text:
Waqajkunawan waqana
“Qankunapura sonqochanakullaychejpuni, kallpachanakuychejtaj” (1 TES. 5:11).
121, 75 TAKIYKUNA
1, 2. ¿Imaraykutaj wañupojpa familianta imaynatachus sonqocharinata yachananchej tiyan? (Patapi kaj dibujota qhawariy).
UJ HERMANA Susi sutiyoj nerqa: “Wawayku wañupusqanmantapacha manchay llakisqa kasharqayku. Casi watatapuni ajina kasharqayku”, nispa. Uj hermanotaj nin: “Mana yuyallarqanipischu señoray wañupunanta. Pay wañupojtintaj llakiymanta ni imanakuyta aterqanichu. Sonqoyqa mayta nanawarqa”, nispa. Ajina llakiykunapeqa ashkhas rikukunku. Diospa kamachisninmanta ashkhas mana yuyallarqankupischu, Armagedón niraj chamushajtin familiankumanta pillapis wañupunanta. Pinillaykipis wañupun chay, chayri amigoykej familianmanta pillapis wañupun chayqa, ichapis tapurikunki: “¿Imaynatá payta sonqochariyman?”, nispa.
2 Wakin runasqa niyta yachanku: “Tiempo pasasqanman jina llakiyninchejta qonqapullasunchej”, nispa. ¿Ajinapunichu? Uj viuda hermana nin: “Llakiyninchejtaqa mana tiempo pasasqanman jinallachu qonqapunchej. Astawanqa llakiyninchejta qonqapunanchejpaj tiemponchejta allinta apaykachana”, nispa. Imaynatachus cuerponchejpi imanarpakojtinchej, pisimanta pisi sanoyapun. Ajinallatataj ima llakiyninchejpis pisimanta pisi chinkapun. ¿Imaynatá llakisqa kajkunata sonqochasunman? Chaymanta yachakusunchej.
JEHOVAQA “TUKUY IMAPI SONQOCHAJ” DIOS
3, 4. ¿Pinillanchejpis wañupusqanmanta imayna llakisqapunichus kashasqanchejta Jehová yachanmanchu?
3 Jehová Tatanchejqa may khuyakuyniyoj. Payqa mayta sonqochawasunman (2 Corintios 1:3, 4 leey). Payqa allinta yachan pinillanchejpis wañupusqanmanta imayna llakisqapunichus kashasqanchejta. Chayrayku kamachisninman kayta nerqa: “Noqamin kani sonqochajniykeqa”, nispa (Isa. 51:12; Sal. 119:50, 52, 76).
4 Jehovaqa “may khuyakuyniyoj Tata”. Payqa mayta llakikorqa kamachisnin Abrahán, Isaac, Jacob, Moisés, rey Davidpiwan wañupusqankumanta (Núm. 12: 6-8; Mat. 22:31, 32; Hech. 13:22). Biblia nisqanman jina Jehová Diosqa, mayta munashan munasqa kamachisninta kausarichimuyta (Job 14:14, 15). Paykuna kausarimojtinkoqa may kusisqa kanqanku, niñataj onqonqankuchu. Chantapis Jehová Diosqa may munasqa wawanta wañupojta rikullarqataj. Paywan kashaspaqa mayta kusikoj (Pro. 8:22, 30). Chayrayku munasqa wawan wañupusqanmanta, imaynatapunichus llakikusqanta mana yachayta atisunmanchu (Juan 5:20; 10:17).
5, 6. ¿Imaynatá Jehová Dios sonqochawanchej?
5 Jehovaqa llakisqa kashajtinchej sonqochawasunpuni. Chayrayku paymanta mañakushaspaqa, sonqomantapacha tukuy llakiyninchejta willakuna. Llakiyninchejta entiendesqanta, sonqochanawanchejtapis yachayqa, mayta kallpachawanchej. ¿Imaynatá Jehová sonqochawanchej?
6 Jehová Diosqa, “atiyninnejta” sonqochawanchej (Hech. 9:31). Jesús nerqa: “Cielopi kashaj Tataykichejqa atiyninta qonqa mañakojkunaman”, nispa (Luc. 11:13). Susi hermana nillantaj: “Ashkha kutispi Jehová Diosmanta qonqorikuspa mañakoj kayku sonqocharinawaykuta. Sapa mañakusqaykupitaj reparaj kayku, Jehová Dios ‘sonqo tiyaykuyta’ qowasqaykuta. Ajinamanta Payqa sonqoykuta, yuyayniykutawan waqaycharqa”, nispa (Filipenses 4:6, 7 leey).
JESUSQA LLAKIKOJKUNAMANTA KHUYAKUN
7, 8. ¿Imaraykú Jesús sonqochanawanchejmanta mana iskayrayasunmanchu?
7 Jesús kay Jallpʼapi kashaspa Tatan jina runasta munakorqa, paykunamanta llakikorqa, khuyakorqataj (Juan 5:19). Tatanqa payta kachamorqa, tukuy ‘llakisqasta sonqochananpaj’ (Isa. 61:1, 2; Luc. 4:17-21). Runasqa sutʼita repararqanku Jesusqa khuyakoj runa kasqanta, llakiypi kajkunata entiendesqanta, paykunatataj yanapaytapuni munasqanta (Heb. 2:17).
8 Jesusqa jovenllaraj kashaspa, ichapis familiaresninta, amigosninta ima wañupojta rikorqa. Ichapis Jesús 20 watasniyojllaraj kashajtin, tatan José wañuporqa. * Tatan Joseta mayta munakusqanrayku maytachá Jesús llakikorqa wañupusqanmanta, jinallataj mamanta, hermanosnintapis waqajta rikusqanmanta.
9. ¿Imatataj Jesús ruwarqa Lázaro wañupusqanmanta waqajkunata rikuspa?
9 Diospa gobiernonmanta willashaspa Jesusqa, runas llakisqa kashajtinku paypis llakikullarqataj. Chayrayku munasqa amigon Lázaro wañupusqanmanta Mariata, Martatawan mayta waqajta rikuspa paypis waqarikullarqataj. Arí, Jesusqa Lazarota kausarichinanta yachaspapis sinchʼita llakikorqa (Juan 11:33-36).
10. ¿Imaraykú nisunman Jesús runasmanta khuyakushallasqantapuni?
10 Jesús runasmanta khuyakusqanta yachayqa mayta sonqochawanchej. Bibliaqa nin: “Jesucristoqa kikillanpuni, qaynapis, kunanpis, wiñaypajpis”, nispa (Heb. 13:8). Jehovaqa payta “Kausayta Qonanpaj” churarqa. Jesusqa noqanchej jina ñakʼarerqa. Chayrayku “pikunachus pruebaman churasqa kashanku, chaykunata” yanapayta atinman (Hech. 3:15; Heb. 2:10, 18). May llakisqa kashajtinchej Jesusqa khuyakuwasunpuni, sonqochawasuntaj (Hebreos 4:15, 16 leey).
DIOSQA PALABRANNEJTA SONQOCHAWANCHEJ
11. ¿Bibliamanta mayqen versiculostaj astawan sonqochasunki?
11 Lázaro wañupojtin imaynatachus Jesús runasmanta khuyakusqanta yachaspa mayta sonqochakunchej. Chantapis Bibliapeqa sonqochanawanchejpaj jina waj versículos kallantaj. Imaraykuchus “ñaupa tiempopi qhelqakusqanqa, yachachinawanchejpaj qhelqasqa karqa, jinallataj suyakuyniyoj kananchejpaj. Imaraykuchus Diosmanta Qhelqasqaqa sinchʼita sayanapaj, sonqochakunapaj ima yanapawanchej” (Rom. 15:4). ¿Qanpata pinillaykipis wañupunchu? Ajina kajtenqa kay versículos mayta sonqochasunkiman:
“Tata Diosqa qayllallapi kashan salvanampaj juchallisqankumanta sonqonkuta nanachikojkunata, pikunachus manaña salvasqa kayta suyankuchu, chaykunata” (Sal. 34:18, 19).
“Sonqoy ukhupi ashkha llakiyniyoj kashajtiy, sonqochawasqaykeqa almayta kusicherqa” (Sal. 94:19).
“Tatanchej Diosqa munakuwanchej. Jatun khuyakuyninraykutaj wiñaypaj sonqochawanchej, sumaj suyakuyta ima qowanchej. Noqayku mañakuyku, Dioswan Señorninchej Jesucristowan qankunata sonqochanankuta, kallpachanankutataj” (2 Tes. 2:16, 17). *
HERMANOSQA MAYTA SONQOCHAWASUNMAN
12. ¿Imaynatá llakisqasta yanapasunman?
12 Wañupojpa familianqa congregacionpi sonqochayta tarinkuman (1 Tesalonicenses 5:11 leey). ¿Imaynatá llakisqa kajkunata, sonqochasunman kallpachasunmantaj? (Pro. 17:22). Bibliaqa nin: “Uj tiempoqa tiyan chʼinyanapaj, uj tiempotaj parlanapaj”, nispa (Ecl. 3:7). Iskay hermanasmanta parlarina. Uj viuda hermana Dalene sutiyoj nin: “Wañupojpa familianqa llakiyninkumanta parlariyta munanku. Chayrayku paykunataqa allinta uyarina”, nispa. Junia sutiyoj hermanamanta parlarina. Paypa hermanonqa wañuchikorqa. Junia nin: “Wañupojpa familian imayna llakisqapunichus kashasqankuta mana allinta entiendeyta atisunmanchu. Jinapis entiendeyta munasqanchejqa, may sumaj”, nispa.
13. ¿Kikintachu tukuy llakikunchej?
13 Mana tukuychu kikinta llakikunchej, nillataj llakikusqanchejta kikintapunichu rikuchinchej. Wakin kuteqa noqallanchej llakiyninchejta allinta yachanchej, manataj wajkunaman sutʼinchayta atillanchejchu. Bibliaqa nin: “Runaqa sonqompa llakiykunanta rejsin, manataj mana rejsisqanmanqa kusiyninta sutʼinchanchu”, nispa (Pro. 14:10). Llakiyninchejta wajkunaman willarikojtinchejpis, ichá mana allinta entiendewasunchu.
14. ¿Imatawantaj ruwasunman llakisqasta sonqochanapaj?
14 Wakin kuteqa wañupojpa familianman imatachus ninata mana yachanchejchu. Chaywanpis Bibliaqa nin: “Yachayniyojkunaj parlasqasninkurí jampi jina sonqota thañichin”, nispa (Pro. 12:18). Ashkha cristianosqa Familiamanta pillapis wañupuptin folletopi, sumaj yuyaychaykunata tarinku wajkunata sonqocharinankupaj. * Jinapis allinpuni kanqa ‘waqajkunawan waqananchej’ (Rom. 12:15). Uj viuda hermana Gaby sutiyoj nin: “Llakisqa kashajteyqa waqay chayawan. Chayrayku mayta sonqochawan amigasniy waqaysiwajtinku. Ajinamanta manaña sapayakunichu”, nispa.
15. ¿Imastataj ruwasunman llakisqasta sonqocharinapaj? (“ ¿Imatataj nisunman llakisqasta sonqochanapaj?”, nisqatawan leeriy).
15 Llakisqasta sonqocharinapaj jina mana parlariyta atillanchejchu chayqa, ichapis uj cartitata, celularnejta uj mensajeta, chayri Internetnejta uj correota apachisunman. Chaypeqa sonqocharinapaj jina Bibliamanta uj versiculota churasunman, wañupojmanta allinta parlarisunman, imatachus paymanta astawan yuyarikusqanchejmantapis. Junia nin: “Wakinkunaqa sonqocharinawankupaj mensajesta apachimuwanku, wakin hermanastaj wasinkuman wajyariwanku. Chaywanqa mayta munakuwasqankuta, cuidawaytataj munasqankuta reparani. Paykunaqa maytapuni yanapawanku”, nispa.
16. ¿Imaynamantataj llakisqasta sonqochallasunmantaj?
16 Chantapis allin kanman llakisqa kajkunawan kashaspa Jehovamanta mañapunanchej. Ichá chay kutispi mana atillasunchu Jehovamanta mañakuyta. Llakiymanta ichá waqay chayawasunman, khaka khakallatataj parlasunman. Jinapis sonqomantapacha Diosmanta mañapojtinchej maytapuni paykunata sonqochanman. Dalene nin: “Hermanas sonqochariwaj jamuwajtinku, wakin kuti Diosmanta mañaripunawankuta nini. Mañakuyta qallarishajtinkutaj llakiymanta mana parlariyta atillankuchu. Chaywanpis mañakushasqankuman jina sonqota kuyurichinapaj jina mañakunku. Creeypi sinchʼi sayasqa kasqanku, mayta munakuwasqankupis Diospi astawan atienekunaypaj yanapawan”, nispa.
HERMANOSNINCHEJTA SONQOCHANALLAPUNI
17-19. ¿Imaraykutaj hermanosninchejta sonqochanallapuni?
17 Wakin runasqa familiankumanta pillapis wañupojtin pisi tiempollata llakikunku, wakintajrí unayta llakikunku. Chayrayku wakinkunaqa, mana wañupoj pʼampakusqan chay diasllapichu sonqocharinata necesitanku, manaqa qhepan killaspipis. Pʼampakuy diaspeqa ashkha familiares, amigos ima kashanku wañupojpa familianta sonqocharinankupaj, chaymantataj wasinkuman kutispa saqerpanku. Jinapis Proverbios 17:17 nin: “Uj kawsaqeqa tukuy tiempopi munakuyniyoj, uj wawqetaj runawan khuska llakiypi sayaykunampaj”, nispa. Wañupojpa familiantaqa sapa llakisqa kashajtinku sonqochanallapuni (1 Tesalonicenses 3:7 leey).
18 Qosanchej chayri señoranchej wañupojtin imallapis paymanta yuyarichiwasunman, ichapis kanman, uj takiysitu, uj foto chayri waj imas. Chantapis casarakusqanchej diapi chayri wakin killaspi astawan paymanta yuyarikusunman. Yuyarikuspataj mayta llakikusunman. Sapallanchejña kaspaqa ichá jatun tantakuyman, chayri Jesuspa wañuyninta yuyarinapaj tantakuyman mana riyta atillasunmanchu. Uj viudo hermano nin: “Casarakusqayku diata yuyarinapaj manaña señoraywan kasqayqa, may llakiypuni karqa. Jinapis hermanosqa amigosniywan khuska karinaypaj uj tantakuysituta wakichisqanku, mana sapallay sientekunaypaj”, nispa.
19 Wañupojpa familianqa mana wakin diasllapichu sonqochanata necesitanqanku. Junia nin: “Wañupojpa familianta ima diallapis waturikamusqanchejqa mayta paykunata yanapan, sonqochantaj”, nispa. Ichá mana llakiyninkuta chinkachiyta atisunchu. Jinapis tukuy imaymanamanta sonqochasunman (1 Juan 3:18). Gaby nin: “Jehovaman mayta agradecekuni ancianos munakuywan yanapawasqankumanta. Paykunaqa yanapata necesitajtiy mana saqerpariwarqankuchu. Astawanqa reparachiwarqanku Jehová munakuywan jarkʼashawasqanta”, nispa.
20. ¿Imatataj Jehová Dios pisimantawan ruwanqa?
20 Jehovaqa “tukuy imapi sonqochaj” Dios. Payqa tukuypa waqayninta pichanqa ‘sepulturaspi tukuy kajkunata’ kausarichimojtin. Chaytaj mayta sonqochawanchej (Juan 5:28, 29). Jehová Diosqa “wañuyta wiñaypaj chinkachenqa”, tukuypa waqaynintataj pichanqa (Isa. 25:8). Chay día chayamojtenqa, manaña ‘waqajkunawan waqasunchu’, astawanqa ‘kusikojkunawan kusikusunchej’ (Rom. 12:15).
^ párr. 8 Bibliaqa nin, Jesús 12 watitasniyoj kashajtin tatan José kausakushallasqantaraj. Jinapis Jesús yakuta vinoman tukuchishajtin, mana Josemanta imatapis ninchu. Chay kasqanmanta aswan qhepamanpis nillataj Josemanta parlallantajchu. Jesusqa jatun kʼaspipi warkhusqa kashajtin, apóstol Juanman nerqa maman Mariata qhawaripunanta. Jesusqa nichá chayta ninmanchu karqa tatan José kausakushallanmanraj karqa chayqa (Juan 19:26, 27).
^ párr. 11 Ashkha hermanostaqa kay versiculospis yanapallarqataj: Salmo 20:1, 2; 31:7; 38:8, 9, 15; 55:22; 121:1, 2; Isaías 57:15; 66:13; Filipenses 4:13; 1 Pedro 5:7.
^ párr. 14 Chantapis 1 de noviembre de 2010 watamanta La Atalaya revistapi, “Jesús supo consolar a sus amigos” nisqa yachaqanata leerillawajtaj.


c: text/html

text:
Jehova Diosqa sapa punchawmi qepillayta apaysiwan’
Onqosqaykunawan llumpayta ñakarispaypas, Jehova Diospa kuyakuynintawan yanapakuynintam chaskirqani. Hinaspapas 20 wata masnin precursora kaspaymi kusisqa payta servirqani.
1956 kaq watapim nacerqani espina bífida nisqa onqoyniyoq. Wasa orqoypi tulluy mana allinta wichqakusqanraykum nervioykuna dañakururqa, chaymi ñakarini purinaypaq, chayraykutaqmi huk onqoykunawanpas ñakarini.
Tayta-mamaymi Biblia estudiayta qallaykurqaku Jehova Diospa testigon huk casarasqa misionerokunawan, chayqa karqa manaraq nacechkaptiymi. Warmallaraq kachkaptiyqa Diosmanta willakuqkunaqa aschallaraqmi karqaku Usakos (Namibia) sutiyoq nacesqay llaqtapiqa, chaymi huñunakuypi estudianapaq qellqakunata familiaywan estudiaq kaniku. 7 wataypi kachkaptiymi urostomía nisqata ruwawarqaku, chaytaqa ruwawarqaku yaku ispayniy wiksaypa waqtanta lloqsinanpaqmi. Chaymantañataqmi 14 wataypi kachkaptiy wañuymaña onqoywan kasqayta doctorkuna niykuwarqaku. Wasiymanta colegioyman karu-karu kasqanrayku hinaspa onqosqaywan tayta-mamaypa yanapakuyninta necesitasqayraykum estudiayta mana tukurqanichu.
Chayna kaptinpas, Jehova Diosta servinaypaqmi tanteakururqani. Chay watakunapi afrikáans rimayniypi qellqanchikkuna manaraq kasqanraykum ingles leeyta yacharurqani wakin qellqakunata estudianaypaq. Diosmanta willakuyta qallaykuspaymi 19 wataypi bautizakururqani. Qatiqnin 4 watakunapim llumpayta onqorqani hinaspapas llumpay llakisqam tarikurqani. Chaymantapas, yachasqay lawpi lliw vecinoykunawanmi allinta reqsinakuq kaniku, chaymi runakunata manchakuspay Diosmanta willakuq mana anchachu lloqsiq kani.
Iskay chunka masnin wataypi kachkaptiymi Sudáfrica nacionman astakurqaniku, chaypim chayllaraq congregacionman riyta qallaykurqani. ¡Anchatamá kusikurqani! Chaymantam ichaqa colostomía nisqata ruwawarqaku (chayqa hatun ispay lloqsinanpaq wiksapa waqtanta kuchuymi).
Watakuna pasaytam congregacionkunata watukuq ancianota uyarirqani precursorkunamanta discurso rimaqta. Nisqankunam sonqoyman chayarurqa. Llumpaytamá ñoqaqa onqoq kani, chayna kaptinpas Jehova Diosqa yanapaykuwarqam llumpay sasachakuykunapipas. Chaymi precursora kanaypaq solicitud nisqata huntachirqani. Ichaqa, imayna tarikusqayta ancianokuna yachasqankuraykum mana munarqakuchu precursora kanayta.
Chayna kaptinpas, atisqayta Diosmanta willakunaypaqmi tanteakurqani. Mamaypa hinaspa wakin iñiqkunapa yanapakuyninwanmi soqta killa precursora hina predicayta atirqani, chayna ruwasqaymi qawachirqa onqoq kachkaspaypas precursora kay munasqayta. Chaymi kaqmanta solicitudta huntachirqani, chay kutipiqa precursora kanaypaqmi chaskiykuwarqaku. 1988 kaq watapa qallariynin punchaw septiembre killapim precursora regular kayta qallaykurqani.
Precursora kasqay watakunapiqa Jehova Diosqa manam saqewarqachu. Imayna tarikusqaypi piensanamantaqa Bibliamanta runakunaman yachachiymi anchata yanapawarqa hawka tarikunaypaq hinaspa Jehova Dioswan allin amistad kanaypaq. ¡Diosta servinankupaq achka runakunata yanapasqayqa anchatamá kusichiwan!
Hinallamá onqoyniywanqa sasachakuchkani, chayna kaptinpas Jehova Diosmi sapa punchaw qepillayta apaysiwan (Sal. 68:19). Payqa manam sasachakuyniyta atipanallaypaqchu yanapawarqa, qowarqataqmi achka bendicionkunatapas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ñawikaruy
Ñawikaruy, Karumanta rikuna icha Tiliwisyun (kastilla simipi: televisión) nisqaqa karu rikunapaq uyarinapaqpas, siq'isqakunata, llimphikunata, ruqyaytapas (rimasqakunata) radyu illanchay nisqawan apaykuq llamk'ana llikam. Illanchaq llamk'anataqa ñawikaruy ankichiq (emisor de televisión) ninchikmi, wasinchikkunapi kaq chaskiqkunatataq icha ñawikaruy chaskiq (receptor de televisión, televisor).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya (widyu, video)


text:
Miércoles 7 de junio
Diosqa mana wakillantachu allimpaj qhawan, manachayqa mayqen nacionllamantapis pichá Diosta manchachikoj, cheqa kajtataj ruwaj runatamin Diosqa allin ñawiwan qhawan (Hech. 10:34, 35).
Jehovaqa israelitasman Moisesnejta Leyta qorqa. Jinapis Jehovaqa mosoj kamachiykunata, mosoj leyesta ima qollarqataj. Imaraykuchus kamachisnenqa manaña uj llajtamantachu kananku karqa, manaqa ashkha llajtasmanta. Mosoj congregacionqa “Cristoj leyninta” kasukorqa. Imaraykuchus chay leyqa Bibliaj yuyaychaykunasninman jina kashan, nitaj rumipichu qhelqasqas kashanku, manaqa sapa uj cristianoj sonqonpi qhelqasqa kashan. Cristoj leynenqa tukuy cristianosta maypi tiyakojtinkupis yanapan (Gál. 6:2). Cristiana congregacionmanta kajkunaqa Cristoj leyninwan mayta yanapachikorqanku. Niraj mosoj trato qallarishajtin, Jesusqa iskay sumaj kamachiykunata qorqa. Chay iskay kamachiykunamanta ujnenqa Diosmanta runasman willamuy karqa. Ujnintaj cristianos imaynatachus kausakunankumanta karqa. Chay kamachiykuna tukuy cristianospaj kasqanrayku, kay Jallpʼapi kausakuyta chayri cielopi kausakuyta suyakuspapis chay kamachiykunata kasukunanchej tiyan. w16.03 4:10, 11
5-11 de junio
JEREMÍAS 51, 52
37 takiy, mañakuy ima
Qallarinapaj (3 minutosllapi)
BIBLIAMANTA SUMAJ YACHACHIYKUNA
“Jehovaj nisqanqa juntʼakunpuni” (10 min.)
Jer 51:11, 28. Jehovaqa nerqa pichus Babiloniata japʼikapunanta (it-2-S pág. 356 párrs. 2, 3).
Jer 51:30. Jehovaqa nerqa Babilonia mana maqanakuspalla atipachikunanta (it-2-S pág. 450 párr. 3).
Jer 51:37, 62. Jehovaqa nerqa Babilonia chʼin pampaman tukunanta (it-1-S pág. 273 párr. 1).
-
Sumaj yachachiykunata maskʼana (8 min.)
Jer 51:25. ¿Imaraykú Babiloniata “thuñej orqo” kasqanta nikun? (it-2-S pág. 423 párr. 2).
Jer 51:42. ¿Imaraykutaj Biblia nin “mama qochaqa” Babiloniaman juntʼaykusqanta? (it-2-S pág. 304 párr. 4).
¿Imatá Jehovamanta yachakunchej kay semana Bibliata leespa?
¿Imastawan yachakunchej kay semana Bibliata leespa?
-
Bibliata leenapaj (4 minutosllapi): Jer 51:1-11.
SUMAJTA YACHACHINACHEJ
Kay killa willanapaj wakichikuna (15 min.): Uyarejkunawan ukhunchanapaj. Willanapaj videosta rikuchispa ukhunchariy. Hermanosta kallpachariy Internetpi jw.org BIBLIAJ YACHACHIYKUNASNIN > FAMILIASPAJ YUYAYCHAYKUNA nisqapi, familiaspaj yuyaychaykuna kasqanta rikuchinankupaj.
CRISTIANO KAUSAYNINCHEJ
“Jehovaj nisqasninpi sinchʼita creena” (15 min.): Uyarejkunawan ukhunchanapaj. Uyarejkunata niy Bibliaj profeciasninmanta parlarinankuta purajmanta sinchʼi creeyniyoj kanankupaj (Ro 1:11, 12).
Bibliamanta yachaqanapaj (30 min.): kr, 13 yachaqana párrs. 24-32.
¿Imatá kunan yachakunchej, imatá qhepan semana yachakusun? (3 min.)
49 takiy, mañakuy ima


text:
3 KAQ TAPUKUY
¿Imaynatam tayta-mamaywan allinta kawsakuyman?
¿IMATAM RUWAWAQ?
Huk kutipim miercoles punchaw tarde lawta 17 watanpi kaq Yefri sutiyuq mozo, tareankunata tukuruspan samariq hina televisionta qawachkarqa.
Hinaptinmi, qipanmanta taytan rikuramuspan nirqa:
“¡Yefri! ¿Imatataq chay televisionta qawaspayki tiempoykita usuchichkanki? ¿Manachu sullkallaykitapas tareankunata ruwaysichkawaq? ¡Manaña uyarikuq warma!”, nispa.
Yefriñataqmi winkurayaspan “mayñaya chayqa” nispa rimapakun.
Taytanñataqmi asuykuspan nirqa: “¿Ima ninkim?”, nispa.
Yefriñataqmi winkullanmanraq qawarispan “manam imatapas nirqanichu” nispa nirqa.
Chaymi taytanqa astawanraq piñakuspan nirqa: “¡Amam chaynataqa ñuqataqa rimapayaruwankichu!”, nispa.
Qam Yefri kaspaykiqa, ¿imatataq taytaykiwan mana piñanakunaykipaq ruwawaq karqa?
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imatam ruwawaq carrowan ñanninta richkaptiki ñanpi hatun rumikuna rikuriruptin? Huk lawnintaña rinaykipaqchiki tanteawaq ¿aw? Chaynallatataqmi tayta-mamaykiwan imaynata rimanaykipaqpas allinta tanteanayki.
IMA NIWAQTAQ KAYMANTA:
Lea sutiyuq sipasmi nin: “Taytaywan rimaspaymi llumpayta sasachakuni. Imamanta willakuptiypas mana allillaqa uyariwaspanmi niwan: ‘¿Ima? ¿Rimapayawankichus?’”, nispa.
IMATATAQ LEAQA RUWANMAN
Piñasqa kaspachu imatapas nirunman.
Piñasqallañachu taytanta ninman: “¡Uyariwayá! Uyariwanaykitam munani”, nispa.
Manañachu rimapayanman.
Mana uyarisqanraykuchu taytanwan rimaytaqa manaña munanmanñachu.
Chaymantañachu rimapayanman.
Chaymantaña taytanwan rimananpaqchu utaq cartaspanña willakunanpaqchu tanteanman.
¿Ima ruwanantataq qam munawaq?
KAYPI YUYAYMANAYKUY: Leapa taytanqa achka ruwaykunapi umayuq kaspanmi rimapayasqantaqa mana uyarirqachu. Chaymi taytanta piñasqa kaspa imatapas niruptinqa, taytanqa mana yachanqachu imanasqa warman piñakusqanmantaqa. Chayta Lea ruwaspaqa manataqmi taytanwanqa uyarichikunqachu, aswanqa taytantapas mana respetaq warmam kanqa (Efesios 6:2). Chaymi piñakuspa imatapas niyninqa mana allinchu kanman.
Manaña rimapayaypas mana yachaywan ruwaymi kanman. Lea taytanwan mana rimaspanqa manam sasachakuynin allichaytaqa atinqachu, manataqmi taytanpas mana uyarispaqa yanapayta atinqachu. Chaymi taytanta manaña rimapayayninpas mana allinchu kanman.
Chaymantaña rimapayaymi ichaqa kusallaña, chayta Lea ruwaspaqa manam taytanwan piñanakuymanqa chayanqachu. Taytanpaq carta ruwaypas allinmi kanman Leapaqqa.
Chay cartapiqa mana sasachakuspallam llakinmanta willakunman. Taytanpas cartata qawaspanqa yachanqam Leata imayna yanapayta. Chaymi chaymantaña rimananpaq utaq cartawanña willakunanpaq tanteasqanqa ancha allin kikin Leapaqpas chaynataq taytanpaqpas. Chayta ruwanamantam biblia nin: ‘Hinallayá hawkalla kanapaq imapas yanapawaqninchik kaqkunata ruwasun’, nispa (Romanos 14:19).
¿Imatawanraqtaq leaqa ruwanman?
Leapa imatawanraq ruwananmanta yachaspaykiqa, qillqaykuy. Qillqawaqtaqmi imapi chay ruway tukunanmantapas.
ENTIENDENAPAQTA HINAM RIMANAYKI
Tayta-mamaykiqa manam rimasqaykiman hinachu wakinpiqa entiendesunki.
CHAYQA KANMANMI KAYNAPI:
Sichum imanasqa hukmanyasqa kasqaykimanta tayta-mamayki tapusuptiki, qamñataq niwaq: “Manam chaymantaqa rimayta munanichu”, nispa.
Hinaptinmi paykunañataq entiendenmanku kaynata: “Manam qamkunamanqa imatapas willaykichikmanchu, aswanqa amistadniykunallamanmi”, niqtaña.
Sichum nisyu sasachakuypi kachkaptiki huk kaqnin tayta-mamayki yanapasunaykipaq tapusunkiman, hinaptin qamñataq niwaq: “Ama llakikuychu, ñuqallachiki imaynatapas allichakusaq”, nispa. Hinaptinqa:
¿Imatataq tayta-mamaykiqa entiendenman?
¿Ima niytaq allin kanman?


text:
VIDANMANTA
Taytayta mana reqsispaypas allin Taytatam reqsiruni
TAYTAYMI nacerqa Graz (Austria) sutiyoq llaqtapi 1899 watapi, payqa mozollaraqmi karqa Enteron Pachapi Punta Kaq Hatun Guerra qallaykuptinqa. Ichaqa 1939 watapim Enteron Pachapi Iskay Kaq Hatun Guerra qallaykuptin Alemania soldadokuna aparurqaku soldado kananpaq. 1943 watapim wañukurqa Rusia nacionpi peleachkaspan. Chay watapiqa karqani iskay watayoqllaraqmi. Chaymi taytaytaqa mana reqsirqanichu. Warmallaraq kaspayqa anchatam taytaymanta llakikuq kani estudiaqmasiykuna taytayoq kasqankuta qawaspay. Mozoña kachkaspaymi ichaqa yacharurqani hanaq pachapi mana wañuq huk Taytay kasqanmanta.
BOY SCOUTS NISQANKUPI KASQAY
Qanchis watayoq kachkaspaymi Movimiento Scout nisqankuman yaykurqani. Boy Scouts nisqawanqa sutichanku mozo-sipaskunapa huñunakuyninkutam. Chaytaqa qallarichirqa Robert Stephenson Smyth Baden-Powell sutiyoq runam 1908 watapi Gran Bretaña nacionpi, payqa karqa chay nacionpi soldadokunapa kamachiqninmi. Qallarichirqataqmi 1916 watapi Lobatos (Wolf Cubs otaq Cub Scouts) nisqawan reqsichikuqkunatapas, chayqa karqa ñoqa hina warmallaraq kaqkunapaqmi.
Semana tukuytam chunniqkunata riq kaniku, chaypim carpakunapi puñuq kaniku hinaspapas niraqkamalla pachayoqkama rispaykum tamborkunata tocastin riq kaniku. Chaykunamantam astawan yuyani warmamasiykunawan sachakunapa kasqan chunniqpi pukllasqaykuta hinaspa takistin inti seqaykuyta ninapi qonikusqaykuta. Chaypiqa yachaqtaqmi kaniku purunpi kaq tukuy imakunamantapas, chaymi yanapawarqa Diospa unanchasqankunata chaninchanaypaq.
Boy Scouts nisqapi kaqkunaqa allinkunata sapa punchaw ruwanankupaqmi kallpanchasqa kanku. “Haykapipas listolla” nispa saludanakusqaykutam yuyarini. Chayna rimakuykuytam munaq kani. Chay grupopiqa karqaniku pachak masnin warmakunam. Chaykunamantam karqaniku catolico hinaspa protestante religionniyoqkuna, hukllam karqa budismo religionniyoq.
1920 watamantapacham Boy Scouts nisqaqa huklaw nacionniyoqkunapaqwan jamborees sutiyoq huñunakuyta ruwanku, chaytaqa ruwanku yaqa iskay-kimsa watamantam. Ñoqaqa rirqani 1951 watapa agosto killanpi Bad Ischl (Austria) llaqtapi apakuq qanchis kaq huñunakuymanmi. Rirqanitaqmi 1957 watapa agosto killanpi Birmingham (Inglaterra) sutiyoq llaqtapa hichpanpi apakuq huñunakuymanpas. Kay huñunakuymanmi 85 nacionkunamanta 33.000 warmakuna rirqaku. Lliw huñunakuqkunaqa karqa 750.000 runakunam, chaypitaqmi karqa Inglaterra nacionmanta reina Isabelpas. Chay huñunakuypi kaspayqa enteron Pachapi amistadniywan hinam tarikurqani. Manam piensayllapas-piensarqanichu enteron Pachapi Diosta kuyaq runakunapa amistadnin kaytaqa.
JEHOVA DIOSPA TESTIGONWAN CHAYLLARAQ TUPASQAY
1958 watapa marzo otaq abril killankunapim Graz (Austria) llaqtapi Grand Hotel Wiesler nisqa sutiyoq hotelpi atiendeq kani. Chay llamkaypi kasqayta tukuykuchkaptiyñam pastelkunata ruwaq Rudolf Tschiggerl sutiyoq llamkaqmasiy Diosmanta willawarqa. Chayllaraqmi uyarirurqani cheqap yachachikuymanta. Paymi niwarqa hukllapi kimsa dioskuna yachachikuyqa mana Bibliapa nisqanman hina kasqanta. Chaynata niwaptinmi ñoqañataq pantaypi kasqanta qawachiyta munarqani. Rudiwan sutichasqayku Rudolfqa allin runam karqa, chaymi catolico kananpaq kutichiyta munarqani.
Paymi niwarqa Bibliata qowananpaq, ñoqam ichaqa nirqani catolico Bibliallata chaskinaymanta. Qoykuwaptin leeyta qallaykuspaymi ukunpi tarirurqani Jehova Diospa testigonkunapa ruwasqan huk tratadota, chaytaqa Rudim hinarusqa. Chaytaqa manam munarqanichu, chay tratadopa nisqankunam rikchakuwarqa mana cheqap kaqkunatapas cheqapta hina willasqanta. Bibliamantam ichaqa rimayta munarqani. Chaymanta qepamanqa manañam Rudiqa chayna qellqataqa qowarqañachu. Chayna kaptinpas, qatiqnin kimsa killakunam Bibliamanta rimaq kaniku. Wakinpiqa tutakamam rimaq kaniku.
Graz llaqtapi kaq hotelpi llamkayta tukuruptiymi, hotelpi llamkaqkunapaq escuelaman mamay churaruwarqa. Chay escuelaqa karqa Alpes lawpi kaq Bad Hofgastein sutiyoq llaqtapim. Chay escuelapi estudiaqkunam Grand Hotel nisqaman riqku astawan yachanankupaq, wakinpiqa ñoqapas chaymanmi riq kani astawan yachanaypaq.
ISKAY MISIONERAKUNA WATUKAMUWASQANMANTA
Rudim Viena Betelman maypi yachasqayta apachirqa, Betelmantañataqmi apachirqaku iskay misionerakunaman. Paykunapa sutinmi karqa Ilse Unterdörfer hinaspa Elfriede Löhr. Huk punchawmi hotelpi atiendeq willaykuwarqa iskay señorakuna ñoqawan rimananpaq hawapi suyawasqanmanta. Pikuna kasqanmanta yachayta munaspaymi lloqsirurqani. Chaymantam yacharurqani paykunaqa Alemania nacionpi testigokunapa Diosmanta willakuyninku harkasqa kaptin qellqakuna apaq kasqankumanta. Chaymantapas, Enteron Pachapi Iskay Kaq Hatun Guerra manaraq qallarichkaptinmi Alemania soldadokuna hapiruspanku Lichtenburg carcelman aparurqaku. Guerra qallaykuptinñataqmi Berlín llaqtapa hichpanpi kaq Ravensbrück llaqtapi carcelman aparurqaku.
Chay iñiqkunaqa karqaku mamaypa wiñaymasin hinam. Paykunataqa ñoqaqa respetaqmi kani hinaspapas manam tiemponkuta usuchinankuta munarqanichu. Manam munarqanichu semanakuna otaq killakuna Bibliamanta yachachiwachkaptin manañam munaniñachu niytaqa. Chaymi catolico religionpa yachachisqanman hina, apostol Pedro punta kaq papa kasqanta hinaspa qatiqnin papa kaqkuna paypa rantinpi kasqankuta yanapaq textokunata apamuwananpaq nirqani. Nirqanitaqmi chay qowasqanku textokunata llaqtapi kaq sacerdoteman qawachinaypaq. Piensarqanim paywan rimaspay pikuna pantaypi kasqanta yachayta.
CHEQAP TAYTATA REQSIRUSQAYMANTA
Mateo 16:18, 19 nisqanta servichikuspankum, catolica religionqa pantaspanku yachachinku apostol Pedro punta kaq papa kasqanta hinaspa qatiqnin papa kaqkuna paypa rantinpi churasqa kasqankuta. Yachachinkutaqmi papa kaqkunaqa tukuy nisqankupi mana pantaq kasqankuta. Chaymi ñoqaqa mana iskayrayarqanichu hukllapi kimsa dioskuna kasqanmanta papa niptinqa. Sichu papa pantaptinqa yachachisqanpas pantaymi kanman. Catolica religionniyoqkunaqa chayna yachachikuytam allinpaq hapinku, chay yachachikuymantam penden huk yachachikuykunapas.
Sacerdoteman riptiyqa manam tapukuyniykunapa kutichiynintaqa kutichiwayta atirqachu. Ichaqa papa kaqkunamanta yachachiq librontam qoykuwarqa. Wasiyman apaspaymi leerurqani hinaspam kaqmanta sacerdoteman kutirqani achka tapukuykunawanña. Tapukuyniykunata mana kutichiwayta atispanmi niwarqa: “Manam creechiyta atikimanchu nitaqmi ñoqatapas creechiwayta atiwankimanchu [. . .]. Qamyá allinlla”, nispa. Payqa manamá religionmantaqa ñoqawanqa rimayta munarqañachu.
Chaymi Ilsewan hinaspa Elfriedewan Bibliata estudianaypaq tantearurqani. Paykunam yanapawarqa cheqap Diosmanta allinta yachanaypaq, sutinmi Jehova (Juan 17:11). Chay lawpiqa manam ima congregacionpas karqaraqchu, chaymi paykunalla Bibliamanta yachay munaq runakunapa wasinpi huñunakuyta ruwaqku. Chay huñunakuymanqa aschallam riqku. Pi bautizasqa qaripas yachachinanpaq mana kasqanraykum Ilsewan Elfriedella yaqa lliw huñunakuyta ruwaqku. Qarikunaqa wakillanpim hamuq yachachinankupaq, chaypaqqa localtam alquilaq kaniku.
PREDICAY QALLARISQAYMANTA
1958 watapa octubre killanpim Ilsewan Elfriedeqa Bibliamanta yachachiwayta qallaykurqaku. Bautizakurqaniñataqmi 1959 watapa enero killanpi. Manaraq bautizakuchkaspaymi wasin-wasin imayna predicasqankuta qawanaypaq paykunawan lloqsinaypaq nirqani (Hech. 20:20). Chayllaraq predicaq lloqsiruspaymi predicanaypaq sitiota mañakurqani. Chaymi enteron llaqtata predicanaypaq niykuwarqa. Chay llaqtaman rispaymi sapallay wasin-wasin predicaq kani hinaspapas Bibliamanta yachay munaq runakunamanmi kaqmanta watukuq kani. Qari iñiqmasiywan chayllaraq predicaq lloqsisqayqa karqa congregacionkunata watukuq ancianom, paymi chaymanta qepaman watukamuwarqaku.
1960 watapi estudiayta tukuruspaymi wasiyman kutirqani Bibliamanta yachasqaykunata familiayman willanaypaq. Paykunamanta wakinninkum Bibliamanta uyarinku, ichaqa manam mayqenninkupas Testigochu.
TUKUY TIEMPOYWAN DIOSTA SERVISQAYMANTA
1961 watapim Betelmanta congregacionkunaman apachirqa huk cartata, chaypim kallpancharqa iñiqkuna precursor kanankupaq. Ñoqaqa solterom karqani hinaspapas manam imawanpas onqorqanichu, chaymi tantearurqani precursor kanaypaq. Congregacionkunata watukuq Kurt Kuhn sutiyoq ancianowanmi rimarqani. Paymanmi willarqani carrota rantinaypaq iskay-kimsa killakunaraq llamkanaymanta, chaynapi precursor kaspay servichikunaypaq. Payñataqmi niwarqa: “¿Carrotaraqchu munarqaku Jesuswan apostolninkunaqa tukuy tiemponkuwan Diosta servinankupaq?”, nispa. Chayna niwasqanmi allinta yuyaymanachiwarqa. Hinaptinmi precursor kanaypaq chaylla tantearurqani. Ichaqa 72 horata sapa semana hotelpi llamkasqayraykum as horalla llamkanaypaq tanteanay karqa.
Patronniytam nirqani 60 horata llamkanaypaq. Payqa chayna horalla llamkanayta saqewaspanpas hina kaqllatam pagawarqa. Chaymanta qepaman 48 horallata llamkanaypaq niykuptiypas arí niwarqam hinaspapas hina kaqllatam pagawarqa. Chaymanta qepamanpas nirqanitaqmi 36 horallataña llamkanaypaq, chaypipas arí niykuwarqam. Chayna horallataña llamkaptiypas, ¡pagoyqa hina kaqllamá karqa! Patronniyqa manachusmi munarqachu llamkayniymanta lloqsinayta. Chayna horalla llamkasqayraykum precursor kayta qallaykurqani. Chay tiempopi precursorkunaqa 100 horatam sapa killa predicaqku.
Tawa killa pasaytam precursor especial hinaspa congregacionpi ancianomasinkunawan ruranankupaq yanapaq kanaypaq niwarqaku. Chayqa karqa Carintia lawpi kaq Spittal an der Drauuna sutiyoq llaqtapim. Chay watakunapiqa precursor especial kaqkunaqa sapa killam 150 horata predicananku karqa. Ñoqapaqa manam predicaqmasiy precursorqa karqachu. Ichaqa Gertrude Lobner sutiyoq cristianam allinta yanapawarqa, paymi congregacionpi secretariopa ruwayninta ruwarqa.
ACHKA LLAMKAYKUNA CHASKISQAYMANTA
1963 watapim congregacionkunata watukuq kanaypaq niwarqa. Wakinpim congregacionkunata watukuspay trenwan riq kani. Yaqa lliw iñiqkunapam mana carronku karqachu, chaymi mana hamuyta atiqkuchu trenpa sayananmanta hoqariwaqniy. Riymanmi karqa taxiwan, ichaqa iñiqmasiykuna mana hukmanyanankupaqmi, chakiwan riq kani samapakunay wasikama.
1965 watapim solterollaraq kachkaptiy invitasqa karqani 41 kaq Galaad Escuelaman. Chayman riqkunamanta yaqa llapankum karqaku solterokuna. Escuela tukuruptinmi Austria nacionman kaqmanta kamachisqa karqani. Chaypim hinalla congregacionkunata watukuq karqani. Ichaqa manaraq richkaptiymi congregacionkunata watukuq Anthony Conte sutiyoq ancianota huk killa riysinaypaq niwarqa. Watukunaykuqa karqa Nueva York llaqtapa Cornwall lawnintam. Paywan predicaspayqa ancha kusisqam tarikurqani. Payqa Diosmanta allin willakuqmi karqa hinaspapas chay ruwaytam anchata kuyaq.
Austria nacionpi congregacionkunata watukuq kanaypaq kamachisqa kasqaypim, reqsirurqani sumaq buenamoza Tove Merete sutiyoq cristianata. Payqa pichqa watachanmantam tayta-mamanwan uywasqa karqa Diospa llaqtanpi. Imaynata reqsinakusqaykumanta iñiqmasiykuna tapuwaptinkuqa asirispaykum niniku: “Betelmi reqsinarachiwarqaku”, nispa. Huk watallamantam casarakurqaniku, chayqa karqa 1967 watapa abril killanpim. Chaymantam kuskaykuña congregacionkunata watukuq karqaniku.
Qatiqnin watamanmi yacharurqani hanaq pachapaq churin kanaypaq Jehova Dios akllaruwasqanta. Chaymantapacham hanaq pachapi kaq Taytaywanqa aswan amistad karqani. Romanos 8:15 nisqanman hinaqa, hanaq pachaman riqkunaqa Jehova Diostam kaynata ninku: “Taytalláy”, nispanku.
Meretewan ñoqaqa 1976 watakamam congregacionkunata watukuq karqaniku hinaspa congregacionkuna watukuqta watukuqninpas. Chiri tiempopiqa wakin samapakusqayku wasipim chirillapiña tuta puñuq kaniku. Huk kutipim puñusqaykumanta hatariykuptiyku samayniykuwan qatayku qasarusqa. Chaymi tantearurqaniku qonikunapaq maquinachata apanaykupaq, chaynapi tuta qonipi puñunaykupaq. Wakin lawkunapiqa tuta ispakuq rinaykupaqqa wasipa waklawnintaraqmi ritillapiña riq kaniku, chay bañopiqa wayrapas siwsiwyaqraqmi. Wasiyku mana kasqanraykum lunes punchawtapas hina samapakusqayku wasillapi qepaq kaniku. Chaymantam martestaña riq kaniku huk congregacionta watukuq.
Señorayqa tukuypim anchata yanapawarqa. Manam haykapipas Diosmanta willakuq lloqsinaykupaqqa niqraqchu kani. Payqa anchatam munaq Diosmanta willakuytaqa. Lliw iñiqkunatam anchata kuyan hinaspapas runamasinkunatam sonqomanta yanapayta munan. Chayna kasqanmi anchata yanapawan.
1976 watapim Austria Betelpi servinaykupaq invitawarqaku, chaypim Betel Wasimanta Encargakuq karqani. Chay Betelmi Europa lawpi wakin nacionkunapi Diosmanta willakuyta qawarqa hinaspapas qellqakunatam iñiqkunaman apachiq mana pipa yachasqallanta. Ñoqaqa Jürgen Rundel sutiyoq iñiqmasinchikwanmi llamkarqani, paymi chay llamkaymanta encargakuq. Tiempopa risqanman hinam, Europa lawpi kaq nacionkunapi 10 rimayman qellqakuna tikrakusqanta qawaq kani. Jürgenwan señoran Gertrudeqa hinallam Jehova Diosta tukuy sonqonkuwan servichkanku, paykunaqa Alemania nacionpim precursor especialkuna kachkanku. 1978 watapim Austria Betelqa soqta rimaykunapi qellqakuna ruwayta qallaykurqa. Chaymantapas, qellqakunata mañakuq nacionkunamanmi apachiq kaniku. Alemania Betelpi señoranpiwan serviq Otto Kuglitschmi chay llamkaypi allintapuni yanapakuq.
Europa lawpa wakin nacionninkunapipas kikinkum mimeógrafo nisqakunata otaq microfilme nisqata qawaspanku qellqakunata ruwaqku. Chayna kaptinpas, huklaw nacionkunapa yanapakuynintam necesitarqaku. Jehova Diosmi waqaycharqa chayna llamkaykuna ruwasqankuta. Chaymi Betelpi kaqkunaqa anchata kuyaq kaniku sasachakuy tiempopipas tukuy sonqonkuwan hinalla Diosta serviqkunataqa.
RUMANIA NACIONTA WATUKUSQAYKUMANTA
1989 watapim Diospa Llaqtanpi Punta Apaq Theodore Jaracz sutiyoq iñiqmasinchikta riysirqani Rumania nacionta riptin. Rirqanikuqa Diospa llaqtanman kutirinankupaq achka iñiqkunata yanapaqmi. 1949 watamantapacham paykunaqa Diospa llaqtanmanta karunchakuruspanku huk congregacionkunataña kikinkumanta rikurirachirqaku. Ichaqa hinallam Diosmanta willakuspanku runakunata bautizarqaku. Chaymantapas, Diospa llaqtanpi kaq iñiqkuna hina gobiernokunaman mana sayapakusqankuraykum presochasqa karqaku. Rumania nacionpiqa hinallaraqmi gobiernoqa Diosmanta willakuyta harkakurqa, chaymi pakallapi huñunakurqaniku Diospa llaqtanmanta rakikuq iñiqkunapa rantinpi tawa ancianokunawan hinaspa chay nacionpi predicacionmanta cuentallikuq ancianokunapiwan. Chay huñunakuytaqa ruwarqaniku Pamfil Albu sutiyoq iñiqmasinchikpa wasinpim. Riysiwarqakutaqmi Austria nacionmanta Rolf Kellner sutiyoq iñiqmasinchikpas, paymi rimasqaykuta tikrarqa.
Iskay kaq tuta huñunakusqaykupim iñiqmasinchik Albuqa chay tawa ancianomasinkunata entienderachirqa Diospa llaqtanman kaqmanta kutimunankupaq. Paymi nirqa: “Diospa llaqtanman kunan mana kutiykuspaqa ichapas manaña haykapipas atisunñachu”, nispa. Chay huñunakusqanku qepamanmi yaqa 5.000 iñiqkuna Diospa llaqtanman kutiykamurqaku. Chaywanqa mayna kusisqachá Jehova Diosqa tarikurqa, Satanasñataqchá piñakuymanta kiruntapas kirichichirqaraq.
1989 watapa tukupaynintam ñoqatawan señorayta invitaruwarqaku Brooklyn Betelpi llamkanaykupaq. ¡Ancha kusikunapaqmá chayqa karqa! Chaymi 1990 watapa julio killanpi llamkayta qallarirqaniku. 1992 watapim Allpantinpi Predicacionmanta Encargakuqkunapa yanapaqnin kanaypaq churasqa karqani. 1994 watapa julio killanmantapacham Diospa Llaqtanpi Punta Apaqkunapa huknin kani.
HAMUQ TIEMPOMANTAM PIENSANI
Hotelpi mikuyta apaspay llamkasqaymantaqa una-unay watañam pasarun. Kunanñataqmi huk iñiqmasiykunawan enteron Pachapi Diospa serviqninkunata mikuchichkaq hina iñiyninkupi yanapaspay kachkani (Mat. 24:45-47). Pichqa chunka wata masninña Jehova Diosta tukuy tiempoywan servisqaypim qawarqani enteron Pachapi serviqninkunata imayna bendecisqanta. Chaypi piensaspaymi ancha kusisqa tarikuni. Huklaw nacionniyoqkunapaqwan asambleakunaman riymi anchata gustawan, chaypim yuyarichiwanchik Jehova Diostawan Palabranta astawan reqsiyninchik ancha allin kasqanmanta.
Jehova Diostam mañakuni millonnintin runakuna Bibliamanta yachanankupaq hinaspa serviqninkunawan huk sonqolla payta yupaychanankupaq (1 Ped. 2:17). Kusikuywantaqmi suyachkani hanaq pachamanta kay Pachapi kawsarimuqkunata qawayta chaynataq kay Pachapi wañukuq taytayta rikuytapas. Munanim taytay, mamay hinaspa lliw familiaykuna sumaq huertapi Jehova Diosta yupaychanankuta.
Kusikuywantaqmi suyachkani hanaq pachamanta kay Pachapi kawsarimuqkunata qawayta chaynataq kay Pachapi wañukuq taytayta rikuytapas


text:
BIBLIAM IMAYNA KAWSASQANTA CAMBIARQA
Maqakuqllaña hinaspa piñakuqllaña mozom karqani
NACESQAN WATA: 1974
NACIONNINMI: MÉXICO
HUK WILLAKUYKUNA: MAQAKUQLLAÑA HINASPA PELEOLLAPI PURIQMI KARQA
ÑAWPAQ VIDAY.
Tamaulipas lawpi Mante sutiyuq suma-sumaq llaqtapim nacerqani. Chay lawpi runakunaqa yaqa llapankum kuyakuq hinaspa qukuykuq kanku. Ichaqa karqataqmi mana allin runakunapas, chaymi manchakuyllawanña kawsarqaniku.
Tayta-mamaypa tawa churinkunamanta iskay kaqmi kani. Catolico iglesiapim tayta-mamay bautizachiwarqaku, chay iglesiapim takirqani. Diospa munasqantam ruwayta munarqani rupachkaq ninapi wiñaypaq kañasqa kayta manchakusqayrayku.
Pichqa watachayuq kachkaptiymi kuyasqa taytayku saqiruwaptinku ancha llakisqa qiparurqani, chaymi mana yacharqanichu imanasqa ripukusqanmanta. Chaymantapacham mamayqa mikuchiwanankupaq tukuy punchaw llamkapakurqa.
Chaymi ñuqaqa escuelayman mana rispay llaqtapi yuyayniyuq mozokunawan hukllawakuyta qallaykurqani. Paykunawanmi yacharurqani cigarro pitayta, suwakuyta, qacha rimaykunata hinaspa takawan maqanakuytapas. Pipas kasuwananta munasqayraykum takawan peleayta hinaspa pistola servichikuyta yacharurqani. Puraminti maqakuq mozom rikurirurqani. Sapa kutim pistolawan valeanakuypi puriq kani, chaymi achka kutipi yawarpa pampaykusqanta callepi saqiruwaqku wañurusqaytaña piensaspanku. ¡Mamaymi puramintita llakikuq chaynata qawawaspan, sapa kutim chaylla hospitalman apawaq!
Warma kasqaypi amigochay Jorgem watukamuwarqaku 16 wataypi kachkaptiy. Payqa Jehova Diospa testigonñam kasqa, chaymi sumaq yachachikuykunata bibliamanta willawanankupaq hamusqa. Bibliataqa manam haykapipas leerqanichu. Anchatam kusikurqani Diospa sutinta hinaspa allpa pachapaq Diospa ima munasqankunata yacharuspay. Chaymi Jorgewan biblia estudiayta qallaykurqaniku.
BIBLIAM VIDAYTA CAMBIARURQA.
Sunquypas tiyaykurqam nina rawraymanta biblia mana yachachisqanta yacharuptiy (Salmo 146:4; Eclesiastes 9:5). Chayraykum Diostaqa churinkuna allin kananta munaq taytata hinaña qawarqani.
Biblia estudiasqayman hinam musyakurqani mana allin kayniykunata saqinaymanta. Llampu sunqum kanay karqa hinaspapas genioytam cambianay karqa. 1 Corintios 15:33 nisqanmi anchata yanapawarqa, chaypim nichkan ‘mana allin amistadkunaqa allin kawsakusqanchikta chinkachisqanmanta’. Chaymi tantearurqani mana allin amistadniykunawan manaña hukllawakunaypaq, aswanqa Jehova Diospa testigonkunañam amistadniykunaqa karqa, paykunaqa pantanakuruspankupas bibliapa yachachisqanman hinam sumaqllata allinyanakunku.
Bibliapi Romanos 12:17-19 nisqanpas anchatam yanapawarqa, chaypim nin: “Pipas mana allinta ruwasuptikichikqa amayá mana allinwanqa kutichiychikchu. [...] Atisqaykichikman hinayá kallpanchakuychik llapallan runakunawan hawkalla kanaykichikpaq. Kuyasqallaykuna, amayá vengakuychikchu [...] qillqasqamiki kachkan: ‘Ñuqam vengakusaqqa, ñuqataqmi mana allin ruwasqanmanta pagapusaq’ ninmi Jehova Dios”, nispa. Kaywanmi yacharurqani tukuy mana allinkunataqa Jehova Dioslla allichananmanta. Pisi-pisimantataqmi maqakuqllaña kasqayta saqirurqani.
Yuyachkaniraqmi huk tuta wasiyman kutichkaptiy ima pasawasqanta. Ñawpaqpi chiqniwaqniy mozokunam maqaruwarqa. Chay mozokunapa kamachiqninmi maqawaspan niwarqa “¡kunanyá kutipakuy!”, nispan. Chay ratollam Jehova Diosta pisillapi mañakurqani mana kutipakunaypaq. Kutipakuytamá munarqani ichaqa lluptikururqanim. Paqarinnintinta chay maqawaqniy mozowan sapallanpi tuparuspaymi aminaykama maqaparuyta munarqani, ichaqa kaqllamantam Jehova Diosta sunqullaypi mañakurqani mana peleanaypaq. Manam ima niytapas atirqanichu asuykamuwaspan “pampachaykuway chisi maqarusqaymanta. Ñuqapas qam hinam biblia estudiayta munani”, nispa niwaptin. Allinpaqchá mana imanarurqanichu. Chayraykum paypas biblia estudiayta qallaykurqa.
Aylluyqa biblia estudiaytam saqirurqa, chaymi llakirachiwarqa. Ñuqam ichaqa tanteakururqaniña mana piwanpas ni imawanpas harkachikuspay Jehova Diosta servinaypaq. Yacharqanim Diospa llaqtanpi kaspallay sunquypi hawkayayta tarinaymanta chaynataq sumaq sunqu aylluta tarinaymantapas. Chaymi 1991 watapi bautizakurqani Jehova Diospa testigonña kanaypaq.
IMAKUNAPIM YANAPAWARQA.
Ñuqaqa pipas kasukuwanantam munaq kani hinaspapas peleollapi puriqmi karqani, ichaqa Diospa palabranmi yanapawarqa chayna kasqayta saqinaypaq. Kunanqa bibliamantam willakuni uyariy munaqkunaman. 23 watam Jehova Diosta tukuy tiempoywan servirqani, chayqa suma-sumaqmi karqa.
México nacionpi Jehova Diospa testigonkunapa betel wasinpipas yanapakurqanim. Chaypim riqsirurqani tukuy sunqunwan Diospaq llamkaq Claudia sutiyuq sipasta, paywanmi 1999 watapi casarakurqani. Sapa kutim Jehova Diosta agradecekuni suma-sumaq yanapaqniyta quwasqanmanta.
México nacionpi señasllawan rimaq runakunatam yanaparqaniku Jehova Diosta riqsinankupaq. Chaymantañataqmi Belice nacionpiña Diosmanta willakunaykupaq niwarqaku. Kay llaqtapiqa manam anchachu tukuy imaykupas, ichaqa kusisqam Jehova Diosta servichkaniku. ¡Manamá kayna kawsakuytaqa imaraykupas saqiymankuchu!
Watakuna pasasqanman hinam mamayqa kaqllamanta bibliata estudiaspan bautizakururqa. Mayor kaq wawqiypas ayllunpiwanmi Jehova Diospa testigonña kanku. Ñawpaqpi kaq amistadniykunaman Diosmanta willasqaykunapas wakinqa Jehova Diospa testigonñam kanku.
Wakin aylluykunam ichaqa wañurunkuña maqakuqllaña kasqankurayku. Ñuqapas paykuna hinachá wañuruymanña karqa genioyta mana cambiaspayqa. Jehova Diostam anchata agradecekuni riqsiykusqaymanta hinaspa llaqtanta riqsiykusqaymantapas, agradecekunitaqmi bibliapa yachachisqanman hina kawsakunaypaq sumaqllata yachaykachiwasqanmantapas.


text:
Dakota Bible Home
_________________________
JUDAS (Jude)
Tawowapi Kin.
1 Judas, Jesus Messiya tawowidake kin, qa Jakob sunkaku kin, tona Wakantanka Ateyapi kin en wicayuecepidan, qa Jesus Messiya en wicakpatanpi, qa wicakicopi kin hena wowapi wicakicaga.
2 Wowaonšida, qa wookiye, wacantkiyapi ko niyepi en niciyuotapi nunwe.
3 Waštecicidapi kin, wiconi ptaya unhapi kin on aiciciya wowapi cicagapi eca, wowacinye ehanna wicašta wakan wicaqupi qon he nina yakitanpi kta e on wowapi cicagapi, qa wahokonciciyapi kta iyececa.
4 Wicašta wanjikši naĥmana en opapi, wanakajatanhan woyaco kin de on owicawapi; hena Taku Wakan iyececapi šni, qa Wakantanka unkitawapi towaonšida kin he wicowicaštašni kagapi, qa Wakantanka ecedan Itancan kin he anaĥmanpi, qa nakun Jesus Messiya Itancan unyanpi kin.
5 Heon etanhan, taku, ehanna sdonyayapi ešta, he ake kiksuyeciciyapi kta wacin, Itancan kin oyate kin Egupta etanhan ehdaku, qa iyohakam tona wicadapi šni kin hena ihangwicaye cin.
6 Qa nakun maĥpiya ohnihde otokahe unpi kin kpatanpi šni, tuka iye tipi eĥpekiyapi qon, hena otpaza ihukuya, owihanke wanin mazaicicaĥa kin on, anpetu tanka woyaco kin he en awicayuha.
7 Sodam qa Gomorra iyececa, qa otonwe hena ihdukšan wanke cin, hena iš eya iyecen wiinaĥmanpi kin en icicupi, qa wicaceĥpi toktokeca akitapi ece qon hena e woonspe on ehdepi, qa peta owihanke wanica on wošitkihda en unpi.
8 He iyececa, wihamnanpi sa kin dena wicaceĥpi kin ašamyapi, qa wokiconze waĥtedapi šni, qa taku tanka yašicapi ece.
9 Hececa, tuka Mikael maĥpiya ohnihde itancan kin he wakanšica kin kici econ, qa Moses tancan kin on akinicapi qehan, wooštehda woiyaonpe wan en aya tawatenye šni, tuka, Itancan kin iyopeniyan nunwe, eciya.
10 Tuka dena e qe taku sdonyapi šni kin hena yašicapi ece: tuka iye icagapi kin eciyatanhan taku sdonyapi kin hena on ihdušicapi, woteca ia okitpanipi kin iyececa.
11 Woteĥi wicakiciun nunwe; Qain tancanku kin ohna yapi, qa wokajuju on, Balaam tawohnaye kin nina ainyankapi, qa Kore wicakipajin qon en ihangiciyapi.
12 Hena woašape kin heca, wacantkiya wayatapi kin en opeya wotapi, qa wikopešniyan cemiciyapi: maĥpiya šapa mini wanica tate on ayapi ece kin; can kin ptanyetu eca šeca aya, waskuyeca codan, inonpa šeca, qa hute eciyatanhan yujunpi kin hena hececapi.
13 Miniwanca taja ohitika, iye wowištece tawapi kin minitaga iyecen hiyuyapi ece; wicanĥpi ononiyata unpi, on otpaza sape ĥinca owihanke wanin wicakicihnakapi.
14 Henok Adam etanhan wicašta išakowin qon he itokam hena owicayake ca heya; Wanyaka po, Itancan kin wicašta wašte wicayuhe cin woyawa tanka om u ce;
15 Owasin wicayaco kta, qa tona Taku Wakan ohdašni kin hena wicoĥan šikšica owasin ohodašniyan econpi qon hena sdonkiyewicaye kta, qa wicoie canksiksi owasin waĥtanipi sa Taku Wakan ohodapi šni oie kicatonpi ece qon hena nakun.
16 Hena e wihnupi sa, wawiyaonpapi sa, iye cantiheyapi kin eciyatanhan manipi ece; qa i eciyatanhan waĥanĥanicidaya iapi, qa taku on etanhan wicašta itohnake kin waštedakapi ece.
17 Tuka waštecicidapi kin, niyepi, Jesus Messiya Itancan un yanpi yewicaši qon hena oiepi ehanna oyakapi qon hena kiksuya po;
18 Anpetu ihankeya kin en wicašta wawiĥaĥapi kin yuke kta, iye cantiheyapi šice cin eciyatanhan manipi kin, he oniciyakapi qon.
19 Ihdutokanpi kin dena eepi, witantanpi, qa Woniya kin yuhapi šni.
20 Tuka waštecicidapi kin, niš niyepi wowacinye iyotan wakan nitawapi kin he ohna icaĥiciyapi, qa Woniya Wakan kin eciyatanhan wocekiye eya po;
21 Wakantanka waštedakapi kin en ihduha po; qa Jesus Messiya Itancan unyanpi towaonšida wiconi owihanke wanica iyahde kte cin he ape yukan po.
22 Unkan hunĥ wicayukcan yan onšiwicada po;
23 Qa hunĥ iš wokokipe on niwicaya po, peta etanhan iwicacupi kin iyececa; qa wokoyake wicaceĥpi on ašapapi kin hena ee kaeš šicedaka po.
24 Unkan tuwe woaĥtani econ šni niyuhapi kta okihi, qa wowiyuškin yuha iye towitan kin en iyaonpepica šni enihdepi kte cin,
25 Wakantanka ecedan ksapa, Wanikiya unkitawapi kin hee, Jesus Messiya Itancan unyanpi kin eciyatanhan, wowitan, woyaonihan, wookihi qa wokiconze, dehantu qa wicoicage owasin hehanyan, tawa nunwe. Amen.
_________________________
Dakota Bible Home


text:
Fiscalíami maskakrin imashinata tukushka kay Fondo de Cesantía del Magisterio, Ibarra markapi
Quito, 19 de mayo del 2015.- Kallarinmi maskayta imashinakunata tuskuhska kay picha hapitukushkakunapa makanakukushkawpi kaina lunes 18 punllla mayo killa kay Fondo de Cesantía del Magisterio de Ecuador (FCME) wasi ukupi, Ibarra markapi. Ashtawarin, kay kamachiyuk tantamakukpika shinashkami kayna chishi martes 19 punlla mayo killapi, Kay KamachiyukVicente Robalino, kanmi Garantías Penales de la Corte Nacional de Justicia (CNJ), kushkami pushak ukuman shamuna nishpa ama wataywasiman apachun picha hapitukushkakunaman llakichishkamanta mana katzushpa. Kay kamachiyuk tantanakuypika rikukuhskami fiscaliamanta katipushak, Cecilia Armas, kaytaka shinashkami shuk hapitushka kashkami David R., payka kaymi Consejo de Participación Ciudadana y Control Social (Cpccs) pushak, chaymanta hatun kamachiyuk wasipimi llachishkata rikuchina tukushka. Kamachiyuk Robalino nishkami hapitukushkakunaka: David R., Jaime V., Irene O., José L. y Roberto V. pushakpakman rikurinkapak chayana chunka picha punllakuna yalishpa. Kaykunapi, Cecilia Armas nishkami kayna 14 punlla mayo killapi, Alfredo Martínez, Biess pushak Imbabura markapika, rishkami kay Fondo de Cesantía shuk pushakta churankapak, kay paktachinataka mana ushashkachu, kaypika shinchitami shayarishka chaypi llankaykuna. Kaymanta chay pushak mañashkami, Ibarra markamanta Fiscal Rosa Ulcuango shamuchun rikunkapak. Chaymanta 18 punlla mayo killapi, fiscal Uncuango chapakunata apashpami chay Fondo de Cesantía del Magisterio, wasiman rishkami, kayka tiyakunmi, Ibarra markapi, chaypika shuk maskayshina shinakrikushkami kaytaka shinachunlla nishkami kay Garantías Penales Imbabura, Francisco Chacón kamachiyuk. Chapakuna killkashka pankapika nikunmi, chapakunaka waktay tukushka shikan runakuna chaypi kawpi, chaypillata kashkami picha hapitukushkakuna, paykunana mana katsushkachu chapakuna nikukta. Kaypika Fiscalía ukumanta rikushishkami: Mañashka killkashka pankata Biess pushak kachashkata, ushalla maskayta shinachun kay Garantías Penales de Imbabura kamachuk kushkata , chapakuna killkashka pankata, killkashka, rikuchikkunapi tiyakushkata imashata waktay tukushkakunata. Fiscaliamanta katiy pushak nishkami kay tukuy pankakkunawan rikuchinchimi imashinata mana kashushkakuna chaymanta huchaytukushkami mana kamachiyukta kashushkamanta, kayka tiyakunmi Art. 283, nikipi, kay Código Orgánico Integral Penal (COIP) kamachiyuk, chaypika killkashka tiyakunmi kaymantaka wataywasipi tiyanami shuk watamanta kinsa wata kaman. Shuk willay: Alli mashkashpa kashkatapacha tarichunka kinsa chunka punllakunatami charinka.


text:
LECCIÓN 21
Betelca ¿imata can?
Hebreo shimipi Betel nishpaca ‘Diospa huasi’ nisha ninmi (Génesis 28:17, 19). Testigo de Jehovacunaca mundo enteropimi Betel shuti huasicunata charin. Chai huasicunamandami ali villaicunata villachinajuchun ricurian. Cuerpo Gobernanteca Nueva York (Estados Unidos) llactapi Betelmandami tauca llactacunapi tiaj Betelcunapi imacunatalla rurajta ricurianajun.
Betelca tucui shunguhuan Diosta sirvichunmi ayudan. Betel huasicunapi sirvij gulpi huauquicunata, panicunatami familia Betel nishpa rijsin. Shuj familiashnapachami tandanajushpa causan, micun, trabajan, Bibliamandapash yachajun (Salmo 133:1). Betelpica Diosta ali sirvij huauquicuna, panicunami tucui tiempo Diospa munaita rurashpa, Diospa Reinomanda villaicunata villachichun apoyan (Mateo 6:33). Betelpi causajcunaca gulpicunami maipi puñunata, micunatapash charin. Shinallata minishtirishca cosasgucunata randingapami ashalla culquitapash chasquin. Cada unomi imata ruranata ña yachan. Huaquingunaca cocinapi, comedorpi, oficinacunapipash ayudan. Shujcunaca publicaciongunata imprimina maquinacunata ricushpa, cuartocunata limpiashpa, tajshashpa, shuj cosascunatapash rurashpami ayudan.
Betelca Diospa Reinomanda villachichunmi ayudan. Ashtaca ashtaca gentecuna Bibliamanda yachachishcacunata uyachumi Betelca ayudajun. Chaipami cai folletotapash rurashca. Caitaca Cuerpo Gobernantemi escribichirca. Jipaca computadoracunata utilizashpami mundo enteropi tiaj ashtaca oficina de traducciongunaman cachan. Chai jipaca ñapash imprimij maquinacunapi imprimishpami 110 mil yali congregaciongunaman publicaciongunata cachan. Tucui chaicunata shinangapaca Betelpi sirvijcunami alipacha ayudan. Shinami ali villaicunata uchalla villachichun ayudan (Marcos 13:10).
¿Picunata Betelpi sirvin?
Betelpi sirvijcunataca ¿imashinata ayudan?
Betelpi sirvijcunaca ¿imata uchalla rurachunda ayudan?


text:
VILLAJUN REVISTA (TANDANAJUIPI YACHAJUNGAPAJ) Febrero de 2016
Cai revistapimi 4 de abril-1 de mayo de 2016 semanacaman imata yachajunata ricui ushapangui
Jehová Diospa “ali cumbagumi carca”
¿Quiquinga Jehová Diospa ali cumbagu cangapaj munapanguimanllu? Jehovapa ali cumbagu cangapaj munashpaca Abrahanba ejemplotami catina capangui.
Jehovapa ali cumbagucunapa ejemplota catishunchi
¿Imamandata Rutpash Ezequiaspash Mariapash Jehovapa ali cumbagucuna tucuita usharca?
Jehová Diosta tucui shunguhuan cazushunchi
Jonatanba ejemploca imashinata Jehovata tucui shunguhuan cazuchun ayudan. Chuscu yuyaicunata ricupashun.
Punda tiempocunapi Jehovata sirvijcunapa ejemplota catipashunchi
¿Imashinata Davidpash, Jonatanbash, Natanbash Husaipash Taita Diosta tucui shunguhuan cazushcata ricuchirca?
JEHOVATA SIRVIJCUNAPA CAUSAI
Jehovami paita ali sirvichun ayudahuashca
Corwin Robison huauquica 73 huatacunatami Jehovataca ali sirvirca, 60 yali huatacunatami Estados Unidos Betelpi sirvijurca.
Jehová Diosta Cushilla Sirvishpa
Jesusta catijcunaca ¿imamandata Jehová Diosta cushilla sirvi ushashun? Quimsa yuyaicuna


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
-
Fariseukunapa levadüran (1-3)
-
Diosta mantsë y ama nunakunataqa (4-7)
-
Cristuta reqinqanta rikätsikoq kaq (8-12)
-
Juiciunnaq kapoqyoq nunapaq parlaq igualatsikï (13-21)
-
Amana yarpachakuyënatsu (22-34)
-
Listu kë (35-40)
-
Markäkïpaq mayural y mana markäkïpaq mayural (41-48)
-
Yamë këtatsu apamoqtsu, sinöqa rakikëta (49-53)
-
Imëkapis imanir pasakïkanqanta musyë precisanqan (54-56)
-
Problëmata altsë (57-59)
12 Tsëyaqnam, mëtsika waranqa nunakuna jalunakur-raq ëllukäriyaptin, qateqninkunataraq puntata kënö nir qallëkurqan: “Cuidakuyë fariseukunapa levadürampita, tsëqa ishkë qaqlla këmi.
2 Peru manam ni ima yachëllapa tsapashqapis mana rikakaqqa kantsu, ni ima pakarëkaqpis mana musyakaqqa kantsu.
3 Tsëmi, pakëllapa niyanqëkikunataqa, llapan nunakuna musyayanqa, y ruri cuartukunachö pitapis rinrinllachö willayanqëkitaqa, wayi janankunapitam willakuyanqa.
4 Jina këtam niyaq, amïgulläkuna: ama mantsayëtsu cuerputa wanuratsirnin ni ima masta rurëta mana puëdeqkunataqa.
5 Peru noqam niyashqëki pita mantsayänëkipaq kaqta: mantsayëqa, wanuratsirpis Gehënaman jitarkunampaq autoridäyoq Kaqta. Awmi, Pëta mantsayänëkipaqmi niyaq.
6 ¿Manaku pitsqa pichïsankataraq ishkë mana alläpa väleq qellëllapaq rantikuyan? Tsënö kaptimpis Diosqa manam tsëkunapita ni jukllëllatapis qonqantsu.
7 Peru qamkunapanäqa hasta peqëkikunachö aqtsëkikunapis llapanmi yupashqa këkan. Ama mantsakuyëtsu; qamkunaqa mëtsika pichïsankakunapitapis masmi väliyanki.
8 Noqam niyaq, pipis noqata reqimanqanta nunakunapa nöpanchö rikätsikuptinqa, nunapa Tsurimpis Diospa angelninkunapa nöpanchömi pëta reqinqanta rikätsikunqa.
9 Peru pipis nunakunapa nöpanchö negamaptinqa, noqapis Diospa angelninkunapa nöpanchömi pëta negashaq.
10 Y pipis nunapa tsurimpa contran juk shimillapis parlaqqa, perdonashqam kanqa, peru pipis santu espïrituta ofendir parlaqqa manam perdonashqatsu kanqa.
11 Atskaq nunakuna ëllurëkaqman, gobernadorkunaman y autoridäkunaman apayäshuptikiqa, ama yarpachakuyëtsu defendikur imanö y imata niyänëkipaq kaqta, o imata parlayänëkipaq kaqta,
12 porqui santu espïritum tsë höra yachatsiyäshunki imata niyänëkipaq kaqta”.
13 Tsënam mëtsikaq nunakunapa chowpimpita juk nuna kënö nirqan: “Maestru, wawqïta nïkullë herenciata rakinakuyänäpaq”.
14 Pënam kënö nirqan: “Äh nuna, ¿pitaq ishkëkipa jueznikikuna o herencia rakeqnikikuna kanäpaq churamashqa?”.
15 Tsëpitanam kënö nirqan: “Nawikikunata kichëllata katsiyë y cuidakuyë imëkatapis ërayëpa munëpita, porqui pipapis imëkan kapuptimpis, kawëninqa manam imëkan kapunqampitatsu”.
16 Tsënam juk igualatsikïwan pëkunata yachatsirqan kënö nir: “Juk kapoqyoq nunapam chakranchö alläpa cosëchan kapurqan.
17 Tsëmi tsë nunaqa shonqunllachö kënö yarpachakurqan: ‘¿Imataraq rurashaq cosëchäkunata mëmampis ëllunäpaq mana këkäpamaptinqa?’.
18 Tsëmi kënö nirqan: ‘Këtam rurashaq: gränukunata churakunä wayïkunatam juchurishaq y mas jatusaqkunatanam sharkatsishaq, y tsëmanmi llapan gränükunata y imëkäkunata ëllushaq,
19 y kikïtam kënö nikushaq: “Qampaqa mëtsika watakunapaqmi imëka alli cösaskuna ëllushqa kapushunki; yamë kawakï, mikï, upyë, y kushishqa kë”’.
20 Peru Diosqa kënömi nirqan: ‘Äh upa nuna, kanan paqasmi kawënikita mañayäshunki. Tsëqa, ¿piraq katsinqa llapan churakunqëki cösaskunata?’.
21 Tsënömi pasan kikinllapaq imëkata ëllurpis, Diospa rikëninchöqa mana kapoqyoq nunawan”.
22 Tsëpitanam qateqninkunata kënö nirqan: “Tsëmi këta niyaq: amana kawënikikunarëkur imata mikuyänëkipaq kaqman, o cuerpïkikunarëkur imata vistikuyänëkipaq kaqman yarpachakuyënatsu.
23 Porqui kawëqa mikïpitapis masmi välin, y cuerpunam röpapitapis mas välin.
24 Pensariyë cuervukunaman: pëkunaqa manam murukuyantsu ni segayantsu; pëkunapaqa manam imëka mikïkunata ni gränukunata churakuyänan wayinkuna kantsu; tsënö kaptimpis, Diosqa pacha juntatam katsin. ¿Manaku qamkunaqa pishqukunapitapis mas väleq kayanki?
25 ¿Mëqëkikunataq yarpachakurnin ichik masllapis kawarkïta puëdiyanki?
26 Tsëqa, ni tsëllatapis rurëta mana puëdikarqa, ¿imanirtaq wakin kaq cösaskunapaq yarpachakuyankiman?
27 Pensariyë liriu wëtakuna imanö winayanqanman: pëkunaqa manam afanakuyantsu ni putskakuyantsu; peru noqam niyaq, manam ni Salomonpis imëkayoq këkar pëkunanö alläpa shumaqqa vistikurqantsu.
28 Tsëqa, mana muruna chakrakunachö kanan këkaq qorakunatapis warë warätin hornuman jitashqa kayänan këkaptin Dios tsënö vistikätsirqa, ¡tsëtsuraq mana qamkunatanäqa masraq vistitsiyäshunki markäkïnin pisheq nunakuna!
29 Tsëmi, amana imata mikuyänëkipaq kaqta o imata upuyänëkipaq kaqta ashir puriyënatsu, y amana yarpachakur y llakikur kayënatsu;
30 porqui mana cäsukoq juk nacion nunakunam tsëkunataqa ërayar ashiyan, peru Teytëkikunaqa musyanmi tsëkunata wanayanqëkita.
31 Tsëpa rantinqa, pëpa Gobiernunta ashir sïguiyë, y tsë cösaskunataqa pëmi qoyäshunki.
32 Ama mantsakäyëtsu wallkalla üshakuna, porqui Teytëkikunaqa Gobiernuta qoyäshunëkipaqmi churapukashqa.
33 Imëkëkikunata rantikïkuyë y ankupäkur qarakuyë. Qellë puritsina runkukunata mana ratasyaqta rurayë, y ciëluman churakuyë mana ushakaq fortünakunata, tsëchöqa manam ni pï suwa witintsu, ni puyu ushantsu.
34 Porqui mëchömi fortünëkikuna këkan, tsëchömi shonqïkikunapis këkanqa.
35 Alli vistishqa, listu, y chiwchikikunata sendirkur këkäyë,
36 y casamientupita patronnin kutimunanta shuyarëkaq nunakunanö kayë, pëkunaqa tsënö kayan, kutimur takakuptin, jinan höra kichapuyänampaqmi.
37 ¡Kushishqam tsë sirwipakoqkunaqa kayanqa patronnin shamurnin täpakur këkäyaqta tariptinqa! Rasuntam niyaq: pëqa pëkunata sirwinampaqmi alistakunqa, y tëkur mësaman kinkishayänampaqmi ninqa, y lädunkunaman shamïkurmi pëkunata sirwinqa.
38 Y pullan paqas shamuptin, o gällu cantanan höra shamuptimpis, listu këkäyaqta tariptinqa, ¡kushishqam pëkuna kayanqa!
39 Peru këta musyayë: sitsun wayiyoq nuna musyanman karqan ampichö imë höra suwa shamunampaq kaqta, manam jaqinmantsu karqan wayinman yëkuyänanta.
40 Qamkunapis listu këkäyë, porqui mana pensayanqëki höram nunapa Tsurinqa shamunqa”.
41 Tsënam Pëdruqa kënö nirqan: “Teytë, ¿kë igualatsikïkunataqa noqakunallataku nikäyämanki o wakin kaqkunatawanku?”.
42 Y Señornam kënö nirqan: “Rasumpa kaqchöqa, ¿pitaq wayinchö sirwipakoqkunata tiempunchö mikïninkuna qornin sïguinampaq patronnin churanampaq kaq alli juiciuyoq, markäkïpaq kaq mayural?
43 ¡Kushishqam kanqa tsë sirwipakoq, patronnin chärir tsënö rurëkaqta tariptinqa!
44 Rasuntam niyaq, llapan kapunqankunata rikänampaqmi churanqa.
45 Peru sitsun imëllapis tsë sirwipakoq shonqunchö kënö ninman: ‘Patronnïqa manam chämunqaraqtsu’, y sirwipakoq mayinkunata ollqutapis y warmitapis maqar qallëkunman, jina mikur, upyar y machar qallëkunman,
46 tsëqa, tsë sirwipakoq mana shuyanqan junaq y mana musyanqan höram patronnin chäramunqa, y alläpa feyupam castiganqa, y mana wiyakoq kaqkunatawanmi churanqa.
47 Tsëpitanam patronnimpa munëninta alli musyëkar mana alistakoq y mañanqanta mana ruraq sirwipakoqqa, alläpa maqashqa kanqa.
48 Peru mana käyishqa kaqta, y tsënö këkar ruranqankunapita castigashqa këta wanaq kaqtaqa, manam alläpatsu maqayanqa. Awmi, mëtsikata qoyanqan kaqtaqa, mëtsikatam exigiyanqa, y mëtsikata rikänampaq churayanqan kaqtaqa, imëpis mañayanqampita mastam exigiyanqa.
49 Ninata tsaritseqmi patsaman shamurqö. Y ¿ima mastaraq munäman tsarishqana këkaptinqa?
50 Rasumpa kaqchöqa, juk bautismuwanmi bautizashqa kashaq, y ¡tsë cumplikanqanyaqqa alläpa llakikurmi këkä!
51 ¿Kë patsaman yamë këta apamoq shamunqätaku qamkuna pensayanki? Manam. Rasuntam niyaq, rakikëta apamoqmi shamurqö.
52 Porqui kanampita witsëpaqa pitsqaqmi juk wayichö rakikashqa kayanqa, kimaqmi ishkaqwan y ishkaqnam kimaqwan.
53 Awmi, rakikashqam kayanqa, teytam tsurimpa contran kanqa, tsurinam teytampa contran kanqa, mamam warmi wamrampa contran kanqa, warmi wamranam mamampa contran kanqa, suegram lumtsïnimpa contran kanqa, y lumtsïnam suegrampa contran kanqa”.
54 Tsëpitanam mëtsikaq nunakunata kënö nirqan: “Inti jeqanan läduchö pukutë shärikaqta rikarqa, rasmi ‘vientuwan tamyam shamun’ niyanki, y tsënömi pasan.
55 Y ura kaq lädupita vientumuptinnam, ‘alläpam achachämunqa’ niyanki, y tsënömi pasan.
56 Ishkë qaqllakuna, imanö tiempu kanampaq kaqta rikëtaqa yachayankim, peru ¿imanirtaq kanan witsankuna imëkapis imanir pasakïkanqantaqa musyayankitsu?
57 ¿Imanirtaq ima alli kaq rurë kanqantapis kikikikunallapitaqa rikëta puëdiyankitsu?
58 Këllaman pensariyë, juiciuman apashoqnikiwan gobernadorman ëwarqa, nänillachöraq këkar, pëwan problëmëkita altsëta tïrë, tsënöpa juezman mana qayatsishunëkipaq, y juezna cortichö guardiapa makinchö mana jaqirishunëkipaq, y cortichö guardiana, carcelman mana llawirishunëkipaq.
59 Këtam neq: manam tsëpita yarqamunkitsu jaqa kanqëki qellëta chipyëpa pagakunqëkiyaq”.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
Lücas 12
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
YACHACHINA 14
Predicajcuna túcuy tiempu, ¿ima preparaciunta chasquincu?
Jehóvap testigusnínpaj, unaymantapacha, Bibliát estudiayta ancha importante can. Chayraycu cursus Bibliamanta chasquincu picunaslla ashca tiempút predicancu. Chayna predicaciunnincuta astaan allít ’ruáypaj preparasckas cancu (2 Timoteo 4:5).
Escuela Alli Precursores Cáypaj. Suj cursu shojta (6) punchausmanta can precursoréspaj y ’ruacuyta atin suj Huasipi tantacunasmanta Jehóvap testigusninmanta ima ckaylla tían. Cháypaj suj huata precursor ina apinan tían. Cá cursu yanapácoj ’rin Jehovaman astaan ckayllanchacunancúpaj, alli predicajcuna canancúpaj y animacun precursores fieles ina seguinancúpaj.
Escuela Predicajcunápaj Reinumanta. Suj cursu íshcay mesesmanta can ckaríspaj, huarmíspaj y casarasckáspaj. Cháypaj 23 hasta 65 huatas apinancu tían, precursor esperienciáyoj canancu tían y dispuestus tianancu tían ’ríypaj mayman ashca yanapa precisacun. Jishu cara astaan atun Predícaj ima Ashpapi causara, payta yachapias, nincu: «¡Caypi nocka tiani! Nockata cacháay» (Isaías 6:8; Juan 7:29). Áicap mósoj lugarman ’rincu acostumbracunancu tían suj laya causayta y costumbres, ashca chiris, ashca ’rúpay, sinchi huairas y micunas mana quiquin cayta atin. Quisas suj mósoj ckallu aprendenancu tían. Cá cursupi cualidares espirituales apiyta apréndej ’rincu ima yanapácoj ’rin maypi síruej ’rincu. Yachachisckas cancu, Jehovát y paypa organisaciunninta astaan yanapanancúpaj.
Escuela Galaadmanta. Galaad hebreopi niyta munan «ashca ’rumis amontonasckas ima testimoniúpaj siruincu». Cá cursu pishca (5) mesesmanta can y ckallarera 1943 huatapi. Chá huatamanta ñauckeman astaan 8.000 huauckes y panas misionerus ina llojserancu, ashca lausman predicáypaj (Hechos 13:47). Ejemplu, áicap huámaj misionerus Perupi chayarancu, ni suj congregaciun tiara. Cunan astaan 1.300 congregaciunes cancu. Áicap Japonpi chayarancu mana ni 10 testigus carancu. Cunan astaan 200.000 cancu. Cá cursupi Yáyap ’Rimayninta allít estudiacun y estudiajcuna preparaciunta chasquincu yanapanancúpaj predicaciun ñauckeman seguinánpaj y túcuy layas persunasmanta alli noticiasta uyarinancúpaj. Invitacun precursoresta túcuy tiempu ima predicancu, misionerusta ima predicashcancu, picunasta congregaciunesta visitancu o picunastas sucursalespi siruishcancu.
¿Mayckan can propositun Escuélap Alli Precursores Cáypaj?
¿Picunas ’riyta atincu Escuelaman Predicajcunápaj Reinumanta?


text:
11 YACHAQANA
¿Imaptintaq Diosninchik runa ñakʼarinanta saqin?
¿Diosninchikchu runata ñakʼarichin?
¿Ima iskaychachiytaq, Edén huertapi rikhurirqa?
¿Imaynatá Diosninchik saqra ruwakusqanta allinchanqa?
1, 2. ¿Imastaq llakichiwanchik, imatataq may chhika runa tapukunku?
JUK llaqta jatun maqanakuyrayku may llakiylla qhipakurqa, chaypitaq achkha warmis, wawas ima wañurqanku. Tukuyninkuta juk juskʼullaman pʼampaykurqanku, may chhika cruzkunatataq muyuyninpi churarqanku, chay cruzkunapitaq: “¿Imaraykutaq?”, nispa qillqarqanku. Yaqha tukuy runas ajinata tapukunku, familiankumanta pillapis maqanakupi, chayri juk unquyrayku wañupuptin. Chayrayku, imaraykuchus kayjina llakiykuna kasqanta yachayta munanku.
2 ¿Imaraykutaq Jehová, runa ñakʼarinanta saqin? Diosqa, tukuy atiyniyuq, munakuyniyuq, yachayniyuq, chiqan kayniyuq kaspapis, ¿imaraykutaq chiqninakuy, tumpanakuy ima kananta saqin? ¿Maykʼaqllapis jinata tapukurqankichu?
3, 4. a) ¿Imaraykutaq Dios runa ñakʼarinanta saqin, nispa tapurikuy allinchu? b) ¿Jehová ñakʼariykunata, saqra ruwaykunata ima chiqninchu?
3 ¿“Imaraykutaq Jehová runa ñakʼarinanta saqin”, nispa tapurikuy allinchu? Wakinqa: “Chayta tapukuqkuna mana Diospi creenkuchu, nitaq Diosta jatunpaq qhawankuchu”, nispa ninku. Chaywanpis Bibliata ñawirispaqa, rikunki imaynatachus chiqa sunqu runas kikillantataq Diosninchikta tapusqankuta. Sutʼincharinapaq profeta Habacuc, Diosta tapurqa: “Imaraykutaj rikuchiwanki chay chhika ñakʼariyta, juchatapis? Millay ruwaykunawan, tukuchinakuywan ima, muyurisqa kani; tukuynejpi phiñakuykuna tiyan, maqanakuykunapis”, nispa (Habacuc 1:3).
4 Chayta tapusqanrayku, ¿Jehová profeta Habacucta kʼamirqachu? Mana. Astawanpis, Habacuc parlasqanta Bibliapi qillqachirqa. Chantá, chay tapuyman kutichispa Habacucta yanaparqa, jinamanta iñiynin astawan wiñananpaq. Diosqa jinallatataq qamwan ruwayta munan. Dios ñuqanchikmanta dakusqanta Biblia yachachisqanta yuyarikuy (1 Pedro 5:7). Runamanta nisqaqa, Diosninchik, ñakʼariykunata, saqra ruwaykunata ima astawan chiqnikun (Isaías 55:8, 9). Jina kaptinqa, ¿imaraykutaq kay chhika ñakʼariykuna tiyan?
¿IMAPTINTAQ KAY CHHIKA ÑAKʼARIYKUNA TIYAN?
5. ¿Imatataq runa nin Diosninchik ñakʼariy kananta saqisqanmanta, chaywanpis imatataq Biblia yachachin?
5 May chhika runas, religionninkuta apaykachaqkunata tapunku: “¿Imaraykutaq kayjinata ñakʼarinchik?”, nispa. Paykunataq: “Diospa munayninrayku”, nispa kutichinku. Astawanpis: “Diosqa tukuy imata kachamuwanchik”, nispa nillankutaq. Wakkunamantaq ninku: “Diospa ñanninqa mana yachakunchu”, nispa. Chantapis: “Diosninchik wawasta apakapun, paywan khuska tiyakunankupaq”, nispa nillankutaq. Chaywanpis, Jehovaqa runasta mana llakichisqanta yachankiña. Biblia nin: “Ama yuyallaychejpischu Tukuy Atiyniyoj Diosqa ima sajratapis ruwasqanta, chayrí ima mana cheqan kajtapis”, nispa (Job 34:10).
6. ¿Imaraykutaq wakinkuna runap ñakʼariyninmanta Diosta juchachanku?
6 ¿Imaraykutaq wakinkuna runap ñakʼariyninmanta Diosta juchachanku? Dios kay pachata kamachichkasqanta yuyasqankurayku. Mana Bibliap yachachisqanta riqsinkuchu. Qamtaq, kimsa yachaqanapi Kuraq Supay kay pachata kamachichkasqanta yachakurqankiña.
7, 8. a) ¿Imaynatá kay pachapi runa Kuraq Supayman rikchʼakun? b) ¿Imaynatá runap pantasqan, mana suyasqallan imapis kasqan runata ñakʼarichin?
7 Bibliaqa, “kay pachapi kaj chhika [runas] Kuraj Supaypa atiynimpi kasqankuta” nin (1 Juan 5:19). ¿Manachu kay pʼiti tukuy imata sutʼinchawanchik? Kay pachaqa Kuraq Supaypa makinpi kachkan, pay “llullakuspa kay pachapi kaj chhika runasta pantachi[chkan]” (Apocalipsis 12:9). Kuraq Supayqa llullakuspa, chiqnispa, mana khuyarispa ima, saqra ruwaykunata ruwan. Chayrayku, kay pachaqa, llullakuymanta, chiqninakuymanta, saqra ruwaykunamanta ima, juntʼa kachkan. Arí, ñakʼariykuna kananpaq, Kuraq Supaylla juchayuq.
8 Chantapis ñakʼariykuna kananpaqqa, runallataq juchayuq. Kimsa yachaqanapi rikurqanchikjina, runaqa Diospa contranta uqharikusqanmantapacha juchasapa. Chayrayku tukuypis astawan atiyniyuq kayta munanku, chay atiyta taripanankupaqtaq maqanakunku, runa masinkuta ñakʼarichinku ima (Eclesiastés 4:1; 8:9). Chantapis Biblia nisqanmanjina, runaqa ñakʼarin mana suyasqallan ima llakiykunapipis rikukuspa (Eclesiastés 9:11). Kay pacha mana Jehovap makinpichu kasqanrayku, payqa mana kay pachapi kaqkunata jarkʼanchu. Chayrayku runaqa mana suyasqallan imapis kaptin ñakʼarinman.
9. ¿Imaraykutaq Jehová, runa ñakʼarinanta saqin?
9 Diosninchik mana ñakʼarichiwasqanchikta yachayqa, mayta sunquchawanchik. Payqa mana maqanakuymanta, wañuchinakuymanta, runa masinta runa sarusqanmanta, nitaq mana parasqanmantapis juchayuqchu. Chaywanpis, kay tapuyman kutichinanchik tiyan, ¿imaraykutaq Dios runa ñakʼarinanta saqin? Payqa tukuy atiyniyuq, chayrayku tukuy ñakʼariykunata chinkachiyta atin. Jina kaptin, ¿imaptintaq mana imatapis ruwanchu? Jehová Diosta riqsinchikña, munakuy kasqanta yachanchikña, paylla yachan imaraykuchus runa ñakʼarinanta saqisqanta (1 Juan 4:8).
JATUN TAPUYMAN KUTICHIKUNAN TIYAN
10. ¿Imatataq Kuraq Supay iskaychachirqa, imaynatá chayta ruwarqa?
10 Imaraykuchus Dios runa ñakʼarinanta saqisqanta yachanapaq, maypichus llakiy qallarisqanta yachananchik tiyan. Kuraq Supay ñawpa tatasninchikta juchallichispa, juk jatun iskaychachiyta rikhurichirqa. Kuraq Supayqa, Dios may atiyniyuq kasqanta yachasqanrayku, mana Diospa atiynintachu iskaychachirqa, manaqa, Diospa kamachiynin allinchus manachus kasqanta iskaychachirqa. Dios llulla kasqanta nispa, mana runap allinnintachu munasqanta nispa, Kuraq Supayqa, Diosninchik mana allin kamachiqchu kasqanta nichkarqa (Génesis 3:2-5). Astawanpis, Diosta mana kasukuspa runa astawan allinta kawsananta nillarqataq. Jinamanta Diospa kamachiyninta iskaychachirqa.
11. ¿Imaraykutaq Diosninchik uqharikuqkunata mana chinkachirqachu?
11 Adanwan Evawan Jehovap contranta uqharikuspa: ‘Mana munaykuchu Dios kamachinawaykuta. Ñuqayku imachus allin, imataqchus mana allin kasqanta niyta munayku’, nispa nichkarqanku. ¿Imaynatá chay chʼampayta allinchanman karqarí? ¿Imaynatá Diosninchik, chay uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqankuta, tukuyman rikuchinman karqarí? Wakinqa: “Dios chay uqharikuqkunata chinkachinan karqa, wak runastataq ruwanan karqa”, nispa ninku. Chaywanpis, Diosninchik, Jallpʼa juk paraisoman tukunanpaq parlarqaña, astawanpis Adanpa, Evaptawan miraynin Jallpʼaman juntʼanankuta, nirqaña (Génesis 1:28). Jehovaqa mana jaykʼaq qhasita parlanchu (Isaías 55:10, 11). Astawanpis, uqharikuqkunata chinkachinman karqa chayqa, Diospa kamachiyninta iskaychachikusqan mana allinchakunmanchu karqa.
12, 13. ¿Imaptintaq Dios Supay kamachinanta, runapura kamachinakunankuta ima saqirqarí? Juk kikinchaywan kutichiy.
12 Juk yachachiqwan kikinchana. Chay yachachiqqa, yachakuqkunata mana japʼiqanapaqjinalla yachachiyta yachachichkan. Chayllapi juk yachakuq paywan churanakun. Nintaq paypa yachachisqan mana allinchu kasqanta. Chay yachakuqqa: “Ñuqa astawan allinta yachani chayrayku aswan allinta yachachiyman”, nispa nin. Wakin yachakuqkuna chayta creespa chay churanakuq yachakuqwan khuska sayaykukunku. Chayta rikuspa, ¿imatataq yachachiq ruwanman? Payqa chay uqharikuqkunata wikchʼuyta atinman. Chaywanpis, ¿imatataq qhipakuqkuna ninkuman? Ichá chay uqharikuqkuna allinta ruwasqankuta ninkuman. Chantá manaña yachachiqta jatunpaq qhawankumanchu. Kunan tʼukuriy, ¿imaynataq kanman karqa, yachachiq chay churanakuq yachakuqta, ‘qam nisqaykimanjina yachachiy’, niptin?
13 Jehovaqa jinallatataq ruwarqa. Edén huertapi imachus pasasqanta, “waranqa waranqa” angelespis rikurqanku (Job 38:6, 7; Daniel 7:9, 10). Chayrayku, imaynatachus Jehová chay uqharikuyta allinchananqa, angelesta, runata ima yanapanan karqa. ¿Imatataq Jehová ruwarqa? Payqa Kuraq Supay kamachinanta saqirqa. Chantá Kuraq Supaypa atiyninpi runasta paykunapura kamachinakunankuta saqillarqataq.
14. ¿Ima allinkunastaq rikukunqa, Jehová runasta paykunapura kamachinakusqankuta saqisqanrayku?
14 Watiqmanta chay yachachiqmanta parlarina. Yachachiqqa, chay uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqankuta yachan. Chantapis, uqharikuqkunata munasqankumanjina yachachinankuta saqisqan, wak yachakuqkunatapis yanapananta yachallantaq. Arí, uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqanku rikukuptin, chiqanta yachakuyta munaqkuna, yachachiqlla yachachiyta atisqanta rikunqanku. Astawanpis, uqharikuqkunata wikchʼukuptin tukuypis allinta ruwakusqanta ninqanku. Jinallatataq Jehovapis, Kuraq Supayta saqisqan, tukuypa allinninpaq kasqanta yachan, imaraykuchus tukuy rikunqanku Kuraq Supay, paywan khuska uqharikuqkuna ima, pantasqapi kachkasqankuta, llullakusqankuta, runapura mana kamachinakuyta atisqankuta ima. Yachanqanku profeta Jeremías qillqasqan chiqa kasqanta, pay jinata Diosman nirqa: “Yachani runaqa kawsayninmanta mana dueñochu kasqanta, nitaj kawsaynimpi imatachus ruwananta niyta atisqanta”, nispa (Jeremías 10:23).
¿IMAPTINTAQ KAY CHHIKA UNAYTA SUYAN?
15, 16. a) ¿Imaptintaq Jehová kay chhika unayta ñakʼariykuna kananta saqin? b) ¿Imaptintaq Dios mana wañuymanta, llakiymanta ima runata jarkʼanchu?
15 Chaywanpis, ¿imaptintaq Jehová kay chhika unayta runa ñakʼarinanta saqin? ¿Imaraykutaq mana ñakʼariykunata chinkachinchu? Kunan watiqmanta chay yachachiqpi tʼukurina. Payqa kaykunata mana ruwanmanchu: qallarinapaq chay churanakuq nisqanta ruwananpaq mana jarkʼakunmanchu, nitaq payta yanapanmanchu. Jinallatataq Jehovapis mana kaykunata ruwarqachu: qallarinapaq, Jehová mana Supayta nitaq paywan kaqkunata, munasqankuta ruwanankupaq jarkʼakurqachu. Supaypa nisqan mana chiqachu kasqanta tukuy rikunankupaq tiempo pasananta suyan. Kay chhika unaypi runaqa, imaymanamanta runamasinta kamachin, chantá tukuy imapi runap yachaynin yapakun. Chaywanpis, wakchayay, wañuchinakuy, mana chiqan kaqmanjina ruway imaqa, yapakuchkallanpuni. Tukuypis runa mana kamachiyta atisqanta rikunchik.
16 Chantapis Jehovaqa, mana Supayta yanapanchu allinta kamachinanpaq. Dios wañuymanta, llakiykunamanta runata jarkʼanman chayqa, ¿manachu chay churanakuqkunata yanapachkanman? ¿Manachu sapitanchik allinta kamachikuyta atisqanchikta yuyasunman? Chantá Diosninchik Supayta yanapanman chayqa, paypis llullallataq kanman. Chaywanpis Diosqa, “mana jaykʼaj llullakoj” (Hebreos 6:18).
17, 18. ¿Imatataq Jehová saqra runa ruwasqasninwan, Kuraq Supaypa ruwasqasninwan ima ruwanqa?
17 Chaywanpis, chay uqharikuyqa mayta runata ñakʼarichin. ¿Imaynatá chay allinchakunqa? Jehová tukuy atiyniyuq kasqanta yuyariy. Chayrayku tukuy llakiykunata chinkachinqa. Yachanchikjina, Jallpʼanchik juk paraisoman tukunqa. Jesuspi iñisqanchikrayku tukuypis juchamanta kacharichisqa kasunchik. Wañusqaspis kawsarimunqanku. Jinamanta Diosqa, Jesusniqta “Kuraj Supaypa ruwasqasninta” phirinqa (1 Juan 3:8). Jehová yachan maykʼaqchus chayta ruwananpaq astawan allin kasqanta. Diosninchik manaraq kay saqra pachata chinkachisqanmanta kusikusunman, imaraykuchus paciencianrayku ñuqanchikpis chiqa kaqmanta yachakuyta, payta yupaychayta ima atinchik (2 Pedro 3:9, 10). Diospa pʼunchaynin chayamunankama, Diosqa, payta yupaychayta munaqkunata maskʼachkallanpuni, ñakʼariykunata muchunankupaqtaq yanapachkallanpuni (Juan 4:23; 1 Corintios 10:13).
18 Ichá wakinkuna ninkuman, “Dios, Adanta Evatawan mana juchallikunankupaq ruwanman karqa chayqa, mana ima ñakʼariypis kanmanchu karqa”, nispa. Imaraykuchus mana jinatachu ruwasqanta yachanapaq, Dios juk regalota quwasqanchikpi tʼukurina.
¿IMAYNATÁ DIOSPA REGALONTA APAYKACHANKI?
19. ¿Ima regalotataq Dios quwarqanchik, imaraykutaq chay regalota sumaqpaq qhawananchik tiyan?
19 Phichqa yachaqanapi rikunchikjina, akllayta atinanchikpaq ruwasqa kanchik, arí, ñuqanchik akllayta atinchik imatachus ruwananchikta. ¿May jatun regalo chay kasqanta reparankichu? Dios tukuy laya animalesta ruwarqa, paykunaqa imaynachus ruwasqa kasqankumanjinalla kawsanku (Proverbios 30:24). Tʼukuriy, runaqa imaymana camionesta ruwan, sapa camiontaq maymanchus chofer apan, chayllaman rin. Mana chofer apaykachaptin mana maymanpis puririnmanchu. ¿Camionjina ruwasqa kaspa, kusisqachu kawsakusunman? Mana, ¿icharí? Chayrayku, kusikunchik imayna runachus kayta munasqanchikta, imaynatachus kawsakuyta munasqanchikta, pikunawanchus masichakunanchikta ima akllayta atisqanchikmanta. Imatachus munasqanchikta akllaspa, kusisqa kawsakunchik, jinata kawsakunanchiktataq Dios munan.
20, 21. ¿Imaynatá Dios akllayta saqiwasqanchikta apaykachayta atisunman, imaptintaq allinta apaykachananchik tiyan?
20 Jehová tukuy sunqu kasunanchikta munan, manataq kamachisqajinallachu (2 Corintios 9:7). ¿Imatá mayqin tatapis, chayri mamapis munanman? ¿Wawan “munakuyki” sunqumantapacha ninantachu, chayri “munakuyki” kamachisqajinalla ninantachu? Chayrayku, qampis tapukunayki tiyan: “¿Imaynatá Dios chay regalota quwasqanta apaykachasaqrí?”, nispa. Kuraq Supay, Adán, Eva ima, akllayta atisqankuta mana allintachu apaykacharqanku, Jehovata qhisacharqanku. Qamrí, ¿imatataq ruwanki?
21 Dios akllayta atinapaq ruwawasqanchikta, allinta apaykachayta atinki. May chhika runajina qampis Jehovawan kanayki tiyan. Kay runasqa, Kuraq Supay mana allin kamachiq kasqanta, llulla kasqanta ima rikuchispa mayta Diosta kusichinku (Proverbios 27:11).Qampis allin kawsayta akllaspa, kikillantataq ruwawaq. Qhipan yachaqanapi chaymanta astawan yachakusunchik.


text:
Wapsi kuyuchina
Wapsi kuyuchina yaku wapsip ñit'iyninwan llamk'aq kuyuchinam.
Rawraq k'illimsawan huk paylapi yaku t'impuptin chaymanta hamuq yaku wapsi asiru tiñiqipi asiru tanqana p'alltata tanqan, huk kuti huk kinraymantam, huk kutitaq wakin kinraymantam, iskaynintin hutk'ukuna hukchaqlla kichasqa wichq'asqa kaptinmi. Chaywanmi tanqana p'allta huk asiru k'aspitam hukchaqlla hawaman urawan tanqapayanmi. Chay k'aspimanta kuyupayayqa muquyuq k'aspiwan muyuriq asiru t'urpimanmi astakun.
Ñawpaq antakurukunam wapsi kuyuchinawan kuyuchisqa karqan: wapsi antakuyuwan.
James Watt chay wapsi kuyuchinataqa kamarirqan, 1769 watapi rikurichispa.


text:
34 yachachiy: Musuq mikhuna
¿YACHANKICHU imatachus kay runas jallp’amanta pallachkanku? Rit’iman rikch’akun. Yuraq, sillp’ita, juch’uy llaqhijina kasqa. Mana rit’ichu, manaqa mikhuna.
Israelitakuna Egiptomanta lluqsisqankumanta juk killallaraq karqa. Paykuna ch’in pampapi tiyakuchkarqanku. Chaypiqa mana achkha mikhuna karqachu. Chayrayku jinata thutuyta qallarirqanku: ‘Astawan allin Egiptopi Jehová wañurachinawayku kaman karqa. Chaypi munasqaykuta mikhuq kayku’, nispa.
Chayrayku Jehová nirqa: ‘Ñuqa mikhunata patamanta qamkunapaq parachimusaq’, nispa. Chaytataq ruwan. Q’ayantin sut’iyaymanta israelitakuna yuraqllata rikuspa tapukunku, ¿imataq kayri?, nispa.
Moisestaq nirqa: ‘Kay mikhunata, Jehová mikhunaykichikpaq qusunkichik’, nispa. Runa kay mikhunata MANÁ nispa suticharqa. Maná nisqaqa misk’iyuq t’antajina karqa.
Moisés runaman nirqa: ‘Sapa jukniykichik pallakuychik machkhatachus mikhunaykichikpaqjina’, nispa. Runataq sapa p’unchay chayta ruwarqa. Chaymanta maná nisqaqa Intiwan chinkakapuq.
Moisés nillarqataq: ‘Ama manata q’ayantinpaq puchuchinkichikchu’, nispa. Wakinkunaqa puchuchirqanku. ¿Imatataq puchuchisqanku ruwakun? Q’ayantinpaq maná nisqaqa asnaspa khuruykakapuq.
Jehová israelitakunata suqta kaq p’unchaypi, q’ayantinpaq ima uqharinankuta nirqa. Imaraykuchus qanchis kaq p’unchayqa mana imapis janaqpachamanta urmamunanchu karqa. Qanchis p’unchaypaq manata jallch’aptinku, mana khuruykuqchu nitaq asnaykuqchu. ¡Chaypis juk milagrollataq karqa!
Israelitakuna ch’in pampapi kachkaspa tukuy tiempo maná nisqata mikhurqanku.
Éxodo 16:1-36; Números 11:7-9; Josué 5:10-12.
Tapuykuna
- ¿Imatataq dibujitupi runakuna jallp’amanta pallachkanku, ima sutikun?
- ¿Imatataq Moisés llaqtaman maná uqharinankumanta nirqa?
- ¿Imatataq Jehová llaqtata suqta p’unchaypi ruwananpaq kamachirqa?
- ¿Ima milagrotataq Jehová qanchis p’unchaykama manata jallch’akunanpaq ruwarqa?
- ¿Machkha unaytataq Jehová llaqtanman maná nisqata qun?
Wak tapuykuna
- Éxodo 16:1-36, chantapis Números 11:7-9 ñawiriy.
Éxodo 16:8 nisqanmanjina ¿imaynatá Diospa llaqtanpi kuraqkunata sutichakusqanta qhawananchik tiyan, imaraykutaq? (Heb. 13:17)
¿Imaynatá israelitakunata ch’in pampapi kachkaptinku sapa p’unchay Jehovap makinpi kasqankuta yuyarichikurqa? (Éxo. 16:14-16, 35; Deu. 8:2, 3.)
¿Imawantaq Jesús maná nisqata kikincharqa, chantapis imaynatá kay ‘janaqpachamanta kaq t’antawan’ yanapachikunchik? (Juan 6:31-35, 40.)
- Josué 5:10-12 ñawiriy.
¿Machkha unaytataq israelitakuna maná nisqata mikhurqanku, imaynatataq chay, pacienciankuta rikuchirqa, imatataq chaymanta yachakunchik? (Éxo. 16:35; Núm. 11:4-6; 1 Cor. 10:10, 11.)


text:
PITI 1
Yaya nisckanta casucuychis matrimoniuyquísh cusiscka canánpaj
«Pi huamajmanta ’ruara, ckarít y huarmita ’ruara.» (Mateo 19:4)
Jehová * Yaya huámaj ckarít huámaj huarmian casarachicora. Biblia nin ima pay huámaj huarmít ’ruara y «[...]ckarípaj pusamora». Adán ancha cusiscka churacora y nera: «Cá al fin tullu tulluymanta y aicha aichaymanta can» (Génesis 2:22, 23). Jehová munan casarasckas cusisckas canancuta.
Áicap suj ckari y suj huarmi casaracuncu, pensayta atincu ima túcuy ancha súmaj caj ’risckanta. Pero mana cierto can imaraycu ckaris y huarmis ima ancha munacuncu, mana alli imastis usuncu (1 Corintios 7:28). Cá folletopi principius Bibliamanta tárej ’rinqui, cayta casucuspá matrimoniuyquipi y familiayquipi cusiscka caj ’rinqui (Salmos 19:8-11).
1 ’RÚAY IMAINA JEHOVÁ CKAMMANTA SUYAN
BIBLIA NISCKANTA: Ckosa can pi huasinpi cachan (Efesios 5:23).
Si ckam ckosan canqui, Jehová suyan huarmiyquita munayuan tratanayquita (1 Pedro 3:7). Pay huarmít ckamta yanapasunánpaj ’ruara y munan ima munayuan tratanayquita y valoranayquita (Génesis 2:18). Huarmiyquita ashcata munanayqui tían, paypa intersesnin ckampa interesesniyquimanta astaan importante canan tían (Efesios 5:25-29).
Si ckam huarmin canqui, Jehová suyan ckosayquita ashcata respetanayquita, yanapanayquita Jehová cachasckanta ʼruanánpaj (1 Corintios 11:3; Efesios 5:33). Decisionesninta casúcuy y alli ganasuan yanápay (Colosenses 3:18). Si chayna ’ruanqui, ckosáyquip ñahuisnínpaj y Jehovápaj ancha súmaj caj ’rinqui (1 Pedro 3:1-6).
IMÁT ’RUAYTA ATINQUI:
Conyugeyquita tápuy imát ’ruayta atinqui suj alli ckosa cáypaj o alli huarmi cáypaj. Allít uyáriy pay nisckanta y esforsácuy chayta ’ruáypaj
Sosegascka canayqui tían. Tiempót apan yacháypaj imaina sujuan sujuan cusichicuyta atinquísh
2 CONYUGEYQUÍT SUCEDEPUSCKANPI INTERESACUNAYQUI TÍAN
BIBLIA NISCKANTA: Alli can conyugéyquip interesesninta allít ckaanayquita (Filipenses 2:3, 4). Conyugeyquita allít trátay, yúyay ima Jehová suyan siervusnin munácoj canancuta (2 Timoteo 2:24). Pénsay imaina ’rímaj ’rinqui, Biblia nin: «Mana respetuan ’rimas suj espada ina nanachiyta atin, sábiop ’rimaynin suj ampina can» (Proverbios 12:18, La Biblia Latinoamérica, 2011). Jehóvap espiritun yanapasoncka, munayuan y bondaruan ’rimanayquípaj (Gálatas 5:22, 23; Colosenses 4:6).
IMÁT ’RUAYTA ATINQUI:
Yayát máñay yanapasunánpaj sosegascka tianayquípaj y allít uyarinayquíypaj, manáraj conyugeyquian súmaj imastismanta ’rimas
Allít pensanayqui tían imát nej ’rinqui, imaina nej ’rinqui
3 YÚYAY IMA TUCUYTA ISHCAYNIYQUÍSH CUSCAS ’RUANAYQUÍSH TÍAN
BIBLIA NISCKANTA: Conyuges casaracuptincu «sujlla aicha» cancu (Mateo 19:5). Pero íshcay personas cas seguincu ima huaquin cutis mana quiquin pensancu. Chayraycu alli can aprendenayquishta tucuypi cusca tiayta (Filipenses 2:2). Cuscas tianayquísh tían áicap ímaj cachun ’ruayta munanquísh. ¿Imaina ’ruacuyta atin? Biblia nin: «Planescka alli consejosuan [...] firme ’ruacuncu» (Proverbios 20:18). Sáckey principius Bibliamanta yanapasunánpaj áicap ímaj cachun ’ruayta munanquísh (Proverbios 8:32, 33).
IMÁT ʼRUAYTA ATINQUI:
Manalla túcuy laya imastismanta conyugeyquian ’rimanayqui tián; sentimientusniyquimantapas ’rimápuy
Imaj cachun ’ruanaspá, huamajta conyugeyquian ’rímay
^ párr. 4 Biblia nin ima Yáyap sutin Jehová can.


text:
Yaya Diosca imatata ranata munan
Cai mundu gustu Allpa tucucpiga runaguna cungailla huiñai causanauchun nishami Diosca munan.
Imasaibi can pinsanguichari: “Caiga mana sirtu chan” nisha. Chasna acpihuas Diospa Shimiga ninmi, Diospa Mandana chasna rangaraucta. Diosca munanmi, tucui runaguna yachanauchun, paiba Mandana imata rangaraushcata (Mateo 5:5; Lucas 1:32, 33).
Diosca munanmi ñucanchi alita causanauchun nisha.
Imasami shuc ali yaya paihua churigunaraicu sumac causaita cunata munan, chasnallatami Yaya Diospas ñucanchita huiñaibac cushi causaita cunata munan (Romanos 2:7). Paiga ninmi, ñuca “munashcata rac runaga huiñaitami causanga” nisha (1 Juan 2:17).
Diosca munanmi pai ricsichishca ñambita catinauchun nisha.
Diospa Shimi nishca shinaga, Diosca ñucanchita yachachinmi paiba ñambita catisha paita cadsusha causanauchun nisha (2 Timoteo 3:16). Diosca ashca ‘runagunata anllasha’ shuc muntunda tandachishca, pai munashcata mundu intiruibi yachachingahua (Hechos 15:14).
Diosca munanmi huinguna tandalla pai munashcata rasha causanauchun nisha.
Runagunata chausichina randiga, sirtuta yachachic religionga runagunata shungumanda llaquinacusha causangahuami yanapan (Juan 13:35). Pigunata tucui llactamanda runagunataga tandalla Diosta cadsunauchun nisha yachachin. Cai quillcata leishami piguna chita pactachiucta yachangui.


text:
37 CAPÍTULO
Yuyashallasun Jehová Diosta Jesustapas
SICHUS juj runa ancha valorniyoq regalota qosunkiman chayri, ¿imaynan sientekuwaq?... ¿Gracias nisqayki qhepamanchu chay runata qonqapuwaq? ¿Icha yuyashallawaqchu chay runata regalo qosqasuykitapas?...
Jehová Diosmi ancha valorniyoq regalota qowaranchis. Payqa wawantan kay pachaman kachamuran noqanchisrayku wañunanpaq. ¿Imaraykun Jesús wañunan karan?... Chaytan allintan entiendenanchis. Chaymanta kunan yachasun.
23 capitulopi yachasqanchis jina, Diospa kamachikuyninta mana kasukusqanraykun Adanqa juchayoq kapuran. Paymi karan llapa runakunaq taytan, chaymi llapanchispas juchayoq nacenchis. Chhaynaqa, ¿imatan llapanchispas necesitanchis?... Mana juchayoq ch’uya taytatan. ¿Pin karan chay tayta?... Jesusmi.
Jehová Diosmi payta kachamuran Adanpa rantinpi papanchis kananpaq. Biblian nin: ‘Ñaupaq kaq Adanqa kausaq runan karan. Qhepa kaq Adanmi ichaqa kausay qoq espíritu kapun’, nispa. ¿Pin karan ñaupaq kaq Adán?... Allpamanta Diospa kamasqan runan. ¿Qhepa kaq Adanri?... Jesusmi karan. Biblian nin: “Ñaupaq kaq runaqa kay pachamantan karan, allpamanta ruwasqataqmi karanpas; qhepa kaq runan ichaqa janaq pachamanta karan”, nispa (1 Corintios 15:45, 47; Génesis 2:7).
Jehová Diosmi Jesuspa ch’uya kausayninta Mariaq wijsanman astamuran. Chaymi Jesusqa mana juchayoq naceran (Lucas 1:30-35). Chayraykun juj ángel oveja michiqkunata niran: “Juj salvaqmi nacepusunkichis”, nispa (Lucas 2:11). Ichaqa, ¿imatan chay wawa ruwanan karan salvawananchispaq?... Wiñananraqmi karan. Wiñaspañan “qhepa kaq” Adán kapunan karan.
Jinaspapas Biblian nillantaq Jesús “Wiñay Yaya” kapunanta (Isaías 9:6, 7). Jesusqa mana juchayoq runan karan, chaymi payqa juchallikuq Adanpa rantinpi yayanchis otaq papanchis kapunqa. Chayraykun Jesusta ajllakunanchis papanchis kananpaq. Ichaqa Jesuspas papayoqmi, paypa papanqa Jehová Diosmi.
Jesusmi salvawaqninchisqa. Ichaqa, ¿imamantan salvawanchis?... Juchamanta wañuymanta iman. Salvawananchispaq Jesuspa kausay qosqantan nikun “kacharichiy” nispa. Jehová Diosmi Jesusta kachamuran juchamanta kacharichiwananchispaq (Mateo 20:28; Romanos 5:8; 6:23).
¿Qonqananchischu Jehová Diospas Jesuspas noqanchisrayku ruwasqankuta?... Manan ¿riki? Jesusmi qatikuqninkunaman yachachiran imaynatan paypa ruwasqanta yuyarinkuman chayta. Chaymanta kunan yachasun.
Jerusalén llaqtapin juj tuta Jesuswan apostolninkunapiwan altos wasipi juñukuranku. Mesapin kasharan oveja kanka, t’anta, vinopiwan. Chaytan paykunaqa mijusharanku. ¿Imaraykun chaykunata mijusharanku?...
Ñaupaq tiempopi Jehová Dios llaqtanrayku ruwasqantan yuyarisharanku. Israel runakuna esclavo kashaqtinkun Jehová Dios Egipto llaqtamanta paykunata orqomuran. Chay tutan Diosqa paykunata kamachiran: ‘Familiaykichispaq juj ovejata wañuchiychis jinaspa wasi punkuq k’aspinta yawarninwan ch’aqchuychis. Chaymantataq aychanta mijunkichis’, nispa.
Chaytan llapa Israel runakuna ruwaranku. Jinan chay tuta Diospa angelnin jamuspa yaqa llapa phiwi churikunata wañuchiran. Ichaqa yawarwan ch’aqchusqa wasikunataqa pasallaranmi. Chay wasikunapi llapa phiwi churikunan salvakuranku. Chayta rikuspan Egiptopi reyqa anchata mancharikuran, chaymi Israel runakunata niran: ¡‘Lloqsiychis Egipto llaqtamanta! ¡Ripuychis!’, nispa. Chaymi israelitakunaqa camellokunapi asnokunapi imaymanankuta cargaspa Egiptomanta lloqsipuranku.
Jehová Diosqa manan munaranchu chaykuna qonqanankuta. Chaymi paykunata kamachiran: ‘Sapa watanmi kay jina cenata juj kutita mijunkichis’, nispa. Chaytan suticharanku pascua nispa. Chay mijunata mijuspan yuyariranku Diospa angelnin ‘yawarwan ch’aqchusqa wasikunapi runakunata mana wañuchisqanta’ (Éxodo 12:1-13, 24-27, 31).
Chayta yuyarinankupaqmi Jesusqa apostolninkunawan chay cenata mijuranku. Chay cenata tukuruqtinku jinan Judás pasapuran. Chaypin Jesusqa juj especial cenata qallarichiran. Puchuq t’antata jap’ispan Diosmanta mañakuran, partispataq apostolninkunaman qoran. Kaytan niran: ‘Kay t’antaqa cuerpoytan representan, kay cuerpoytan qankunarayku qosaq’, nispa.
Chay qhepamanmi Jesusqa copapi vinota jap’ispa Diosmanta mañakuran. Jinan apostolninkunaman qospa niran: ‘Llapaykichis kay vinota ujaychis’. ‘Kay vinoqa yawarniytan representan, asllamanmi yawarniyta jich’asaq juchaykichismanta perdonasqa kanaykichispaq. Kaytaqa ruwallankichispunin noqata yuyariwanaykichispaq’, nispa (Mateo 26:26-28; 1 Corintios 11:23-26).
¿Imatan Jesús chaypi kamachisharan?... Cena ruwasqanta ruwashanallankutan. Chay p’unchaymantapachan apostolkunaqa pascua cenaq rantinpi Jesuspa cena ruwasqanta yuyarinanku karan. Chaypiqa Jesuspa wañupusqantan watapi juj kutita yuyarinanku karan. Chaytan sutichakun: “Señorpa Cenan”, nispa. Kunantaq ninchis: “Jesuspa wañupusqanta yuyarina p’unchay”, nispa. ¿Imarayku?... Jehová Diospas Jesuspas noqanchisrayku ruwasqankuta yuyarisqanchisrayku.
T’antata rikuspan piensananchis Jesuspa cuerponpi. Chay cuerpontan Jesús qoran wiñay kausayniyoq kananchispaq. ¿Vinori?... Vinota rikuspaqa Jesuspa yawarninpin piensananchis. Jesuspa yawarninmi aswan valorniyoq Egiptopi ovejaq yawarnin jich’asqankumanta. ¿Imarayku?... Jesuspa yawarninwan runakunaq juchan perdonasqa kasqanrayku. Jucha chinkapuqtinqa manañan pipas machuyanqachu, onqonqachu nitaq wañunqachu. Jesuspa wañupusqanta yuyarina p’unchaypi juñukuspan chaykunapi piensananchis.
¿Llapanchischu chay p’unchaypi t’antata mijunanchis vinotapas ujananchis?... Manan. Jesusmi niran paywan kuska janaq pacha tronokunapi tiyaqkunalla mijunankuta ujanankutapas (Lucas 22:19, 20, 30). Janaq pachapaq ajllasqa runakunan reykuna kanqaku, paykunan Jesuswan kuska kamachimunqaku. Paykunallan t’antata mijunanku vinotapas ujananku.
Ichaqa llapallanchismi chay juñunakuyman rinanchis. ¿Imarayku?... Llapallanchispaq Jesús kausayninta qosqanrayku. Chay juñunakuyman rispan rikuchisun sacrificio ruwasqanta mana qonqasqanchista ancha valorniyoqpaq rikusqanchistapas.
Jesuspa sacrificion ancha valorniyoq kasqanta yachanapaq leesun 1 Corintios 5:7; Efesios 1:7; 1 Timoteo 2:5, 6; 1 Pedro 1:18, 19.