text:
RUNAKUNA RESPETACHIKUNANPAQ LEY RURAPÄKONQAN KAYNUYMI QALAYKUNAN
[Preamble]
Lapan runa libri kananpaq, mana pipis runa masinta jarupánanpaq, juchayoqta kastigananpaq, juchaynaq mana kastigasha kananpaq, piwansi runa masinwan mana pelyar mana liytur kushisha kawapákunanpaq kay pachach'u, mayna kaykan rurashana runa kayninta mana qech'unanpaq, chaynuy lapan iwal-la kananpaq, lapan runa chay kastanuyla kananpaq;
Runakuna respetachikunanpaq kanqanta mana reqermi y rikaykarpis jarukuypa ushayninpa mana kaqkunata rurasha, kanan chayta rikaykurmi rabyanasha. Lapan runakuna alich'u kananta munarmi kaynuy willakuykan. Kay rasunpa ali kawayman lapan runakunapis yaykunan, mana imapitasi manchakular, mana imapitapis pishipakular kushisha kawapäkuchun. Chay munanqannuy parlapäkonqan y munanqannuymi yärakärenqa.
Kaynuymi rurakanman rasunpa runakuna respetasha kananpaq. Chaynuypa runakuna mana kontran kayta yarpanqachu mandukunapaq ali ruraptenqa. Y mana alí ruraqkunata qarqonanpaq.
Chaynuymi imata rurananchipäsi rurakasha wakin nasyunkunawansi ali imach'üsi yanapänakur imata rurarsi kawananchipaq mana liytur mana pelyar kushisha.
Lapan nasyunkuna chaych'üraq eskribipäkusha yärakuyninta, rasunpa alim shumaq alim nipäkusha runakuna imanuy respetachikunanpaq kaykaqta, lapan runakuna alipaq rikasha kananpaq kanqanta musyar. Chaynuy olqo ni warmi kaqpis juknin jukninpis iwal respetasha kananpaq. Chaynuy willakasha lapan kawaq runakunapaq imatapis ali rurayta y mas ali libri runa kawananpaq.
Lapan runakuna nasyunkunapita qotukaqkuna nipäkusha rasunpa kay kumplikanqa. Lapan chaych'u nasyunkuna kaq shumaq respetänakunanpaq. Chaynuy imach'üsi kuyanakur willanakur imasi libri ali kaqta rurakärinanpaq y
Lapan runapis juk yarpayla respetachikunanpaq y mas libri lapanta shumaq rasunpa kumplichinanpaq;
ASAMBLEA GENERAL NIRAN ENTERO MUNDUCH'U
RUNAKUNAPAQ KAYNUYMI WILLAKUN KAY LEYKUNA RUNAKUNA IMANUY RESPETACHIKÄRINANPAQ KANQAN
Lapan juk yarpaylaman yarpananpaq, marka nasyunkuna uch'äkunan imanaypasi lapan runakuna mandukuna chayman yärakur rurapäkunanpaq. Lapan yärakur yach'achinakunanpaq, runa imanuy respetachikunanpaq y libri imapitapis kananpaq. Chaynuy yarpänan imasi ali rurayta nasyunninch'u juk nasyunkunawan. Chaymi kaykunataqa lapan musyapäkunan y rasunpa rurapäkunan. Chaynuymi lapan nasyunkunapita qotukaqkunaqa rurapäkunan, y wakinkaq nasyunkunapa rurinch'u kaq markakunapis.
JUK KAYNUYMI NISHA (1)
Lapan runa kay pachach'u yurin libri kawananpaq, lapanchinuy iwal respetasha kananpaqmi, mana pipis jarupänanpaq, lapanpis iwal yarpach'akuy yach'aqmi, alita mana alita tantiyar kawananpaq. Chaynuy runa masinwan juknin jukninwan kuyanakur kapäkuchun
ISHKAY KAYNUYMI NISHA (2)
Lapan runakunam libri kananpaqmi kay willakuych'u willakun. Chaynuylam ima kasta kaptinpis> ni yana ni yoraq kaptinsi, warmipäpis ni olqopäpis, ni imaniraq rimaych'u parlakuptinpis, ni imaman yärakuptinpis, imanuy yarpaynin kakuptinpis, may nasyunch'u yurisha kaptinpis, pobre kayman ni kapoqniyoq kayman yurisha kaptinpis, imanuykarpis runa respetasha kachun.
Jinarkur manam pipis juk niraqmi kay nenqachu nasyunninch'u mandanqanwan respetachikäriptin y wakin nasyunkunawanpis wakin runakunapita, wakin nasyun runakunapaq nenqanpita y nasyunkunach'u imanuy mandananpaq jaqepanqam mandaqnin, mana kikilankunapita kananpaq, mana imasi fiyupa ñakachinanpaq mandukuna nasyunninch'u.
KIMSA KAYNUYMI NISHA (3)
Lapan imaniraq karpis runakuna kawananmi respetachikur y libri munayninch'u y mana imapitasi manchakular.
CH'USKU KAYNUYMI NISHA (4)
Manam pipis aronqanchu mana pägaptinqa. Chaynuy mana imantasi rurachikunqachu nirantisha runantanuy aruchikuyta. Chaynuy rurachikuyqa kananqa manam kanchu. Kananqa manam kanchu maych'u chaych 'üsi.
PICHQA KAYNUYMI NISHA (5)
Manam pipis kanqachu somaq maqasha, fiyupa ñakachishaqa, ashlishaqa mana ali kanqankamaqa mana 1runata jinaqa.
SOQTA KAYNUYMI NISHA (6)
Lapan runapaq kanmi maych'u chaych'u karpis respetanakunan y ali runapaq rikasha kanan, wakin runakuna kanqannuy.
QANCH'IS KAYNUYMI NISHA (7)
Lapan runapäsi iwal-lam mana jarupänakunanpaq kaykäqa, manam wakinkaqpäqa achkachu ni wakin kaqpäqa walkalachu, kay mana jarupänanpaq kaqwanqa iwal mana jarupasham kanqa. Lapanpis chaynuy mana jarupasha, kuydasha, mana ch'eqnipasham kanqa. Alikaq runata respetächenqa y mana ali ruraq runata kastiganqa. Kay runa mana jarupänakunapaq lapan nasyunpita qotukaykur rurakanqanta manam pipis amachayta pwendinchu chaywan respetachikuptin.
PUSAQ KAYNUYMI NISHA (8)
Lapan runa mana jarupänakunanpaq kaykanqannuy mana rurapäkuptenqa, o "pipis manam chaynuychu, pitaq nin" chayta niptenqa aywachun jatun kaq manduman kijakunanpaq. Chay mandu chaych'u mana jarupänakunanpaq kanqantanuy ninanpaq chay jarupaq runata.
ISQON KAYNUYMI NISHA (9)
Manam pitapis yanqa juchaynaqta kikinpa munaynilanpitaqa wich'qanqachu karselkunaman munanqan órakama. Chaypita manam pipis qarqonqachu maypita maych'u kanqanpitasi manaräsi shumaq musyaykorqa.
CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (10)
Lapan runapämi kaykan mana jarupanakunanpaq, wakin jarupaptin iwal respetächikunanpaq. Juk runa runamasinta imasi pasaptin willakärinman lapan mayananpämi kijakuy rurakänanpaq. Jatusaq mandukuna imanuy kanqantasi rikananpaq, imanuy respetächikunanpaq kanqanta ninanpaq. Rasunpa o yanqa kanqanta musyananpaq jatun karselman ch'urakoq mandukuna.
CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (11)
- Pi runatapis mana "juchäkushata juchäkusham" niptin mana ruranqanta respetachikunanmi, manaräsi pipis rikaq o "rasunpam qam rurashkanki" nenqankamaqa jatunsaq mandukunach'u kejakushana karqa. Chaykama chay runa kuydasham kanman manaräsi rasunpa juchayoq kanqan musyakanqankama.
- Manam pipis juchäkonqanpita mastaqa ninmanchu pitapis nasyunninch'u o juk lädu nasyunch'usi, juchanta tariparurqa mananam chay juchäkonqan masmanqa ñakananpaq ch'urasha kanqachu pitapis ni imapitapis.
CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (12)
Manam pipis mana kaqpita pitapis turyapanmanchu ali kakoqta manam washanta rimanmanchu jukpata, ni ima aykapitasi ni imawansi. Chaynuy wasinch'u kastankunawan ali tiyakoqta ni mayqantasi, ni kartan apachikonqankunach'üsi. Lapan pi runapäpis manam yanqaqa imatasi rimanmanchu. Chaymi ali kakoqta turyapaptenqa kanmi runata mana jarupänanpaq rurakanqan, kijakur chaywan respetachikunanpaq.
CH'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (13)
- Pi runapis nasyunnin rurich'u munanqanpam purikonqa manam pipis amachanqachu. Chaynuy nasyunnin rurich'u may markach'üpis munanqanch'u akraykur wasinta ruraykur tiyakuchun.
- Lapan runam libri nasyunninpita juk lädo nasyunman yarqoyta munarqa yarqonanpaq. Nirkorqa kanqalan nasyunninman kutiyta munaptinsi.
CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (14)
- Pi runasi imapitasi qatikach'aytukusha karqa maypasi ali kananpaq asheq aywakunmanmi juk lädu nasyunkunaman chaych'u ali kawananpaq.
- Kayqa manam mana alita ruranqanpita kijakuptin qeshpeqkunapächu, kay mana jarupänanpaq rurashakunata, ni kay ley rurasha kaqkunata mana ruray munaqpächu, ni mana käsuy munaqpächu. Lapan nasyunpita qotukaykur rurapäkonqanqa.
CH'UNKA PICH'QAN KAYNUYMI NISHA (15)
- Lapan runam juk nasyunman ch'ayarqa iskribikunan chay kanqanch'u markänu kayta munarqa.
- Manam pipis amachanmanchu juk runa nasyunninman iskribikuyta munaptin, ni nasyunninpita juk lädo nasyunman ashukuyta munaptin.
CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (16)
- Lapan runa olqopis, warmipis naqana uch'anman yarpayninman ch'ayarnaqa munarqa kasarakunqam. Lapanpämi imaniraq kastapäsi ni yana ni yoraq, may nasyun runa karpis ni imaman yarakoq karpis. Chaynuypa yarina juk familya juk wasita ruraykur tiyakärinan, kasararkur y kasaranqanpita rakikarpis lamitä pura rakipanakärinan iman aykankunatasi.
- Kasarakorqa kasarakärinan shumaq ishkankuna munanakärir-rämi. Ishkanpasi mana amachaq kaptinrämi, ishkankuna pipitasi mana amachasha kanan.
- Kasarakärenqan junaqpita rikakan juk familyanam. Chayta ruran lapan runa warmi kay pachach'u tiyaq, tiyapäakunqanpita walka walkala achkamanna mirapäkun, kayta respetachinanpaq imasi kaptin kanqa familyanmi y nasyun mandukunam.
CH 'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (17)
- Lapan runapis respetachikonqam mana runa masin jarupänanpaq ima aykanpitasi kikinpa kananpaq, masta munarqa kikinpa kananpaq ashikunan.
- Manam pipis qarqosha qech'usha kanqachu kikinpapitaqa yanqa mana kaqpitaqa.
CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (18)
Lapan runam ima ayka munanqanman yarpäkunan mana pipis chayta amachanmanchu. Chaynuy imamansi munanqanman yärakuchun. Manam pipis amachanmanchu yärakonqanpita juk yärakuyman tikrakuptin. Chaynuy yärakonqanpita achka runata o juk runalata willapar yach'achiptin y yach'akuyninta yärakonqanman rurachiptin.
CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (19)
Lapan runam libri yarpach'akärinanpaq y yarpach 'akonqanta rimananpaq. Chayta manam pipis amachanmanchu ni chaypita rabyakunmanchu pay yarpayninta wakin runata willapaptin. Lapan runatam musyachinman maych'üsi imanuypasi, mayqan kasta rimaywansi musyananpaq.
ISHKAY CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (20)
- Lapan runam maych 'üsi imach'üsi qotukäpäkunman imatasi al ita rurananpaq kaptenqa, manam pipis amachanmanchu chayta.
- Manam pipis achka shuntakanqanman pushanmanchu mana munaqtaqa, chayman mana qotukayta munaptenqa.
ISHKAY CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (21)
- Lapan runam nasyunninch'u presidenti kananpaq yaykuyta pwedin. Mana kikin karqa jinan markach'u akrasha runapaq bótunan.
- Lapan runam iwal-la wakin runakuna jina, chaymi mandu kaymansi yaykuyta pwedin nasyunninpaq.
- Marka runam munayniyoq presidenti o juk niraq mandu kananpaq ch 'uraych 'u. Chay mandu ch'uranakuy kanan jinan marka nasyun runakunapitam. Kay ch'uranakuy kanqa mana qonqaypam imaypis. Lapan chay nasyunch'u iwal bótapäkunan. Chay bótuqa kanan pakaylapa o makinta alsaypa o papilch'u munanqanpaq iskribirkur jitaykuypa.
ISHKAY CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (22)
Lapan runam imaypis achka qotukaykur aroqch'u käqa kawayninpaq pägasha kanman, aruykar imasi rurakunanpita mana manchakular kananpaq. Kay ali kaway y iwal kaway kikin nasyunpita kanan o juk lädo nasyunpita yanapasha kanan o achkaq runa qotukasha aroqpita yanapasha kanan, kikin runa mantinikunanpaq y wakin matinisha kananapaq.
ISIIKAY Cll'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (23)
- Lapan runa arunanmi maych'üsi, munanqanch'u aruyninta ashikunan mana aruyniynaq kananpita.
- Lapan runam iwal pägasha kanan ima aruych'u karpis. Manam kanmanchu juknin mas achka pägasha y jukaqnin mas walka pägasha juk junaq aruyninpita.
- Lapan runa aronqanch'u aroqkaqpäqa kananmi juk junaq gananqanman yapasha mas ali kananpaq, seguränan kikinta y familyanta imanuysi kanqantanuy, runa kayninta o juk imanaypasi seguränan o imanaypasi yanapasha kananpaq.
- Lapan runa imach'üsi arorqa sindicato nenqanta rurapäkunan lapan qotukakuykur i ma aykach 'üsi respetachikärinanpaq, imanuy respetachikärinanpaq kaykaqta rikaykur.
ISHKAY CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (24)
Lapan runa aronqanpita jamanqam, jamaykur munanqanta rurananpaq, aronqanpita jamanman imay óra aroq yaykonqanta rikaykur, y chaynuy kada wata jamanman juk killa. Chay jamanqanpita pägasham kanan maych'ümi arun chaypita.
ISHKAY CH'UNKA PICHOAN KAYNUYMI NISHA (25)
- Lapan runa y familyankuna kanman ali kawayniyoq ali mikuypita, ali rópasha, kikinpa wasin kanman, me~diku qeshyar jampikoq aywananpaq y wakin mas munanqankuna. Aronqanch 'u segurasha kanman qeshyaqtukur byudo kedarur, aronqanch'u däflakurur, chachayarur o imasi juk niraq pasaptin mantinikunanpaq.
- Mamanpis wamrapis iwal kuydasham kanan ospitalch'u warmi qeshyakuruptenqa. Lapan wamra chaynuy shumaq atendisha kanan käsadu kikin warminch'u karpis o mana kasädu warminpita juk warmich'u karpis.
ISHKAY CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (26)
- Lapan runam eskwelaman yach'akoq aywanan. Eskwelach'u yach'akonqanpitaqa manam pipis ni pitapis päganqachu, iskribiyta liyiyta yach'akunan primarianta ushanqankama. Kaykama lapan runam yaykunman yach'akunanpaq. Mas imapäsi yach'akuyta munaptenqa kanqa mas jatun eskwelakuna chaych'u ima yach'aymansi yaykunanpaq. Munaqkaqpäqa kanqa jatun eskwela imapäsi yach'akoqpäqa pi maypäsi lapanpämi kanqa.
- Yach'akonqaqa kikin yach'aq runa kananpämi, imanuy mana runa jarupänanpaq respetachikunanpämi. Manan pipis turyapasha kananchu alita imatasi rurakuptin. Asta mas ali kapäkuy ali kawakäriy mana liytur, mana pelyar wakin juk lädo nasyunkunawansi. Chaynuy achka imaniraq qotukaqkunawanpis, imaman yärakoqkunawanpis. Chaynuy karqa kapäkonqa alita rurar ali kawar kay lapan nenqantamuy kumpliptin.
- Taytankunaman akranan wamranpaq imapaq yach'akuymansi yaykunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (27)
- Lapan runa libri yach'anqan markach'u kustumbrinkunata rurananpaq y rikananpaq, imatasi rurayta yach'arqa jina rurakuchun yach'anqankunata. Chaynuy markanch'u imatasi alita ruraptenqa chaych'u yanapächun.
- Pi runa imata ruranqanch'üsi alita yarqarachimuptenqa mana pipis ruranqanta rikakarachimuptenqa; chay rikakächimoqmi dweño kanan, paypa jutinch'u kanan. Chaynuy librukunach'u o librukunata kikinpa yarpaynilanwan iskribimorqa jutinch'ümi kanan. Chaynuy imatasi kikin ali ruranqanta rikakachimuptin kanqa. Manam juk rurakonqanta "noqam dweño kä" nir charikurkunmanchu ni jutinta ch'urachikunmanchu. Chaynuy ruraqpäqa kanmi leykuna respetachikunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (28)
Lapan runam kay mana jarupänakunanpaq rurakanqanta respetänan. Chaynuy imata rurana kaptinsi juk lädo nasyunkunawansi shumaq kachun. Kay leykuna nenqannuy rurakächun y shumaq rasunpa rurakächun.
ISHKAY CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (29)
- Lapan runa markach'u tiyaqkäqa ruranan lapan imanuy wakin rurapäkonqannuy chayta respetänan. Chaynuy lapanta rurar respetaptin markanch'u imatapis alita rurapäkonqa. Chay'nuy kikinpis alipaq rikasha kanqa. Chawraqa musyanqa markach'u imata rurana kanqantapis.
- Lapan nenqantanuy markach'u rurar y respetachikur mana piwanpis jarupächikur kaptin mana pipis amachanmanchu kawayninch'u. Lapan runapis kapäkunan ali kawaych'ümi imanuy leykuna nenqannuy, chaynuy lapanta respetar, wakin runakunawan mana imatasi ninakur kawapäkunanpaq, ali yarpayninwan yarpach'akur, wakin runakuna ali kanqanta rikananpaq, chaynuy achka runa qotukaykur aroqch'u karpis.
- Kay mana runa jarupänakunanpaq kanqanta manam pipis amachayta o ama chayta rurashunchu" nir lapan ruraqkunata ninmanchu. Lapan nasyunpita runakuna qotukaykur runakuna respetachikunanpaq rurapäkonqanta.
KIMSA CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (30)
Kay respetachikunanpaq kaykaq rurapäkonqanch 'üqa manam ima leysi nasyunpa kaqtaqa rurakayta pwedinchu ni rurakashachu. Chaynuy walka qotukasha o juk runa ruranalanpächu kay mana jarupänakunapaq kaykaq. Chaynuy mana pipis kay ruraych'u rimanqankunata illakächiyta pwedinchu.


c: text/html

text:
Hatun wamp'u
Hatun wamp'u, Yaku karru icha Barku nisqaqa ancha karu, hatun quchanta, mama quchanta purinapaq wamp'um.
Ñawpa pacha hatun wam'pukunaqa hatun t'uyuna wamp'u icha wayra wamp'u karqan, t'uyurka nisqa hatun hatun k'aspipi watasqa wayra tanqanakunayuq, wayrap kallpanwan purinapaq. Kunan pachataq yaqa tukuy hatun wamp'ukunataq rawray kuyuchinayuqmi.
Wamp'urani nisqapim hatun wamp'ukuna chayamun watakuq, runakunap qhatunakunappas yaykunanpaq lluqsinanpaqpas.
Hatun wamp'upi llamk'aq runakunaqa wamp'u runa nisqam. Achka pruphisyunkunam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun wamp'u.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Recife
Recife llaqtaqa Brasilpi (Pernambuco suyupi), Brasil wamp'urani huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1537 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin pawqar waray killapi 1537 watapi
Recife llaqtaqa 1 546 516-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Recife.
- Recife Munisipyu


text:
Puriq quyllur
Puriq quyllur icha Planita (grigu simimanta: Πλavήtnς [Planī´tīs], kastilla simipi planeta) intita (icha huk quyllurta) muyupayaq hawa pacha pachankam. Hanaq pachata qhawapayaspanchikqa, planitakunata quyllurpura kaptin puriq quyllur hinata rikunchik. Chayruku puriq quyllur ninchik.
Inti Llika[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puriq quyllurkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pusaq planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (Urano)
- Niptun (Neptuno)
Tuna puriq quyllurkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pichqa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):


text:
Hinduwismu
Hinduwismu (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
- Sanskrt: एकम् सत् विप्रा: बहुधा वदन्ति
- (latin siq'i llump'api): Ekam Sat Vipraaha Bahudhaa Vadanti
- T'ikrasqa: "Chiqapqa hukllam, amawtakuna achkakunata riqsiptinpas."
- — Rigveda (I kaq qillqa, CLXIV kaq takintin, 46 kaq harawi)
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
- Vedanta (Vyāsa-manta)
- Yoga (Patañjali-manta)
- Sankhya (Maharshi Kapilá-manta)
- Pūrva Mīmānsā (Jaimini-manta)
- Nyāya (Gotama-manta)
- Vaiśeshika (Kanāda-manta)


text:
20
Jesús causarishcatami villachijun
(Mat. 28:1-10; Mar. 16:1-8; Luc. 24:1-12)
1Domingo tutamandata nara ali punllayajpillatami, Magdala shuti pueblomanda María huarmiguca, Jesusta pambashcata ricungapaj rirca. Chaiman chayashpaca, chai utujuta quilpashca rumita ladoman churashcatami ricujurca. 2Chaita ricujushpaca Simón Pedroman, Jesús juyashca caishuj yachajujpajmambash calpamushpami cashna nijurca:
—Apunchi Jesustaca utujumanda apashcamari. Maipi churashcatapash, na yacharinllu— nishpami, villaj shamurca.
3Shina nijpimi, Jesusta pambashca utujuta ricungapaj Pedropash, caishuj yachajujpash llujshishpa rinajurca. 4Ishcandi calpashpaca, caishuj yachajujrami Pedrotaca mishashpa, chai utujuman punda chayagrirca. 5Ña chayashpaca, chai utuju ladoman urai rishpami, chaipica fachacunatalla ricurca. Ashtahuangarin na yaicushpami shayajurca. 6Jipaman Simón Pedro chayamushpaca, utuju ucuman yaicurcallami. Paipash fachacunatallami ricurca. 7Jesuspaj umata pilluchishca telataca, na caishuj fachacunahuan tandachishpa, shican pillushca shuj pushtupi tiajujtami ricurca. 8Utujuman punda chayamushca caishuj yachajujpashmi, catishpa yaicurca. Paipash, chaipica fachacunatalla ricushpami crirca. 9“Huañushcacunapaj chaupimanda causarinapachami” nishpa tiajujtaca, paicunaca nara ali yachaita usharcachu. 10Chashna illajta ricushpami, chai yachajujcunaca paicunapaj huasiman tigranajurca.
Magdala pueblomanda Mariamanmi, Jesusca ricurishca
(Mar. 16:9-11)
11Ashtahuangarin María huarmiguca, Jesusta pambashca utuju ñaupajpimi huacajurca. Paica huacajushpandimi, utuju ucutaca quinrai chapashpa ricujurca. 12Shina ricujushpaca, yurajta churajushca ishcai angelcuna tianajujtami ricujurca. Jesús huañushcata churashca pushtupica, shuj angelca uma ladoman, shujca ura chaquiman tianajujtami ricujurca. 13Chai angelcunami:
—Quiquinga, ¿imamandata huacajungui?— nishpa tapurca.
Shina tapujpimi María huarmiguca, cashna nirca:
—Ñucata Mandaj Jesusta apashcamandami huacajuni. Paitaca, maipi churashcatapash na yachapanichu— nircami.
14Shina nishpa tigrarishpa ricushpaca, Jesús shayajujtami ricujurca. Ashtahuangarin Jesustaca na rijsircachu.
15Shina ricujpimi Jesusca:
—Quiquinga, ¿imashpata huacajungui? ¿Pitata mascajungui?— nishpa tapurca.
Shina tapujpimi María huarmiguca, huertata cuidaj runagumi yashpa cashna nijurca:
—Ñucata Mandajlla, Jesús huañushcata maipi churangapaj apashca cashpaca villachihuailla, ñuca apamugripashallami— nijurcami.
16Shina nijujpimi Jesusca:
—¡María!— nirca.
Shina nijpimi:
—¡Raboni!— nishpa tigrachirca.
(Raboni nishpaca, Yachachij nijunmi).
17Shina nijpimi Jesusca, cashna nijurca:
—Ñucataca ama tacarihuaichu. Nara ñuca Taitapajman vichai rinichu. Ashtahuangarin ñucapaj huauquicunapajman rishpa, cashna villachigripai: ‘Ñucapaj Taitaca, quiquingunapajpash Taitami capan. Ñucapaj Taita Diosca, quiquingunapajpash Taita Diosmi capan. Paipajmanmi vichai rina cani’ nigripai— nijurcami.
18Shina nijujpi, Magdala shuti pueblomanda María huarmiguca, Apunchi Jesusta ricujushcatapash, paiman Jesús imatalla nijushcatapash, Jesuspaj yachajujcunaman villachingapaj rijurca.
Shinallata Jesús paicunaman imata villachijuchun mingashcatapashmi villachijurca.
Paipaj yachajujcunamanmi, Jesusca ricurishca
(Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18; Luc. 24:36-49)
19Chai domingo chishillatami ña tutayajujpi, Jesuspaj yachajujcunaca tandanajushca tianajurca. Paicunaca judiocunata manllashpami, pungucunata ali vicharishpa tianajurca. Shina tianajujpimi, Jesusca yaicumushpa paicunapaj chaupipi shayarishpa:
—Quiquingunapaca, casilla ali causaigu tiachun— nirca.
20Shina nishpallami, paipaj ishcandi maquitapash, costillastapash paicunaman ricuchirca. Paipaj yachajujcunaca, Apunchi Jesusta ricushpaca ninandami cushijunajurca. 21Shinamandami Jesusca, cutin cashna nirca:
—Quiquingunapaca, casilla ali causaigu tiachun. Imashnami ñucapaj Taita ñucata cachamuhuarca, chashnallatami quiquingunatapash cachani— nircami.
22Shina nishpallami, paicunapajman fucushpa cashna nijurca:
—Diospaj jucha illaj Espirituta chasquichi. 23Maijambaj juchacunatapash quiquinguna cungajpica, paicunapaj juchacunaca cungai tucushcami canga. Shinallata maijambaj juchacunatapash quiquinguna na cungajpica, na cungai tucushcachu canga— nircami.
Tomasca, Jesús causarishcatami na crishca
24“Chai punllallata ishcandi huacharishcami” nishpa rijsishca Tomasca, Jesuspaj chunga ishcai yachajuj puracuna cashpapash, paicunapajman Jesús shamushca horasca illashcami carca. 25Chai jipami, caishuj yachajujcunaca:
—Apunchi Jesusta ricurcanchimi— nishpa, Tomasman villachinajurca.
Shina nijpimi Tomasca, cashna nijurca:
—Paipaj maquipi clavoscunahuan tacai tucushcata ricushpa, chai chugripi ñuca maqui dedota satishpallami crisha. Shinallata paipaj costillas chugripi, ñuca maquita na satishpaca napacha crishachu— nijurcami.
26Pusaj punlla jipami, chai huasi ucupillata Jesuspaj yachajujcunaca, cutin tandanajushca tianajurca. Tomaspash chaipimi carca. Shina tianajujpimi, pungucunata ali vichashca cajpipash, Jesusca yaicumushpa, paicunapaj chaupipi shayarishpaca:
—Quiquingunapaca, casilla ali causaigu tiachun— nirca.
27Shina nishpallami Jesusca, Tomastaca cashna nijurca:
—Quiquimbaj maqui dedota, ñucapaj maqui chugripi churashpa ali ricui. Shinallata quiquimbaj maquita, ñucapaj costillas chugripi satishpa ricui. Ama chashna na crishpa purijuichu. Ashtahuangarin ñucataca crinami cangui— nijurcami.
28Shina nijujpimi Tomasca:
—¡Ñucata Mandaj, ñucapaj Taita Diosmari cangui!— nirca.
29Shina nijpimi Jesusca, cashna nijurca:
—Tomás, quiquinga ñucata ricushpapachami crihuashcangui. Ñucata na ricushpapash crijcunaca, ninandami cushijunajun— nijurcami.
Jesusta crinajuchunmi, cai shimicunataca escribishca
30Jesusca, imatapash juyaillagutami ashtacata rurashpa purijurca. Chaitaca, paipaj yachajujcunapash ricunajurcami. Imata ricushcatapash, na tucuita cai libropica escribishcachu. 31Ashtahuangarin Jesusca, Quishpichij Cristo cajtapash, Taita Diospaj Churi cajtapash crinajuchunmi caitaca escribishca. Paita crishpaca, paipaj shutipi causaita causagrinata charichunmi escribishca.


text:
Yawar
Yawar nisqaqa sirk'anchikkunapi puka, yaku hina ukhu yawrim.
Sunqum yawartaqa sirk'akunanta tanqan. Yawar muyuriy nisqapi kurkunchikpi sirk'akunanta muyupayaspa kurkup kawsaykuqkunata muksichaqwan mikhuna imayaykunawan ñukyuykun, chimlasayta, q'upa imayaykunata apaykuspa.
Yawarqa manam puriqllachu, yaku hinallachu. Kay yawarpi kawsaykuqkunam kan:
- Puka yawar kawsaykuqkuna (erythrocytes): Surq'anpi wayra pachamanta yawarman hamuchkaq muksichaqta yawar puka nisqa imayaywan hap'iykun.
- Yuraq yawar kawsaykuqkuna (leucocytes): Mana allin kaqkunata, wamaq imakunatam tukuchin, ahinataq añakikunata.
- Yawar llukllunachakuna (thrombocytes): Yawarta k'irikunapi lluklluchin.


text:
Wayra pacha
Wayra pacha nisqaqa (kastilla simipi atmósfera, grigu simimanta: atuόσφaιpa [atmósphaira] - atuός [atmós] "wayra, wapsi", σφaίpa [sphaíra] "rump'u") tiksi muyuntinta muyupayaq tukuy wayrakuna wapsikunawanmi phuyukunawanpas.
Tiksi muyup wayra pachanpiqa kay wapsikunam:
- Qullpachaq N2 (78 %)
- Muksichaq O2 (21 %)
- Argun Ar (1 %)
- Chimlasay CO2 (0.035 % ... 0.045 %)
- Yaku wapsi H2O (chikanyaqlla)
- Huk wapsikunapas
Wayra pachapi kaqkunamanta yachaytaqa mit'a yachay ninchikmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayra pacha.


text:
Yaku muyuriy
Yaku muyuriy nisqaqa tiksimuyuntinpi yakukunap muyuriyninmi.
Inti illanchayninwan yakukunatam, mama quchap hawanpi kaq yakutam q'uñichinmi. Chay yakup rakinkunaqa wapsiyanmi, wayra pachapi yaku wapsi tukuspa. Wayrakuna chay wapsita mast'arinmi. Yaku wapsi musuqmanta chiriyaspa yakuyanmi, ancha achka yaku sut'uchakuna, phuyum tukuspa. Chay sut'ukuna nisyu hatunyaptin, param, urmamuq yakukunam tukukun. Chay paray yakuqa allpa pachaman yaku pachamanpas uramaykun, allpap hawanpi purispa icha allpap ukhunman mismispa. Chay allpap ukhunamantaqa yaku pukyukunapim hawaman paqarimun, mayu tukuspa. Chay mayukunataq mama quchamanmi purimun.


text:
Servindi, 15 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 15 Marzo, 2010 (Archivo mp3, 9 minutos, 51 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como)
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Teqsemuyu.- Chay watiqmanta laboratoriupu kamarisqa “Transgénico” sutichaqa mikhuykunaqa, manan allinchu kanman yarqay kausaykunapaqa, nispan nimunku pachamamamanta sapayakuq “Amigos de la tierra” nisqamanta wayqekuna.
Teqsemuyu.- Mineral hasp’iq empresakunaqa rikukunku, runakunata ñaq’arichisqankuwanmi, “derechos humanos” nisqata mana kasusqankumanta, nispan nimun, Keith Slack chay “Programa Global de Industrias Extractivas de Oxfam” nisqamanta.
Chay mineral hasp’iqkunaqa, hinatapunin lluipi ruwanku, tukuy mana allinkunatan apayamunku, waqllechintaq allin kausaymanta, mana k’amisqa, kusilla tiyanamanta, juñunakunamanta, allin mikhuymanta, unumanta, wasimantawapis.
Chaynatan nimun chay Keith Slack qayna rikuchisharanku Oxfampa kamamusqan iskay videokunata, Río Blanco sutiyoq mineramanta ñaupaqtaqa Majaz karqan, Piura llaqatpi sasachakuykuna karqan chaymanta.
Teqsemuyu.- Pelota hayt’anamanta wakichiq “Sudáfrica 2010” wayqekunan ikhurichimusqaku un muyukuta, ñaupa ayllukunaq riqch’ayninwan.
“Adidas Jabulani” sutiyoq Bantu isiZulu, rimay simipi, chay rimaymi chunka huqniyoq simikunmanta huqnin, Republica de Sudáfrica suyupi, q’uchurikusun ninantan nin runasimipi.
Llapan suyukunamanta.- Dalay Lamanmi llakipurayun Uigur llaqtawan Xinjiang suyupi, imaraikuchus paikuna sasachaypi rikukunku gobiernomanta hinallataq Han sutiyoq ashqha waiqekunamantawan.
Congo nisqamanta.- Isqonchunka runakunas Hutu llaqtayuqkuna sipisqa rikukunku gobiernoq soldadunkunawan inti haykuy lado Congo suyupi. Chaytan willakamunku Naciones Unidas niqamanta waiqekuna.
Chaypis soldadukuna iskay semana hunt’a hinallataq thaq kaita qhawariq ONU nisqamanta soldadukunapiwan karinku. Paikunas thuniyapunku iskai chiqaspi sayariqkunata hap’ipusqakutaq soqtachunka pusaqniyoq runakunata, nispan nimun Madnodje Mounoubai.
Mesoamérica suyukunamanta.- Kinsa patanpi juñunakuy Mesoaméroca suyukunamanta pachamamamanta qhawariq, ñaupa llaqtakunamantawan qelqancharimunku “Declaración de Yucatán” nisqata machulankuq hallp’ankuta qhawarinankupaq.
Soqta ph’unchaymanta pusaq ph’nchay kama marzo killata aparikuran juñunakuy México, Belice, Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica hinallataq Panamá suyupiwan, chaypin qhawarinku “Corredor Biológico Mesoamericano” nisqapi pacha ruphapakunamanta, yunka rutuykunamanta hima.
Abya Yala hatun suyumanta.- Chunka qanchisniyoq waranqaq waranqaninsi ayllukunamanta wawankuna llan’arinku kay Abya Yala suyukunapi, chantan nimunku Organización Internacional del Trabajo nisqamanta, hinallataq Fondo de Naciones Unidas para la Infancia (UNICEF) nisqamantawan.
Chaqrakunapi, wasikunapi, perqaykunapi, chhalaykunapi imas wawakuna llank’arinku.
Chaytan rimarikun haqhay.- “Pueblos indígenas y gobierno: hacia una protección efectiva de los derechos de los niños, niñas y adolescentes indígenas en situación de trabajo infantil por abolir. De la declaración a la acción” nisqa juñukuypi.
Chay rimanakuymi aparikuran Cartagena llaqta Colombia suyupi iskaypachaq runakunawan gobiernomata hinallataq ayllukunamantawan.
Llapan suyukunamanta.- Iskay patapi juñunakuy chunka huqniyoqmanta chunka kinsayoq marzo killapi, “Coordinadora de Organizaciones Andinas” (CAOI) nisqamantan aqllarinqa humalliqninkunata kay iskay waranqa chunkayoq watamanta iskay waranqa chunka iskainiyoq watakama, haqhay Quito Ecuador suyupi
Chay Hathun juñukuymanmi chayarimunku, Mineriaq sasanchasqan ayllukuna CONACAMI sutiyoq, Perú suyumanta, Kichua llaqtakunapi masachasqa ayllukuna ECUARUNARI nisqa Ecuador suyumanta, Qullasuyupi llaqatkuna markakuna humalliq wayqekuna Bolivia suyumanta.
Hinallataq, Colombia suyupi ñaupa ayllukuna masachaq ONIC, nisqamanta, Lafkenche riqch’ayniyoq Chile Suyumanta, hinallataq Argentina suyupi ñaupa ayllukunapi jununakuy, ONPIA nisqa, waiqekunapiwan.
Panamá suyumanta.- Kay chunka ph’unchay marzo killatan aparikunqa “La Educación Intercultural Kuna, sus avances y conceptos fundamentales” nisqa rimanakuy.
Chay rimanakuymi aparikun, iskay simipi yachay atipay qhawariqkunawan, chaskinqakutaq gobiernoman puriq waiqekuna, ayllukunamanta rimariq waiqekuna Kuna ayllukunamanta.
Ecuador suyumanta.- Gobiernuwan, ñaupa ayllukuna masachaq CONAIE waiqekunapiwanmi, watiqmanta tumpanakushanku, imaraikuchus huq qelqa rikhurimun mana pitapas tapuspa, iskay simipi yachay atipay DINEIB sutichasqa, chay raiku.
Bolivia suyumanta.- Yaqa pisqachunka justicia ruwaqmanta puriq wayqekunan runasimita yachaqayta tukuyunku, chay Concejo de Judicatura nisqawan, hinallataq, K‘ana Marka waiqekunapiwan.
Perú suyumanta willakuykuna
Asháninka ayllukunamanta.- Derechos Humanos nisqamanta sayariq waiqekunan uyarinqaku, Central Asháninka del Río Ene CARE nisqa waiqekunata, hinallataq Centro Antropológico de Aplicación Práctica CAAP sutiyoq waiqekunatapiwan, imaraikuchus gobierno Central Hidroeléctrica nisqata tupachiyta munan, hatun yunkapi nispa.
Chay uyariymi aparikunqa kay iskaychunka kinsayoq ph’unchay marzo killata Washington Estados Unidos suyupi.
Amazonasmanta.- Kay chunka suqtayoq marzo killatan rikuchikunqa huq qelqa mayt’u “Derecho ambiental en el Amazonas. Un reto para Sudamérica” qelqa t’aqwririq Javier Uceda waiqeq qelqamusqan.
Chaytataqmi ñawinchanqa tukuy yachaq Martha Meier Miro Quesada hinallataq qelqa t’aqwiq Jorge Danós.
Achuar runakunamanta.- Isqonchunka ayllu humalliq jefe nisqakunan Corrientes mayumanta chayarunku Iquitos llaqtaman, chaypin manucharishanku Gobierno regional nisqata hunt’achun qayna wata setiembre killapi rimanakuykunata, mana hinaqa sayariymi aparikunqa nispa.
Ivan Vásquez Valera umalliqsi qelqancharisqa “Acta de Dorisa” nisqata, imaymanatan ruwarisun corrientes mayupi nispa, nitaq kunankama imatapis ruwarinchu.
Madre de Dios nisqamanta.- Ñaupa ayllukunapaq waqaychasqa allp’akunaqa manas chhalakunqachu waq empresariokunaman mayu killapiqa, nispan nimun Petroperú nisqamanta Sapet, nisqa empresawan contrato qelqapiqa.
Chay petróleo mashkaqkunaq pachaq chunka kinsayoq yupasqa cheqasta saqepusqankuqa, allinmi nuqaykupaqa nimunkun Federación del Río Madre de Dios y Afluentes FENAMAD nisqamanta wayqekuna.
Pusaq ph’unchay marzo killata.- Yunkamanta, wichaymanta tukuy hinantinmanta warmikunan qayna pusaq pùnchay marzo killata qelqancharinku “Decreto de Urgencia” nisqata imanaqtinsi paykunapura rimanakuspa imatapas ruwanankupaq “libre determinación” nisqata.
Chay qelqatan khawarichinku Lima llaqtapi parque Universitario nisqa cheqaspi, hinaspataq llaqta humalliqkunaman haywariyunku.
Afrodita nisqamanta.- Cenepa ayllukuna juñunariq, “Organización de Desarrollo de las Comunidades Fronterizas del Cenepa” ODECOFROC nisqamanta umalliq Zebelio Kayak waiqen nimun, Condorkanki Amazonas runakunaqa sayasaqku qelqakunata qhawarispa chay petróleo mashkaq runakuna, ripunanku kaman nispa.


text:
Wasichay
Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi qiru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran.
Yuyarina
Wasichay layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qiru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qiru wasitaqa qirullamanta, k'aspikunawan qiru p'alltakunawanmi ruranchik.
T'uru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
T'uru wasitaqa kallmakunamanta rurasqa pirqakunata t'uruchaspa ruranchik, llut'asqa yura pirqamanta.
Champa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Champa wasitaqa t'uruwan chapusqa kallmakunamanta rurasqa champakunawan pirqanchik.
Rumi wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rumi wasitaqa machina rimi nisqa, takanawan llamk'apusqa rumikunawan pirqanchik. Inkakunaqa rumi wasinkunata mana isku chapusqawanchu, mana t'uruwanchu, mana pirqa llut'anawanchu pirqarqanku, rumilla pirqata ruraspa.
Tika wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa.
Kusasqa tikawan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kusasqa tikakunataqa isku chapusqawanmi, pirqa llut'anawanmi t'inkispa chay hina wasikunata pirqanchik.
Urmiyunwan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunan pachapiqa, aswan wasikunatam khillay icha asiru k'aspikunawan urmiyunwan pirqanku.
Wasichaypa nipankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pirqa llut'ana
- Pirqa rumikuna
- Tika (aruwi), t'urullamanta
- Kusasqa tika
- Rumilla pirqa
- Maychina rumi, Wasichana rumi
- Tunu
- Chakakuq
- Punku kirma
- K'ukti
- P'aqchi
- Sayakuq rumi
Wasi rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manqus wasi (yupaychana wasi, qhapana, willka wasi)
- Chuntu wasi (mintu wasi)
- Kathidral
- Haylli k'ukti
- Iglu (Inuyt runakuna)
- Dolmen (Mawk'a Kiltakuna)


text:
Aphruasyatiku rimaykuna
Aphruasyatiku rimaykuna nisqaqa huk ancha hatun rimaykunap ayllunmi, chincha Aphrikapi uralan kunti Asyapipas. K'umukuq rimaykunam. 354 rimaykunachá, 43 wañusqaña, 347 hunuchá rimaqninkuna kachkan.
Kaymi aphruasyatiku rimaykunap pichqantin urin ayllunkuna:
- Iqiptu simi (Iqiptiku, Kuptiku) †: huk rimay, wañusqaña: Iqiptu
- Berber rimaykuna > 24 rimaykuna, paypura 5 wañusqaña, 13,5 hunu rimaqniyuq: chincha kunti Aphrika
- Simitu rimaykuna > 62 rimaykuna, paypura 28 wañusqaña, 261 hunu rimaqniyuq: chincha Aphrika, Sispa Anti, Arabya, Malta, Ithiyupya
- ahinataq: arabya simi, malta simi, iwriyu simi, amhara simi, tigriña simi, tigriy simi
- Kushitu rimaykuna > 47 rimaykuna, paypura 2 wañusqaña, 38 hunu rimaqniyuq: chincha anti Aphrika
- ahinataq: sumali simi, oromo simi
- Omo rimaykuna > 27 rimaykuna, 4 hunu rimaqniyuq: uralan kunti Ithiyupya (ancha asllata Sudanpipas)
- Chadiku rimaykuna > 193 rimaykuna, paypura 7 wañusqaña, 31 hunu rimaqniyuq: uralan kunti Chad, uralan Niqir, chincha Niqirya
- ahinataq: hawsa simi


text:
Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq
Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) IUCN nisqaqa mamallaqtapura sallqa amachay tantanakuymi, 5 ñiqin kantaray killapi 1948 watapi Fontainebleau llaqtapi (Ransiyapi) kamarisqa. Uma tiyayninqa Gland (Suwisa) llaqtapim.
IUCN nisqaqa Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu nisqatam ruraykun. Amachasqa sallqa suyukunatam ñiqichan.
Yuyarina
Wankurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 84 mamallaqtap ministiyunkuna,
- 108 mamallaqtap tantanakuyninkuna,
- 831 mana mamallaqta tantanakuykuna (NGO),
- 33 wakin tantanakuykuna.
Huñunakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llapa tawantin watapim huñunakunku.
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyupi Chikichay Patantin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi Chikichay patakuna:
- EX Extinct (Wañusqaña rikch'aq)
- EW Extinct in the Wild (Sallqapi wañusqaña rikch'aq)
- CR Critically Endangered (Ancha chikichasqa rikch'aq)
- EN Endangered (Chikichasqa rikch'aq)
- VU Vulnerable (Chullchu rikch'aq)
- NT Near Threatened (Yaqa manchachisqa rikch'aq)
- LC Least Concern (Mana llakiq rikch'aq)
- DD Data Deficient (Mana kaq willaykuna)
- NE Not Evaluated (Mana k'uskiykusqa)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://www.iucn.org/ (inlish simipi)


text:
Naoto Kan
Naoto Kan, Naotō Kan (Nihun simipi: 菅 直人), sutiyuq runaqa ( * 10 ñiqin kantaray killapi 1946 paqarisqa Ube llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Pachaykamay kamayuq wan pulitiku.
2010 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Hisao Kan; Mama: .
Ñawpaq warmi: Nobuko Kan
Churinkuna: 2 (Gentarō wan Shinjirō Kan).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Naoto Kan.
- Kastilla simipi:
- Biografía por Fundación CIDOB
- Inlish simipi:
- Nihun simipi:


text:
Kathuliku Inlisya
Kathuliku Inlisya (grigu simimanta: Kaθoλιkή Ekkλnσίa (katholikī´ ekklīsía) "sapsi inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Catholica, kastilla simipi: Iglesia Católica) nisqaqa Tayta Papap kamachisqan Tiksimuyuntinpi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta kunti Iwrupapi tukurqan, anti Iwrupapi, Bisantinu qhapaq suyupi kaq Orthodoksa Inlisyamantas rakispa.
Chunka suqtayuq kaq pachakwatapi prutistanti inlisyakunas Katuliku Inlisyamanta rakikurqan.
Ispañulkuna, purtuyiskunapas katuliku inlisyata Abya Yalaman mast'arqan, Tawantinsuyu iñiyta sarupaspa.


text:
François Mitterrand
François Maurice Adrien Marie Mitterrand sutiyuq runaqa, (*26 ñiqin kantaray killapi 1916 paqarisqa Jarnac (Charente) llaqtapi - † 8 ñiqin qhulla puquy killapi 1996 wañusqa Paris llaqtapi), Ransiya Mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1981 watamanta 1995 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Joseph Gilbert Félix
Mama: Marie Gabrielle Yvonne Lorrain
Ñawpaq warmi: Danielle Gouze
Wawakuna: Jean-Christophe, Gilbert, Mazarine.
Yachaywasi: Saint-Paul (Angulema).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: François Mitterrand.
- (Ransiya simipi):


text:
TUCUY RUNACUNAPAC HATUM RIMAY
CALLARI
Yuyashpa ima shina quishpiri, taripa, sumac causay pachapi, mashcanga ricsipi cusilla causayta, ayacunapi mana pi miticuchum, runacunapac ucullapi tián.
Yuyashpa mana ricsicuna runaman millayhuán ricuchum ñausashina pishihuán. Caycuna tucuy llaquicunata apamushca; chaymantami tucuylla ninchic, runacuna, pacha callaricpi mana manchay, huaccha llaqui charic carca, quishipita munashpa, rimaytapes cusilla cacharishpa, paycunahuánmi huiñarca.
Yuyashpa runacunapac ancha allimi taripacuna mitsachum, mana runacuna cayta ricushpa hatum piñayhuán jatarichum.
Yuyashpa mashcanami llactacunaman, pay pura, mayjanpes cachum tandarishpa alli causayta catina.
Yuyashpa imashinami llactacuna tinguinacushca HATUM SUYUPI, catishpa alli yuyayhuán quella rurashcata, mana astahuán runacunata llaquichichum sumaclla cari, huarmicuna shuc maquillahuán causachum; chaymanta ninchic, puricunahuán shucla pachaman chayashum quishpicunahuán.
Yuyashpa imashina llactacunapes mingayta rurashca, tandarishca mama suyupi, rimayta cushcami tucuy runa quishpihuán causachum.
Yuyashpa chay taripacunaca astahuán allimi tucuyllacunapac, runacunapac, maypipes tiacuchum cay ura pachapi.
HATUM TANDARI
Nin, cay shuricunata, tucuy runacuna uyachum, imashina llactacuna, utiuc, hatum cachum tandari quipa sumacta rimarishpa, tutamanta, punlla, chishi, tuta cachum, llactacunallatac, ayllucunaman runacunama yachay huasipi shina yachachinga cay nishcacunata. Chaymantami pacarina shina llugshinga quishpicuna, alli causaycuna tucuypaglla.
Shayana 1
Tucuy runacuna quishpirihuán huiñán, pactacunahuampes, pay pura, umahuán, ayahuán chay shucuna shina, chaymantami shuclla shina causangacuna.
Shayana 2
Tucuy runacuna paycunapac charín quishpita; rimaycunapi nishcata, misho, yana, quillu cachum, cayta, chayta nichum, rimachum, Pachacamac charichum mana charichum, charic cachum, mana charic cachum, caypi huiñashca cachum, shuctac llactapi huiñashca cachum.
Chasnalatac mana astahuán alli llacta cangachu, paypac allpacuna shuctac maquicunapi tiacuc, quishpilla cacpipes. Quishpicunata sisachinallami, millay runacuna munacpi, mana munacpi.
Shayana 3
Tucuy runacunami quiquin causayta, quishpita charín, mana pi shuashina caminga.
Shayana 4
Mana pi cay pachapi yanacuna, mitayucuna canga; yana catuc anchurichum tucuy llactacunapi.
Shayana 5
Mana pi ñacaychinga, pingay macaycunatapes mana cungachum runacunaman.
Shayana 6
Tucuy runacunami paycunapac quiquin causayta charín taripa allichicunahuán.
Shayana 7
Tucuymi chasnallatac can taripa ñaupapi, tucuymi paypac alli maquipi churaringa. Tucuymi shuclla causaymanta huiñarcanchic, mana pi cayta quichuchum.
Shayana 8
Tucuy runacunami taripa huasicunaman chayanga, chaypi mashcangapac mana chay shuccuna millayta mashcachum. Hatum quellacunami tucuy llactacunapi caytucuyta ricunga sinchi ñahuihuán.
Shayana 9
Mana pi amsa ucuman apanga, shuctac allpacunamantapes pi surcunga.
Shayana 10
Tucuy runacunami shinallatac canga quiquin pura shina, caypica pay nishcacunata uyanga cuna, rucucuna cacpi, taripa cacpi, chaypimi quellacunata ricunga mana millayta uyashpa.
Shayana 11
- Tucuy runacunami llaquita charishpa paypac millacunahuán mashcanga mana chaychu nishpa, imashina taripacuna nin. Yaya taripacuna mashcanga mitsata.
- Mana pi amsa ucuman apanga pandari nishcamanta, imashina nin quiquin llactacunapac quellca, mashcanacungami haum llaquichi, tucuylla allí ricuyhuán ricushpa.
Shayana 12
Mana pi shuctac miticucpi urmanga quiquin causaypi, ayllucunapipes, alli shutipipes illaringa chasnacuna millayta cushca nishpaca.
Shayana 13
- Tucuy runacunami maipipes puringallami, paypac allpa llactapi.
- Tucuy runacunami llugshingalla shuctan llactacunaman, cutín paypac quiquin llactaman tigrangapac.
Shayana 14
- Pi caticucpi, runacuna maypi miticunata mashcan, mana pi chaymantaca llugshichinga, mayjan llactapi cachum.
- Cay miticunapi, masna taripa nicpi, runa millay cacpipes mana llacta cayahuán ricunga.
Shayana 15
- Tucuy runacuna quiquin llactata charinga.
- Mana piman quiquin llactata quichunga, nishpapes shuctala llactata mashcanga.
Shayana 16
- Caricuna, huarmicuna, longocuna cashpa, mana pi munashpa shuctac carahuán, shuctac llactahuán tinguinacungallami yaya, mama cangapac, chasna causangallami alli tandarishca, tinguinacuymi cari, huarmi zapalla saquiricpi.
- Cari, huarmi nicpila tinguinacunga cuna.
- Ayllucuna ñaupamanta shamun, paycunami tucuy allpapi tandarishpa llactata rurán.
Shayana 17
- Tucuy runacunami paycunapac quiquin allpata charinga, paycunala, hatum tandaripacpes.
- Mana paycunapac allpacunata quichunga.
Shayana 18
Tucuy runacuna yuyay quishpita, Pachacamac yuyacta charín; chaylapitac saquingacuna Pachacamac yuyay shuctac yuyacunahuán. Caycunataca paylatac, tandarishca cacpipes chayshuc cuna uyachum yuyaycunapi cacharichum.
Shayana 19
Tucuy runacunami yuyanata, rimanata quishpichingalla. Mana pi paypac yuyaycunamanta caminga, quichunga. Rimay cunatapes cacharincunallami caycuna alli cacpi ushacunata catishpa imashinapes cachum.
Shayana 20
- Tucuy runacunami quishpi tandaycuna ruranga mana pi piñachichum.
- Mana pi cay tandaycunaman piña nishpa apanga.
Shayana 21
- Tucuy runacunami llacta camayu cunapi curaga shina ruranga paylatac, shuctac cunapi shutipi.
- Tucuy runacunami camayuc cunaman chayanga, mana shuccuna astahuán chayshu canahuán cachum.
- Ayllucunapac quiquin yuyaycunahuán camayucunata purichinga; chaycunataca alli acllayhuán mashcanga; cay alli aclla tandarica huata, huata quipa ruraringa, acllapica upalla shitanga, ama shitay amsapi chingarichum.
Shayana 22
Tucuy runacunami ayllupac cashpa charingacuna sumac ricuy, llactacunallapitac quiquin pura mashcanga cuna, paycunapac ancha ministicuna, allí yuyaycunahuán tucuy causachum.
Shayana 23
- Tucuy runacunami llangata charinga paycunalatacmi llanga mayta mashcanga, mana chasnalla shitashca causangapac.
- Tucuy runacunami alli cullquita japinga, mana shuc cunaca alli, chayshuc cunaca yaricay puchu cunahuán.
- Tucuy runacunami paypac llangacunamanta cullquita japinga, pay, huarmi, huahua ayllucuna micunapac, churanapac charichum.
- Tucuy runacunami nishpaca tandarita ruranga, paylatac chaypi tandaringa shuctac cunahuán.
Shayana 24
Tucuy runacunami samayta charinga llanga quipaca, chasnallatac punllacunapi cayta, chayta puringa, rimanga shuyunata quichungapac, chaypacca cullquita japinga.
Shayana 25
- Tucuy runacunami alli causayta charinga, paypac huarmi, huahuapes chasnallatac causanga, unguyta quichushpa, micunapes alli cachum, churanacuna, huasitapes tucuyllami charinga; mana llanga charishpa, unguyhuán, rucuyashpa, huacchayashpa hatum apucuna tucuyta chasna cachum ricunga.
- Chichu huarmipes, llullu huahuacunapes alli causaytami charinga. Tucuy llullu huahuacuna, tinguy mana tinguy huiñashca, chasnallatac shumay causayta charinga cuna.
Shayana 26
- Tucuy runacunami yachachi huasiman chayanga. Yachayca mana cullquihuán randinachu, tucuypacmi yangalla huahua huasicunamanta hatum yachay huasiman ringa.
- Yachachimi canga uma hatumhuán, aicha sinchiyachum, chaylapitac quishpita apachum tucuy llactacuna tandarichum sumaclla, quiquin pura alli causachum.
- Yayacuna paycunalatac mashcanga manashca yachachita churi, hushushicunaman.
Shayana 27
- Tucuy runacunami paypac ayllucunapac causayta causanga. Hatum yachanacunatapes ministishpa mashcanga paypac chayshu cunapapes.
- Tucuy runacunami yachayuc manta japinga masna paymanta shuctac yachayuc cuchum.
Shayana 28
Tucuy runacunami paypac quiquin llactapi, chayshuc llactacunapipes quishpicunata, alli cunatapes hatum quellcapi nishcata taringa, ima shina llacta mama rurarca.
Shayana 29
- Tucuy runacunami chayshuc cunahuán llactaman anchata cuyanga, paycunalatac quipaca quishipirichum.
- Caytucuy nishcacunata tucuyllami yachan, chaymantami huaquichina mana chingarichum; ayllucuna, llactacuna sumaclla tiachum, mana chayshu cunaman quichushpa, camishpa, millashpa. Llactacuna alla shayarichum, quipa mana huacangapac.
- Cay quishpi cunaca mana pi japingachu jarcangapac mana hatum llacta nishca cunata, paypac hatum tandari quipa.
Shayana 30
Mana ima cay rimaycunamanta rimanallachu, shuctac llactacunaca mana cayta japingachu quiquinta rurangapac, runacunapes, ayllucunapes mana shinallatac paypac causaypi churunga chayshuc cunaman quichusha nishpa caya sumac rimayta.


text:
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Killa nisqaqa tiksi muyuta muyupayanmi. Intimanta achkiyta chaskispa huk lawnin achkinmi, manataq huk lawchu. Huk kinraynin wiñaymi tiksi muyuman t'ikrasqam. Chay kinrayqa hunt'a achkiptin, hunt'a killa icha killa hunt'asqa ninchik. Manataq achkiptin, musuq killa ninchikmi.
Killaqa iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpim - tawa simanapim - huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta - huk killa wañuymanta qatiqnin killa wañuykama - killa icha killa pacha ninchik.
Inkakunaqa killata Mama Killa nispa yupaycharqanku.
Killa mit'akunaEditar
Kaypipas qhawayEditar
Última modificación el 7 mar 2013, a las 18:42
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Killa.
Imagen a escala que muestra la distancia entre la Luna y la Tierra


text:
Bobby Fischer
Robert James Fischer, Bobby Fischer sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin pawqar waray killapi 1943 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi - † 17 ñiqin qhulla puquy killapi 2008 watapi wañusqa Reykjavík llaqtapi) huk qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1972 watamanta 1975 watakama).
Tayta: Hans-Gerhardt Fischer ; Mama: Regina Wender.
Yachay wasi: Erasmus Hall High School.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bobby Fischer.


text:
Suti
- Suti nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Suti (sut'ichana) rikuy.
Suti, kichwapi Shuti (latin simipi: nomen, grigu simipi: Όvoua) nisqaqa pitapas icha imatapas sutichasqam.
Runakunam sutiyuq, hinallataqmi ima allpamanta yachaykunapi puystukunapas sapaq sutiyuqmi: llaqtakunam, urqukunam, mayukunam, quchakunapas.
Uralan Awya Yalapiqa llapa runaqa sapaq sutiyuq iskaynintin ayllu sutiyuqpas, ahinataq:
- Husiy Kunturi Mamani,
Kaymi huk runa sapaq sutikuna:
- Warmi suti: Ana, Mariya, Pawlina, Marta
- Qhari suti: Pidru, Pawlu, Husiy, Huwan


text:
Tamaulipas suyu
Tamaulipas suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Victoria llaqta llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1824 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
43 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Victoria llaqta, 305 155 runakuna.
- Reynosa, 608 891 runakuna.
- Heroica Matamoros, 489 815 runakuna.
- Nuevo Laredo, 373 725 runakuna.
- Tampico, 305 554 runakuna.
- Ciudad Madero, 197 216 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tamaulipas suyu.
- Gobierno del Estado de Tamaulipas Uficial qillqa web.


text:
Isaac Newton
Sir Isaac Newton sutiyuq runaqa (4 ñiqin qhulla puquy killapi 1643 NS paqarisqa Lincolnshirepi; 31 ñiqin pawqar waray killapi 1727 NS wañusqa Kensingtonpi, kunan London llaqtapi) huk pachaykamaymanta, yupanamanta yachaqsi, yachay wayllukuqsi, alkhimistas karqan, Inlatirrayuq.
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica nisqa liwrunpi sapsi llasaturaku kamachi nisqamanta willarqan, Klasiku Mikhanika nisqap tiksinta churaspa, chaymanta Newtonpa kamachinkuna nisqakunawan. Hinallataqsi achkiymanta (optika nisqamanta), yupanamantapas willaspa qillqarqan.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Isaac Newton.


text:
Kuriya
- Kuryu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Kuryu (sut'ichana) rikuy.
Kuryu (kuryu simipi: 고려, hancha: 高麗, Koryŏ, munkuanpu: Goryeo) icha Kuriya (kastilla simipi: Corea) icha Chusun (kuryu simipi: 조선, hancha: 朝鮮, Chosŏn, munkuanpu: Joseon), Tayhan (kuryu simipi: 대한, hancha: 大韓, Tae-han, munkuanpu: Daehan) nisqaqa Asyapi huk yaqa wat'am kaspa huk mama llaqtapas karqan. Hansuyupiqa kuriya simitam rimanku.
Iskay ñiqin pachantin hatun maqanakuypa puchukayninpi suwit awqaqkuna chinchayninta tiyapaspa, USA awqaqkunataq uralanninta tiyaparqan. Chaymantapacha Hansuyu mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan:
- Chusun RRR (Chinchay Kuryu)
- Tayhan R (Uralan Kuryu)
Kuryu maqanakuypi (25 ñiqin inti raymi killapi 1950 p'unchawmanta 27 ñiqin anta situwa killapi 1953 p'unchawkama) Chinchay Hansuyu Uralanta atiyta munaspa mana atirqan. Ancha achka runakuna wañurqan. Manataq hukllachasqa Hansuyuchu tukurqan.


text:
Ayqiq
Ayqiq, kichwapi Mitikuk nisqa runaqa huk puystumanta, wasinmanta maymanpas, huk llaqtamanpas riqmi, qispichikunapaq. Wasi llaqtapi llakikuptinmi, achka ayqiqkunaqa wasinman kutimuyta manam atinchu.
Runaqa kaykunaraykum ayqin:
- maqanakuymanta qispichikunapaq;
- samk'ay wasimanta qispichikunapaq;
- wakcha kachkaymanta qispichikunapaq;
- hatun llaki tukuymanta icha sallqa waqlliymanta qispichikunapaq;
- huk runa llaqtaman kapuspanmi, huk rimayniyuq kaspanmi icha huk iñiyniyuq kaspanmi llaqta kamachiqkunap sarunchasqan kaspa, ch'utisqa kaspa;
- wasinmanta, llaqtanmanta ayqichisqa kaspa;
- mama llaqta kamachiqkunap mitmachisqa kaspa.


text:
CAPÍTULO 3
Dioska, kay Allpataka shuk paraisotami ruranka
Gentekunaka, imashina kawsachuntak Dioska munarka.
Diosta juchachinkapakka, Satanaska imatatak nirka.
Shamuk punchakunapika, imashina kawsaytak kay Allpapika tiyanka.
GENTEKUNAKA kushilla, unkuy illak, alli kawsachunmi, Dioska kay Allpata rurarka. Bibliapika ninmi: ‘Edén pushtupika shuk huertata [paraisota] rurashpami tarpurka’. Shinallatak, ‘munanayay rikurikuk, mikunkapak alli tukuy yurakunatapash wiñachirkami’ nin. Punta kari Adanta, punta warmi Evataka chay paraisopi kawsachunmi rurarka. Dioska paykunataka kashnami nirka: “Wacharishpa ninanta mirashpa, ashtakakunapacha tukushpa, kay pachapi juntankichi. Kay pachapi imalla tiyakkunata kasuchinkichi” nishpa (Génesis 1:28; 2:8, 9, 15). Kay versokunapi nishka shinaka, Dioska munarkami gentekunaka wawakunata charichun. Tukuy Allpata cuidashpa kawsachun, animalkunatapash cuidashpa kawsachunmi, Dioska munarka.
2 Shinaka, Diospa munayka paktarinkachu. Bibliapika, Dioska ninmi: “Ñuka yarikushkataka paktachishapachami” nishpa (Isaías 46:9-11; 55:11). Dioska imata rurasha nishpapash, tukuytami paktachin. Dioska ninmi: ‘Kay pachatapash na yanka tiyachun rurarkanichu, ashtawankarin chaypi kawsanakuchunmi rurarkani’ nishpa (Isaías 45:18). Kay Allpapika, ima laya gentekuna kawsachuntak Dioska munarka. Gentekunataka, mashna watakunata kawsachuntak Dioska munarka. Bibliapika kashnami nin: “Imatapash kashkatapacha rurakkunami, llaktataka japinka. Chay llaktapika, kawsaytami kawsanakunka” nishpa (Salmo 37:29; Apocalipsis [Revelación] 21:3, 4).
3 Kunan punchakunapika, achka unkuykuna, wañuykunami tiyan. Wakin gentekunakarin paykunapura makanakushpa, wañuchirishpami kawsan. Shinapash, Jehovaka kashna kawsachunka mana munarkachu. Shinaka, imamantatak achka llakikunata charinchik. Imamantatak kunan punchakunapika, mana shuk paraisopi kawsanchik. Chayta yachankapakka, Bibliapi rikushun imashinami tukuy llakikuna tiyay kallarishkata.
SATANASKA, IMASHINATAK TIYAY KALLARIRKA
4 Génesis libropi nishka shinaka, Edén shuti paraisopimi Diospa contraka tiyarka. Paytaka “culebra” nikpipash, payka mana culebra animalchu karka. Shina kashpaka, pitak karka. Apocalipsis libropika ninmi: “Payllatami, diablo shutipash, Satanás shutipash. Payka, tukuy kay pachapi kawsakkunatami umachin” nishpa. Kay Diablo Satanastaka “puntamantapacha kawsakuk culebra” ninpashmi (Génesis 3:1; Apocalipsis 12:9). Satanaska jatun ushayta charik, mana alli angelmi kan. Kay mana alli angelka, Evawan parlankapakmi, shuk culebrata parlachirka. Kay mana alli angelka, Tayta Dios kay Allpata, gentekunatapash rurakuktaka rikukushkankami (Job 38:4, 7).
5 Jehová Dioska tukuytami allimi rurarka. Shinaka, pitak Satanás Diablotaka rurarka. Kallaripika, Satanaska alli angelmi karka, achka ushaytapash charirkami. Shinapash kipamanka, paypa munaymi Diablo tukurka. Shinaka, imashinatak Diablo tukurka. Yuyashun, gentekunaka mana shuwakunachu wacharin. Shinaka, imashinatak shuwa tukun. Mana alli munaykuna shunkuman yaykukpi, kutin kutin chaypilla yuyakushpaka, kipamanka shuwami tukun (Santiago 1:13-15).
6 Jehová Dios, Adanta Evatapash wawakunata charishpa tukuy Allpapi mirarishpa kawsankichik nikuktaka, Satanaska uyashkankami (Génesis 1:27, 28). Chayta uyashpami, Satanaska yuyashkanka, tukuy gentekuna Diosta adoranapak rantika ñukatarak adorashpaka allimi kanman nishpa. Chashna mana alli munay shunkuman yaykukpimi, Satanaska kutin kutin chaypilla yuyashpa Diosmanta llullakunata nishpa Evataka pantachirka (Génesis 3:1-5). Chashnami, Diablo Satanás tukurka. “Diablo” shutika nisha ninmi shukkunamanta jatun llullakunata nik. Kutin, “Satanás” shutika nisha ninmi jarkak.
7 Diosta ama kasuchunmi, Satanaska llullakunata nishpa Adanta Evatapash pantachirka (Génesis 2:17; 3:6). Diosta mana kasuymantami, ishkantinkunaka wañuna karka (Génesis 3:17-19). Adán mana kasushpaka, juchayukmi tukurka. Shinapash, paypa wawakunaka, imatak tukurka (Romanos 5:12). Kayta yachankapakka, yuyashun: Imashinami bloqueta rurakukpi, molde wishtu kashpaka, tukuy bloquekunaka wishtukuna llukshin, shinallatakmi Adán juchayuk tukukpika, tukuy ñukanchikkunapash juchayukkuna wacharinchik. Chaymantami, tukuykuna rukuyanchik wañunchikpash (Romanos 3:23).
8 Satanaska Adanta Evataka nirkami, Diostaka mana kasunachu kankichik nishpa. Shinami, Satanaska Diospa contra tukurka. Diosta mana kasunachu kankichik nishpaka, Dioska llullakmi kan, mana alli reymi kan, gentekuna alli kawsachunka mana munanchu nik shinami Satanaska nikurka. Kankunaka Diosta kasunata mana ministinkichikchu, ñukata kasushpami, ashtawan alli kawsankichik nikurkami. Kankunallatak allimi yachankichik imami alli kakta, imami mana alli kaktapash nik shinami Satanaska nikurka. Satanás kashna nishpa juchachikpika, Dioska imatatak rurarka. Wakin gentekunaka ninmi, Adanta, Evata, Satanastapash chaypillatakmi wañuchina karka nishpa. Shinapash, Jehová paykunata wañuchishpaka, Jehová alli rey kashkata mana rikuchita ushanmanchu karka. Shinallatak, Satanás llullak kashkatapash mana rikuchita ushanmanchu karka.
9 Jehová Dioska justomi kan. Chaymantami, Adanta Evata Satanastapash mana chayllapitak wañuchirka. Ashtawankarin, Satanás llullak kashkata rikuchinkapakka, achka watakuna yallichunmi sakirka. Kunan punchakunakamaka, tukuy laya gobiernokuna tiyachunmi sakishka. Shinallatak, chay gobiernokunata Satanás pantachichunpash sakishkami. Shinapash, imamantatak Jehová Dioska Satanastapash mana alli gobiernokunatapash manarak tukuchishka. Chaytaka capítulo 11-pimi yachakushun. Kunanka yuyay: Jehovaka, Adanman Evamanka tukuytami kurka. Kutin, Satanaska paykunamanka mana imatapash kurkachu. Shinaka, Jehovaka llullakmi kan nishpa juchachikpika, Satanasta krinachu karka. Kanka, imatatak rurankiman karka.
10 Jehovapa lado tukunkapakka, imatatak rurana kanki. Jehovapa tukuy mandashkakunatami kasushpa kawsana kanki. Shinami, Diablo jatun llullak kashkataka rikuchinki (Salmo 73:28; Proverbios 27:11). Kunan punchakunapika, asha gentekunallami Jehovapa lado tukushka. Kutin, achka waranka waranka gentekunaka mana Jehovapa lado tukunkapak munashkachu. Chaymanta, yuyashun: Bibliapika yachachinchu, Satanasmi kay pachata mandakun nishpa.
PITAK KAY ALLPATAKA MANDAKUN
11 Gentekunata Satanás mandakuktaka, Jesuska allimi yacharka. Shuk punchaka, ‘kay pachapi muyunti tukuy llaktakunatami’ Diabloka Jesusman rikuchirka. Chay kipami Jesustaka nirka: “Ñukata kunkurishpa ninanta allikachikpika, kaykunataka tukuyllatami kanman kusha” nishpa (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6). Chay llaktakunaka Satanaspachu karka. Ari, paypa kakpimi kay llaktakunataka kanmanmi kusha nishpa, Jesusmanka rikuchikurka. Chay llaktakuna mana Diablopa kakpika, Jesuska kay llaktakuna mana kanpachu kan ninmanmi karka.
12 Bibliapika, Jehová Diostami tukuy ushayta charik Dios nin. Jehovami jawa pachatapash, Allpatapash rurarka nin (Apocalipsis 4:11). Shinapash, Bibliapi nishka shinaka, Diablotami Jesuska nirka, “kay pachata mandakuk” nishpa (Juan 12:31, Biblia Quichua Chimborazo; 14:30; 16:11). Ashtawankarin, Bibliapika ninmi, Satanasmi “kay pachapi mandakuk dios” nishpa (2 Corintios 4:3, 4). Apóstol Juanpash ninmi, “kay pachapaktalla rurashpa kawsakkunataka, diablomi tukuykunata mandakun” nishpa (1 Juan 5:19).
SATANÁS MANDANA PUNCHAKUNAKA TUKURINKAMI
13 Kay Allpapika, tukuy watakunami achka jatun makanakuykuna, mana alli gobiernokuna tiyan. Diosta kuyanchik nik tukuk mana alli curakuna pastorkuna, shuktak mana alli gentekunapash tiyanmi. Shinapash, Bibliapi nishka shinaka, Armagedón shuti jatun makanakuypimi, Dioska tukuy mana alli gentekunataka tukuchinka. Chay kipami, alli gentekunaka kushilla alli kawsanka (Apocalipsis 16:14-16).
14 Jehovami, Jesucristotaka akllarka, paypa Reinopi Rey tukuchun. Bibliapika ninmi: “Mandak Tayta Dioska paymanmi, paypak ñawpa tayta David mandashpa tiyakushkataka kunka. Paymi […], kawsayta kawsaykaman mandakunka. Pay mandanaka, napacha tukurinkachu” nishpa (Lucas 1:32, 33). Diospa Reinomanta mañachunmi, Jesuska paypa katikkunataka kashna mañankichik nirka: “Kan mandanaka, ucha chayamuchunmi munanchi. Imashnami jawa pachapika kan munashkashna ruranakun, chashnallata kay pachapipash, kan munashkashna ruranakushpami alli kanman” (Mateo 6:10). Shamuk capitulokunapimi yachakushun imashinami Diospa Reinoka tukuy shuktak gobiernokunata tukuchinka. Chay Reino tukuy Allpata mandashpa, shuk paraisota ruranatapash yachakushunmi (Daniel 2:44).
PARAISOKA ÑALLAMI CHAYAMUNKA
15 Bibliapika ninmi, “mushuk jawa pacha, mushuk pachapash tiyankami” nishpa (2 Pedro 3:13, NM; Isaías 65:17). Kay versopi “pacha” nishpaka, kay Allpapi kawsak gentekunatami nikun. Shinaka, “mushuk pacha” nishpaka, Diospa ñawipi alli rikurik gentekunatami nikun.
16 Jesuska nirkami, paraíso chayamukpika, Diosta kasuk gentekunami mana wañushpa ‘kawsaytaka kawsakrinka’ nishpa (Marcos 10:30). Shinapash, mana wañushpa kawsankapakka, imatatak rurana kanchik. Chayta yachankapakka, kanpa Bibliapi Juan 3:16; 17:3-tapash maskashpa rikunki. Kunanka yachakushun, Paraíso Allpapi kawsakkunaka, ima bendicionkunatatak charinka.
17Mana alli ruraykuna, jatun makanakuykuna, piñanakuykunaka ña mana tiyankachu. “Nalli runaka illankami. […] Ashtawankarin na kariyakkunami, llaktataka japinka.” (Salmo 37:10, 11.) Kay tukuylla Allpapi kasilla alli kawsay tiyachunka, Diosmi ‘jatun makanakuykuna tiyaktapash sakichinka’ (Salmo 46:9; Isaías 2:4). Chay punchakunapika, “imatapash kashkatapacha ruranaka, sisanshnami kanka. Luna tukurinkakamanmi, kasilla alli kawsayka ashtakapacha tiyanka” (Salmo 72:7).
18Jehovata adorakkunaka mana manchashpami kawsanka. Ñawpa punchakunapi israelitakunaka, Diosta kasushpaka, mana manchashpa, kasilla allimi kawsarka (Levítico 25:18, 19). Paraisopipash, Diosta kasukkunaka imatapash mana manchashpa, kasilla allimi kawsanka (Isaías 32:18; Miqueas 4:4).
19Achka mikuna tiyankami. Salmistaka nirkami: “Pampapipash, jawa urku umakunapipash, granokuna tiyachunmi, maki juntata shitanakunka” nishpa (Salmo 72:16). Jehová Dioska, alli gentekunamanka achka bendicionkunatami kunka. Chay punchakunapika, tukuy Allpapi ‘granokunapash pukunkami’ (Salmo 67:6).
20Tukuy Allpaka shuk paraisomi tukunka. Gentekuna Allpata ña mana wakllichikpika, Allpaka shuk sumak paraisomi tukunka. Chaypika kawsanayay wasikunapash tiyankami (Isaías 65:21-24; Apocalipsis 11:18). Asha ashami, Allpaka ashtawan ashtawan sumak tukunka. Tukuy Allpapimi achka granokuna pukunka. Imashinami Edén paraíso karka, shinallatakmi tukuy muyuntin Allpapash tukunka. Dioska kutin kutinmi paypa ‘makita paskashpa, tukuykunata ninanta bendiciyakunka’ (Salmo 145:16).
21Gentekunapash animalkunawanka kasilla allimi kawsanka. Sacha animalkunapash wasi animalkunawanmi purinakunka. Shuk uchilla wawallapash sacha animalkunataka mana manchankachu (Isaías 11:6-9; 65:25).
22Unkuykuna ña mana tiyankachu. Jesús Allpapi kashpaka, achka gentekunatami jampirka. Diospa Reinopi Jesús Rey kashpaka, tukuy unkuykunatami tukuchinka (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9). Paraisopika, “pipash na: ‘Ñukaka wañukunimi’ ninakunkachu” (Isaías 33:24; 35:5, 6).
23Wañushka familiakunapash kawsarinkami. Wañushkakunaka, Diospa yuyaypi kashpaka, jatarinkakunami. ‘Imatapash kashkatapacha rurakkuna, imatapash kashkatapacha na rurakkuna wañushkatapash Tayta Dios kawsachinkami.’ (Hechos 24:15; Juan 5:28, 29.)
24 Jehovata riksishpa, Jehovata adorashpaka, sumak alli kawsaytami charishun. Jesucristo ña wañukrikushpaka, paypa ladopi wañukuk runamanka nirkami: ‘Paraíso kuyaylla llaktakupika ñukawanmi kanki’ nishpa (Lucas 23:43). Jesuska kay Allpapi shuk paraíso tiyanata yachachinkapakmi chashna nirka. Ñukanchikkunaka, Jesucristomantami achka bendicionkunataka charishun. Chaymantami, Jesusmanta ashtawan yachakuna kanchik.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Dioska tukuy Allpatami shuk paraisota ruranka (Isaías 45:18; 55:11).
- Kunan punchakunapika, Satanasmi tukuy llaktakunataka mandakun (Juan 12:31; 1 Juan 5:19).
- Paraíso chayamukpika, Dioska achka bendicionkunatami gentekunaman kunka (Salmo 37:10, 11, 29).
TAPUYKUNA
1. Gentekunaka, imashina kawsachuntak Dioska munarka.
2. a) Imashinatak yachanchik Dios paypa munayta paktachinata. b) Bibliapi nishka shinaka, ima laya gentekunatak mana wañushpa kawsanka.
3. Allpapika, ima llakikunatak tiyan. Ima tapuykunatatak yachakukrinchik.
4, 5. a) Evawan parlankapakka, pitak culebrataka parlachirka. b) Gentekunaka, imashinatak shuwakuna tukun.
6. Shuk angelka, imashinatak Diablo Satanás tukurka.
7. a) Imamantatak Adanpash Evapash wañurka. b) Imamantatak tukuy gentekuna rukuyanchik, wañunchikpash.
8, 9. a) Satanaska, imatatak nirka Diosta juchachinkapakka. b) Imamantatak Dioska mana chayllapitak wañuchirka Adanta, Evata, Satanastapash.
10. Imashinatak rikuchinki Jehovata kuyashkata, Satanás jatun llullak kashkatapash.
11, 12. a) Imashinatak yachanchik Satanaska tukuy llaktakunata mandakushkata.b) Ima versokunapitak yachachin Satanaska tukuy llaktakunata mandakukta.
13. Imamantatak shuk mushuk alli kawsayta ministinchik.
14. Dioska, pitak akllarka paypa Reinopi Rey kachun. Maykan versokunapitak yachachin pita akllashkata.
15. Bibliapika, imatatak “mushuk pacha” nin.
16. Diosta kasushpaka, ima laya kawsaytatak charishun. Chashna kawsankapakka, imatatak rurana kanchik.
17, 18. Ima versokunapitak yachachin tukuy Allpapi imatapash mana manchashpa, kasilla alli kawsay tiyanata.
19. Ima versokunapitak yachachin, paraisopika achka mikuna tiyanata.
20. Ima versokunapitak yachachin tukuy Allpaka shuk paraíso tukunata.
21. Ima versokunapitak yachachin gentekuna animalkunawanpash kasilla alli kawsanata.
22. Paraisopika, unkuykuna tiyankachu.
23. Wañushkakuna kawsarikpika, imamantatak achkata kushikushun.
24. Paraíso Allpapi kawsankapak munankimanchu.


text:
Por: Redacción Cotopaxinoticias.com
Chalupas (Napo marka Cotopaxi nmarka). Hatun uktuta rurankapak kay Chapulas Huawi yakukunata Napo markapi kay Cutuchi yakuman chayachinkapak Cotopaxi markapi; kay yakuka tarpuykunapi churana runakuna mikuna Kay latakunga kiti Saquisisli kiti Pujili kitikunamanmi chyayanak shinallatin achik tapash rurankapakka 388 millones killkitami ministinkuna
Shinali kay estudio técnico llankaykunata rurashka rikuchishkakuna, kay llankaykunataka hatunpush llakatata pushakmi rurakunkuna. Ky Willaytaka Santiago Medina Preinversion wasita pushakmi kurka, miércoles ishkaychunka iskunnike enero killa kay urkuta rikuypi.
Yallishka octubre yatamantami kay llankaykunataka rurash shamushkakuna, kay rakiykunataka shuk Españamata llankakunami rurakun shinapash 5.8 millones kullkimi tukurishka kya llankaykunapipash.
Kay llankaukunawanka tukuykunaman yakuta chayachinkapakmi ima minishtirishkata paykunaka rikukunkuna shinami ña kay yakuka mikunkapak, tarpunakunapi shitankapak achktapash ruankakunami .
Ña kunan punchakama kay prefactibilid nishka llankaykunat tukuchikunkunami shinami ña ima wasikuna kay llankayman tantarinata rikukunkuna kay llankaykunata sumayachinkapak.
Kay llankaykunawanmi ña yachankuna kay rurayta uchankapakka 388 millones kullkita ministishkata.
Ña kay llankayta tukuykunaman riksichinkapakk shakum abril kikllapimi illayta rurashpa rikuchibnakuna.
Kay llankaykunaka Nucle Seco nishka allpakunamanmi chayamunka kay Cotopaxi markaman, mana tamia tiyashkamantami shina rurakunkuna tukuy tarpuykunata allichinkapak.
Shinallami kay markakukupi tukuy murukunata alichi ushanakunka, shinapash ña kay antanka purikuna tiyashkamantya kay murukunata shuktik llaktakunaman kachayta ushachun.
Kay ruraykunawan ña yachankunami imashina ima llankaykunata ruray ushanata imashinami kan kay mikunkapak tarpuykunapi shitankapak achikyachinkapak.
· Kallari llankay: Hatun uktuta rurankapak kay Chapulas Huawi yakukunata Napo markapi kay Cutuchi yakuman chayachinkapak Cotopaxi markapi; kay yakuka tarpuykunapi churana runakuna mikuna Kay latakunga kiti Saquisisli kiti Pujili kitikunamanmi chyayanak shinallatin achik tapash rurankapakka , kay uktuka charinkami 7.707 metrota.
· Tarpuykunaman : Kay yakuka Aláquez, Mulaló, Guaytacama, Joséguango Bajo, Poaló. Pujilí Once de Noviembre y La Victoria. Saquisilí, Chantilín kitikunamanmi chayanak . Shinami 19.000 hectarias allpapimi shitayta ushanakuna.
· Runakuna mikuna yaku: 65.600 masikunami kay yakunata hapi ushankakuna kay Latacunga, Saquisilí y Pujilí, tukuy kitillikunapash.
· Achik yachina yaku: Ishkay uchilla achikyachinata ruranka, puntaka charinkami 6,38 MW achikta shinallatik katikka charinkami 30.96 MW. Achikta kay kunami shinallatik kay markapi achi mirarinka.
TRADUCCIÓN
USD 388 millones se necesita para el proyecto hídrico multipropósito Chalupas


text:
Qinghai pruwinsya
Qinghai pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Qinghai, chun simipi: 青海, phinyimpi: Qīnghǎi, machu: Tsinghai, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Xining llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 390 000 runakuna (Han runa 54,0%, Tibet runa 23,0%, Hui runa 16,0%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qinghai pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Qinghai (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Qinghai
- Información sobre Qinghai (inlish wan chun simikuna)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Islom Karimov
Islom Abdugʻaníyevich Karimov (rusiya simipi: ИcлaM AбдyraHиeBич KapиMoB, Islam Abduganíevich Karímov) sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1938 watapi paqarisqa Samarkand llaqtapi - ) huk Usbiksuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Tatyana Akbarovna Karimova
Churinkuna (2): Gulnara Karimova wan Lola Karimova-Tillyaeva.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Islom Karimov.


text:
Badlands mamallaqta parki
Badlands mamallaqta parki nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap South Dakota suyupi huk mamallaqta parkim.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Badlands mamallaqta parki.


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Arí
Mana
Bibliata estudianapaj libros, folletos ima
Bibliaj yachachiyninta, uraqachinapaj libroswan, folletoswan ima, ujmanta uj estudiay.
Creeyninkumanta yachakunachej
¿Maykʼajllapis ñakariy chinkanqachu? (tratado núm. 34)
¿Imataj familiayki kusisqa kananpaj yanapanman?
¿Pejpa atiyninpitaj kay pacha kashanrí?
¿Imaynataj kausay qhepaman kanqarí?
Bibliamanta ¿imatá creenki?
Bibliamanta yachakunaypaj
Diospa Palabranta sapa punchay ukhunchana 2014 (jatun letraspi)
Iskay pʼunchaypaj jatun tantakuypaj wakichikusqan 2014
Waynaspata sipaskunapta tapukuyninku (iskay kaq libro)
Some updates made to digital publications may not yet appear in the printed editions.


text:
Griguryu I
Griguryu I, San Griguryu sutiyuq runaqa, (kastilla simipi: San Gregorio I Magno o San Gregorio, latín simipi: Gregorius I (Magnus); grisya simipi: רגוריוס הראשון) (3 ñiqin tarpuy killapi 540 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - 12 ñiqin pawqar waray killapi 604 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Italya mama llaqtayuq taytakura, Hatun yaya, Tayta Papa, Dyusmanta yachachiq kaspa, munqhipas, qillqaqpas runam, latin simipi qillqaqmi.
3 ñiqin tarpuy killapi 590 watapi LXIV kaq Kathuliku Tayta Papa tukukurqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Regula pastoralis
- Regestum
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu I.
- Benedicto XVI presenta al Papa san Gregorio Magno
- Benedicto XVI: San Gregorio, Papa Magno, "siervo de los siervos de Dios"
- San Gregorio Magno: Cristo, el buen pastor