-pikapi-pi pichuu.
chuupiii kaa pi-ka-chu pi pi-kaaa-chu pi pikaa-chuuuu pi-i pi chuuu pi kachu pika-pi. ka pikaa piipiika chuuuu kaa chu pii chuuu pipi pi-ka-chu-ka ka pika-pika chuuu chu kaa pikapi ka chuuu pi-i chu chu pika-chu chu pikachu.
pii kaaa-pikaa chu chu pika-pi ka pi-ka-chu piiipi chu pika-pika chu pi-ka-chu piika, kachu pi pipi piikachu kaa pika-pi chu pi pikapi piika pi pi-i chupika-pi kaa pika-pi, chuuu ka pikachu kaaa kaaa ka pika-pi-pi-i.
pi piikaa chupi piika chu chuu chu pika ka chu pikapi chu pikachu: pika pi-ka-chu pi-i-piikaa ka chu pika-pika pi kachu-piii pipi pi,pi piikachuuuu pikapi-pipi, pi kaa pi-i piii chu.kaa pipi pika-pika-pi pi-i pi pikachu pi pika-chu.
ka pika-chu-pi-i chu pi-ka-chu chuuu kaa chuuu pipi pi-ka-chu-pi pi-i chu pika-chu ka pi-ka-chu. pi piikachu ka ka ka-piikachu chu kaa piii pika; pi-i kachu ka pi piikaa pi-i pika pikachu chu pi-ka-chu pika-chu ka pi-kaaa-chu pi-kaaa-chu piii chu pi-kaaa-piikaa ka kapiikaa
ka pika-chu kaa chuu pi chuukachu chu pi piikaakaa pikachu, chupikapi chu piika. chu piika pi chu kachu chuuu chu-pi-kaaa-chu piii chuka pi ka piiipiii. ka kachu chu chuuuu chuu-pika-pika pi pikaa ka piika pi pikaa, pi pika pi chu piii, pi chu pi-kaaa-chu chu pi kaa-chuuuu.
chu;chuuuu ka piika-kachu kaaa?:ka pika-pi ka pika-pika.
chu;piikaa ka pi-pi-kaaa-chu-pi chu pi-i pikaa? ka pikapi pi-ka-chu chu pi-i pika-pika pikachupi pi-ka-chu chu ka pika-pi ka chuu, pi pika-chu pikaa-piiipi ka chu pika-chuuu, piikapi pika-pika pi pi-chuuuu-chu pi-ka-chu-pipi-pi-ka-chu pi piii pipi pika-pika. pika-pika pi pi chuuuu pi-ka-chu-pi-i chuu pikapi, ka piika pikachu pikapi pi-kaaa-chu chuu piikaa pikaa pikapi-kachu pikaakachu chu chu pika-pi, pi chu pi pi-i-pikachu pikachu pi pikapi pi-i ka kachu.
- pika-pika chu pipi pi-i pi piiipi ka kachu ka kachu. chu pikaa (pi ka chuuuu) chu pikaa chu pipi pika-pika, pii chuuu pikachu kaa pikapi pi piikachu-pi ka pi-kaaa-chu-pi chu ka chuukaaa pi kachu pi-i piii pi-i pikachu-pii.
- pi pikachu pikachu pi pi chuuu, ka kachu kachu pi piipii chu kaa-piikaa pi pikachu. piikachu pika-pika kaa chuuu piikaa kachu pikapi-pika-chu chuuu pikachu pi pika-pika chu pi-pi-pika-pika. ka piika pika-pi, kaa pika-chu chu pi-i pi-kaaa-chu-ka: pi-i pikachu kachu pikachu pikachu pikachuka pi pi pika-pi-pii chu ka chuuuu pi chuuuu chu pi-i kaa-pika-pi chu piikaapi.
- pi pika piika-pipi chuuuukaa pika-chu-pi kaa pika-chu pi kachu chu chu pii pi pika-pi pikachu ka pikachu-pi-pi. piikachu piikaa-piika pi-i pikapi kaaa chu pika-pi pi pikachuka pi kaaa pi-i pipi (pikapi pii chuuu chu pipi, pika-pika, pipi pi chuuu ka piii) piika pika-chu pi piika pi pikaa-piika chu pika-pi chu pi%.
- chu pikapi pi-ka-chu pika-pika kachu pii pika-chu pii pika-chu pi pi-kachu-kaaa ka ka chuuuu pi-piikachu. pi-ka-chu piikachu-pi pikapi ka chuuu chu pi-i chuuuu pi chuuu-chuu, pika-pika chuuu, kachu pi pika-pi. pi-piikachu chu pi-i piikaa pii pi pii piii ka kachu pi kaa pikapi piikachu chu piii-chuuuu kachu chuuuu pi pi chuuu.
- chu pi-pi-kaaa-chu chuuuu pi-i chuu pika-pika chu pikapi kaaa-pi-kaaa-chu, pii kachu pi piika chu pikapi ka pi-i, chu pi-piikachu-pi 'chuuu', ka ka chuuuu, pi chu chu chu pikachu ka kachu pi pi-i, pi pikachu-kaa 'kaaa'. pika-pipi pi-pikachu piii-kachu-pikaa, ka pika chu kachu pika-chu pii kachu pi pika-chu ka piikachu chu chuuuu-kachu pi-i chu pika-chu ka chu pika-pi.
- pi-i pikachu pi chu kaa-pika-pi pii kachu ka pikaa kaa-pika-pika, chu chu chuuu kaa chukaa chu pika-pika. chu kaa piikaa kaa pikachu, pi chuuu ka piikachu-pi-pi chu chu pikachu pika-chu-ka pi kachu kaa pi-pi-kaaa-chu. pika-pika piikachu-pi kaa piika pi-i pipi ka pika-pika, pika pikachu pi kachu-pikaa, pi-i kapi piika pika-chu pi piii-pikachu chu ka% pi pipi pikachu.
- pi pikapi pi (chu pipi ka pikaa pi-pi-kaaa-chu-pii), pii chu pii-piikaa ka chu pi-kaaa-chu piikaa piii ka pikapipi, pi pika-chu, ka pi-ka-chu pi pii piikachu, pika-pika pii pika piii pika-chu chu kachu pi chu-pika-pika chu chuuuu. pi pi-piikaa-kaa pikaa pika-pika pika-pi chu pi pika piika pii pikachu piii piikaa pikachu pi-pi-pi-kaaa-chu.
- pi pi kachu pi chu piii pi pikachu-pika pii chuuu pika pi pika-pipi pi kaa piikaa pi piika ka pi-ka-chu-pii pii. ka pi pi piika pika pika-chupi, piikaapi chuuuu chu-piikachu ka chuuu pi pipiikaa.
- pikaa pi-ka-chu chu pi-piikachupi kachu pi pika-pika chu pika-chu-pii kaa kachu pi pi%. ka pi-i-pika-pika chu chu pika-pika piika chu pika kaa kapi, pika-pika pii kaa pika-chu chuuuu piika pii.
- pi-i pika-pi pi-pika-pika, pii pi pikaa-chuuu pi kaa pikachu pika-pika, pii chuu-chuuu chuchuuu pikachu pi chu chuuuu, chuuuu piikachu ka pii-pi-ka-chu. chu pikapi ka pi-ka-chu ka pika-chu ka piikaa chu-chuuuu, piii chu pi-i-pika-pika pikachu-pika-pi chu chuuuu piii-piikaa. piikachu pi-pika-pika-chu pi-i kachu piikaa kaa-pika-chu kachu pi pipi-chuuu-pi-pi-i, chuu pika-pika chu-pika-pika, pipi-piika, pikachu pikapi pi pi-kaaa-chu, chuuu pi pika-pika chu kachu pi chuu-pikapi-pi ka piikaa.
- ka piii kachu pika-pika pii pi-i pikachu pikachu-chu. pikachu piii-piika-chuuu ka pi pika-pi-kachu chu pikachu, pika-pika pii-pika-chu chuuu ka ka-pikaa-piikaa, kachu pii chuuuu pi pi-kaaa-chu, chuuu pi-kaaa-chu pi piikaa pi pika-pi pi-pika-pika-kaa kachukaaa pi piikachu pi chuuu piika chu ka pi-ka-chu pi-kaaa-chu-pii chu chuuuu pi-pi-kaaa-chu.
- chuuuu kaa-pika-pi-pipi pikachu pika-pi pikaa pi kaaa-pikachu chu-pika-piikaa pii piii-pikapi-pi chu-pikachu, pika-chu-chu piii pi-ka-chu pikapi. ka pi-pi-ka-pika-pika pi-ka-chu pi pika-chu pii ka pika-pi-pi-i pika ka pika-pika-chu; piii pikaa pika-pika pi pi-ka-chu ka piika chu pi-i-pikachu pi pikachu piika pi-pi% chu pipi pika pi-ka-chu.
- chuuu chupi chuu-chuuu pi piikachu pi pikachu ka pikachu ka pikachu pikachu-pii chu kaa chu chuuu pikapi pi piikaa kaaa; pi pii pika-pika ka pikaa. pika-pika pikaa-kachu kaa pikapi pi-pi pikaa chuuu pii pi-i-pikachu chuu pika-pika ka pika-pika-chu.
- chu chu pipipi pi-kaaa-chu chu pikapi pi pika-pika pikachu kachu, kaa;pi-i pi-i pi pikachu-ka pi chuuu pi-pika-pika? pikapi pi-kaaa-chu-pi piika pi pikachu chu kaaa-pikaa-pi chuu pi pikapi pi kachu pikapi pi%. kachu chu pi-ka-chu pi pikaa pi-kaaa-chu-pii kachu pikachu chu piikaa.
- pii pika-pi-kachu pi-kaaa-chu-pi chu piipiii pika-chu pika-chuka, chu chuu pi piika pi pi-ka-chu-pi-i chuuu pi pi pika-chu chu ka pi-ka-chu chu kaa-pika-chu chuu ka kaa pika-pika. ka chuuu pi pi-pi-kaaa-chu-pi, chu pika pi-i pika-pika ka pika-pipi kachu-piika-chu.
pi-pikapi-piika pi: pika-pika (pika)


text:
PUNTO 6
Noé punzhaunamanda ¿imara yachaunchi?
Diosga mana casuj runaunara tucuchica. Randi Noé runara paihua ailluras quishpichica Génesis 7:11, 12, 23
Dios 40 punzha tutas tamiachisha Allpara tapaca. Chibi tucui mana ali runauna huañunuca.
Mana casuj angelguna runa aichara saquisha Supaihua tandarinuca. Cunanga ayaunami anun.
Arca ucui tiajcunalla quishpirinuca. Unai huasha Noé paihua ailluhuas huañunuca. Dios paigunara causachinga. Mana ima huras huañunungachu.
Dios ñalla mana alira rurajcunara tucuchinga. Randi ali runaunara quishpichinga Mateo 24:37-39
Supaiga ayaunas mana munanunzhu runauna Jehová Diosta casunuchu.
Cunanga Noé punzha cuinta ashca runauna Jehová Diosta mana casuna munanun. Pai ñalla mana ali runaunara tucuchinga (2 Pedro 2:5, 6).
Shinallara Noé cuinta Diosta casuj ali runaunami tian. Paigunaga Jehovahuaj testigogunami anun.


text:
6 WILLAKUY
¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
1. ¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
Huk kutinmi Jesuspa amigon Lázaro wañupurqan. Lazaroqa Betania ayllupin tiyarqan, Jerusalén llaqtaq qayllanpi. Chay llaqtaman Jesús chayaqtinqa tawa p’unchayñan pasasqa wañupusqanmanta. Chaymi Jesusqa Lazaroq panankunawan kuska p’ampasqanku cheqasta rirqan, paykunamantaq askha runakuna huñukamurqan. ¡Anchatachá Martapas Mariapas kusikurqanku turankuta Jesús kawsarichipuqtin!
Wañupuqkunaq kawsarimpunankumanta Bibliaq willasqanqa allin willakuymi. Martapas yachasqañan wañupuqkunata Jehová Dios kay Hallp’api tiyanankupaq kawsarichimpunanta.
2. ¿Imaynapin wañupuqkuna tarikunku?
Runakunaqa ‘ñut’u hallp’amantan’ ruwasqa kashanchis (Génesis 2:7; 3:19). Cuerponchispiqa manan mana wañuq almapas espiritupas kanchu, chaymi wañupuqtinchisqa manaña imanchispas kawsanchu. Aychayoq tulluyoq runan kanchis, chaymi wañupuqtinchisqa chaypi tukukapunchis. Ñosqonninchis wañupuqtinqa lliw yuyaykusqanchismi chinkapun. Chaymi wañupuqkunaqa manaña imatapas sientenkuchu nitaq ñak’arinkuchu. Lazaropas manan imatapas willakurqanchu kawsarimpusqan qhepamanqa.
Wakinqa ninkun: “Wañupuqkunataqa Diosmi infiernopi ñak’arichin”, nispa. Chayqa manan cheqaqchu, ñawpaqpi yachasqanchis hina, wañupuqkunaqa manañan imatapas yachankuchu nitaq ñak’arinkuchu. Infiernomanta yachachikuyqa manan cheqaqchu. Jehová Diosqa manapunin runakunata ninapi ruphachiytaqa yuyaykullarqanpaschu; infiernomanta yachachiqkunaqa Diostan k’amishanku.
3. ¿Rimasunmanchu wañupuqkunawan?
Wañusqakunaqa manan rimankuchu nitaq uyariwasunmanchu (Salmo 115:17). Ichaqa huk millay angelkunan wañupuqman tukuspa runakunawan rimankuman (2 Pedro 2:4). Chaymi Jehová Diosqa manapuni munanchu wañusqakunawan rimananchista.
4. ¿Pikunan kawsarimpunqaku?
Waranqa-waranqanpi runakunan kay Hallp’api tiyanankupaq kawsarimpunqaku. Jehová Diosta mana reqsispa huchapi kawsaq runakunapas kawsarimpunqakun.
Kawsarimpuqkunaqa Diosmantan cheqaq kaqta yachanqaku, Jesuspi iñinqaku, kasukusqankutataq rikuchinanku kanqa (Apocalipsis 20:11-13). Chayta ruwaspaqa wiñaypaqmi kusisqa kay Hallp’api kawsanqaku.
5. Kawsarimpuyta suyakuy, ¿imatan Diosmanta yachachiwanchis?
Jehová Diosmi Churinta kachamurqan ñoqanchisrayku kawsayninta qonanpaq, chaymi kawsarimpuy suyakuypas kan. Chaypin rikuchirqan anchatapuni munakuwasqanchista khuyapayawasqanchistapas. ¿Piqpa kawsarimpunantan qan munawaq?
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Maypin wañupuqkuna kashanku?
¿Iman suceden wañupuq runakunata? ¿Imaraykun wañunchis? ¿Ima ninmi Biblia?
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Munakusqanchis wañupuq runakunapaq cheqaq suyakuy
¿Pi munakusqayki runapas wañupurqanchu? ¿Munawaqchu paywan hukmanta tupayta? ¿Imatan Biblia yachachin kawsarimpuymanta? Chaykunamanta yachay.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Imaynatan yanapawasunman otaq pantachiwasunman espiritukuna?
Bibliaqa rimanmi angelkunamanta suypaykunamantapas. ¿Cheqaqchu kanku chay espiritukuna? ¿Yanapasunkikumanchu? ¿Manchachisunkikumanchu?


text:
101 KAQ WILLAKUY
Jesusta wañuchisqankumanta
¡QAWAY kaynataña rurarusqaku! Jesustam wañuchichkanku. Qerupim warkurayachkan. Makinkunapiwan chakinkunapipas clavowan takasqa kachkan. ¿Imanasqataq kaynata ruraytaqa pipas munanman?
Wakin runakunam Jesusta cheqnispanku chaynataqa rurarqaku. ¿Yachankichu pikunataq Jesustaqa cheqnirqaku? Hukninqa mana allin angel Satanas Diablom. Paymi Adantawan Evatapas Diospa contranpi huchallichirqa. Satanasmá Jesuspa enemigonkunata kallpancharqa Jesusta wañuchinankupaq.
Manaraq qerupi warkuchkaspankum enemigonkunaqa Jesusta ñakarichirqaku. ¿Yuyarichkankichu Getsemani huertaman hamuspanku pusarusqankuta? ¿Pikunataq chay enemigonkunaqa karqaku? Paykunaqa Judea lawpi kaq jefenkunam hinaspa sacerdotekunam karqaku. Qawasunchikyá imataq pasarqa.
Chay runakuna Jesusta presocharuspa pusaruptinkum apostolninkunaqa ayqekurqaku. Mancharikuspanku enemigonkunawan Jesustaqa sapallanta saqerurqaku. Ichaqa apostol Pedro hinaspa apostol Juanpas manam pasaypaqtaqa saqerurqakuchu. Karu qepallantam qatirqaku Jesusta imam pasasqanta qawanankupaq.
Chaymantam sacerdotekunapa ñawpaq kaq jefenku Anasman Jesustaqa pusarqaku. Ichaqa manam unaytachu chaypiqa qepakurqaku. Chaymantañataq sacerdotekunapa jefenku Caifaspa wasinman Jesustaqa pusarqaku. Chaypim achkallaña sacerdotekuna chaynataq llaqtapa jefenkunapas karqaku.
Caifaspa wasinpim juiciota rurarqaku. Hinaspa pusamurqaku Jesuspa contranpi llullakuq runakunata. Hinaptinmi judiokunapa kamachiqninkuna, sacerdotekunapa jefenkuna hinaspa Diospa leynin yachachiqninkunapas nirqaku: ‘Jesusta wañurachisunchik’, nispa. Hinaspanmi Jesuspa uyanman toqaspanku takarqaku.
Chaynakunata Jesusta rurachkaptinkum Pedroñataq patiopi kachkarqa. Tuta chiriptinmi runakunaqa ninata ratachirqaku qonipakunankupaq. Hinaptinmi ninapi qonipakuchkaptinku huk sirvienta Pedrota tiyachkaqta rikuruspa nirqa: ‘Kay runapas Jesuspa puriqmasinmi’, nispa.
Pedroñataq nirqa: ‘Manam ñoqaqa kay runawanqa purirqanichu’, nispa.
Kimsa kutikamam runakunaqa Pedrota nirqaku Jesuspa puriqmasin kasqanta. Pedrom ichaqa kimsan kutipi mana reqsisqanta nirqa. Kimsa kaq kutipi Pedro chaynata niruptinmi Jesusqa muyuriykuspa Pedrota qawariykurqa. Hinaptinmi payqa llakikururqa llullakusqanmanta hinaspa hawaman pasakuspa aminankama waqakurqa.
Viernes achikyaqtam sacerdotekunaqa huñunakunanku Corteman Jesustaqa pusarurqaku. Chaypim tanteanakurqaku Jesusta ima ruranankupaq. Chaymantam Judea llaqtapi kamachikuq Pilatoman aparurqaku.
Hinaspam nirqaku: ‘Kay runaqa mana allin ruraq runam. Wañurachisunchik’, nispa. Pilatoñataqmi Jesusta tapupayaruspan nirqa: ‘Ima mana allintañataq payqa rurarurqa’, nispa. Hinaspam Pilatoqa Galilea lawpi kamachikuq Herodesman pusachirqa, Herodesqa Jerusalenpim kachkarqa. Paypas Jesuspa ima faltantapas mana tarispanmi kasqallan Pilatoman kutichirqa.
Chaymi Pilatoqa Jesusta kachaykuyta munarqa. Jesuspa enemigonkunam ichaqa salteaq Barrabasta kachaykunanta munarqaku. Chaymi Pilatoqa yaqa chawpi punchawtam Jesusta hawaman horqorurqa. Hinaspa runakunata nirqa: ‘¡Kayqaya reynikichikqa!’ nispa. Sacerdotekunapa jefenkunañataq qaparkacharqaku: ‘¡Wañuchun, wañuchun!’ nispa. Chaynapimá Barrabasta kacharirqaku, Jesustañataqmi pusarurqaku wañuchinankupaq.
Viernes tarde lawtam qerupi warkururqaku. Hinaptinpas Jesuspa alleq lawninpi chaynataq ichoq lawninpi mana allin ruraq runakunata warkururqaku, dibujopiqa manam rikunkichu. Chaymi Jesus wañunayachkaptin waqtanpi kaq mana allin runakunamanta hukninmi nirqa: ‘Munaychakusqaykiman chayaspaykiqa yuyarillawankimá’, nispa. Chaymi Jesusñataq nirqa: ‘Cheqaptam niki, ñoqawanmi kanki paraisopi’, nispa.
¡Ima sumaq suyakuymi chayqa! ¿aw? ¿Yachankichu ima paraisomantataq Jesusqa rimachkarqa? ¿Maypitaq Diospa rurasqan paraisoqa kachkarqa? Allpapimá. Chaymi Jesusqa hanaq pachamanta kamachikamuptin Allpapi Paraiso kaptin chay runata kawsarichinqa chaypi kawsakunanpaq. ¿Manachu chayqa kusikunapaq?


text:
TAPUI 7
¿Bibliapaj profeciacunaca ima shinataj pajtaricun?
‘Mama llajtaca caishuj mama llajtahuan macanacungacunami, shinallataj jatun mandajcunapurapish macanacungacunami. Cai tucui llaquicunaca, nanai callaricuj shinallami canga.’
“Llulla profetacunapish achcacuna shamushpami, achcacunata umangacuna. Millai yallitaj mirajpica, achcacunapaj cˈuyaimi chiriyanga.”
“Mai llajtacunapica, jatun macanacui huañunacuimi tiyan ninacujta uyanguichijmi. Chaita uyashpapish, ama mancharinguichijchu. Chashna jatun llaquicunaca tucunallatajmi. Chashna tucujpipish, cai pachaca manaraj tucuringachu.”
(Marcos 13:7, QC, 1989)
“Chˈican chˈican llajtacunapi pamba chujchushpa allpa tˈimburicunami tiyanga. Achca yaricai, millai ungüicunapishmi tiyanga. Jahua pachapica jatun mancharinacuna, mana ricushca señalcunapishmi ricuringa.”
“Caitapishmi yachana cangui, cai punllacuna tucuringapajca llaqui punllacunami shamunga. Chai punllacunapica quiquinlla alli canata munajcuna, quiquinpajlla charinata munajcuna, jatun tucushcacuna, valishca tucujcuna, Taita Diosta cˈamijcuna, yaya mamata mana cazujcuna, mana pagui nijcuna, Taita Diosta mana rijsijcuna, rumi shungucuna, pˈiñarishpapish manataj cungarijcuna, yangamanta juchachijcuna, mana jarcari tucujcuna, pˈiña millaicuna, allita pˈiñajcuna, quiquin purallataj llaquipi churajcuna, jahualla pˈiñarijcuna, imapish mana caipajta yuyajcuna, Taita Diosta mashcanapaj randica aicha munaipi cushicunallatami cˈuyangacuna. Ricuipica Dios yuyailla caj shinami cangacuna. Ashtahuanpish paicuna rurashcahuanca Diosca mana tiyashca cashcatami ricuchingacuna.”


text:
PARTE 6
Jatun manllanai tamia tiashcamandaca ¿imatata yachajunchi?
Na cazujcunataca Diosca tucuchircami. Cutin, Noeta paipa familiataca salvarcami. Génesis 7:11, 12, 23
Diosca 40 punllacunata, 40 tutacunatami tamiachirca. Chai tamia yacucunaca Alpata tapashpami tucui gentecunata tucuchirca.
Diosta na cazuj angelcunaca paicunapa aichayu cuerpota saquishpami Diablota catirca. Cunanga ayacunami can.
Arca ucupicunallami salvarirca. Jipa punllacunaca Noepash paipa familiapash huañurcami. Shinapash, Dios paicunata causachijpica ña na huañungachu.
Diosca ñallami nali gentecunata tucuchishpa ali gentecunata salvanga. Mateo 24:37-39
Diablopash ayacunapash gentecunata pandachingapa munanmi.
Cunambipash ashtaca gentecunaca Noepa tiempopi shinami Jehovata na cazungapa munan. Paica ñallami nalicunataca tucuchinga (2 Pedro 2:5, 6).
Shinapash cunambica, Jehovamanda villajcunami Diospa mandashcacunataca Noé shina cazun.
Ashtahuan información
TAITA DIOSMANDA ALI VILLAIGUCUNA
Ali religiondaca ¿imashinata
rijsi ushanchi?
Diosca ¿maijan religiondata alicachin? Taita Diosta ali catijcunata, ali religiondapash rijsichunmi Jesusca 5 yuyaicunata yachachirca.


text:
2 KAQ TAPUKUY
¿Llumpaytachu imayna kasqayta qawapakuni?
¿IMATAM RUWAWAQ?
Huk kutipim Julia sutiyuq sipascha espejopi qawapakurqa, hinaspanmi puqusqa kasqanta piensaspan nirqa: “Llumpay puqusqam kachkani”, nispa. Tayta-mamanpaqwan amistadninkunapaqmi ichaqa wayrapa aparunallanña karqa.
Chaymi Juliaqa puqusqa kasqanta piensaspan manaña mikuytapas munarqachu.
¿Imatataq qamqa Julia hina piensaspaykiqa ruwawaq?
KAYPI YUYAYMANAY
Manam imananchu kuyayllapaq rikchayniyuq kay munasqaykiqa. Bibliapipas ninmi Saraqa, Raquelqa, Joseyqa, Davidqa hinaspa Abigailqa kuyayllapaq rikchayniyuq kasqankuta. Willakuntaqmi Abisag sutiyuq sipaspas ‘ancha buenamozallaña’ kasqanta (1 Reyes 1:4).
Chayna kaptinpas achka mozo-sipaskunam kuyayllapaq rikchayniyuq kanankupaq tukuyta ruwanku. Ichaqa chay ruwasqankuwanqa imawanpas ñakarinmankum.
Achka sipaskunata tapuptinkum achkaq nirqaku puqusqallaña kasqankuta. Ichaqa asllam puqusqaqa karqaku.
Chaynallataqmi mana puqusqa sipaskunata tapuptinkupas achkaq nirqaku puqusqa kasqankuta.
Wakin mozo-sipaskunaqa puquruyta manchakuspam manaña mikuytapas munankuñachu, hinaspam tulluyachkanku.
Sichu puquruyta mana munaspa manaña mikuspaykiqa tayta-mamaykima n utaq pimanpas chaylla willakuy yanapasunaykipaq. Paykunaqa kuyakuywanmi yanapasunki, chaymi paykunamanta biblia nin: ‘Tukuy tiempopim chiqap amigoqa kuyakun. Sasachakuy tiempopipas wawqi hinaraqmi kuyakun’, nispa (Proverbios 17:17).
IMATAQ ASWAN ALLINQA
Kuyayllapaq rikchayniyuq kaymantapas aswan allinqa sumaq sunquyuq kaymi. Bibliapim Davidpa churin Absalonmanta nin:
‘Absalon hina buen mozo kasqanmanta alabasqa runaqa manam pipas karqachu lliw Israel nacionpiqa. Paymi karqa chaki plantanmanta uma puyukninkama kuyayllapaqllaña’, nispa (2 Samuel 14:25).
Chayna kuyayllapaq kaspanpas Absalonqa mana allin runam karqa. Chaymi bibliapas willakun hatun tukuqllaña, runakuna wañuchiqllaña hinaspa chiqnikuqllaña kasqanmanta.
Chayraykuchá bibliaqa kallpanchawanchik sumaq sunquyuq kanapaq kaynata niwaspanchik:
“Musuq runaña kaychik”, nispa (Colosenses 3:10).
‘Qamkunapa sumaq kaynikichikqa kachun amayá hawaykichikpichu, chukchaykichik simpapakuypichu, aswanqa sunquykichikpiyá’, nispa (1 Pedro 3:3, 4).
Kuyayllapaq rikchayniyuq kay allin kaptinpas, aswan allinqa sumaq sunquyuq runa kaymi. Chayna sumaq sunquyuq runa kaspaykiqa runakunapa kuyasqanmi kanki. Filicia sutiyuq sipasmi nin: “Kuyayllapaq rikchayniyuq kaspaykiqa runakunapa qaway-qawasqanmi kanki, ichaqa runakunapa kuyasqanqa kanki sumaq sunquyuq runa kaspallaykim”, nispa.
QAWAKUYKUY RIKCHAYNIKITA
¿Rikchaynikichu hukmanyachisunki?
¿Kuyayllapaq kanaykipaqchu imatapas ruwachikuyta munanki utaq tipi wiqaw kanaykipaqchu manaña mikuytapas munanki?
¿Imataq hukman rikchakusunki? (Mayqantapas akllay).
SAYAYNIKI
LLASAYNIKI
CHUKCHAYKI
CUERPOYKI
UYAYKI
ÑAWIKI
¿Qallariynin iskay tapukuykunapichu “arí” niqta hinaspa kimsa kaqpiñataq achkata akllarqanki? Chayna kaptinqa manapasmi qampa qawakusqaykiman hinachu wakinpaqqa kachkanki. Wakinpiqa llumpa-llumpayta kuyayllapaq kayta munaspam mana musyayllata mana allinta rikchayninchikmanta rimachwan (1 Samuel 16:7).


text:
CAPÍTULO 3
¿Imanö kë Patsa kanantaraq Dios munan?
¿Imanö kë Patsachö nunakuna kawayänantaraq Dios munan?
¿Ima nishpataq Diosnintsikta, Satanás tumpashqa?
¿Imanötaq kë Patsachöqa shamoq tiempochö kawë kanqa?
1. ¿Imanö kë Patsa kanantataq Dios munarqan?
DIOSQA kë Patsachö kushi kushi y mana qeshyashpa nunakuna kawayänanta y kë Patsapis shumaq kanantam munan. Bibliachöqa “huk shumaq huertatam Edenchö Jehovä Dios rurarqan”, y “mikunapaqpis [...] alläpa alli munapëpaq frutayoq montikunatam winatserqan” nimantsikmi. Tsëpitanam punta teytantsikkunata Adán y Eva shutiyoqta kamarqan, y tsë selläma shumaq huertamanmi churarqan: “Wambrëkikuna katsun Patsa huntanqanyaq mirayë y cuidayë”, nishpa (Génesis 1:28; 2:8, 9, 15). Rikanqantsiknöpis, wambrankuna mirar kë llapan Patsata huk paraïsoman tikratsir y animalkunata cuidayänantam munarqan Jehová Diosqa.
2. a) ¿Imanirtaq Dios Patsapaq munanqan rurakämunanta creishwan? b) Biblia nimanqantsiknö, ¿imanö nunakunallaraq kawayanqa kë Patsachö?
2 ¿Imëllaqa cumplikärenqatsuraq, huk paraïsochö nunakuna tärayänanta Jehová Dios munanqan? Awmi, “parlarqömi y cumplishaqmi” nishpam kikin änikushqa (Isaías 46:9-11; 55:11). Tsënömi, kamamaqnintsikqa llapan munanqanta ruramonqa. Hinamampis, Patsataqa “manam envänollatsu” ruramorqö sinöqa “kawayänampaqmi”, nishpam kikin nishqa (Isaías 45:18). ¿Imanö nunakuna kë Patsachö tärayänanta, y ëka wata kawayänantaraq Dios munarqan? “Patsachöqa alli nunakunallam tärayänqa, y mana wanushpam tsëchö kawayanqa” nishpam nin Bibliaqa (Salmo 37:29; Apocalipsis 21:3, 4).
3. ¿Ima llakikïpaq kawëkunatataq kë Patsachö rikantsik, y imakunatataq tapukushwan?
3 Imanö kaptimpis Diosnintsik llapan änikonqankunaqa manam cumplikanraqtsu. Kananyaqpis nunakunaqa qeshyayan y wanuyanmi hinamampis kikinkunapuram pelear wanutsinakuyan. Manam Jehová Dios Patsapaq munanqannönatsu, kananqa alläpa hukläyanam tikrarishqa. ¿Imaraq pasashqa? ¿Imanirtaq Dios munanqan cumplikashqatsu? Kë respuestakunataqa manam nunakuna qellqayanqan librokunachötsu tarinki, kë problëmakunaqa kikin ciëlochö qallamushqa kaptin.
IMANÖTAQ DIOSPA CHIKEQNIN YURIMORQAN
4, 5. a) ¿Pitaq Evata huk culebrawan parlaparqan? b) ¿Imanötaq huk honrado nuna suwa tikrarin?
4 Bibliapa qallanan librochöqa, Dios Yayapa huk chikeqnin Edén huertachö yurimonqantam nimantsik. “Culebra” nishpa qayaptimpis, manam huk lluta animal-llatsu. Bibliapa ushanan librochöqa: “Jinantin marcacho nunacunatam engañaquican, tseqa diablum” ninmi. Hinamampis ‘unë culebra’ nishpapis qayanmi (Génesis 3:1; Apocalipsis12:9). Awmi, huk poderoso mana rikakoq espïritum. Imanömi muñëcata parlatseqnö huk nuna pukllan kikinlla parlëkar, tsënömi culebrawan Diablu rurarqan Evata parlapar mana alliman ishkitsinampaq. Tsë angelmi, nunakunapaq Dios Yaya kë Patsata ruramuptin tsëchö këkarqan (Job 38:4, 7).
5 Musyantsikmi Jehová Dios kamanqanqa llapampis allilla kanqanta. Pero tsëpenqa, ¿pitaq “Diablu” y “Satanás” shutiyoq espïritutaqa rurarqan? Manam Diostsu rurarqan, Pëpa huk poderoso angelninmi kikimpa munëninwan Diablu tikrarerqan. ¿Imanöraq pasarqan tsëqa? Imanömi huk nuna honrado këkarnin kikimpa munëninwan suwa tikrarin, tsënömi tsëpis karqan. ¿Imanöpataq tsënö këman chäyan? Tsënö këmanqa chäyan shonqunkunachö mana alli munëkunata yarpararmi, tsënönam tsë mana alli munëkuna winananta haqerqa hutsaman ishkiriyan (leyi Santiagu 1:13-15).
6. ¿Imanötaq tikrarerqan Satanasman y Diabluman, Diospa huk poderoso angelnin?
6 Tsënöllam hina Satanastapis pasarqan. Itsapis Adantawan Evata Jehová, wambrëkikuna katsun y hinantin Patsaman huntayë nishpa nenqanta wiyëkarqan (Génesis 1:27, 28). Tsëchi: “¡Kë llapan nunakunaqa noqatachi adorayämanman Diospa rantin!”, nishpa pensarerqan. Y tsë mana alli munë shonqunchö winariptinna, Eva kaqta ëwar Diospita mana allikunata parlar engañarerqan (leyi Génesis 3:1-5). Tsënömi, kë ángel tikrarerqan “Diabluman”, këqa “mana kaqpita tumpakoq” ninanmi. Tsënömi hina “Satanás” tikrarerqan, kë shutiqa “chikikoq o contrakoq” ninanmi.
7. a) ¿Imanirtaq Adanwan Eva wanuyarqan? b) ¿Imanirtaq Adanpa tsurinkunaqa awkinyantsik y wanuntsik?
7 Satanasqa ulikïninwan o llullakïninwanmi, Adanwan Eva Diosta mana wiyakuyänanta lograrerqan (Génesis 2:17; 3:6). Tsënöpam Dios nenqannö, ishkampis wanuriyarqan mana wiyakuyanqanchö (Génesis 3:17-19). Tsënöpanam Adán hutsaman ishkirir perfectonatsu karqan, y llapan pëpita yureq kaqqa hutsasapallanam kayarqan (leyi Romanos 5:12). Pensakurkï, huk adovero mana alli kaptenqa, ¿imanöraq se adoverowan rurashqa adovekuna yarquyanqa? Llapampis mana allillanaman yarquyanqa. Tsënöllam hina, Adanpa hutsasapa këninwan mana allillana yurintsik. Tsënöpam awkinyantsik y wanuntsik (Romanos 3:23).
8, 9. a) Rikanqantsiknöpis, ¿ima nishpataq Satanás tumparqan Jehová Diosta? b) ¿Imanirtaq mana wiyakoqkunataqa tsë hora Jehová Dios ushakäratserqantsu?
8 Jehová Diosta mana wiyakuyänampaq Adán y Evata animarninmi, Satanás tikrarerqan munënin rurakoqkunapa pushaqnin. Y mana alli gobernantem nishpam Jehová Diosta calumniarqan. “Mana alli reymi, manam nunankuna allikunata rurar kushikuyänanta haqintsu. Nunakunaqa manam wanayantsu Dios gobernananta, pëkunaqa alli kaqta y mana alli kaqtapis kikinkunam akrakïta puëdeyan. Rasumpëpaqa, noqata wiyayämarmi más alli kawayanki”, neq cuentam parlarqan. ¿Imanöraq Dios kë llapan nenqanta contestanman karqan? Wakin nunakunaqa tsëllachöna ushakäratsinman karqan tsë mana wiyakoqkunata niyanmi. Tsënö ushakäratserqa, ¿Satanás ulikoq o llullakoq kanqanta rikätsikunmantsuraq karqan? ¿Kikimpa gobiernon alli kanqanta rikätsikunmantsuraq karqan?
9 Justicia rurëchöqa alläpa Perfectom Jehová Diosnintsikqa. Tsëmi mana wiyakoqkunataqa raslla ushakäratserqantsu. Satanás Diablu uli o llulla y tumpakoq kanqanta rikätsikunampaqqa tiempotaran wanarqan. Tsëmi, huk tiempo nunakuna kikinkunapura Satanaspa mandoncho gobernanakuyänampaq haqirerqan. Kë llapan pasanqankunata tsënölla haqïrenqantaqa y manaraq altsanqantaqa rikäshun capítulo 11 nishqanchömi. Pero kananqa tapukurïki: ¿imanir-raq Adán y Eva Satanasta mana reqikarqa wiyayarqan? ¿Allitsuraq kamaqninkuna Jehová mana alli kanqanta pensayanman karqan? ¿Imataraq qam rurankiman karqan?
10. ¿Imanötaq qam Jehová Diospa lädonman churakankiman?
10 Kë tapukïkunamanqa alleqmi pensanantsik, kanampis tsënö tiempokunallachömi këkantsik. Qampis Jehová Diospa lädonman churakëta puëdenkim, y tsënöpam Satanás tumpakoq kanqanta rikätsikunki. Gobernantentsiktanö Jehová Diosta wiyakurmi rikätsikunki Satanasqa mana rasumpa kaqta parlanqanta (Salmo 73:28; leyi Proverbios 27:11). Kë Patsachö waranqa kuti waranqëpayan nunakuna karpis, wallkaqllam Jehová Diospa lädonmanqa churakäyashqa. Këqa huk preciso tapukïmanmi apamantsik: ¿Rasumpëpaku Biblia yachatsikun Satanás kë mundota gobernëkamonqanta?
¿PITAQ KË MUNDOTA GOBERNAN?
11, 12. a) ¿Imanötaq Satanás rikätsikorqan kë patsapa gobernanten kanqanta? b) ¿Ima pruëbakunatataq tarintsik Satanás gobernante kanqampita?
11 Jesusqa segurom karqan Satanás kë mundopa gobernanten kanqanta. Huk kutim, “jinantin munducho nasioncunata riquesancunatawan” Diablu rikätserqan Jesusta, y tsëpitanam: “Qonqurïcur adorecamaptiqueqa que llapan riquecanqequitam qoycushqequi”, nerqan (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6). Yarpakurkï, kë reinokunapa dueñon Satanás mana kaptenqa, ¿huk tentaciontsuraq kanman karqan Jesuspaq, kë Satanás änenqan? Hinamampis, Jesusqa manam kë mundopa gobernanten Diablu kanqanta negarqantsu, rasumpëpa mana gobernanten kaptenqa manam pëtsu ninmanmi karqan.
12 Clärom këkan, Jehová Dioslla llapan kallpayoq, ciëlochö y patsachö kaqtapis Kamaq kanqan (Apocalipsis 4:11). Tsënö kaptimpis, manam Bibliachöqa Jehová o Jesusmi kë mundota gobernëkamun nintsu. Kikin Jesusmi, Diablum kë mundopa ‘mandacoqnin’ nerqan (Juan 12:31; 14:30; 16:11). Y Bibliapis, kë chikikoq o Satanasqa “patsacho mandacoq” kanqantam nimantsik (2 Corintios 4:3, 4). Pëpaqmi apóstol Juanpis qellqarqan, “que munducho Diospa mana caqcunaqa Diablupa muneninchomi caquicayan”, nishpa (1 Juan 5:19).
SATANÁS GOBERNANQAN MUNDOPA USHAKËNIN
13. ¿Imanirtaq huk mushoq patsata wanantsik?
13 Cada wata pasaptinmi, más mana alli kë mundoqa tikrakïkan. Guerra ruraq soldädokunawan, mana alli gobernaqkunawan, mana rasumpëpa kaqta yachatsikoq religiosokunawan y wanutsikoq nunakunawampis huntam këkan kë mundoqa. Y kë llapan rikëkanqantsikqa manam altsakanqanatsu. Bibliachöqa willamantsik Armagedón nishqan Diospa guerranchö kë llapanta ushakäratsimunantam, y tsëpitana alli kaqkunapaqqa mushoq patsata apamunanta (Apocalipsis 16:14-16).
14. ¿Pitataq Dios akrarqan Reinonchö gobernanampaq, y imanötaq këqa unëpitana musyakarqan?
14 Jehová Diosqa, Jesucristutam akrarqan ciëlochö gobiernompa Reynin kanampaq. Bibliachöqa unëpitanam kënö nikarqan: “Huk wambrantsikmi yurishqa, huk wambrantsikmi qomarqontsik, pëpa hombronchömi gobiernoqa kanqa, y shutimpis kanqa [...] Príncipe de Paz. Gobiernompa mirënin y yamë kakïnenqa manam ushakanqatsu” (Isaías 9:6, 7). Jesusmi yachatserqan discipulonkuna mañakïninkunachö kë gobiernopaq mañakuyänampaq kënö: “Reynïki shamutsun. Muneyniki rurakätsun syeluchownow, tseynowlla Patsachowpis”, nishpa (Mateo 6:10, QKW). Tsëpitanam yachakushun Diospa Reinon kë Patsachö llapan gobiernokunata ushakäratsir hukta churamunampaq kaqta (leyi Daniel 2:44). Y kë Patsata shumaq huertaman tikratsinanta.
¡KËLLACHÖNAM MUSHOQ PATSAQA!
15. ¿Imataq tsë ‘mushoq patsaqa’?
15 Bibliachöqa kënömi willamantsik: “Noqantsicqa shuyaquicantsic mushoq sielutam y mushoq patsatam. Tseno cananpaqmi Diosnintsic änimarqantsic. Tse mushoq patsachoqa allicunata rurarllanam, nunacuna cawayanqa”, nishpa (2 Pedru 3:13; Isaías 65:17). Bibliachö ‘patsapaq’ parlarnenqa, höraqa nunakunapaqmi parlan (Génesis 11:1). Tsëmi tsë ‘mushoq patsaqa’ Dios aprobashqan llapan alli nunakuna kayan.
16. ¿Ima shumaq qarëtataq Dios aprobashqan nunakuna chaskiyanqa, y imataraq rurashwan tsëta chaskinapaq?
16 Tsë mushoq patsa chäramuptenqa, Dios Yaya llapan aprobashqan nunakunata ‘wiñeypaq kawëta’ o mana ushakaq kawëta qaranampaqmi, Jesus änikorqan (Marcos 10:30). Aksëqa këtsu, Bibliëkichö ashi Juan 3:16 y 17:3 nishqanta, y leï Jesus nenqanta, mä imatash rurashwan wiñeypaq kawakïta tarinapaq. Kananqa rikärishun Bibliachö, mä ima bendicionkunatash chaskiyanqa mana wanushpa mushoq Patsachö täraq nunakuna.
17, 18. ¿Imanirtaq hinantin Patsachö mana mantsakushpa y yamë kawakï kananta creintsik?
17 Chikinakï, guerrakuna, wanutsinakïkunaqa, mananam kanqanatsu. “Mana alli [o chikikuna] manam kanqanatsu [...]. Pero manshukunaqa patsatam chaskiyanqa” (Salmo 37:10, 11.) Alli këllanam kanqa. Diosmi “guerrakunata ushakätsenqa hinantin patsachö” (Salmo 46:9; Isaías 2:4). Tsë tiempo chämuptenqa, “allikunallam winayanqa” y “yamë këqa killapis ushakanqanyaqmi kanqa”, këqa manam imëpis yamë këqa ushakanqatsu ninanmi (Salmo 72:7).
18 Diospa nunankunaqa mana mantsakushpam kawayanqa. Unë tiempochö israelitakunapis Diosta wiyakurnenqa kushishqa mana mantsakushpam kawayarqan (Levítico 25:18, 19). ¡Ima shumaqraq pëkunanö mana mantsakushpa Mushoq Patsachö kawakïqa kanqa! (leyi Isaías 32:18; Miqueas 4:4.)
19. ¿Imanöpataq kë mushoq patsaman Diosnintsik atska mikïkunata apamunanman creintsik?
19 Mikïpis manam ushakanqatsu. “Patsachöqa alläpa atskam granokuna kanqa, hirkakunapa puntanchöpis sobrakonqam”, nishpam nerqan salmista (Salmo 72:16). Kikin Jehová Diosnintsikmi bendicenqa llapan wiyakoqkunata, tsënöllam hina “Patsaqa imëkatapis wayïkatsimonqa” (Salmo 67:6).
20. ¿Imanirtaq creishwan kë llapan Patsa huk paraïsoman tikrarinanta?
20 Llapan Patsam tikrarenqa huk paraïsoman. Nunakuna perditsiyanqan chacrakunachöpis kanqa shumaq wayikuna y wëtakunam (leyi Isaías 65:21-24; Apocalipsis 11:18). Watakuna pasaptinnam shumaq paraïsoman kë Patsa tikrarenqa y unë Edén huertachönömi mikïkunapis kanqa. Jehová Diosqa, imëpis “makinta mashtarmi llapan kawaqta munayanqanwan bendecinqa” (Salmo 145:16).
21. ¿Imakunataq rikätsimantsik animalkunawan nunakuna alli kawakunanta?
21 Animalkunawan nunakunapis allim kawakuyanqa. Chukaru animalkunawan manshu animalkunapis juntom mikuyanqa. Manam ni wambrapis mantsanqanatsu chukaru animalkunata (leyi Isaías 11:6-9; 65:25).
22. ¿Imataq pasanqa qeshyakunata?
22 Tukïläya qeshyakunapis ushakanqam. Diospa Gobiernonchö Jesucristu Rey karmi nunakunataqa kachakätsimonqa, kë Patsachö këkarnin qeshyaqkunata hampenqampitapis masta (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9). Y “manam ni pï: ‘Qeshyämi nenqanatsu’.” (Isaías 33:24; 35:5, 6.)
23. ¿Imanirtaq kushikïpaq kanqa wanushqakuna kawariyämuptin?
23 Wanushqa kuyë kastantsikkunam kawariyämonqa y mana wanushpa kawëtapis puëdeyanqam. Diospa yarpëninchö këkaq llapan wanushqakunam shäriyämonqa. Rasumpëpam, ‘alli ruraqtapis y mana alli ruraqtapis Teyta Diosqa cawaritsimonqa’ (Hechos 24:15; leyi Juan 5:28, 29).
24. ¿Munankimantsuraq kënö shumaq Paraïsochö kawëta?
24 Kamakoq Jehová Diospita yachakoqkunata y servi munaqkunataqa kushikïpaq bendicionkunam shuyaran. Shumaq paraïsopaqmi Jesusqa parlaparqan tsë mana alli nunata: “Noqawan[mi] canqui paraiso nishqan shumaq cawaqui marcacho”, nishpa (Lucas 23:43). Alläpa importantem Jesuspita yachakïqa, pëmi kë llapan bendicionkunataqa apamonqa.


text:
LECCIÓN 10
Ali religiondaca ¿imashinata rijsi ushanchi?
1. Diosca ¿maijan religiondata alicachin?
Jesuspash, paita catijcunapash ali religiondami catinajurca. Jesusca ali religiondaca na huañushpa causaiman apaj ñanhuanmi chimbapurarca. Chai ñandaca huaquingunallami tarin (Mateo 7:14). Bibliapi nishcata catishpa adorajcunatallami Diosca alicachin. Diosta ali adorajcunaca tucuicunami chaitallata crin. Salmo 25:5; Juan 14:6; Efesios 4:
2. Pandata yachachijcuna tianataca ¿Jesusca villarcachu?
Jesusca nircami paipa catijcunata pandachingapami pandata yachachijcuna ricurimunga nishpa. Paicunaca Jesustami catinchi, Bibliamandami yachachinchi nishpapash gentecunataca pandachishpami purin. Shinaca, maijan religión ali cajta yachangapaca, chaipi catijcuna imashina cajta ricushpa, alita o nalita rurajta ricushpami yachai ushanchi. Mateo 7:
3. Ali religionda catijcunataca ¿imashinata rijsi ushanchi?
Picha yuyaicunata ricupashun.
Bibliapi nishcatami pactachin. Gentecunapa nishcata catinapa randica, Bibliapi mandashcacunata cazungapami esforzarin (Mateo 15:
7-9). Imata yachachishpapash paicunapa causaipirami pactachin. Juan 17:17; 2 Timoteo 3: 16, 17, liipangui.
Diospa shuti Jehovatami jatunyachin. Jesusca Diospa shutita gentecunaman rijsichishpami jatunyachirca. Diosta mañanata yachachijushpaca, Diospa shuti alicachi tucushca cachun mañanguichi nircami (Mateo 6:9). Quiquinba llactapica ¿picunata Diospa shutita yachachishpa purin? Juan 17:26; Romanos 10:
13, 14, liipangui.
Diospa Reinomandami yachachin. Jesús Alpapi cashpaca Diospa Reinollami gentecuna cushilla causachun ayudanga nishpami villarca. Huañuna horascamanmi Jesusca chaimanda parlarca (Lucas 4:43; 8:1; 23:
42, 43). Paita catijcunapash chai Reinomanda villashpami puringa nircami. Quiquinba llactapica, ¿picunata huasin huasin rishpa Diospa Reinomanda yachachin? Mateo 24: 14, liipangui.
Cai mundopa ruraicunapica na chapurinllu. Jesusta ali catijcunaca politicapi, parocunapipash na chapurinllu (Juan 17:16; 18:36). Nali ruraicunata, mapa yuyaicunatapash na catinllu. Santiago 4:4, liipangui.
Caishuj chaishujmi juyarin. Bibliapica yachachinmi maijan llactamanda cajpipash gulpi gentegucunata juyachun. Panda religiongunaca guerracunata apoyanmi. Cutin Jesusta ali catijcunaca chaicunataca na ruranllu (Miqueas 4:
1-3). Chaipa randica paicunapa tiempota llujchishpa, culquita gastashpami shujcunata ayudan. Juan 13: 34, 35; 1 Juan 4: 20, liipangui.
4. Ali religiondaca ¿imashinata rijsi ushangui?
Quiquinba ricuipica ¿maijan religionda Bibliapi nishcata pactachin, Diospa shutita rijsichin, Diospa Reinomanda yachachin? ¿Picunata caishuj chaishuj juyarin, guerracunapipash na chapurin? 1 Juan 3:


text:
LECCIÓN 11
Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?
1. ¿Imamandata Dios ayudachun minishtinchi?
Taita Diosca alipacha yachajmi can. Ñucanchita juyaimandami ninanda preocuparin. Paimanda caruyachunga na munanllu (Jeremías 10:23). Imashinami huahuacunaca taitacuna ayudachun minishtin, shinallatami gentecunaca Dios ayudachun minishtinchi (Isaías 48:
Diospa mandashcacunaca cunanllata aliguta causachun, jipa punllacunapipash bendiciongunata charichunmi ayudan. Ñucanchita Dios rurashcamandami pai ayudachun saquina canchi. Salmo 19:
2. Bibliaca ¿imashinata ñucanchita ayudan?
Bibliapi yachachishcacunaca ñucanchi causaipi imata rurachun Dios munashcatami intindichin. Cutin Bibliapi mandashcacunaca imata rurunata, imata na ruranatami nin (Deuteronomio 22:8). Imatapash rurangapaca Bibliapi yachachishcacuna imashina ayudajtami ali pensarina canchi (Proverbios 2:
3. ¿Maijan mandashcacunata ashtahuan importante can?
Jesusca ishcai mandashcacuna importante cajtami intindichirca. 1) Diosta rijsishpa, juyashpa, tucui shunguhuan sirvina. Ñucanchi causaipi imata agllagrijushpaca chai mandashcapirami pensarina canchi (Proverbios 3:6). Chaica ayudangami Diospa ñaupajpi ali ricurichun, cushilla para siempre causachunbash. Mateo 22:
2) Gulpi gentecunahuan ali aparina (1 Corintios 13:
4. Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?
Diospa mandashcacunaca familiapi cushilla causachunmi ayudan (Efesios 4:32; Colosenses 3:
Diospa mandashcacunaca cushilla sintirichun, trabajota charichunbashmi ayudan. Trabajo pushtucunapica tucuita ali ruraj, honrado trabajadorcunatami alicachin (Proverbios 10:
Diospa mandashcacunaca ñucanchi causaipipashmi ayudan (Proverbios 14:30; 22:
Ashtahuan información
ÑUCANCHIMANDA
¿Bibliamanda yachajungapaj munapanguichu?
Maipi cashpapash ima horaspash gratis Bibliamanda yachajupai.