text: 1Jinallamari alawacuyäśhä. Ñatac alawacuywan imacta mana juluculpis, Tayta Dios licachimäśhancunacta tantiaycachimäśhancunapïtañam willaycälishayqui. 2Ćhunca tawayu wata ipam quiquin Dios sumä-sumä caśhancäman puśhaśha calá. 3Chay tuqui chuya cäcäćhu cayal — manam yaćhächu aychantin ütac ispirituntin caśhätapis; quiquin Tayta Diosllam yaćhan — 4sumä tuqui-camactam uyalilá, mana imanuypa willaycuna cäcunactam, niycunäpä mana awniycuna cäcunactam. 5Caycunapïta sumä-sumämi alawacüman. Chaynu captinpis manamá jinaśhächu. Aśhwanpa pishi callpa caśhäta camalaycachishäpïtam alawacuśhä. 6Alawacunäpä achcam cayan. Chayurá lulalpis rasuncäta niyalmi mana lucluchu cäman. Ñatac mana lulaycuśhächu imam cawsayní limayní caśhancäpi mas maspälä mana licayalcämänanpämi. 7Cay sumä tantiachimäśhancunapi mana nunatucunäpämi aychäćhu jïru-caśhawan tucsisha-yupayta uycämäla. Chaymi Satanaśhpa caćhan-yupay talcämun talcämun mana alawacuyänäpä. 8Cay nanaynïta chincachimänanpä quimsa cutim Taytanchicta ruygaculá. 9Niptïmi: “Llaquipaylläpämi am canqui. Sumä munayní mas-mas caycun pishi callpayücunäćhümi” niman. Chaymari sumä cushicú pishi callpa caynïćhu Jesuspa jatun munaynin ya'aćhu caycunanpä. 10Chaymi cushicú pishi callpa caynïpïta, palapämäśhancunapïta, pishipacuśhäcunapïta, sasachacuynïcunapïta, imaymana ñacaycunacta Jesus-laycu pasaśhäcunapïtapis. Pishi callpa caynïćhümari masïsu caycú. 11Aw, rasunpa ya'a luclu-yupaymi limayá; amcunamari caynu limayalcächimanqui. Amcunatacmari sumäta ya'api limaycälinayqui cala. Masqui mana cäpä licaśha cayalpis, chay sumä-cama puydï yaćhapacütucücunäpi manamá mïnuschu ya'a cayá. 12Puydï yaćhapacücuna lulanancunätamari amcunaćhu allin pasinsiawan lulayculá: milagrucunacta, sumä licachiypa cäcunacta, licapayllaman-camäpa lulaycunactapis. 13Má ¿imaćhütá amcuna juc malcaćhu chalapacücunapïta mïnus capäculanqui? Aśhwanpa paycunanu piñachipäcucmanlä calapis. ¡Chay mana jinaśhäpi pampachaycälimay-ari! 14Ñatac quimsa cutictaña watucaycälinacpä allichacüśhañam canan cayá. Ñatac manam piñachïniquichu śhayämú, nï ima cäniquicunactapis ashiycüchu, aśhwanpa quiquiquicunallactam. Yaćhaśhanchicnüpis taytam chulincunapä imanuypapis camaycachimun; manam chulincunachu taytanpá. 15Chaymi taytanuy sumä cushisha amcuna-laycu imätapis uycuśhä, aśhta quiquïtapis ćhulaycuśhä amcunacta cuyaynïwan. Caynu masta cuyaycuptí, ¿mïnustachun cuyapämanqui? 16Chaynu captinpis, manatacmi piñachipäculacchu. Ñatac waquinniquicuna “Sumä artish cayninwanmi ingañämanchic” niyanmi. Aw-ari, ¡maynu maynu ishpishamari cayá! 17¿Icha mayannin caćhamuśhäcunawantan amcunacta chutälächilac? 18Ya'amari Titoctawan juc chalapacü-masinchictapis watucaycälishunayquipä caćhamulá. ¿Icha Titochun waycälälishulanqui imatá? ¿Manachun Titowan juc śhun'unülla mayćhüpis allincällacta chaycusca lulaycälí? 19Lluy caycunawan ichaćh amcuna pinsayalcanquipis difindiculcänäpä nishätapis. Aśhwanpam cuyaśhäcuna Diosninchicpa puntanćhu Jesusninchicpa caśhanchicwan allincäćhu sumäpa tacyaycälinayquipä limapaycälic. 20Ñatac watucüniqui śhamul mana munaśhänuy cayalcänayquipïmi manchacú. Jinaman amcunapis mana munaśhayquinuy talipämänayquipïmi. Chaynütacmi amcunaćhu lïtunacuycuna, ćhïninacuycuna, piñanacuycuna, rabyachinacuycuna, jamuyänacuycuna, waśha limanacuycuna, nunatucuycuna, mana allincällaćhu cawsachinacuycuna cayänanpi manchat-manchatyayá. 21Chay yapa watucü śhamuynïćhu jina mansibacuycunallaćhu, juc juchacunallaćhu mana wanacul cayalcäśhayquipïmá, Diospa puntanćhu uyshulächisha canäpi manchat-manchatyayá.


c: text/html

text: 1Davidqa tukuy soldadonkunata tantakuspa, waranqa waranqamanta, jinataj pachaj pachajmanta t'aqararqa, sapa t'aqamantaj kamachejkunata churarqa. 2Tukuynin soldadokunata kinsaman t'aqarqa . Ujnin t'aqata Joab kamacherqa, ujnintataj Seruiaj churin Joabpa wawqen Abisai kamacherqa, chay ujnin t'aqatataj Gatmanta Itai kamacherqa. Tukuynin soldadonkunamantaj Davidqa nerqa: –Noqa qankunawan khuska maqanakoj risaj, nispa. 3Paykunatajrí kuticherqanku: –Ama qanqa riychu. Enemigomanqa ayqesqakuta chayri wañusqaykuta mana qhawanqachu. Qanqa noqaykumanta nisqaqa chunka waranqa soldadojuna jina valenki. Chayrayku walej kanman kay llajtapi qhepakunallayki, kaymantapacha yanapajkunata kachamunawaykupaj, nispa. 4–Jatun kamachejtaj paykunaman nerqa: –Ruwasaj, imachá aswan allin rijch'asunkichej, chayta, nispa. Chanta llajta yaykuna punkumanta uj ladoman sayarqa, soldadokunaqa waranqq qaranqamanta jinataj pachaj pachajmanta llojsejta rikorqa. 5Chay jawaqa jatun kamacheqa Joabta, Abisaita, Itaita ima kamacherqa: Noqata munakuwasqaykichejrayku, chay wayna Absalonta khuyayllawan qhawaychej, nispa. Tukuy soldadokunataj uyarerqanku jatun kamachej imatachus kurajkunaman Absalonmanta kamachisqanta. 6Ajinata ari Davidpa soldadokunaqa llojserqanku Israel soldadokunawan maqanakamunankupaj. Efraín aylluj jap'iynin montepi maqanakorqanku, 7Israelmanta kajkunataj atipachikorqanku Davidpa soldadonkunawan. Chay p'unchaypeqa may ashkhapuni wañuchisqa karqanku; tukuypi iskay chunka waranqa jina runakuna wañorqanku. 8Maqanakoqa tukuynejpi karqa; kay kutipeqa monte ukhupi chinkasqa wañuqankuqa aswan ashkha karqa espadawan wañuchisqa kajkunamanta nisqaqa. 9Absalontajrí mulapi rishaspa, Davidpa soldadonkunawan tinkukorqa. Jinapi Absalón ayqekushajtin, chay mulaqa uj jatun encina sach'a uraman yaykuykorqa, Absalonpa umantaj chay encina sach'aj thansampi ch'ipaykukorqa. Payqa warkhusqa qhepakorqa, chay mulataj cheqanta riporqa. 10Uj soldadotaj chayta rikuspa, Joabman willamorqa: –Absalonta rikuni uj encina sach'api warkhusqata, nispa. 11Joabtaj kuticherqa: –Rikuspari, ¿imaraykutaj chay kikimpi mana wañucherqankichuri? Noqaqa kusiywan chunka qolqeta, uj chumpitawan t'inkata qoykiman karqa, nispa. 12Chay runatajrí Joabman kuticherqa: –Waranqa qolqeta qoshawajtiykipis, jatun kamachejpa churimpa contrampeqa mana makiytaqa oqhariymanchu, imaraykuchus uyarerqayku jatun kamachej imatachus kamachisqanta qanman, Abisaiman, jinataj Itaimampis, churin Absalonta ama imatapis ruwanaykichejmanta. 13Chaytachus ruwayman karqa chayqa, noqaj contrallaypajtaj kanman karqa, imaraykuchus jatun kamachejpajqa mana imapis pakasqaqa kanchu, qantaj jark'akunawaykipaj mana imatapis ruwawajchu karqa. 14–Joabtaj kuticherqa: –Mana astawan tiempoyta usuchiymanchu, qanwan parlaspa, nispa. Chantá kinsa lanzakunata oqhariykukuspa, Absalonman sat'iykorqa, chay encina sach'api warkhusqa kawsashajtillanraj. 15Chaymantataj Joabpa chunka soldadokunan Absalonta muyuykuspa tukuycharparerqanku. 16Chantá Joabqa kamacherqa cornetata waqachinankuta, soldadokunataj manaña astawan israelitakunata qhatiykorqankuñachu, Joab paykunata sayachisqanrayku. 17Chaypacha Absalonpa ayanta, chay montepi uj jatun jusk'u karqa, chayllaman wijch'uykorqanku, patanmantaj rumita may chhikata qolluykorqanku. Tukuy israelitakunataj sapa uj wasinkuman ayqerqanku. 18Absalonqa kawsashaspallaraj, yuyarikunapaj uj jatun sayantata rumimanta jatarichikusqa Jatun kamachejpa Vallen nisqapi, chay sayantamantaj sutinta churasqa, mana uj churillampis sutinta apanampaj kasqanrayku. Kunankamataj chayqa sutichasqa kashan, «Absalonpa Rumi Sayantan» nisqa. 19Chantá Sadocpa churin Ahimaasqa Joabman nerqa: –Mañarikuyki, saqenawaykita jatun kamachiman usqhayta rispa willamunayta. Tata Dios justiciata ruwasqanta, enemigon atiyninkumanta libraspa, nispa. 20Joabtajrí kuticherqa: –Kunanqa mana walejchu kanman, jatun kamachiman churin wañusqanmanta willaj rinaykeqa; waj kutipi rinki, nispa. 21Chaywampis Joabqa, Etiopiamanta uj soldadoman nerqa: –Riy qan, jatun kamachiman willamuy imatachus rikusqaykita, nispa. Etiopiamanta runataj Joabpa ñawpaqempi k'umuykukuytawan, usqhayta rerqa. 22Chantá Ahimaasqa Joabta nillarqapuni: –Imapis kachun, etiopej qhepanta risaj, nispa. Joabtaj kuticherqa: –¿Imapajtaj riyta munanki, wawáy? Willamusqaykimantaqa mana ima t'inkatapis jap'inkichu, nispa. 23Ahimaastaj kuticherqa: –Munajtiyki, mana munajtiyki, usqhayta risajpuni, nispa. Joabtaj kuticherqa: –Riypis, nispa. Chaypacha Ahimaasqa vallenta usqhayta rispa, etiope runata atiparqa. 24Chaykama Davidqa llajta yaykuna punku chawpipi tiyarikusharqa, chay llajta qhawaj soldadotaj perqa patapi kasharqa, chay llajtaman yaykuna punku chaynejpi. Qhawarispataj, chay soldadoqa rikorqa uj runata sinch'ita corremushajta. 25Jatun kamachimantaj qhaparispa willarqa. Jatun kamachitaj nerqa: –Sapallanchus jamushan chayqa, walej willayta apamushan, nispa. Chay runa astawan qayllamushajtintaj, 26chay qhawaj soldadoqa rikullarqataj waj runata corremushajta, qhaparerqataj, punkupi kasharqa, chay soldadoman: –Waj runapis jamushallantaj, nispa. Jatun kamachitaj kuticherqa: –Walej willaytachá apamushallantaj, nispa. 27Chay soldadoqa astawan nillarqataj: –Ñawpaj kaj runaj purisqanqa Sadocpa churin Ahimaasman rijch'akun, nispa. Jatun kamachitaj kuticherqa: –Payqa sumaj runa; cheqamanta walej willaytachá apamushan, nispa. 28Ahimaasqa karullapiraj kashaspa, qhaparispa napaykorqa. Chantá jatun kamachej ñawpaqenman chayaytawan, pampakama k'umuykuspa nerqa: –Bendecisqa kachun Tata Diosniyki, qampa contraykipi oqharikojkunata chinkachisqanrayku, nispa. 29Davidtajrí taporqa: –Walejllachu kashan wayna Absalonqa? nispa. Ahimaastaj kuticherqa: –Kamachiyki Joab kachamushawajtenqa, rikorqani ashkha runakuna qhollpirakushajta, manataj yacharqanichu imachus kasqanta, nispa. 30Chaypacha jatun kamacheqa kamacherqa: –Ithiriy uj ladoman, chaypitaj qhepakuy, nispa. Ahimaastaj nisqanta ruwarqa. 31Chayllapi etiope runapis chayamuspa, nerqa: –Jatun kamachiy, uyariy kay sumaj willayta: Kunan Tata Diosqa justiciata ruwasunki, kacharichisuspa contraykipi karqanku, tukuy chaykunamanta, nispa. 32Jatun kamacheqa chay etiopeta taporqa: –¿Absalón waynaqa walejllachu kashan? nispa. Chay etiopetaj kuticherqa: –Chay wayna jina tukukuchunku contraykipi oqharikojkunaqa, qampaj sajra kajta mask'apusunku, chaykunapis, nispa. 33Chayta uyariytawan, jatun kamacheqa sinch'i llakiywan, chay llajta punku patapi wasi kasharqa, chayman wicharispa, waqayta qallarerqa. Puriykachaj jinataj nisharqa: «Absalón wawáy, Absalón wawáy. Qan wañunaykimantaqa noqa wañuyman karqa. Wawáy, Absalón wawáy,» nispa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Juan Velasco Alvarado
Juan Francisco Velasco Alvarado sutiyuq runaqa ( * 16 ñiqin inti raymi killapi 1909 watapi paqarisqa Piwra llaqtapi - † 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1977 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
3 ñiqin kantaray killapi 1968 p'unchawpis huk awqaq pusaqkunawan Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan. Allpa wira ruruchina, huk hatun ruruchinakunatam llaqtarirqan. Hatun chakra kamay allinchayta qallarispa patrunkunata hatun asindakunamantam qarqurqan allpakunata chakra runaman, indihina runakunamanpas quykuspa. 1975 watapi qhichwa simita Piruwpa huk tukri siminman rurarqan.
Ancha unqusqaña katinmi, 29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 p'unchawpi Francisco Morales Bermúdez Cerruti sutiyuq hiniralmi Velascota kamachinamanta qarqurqan. Iskay watamantam Velascoqa wañurqan.
Kastilla runakuna witiskiyaptin, paykunapa yawarnin apaqkuna charikuyaran chakrakunata, niyaran 'asinda' (allpa k'iti nisunpaq). Chaychu llank'aqkunata allichu rikayaran; chay hanan 1930 watamanta, niyaran tikrasun.Chaynupan kasqa Musuq chakra kachiy, apusimin yarqamuran 24 punchawpi, suqtañiqin killapi 1969 watapi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Velasco Alvarado.
- Juan Velasco Alvarado: El general que cambió al país
- Daniel Chiarenza: El fin de la revolución nacionalista y antiimperalista peruana. loquesomos.org, 19 de diciembre de 2009
- Francisco del Carpio: Velasco volverá sobre los hombros de los trabajadores. Jornal de Arequipa, 12 de octubre del 2009
- Terrorismo made in U.S.A. en las Américas
- Biografía en EP


text:
Mikhail Gorbachov
Mikhail Sergéyevich Gorbachev [mʲɪxʌˈil sʲɪrˈgʲejɪvʲɪʨ gərbʌˈʨof] (rusu simipi: Mиxaил CepreeBич ГopбaчëB) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1931 watapi paqarisqa Stavropol (Rusiya) llaqtapi) huk rusu pulitikum. 1985 watapi marsu killamanta 1991 watapi awustu killakama Suwit Huñup Kumunista Partidunpa chawpi kumitinpa hiniral sikritaryun kaspa, 1990 watapi marsu killamanta 1991 watapi disimri killakama Suwit Huñup umalliqnin kaspa glasnost ("kunkasapa rimay") nisqawan, perestroika ("wakinchay") nisqawanpas Chiri Maqanakuy nisqap puchukaynintam qallarirqan.
1991 watapiqa Nobel Suñay Qasikaypim chaskirqan.
Tayta: Mama:
Ñawpaq warmi: Raisa Maksímovna Titarenko
Wawakuna: 1 (Irina)
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mikhail Gorbachov.
- Página oficial de Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).
- Time 100: Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).
- Nobel e-Museum: Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).


text:
Sallqa waqlliy
Sallqa waqlliy, Sallqa miyuy nisqaqa runap paqarichisqan kawsay pachap, sallqa pachap waqlliyninmi, miyunkunamanta icha huk waqlliy rurayninkunamanta.
Sallqa waqlliyraykuqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi. Runapas pachapi kaq miyukunamanta unqurinmi.
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
- Wayra pacha waqlliy: antawam, antankam, phawrikam, pinchikillachanam k'illimsa, allpa wira kañaypa paqarichisqan miyu wapsikunatam wayra pachaman kachaykun.
- Yaku pacha waqlliy: phawrikakunam, qhuyakunam, quri hurquqkuna, allpa wira hurquqkunapas (ahinataq P'uchqu quchapi) miyukunata yaku pachaman kachaykun.
- Allpa pacha waqlliy: phawrikakunam, antawakunam miyukunata allpaman kachaykun. Chakrakunapi allpatataq nisyu wanuchanawan, kuru qullunawan miyunmi. Q'upawanpas waqllinkum.
- Kawsay pacha waqlliy: wayra pacha, yaku pacha, allpapacha miyuchasqa kaptinmi, yurakunam, uywakunapas wañunmi. Runakuna sach'a-sach'atam muthuspa qullun. Nisyu michiywan inkillkunam wañuspa ch'inpachayan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sallqa waqlliy.


text: 1Kriyiq masiykuna, unayqami qamkunaqa wanusha yupay kawsaq kankillapa, chay mana allinta rurar uchakushaykillaparayku. 2Chaqa qamkunaqami kay pachapi kusalata uchakurlla kawsaq chaykunata kasur kawsaq kankillapa. Chaynuqami chay dyablu munashanlatana ruraq kankillapa. Chaqa chay dyabluqami unaq wayrapi chaynulla kay pachapi chay mana allinta ruraqkunata mantan. Chaymi ashwan, Dyusta mana kasuqkunataqa kusalata animachin, mana allinlata rurananllapapaq. 3Piru nuqanchikkunapismi unayqa chaynu kawsaq kanchikllapa. Chaymi imatapis yarpushanchikllapanulla mana allinkunalata rurar kawsaq kanchikllapa. Chayraykumi wakin mana kriyiqkunata yupaylla, Tayta Dyusqa kusala manchaypaqta kastigamanallapapaqna karan. 4Nataq Taytanchik Dyusqami, kusala ukmanta llakipakuq kar, imanu kashallapamapis llakipamashanchikllapa. 5Chaqa uchanchikllaparaykumi tukuy tyimpupaq wanunallapapaqna karanchikllapa. Piru Taytanchik Dyusqami kusala llakipakuq kar, Wamran Jesucristuwan kawsachimaranchikllapa wanunallapamantaqa. Chaymi qamkunatapis Dyusninchikqa llakipashurllapa mana imawan pagratkillapa imapischu dibaldila washashushallapana. 6Chayraykumi Tayta Dyusqa Wamran Jesucristuwan pullata kawsachimarninchikllapaqa, kananlla unaq syilupi yupayna Amitunchikwan kawsanapaq nimashanchikllapa. 7Tukuy kaykunataqami Tayta Dyusqa rurasha tukuy tyimpupaq allita intrachimanallapapaq, ¡payqami kusata munar, Wamran Jesucristuwan tukuy imapi kusalata llakipamarninchik yanapamashanchikllapa! nir. 8Chaqa qamkunapismi Tayta Dyus munashushanllaparayku, Jesucristupi kriyirla washakashaykillapa. Manami qamkuna imata allinta rurashaykillaparaykuchu washakashaykillapa. Ashwanmi Tayta Dyus chaynu llakipashurllapa, mana imawan pagratkillapa imapischu dibaldila washashushallapa. 9Chayraykumi mayqanpis mana alabakayta puytinchu, allinta rurarlami washakasha kani nirqa. 10Chaqa allita yarpuyllapa: Chay ruramashanchikllapa Tayta Dyusmi akrar pullachamaranchikllapa Wamran Jesucristuwan. Chaynuqami imatapis allinkunalatana rurar kawsanallapapaq unaymanta-pacha, nishallana karan. 11E'feso pwiblumanta kriyiq masiykuna, allita yarpuyllapa: Israel pwiblumanta runakuna kwirpunllapapi siñalniyjun kaqkunaqami, nishuqllapa: "Qamkunaqashi mana kwirpuykillapapi siñalniyjun kashaykillaparayku, Dyuswan kaytaqa mana puytinkillapachu" nir. 12Allita yarpuyllapa: Unayqami qamkunaqa, Jesucristupi mana kriyiq imachu kankillapa. Chaynulla manami Dyus akrashan Israel pwiblumantachu karaykillapa. Chaynu karmi Tayta Dyus arnikushanmatapis mana aypanaykillapapaqnachu karaykillapa. Chaymi kay pachapiqa mana Dyusninchikwan imalamapischu kawsaq kankillapa. Ashwanmi tukuy tyimpupaq chinqanaykillapapaqlana kawsaq kankillapa. 13Piru kanan-shuypaqami Jesucristuqa washamanallapapaq yawarninta ich'ar wanusha nir kriyishaykillaparayku, paywan pullana kawsayankillapa, michka unay paymanta karupllapi kasha karmapis. 14Chaqa Jesucristumi shumaqchamaqninchikllapaqa. Chaynu karmi payqa mana Israel pwiblumanta kaqkunata, chaynulla Israel pwiblullamanta kaqkunawanmapis, uk ayllulapaq yupayna tikramashanchikllapa. Chaynu uklapaqqami Tayta Dyusqa tikramashanchikllapa, chay uk kusa atun pata yupay arkamaqninchikllapata ratachir. Chaqa chay pata arkamashallapami, mana pulla kayta puytir, ch'iqninakur ima kawsaq kanchikllapa. Piru chaytaqami Jesucristuqa kwirpullawan ratachiq yupayqa karan. 15Chaymi Jesucristuqa, Moise's mantakushankunamatapis mana kasunapaqnachu nir, ashwan ishkay pwiblu chiqanchanakusha kaqmatapis uklapaqna tikraran, paylatana sirbir ima kawsananllapapaq. Chaynu rurar imami tukuylata shumaqchamaranchikllapa. 16Chaqa payllami uk kruspi wanushanrayku, chay ishkay pwiblu chiqanchanakusha maqanakuq yupay kaqkunamatapis uklapaqna tikrar, Dyuswan shumaqchamaranchikllapa. 17Kriyiq masiykuna, Jesucristuqami, shamuran shumaq rimayninta intrachimanallapapaq. Chayna paylata kasur shumaqtana kawsanallapapaq, chay qamkuna Dyusmanta karupllapi kaqkuna, chaynulla paywan pulla kasha kaqkunamapis. 18Chaymi Jesucristurayku nuqanchikkunaqa ukninchikllapa ukninchikllapa Santu Ispiritullawan kar, Taytanchikllapa Dyusmanqa qimikayta puytinchikllapa. 19Chayraykumi qamkunaqa manana furastiru yupaynachu kar, ashwan uk ayllulana kawsankillapa. Chaymi kananqa qamkunapis, imanutaq Dyus akrashankuna kaq, chaynuna kankillapa. Chaynuqami tukuynikillapa Tayta Dyuspa wamrankunana kankillapa. 20Chaynu karmi qamkunaqa imanutaq uk wasimataqa simintuta rajar alli shachinllapa, chay yupay kankillapa. Chaymi simintu rajakasha chaykunaqa, apustulkuna, Dyuspaq rimaqninkuna ima. Piru chay simintuta rajar rumita ch'urashallapa chay-shuypaqami, Jesucristo. 21Chaymi nuqanchikkuna Amitunchik Jesucristupi kriyiqkunaqa, chay simintu rumi ch'urakasha chaypa ananman ch'urakar llutakaq yupay kanchikllapa. Chaymi imanutaq uk wasimataqa shachinllapa chaynu nuqanchikkunapis winashunllapa, Tayta Dyuslapaq kar, paypa kusa allinla wasin yupayna kanallapapaq. 22Chaynumi qamkunapis Jesucristuwan pulla karllapaqa, nuqakunawan tantakarqa uklana kankillapa. Chaymi ashwan tukuyninchikllapapi Santu Ispiritulana kawsayan. Chayraykumi Tayta Dyus kawsanan wasi yupayna kanchikllapa.


text: 1Cuñí vatyi cunyicon ndo cuhva nyacuví. Tari mai nyiquén cuhva nyacuví ra Cristo. 2Yañi, sɨɨ xaan cuñí vatyi tyicuan ri nɨcohón iñi ndo chii. Ta quichahá ndo cha sañahí chi ndo. 3Soco cuñí tyi coto ndo vatyi ra Cristo cuví xiñi noo noo rayɨɨ, ta rayɨɨ cuví xiñi ñasɨhɨ ra, tari Nyoo cuví ra xiñi ra Cristo. 4Tatu noo rayɨɨ, nyasɨ́ xiñi ra ta chicán tahvi ra o cahán ra tuhun cha chahá Nyoo chi ra, tɨcahan nuu chahá ra chi ra cuví xiñi ra. 5Soco tatu noo ñaha sɨhɨ ña chasɨ́ ña xiñi ña cuhva cha chicán tahvi ña, o cuhva cha cahán ña tuhun cha chahá Nyoo chi ña, tari cha satya̱ ndɨɨ xiñi ña cuví cuan. Ta tɨcahan nuu chahá ña chi ra cuví xiñi ña. 6Tatu noo ñaha sɨhɨ ña chasɨ́ ña xiñi ña, vaha taxin ca nacahnya ña tandɨhɨ ixi xiñi ña. O tatu cahán nuu ña cha satyá ndɨɨ ixi xiñi ña, nacasɨ ña xiñi ña. 7Ña tahán chi casɨ rayɨɨ xiñi ra. Vatyi cuhva caá Nyoo caa ra, vatyi nyacá ñaha ra chi ñasɨhɨ ra, tari nyacá ñaha Nyoo chi ra. Soco noo ñaha sɨhɨ chahá ña cha cunyaca ñaha yɨɨ ña chi ña. 8Vatyi quɨvɨ savaha̱ Nyoo chi rayɨɨ, ña savaha̱ ra chi ra chihin yɨquɨ naha ñaha sɨhɨ. Soco chihin yɨquɨ naha rayɨɨ savaha̱ Nyoo chi ñaha sɨhɨ. 9Ta cha catyi rayɨɨ, ta chino̱ ñaha sɨhɨ. 10Yucuan chaha ñusɨhɨ cuñí chi cunyasɨ xiñi ñu. Vatyi ican cuan cuví noo seña vatyi nyacá ñaha yɨɨ ñu chi ñu. Ta cha cuenda cha vaha chi ángel cuví. 11Soco tyaa̱ maa Nyoo cuhva vatyi chiñuhú rayɨɨ chi ñusɨhɨ. Ta chiñuhú ñusɨhɨ chi rayɨɨ. 12Vatyi ndicha ñaha sɨhɨ chino̱ ña chihin yɨquɨ naha rayɨɨ, tari quɨvɨ cha sacacu̱ ra chi ña cuví cuan. Soco nya cua nya quɨvɨ cuan ta maa ña quichaha sacacu ña chi rayɨɨ. Ta nya cua nya vityin ñusɨhɨ ta rayɨɨ maa Nyoo chaha̱ cha coo nɨ nduvi tahan ñu. 13Nye̱he maa ndo. ¿Atu vaha quetuví cha ña nyasɨ́ xiñi ñusɨhɨ ta chicán tahvi ñu chichi vehe ñuhu? 14Vatyi cha chitó ndo vatyi tɨcahan nuu cuvi chi rayɨɨ tatu nañí xiñi ra. 15Soco ñusɨhɨ, vaha cha cunañí xiñi ñu vatyi Nyoo chahá ra ixi nañi chi ñu vatyi casɨ chi xiñi ñu. 16Soco tatu yóó cha cuñí cuví yuhu cha catyi tuhun ihya, cuñí chi coto ndo vatyi ni nyuhu ta ni vehe ñuhu Nyoo, ñahri inga costumbre iyó chi ndi. 17Yañi, nonga tuhun cuacatyi chi ndo. Vatyi ña sɨɨ cuñí chihin ndo, vatyi ndu ɨɨ́n ri ndo, soco ña chahá chi cha vaha chi ndo. Ta satɨvɨ́ chi chi ndo. 18Ta cuaha xaan ñáyɨvɨ nacatyí chii vatyi cuhva cha ndu ɨɨ́n ri ndo cha cuacoo culto, iyó ndo cha tavá sɨɨn ndo chi ndo. Ta suhva ri chinó iñi, ta suhva ña chinó tucu iñi. Soco vasɨ ndicha. 19Vasɨ cuñí chi coo tɨsɨhɨ nu nyicú ndo tacuhva coto yo nya ndo ndicha cha yɨhɨ́ cuenda Nyoo. 20Soco tatu tyicuan caa iyó tɨsɨhɨ nu nyicú ndo, ñima Santa Cena chachí ndo cuví cuan. 21Vatyi cuhva cha cuacachi ndo, chachí ri ndo cha nyisó ndo. Ta ña nyatú ndo nya ndu ɨɨ́n ri tahan ndo. Ta yɨhɨ́ ndo cuaha chachí ndo. Ta chiñí ndo chihin vinu. Ta yɨhɨ́ ndo ña ñihí ndɨhɨ ndo cha cachi ndo. 22¿Atu ñahri vehe ndo cachi ndo ta coho ndo? Vatyi cha nyacuví ndo tyehe caa, ña cuñi nyehé ndo vehe ñuhu Nyoo cuví cuan. Ta chahá ndo tɨcahán nuu chi ñu ñahri maa iyó chi. ¿Atu tahán chi catyí chi ndo vatyi vaha cuhva nyacuví ndo, cuñi maa ndo? Ña tahán chi tyi ñahri noo cha cachi caa nyacuví ndo. 23Vatyi yuhu suri maa Sutu Mañi yo sañaha tuhun ihya chii. Ta suri maa tuhun ihya sañahi chi ndo. Cha cuaa cha nɨ cumañi ca cuhva cuenda ra Judas chi Sutu Mañi yo chi ra xaan iñí chi ra, ra Jesús quehe̱n ra noo pan. 24Ta cha yaha̱ nacuhva̱ ra tyahvi nyoo chi Nyoo ta tahvi̱ sava ra. Ta catyí ra: “Ca̱chi ndo. Vatyi tari coño ñuhi cuví pan ihya. Ta cha catyi ndo ta cucúvi yuhu. Sa̱cuvi ndo tyehe caa vatyi nɨcohon iñi ndo chii”, catyí ra Jesús. 25Ta cha yaha̱ cha cacuxiñi ra ta quehe̱n ra Jesús copa ta catyi̱ ra: “Chihin copa vinu ihya natyihí tahan Nyoo tuhun chaa chihin ndo vityin. Vatyi vinu cha yɨhɨ́ chichi copa ihya, nɨñi cuvi. Tahan ri cuacoho ndo, co̱ho ndo cha cuenda cha nɨcohón iñi ndo chii”, catyi̱ ra Jesús cha cuaa cuan. 26Ta tahan ri cha ndu ɨɨ́n ri yo ta chachí yo pan ta chihí yo vinu sacotó yo chi ñáyɨvɨ vatyi cha catyi cuatyi yo chihi̱ Sutu Mañi yo. Ta tyicuan caa sacotó yo chi ñáyɨvɨ nyacua nya quɨvɨ quichi tucu ra. 27Tatu chachí yo pan ta chihí yo vinu noo cuhvá cha ña chitahán iñi Nyoo, chicoó cuatyi yo. Vatyi ña sahá yo ñáyɨvɨ coño ñuhu ta nɨñɨ ra Cristo. 28Yucuan chaha cuñí chi sahá yo cuenda tatu vaha cuahán yo chihin Nyoo cha nɨ ri ca cha cumañi cachi yo pan ta coho yo vinu. 29Vatyi tatu chachí yo ta chihí yo chihin cha ña sahá yo cuenda ñáá tuhun chihi ra Cristo, Nyoo cutachi tuñi ra chi yo. 30Yucuan chaha cuaha xaan nyoho cuhví ndo, ta ñahri vaha fuerza ndo. Ta yɨhɨ́ ndo cha chihi̱ ndo. 31Soco tatu sahá vaha yo cuenda chi yo, Sutu Mañi yo ma tachi tuñi ra chi yo. 32Soco tatu Sutu Mañi yo ta tachi tuñi ra chi yo tyicuan caa, vatyi tacuhva ma cunaa yo chihin ñáyɨvɨ iyó sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱ ihya. 33Ta tyicuan caa nyoho yañi, tatu cuandu ɨɨn ri ndo cha cuacoo Santa Cena, cua̱tu ndo chi noo noo tahan ndo ta ca̱chi ndo ta co̱ho ndo ɨɨn ri. 34Soco tatu nya noo nyoho chisocó ndo, cachi ndo nya vehe ndo tacuhva cha ma tachi tuñi Nyoo chi ndo. Ta inga tuhun cusandaa mai quɨvɨ cha quichi nyehi nu nyicu ndo.


text: 1Wawqe-panaykuna, tukuy sonqoywan munaspan Diosmanta mañakushani Israel runakuna qespichisqa kanankupaq. 2Paykunamantan rimarini, Israel runakunaqa tukuy sonqon Diosta serviyta munashanku, ichaqa manan imayna servinata hinachu. 3Imaynatachus Diosqa runata chaninchasqanta mana yachaspan, paykunaqa munayninkuman hina chaninchakuyta munarqanku. Chaymi Diospa chaninchayninta mana kasurqankuchu. 4Kamachikuy simitaqa Criston tukupun llapa paypi iñiqkuna chaninchasqa kanankupaq. 5Kamachikuy simita hunt'aspa chaninchasqa kanamantaqa Moisespas qelqarqanñan: “Pipas kamachikuy simita hunt'aqqa chaykunawanmi kawsanqa”, nispa. 6Iñiywan chaninchasqa kanamantan ichaqa kay hinata nin: “Ama sonqoykipi niychu: ¿Pitaq hanaq pachamanri wichanqa?” nispa. (Chayqa Cristota uraykachimunapaqmi) 7“Chayri, ¿pitaq Ukhu-pachamanri uraykunqa?” nispa. (Chayqa Cristota wañusqanmanta kawsarichimunapaqmi) 8Chay hinaqa, ¿imanintaq? Kay hinatan nin: “Diospa siminqa qayllaykipin kashan, simillaykipiña sonqollaykipiña”, nispa. Kaymi iñiymanta willasqayku simiqa: 9Simiykiwanchus “Jesusqa Señormi” ninki chayqa, sonqoykipipas wañusqanmanta Diospa kawsarichimpusqanta iñinki chayqa, qespichisqan kanki. 10Sonqoykiwan iñiqtiykin Diosqa chaninchasunki, simiykiwan “Jesusqa Señormi” niqtiykin Diosqa qespichisunki. 11Diospa Simin Qelqan nin: “Pipas paypi iñiqqa manan p'enqachisqachu kanqa”, nispa. 12Judío runakunapas mana judío runakunapas kaqkamallan kanku, kikin Señormi llapaq Señornin, payqa llapan mañakuqninkunatapas anchatan saminchan. 13Diospa Simin Qelqan nillantaq: “Pipas Señorpa sutinta waqyakuqqa qespichisqan kanqa”, nispa. 14Ichaqa, ¿imaynatan mañakunkuman paypi mana iñispankuqa? ¿Imaynatan paypi iñinkuman paymanta willakuyta mana uyarishaspaqa? ¿Imaynatan uyarinkuman pipas paykunaman mana willashaqtinqa? 15¿Imaynatan willaq rinkuman pipas paykunata mana kachashaqtinqa? Diospa Simin Qelqapin nin: “¡Ima sumaqmi allin willakuykunata willaqkunaq puriyninqa!” nispa. 16Ichaqa manan llapachu allin willakuykunataqa kasukunku, chaymi profeta Isaiaspas nirqan: “Señor Diosníy, ¿pitaq willakusqaykutari uyarirqan?” nispa. 17Chay hinaqa, iñiyqa uyariywanmi hamun, uyariytaq Cristoq siminmanta hamun. 18Ichaqa tapukunin: ¿Manachu willakuytaqa uyarirqanku? nispa. Arí, uyarirqankupunin, Diospa Simin Qelqapin nin: “Lliw kay pachantinpin willaqkunaq kunkanqa uyarikurqan, teqsimuyuntinmanmi paykunaq siminqa chayarqan”, nispa. 19Tapukullanitaqmi: ¿Manachu Israel llaqtaqa chayta yacharqan? nispa. Moisesmi ñawpaqtaraq nirqan: “Pisipaq qhawasqa runakunamantan envidiakunkichis, mana yuyayniyoq llaqtatan phiñapayankichis”, nispa. 20Isaiaspas mana mancharikuspan nin: “Mana maskhawaqniykunan tariwarqanku, ñoqamanta mana tapukuqkunamanmi rikuchikurqani”, nispa. 21Israel llaqtamantan Isaiasqa nillantaq: “Ch'isiyaq p'unchaymi makiykunata mast'arispa waqyarqani mana kasukuq k'ullu runakunata”, nispa.


text: 1Jinarcur bärata juycamar, Tayta Diosninchi nimaran: Jerusalén marcaçhu wasïta tullpantinta tupunqui. Manchapacamajcunatapis yupanqui. 2Sawantam ichanga ama tupunquichu. Sawantaga mana manchapacamaj runacunapa maquinman çhurashcä. Marcä caycaptinsi, paycuna quimsa wata pullan Jerusalén marcata pampaman çhuranga. 3Chay wichan ishcaj willacujnïta caçhamushaj quimsa wata pullan shimïta willapäcunanpaj. Wañupacush-yupay jaçhga müdanash puringa. 4Cay pacha Tayta Diosninchipa maquinçhu caycan. Paypa ñaupallançhu caycar, ishcaj willacujcuna tincun ishcay ulïbus yürawan, ishcay lamparinwan. 5Pipis ñacachiyta munaptin, willacujcunapa shiminpita llucshimuj nina ushyacächinga. Ñacachicujcunata rupaypa illarachingapaj. 6Tayta Diosninchi camacächiptin, willacujcuna munayniyuj cashpan tamyatapis mana tamyachimungachu. Yacutapis yawarman ticrarachinga. Munar, tucuy-niraj timpurij jishyawan runacunata ñacachinga. 7Tayta Diosninchipa shiminta willapäcuyta ushyarcuptinmi ichanga, chacaj pachapita llucshimuj waräcuy maganga. Içhipunga. Wañurachinga. 8Willacujcunapa ayanpis llapan ricay Jerusalén marca cälliçhu jitaranga. Chay marcallaçhu Taytanchi Jesústapis rusçhu wañuchiran. Jerusalén runacuna juyu. Sodoma marca runacunawan, Egipto marca runacunawan tincun. 9Quimsa junaj pullannin ayan jitaraycaptin, chay-tucuy marcapita, tucuy casta runacuna, tucuy-niraj rimajcuna ricäcunga. Pampanantapis miçhanga. 10Tayta Diosninchipa shiminta willacushpan willacujcuna llapan runata juyupa ñacachish caran. Chaymi wañuchish captin, llapan runa cushicunga. Ima allish wañuyta tarisha nir, cuyachicuynincunatapis jaranacunga. 11Quimsa junaj pullannintam ichanga Tayta Diosninchi cawarachiptin, willacujnincuna jataricurcuran. Chayraj ricäcujcuna juyupa manchariran. 12Janaj pachapitana juc jayacamuran: Shamuy nir. Jayacamuptin llapan chiqui runacuna ricapaycaptin, ishcaj willacujnincuna pucutay jananpa jigacuran. 13Jigacuptin, cay pacha juyupa sicsicyaran. Jerusalén marcaçhu chay-chica wasipis juçhuran. Runacunapis jançhis waranga (7,000) wañuran. Wañuypita jishpijcunam ichanga juyupa manchariran. Janaj pachaman jayacuran: Taytallau Tayta, alli ricash caycullay nir. 14Caycaj ñacay çhawarcuptinsi, quimsa-caj çhayamunan pishinraj. 15Juc anjilna curnïtata tucaramuptin, janaj pachaçhu wiyacächiypa nimuran: Cushiculläshun. Cay pacha Tayta Diosninchipa maquinçhünam. Caçhamushan Washäcuj Jesúspa maquinçhünam. Imaycamanpis maquinçhümi Tayta Diosninchi purichimäshun nir. 16Ishcay çhunca çhuscuwan (24) mayurcunapis Tayta Diosninchipa ñaupançhu jamarashanpita sumaj manchapacushpan jungurpacaycäriran. Cushicuywan niran: 17Taytallau Tayta, llapanpaj munayniyujmi canqui. Imay-imaypis cawajmi canqui. Imaypis mana ushyacanquichu. Ima allish llap-llapanta maquiquiman shuntashcanqui. Sumaj munayniyuj cashpayqui maquiquiçhünam llapallanta purichinqui. Chaypitam jatunpa cushicärillä. 18May-chayçhüpis mana wiyacuj runacuna ullgucäcusha. Cananmi ichanga quiquiqui ullgucuycushcanqui. Llapan wañushcunatapis juchanta jurgapanquipaj. Shimiquita willacujcunatam ichanga alli cawayta tarichinquipaj. Shunguyqui munashanta rurashanpita, shimiquita wiyacushanpita manchapacujcunatapis alli cawayta tarichinquipaj. Paycunata alli ricash captinsi, mana alli ricash captinsi, llapantam alli cawayta tarichinquipaj. Ñacachicujcunatam ichanga, wañuchicujcunatam ichanga, wañuchir illarachinquipaj. 19Chaura janaj pachaçhu Tayta Diosninchipa wasi puncun quiçhacäcuran. Babulta ricar, runacunawan Tayta Diosninchi parlanacushanta yarparä. Ricaycaptï, illagu achicyaypa-achicyämuran. Rimamujcunapis wiyacächimuran. Räyupis bunruruylla pashtamuran. Cay pachapis sicsicyacurcuran. Runtu tamyapis juyupa tamyamuran.


text:
San Matías amachasqa sallqa suyu
San Matías amachasqa sallqa suyu (kastilla simipi: Area Natural de Manejo Integrado San Matías) suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Santa Krus suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Matías parkipiqa kanmi 874 laya yurakuna.
- Tabebuia ochracea
- Mara yura rikch'aq ayllu:
- Yaku tukuta Guarea macrophylla
- Astronium fraxinifolium
- Copernicia alba
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyuqa kanmi 14 laya ñuñuqkuna 11 aylluwan, 142 laya pisqukuna 46 aylluwan, suchuqkuna 11 ayllupi, 24 laya allpa yaku kawsaqkuna 5 ayllupi.
- Yaku puma Pteronura brasiliensis
- Odocoileus dichotomus
- Ozotoceros bezoarticus
- Q'utu k'usillu: Alouatta caraya
- Wankana: Tayassu pecari
- Suri: Hatun suri Rhea americana
- Luru: Anodorhynchus hyacinthinus
- Luru: Amazona aestiva
- Uturunku Panthera onca
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Suti
- Suti nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Suti (sut'ichana) rikuy.
Suti, kichwapi Shuti (latin simipi: nomen, grigu simipi: Όvoua) nisqaqa pitapas icha imatapas sutichasqam.
Runakunam sutiyuq, hinallataqmi ima allpamanta yachaykunapi puystukunapas sapaq sutiyuqmi: llaqtakunam, urqukunam, mayukunam, quchakunapas.
Uralan Awya Yalapiqa llapa runaqa sapaq sutiyuq iskaynintin ayllu sutiyuqpas, ahinataq:
- Husiy Kunturi Mamani,
Kaymi huk runa sapaq sutikuna:
- Warmi suti: Ana, Mariya, Pawlina, Marta
- Qhari suti: Pidru, Pawlu, Husiy, Huwan


text: 1—Efesopi kaq ñoqamanta willakuqmanyá qellqay kaynata: Qanchis lucerokunata alleq makinpi hapiykuspan qorimanta qanchis mecherokunapa chawpinpi puriqmi nin kaynata: 2Ñoqaqa yachanim tukuy rurasqaykitaqa, yachanitaqmi llumpa-llumpayta llamkaspa pacienciayoq kasqaykitapas chaynataq mana allin ruraqkunataqa mana aguantay atisqaykitapas. “Apostolmi kani” niqkunatapas pruebaspam yacharurqanki llulla kasqankuta. Paykunaqa manam apostolkunachu karqa. 3Pacienciawanmi ñakarirqanki hinaspam ñoqarayku llumpa-llumpayta llamkarqanki mana pisipaspa. 4Ichaqa kaymi contraykipi kachkan: Manañam puntata hinañachu kuyawanki. 5Chaynaqa manaraq wichichkaspa imaynam kasqaykita yuyarispayá huchaykimanta wanakuspa ruray qallariyninpi rurasqaykikunata. Mana chayqa, contraykipi hamuruspaymi mecheroykita qechurusqayki, chaynatamá rurarusaq mana wanakuptikiqa. 6Ichaqa allintam kayta ruranki, qamqa Nicolaita sutiyoq runakunapa rurasqantam ñoqa hina cheqninki. 7Uyariwaqniykunaqa kasukuychikyá huñunasqa iñiqkunaman Espiritupa nisqanta. Pipas venceqmanqa qosaqmi kawsachikuq sachapa rurunta mikunanpaq. Chay sachaqariki kachkan Diospa huertanpa chawpinpim. 8—Esmirnapi kaq ñoqamanta willakuqmanyá qellqay kaynata: Punta kaq, qepa kaq chaynataq wañuspa kawsarimuqmi nin kaynata: 9Ñoqaqa yachanim ñakarisqaykitapas chaynataq wakcha kasqaykitapas, ichaqa Diospaqqa apum kachkanki. Yachanitaqmi judiom kani niqkunapa insultasusqaykitapas, paykunaqa manam judiochu aswanqa Satanaspa huñunakuyninmi. 10Amayá manchakuychu ñakarinaykimantaqa, wakinnikichiktam diablo hinachisunkichik carcelman pruebasunaykichikpaq hinaptinmi ñakarinkichik chunka punchaw. Ichaqa qaqa hina sayaptikiqa wiñay kawsay premiotam qosqayki. 11Uyariwaqniykunaqa kasukuychikyá huñunasqa iñiqkunaman Espiritupa nisqanta. Pipas venceqqa manam iskay kaq wañuyta ñakarinqachu. 12—Pergamopi kaq ñoqamanta willakuqmanyá qellqay kaynata: Iskay ñawchi filoyoq espadayoqmi nin kaynata: 13Ñoqaqa yachanim maypim yachasqaykita, Satanaspa munaychakusqanpim yachachkanki. Chaywanpas qaqa hina sayaspam qatiwachkanki. Manamá iñiwasqaykitaqa negarqankichu chay Satanaspa yachasqanpi ñoqamanta allin testigakuq Antipas qayllaykichikpi wañuchisqa kachkaptinpas. 14Ichaqa kay aslla kaqkunam contraykipi kachkan: Hinallam hatallichkanki Balaampa yachachisqanman hina ruraqkunata. Balaanmi umacharqa Balacta Israelpa mirayninkunata huchallichinanpaq. Chaymi Israelpa mirayninkunaqa Taytachakunaman ofrecesqa aychata mikuruspa hinaspa huchapakuspa huchallikururqaku. 15Kachkantaqmi Nicolaita sutiyoq runakunapa yachachisqan ruraqkunapas. 16Chaynaqa huchaykimantayá wanakuy, mana chayqa chaylla qanman hamuruspaymi paykunawan peleasaq simiymanta lloqsiq espadawan. 17Uyariwaqniykunaqa kasukuychikyá huñunasqa iñiqkunaman Espiritupa nisqanta, pipas venceqmanqa Diospa apachimusqan pakasqa mikuytam mikuchisaq hinaspam qosaq yuraq rumichata. Chay rumichapim mosoq suti qellqasqa kanqa, chaytaqa manam pipas reqsinmanchu aswanqa chaskiqllanmi. 18—Tiatirapi kaq ñoqamanta willakuqmanyá qellqay kaynata: Kancharichkaq nina hina ñawiyoq hinaspa lluchkayachisqa bronce hina chakiyoq Diospa Churinmi nin kaynata: 19Ñoqaqa reqsinim rurasqaykikunatawan kuyakuynikita, iñiynikitawan servikuynikita. Reqsinitaqmi pacienciawan qepa kaq rurasqaykikunaqa punta kaq rurasqaykikunamantapas aswan achkaraq kasqanta. 20Ichaqa kaymi contraykipi kachkan: Diosmanta willakuqmi kani niq Jezabel warmitam aguantachkanki. Paymi yachachispan pantachin serviqniykunata huchapakuykunapi purinankupaq hinaspa taytacha-mamachakunaman ofrecesqa aychata mikunankupaq. 21Jezabelmanqa qorqanim tiempota huchankunamanta wanakunanpaq ichaqa manam munanchu huchapakuyllapi kasqanmanta wanakuyta. 22Jezabeltaqa kunanpunim llumpayta onqorachisaq, ñakarichisaqtaqmi paywan huchallikuqkunatapas, Jezabel hina manaña wanakuptinkum chaynataqa rurasaq. 23Wawankutapas wañurachiptiymi llapallan huñunasqa iñiqkuna yachanqaku yuyayninkupas chaynataq sonqonkupas yachaq kasqayta, sapakamamanmi qosqaykichik rurasqaykichikman hina. 24Wakinnikichik Tiatirapi kaqkunamanñataqmi nikichik: Qamkunaqa Jezabelpa yachachisqantam mana kasukurqankichikchu, manataqmi Satanaspa pakasqa hatun yachachikuynin nisqankutapas chaskirqankichikchu. Chaymi qamkunamanqa mana huk sasa ruraytapas kamachisqaykichikchu. 25Qamkunaqa kapusuqnikichiktayá hatalliychik kutimunaykama. 26Pipas vencespan tukupayninkama munasqayta ruraqmanmi ñoqaqa qosaq atiyta nacionkunata gobiernananpaq, 27imaynam Taytay ñoqamanpas qowarqa atiyta chaynam paypas gobiernanqa nacionkunata fierro tawnawan hina, allpa manka pakipachkaq hinam paykunataqa castiganqa. 28Chay venceqmanqa qosaqtaqmi achikyaq lucerotapas. 29Uyariwaqniykunaqa kasukuychikyá huñunasqa iñiqkunaman Espiritupa nisqanta.


text: 1Ta chitú ra Jesús chihin Tatyi Ii Nyoo cha yaha̱ condutya ra. Yucuan ta quita̱ ra nu cuví yuvi cahnu Jordán ta cuanuhu ra. Ta Tatyi Ii Nyoo chinyaca̱ chi ra noo nu chiqui ndɨɨ. 2Yucuan chinyaa̱ ra uvi xico quɨvɨ. Ta nducú nyehe cuihna chi ra. Ña chachi̱ maa ra quɨvɨ cuan. Yaha̱ cuan ta quichaha chisoco ra. 3Yucuan ta quichaha catyí cuihna chi ra: ―Tatu ndicha cha Sehe Nyoo cuví chuun, ca̱tyi chi yuu cha catuví ihya, na nanduvi pan. 4Ta ra Jesús nacaha̱n ra, ta catyí ra: ―Catyí tuhun Nyoo tyi ñima chihin cha cachi ri ñáyɨvɨ ta conyito ñu. Soco conyitó tucu añima ñu chihin tandɨhɨ tuhun cahán Nyoo ―catyí ra Jesús chi cuihna. 5Yucuan ta quehe̱n cuihna chi ra Jesús. Ta cuahan ra chihin ra noo nu sucun ca. Ta numi ri sañaha̱ ra tandɨhɨ nu nyacá ñaha ñáyɨvɨ sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. 6Ta cuihna catyí ra chi ra Jesús: ―Ndaha yuhu nyaá tandɨhɨ ñayɨvɨ̱ ihya. Vatyi chaha̱ Nyoo cha cunyaca ñahi tandɨhɨ ihya sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ. Ta cuví cuhve yóó chi cuñí mai cuhve. 7Cuhve tandɨhɨ ñayɨvɨ̱ cuan chuun tatu yoho ta cuɨñɨ chɨtun nui, ta sa̱cahnun chii ―catyí cuihna cuan chi ra Jesús. 8Soco ra Jesús catyí ra chi cuihna: ―Ca̱nyaha chuun nui, cuihna. Vatyi nyaá tuhun cahán Nyoo ta catyí chi tyehe caa: “Noo ri chi maa Nyoo sacahnu yo. Ta ɨɨn ri chi maa ra quichaha yo.” 9Yaha̱ cuan ta quehe̱n tucu cuihna cuan chi ra Jesús. Ta chinyaca̱ ra chi ra nya ñuu Jerusalén. Ta sandaa̱ ra chi ra xiñi vehe ñuhu cahnu. Ta quichaha catyí ra chi ra Jesús: ―Tatu ndicha cha Sehe Nyoo cuví chuun, sa̱ndupehla nyacua nya nu ñuhú. 10Vatyi nyaá nu catyí chi nu tutu Nyoo tyehe caa: Nyoo cusaquichi ra ángel, quichi saha cuenda chuun. 11Cunaquehen ra chuun chihin ndaha ra. Ta ma cuhva ra cha taxin chahun chihin yuu ―catyí ra chi ra. 12Tyicuan ta nacaha̱n ra Jesús, ta catyí ra: ―Soco catyí tucu nu tutu Nyoo tyehe caa: “Ma nducu nyehun chi Sutu Mañi yo Nyoo”, ―catyí ra. 13Ta cuihna ña cuvi̱ sandahvi ñaha ra chi ra Jesús. Ta cuahan ra suhva quɨvɨ. 14Cha yaha̱ tuhun cuan, ta nachaa̱ ra ityi Galilea. Ta tyitú ra yɨhɨ́ chihin tunyee iñi Tatyi Ii Nyoo. Ta cahán ñáyɨvɨ tuhun ra tandɨhɨ ri ityi. 15Ta sañahá ra chi ñáyɨvɨ nu cuví vehe ñuhu tandɨhɨ ri ñuu. Ta tandɨhɨ ñu sacahnú ñu chi ra. 16Tyicuan ta nachaa̱ ra Jesús nya Nazaret, ñuu nu chahnu̱ ra. Ta noo quɨvɨ nyitatú ñáyɨvɨ, ta quɨhvɨ̱ ra chichi vehe ñuhu, tari tuhva maa ra. Ta chicunanyaa̱ ra vatyi cua sacuaha ra tuhun Nyoo. 17Ta chaha̱ ñu noo libru Nyoo chi ra cha tyaa̱ ra Isaías ra profeta Nyoo ta cha naha. Ta cuhva cha nuña̱ ra, nañihi̱ ra noo nu catyí tyehe caa. Ta quichaha̱ sacuaha ra: 18Nyaá Tatyi Ii Nyoo chihin vatyi maa ra tachi̱ chii. Vatyi nacachi̱ ra chii vatyi sañahi tuhun vaha ra chi tandɨhɨ ñáyɨvɨ ndahvi. Tachi̱ ra chii vatyi sanduvahi chi ñu uhvi añima. Tachi̱ ra chii vatyi sacote tuhun ra chi ñu nyaá ndaha ra ña vaha, vatyi cusacacu Nyoo chi ñu. Tachi̱ ra chii vatyi sanyehi chi ñáyɨvɨ cuaa. Ta sacote chi ñu nyehe tɨndoho vatyi cucacu ñu. 19Ta sacote chi ñu vatyi cha chaa̱ quɨvɨ cha chaha̱ Nyoo tumañi iñi chi ñu. 20Ndɨhɨ̱ sacuaha ra ta nacasɨ̱ ra nu libru cuan. Ta nacuhva̱ ra chi noo ra cha nyaá vehe ñuhu cuan. Ta chicunyaa̱ ra. Yucuan ta tandɨhɨ ñáyɨvɨ cha nyicú cuan ndoo̱ ñu nyehe ñu chi ra. 21Yucuan ta quichaha catyí ra chi ñu: ―Vityin quɨvɨ ihya chino̱ cava tuhun cha nyaá nu libru cha sacuahi̱ nuu ndo ―catyí ra Jesús chi ñu. 22Tandɨhɨ ñu, vaha cahán ñu tuhun ra Jesús. Ta iyo cuñí ñu tuhun cha cahán ra vatyi vaha xaan cha cahán ra. Ta quichaha ndaca tuhun ñu chi tahan ñu: ―¿Atu ñima ra ihya cuví sehe ra José? 23Ta quichaha catyí ra Jesús chi ñu: ―Chité cha nacacá iñi ndo. Vatyi tyehe caa cua catyi ndo chii: “Tatu ra sanduvahá cuvún, sa̱nduvaha xihna ca chi maun. Tandɨhɨ cha chiñi̱ ndi cha sacuvu̱n ñuu Capernaum. Sa̱cuvi tucu ñuu maun vityin.” 24Ta catyí tucu ra Jesús: ―Cha ndicha vatyi ni noo ra profeta Nyoo, ta ña quichaha ñáyɨvɨ ñuu ra chi ra. 25Ta cha ndicha catyí chi ndo vatyi cuaha xaan ñu chihi̱ yɨɨ chiyo̱ Israel ihya cuiya cha chica̱ noo ra Elías. Ta cuiya cuan ña coo̱n savi uñi cuiya sɨsava. Ta cuaha xaan tama chiyo̱. 26Soco ña tachi̱ Nyoo chi ra Elías vatyi tyinyee ra chi ni noo ñu chihi̱ yɨɨ Israel cuan. Soco tachi̱ Nyoo chi ra nu nyaá noo ñaha chihi̱ yɨɨ ñuu Sarepta cha nyaá yatyin ñuu Sidón. 27’Ta tyicuan caa tucu cuaha ra yɨhɨ́ cuehe cha tyahyu coño chi chiyo̱ Israel quɨvɨ chica̱ noo ra Eliseo, profeta Nyoo. Soco ña nduvaha̱ ni noo ra Israel cuiya cuan. Minoo ri ra Naamán ra ñuu Siria nduvaha̱ ―catyí ra Jesús. 28Ta cha chiñi̱ ñáyɨvɨ nyicú vehe ñuhu cuan tuhun cuan, cuxaan xaan tandɨhɨ cuii ñu. 29Ta nducuita ñu. Ta tɨɨ̱n ñu chi ra Jesús. Tava̱ ñu chi ra xiñi noo yucu nya yuhu ñuu, vatyi tuchi ñu chi ra yucuan. 30Soco ra Jesús yaha̱ ri ra mahñu ñu ta cuahan ra. 31Ta cuahan ra Jesús Capernaum cha nyaa Galilea quɨvɨ nyitatú ñáyɨvɨ. Ta quichaha sañaha ra chi ñáyɨvɨ. 32Ta iyo cuñí ñu tuhun cahán ra. Vatyi ñihi cahán ra tari noo ra iyó vaha ityi chi cha cahán. 33Ta chichi vehe ñuhu cuan nyaá noo ra cha yɨhɨ́ tatyi ña vaha chi. Ta quichaha canachaa ra, ta catyí ra: 34―Sa̱ña chi ndi, yoho Jesús ra ñuu Nazaret. ¿Ñáá tuhun cha tyihun chuun chihin ndi? ¿Atu vachi sanaun chi ndi? Yuhu, ñohó nui chuun. Ta chité vatyi Sehe Nyoo cuví chuun ―catyí tatyi ña vaha cuan sacahan chi chi ra cuan. 35Ta cahan ra Jesús chihin tatyi ña vaha cuan, ta catyí ra: ―Ta̱xi ri. Sa̱ña chi ra ndahvi chiña ―catyí ra. Tyicuan ta tatyi ña vaha cuan sanduva̱ chi ra cuan nu ñuhú. Ta quita̱ tatyi cuan chi ra ta cuahan. Ta ñahri ca sacuvi chi chi ra ndahvi cuan. 36Tandɨhɨ ñáyɨvɨ nayuhvi̱ ñu. Ta quichaha catyí ñu chi tahan ñu: ―¿Ñáá túhun cuví ihya? Ra Jesús ihya chihin cha iyó ityi chi ra ta chihin tunyee iñi ta tachi ra chi tatyi ña vaha cuan na quita. Ta quichaha chi nu cahán ra ―catyí ñu. 37Ta tandɨhɨ ri ityi cahán ñáyɨvɨ tuhun ra Jesús. 38Ta quita̱ ra Jesús chichi vehe ñuhu cuan. Ta chaa̱ ra vehe ra Simón. Ta tyiso ra Simón cuhví ña chihin cahñi. Ta quichaha cahán ñu chihin ra Jesús cha cuenda ña. 39Ta nanyehe noo ra nu catuví ña. Ta quichaha catyí ra chi cahñi cuan vatyi na quita. Ta caa cuhva ri cuan ta quita cahñi cuan chi ña. Ta nducuita ri ña. Ta quichaha tyiñuhu ña chi ra. 40Ta cuhva cha quee ñanyii, tandɨhɨ maa ñu cha cumí chi ñu cuhví tandɨhɨ nuu cuehe, chinyaca̱ ñu chi ra Jesús. Ta tyiso̱ ra ndaha ra sɨquɨ noo noo ñu. Ta tyicuan caa ta sanduvaha̱ ra chi ñu. 41Ta chichi cha tandɨhɨ ñu yɨhɨ́ ñu cha yɨhɨ́ tatyi ña vaha chi, ta quita̱ chi. Ta suri cana chaa chi cuahan coyo chi, ta catyí chi: ―Yoho Sehe Nyoo cuví chuun ―catyí chi. Soco ña chaha̱ ca ra Jesús cha cahan chi. Vatyi chitó chi vatyi ra Cristo, ra cha saquichi̱ Nyoo cuví ra. 42Cundichin cuan ta quita̱ ra Jesús ñuu cuan. Ta cuahan ra noo nu taxi ri iyó. Soco ñáyɨvɨ nanducu̱ ñu chi ra. Ta chaa̱ ñu nya nu ñohó ra. Ta ña cuñí ñu cha cuhun ra. 43Soco catyí ra Jesús chi ñu: ―Cumañi sacote chi ñáyɨvɨ inga ñuu tuhun vaha yoso caa nyacá ñaha Nyoo añima ñu. Vatyi yucuan chaha vachi sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. 44Ta tyicuan caa chicá noo ra Jesús cahán ra tuhun Nyoo vehe ñuhu ityi Galilea.


text:
Quebec llaqta
Quebec (ransis simipi: Ville de Québec) nisqaqa Kanada mama llaqtap uma llaqtanmi. Quebec pruwinsya hatun llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin pawqar waray killapi 1834 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quebec.
- Quebec Uficial Web
- Uficial Web site turismo Quebec llaqta
- Fotos de atracciones de la ciudad de Quebec


text:
Wayna Qhapaq
Wayna Qhapaq sutiyuq runaqa Inkakunap chunka hukniyuq ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup suqta ñiqintaq Sapa Inkan karqan, Tupaq Inka Yupankip churinsi.
1493 watamanta 1527 watakama qhapaq inkas karqan. Muru unquywansi wañurqan.
Iskaynintin churinsi qhapaqkuna tukurqan: Atawallpa Inka Kashamarka llaqtapis, Waskar Inka Qusqu llaqtapitaq.
Wayna Qhapaqpa kimsa kaq churinqa Inti Kusi Wallpa Waskar sutiyuqsi karqan, Hanan Qusqu panakap qhipaq kaqsi. Huk churintaq Pawllu Inka Tupaqsi karqan.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Tupaq Inka Yupanki


text: 1Apolos Corinto llaqtapi kashaqtinmi, Pabloqa alto q'asanta pasaspan Éfeso llaqtaman chayaran. Chay Éfeso llaqtapin wakin creyentekunata tariran. 2Hinaspan paykunata tapuran khaynata: —Qankunari Señor Jesuspi creespaykichisri, ¿chashkirankichishchu Santo Espirituta, qankunapi kananpaq? nispa. Hinaqtinmi paykunaqa contestaranku khaynata: —Manan ni hayk'aqpas uyariraykuchu Santo Espiritumantaqa, nitaqmi yachaykupashchu, kanchus icha manachus chaytapas, nispanku. 3Hinaqtinmi Pabloqa niran: —Qankunari, ¿imayna bautismowantaq bautizasqa karankichís? nispa. Chaymi paykunaqa khaynata contestaranku: —Noqaykuqa Bautizaq Juanpa yachachiwasqankuman hinallan bautizakurayku, nispanku. 4Chaymi Pabloqa khaynata niran: —Bautizaq Juanqa bautizaran, huchankuta saqespanku Diosman kutirikuqtinkun. Hinaspapas Bautizaq Juanqa nillarantaqmi llapallan runakunata khaynata: “Noqapa qepayta Hamuqpi creeychis”, nispa. Chay qepanta Hamuqqa karan Señor Jesusmi. 5Pablopa nisqanta uyarispankun, chaypi kaq runakunaqa Jesucristopi creeranku; hinaspan Señor Jesuspa sutinpi bautizachikuranku. 6Hinaqtinmi Pabloqa paykunaman makinta churayuqtin, Santo Espíritu paykunaman hamuran. Chaymi paykunaqa huk mana yachasqanku rimaykunapi rimaranku; hinallataq Diosmanta ima willakuranku. 7Chaypi bautizachikuq runakunaqa chunka ishkayniyoq hinan karanku. 8Chaymantan Pabloqa chay Éfeso llaqtapi sinagoga wasiman ashka kuti riran. Hinaspan mana manchakuspa, chaypi kaq Israel nacionniyoq runakunaman Diospa gobiernanan sumaq glorianmanta kinsa killa yachachiran. Saynataqa yachachiran, Jesucristopi paykuna creespa, payta kasukunankuta munaspanmi. 9Ichaqa saynata yachachishaqtinpas, Israel nacionniyoq wakin runakunaqa, sonqonkuta rumiyachispankun, Jesucristopiqa mana creeyta munarankuchu. Hinaspan paykunaqa Señor Jesucristomanta yachachisqankupa contranpi maldecispa, llapallan chaypi kaq runakunapa ñawpaqninpi millaykunata rimayta qallariranku. Chayta uyarispanmi Pabloqa, Jesuspi creeq runakunapiwan, chay runakunamanta ayqerikuspa, huk lawman riranku. Hinaspan sapa p'unchaw huñunakuranku Jesucristomanta yachachinanpaq, Tirano sutiyoq runapa escuelanpi. 10Chay escuelapin Pabloqa ishkay wata hunt'a, Señor Jesusmanta yachachiran. Chaymi Asia provincia lawpi tiyaq llapallan runakunaqa, Señor Jesusmanta yachachikuyta uyariranku. Paykunamantan wakinqa Israel nacionniyoq runakuna karanku, wakintaqmi huk law nacionniyoq runakuna karanku. 11Diosmi Éfeso llaqtapi hatun milagrokunata ruwaran Pablontakama. 12Chaymi runakunaqa Pablopa tupayusqan pañuelokunata otaq p'achakunatapas apakuranku. Hinaspan paykunaqa onqosqakunaman chay cosaskunata churayuqtinku, paykunaqa sanoyaranku. Wakinñataqmi, chay cosaskunataqa demoniokunapa ñak'arichisqan runakunaman churayuranku; hinaqtinmi chay ñak'arichiq demoniokunaqa paykunamanta lloqsiran. 13Ichaqa Israel nacionniyoq wakin runakunan chay Éfeso llaqtapi purillarankutaq, demoniokunata runakunamanta qarqoyta munaspanku. Hinaspan Señor Jesuspa sutinta oqarispanku, khaynata niranku: —Pablopa willakusqan Señor Jesuspa sutinpin noqaqa kamachiyki, kay runamanta lloqsinaykipaq, nispanku. 14Chaytan ruwaranku Israel nacionniyoq sacerdotekunapa huknin kaq jefen, Esceva sutiyoq runapa qanchis wawankuna. 15Chaymi chay demonioqa contestaspa, khaynata niran: —Noqaqa reqsinin Jesustaqa, hinallataq Pablotapas. Qankunatan ichaqa mana reqsiykichishchu. Qankunari, ¿pitaq kankichís? nispa. 16Saynata nispanmi chay mana allin espiritupa kamachisqan runaqa, kasqan ratolla paykunaman saltayamuspa, alli-allinta maqaran. Hinaqtinmi paykunaqa q'alalla, hinallataq k'iri-k'irillaña ishkapakuranku. 17Chaymi Éfeso llaqtapi tiyaq Israel nacionniyoq runakuna, hinallataq huk law nacionniyoq runakunapas, cuentata qokuranku chaykuna pasasqanmanta. Hinaspan anchata mancharikuranku. Hinaqtinmi Señor Jesuspa sutintaqa anchata respetaranku. 18Hinaspanmi Jesuspi chayllaraq creeq ashka runakunaqa hamuspanku, runakunapa ñawpaqninpi willakuranku, Diosta manaraq reqsishaspanku, tukuy mana allin huchakuna ruwasqankumanta. 19Paykunamantan wakinqa layqakuna karanku. Hinaspan Jesucristopi creeruspanku, chay magia libronkuta apamuranku. Hinaspan runakunapa ñawpaqninpi chay layqa libronkuta k'anaranku. Chay libronkupa valorninqa pishqa chunka waranqa jornal qolqepa valorninmi karan. 20Saynapin Señor Jesusmanta allin willakuyqa ashka llaqtakunapi ancha atiywan willasqa karan. Chaymi ashka runakuna Jesucristopi creeranku. 21Chaykuna pasasqanpa qepantan Pabloqa piensaran, Macedonia provincia lawninta, hinallataq Acaya provincia lawninkunata muyuratamuspa, Jerusalén llaqtaman rinanpaq. Hinaspapas piensallarantaqmi chay Jerusalén llaqtamanta Roma llaqtaman rinanpaqpas. 22Hinaspan Pabloqa yanapaqnin Timoteota, hinallataq yanapaqnin Erastotawan ima Macedonia provincia lawman mandaran. Ichaqa Pabloñataqmi ashka p'unchawkuna Asia provincia lawpi qepakuran. 23Chay p'unchawkunapin Señor Jesusmanta allin willakuykunata willakusqankurayku, Éfeso llaqtapi ch'aqwata hatarichiranku. 24Chay ch'aqwataqa Demetrio sutiyoq runan qallarichimuran. Demetrioqa qolqemantan mamacha Artemisapa templon wasichakunata ruwaspa venderan. Hinaspan paypas, hinallataq yanapaqninkunapas ashka qolqeta ganakuranku. 25Chaymi Demetrioqa yanapaqninkunatawan, hinallataq pay hina oficioyoq kaq runakunatawan huñuspa, paykunata khaynata niran: —Runamasiykuna, qankunaqa yachankichismi kay diosninchispa imagenninta ruwasqanchiswan ashka qolqe ganakusqanchistaqa. 26Ichaqa rikusqanchisman, hinallataq uyarisqanchisman hinan, chay Pablo sutiyoq runaqa kay Éfeso llaqtanchispi runakunata diosninchispa contranpi hatarichishan. Saynallataqmi Asia provincia lawpi tiyaq runakunamanpas rimaspa nishan: “Runakunapa ruwasqan idolokunaqa manan cheqaq dioskunachu”, nispa. Chaymi ashka runakuna paypa rimasqanpi creeshanku. 27Ichaqa chay Pablopa yachachisqanqa manan allinchu kashan. Sayna kaqtinqa, kay ruwasqanchis negocionchis chinkaruqtinmi, fracasoman haykusunman. Saynallataqmi kay allin reqsisqa mamachanchis Artemisapa templonpas mana imaman tukuchisqa kanman. Sayna kaqtinqa, kay mamachanchispa hatun sumaq kayninmi mana imaman tukuchisqa kanqa. Qankunaqa yachankichismi, kay mamacha Artemisatan kay Asia provinciapi, hinallataq enteron mundontinpipas yupaychanku, nispa. 28Hinaqtinmi Demetriopa nisqanta uyariruspanku, chaypi kaq runakunaqa, anchata phiñakuspa, qapariranku khaynata: —¡Éfeso llaqtapi mamachanchis Artemisa kawsachun! nispanku. 29Hinaspan chay Éfeso llaqtapi runakunaqa ch'aqwata hatarichiranku. Hinaspan Pablopa puriqmasin Gayota, hinallataq Aristarcotawan presocharuspanku, huñunakunanku coliseo lugarman aparanku. Pablopa chay puriqmasinkunaqa, Macedonia provincia lawmantan karanku. 30Hinaqtinmi Pabloqa chay runakunapa huñunakusqan lugarman riyta munaran. Ichaqa Señor Jesuspi creeq runakunan mana dejarankuchu rinanta. 31Hinallataqmi chay Asia provinciapi wakin kamachiqkunapas, Pablopa amigonkuna kaspa, Pabloman encargamuranku, chay runakunapa huñunakusqan lugarman ama rinanpaq. 32Chay runakunapa huñunakusqan coliseo lugarpin hatun ch'aqwata hatarichiranku. Hinaspan wakin runakunaqa hukta rimaspa qapariranku; wakintaq hukkunata rimaspa qapariranku; wakin runakunañataqmi ichaqa, imapaqsi chaypi huñunakusqankutapas mana ni yacharankupashchu. 33Hinaqtinmi Israel nacionniyoq runakunaqa, Alejandro sutiyoq runata tanqaspa, llapallan runakunapa ñawpaqninman pasachiranku, Israel nacionniyoq runakunapa favorninpi rimananpaq. Chaymi Alejandroqa, makinta altoman oqarispa, llapallan runakunata upallachiyta munaran. 34Ichaqa Éfeso llaqtayoq runakunaqa cuentatan qokuranku, Alejandroqa Israel nacionniyoq runa kasqanta. (Hinaspapas paykunaqa yacharankun, Israel nacionniyoq runakunaqa chay mamacha Artemisapi mana creesqankuta). Chaymi paykunaqa yaqa ishkay hora hina qapariranku khaynata: —¡Éfeso llaqtapi mamachanchis Artemisaqa kawsachun! nispanku. 35Hinaqtinmi chay Éfeso llaqtapi kamachiq autoridadkunapa secretarion runaqa, chaypi kaq llapallan runakunata upallachispa, khaynata niran: —Kay Éfeso llaqtapi tiyaq wawqeykuna, llapallan runakunan yachanku, noqanchismi encargado kashanchis, kay hatun mamacha Artemisatapas, hinallataq templontapas cuidananchispaqqa. Hinaspapas noqanchisqa yachanchismi, kay mamachanchisqa cielomanta urayamusqanta. 36Chaytan noqanchisqa llapachallanchis allinta yachanchis. Chaytaqa manan ni pipas negaytaqa atinmanchu. Saynaqa upallaychisyá, hinaspa manaraq ni imatapas ruwashaspa, allinta piensariychis. 37Kay apamusqaykichis runakunaqa manan ni imatapas mamachanchis Artemisapa templonmantaqa suwakurankuchu, nitaqmi paypa contranpiqa ni ima mana allintapas rimarankuchu. 38Sichus Demetrio, hinallataq chay oficiopi llank'aqmasin runakunapas, pipa contranpipas quejakuyta munaspaqa, aswanyá juezkunaman rispanku quejakamuchunku, chaypi arreglamunankupaq. Chaypaqmi juezkunapas hinallataq autoridadkunapas kashanku. 39Sichus imamantapas arreglanaykichis kashanraq chayqa, llaqtata kamachiq autoridadkuna huñunakuqtinkuyá, chaypi arreglankichis chaykunataqa. 40Manan imapas kanchu kay ch'aqwakuna ruwanapaqqa. Aswanmi Roma nacionniyoq autoridadkunaqa noqanchispa contranchispi acusawasunman, kay ch'aqwakunamanta mana ni imaynatapas contestayta atiqtinchis, nispa. 41Kaykunata niruspanmi, chay secretarioqa, llapallan chaypi huñunasqa runakunata, wasinkuman ripunankupaq despedipuran.


text:
Rikch'aqyay
Rikch'aqyay icha Iwulusyun (evolución) nisqaqa huk ñawpa kawsaq rikch'aqmanta musuq, huk kayninkunayuq rikch'aqpa tukukuyninmi.
Charles Darwinpa nisqankamaqa llapa rikch'aq manas tiyaqlla kayninkunayuqchu, ichataq hukchakuq kayninkunayuqsi. Huk rikch'aqpi kawsaqpuraqa hayk'a aslla chikanyanakuq kikin kaqkunap kayninkunas. Huk kayninkunaqa manas allinchu, hukkunataq allinsi. Chay allin kayninkunayuq kikin kaqkunaqa kawsanqas, hukkunataq wañunqas, sallqa akllay (selección natural) nisqamanta.
Ancha riqsisqa rikch'aqyaymanta yachaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pacha kamay yachay (kriyasyunismu, creacionismo)


text:
Loading content ...
SANTKE,NEBRASKA. Taku Waste Okiya. Taku Sica Kipajin P. B. RIGGS, PUBLISHER VOLUME LIX NUMBER 3 March 1930 wokajuju kaSpapi sakpe TUWE ANPAOHOTONNA OTA ICAHYA Denmark be makoce cistinna qa he izo wan Europe waziyata opapun etanhan miniwanca en iyaye cin he dee. He etanhan nina Hca on naunHonpi Sni. Hen oyate unpi kin woya- watanka yamni sanpa kektopawinge opawinge zaptan makoca hen unpi. Unkitamakapi United States en wikcenma yamni akihde henaunkecapi. Denmark makoce cistinna eSta oyate en unpi kin aupaohotouna nina ota icaHyapi, tuktedan atokan henakeca icaHyapi Sni iyecen icahwicayapi. Anpaohotonna wiye kin hekta omaka en woyawa tanka wikcemna nom sam nom henakca icahwicayapi qa witka wiyopeyapi on mazaska woyawa tanka wikcemna nom icupi Hecen Denmark en anpaohotonna wiye otoiyohi mazaska wanji kamnapi kin he waunyakapi. PAHA SAPA HE EN WABAGOPI Paha Sapa He iyotan tanka he Rushmore eya cajeyatapi qa he wiyohinyanpata eciyatan kin inyan hca heca SduSduta qa nina suta. Hena eu Tunkansida wicayapi topa ite owica- kagapi kagopi en kagapi qa dena eepi, Washington, Jefferson, Lincoln qa Roosevelt. Tuu- kansidayapi Coolidge he is Uuited States en woyakapi on wicoie opawinge zaptau hen en owa kta ciu qa wicoie kin duia kago kagapi kte qa oowa hena nina tankihkinyan kte he cen on makiyutapi ota Sta tanyan yawa okihipi kte. SOUTH DAKOTA WAECON KIN South Dakota en maka obaspe denakeca woyawa tanka wikcemna yamni sam topa sam kektopawinge opawinge sakpe sam kektopa winge wikcemna yamni sam sakpe sam opawinge topa sanpa wikcemna napcinwanka sam wanji qa be etauhan 18,199,000 maka ospe henakeca en waicahyapi beca. Omaka iyohi hen waicahyapi qa mazaska oiyawa decetti $321,202,000 qa South Dakota mahtipi kin omaka wanji en taku icaHyapi kin wamnaheza iyutapi 91,200,000, aguyapi su iyutapi 30,175, 000, wayahota iyutapi 53,650.000, wayahota- hinsma iyutapi 19,250,000. Nakun South Dakota maliti kin ptewanuyanpi owiyopeye eciyatan omaka iyohi dena on wiyopeyapi ecee mazaska $154,631,000, qa he ican nakun asanpi wihdi, waskuyeea anpaohotonna qa witka heua wiyopeyapi ou mazaka $50,000, 000 hecen omaka iyohi icupi. South Dakota en oyate unpi kin 704,000 henakecapi qa be etan Dakota kin 23,010 henakecapi. LONDON EN WOOKIYE OMNICIYE TANKA YUHAPI Makaoyatepi zaptan kin dena London, England en wookiye omniciye tanka kin ekta wicaSta kaHniHyewicaSipi. Oyatepi dena eepi United States, France, Japan, Italy, qa England. Ito wanna okicize wata wanjidan kagapi kte Sni qa he okonwanjidan ohna iyayapi kta iyutapi qon hee. Ecin wahpaya wokajuju kin makoce en odota kajuj'ipi, teca kagapi qaiS tannina hena apiyapi hena on hececa. Hecen oyatepi dena takn kin hehanna inajin kta cinpi. DAKOTA DE OKIHIPI Dakota tamakapi en taku on mazaska kamnapi kta takudan awacinpi Sni tka wicasta nom de yutaninpi. Dena sunkakieiyapi qa Hepper ewicakiyapi qa makiyutapi wanji Mc Langhlin, S.D. etauhan tipi, Anpaohotonna kektopawinge zaptau sam opawinge zaptau yuhapi, qa witka kin anpetu iyohi kektopan- winge yamni sanpa opawinge sakpe icupi. Dena witka kin Hemani ohuakapi qa wiyohinyanpata tehan iyeyapi qa on mazaska odota kamnapi. Hekta wehan he en cinca cikcistinna kektopawinge wanji sanpa opawinge zaptan icahwicayapi. Qa kektopawinge zaptau sanpa opawinge zaptan de etanhan tona nina okadapi hena iwicacupi qa waniyetu opta awanwioayakapi. Uman hena owas wiyopev, icayapi. Unkan de sdonunyanpi, waniyetu en witka he tehiya yawapi qon hee. Heon mazaska ota kamnapi. SANTEE WOWAPI WAKAN ONSPEICICIYAPI KIN Dehan dena cpapi: Dakota iapi en 77, qa he etanhan 67 wicapi qa 10 win.yanpi. WaSicun iapi en 88, qa. lie etanhan 51 wicapi qa 37 winvanpi. Qa wauiyetu kin en wowapi waste eyapi "Certificate" heca kin wanna 17 wicakicupi, Wowapi Wakan woonspe Dakota iapi en'qa nom wasicuu iapi en. Dehan Wo wepi Wakan onspeiciciyapi kin Dakota iapi Cougrega'ional kin 33, Presbyterian kin 43, qa wanjidan Episcopal heca. Wowapi Wakan woonspe waSicun iapi en Congregational kiu 53, Presbyterian kiu 35. Wowapi Wnkan woonspe en onspeiciciyapi tukte en tipi kaSta, North qais South Dakota, Montana qa Nebraska qa Canada etanhan nonpapi Wanji Kansas etanhan, qa nonpa Oklobonia etan- banpi. Du woonspe en owasin.se Dakota hecapi, qa onge, Ree Gros Ventre, qa Mandan hecapi. Wasicuu winyan topa nakun opapi. John Wright. TANYEHCA YUOTANINPI SNI Hekta January Iapi Oaye en Mr. John Red- bull Wakpa Waste Inkpata Okodakiciye en wawahokunkiye kta eya wayaotaninpi qon he hecetu Sni, tka en wicasta wakau tawomuaye he econ kta on kahnigapi qon bee. Iapi Oaye. WOTANIN WAS IE KIN HOPI DAKOTA IAPI TAWAPI YUIESKAPI N-w York Wowapi Wakau kagapi okodakiciye kin wayaotanin qa wotanin waSte teca topa kin hena yuieskapi Eskimo iapi en Eskimo ovate Bristol mde qa Kuskokwin wakpa qa Alaska makobaSpe en yankapi bena qa nakun Hopi Dakota, Grand Canyon icabda ounyanpi qon he de nakaha Wowapi Wakan kin etan ban onspe icupi qa Hopi Dakota kiu iye iapi tawapi en yuieskapi qa de Dakota iapi iake yamni kin hee tka dena owas iapi toktokeca on it-ska wicakicagapi. Wowapi Wakan kaga United States en yankapi qon dehantu kin Wo wapi Wakan yuieskapi kin wicaceji toktokeca on iapi kiu opawinge sahdogan sam iyeya vu- ieskapi keya yaotaninpi. SANTEE WOONSPE IHUNNIPI TAKU ECONPI Mrs. Albert Mitchel (Elizabeth Nagel) Santee 1926 ihunni, dehan Cheyenne Agency owayazan tipi en oziiciya un qa cinca uman hduha i qa uman tokapa he Mrs. Lot Fraiier awanyaka. Cbarles LonedogBrooks, Santee 1907 ihunni, dehan Cheyenne Agency, S. D. wowapi kaga tokahan qa mazaska wicaqu beca. Mrs. Evelyn Arconge Schmidt, Santee 1914 ihunni, dehan Rosebud tukanSidan owayawa Mission, So. Dak. en be ciu hen hokSidan awanwicayaka. Jesse Rouillard, Santee 1920 ihunni, dehan Rapid City TukanSidan owayawa en wicoHan econ. Ben Brave, Jr. Santee 1926 ihunni, de waniyetu atkuku kin okiya Bridger, S. D. Isaac Halfred, Santee 1922 ihunni, dehan Wisconsin en maza ohna iapi kin heca en Htani. Mrs. Cora Rouillard Sweet. Sautee 1923 ihunni, dehan Cheyenne Agency, S. D. en hihnaku owavawa en mazanahomni awanyaka hen dehau un. Mary Powell State wayazanka token wica- kuwapi hen un qa he Custer, S. D. ikiyedau qa wowtipi ojuju tawa kin dee Sanator, S D. Ethel Frazier, Santee 1927 ihunni, dehantu kin ehake wauiyetu de Evanston owayazan- awanyaka onspeiciciye kte cin hduStan kta. Evanston, III. en. Edna Frazier, Santee 1927 ihunni, dehaiif Peun College, Oskaloosa, Iowa eu woonspe- wankautu en tokaheya opa qa taku iyotaa onspeiciciye cin he Mazaikan Kabotonpi (piano) hee. Silas Jumpingbull, Sautee 1929 ihunni, qa dehantu kin Olivet College en woonspe wau- kantu eu tokaheya opa Olivet, Michigan. George Wilson, Santee 1921 ihunni, de- ban Baptist wotanin waSte aya okodakiciye wan Albuquerque, New Mexico etu kin en Wotanin Waste aya heca. Jackson Ripley, Santee 1929 ihunni, dehan- n: kin Chicago en wakanhdi kicauyanpi woonspe wan en waouspeiciciye. Mr. qa Mrs. Christian Whipple, Santee 1922 qa 1928 ihunnipi, dehan Santee Skain Okodakiciye eu Wotaniu WaSte on Htanipi. Nora Antoine, Santee 1929 ihunni, dehan Santee Normal Training School eu wohe. Mrs. Rachel Keeler Renville, Santee 1929 ihunni, dehan St Paul en ti hde vauka. Wowapi Wakan Onspeiciciyapi Wowapi Wakan wowapi-otoksu ohna econpi qa Dakota iapi ohna.onspeiciciyapi kin he wanna etanhan akewanji hdustanpi, qa WaSicun iapi ohna nonpa hdustanpi, qa hena owasin Waa.yatanin Wowapi waste, Certificates beca, wicunqupi. WaSicun iapi ohna Wowapi Wakan woonspe hena sanpa token tona en Skanpi iyo- kipipi kta iwanun.yakapi qa Christian unpi tonipi kin en iwastepi kta. Dakota iapi ohna woonspe kin hena nakun piya unkagapi kta awauncinpi. Hececa kinhan tona en onspeiciciyapi skanpi sanpa iwaStepi kta qa wowacinye tawapi en sanpa tanyan econ wacinpi kta. Hekta waniyetu de opta koska ota woonspe kin de eciyatanhan tan.an econpi on wowacin.ve Hca skanpi. Wanna wetu wicoHan woecon kta owasin en unhipi qa hena en yaskanpi kta. Tuka mdoketu opta tohan onikanpi eca woonstwfkin wanji u.ya.yapi kta he olmi yeksu.vapi kta. Tuka i.ya.yotan ptanyetu ekta woonspe tm<en oHankoya i.yacupi qa wacin tanka yaskanpi qa woonspe i.valiuniiipi qa Certificates wan tokata i.yacu kta he nina waacannipi kta hee. Red. John Wr ght, Santee, Nebraska.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text: 1Ama runaspa ñawpaqellampichu cheqan kajta ruwaychej, paykunawan rikuchikunallaykichejpajqa; ajinata ruwajtiykichejqa, mana t'inkaykichej kanqachu janaj pachapi kashaj Tataykichejpa ñawpaqempi. 2Chayrayku qolqeta wajchasman qospaqa, ama cornetata ñawpaqeykipi waqachiychu, imaynatachus puraj uya runas sinagogaspi, callespi ima ruwanku runaswan allin qhawasqa kanankurayku, jinataqa. Cheqatapuni niykichej: Ñapis paykunaqa t'inkayojña kanku. 3Chayrayku wajchasman imallatapis qoshajtiyki, ama yachachunchu lloq'e makiyki imatachus paña makiyki ruwasqanta. 4Wajchasta pakayllamanta khuyay, jinataj pakaypi khuyasqaykita rikusoj Tatayki t'inkachisonqa. 5Diosmanta mañakuspaqa, ama puraj uyas jina kaychejchu. Paykunaqa sayaykukuspa, Diosmanta mañakunku sinagogaspi, plaza esquinaspi ima, runaswan rikuchikunankupaj. Cheqatapuni niykichej: Ñapis paykunaqa t'inkayojña kanku. 6Qanrí Diosmanta mañakunaykipajqa, cuartoykiman yaykuy; punkuykita wisq'aykamuspataj, pakaypi Tataykimanta mañakuy. Pakaypi mañakusqaykita rikusoj Tataykitaj t'inkaykita qosonqa. 7Diosmanta mañakuspaqa, ama kutipakuspa ashkhata parlaychejchu Diosta mana rejsejkuna jinaqa. Paykunaqa yuyanku uyarichikunankuta ashkhata parlasqankurayku. 8Ama qankunaqa paykuna jina kaychejchu. Tataykichejqa yachanña imaykichejchus pisisqanta, manaraj paymanta mañakushajtiykichej. 9Chayrayku qankunaqa kay jinata mañakunkichej: Janaj pachapi kashaj Tatayku, sutiyki jatunchasqa kachun. 10Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis. 11Sapa p'unchay t'antaykuta kunan qowayku. 12Juchasniykuta pampachapuwayku, imaynatachus noqaykupis contraykupi juchallikojkunata perdonapuyku, ajinata. 13Amataj saqeychu juchaman tanqasqa kanaykuta, astawampis, jark'awayku sajramanta, imaraykuchus Qampatamin reino, atiy, jatunchasqa kay ima, wiñaypa wiñayninkama. Ajina kachun. 14Sichus contraykichejta juchallikojkunata perdonankichej chayrí, ajinallatataj janaj pachapi kashaj Tataykichejpis juchasniykichejta pampachanqa. 15Runas contraykichejta juchallisqankutachus mana perdonankichej chayqa, Dios Tataykichejpis manallataj juchasniykichejta pampachanqachu. 16Ayunaspaqa, ama llakisqa kaychejchu, puraj uyas jinaqa; paykunaqa uyasninkuta uj jinayachinku ayunasqankuta runasman yachachikunankupaj. Cheqatapuni niykichej: Ñapis paykunaqa t'inkayojña kanku. 17Qanrí, ayunaspaqa, umaykita ñajch'akuy, uyaykitapis mayllakuy. 18Ama ayunasqaykita runas yachachunkuchu; pakaypi kashaj Tatallayki yachachun. Jinataj pakaypi ayunasqaykita rikusoj Tatayki t'inkaykita qosonqa. 19Ama kay pachapeqa qhapajyayta munaspa, kapuyniykichejta tantaychejchu, maypichus thuta k'utun, tukuy imapis qhorwariyapun, suwaspis perqasta jusk'uspa suwanku, chaypi. 20Astawanqa, tukuy kapuyniykichejta janaj pachapi tantaychej. Chaypeqa mana thutapis ni ismuypis tukuchinchu, nitaj suwas kanchu jusk'uspa suwanankupaj. 21Maypichá kapuyniykichej kashan, chayllapitaj sonqoykichejpis kanqa. 22Ñawiykeqa k'anchay jina cuerpoykipaj. Ñawiyki allin kajtenqa, tukuy cuerpoykipis k'anchayniyoj kanqa. 23Ñawiykitajchus mana allin kanman chayqa, tukuy cuerpoyki laqhapi kanqa. Chay qampi kashaj k'anchaytajchus laqhayapunman chayqa, imayna yana laqhapunitaj kanman chay laqhari. 24Mana pipis atinchu iskay patronesta ujllapi sirviyta, imaraykuchus ujninta chejnenqa, ujnintataj munakonqa; chayrí, ujninman k'askakonqa, ujnintataj qhesachanqa. Mana atinkichejchu ujllapi sirviyta Diosta, qhapaj kaytawan. 25Chayrayku niykichej: Ama phutikuychejchu kawsayniykichejmanta, mikhunaykichejmanta, ujyanaykichejmanta ima; amallataj phutikuychejchu imawanchus p'achallikunaykichejmantapis. Kawsayqa mana mikhunallapichu kashan, nitaj cuerpopis p'achallamantachu. 26Qhawariychej phawaykachaj p'isqosta. Paykunaqa mana tarpunkuchu, nitaj ruthunkuchu, nillataj pirwaspipis jallch'ankuchu. Chaywampis janaj pachapi kashaj Tataykichej paykunataqa mikhuchin. Manachu qankunaqa aswan munasqa kankichej p'isqosmanta nisqaqa? 27Mayqentaj qankunamanta anchata phutikuspapis, atinman uj t'ajllullatawampis sayayninman yapaykuyta? 28Imaraykutaj p'achamanta llakikunkichejri? Qhawariychej campo t'ikastapis, imaynatachus wiñasqankuta. Chaykunaqa mana llank'ankuchu, nitaj phushkankuchu. 29Cheqatapuni niykichej: Salomonpis tukuy qhapaj kaynimpi, manapuni ujnin t'ika jinallapis p'achallikorqachu. 30Chay campo qhora, kunan p'unchay kashan, q'ayataj hornoman wijch'usqa, chay qhoratapis Diosqa k'achituta p'achallichin. Pisi creeyniyoj runas. Manachu qankunapajqa aswan sumajtaraj ruwanqa? 31Chayrayku, ama phutikuychejchu: Imatataj mikhusun? Imatataj ujyasun? Chayrí imawantaj p'achallikusun? nispa. 32Diosta mana rejsej runasqa chay imasllata anchata mask'anku. Janaj pacha Dios Tataykichejrí yachanña chay tukuy imamanta pisichikusqaykichejta. 33Ñawpajtaqa Diospa reinonta, cheqan kaynintawan mask'aychej, chay tukuy imatataj yapata jina Dios qosonqachej. 34Ama phutikuychejchu ari, q'aya p'unchaymanta, imaraykuchus q'aya p'unchayqa pay kikinmanta llakiyniyoj. Sapa p'unchaypa llakiynenqa chay p'unchayllapaj kachun.


text:
Pakaqi pruwinsya
Pakaqi pruwinsya icha Pakajaqi pruwinsya (aymara simipi: Pakaqi jisk'a suyu / Pakaxi jisk'a suyu; kastilla simipi: Pacajes) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kuru Kuru llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Anallaqsi - Kunturiri rit'i urqu - Laram Q'awa
- Mayukuna: Achuta mayu - Huchusuma mayu - Mawri mayu
- Quchakuna: Aripunu qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Jach'a Phasa pukara


text:
Luísa Diogo
Luisa Dias Diogo sutipaq warmiqa (* 11 ñiqin ayriway killapi 1958 watapi paqarisqa Maputo (Musambik) llaqtapi - ) Musambikpi pulitiku.
2004 watamanta ñawpaq kuti Musambikpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: [[ ]]
Wawakuna:
Yachaywasi:
Alma mater:Eduardo Mondlane Yachay suntur (Maputo).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luísa Diogo.
- Council of Women World Leaders (inlish simipi)
- BBC News (inlish simipi)


text:
Aya Sophiya
Aya Sophiya (grigu simipi: AYίa Eoφίa, Turkiya simipi: Ayasofya Müzesi) nisqaqa Turkiya mamallaqtapi, Istanbul llaqtapi, huk mawk'a inlisyam, suqta kaq pachakwatapi wasichasqa.
1453 watapi Bisantyup puchukasqankama Orthodoksya Inlisyap chawpinsi karqan. Turkukuna atiparqaspan, miskitaman hukcharqan.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aya Sophiya.


text:
Ch'uya Ispiritu
Ch'uya Ispiritu (Chuya Espiritu),[1] Ch'uya Ahayu (Ch'uwa Ajayu)[2] icha Santu Ispiritu (Santo Espiritu,[3] grigu simipi: ΆYιov Πveύua [Ágion Pneúma], latin simipi: Spiritus Sanctus, kastilla simipi: Espíritu Santo) nisqaqa kristiyanu iñiypi iñiq runakunata pusaq Dyuspa ispiritunmi, Kimsantin Dyuspa huk rikch'aynin (uπόσtaσις [ypóstasis]) kaspa.
Dyuspa Simin Qillqa Ch'uya Ispiritumanta kaykunatam willawanchik:
Jesus bawtisasqa kaptin, Yaya Dyus Ch'uya Ispirituta urpita hina Churinman kacharqan (Lukas 3:22 ).
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Qosqo qheswa simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'uya Ispiritu.


text: 1Señor Diosníy, munakuq kasqaykitan takishallasaqpuni, hunt'aq kasqaykitan miray-mirayman willashallasaqpuni. 2Munakuyniykiqa wiñaypaqmi takyan, hanaq pacha hinan hunt'aq-kayniykiqa sayan, chaytaqa willashallasaqpunin. 3Qanmi nirqanki: Akllakusqay reywanmi rimanakurqani, kamachiy Davidmanmi prometerqani: 4Wiñay-wiñaypaqmi mirayniykikunata takyachini, kamachikuy tiyanaykipin kamachikushallanqapuni, nispa. 5Señor Diosníy, hanaq pachan musphana ruwasqaykikunata takin, hunt'aq-kayniykitan ch'uya runakunaq huñunakuyninpi takinku. 6¡Manan pipas hanaq pachapi Señor Dios hinaqa kanchu! ¡Manan pipas dioskunaq wawankuna ukhupi Señor Dios hinaqa kanchu! 7Diosníy, hatun huñunakuypi ch'uya runakunan manchakusunkiku, sinchi manchakuymi hayk'an muyuriqniykipi kaqkunapaq kanki. 8Tukuy-atiyniyoq Señor Diosníy, manan pipas qan hina atiyniyoqqa kanchu, Señor Diosníy, tukuypin hunt'aqllapuni kanki. 9Qanmi lamar-qochaq phiñakusqanta samp'ayachinki, sayarimuspa phoqchiqesqankunatapas sayachinki. 10Qanmi ayata hina lamar-qocha phiña animal Rahabta sarurparirqanki, kallpasapa makiykiwanmi awqaykikunata ch'eqechirqanki. 11Hanaq pachapas kay pachapas qanpakaman, qanmi teqsimuyutapas kamarqanki, chaypi tukuy imaymanatapas ruwarqanki. 12Qanmi wichaytapas uraytapas kamarqanki. Tabor orqopas Hermón orqopas kusisqallañan qanman takinku. 13Kallpasapan makiykiqa, atiyniyoqmi, atipaqmi paña makiykiqa. 14Chaninchaspan allinta ruwaspan kamachishallankipuni, munakuywan hunt'aq-kaywanmi puriysisunki. 15Señor Diosníy, kusisamiyoqmi fiestapi kusisqa yupaychamuqniyki llaqtaqa, kusisamiyoqmi k'anchayniykiq k'anchaykusqan puriqqa, 16qanwanmi kusikushallanpuni, chaninchayniykiwantaq q'ochukun. 17Qanmi may allintapuni llallichiwankiku, munakuwankikun chaymi atipachiwankiku. 18Señor Diosniy, qanmi hark'aykuwaqniykuqa kanki, Israelpa ch'uya Diosnin, qanmi reyta churapuwarqankiku. 19Chaypachan hunt'aq kamachiykikunaman rikhuriypi rimapayaspa nirqanki: Llaqtay ukhumantan huk kallpasapata yanaparqani, llaqtay ukhumanta akllakusqaytan hatuncharqani. 20Kamachiy Davidtan tarirqani, ch'uya aceiteywanmi rey kananpaq hawirqani, 21paytaqa yanapashallasaqpunin, atiyniywanqa kallpachashallasaqpunin. 22Manan awqankunaqa payta llallinqachu, manan millay runakunaqa payta atipanqachu. 23Aswanpas ñawpaqenpin awqankunata sarusaq, pay cheqnikuqkunatan wañuchisaq. 24Paytaqa munakushallasaqpunin, paypaqqa hunt'ashallasaqpunin, llallinanpaqqa yanapashallasaqpunin. 25Kamachikuynintapas hatunyachisaqmi lamar-qochamanta Eufrates mayukama. 26Paymi waqyakamuwanqa: Qanmi taytayqa kanki, qespichiwaqniymi, hark'aykuwaqniymi kanki, Diosniymi kanki, nispa. 27Ñoqataq phiwi churiyman payta tukuchisaq, kay pacha reykunaq qollananman tukuchisaq. 28Tukuy tiempon payta munakusaq, paywan rimanakusqaypas allintan takyanqa. 29Mirayninkunataqa wiñaypaqmi takyachisaq, kamachikuynintaqa hanaq pachata hinan takyachisaq. 30Wawankunataqchus yachachisqay simita saqepunqaku, manataq kamachisqay simikunaman hinachu kawsanqaku, 31kamachikuyniykunatachus sarunchakunqaku, manataq kamachikusqaykunata kasunqakuchu chayqa, 32mana kasukusqankumantan k'aspiwan wanachisaq, huchallikusqankumantan hasut'iwan muchuchisaq. 33Chaypas Davidtaqa munakushallasaqpunin, paypaqqa hunt'ashallasaqpunin. 34Manan rimanakusqaytaqa yanqayachisaqchu, manan rimarisqaytaqa p'akisaqchu. 35Huk kutillatan wiñaypaq ch'uya-kayniypi prometerqani: Manan Davidman llullakusaqchu, nispa. 36Mirayninkunataqa wiñaypaqmi takyachisaq, kamachikuyninqa intiq k'anchashanankaman kashallanqapuni. 37Kamachikuyninqa killa hinan wiñaypaq takyanqa, hanaq pachapi cheqaq testigo hinan kanqa, nispa. 38Chaypas kunanqa hawisqayki reytan wikch'urqanki pisicharqanki, paypaqmi phiñakurqanki. 39Kamachiykiwan rimanakusqatan p'akirqanki, coronantan pampaman wikch'urqanki. 40Llapa perqantan q'asarqanki, pukarankunatan raqay-raqayman tukuchirqanki. 41Ñanta hayk'an puriqkunan ima munasqankuta llat'ananku, qorpan suyukunan payta asipayanku. 42Awqankunatan hatuncharqanki, llapa awqankunatan kusichirqanki. 43Ñawch'i espadantan hallmuyachirqanki, awqa-tinkuypin mana kallpacharqankichu. 44Ancha atiynintan chiriyachipurqanki, kamachikuy tiyanantan pampaman wikch'urqanki. 45Waynallaraq kamachikushaqtan qolluchirqanki, ahinatan payta sinchita p'enqachirqanki. 46Señor Diosníy, ¿hayk'aqkamataq pakakunki? ¿Wiñaypaqchu pakakunki? ¿Nina hinachu k'arak phiñakusqayki rawrashallanqapuni? 47Señor Diosníy, pisi p'unchaylla kawsayniyoq kasqayta yuyariy. ¿Yanqapaqchu runataqa kamarqanki? 48¿Pi runataq mana wañuspa kawsan? ¿Wañuy-pachaq atiyninmanta kawsayninta kacharichinqachu? 49Señor Diosníy, ¿maytaq ñawpa munakuyniykiri? ¿Maytaq Davidman prometesqayki hunt'aq-kayniykiri? 50Señor Diosníy, yuyariy imaynatachus kamachiykita k'amiwasqankuta, askhallaña mana iñiyniyoqkunaq k'amiwasqankutan muchushani. 51Señor Diosníy, chhaynatan awqaykikunaqa k'amiwanku, chhaynatan akllakusqayki reyta sapa kutilla k'aminku. 52Wiñaypaq Señor Diosqa saminchasqa kachun. ¡Amén!


text:
Ahmad Tejan Kabbah
Alhaji Ahmad Tejan Kabbah (sirbya simipi: Бopиc Taдић) sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin hatun puquy killapi 1932 watapi paqarisqa Pendembu llaqtapi - 13 ñiqin pawqar waray killapi 2014 watapi wañusqa Freetown llaqtapi ) huk Sierra Leone mama llaqtap musiku yachachiq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Patricia Kabbah / Isata Jabbie Kabbah.
Churinkuna (5): Mariama, Abu, Michael, Isata wan Tejan Jr.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ahmad Tejan Kabbah.