text: 1Kunanqa hermanos, Señorpi kusikuychej. Noqaqa mana sayk'unichu kutin kutinta chayllatapuni qankunaman qhelqamuspa, imaraykuchus chayqa qankunapaj allin. 2Qhawakuychej chay millay alqo runasmanta. Qhawakuychej sajra imasta ruwajkunamanta, pikunachus khuchurachejkunamanta. 3Noqanchej cheqa circuncisionmanta kanchej, mana paykunachu, imaraykuchus Diosta yupaychanchej Espirituman jina, kusikunchejtaj Cristo Jesuspi kasqanchejmanta. Manapuni aychapi ima ruwasqallapi atienekunchejchu. 4Noqaqa atiyman aychapi ruwasqa imaspi atienekuyta. Sichus pillapis aychapi ruwasqa imaspi atienekuyta yuyanman chayqa, noqaqa astawanraj atienekuyta atiyman. 5Nacekusqaymanta pusaj p'unchayninman circuncidasqa karqani. Israelita kani Benjamín ayllumanta. Ñawpa tatasniypuni hebreos karqanku. Judiospa leyninta junt'anamanta parlaspa, fariseo karqani. 6Tukuy sonqo Diosta sirviyta munasqayrayku, Cristoj Iglesianta qhatiykachaspa, ñak'aricherqani. Leypa cheqan kayninta junt'aypeqa mana k'amina karqani. 7Chaywampis chaypacha imatachus sumaj valorniyojpaj qhawarqani, kunanqa chay tukuy imasta manakajpaj qhawani Cristorayku. 8Cheqamanta tukuy imata qhasi manakajpaj qhawani Señorniy Jesucristota rejsinaqa may sumaj kasqanrayku. Chayrayku chay tukuy ñawpa imasta saqepuni, q'opata jina qhawaspa, Cristojta kanaypaj. 9Paypi tarisqa kayta munani. Manaña leyta junt'aspa cheqan runapaj qhawasqa kaytachu mask'ashani; astawanqa Cristopi creesqayrayku cheqan runapaj qhawasqa kani, chaytaj Diosmanta jamun creeynejta. 10Munallanitaj Cristota allinta rejsiyta, chay kawsarichej atiynintaj noqapi rikukunanta. Ñak'ariynimpipis Paywan ujchasqa kayta munani, wañuynimpi Payman kikinchakuspa. 11Ajinamanta suyakushani wañusqamanta kawsarimpuyta. 12Manaraj chaykunata taripanichu, nitaj mana pantaj cheqan kawsayniyoj kaymampis chayanirajchu; astawanqa sinch'ita kallpakuspa, ñawpajman rishallanipuni t'inkata jap'inaypaj. Chaypajmin Cristo Jesús ñawpajpi noqatapis jap'illawarqataj. 13Hermanos, mana ninichu noqa chay t'inkata taripasqaytaña; astawanri kayta ruwani: Imachus kawsayniypi ñawpajta karqa, chayta qonqayman churaspa, atisqayta kallpakuni aswan jaqaypi kajta taripanaypaj. 14Ñawpajman rishallanipuni, maymanchus chayana kashan, chayman chayanaykama, t'inkata jap'inaypaj patamanta Dios wajyawarqa Cristo Jesuspi, chayman. 15Creeypi tukuy allin wiñasqa kajkunaqa chay nisqanchejman jina uj rejllata yuyana. Sichus wakinniykichej waj jinata yuyawajchej chayqa, chaytapis Diosllataj sut'inchasonqachej. 16Astawampis maykamachus chayarqanchej kunankama, chayman jinallapuni kawsakunachej. 17Hermanos, noqa imatachus ruwani, chayta qankunapis ruwallaychejpuni, qhawaychejtaj pikunachus noqayku jina allinta kawsajkunata. 18Imaynatachus ashkha kutista nerqaykichejña, ajinallataj kunampis waqaspa nillaykichejtaj: Ashkhas kawsasqankuwan rikuchinku Cristoj cruznimpa enemigosnin kasqankuta. 19Paykunaqa wiñay chinkayman rishanku, imaraykuchus paykunaj diosninkoqa aychankoj munaynin. P'enqayta ruwasqasninkumanta runaykachanku, sonqosninkutaj kay pacha imasllata mask'an. 20Noqanchejrí janaj pacha llajtayojkuna kaspa, tukuy sonqo suyarishanchej Salvawajninchej Señor Jesucristo janaj pachamanta jamunanta. 21Payqa kay pisi kallpa wañoj cuerponchejta waj jinaman tukuchenqa, Paypa may sumaj lliphipej cuerpon jina kanampaj. Chayta ruwanqa mayqen atiyninwanchus tukuy imata kamachiyninman churanqa, chaywan.


c: text/html

text: 1Ñawpa tiempospi, ashkha kutista tukuy imaymanamanta Diosqa parlarqa ñawpa tatasninchejman profetasnejta. 2Kay qhepa p'unchaykunapitajrí Churinnejta parlawarqanchej, pimanchus tukuy imata qorqa herenciata jina, pinejtatajchus tukuy kaj chhikata ruwarqa, chaynejta. 3Payqa Diospa jatun kaynimpa k'anchaynimpa lliphipiynin, Paypa kaynintaj Dios Tataj kaynimpuni. Payqa atiyniyoj Simi Nisqanwan tukuy kaj chhikata maychus kanampi churaspa purichin. Chantá juchasta pichaytawan, jatun atiyniyoj Kamachejpa pañanman tiyaykukorqa janaj pachapi. 4Payqa angelesmanta aswan patapi churasqa karqa, paykunaj sutinkumanta aswan jatun sutita herenciata jina jap'isqanrayku. 5Chayqa ajina, imaraykuchus Diosqa mana mayqen angelmampis nerqachu: Qanqa Churiy kanki. Kunan yumarqayki, nispa. Ujtawan nillarqataj: Noqaqa Paypa Tatan kasaj, Paytaj Churiy kanqa, nispa. 6Kuraj kaj Churinta kay pachaman pusamuspa, ujtawan nin: Diospa tukuy angelesnin Payta yupaychachunku, nispa. 7Angelesninmanta parlaspataj, Diosqa nin: Payqa angelesninta wayraman jina tukuchin, kamachisnintataj nina larwayman jina, nispa. 8Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa; kamachina tojnuykeqa cheqan kaj kamachiyta apamun. 9Qanqa cheqan kajta munakorqanki, sajra kajtataj chejnerqanki. Chayrayku Dios, Qampa Diosniykeqa kusiywan jawisorqa aceitewan jina, kawsaqesniykimanta aswan pataman churasuspa, nispa. 10Chantá nillarqataj: Qanmin, Señorníy, qallariypeqa kay pachata sinch'ita sayacherqanki; cielopis makisniykej ruwasqallantaj. 11Chaykunaqa tukukonqanku. Qantajrí kallankipuni. Tukuyninkutaj p'acha jina thantakonqanku. 12P'achata jina chaykunata suk'arqoytawan, wajta churaykunki. Chaywampis Qanqa kikillampuni kanki; watasniykipis mana tukukuyniyoj kanku, nispa nin Diosqa. 13Chantá, Diosqa ni mayqen angelmampis nerqachu: Pañayman tiyaykukuy, enemigosniykita chakisniyki uraman churanaykama, nispaqa. 14Angelesqa tukuyninku sirvej espirituslla kanku, Diospa kachamusqasnin, salvacionta herenciapaj jap'ejkunata yanapanankupaj.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chinkasqa Churi
Chinkasqa Churi nisqamantaqa Jesusmi Lukaspa qillqasqanpi, chunka pichqayuq uma rakipi, 11-manta 32-kama kaq wirsupi rikch'anachinapi willan pharisiyukuna niptin: "Kay runaqa huchasapakunawanmi mikhuspa kawsakun", nispa.
Kaytam nin: Huk runap iskay churinmi karqan. Sullka churinqa taytanmanta tupaqninta mañakuspa tupaqninwan karu llaqtaman ripurqan. Tukuy tupaqninta mana allinta kawsaspa chinkachirqan. Wakchayasqa kaspa huk chakra runapaq khuchikunata michispa yarqaspa nikurqan: Taytayman kutimusaq, manaña churinchu kaspay. Wasinman chayamuchkaspa taytanqa karumantaña rikurqan. Churinqa "manañam churiykichu kachkani" niptinpas taytanqa churintata marq'aspa much'aspa chaskirqan, chitata sipispa sirwiqkunawan phistarqan. Kuraq churintaq chayta rikuspa phiñakuspa taytanta "imaraykum chay?" nispa tapurqan. Taytantaq kutichirqan: "Churíy, qamqa ñuqawanpunim kachkanki, tukuy kapuqniykunapas qampataqmi; ichaqa kay wawqiyki wañusqa kachkaspa kawsariramusqanraykum, chinkasqa kachkaspa tarimusqa kasqanraykupiwanmi, q'uchukuspa kusikuna karqan."
Chunka qanchisniyuq kaq pachakwatapis Juan de Espinosa Medrano Chinkasqa Churimantamanta aranwaytas qillqarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Chinkasqa churimanta (Lk 15, 11-32)
- Dr. D. Juan de Espinoza-Medrano (17 ñiqin pachakwatapi): Chinkasqa churimanta aranway
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bible.is nisqapi:
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Qosqo qheswa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Urin Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bibles.org nisqapi:


text:
Loading content ...
SANTEE, NEBRASKA. TAKU WASTE OKIYA. TAKU SICA KIPAJIN- P. B. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XLVHI NUMBER 4 REV. ISAAC RENVILLE TA Rev. Isaac Renville, February 25, hanyetu he ta. Waniyetu 78 maka akan ni un. WicaSta walibadan heca. KoSka ehanna wocekiye wicada, qa ohinni tiwahe wocekiye yuha. Isanati waSicun om kicizapi heehan omaka tona heipa en tonweunpi he opa, qa heipa makoce oyanke, kagapi hehan Iyakaptapi hen ti. Rev. John j B. Renville wanna wicaSta wakan kagapi hehan j hen iyotanka qa takuwicaya owasin hen wita , yapi. Okodakiciye hen kagapi, Aug 27, 1868, j en. Qa iyakaptapi okodakiciye hen opa, qa 1878 hehan wotanin waste en htani Rev. Thomas; L. Riggs okiya. 1879 en wicasta wakan kaga- j pi. 1878 hetanhan Cheyenne River oyanke hen j wotanin waste on htani, waniyetu 8, qa 1886, i hehanyan qa hehan Kaksizahanska okodakiciye kicopi, hecen hen i qa okodakiciye he awanyanka 1886 hetanhan Feb. 25, 1919 hanyetu hehanyan. Hecen waniyetu 33 okodakiciye he awanyake. Dakota Presbytery en deeeedan okodakiciye wanjidan eu tehan un. Jesus oyake qa on htani kin owasin waniyetu 41, hecen okicize waSte econ kin tanyan ihuni- kiye wadake. Palos oie kin he ohuahea, "Okicize waste kin eeamon, woiyanke kin ihuniwa- kiya, wacinyanpi kin he hduha waun. Qa tokata, woowotanna wateSdake wan mihnakapi, he Itancan wayaco owotanna kin maqu kta, anpetu kin he en; qa miye miSnana Sni, tuka tona iye tanin- iciyektacin waStedakapikinhenaowasin koyal" Heon okodakiciye tawa kin wanna wicaSta wakan codan inajinpi tuka sanpa waSakapi kta iyececa. Wicasta wakan wan nina tehan kici unpi qon hen tukte en qa token un sodonyapi nakaeS. Rev. Isaac Renville te kiu he icunhan anpetu owasin nina osni tehika hececa tuka wicasta waSte kin de ehake en taku eeamon kta epce qa ewahnake kta wai. Okini tona wiconte de nayahonpi kin cante niSicapi kta naceca. Tuka wicaSta wanji onajin tawa ohna inajin kta ce- kiyapo. John Eastman. APRIL, 1919 WOKAJUJU KASPAPI SAKPE canku unkitawapi kin sungakicaska kin tkeutapi 2000 wanji hehanyan ynsdoban okihipi ecee. Eya wanna okicize Sui itokam canku waSteSte unhapi kta iyececa he nina iwohdakapi ecee qa heon wanna tuktenkten canku apiyapi yukan ecee. Unkan dehan wanna tuwe kaSta owasin wanna canku kin owasin token unkokihipi he iyecen waSteSte unkagapi kte do eyapi. Hecetu kinhan mahti wicaSta wan otonwe tanka, Sioux City, Sioux Falls qais Aberdeen otonwe hececa wan etanhan maka iyutapi 100 ecen ti qa anpetu wan en maza on iapi on kukuse qa ptewan- ruyanpi hena tehiya yawapi okiyakapi kinhan iyecinka inyanka on watokSupi (motor truck) on kukuse ptewanunyanpi hena ohankoya otonwe ekta awicai qa tanyan wiyopewicakiya okihi kta. Tuka dehantu kin hena iwaStedan ka- liam upSija ehna awicayapi qa kitanse hemani canku oinajin ekta awicaipi ecee qa ake hen otohanyan tohanyan hemani iwatokSu wanji ojuyapi Sni hehanyan hen wicayuhanajinpi ecee ecen mahti wicaSta tonaken witaya hemani kin he ojuyapi eca hehan otonwe tanka ekta awicaipi kes he icunhan wanna tehiya iyawapi qon hena nina tehike Sni nina kuya iyaya ecee. Mahti wicaSta hena canku waSte otonwe iyahde yuhapi kinhan mazaska opawinge ota omaka wanji en kamnapi kta okihipi. Dehan wasicun qa Dakota tuwe kaSta owasin canku wasteste kta on nina wawokiyapi kta iyecece. Wanna dehan unkitamakoce en canku waSteSte wanjigji kagapi. Canku waSteSte kagapi kin de wanji ehanna tunkanSidan Lincoln Tacanku, Lincoln Highway, eya cajeyatapi. Canku kin de New York etanhan iyaye maka wita de opta ayapi qa ecen San Francisco otonwekin iyahde. Wicite owapi kin de he onSpa yutanin. Wiyohiyanpata kin ekta maka iyutapi opawinge ota hehanyan ma- kasan snta kin heca on kagapi qa tokata omaka ota Sni ecen canku owasin heca ecee on kagapi kta unkecinpi. ■ OCANKU TANKA Mniwanca akasanpa Europe makoce ekta oyate unpi kin canku tawapi kin hena inyan on kagapi qa hecer canku waSteSte yuhapi. Wanna omaka ota wicohan he econpi. Unkan dehan okicize tanka kin de on akicita unkitawapi kin woyawa tanka hena makoce heciya ipi qa canku hena wanyakapi qa token wayu- waste kin sdonyapi. Unkan akicita hena tohan makoce unkitawapi ekta hdipi kinhan oca- ku unkitawapi upSija ojugjudan wanke cin hena nina wahtedapi kte Sni. France makoce ekta canku kin suta qa mdaya Sdusdudya wanka heon sunka wakan wanjidan esta tkeutapi 2000 yusdohau okihi ecee. Unkiyepi America en Omaka 1804 en, wanna omaka 115 he ehan tunkanSidan kin wicaSta nom Captain Lewis qa Captain Clark qa wicasta ota oSpaye wan hena MiniSoSe wakpa kin opaya ecen oinkpa ekta qa hetanhan Columbia wakpa kin hutamkiya kupi kta qa ecen mniwanca en 013'ahde kin hehanyan wanyakapi qa tanyan sdonyapi kta e yewicaSi. Unkan he ehan wicaSta dena MiniSoSe en tukten IkcewicaSta ota om wohdakapi qa he oyanke kin Council Bluffs eciyapi, Omaha otonwe itakasam hetu, qa he ohna he Lincoln Tacanku kin de wakpa kin opta iyaya. Nakun canku kin de ohna ehantanhan oyate cankuyapi qa hen MiniSoSe wakpa kin opta iyayapi qa Platte River, KanpeSka Wakpa opaya yapi qa ecen he- ska kin hehanyan qa nakuu hecetu wanjica wiyo- hpeyatakiya canku kin he iyaya. Canku kin de ohna IkcewicaSta ehanna owihni omanipi ecee qa waode wicaSta qa nakun wasicun tokaheya maka odepi hena owasin canku deeeedan ohna oi- cimani, liemani canku de ohna kagapi Shi itokam omaka ota hehanyan canku deeeedan unpi. Unkan ocanku kin de ohna hca dehan Lincoln Tacanku kiu wanka, Omaha otonwe iwiyohpe- yata maka iyutapi 35 hen Fremont otonwe tanka, wicaSta 10,000 en unpi, he iyahde. Otonwe kin de oyanke kin hekta waniyetu 70 heehan Padani kin hen tonwanyapf tka. Otonwe caje kin de ehanna tunkanSidan kin wicaSta wan John C. Fremont eciyapi he waode wicasta heca omaka 1842 he en waode uSi kin he de caje yuha. Waode wicaSta kin de qa wicasta tona om un kin hena om he ska kin ekta ipi qa hetanhan icicawin Platte River, Pankeska Wakpa, kin he opaya hutamkiya watom kupi kta heon tatanka liea ha on wata kagapi. Tuka wakpa kin nina otankaya tka ataya puzedan qa ohna watom unpica Sni hehan sdonyapi. Hecen Omaha hca kin wakpa kin de tanyau castonpi, Nebraska hecen cajeyatapi, wakpa puzedan hecen kapi. Lincoln Tacanku kin de ohna Omaha otonwe iwiyohpeyatanhan maka iyutapi 67 hen otonwe wan Schuyler eciyapi he iyahde. Otonwe de en maka owancaya wo- kpan tipi ihankeya tanka kin hen han. Hehan nakun Omaha iwiyohpeyata maka iyutapi 84 hen Columbus otonwe kin wanka, wicaSta 5,000 en tipi. Otonwe kin de United States makoce kin cokaya hca wanka qa heon tokata tohantu kinhan United States en otonwe ntaya itancan kta hecen iyukcanpi ecee. Omaka 1885 he en Columbus Ohio etanhan hiyupi qa otonwe kin de kagapi. Otonwe de en waSicun Dakota ko ehanna nina wopetonpi ecee. Hehan otonwe de iwiyohpeyata maka iyutapi tonana hen Genoa otonwe hee qa he en tunkanSidan wayawa tipi wan nina tanka ohni onaunhonpi sa kin he hen han. Hehan okihe otonwe tanka Central City hee, wicaSta 2,500 en tipi. Lincoln Tacanka kin de ohna ehanna oyate canku kin de unpi kin de ataya tinta qa can waniea tuka otonwe detu hca waga can wan nina tanka iSnana kinhan. Heon icimani wicaSta hena mako eajeyateyapi hca hekta omaka 85 wahehantu he ehan. Unkan aSkatudan inyan wokiksuye wan waga can tanka qon hee- kiye en ehdepi. Hehan nakun otonwe kin de en ehanna nahanhcin hemani waniea he ehan mniwanca wiyohiyanpata etanhan mniwanca wi- yohpeyata hehanyan canpahmihma ohna wowapi toksupi he ehan otonwe de en oinajin tanka kin dee. Canku kiu kanpeska wakpa inkpata- kiya opaya yeye qa ecen wita wan tanka en i qa hen otonwe wan Grand Island eciyapi hee Omaha etanhan mana iyutapi 150 hehanyan otonwe de wanka. Omaka 1857 en, ehantanhan wanna omaka 62, he ehan German Iasica oSpaye wan otonwe de kagapi qa dehan wanna wicaSta 10,000 en tipi. Nebraska en akicita qa mniwanca akicita ko otonwe de en 400 tipi. Hehan nakun Lincoln Tacanku kin de ohna Kearney otonwe kin wanka, Omaha etanhan maka iyutapi 196, Kanpeska wakpa kin opaya. Otonwe kin de en ehanna toka waSicun California ekta yapi oicimani hena tunkanSidan kin owicakiye kta heon akicita conkaSke wan hen kagapi qa en akicita yankapi. Ho, ocanku kin de hecetnwanjica maka kin opta yeya qa maka iyutapi tonana hehan ake ehanna woyakapi woawacin hca oyanke tukte- tu kin hena ecen yeya. Wanna ecadan canku dececa ota kahayapi kta qa on oyate wicohan tankinkinyan ota icage kta nakun otonwe owi- cohan en hececa kta qa oyate kin taku owasin on tanyan wopekicitonpi kta qa kodakiciyapi tanyan okiciyapi kta qa nakun ecen wocekiye eu tanyan okiciyapi kta. Iapi Kahniga.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text:
Anaphilaksiya
Kay Anaphilaksiya (gr. AvaφuλaEίa, lat. Anaphylaxia, kast. Anafilaxia) huk sinchi alérgica kutichina utqhaytapacha ch’ampayan chanta wañuyman apawasunman.[1] Aswan riqsikuq sintomasqa kanku erupción siqsikuwan, kunkamanta punkiy, chanta pisi yawarmanta presión ima. Aswan riqsikuq causasqa qhañiykuna manchay wach’iykuna insectosmanta ima kanku, mikhunamanta chanta jampikunamanta ima. Kay patofisiológico ñiqipi, kay anafilaxia kaqpata causanqa kay wakin yuraq yawar células kaqmanta kacharpariynin kan kaykunaqa kay inmunológico kaqrayku manchay kay mecanismos mana inmunológicos kacharparisqas karqanku. Diagnosticonqa t’inkikun kay rikhuriyninkunaman sintomasninmanta chanta rikukuyninkunamanta ima. Ñawpaq jampiyninqa kachkan huk t’uqsina kay epinefrina kaqmanta, kaytaq wak ruwaykunawan hunt’achikun.
Tantiyakun kay 0,05 kaqmanta 2% kaqkama tukuypacha runakunaqa mayk’aqpas kay anafilaxia unquywan kanqanku ñin, chanta kay porcentajesqa wiñachkan ñin. Kay simiqa hamun kay griegas simikunamanta ἀvά ana, ñiqay chanta φύλaEις filaxis, hark’akuy.
Yuyarina
- 1 Síntomas / Watupanakuna
- 2 Causas / Qallakuna
- 3 Patofisiología
- 4 Diagnóstico / Reqsichisa
- 5 Hark’akuy
- 6 Jampiynin
- 7 Ñawpachasqa willay
- 8 Epidemiología
- 9 Ñawpa willaynin
- 10 Taripaynin
- 11 Willaykuna
- 12 Hawamanta t’inkiykuna
Síntomas / Watupanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa achkha huk hina sintomasniyuq rikhurin chininikuna manchay phanikuna thaskiyninman hina [2][3] huk 5 kaqmanta 30 chinini kaqman qallariyninwan kan chay sichus rikuchikuyqa intravenosamanta chayqa, chanta 2 phanimanta sichus mikhunamanta chayqa. [4] Aswan riqsisqa unquq partesqa kanku: qara (80–90%), samaymanta aparato (70%), sistema gastrointestinal (30–45%), sunqu chanta yawarmanta vasos ima (10–45%), chanta kay chawpi sistema nervioso ima (10–15%)[3], iskay zonaswan manchay aswanwan unqusqas.[5]
Qara[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sintomaspiqa aswanta rikukun urticaria generalizada, siqsiku, erupción manchay simimanta punkiy.[6]Chay punkiyniyuq kaqkuna manchay angioedema kaqniyuq qarankupas ruphakuchkanman hina sientenkuman manataq siqsikutaqa. [4] Qallumanta manchay kunkamanta punkiyqa huk 20% hinata casosmanta rikhurin.[7] Wak sintomasqa kanman qhuña chanta punkiy kay conjuntivakaqmanta.[8] Qarapas huk anqas llimp’i hinaman tukupuchkanman kay pisi oxígeno kaqrayku.[8]
Samaymanta Aparato[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Samaymanta síntomas rikhurinkuman kay mana aire kanman hina, ansaqiykuna manchay sinqa tapasqaima.[6] Ansaqiykunaqa qukun kay bronquiales aychakunamanta kharkatiyrayku [9], Sinqa tapasqaqa t’inkisqa kachkan kay tapaywan hatun vías secundarias punkiyman.[8] Chantapas ch’akallay, nanay q’ulltiptiyki manchay ch’uju rikhurinman.[4]
Sunqu chanta yawarmanta vasos ima[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikhurinman kharkatiykuna kay coronarias sirk’akunapi qhipanwantaq miocardiomanta infartokaqwan, arritmia, manchayparo cardíaco kaq ima.[3][5] Unqusqakunaqa kay patología coronaria subyacente kaqwanqa aswanta tupankuman kay efectos cardíacos kaqkunawan kay anafilaxia rayku.[9] Kay kharkatiy cardíaco kaqqa t’inkisqa kachkan sunqupi kay células productoras histamina kaqmanta rikhuriyninman.[9] Chanta, ancha riqsisqa Utqhay sunqumanta t’iktikuna kay qukun kay pisi yawarmanta presiónrayku,[8]. Huk 10% kaqpi casosmanta willakurqa huk reflejo de Bezold–Jarisch kaq, kay Alliy sunqumanta t’iktikuna kaqtaq t’inkisqa kachkan kay Pisi yawarmanta presiónkaqwan.[10] Huk pisiyay kay yawarmanta presión kaqqa manchay huk shock (sichus distributivo manchay huk cardiogénico) kaqpas kan chay uma muyuy hinata quchikunman manchay Allin yuyay chinkayta.[9] Mayninpi hina kay pisi yawarmanta presionqa kanman kay huk sintomalla kay anafilaxia kaqmanta[7]
Wakkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Gastrointestinales sintomaspiqa kanman susunkakuna wiksa nanay, q’ichalira chanta q’ipnakuna ima.[6] Chanta musphay kanman, jisp’ay p’uruta mana kamachiy atikunchu manchay chakara nanay ima kikin uterinos susunkakunanman hina.[6][8] Pericerebrales Yawarmanta vasos dilataciónqa jap’ichinman uma nanaykunakaqkunata.[4] Chantapas huk phuti kaqpas manchay "utqhay wañuy" munay kaqpas hina willakurqa.[5]
Causas / Qallakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxiaqa kutichiy hina rikhurimunman mayqin hawa sustanciamanpasrayku.[11] Aswan riqsikuq causas kankuman miyu insectos wach’iyrayku manchay qhañiyrayku, mikhunakuna chanta jampikuna. [10][12] Mikhunakunarayku aswan riqsisqa causas kanku wawakunapi waynakunapi ima; jampikuna, insectos wach’iynin chanta qhañiynin kunaraykutaq machu runaspi aswanta rikhurin.[5] Wakin causas aswan pisi rikukuq kanku: factores físicos, agentes biológicos kaqkuna kay wawsahina, látex, hormonales tikraykuna, aditivos alimentarios kay glutamato monosódico hina chanta kay colorantes alimentarios ima, chanta tópicos jampikuna ima.[8]Chantapas causas hina kanman kay factores físicos kay ejercicios hina (anafilaxia hina riqsisqa kaytaq rikhuriq ejerciciosrayku) manchay temperaturarayku (q’ajapas manchay chiripas), chiqan efectosniyuq kay mastocitokuna kaqninta. [5][13] Kay rikhurimuq casos ejerciciosrayku aswan t’inkisqa kachkanku kay wakin mikhuna mikhuywan.[4] Kay agentes bloqueantes neuromusculares, kay antibióticos chanta kay látex ima aswan riqsisqa causas kanku kay anestesia kaqpi. [14] Kay 32-50% casospi mana causanta yachakunchu, chayrayku sutichakun “anafilaxia idiopática”. [15]
Mikhunakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha mikhunakuna rikhurichinkuman kay anafilaxia kaqta; tarikuq hina riqsichikunman kay ñawpaq riqsisqa mikhuymanta.[10] Aswan riqsisqa mikhunakunaqa huk hina kanku tukuy pacha kitiman hina. Kay culturas occidentalespiqa, aswan riqsisqa causasqa kanku kay maní, trigo, ch’aki puquykuna, kay marisco, challwa, willali manchay runtu mikhuyrayku.[3][5] Kay sésamo kaqqa ancha riqsisqa kay Oriente Medio kaqpi, Asia kaqpitaq aswanta riqsikun kay arroz chanta kay garbanzos kaqkuna ima kay anafilaxia kaqpata causasnin hina.[5] Sinchi causasqa riqsikun kay alérgeno,[10] kaqta mikhuptinchik ichaqa wakin runakunaqa sinchita reaccionanku qayllaykuptinkulla. Wawakunaqa alergiasninkuta atipankuman. Kay 16 watayuqpi, huk 80% wawakunamanta anafilaxia kaqwan kanku kay willaliman manchay runtukunaman ima chanta huk 20% anafilaxia kaqwan kay maníman karunchasqa kaqkuna kay mikhunata mikhuy atillanku.[11]
Jampikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mayqin jampikunallapas causa kanman kay anafilaxia kaqpaq. Aswan riqsisqakunaqa kanku kay antibióticos betalactámicos (kay penicilinakaq hina), qhipantataq kay aspirina chanta kay fármacos antiinflamatorios mana esteroideoskaq ima. [3][16] Wak antibióticos kaqkunaqa aswan pisita churakunku, chanta kay reacciones kay antiinflamatorios mana esteroideos jampikunaman agentes específicos kanku, kay ñiy munan huk runa huk antiinflamatorio mana esteroideo jampiman alérgica kaptinpas atinman, jasapacha, wak hinata apaykachayta.[16] Wak mana ancha riqsisqa causasqa kanku kay quimioterapia, kay t’uqsinas, kay protamina chanta kay qhurasmanta jampikuna ima.[5][16] Wakin jampikunaqa (vancomicina, morfina, rayos X kaqninta contraste kaqkuna hina) anafilaxia kaqta qukunku chiqantapacha kacharispa kay mastocitos desgranulacionninta.[10]
Huk reacción huk agenteman kuti kutiqa llamk’aynin kuti kutiman hina ruwakun, chanta kay propiedades intrínsecas kaqkunaman hina. [17] Kay anafilaxia penicilinasman manchay kay cefalosporinas kaqkunaman rikhurimun qhipanta proteinaswan tinkuykuchikullaptin kurpu ukhupi, wakin agenteswan aswan jasata wakkunamanta tinkuykuspa.[4] Kay anafilaxia penicilinamanqa rikhurin kay 2.000 – 10.000 intervenciones terapéuticas kaqpi, wañuytaq qukun aswan pisita kaptin hukpaq sapa 50.000 intervencionespi.[4] Sichus pillapas reaccionan kay penicilinas kaqkunaman chay aswan achkhata reaccionanqa kay cefalosporinas kaqkunaman, ahinapas kikinllapuni wañuyqa aswan pisi kachkan hukpaq sapa 1.000 casospi.[4] Kay ñawpa agentes kay radiocontraste kaqmanta reaccionesta ruwachiq kanku huk 1% kaqpi kay casosmanta, kay ñawpaqkuna aswan pisi osmolares agentestaq reaccionachinku huk 0,04% casospi.[17]
Miyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insectos wach’iyninpa miyukunan manchay qhañiynin kay Himenópteros kaqkuna (warakuna chanta lachiwanakuna ima) manchay kay Triatominos (winchukakuna) anafilaxia kaqta qukunman chay manchikuq runakunaman. [3][18] Kay reacciones sistémicas ñawpa kaqkunaqa, tumpawan achkha kay local reaccionmanta kay wach’i muyuriyninpi, huk causa qhipaman anafilaxias qukunanpaq kanku; [19][20] mana ahinapas, khuskan kay wañuykunamanta mana ñawpaqta kay reacción sistémicawan kachkarqankuchu[21]
Riesgo factorkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna kay atópicas unquywan kay hina asma, eczema manchay rinitis alérgica ima aswan jasata unqunkuman kay mikhunamanta anafilaxia kaqwan, látex chanta radiocontraste kaqwan ima ichaqa manataq t’uqsina jampikunaraykuchu chantapas wach’iykunaraykuchu.[5][10] Huk yachana ruwakuypi wawakunapi tarikurqa kayta huk 60% kaqkunapi historialninkupi ñawpaqtaqa kay atópicas unquykunawan kasqankuta, chantataq aswan kay huk 90% anafilaxiawan wañuqkunamanta asmawan kachkanku.[10] Pikunachus kay mastocitosis kaqwan kachkanku chay manchay aswan achkha qullqi kayniyuq kanku chay aswanta unqunku.[5][10] Aswan achkha pacha thaskiptin chay kay aswan qhipa agente rikuchiyninmantaqa, aswan pisi riesgo kanqa.[4]
Patofisiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk sinchi alérgica kutichina utqhay qukuymanta achkha sistemas orgánicos kaqkunamantaq hap’in. [1][22] Kaytaq qukun kay mediadores inflamatorios kaqrayku chanta kay citoquinas kaqrayku ima kay mastocitos kaqmanta chanta kay basófilokuna kaqmanta ima, kay qukun kay huk reacción inmunológica kaqrayku ichaqa wakin kuti huk mana inmunológico mecanismorayku.[22]
Inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mecanismo inmunológico kaqpi, kay inmunoglobulina E (IgE) kay antígeno (hawa material alérgica kutichina kaqta qukuq) kaqwan chaqrukun. Chayrayku kay antígeno k’askasqa kay IgE activa FceRI mastocitos kaqpi chanta kay basófilos kaqpi receptores. Kayqa kay mediadores inflamatorios kacharpariyman apan kay histamina kaq hina. Kay mediadoresqa qhipantaqa kay tunqurimanta aychakunanta músculo liso k’uykullachin, huk vasodilatación kaqta hap’ichikunku, kay yawarmanta vasosmantapacha fluidos lluqsimuyninta yapanku chanta kay sunqumanta aychanta pisi t’ikti kaqta qun.[4][22] Chantapas huk mecanismo inmunológico tiyan kaytaq mana kay IgE kaqman t’inkikunchu, ichaqa mana yachakunchu sichus runapi kan chay.[22]
Mana inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mana inmunológicos mecanismos kaqkunaqa sustanciasniyuq kanku kaykunataq kay mastocitos chanta kay basófilos kaqkunamanta desgranulación kaqta qukunku. Kayqa agentes kayhina kaqkunayuq medios de contraste, opiáceos, temperatura (q’aja manchay chiri ima) chanta kharkatiykuna ima.[13][22]
Diagnóstico / Reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqpata diagnosticonqa ruwakun kay criterios clínicos umachasqa kaqkunaman hina.[5] Anafilaxia kaqwan kankuman ñikun sichus kay qhipan kimsa sintomasmanta mayqinllawanpas kanku chay kay qhipan chininikuna/phanikuna thaskiynin ukhupi kay alérgeno rikuchikuyninman chayqa:[5]
- Qara manchay sumaq t’inkisqa tejidos mucosos, kay mana samay atiywan manchay pisi yawarmanta presión kaqwan.
- Iskaywan manchay aswanwan kay qhipan sintomasmanta:-
- a. Qara manchay t’inkisqa mucosas
- b. Mana samay atiykuna
- c. Pisi yawarmanta presión
- d. Síntomas gastrointestinales
- Pisi yawarmanta presión huk riqsisqa alérgeno rikuchikuyninman
Huk ataque kaqpiqa, yawar analisisqa kay triptasa kaqmanta manchay kay histamina (mastocitos kacharparisqan) kaqmanta allin kankuman kay insectos wach’iymanta manchay jampikunamanta anafilaxia kaqta tarinankupaq. Ichaqa, kay qhawaykunaqa pisi pachallapaq kanku sichus causaqa qukun mikhunarayku, manchay sichus runaqa huk pachan yawarmanta presión kaqniyuq kan chay,[5] chanta sichus mana específicokuna kankuchu chay kay diagnóstico kaqpaq.[11]
Rak’ikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa chaninniyuq rak’ikuynin kay anafilaxia kaqmanta tiyan. Kay shock anafiláctico kaqqa k’askasqa kachkan kay huk vasodilatación sistémica kaqman kaytaq huk pisi yawarmanta presión kaqta qukun mayqinchus, willayninpi, aswan urapi kay 30% kaqmanta kachkan kay unqusqap línea basalninmanta manchay urapi kay standard chaninkunamanta[7] Kay anafilaxia bifásica kaqqa huk qhipan hamuq sintomasmanta kay 1 kay 72 qhipan phanikama ukhupi mana musuq tinkunayuqchu kay alérgeno kaqman.[5] Kay ruwakuymanta willayninkuna mana kikinchu kanku, chanta wakin yachanakunaqa ñinku kay ruwakuyqa chayan kay 20% kaqta casosmanta.[23] Kay ruwakullaypuniqa ruwakun kay 8 phani pacha ukhupi.[10] Kikin anafilaxia kaq hinallataq jampikun.[3] Kay pseudoanafilaxia kaqqa manchay kay reacciones anafilactoides kaqqa huk anafilaxia kaqpata wallpaman kaytaq mana ima alérgica kutichina kaqta qukunchu, manchay kay chiqan desgranulación kay mastocitos kaqmantarayku qukun .[10][24] Kay mana hark’asqa anafilaxia kaqqa kay kunan parlakuq simi kachkan kay Tukuy Pachamanta Qutu Alergia kaqrayku kaqkunapaq [24] chanta wakin sumaq yachaqkunaqa ñirinku manaña parlakunanta kay ñawpa simita.[10]
Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
[[Archivo:Allergy skin testing.JPG|thumb| Ruway huk Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta paña makipi]] Kay Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta kaqkunaqa yanapankuman yachanapaq imachus causanta. Kanku Ch’iklluriy cutánea alergias kaqkunamanta (kay cutáneas ch’iklluriy) kaq hina wakin mikhunakunapaq chanta wakin miyukunapaq ima.[11] Kay IgE específica analisisqa allin kanman kay willaliman, runtuman, maníman, ch’aki puquykunaman chanta challwaman ima alergiasta yachanapaq.[11] Kanku cutáneas ch’iklluriykuna kay penicilina kaqman alergiaspaq, ichaqa mana wak jampikunapaqqa.[11] Kay mana hark’asqa anafilaxia ruwaykunaqa yachakunkuman kay historial kaqraykulla manchay kay alérgeno parlakuq tinkuyninraykulla, ichaqa mana kay cutáneas ch’iklluriyraykuchu manchay mana kay yawar análisisraykuchu ima.[24]
Diagnóstico diferencial / Diferencial reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wakin kutiqa ancha sasa kanman yachanapaq mayqinchus kay anafilaxias asma kaqrayku kay síncope kaqmanta manchay kay manchhikuy ataques kaqmanta.[5] Mana ahinapas, asma kaqqa mana siqsikuyuqchu manataq gastrointestinales síntomasniyuqchu, uma muyuyqa jamun aswanta kay q’illuyaywan manataq anchatachu kay erupciónwanqa, chanta huk manchhikuy ataqueqa qara pukayayta ruwachinman ichaqa mana siqsikuta qukunchu.[5] Wak ruwaykuna kay hina kikinta rikukun chay kanku: escrombroidosis chanta anisakiasis.[10]
Tariykuna post-mortem[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk wañusqa runapi kay anafilaxia kaqrayku kay autopsia kaqqa huk "ch’usaq sunqu" kaqta rikuchinman kaytaq kanman karqa huk pisillasqa retorno venoso vasodilatación kaqrayku chanta kay rak’iykachayman intravascular ñiqiman kay chawpi compartimentomanta perifericoman. [25] Wak willaykuna kanku kay edema laríngeo kaq, eosinofilia kaq surq’ankunapi, sunqupi chanta tejidospi ima, chanta tariyqa kay hipoperfusión miocárdica kaqmanta.[26] Kay analisiskunaqa triptasa suero yapasqa ñiqikunata tarirqanku, huk yapayta kay tukuy chanta aqllasqa ñiqikunapi kay IgE suero kaqmanta. [26]
Hark’akuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munakun kay anafilaxia kaqpata causanmanta hark’akunata. Chay casospi mayqinkunapichus kay mana atikunmanchu chay, kay desensibilización huk aqllay kanman. Kay Inmunoterapia kaq Himenópteros kaqpata miyuyuq kusa chanta huk 80-90% kaqta machu runakunamanta chanta huk 98% kaqta wawakunamanta desensibilizan kay warakuna, lachiwanakuna, hatun lachiwanakuna, q’illu lachiwanakuna alergiasmanta, chanta kay llimp’irasqa sik’imira –solenopsis-kuna kaqkunamanta ima. Kay inmunoterapia oral kaqqa kusa kanman chanta wakin unqusqakunata desensibilizan kay wakin mikhunakunamanta willali, runtukuna, ch’aki puquykuna chanta maniykunamanta ima hina; mana ahinapas, kutinpuq efectosqa riqsisqa kanku. Kay desensibilización atikullanmantaq wakin jampikunapaq, ichaqa munakun aswan achkha unqusqakuna hark’akullachunku kay agentemanta. Kay látex kaqman reaccionaqkunaqa chaninniyuq kanman hark’akuy kay reactividad cruzada mikhunakunamanta kay aguacates, latanus chanta papas hina, wakinkunamantaqa.[5]
Jampiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk emergencia médica kaytaq munanman kay resucitación ruwanasta kay hinata vías aéreas kachariynin kaqta, oxígeno suplementario kaqta, achkha ñiqikunata kay fluidos intravenosos kaqmanta chanta huk sapa kuti qhawaykachayta.[3] Kay epinefrina kamachiyqa kachkan kay aqllakuq jampiynin, sapa kutitaq tupachisqa kay antihistamínicos kaqwan chanta kay esteroides kaqkunawan ima.[5] Munakun huk hospitalaria qhawaykachay pachata 2 kaqmanta 24 phanikama unqusqakunapaq kutiripusqankumanta pacha, kayqa sichus huk anafilaxia bifásica kaqrayku. [10][23][27][4]
Epinefrina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Epinefrina (adrenalina) kaqqa ñawpaq jampiynin kay anafilaxia kaqmanta, ni huk contraindicación absoluta kaqniyuq jampikunanpaq.[3] Munakun churakunanta intramuscularmente huk epinefrina ruwayta kay chankap chawpi anterolateral uyanpi chay kutipacha sichus diagnosticopi tarikunman chay. Kay t’uqsinaqa watiqmanta churakunman sapa 5 chanta 15 chininikama sichus tarikuq kutichiyqa mana kusapachachu chayqa.[5] Huk 16 chanta 35% kaqpi kay casosmanta munakunpuni huk 2 kaq dosis[10], ichaqa mayninpi hina aswan 2 kaq dosismanta churakun.[5] Kay intramuscular ñanqa aswan kusa kay subcutánea churakuymanta ñisqaqa imaraykuchus kayqa huk mana utqhay ch’unqakuyniyuq kanman[28] Mana sinchi efectosnin kay epinefrina kaqmanta kanman kharkatiykuna, phuti, uma nanaykuna chanta t’iktikuna.[5]
Kay unqusqakuna betabloqueantes kaq jampiyniyuq kachkanku chaykuna kay epinefrina kaqman muchuyniyuq kankuman.[10] Kay ñanpiqa, sichus kay epinefrina mana allinchu chayqa kay glucagon intravenoso kaqta churakunman, chayqa huk ruway mecanismoyuq karunchasqa kay beta-receptorkuna kaqkunamanta.[10]
Sichus anchata munakunman chay, churakullanmantaq kay intravenosamente kaqninta huk qaywisqa epinefrina yakuta churaspa. Ichaqa, kay epinefrina intravenosa kaqqa t’inkikun kay arritmia kaqwan chanta kay infarto miocardiomanta kaqwantaq. [29] Kay Autoinyector epinefrinamanta kaqwan llamk’akun kay sapan churakuy iskay dosispaq, huk machu runakunapaq manchay wawakunapaq aswan 25 kg kaqniyuqkunaman chanta huktaq wawakunapaq 10 kaqmanta 15 kg kaqkama kaqniyuqkunaman. [30]
Apéndices[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Antihistaminas kaqkunaqa (kay H1 kay H2 kaq hina ima), sapa kuti llamk’akuptinpas chanta kusa kachkankuta ñikun kay teórico umachaypi, pisi tarikuyniyuq kanku. Huk Ensayo Cochrane kay 2007 kaqpi mana allin yachanakunata tarirqachu mayqinkunapichus willayninkuta atiykuchinankupaq [31] chanta ñikun mana ni huk efectoyuq kasqanta kay vías respiratorias manchay kay espasmos edema kaqkunapi.[10] Mana tarikunmanchu kay Corticosteroides kaqkuna huk hina kasqankuta kay kunan ñanpi anafilaxia kaqmanta, ichaqa kaywan llamk’akunman aswan pisillachinapaq kay anafilaxia bifásica riesgosta. Kay profiláctica kusa jampiynin kay casospi mana riqsisqachu. [23] Kay salbutamol Nebulizado ancha kusa kanman kay broncoespasmos kaqpaq mayqinkunachus mana kay epinefrina kaqwan jampikuqchu.[10] Kay Anqas metilenomanta kaqwan llamk’akurqa kay casospi mayqinkunapichus mana wak ruwaykunawan allinllarqankuchu, kay thakñiy efectosninrayku llusq’u aychakunamanta.[10]
Hark’aynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia chimpachikuqpacha unqusqakunaman ñikun huk “alergiaspaq ruwana umachayniyuq” kanankuta, chanta ñikun tatakunata yachaywasikunaman willanankuta kay wawasninkuqpata alergiasninmanta chanta imatachus ruwakunan huk emergencia anafiláctica casopi [32] Kay ruwanapaq umachayqa kanqapuni kay autoinyectores epinefrinamanta kaqkunawan, willay apanapaqpuni huk alerta médica pulsera kaqta, chanta huk yachachiy imaynatachus kay causasmanta hark’akunapaq. [32] Kay Inmunoterapia wakin causaspaq tiyan, jamuq anafilaxia casosmanta hark’akunapaq. Huk desensibilización subcutánea jampikuyqa kay achkha wata thaskiypi kusa karqa kay wach’iq insectospaq, kay desensibilización oral kaqtaq kusa achkha mikhunakunapaq.[3]
Ñawpachasqa willay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay unqusqakunapi mayqinkunapichus causanku riqsisqa chanta utqhay médico jampikuymanta munakun chay, ñawpachasqa willayninqa kusa. [33] Causa mana riqsisqa kaptinpas, sichus allin ñawpa jampinawan kakun chayqa kay ñawpachasqa willayqa allin.[4] Sichus wañuyman chayakun chayqa, kayqa kanman kay respiratorias causas asfixia) hinarayku manchay cardiovasculares causas (shock) kaqrayku,[10][22] huk tarikuy wañuywan 0,7 kaqmanta 20% kaqkama casosmanta. [4][9] Utqhaychasqa wañuy casos karqanku huk machkha chininillapi.[5] Tarikuykuna kay anafilaxia unqusqakunapiqa ejerciciorayku kaypachasqa kusapacha kanku, aswan pisi casosniyuq chanta mana ancha sinchichu unqusqap wata hunt’ayninman hina. [34]
Epidemiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay caso kaqqa anafilaxia kaqmanta kan huk 4,5 mirachisqa 100.000 runakunamanta sapa wata,[10] huk índice supervivenciamanta kaqwan kay 0,5 kaqmanta 2% kaqkama. [5] Porcentajes kaqkunaqa yapakunku: Casosqa kay 1980 watapi tantiyaspa 20 mirachisqa 100.000 kaqkama watapi karqa, kay 1990 watapitaq 50 mirachisqa 100.000 kaqkama sapa wata karqa. [3] Yapayqa kanman sina kay anafilaxia mikhunarayku kaqmanta. [35] Kay riesgo kaqqa aswan hatun kay waynakunapi sipaskunapi chanta warmikunapi ima.[3][10]
Kunanpi pacha kay anafilaxia kaqqa huchayuq kay 500–1.000 wañuykunamanta sapa wata (2,4 mirachisqa junupi) kay Estados Unidos kaqpi, 20 wañuykuna sapa wata kay Reino Unido kaqpi (0,33 mirachisqa junupi) chanta 15 wañuykuna sapa wata Australia kaqpi (0,64 mirachisqa junupi).[10]Kay wañuykunamanta tasasqa pisiyarqanku kay 1970 watapi chanta 2000 watapi[36] Australia kaqpi, wañuyqa kay anafilaxia mikhunamanta kaqraykuqa warmikunapi aswanta tarikun, kay insectos wach’iyraykutaq qharikunapi aswanta tarikun.[10] Kay anafilaxia kaqrayku wañuyqa aswan tarikun kay jampikunarayku.[10]
Ñawpa willaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay "afilaxia" kaqqa suticharqa Charles Richet kay 1902 watapi, chanta qhipantataq tikrakurqa "anafilaxia" kaqman allinta uyarikusqanrayku. [11] Kayrayku kay Premio Nobel Medicinamanta chanta Fisiologíamanta kaqta qurqanku kay anafilaxiamanta llamk’ayninrayku kay 1913 watapi.[4] Ahinapas, kay ruwayqa ñawpamantaña willakuq karqa. [24] Kay simiqa hamun kay Griego simikunamanta ἀvά ana, ñiqay, y φύλaEις filaxis, hark’akuy. [37]
Taripaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sapa kuti anchata kallpakunku kay epinefrina sublingual kaqta ruwanapaq kay anafilaxia kaqta jampinapaq.[10] Yachanapi kay Subcutánea t’uqsina kay anticuerpo anti-IgE omalizumab kaqmanta kachkan huk método hina kutimuyninmanta hark’akunanpaq, ichaqa manaraq qukunchu jampikunapaq. [5][38]
Willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 Tintinalli, Judith E. (2010). McGraw-Hill Companies. ed. Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York. pp. 177–182. ISBN 0-07-148480-9.
- ↑ Oswalt ML, Kemp SF (Mayo 2007). «Anaphylaxis: office management and prevention». Immunol Allergy Clin North Am 27 (2): pp. 177–91, vi. doi:10.1016/j.iac.2007.03.004. PMID 17493497. «Clínicamente, se considera que probablemente existe anafilaxia si se cumple uno cualquiera de tres criterios a lo largo de minutos u horas».
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Simons FE (Octubre 2009). «Anaphylaxis: Recent advances in assessment and treatment». J. Allergy Clin. Immunol. 124 (4): pp. 625–36; quiz 637–8. doi:10.1016/j.jaci.2009.08.025. PMID 19815109. https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Marx, John (2010). Mosby/Elsevier. ed. Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. Philadelphia, PA. p. 15111528. ISBN 978-0-323-05472-0.
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 Simons, FE; World Allergy, Organization (2010 Mayo). «World Allergy Organization survey on global availability of essentials for the assessment and management of anaphylaxis by allergy-immunology specialists in health care settings.». Annals of allergy, asthma & immunology : publicación official del Colegio Americano de Alergias, Asma e Inmunología 104 (5): pp. 405–12. doi:10.1016/j.anai.2010.01.023. PMID 20486330. http://www.csaci.ca/include/files/WAO_Anaphylaxis_Guidelines_2011.pdf.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Sampson HA, Muñoz-Furlong A, Campbell RL, et al. (Febrero 2006). «Second symposium on the definition and management of anaphylaxis: summary report—Second National Institute of Allergy and Infectious Disease/Food Allergy and Anaphylaxis Network symposium». J. Allergy Clin. Immunol. 117 (2): pp. 391–7. doi:10.1016/j.jaci.2005.12.1303. PMID 16461139.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Limsuwan, T; Demoly, P (2010 Julio). «Acute symptoms of drug hypersensitivity (urticaria, angioedema, anaphylaxis, anaphylactic shock).». The Medical clinics of North America 94 (4): pp. 691–710, x. doi:10.1016/j.mcna.2010.03.007. PMID 20609858. http://smschile.cl/documentos/cursos2010/MedicalClinicsNorthAmerica/Acute%20Symptoms%20of%20Drug%20Hypersensitivity%20(Urticaria,%20Angioedema,%20Anaphylaxis,%20Anaphylactic%20Shock).pdf.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Brown, SG; Mullins, RJ, Gold, MS (2006 Sep 4). «Anaphylaxis: diagnosis and management.». The Medical journal of Australia 185 (5): pp. 283–9. PMID 16948628.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Triggiani, M; Patella, V, Staiano, RI, Granata, F, Marone, G (2008 Sep). «Allergy and the cardiovascular system.». Clinical and experimental immunology 153 Supl 1: pp. 7–11. doi:10.1111/j.1365-2249.2008.03714.x. PMID 18721322. PMC 2515352. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515352/?tool=pubmed.
- ↑ 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 10,17 10,18 10,19 10,20 10,21 10,22 10,23 10,24 10,25 Lee, JK; Vadas, P (2011 Julio). «Anaphylaxis: mechanisms and management.». Clinical and experimental allergy : journal of the British Society for Allergy and Clinical Immunology 41 (7): pp. 923–38. doi:10.1111/j.1365-2222.2011.03779.x. PMID 21668816.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Boden, SR; Wesley Burks, A (2011 Julio). «Anaphylaxis: a history with emphasis on food allergy.». Immunological reviews 242 (1): pp. 247–57. doi:10.1111/j.1600-065X.2011.01028.x. PMID 21682750.
- ↑ Worm, M (2010). «Epidemiology of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 12–21. doi:10.1159/000315935. PMID 20519879.
- ↑ 13,0 13,1 editores, Marianne Gausche-Hill, Susan Fuchs, Loren Yamamoto, (2007). Jones & Bartlett. ed. The pediatric emergency medicine resource (Rev. 4. ed. edición). Sudbury, Mass.. pp. 69. ISBN 978-0-7637-4414-4. http://books.google.ca/books?id=lLVfDC2dh54C&pg=PA69.
- ↑ Dewachter, P; Mouton-Faivre, C, Emala, CW (2009 Nov). «Anaphylaxis and anesthesia: controversies and new insights.». Anesthesiology 111 (5): pp. 1141–50. doi:10.1097/ALN.0b013e3181bbd443. PMID 19858877.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 Volcheck, Gerald W. (2009). Humana Press. ed. Clinical allergy : diagnosis and management. Totowa, N.J.. pp. 442. ISBN 978-1-58829-616-0. http://books.google.ca/books?id=pWZLkZB7EW8C&pg=PA442.
- ↑ 17,0 17,1 Drain, KL; Volcheck, GW (2001). «Preventing and managing drug-induced anaphylaxis.». Drug safety : an international journal of medical toxicology and drug experience 24 (11): pp. 843–53. PMID 11665871.
- ↑ Klotz, JH; Dorn, PL, Logan, JL, Stevens, L, Pinnas, JL, Schmidt, JO, Klotz, SA (2010 Jun 15). «"Kissing bugs": potential disease vectors and cause of anaphylaxis.». Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America 50 (12): pp. 1629–34. doi:10.1086/652769. PMID 20462351.
- ↑ Bilò, MB (2011 Jul). «Anaphylaxis caused by Hymenoptera stings: from epidemiology to treatment.». Allergy 66 Suplemento 95: pp. 35–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2011.02630.x. PMID 21668850.
- ↑ Cox, L; Larenas-Linnemann, D, Lockey, RF, Passalacqua, G (2010 Marzo). «Speaking the same language: The World Allergy Organization Subcutaneous Immunotherapy Systemic Reaction Grading System.». The Journal of allergy and clinical immunology 125 (3): pp. 569–74, 574.e1-574.e7. doi:10.1016/j.jaci.2009.10.060. PMID 20144472.
- ↑ Bilò, BM; Bonifazi, F (2008 Agosto). «Epidemiology of insect-venom anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 330–7. doi:10.1097/ACI.0b013e32830638c5. PMID 18596590.
- ↑ 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 Khan, BQ; Kemp, SF (2011 Agosto). «Pathophysiology of anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (4): pp. 319–25. doi:10.1097/ACI.0b013e3283481ab6. PMID 21659865.
- ↑ 23,0 23,1 23,2 Lieberman P (Septiembre 2005). «Biphasic anaphylactic reactions». Ann. Allergy Asthma Immunol. 95 (3): pp. 217–26; quiz 226, 258. doi:10.1016/S1081-1206(10)61217-3. PMID 16200811.
- ↑ 24,0 24,1 24,2 24,3 Ring, J; Behrendt, H, de Weck, A (2010). «History and classification of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 1–11. doi:10.1159/000315934. PMID 20519878. http://media.wiley.com/product_data/excerpt/42/04708611/0470861142.pdf.
- ↑ Anaphylaxis, Author: Stephen F Kemp, MD, FACP; Chief Editor: Michael A Kaliner, MD;http://emedicine.medscape.com/article/135065-overview#showall
- ↑ 26,0 26,1 Da Broi, U; Moreschi, C (2011 Enero 30). «Post-mortem diagnosis of anaphylaxis: A difficult task in forensic medicine.». Forensic Science International 204 (1-3): pp. 1–5. doi:10.1016/j.forsciint.2010.04.039. PMID 20684869.
- ↑ Resuscitation Council (UK) (ed.): «Emergency treatment of anaphylactic reactions – Guidelines for healthcare providers» (PDF) (Enero de 2008).
- ↑ Simons, KJ; Simons, FE (2010 Agosto). «Epinephrine and its use in anaphylaxis: current issues.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 354–61. doi:10.1097/ACI.0b013e32833bc670. PMID 20543673.
- ↑ Mueller, UR (2007 Agosto). «Cardiovascular disease and anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 7 (4): pp. 337–41. doi:10.1097/ACI.0b013e328259c328. PMID 17620826.
- ↑ Sicherer, SH; Simons, FE, Section on Allergy and Immunology, American Academy of, Pediatrics (2007 Marzo). «Self-injectable epinephrine for first-aid management of anaphylaxis.». Pediatrics 119 (3): pp. 638–46. doi:10.1542/peds.2006-3689. PMID 17332221.
- ↑ Sheikh A, Ten Broek V, Brown SG, Simons FE (Agosto 2007). «H1-antihistamines for the treatment of anaphylaxis: Cochrane systematic review». Allergy 62 (8): pp. 830–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2007.01435.x. PMID 17620060.
- ↑ 32,0 32,1 Martelli, A; Ghiglioni, D, Sarratud, T, Calcinai, E, Veehof, S, Terracciano, L, Fiocchi, A (2008 Agosto). «Anaphylaxis in the emergency department: a paediatric perspective.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 321–9. doi:10.1097/ACI.0b013e328307a067. PMID 18596589.
- ↑ Harris, publicado por Jeffrey; Weisman, Micheal S. (2007). Informa Healthcare. ed. Head and neck manifestations of systemic disease. London. pp. 325. ISBN 978-0-8493-4050-5. http://books.google.ca/books?id=31yUl-V90XoC&pg=PA325.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ Koplin, JJ; Martin, PE, Allen, KJ (2011 Oct). «An update on epidemiology of anaphylaxis in children and adults.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (5): pp. 492–6. doi:10.1097/ACI.0b013e32834a41a1. PMID 21760501.
- ↑ Demain, JG; Minaei, AA, Tracy, JM (2010 Agosto). «Anaphylaxis and insect allergy.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 318–22. doi:10.1097/ACI.0b013e32833a6c72. PMID 20543675.
- ↑ merriam-webster.com (ed.): «anaphylaxis».
- ↑ Vichyanond, P (2011 Sep). «Omalizumab in allergic diseases, a recent review.». Asian Pacific journal of allergy and immunology / lanzado por la Sociedad Tailandesa de Alergia e Inmunología 29 (3): pp. 209–19. PMID 22053590.


text:
Katiguriya:Ch'ulla phutuy raphiyuq
Ch'ulla phutuy raphiyuq nisqa yuramanta qillqakuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'ulla phutuy raphiyuq.
Urin katiguriyakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 9 urin katiguriyakunam, 9-pura.
C
- ► Ch'awar yura rikch'aq ayllu (8 P)
- ► Chunta yura rikch'aq ayllu (10 P)
H
- ► Hamachi yura rikch'aq ayllu (5 P)
- ► Hamanq'ay yura rikch'aq ayllu (10 P)
- ► Hillurina yura rikch'aq ayllu (5 P)
I
- ► Isparaw yura rikch'aq ayllu (7 P)
L
- ► Liwtu yura rikch'aq ayllu (7 P)
Q
- ► Qachu yura (28 P)
R
- ► Runtuma yura rikch'aq ayllu (6 P)
"Ch'ulla phutuy raphiyuq" sutiyuq katiguriyapi qillqakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 22 p'anqakunam, 22-pura.


text:
Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa
Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa (kastilla simipi: Santuario Nacional Manglares de Tumbes) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Tumpis suyupi, Sarumilla pruwinsyapi.
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Rhizophora mangle
- Avicennia germinans
- Laguncularia racemosa
- Conocarpus erectus
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa suyupiqa kanmi 33 laya ch'urukuna, 34 laya qaraqruyuwakuna, 24 laya llamp'ukakuna, 105 laya challwakunapas.
- Mayuatu / Mapachi Procyon cancrivorus
- Hatun pichna Lutra longicaudis
- Fregata magnificens
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.enjoyperu.com / Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa (kastilla simipi)


text:
Iskay chunkantin huchha llika icha Iskay chunkaman iskay chunka miraq chayri patmakuq (kastilla simipi: sistema vigesimal) nisqaqa iskay chunkantin huchharayuq huchha llikam. Mishikupi, Chawpi Awya Yalapi indihina rimaykunam chay huchha llikayuq, ahinataq nawa simi, maya rimaykuna, hukkunapas.
Kay hinam iskay chunkantin huchha llika: huk (1) - (iskay chunka kuti) --> iskay chunka (20) - (iskay chunka kuti) --> tawa pachak (400) - (iskay chunka kuti) --> pusaq waranqa (8.000) - (iskay chunka kuti) --> pachak suqta chunka waranqa (160.000) - (iskay chunka kuti) --> kimsa hunu iskay pachak waranqa (3.200.000) - (iskay chunka kuti) --> Suqta chunka tawayuq hunu (64.000.000) - ...
Kay wachuchasqapiqa iskay chunkap huqariyninkunatam rikunki, ima hinam maya simipi, nawa simipipas ninku.
Kay wachuchasqapiqa rikunki ima hinam iskay chunkantin huchha llikapi yupanku. Hawa kaq sinrupiqa arabya nisqa chunkantin huchha llikapaq yupa sananchakunam, iskay kaq sinrupitaq maya yupaykunam, kimsa kaq sinrupi maya simipi rimakuna, tawa kaq sinrupi musuq qillqaypi nawa simipi rimakuna, pichqa kaq sinrupitaq klasiku nisqa nawa (nahuatl) simipi rimakunam.


text:
Yampara pruwinsya
Yampara pruwinsya (aymara simipi: Yampara jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Yamparáez) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqichaka suyupi. Uma llaqtanqa Tarapuku llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yampara pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Yamparáez pruwinsya
- www.autonomia.gob.bo / municipio-de-tarabuco
- Tarapukumanta (kastilla simi)
- Pukllay - Tarapuku (kastilla simi)


text: 1Noqata qhawarispa imatapis ruwaychej, imaynatachus noqapis Cristota qhawarispa ruwani, ajinata. 2Mayta kusikuni, hermanos, tukuy imapi noqamanta yuyarikusqaykichejmanta, yachachisqayman jina ruwasqaykichejmantapis. 3Chaywampis munani yachanaykichejta Cristoqa sapa qharipajqa kamachej uma jina kasqanta, qharitaj warmimpajqa kamachej uman jina, Diostaj Cristopajqa kamachej uma jina. 4Pi qharichus imawampis umanta qhataykukuspa, Diosmanta mañakunman, chayrí Diospa Simi Nisqanta sut'inchanman chayqa, umanta p'enqaypi rikhurichin; chay umantaj Cristo. 5Pi warmillapis mana uman suk'umpasqa Diosmanta mañakunman, chayrí Diospa Simi Nisqanta sut'inchanman chayqa, umanta p'enqaypi rikhurichin; chay umantaj qosan. Mana suk'umpakuspaqa, chujchantapis k'utuchikunman jina kanman. 6Warmichus umanta mana suk'umpanman chayqa, allin kanman chujchanta k'utuchikunan. Sichus warmipaj p'enqay kanman chujchanta k'utuchikunan, chayrí t'ojluchikunampis chayqa, suk'umpakuchun. 7Qhareqa ama umanta qhatakuchunchu, imaraykuchus payqa Diospa rijch'ayninman ruwasqa, rikuchintaj Diospa jatun kayninta. Warmitaj qharejpa jatun kayninta rikuchillantaj. 8Qhareqa mana warmimantachu ruwasqa karqa, astawanqa warmipuni qharimanta ruwasqa karqa. 9Nillataj qhareqa warmiraykuchu ruwasqa karqa, astawanqa warmipuni qharirayku ruwasqa karqa. 10Chayrayku, warmeqa umanta suk'umpakunan tiyan angelesrayku. 11Chaywampis Señorpa ñawpaqempi kay pachapi, qharipis warmipis purajmanta yanapanakuspa kananku tiyan. 12Imaynachus warmeqa qharimanta ruwasqa karqa, ajinallataj qhareqa warmimanta nacekun. Ajinaqa tukuy ima Diosmanta qallarikun. 13Qankuna kikiykichej reparaychej: Allinchu kanman warmeqa Diosmanta mañakunan umanta mana suk'umpakuspa? 14Kay kawsaypuni yachachiwanchej qharipajqa uj p'enqay kasqanta chujchanta wiñachikunanqa. 15Warmipajrí allin chujchasninta wiñachinan, imaraykuchus paymanqa chujchan velo jina qosqa karqa. 16Chaywampis, sichus pipis kay imasmanta churanakuspa, siminakuyta munanman chayqa, noqaykoqa mana waj usuta rejsiykuchu nitaj Diospa iglesiasnimpis. 17Kayta qankunaman qhelqamuspaqa, mana niykichejmanchu: Walejta ruwankichej, nispa, imaraykuchus tantakuspaqa, mana allimpajchu ruwankichej. 18Kunanqa uyarini iglesia jina tantakojtiykichej, qankuna ukhupi t'aqanakus kasqanta; noqataj yuyani wakenqa ajinapuni kasqanta. 19Cheqamanta, kanampuni tiyan t'aqanakus qankuna ukhupi, yachakunampaj mayqenkunachus cheqamanta Diospata kasqaykichej. 20Ajinatachus qankunapura tantakuspa mikhunkichej chayqa, mana Señorpa Cenantachu mikhunkichej. 21Tukuy ujllapi mikhuna kashajtin, sapa uj ñawpaykuspa cenanta mikhukapun, ujtaj yarqhachikun, ujtajrí machaykun. 22Imataj chayri? Manachu wasiykichej tiyan chaypi mikhunaykichejpaj, ujyanaykichejpajpis? Chayta ruwaspaqa, mana imayojkunata p'enqachinkichej, Diospa Iglesiantataj pisipaj qhawankichej. Imatataj nisqaykichej? Allinta ruwankichej, nisqaykichejchu? Chaymantaqa mana walej niykichejchu. 23Imatachus Señormanta yachaqakorqani, chayllatataj yachachiykichej: Maypachachus Señor Jesús jap'ichisqa kanan kasharqa, chay ch'isillataj t'antata oqharerqa. 24Graciasta qoytawantaj, chay t'antata partispa, nerqa: Kayta mikhuychej; kaymin cuerpoyqa, qankunarayku qosqa, kaytataj ruwaychej noqamanta yuyarikunaykichejpaj, nispa. 25Ajinallatataj cenaytawankama, copata oqharispa, nerqa: Kay copaqa mosoj tratomin, yawarniypi ruwasqa; sapa kuti ujyaspa, Noqamanta yuyarikuspa ruwankichej, nispa. 26Ajina ari, sapa kuti kay t'antata mikhuspa, kay copamanta ujyaspataj, Señorpa wañuyninmanta willankichej, Pay kutimunankama. 27Ajinallatataj sichus pipis kay t'antata mikhunman, copamantapis ujyanman imatachus niyta munasqanta mana allinta unanchaspalla chayqa, Señorpa cuerponmanta, yawarninmantawan juchachasqa kanqa. 28Chayrayku, sapa ujniykichej sonqoykichejta allinta qhawarikuychej, manaraj t'antata mikhushaspa, nitaj copamanta ujyashaspa. 29Sichus pipis mikhun, ujyantaj Señorpa cuerponmanta mana allinta unanchaspa chayqa, juchachasqa kanampaj mikhun, ujyantaj. 30Chayraykumari, qankuna ukhumanta ashkhas onqosqa kashanku, umphustaj, wakinkunataj wañunkuña. 31Noqanchejchus allinta qhawarikusunman sonqonchejta chayqa, mana Diosnejta castigasqachu kasunman. 32Señorpa castigasqan kanchej chayrí, wanananchejpaj Señor castigawanchej ama kay pacha runaswan khuska wiñay wañuyman rinanchejpaj. 33Chayrayku, hermanosníy, mikhunapaj tantakuspaqa, suyarinakuychej ujkuna ujkunata khuska mikhunaykichejpaj. 34Mayqempis yarqhachikuspaqa, wasillampi mikhuchun, ajinamanta chay tantakuyniykichej ama juchachanapaj jina kanampaj. Waj imasmantarí, noqa jamuspa cheqanman churasaj.


text: 1Chantá, janaj pacha reinoqa rijch'akun chunka sipaskunaman. Paykunaqa k'anchanasninkuta oqharikuspa, casarakojta taripaj risqanku. 2Phishqa sipaskuna mana yuyayniyoj kasqanku, phishqataj yuyayniyoj. 3Chay mana yuyayniyoj sipaskunaqa k'anchanasninkuta oqharispa, mana aceiteta apakusqankuchu. 4Yuyayniyojkunarí yurusninkupi, k'anchanasninkupi ima aceiteta apakusqanku. 5Casarakoj mana usqhayta chayamojtintaj, tukuyninku puñuywan atichikuspa, puñurparisqanku. 6Chawpi tutata uj qhapariy uyarikusqa: Casarakoj runa chayamushanña; taripamuychej ari, nispa. 7Tukuynin sipaskunataj jatariytawan, k'anchanasninkuta wakichisqanku. 8Jinapi mana yuyayniyojkunaqa nisqanku yuyayniyojkunaman: Qoriwayku uj chhika aceiteta, imaraykuchus k'anchanasniyku wañupushankuña, nispa. 9Yuyayniyojkunatajrí kutichisqanku: Mana qoriykumanchu, imaraykuchus noqaykupaj, qankunapajpis pisinman. Astawanqa, rispa qhatojkunamanta rantikamuychej ari, nispa. 10Chantá paykuna aceiteta rantej rinankukama, casarakoj runa chayamusqa, yuyayniyoj sipaskunataj paywan khuska casamiento wasiman yaykusqanku, punkutaj wisq'akapusqa. 11Qhepata chayamoj sipaskunataj wajyakusqanku: Wiraqochi, wiraqochi, kicharimuwayku, nispa. 12Casarakojtajrí nimusqa: Cheqatapuni niykichej: Qankunataqa mana rejsiykichejchu, nispa. 13Wakichisqapuni kaychej, imaraykuchus mana yachankichejchu ima p'unchaytachus, chayrí ima horatachus Runaj Churin kutimunanta. 14Janaj pacha reinoqa rijch'akun uj runa karuman puririshaspa, kamachisninman kapuyninta saqejman. 15Ujman phishqa talento qolqeta qosqa, ujmantaj iskayta, ujninmantaj uj talentollata. Ajinata sapa ujman qosqa atisqankuman jina. Chaymantataj karuman ripusqa. 16Chantá phishqa talentosta jap'ej kamacheqa chay qolqeta uj jinatawan mirachisqa. 17Jinallatataj iskay talentosta jap'ejpis iskaytawan mirachisqa. 18Uj talentota jap'ejrí rispa, pampata allaytawan, chayman p'ampaykusqa patronnimpa qolqentaqa. 19Patronninkoqa unaymanta kutimuspa, paykunamanta cuentata mañasqa. 20Jinapi phishqa talentosta jap'ej kamachi chimpaykuspa, jaywasqa uj phishqatawan: Wiraqochi, kay phishqa talentosta qowarqanki, chaywantaj kay phishqatawan miracherqani, nispa. 21Patronnintaj nisqa: Walejpacha, allinta ruwaj kamachi. Pisi kajpi qanqa allinta ruwaspa junt'asqaykirayku, kunanqa aswan ashkhata qosqayki; patronniykej kusikuyninman yaykuy, nispa. 22Chaymantaqa iskay talentosta jap'ejñataj chimpaspa, nisqa: Wiraqochi, kay iskay talentosta qowarqanki, chaywantaj kay iskaytawan miracherqani, nispa. 23Patronnintaj payman nisqa: Walejpacha, allinta ruwaj kamachi; pisi kajpi allinta ruwaspa junt'asqaykirayku, kunanqa aswan ashkhata qosqayki; patronniykej kusikuyninman yaykuy, nispa. 24Chantá uj talentota jap'ejqa chimpaykuspa, nisqa: Wiraqochi, rejserqayki phiña runa kasqaykita, mana tarpuspalla cosechasqaykita, jinallataj mana t'akaspalla oqharisqaykita. 25Chayrayku, manchachikuspa, jallp'aman p'ampaykamorqani qolqeykita. Kayqa, jap'ikapuy qolqeykita, nispa. 26Patronnintajrí payman kutichisqa: Sajra, qhella kamachi, yacharqankichu mana tarpuspalla cosechasqayta, jinallataj mana t'akaspalla oqharisqayta? 27Jina kajteyqa, bancoman qolqeyta churanayki karqa, kutimuspa qolqeyta interesnintawan orqhokapunaypaj, nispa. 28Chantá kamachisninta nisqa: Qhechuychej chay qolqe talentota, chunka talentosniyojmantaj qoychej. 29Kapuyniyojmanqa qosqa kanqa, aswan kapuyniyoj kanampaj; pisi kapuyniyojmantatajrí pisi kapusqampis qhechusqa kanqa. 30Jinataj chay ni imapaj allin kamachitaqa jawa laqhaman wijch'uychej, maypichus waqay, kiru k'arukuytaj kanqa, chayman. 31Maypachachus Runaj Churenqa Rey jina jatun kaynimpa k'anchaynimpi tukuy angelesninwan jamonqa chaypacha, lliphipej kamachina tiyanampi tiyaykukonqa. 32Tukuynejmantataj tukuy laya runas ñawpaqenman tantakamonqanku. Paytaj ujkunata ujkunamanta t'aqanqa, imaynatachus michejpis ovejasta cabrasmanta wajman t'aqan, ajinata. 33Ovejasta pañanman churanqa, cabrastataj lloq'enman. 34Chantá Reyqa pañampi kajkunata nenqa: Jamuychej, Tataypa bendecisqasnin, jap'ikapuychej qankunapaj qallariymantapacha wakichisqa reinota. 35Yarqhasqa kashajtiy, qankunaqa mikhuchiwarqankichej; ch'akiyniyoj kashajtiy, ujyachiwarqankichej; forastero kashajtiy, wajyarikuwarqankichej. 36P'achamanta usushajtiy, p'achallichiwarqankichej; onqosqa kashajtiy, waturikuwarqankichej; carcelpi kashajtiypis, watukoj jamuwarqankichej, nispa. 37Chantá cheqan kajta ruwajkuna nenqanku: Señor, mayk'ajtaj yarqhasqata rikususpa, mikhuchisorqayku, chayrí ch'akiyniyoj kashajtiyki, ujyachisorqayku? 38Mayk'ajtaj forasterota rikususpa, wajyarikorqayku, chayrí p'achamanta usushajtiyki, p'achallicherqayku? 39Mayk'ajtaj onqosqata, chayrí carcelpi kashajtiykipis, waturikorqaykuri? nispa taponqanku chay cheqan runasqa. 40Reytaj paykunaman kutichenqa: Cheqatapuni niykichej: Imatachus chay mana kasuta ruwana ujnin kaj wawqeypaj ruwarqankichej, chaytaqa noqa kikiypaj ruwarqankichej, nispa. 41Chantá lloq'empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima. 42Qankunaqa yarqhasqa kashajtiy, mana mikhunata qoriwarqankichejchu, ch'akichikojtiytaj, yakuta mana jaywariwarqankichejchu. 43Forastero kashajtiy, mana wajyarikuwarqankichejchu; p'achamanta usushajtiy, mana p'achallichiwarqankichejchu; onqosqa, carcelpitaj kashajtiypis, mana waturikuwarqankichejchu, nispa. 44Chantá paykuna taponqanku: Señor, mayk'ajtaj rikusorqayku yarqhasqata, ch'akichikojta, forasterota, p'achamanta pisichikojta, onqosqata, carcelpi wisq'asqata ima, manataj yanapasorqaykuchu? nispa. 45Reytaj paykunaman kutichenqa: Cheqatapuni niykichej: Sichus chay mana kasuta ruwana ujnin kaj wawqeypaj mana imata ruwaporqankichej chayqa, nillataj noqapajpis ruwapuwarqankichejchu. 46Chaykunaqa wiñay ñak'ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku.


text: 1Titullau Tito, nuwa Pablo cartacamü. Nuwata Tayta Diosninchi maquinçhu purichiman. Paymi caçhacamasha Washäcuj Jesúspa shiminta willacur purinäpaj. Chaymi shiminta willapäcuycä acracushan runacuna payman sumaj yupachicunanpaj, shiminta sumaj tantiyacunanpaj. Paymi acracamashcanchi shungun munashannuy cawananchipaj. 2Wiyacuptinchi, imaycamanpis alli cawayta tarichimäshunpaj. Payga shiminta llapanta çharcun. Chaymi cay pachata mana camallarsi: Wamrachacushäcunata shuntamushaj imaycamanpis cawananpaj nir aunishanta yupachicunchi. 3Aunishanta canan wichan may-chayçhüpis willacucänanpaj nuwatapis Tayta Diosninchi çhuramasha. Payga Washämajninchim. 4Irmänu Tito, Jesúsman yupacushayquipita wawä-yupay caycanqui. Tayta Diosninchipis, Washäcuj Jesúspis llaquipäshushpayqui yanapayculläshunqui. Allilla cawaycachilläshunqui, ari. 5Tito, Creta marcaçhu jaguishcaj llapan irmänucunata ricanayquipaj . Marcan-marcan mayur irmänucunatapis tantiyachishajnuylla çhuranqui irmänunchicunata ricananpaj. 6Mayur irmänucuna Tayta Diosninchita manchapacur cawanman. Pitapis achäquita ama ashipanmanchu. Warmillanwan alli juyanman. Wamrancunapis Tayta Diosninchita manchapacunman. Pitapis ama jitapanmanchu: Wamrancuna jilla allgu. Upa rinri nir. 7Irmänunchicunata ricaj runaga Tayta Diosninchipa maquinçhu cawan. Chaymi llapan runa alli ñawinwan ricanman. Nishan-nishan imatapis ama ruranmanchu. Pitapis ama nanaparanmanchu. Upyallaçhu ama arunmanchu. Piwanpis maganacuyta ama ashinmanchu. Ama suwacunmanchu. 8Manchäga pï-maytapis pachächinman. Alli runa canman. Imatapis sumaj tantiyacunman. Tayta Diosninchita manchapacunman. Paypa shungun munashallanta ruranman. Imata rurananpäpis sumaj yarpaçhacunman. 9Jesúspita nuwacuna yaçhachishätapis llapan shungunwan çharcunman. Chayraj irmänunchicunata yaçhachinman. Tayta Diosninchita wiyacunanpaj shacyächinman. Chucru shungucunatapis piñapanman Washäcuj Jesúspa shiminta tantiyacunanpaj. 10Tito, waquin runacuna Washäcuj Jesúspa shiminta mana wiyacunchu. Manchäga shimin çhayashanta rimar, irmänucunata pantachinan-cashallan puriycan. Jïrucuy niycan. 11Jillayta ashinan-raycullar pantaycächin. Wasin-wasin purir tincupänacaycächin. Chaymi paycunapa shiminta ama çhasquipanquichu. 12Yaçhaj Creta marca runapis niran: Creta marca runacuna llulla. Juyu. Jilla. Paçhallanpaj cawan. 13Rasunpa Creta runacuna chay-niraj caycan. Chaymi irmänucuna pantash captin, sumaj piñacunqui Tayta Diosninchita sumaj wiyacunanpäpis 14Moiséspa shimintapis, Israel runacuna yarpashantapis çharcuy nijcunapa shimintapis mana çhasquipänanpaj. Sumaj willapaptiqui, pantachicujcunapa shiminta mana çhasquingachu. 15Manchapacuptinchi, alli ñawinwan Tayta Diosninchi ricamanchi Moiséspa shiminta mana çharcuptinchisi. Wasguipajcunatam ichanga juyu ñawinwan rican. Paycunaga jucha aparicuyllaçhu arun. Imatapis mana manchapacunchu. 16Tayta Diosninchita wiyacü nirsi, juyu. Chiqui. Alli cawayta mana camäpacunchu.


text: 1Señor Diosmi niwarqan: 2Qan, runaq churin, uyariway. Iskay warmikunan karqan huk mamaq ususinkunalla. 3Chay sipaskunan warma kayninkumantapacha Egipto suyupi qhelli huchapi puriyta yachaykapurqanku. Chaypin hinallata ñuñunkuta q'apichikurqanku, hinaspan doncella kayninkuta chinkachikapurqanku. 4Kurakkaqpa sutinmi Ahola, chaymi Samaria karqan, sullk'akaqtaq Aholiba, chayñataq Jerusalén karqan. Paykunaqa ñoqaqmi karqan, wachapuwarqankutaq qhari wawakunata, warmi wawakunatapas. 5Ahola kaqqa ñoqaqña kashaspapas qhelli hucha kawsayllapin purisharqan, paymantakaman Asiria qharikunata maskharqan. 6Chaykunataqmi karqan Asiria soldadokuna sumaq sani-puka p'achayoq, llapankutaq kamachikuq umallikuna, sumaq rikch'ayniyoq waynakuna caballopi sillarqarisqakama. 7Asiria runakunamanta aswan allinninkunawanmi Aholaqa wasanchakurqan, idolonkunawanpas sonqonta suwachikuspan qhellichakurqan. 8Egiptopi kasqanmantapachan qhelli huchapi puriyta yachaykapurqan, chaytataqmi manaña qonqanñachu. Warma sipas kasqanmantapachan lliwpas paywan puñukullarqan, hinallan ñuñuntapas q'apichikurqan, munasqankutan ima qhelli huchatapas paywan ruwarqanku. 9Chayraykun munaqnin Asiria qharikunaq makinman qoykapurqani, sonqonta chaykunawan suwachikusqanrayku. 10Hinan paykunaqa cuerponta q'alararqanku, chaymantataq churinkunata ususinkunatawan qechupurqanku, paytataq espadawan wañuchipurqanku. Chay hinatan huchanmanta muchuchisqa karqan, chaymi huk warmikunapaqpas yachaqakuna rimay karqan. 11Ñañan Aholibataq chayta rikurqan, chaywanpas payqa ñañanmanta aswantaraqmi sonqonta suwachikuspa qhelli huchapi puriykapurqan. 12Payqa Asiria qharikunawanmi sonqonta suwachikurqan, paykunaqa llapallankun kamachikuq umallikuna kanku, allin maqanakuq munay p'achayoq sumaq rikch'ayniyoq waynakuna caballopi sillarqarisqa. 13Chaypin repararqani paypas ñañanpa purisqanta hina purispa qhellichakusqanta. 14Aholibaqa aswan millay qhelli huchapi puriqmi karqan. Paymi rikurqan perqakunapi ch'eqospa ruwasqa pukawan llunch'isqa, 15Babilonia runakunata, Caldea runakunata llapankutaq umallikunaman rikch'akuq karqanku, kamachikuq hina, chumpikunayoq, uman watarqarisqa. 16Chay Babilonia runakunata rikurqospan, paykunawan sonqonta suwachikurqan, hinaspan Babiloniakamaraq waqyamuqkunata kacharqan. 17Babiloniamanta runakunataq hamuspa paywan munanakurqanku, hinaspa puñurqanku, aychankuta mana watakuspan payta qhellichaykapurqanku. Pasaqtapunin qhellichaykakapurqan qhepaman paykunata millakapunankamaraq. 18Hinaspan sut'itapuni qhelli huchapi puriyta yachaykapurqan, q'ala kaynintapas rikuchikusparaq, imaynan kurak ñañanta millakurqani chay hinata paytapas millakunaykamaraq. 19Ichaqa aswan-aswantaraqmi qhelli huchapi puriyman qoykakapurqan, Egiptopi sipas kaspa qhelli huchapi purisqantaraqmi yuyarisharqan. 20Hinaspan Egipto runakunawan sonqonta suwachikurqan, asno hina caballo hina warmimanta phawaykachaq chay runakunawan. 21Chay hinapin, qan Aholibaqa sipas kaspa kacharisqa phawaykachanaykimanta hawapi-ukhupi sonqoyoq karqanki, Egipto runakunaq ñuñuyki q'apinanmanta. 22Chay hinaqa, yaw Aholiba, ñoqa Apu Señor Diosmi niyki: Chay millakusqayki wayllukuqniykikunatan awqaykiman tukuchisaq, hinantinmantan contraykipi hamuchisaq. 23Babiloniamanta Caldea runakuna, Pecod suyu runakuna, Shoa suyu runakuna, Coa suyu runakuna, hinallataq llapan Asiria runakunapas hamunqaku, llapankun paykunaqa kanku sumaq rikch'ayniyoq waynakuna, kamachikuqkuna, oficialkuna, umallikunapiwan, llapankutaq paykunaqa caballopi sillaykusqakama. 24Wichaymantapachan qan contra hamunqaku maqanakunapaq carretakunayoq, mikhuy apaq carretakunayoq, askha soldadokuna cascokunayoq, escudokunayoq, hinantin ladoykimantan muyuykusunkiku. Ñoqan paykunaman hap'iykachisqayki muchuchinasuykichispaq, paykunataqmi ñak'arichisunkichis paykunaq kamachikuy siminkunaman hina. 25Ñoqan k'araktapuni qanwan phiñakusaq, chaymi paykunapas k'arakta phiñakuspa muchuchisunkiku, senqaykita ninriykitapas qhorusunkikun, qhepaq runakunatapas espadawanmi wañurachinqaku. Churiykikunatapas ususiykikunatapas lliwtan qechusunki, qhepallatañataqmi puchuqkunaqa ninaq ruphasqan kapunqa. 26P'achaykikunatan ch'utisunkiku, k'achanchakunayki qori-qolqetan qechusunkiku. 27Chay hinapin kacharisqa phawaykachanaykita, Egipto runakunawan qhelli huchapi purinaykitawan p'uchukachisaq, manañataqmi chaykuna ruwayta munapakunkiñachu, Egipto suyumantapas yuyarinkiñachu, nispa. 28Apu Señor Diosmi nin: Chay millakuspa cheqnikusqayki suyukunaq makinmanmi hinata hap'iykachisqayki. 29Paykunapas qanta cheqnikullasunkitaqmi, llank'apakuspa tarisqaykitan hap'ikapunqaku, hinaspan q'ala chichita wikch'upusunkiku aychaykipas q'ala-q'ala kanankama, millay qhelli huchapi puriyman qoykakapusqaykitan rikunqaku. Kacharisqa qhelli hucha puriypi phawaykachayniykin 30chaykunataqa apamusunki, qanmi chay suyukunawan qhelli huchapi purirqanki, idolonkuta yupaychaysikuspaykitaq qhellichakurqanki. 31Ñañaykiq purisqanta purisqaykiraykun muchuy vasota qoyki pay hina muchunaykipaq, nispa. 32Chayraykun Apu Señor Diosqa nin: Ñañaykiq ukyasqan vasotan qanpas ukyallankitaq, maqma p'uktu hatun vasota. Chay vasoq hunt'a kasqanwanmi macharqapunki, runakunataq qanmanta asikunqaku pisichaspanku. 33Chay Samaria ñañaykiq vasonqa q'alayaywan phutikuywan hunt'aykusqan kashan, chaywanmi machanki t'ili kanaykikama, pasaq llakisqa khuyay kanaykikama. 34Machaykuspaykin vasotaraq ch'akichinki, chaymantapas ñut'ullataña chhallunki, chhallusqa k'arpawantaq ñuñuykitapas mat'akunki. Ñoqa Apu Señor Diosmi chayta nini. 35Chayraykun ñoqa Apu Señor Diosqa nini: Ñoqata qonqapuwaspaykin qheparpariwarqanki, chayraykun ñak'arinkipuni kacharisqa purispa qhelli huchapi purisqaykimanta, nispa. 36Señor Diosqa nillawarqantaqmi: Qan, runaq churin, ¿huchachankichu Aholata, Aholibatawan? Chay hinaqa, uyanpi laq'ay millay p'enqay ruwasqankunata. 37Paykunan kanku wasanchaqkuna runa wañuchiqkuna. Paykunan idolokunata yupaychaspanku wasanchawanku, ñoqapaq wachakusqanku wawankutan wañuchirqanku idolonkuman ruphachispa. 38Chay p'unchaykunapiqa aswankunataraqmi ruwarqanku, ñoqa yupaychana wasita qhellichaspanku samana p'unchayniykunatapas pisicharqanku. 39Idolonkuta yupaychaspa wawanku kanasqanku p'unchaymi ch'uya wasiyman hamurqanku, hinaspan qhellicharqanku. ¡Chay hinatan wasiypiraqtaq ruwarqanku! 40Karu llaqtamantan waqyaqkunawan qharikunata pusachikamurqan. Chaykuna chayamuqtintaq iskaynin ñañantin warmikunaqa maqchikuspanku ñawinkuta llusikurqanku, qori-qolqemanta k'achanchanawantaq churakurqanku. 41Tiyaykurqankutaq k'achanchasqa puñunapi, mesapas wakichisqallamanña, chaymantaq churaykurqanku ñoqapaq t'aqasqa ch'uya inciensoyta aceiteytawan. 42Chaymantataq uyarikurqan askha runaq kusikuymanta ch'aqwasqan, chaykunaqa ch'inneqmanta hamuq machasqa runakunan karqanku. Paykunan warmikunaq makinman brazaleteta churaspa sumaq coronawan umanman churarqanku. 43Ñoqataq chay qhelli hucha puriypi payayaq warmimanta nirqani: Qhelli huchapi puriq warmitaqa qhelli kawsayninman hina rikuchunku, payqa chay hinapunin, nispa. 44Chay machasqa runakunataq sapa kutilla puñurqanku chay millay Aholawan Aholibapiwan, rabona warmiwan puñuq runakuna hina. 45Ichaqa chanin runakunan paykunaman tupaqnin sentenciata unanchanqaku qhelli huchapi purisqankumanta, runa wañuchisqankumantawan, paykunaqa qhelli huchapi puriq warmikuna, runa wañuchiqkuna kasqankurayku, nispa. 46Apu Señor Diosmi nin: Paykuna contra sayarichun askha ch'aqwaqkuna, hinaspa sinchita llaksarqospa llat'anachunku. 47Llapan ch'aqwaqkunataq rumiwan ch'aqespa espadawan sipipachun, wañuchichunkutaq churinkuta ususinkuta, hinaspataq wasinkutapas kanaykuchunku. 48Ñoqan suyumanta ch'usaqyachisaq kay millay huchakunata. Chay hinapitaqmi llapan warmikuna yachanqaku, hinaspan manaña qhelli huchapi purinqakuñachu. 49Chay iskay warmikunataqmi ichaqa qhelli huchapi purisqankumanta, idolokuna yupaychaysikusqan huchankumantawan ñak'ariyta chaskinqakupuni. Chay hinapin paykuna reqsiwanqaku ñoqallapuni Apu Señor Dios kasqayta, nispa.


text: 1- 2 Cananga Abrahampita tantiyacushun. Israel runacuna alli-tucur riman: Abrahamga marcanchipa unay taytan. Paytaga Tayta Diosninchi alli ñawinwan ricaran nir. Abraham alli cawaptin, marca-masincunapis alli ñawinwan ricaran. Tayta Diosninchim ichanga mana alli cawashanpitachu alli ñawinwan ricaran; manchäga yupachicushallanpita. 3Shiminçhüpis isquirbiraycan: Yupachicushallanpita Abrahamta alli ñawinwan Tayta Diosninchi ricaran nir. 4Canan mä, tantiyacushun. Arupacur çhasquishanchi mana jarayninchichu; manchäga callpanchipa çhaninmi. 5Tayta Diosninchim ichanga alli ñawinwan ricamanchi mana imatapis arushanchipitachu, mana imatapis rurar cawashanchipitachu. Manchäga juchaçhu cawaycaptinchisi payllaman yupachicuptinchi, alli ñawinwan ricamanchi. 6Unaypis chaynuy caran. Yupachicushallanpita Tayta Diosninchi runacunata alli ñawinwan ricaran; mana ima allitapis rurar cawashanpitachu. Shungunman tincuptin, cushish cawaran. Chaymi unay mandaj David cantaran: 7Cushicärishun. Tayta Diosninchipa shungunman tincunchi. Jucha aparicushanchita jungasha. Llutan rurashanchita mana yarparannachu. 8Cushicärishun. Alli ñawinwan Tayta Diosninchi ricamanchi. Juchanchita mana imaysi jurgapämäshunnachu nir. 9Chaynuy captin, yarpaçhacushun. Tayta Diosninchi, ¿pitataj alli ñawinwan rican? ¿Jïrucush Israel runacunallatachuraj? Mana. Musyanchi Abrahamta yupachicushallanpita Tayta Diosninchi alli ñawinwan ricashanta. 10Alli ñawinwan ricananpaj, ¿Abraham jïrucushachu? Mana. Jïrucuyta mana yaçhaycarsi, Tayta Diosninchiman yupachicuran. Jipataraj jïrucusha. 11- 12 Jïrucunanpaj Tayta Diosninchi niran: Abraham, yupachicamar, jïrucuy. Yupachicamashayquipita shungüman tincunqui. Chaymi waquin auquillunchicuna mana yuriptillanräsi, auquillunchi Abrahamta alli ñawinwan ricaran. Payga Tayta Diosninchipa maquinçhu cawananpaj, änir jïrucusha. Chaynuypa Abraham Tayta Diosninchiman yupachicujcunapa taytan-yupay caycan. Chaymi mana jïrucush jäpa runa captinchisi, jïrucush Israel runa captinchisi, Abraham-jina yupachicuptinchi, alli ñawinpa Tayta Diosninchi ricamanchi. 13Unayga Abrahamta aunir, Tayta Diosninchi niran: Abraham, yupachicamashayquipita pï-maytapis alli ricashaj. Jam-raycur, willcayquicuna-raycur, pï-maytapis sumaj yanapäshaj. Chaura mana Moiséspa shiminta çharcushanpitachu auniran; manchäga yupachicushallanpita. 14Chaymi: Moiséspa shiminta çharcujcunalla Tayta Diosninchi aunishanta çhasquinga nimaptiqui, ¿imapäraj Tayta Diosninchiman yupachicunchi? ¿Imapäraj Tayta Diosninchipis auniran? 15Jäpa runacuna Tayta Diosninchipa shiminta mana çhasquiranchu. Chaymi wiyacushanpitapis, mana wiyacushanpitapis Tayta Diosninchi juchanta mana jurgapanmanchu. Waquin runacunam ichanga Tayta Diosninchipa shiminta çhasquirsi, mana çharcunchu. Chaymi mana wiyacushanpita, Tayta Diosninchita ullgüchishanpita, unyanta cutichinan camacan. 16Payman yupachicuptinchim ichanga, aunishanta Tayta Diosninchi çharcun. Llaquipämashpanchi alli ñawinpa ricamanchi. Chaymi Moiséspa shiminta wiyacuj Israel runa carsi, jäpa runa carsi, Abraham-jina yupachicushun. Yupachicujcunaga Abrahampa wawanwan tincun. 17Aunishanta unayna Tayta Diosninchi musyachicuran. Shiminçhüpis isquirbiraycan: Abraham, chay-chica marcapa taytan canayquipaj jamta acracushcaj nir. Tantiyayta mana atiparsi, Abraham sumaj yupachicuran. Tayta Diosninchi wañushcunata cawarachinantapis, mana ricashancunata camacächinantapis musyaran. 18Tantiyayta mana atiparsi, Tayta Diosninchi aunishanman Abraham sumaj yupachicuran. Payta aunish caran: Abraham, willcayquicuna chay-chicaj cangapaj. Yupaytasi mana atipaypaj miranga. Chay-tucuyçhüpis marcayangapaj nir. 19Auninacushan wichan Abraham paçhac (100) wata-yupayta aywaycaran. Churiyäcunanpaj alläpa chachana caycaran. Warmin Sarapa quilla jishyanpis çharcushana caycaran. Chaypis Tayta Diosninchi aunishanman Abraham yupachicuran. 20Ishcay yarpayta mana yarparanchu. Manchäga sumaj yupachicuran. Tayta Diosninchitapis alliman çhuraran: Taytallau Tayta, ima allish wamrata tarichimanquipaj nir. 21Aunishanta Tayta Diosninchi camacächinantapis musyaran. 22Chaynuy yupachicuptin, alli ñawinwan Tayta Diosninchi juchaynajta ricaran. 23Mana Abrahamllatachu yupachicushanpita alli ñawinwan rican. Manchäga isquirbirashançhu nuwanchipäpis rimaycan. 24Yupachicuptinchi, alli ñawinpa Tayta Diosninchi ricamanchi. Paymi Taytanchi Jesústa wañuypita cawarachimuran. 25Juchanchi-janan jishpichimänanchi-raycur Jesús wañuyman çhayananpäpis Tayta Diosninchi camacächiran. Jinarcur cawarachimuran: Jucha aparicushayqui-janan Jesús caway-bïdanta çhuraptin, shimïta çhasquicujcunata alli ñawïpa ricä nir.


text: 1Tyicuan caa tucu nyoho, ñu iyó yɨɨ. Qui̱chaha ndo chi yɨɨ ndo. Vatyi tatu ña quichahá ra tuhun Nyoo soco cunachino iñi ra cha cuenda cha nyehé ra cuhva iyó ndo. Ta ña chiñuhú ri cha cuvi yuhu xaan ndo chihin ra. 2Vatyi nyehé ra tyi cachi iyó ndo ta sahá ndo ñáyɨvɨ chi ra. 3Ta ma caca iñi ndo tuhun cha sandutyaquɨ ndo chi ndo cuhva nyehé ndo, cuví ri chihin cha iyo xaan sanduvií ndo xiñi ndo, o cuví ri cha sandutyaquɨ ndo chi ndo chihin cha tyaa ndo xuhun cuaan chi ndo, o cuvi ri cha cuihno ndo sahma vaha xaan. Ma nducu ndo tandɨhɨ cuan. 4Soco ndu̱cu ndo cuhva ndutyaquɨ ndo chihin cuhva vaha iyó ndo. Vatyi cha vita iñi yo ta cha taxi ri iyó yo, yucuan cuví cha quitá chichi añima yo. Ta yucuan ña tuhvá cuan tɨvɨ. Vatyi ñahri nonga cha tyaquɨ ca nuu Nyoo tari cuan. 5Vatyi tyicuan caa cuhva chiyo̱ ñusɨhɨ cha yɨhɨ́ iñi chi Nyoo ta cha naha. Tyicuan caa sandutyaquɨ̱ ñu chi ñu, ta quichaha̱ ñu chi yɨɨ ñu. 6Tari cu Sara, quichaha̱ ña chi ra Abraham yɨɨ ña. Ta catyí ña: “Tata”, chi ra. Ta nyoho tari sehe ña cuví chi ndo tatu sacuví ndo cha vaha tari maa ña. Ta ñahri cha yuhví ndo. 7Ta tyicuan caa tucu nyoho ra iyó ñasɨhɨ. Cu̱tuñi iñi ndo cuhva coo ndo chihin ñasɨhɨ ndo. Ta sa̱ha ndo ñáyɨvɨ chi ña, ñima vatyi yɨca ca ña cha nuu nyoho. Soco vatyi ɨɨn ri naquehe̱n ndo tumañi iñi cha chahá Nyoo chi ndo. Ta yucuan cuví ñayɨvɨ̱ iyó ndo. Vaha co̱o ndo tyehe caa, tacuhva vatyi tɨɨn cuenda Nyoo tuhun chicán tahvi ndo chi ra. 8Nu ndɨhɨ tuhun, cuñí chi cha ɨɨn ri cuhva caca xiñi tandɨhɨ ndo. Ta cu̱ndahvi cuñi ndo nyehe ndo chi tahan ndo. Cu̱ñi ndo chi tahan ndo cuenda Nyoo tari cha yañi ndo cuví. Vita ca̱han ndo chihin ñu. Ta ma cahnu saha ndo chi ndo. Vaha ñáyɨvɨ cu̱vi ndo. 9Ma sacuvi ndo cha ña vaha chihin ñu sacuví cha ña vaha chihin ndo. Ni ma cahan ndo chi ñu tatu cahán ñu chi ndo. Soco cha vaha sa̱cuvi ndo chihin ñu. Vatyi Nyoo nacana̱ ra chi ndo vatyi cunaquehen ndo cha vaha cha iyó chi ra. 10Vatyi catyí tuhun Nyoo tyehe caa: Ñu cha cuñí coo noo ñayɨvɨ̱ chihin tusɨɨ iñi, cuñí chi saha ñu cuenda cuhva cahán ñu. Ta ma cahan ñu cha ña vaha, ta ni ma cahan ñu cuendu. 11Ta cuñí chi cha sandoo ñu cha ña vaha ta sacuvi ñu cha vaha. Na̱nducu ñu cuhva coo taxi ri ñu. Ta ma saña ñu. 12Vatyi Sutu Mañi yo sahá cuenda ra chi ñu vaha. Ta tyasohó ra nu chicán tahvi ñu chi ra. Soco ñu sacuví cha ña vaha, xaan cuñí ra nyehé ra chi ñu. 13¿Yóó cha cuví sacuvi cha ña vaha chihin ndo tatu nyoho tyicuan ri nducú ndo cuhva sacuvi ndo cha vaha? 14Soco vasɨ nyehé ndo tɨndoho cha cuenda cha sacuví ndo cha vaha, soco cucusɨɨ cuñi ndo. Ta ni ma nayuhvi ndo tatu tyanaha ñáyɨvɨ chi ndo. 15Soco chichi añima ndo sa̱cahnu ndo chi ra Cristo ta cuhva ndo na cunyaca ñaha ra chi ndo. Tyicuan ri ca̱ca iñi ndo tuhun Nyoo tacuhva vatyi tatu ndaca tuhun noo ñu chi ndo ñáá tuhun chinó iñi ndo chi ra, soco cuvi nacuhva ndo cuenda chi ñu chihin cha ña cahnu saha ndo chi ndo ta chihin cha ndicha sahá ndo ñáyɨvɨ chi ra. 16Cachi co̱o ndo tacuhva cha ma yuhvi añima ndo nuu Nyoo, vatyi tatu cahán ña vaha ñáyɨvɨ sɨquɨ ndo cha cuenda cuhva vaha iyó ndo chihin tuhun ra Cristo, soco suri maa ñu cucahan nuu ñu cha cuenda tuhun caha̱n ñu sɨquɨ ndo. 17Tatu maa Nyoo cuñí ra cha nyehe yo tɨndoho, vaha ca cha nyehé yo cha cuenda cha sacuví yo cha vaha ta ñima ca cha cuenda cha sacuví yo cha ña vaha. 18Vatyi suri ra Cristo nyehe̱ ra tɨndoho ta chihi̱ ra ɨɨn chaha cuiri cha cuenda cuatyi yo. Ra vaha cuví ra ta chihi̱ ra cha cuenda yo ñu iyó cuatyi. Vatyi tyicuan caa nuña̱ ra ityi nachaa yo ityi nuu Nyoo. Chihi̱ coño ñuhu ra, soco nandoto̱ tucu ra chihin Tatyi Ii ra. 19Tyicuan ta chihin Tatyi Ii ra chaha̱n ra chicahan ra chihin añima cha ñohó vehe caa. 20Ta ican ñu cuan cuví ñu ña quichaha̱ chi Nyoo quɨvɨ chiyo̱ ra Noé ta tyembu chahnu. Ta nyatú Nyoo chi ñu nandu uvi iñi ñu cuatyi ñu cha nɨ ri ca cha cuahan chino barcu cha savaha̱ ra Noé. Soco ña cuaha ñu cacu̱ quɨvɨ sahvi̱ ndutya ñuhu ñayɨvɨ̱. Uña tahan ri ñu cacu̱ chihin ndutya vatyi nandaa̱ barcu nu ñohó ñu nu ndutya cuan. 21Ta tyicuan caa tucu maa yo tari quɨvɨ cacu̱ yo chihin ndutya nu condutya̱ yo. Cacu̱ yo soco ñima cha cuenda cha nacatya̱ yo coño ñuhu mecu yo. Soco cha cuenda cha chicán tahvi yo chi Nyoo na sanduvii ra añima yo ta sacacu ra chi yo cha cuenda cha nandoto̱ ra Cristo. 22Ta nandaa xica ra andɨvɨ, ta nyaá ra chiyo vaha Nyoo. Nyacá ñaha ra chi ángel ta tandɨhɨ cha nyacá ñaha chi ñáyɨvɨ.


text: 1Tyicuan ta nyehi̱ inga ángel cha iyó xaan tunyee iñi chii, cha vachi noó ityi andɨvɨ mahñu noo vico. Ta noo coo yahnyi nyaá xiñi ra. Ta xiño xaan nuu ra tari ñanyii. Ta tari cha cayú ñuhu̱ chaha ra, tyicuan caá. 2Ta yɨhɨ́ ndaha ra noo libru luhlu cha tanuña nuu. Ta chinanyaa̱ ra chaha chiyo vaha ra nu tyañuhu. Ta chaha chiyo satyin ra chinanyaa̱ ra sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. 3Tyicuan ta ñihi xaan cana chaa ra, tari ndusu ndɨcaha cha nduxaan tɨ. Ta cuhva cha canachaa̱ ra, chiñi̱ ucha tahan ndusu cha sɨɨn sɨɨn caa tari cha cahán savi, tyicuan caa ndusu ra. 4Ta cha yaha̱ cha chiñi cha caha̱n ndɨ ucha ndusu cuan, tyicuan ta cuatyai nuu tutu. Soco chiñi̱ noo ndusu ityi andɨvɨ, ta catyí chi chii tyehe caa: ―Co̱cumi xehun tuhun cha chiñu̱n cahan ndɨ ucha ndusu cuan. Ta ma tyaun nuu tutu ―catyí ndusu cuan chii. 5Tyicuan ta ángel cha nyehi̱ cha chañí nu tyañuhu ta sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱, nacoñehe̱ ra ndaha chiyo vaha ra ityi andɨvɨ. 6Ta ángel cuan tyanaha̱ ra vatyi cahan ra noo cha ndicha cuenda Nyoo, ra nyitó tyicuan ri maa, ra cha savaha̱ andɨvɨ ta ñuhu ñayɨvɨ̱ ta tyañuhu ta tandɨhɨ cha iyó nuu chi. Ta catyí ra: ―Ñahri ca cha cucuee. 7Vatyi cuhva cha cuquichaha tɨvɨ ángel cu ucha cuan trompeta ra, yucuan cuhva cuchino cava tuhun xehe cha yɨhɨ́ iñi Nyoo tyi sacuvi ra, tari cuhva sacoto̱ ra chi ra casacuví tyiño nuu ra, ra cacuví profeta cuenda ra ―catyí ángel cuan. 8Ta ndusu cha chiñi̱ yuhu, cha quita̱ ityi andɨvɨ, caha̱n tucu chi chihin inga chaha, ta catyí chi chii tyehe caa: ―Cua̱han, ta que̱hun libru luhlu cha tanuña nuu, cha yɨhɨ́ ndaha ángel cha chañí nu tyañuhu ta nu ñuhu ñayɨvɨ̱ ―catyí chi. 9Tyicuan ta chahi̱n nu nyaá ángel cuan ta chique̱n libru luhlu cuan nacuhva ra chii, ta catyí ra chii: ―Que̱hen, ta ca̱chun, vixi xaan tari tyañuñu. Soco chichun cundu uva chi ―catyí ra chii. 10Tyicuan ta quehi̱n libru luhlu cha yɨhɨ́ ndaha ángel cuan, ta chachi̱. Vixi xaan tari tyañuñu. Soco cha yaha̱ cha chachi̱, uva xaan nduvi chi chichi. 11Tyicuan ta catyí ra chii: ―Cuñí chi cha cunacatyun inga chaha tuhun cha cahán Nyoo sɨquɨ ñáyɨvɨ cuaha xaan ñuu nyihi ta ñuu nahnu, ta sɨquɨ ñáyɨvɨ sɨɨn sɨɨn sahan cahan, ta sɨquɨ ra cacuví rey ―catyí ra chii.


text: 1Rey Darío iskay watastaña kamachishajtin, pusaj killampi Tata Diosqa kay imasta parlaykorqa Berequiaspa churin, Iddoj allchhin profeta Zacariasman: 2Noqa Tata Dios sinch'ita phiñakorqani ñawpa tatasniykichejpaj. 3Chayrayku, kunan Israel aylluman kay jinata willay: Kutirimpuychej Noqaman, Noqataj qankunaman kutirimpusaj, nispa nin Tukuy Atiyniyoj Tata Diosqa. 4Ama ñawpa tatasniykichej jinachu kaychej. Paykunaman ñawpa profetas sutiypi parlaspa, nerqanku: Saqeychej sajra kawsayta, t'aqakuychejtaj chay millay ruwaykunamanta. Noqa Tata Diosmin chayta niykichej, nispa. Paykunatajrí mana uyariwarqankuchu nitaj nisqayta kasuwarqankuchu. 5Kunanrí, maypitaj chay ñawpa tatasniykichej kashankuri? Diospa profetasnenqa wiñaypajchu kawsanqanku? 6Chaywampis, profetasniynejta tukuy nisqasniy, kamachisqasniypis ñawpa tatasniykichejpaj junt'akorqanku. Chayrayku, paykuna kutirikamuwarqanku yachasqankurayku Noqa Tukuy Atiyniyoj Tata Dios paykunawan ruwasqayta chay kawsasqankuman jina, ruwasqankuman jinataj. 7Noqa Zacarías, Berequiaspa churin, Iddoj allchhintaj kani. Rey Daríoj iskay wata kaj kamachiynimpi, iskay chunka tawayoj kaj p'unchaypi, chunka ujniyoj kaj Sebat killapi Tata Diosqa parlamuwarqa kay jinata. 8Uj ch'isipi mosqoypi jina rikorqani uj puka caballopi lloq'asqa runata, uj pampapi arrayán nisqa sach'as chawpinejpi sayashajta, qhepannejpitaj puka caballosta, oqe caballosta, chantá yuraj caballosta ima sayashajta. 9Chantá tapurerqani: Wiraqochíy, pikunataj kanku kay caballospi lloq'asqa kajkunari? nispa. Parlashawarqa, chay angeltaj kutichispa, niwarqa: Noqa rikuchisqayki pikunachus kasqankuta, nispa. 10Arrayán sach'as chawpinejpi kaj runataj nerqa kay jinata: Kaykunaqa Tata Diospa kachasqasnin kanku tukuy kay pachata muyurinankupaj, nispa. 11Chantá chay caballospi lloq'asqa kajkuna willarqanku chay arrayán sach'as chawpipi kasharqa, Tata Diospa chay angelninman: Tukuy jallp'antintaña muyurimuyku, manataj tarerqaykuchu ni ima llakiyta nitaj ima ch'ajwatapis, nispa. 12Chaymantá Tata Diospa angelnin nerqa: Tukuy Atiyniyoj Tata Dios, qanchis chunka watastaña phiñasqa kanki Jerusalenpaj, Judapi kaj llajtaspajpis. Mayk'ajkamataj paykunamanta mana khuyakunkichuri? nispa. 13Jinapi noqawan parlaj chay angelmanqa Tata Dios kuticherqa sonqochay simi nisqaswan, 14chaytataj Tata Diospa angelnin kamachiwarqa willanayta: Kay jinata nin Tukuy Atiyniyoj Tata Diosqa: Noqa sinch'ita munakuni Jerusalenta, Sión Orqotapis. 15Chayrayku sinch'i phiñasqa kashani, mana ima llakikunayoj nacionespa contrankupi; maypachachus pisillataraj phiñakorqani chaypachaqa, paykunaqa astawan juchata ruwarqanku. 16Chayrayku Noqa Tata Diosqa nini: Noqa Jerusalenta watejmanta khuyaywan qhawarisaj. Temploypis ujtawan sayarichisqa kanqa, nispa. 17Chantá Tata Diospa angelnin niwarqa kaytawan sut'inchanayta: Tukuy Atiyniyoj Tata Diosqa nin: Watejmanta llajtasniyta qhapajyachisaj, Siontataj sonqochasaj. Jinamanta watejmanta Jerusalenta uj ajllasqa llajtayta jina rikuchisaj, nispa. 18Ujtawan mosqoypi jina kay jinata rikullarqanitaj. Chaypachaqa rikorqani tawa wajrasta. 19Chantá noqawan parlasharqa, chay angelta tapurerqani chay wajras ima niytachus munasqanta. Paytaj kutichiwarqa kay jinata: Kay wajrasqa ninakunku, pikunachus Judapi tiyakojkunata, Israelpi, chantá Jerusalenpi tiyakojkunata ima, tukuynejman ch'eqeracherqanku, chaykunaj atiyninwan, nispa. 20Chantá chay qhepata Tata Dios rikuchillawarqataj tawa herrerosta. 21Noqataj taporqani: Imamantaj jamunku kay herrerosri? nispa. Paytaj kutichiwarqa: Chay wajrasqa Judapi tiyakojkunata ch'eqerachejkunawan ninakun. Chay ch'eqerasqa runastaj umasninkuta ni pi oqhariyta aterqankuchu. Chay herrerosqa jamunku, pikunachus Judapi tiyakojkunata wajraspa, tukuy llajtasman ch'eqeracherqanku, chay nacionesta kharkatitichej, wajrasninkutataj qholuraj, nispa.


text:
Inka chaski
Chaski nisqakunaqa Tawantinsuyupi Sapa Inkapaq kallpaq wayna runakunas karqan, putututa waqachiq, willaykunata, willayuq khipu q'aytukunata, q'ipinpi imakunatapas apaykuqsi. Huk chakiqa huk tampumantas wak tampullakamas puriq karqan, chay tampumantataqsi huk chaskis, inka ñankunapi puriqsi.
Chay hinaqa chay puriqkuna inkakunap allin llamk'aq chaski llikas karqan.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chaski (Willakuy) 1) Inlish simipi 2) Quechua Cuzco Collao simipi 3) Quechua boliviano (Cochabamba) simipi, 4) Kastilla simipi


text:
Qusqu
Qusqu (QSHKS qillqaypi: Qosqo, kastilla simipi: Cusco icha Cuzco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Qusqu suyup uma llaqtanmi. Qusqu llaqtapi 329.203 tiyaq (runa) kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inka runakunapawan Tawantinsuyup uma llaqtansi karqan. 1533 watapi Ispaña awqakunas atipaspa thuñirqan.
1983 watamanta 1995 watakama Daniel Estrada Qusqu llaqtap kurakan kaspa, llaqtap tukri sutinta kastilla simipi "Cusco" nisqamanta QSHKS qillqaypi hina "Qosqo" nisqaman t'ikrarqan.
Llapan mamallaqtamanta runakuna samun kuyaqnin.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hatun patanqa (plaza) Waqaypatam.
- La Compañia inlisya, Waqaypata, Qusqu
- Willka Qhichwa
- Machu Pikchu
Qusqu llaqtamantaqa 3 km karu Saksaywaman nisqa p'ukaram.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inka Garcilaso de la Vega, qillqaq
- Washington Delgado, qillqaq
Qusqu yupaychana taki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qusqup yupaychana takinqa Qusqu, Qusqu, willkasqam sutiyki nisqam.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Athina, Grisya
- Krakau, Pulunya
- Baguio, Philipinakuna
- Samarqand, Usbikistan
- Mishiku llaqta, Mishiku
- Kyōto, Nihun
- New Jersey, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Chartres, Ransiya
- Kesong, Uralan Kuriya
- Moskwa, Rusya
- Santa Barbara, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Havanna, Kuba
- Betlehem, Palistina
- Yirusalin, Israyil
- Copán, Honduras
- Xi'an, Chunwa
- P'utuqsi, Bulibya
- Tumipampa, Ikwadur
- Rio de Janeiro, Brasil
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qusqu.
- Municipalidad del Cusco (kastilla shimipi)
- Saywitu: Qusqu suyu
- Simana Santa - Qusqupi