text:
Yawar
Yawar nisqaqa sirk'anchikkunapi puka, yaku hina ukhu yawrim.
Sunqum yawartaqa sirk'akunanta tanqan. Yawar muyuriy nisqapi kurkunchikpi sirk'akunanta muyupayaspa kurkup kawsaykuqkunata muksichaqwan mikhuna imayaykunawan ñukyuykun, chimlasayta, q'upa imayaykunata apaykuspa.
Yawarqa manam puriqllachu, yaku hinallachu. Kay yawarpi kawsaykuqkunam kan:
- Puka yawar kawsaykuqkuna (erythrocytes): Surq'anpi wayra pachamanta yawarman hamuchkaq muksichaqta yawar puka nisqa imayaywan hap'iykun.
- Yuraq yawar kawsaykuqkuna (leucocytes): Mana allin kaqkunata, wamaq imakunatam tukuchin, ahinataq añakikunata.
- Yawar llukllunachakuna (thrombocytes): Yawarta k'irikunapi tikayachin.


c: text/html

text:
Tupaq Amaru iskay ñiqin
Tupaq Amaru iskay ñiqin sutinchasqapas José Gabriel Túpaq Amaru icha Husiy Gawriyil Kunturkanki (José Gabriel Condorcanqui), sutiyuq runaqa (19 ñiqin pawqar waray killapi 1738 watapi paqarisqa Tinta llaqtapi, Qanchi pruwinsyapi icha Surimana llaqtapi, Tupaq Amaru listritupi, K'anas pruwinsyapi, Qusqu suyupi; 18 ñiqin aymuray killapi 1781 watapi wañusqa Qusqu llaqtapi), huk piruwruna qhichwa rimaq ankallis karqan.
Husiyqa 25 ñiqin aymuray killapi 1760 watapi, 22 watayuqsi kaspa, Nuestra Señora de la Purificación sutiyuq inlisyapi Surimana llaqtapi 16 watayuq Mikayla Bastidastawansi kasarakurqan. Kimsa churinsi karqan, Hipólito (1761), Mariano (1762), Fernando (1768) sutiyuq.
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1780 watapi ankallikurqan.
Mana atiptinsi, 1781 watapi Ispañulkunaqa Tupaq Amaruta Yanaurqup mach'ayninkunapi hap'ispa Qusqu llaqtata apaspa chaypis sipirqanku, chaymantataqsi Hipólito sutiyuq kuraq churintawan, Mikaylatawan, Tumasa Titu Kuntimaytatapas. Fernando sutiyuq sullka churinsi taytamamanpa wañuyninta rikurqan. Makinpita, chakinpita wataykur, tawa kawalluwan sutayarqan tawan kuchukunaman. Mana wañuptin piqanta ruquyarqan. Achkaman aychanta tullunta ruquskir aypuyarqan llaqtan llaqtan. Limaq piruw runakuna mana intuyaranchuu, icha kusikuryaqan uywatanaw wanuchiyanqanta.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tupaq Amaru (huk ñiqin)
- Tupaq Amaru (kinsa ñiqin)
- Inkarrí
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Educared (kastilla simipi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gracias a Dios (Unduras) suyu
Gracias a Dios suyu (kastilla simipi: Departamento de Gracias a Dios), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Lempira.
16 997 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 28 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
88 314 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gracias a Dios (Unduras) suyu.


text:
Wiksayay
Wiksayay icha Chichuyay nisqaqa yumasqa warmip icha china uywap mama tukukuyninmi, kismanpi wawanpa wiñayninpas.
Warmip runtuchan yumasqa kaptin, warmi wiksayaspa wiksayuq icha chichu warmim tukukun. Kismanpi musuq runacham wiñarin. Chay runayaq wawachaqa thamin nisqapim kawsachikun mawap yawarninmanta kikinpa yawarninman. Yumasqamanta isqun killa pacha, warmiqa wawachanta wachanmi.
China ñuñuq uywakunaqa warmi hinam wiksayan, kikinpa chichu pachan yallisqa wachaspa. Runap chichu pachaqa isqun killam.


text:
Richard Willstätter
Richard Martin Willstätter sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1872 watapi paqarisqa Karlsruhe (Alimanyapi) llaqtapi - † 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1942 watapi wañusqa Locarno (Suwisa) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1915 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Richard Willstätter, Mama: .
Alma mater: München Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1915
- "On plant pigments" Conferencia Nobel de Richard Willstätter
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Richard Willstätter.


text:
Rik'in Windows 10, Microsoft xuk'üt ri Edge rokik'amaya'l richin nujunamaj ri' kik'in Firefox chuqa' Chrome, ri nub'än chi k'o pe chi kipam k'ïy k'ayin taq kematz'ib'. Man ke ta ri' k'ayew xub'än chi kiwa ri okisanela' richin xkik'äm ruma ri' Microsoft xrelesaj rutzijol chi xuch'öb' chik richin nrelesaj chik pe Edge, achi'el jun okik'amaya'l k'o ruxe'el rik'in Chromium jun jaqäl rub'itz'ib' rokik'amaya'l Google. Pa nab'ey rik' 2020, Edge petenäq chi rij Chromium richin Microsoft xeruk'ëx ri taq ruwäch Edge. Estape' ri Edge k'o ruxe'el rik'in Chromium richin Google jumolaj taq b'anikil nujäl ri' rik'in ri Chrome okik'amaya'l rik'in ri rokik'amaya'l Google.
Wawe' niqajunamaj ri Firefox Browser rik'in Microsoft Edge petenäq chi rij Chromium pa ruwi' richinanem, rokisaxik chuqa' ruk'wanem, richin yatqato' richin nino' pan awi' achike' okik'amaya'l ütz nub'än chawäch ruma ri asamaj chuqa' arayib'al.
Jikomal chuqa' Ichinanem
Edge ximïl rik'in ri runuk'b'itz'ib' Windows 10 chuqa' nisamäj pa jun jech'un k'ojlib'äl, ri nuq'ajuj chi yerujech'uj ri taq cholkema' chuqa' man nuya' ta q'ij chi ke ri itzel taq cholkema' nikinachaj ri akematz'ib'. Ruk'wan SmartScreen samaj ri nunik'oj kib'anikil ajk'amaya'l taq ruxaq ye'atz'ët chuqa' yeruq'ät ri ajk'amaya'l ruxaq yeq'eleb'en. Richin nunük' ri ichinanem, Edge nuya' q'ij chawe nawokisaj pi'ometriko' taq tzij o jun PIN rik'in Edge Hello pa ruk'exel ri ewan taq tzij richin ri rujikib'anik pa k'amab'ey.
Pa Firefox, mal niqana' ruma niqachajij ri kijikomal chuqa' ri kichinanem ri okisanela'. Ri runa'ojil ichinanem ch'ajch'öj chuqa' man k'ayew ta nino' pan awi'. Ruma ri' niqasamajij richin chi man k'ayew ta chuqa' anin nisik'ïx. Rik'in ri Rutzil Chajinïk chuwäch Ojqanem, ri tzijïl wi pe, pa ruyonil yeruq'ät + 2000 ojqanela'. Ri ojqanela' e ja ri ko'öl taq ruch'akulal b'itz'ib' ri nikitojtob'ej nikimöl ri nikib'än pa jalajöj ajk'amaya'l taq ruxaq richin nikinük' jun nuk'ül chuqa' cholel wachib'äl chawij, chi ri' nuk'üt ri awichinanem, akuchi' nuk'üt jeb'ël taq eltzijol.
Ri Richinanem Chajinïk nuk'üt chawäch ri ojqanela' chuqa' taq cookie ri kitojtob'en kiya'on kan ri taq ruxaq chuqa' ja rupe' e ruq'aton ri Firefox.
Pa Firefox, ri Ichinan Okem pa K'amaya'l pa ruyonil nuyüj ri awetamab'al richin okem pa k'amaya'l achi'el ri ewan taq tzij, taq cookie chuqa' ri natab'äl, akuchi' majun retal nuya' kan toq nutz'apij molojri'ïl. Ja ri Edge nutz'ib'aj ri runatab'al okem pa k'amaya'l toq k'o pa ichinan rub'anikil (“InPrivate” rub'ina'am), ri man k'ayew ta nitz'uk ri runatab'al awokem pa k'amaya'l, estape' we ri awokem pa k'amaya'l xb'an pa jutaqil b'anikil o pa rub'anikil InPrivate.
Chi ka'i' okik'amaya'l e junam chi rij ri newäx rusik'ixik tzij. We ri ichinanem chuqa' ri ch'ajch'ojil yalan e k'atzinel pa k'amab'ey chawäch, yalan ütz nub'än chawäch ri Firefox.
Rokisaxik:
Firefox jun anin chuqa' jaqäl rub'itz'ib' okik'amaya'l, ri nuq'ejuj chi ri okisanel nitikïr nub'än runuk'ulem ri retamab'al rokem pa k'amaya'l rik'in jalajöj rub'anikil. Firefox chuqa' nuya' q'ij chi re man jutaqil ta okisanel k'ïy jalajöj rub'eyal richin nub'än runuk'ulem ri ruk'amab'ey okisanel toq nrokisaj jalajöj wachinel chuqa' runuk'ulem rukajtz'ik samajib'äl. Ruma chi ri qokik'amaya'l jantape' jaqäl rub'itz'ib' e k'ïy qojqanela' ütz kina'oj, ri kitz'ukun nïm ruwujb'al taq tz'aqat chuqa' taq ruk'amal okik'amaya'l.
Qitzij chi ri Edge xq'ax pa rucholxe'el Chromium ri yalan nïm rokisaxik ri prosesa'or nub'än, xtawoyob'ej chi eqal nisamäj achi'el toq k'ïy taq cholkema' yesamajïx. Po rik'in ri rucholxe'el Chromium ruk'amon pe jun nïm kiwujb'al taq k'amal achi'el chuqa' jun nïm jeb'ël runuk'ulem ruk'amal okisanel, ri man ruk'wan ta Edge toq k'a man q'axan ta pa Chromium.
Edge e k'o jujun jeb'ël taq rub'anikil ruk'amal okisanel, achi'el ri nab'ey rutzub'al ruwi', ri man k'ayew ta nikib'än richin yekanöx ri jaqon taq ruwi' toq k'ïy e'ajaqon. Jun chik jeb'ël rub'anikil kik'in ri ruwi', nuya' q'ij chawe ye'ajech'ej ri tzijon taq ruwi' man ye'awokisaj ta chuqa' man nawajo' ta chi ye'atz'apij.
Firefox nuk'üt jun k'amal rik'in ruq'axik ruwi', ri nub'än chi wachel ri retamab'al ruwi' chuqa' kotz'öl nuq'axaj pa ruk'exel nuch'utinisaj pa jun ruwachib'al ruxaq. Chuqa' toq najäq jun k'ak'a' ruwi', ri Pocketqasamaj yeruchilab'ej taq cholna'oj chuqa' nïm taq rupam chawe. Chuqa' rik'in ri Pocket, yatikïr nayäk xa rik'in jupitz', ri taq cholna'oj, taq silowäch chuqa' ch'aqa' chik taq rupam, richin k'a nasik'ij na.
Firefox chuqa' Edge nikiya' jeb'ël taq rub'anikil richin yasik'in. Rik'in Firefox, xa xe nachäp ri ko'öl wachib'äl k'o pa rukajtz'ik kanoxïk richin chi ri okik'amaya'l yeruyüj ri man e ütz ta taq ch'akulal richin nuk'üt chawäch ri cholna'oj pa jun ch'ajch'öj rub'anikil. Pa Edge xa xe k'o chi nachäp ri ruwachib'al ch'utikwuj richin natz'ët jun ch'ajch'öj ruk'amal okisanel chuqa' man k'ayew ta nisik'ïx.
Firefox ruk'wan chuqa' k'ïy b'anel taq samaj, achi'el Ützirisan Chajinïk chuwäch Ojqanem, jun chapoj ruwa', kitaqik nïm taq yakb'äl chuqa' ch'aqa' chik.
Pa rutikirib'al, Firefox k'o ch'aqa' chik rusamaj etz'aqatisan pa okik'amaya'l, ri man k'ayew ta niqasäx. Estape' chi ka'i' okik'amaya'l k'ïy kitz'aqat chuqa' kik'amal k'o, ri ruk'amonïk Edge rik'in ri Chromium richin Google ri nuya' rutzil chi rij ri k'iyiliem.
K'wayel:
Rik'in Internet Explorer, Microsoft xretamaj achike okik'amaya'l man wachel ta ruma ri' xub'än chi ri Edge tiwachin pa iOS, Android, Windows, macOS, chuqa' niwachin yan pa Linux.
Firefox k'o pa iOS, Android, Windows, macOS, chuqa' Linux k'ïy yan chik juna'. Achi'el oyob'en rik'in xab'achike k'ak'a' okik'amaya'l, Firefox nuya' q'ij chawe natikirisaj molojri'ïl rik'in jun sipan rub'i' taqoya'l chuqa' yexim taq tzij achi'el ri ewan taq tzij, runatab'al okem pa k'amaya'l, taq yaketal chuqa' jaqäl taq ruwi' chi kikojol ri akematz'ib', ch'utikematz'ib' chuqa' oyonib'äl. Chuqa' nuya' q'ij ri ximoj chi kikojol taq cholxe'el.
Edge chuqa' nuya' q'ij yatok pa rub'i' ataqoya'l richin Microsoft tz'ib'an b'i'aj chuqa' nitikirisäx molojri'ïl richin yexïm taq ajowab'äl, natab'äl, ewan taq tzij chuqa' chi kikojol akematz'ib' chuqa' taq okisab'äl richin iOS o Android.
Chi jun Tojtob'enïk
Achi'el k'ïy ruchuq'a' kematz'ib'il nrokisaj ri Edge samajin pa Chromium rub'anon ri rusamaj chuqa' kib'anikil ri okisanela'. Po k'ïy k'o chi nuya' rutzijol pa ruwi' ri ruchajixik richinanem okik'amaya'l. Rik'in ri qa tojtob'enïk, Firefox yalan jeb'ël chi kiwa ri okisanela' richin tikokisaj, man xa xe ta chi rij ri rusamaj k'o ri ruch'ajch'ojil xa chuqa' chi rij ri kitzij okisanela' nimol chuqa' achike rokisaxik nib'an. Ruma ri nab'ey qak'aymoloj ja ri Mozilla, jun moloj majun ch'akoj rojqan, ri nisamäj chi rij ri ichinanem chuqa' rosq'opixik ri k'amaya'l nub'än chi junwi' ri narayib'al chi rij ri taq kitzij okisanela'.
Pa ruk'isib'äl tzij, niqachilab'ej rokisaxik ri Firefox, ri utziläj okik'amaya'l chawäch ja ri ütz nusamajij arayib'al chi rij kik'amonik k'amal, kichinaxik rusamajib'al okem pa k'amaya'l, anin, ichinanem chuqa' jikomal.
Ri taq junamaxïk xeb'an wawe', xeb'an rik'in ri kinuk'ulem kik'amon pe chuqa' ri taq ruwäch xe'elesäx pe richin ri okik'amaya'l ke re':
Firefox (81) | Edge (85)
Re ruxaq nik'ëx pa taq ik' rik'in nik'aj richin yek'ut ri ruk'isib'äl taq ruwäch po rik'in jub'a' man jutaqil ta nuk'üt ri ruk'isib'äl taq ruwäch.


text: La psicosis epiléptica, modelos neurobiológicos e implicancias farmacológicas Re su men La re la ción exis ten te en tre las psi co sis del ti po de la es qui zo fre - nia y la epi lep sia con ti núa hoy sien do con tro ver ti da, pe se a los avan ces rea li za dos en la ma te ria. Por un la do exis ti ría un an ta - go nis mo en tre am bos pro ce sos, don de las cri sis epi lép ti cas pa - re ce rían pro te ger del de sa rro llo de la psi co sis y por el otro un ago nis mo en el cual la epi lep sia se com por ta ría co mo un ele - men to fa ci li ta dor de la apa ri ción de la psi co sis. En es ta re vi sión nos avo ca re mos a de fi nir las ca rac te rís ti cas clí ni cas y fi sio pa to - ló gi cas de los di fe ren tes ti pos de psi co sis que se ma ni fies tan en al gu nos pa cien tes epi lép ti cos, en par ti cu lar aque llos con epi - lep sia del ló bu lo tem po ral (ELT), for ma de epi lep sia mas re la - cio na da con el de sa rro llo de psi co sis y otros tras tor nos psi quiá - tri cos gra ves, y a la re la ción de és tos con los fár ma cos an tie pi - lép ti cos. Pa la bras Cla ve • Psi co sis • Epi lep sia • Nor ma li za ción for za da • Nue vos an tie - pi lép ti cos. In tro duc ción Las epi lep sias cons ti tu yen en fer me da des neu ro ló gi cas don de la pa to lo gía psi quiá tri ca es de fre cuen te apa ri ción. Se des cri be una ma yor in ci den cia de tras tor nos con duc tua les en los pa cien tes epi lép ti cos que en la po bla ción ge ne ral, pu dien do apa re cer a lo lar go de la evo lu ción de es ta en fer me dad, tras tor - nos afec ti vos, tras tor nos de an sie dad, pro ble mas de con duc ta, tras tor nos de la per so na li dad y di fe ren tes ti pos de psi co sis (14,12). En es ta re vi sión nos abo ca re mos a tra tar el ca so par ti cu lar de las psi co sis epi lép ti cas, que han si do su je tas a di ver sas con tro - ver sias, y que aún en nues tros días se po ne en du da la exis ten - cia de es te ti po de iden ti da des, y si cons ti tu yen o no lo mis mo que las for mas pu ra men te psi quiá tri cas, idio pá ti cas o en dó ge - nas. Su es tu dio nos per mi ti rá ahon dar en los me ca nis mos sub - ya cen tes, res pon sa bles de la sin to ma to lo gía psi có ti ca, y avan zar en el co no ci mien to de las ba ses fi sio pa to ló gi cas de la es qui zo - fre nia y de más psi co sis idio pá ti cas. En es te tra ba jo nos re fe ri re mos al con cep to de psi co sis con un al can ce am plio del tér mi no, que in clu ye las di ver sas for mas clí - ni cas de psi co sis, des de los cua dros agu dos con fu sio na les a las for mas cró ni cas si mi la res a la es qui zo fre nia. Epidemiología Los es tu dios epi de mio ló gi cos rea li za dos so bre po bla cio nes de pa cien tes epi lép ti cos en con tra ron una ma yor in ci den cia de psi - co sis que la es pe ra ble, su po nien do a am bos tras tor nos in de pen - dien tes en tre sí. Por otro la do los des cu bri mien tos re cien tes so - bre al gu nos as pec tos neu ro bio ló gi cos de la epi lep sia y de la es - qui zo fre nia, obli gan a una re vi sión de los me ca nis mos in vo lu - cra dos en la aso cia ción de am bas pa to lo gías. El ries go in di vi dual de de sa rro llar psi co sis, no es el mis mo pa - ra to dos los pa cien tes epi lép ti cos. Exis ti ría un pa trón de pre sen - ta ción no ho mo gé neo de las psi co sis se gún los da tos es ta dís ti - cos. Los es tu dios epi de mio ló gi cos más re cien tes, en con tra ron un al to por cen ta je de psi co sis (19 a 27%) en tre los pa cien tes con tro la dos por cen tros es pe cia li za dos en epi lep sia. Sin em bar - go, la pro por ción de pa cien tes con psi co sis fue sig ni fi ca ti va - men te me nor en cen tros no es pe cia li za dos de aten ción mé di ca ge ne ral, acer cán do se a la in ci den cia de psi co sis en la po bla ción ge ne ral ( 0,7 a 7 %) (39). Den tro de los di fe ren tes sub ti pos de epi lep sia, las epi lep sias del ló bu lo tem po ral (ELT) son las for mas mas fre cuen te men te aso - cia das con tras tor nos psi quiá tri cos en ge ne ral y psi co sis en par - ti cu lar (14,25,31,36). Se gún los re sul ta dos de es tu dios com pa ra ti vos en tre los di fe ren - tes ti pos de epi lep sia, el de sa rro llo de psi co sis pue de ob ser var - se en di fe ren tes for mas de epi lep sia, pe ro la fre cuen cia de es ta aso cia ción es sig ni fi ca ti va men te ma yor pa ra las ELT. En un es - tu dio rea li za do so bre un to tal de 1.285 pa cien tes epi lép ti cos, se en con tró que un 24,3% de los pa cien tes con ELT, pre sen ta - ban al gún ti po de anor ma li dad psi quiá tri ca ex clu yen do la de bi - li dad men tal. La fre cuen cia de es ta dos psi có ti cos fue del 14,1% en tre los pa cien tes con ELT, y de so lo el 3%, en tre los pa cien tes con epi lep sia ge ne ra li za da idio pá ti ca (EG) (37). Es tos ha llaz gos ya ha bían si do des crip tos por au to res co mo Sla ter y Beard, quie nes en con tra ron que 55 de los 69 pa cien tes es tu - dia dos con psi co sis si mil es qui zo fré ni ca, pre sen ta ban el fo co epi lép ti co a ni vel tem po ral (34). Ade más de las di fe ren cias en cuan to a la fre cuen cia de apa ri - ción de es ta dos psi có ti cos, se des cri ben di fe ren tes for mas clí - ni cas de pre sen ta ción en tre los dis tin tos ti pos de epi lep sia. En un es tu dio en el que se ana li za ron las ca rac te rís ti cas clí ni cas di fe ren cia les de la psi co sis de sa rro lla das en tre pa cien tes con ELT y EG, se de tec ta ron di fe ren cias clí ni cas en tre am bos gru - pos. Los pa cien tes con ELT y psi co sis pre sen ta ron ma yor du ra - ción de los epi so dios psi có ti cos, ma yor ten den cia a la cro ni ci - dad, y ma yor in ci den cia de sín to mas po si ti vos co mo alu ci na cio - nes y de li rio, que los pa cien tes con EG (1). Características clínicas de las psicosis epilépticas El pri mer ca so de psi co sis pos tic tal fue des crip to en 1908 por Ku re y en 1936, Grul he las de fi nió co mo psi co sis or gá ni cas. En el año 1942 Mi tu da des cri bió en un sub gru po de pa cien tes con es qui zo fre nia e his to ria fa mi liar de epi lep sia, for mas "es qui zo - fre ni for mes" de me jor pro nós ti co a las que de no mi nó psi co sis mar gi na les o atí pi cas. Las re la cio nó con una dis fun ción ce re bral muy cer ca na a la epi lep sia, ya que al gu nas for mas cur sa ban con anor ma li da des en el elec troen ce fa lo gra ma (37). Ac tual men te, las psi co sis epi lép ti cas se cla si fi can se gún la re - la ción tem po ral con las cri sis epi lép ti cas, y la evo lu ción de la sin to ma to lo gía psi có ti ca. Se des cri ben los si guien tes ti pos clí - ni cos: 1. Psi co sis ic tal (es ta tus par cial no con vul si vo) 2. Psi co sis agu das pos tic ta les 3. Psi co sis in te ric ta les de evo lu ción agu da o su ba gu da 4. Psi co sis in te ric ta les de evo lu ción cró ni ca, "es qui zo fre nia si mil" 1. PSI CO SIS IC TAL: Es ta for ma de psi co sis co rres pon de a un es ta tus epi lép ti co que clí ni ca men te se ma ni fies ta co mo tras tor no con - duc tual. Obe de ce a des car gas epi lép ti cas que se pro lon gan en el tiem po, de tec ta bles en la ma yo ría de los ca sos con EEG de su per fi cie. Se ca rac te ri zan por su muy cor ta du ra ción, ge ne ral - men te ho ras, a ve ces días, con re mi sión to tal de la sin to ma to - lo gía psi quiá tri ca. Las for mas com ple jas se ca rac te ri zan por la al te ra ción de la con cien cia, au to ma tis mos mo to res aso cia dos a la sin to ma to lo gía psi có ti ca y am ne sia pos te rior. Las for mas sim - ples pue den cur sar con la con cien cia cla ra y con EEG de su per - fi cie nor mal. La ma yo ría de los ca sos des crip tos co rres pon den a for mas tem po ra les de epi lep sia, si bien en el 30% de los pa - cien tes se han po di do ob ser var fo cos de lo ca li za ción fron tal y en la cor te za cin gu la da (25). 2. PSI CO SIS POS TIC TA LES: son las for mas de pre sen ta ción más fre - cuen te, y cons ti tu yen el 25% del to tal de las psi co sis des crip - tas en pa cien tes epi lép ti cos. Sue len ma ni fes tar se lue go de epi - so dios de cri sis epi lép ti cas re pe ti ti vas (cri sis en clus ters), o bien lue go de un re cru de ci mien to re cien te de las cri sis. Son de cor ta du ra ción (días o se ma nas) y re suel ven en for ma to tal con an tip si có ti cos a ba jas do sis, si bien en al gu nos pa cien tes con for mas re cu rren tes pue den cro ni fi car se. Sue le es tar pre ce di da por un in ter va lo lú ci do de 24 a 72 ho ras, en tre las cri sis y el ini cio de la psi co sis. Clí ni ca men te cons ti tu yen psi co sis con fu - 14 // PSICOFARMACOLOGÍA


text:
Shirley Jones
Shirley Mae Jones sutiyuq warmiqa (31 ñiqin pawqar waray killapi 1934 watapi paqarisqa Beverly Hills llaqtapi - ) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaqmi.
Taytanː ; Mamanː .
Warmi: .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Oskar Suñay 1960
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Shirley Jones.


text:
Wasichay
Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi q'iru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran.
Wasichay layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'iru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'iru wasitaqa q'irullamanta, k'aspikunawan q'iru p'alltakunawanmi ruranchik.
T'uru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
T'uru wasitaqa kallmakunamanta rurasqa pirqakunata t'uruchaspa ruranchik, llut'asqa yura pirqamanta.
Champa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Champa wasitaqa t'uruwan chapusqa kallmakunamanta rurasqa champakunawan pirqanchik.
Rumi wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rumi wasitaqa machina rimi nisqa, takanawan llamk'apusqa rumikunawan pirqanchik. Inkakunaqa rumi wasinkunata mana isku chapusqawanchu, mana t'uruwanchu, mana pirqa llut'anawanchu pirqarqanku, rumilla pirqata ruraspa.
Tika wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa.
Kusasqa tikawan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kusasqa tikakunataqa isku chapusqawanmi, pirqa llut'anawanmi t'inkispa chay hina wasikunata pirqanchik.
Urmiyunwan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunan pachapiqa, aswan wasikunatam khillay icha asiru k'aspikunawan urmiyunwan pirqanku.
Wasichaypa nipankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pirqa llut'ana
- Pirqa rumikuna
- Tika (aruwi), t'urullamanta
- Kusasqa tika
- Rumilla pirqa
- Maychina rumi, Wasichana rumi
- Tunu
- Chakakuq
- Punku kirma
- K'ukti
- P'aqchi
- Sayakuq rumi
Wasi rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manqus wasi (yupaychana wasi, qhapana, willka wasi)
- Chuntu wasi (mintu wasi)
- Kathidral
- Haylli k'ukti
- Iglu (Inuyt runakuna)
- Dolmen (Mawk'a Kiltakuna)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wasi Ruraymanta. Rimana 2, Kuskanchik Yachasunchik, Qichwa, Yachana 16, p. 61-64, Wasichakuy, p. 63. Perú Suyupi Yachay Kamayuq, Lima 2013.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 134 (STOP 2)
134. Sayay 2
Niña: "Ñawpaj kaj parte kay Escuela kawsayman pusajmanta. Kunapaj yachakunaqa kashan 'SAYAY – PARE'."
(ruido de tránsito de calle)
Niño: "¡Qhaway jaqayta…! ¿Locochu imataj? Uj willay chaypi kashan Sayay, jinapis payqa mana sayaspa tukuy atisqanta rishallampuni."
Niña: "Ichachus manchay apuras kashan á."
Kunan rejsisunchej Bibliamanta uj runata manchay usqayta (velocidad) payqa t’ijuykachashasqa, pitapis saruj jina purisqa. Chayrayku tukuy manchikoj kasqanku. Runata wañuchichej kasqa, may chhika mana juchayojkunata ñak’arichisqa.
Saúlo: "Tukuynin cristianosta tukuchinanchejpuni tiyan. Pillapis Jesús Diospa Churimpuni kasqanta nejtaqa chayrato wañuchisun. Jaku kunaqa, Damascoman rinanchej tiyan."
Qharikunata warmikunata carcelman wijq’achiyta munasqa. Chay yachayniyojkuna, sacerdotespis munsqanta ruwanampaj permisota qosqaku. (Pasos) Saúloqa imata jina karu karusman parlaspa ririshasqa. Jinallapi kaymanta jina sayarpasqa. Janaj pachamanta uj k’anchay k’anchaykorparimun.
Jesús: "¡Saúlo! ¡Saúlo! ¿Imaraykutaj qhatiykachawankirí?"
Saúlo: "¿Señor, pitaj kankirí?"
Jesús: "Noqa kani Jesús, pitacchus qhatiykachashanki chay. Sayariy, Damascoman riy, chaypitaj yachanki imatachus ruwanaykita."
Pikunachus Saulowan rejkunaqa chay parlayta uyarisqanku, nitaj rikusqankuchu pitapis. Saúlo sayaykunampajqa ciego kasqa mana nimata rikusqachu. Paywan rejkuna aysasqanku llajtamanqa.
Jesús Sayarpachisqa Saúlotaqa. Chaypi cuenta qokusqa Saúloqa pantasqa kasqanta, payqa yuyasqa chay jinata ruwaspa Diospaj jina purisqanta. Chaywampis mana jinachu kasqa, jatun pantaypi purisqa Sauloqa.
Mana Jesúswanqa tukuy pantasqa ñampi risunman, mana janaj pachaman pusaj ñampichu. Chaytaj niyta munan wañuyman rishasqata, chayrayku Jesúsqa Saúlota sayarpachisqa, kunampis sayachishallampuni askha runakunata.
Niña: "Mana noqaman ima k’anchaypi k’achaykuwanchu."
Chay señal "Sayay – PARE" askha imakunapi kanman.
Niño: "Ichachus kanman, uj accidentemanta, onqoykunamanta í. Kawsayniykipirí ¿imaynataj karqa?"
Noqapajqa uj prédican iglesiapu uj willay jina niwarqa "Sayay PARE". Diostataqa wajkunata oqharillantaj uj willayta señalesta jina nisunchu, ninawanchejpaj PARE.
Niña: "¿Chanta imaynataj karqa chay Saúloj kawsaynin?"
Aaa, payqa pantaypi kashasqanta rimarispa Jesúswan parlayta qallarispa, orasqa. Chanta kinsa p’unchaymantaj uj runa paywan tinkoj risqa.
Ananías: "Munasqa hermanoy Saúlo. Señor Jesús kachamuwan watejmanta rikuyta atinaykipaj, Espíritu Santowantaj junt’asqa kanaykipaj, chay kallpachasonqa ñawpajman rinaykipaj."
Chayratopachataj Saúloqa watejmanta rikuyta qallarisqa.
Niño: "Chantarí..."
Tukuy cristianosta wañuchiyta munasqankunaqa, sumaj kawsaqenkuna kasqanku. Paytaj cheqa ñanta rikuchejman tukusqa, askhatataj Jesúsman pusasqa.
Personajes: Relator, niña, niño, Saúlo, Jesús, Ananías
© Copyright: CEF Germany


text:
San Matías amachasqa sallqa suyu
San Matías amachasqa sallqa suyu (kastilla simipi: Area Natural de Manejo Integrado San Matías) suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Santa Krus suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Matías parkipiqa kanmi 874 laya yurakuna.
- Tabebuia ochracea
- Mara yura rikch'aq ayllu:
- Yaku tukuta Guarea macrophylla
- Astronium fraxinifolium
- Copernicia alba
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyuqa kanmi 14 laya ñuñuqkuna 11 aylluwan, 142 laya pisqukuna 46 aylluwan, suchuqkuna 11 ayllupi, 24 laya allpa yaku kawsaqkuna 5 ayllupi.
- Yaku puma Pteronura brasiliensis
- Odocoileus dichotomus
- Ozotoceros bezoarticus
- Q'utu k'usillu: Alouatta caraya
- Wankana: Tayassu pecari
- Suri: Hatun suri Rhea americana
- Luru: Anodorhynchus hyacinthinus
- Luru: Amazona aestiva
- Uturunku Panthera onca
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Nicolaus Steno
Niels Steensen ( Stensen) sutiyuq runaqa icha Biatu Nicolaus Steno (* 11 ñiqin qhulla puquy killapi 1638 watapi paqarisqa København llaqtapi - † 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1686 watapi wañusqa Schwerin llaqtapi) huk Dansuyu hampikamayuq kathuliku biatu karqan.
25 ñiqin ayamarq'a killapi p'unchawqa warmip raymi p'unchawninmi.
23 ñiqin kantaray killapi 1985 watapi Biatu, Huwan Pawlu II Pápa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nicolaus Steno.


text:
René Barrientos Ortuño
René Barrientos Ortuño sutiyuq runaqa (30 ñiqin aymuray killapi 1919 watapi paqarisqa Tarata llaqtapi, Wuliwiyapi, 27 ñiqin ayriway killapi 1969 watapi wañusqa Arqi llaqtapi, Wuliwiyapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (5 ñiqin ayamarq'a killapi 1964 watamanta 26 ñiqin aymuray killapi 1965 watakama, 26 ñiqin aymuray killapi 1965 watamanta 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1966 watakama, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1966 watamanta 27 ñiqin ayriway killapi 1969 watakama).


text:
Cornelio Saavedra pruwinsya
Cornelio Saavedra pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Cornelio Saavedra jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Cornelio Saavedra) Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Betanzos llaqtam (4.168 llaqtayuq, 2001 watapi).
Utuyu llaqtapiqa, Betanzos munisipyupi, Cornelio Saavedras paqarirqa jinataq bawtisakurqa. Payqa Argentinap ñawpaq umalliqninsi karqa. Chayrayku sutikun Cornelio Saavedra pruwinsya.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Kimsa munisipyunmi kan:
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Cornelio Saavedra pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]
ApaykachanaLlamk'apuy
Pruwinsyapi paqarisqa runakunaLlamk'apuy
- Cornelio Saavedra


text:
Juan Bautista Gill
Juan Bautista Gill Garcia del Barrio sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin kantaray killapi 1840 watapi paqarisqa Asunción llaqtapi - 12 ñiqin ayriway killapi 1877 watapi wañusqa Asunción llaqtapi), huk Parawayi mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Taytan: Juan Andrés Gill; Mama: Escolástica García del Barrio y Bedoya.
Warmi: María Concepción Díaz de Bedoya.
Churinkuna: ?
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Bautista Gill.


text:
Alexander Bustamante
Sir William Alexander Clarke Bustamante sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin hatun puquy killapi 1884 watapi paqarisqa Hanover kitipi - 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1977 watapi wañusqa [ [Kingston] ] llaqtapi ). huk Shamayka mama llaqtap pulitiku wan Umalliq.
1962 watamanta 1967 watakama kuti Shamaykapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Bustamante; Mama:
Warmiː Gladys Longbridge (1962–1977).
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alexander Bustamante.


text:
2
Allin willacuyta sumäta cäsuycuśhun
1 Chaymi cay willacuy uyalishanchiccäćhu sumäpa caycunanchic, juc-läduman mana jućhuycaćhayänapä. 2-3 Ñatac anjilcunäwan willacuśhanca rasunpa cayaptin'a, jinaman mana cäsucünincunacta tincüninman mućhuycayächiptin'a, Dios sumä jatun julaycamänanchiccäpi mana imactapis ucuyal'a cay mućhuchicuypi ¿imanuypaćh ayichwan? Cay jatun willacuyta quiquin Duyñunchicmi puntacta willacula. Chay uyalïcunäñatacmi rasun caśhanta tacyalpälichimälanchic. 4 Jinaman quiquin Diostacmi tacyalpachila siñalcunawan, milagrucunawan, imaymana payllap lulaynincunawan, chaynütac Chuya Ispiritu munayninmannuy lulaycunacta aypuycuśhanwanpis.
Jesusmi ya'anchicmannu muyula
5 Cay limaśhanchic śhamü muśhü pachäta manam anjilcunäpa maquinmanchu ćhulaycula. 6 Aśhwanpam nunacunap maquinmanlä juc-lädućhu nishancänuy:
“¿Imañatan nunaca capäcullá caynüpaña yalpapämänayquipä? ¿Imañatan capäcullá caynüpaña licaycälimänayquipä?
7 Anjilcunäpïpis mas mïnus camaśha cayalpis ¡sumä-sumä allinninwan altuman juluycuywanlämi waytaycälichimälanqui!
8 ¡Lluy lluytam maquïman ćhulaycälimälanqui!”✡ Sal 8.4-6 nil.
Tayta Dios maquinman lluyta ćhulaycuyaptin'a lluyñaćhari maquillanćhu cayan masqui canan lluy maquinćhu caśhanta manalä licayaptinchicpis. 9 Chaynu captinpis, Jesustam ichá licanchic, anjilcunäpi tumpa mïnus ćhulaycuśha caśhanta, wañuycäta apaśhanta, Tayta Diospa llaquipayninwan lluy ya'anchic-laycu ñacaycuśhantapis. Chaymi canan altuman juluycuśha sumä allinninpälä waytaycachisha cayan. 10 Lluy imactapis lulaycü uywaycü Tayta Dios Jesusta ñacayman caćhaycuśhanca cällanman tincüllanmanmi. Chaynüpamari Jesus sumä allinnin Allaycü Caminaycücäman licalila achca-achcacta Diosman puśhaycamuptin sumä cayninta ćhasquiycälinanpä. 11 Juchannämanña muyuchïcäpis, juchannäña muyücäpis juc taytallapïmi cayanchic. Chaymi Jesus mana pin'acunchu “śhullcá” niyta. 12 Isquirbishacunaćhu śhullcan caśhanchicpi cay niyanmari:
“Taytáy, śhullcäcunaćhu ampïtam willacuśhä; juntunacuycunaćhüpis taquicunawanmi alawaśhayqui”✡ Sal 22.22 nil.
13 Chaynütacmi ya'anchicnu niyan:
“Tayta Diosmanmi ya'a chalapacuśhä” nil.
Jinaman niyantacmi:
“Cayćhu cayalcá Tayta Dios uycamäśhan chulïcunawanmi”✡ Is 8.17-18 nil.
14 Chayurá ya'anchicpis aychayu tulluyu cayaptinchicmi, Jesuspis aychayu tulluyu śhamula wañuyninwan chay wañuycäta maquinćhu cachï Satanaśhcäta mana caśhanman cutichinanpä. 15 Caynüpam llapa nuna wañuycäta manchacul ćhänäśha cawsäcunäta julaycamälanchic. 16 Rasunpa, manam anjilcunäta yanapaycüchu śhamula, aśhwanpa awquillunchic Abrahampa ya'anchic milaynincunämanmi. 17 Chaymi lluy imaćhüpis ya'anchic śhullcancunanülla caycunan cala Diosta sirbïninćhu sumä llaquipayniyu, chalapacuna puydï sasirdüti caycunanpä, malcanpa juchan pampachaycuśha cananpäpis. 18 Pay quiquin imaymana ñacay pruybaman ćhulaycuśha cayalmari, pruybaćhu cäcunätapis yanapaycamachwan.


text:
Nova Scotia pruwinsya
Musuq Iskutya Nova Scotia (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1867 watapi
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 kundadukuna.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nova Scotia.
- Nova Scotia Uficial web
- Web oficial turística de Nueva Escocia en inglés
- Nueva Escocia (kastilla simipi) se promociona al "estilo 2.0"


text:
Wayaqacha k'allampa
Wayaqacha k'allampa (Ascomycota, Ascomycetes) nisqakunaqa k'allampakunam, muruchankunata wayaqacha (ascus) nisqap ukhunpi puquchiq. Achka rikch'aqninkuna hatun k'allampa puquyniyuqmi, hukkunataq qurwarakunam, hukkunataq qunchum, ahinataq aqha qunchum. Hukkunaqa kusma qara kaspa ch'ulla kawsaykuq laquwanmi kawsanakun.
Huk rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pacha k'allampa (Morchella elata)
- Paqu wiksa-wiksa (Morchella esculenta)
- Hach'akalla (genus Xylaria)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayaqacha k'allampa.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Wayaqacha k'allampa


text:
Tukuy hallch'akuna
Wikipediapa tukuy hallch'ankunamanta ch'allisqa rikuy. Rikuyniykitaqa k'ullkuchaytam atinki hallch'a layata, ruraqpa sutinta (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) icha chayachisqa p'anqata (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) akllaspa.
- 20:19 25 sit 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq:FugerCh100-manta Ruraq:Andahuaylas-man (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario «FugerCh100» a «Andahuaylas»)
- 20:19 25 sit 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuqqa hukchan FugerCh100 nisqa ruraqpa sutinta (4 rurasqankuna) Andahuaylas nisqa sutiman (per request)
- 22:16 13 sit 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuqqa hukchan ShadowBryan3 nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) IBryanDP nisqa sutiman (Per request on eswiki)
- 22:34 11 mar 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuqqa hukchan Csavil nisqa ruraqpa sutinta (3 rurasqankuna) Christhoforos nisqa sutiman (Per request on eswiki)
- 16:01 20 phi 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa huk hallch'ay ruraypa rikunalla kayninta wakinchan Sapaq:Hallcha/delete p'anqapi: samiq pakasqa (vandalismo/acoso)
- 16:01 20 phi 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa 2 hallch'ay ruraypa rikunalla kayninta wakinchan Sapaq:Hallcha p'anqapi: samiq pakasqa (vandalismo/acoso)
- 16:00 20 phi 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa huk hallch'ay ruraypa rikunalla kayninta wakinchan Sapaq:Hallcha/block p'anqapi: samiq pakasqa (vandalismo/acoso)
- 15:58 20 phi 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna (qullusqa hallch'a) (vandalismo)
- 15:58 20 phi 2022 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna (qullusqa hallch'a) (vandalismo)
- 03:14 29 nuw 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa REINO DE TROYA nisqa p'anqatam qullun (sin traducir (global sysop action))
- 20:16 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna bloqueó a 190.40.213.208 rimanakuy durante un plazo de 1 killa (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (vandalismo (global sysop action))
- 20:15 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa くにおくんの熱血サッカーリーグ nisqa p'anqatam qullun (190.40.213.208 sutiyuqpa yapasqan p'anqakunata tawqalla qulluy (global sysop action))
- 20:15 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa くにおくんお熱血サッカーリーグ nisqa p'anqatam qullun (190.40.213.208 sutiyuqpa yapasqan p'anqakunata tawqalla qulluy (global sysop action))
- 20:15 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa My Talking Tom nisqa p'anqatam qullun (190.40.213.208 sutiyuqpa yapasqan p'anqakunata tawqalla qulluy (global sysop action))
- 20:15 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa Kunio-kun no Nekketsu Soccer League nisqa p'anqatam qullun (190.40.213.208 sutiyuqpa yapasqan p'anqakunata tawqalla qulluy (global sysop action))
- 20:15 4 mar 2021 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa スリナム nisqa p'anqatam qullun (190.40.213.208 sutiyuqpa yapasqan p'anqakunata tawqalla qulluy (global sysop action))
- 11:35 3 sit 2020 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa Anan Islam nisqa p'anqatam qullun (Samiqnin karqan kay hinam: '{{Champay|1=Cross wiki spam by LTA Anan Islam}} '''Anan Islam''' sutiyuq runaqa ( {{Pun|9|12|2004}} paqarisqa Malda llaqtapi - ) huk {{IND}} mama llaqtayuq aranway pukllaqmi. Alma materː Jamia Millia Islamia == Suñaykuna == == Kaypipas qhaway == * Bollywood {{DEFAULTSORT:Islam Anan}} Katiguriya:Qhari Katiguriya:Paqarisqa 2004 Katiguriya:Aranway pukllaq (Indya)')
- 03:35 20 nuw 2018 Hasley rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam


text:
Pierre Mauroy
Pierre Mauroy sutiyuq runaqa, (* 5 ñiqin anta situwa killapi 1928 watapi paqarisqa Cartignies llaqtapi - † 7 ñiqin inti raymi killapi 2013 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtapas pulitiku karqan.
1981 watamanta 1984 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Mama:
Ñawpaq warmi: Gilberte Mauroy
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pierre Mauroy.
- (Ransiya simipi):


text:
1
Diospa tukuy imaymanata kamasqan
1Qallariypin Diosqa hanaq pachata kay pachatawan kamarqan.#1.1 T'ikrakullanmantaqmi: “Hanaq pachata kay pachatawan kamayta Dios qallarishaqtin, …” nispapas. 2Kay pachaqa rawisqa ch'usaqmi kasharqan, laqhayaqtaq chinkay-chinkay ukhu unuta pakasharqan. Diospa Espiritunmi unu patapi muyusharqan.
3Diosmi nirqan: –K'anchay kachun, nispa. Chaymi k'anchay karqan. 4Diosmi rikurqan k'anchayqa allin kasqanta, k'anchaytataq laqhayaqmanta t'aqarqan. 5Hinaspan Diosqa k'anchayta “P'unchay” nisqata suticharqan, laqhayaqtataq “Tuta” nisqata suticharqan. Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi ñawpaqkaq p'unchay karqan.
6Diosmi nirqan:
–Unu chawpipi t'aqaq ch'usaq kachun, hinaspa unumanta unuta t'aqachun, nispa. 7Diosmi ruwarqan t'aqaqpaq ch'usaqta, hinan ch'usaq urapi kaq unu t'aqakurqan ch'usaq patapi kaq unumanta. Ahinataq karqan. 8Diosqa t'aqaq ch'usaqtan suticharqan “Hanaq Pacha” nisqata. Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi iskaykaq p'unchay karqan.
9Diosmi nirqan:
–Hanaq pacha urapi kaq unu hukllaman huñukuchun, hinaspa ch'aki rikhurichun, nispa. Ahinataq karqan. 10Hinaspan Diosqa ch'aki kaqta suticharqan “Hallp'a” nisqata, huñusqa unutataq suticharqan “Lamar-qocha” nisqata. Diosmi rikurqan allin kasqanta.
11Hinaspan Diosqa nirqan:
–Hallp'a phutuchichun llapa q'omerta, muhuyoq qorakunata, rurunpi muhuyoq sach'akunata, nispa. Ahinataq karqan. 12Hinaqtinmi hallp'aqa phutuchimurqan llapa q'omerta, muhuyoq qorakunata, rurunpi muhuyoq sach'akunata. Diosmi rikurqan allin kasqanta. 13Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi kinsakaq p'unchay karqan.
14Diosmi nirqan:
–Hanaq pachapi k'anchaqkuna kachun p'unchaytawan tutatawan t'aqananpaq, hinallataq mita-mitata, p'unchay-p'unchayta, wata-watatapas señalaqpaq. 15Kallachuntaq hanaq pacha ch'usaqpi kay pachata k'anchamunanpaq, nispa. Ahinataq karqan. 16Diosmi iskay hatun k'anchaqkunata ruwarqan, hatunkaq k'anchaqta p'unchay k'anchananpaq, huch'uykaq k'anchaqtataq tuta k'anchananpaq. Ruwallarqantaq ch'askakunatapas. 17Hinaspan Diosqa hanaq pachapi k'anchaqkunata churarqan, kay pachata k'anchamunankupaq, 18p'unchaypas tutapas k'anchanankupaq, k'anchaytawan laqhayaqtawan t'aqanankupaqwan. Diosmi rikurqan allin kasqanta. 19Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi tawakaq p'unchay karqan.
20Diosmi nirqan:
–Unu wakwachimuchun kawsashaq animalkunata, hallp'a altopitaq phalaq animalkuna phalachun, nispa. 21Hinaspan Diosqa kamarqan hatuchachaq qocha animalkunata, unupi llapa kawsaqkunata, llapa phalaq animalkunatapas. Diosmi rikurqan allin kasqanta. 22Hinaspanmi Diosqa chaykunata samincharqan:
–Askhata miraychis, lamar-qochaman hunt'aykuychis, phalaq animalkunapas kay pachapi askhayaychis, nispa. 23Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi phisqakaq p'unchay karqan.
24Diosmi nirqan:
–Hallp'a rikhurichichun tukuy rikch'aq kawsashaq animalkunata: uywakunatapas, suchuq animalkunatapas, salqa uywakunatapas, nispa. Ahinataq karqan. 25Hinaspan Diosqa ruwarqan tukuy rikch'aq uywakunata, suchuq animalkunata, salqa uywakunatapas. Diosmi rikurqan allin kasqanta.
26Hinaspanmi Diosqa nirqan:
–Runata ruwasunchis ñoqanchisman rikch'akuqta, rikch'ayninchisman hina. Kamachichuntaq challwakunata, phalaq animalkunata, uywakunata, suchuq animalkunatapas, kay pachantinpi, nispa.
27Hinaspan Diosqa runata kamarqan,
Diosman rikch'akuqtan paytaqa kamarqan,
qharita warmitawanmi kamarqan.
28Diosqa paykunata saminchaspan nirqan:
–Askhata miraychis,
kay pachamanpas hunt'aykuychis,
chaypi munayniyoq kaychis,
kamachiychistaq challwakunata, phalaq animalkunata,
kay pachapi puriq, suchuq llapa animalkunatapas, nispa.
29Diosmi nirqan:
–Kayqa mikhunaykichispaqmi qoykichis kay pachantinpi llapa muhuq qorata, llapa rurunpi muhuyoq sach'akunatapas. 30Qollanitaqmi lliw kay pacha uywakunamanpas, lliw phalaq animalkunamanpas, lliw suchuq animalkunamanpas, tukuy kawsaqkunamanpas llapa q'omer qorata mikhunankupaq, nispa. Ahinataq karqan. 31Diosmi rikurqan llapa ruwasqankunata ancha allin kasqanta. Hinan ch'isiyaykurqanpas illarimurqanpas. Kaymi soqtakaq p'unchay karqan.


text:
Aqumayu pruwinsya
Aqumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Acomayo) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aqumayu llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Sallqa suyukuna: Qhichwa, Suni (Javier Pulgar Vidal)
Quchakuna: Aqumayu pruwinsyapiqa tawa aswan hatun qucham:
- Hawa Qucha (Aqupiya llaqta ñiqpi)
- Pampamarka quchawan Asnaqucha (Musuqllaqta ñiqpi)
- Ukhu Qucha (Pumaqanchi llaqta ñiqpi)
Uchuy quchakuna: Maqpi (Umacha), Waywaqucha (Aqumayu), Yanaqucha (Musuqllaqta) Qiwaqucha (Pumaqanchi), Hurinuqucha, Tiktiqucha (Aqupiya), Chinaqucha (Hembra), Machu Sankarara;
Mayukuna: Apurimaq mayu - Aqumayu - Kachimayu - Marpamayu - Wililli
Uchuy mayukuna: Qullqamach'ay (Aqumayu distritu), Q'intir (Sankarara), Waqar, K'ayasqmayu (Llaqtapampa), Chakamayu (Taqtabamba), Q'aqawa (Santo Domingo), Qaywa, Pumaqanchi (Pumaqanchi), Unusi, Mayusa, Tikuna (Ch'usiqani)
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Aqumayu pruwinsyapiqa qanchis distritum.
Pumaqanchi distrituqa aswan hatun distritum Qusqu suyupi.
RunakunaLlamk'apuy
Aqumayu pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Karu puriyLlamk'apuy
- Waqrapukara (Musuqllaqta distritupi)
YachachiyLlamk'apuy
Pumaqanchi llaqtapim kan yachay wasikunapas.
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Saywitu: Qusqu suyu
- Aqumayu pruwinsyapi allpa llamk'ay (kastilla simipi)


text:
Q'upa yaku
Q'upa yaku nisqaqa runap map'achasqan yakum.
Wasikunapiqa runap ispayninmi, akanmi yakukunataqa map'achan. Ruraychaqapitaq ancha miyusapa q'upa yakukunapas tukukunmi. Chay q'upa yakukunaqa sallqatam waqllichin, sasachakuysapam. Muyuriq pacha amachanapaqqa chay q'upa yakukunaqa ch'uyachanam tiyan. Hatun llaqtakunamantaqa chay q'upa yakutaqa q'upa yaku kachaykuna nisqantam kachaykunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'upa yaku.


text:
Tunpis suyu
Tunpis suyu nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Tunpis llaqtam.
Way kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1942 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa - Amutapi urqukuna mamallaqta parki - Tunpis mama llaqta risirwa
- Mayukuna:
- Urqukuna:
- Quchakuna::
Llaqta pusay rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 3 pruwinsyakuna
- 12 listritu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 160 (Why does Jesus allow it 1)
160. Imaraykutaj kayta churan Jesúsri 1
Kinansa hermanosqa mana t’aqanakoj kasqanku, ¿qan rejsinkichu? Martaqa, payqa tukuy imapi yuyaspa manchay k’uchi ruwanawan tinkoj kasqa á. Maríataj, uj chhikan manchili jina ch’inlla kakoj kasqa. Lázarotarí hermanonku, pipis paypi confiakunampaj jina kasqa, kinsantinkutaj mayta munakusqanku Jesústaqa.
Jesús yachachisqasninwan khuska Betaniaman rispaqa, paykuanta visitajpuni kasqanku. Juch’uy wasinkupi k’acha kusisqa kawsakuypuni kasqa, uj p’unchay Lázaro sinch’nta onqoykurpasqa. Maríaqa may llakisqa puñunanejpi tiyaykusqa qhawasqa. Onqosqa mana parlarispa ch’irmisqalla kasqapis, Marta wasi ukhuman yaykuspa manchharisqa chay jinata hermanonta qhawarispaqa.
Marta: "María, mana jinallata qhawakusunmanchu, Jesúslla yanapayta atiwanchej, kunitanpacha wajchamojta kachasaj."
Chay willajqa mana samarispa t’ijito ripaa Jesústa taripamusqa Jordán qayllapi.
Mensajero: "Jesús, Maríawan Martawan kachamushawanku. Usqayta rinayki tiyan, Lázaro sinch’i onqosqa kashan. Jaku usqayta ari, manachay wañunqachus imacharí."
Jesúsqa chay kinsa hermanosta munakusqa, jinapis mana chayratochu risqa wasinkumanqa. Maypichus kashasqanku chaypi uj maskha p’unchaytawanraj qhepakusqa.
Jesús: "Jaku kunanqa, Lázaro puñushanña. Rejch’arichimusaj."
Discípulos: "Puñushan, jina chayqa rijch’arinqañacha á."
Jesús: "Ujina puñuymantataj nishani. Lázaroqa wañun."
Discípulos: "¿Wañun?"
Jesús: "Kusikunitaj mana chaypi kashasqaymanta, chaywanqa noqapi creeyta yachakunqanku."
Chay kuti yachachisqasnin mana entendesqankuchu imamantachus nishasqantaqa. Lázaroqa wañusqa kashasqa, Jesústaj chaymanta kusikusqa, imaynapitaj Jesúspi creeyta yachakunqankurí? Jesúsqa niyta musharqa Paypi confiayta yachanankuta mana allin kaypipis, ¿ni imata entiendespapis?
Lázaroqa p’ampasqaña kasqa, Maríawan Martawantaj mayta waqasqanku. Askha runakunataj risqanku, chay iskay hermanasta sonqochayta munaspa.
Kunan uj tareitata qoyta munayki.
Kay tapuykunapi allintapuni t’ukuriy:
¿Imatataj ruwawaj, sichus Jesús mañakusqaykita chayrato kutichisojtin, nitaj yanapasojtinrí?
¿Imatataj ruwawaj, mana allin kajta saqellajtinrí?
¿Chay tukuywampis Jesús munakususqampi creellawajpunichu?
Chaykunapi t’ukuriy maá, amataj qonqankichu qhepan tinkuyninchejpi chaymanta astawan yachananchejtaqa.
Personajes: Relator, Marta, mensajero, Jesús, discípulos
© Copyright: CEF Germany


text:
Adivinanzas en Quechua
Imasmari imas kanman… mana ukhuypis kanchu tukuytaq rikullawankupuni.
Imasmari imas kanman… Tukuypaq jap’irinan kanki… tukuypaq q’apirinantaq kanki, jimanta wisanta jasp’ispataq tukuyta waqachinki.
Imasmari imas kanman… patan waka qara ukhuntaq yuraq millma aswan ukhutaq yana luru.
Imasmari imas kanman… tawa k’aspi chakiyuk, iskay manchachinayuk, qhipampi pichana chupayuk.
Imasmari imas kanman… achka runakuna yakuman yaykuspa chunpinta phachkarparikunku mana chunpiyukllataq lluksinpunku.
Imasmari imas kanman… waranqamanta waranqa runakuna mikhunku.
Imasmari imas kanman… tapuriway willasqayki… mana tapuriwaspari manapuni imatapis yachankichu.
Imasmari imas kanman… sut’iyayta tawa chakiyuk purin… chawpi p’unchayta iskay chakiyuk… laqhayaytataq kinsa chakiyuk purin.
Imasmari imas kanman… jallp’a ukhupi wiñakuni, achka ñawiyuk kani… sapa ñawiytaq mana rikuk.
Imasmari imas kanman… Juk wisasapa warmi jatun simiyuk mana kiruyuk nitaq sunquyuk… mana ch’unchulayuk junt’a kaspataq sumaqta kusirikun.
Imasmari imas kanman… jallp’api puqun… jallp’allamantaq kutiykapun.
Imasmari imas kanman… juk wawa p’aqu chukchayuk achka janantapi k’irusqa.
Imasmari imas kanman… Juk q’umir q’illu wasipi runalla maychhika junt’a.
Imasmari imas kanman… mamanpatapi wawan tusuyllata tusuykachan.
Imasmari imas kanman… tukuy riksinchik… sutintapis yachanchik, nitaq pipis jap’iyta atinchikchu.
Imasmari imas kanman… juk sipas warmi q’umir p’achayuk… urqukunapi tiyakun… qhasarimuktintaq yuraqta waqan.
Imasmari imas kanman… rinman jamunman nitaq jayk’aq puririnmanchu.
Imasmari imas kanman… juk manchay phiña runa sikinpi k’aspiyuk.
Imasmari imas kanman… jaqay urqu patapi juk sach’a sayk’usqa iskay sapalluwan laq’aykusqa.
Imasmari imas kanman… takispa ruwawanku… waqaspa rantiwanku… pichus chaypi apachikuk mana rikuwanchu.
Imasmari imas kanman… qarayuktaq chukchayuktaq… chawpinpi kirusyuktaq chaqrapi tiyakun.
Imasmari imas kanman… juk thanta pañupi achka ch’iyakuna wataykusqa kachkan.
Imasmari imas kanman… juk khichka millma kinraypi achka uywakuna puririnku.
Imasmari imas kanman… patanta paran urantataq rit’in.
Imasmari imas kanman… juk puku qaqaman junt’a yaykun ch’usaqllañataq lluksipun.


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
Tukuku phoenicopterus chilensis
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
Wankani pruwinsya
Wankani pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Wankani jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Huancané) Piruw mama llaqtap Punu suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Wankani llaqtam, Titiqaqa quchap patanpi.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 19 ñiqin tarpuy killapi 1827 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Pusaq distritunmi kan:
WakiLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
IñiyLlamk'apuy
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wankani pruwinsya.
- Saywitu: Punu suyu
- Puno magico
- www.mphuancane.pe.nu
- Mamacha Kandilariya Raymi (Punu)


text:
Ivan Pavlov
Ivan Petrović Pavlov (rusiya simipi: ИBáH ПeTpóBич ПáBлoB) sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1849 watapi paqarisqa Ryazan llaqtapi - 27 ñiqin hatun puquy killapi 1936 watapi wañusqa Leningrad llaqtapi), huk Rusya mama llaqtayuq kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqsi karqan.
1904 watapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Alma mater: San Petersburg Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ivan Pavlov.


text:
Carlos de Céspedes
Carlos Manuel Perfecto del Carmen de Céspedes y López del Castillo sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin ayriway killapi 1819 watapi paqarisqa Bayarmo llaqtapi - 27 ñiqin hatun puquy killapi 1874 watapi wañusqa San Lorenzo llaptapi) huk Kuba mama llaqtap pulitiku runam wan Kubap umalliqnin tukurqan.
Tayta: Jesús María Céspedes y Luque; Mama: Francisca de Borja López del Castillo y Ramírez de Aguilar
Warmi: María del Carmen Céspedes y del Castillo.
Churinkuna: María del Carmen, Carlos Manuel wan Oscar.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos de Céspedes.


text:
Qalaqutu munisipyu
Qalaqutu munisipyu (aymara simi: Qalaqutu jisk'a t'aqa suyu; kastilla simipi: Municipio Calacoto) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Pakaxi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Qalaqutu llaqtam.
Kay llaqtap sutinqa aymara simim, qala rumi, qutu qutu,[1] "rumi qutu".
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kimsayuq kantunmi kan.
- Qalaqutu kantun
- Julluma kantun
- General Camacho kantun
- Qaraqullu kantun
- Rusaryu kantun
- General Campero kantun
- Challuyu kantun
- Audiencia kantun
- Laguna Blanca kantun
- Playa Verde kantun
- Max Toledo kantun
- Kuntur Ikiña kantun
- Ukururu kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Jach'a Phasa pukara
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Ludovico Bertonio (1612), Aymara-Kastilla simi qullqa: Qala - Piedra, Qutu - Montoncillo de cualquiera cosa.
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Juho Kusti Paasikivi
Johan Gustaf Hellstén sutiyuq runaqa, icha Juho Kusti Paasikivi (* 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1870 watapi paqarisqa Hämeenkoski llaqtapi - 14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1956 watapi wañusqa Helsinki llaqtapi ) huk Phinsuyu mama llaqtayuq pulitikupi karqan.
Taytan: ; Maman:.
Warmi: Alli Paasikivi Ahtisaari.
Churin: Annikki Paasikivi.
Yachaywasi: Lyseo
QillqasqankunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juho Kusti Paasikivi.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 054 (Someone cries, the others smirk 2)
54. Pay qhaparin – paykunataj asikunku 2
Wasinmanta karupi, Israelmanta intillojsimuynejpi chunka wawqekuna tatankoj ovejasninta michesqanku.
(ovejas balando)
Sullk’ankumanta envidiakusqankutaj enlocoyachisharqaña.
Hermano 1: "¿Imallatachus ruwarishan, chay mosqokudorsito Joséqa a í?"
Hermano 2: "Diospunipis manchay uyarisqa runan kananta nishanman jina. Noqanchejtaj payman k’umuykuna kanman jina. Ja, ja, asikuni chaymantaqa…"
Hermano 1: "Noqa manapuni qonqarishanichu chay jina sumaj p’achata tatanchej ruwaripusqanmantaqa."
Hermano 2: "Ama chaymanta parlanachu. Astawan uma nanaykunallata apamuwanchej. Aswan allinqa q’omer sumaj pastosman ovejasta qhatinanchej."
Wasipitaj tatankoqa wawasnimpaj wakichisharqa.
Padre: "José, imaynachus wawqesniyki kashankupis arí. ¿Onqoykushankuchu? Chaychus k’ita uywakuna ovejasman wayqhaykushanku. ¿Manachu rispa qhawarimuwaj waway imaynachus kashasqankuta yachanapaj?"
Joséqa tukuy kamachisqatapis junt’ajpuni mana nimata kutichikuspa, mana thuturispa chayratopacha kasorqa. Manchay karuta rerqa, wawqenkunataj karullataraj rishajti rikorqankupacha.
Hermano 1: "Ajá, qhawaychej pichus jamushasqanta, mosqokudorsito, walejta jamushan kunan wañuchisunchejpuni."
Hermano 2: "Ama imatapis ruwashaychejchu. Aswampis jaqay ch’aki pujyuman wijch’uykamuychej."
Kuraj kurajninku, Rubénmanqa, mana allinchu rijch’arqa wañuchinaqa. Munasharqa wañuymanta llusp’ichiyta sullk’antaqa. Joséqa astawan astawanña qayllaykusharqa, ni tumpatapis yuyaychakusharqachu imatachus wawqenkuna wakichishasqankutaqa.
José: "Allin p’unchay, ¿imaynataj kashankichej?"
Hermano 1: "¿Ima dakusunki qantarí? Chay k’acha p’achaykita niraj nima kashajtin qoway. Kunan rikuchisqayku imaynachus pujyu ukhu kasqanta."
José: "¡Waayy!... ¡ama jinawaychejchu kachariwaychej! ¿Imanaykichejtaj noqarí?" (ruido de algo que se cae pesadamente)
Walejtachá mana yakuyojchu pujyu karqa. Manchay ukhu kasqa chay pujyu José mana llojsimuyta atinampaj jinapuni.
José: "¡Waayy! ¡Yanapawaychej, yanapawaychej llojsiyta arí! ¡kaymanta llojsiyta munani, usqayta orqhowaychej!"
Chayta ruwaytawan wawqenkunaqa kusisqas asi asilla, mikhuna apasqanta mikhunankupaj llanthuman tiyaykurinku. Jinallapi askha runakuna camellospi chajnasniyoj rikhuriykamunku. Qhatuwan purejkuna Egiptoman qhatuta apashanku.
Hermano 1: "Aaa… ujta yuyashani, ranqhaykuna Josétaqa."
Hermano 2: "Allinpacha Judá. Chaywan chinkachisun qolqetataj rak’inaykukusun."
Jinata ruwanku: Joséta ranqhaykunku wata runata jina ñan purejkunaman 20 phiso qolqellapi. K’acha saconninta qhepachispa yawarwan jawiykuspataj tatankuman apanku.
Hermano 1: "Tatay, qhawariy kay tarisqaykuta. ¿Manachu Josépata karqa?"
Padre: "¡Ari á, Josépatapuni! ¡Wawitay! k’ita uywacha mithaykun wawaytaqa, ¡waway wañusqa kunanqa! ¡José… wawitay!"
Llullakuspa juchankuta qhataykunku chay wawqekunaqa, tatankutaj nisqakuta creen. Chejnikuylla wawqenkunaj sonqonkumanta llojserqa. Diostatatajrí chay mana allinta allinman tukuchinampaj yuyasharqa. ¿Imayantaj qhepampaj kanqarí?
Personajes: Relator, 2 hermanos, José, padre
© Copyright: CEF Germany


text:
Luis Arce
Luis Alberto Arce Catacora (Luwis Alwirtu Arsi Katakura) sutiyuq runaqa (28 ñiqin tarpuy killapi 1963 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwyapi) huk buliwiyanu musiku yachaqmi, yachay suntur yachachiqmi, pulitiku runam. 18 ñiqin kantaray killapi 2020 watapi Buliwya akllanakuykunapim Buliwyap umalliqninman akllasqa karqan. 8 ñiqin ayamarq'a killapi 2020 watapi p'unchawmanta Buliwyap umalliqninmi kachkan.
Evo Morales Buliwyap umalliqnin kachkaptin, musiku ministru iskay kutim karqan, huk kuti 23 ñiqin qhulla puquy killapi 2006 watapi p'unchawmanta 24 ñiqin inti raymi killapi 2017 watapi p'unchawkama, iskay kaq kutitaq 23 ñiqin qhulla puquy killapi 2019 watapi p'unchawmanta 10 ñiqin ayamarq'a killapi 2019 watapi p'unchawkamam, Evo Moralespa umalliq kayninpa puchukayninkamam. Evo Moralesta qarqurqaptin, Luis Arcepas Evowan Mishiku mama llaqtamanmi ayqirqan, chaymantataq Arhintina mama llaqtamanmi. 19 ñiqin qhulla puquy killapi 2020 watapi Buynus Ayris llaqtapi buliwyanu Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) nisqap pusaqninkuna Luis Arceta 2020 watapi buliwyanu umallina akllanakuykunapi umallinapaq kandidatuman akllarqan, David Chuqiwankatataq qatiq umalliq kanapaqmi. 2019 Kurunawirus unquyraykum chay akllanakuykunaqa mayukillapi manam karqanchu, uktuwrillapim. 18 ñiqin kantaray killapi 2020 watapi Buliwya akllanakuykunapitaqmi Buliwyap umalliqninman akllasqa karqan, tukuy akllaykunamanta 55,1%-ninta chaskispa, David Chuqiwankataq qatiq umalliqmanmi.[1] 8 ñiqin ayamarq'a killapi 2020 watapi p'unchawpi Buliwyap umalliqninmi tukurqan.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Evo anuncia que Luis Arce será el candidato a la Presidencia por el MAS. El Deber, 20 ñiqin qhulla puquy killapi 2020 watapi
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ El escrutinio oficial en Bolivia confirma la victoria de Luis Arce con el 55,1% de los votos. El País, 23 ñiqin kantaray killapi 2020 watapi .


text:
Malwina wat'akuna
Malwina wat'akuna icha Malwinakuna (kastilla simipi: Islas Malvinas, inlish simi: Falkland Islands, phransis simipi: Îles Malouines) nisqaqa Atlantiku mama quchapi, Ninasuyup antinpi wat'akunam. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kulunyanmi, Arhintina mama llaqtap atiqllasqan.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
1764 watapis Louis Antoine de Bougainville Malwinakunapi phransis kulunyatas kamarirqan, Saint-Malo sutiyuq phransis wasi llaqtanmanta Îles Malouines sutichaspa, ichataq 1766 watapi ispañulsi tukurqan. Arhintina 9 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi ispañamanta kacharispas, Malwinakuna paypa watankunas tukurqan. 1820 watapi arhintina mama llaqta llamk'aqkunas wat'akunata tiyarirqan.
1833 watapis Hatun Britanyas Malwinakunata tiyarispa hap'irqan, britanya kulunyata ruraspa.
1982 watapi Malwina maqanakuymi karqan. 2 ñiqin ayriway killapi 1982 watapi arhintina awqaqkunam wat'akunata tiyarirqan, ichataq qanchis simana qhipaqta inlish awqaqkuna ch'utirqan, arhintinakunata atipaspa. 14 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi arhintinakuna saqirparirqan. Chay Malwina maqanakuypiqa waranqamanta aswan runakunam wañurqan, 649 arhintina, 258 britanya awqaqkunam.


text:
Mauro Ramos
Mauro Ramos de Oliveira sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin inti raymi killapi 1930 watapi paqarisqa Poços de Caldas llaqtapi - 20 ñiqin pawqar waray killapi 2014 watapi wañusqa Poços de Caldas llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
KlubkunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
= Mama llaqta kampiunatukunaLlamk'apuy
- Paulista kampiunatu: 1948, 1949, 1953, 1957, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965.
Mamallaqtapura KupakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mauro Ramos.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 058 (God puts everything right 6)
58. Tata Diosqa tukuy imata allinta ruwan 6
Uj p’unchay nimayqen p’unchay jina, Josejpa wawqenkuna ujtawampis viajallankutaj Egiptoman trigota rantikoj. Mana yacharqankuchu chay suyumanta kamachejqa sullk’a wawqenku kasqanta, pitachus ranqharopasqa 20 watakuna ñawpajta wata runa kanampaj Egiptopi.
Joséqa kamachisqa uj jatun mikhunata wakichinankuta. Nisqataj mesaman tiyaykuchinankuta chay wawqesta kurajmanta sullk’akama, imaynachus wasimpi kaj jinata. Imaynapi yachanman karqa mayqenchus kuraj, sullk’a kasqanta ninapaj jina.
Ajina sumajta mikhuraytawan kusisqa kasharqanku Egiptomanta ripunankupaj trigo chajnarisqas chunka ujniyoj wawqekunaqa. Jinapis mana karutachu risqanku.
Mayordomo: "Sayaychej chaypi, qankuna patronniypa qolqe copata suwamunkichej."
Hermano: "Mana imatapis suwaykuchu, qan kikiyki qhaway tukuy imaykuta."
Chay mayordomoqa mask’ayta qallarin, qhepa qhepata Benjamimpa costalninta qhawaykun.
Mayordomo: "Kayqa, kay suwaqa. Tukuy ripullaychej wasiykichejman, qantaj Benjamín kaypi qhepakunki wata runamanta."
Tukuyninku Josejpa ñawpaqenman pusasqa kallankutaj. Kharkatispa kamachejpa ñawpaqenman qonqor chakimanta chimpanku. Joséllataj kamachisqa copanta Benjamínpa costalninman churaykunankuta wawqenkunata yachayta munaspa. Yanapanqankuchus wawqenkuta chayri jina rumi sonqosllapunichus kashasqankuta. Manchay phiñarisqa parlan:
José: "¿Imaraykutaj chayta ruwankichejrí? Mayqenchu suwajqa kaypi qhepakunan tiyan esclavomanta."
Judá sutiyojqa parlarejta saqenanta mañakun.
Hermano: "Ama jinachu kay arí, saqey ripojta Benjamínta noqata wata runata qhepachiway. Sichus mana kacharinki chayqa, tatayku llakiywan wañuponqa."
¡Manaña imaynachus karqanki jinañachu kasqanku! chay wawqekuna uj sonqollaña kasqanku sullk’ankumanta sayakuspa. Chayta rikuytawantaj Joséqa rejsichikun wawqenkunaman.
José: "¿Manachu rejsiwankichej? José kani, wawqeykichej."
Chayta uyrispa tika qhepakunku. Chayqa mana yuyasqanku karqa, José kusikuymanta waqarikuspa sapa uj wawqenkunata ujllaykuran.
José: "Diostata kayman kachamuwan mana wañunaykichejpaj. Tatanchejta pusamuychej tukuy aylluntinta, phisqa watakunataraj yarqhay kanaqa, jinapis noqa mikhunata qosqaykichej. Tukuy ima, sumajninmantataj tiyapusonqachej."
Manchay waqeykuna oqharisqas puririnku Egiptomanta llajtankumanqa. Tatankoqa kusisqamantapis aswan kusisqa kasqa, munasqa wawan kawsashasqanta uyarispaqa. Manataj creenapaj jinachu kasqa, uj maskha p’unchaykunamantaj 70 runakunawan khuska sumaj nin kaj Egipto suyupi provinciaman ripusqanku.
Tinkukusqanku. Diostata tukuyta allinman tukuchisqa, wawqenkunapis riparakusqanku tukuy mana allin ruwasqankuta.
Hermano: "José, ama jinachu kay, perdónawayku mana allinta ruwasqaykumanta. Arrepentisqas kashayku."
José: "Ama llakikuychejchu. Qankuna mana allinta ruwashajtiykichejpi, Dios allinman tukucherqa."
¡Dios cambian chayqa allinpajpuni! wakichisqanqtaj tukuy llajtantinta salvanampaj.
Personajes: Relator, mayordomo, hermano, José
© Copyright: CEF Germany


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 031 (Alarm on the farm)
31. Granjapi uj willay rikhurin
¿Qan rejsinkichu Juanta? Pay kawsan América del Sur cheqapi uj granjapi. Wata junt’aynimpitaj uj chilwisituta regalasqanku, kawsashaj chilwisitutapuni á. Juantaj sapa p’unchay mikhuchispa sumajta qhawashan. Chanta manaraj unaypi juch’uy chilwiqa manchay jathun wallpaman tukurparin. Q’ellumantaqa, yuraj ch’ilo phurusniyojman tukurpan, chayraykutaj Juanqa sutichasqa wallpantaqa "señora Blanco", nispa. Thapatapis ruwapun ima Juanqa, chanta sapa kuti runtuta churaspa señora Blancoqa, manchayta qhaparirej kasqa. (cacareo)
Trigo tarpusqa wiñajtinñaqa, señora Blancoqa kaymanta jinalla manaña rututa churasqachu.
Juan: "Mamay, Mamáy. ¿Imataj kan señora Blancorí? Manaña runtuta churanchu, chanta tukuy p’unchaytaj trigo ukhullapi chinkas kashan."
Mamá: "Ay waway, ujchhikanta suyanalla…"
Manchay kusisqa mamanqa Juanman nisqa. Uj maskha semanamantataj ñapis yachasqaña Juanqa imaraykuchus jina kasqanta.
Juan: "Mamáy, mamáy, jamuy kayta qhawanki…"
Trigo ukhumanta señora Blancoqa manchay askha chilwisitusniyoj llojsirimusqa. Juantaj aswan kusisqa chayta rikuytawanqa.
(Sirena)
Jinallapi uj p’unchay nina uyarikusqa, q’usñitaj mayta llojsirisqa wasinku qayllamantaqa. Chay chaypi tarpusqas ruphaykushasqa arí, mana wañuchinapaj jina kasqa ninaqa. Wasinkupis ñak’aymanta ayqesqa ninamantaqa.
Juan: "Kunan ¿maypi kashan señora Blancorí? ¿Kaypichu...?"
Juansitoqa mana yuyayllatapis munasharqachu chay ruphasqa trigo ukhusta mask’aspaqa. ¿Imataj chay karqarí? Uj yana morq’opacha chaypi choqarayasharqa. Yanallata q’ala ruphasqata señora Blancota ñawpaqempi qhawarin Juansitoqa. T’ijuykuspa oqharejtintaj; ¿imataj chaypi kasharqarí? Wallpa ruphasqa urapi tukuynin chilwisitus kasharqanku manchay manchharisqas kawsakushaj.
Juan: "Uumm, ¿imaynapitaj kawsarqankurí?"
Mamá: "Uywitakunaqa chay ratito mana allin kajta riparanku á. Nina jamojtinkamachá, chilwisitusqa mamampa uranman pakaykukurqanku. Payqa phawarispa ripoyta aterqa, kay juch’uykunarí, mana. Señora Blancoqa manchayta munakorqa chilwisitusnintaqa, chayrayku lijrasnin urapi pakaysuspa saqerqa nina payta ruphaykunanta. Sacrificakun wawitasnin salvakunankurayku."
Papá: "Yuyani may llakisqa kashasqaykita Juansito, jinapis yuyashani señora Blancoqa uj sumaj yachakuyta qowanchej, imaynachus Jesucristoj munakuynin kasqanta: Payqa mana pejpa nisqallan voluntariamente noqanchejnejta cruzpi wañorqa, noqanchej kawsananchejta munaspar. Chayta amapuni qonqankichu, Juansito."
Personajes: Relator, Juan, mamá, papá
© Copyright: CEF Germany


text:
José de San Martín
José Francisco de San Martín y Matorras ( "Husi Pranshiku San Martin Maturras", qichwachuqa pashtan)(* 25 ñiqin hatun puquy killapi 1778 watapi paqarisqa Yapeyú llaqtapi, Arhintinapi - 17 ñiqin anta situwa killapi [[[1850]] watapi wañusqa Boulogne-sur-Mer llaqtapi, Ransiyapi), Arhintinu mama llaqtap awqaq pusaq pulitikupas.
Urin Awya Yalapi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Arhintinapaq, Chilipaq, Piruwpaqpas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José de San Martín.


text:
José Miguel de Velasco
José Miguel de Velasco Franco sutiyuq runaqa (29 ñiqin tarpuy killapi 1795 watapi paqarisqa Santa Krus llaqtapi - 13 ñiqin kantaray killapi 1859 watapi wañusqa Santa Krus llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan:
- 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1828 watapi - 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1828 watapi
- 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1829 watapi - 24 ñiqin aymuray killapi 1829 watapi
- 22 ñiqin hatun puquy killapi 1839 watapi - 10 ñiqin inti raymi killapi 1841 watapi
- 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1848 watapi - 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1848 watapi.
José Miguel de Velasco pruwinsyaqa José Miguel de Velascomantam sutichasqa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Miguel de Velasco.
- www.worldlingo.com


text: KUTIPAYAQ TAKIRI (Coro) Qispisqañam kachkanchik wiñaypaq kananchik wiñaypaq, ñawpaqtaraq pakachun wach'inta Intinchik, pakachun. Sayasunmi ñuqanchik chiqaqta. Llaqtanchikmi wiñaypaq ruwasqa. Sayasunmi ... Sayasunmi ... RIMAY TAKIKUNA (Estrofas) Achka watam piruwanu sarusqa, khillay waskata aysapurqan. Kamallisqa millay kawsariyman achka watam, unay watam, achka watam ch'inpi llakirqan. Chay chayllapin willka qaparimuy, qispiriymi k'ancharikamun, rikch'ariymi llapapaq kamakun. Sarunchasqam (3) qispiyta yallin. Ñawchillanpi anti urqu hap'ichun puka yuraq unanchanchikta, kallpasqata wiñayman willachun qispinqayñam (3) wiñaypaq takyan. Llanthullanpi kawsasun qasilla, urqumanta Inti paqarpitaq, hatun sullullchayta yapapasun, chaskichuntaq (3) Jacobpa Apun. El general José de San Martín convocó en 1821, tras la independencia, un concurso público para elegir la Marcha Nacional del Perú. La composición ganadora tenía letra del poeta iqueño J


text:
Wata
Huk Wata nisqaqa huk tiksi muyup intita muyupasqanmi. Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq, 12 (chunka iskayniyuq) killa pachayuq.
Trupiku nisqa wat'aqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa 366 p'unchawniyuq wakllanwatam, wakin watakunataq 365 p'unchawniyuqmi. Griguryanu kalindaryupiqa wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Kaymi watap killankuna:
- Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero)
- Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero)
- Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo)
- Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril)
- Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo)
- Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio)
- Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio)
- Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto)
- Tarpuy killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre)
- Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre)
- Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre)
- Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna wata (Qanyan wata), Ura wata (el año pasado)
- Hamuq wata (Shamuk wata), Q'aya wata (próximo año)
- Inti wata (año solar)


text:
Yunkuyu munisipyu
Yunkuyu (kastilla simipi: Yunguyo del Litoral) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Litoral pruwinsyapi, Uru Uru suyupi. Uma llaqtanqa Yunkuyu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: Yunkuyu kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yunkuyu munisipyupiqa kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Gary Lineker
Gary Winston Lineker sutiyuq runapa, (30 ñiqin ayamarq'a killapi 1960 watapi, paqarisqa Leicester llaqtapi) sutiyuq runaqa huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Barry Lineker, Mama: Margaret Lineker.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gary Lineker.


text:
Sapara runa
Sapara nisqakunaqa (kastilla simipi: Zápara, Záparo) Ikwadurpi Piruwpipas tiyaq runa llaqtam. Ñawpa pacha Sapara simita rimaq karqaptinpas, kunan pachataq kichwa icha kastilla simitam rimanku.
KawsayninLlamk'apuy
Ñawpa pacha Sapara runakunaqa sach'awakata, wankanata, yuthuta, chachalakata chakurqan. Makisapatataq manas chakurqanchu, machunkuna kaptinsi. Kunan pachataq, manañam huk sallqa uywakuna kaptinmi, makisapatapas mikhunku.
Iskay chunka kaq pachakwatap qallarisqanpiqa, k'awchu waq'ayay kachkaptinsi, saparu runap sach'a-sach'ankuna muthusqa karqan, Saparu runataq isklawchasqas karqan, k'awchuta pallananpaq qhapaq wiaquchakunapaq.
TiyayLlamk'apuy
IkwadurpiLlamk'apuy
Ikwadurpiqa Pastasa markapi, Pastasa kitipi, Sarayaku kitillipi, Tikri mayu kitillipipas kawsanku.
Zàpara runakunaqa chunka llaqtapi kawsanku.
- Tikri mayu kitillipi:
- Kuyukucha (Khuyaqucha; Cuyacocha)
- Kunampu (Conambo)
- Pintuyaku (Pindoyacu)
- Balsaura
- Wiririma
- Turimpu (Torimbo)
- Shiwna (Shiona)
- Sarayaku kitillipi:
- Hantyayaku (Jandiayacu)
- Llanchama Kucha (Llanchama Qucha; Llanchama Cocha)
- Masaramu (Mazaramu)
PiruwpiLlamk'apuy
Piruwpiqa Luritu suyupi tiyanku. Arabela runakunaqa Arabela mayu patanpi kawsanku, Ikitu runakunaqa Hanan Nanay mayu patanpi tiyanku.
Indihina tantanakuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Zápara kawsaymarka (kichwa simi)


text:
Wawra distritu
Wawra distritu (kastilla simipi: Distrito de Huaura) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Lima suyupi , Wawra pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wawra llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna: Pasiphiku mama qucha
- Mayukuna: Wawra mayu (Río Huaura) - Supi mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wawra distritu.


text:
Kumunista Maniphistu
Kumunista Maniphistu, Kumunista partidup maniphistun (Kommunistisches Manifest) nisqaqa Karl Marx, Friedrich Engels sutiyuq kumunista nisqa partidup kamaqnin kaq runakunap qillqasqan maniphistu nisqam, 1848 watapi London llaqtapi. Chaypiqa kumunismu nisqa kukuchimantam rimanku. Tukuy mama llaqtakunapi kaq llamk'aqkunatam (prulitaryu nisqakunatam) qayakunku huñunakunankupaq kumunista partidupi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kumunista Maniphistu.
- Marx, Engels: Partido comunistamanta willachin I. Europa mama llaktapi shuk llantu kutin kallpakun: Chayka comunismo llantumi. ... Tukuy mama pachapak llaktakunamanta proletariokuna, tantarishunchik! Kumunista maniphistu, kichwa rimayman t'ikrasqa.


text:
Kulunya
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Colonia rikuy.
Kulunya nisqaqa huk karuq kaq mama llaqtap atisqan, kapuynin hina hap'isqa suyum, manañam qispichu kachkaq, warkukuq, manam kacharisqachu.
Kulunya pacha nisqapi Iwrupapi mama llaqtakuna - Ispaña, Purtugal, Inlatirra, Ransiya, Urasuyu, qhipaqtaq (chunka isqunniyuq kaq pachakwatap puchukayninpi) Alimanyapas, Italyapas - Afrikapi, Asyapi, Abya Yalapi, Awstralyapi, Usiyanyapi suyukunata, mama llaqtakunata kulunyacharqan, chaypi kawsaq indihina runakunata sarupaspa.
Abya Yalapi Kastilla Atiy nisqawan indihinakunap muchuyninmi qallarirqan.
Abya Yalapi mitma wiraquchakuna chunka pusaqniyuq kaq pachakwatap puchukayninpi (Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Inlatirramanta), chunka isqunniyuq kaq pachakwatapi (Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi: Ispañamanta, Purtugalmanta) qispikurqan, indihinakunata qhipaqmanraq sarupaspa. Asyapi, Afrikapi kaq runa llaqtakuna iskay chunka kaq pachakwatallapi, Iskay ñiqin pachantin maqanakuypa qhipanpi qispikurqan. Chay mama llaqtakunaqa kunanraqmi musikunwan Iwrupa mama llaqtakunamanta, Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta wachuriq kachkanraqmi. Chaytaqa musuq kulunya pachatam ninchik.
Kunan pachaqa Tiksimuyupi pisillaraqmi kulunyakuna:
- Ransiyaman kapuq: Ransis Wayana, Wadilup, Martinik, Ransis Pulinisya, hukkunapas
- Hukllachasqa Qhapaq Suyuman kapuq: Malwinakuna, hukkunapas
- Hukllachasqa Amirika Suyukunaman kapuq: Guam, Anti Samuwa, Burinkin, hukkunapas
- Urasuyuman kapuq: Urasuyu Antillakuna
- Ispañap, Purtugalpa kulunyankunaqa manañam kachkanchu.


text:
2
Chay iwïshacta yaćhachicücunam cäraycuśha capäcun'a
1 Ñatac Israelcunäćhüpis willacütucü casquishcuna calam. Chaynümi amcunaćhüpis can'a. Yan'alcunactawan mana allinniquicunactam mana tantiachillal yaćhachin'a, aśhta salbaycünin sumä munayniyu Duyñuntapis ipanchan'alämi canpis. Chaynüpam juclla camacayninta quiquillan ashin'a. 2 Chay mana allin lulayninta achcam atichipäcun'a. Chaycunap jananmari rasun cawsayca jamuyäśha can'a. 3 Ñatac lägacuyninwanmi quiquincuna umallanpi julapämuśhan fintucunawan imanuypapis chutapäcuśhunqui. Caycunacta cäraycunanpä unaypïñam unanchäśha cayan; camacaycunanpä canancäpis jananćhüñam alcayantac.
4 Sumäta uyaliy: juchacta lulä anjilcunäta Tayta Dios manam pampachayculachu. Aśhwanpam sumä nina walayäcäman jitalpuycüla, chay tutapäcäćhu ćhänalal cäraycunan muyuncäta alcananpä. 5 Chaynütac ¿manachun punta nunacunätapis Tayta Dios mućhuchiyta caćhaycula? Aśhwanpamari chay jucha-sapacunäta tamya fisyuwan lluy camacaycüla; sumä allin cawsacü allincäta willacü Noëllactañatacmi ichá anćhishnintinta salbaycula. 6 Chaynütac ¿manachun Sodoma Gomorra malcacunätapis ućhpayänancama ninawan camacaycüla mana allin nunacunäta ima pasanantapis tantiachinanpä? 7 Chay mana allin cawsaycunäta millachicul allincällaćhu cawsaycü Lottañatacmi ichá salbaycula. 8 Pay chay mana allincunäpa ćhawpinćhu cayal, ñawinwan licayal, linlinwan uyaliyalmi śhun'un walan-walanpis llaquillaćhüña cacula.
9 Lluy caycuna rasun cayaptin'a tantianchic Diospa munayninmannuy sirbïnincunacta sasachacuycunäpi ñacaycunäpi julaycamänanchictam. Mana allincunätañatacmi ichá cäraycunan muyuncäćhu ñacayman ćhulaycunanta tantiachin. 10 Cay cayan mastá aychanpa mana allin munaynincunallaćhu puliyal Diosninchicpa munayninta jalutacücunäpämi. Chaycuna ¡cäranćhu mana yawarniyu pasaypi-camam nunatucüśha-cama! Janay pachäćhu sumä munayniyücunäta palaytapis manam manchaculcanpischu. 11 Anjilcunäñatacmi ichá mas callpayu sumä munayniyü-cama cayalcalpis Taytanchicpa ñawpäninćhu nï uchuyllapis paycunacta palaćhacalcämunchu.
12
Ñatac chay nunacunacá mana tantiaśhancunätamari palaćhaculcan. Uywacunanümi munaśhallanwan apachiculcan, ćhänachicüśha mu'uśha capäcunallanpämi näsipämulapis. Chay uywacunanütacmari wañupäcun'apis. 13
Chay mana allin lulaśhanman tincüninmannümi ćhasquipäcun'a. Lluypa ñawquin munaśhan mana allincunäta lulapäcuśhanwanmi cushiculcan. Cumbiduyquicunaćhu mana allinnincunäwan apachiculcäśhanwan maynu sumä cushiculcäśhanca jatun pin'ay millachicuymari. 14
Walmicunacta mana munapällal'a manam licalcapäcunmanchu. Juchacuypïta manam maćhaycapäcunchu. Sumä mana tacyäcunäta palpachinmi; śhun'unpis läga caycällamanmi ishpisha ishpisha. ¡Mana allincäpä cä anla chulincunam! 15
Allin caminüta caćhaycul Beorpa chulin willacü Balaam mana allincäwan illayta chalayninwan caśhannümi pantäśha puliyalcan. 16
Chay Balaamta mana limä aśhnum juchanpi anyäla; chay uywaca nunanuy limapäla mana allincäman alacäcunanpïtam.✡
17 Chaycuna mana yacuyu püsunümi, waywa munaśhanman apaycaćhaśhan pucutaycänümi cayalcan. Chaycunam sumänin yanawyayä tutapäcäćhu cananpä cayalcan. 18 Chaycunam mana allincäpa maquinpi chayllalä caćhaycächisha cäcunäta mishqui-mishqui yan'al limacuyninwan aychanpa anla munaynincunacta limapayninwan palpachipäcun. 19 Mana allincäpa munayninćhu ćhänalayalcalmi “Libriña capäcunayquipämi julapäcuśhayqui” nil nipäcunpis. Aw-ari, imapapis munayninwan llallichicücá chaywantacmi ćhänalächicun.
20 Rasunpa Salbacü Duyñunchic Jesusta lisiyninwan cay pachäćhu mana allincunäpi wanacuyalñá yapa chaycunawan cuticuycul munayninćhu ćhänalächicuyal'a punta cawsayninpïtapis mas piyurmanmi muyupäcun. 21 Aśhwanpam mas allin canman allincäta mana lisipäcuptinpis cala, chuya camachicuy yaćhaycachishanchiccäta lisiycul japächacuśhanpïtá. 22 Chaynu lulapäcuśhanwan cay limaymi rasun caśhanta tantiachimanchic: “Allum lansapacuśhanta caśhan cutipacun; chayllalä almatacüśha cuchipis anla mitucunämanmi caśhan cutiycun” nil nishanta.


text:
Alben W. Barkley
Alben William Barkley sutiyuq runaqa (24 ñiqin ayamarq'a killapi 1877 watapi paqarisqa Graves County llaqtapi - 30 ñiqin ayriway killapi 1956 watapi wañusqa Lexington llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna taripay amachaq wan pulitiku runam.
Taytan: Francis Anthony Nixon; Maman: Hannah Milhous.
Warmi: Jane Hadley.
Churinkuna: (3).
Alma mater: Emory Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Alben W. Barkley.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 066 (He’s finally here)
66. Chayqa chayamun
Fernando: "¿Mayk’ajtaj chamunqarí?"
Fernandoqa sayk’usqaña suyakusqampeqa. Ñataj ñataj ventanamanta qhawasqa.
Fernando: "¿Mamay, mayk’ajtaj chamunqa tatayrí?"
Mamá: "Ñacha chamunqaña á waway, kunan chamunanta nerqa llank’aj karuta risqanmantaqa. Mana yuyanichu ñan jark’aykuna jark’aykunantaqa."
Fernando: "Tatay niwarqa chay pujllanata munasqayta apampunawanta. Chamullachunña á."
¡Chamullachunña! ajinata suyasqanku askha runakuna Israelpi unay watakunaqa. Suyasqanku manchaytataj chamunanta munasqanku uj Salvadorta Diostataj nisqanman jina.
¡Andréspis pata horalla suyasqa, suyashasqa salvaciónta, sonqo tiyaykuyta chayachimunanta!
Astawanqa munasqa kawsaqen Juanwan ujchakuyta ¡imaraykuchus Juanqa uj Salvadorta Diostata kachamunanmanta parlallasqapuni!
Nisqataj pay rikusqantaña ¡chayamusqataj manchay suyasqa p’unchay Andréspaj kawsaynimpajqa! Juanwan khuska kashasqa Jordán mayu kantupi, payta ujllata qhaparisqa:
Juan: "¡Qhawaychej, jaqayta jamushan Payqa: JESUS! paymin Salvador jamunanmanta nisqaman jinaqa."
Andrésqa jatun jatunmanta qhawarisqa maymantachus Jesús jamushasqa chaytaqa.
Andrés: "¡Jaqayqa arí, chayamun!"
Andrésqa Jesústa rejsiymanta wañusharqaña. Ujnin kawsaqenwan khuska atisqankuta t’ijusqanku Jesuspa qhepanta.
Jesústaj yacharqañapuni pichus Payta mask’ashasqanta cahnta rejsiytataj munasqantapis. Kutiriytawantaj tapurin:
Jesús: "¿Pitataj mask’ashankichejrí?"
Andrés: "¿Yachachej, maypitaj tiyakunkirí?"
Jesús: "Jamuychej rikunkichejtaj."
¿Allintachu uyarinkuman karqa? Manchay kusisqa sonqonkupis phuruqerishaj imata jina qhepanta risqanku. Maypichus tiyakusqanta rikusqanku, chanta tukuy p’unchaytaj Paywan qhepakusqanku. Jesúspa qayllitampi kayqa, tukuy imamanta nisqa aswan kusiy kasqa. ¿Qan chay kusiyta rejsinkichu? Andréspa kusikuyninqa mana tukukoj kasqa, wajkunamantaj chay jina kusikuy Jesuswan khuska kajtin kasqanta willasqa.
Wajkunaman willay, arí jinapuni. ¿Pimantaj qan Jesusmanta willawajrí? Andrésqa ñawpajta hermanosninmanraj willasqa.
Andrés: "¡Simón, tariyku! Jesústa tariyku. Jamuy, rejsinaykipuni tiyan qampis."
lmayna kusisqachus kasqanta Andrésqa Simónman chimpachisqa. Simontaj hermanompa nisqampi creespa paywan khuska risqa. Jesústaj suyashanmampis jina, sutintapis yachasqanña.
Jesús: "Qan kanki Simón. Jinapis kunanmantaqa Pedro sutiyki kanqa."
Uj mosoj suti, chay niyta munan Jesús wajina mosoj runaman tukuchinanta. Jesústa tarispa Paywan khuskataj puriyqa allin kajman tukuchin kawsayniykipi. ¿Rejsiyta munawajchu?
Personas: Relator, Juan, Andrés, Jesús, Fernando, mamá
© Copyright: CEF Germany


text:
Khunan Rimana Wasiqa iskay ñeqe Ayak’ucho k’ijllupin, chipanpitaq Bolívar wajaypata, Lima llaqta chaupinkin ichaqa kashian ; kay wasipin kan hoq huch’uy llut’asqa llank’anapaq huch’uy wasikuna; hunuy ruwakuyninpaq, chaymanta huch’uy llank’ana wasi “Raúl Porras Barrenechea”, Rimana Wasipi kamachiq llank’anan, Rimana Wasipi kasqa kamachiqpa llank’anan, chaymanta t’aqa t’aqa huñusqa llank’aqkunapaq, sapanka sapaschasqa apullikunapaq, Llapan llank’aqkuna kamachiqpa hinaspa llanpan chay kamachiypi llank’aqkunaqpapas hinaspa hoq llank’aqkunapas.
Rimana wasiqa manan chay llut’asqallachu, kanmi Lima llaqta chaupipi hoq wasikuna, chaykunan: Ñaupa kausaykuna waqaychaq, “ Complejo Legislativo” nisqa Junin nisqa ñanpi kinsa ñanpi, wasi "José Faustino Sánchez Carrión" Azangaro nisqa tawa ñanpi hinaspapas wasi "Luis Alberto Sánchez" Huallaga kinsa nisqa ñanpi.
Rimana Wasiqa llut’akuran 1904 watapi, ichaqa qespisqa kayninchisqa 1822 watamanta pacha kan chaypas. Ichaqa ñaupaq rimaykunaqa ruwakuran Hatun Yachay Wasi San Marcos nisqapi, Inquisición nisqa wajaypatapi khunan chay wajaypatataqa reqsikun Bolívar wajaypatata hina, chay wasipi Rimana Wasiq kayninqa karan Wiraqocha San Martin 15 Inti Raymi Killapi qelqasqa kamachisqanman hina, chay qelqapin kamachillarantaq San Pedroy achay wasimanta San MarcosHatun Yachay Wasiman llak'aq astakunanpaq..
Kay Rimasqa Kamachiy
15 INTI RAYMI KAMACHIY
ASWAN HATUN KAMAYOQ
Kamachita qon:
1º- Rimana Wasi ruwakunan kama, huñuy rimaykuna ruwakunqa San Marcos Hatun Yachay wasipi.
2º- San Marcos Hatun yachay wasitaq hoq chikan p’unchaykunapaq astakunqa San Pedro yachay wasiman. Llanta kamayoqmi kay iskay ñeqekuna hunt’achinan.
1904 watapi, José Pardo suyu kamachiq kashiaqtin khunan Rimana Wasitaqa qallarikuran llut’ayninta ñaupaq “ capilla” nisqa San Marcos hatun Yachay Wasiqpa hinaspa Convento de la Caridad wasi kaqtin, Raúl Porras Barrenechea Rimana Wasipi huch’uy wasiqa llut’akuran chay convento nisqa allpankunapin.
Chay llut’ayqa qallarikurqaq wiraqocha Emilio Robert qelqakuna ruwasqanman hina chaymanta 1919 watamanta kama k’illichaqa Ricardo Jaxa Malakowki qelqanwan ruwakuran ichaqa chay k’illikachakan hoq allchaykunata qelqapi churasqa.
Ismael Echegaray qelqaqmi willakun 24 Qoya Raymi killapi 1908 watapi Rimana Wasiqa qallariran llank’ayninta. Chaypaqqa huñunakuypi wask’a wasiqa ñan tukukusqalla llut’akuyta, chayraykun chaypi chaskisqa wiraqocha José Pardo y Barreda, chayraq suyu kamachiqpaq Augusto Bernardino Leguía y Salcedo lloqsiqmanta.
"Diputado" nisqa kamachiqkunan rimayninkuta qallarisqaku chay mosoq Rimana wasipi 1912 watamanta pacha huñunakuy wask’a wasi kashiallaqtinraq hinaspa "hall de los pasos perdidos" nisqa k’ijllu imallaraq. 1919 watapin Rimana Wasiqa tukukuran llut’akuyta, hinaspa "Càmara de Senadores" nisqaqa qallariran llank’ayninta "VII Conferencia Panamericana” nisqa hatun rimaywan.
Ichaqa 1904 watamanta 1938 wata kama Rimana Wasi llut’akushiaqtin, "Tibunal de la Santa Inquisición" nisqa huchallikuq wasipin llank’arqan "Càmara de Senadores" nisqa, 1906 watamanta 1912 wata kama ñaupa Palacio de la Exposición – khunan "Museo de Arte" nisqapin llank’aran "Cámara de Diputados" nisqa.
Kay willakuyqa orqokusqa “ La Cámara de Diputados y las Constituyentes del Perú” nisqa qelqamanta Insamel Echegaray C.
Qelqa ruwaqmanta 28 hatun poqoy killapi 1965 wata, Lima- Perú. 767 rap’ì.
QALLAR:
Llaqta runaq llank’aynin/ Runakunaq yuyayninkuta purichiqkuna.


text: Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.Oispa syksy.


text:
RIKURIMUY
Ñawpapacha imaykuna yachay uku rikurimuy
“PUMAPUNKU: Mundos de la Memoria”
Ishkay waranka chunka pusak panchi ishkay chunka pusak puncha, rurarikrinmi ñawpapacha imaykuna yachay uku rikurimuy “PUMAPUNKU: Mundos de la Memoria”, maypimi rurarikrin LIBRO-TECA wawakak arininana, “José de la Cuadra”kamumanta killkakatimantapash suyuk rurayrimanta shina.
Pacha: Ishkay waranka chunka pusak panchi ishkay chunka pusak puncha.
Saylla: 11:30 am
Kuska: Museo Nacional Pumapungo – Cuenca (Calle Larga y Huayna Cápac)


text:
Kim Young-sam
Kim Young Sam, Il-hae (일해, 日海)., Korianu simipi: 김영삼, hanja simipi: 金泳三, Gim Yeongsam, Kim Yǒngsam huk sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin qhapaq raymi killapi 1927 paqarisqa Geoje llaqtapi - ), Uralan Hansuyupa mama llaqta Yachay wayllukuq wan pulitiku qarqan.
1993 watamanta 1998 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama
Ñawpaq warmi: Son Myeong-sun
Churinkuna:
QillqaqkunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kim Young-sam.
- Kim Young-sam


text:
Lichi hilli
]]
Lichi hilli nisqaqa lichiman (ñukñuman) rikch'akuq yuraq (icha q'illupas, killmupas) hillim, huk yurakunamanta paqariq.
Huk lichi hillikunamantaqa k'awchutam ruranchik.
Kaymi huk lichi hilli ruraq yurakuna:
- Wachanqa yura rikch'aq ayllu (Euphorbiaceae): k'awchu sach'a (Hevea brasiliensis), wachanqa (Euphorbia penicillata), pinchu (Euphorbia sp.), hukkunapas.
- P'akincha yura rikch'aq ayllu (Papaveraceae): puñuchiq amapula (Papaver somniferum), Chelidonium maius, hukkunapas.
- Ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Asteraceae): tukuy lichi-lichi, salsa-salsa nisqa yurakunam, huk pilli-pillikunapas, ahinataq saqa-saqa (Taraxacum officinale), kanachu (Sonchus spp.), pilliyuyu (Lactuca sativa), hukkunapas.
- Paparawa yura rikch'aq ayllu (Moraceae): igu (Ficus carica), tankama (Ficus insipida), antikuna murira (Morus insignis), hukkunapas.
- Allqumiyu yura rikch'aq ayllu (Apocynaceae): Vinca minor, hukkunapas.
- Asclepiadoideae: Vincetoxicum hirundinaria, hukkunapas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lichi hilli.


text:
Manuel Neuer
Manuel Neuer ( 27 ñiqin pawqar waray killapi 1986 watapi paqarisqa Gelsenkirchen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2013: FIFA/FIFPro Pachantin XI
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel Neuer.
- Uficial web
- fussballdaten.de
- Neuer - Bayern München


text:
Tarma pruwinsya
Tarma pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Tarma jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Tarma) Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi, huk pruwinsyam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yuraqmayu rit'iqa aswan hatun urqum Tarma pruwinsyapi, kayninsi 5.160 m sayayniyuq.
- Amachasqa sallqa suyukuna: Sumaq Pampa risirwa suyu
- Urqukuna: Racasmarca - Yuraqmayu
- Quchakuna:: Qhariqucha - Waskaqucha
- Mayukuna: P'allqamayu - Ullqumayu
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun distritunmi kan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
[[Rikchpa:Tarmaperu1.JPG|thumb|right|200px|Tarma]]


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 139 (The King’s invitation 2)
139. Reypa wajyasqan 2
Chay jatun llajtaj callesninta manchayta reypa arrozaqa t’ijusqanku, ichas wakin mana carroza imchus kasqanta nana entiendenchejchu, carroza kasqa auto jina tawa fierromanta ruedasniyoj, mana vidriosnillayoj, patampi llanthuchayoj jina sumaj t’ikancharqosqa; chanta mana sapallanmanta purin, iskay caballos qhatatispa purichinku. Ñawpata manaraj auto kashajtin chayllapipuni reyes, qhapajkunapis purej kasqanku á. Ajinata uj llajta chawpi t’ijushasqa carrozaqa, chay llajtayojkuantaj balconesmanta, punkusninkumanta qhawasqaku pichus chay llajtata pasashasqantaqa.
Mujer: "¿Lodebarmanta reypa willajkunasinaqa? Sumaj chayqa."
Vecina: "¿Pitataj mask’ashankichejrí? ¿Alcaldetachu?"
Yachanankupajqa chay sumaj (elegante) carrozaqa maypichus Mefiboset tiyakusqa chay punkumampuni sayaykorpasqa. Rey David uj invitacionta apachisqa, Mefiboset mana creeyta atisqachu chayta. Payqa paralítico, tukuypa k’uchuncharpasqan runa reymanta invitaciónta jap’eqasqa. Ima kusiychus chay karqapis paypajqa.
Ama, ama celosakuychu. Qampis invitasqalaltaj kanki. Cheqa kaj Rey, pichus wiñaypaj kawsaj invitasunki. Ari, ¡Jesúcristo, payqa Rey de Reyes! Mefiboset jina ruwanayki tiyan, yá nispa invitasojniykita, amapis may uyarisqachu kay, nimapaj valesqaykita (insignificante) yuyakushaspapis.
Chay paralíticotaqa reypa ñawpaqenman pusasqanku.
David: "Mefiboset, ama manachikuychu. Allin kajta qampaj ruwayta munani."
Mefiboset: "Mana, mana noqa chayta merecenichu."
David: "Jallp’ata qosqayki, kamachisniy chaypi tarpospa oqharinqanku, tukuytaj qampatapuni kanqa."
Rey Davidqa Mefiboset invitaspa tukuy ima waqeykunawan junt’achisqa. Jesús, wiñaypaj Rey, invitasunki waqeykunatataj qoyta munasunki, chay regalosqa nimawan junt’ana jina: Perdónta, kusikuyta, sonqo tiyakuyta, wiñay kawsaytapis... may chhika Jesúspa regalosnin yupay mana atina. Jamuy, saqey Jesús regaloswan junt’achisunanta.
Ni jayk’aj Mefiboset arrepentikusqachu chay invitacionta aceptasqanmantaqa, chay regalosmanta nisqa, imachus aswan sumaj kasqa.
David: "Mefiboset, munani noqawan qhepakapunaykita, kunanmanta ujtawan mana sapayki kawsankiñachu."
Chay kikinta qantapis nisunki Jesúcristo munakuynimpi, mana rikukoj Rey: Payqa mana sapa domingopaj uj visitata jinallachu munan qanmantaqa, manachay wiñaypaj payqan kawsakunaykita. ¿Chay Jesúswan kawsakuyta munankichu tukuy sonqoykiwan, yuyayniykiwan ima? Jesús kawsayniykita kamachiyta munan. Mana rejsinichu nimayqen reyta may k’achata Payta jinaqa.
Rey Davidpa invitacionnenqa Mefibosetpa kawsayninta wajinaman tukuchisqa. Ajinallatataj Señor Jesúspa invitasqampis kawsayniykita wajinaman tukuchinqa, Jesús invitasunki chanta munantaj may chhika regalosta qosuyta.
Munantaj wiñaypaj Paywan kawsakunaykita, jap’eqay chay invitasusqanta. Uj oraciónwan invitacionninman kutichiyta atinki, Rey Jesúsqa uyarishasunki.
Personajes: Relator, mujer, vecinas, David, Mefiboset
© Copyright: CEF Germany


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 162 (Detective seeks coworkers)
162. Uj qhamiyaj lastrota mask´an
Sinch’i ruwanawan karishan, mask’ashantaj uj yanapajta, ¿yanapayta atiwajchu? Chamunqañachá.
(Timbre) Chaypunicha kanqa.
Detective: "Imaynalla, sutiyqa Hugo Olfato. Detective profesiónal kani, watuykachaspa mask’ay ruwanayqa. Necesitayki, ari, qantapuni necesitashayki uyariwaj, 1000 imakunata allinchanay akshan..."
Anchatañataj kunan nishanki...
Detective: "Yá, 999 imakuna kachun. Ñawpaj kajqa, pakasqa kaj, kaytaqa usqayllata tarina tiyan, amaña astawan runakuna mana cuenta qokuspalla trampapi urmanankupaj. Chay runaqa ch’awpa (estafador), runakunaj bolsillosninkumanta qolqenkuta orqhon. Jinapis manaña unaytawanchu chayta ruwanqa. Sayachinaykipuni tiyan, kay jinamanta rejsiyta atiwaj: juch’ustulla, piki jinataj t’ijun."
Chay runata imaynata tarinapaj Biblia tarinki, Lucas 19:2 yanapasonqa chay mask’ayniykipeqa. Mana Biblia tiyapusunki chayqa, qhelqarimuway, uj bibliata regalasqayki.
Detective: "Iskay kaj mayk’aypitaj allinta qhawakunayki tiyan, chay runaqa armayojpuni, millay parlaykunawantaj kawsay Diosta maldicen. Chaypa purisqasninta chinkachiyqa mana atikoj jinallachu, imaraykuchus ¡manchay jatuchichej zapatosta churakun!"
Tariytataj atiwaj bíbliapi: 1 Samuel 17:4, ujtawan nisaj 1 Samuel 17:4. Manachus Bibliata allinta rejsinki chayqa, índice nisqa qallariypi kashan chay yanapasonqa.
Detective: "Kinsa kajpuni aswanta importante kashan. Uj mayu qanllapi rikhurisqa, chaymantataj chinkasqa. P’achanqa ruwasqa camello pelomanta, manchay munasqan mikhunataj mana papas fritaschu, manachayqa t’iju t’ijus, aveja misk’i ima.
(Carraspear, toser)
Chay runataj tukuy runakunata wajyan Dioswan kawsakunankuta juchata saqespa, askhastaj uyarinku, wakinkunataj mana wajyasqas jamunku juchasninkumanta willakuspa, chayta sarisaj chayqa, sayk’usqa kayniy chinkasqata chinkanqa."
Chaymanta astawan sut’inchasunkiman Mateo 3:1. Arí, Mateo 3:1 chaypi tariyta atiwaj, Chay kikin librollapitaj Bibliapi Mateo 1:21 chaypi tarispa yachanki piwanchus ujchaykukusqanta chay mask’ajmantaqa.
Detective Hugo Olfato-taj kusikunqa kutichiyniykita qhelqarimojtiykeqa.
Detective: "¡Arí chayqa cheqapuni kashan! ¡usqay kuyurikuy á! ¡may urgentepuni chayqa arí!"
May allimpuni chay mask’ayniykipi risuchun, nispa nisunki...
Detective: "Detective Hugo Olfato."
Personajes: Relator, el detective Hugo Olfato
© Copyright: CEF Germany