text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Kawsaypi yuyashpa, kishpiriy, paktakay, allpapachapi kasikllakawsay tiksi kakpimi tukuy runakuna sumak kawsayta charichun nishpa riksin; shinallatak sumaykayta(dignidad), paktapakta hayñita ayllumanta mana pi kichuchunmi riksin.
Kawsaypi yuyashpa, piñashpa mana riksina, runakunapak hayñita saruy, runapura wañunakuna yuyaymi tukuysami kawsaypi sapiyashka nin. Chaymi tukuysami lIakikunata IIaktakunaman apamushka. Chaymantami runakunaka tukuy IIaktakunapi kaparishpa kishpirishka kawsayta yuyashpa mashkay kallarin; wakcha runakuna, IIakta runakuna, upallalla kawsak runakuna, shitashka runakuna kishpirinata munan. Mashná kay pachapi kawsakkunami kay amsa, ñawsa, milli kawsaymanta lIukshinata munan. Kipaka kishpiy rimayta, yuyayta charina kan.
Kawsaypi yuyashpa, runakunapak hayñitaka, paypak hayñimi nishpa shuktak kamachi lIikakuna kamashka kachun. Shina waKcha runakuna piñaywan hatarikpi, tikra charikkuna mana wakchakunata hawalla wichkana wasiman pushachun, mana hawalla wañuchichunpash.
Kawsaypi yuyashpa, lIaktapura mayhanpash mashiyarishpa, alamarishpa kimirishpa alli IIankaykunata tukuy ayllukunaman rurashpa katichun. Shina alli kawsayta tukuykuna runakuna charichun.
Kawsaypi. yuyashpa, tinkirishka lIaktakuna hatun killkata katishpa runakunapak tiksihayñipi yuyashpa, sumaykayta runata chanishpa, kariwarmipak hayñi paktapakta kachun nishpa kutintak arinishka. Shina runa IIaktakuna allichirichun, paykunapak kawsaypash kishpirishpa kachun. Ama kutintak amsa IIakiman tikrachun nishpami tinkirishka IIaktakunaka kayhayñita arinishka.
Kawsaypi yuyashpa, tinkirishka lIaktakunapash. paktachinata minkarishpami runa hayñita kamanata arinishka. Shina mamallakta tantanakuykuna . yanapanakushpa, runanakunapak tiksihayñi, kishpiriypash tukuy runakunaman ~ paktachun yanapanka.
Kawsaypi yuyashpa, hayñi yuyaykuna, kishpirishka yuyay kuna tukuypi tiyachun, shina lIaktakuna arinishka kamachika, tukuysami kawsayta charik runakunaman pampanta paktachun.
TINKIRISHKA LLAKTAKUNA, HATUN TANTANAKUVTA RURASHPA LLAKTAKUNAMAN RUNAKUNAPAK HAVÑITA WILLAN
Titikirishka Ilaktakunaka, mamallaktakunapak hatun tantanakuypimi runapak hayñitaka tukuy lIaktakunaman willan. Llaktakunapak yuyay kashkamantaka, shukllashina tukushpa, tukuypak yuyay kan nishpami ñakarishpa pushana kan. Sapallél runakuna, tantarishka runakunapash, kishpiyrinapi punchanta yuyashpami kay hayñitaka paktachina kan. Kay hayñitapash, kishpiyrina yuyaytapash yachachikwasipi, ayllukunapi, tukuy mamallaktapi kamashpami apana kan. Tinkirishka Ilaktakunapash, shuktak mamallaktakunapash runakunapak hayñita. riksishpa paypak lIakta ukupipash paktachinami kan. Chaymi runa hayñipash, kishpiriypash pakarikshina rikurinka. Chaymi alli kawsaykuna tukuypak chayanka.
Tukuy runakunami maypipash kishpirishka, sumaykaypi(dignidad) paktapakta wacharin. Chay wawakunaka sumak yuyaykuna, tiksiyuyay (fundamental), huntami kan; chaymantami runapuraka shukllashina tukushpa, yanaparishpa kawsana kan.
Kay hayñita willashka kipaka tukuy runakunami ima tullputa, kawsayta, kariwarmita, rimayta, iñiyta, lIaktay yuyayta, maymanta kashkata, charik kashkata, wakcha kashkata, wacharishkata, shuktak yuyaytapash mana rakishpalla kishpriyta, runahayñitapash ch'arin.
Shinallatak: lIaktakak, kamachi yachak,istakak, mana paypak allpapi kawsak, chikan lIaktakak, lIapirishka Ilaktakak, saywashka Ilakta kakpash, kay hatun willaypi nishkashina, kishpiriyta, runapak hayñitaka charinmi, mana chikanyashka, manyayachishka kanchu.
Tukuykunami kikin kawsay, kishpiriy, kikin shayariy hayñita charin.
Mana pipash wanachiwasipi ñitishka, takashka kanachu, shinallatak mitayu lIankaypash ña mana tiyanachu. Tukuysami wanachiykunakatukurirkami, chayka ñami washapi sakirirka.
Mana pi watashka, utushka, makashka kankachu. Mana pi, anchamillashka,. wiwatashina rikushka, kumurichishka, lIapishka kankachu.
Tukuy runakaymi paykunapak hayñita charin, tukuy Ilaktakunapimi paypak kikin kapakkayta Uurídico) riksishka hayñita charin.
Kamachipak nawpakpika tukukunami paktapakta kanchik, runaka kamachik mana chikanyachishka paktapakta kamashka hayñitami charin. Tukuykunami TUKUY RUNAKUNAPAK HAYÑITA pipash sarushpa runakunata piñakukpi, millikukpika sinchita. shayarishpami harkana hayñíta charin. Tukuysami saruykachaytapash harkanami kan.
Tukuy runakunami kimsa kapakkamachikpak(tribunal) ñawpakpi, ima lIakimantapash pay illuta nishpa paktachina hayñita charin; paypak mclrYlakamathi arinishka, shuktak kamachikunapash arinishka tiksihayñita wakllichikukpika lIaktakunaka mana sakichún.
Mana huchayuk runataka pipash mana yanka watankachu. Wanachina amsa ukupi mana pipash churankachu, paypak allpamantapash mana surkunkachu.
Tukuy runami pay rimashkata kimsa kapyak kamachikpak ñawpakpi, tukuy runakunapak ñawpakpi, shuktak runakuna shinallatak paktapakta uyachina hayñita charin. Paytak mana kimirishka kishpichik kamachik,' hayñikunata, kanakayta (obligación) rikushpa shukkutin ima kaktapash nichun. Hucha tiyakpi wanachikanawasiman kachachun,. kutin mana hucha tiyakpika kishpichichun.
1. Tukuy huchachishka runakunami, hucha mana illu kakpika IIullapi IIukshina hayñita charin. Huchachishkata lIullapi IIukshinkap,akka: kamachikkuna imata nishkawan, tantarishka runakuna. i'mata nishkawan, taripaypi imata nishkawanmi inchita shayarishpa kishpirina kan.
2. Mamallaktapak hayñi ñawpakpi, lIaktapura hayñi ñawpakpi, IIakita rurashka mana ancha hucha kakpika mana pi supaychashka(condenado) kankachu. Llakita aparikuy pachapi wanachishkata yalli IIashak wanaytapash mana churankachu
Mana pi kinkinpak kawsaypi, wasipi, ayllupi yanka yaykurinata charinchu. Kikin . alli shutitapash mana yanka kaminachu kan, kayman kachashka willaytapash mana paskanachu kan. Tukuy runami kamachiwan killparishpa, kikin kawsayman mana pipash satirichun harkana hayñita charin.
1. Tukuy runami paypak lIaktapika kishpirishka purinata, maypi kawsana kuskata akllana hayñita charin.
2. Tukuy runami mayhan IIaktamanta, paypak lIaktamantapash IIukshirina hayñita charin. Kutin paypak lIaktaman tikrana hayñitapash charin.
1. Katikachakpika, tukuy runami mitikushpa pakakukuna kuskata mashkana hayñita charin, chay hayñiwanmi may lIaktapipash alli kawsana kuskata charinata ushan.
2. Kay hayñika huchayuk pakakukushka lIaktapak kamachikunawanpash mana takarikchu kan. Shinapash kay hayñika: ancha' huchata charik runataka mana yanapankachukan, shillatak tinkirishka lIaktakuna kamachishkata saruktaka mana yanapankachu.
1. Tukuy runamishuktak lIaktaman Ilaktayay(nacionalidad) hayñita chárin
2. Llaktayay hayñitaka mana kichunkachu, shuktak. Ilaktaman rantinchirina lIaktayay hayñitapash mana kichunkachu.
1. Kariwarmi paypakkunapak mitata paktachishpaka: tullputa mana rikushpalla, ista kashkata mana rikushpalla, ima iñikta mana rikushpalla sawarina hayñitami charin. Shina yayamama tukushpa, shuk aylluta wallpashpa, kariwarmi paktapakta sawarishka kawsay watakama sumaktami kawsanka. Sawarishkamanta paskarishpapash allita kawsayna hayñitami charin.
2. Kariwarmi paykuna kishpirishka yuyaywan munanakushpallami sawarinka.
3. Llaktakunapak tiksi nipaka ayllumi kan, chaymantami paykunaka ayllullaktapash, mamallaktapash kamashka kanka.
1. Tukuy runamimaypi kawsana kikin allpata, kikin wasita, nipakunatapash charina hayñita charin. Shinallatak tukuypak tiyachun haynitapashmicharin
2. Pipash paykunapak allpata, wasita, imatapash mana kichunkallachukan.
Tukuy runami kishpirishka yuyayta, shunkuyuyayta(conciencia), iñiyna hayñita charin. Shuktak iñinaman yallinata, pay munashka pachakamakta katina hayñitapash charinmi. Shinallatak shuklla, tantarishpapash shuk iñiyta katina hayñitami charin. Tukuykunapak ñawpakpi payllapash shuk iñiyta rikuchina hayñitami charin.
Tukuy runami imatapash willana, rimana hayñita charin, kaytaka mana pipash katirayashpa harkanata ushanchu. Taripayta, willayta, alli yuyayta chaskinatapash ushanmi. Pay wiñachishka sumak yuyaykunataka: ankimanta, karurikuchikmanta(televisión), shuktak ñanmantapash mana saywarishpalla willanatami charin.
1. Tukuy runami tantanakuna kishpita, kasiklla tantanakuyta wiñachina kacharishka hayñita charin.
2. Mana pipash shuk tantanakuyman munay, mana munay pushashka kankachu.
1. Tukuy runami paypak Ilaktapi kamachik tukuna hayñita charin. Payllatak sapalla, mana kashpaka akllashka kashpapash kamachik tukuna hayñita charin
2. Tukuy runami paypak lIaktapika, shuktak runakuna shinallatak Ilaktallankaypi (funciones públicas) paktapakta Ilankana hayñita charin
3. LLaktakunapak munaymi tukuy runakunapak tiksi kamachi ushay kan, kaytakakikin watanta tukuy lIaktakunapi kamachikunata paktapakta akllaypimi rikuchina kan. Kaytaka pakalla, pipash mana yuyachishka kikinllatakmi shutita kushpa shinata kan. Shinallatak nishanik shuktak sami akllaykunapash kishpirishkami kan.
Llaktapak ayllu kashkamantaka, tukuy runakunami kamashka kaws,ana hayñita charin. Allita kawsankapaka payllatakmi ñakarina kan, paypak mamallaktapash, kay ayllutaka shuktak lIaktakunapash yanapanatami charin. Paypak Ilaktapi tiyashka kullkiwan, nipakunawan yanaparishpa sumakta kawsana hayñitami charin. Kacharishka kawsayta charishpa, pay munashka wiñarina hayñitapashmi charin.
1. Tukuy runami lIankana, Ilankayta akllana kishpirishkahayñita charin. Kikin munashka paktapakta Ilankaytami chari.na kan. Llankaymanta mana shitashka kankapakka, paypak Ilankaytaka payllatak kamarayanami kan.
2. Tukuy runami mana akllarishkakana, paypak Ilankashakamantapash paktapakta kullkitaka chaskina hayñitami charin.
3. Tukuy Ilankak runami pay lIankashkamantaka munashka paktapakta kullkita hapinata charin. Shina paypak aylluman alli kawsayta kuchun, paypash alli kawsayta charichun. Kay illakpika mayhansami kamaywanpash paktachishkami kanka.
4. Tukuy runami tantanakuyta wiñachina hayñiya charin, chay tantanakuyka paykunapak charishkatalla kamankapakka mana kanchu.
Tukuy runami samarina hayñita charin~ kacharishka samaypachata amikta kushiyarina hayñitapash charinmi. Tawka watakama, shaykunkakama lIankana kuskatami charin, samarishkamantapash kullkita hapinami kan.
1. Tukuy runami payta kamak, alli kawsayta kuk patapi kana hayñita charin. Shinallatak paypak aylluta, allikawsaytá, allikayta, alli mikuyta, alli churarinata, alli wasita, alli hampirinata, mitacoita (servicio) charina hayñita charin. Shinallatak mana Ilankayta charishpa, unkushka kashpa, wakllirishka kashpa, sapalla kashpa, payayashpa, shuktak lIakikunata charishpapash yanapachun hayñita charinmi.
2. Chichu warmipash, Ilullu wawakunapash alli kawsayta charina, allinta kamashka kana hayñitami charin. Tukuy kariwarmi wawakuna sawarishkayayamama ~ wachashka kashpa, kuytsa wachashka sapalla warmi wachashka kashpapash paktapakta kacharishka hayñitami charin.
1. Tukuy runami yachana hayñita charin. Tiksi yachay, shuktak tiksi yachaymantapash mana kullkita kuna kanchu. Tiksi yachayka tukuykunapak yachanatakmi kan, yachanamantaka mana 'pipash sakirinachu. Rurayyachay, sumakyachaypash hatunyashpa tukuy Ilaktamanmi chayanka. Hatun yachaykunaman yaykunaka tukuypak paktami kanka, shinami paykuna chaskina kashkata paktachinka.
2. Yachayka runakuna yuyaypi may alli wiñarinatami yanapanka, runakunapak hayñipi iñiyta, tiksi kishpirinatami sinchiyachinka. L1aktapura, runakawsaypura, iñikpura hamutayta, hikullayta (tolerancia) mashiyarina sinchiyachunmi yanapanka. Tinkirishka mamallaktakuna kasiklla kawsayta charirayachunmi willashpa runakuman yachachinka.
3. Taytamamaka imasami yachayta churikunaman kunkapakka akllana hayñitami charin.
1. Tukuy runami kishprishka yuyaywan ayllullaktawan kimirishka kawsana hayñita charin, makiruraykunawan taripaykuna amawtariy lIankaypipash chaypimi kanata chaTin. Pay lIankashkamantapash imallatapash hapinatami charin.
2. Tukuy runami paypak alli shutita, amawta lIankaymanta rikurishka nipakunata kamana hayñita charin. Pay killkashka arawikunata lIankashka makiruraytapash kamana hayñitami charin.
Tukuy runami tukuy paypak lIaktapi kawsak runakuna, istallaktapi kawsak runakunapash nikishka kawsayta charichun yanapana hayñita charin. Shina kay hayñi, kishpiriypash tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikuna tukuy Ilaktaman paktachun.
1. Tukuy runami ayllukunaman kanakayta(deber) ayllullaktaman kunata. charin. Paypak ayllullaktapillami kishpiriy hunta kawsayta, kikinkayta charishpa may allita wiñarinka.
2. Paypak hayñita, kishpiriyta hapishpaka kamachikuna nishkapilla watarishpami saywarishka kanka. Payka, kikin hayñita, kishpiyta, iñina yuyayta; allirunakayta, sumaychayta(respeto), tukuypak yuyayta paktachina raykumi saywarishka kamachi kanka. Kipaka: ayllukuna, lIaktakuna sumaklla tiyachun, mana mashikunata kichushpa, kamishpa, millishpa kawsachun yuyashpami kamachi nishkata paktachinka.
3. Tinkirishka Ilaktakuna yuyarishkata tiksi hayñiwan, kishpiriywan, nimamantapash takarishpa lIakichina yuyaytaka mana charinachu. Tukuykunami mashiyarishpa kishpirinakunkapak Ilankana kan.
Kay tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikunata, kishpiriykunataka, shuklla runamanpash, tantanakuymanpash yankaka, mana pantata willanallachu. Runakunapak hayñita, kishpiriy yuyayta pichana yuyaytaka na charinachu.


c: text/html

text:
Chimuriy munisipyu
Chimuriy munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Chimore) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, T'utura pruwinsyapi, Quchapampa suyupi. Uma llaqtanqa Chimuriy llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: Chimuriy kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chimuriy munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Palistina
Palistina icha Philistina (kastilla simipi: Palestina, grigu simipi: Πaλaισtίvn, Palaistinē; latín Syria Palæstina; iwriyu simipi Palestina פלשתינה icha Eretz Israel ארץ ישראל; arabya simipi Jund Filastin فلسطين) icha Urdun nisqaqa Asyapi huk mama llaqtam.
Allpapura hatun quchawan Jordan mayup chawpinpim.
Kunan pacha Israyil mama llaqtap kamachiyninpim kachkan, huk rakichankunataq Palistina kamachikuy nisqam kikintataq kamachikuchkanpas.
Palistinaqa ancha ñawpa pacha Kanaan nisqa kasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Jordan Mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Palistina.
- Derechos humanos (BBC news)


text:
Nassau
Nassau (inlish simipi: Nassau) llaqtaqa Bahamas mama llaqtap uma llaqtanmi. Nassau llaqta 210 832 runakunam kawsachkanku (2006).
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chawpi yachay wasikuna:
- Queen's College
- Yachay sunturkuna:
- University of Nassau
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Albany, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Detroit, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Winston-Salem, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nassau.
- BahamasB2B.com: The #1 News Website of The Bahamas
- Official Website for Bahamas Government
- Bahamas-Travel.info
- Bahamas Community Message Board
- Via satelite


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Chanka runasimi (Ayacucho Quechua)
Babel llaqtapi torre hatarichisqankumanta
- Kay pachapiqa lliw runakunam karqaku huk rimayniyoqlla.
- Chaymi intipa qespimunan lawmanta lloqsimuspanku tarirurqaku Sinar lawpi huk pampata hinaspam chaypi yacharqaku.
- Paykunam ninakurqaku: -Rurasunchik ladrillokunata hinaspa kañasunchik hornopi -nispa. Chaymi rumikunapa rantinpi ladrillokuna servikurqa. Breañataqmi mezclamanta servikurqa.
- Paykunam ninakurqaku: -Hatarichisunchikyá llaqtata, perqasuntaqyá cielokama haypaq torretapas chaynapi ancha reqsisqa kananchikpaq. Yanqañataqmi tukuy hinastinman kay pachapi cheqeruchwanchik -nispa.
- Ichaqa Tayta Diosmi uraykamuspan qawarqa runakunapa rurasqan llaqtata chaynataq torretapas.
- Chaymi Tayta Dios nirqa: -Kay runakunaqa kachkan huk castallam, rimankupas huk rimayllatataqmi. Chayraykum kay ruraytapas qallaykunku, chaynaqa ruray munasqankumantaqa manam imapas sayachiyta atinmanchu.
- Chaynaqa uraykuspanchikyá pantarachimusun rimayninkuta chaynapi mayqanninkupas rimasqankuta mana entiendenakunankupaq -nispa.
- Chaynatam Tayta Dios cheqerachirqa tukuy hinastinman chay sitiomanta chayraykum llaqta hatarichiytapas dejarurqakuña.
- Chayraykum chay llaqtata Babelwan suticharqaku, chaypim Tayta Dios kay pachapi runakunapa rimayninta pantanarachirqa hinaspam tukuy kay pachapa hawanman cheqerachirqa.
Source: Chuya Qellqa Ñawpaq Testamento.
El Antiguo Testamento en Quechua Ayacuchano Sociedad Bíblica Peruana, 2011.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Ayacucho Quechua
Tower of Babel in Quechuan Languages
Ayacucho Quechua,
Cusco Quechua,
Kichwa,
Quechua del Huallaga,
South Bolivian Quechua
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
¿Mastayatit diezmo?
Ni, xtatayananin Jehová ni mastayaw diezmo. Tuku ktlawayaw litaxokgo tumin nema xatapaxuwan mastakan chu ni tawan tiku masta. Pero ¿niku lakatsukulh uma talismanin xlakata mastakan diezmo chu tuku xlakata xtatayananin Jehová ni mastakgo?
Limapakgsin nema maxkika xamakgan Israel xwan pi xlimaxkitkan sacerdotes diezmo. Biblia liwana masiya pi kstalaninanin Cristo ni talakaskin namakgantaxtikgo uma Limapakgsin. Wa xlakata la uku ni talakaskin namastayaw diezmo (Hebreos 7:
Ni mastayaw diezmo o tanu tamakamastan nema kilimastatkan, xtatayananin Jehová tlawayaw chuna la kstalaninanin Cristo xla xapulana siglo. Pulaktiy la xmakgtayanankgo kcongregación: xatapaxuwan xmastakgo tumin chu ni xmatajinankgo akxni xlichuwinankgo chu xmasiyakgo tuku wan Biblia.
Chu chuna tatlawa la wan uma texto: «Wa lantla nchatunu mpuwa namastay kxnaku, chuna nkamastalh; ni kaj chalipuwana namastay, chu na ni kaj fuerzaj; sampi wa Dios, paxkiy wanti xlipaks xtapaxuwan limastay» (2 Corintios 9:7).


text:
Hamani Diori
Hamani Diori sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin inti raymi killapi 1916 watapi paqarisqa Soudouré llaqtapi - 23 ñiqin ayriway killapi 1989 watapi wañusqa Rabat llaqtapi) huk Niqir mama llaqtap yachachiq, awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Aïchatou Diori
Churinkuna: .
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hamani Diori.


text:
Liyun XIII
Liyun XII icha Liyun kimsa chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XIII, Italya simipi: Papa Leone XIII) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1810 watapi paqarisqa Carpineto Romano nisqapi, Roma llaqtapi; 20 ñiqin anta situwa killapi 1903 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papas karqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XIII.
- León XIII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ) FEBRERO 2014
Kay revistaqa 45 Salmo parlasqanmanta sutʼinchashan. Chantapis Jehovata tukuy imata Qowajninchejta jina, Jarkʼawajninchejta jina, aswan sumaj Amigonchejta jinataj qhawanapaj yanapawasun.
Rey Jesucristota jatunchana
¿Imaraykutaj 45 Salmopi imasmantachus parlasqanmanta yachakunanchejpuni tiyan?
¡Corderoj casamientonmanta kusikuna!
¿Pitaj novia, imaynatataj Cristo payta wakichishan? ¿Pikunataj mayta kusikullanqankutaj?
Jehovaqa Sarepta llajtayoj viudata bendicerqa
Chay viudaj creeynin sinchʼiyarqa wawitanta kausarimojta rikuspa. ¿Imatataj chay viudamanta yachakunchej?
Jehová tukuy imata Qowajninchej, Jarkʼawajninchejtaj
Tatanchej Jehovata astawan munakuy. Imaynatachus Paywan astawan masichakuyta atisqaykita yachakuy, pichus tukuy imata Qowajninchej, Jarkʼawajninchejtaj.
Jehová aswan sumaj Amigonchej
Abrahammanta, Gedeonmanta ima yachakuy, pikunachus Jehovaj amigosnin karqanku. ¿Imatataj ruwananchej tiyan Jehovaj amigosnin kanapaj?
Leejkunaj tapuyninku
¿Imaraykutaj ñaupa judíos Mesías chayamunanta “suyasharqanku”?
Jehová “may kʼacha kasqanta tʼukuspa” qhawanchej
Rey Davidqa Jehovata yupaychayta sumajpaj qhawarqa. ¿Pay jinallatajchu noqanchejpis Diosta yupaychayta sumajpaj qhawanchej?
¿Imatá 100 watas ñaupajta ruwakorqa?
“Foto-Drama de la Creación” nisqata rikuchikuyta qallarisqanmantapachaqa 100 watasña kashan, wakichikorqataj runas Bibliapi atienekunankupaj.


text:
Yakuampi kiti
Yakuampi kiti (kastilla simipi: Cantón Yacuambi) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Zamora Chinchipi markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa 28 de Mayo / San José de Yacuambi llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yakuampi kitipiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa 28 de Mayo kitillipi, La Paz kitillipi Tutupali kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kitillinmi kan:
- huk llaqta kitilli: 28 de Mayo
- iskay chakrapura kitilli: La Paz kitilli, Tutupali kitilli.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Saraguro llakta (kichwa simi)


text:
¿Imaraykú yawarta mana churachikunkuchu?
Cheqa kaj, llulla cuentospiwan
Llulla cuento: Jehovaj testigosnenqa mana doctoreswan jampichikuyta munankuchu.
Cheqa kaj: Jehovaj testigosnenqa sumaj dostoreswan jampichikuyta munayku. Pillapis noqaykumanta chayri familiaykumanta onqojtin chayri operachikojtin, sumajta yawarta apaykachaj doctoresman riyku. May agradecesqas kashayku mana yawarllawan operasqankumanta. Arí, mana yawarwan operachikoyqa Jehovaj testigosninpaj astawan ruwakojtinpis, ashkha suyuspi ajinallatataj ruwakushan waj runasta jampinankupaj. Kunan pʼunchayqa pillapis ajllayta atinman yawarta churachikuytachus manachus. Ajinamanta yawarta mana churachikuspa ashkha onqoykunamanta jarkʼakunkuman.
Llulla cuento: Jehovaj testigosnenqa milagrosnejta jampikunku.
Cheqa kaj: Noqaykoqa ni jaykaj ajinata ruwaykuchu.
Llulla cuento: Mana yawarwan operachikoyqa ashkha qolqepaj.
Cheqa kaj: Mana yawarwan operachikoyqa ashkha qolqepaj ajinapis allinninchejpaj kanman. *
Lulla cuento: Ashkha Jehovaj testigosnenqa, wawasninku ima sapa wata wañunku mana yawarta churachikusqankurayku.
Cheqa kaj: Chayqa mana jinachu. Kay tiempopeqa Doctoresqa tullusninchejmanta, sonqonchejmanta, waj imasmantawan operaspa, mana yawarllata churaspalla ruwanku. * Pikunachus mana yawarllawan operachikojkunaqa, yawarwanpis operachikunkuman jina allinyakunku, wakin kutispitaj astawan usqhayta wapuyanku, wawaspis kachunku. * Chayrayku ni pi niyta atinmanchu mana yawarta churachikojtin wañunanta chayri yawarta churachikojtin kausananta.
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin mana yawarta churachikunkuchu?
Religionniykurayku nitaj jampichikusqaykuraykuchu. Bibliaqa Ñaupa testamentopi, Mosoj testamentopi ima nin: mana yawarta churachikunanchejta nitaj mikhunanchejtapis (Génesis 9:4; Levítico 17:10, 11; Deuteronomio 12:23; Hechos 15:28, 29). Chantapis Diospaj yawarqa kausay niyta munan (Levítico 17:13, 14). Chayrayku Jehovaj testigosnenqa chay kamachiykunata kasukuyku, mana yawarta churachikuykuchu nitaj mikhuykuchu, Diosta jatumpaj qhawasqaykurayku. Pichus kausayta qowarqanchej.
Mosoj sutʼinchaykuna
Ñaupa wataspi Doctoresqa mana yawarllawan runata jampeyqa kausaywan wañuywan kasqanta nej kanku chantapis ajinata jampichikojkunaman, “Wañuytachu munankichej” nispa nillajtaj kanku. Chaywanpis ajina yuyayqa kay qhepa watasllapi tijrakun. Sutʼincharinapaj, Doctores 2004 watapi orkhosqanku revistapi jinata nerqa: “Imaynatachus Jehovaj testigosninta mana yawarllawan operasqaykoqa qhepan wataspi tukuypaj uj ley jina kanqa”. * 2010 watapitaj Medicina transfusional nisqa libropeqa ajinata ruwasqankurayku, nisunman mana yawarllawan doctores operasqankoqa, astawan ruwakunanta nin.
May chhika doctoresqa Jallpʼantinmanta, mana yawarllawan operanku, mana atina jina kajtinpis. Mana Yawarwan operachikunapaj waj jinasmanta jampichikoyqa tukuy lugarespiña ruwakushan. Ashkha runasqa, mana Jehovaj testigosnin kaspapis, mana yawarta churachikuspalla operachikuyta ajllanku.
^ párrafo 8 Qhawarillawajtaj: Medicina transfusional, página 14; Transfusion and Apheresis Science, volumen 33, número 3, página 349.
^ párrafo 10 Qhawarillawajta: Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.
^ párrafo 10 Qhawarillawajtaj: Revista Española de Cardiología, volumen 59, número 5, páginas 507 a 509; Acta Médica Colombiana, volumen 26, número 5, página 261; The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, volumen 134, número 2, páginas 287 y 288; Texas Heart Institute Journal, volumen 38, número 5, página 563; Basics of Blood Management, página 2; Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.
^ párrafo 14 Qhawarillawajtaj: Revista de la Federación Argentina de Cardiología, volumen 34, número 3, páginas 407 y 408; Revista Española de Cardiología, volumen 60, número 7, páginas 727 a 731.


text:
CAPÍTULO 4
¿Pitaq Jesucristu?
¿Imakunatataq cumplinan karqan Jesus?
¿Mëpitataq shamorqan?
¿Imanö nunataq karqan?
1, 2. a) Huk nunapa shutinta musyarirllatsuraq, ¿requimi nishwan? b) ¿Imataq nunakuna Jesuspita niyan?
PATSACHÖQA atskam reqishqa nunakuna kayan. Wakinqa markankunachö, nacionninkunachö y hinantin Patsachömi reqishqa kayan. Huk reqishqa nunapa shutinta musyarerqa manam alleqnam reqï nishwantsu, alleq reqiqa, llapan unë kawëninkunata y imanöpis kanqanta musyëmi.
2 Kë Patsachö Jesus kawashqampita ishkë waranqa watana pasashqa kaptimpis, hinantin Patsachömi pëpitaqa parlëkäyanlla. Tsënö kaptimpis, manam alleqllaqa tanteayantsu pï rasumpëpaqa Jesus kanqanta. Tsëmi wakinqa huk alli nunallam kashqa niyan, y wakinnam huk profëtallam kashqa niyan. Pero wakinkunanam Jesusqa Diosmi y tsëmi adorashwan niyan. ¿Rasumpëpatsuraq tsënö?
3. ¿Imanirtaq alläpa preciso rasumpëpaqa pï Jesus kanqantapis musyanëki?
3 Alläpa precïsom rasumpëpaqa pï Jesus kanqantapis musyanëki. ¿Imanir? “Qamllam Dios canqui. Noqa Jesucristutam que patsaman cachamarqequi. Y ishcantsicta reqimarnintsicmi, nunacuna wiñe caweyoqna cayanqa”, nishpa Bibliachö nimashqam (Juan 17:3). Awmi, Jehová Diospita y Jesucristupita yachakïqa shumaq Patsachö mana ushakaq kawëmanmi apashunki (Juan 14:6). Hinamampis, kikin Jesucristum imanö kawëta y imanö nuna mayintsik rikëtapis yachatsikorqan kë Patsachö këkarnin (Juan 13:34, 35). Kë libropa qallanan capïtulochömi Jehová Diospita rasumpëpa kaqta yachakorqontsik. Rikärishun kananqa imata Biblia Jesucristupita yachatsikonqantapis.
DIOS ÄNIKUSHQAN MESIAS
4. ¿Ima ninantaq Mesias y Cristu tïtulokunaqa?
4 Manaraq Jesus yuriptinmi Bibliaqa willakorqan Jehová Dios änikonqan Mesias o Cristu imë shamunantapis. Mesias nishqan tïtuloqa (shamun hebreu idiömapitam) y Cristu tïtuloqa (shamun griegu idiömapitam) kë ishkan palabrakunaqa “Akrashqa” ninanmi. Tsëmi Jehová kachamushqan nunaqa akrashqa kanan karqan Dios Yaya munanqanta ruramunampaq. Kë libropa wakin capïtulonkunachömi yachakushun, Jehová Dios änikonqankunataqa Mesias cumplimunanta. Hina yachakushunmi, kë tiempochöpis Jesus bendecimënintsikta puëdenqanta. Itsapis wakin nunakunaqa manaraq Jesus yuriptinchi, “¿piraq Mesiasqa kanqa?”, nishpa tapukuyarqan.
5. ¿Imatataq Jesuspa qateqninkuna creiyarqan?
5 Qallanan siglochöqa Jesuspa qateqninkuna creiyarqan Jesus, Jehová änikonqan Mesias kanqantam (Juan 1:41). Huk qateqnin Simón Pedru shutiyoqmi, “qammi Cristo kanki” nishpa nerqan (Mateo 16:16, NM). ¿Imanirtaq qateqninkunaqa creiyarqan Jesus rasumpëpa Mesias kanqanta? ¿Y imanirtaq noqantsikpis tsënölla creishwan?
6. ¿Imawantaq tanteatsimantsik, imanöpis Mesiasta alli nunakuna reqiyänampaqqa kikin Jehová Dios yanapanqanta?
6 Manaraq Jesus shamuptinmi unëpitana Dios Yayapa profëtankuna qellqayarqan profecïakunata, imanö Mesiasta reqiyänampaqpis. Tantearinapaq, qam ëwankiman cärrokuna chäyänan sitiota mana reqenqëki nuna asheq. Tarinëkipaqqa imanö pë kanqantapis musyanëkim. Tsënöllam hina, Mesias ima rurananta, y imakuna pasanantapis qellqatserqan Jehová Dios profëtankunawan. Tsënöpam alli nunakunaqa kë llapan profecïakuna cumplikanqanta rikar reqiyänan karqan pï Mesias kanqantapis.
7. ¿Mëqan ishkë profecïakunataq cumplikarqan Jesuschö?
7 Rikärishun ishkë willakïkunata. Qanchis pachak wata manaraq Jesus yuriptinmi profeta Miqueas qellqarqan, Jehová änikonqan Mesiasqa Judeapa huk taksha markan Belenchömi yurenqa nishpa (Miqueas 5:2). Awmi tsë markachömi yurerqan Jesusqa (Mateo 2:1, 3-9). Huknin willakïqa Daniel 9:25 nenqanmi, pitsqa pachak watakuna pishikaptinmi profeta Daniel qellqarqan, 29 watachö imanöpis Mesias chämunanta tanteayänampaq. * Kë profecía y wakin profecïakuna cumplikanqanmi, Jesus, Dios Yaya änikonqan Mesias kanqanta rikätsimantsik.
8, 9. ¿Imanötaq Jesus, Mesias kanqan más alli rikakurerqan bautizakonqan hunaq?
8 Y 29 wata ushanëkaptinnam Jesucristu Mesias kanqan más claro rikakurerqan. Tsë watachömi kikin Jesus mañakorqan Juan Bautistata Jordán mayuchö bauticëkunampaq. Jehová Diosmi, Mesiasta Juan Bautista reqinampaq huk señalta änerqan, y tsë señaltaqa rikarqan Jesusta bauticëkarmi. Tsëtam Biblia willamantsik: “Bautisacurirnam, Jesus yacupita yarqaramorqan. Tse öram sielu quichacärerqan, y Jesusnam riquecorqan Diospa Espiritun imeca palumano jananman urärëcamoqta. Sielupitanam Dios queno nimorqan: —Quemi noqapa cuyë Tsurï. ¡Perecurmi noqa allapa cushicü!— nir” (Mateo 3:16, 17). Tsëta rikärir y wiyarirnam Juanqa musyarerqan Dios Yaya kachamonqan Mesiasqa, Jesus kanqanta (Juan 1:32-34). Tsë hunaqqa, espíritu santom —Diospa kallpan,— pëman ramakäramorqan, tsënöpam Jesusqa, Mesias o Cristuman tikrarerqan, akrashqa Mandakoq y Rey kanampaq (Isaías 55:4).
9 Cumplikashqa Profecïakuna y Jehová Dios nenqanmi, änikonqan Mesiasqa Jesus kanqanta rikätsimantsik. Pero Bibliaqa, Jesuspita ishkë importante tapukïkunatam contestamantsik: Mëpita shamonqanta y imanö nuna kanqantapis.
¿MËPITATAQ JESUS SHAMORQAN?
10. Manaraq Patsaman shamur, ¿mëcho y imanö Jesus kawanqantaraq Biblia yachatsimantsik?
10 Bibliaqa yachatsimantsik, Jesus Patsaman manaraq shamur ciëlochö kawanqantam. Tsëmi, profeta Miqueasqa Belenchömi Mesias yurenqa nerqanllatsu, sinöqa “qallanan tiempopitam” pëqa kawashqa nerqanmi (Miqueas 5:2). Awmi, Jesusqa manaraq nunanö yurirnin ciëlochö kawanqantam atska kuti willakorqan (Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Jesusqa huk espïritum ciëlochö karqan y shumaqmi Jehová Dioswan kawakorqan.
11. ¿Imanötaq Biblia rikätsimantsik, Jesus, Jehová Diospa más kuyashqa tsurin kanqanta?
11 Jehová Diospa más kuyë tsurinmi Jesusqa, Pëtam llapan kamashqampa puntanta kamarqan, tsëmi Bibliaqa willakun: “Llapan kamashqakunapa punta kaqnin”, nishpa (Colosenses 1:15, QKW). * Tsënömi hina ‘jucllella tsurin’ kënin más kuyëta tikratsin (Juan 3:16). Tsëqa kikin Dios Yaya rurashqan ninanmi. Hinamampis pëllam yanaparqan Jehová Dios llapan imëkatapis kamanqanchö (Colosenses 1:16). Hina tsëpitapis “Willakoq” ninmi Bibliaqa (Juan 1:14, NM). Tsëqa, Diospa shutinchömi pëqa parlarqan ninanmi. Rasumpëpaqa, papänimpa willakïninkunatachi apaq Diospa wakin tsurinkunaman, angelkunaman y nunakunamampis.
12. Jesusqa manam Dioswan igualtsu, ¿ïmarirtaq tsënö nintsik?
12 Diospa mayor tsurenqa, ¿wakin niyanqannötsuraq kikin Diosnö? Bibliaqa manam tsëtatsu yachatsikun. Punta kaq pärrafochö rikanqantsiknöpis Jesustaqa Diosmi kamarqan. Tsëmi claro këkan Jesuspaqa huk qallanan hunaq kanqan, pero Jehová Diospaqa manam ni qallanan ni ushanan kantsu (Salmo 90:2). Y manam Jesusqa ni ichikllapis Yayan Jehovata igualëta munarqantsu. Bibliaqa clärom yachatsikun, Teytaqa Wambrampa mayornin kanqanta (Juan 14:28; 1 Corintios 11:3). “Llapan puëdeq Diosqa” kikin Jehová Diosllam (Génesis 17:1). Tsëmi pëtaqa mana ni pipis igualantsu. *
13. “Mana rikakoq Dios rikoqmi” Dios Yayapa tsurenqa ninmi Bibliachöqa, ¿ima ninantaq tsëqa?
13 Jehová Diosqa waranqa kuti waranqëpayan watakunam mayor tsurinwan alli kawakuyarqan, manaraq Patsata ni qoyllurkunata kamar. ¡Imanöraq pëkunaqa kuyanakïkuyarqan! (Juan 3:35; 14:31.) Teytanrikoqmi karqan kë kuyashqa Tsuriqa. Tsëmi Bibliachöqa, “peyqa mana rikakoq Dyospa retratunmi” nin (Colosenses 1:15, QKW). Awmi, imanömi wambrakuna teytan rikoqlla imëkachöpis kayan, tsënömi ciëlochö Dios Yayapa Tsurimpis Teytan rikoqlla imëkachöpis karqan.
14. ¿Imanötaq Jehová Diospa hapallan tsurin nunanö yurerqan kë Patsachö?
14 Jehová Diospa hapallan Tsurenqa kikimpa voluntadninwanmi ciëlota haqirir shamorqan Patsaman, nunanö kanampaq. Pero itsapis qamqa tapukunki: “¿Imanötaq huk espíritu këkarnin yurinman nunanö?”, nishpa. Jehová Diosqa huk milagrotam rurarqan. Mayor Tsurimpa kawënintam ciëlochö këkaqta, huk virgen judía María shutiyoqpa pachanman churëkamorqan. Nunapa mana tsurin karmi, pëqa hutsannaq yurerqan, y pëtam Jesus nishpa shutitsiyarqan (Lucas 1:30-35).
¿IMANÖ NUNATAQ KARQAN JESUS?
15. ¿Imanötaq Jehová Diosta más reqishwan, Jesucristupita yachakurnin?
15 Kë Patsachö këkar Jesus ruranqankuna y parlanqankunam yanapamantsik pëta más alleq reqinapaq. Y përëkurmi Jehová Diosnintsiktapis más reqita puëdentsik. ¿Imanöpa? Yarpë, Yayan rikoqllam Diospa Tsurenqa. Tsëmi huk discïpulonta nerqan: “Noqata ricamarnïqa Dios Yayatapis ricashqam” nishpa (Juan 14:9). Bibliapa chusku libronkuna,—Mateo, Marcos, Lucas y Juan—, Evangelio nishpa reqenqantsikchömi tarintsik atska yachatsikïkunata Jesuspa kawënimpita, ruranqankunapita, y imanö kanqampitapis.
16. ¿Imataq karqan Jesuspa principal yachatsikïnin?
16 Jesustaqa “Yachatsikoq” nishpam reqiyaq (Juan 1:38; 13:13). ¿Imatataq yachatsikoq? Reinopita ‘alli willakïkunatam’ yachatsikoq, Diospa Gobiernompita alli noticiakunata willapäkoq ninanmi këqa. Kë gobiernoqa ciëlopita patsëmi gobernamonqa hinantin Patsaman, y atska bendicionkunatam apamonqa Dios Yayaman fiel kaqkunapaqqa (Mateo 4:23). ¿Pipataq kë yachatsikïqa karqan? Kikin Jesucristum, Jehová Diospaq parlarnin nerqan: “Manam quiquï munanqäcunatatsu yachatsicü, sinoqa cachamaqnï parlashqancunatam”, nishpa (Juan 7:16). Dios Yayaqa, Reinopita alli willakïkunata nunakuna wiyayänantam munan, y tsëtam Jesus musyarqan. Kë gobiernopita y ima ruramunantapis masqa yachakurishun capítulo 8 nishqanchömi.
17. ¿Mëchötaq Jesus yachatsikoq, y imanir-raq tsëläya tsënö rurarqan?
17 ¿Mëchötaq Jesusqa yachatsikoq? Më tsëchöpis, nunakuna tarenqanchöqa yachatsikoqllam: Markakunachöpis, chacrakunachöpis, qatukuyanqankunachöpis y wayikunachöpis. Jesusqa manam pëman ëwayänantatsu shuyaraq, kikinmi nunakuna asheq ëwaq (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). ¿Imanir-raq tsëläyaqa willapäkoq y yachatsikoq ëwaq? Teytampa voluntadnin kaptinmi Jesusqa llapanta cumplerqan (Juan 8:28, 29). Pero hinamampis nunakunata kuyarmi pëqa llapanta ruraq (Mateo 9:35, 36). Tsë tiempo nunakunataqa, mandakoq religiösokunam Diospita y rasumpa munëninta yachatsiyänan karqan, pero manam tsënötsu rurayarqan. Imanö kashqa kaptimpis, Jesusqa Yayampa Reinompita nunakuna wiyë wanayanqantam musyaq.
18. ¿Jesuspa imanö kënintaq más gustashunki?
18 Jesusqa llakipäkoq, kuyakoq, alli shonquyoq nunam karqan. Pëqa shumaqllapam nunakunata rikaq, wambrakunapis kushishqam witipäyaq (Marcos 10:13-16). Manam wakinllatatsu pëqa kuyaq. Hinamampis hutsakunata, y mana alli rurëkunataqa chikeqmi (Mateo 21:12, 13). Tiemponchöqa alläpa mana allipam warmikunata rikäyaq, pero pëqa alläpa respëtowanmi rikarqan (Juan 4:9, 27). Jesusqa Rasumpëpam humilde karqan. Huk kutinäqa apostolninkunapa chakinkunatapis paqaraporqanmi, y tsëtaqa sirvientekunallam rurayaq.
19. ¿Imanötaq Jesus rikätsimantsik llakenqanta?
19 Nunakuna hipaqta rikarmi Jesusqa alläpa llakïkorqan, tsëmi milagrokunata rurar pëkunata kachakätserqan Diospa poderninwan (Mateo 14:14). Huk kutim leprayoq nuna ashirir: “Munarnenqa cachaquecatsillämë”, nerqan. Kikimpa shonqunchömi Jesusqa mäkurerqan kë nunapa nanëninta. Tsëmi makinwan yatëkurnin: “Munämi, cachacänequita” nirerqan. Y ¡kë qeshyaq nunaqa kachakärerqanmi! (Marcos 1:40-42.) ¡Imanöraq kë nunaqa kushikïkorqan!
WANONQANYAQMI FIEL KARQAN
20, 21. Jesusqa yachatsimarqontsik llapan shonquntsikwan Diosta wiyakunapaqmi, ¿imanirtaq tsëtaqa nintsik?
20 Jesusmi yachatsimarqontsik llapan shonquntsikwan Diosta wiyakunapaq. Llapan kawëninchömi Jesusqa Teytanman fiel karqan, sufrikarpis, y chikikäyaptimpis. Manam Satanaspa tentacionninman ishkerqantsu (Mateo 4:1-11). Huk tiempochöqa manam kikimpa kastankunapis pëman creiyarqantsu, “locuyäcurishqam”, niyarqanmi (Marcos 3:21). Tsënö nikäyaptimpis manam Diospita willapäkïtaqa haqerqantsu. Chikeqninkuna maqëkäyaptin, y qayapëkäyaptimpis, manam tikraporqantsu (1 Pedru 2:21-23).
21 Jesusqa fielmi karqan wanïninyaq, chikeqninkuna hipatsipa wanïkätsiyaptimpis (Filipenses 2:8). Pensakurkï, llapan sufrenqanman. Pëqa aguantananmi karqan, autoridadkuna presoyänanta, mana rasumpa kaqta parlaq testigokuna acusayänanta, y mana alli juezkuna condenayänanta, nunakuna asipäyänanta, y soldädokuna maqayänantapis. Y wanurinampaq qeruchö clavarëkarnam: “Llapannam cumplicärishqa” nerqan (Juan 19:30). Kima hunaq pasariptinnam Teytan kawariratsimorqan huk espïritutanö (1 Pedru 3:18). Tsëpitanam semänakunallatana ciëlota kutikorqan, y “Diospa ladunman ewashqa pewanna juntu mandacuyänanpaq”, tsëchönam shuyararqan Reinota chaskinampaq (Hebreus 10:12, 13).
22. Wanïninyaq fiel këninwanqa, ¿ima bendicionkunataraq Jesus apamorqan?
22 Wanïninyaq fiel këninwanqa, ¿ima bendicionkunataraq Jesus apamorqan? Wanïnenqa apamorqan kë Patsachö mana wanushpa kawanapaq bendiciontam, qallananchö Jehová munanqantanö. Jesuspa wanïnin kë änikïta cumplitsimunantaqa qateqnin capïtulochönam rikäshun.
^ par. 7 Kë libropa päginankuna 197-199 apendicenchömi willamantsik, profeta Daniel qellqanqan profecía Jesuschö cumplikanqanta.
^ par. 11 Jehová Diostaqa, Yaya nintsik Kamakoq kaptinmi (Isaías 64:8). Jesustanam Diospa tsurin nintsik, kikin Dios kamashqa kaptin. Tsëmi wakin espïritukunata y Adantapis Diospa tsurin nintsik (Job 1:6; Lucas 3:38, QKW).
^ par. 12 Kë libropa, päginankuna 201-204 apendicenchömi, más pruëbakunata tarinki, Jesusqa, Jehová Dioswan mana igual kanqanta.


text:
Wp/qug/Sara
Sara (Zea mays) nishkaka shuk muruyuk yurami kan, runakunaka payta chakrapimi tarpun. Chay yuraka 2-3m hatunmi kan, shuk sinchi, mishkimipash wiruta, hatun waylla pankakunatapashmi charin. Saraka killa (wakin yana, puka, shuk tullpukunawan) murukunata karan, chay murukunawan runakuna tawka mikunakunata ruran : Kanzhata, chuklluta, mutita, astawan imatami mikun. Sara akuwan tantada, tortillaskunata ruran. Ecuador mamallaktapi, Perú mamallaktapi, Bolivia mamallaktapipash, kichwa runakunaka, quechua runakunatapashmi sarawan Aswata ruran.
Sara yura Abya Yalamantami kan, ñawpak pachamanta Antikunapi kawsak runakunaka payta riksirkanmi. Inkakuna pachapi, sara yuraka ashta kapakmi karka, kunan pachapi tukuy Tawantinsuyupi runakunaka sarata mikunkapak tarpun. Paykunaka tawka ñawpak pachamanta sara muyukunata charin, shikan tullpuwan, chay muyukunamanta wiñashka sara yurakunaka mana fumigankapa mutsunchu.
Kunan pachapi, ashtawan sarayuk mamallaktakunata USA mamallaktaka, China mamallaktapashmi kan. Abya Yalapi, Brasil llaktapashmi kan.


text:
Wp/qug/Ecuador
Ecuador shuk Abya Yalapi mamallaktami kan. 2010 watapi, chay mamallaktapi 14 306 876 kari warmimi tiyarka[2]. Ecuador mamallaktapak uma llaktaka Quito llaktami kan, paypak ashtawan hatun llaktaka Guayaquil llaktami kan. Ashtawan Ecuador mamallaktamanta runakuna Katulikumi kan. Ashtawan Ikwadur runakunaka Kastilla shimi, icha Mishu shimi riman, shinapash ayllu runakunaka Kichwa shimita, Shuwar shimita, shuk shimikunatapash riman.
Contents
Allpa, chirikunuk[edit]
Ecuador mamallaktaka chusku suyukunata charinmi : Yawati suyu, Kuntisuyu, Chawpisuyu, Antisuyutapash.
Kuntisuyuka kunuk allpami kan, chay allpaka Punasuyu urkukunamanta intiyaykuyman tiyanmi, Pacífico mamakucha manyapa pampakunapi. Guayaquilpa tukuy watapa chawpi temperaturaka 24.9°C kan, chay llaktaka tukuy watapi 843 mm tamyata charinmi, ashtawan tamiaka tiyan Kamay killamanta, Ayriwa killaman. Chirikunukka mana ashtawan kuyurin, tukuy watapi shina shinami kan. Kuntisuyupa yallik hatun muyukunaka Guayas muyu, Mira muyupashmi kan.
Chawpisuyuka Punasuyu urkukunapi tiyan, chay suyuka chiri allpami kan. Quito llaktapa tukuy watapa chawpi (promedio) temperaturaka 13°C chirimi kan, chay llaktaka tukuy watapi 1250mm tamyata charinmi, tamyata ashtawan Kuya killamanta, Aymuray killaman urman. Ashtawan hanak urkukunapi, ashtawan chiri allpami tiyan, shinallatakmi hanak urkukunaka (Chimborazo rasupi, Cotopaxi rasupi...) rasukunami kan. Chawpisuyumanta Kuntisuyuman, Antisuyumanpash muyukunaka rinmi, shina Pastasa mayu, Napu mayu, Mira mayu, ashtawanpash. Shinallatakmi, Chawpisuyupi, kuchakunami tiyan, shina Yawarkucha, Impakucha, Quilotoa kucha, ashtawanpash.
Antisuyu Ecuadorpa Intillukshiypimi tiyan, paypa allpaka kunuk, ashtawan yakuyuk llaktami kan, hatun sachata charinmi. Puyo llaktaka shuk watapi ashtawan 4000mm tamyata charinmi, chawpi temperaturaka 20.6°C kan. Yawati suyuka Pacífico mamakuchapi islakunami kapan, kunuk allpami kan. Chay allpala allpawiratami charin.
Wiñay kawsay[edit]
Ñawpak pachapi[edit]
Ikwadurpi, ñawpak ashta waranka wata, tawka runa llaktakunata tiyarkan. Kashna, Valdivia runakunaka, Manabí markapi, Santa Elena markapipash kawsarkan, 3500 AC - 1800 AC watakunapi. Paykuna, sumak rakchikkunami karkan. Abya Yalapi, chay pachapi, mana shuk runakunaka rakchikunata rurana usharkan.
Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velasco yachakshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitu llaktapi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kamarka, Puruhá llaktamanta (Chimborazo markapi), San Gabriel llaktaman (Carchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllullaktakunata kamarkan[3]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpa Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakka 1533 watapi Atawallpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Españapakmi nishka. Kunkistadurkunaka shamushkaka, Rumiñawi pushakka Kitu kitipi tukuy wasikunata rupachirka, ama Ispañulkunaka tukuyta hapinkapa, kashnalla nishkami, kuri imakunata kuyaylla rumikunatapash urkuman apamurkan.
Colonia pachapi[edit]
1534 watakaman, 1822 wataman, Kitupak mamallaktaka Ispañapakmi karkan. Chay watakunapi, indihina runakuna ashta llakikunata charirkan, Ispañulkunaka tukuy sumak llaktakunata hapirka, hasindakunata rurankapa, chay hasindakunapi, kichwa runakunaka sinchi sinchilla llankarka, kashnalla mana alli mikunakunata charirka, mishu amukunaka indihinakunata ashta makarka. Shinapash, sumak iglesiakunata rurarka, shina Kitupak Iglesia de la Compañia. Kashna, tawka runakuna ashtawan sumak suyukunata Kitupi rurakurka. Chay runakunaka Kitupa yachay wasi (escuela Quiteña) nishkami, paykuna Indihinakunapa ispañulkunapa yawarta, yuyaykunatapash charirka.
Republica pachapi[edit]
Shinapash, Antonio José de Sucre pushakka Simón Bolívar pushakkapash Ispañulkunawan makanakushka kipa, 1822 watakaman, Ikwadur Hatun Kulumbiyapak markami karka. Kashnalla, 1830 watakunakaman, Hatun Kolumbiya ña mana tiyashkaka, shinalla Ikwadurka shuk mushuk mamallaktami tukurika, Juan José Flores Ikwadurpa shukniki mamallaktapak hatun pushakmi tukurirka. Shinapash, allpayuk mishukunaka shina shinalla indihinakunata makakurka, sinchi llankachikurkapash. Ashtawan kichwa runakunaka wasipunkupi kawsarka, chaykuna mishukunapak llaktapi llankarkan, uchilla allpata charinkapa, chay uchilla allpapi mikunkapa llankarka. Allpayukkunaka, Kathuliku Inlisyakapash tukuyta kamarkan. 1895 watapi, Eloy Alfaro Ikwadurpak hatun pushak tukurirkami, payka shukniki indihinakunata allichik hatun pushakmi karka.
1941 watapi, Ikwadurka Piruwanmi makanakurka, chay makanakuy kipa, Piru mamallakta ashta sacha llaktakunata Ikwadurmanta hapirka. Chaykipa, iskaytak makanakuykuna tiyarka, 1981 watapi, 1995 watapipash, shinalla chay makanakuykunamanta Ikwadur mana Pirumanta, Piru mana Ikwadurmantapash llaktata hapirka, kashna 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapash Hatun pushakkunaka rimanakurkan, kashna nirkan ña mana makanakunami kan, shinallami Jamil Mahuad pushakka Alberto Fujimori pushakkawan kasi kayta ruranakurkan.
1990 watamanta, CONAIE tantanakuyka ECUARUNARI tantanakuykapash tawka sinchi ayllu runakunapa hatariykunata kayarkan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad hatun pushakka llukshinami karka. Kutin, 1996 watamanta shuk Wp/qug/Pachakutik nishkami runakunapak pulitiku tantanakuyta tiyanmi. 2003 watapi, Pachakutik yanapawan, Lucio Gutiérrez hatun pushak akllashkami karka, shinapash payka 2005 watapi shuk hatariymanta karu llaktaman llukshirka, chaymanta Alfredo Palacio hatun pushakmi tukurka. Shinapash, 2007 watapi, kutin 2009 watapipash, Ikwadur runakunaka Rafael Correa hatun pushakmi akllarkan. Payka shuk mushuk Susyalismuta Ikwadurpi ruranata munan.
Kapakkamay[edit]
Mamakamachiy[edit]
Ecuador llaktapak Mamakamachiy 2008 watapi killkashkami kan. Chay Mamakamachiy kaman, shuk mamallakta pushak tiyan, payka Presidente de la República nishkami, paywan shuk mamallaktapa kipapushakmi tiyan (Vice-Presidente). Ecuador mamallakta tantanakuypi 124 kamachik killkakkunaka tiyanmi. Tukuy llaktayukkunaka (ciudadanos), ashtawan chunka-pusak watata charikpika, Mamallakta pushakta kamachik killkakkunatapash akllanami kapan[4]. Mamakamachiypi Pachamama hayñikunata charinmi nin, chaymanta Ecuador mamallaktaka tukuy mamallaktamanta shukniki Pachamamaman hayñikunata kararka[5].
Partidukuna tantanakuykunapash[edit]
Ecuador mamallaktapa ashtawan hatun partiduka PAIS tantanakuy nishkami kan, chay partiduka Rafael Correa yanapan, wakin shuk partidukanaka tiyanmi : Partido Social Cristiano (Jaime Nebot pushakwan, payka Guayaquil llaktapa kurakami kan), Pachakutik shuk ayllu runapa partidumi kan, Partido Sociedad Patriótica Lucio Gutiérrez pushakwan, ashtawan partidukunaka tiyanmi.
Ecuador mamallaktapi sinchi tantanakuykunami tiyan, shinalla CONAIE tantanakuyka, ECUARUNARI tantanakuytapash 1990 watamanta wakin hatun katariykunata kayarka : shuk katariymanta Jamil Mahuad pushakka 2000 watapi llukshishkami karka.
Ecuador mamallaktapa markakuna[edit]
Ecuador mamallaktapi, ishkay chunka chusku markami tiyan, sachapi sukta markakunaka, Costapi sukta markakunakapash, Antikunapi chunka shuk markakunakapash, shinalla, Yawatisuyupi shuk markami kan. Shuk markapi, tawka kitikunaka tiyan.
Kawsay, shimikuna[edit]
Ecuador mamallaktaka shikan shikan kawsaykunatami charin: mishu kawsaytami charin, runa kawsaykunatami charin. Ecuador mamallaktama mamakamachiy nin: "Castellano shimika Ecuador llaktapak kamachiy shimimi kan; castellano, kichwa, shuar shimikunaka kawsaypurapak kimirichik kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, shimi kamachiypi nishkashina: runakuna kawsana kawsana llakta ukupak kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, runakuna kawsana llakta ukupi kamachiy shimikunami kan. Kamachiymi Kaytaka rikuchinka. Mamallaktaka kay shimikunata muchashpa, kamashpami sinchiyachinka.". Kastilla shimika tukuy mamallaktapi rimashkami kan, kichwa shimika ashtawan Punasuyupi, Antisuyupipash rimashkami kan, Shuwar shimika Antisuyupilla rimashkami kan. Ñawpa pachakunapi, ñawpa shimikunaka mana killkashka, mana yachaywasipi yachachishkachu karka, shinapash runapa ñawpakman pushakkunaka, shina Tránsito Amaguaña, Dolores Cacuango, runa shimita sinchiyankapakka makanakurka, chaymanta kunan pachapi ishkay shimi yachay wasikunaka Punasuyupi, Antisuyupipash tiyanmi.
Mishu kawsayka, Runa kawsaykapash tawka sumak killkakkunata, takikkunata, suyuchikkunata Ecuador mamallaktaman kararka, shina Juan León Mera, Eugenio Espejo, Guayasamín, Mesías Maiguashca, Jorge Icaza, shukkunapash. Runa kawsaypi, tawka ñawpa pachamanta raymikunapash tiyanmi, shina Inti Raymi, Pawkar raymi, shuk raymikuna ishkay kawsaykunata chapunmi, shina Semana Santa, Tukuy ayakunapa puncha, ashtawan[6].
(++) Kamaska wata: 2007
Pukyukuna[edit]
- ↑ CIA world factbook
- ↑ ECUADORPIKA 14,3 HUNU KARI WARMIMI TIYAN, Elciudadano.gob.ec, 27-01-2011
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
- ↑ Ecuador tiene la Constitución más verde , BBC Mundo, 2008
- ↑ Sincretismo en el Ecuador, 2007


text:
Chhuka
Chhuka icha k'uchu nisqaqa iskaynintin kuska siwk siq'ipura p'alltam. Tinkuyninqa (nipakutichi) k'utmu ninchik.
Hunt'a chhukaqa (hunt'a p'allta muyu hina) kimsa pachak suqta chunkayuq k'atmayuqmi (= 360°) icha chiqaluwawan kaqllam (≈ 3,1416 rad). Chiqan chhukataq isqun chunka k'atmayuqmi icha kuskan chiqaluwam.
Yuyarina
Chhuka layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhukaqa isqun chunka k'atmamanta aswan pisim.
Chiqan chhuka (paqta k'uchu)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
Murq'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Suni chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
P'ukru chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Hunt'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.


text:
CAPÍTULO 1
Dioska imashinatak kan
Dioska kanta kuyanchu.
Dioska, imashinatak kan. Shuk shutita charinchu.
Diospa amigokuna tukuyta ushanchikchu.
WAWAKUNA uchilla kashpaka, achka tapuykunatami ruran. Paykunaka tapunmi, kayka imatak kan, imamantatak pajarokunaka jawata rin, tutayakpika intika maymantak rin nishpa. Shina achka tapuykunata rurakpika, wakinpika imata ninatapash mana yachanchikchu.
2 Tapuykunataka mana wawakunallachu ruran. Tapuykunataka ruku gentekunapashmi ruranchik. Wakinpika, shuk llaktaman imashina rinata yachankapak, kutin wakinpika maykan ñanta mana rina kashkata yachankapakmi tapunchik. Kutin wakinpikarin yachankapakllami imatapash tapunchik. Shinapash, achka gentekunaka yachankapak munashpapash, ña mana tapunchu.
3 Kay libropa pastapi tapuyta rikupay. Página 3, 6, 8-pi tapuykunatapash rikupay. Kay tapuykunapi yuyay. Kay tapuykunataka tukuykunami yachana kanchik. Shinapash, achka gentekunaka kay tapuykunata yachankapak munashka kashpapash, ña mana tapunchu. Imamantatak paykunaka ña mana tapun. Kay tapuykunataka Bibliapi yachakuyta ushanchikchu. Wakin gentekunaka ninmi, kay tapuykunata Bibliapi yachakunaka sinchimi kanka nishpa. Kutin shuktak gentekunaka, pinkaymantaka tapuytallapash mana tapunchu. Kutin shuktak gentekunakarin krinmi pastorkunalla, curakunalla chay tapuykunataka yachana kashkata. Kanka, imatatak yuyanki.
4 Wakinpika manachu yuyashkanki, ñukaka yanka rukuyashpalla wañunkapakllachu wacharishkani nishpa. Dioska imashinashi kan nishpapash manachu tapurishkanki. Kay tapuykunataka tukuykunami yachana kanchik. Shinapash, kay tapuykunata yachankapakka, imatatak rurana kanki. Jesucristoka yachachirkami: “Diosta mañaychi, payka karankallami. Maskaychi, tarinkichimi. Punkuta waktachishpa kayaychi, payka paskankallami” nishpa (Mateo 7:7).
5 Kay tapuykunata alli yachankakama ‘maskashpaka’, kanllatakmi kushikunki (Proverbios 2:1-5). Wakin gentekunaka ninmi, kay tapuykunataka mana yachayta ushanchikchu nishpa. Shinapash, kay jatun ministirishka tapuykunataka yachayta ushanchikmi. Kay tapuykunata yachankapakka, Bibliapimi maskana kanchik. Bibliata yachakunaka mana sinchichu kan. Ashtawankarin Bibliata yachakushpaka, kushikunkimi, fetapash charinkimi. Alli kawsaytapash charinkimi. Kunanka shuk jatun ministirishka tapuyta yachakushun.
DIOSKA MILLAY, SINCHI SHUNKUCHU KAN
6 Kay Allpapika achka jatun makanakuykuna, piñanakuykuna, llakikunami tiyan. Tukuy gentekunapash unkunchikmi. Ñukanchik familiakunapash wañunmi. Kashna jatun llakikuna tiyakpimi, achka gentekunaka nin, Dioska mana ñukanchiktaka kuyanchu. Dios ñukanchikta kuyashpaka, imamantatak kashna llakikunataka mana anchuchishka nin.
7 Jatun llakikuna tiyakpikarin, achka curakuna, pastorkunaka ninmi, Diosmi kashna llakikunataka kachamun nishpa. Chashna nishpa yachachikpimi, achka gentekunaka Dioska mana ñukanchiktaka kuyanchu nin. Shinapash, Dioschu llakikunataka kachamun. Imatatak Bibliapika yachachin. Habacuc 1:13-pika ninmi: “Kanka jucha illakpacha kashpami, nallitaka napacha rikunayachinki. Ima nallitapash, napacha rikuy ushankichu” nishpa. Shinaka, kay Allpapi jatun llakikuna tiyakpika, mana Diostachu juchachina kanchik (Job 34:10-12). Llakikunata tiyachun sakishpapash, Dioska mana llakikunataka kachamushkachu.
8 Yuyashun: Shuk churika taytata mana kasushpa wasimanta rini nikpika, taytaka imatatak ruranman. Taytaka churita kuyashpapash, churitaka richun sakinmanmi. Kutin chay kipa, chay churi mana allita rurashpa llakipi urmakpika, taytata juchachinkimanchu, taytamantami shina llaki apakun nishpa. Mana, mana taytataka juchachinkimanchu (Lucas 15:11-13). Imashinami churipa llakikunamantaka mana taytata juchachinkiman, shinallatakmi gentekunapa llakikunamantapash mana Diostachu juchachina kanki. Gentekuna mana allita rurachun sakishpapash, Dioska mana llakikunata kachamushkachu. Ashtawankarin, gentekunallatakmi mana allita rurashpa llakipi urmashka.
9 Dioska mana yankamantachu mana alli ruraykunataka tiyachun sakishka. Dioska alli yachak, tukuy ushayta charik, tukuyta Rurak Diosmi kan. Chaymanta, Diosta imatatak rurashkanki nishpa rimaytaka mana ushanchikchu. Shinapash, ñukanchikta kuyaymantaka Dioska ñukanchikman willanmi imamantami llakikuna tiyachun sakishkata. Chaytaka capítulo 11-pimi ashtawan yachakushun. Shinaka yuyarinki, Dioska mana ñukanchiktaka llakichinchu. Ashtawankarin, Diosmi tukuy llakikunataka tukuchinka (Isaías 33:2).
10 Kunan punchakunapi wakin gentekunaka alli kashpapash, mana allikunami tukun. Wakin gobiernokunapash mana alli ruraykunata anchuchinkapak munashpapash, mana ushanchu. Shinapash, Dioska gentekuna shinaka mana kanchu. Dioska santo, jucha illak, limpio Diosmi kan (Isaías 6:3). Dios santo kaymantaka, mana allitaka mana ruranchu. Ashtawankarin, Dioska tukuy ushaytami charin. Shinaka, Diosmi tukuy llakikunata, mana alli ruraykunatapash tukuchinka. Mana alli ruraykunata Dios tukuchikpika, kutinka ña mana llakikunaka tiyankachu (Salmo 37:9-11).
LLAKIKUNAWAN KAKPIKA, DIOSKA ÑUKANCHIKMANTA LLAKIRINCHU
11 Ñukanchikkuna llakiwan kakpika, Dioska llakirinchu. Bibliapika ninmi, Dioska ‘allita rurak runataka kuyanmi’ nishpa (Salmo 37:28). Dioska allita rurak gentekunata, mana allita rurak gentekunatapash rikukunmi. Mana alli ruraykunataka Dioska mana rikunayachinchu. Ñawpa punchakunapi mana alli gentekuna tiyakpika, Dioska ‘shunkupi nanachinshnami llakirirka’ (Génesis 6:5, 6). Kunan punchakunapipash gentekuna mana allita rurakpika, Dioska achkatami piñarin. Shinallatak, ñukanchikkuna llakipi kakpika, Dioska achkatami llakirin (Malaquías 3:6). Ashtawankarin Bibliapika ninmi: “Diosmi kankunataka cuidakun” nishpa (1 Pedro 5:7).
12 Imashinatak yachanchik, ñukanchikkuna llakipi kakpi Dios llakirikta. Bibliapika yachachinmi, gentekunataka payman rikchaktami Dioska rurarka nishpa (Génesis 1:26). Yuyashun: Mana alli gentekuna shuktak gentekunata llakichikukta rikushpaka, kanka manachu achkata piñarinkiman. Ari, piñarinkimanmi. Shinaka, manachu Diospash achkata piñarinman.
13 Bibliapika yachachinmi, Dioska “kuyak” Diosmi kan nishpa (1 Juan 4:8). Shinaka, Dios kuyakpimi, ñukanchikpash kuyanchik. Yuyay: Llakikunata kan tukuchita ushashpaka, manachu gentekunata kuyaymantaka tukuy llakikunata tukuchinkiman. Ari, tukuchinkimanmi. Shinaka, manachu Diospash tukuy llakikunataka tukuchinka. Imashinami kay libropi ña yachakushkanchik, shamuk punchakunapika Dioska achka bendicionkunatami kunka. Kay bendicionkunaka mana yanka muskuyllachu kan. Diosmi chay bendicionkunataka kusha nirka. Dioska imata rurasha nishpapash tukuytami paktachin. Shinapash, Diospa nishkakunata krinkapakka, Diostami ashtawan alli riksina kanchik.
DIOSKA PAYTA RIKSICHUNMI MUNAN
14 Pipash kanta riksichun munashpaka, imatatak ruranki. Manachu kanta riksichunka, kanpa shutita willanki. Diospash shuk shutita charinchu. Achka religionkunaka yachachinmi Diospa shutika “Diosmi”, “Apunchikmi” kan nishpa. Shinapash yuyay: Pitapash “rey”, “presidente” nishpaka, shutipichu parlanakunchik. Mana, mana shutipichu parlanakunchik. Shinallatak, Diosta “Apunchik”, “Dios” nishpaka, mana shutipichu parlanakunchik. Bibliapika yachachinmi, Diospa shutika Jehovami kan nishpa. Salmo 83:18-pi, NM ninmi: “Gentekuna yachachun, kanpa shuti Jehová kakta, kanllami tukuy Allpamanta ashtawan jatun kanki”. Kanpa Bibliapi Jehová shuti illakpika, imamantami illashkata yachankapakka, kay libropa apendiceta maskanki. Bibliata escribikpika, Diospa shuti, Jehovaka, 7.000 kutinkamami tiyakurka. Shinaka, Dioska munanmi paypa shutita riksichun, paypa shutipi parlachunpash. Chaymantami Bibliapika paypa shutita escribichirka.
15 Diosllatakmi Jehová shutitaka churarirka. Jehová shutika rikuchinmi Dioska paypa tukuy nishkakunata, munashkakunatapash paktachiklla kashkata. Jehová shutitaka Diosllami charina kan. Kunanka yachakushun, imamantami pipash mana Jehová shina kan.*
16 Yuyarinkichu, Salmo 83:18, NM versopika, Jehovataka ninmi: “Kanllami tukuy Allpamanta ashtawan jatun kanki” nishpa. Bibliapika ninpash Diosllami “Tukuy Ushayta Charik” Dios kan nishpa. Apocalipsis (Revelación) 15:3-pipash kashnami nin: “Tukuy Ushayta Charik, Mandak Tayta Dios, kan rurashkakunaka mancharishpa kuyaylla rikunayaymi. Imatapash kashkatapacha rurak, na llullakmi kanki. Kanllami, kanpaklla kawsakkunataka, Jatun Mandak kanki”. Imamantatak Diostalla “Tukuy Ushayta Charik” Dios nin. Pipash Jehová Dios shina Tukuy Ushayta Charikka mana tiyanchu. Shinallatak, 1 Timoteo 1:17-pika ninmi: ‘Kawsayta kawsaykaman Jatun Mandakmi kanki’ nishpa. Kay versopi nishka shinaka, Jehovataka pipash mana rurarkachu, Jehovami tukuyta rurarka. Salmo 90:2-pipash ninmi, “na tukurina kawsayta kawsaykamanpash, kanmi Tayta Dios kanki” nishpa.
17 Shinaka, Jehová Dios shina Dioska pipash mana tiyanchu. Ashtawankarin, Jehová Diosllami tukuyta Rurak Dios kan. Apocalipsis 4:11-pika kashnami nin: “Jatun Dioslla, kanmi tukuy imatapash rurashkanki. Kan munashkamanta rurashkami, tukuy ima kashpapash tiyan. Chaymantami kanka, ninan punchapampa tiyakunata, ninanta allikachi tukunata, ninan ushaywan tiyakunata chaskinapacha kanki” nishpa. Jehová Diosmi tukuyta rurarka. Paymi angelkunata, estrellakunata, frutakunata, tukuy laya animalkunatapash rurarka.
JEHOVAPA AMIGO TUKUYTA USHANKICHU
18 Wakin gentekunaka, Jehová imashina kakta yachakushpaka, mancharinmi. Paykunaka ninmi, Diospa amigo kaytaka mana usharinkachu. Dioska mana gentekunataka kuyanchu ninmi. Chashna yuyanaka allichu kan. Mana, mana allichu kan. Bibliapika yachachinmi Jehovaka ‘ñukanchimantaka na karupichu kan’ nishpa (Hechos 17:27). Ashtawankarin, Bibliapika yachachinmi, “Tayta Diospakman kimirichi. Shina kimirikpika, paypash kankunapakman kimirinkami” nishpa (Santiago 4:8).
19 Diospa amigo tukunkapakka, Diostami ashtawan riksina kanki. Jesuska nirkami: “Na llullak shuklla Tayta Dios kashpami, kanpak Churi Jesucristotaka kachamuwarkanki. Shina kakta riksishpallami, pipash kawsayta kawsakrinka” nin (Juan 17:3). Kay versopi nishka shinaka, Jehovatapash Jesustapash riksishpaka, ‘kawsaytami kawsashun’. Imashinami ña yachakurkanchik, “Tayta Dioska kuyak” Diosmi kan (1 Juan 4:16). Ashtawankarin, Bibliapi nishka shinaka, Jehová Dioska “llakik, kuyak, na ñapash piñarik, ninanta llakik, na llullak” Diosmi kan (Éxodo 34:6). Shinallatak, ‘mana allita rurakpipash perdonak, alli shunku Diosmi kan’ (Salmo 86:5, Biblia Quichua Chimborazo). Jehová Dioska alli gentekunataka mana sakinkachu (Salmo 94:14). Shinaka, Bibliata ashtawan yachakushpallami, Jehová Diostaka ashtawan alli riksishun.
20 Dioska shuk espiritumi kan. Chaymantami, Diosta rikuytaka mana ushanchikchu (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Shinapash, Bibliata yachakushpaka, Diosta riksita ushashunmi. Bibliapi nishka shinaka, Diospa ‘sumak kashkatapash alli alli yachayta’ ushankimi (Salmo 27:4, QC; Romanos 1:20). Shinaka, Bibliata ashtawan ashtawan yachakushpaka, Diostapash ashtawan ashtawanmi kuyanki. Shinallatak, Diospa amigopash tukunkimi.
21 Bibliata ashtawan ashtawan yachakushpaka, intindishunmi imamantami Jehovataka ñukanchikpa taytata shina kuyana kashkata (Mateo 6:9). Yuyari, Diosmi ñukanchikmanka kawsayta kurka. Imashinami shuk kuyak tayta paypa wawakuna alli kawsachun munan, shinallatakmi Diospash ñukanchiktaka alli kawsachun munan (Salmo 36:9). Bibliapi nishka shinaka, tukuy gentekunami Diospa amigokuna tukuyta ushanchik (Santiago 2:23). Shinaka, tukuyta Rurak Diospa amigo tukushpaka, manachu achkata kushikunkiman.
22 Bibliata yachakukukpika, wakin familiakuna, wakin amigokunaka ñawpa krishkakunata sakichunka mana munankachu. Chaymantami, paykunaka alli ninakunchik yuyashpa, Bibliataka mana yachakunachu kanki nin. Shinapash, Diospa amigo tukunkapak munashpaka, mana paykunataka uyanachu kanki. Diospa amigo tukushpallami, kushilla alli kawsaytaka ushanki.
23 Bibliata yachakuy kallarishpaka, mana tukuytachu intindinki. Shinapash, Jesús nishka shinaka, imashinami wawakuna mana manchashpa kutin kutin yachachiway nin, shinallatakmi kanpash yachachiway nina kanki (Mateo 18:2-4). Imashinami wawakunaka achka tapuykunata ruran, shinallatakmi kanpash tapuykunata rurana kanki. Chashna yachakushpa katichunmi Dioska munan. Bibliapika ninmi, ñawpa punchapi gentekunaka imata yachakushpapash, Dios escribichishka shimikunawan chimpapurashpami rikun karka nishpa (Hechos 17:11).
24 Jehovata alli riksinkapakka, Bibliatami yachakuna kanchik. Bibliaka mana shuktak librokuna shinachu kan. Imamantatak mana shuktak librokuna shina kan. Kaytaka shamuk capitulopimi yachakushun.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Dioska kantaka kuyanmi (1 Pedro 5:7).
- Diospa shutika Jehovami kan (Salmo 83:18, NM).
- Jehovaka payta riksichunmi munan (Santiago 4:8).
- Jehovaka kuyak, alli shunku, llakik Diosmi kan (Éxodo 34:6; 1 Juan 4:8, 16).
* Diospa shutika, imatatak nisha nin. Diospa shutitaka, imashinatak nina kanchik. Chayta yachakunkapakka, apendiceta maskanki.
TAPUYKUNA
1, 2. Wakinpika, imamantatak tapuna kanchik.
3. Achka gentekunaka, imamantatak mana tapun.
4, 5. Wakinpika, ima jatun ministirishka tapuykunatatak ruranchik. Imamantatak kay tapuykunataka yachana kanchik
6. Imamantatak achka gentekunaka nin, Dioska mana ñukanchiktaka kuyanchu nishpa.
7. a) Jatun llakikuna tiyakpika, imatatak pastorkuna curakunaka yachachin. b) Bibliapi nishka shinaka, Dioschu llakikunataka kachamun.
8, 9. a) Imashinatak yachanchik Dioska mana llakikunata kachamushkata. b) Gentekuna llakipi urmakpika, imamantatak Diostaka mana juchachina kanchik.
10. Imashinatak yachanchik, Dioska tukuy mana alli ruraykunata, llakikunatapash tukuchinata.
11. a) Dioska, mana alli ruraykuna tiyachun munanchu. b) Ñukanchikkuna llakipi kakpika, Dioska llakirinchu.
12, 13. a) Imamantatak kuyanchik. Gentekunata kuyashpaka, llakipi kachun munanchikchu. b) Imashinatak yachanchik, Dios tukuy Allpapi llakikunata tukuchinataka
14. Dioska, ima shutitak kan. Imamantatak paypa shutita riksina kanchik.
15. Jehová shutika, imatatak rikuchin.
16, 17. Imamantatak Jehovataka: a) “Tukuy Ushayta Charik” nin. b) “Kawsayta kawsaykaman Jatun Mandak” nin. c) “Rurak” nin.
18. Imamantatak wakinkunaka nin Diospa amigo kaytaka mana ushanchikchu nishpa. Bibliapika, imatatak yachachin.
19. a) Diospa amigo tukunkapakka, imatatak rurana kanchik. Diospa amigo kashpaka, ima bendicionkunatatak charishun. b) Imamantatak Diospa amigo tukunkapak munanki.
20-22. a) Diosta mana rikushpapash, imashinatak Diospa amigokuna tukunchik. b) Bibliata yachakukpika, wakinkunaka imatatak nin. Shina nikpipash, imatatak rurana kanki.
23, 24.a) Yachakukushpaka, imamantatak mana manchashpa tapuna kanki. b) Shamuk capitulopika, imatatak yachakushun.


text:
APÉNDICE
Profecïakunachö alläpa importante 1914 wata
MANARAQ 1914 wata chämuptinmi, wallkaqlla Bibliata estudiaqkuna atska watapana willakïkäyarqan tsë 1914 wata alläpa importante kanampaq kaqta. ¿Imakunaraq pasanan karqan? ¿Ima pruëbakunataq 1914 wata alläpa importante kanqanta rikätsimantsik?
Lucas 21:24 nishqanchömi Jesus nerqan: “Diosman mana marcäcoq caru nunacunam Jerusalenta jalucuyanqa, asta Dios dispunishqan tiempucamayaq” nishpa. Judía markapa principal markanmi karqan Jerusalenqa. Y tsëpita patsëmi Davidpa kastampita reykuna gobernayaq (Salmo 48:1, 2). Kë reykunaqa ‘Jehová mandakur täranqanmanmi’ gobernayänampaq täkuyaq, tsëmi wakin nacionkunachö reykunapita hukläya kayaq, awmi, Dios Yayapa representantenkunam kayaq (1 Crónicas 29:23). Tsënöpam Jerusalenqa Jehová Dios gobernanampaq täkunan sitio karqan.
Tsëpenqa, ¿imanö y imëtaq Diosta mana adoraq nunakuna Jehová Diospa gobiernonta halur qallëkuyarqan? Këqa pasarqan 607 wata manaraq Jesus shamuptinmi (m.J.sh.), Jerusalén markaman babiloniokuna ushakätsiyänampaq yëkuriyaptin. Tsënöpam, “Jehová mandakur täränqan” sitiochöqa Davidpa kastampita reykuna manana kayarqannatsu (2 Reyes 25:1-26). Pero, ¿mananatsuraq Davidpa kastampita reykuna imëpis gobernayanmanna karqan? Mä rikärishun, Ezequiel nishqan librochömi, Jerusalenpa último kaq Reynin Sedequiasta Jehová mandarqan: “Horqë peqëki wankuränanta, y corönëkitapis. Y manam pipaqpis kanqatsu këqa, hasta gobernamunampaq derëchoyoq kaq chämonqanyaq y pëtam këtaqa entregashaq” nishpa (Ezequiel 21:26, 27). Davidpa corönan chaskeq y gobernamunampaq ‘derëchoyoq kaqqa’ Jesucristom (Lucas 1:32, 33). Tsëmi, Jesus Rey tikrariptenqa, Diosta mana adoraq nunakuna Jerusalenta manana gobernayänannatsu karqan.
¿Imëtaq tsëqa pasarqan? Kikin Jesusmi willakorqan, Diosta mana adoraq nunakunaqa huk tiempo Jerusalenta gobernayänanta. Y ëka tiempopis duranantaqa Daniel capítulo 4 nishqanchömi alleq willamantsik. Tsëchömi willamantsik Babiloniapa reynin Nabucodonosor nishqampa suëñininta. Tsë suëñochömi rikarqan huk hatun montita walluyanqanta. Y hawa troncontam hierrowan cobrewan watayarqan mana winanampaq. Tsëpitanam huk ángel mandakorqan: Tsë troncoqa watarätsun “qanchis tiempokuna” nishpa (Daniel 4:10-16).
Bibliachö, hatusaq montikuna nerqa, höraqa gobiernokunapaqmi parlan (Ezequiel 17:22-24; 31:2-5). Tsëmi, tsë hatun montita roquyanqanqa rikätsikorqan, Diospa gobiernon Jerusalenchö akrashqa reyninkunawan huk tiempo manana gobernananta. Hina tsë suëñochöqa rikarqan qanchis tiempolla “Jerusalén” “jalushqa” kanqantam. ¿Ëka tiemporaq kanman karqan tsë qanchis tiempokuna?
Apocalipsis 12:6, 14, QKW, nishqanchömi willamantsik, kë kima tiempo y pullanyoqqa, “waranqa ishke pachak joqta chunka” (1.260) hunaqkuna kanqanta. Tsëmi, kë kima tiempo y pullanyoqman más kima tiempo y pullanyoqta yaparishqaqa “qanchis tiempoman” tikrarin, y qanchis tiempota yuparishqanam 2.520 hunaqkunana ratarin. Pero, Dios mana adoraq nunakunaqa manam Jerusalén ishkirenqampita 2.520 hunaqllachötsu Diospa gobiernonta halur ushariyarqan. Këqa alleqmi tanteatsimantsik kë profecïaqa más tiempo durananta. Números 14:34 y Ezequiel 4:6, nishqanta ashirishqaqa, “huk hunaq huk wata kanqantam” rikätsimantsik. Y tsëmi “qanchis tiempokunaqa” 2.520 hunaqkunallatsu, sinöqa 2.520 watakuna.
Tsë 2.520 watakunaqa qallarerqan, 607 watapa octubre killanchömi, manaraq Jesus shamuptin —tsë watachömi Babilonia markapita nunakuna Jerusalenman yëkurir, Davidpa kastampita reyta horqariyarqan— 1914 watapa octubre killanchömi usharerqan. Y kë watachömi “Diosta mana adoraq markakunapa tiempon usharerqan”, hina kë 1914 watallachömi Dios Yaya tsurin Jesucristuta churarerqan ciëlochö Rey kanampaq (Salmo 2:1-6; Daniel 7:13, 14). *
Kikin Jesusmi willakorqan, ciëlochö Rey këman chäriptenqa, guerrakuna, mallaqëkuna, patsa kuyïkuna y imëka qeshyakunapis kananta (Mateo 24:3-8; Lucas 21:11). Y tsënömi kashqa. 1914 watapita patsëmi Diospa Reinon ciëlochö gobernar qallëkorqan, tsënöllam hina mana alli nunakunapa ushakënin tiempopis qallëkorqan (2 Timoteu 3:1-5).
^ par. 4 607 m.J.sh. watapa octubre killampita, hasta 1 m.J.sh watapa octubre killanyaqqa yupantsik 606 watakunatam. Tsëpitaqa, 1 m.J.sh. watapa octubre killampita hasta 1914 Jesus shamushqan (J.sh) watapa octubre killanyaqqa, yupantsik 1914 watakunatam. Y 606 watakunaman 1914 watakunata yaparishqaqa, 2.520 watakunam yarqurin. 607 m.J.sh. watachö Jerusalenta ushakätsiyanqampita maslla musyëta munarqa, Perspicacia para comprender las Escrituras, nishqan libropa “Cronología” tëmanta ashi, kë librotaqa Jehovapa testigonkunam rurayämushqa.


text:
Hastings Banda
Hastings Kamuzu Banda sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin hatun puquy killapi 1898 watapi paqarisqa Kasungu suyupi - 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1997 watapi wañusqa Urin Aphrika suyupi) huk Malawi mama llaqta hampikamayuq wan pulitiku karqan.
1964 watamanta 1966 watakama Malawi Uma kamayuq.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hastings Banda.


text:
Raúl González
Raúl González Blanco, Raúl sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1977 paqarisqa Madrid (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Mamen Sanz (30 ñiqin inti raymi killapi 1999 watamanta).
Churinkuna: Jorge (*2000), Hugo (*2002), Héctor wan Mateo (*2005).
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo la Selección Española de Fútbol
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Raúl González.
- Kastilla simipi


text:
Allin kawsay
Allin kawsay icha Sumaq kawsay (kichwapi Alli kawsay, Sumak kawsay; aymara simipi Suma Qamaña) nisqaqa dyuswan, kikinwan, runa masikunawanpas allin apanakuspa samisapa kawsaymi.
Iñiq runap dyuspa, dyus kaykunap kamasqankama kawsananmi allinta kawsananpaq.
Kristiyanu iñiypi chay allin kawsayqa niyta munan, runaqa Dyuswan allin apanakunmi, chaywan Dyuspa saminchasqam. Manaña dyuswan apanakuspaqa huchallikunmi. Dyusllam chay allin kawsayta quyta atin, huchakunata pampachaspa.
Runapura allin kawsayqa thakmi, mana maqanakuspa kawsay, huk runakunata yanapaymi, ayninakuymi, kawsay pachata mana waqllispa chaninchaymi.


text:
Chichen Itza
Chichen Itza nisqaqa Mishiku mamallaqtapi huk mawk'a Maya llaqtam. 1988 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chichen Itzataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chichen Itza.


text:
¿Ushakanqatsuraq sufrimientukuna?
¿Ima ninkimanraq?
¿Awmi?
¿Manam?
¿Itsapis?
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
‘Mananam waqayanqanatsu, llaquiyanqanatsu, imancunapis nananqanatsu, ni wanuyanqanatsu. Porqui tsecunaqa ushacärishqam canqa.’ (Apocalipsis 21:4, Teyta Diospa Mushoq Testamentun.)
¿IMANÖTAQ KËTA MUSYANQANTSIK YANAPAMÄSHUN?
Imëka mana allikunawan Dios mana sufritsikoq kanqantam musyashun (Santiägu 1:13).
Diosqa musyanmi sufrir imanö sientikunqantsikta (1 Pëdru 5:7).
Shamoq tiempuchö llapan sufrimientukunata ushakäratsinampaq kaqtam musyashun (2 Pëdru 3:13).
¿BIBLIA NINQANMAN CREISHWANTSURAQ?
Awmi, y këkunarëkur:
Diosqa chikinmi sufrimientukunata y mana alli rurëkunata. Pensë, imanöraq Jehovä Dios sientikurqan unë tiempuchö markanta pasëpa maltratayaptin. Pëqa alläpa llakishqash këkänaq markanta ‘allapa allqutsayaptin’ (äjakuyaptin) nirmi Bibliaqa willakun (Hëchus 7:34).
Diosqa paqwëpam chikin jukkunata sufritsiyaptin. Nuna (runa) mayinkunata wanutseqkunatanäqa pasëpam chikin nirmi Bibliaqa willakun (Apocalipsis 21:8).
Diosqa cada ünupaqmi yarparan. Manam nunakunallatsu (runakunallatsu) musyayan sufrimientunkunata y nanatsikïninkunata, sinöqa Jehoväpis musyanmi (Mateu 10:29-31).
Jehovä Diosqa Gobiernunwanmi llapan nunakunapa (runakunapa) sufrimientunta ushakäratsinqa (Mateu 6:9, 10). Tsëyaqqa, alläpa kuyakoq karmi, rasumpa asheqninkunataqa shoqëkan (Hëchus 17:27; 2 Corintius 1:3, 4).
KËTA TAPUKÏ
¿Imanirtaq sufrimientukuna kananta Dios permitin?
Respuestantaqa tarinki kë textukunachömi ROMÄNUS 5:12 y 2 PËDRU 3:9.


text:
Valle (Unduras) suyu
Valle suyu (kastilla simipi: Departamento de Valle), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Nacaome.
1 665 km²
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 11 ñiqin anta situwa killapi 1893 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
171 613 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Valle (Unduras) suyu.


text:
Upyana yaku
Upyana yaku nisqaqa runap upyananpaq yakum.
Runa upyana yakutaqa yaku hurqunakunamantam, pukyukunamantam icha ch'uya quchakunamantapas hurqun. Yaku purichina nisqa wiruwan icha witkhuwan runap wasinkunamanmi purichiyta atin. Hatun llaqtakunapi kawsaq runakunata yaku pilakunantam yakuwan ñukyunku.
Ch'aki, yakunnaq suyukunapi kawsaq runakunapaqqa upyana yakuta tariy ancha sasam. Chayrayku chaki pachapi achka runakuna llakikunmi, yakunayanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Upyana yaku.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yanuna yaku.


text:
Manam kanchu aswan huyakuyuq rikcha.
Dublin ( Ireland) User:Seabhcan wrote at English Wikipedia: Photo from my album taken 2003, free from copyright.
Public domain Public domain false false
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, rurasqayta
nisqamanmi kacharichkani. Kayqa tukuy Tiksimuyuntinpim chanin. sapsi kamay
Huk mama llaqtakunap kamachiyninkunaqa manachá saqillankuchu; hinaptinqa:
Ñuqaqa pitapas saqillani kay rurasqayta llamk'achiyta
imapaqpas, mana phatawanchu, chay hina phatakuna mana kamachiypa kamachiptinkama.
Public domain Public domain false false Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 15:19 1 hun 2006 300 × 225 (71 KB) Harp Dublin ( Ireland) at night en:User:Seabhcan have written at English Wikipedia: ''Photo from my album taken 2003, free from copyright.'' Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
ba.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
de.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
fi.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
hr.wiktionary.org-pi kaykunapi llamk'achinku
hu.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
it.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
kw.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
pt.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna!
¿Imakunatan Dios willawanchis? ¿Imaraykun chay willawasqanchispi iñinanchis? Kay qelqan wakin tapukuyniykikunata kutichinqa.
¿Imaynatan kay folletowan yanapachikuwaq?
Kay folleton yanapasunki Bibliata estudiaspa kusikuyta tarinaykipaq. Sapanka parrafoq tukuyninpin textokuna kashan, yana letrachapi kaq tapuykunata kutichinapaq.
¿Ima allin willakuykunan ñoqanchispaq kashan?
Kaykunamanta yachay: ¿Imakunatan Dios willawanchis? ¿Imaraykun chay willakuykuna ancha allinpuni? ¿Imatan ruwananchis?
¿Pitaq cheqaq Diosri?
¿Kanchu Diospa sutin? ¿Interesakunchu ñoqanchispi?
¿Diosmantapunichu hamun Bibliapi kaq allin willakuykuna?
¿Imaynapin yachanchis Bibliapi kaq willakuykuna cheqaq kasqanta?
¿Pitaq Jesucristori?
Kaykunamanta yachay: ¿Imaraykun Jesús wañurqan? ¿Iman kacharichiy? ¿Imatan kunan ruwashan?
¿Imatan Dios munan kay Hallpʼapaq?
Biblian kaykunata yachachin: ¿Imapaqmi Dios hallp’ata kamarqan? ¿Hayk’aqmi ñak’ariykuna tukupunqa? Hamuq tiempopi, ¿iman kanqa hallp’amanta runakunamantapas?
¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
¿Iman sucedewanchis wañupuqtinchis? ¿Hayk’aqllapas tupasunmanchu munakusqanchis wañupuq runakunawan?
¿Imataq Diospa Reinonri?
¿Pin Diospa Gobiernonpi kamachikuq? ¿Imatan Diospa Gobiernon qhepaman ruwanqa?
¿Imaraykun Dios hinallata qhawan millay ruwaykunata ñakʼariykunatapas?
¿Imaynapin millay ruwaykuna paqarirqan? ¿Imaraykun Dios hinallata qhawan ñakʼariykuna kananta? ¿Haykʼaqllapas tukunqachu ñakʼariykuna?
¿Imaynapin familiakuna kusisqa kawsankuman?
Jehová Diosqa munanmi familiakuna kusisqa kawsanankuta. Kaykunamanta yachay: ¿Imaynatan warmi-qhari kawsananku? ¿Imatan Dios munan wawakunamanta tayta-mamakunamantapas?
¿Imaynatan tariwaq cheqaq religionta?
¿Hukllachu cheqaq religión? Cheqaq religión phisqa ruwaykuna ruwasqanmanta yachay.
¿Imaynatan yanapawanchis Diospa kamachikuyninkuna?
Jesusmi willarqan imarayku yanapanata necesitasqanchista, rimallarqantaqmi iskay hatun kamachikuykunamantapas.
¿Imaynatan Diosman asuykusunman?
Kaykunamanta yachay: ¿Llapa runaq mañakusqantachu Dios uyarin? ¿Imaynatan mañakunanchis? ¿Imatan ruwananchis Diosman asuykunapaq?
¿Iman sucedenqa religionkunawan?
¿Hayk’aqllapas llapa runakuna huk nisqalla cheqaq Diosta yupaychankumanchu?
¿Imaraykun Dios huk llaqtata akllakurqan?
Biblian willawanchis imarayku Diospa llaqtan hukllachasqa kananmanta, imaynata cristianokuna llank’ayninkuta aparinankumantapas.
¿Imaraykun Bibliata estudiashanallayki?
¿Imaynatan hukkunata yanapawaq? ¿Imamanmi aypawaq?


text:
Dolores Cacuango
Dolores Cacuango sutiyuq warmiqa (1881 watapi paqarisqa San Pablo Urku llaqtapi, Kayampi kitipi, Ikwadurpi, 1971 watapi wañusqa Kayampi llaqtapi) huk ikwaduryanu pulitiku warmim karqan, Kayampim. Kichwa runakunapaqqa hatun ñawpaqman pusaqmi karqan, chayrayku payta Mama Dulu nirqankum. Tukuy kawsayninpi kichwa runaman allpankunata kutichinapaq paykuna allpayuq tukunanpaq, runakunawan misti (mishu) allpayuqkunata maqanakurqan. Hinallataq mama Tránsito Amaguañawan iskay kawsaypi iskay simipi yachay wasikunatam kamachirqan. Tukuy kawsayninpi allpayuq mistikunam chapaqkunapas Mama Duluta maqaspa qatiykacharqan. Payqa wiñay wakchallam kawsarqan, hinallapas wakchalla huk uchuylla wasipim wañurqan.[1]
Doloresqa nirqan, "pitishka urku uksha shina, kutin wiñakmi kanchik, shinami, urku uksha shinawan pachamamata katachishun", kashna paypak yuyaypi "Imashina inti tayta tukuykunata kunukyachin, nima ashtawan nima pishita, kari-warmikunata, shinallatakmi yachayka tukuykunaman achikyachinka, charikkunata, wakchakunata, amukuna cashpa serviciokunamanpash".
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Dolores Cacuangupak Muskui, Ariruma Kowii, Enrique Casiguano, 2007


text:
Tapiete runa
Tapiete (Tapieté, Guasurango, Tirumbae, Yanaigua, Ñanagua) nisqaqa lliw tupi waraniyi rimayta rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Hatun Chaku suyupi, Arhintinapi, Parawayipi, Buliwyapipas, Tarija suyupi, Hatun Chaku pruwinsyapi, Villamontes munisipyupi tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwyapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tapiete runakunaqa huk tupi-waraniyi rimaytam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - tapiete simi)
- Qhari - cuimbá
- Warmi - tapipe
- Uma - yanca
- Nina - tata
- Yaku - eu
- Inti - crafu
- Killa - yafu
- Hanaq pacha - ara
- Quyllur - yafu


text:
Yuraq ukumari
Yuraq ukumari (Ursus maritimus) nisqaqa huk rikch'aq ukumarim, chincha qhipap chiri, rit'isapa chullunkasapa muyuyninkunapi - Chincha Awya Yalapi, Kalalit Nunatpi, Sibiripipas kawsaq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Schliebe, S., Wiig, Ø., Derocher, A. & Lunn, N. (IUCN SSC Polar Bear Specialist Group) (2008). «Ursus maritimus». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2014. 11 ñiqin chakra yapuy killapi 2009 watapi p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuraq ukumari.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Yuraq ukumari


text:
CAPÍTULO 7
Rasumpëpaqa, ¿imataq wanushqakunata shuyaran?
¿Imanirtaq wanushqakuna kawariyämunanta creintsik?
¿Rasumpëpatsuraq Jehová Diosqa wanushqakunata kawaritsimïta munan?
¿Pikunaraq kawariyämonqa?
1-3. ¿Imataq qatikachëkämantsik, y imanötaq tikrarintsik Biblia yachatsimanqantsikta musyar?
PENSAKURKÏ, qampitapis más kallpayoq y más raslla cörreq chikishoqnikipita safakïkanqëkita o qeshpikikanqëkita. Y tsarïkushurnikiqa ushakätsishunëkita musyankim, wakin amïguïkikunatapis wanutseqta rikashqa kar. Más ras ëwaptikipis taripëkäshunkinam. Mananatsumchi mëpapis ëwëta puëdenkinatsu. Tsëmannam chikishoqnikipitapis más kallpayoq yanapakoq chëkamun salvëkushunëkipaq. ¡Imanö kushikïpaqraq tsëqa kanman!
2 Awmi, qamtapis kë chikikoqnöqa qatikachëkashunkinam. Rasumpëpaqa, llapantsiktam qatikachëkämantsik. Punta capïtulochö yachakonqantsiknöpis, wanïqa chikimaqnintsikmi nishpam Biblia yachatsimantsik. Manam ni mëqantsikpis safëta ni vencita puëdentsiktsu, y kuyanqantsikkunata wanutseqtapis rikarqontsikmi. Pero wanïpita más poderösoqa Jehová Diosmi. Pëmi kuyakoq salvamaqnintsikqa. Y vencita puëdenqantaqa rikätsikushqam, hinamampis chipyëpa ushakätsimunampaqmi änikushqa. Tsëmi Bibliachöqa, “permitïconqa por ultimu wanïpis manana cananpaq”, nimantsik (1 Corintios 15:26). ¡Imanö alli willakïmi këqa!
3 Yarpakurkushun ichikllapis kë chikikoq imanö hipatsikonqanmam. Tsënöpam, Jehová Dios wanushqakunata kawaritsimunampaq änikonqan willakïta yachakur kushikushun (Isaías 26:19). Pëmi kawaritsimonqa wanushqakunata, këmi tsë shuyaranqantsik resurreccionqa.
KUYË KASTANTSIK WANURIPTIN
4. a) ¿Imachötaq Jehová Dios kuyakoq kanqanta rikätsimantsik? b) ¿Pikunawantaq Jesus alli amigo kayarqan?
4 ¿Imëllaqa huk kuyashqa kastëki o amïguïki wanukushqaku? Kë llakikïqa manam aguantëpaqnötsu, y manam ni ima rurëtapis puëdentsiktsu. Tsë höram Diospa Palabrampa yanapëninta wanantsik (2 Corintios 1:3, 4). Pero Bibliachöqa, Jehová Dios y Jesus wanïta imanö rikäyanqantapis willamantsikmi. Kuyë amïgon Lazaru wanuriptinmi Jesus alläpa llakïkorqan. Tsëchömi rikätsimantsik Teytannöpis kuyakoq kanqanta (Juan 14:9). Lazaruqa, paninkuna Maria y Martawanmi Betania markachö täräyaq tsëmi Jesusqa Jerusalenta ëwar pëkunata watukaq. Alläpa alli amïgosh kayänaq tsëmi Bibliachöqa, “Jesusqa allapam cuyarqan Martata, nanan Mariata y turin Lazaruta”, nimantsik (Juan 11:5). Pero capítulo 6 nishqanchö rikanqantsiknöpis Lazaruqa wanurerqanmi.
5, 6. a) ¿Imanötaq Lazarupa kastankunata y reqinakushqankunata, waqaqta rikar Jesus tikrarerqan? b) ¿Imanirtaq Jesus alläpa llakikonqanqa animamantsik?
5 ¿Imanötaq Jesus tikrarerqan kuyë amïgon wanuriptin? Bibliachöqa, Lazarupa llakishqa kastankuna watukaqmi Jesusqa ëwarqan nimantsikmi. Pëkunata rikärerqa alläpam llakïkorqan, “shonquncho nanatsicur”. Tsëpitanam “waqarqan” (Juan 11:33, 35). ¿Imanirtaq tsëläyaqa llakïkorqan? ¿Manatsuraq kawariramunanta musyarqan? Awmi, kawaritsimunantaqa musyëkarqanmi (Juan 11:3, 4). Tsënö këkaptimpis, wanïqa alläpa llakikïta apamonqantam rikätsikorqan llakikurnin.
6 Jesus selläma llakïkonqanqa yanapamantsikmi. Pëpis y Teytampis wanïta chikiyanqantam rikätsimantsik. Hinamampis, kë chikikoqta ushakätsinampaqqa Jehová Diospa podernin kanmi. Rikärishun Diospita poderta chaskenqanwan Jesus milagro ruranqanta.
“¡LAZARU, YARQAMÏ!”
7, 8. ¿Imanirtaq wakinqa Lazaru kawarimunanta mana creiyarqantsu, pero imatataq Jesus rurarqan?
7 Lazaruqa uchkushqa machëchömi pampararqan, tsëmi Jesusqa punkun tsaparaq rumita horqayänampaq nerqan. Pero Martaqa manam munarqantsu kichayänanta, chusku hunaqna wanushqa kaptin asyannachi nirnin (Juan 11:39). Nunakunaqa, Lazaru kawarimunanta manam creiyarqantsu.
8 Rumita witiratsiyaptinnam Jesusqa: “¡Lazaru, yarqamï!” nishpa fuertepa qayëkorqan. ¿Imataq tsëpitaqa pasarqan? “Tsë wanushqa nunanam yarqaramorqan.” (Juan 11:43, 44.) Pensakurkï, ¡imanöraq llapan kushïkuyarqan! Paninkunapis, kastankunapis, y reqinakushqankunapis, alleqmi musyayärqan Lazaru wanonqantaqa, pero kananqa yapënam tsë kuyayanqan nunata pëkunawan këkätsiyarqan. Y manash creiriyänaqraqtsu. Kushikïwanshi chaskiriyänaq. ¡Kë milagrowanmi Jesus wanïta vencirerqan!
9, 10. a) Lazaruta kawaritsimunampaqqa, ¿pipa poderninta chasqenqantataq rikätsikorqan Jesus? b) ¿Imanötaq yanapamantsik tsë nunakuna kawariyämonqampita Bibliachö leinqantsik?
9 Jesusqa manam kikïllapitam kë milagrota rurä nerqantsu. Manaraq Lazaruta qayarmi, Jehová kawaritsikoq kanqanta mañakïninchö rikätsikorqan (Juan 11:41, 42). Pero manam kë milagrollachötsu Jehová poderninwan yanapakorqan wanushqakunata kawaritsiyämunampaq. Bibliachöqa isqon resurrecciompaqmi parlan. * Alläpa shumaq y kushikïpaqmi këkunapita leir yachakïqa. Hinamampis jövenkunata, awkinkunata, warmikunata, ollqukunata, israelitakunata y mana israelitakunatapis kawaritserqanmi, këqa yachatsimantsik Diosnintsik llapampaq igual kanqantam. ¡Kë willakïkunachöqa alläpa kushikïtam rikantsik! Awmi, huk warmi wambrata Jesus kawariratsimuptinmi teytankunaqa “espantashqa quedariyarqan” kushikïwan (Marcos 5:42). Tsënöpam mana imëpis qonqayänampaq kushikïninkuna Jehová qorqan.
10 Awmi, tiempo pasariptenqa Jesus kawariratsimonqan nunakunaqa wanuriyarqanmi. ¿Tsëpenqa ardëllaku kawaritserqan? Manam tsënötsu karqan. Bibliachö tsë willakïkunaqa rikätsimantsik shamoq tiempochö wanushqakuna kawariyämunantam.
KAWARIYAMONQAN WILLAKÏKUNAQA, ¿IMATARAQ YACHATSIMANTSIK?
11. ¿Imanötaq Lazaru kawarimonqan willakï yachatsimantsik, Eclesiastés 9:5 nenqan rasumpëpa kanqanta?
11 Bibliaqa, wanushqakunaqa “manam ni imata musyayantsu”, nishpam yachatsikun, këqa manam ni imata mäkuyantsu, ni mëcho kawëkäyantsu ninanmi. Tsëtaqa Lazarupaq willakïmi rikätsimantsik. Kawariramorqa, ¿cielo imanöpis kanqanta willakorqantsuraq? ¿Rupëkaq infiernopita willakurtsuraq mantsakätsikorqan? Manam tsënötsu willakorqan. Bibliaqa manam tsëta yachatsikuntsu. Lazaruqa “manam ni imatapis mäkorqantsu” chusku hunaq wanushqanchöqa (Eclesiastés 9:5). Rasumpëpaqa punïkaqnollam karqan (Juan 11:11).
12. ¿Imanirtaq rasumpëpa Lazaru kawarimonqantaqa creishwan?
12 Lazaru kawarimonqan willakïqa yachatsimantsik kawarimiqa rasumpëpa kanqantam, y manam cuentollatsu. Jesusqa atska nunakuna rikarëkaptinmi Lazaruta kawariratsimorqan. Jesusta chikeq religiösokunapis manam negayarqantsu. Tsëpa rantenqa, “¿imatataq tse nunata rurecuntsic? ¡Atsca milagrucunatataq rurecun!” nishpam niyarqan (Juan 11:47). Y kawarimushqa nuna rikaq ëwaqkunaqa Jesusmanmi creiriyarqan. Lazaru kawarimonqanmi, Dios, Jesusta kachamonqan prueba karqan. Kë llapan rasumpëpa kaptinmi Jesusta y Lazarutapis wanutsita munayarqan tsë chikikoq mana alli religiösokuna.
13. ¿Imanirtaq wanushqakunata Jehová shäritsimunanta creintsik?
13 Kawariyämunanman creiqa, ¿lluta creikïllatsuraq? Manam lluta creenciallatsu, kikin Jesusmi ‘Parlashqäcunata wanushqacuna wiyarirnin cawariyämonqa’ nishpa änikorqan (Juan 5:28). Jehová Diosqa llapan kawëyoqta kamaqmi, ¿tsëtsuraq creishwantsu yapë wanushqakunata kawaritsimunanman? Pero imanö kaptimpis tsëqa Jehová Diospa yarpënimpitam. ¿Kuyë wanushqa kastantsikkunata yarpëta puëdentsuraq? Këman yarpakurkï: ¡Diosnintsikqa tsëtsika qoyllurkunapa shutintapis churashqam! (Isaías 40:26.) Tsëmi Jehová Diosqa llapan wanushqa kastantsikkuna imanö kayanqantapis yarpëta puëden, hinamampis kawaritsimïtam munan.
14, 15. Job nenqannö, Jehová Diosqa, ¿wanushqakuna kawaritsimïta munantsuraq?
14 Pero, ¿Jehová Diosnintsikqa wanushqakunata kawaritsimïta rasumpëpatsuraq munan? Bibliachöqa, Pëqa kawaritsimïta munanmi nishpam yachatsimantsik. Diospa sirveqnin Job shutiyoq nunam tapukorqan: “Huk nuna [...] wanurerqa, ¿yapë kawarimita puëdenmantsuraq?”, nishpa. Jobqa pamparanqanchö Dios yarpanqanyaq shuyaränantam parlarqan. Tsëmi Jehová Diosta nerqan: “Qammi qayaramanki, y noqam contestashqëki. Makikiwan ruranqëkitaqa munankim” kawaritsimïta (Job 14:13-15).
15 Tsëman pensakurkï, wanushqakuna kawaritsimïtam Jehová Diosqa munan. ¿Jehová Dios kawaritsimïta munanqan musyëqa manaku kushitsimantsik? Pero ¿imanötaq tsë shamoq kawarimiqa kanqa? ¿Pikunataq, y mëchöraq kawariyämonqa?
JEHOVÁ DIOSPA YARPËNINCHÖ KËKAQ LLAPAN WANUSHQAKUNA
16. ¿Imanö kawakïchöraq kayanqa kawarimoqkuna?
16 Bibliachö resurreccionkunapita willakïkunaqa yachatsimantsik shamoq tiempokunachö pasanantam. Kë Patsachö unë kawarimoqkunaqa yapëmi kastankunawan kushishqa täräyarqan. Y tsëpitapis más alliran kanqa shamoq tiempochöqa. Capítulo 3 nishqanchö rikanqantsiknömi, Dios Yayaqa huk shumaq paraïsoman Patsa tikrananta munan. Tsënam, kawarimoqkunaqa manana rikäyanqanatsu guerrakunata, qeshyakunata, y mana allikunatapis. Tsëpa rantenqa mana wanushpam kë Patsachö kawayanqa kushishqa.
17. ¿Ëkaqraq kawariyämonqa?
17 ¿Pikunataq kawariyämonqa? ‘Parlashqäcunata wanushqacuna wiyarirnin cawariyämonqa’ nerqanmi Jesusqa (Juan 5:28, 29). Tsënöllam hina: “lamar entregarqan peychow keykaq wanushqakunata; i waniypis i Adispis entregarqan peychow keykaq wanushqakunata”, nimantsik Apocalipsis 20:13, QKW. Y “Adis” nishqanqa, llapan wanoqkuna ëwayanqan sepultüram. (Rikë apéndice, páginas 212 y 213 nishqanta.) Tsë panteonkunachöqa tsëtsika wanushqakuna kawarirayämuptin mananam ni pï kanqanatsu. Tsëmi apóstol Pablupis nerqan: ‘Alli ruraqtapis y mana alli ruraqtapis Teyta Dios cawaritsimonqam’, nishpa (Hechos 24:15). ¿Ima ninantaq këqa?
18. ¿Pikunataq alli ruraq shärimoqkunachö këkäyan, y imanötaq tsë kawariyämunan qamta yanapashunki?
18 Jesus kë Patsaman manaraq shamuptin ‘alli ruraq’ nunakunaqa kayan Noe, Abrahán, Sara, Moisés, Rut, Ester, y maspis kayanmi. Hebreus capítulo 11 nishqanchömi kë fëyoq nunakunapaqpis y warmikunapaqpis parlan. Pero tsë ‘alli ruraqkunachöqa’, kë tiempontsikchö Jehová Diosta servikar wanoq nunakunapis kayanmi. Resurrección shuyëqa wanukï mantsëpitapis libranmi nunakunata (Hebreus 2:15).
19. ¿Pikunataq tsë ‘mana alli ruraqkuna’ kayan, y Jehová Diosqa imapaqraq tiempon qonqa?
19 Waranqa kuti waranqëpayanmi nunakuna Jehová Diostaqa reqiyashqatsu pëpa voluntadninta rurayänampaq. ¿Imataq pëkunawanqa pasanqa? Jehová Diosqa manam qonqanqatsu palabranta mana reqir ‘mana alli ruraqkunataqa’. Dios Yayaqa pëta reqir serviyänampaqmi kë kawarimoqkunata tiempon qonqa. Waranqa wata pasanqanyaqmi wanushqakuna kawariyämonqa, kë Patsachö Jehová Dios fiel sirveqkunawanmi juntakäyanqa. Alläpa shumaq tiempom kanqa, tsëtam Juicio Hunaq nin Bibliachöqa. *
20. ¿Imataq Gehenaqa, y pikunataq tsëmanqa ëwayan?
20 ¿Llapan wanushqa nunakunam shäriyämonqa ninantsuraq këqa? Manam. Bibliaqa, wakinkunaqa “Gehena” nishqanchömi këkäyan ninmi (Lucas 12:5, NM). Unë Jerusalen markapa, ayakuna y basura kayakuyänan sitiom karqan, tsë Gehena nishqanqa, tsëpitam tsë shutiqa shamun. ¿Ima ayakunataraq judiokuna tsëmanqa hitayaq? Mana allikunata, mana pampakë ni kawari mereceqkunallatam tsëmanqa hitayaq. Tsëmi Gehenaqa, chipyëpa ushakë ninan. Y kë wanushqakunataqa Jesusmi Juzganqa, pero Jehová Diosmi hatun juezqa (Hechos 10:42). Y Diosqa manam ni imëpis kawaritsimonqatsu mana wiyakï munaq mana alli nunakunataqa.
CIËLOTA ËWAYÄNAMPAQ KAWARIMOQKUNA
21, 22. a) ¿Imanö hukläya kawarimïtaq kan? b) ¿Pitaq puntataqa espïritunö kawarimorqan?
21 Hukläya kawarimi kanqantapis Bibliaqa yachatsikunmi. Ciëlochö espïritunö kawayänampaqmi kë resurreccionqa. Dios Yayapa palabranchöqa, Jesucristulla kënö resucitanqantam willamantsik.
22 Jesucristutaqa nunanö kawëkaptinmi wanutsiyarqan, pero Jehová Diosqa manam pamparëkaqtatsu fiel tsurinta haqirerqan (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Kawariratsimorqanmi, pero manam nunatanötsu. Tsëmi apóstol Pedruqa nerqan: Cristuqa “eytsachow rasonpa wanushqa keykar, espirituchowqa kawarishqa”, nishpa (1 Pedru 3:18, QKW). ¡Imanö hatun milagrom! Jesusqa yapëmi huk poderoso espïritunö kawarqan (1 Corintios 15:3-6). Pëmi puntata espïrituchö resurrecciontaqa chaskerqan (Juan 3:13). Pero manam pëllatsu tsënö resucitänan karqan.
23, 24. ¿Pikunataq y ëkaqtaq ciëloman ëwaqkuna kayan?
23 Ciëlota kutikunampaq ichikllana pishikanqanta musyarmi, Jesusqa qateqninkunata nerqan: “ewä, qamkunapaq sityu alistaqmi”, nishpa (Juan 14:2, QKW). Y “wallcalla” nishpam qayarqan ciëloman ëwaqpaq kaqkunataqa (Lucas 12:32). ¿Ëkaqraq wallkaqlla fiel cristianokunaqa kayan? Apóstol Juanmi Apocalipsis 14:1 nishqanchö contestamantsik: “Tsepitanam yape ñuquircur riquecorqä ‘Sion’ nishqan jirca janancho Achcas [Jesucristu] shëcaqta. Pewan juntum quecayarqan juc pachac chuscu chunca chuscu waranqa (144.000) nunacuna. Tse nunacunapa urcuncunachomi Achcaspa y Papänin Dios Yayapa jutincuna escribirëcarqan”, nishpa.
24 Kë 144.000 cristianokunatam —y tsë rurinchö Jesucristupa fiel apostolninkunatawan—, Dios Yaya kawaritsin Ciëlochö kawayänampaq. ¿Imëraq kë resurrección kanan karqan? Apóstol Pabluqa qellqarqan, Cristu Gobernar qallëkamonqan tiempochömi tsë resurreccionqa kanqa nishpam (1 Corintios 15:23). Capítulo 9 nishqanchönam rikäshun tsë tiempochö kanan kawëkanqantsikta. Tsë 144.000 ciëloman ëwaqpaq kaqkunapitaqa ichikllanam kayan. Wanurerqa, tsë hörallanam kawarirayämonqa ciëlochö kawayänampaq (1 Corintios 15:51-55). Pero ciëloman mana ëwaqpaq kaqkunaqa alläpa atskaqmi kayan, y kë Patsa paraïsoman tikrariptin tsëchö kawarimïtam shuyaräyan.
25. ¿Imatataq qateqnin capïtulochö yachakushun?
25 Jehová Dios chipyëpa chikimaqnintsik wanïta ushakätsimunanmanqa confiakunkimanmi (Isaías 25:8). Pero itsapis tapukunkiman: “¿Imataraq ciëlopaq kawarimoqkunaqa tsëchö rurayanqa?”, nishpa. Pëkunaqa ciëlopita patsë Jesuswan gobernamoqkunam kayanqa. Qateqnin capïtulochömi kë gobiernopitaqa más yachakushun.
^ par. 9 Wakin resurreccionkunapita willakïqa këkäyan kë textokunachömi: 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56, y Hechos 9:36-42 y 20:7-12.
^ par. 19 Kë Juicio Hunaqpita y nunakunata Jehová imanö juzqanantapis tarinki págs. 213-215 apëndice, nishqanchömi.


text:
Leonid Kučma
Leonid Kučma (ukranya simipi: ЛeoHiд KyчMa) sutiyuq runaqa (9 ñiqin chakra yapuy killapi 1938 watapi paqarisqa Chaikine llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
1994 watapi marsu killamanta 2005 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Ludmila Talalayeva
Churinkuna (1): Elena Pinchuk.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Leonid Kučma.


text:
Wp/qug/Intipa ayllu
Intipak ayllu nishkaka Inti tayta tukuy paypak chumpukunawan kapanmi. Inti tayta karupi iskun Rumpukunaka muyukun. Ñukanchik kimsaniki rumpupi kawsanchik, chay rumpu tiksimuyu shutimi kan. Tukuy Intipa ayllupi rumpukuna kaykunami kan :
- Rimsi, Intimanta 46 001 272-69 817 079km karupi muyukun, uchillami kan, paypak Intiman rikuk ñawika ashta kunukmi kan (427 °C), paypak shuk ñawika ashta chirimi kan (-183 °C).
- Chaska
- Tiksimuyu
- Mullu
- Akapana
- Chimpu
- Tinkullpa
- Turumanya
- Riti
-
-
-
Riti, tukuymanta yallik uchilla rumpumi kan


text:
Wp/qug/Nina Pacari
Nina Pacari (Maria Estela Vega Conejo shutiwan wacharishka, Cotacachi llaktapi, 9 yaku killapi 1960 watapi) shuk Ecuadormanta kichwa runakunapak ñawpaman pushakmi kan, shinallatakmi payka Abogadomi kan, 2003 watapi karu mamallaktawan rimankapak ministrumi karka.
24 watata charikpi, payka paypa mishu shutita tikrachirka, Nina Pacari shutita charinkapak; chay punchakunapi ni shuk Ecuadormanta kichwa warmi Abogado karka, shinapash paymi Abogado tukurka. Kipalla, FICI mashikunawan, CONAIE mashikunawanpash, Ecuador runakunapak katariyta sinchiyankapak llankarka, 1998 watamanta, Nina Pacari Chimborazo markapak diputada tukurka, kipaka Asambleapak kipak pushakmi akllashkami karka. 2003 watapi, Lucio Gutiérrez hatun pushak kakpika, sukta killa yallishkakaman, Nina Pacari Ministro de relaciones exteriores karka, Pachakutik partidumanta. Shinapash kipaka (Agosto killapi), tukuy runa ministrukuna gobiernomanta llukshirka: CONAIE pushakkunaka, Pachakutik runakunapash, Lucio ña na allichu mamallaktata pushakun yuyarka.
2003 watamanta, kunankaman, Nina Pacari yachachikmi kan (Ambato amawta yachana wasipi), kunan Corte Constitucional nishkapi payka juezkmi kan.
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Chaytapash rikukripay[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- Chay yuyaykuna Ransiw shimi wikimedia pankamantami kapan.