text:
Ronaldo
Ronaldo (Luis Nazário de Lima) sutiyuq runaqa (22 ñiqin tarpuy killapi 1976 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi, Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa nisqapi lliw pukllaqkunamanta aswan taripasqa punkuyuqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ronaldo.
- Web Oficial de Ronaldo
- Página NO oficial de Ronaldo


c: text/html

text:
Chaqllisinchi
Khimika (kastilla simipi: química) icha Chhaqru yachay[muchusqa pukyu], kichwapi Chakllisinchi[1] (Chaqllisinchi) nisqaqa imayaypa phatmankunamantam isrukturanmantapas kayninkunamantapas yachay, chaypas ruranakuypi hinayachiyninkunatam, chaypas michantam.
Riqsinchik qallawakunata - mana t'inkisqa imayaykuna -, qallawamanta t'inkisqakunatapas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu). chakllisinchi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
6
Gedeonta Dios cayashcami
1Israelcunaca cutinllatajmi Mandaj Diospaj ñaupajpica millaita rurarcacuna. Chaimi Mandaj Diosca, madianitacuna canchis huatacunata llaquichichun paicunapaj maquipi churarca. 2Madianitacuna ashtahuan ashtahuan llaquichijpimi, israelcunaca paicunata manchashcamantaca urcucunapi jutcucunata rurashpa, machi ucucunapipish, pircacunapipish miticunata rurarcacuna. 3Israelcuna tarpushca chagracunatapish madianitacuna, amalecitacuna, inti llujshin llajtamanta runacunapish huichiyamushpami llaquichijcuna carca. 4Israelcunapaj allpacunapi carpa huasicunata shayachishpami, tandanalla granocunataca Gaza pueblocama tucuita chingachircacuna. Ovejacunatapish, huagracunatapish burrocunatapish tucuitami huañuchircacuna. Israelpica ima micuna illajtami saquirca. 5Paicunaca animalcunandij, paicunapaj carpa huasicunandij yallitaj gentecuna huichiyamushpami, langosta c'urucuna shina tucui llajtapi jundarircacuna. Paicunapish paicunapaj camellocunapish mana yupaipaj achcacuna shamushpami, ima tiyashcatapish tucuita chingachircacuna. 6Madianitacuna chashna llaquichijpimi, israelcunaca ima charinacunapish illaj saquirircacuna. Israelcunaca Mandaj Diostami caparishpa mañarcacuna.
7Madianitacuna llaquichicujpi, israelcuna Mandaj Diosta caparishpa mañajpimi, 8Mandaj Diosca shuj profetata cachajpi paica cashna nirca: “Israelcunata Mandaj Diosca cashnami nin: Egiptocunapajta huatashca shina paicunapajta rurashpa causacujpi chai llajtamantaca ñucami llujshichimurcani. 9Egiptocunapaj maquillamantaca mana llujshichircanichu. Ashtahuanpish tucui cancunata llaquichijcunapaj maquimantapishmi llujshichircani. Paicunata cancunapaj ñaupajmanta anchuchishpaca, paicunapaj allpataca cancunamanmi curcani. 10Amorreocunapaj llajtapi cancuna causacushpaca, paicunapaj dioscunataca ama manchanguichijchu. Ñucami cancunata Mandaj Dios cani nircanimi. Ashtahuanpish cancunaca ñuca rimashcataca manamari uyashcanguichijchu” ninmi nircami.
11Mandaj Diospaj ángel shamushpaca, Ofra pambapi caj encina yura ucupimi tiyarirca. Chai pambaca abiezeritacunapuramanta Joás runapajmi carca. Joaspaj churi Gedeonca madianitacuna quichunamantami uvata capina jutcupi trigota pacalla huajtacurca. 12Chaipi Mandaj Diospaj ángel ricurishpaca:
–Mandaj Diosca canhuanmari. Canca imata mana manchaj, c'ari c'arimi cangui– nircami.
13Chaimi Gedeonca:
–Aij, ñuca amito. Mandaj Dios ñucanchijhuan cajpica ¿ima nishpataj tucui caicunaca jahuanpi jahuanpi shamun? Ñaupa ñucanchij yayacunaca: Mandaj Diosca pi mana rurai tucushca mancharinacunata rurashpami Egiptomantaca llujshichimurca nishpami parlarcacuna. Cunanca ¿ima nishpashi mana chashna ruran? Ashtahuanpish cunanca madianitacunapaj maquipi churashpamari Mandaj Diosca ñucanchijmanta anchurishca– nircami.
14Chaimi Mandaj Diosca Gedeonpaj ñahuita ricurashpaca:
–Fuerzasapa runamari cangui. Madianitacunapaj maquimanta israelcunata llujshichigri. Chaipajmi cantaca cachagrini– nirca.
15Gedeonca Mandaj Diostaca:
–Aij, ñuca amito ñucaca ¿imahuantaj israelcunataca quishpichishari? Manasespaj aillupica ñucanchij familiamari tucuimanta yalli huajchacuna canchij. Ñuca yayapaj huasipipish ñucamari tucuicunapaj q'uipa cani– nircami.
16Mandaj Diosca Gedeontaca:
–Ama manchaichu, ñucamari canhuan casha. Madianitacunataca, shujllata shinamari canca jahualla mishangui– nircami.
17Gedeonca Mandaj Diostaca:
–Quiquinpaj ñaupajpi ñuca alli ricurishca cajpi, ñucahuan rimacuj quiquinpish Mandaj Diostaj cashpaca, shuj ricuchinata rurashpa ricuchi. 18Canman cuna cashcata, cambaj ñaupajpi churangapaj ñuca apashpa tigrangacama caimantaca amaraj ripangui– nijpimi Mandaj Diosca:
–Can tigramungacama caipi shuyacushallami– nirca.
19Gedeonca chaimanta rishpami, shuj malta chivota huañuchishpa, sumajta allichirca. Shuj efa cutahuanca levadura illajlla tandatami rurarca. Aichaitaca shuj canastapi churashpa, caldotaca shuj mangapi churashpami, encena yura ucuman apashpa Diospaj angelman curca.
20Chaipimi Diospaj angelca:
–Aichatapish, levadura illajlla tandatapish japishpa cai jatun rumi jahuapi churashpa, caldotaca chai jahuallapitaj talli– nijpi Gedeonca chashna rurarca.
21Mandaj Diospaj angelca chai aichatapish, levadura illajlla tandatapish pai charicushca caspi puntahuanmi tuparca. Chaimi chai rumimanta nina llujshishpa aichatapish levadura illajlla tandatapish tucui rupachirca. Chai q'uipaca Mandaj Diospaj angelca Gedeonpaj ñaupajmantaca chingarircallami.
22Mandaj Diospaj angeltaj cashcata ricushpami Gedeonca:
–Aij, Mandaj Jatun Dioslla, Mandaj Diospaj angeltamari ñahui ñahui ricushcani– nirca.
23Ashtahuanpish Mandaj Diosca:
–Ama manchaichu, mana huañunguichu, sumaj causaita cungapajmari shamurcani– nircami.
24Chaipica Gedeonca, Mandaj Diospaj shuj altarta shayachishpami: “Mandaj Diosca sumaj causaita cujmi” nishcata shutichirca. Abiezeritacuna causacun Ofra pueblopi shayachishca altarca cunancamami shayacunraj.
25Chai tutallatajmi, Mandaj Diosca Gedeontaca:
–Cambaj yayapaj huagracunamanta shuj torota japi. Cati torotaca canchis huatayuj torota japi. Baal diospaj cambaj yaya rurashca altarta urmachi. Chai altar c'uchupi shayacuj Asera shuti huarmi diosman rijchajta rurashcalla diostapish p'itishpa shitai. 26Chashna rurashpaca, cai rumi urcu jahuapi maipi alli canapi canta Mandaj Diospaj shuj altarta shayachi. Chaipica cati torota cushpa tucui rupachi. Chaitaca Asera shuti huarmi diosman rijchajta rurashca diosta ñutushca yantahuan rupachi– nircami.
27Chaimi Gedeonca, paipajta rurajcunapuramanta chunga runacunata pushashpa Mandaj Dios nishca shina rurarca. Paipaj yayapaj familiacunatapish, pueblopi causajcunatapish manchashcamantami, Mandaj Dios mandashcata punlla mana rurashpa tuta rurarca. 28Ofra pueblopi causajcuna cayandij tutamanta jatarishpaca, Baalpaj altartapish urmachishcatami ricurcacuna. Chai c'uchupi shayaj Asera huarmi diosman rijchajta rurashca diostapish p'itishcatami ricurcacuna. Gedeón rurashca altar jahuapica cati torota cushpa tucuita rupachishcatami ricurcacuna. 29Chaimantami: “¿Maijanshi caita rurarca?” nishpa caishuj chaishuj tapunacushpa mashcacushpalla Joaspaj churi Gedeonmari chaitaca rurashca ninacurcacuna. Chai pueblopi causajcunaca Joastaca:
30–Cambaj churita huañuchingapaj canllaman llujshichi. Paimari Baalpaj altarta urmachishca, chai c'uchupi shayacuj Asera huarmi diosman rijchajta rurashca diostapishmari p'itishca– nircacunami.
31Joasca paipaj c'uchupi tucui cajcunataca:
–Baalmantaca ¿cancunachu macanacushun ninguichij? ¿Cancunaca paimanta shayarijcunachu cashun ninguichij? Maijanpish Baalpaj randi shayarijca, cunan tutamantallataj huañuchun. Baalca Diostaj cashpaca, paipaj altarta urmachijtaca paillataj imatapish rurachun– nircami.
32Chai punllami Gedeontaca, Jerobaal shutita shutichircacuna. Chaica: “Baalpaj altarta urmachishcamantaca, Baalca diostaj cashpaca Gedeontaca paillataj llaquichichun” nisha ninmi.
33Madianitacunapish, amalecitacunapish, inti llujshin llajta runacunapish shuj shinalla tandanacushpami, Jordán yacuta ch'imbashpa, Jezreel pugru pambapi carpa huasicunata shayachishpa tiyarircacuna. 34Paicuna chashna tandanacujpimi Gedeonpaj jahuamanpish Mandaj Diospaj Espíritu shamujpi, gachupi tocajpica, abiezeritacunaca paihuan tandanacurcacuna. 35Manasespaj aillumanpish huillajcunata huillachun cachajpimi, paicunapish Gedeonhuan tandanacurcacuna. Aserpaj, Zabulonpaj, Neftalipaj aillumanpish huillajcunata huillachun cachajpimi, paicunapish Gedeonhuan tandanacungapaj llujshircacuna.
36Chaipimi Gedeonca Jatun Diostaca: “Can nishca shinallataj israelcunata llaquimanta ñuca maquihuan quishpichina cashcata yachangapajca, 37trillana pambapimi, oveja yura millmata churagrini. Caya tutamantapaj chai millma ñutu tamyahuan shutujyashca, pambaca chaquishca pacarijpica, can nishca shinallataj israelcunataca ñuca maquihuan can Dios quishpichina cashcatami yachasha” nircami.
38Chashna saquijpica, Gedeón mañashca shinallatajmi tucurca. Cayandij tutamanta utcata jatarishpa millmamanta yacuta capishpaca, shuj tasa junda yacutami llujshichirca. 39Gedeonca Jatun Diostaca cutinmi: “Shuj cutinhuan cashna rurai nijpica, ama nina sindirij shina p'iñaripangui. Alli yachangapajmi cunanca cashna rurapai nini. Cai tutaca pamballata ñutu tamyahuan shutujyachishpa, millmataca chaquishcata pacarichipai” nircami. 40Chai tutapish Jatun Diosca, Gedeón mañashca shinallatajmi rurarca. Millmaca chaquishcami pacarirca. Ñutu tamyaca allpallatami shutujyachirca.


text:
Pinwinu
Pinwinu (Spheniscidae) nisqakunaqa yana yuraq alqa-alqa, ancha allinta wayt'aq, mana phawayta atiq pisqukunam. Pinwunukunaqa mama qucha patapim, chalapim q'isachan. Challwakunatam, umachakikunatam, yukrakunatapas mikhunku.
Chinaqa iskay icha ch'ulla runtutam wachan. Urqu chinawan kuska kawsan, sapsi runtuta uqllaspa. Iskay runtu kaptin, huklla kawsarin (wakin-wakinllapim iskaynin).
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Abya Yalapiqa kay pinwinukunam kawsan:
- Patranka (Spheniscus humboldti)
- Pataqunya pinwinu (Spheniscus magellanicus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pinwinu


text:
Limaq
Lima icha Limaq icha Rimaq (Lima < Limaq < Rimaq) llaqtaqa Piruw mama llaqtap Lima llaqta suyupas uma llaqtanmi. Chaypiqa qanchis hunu runakunam kawsanku. Francisco Pizarro llaqtataqa 1535 watapim kamarirqan. 1687 watapiqa hatun pacha kuyuymi llaqtataqa waqllichirqan.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1535 watapi "Ciudad de los Reyes" sutipaq.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Katidral
- San Franciscu inlisya
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Limaq.
- Lima llaqtap paqarisqanmanta


text:
Miguel Hidalgo
Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla y Gallaga Mondarte Villaseñor, Miguel Hidalgo sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin aymuray killapi 1753 watapi paqarisqa Pénjamo, Guanajuato llaqtapi – † 30 ñiqin anta situwa killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan militar.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Miguel Hidalgo.
- [1] Documentos Facsímilares de Historia de México]
- Red Escolar México
- El Balero
- Efemérides del Estado de México
- Efeméridas de la Red Escolar (México)
- Kokone


text:
Elisabeth II
Elisabeth II sutiyuq warmiqa (Elizabeth Alexandra Mary Windsor) (* 21 ñiqin ayriway killapi 1926 watapi paqarisqa Mayfair, London llaqtapi - ) Hukllachasqa Qhapaq Suyup quyanmi kachkan, Commonwealth nisqa qhapay suyukunappas (Antiwa Barbudawan, Awstralya, Bahamas, Barbados, Bilisi, Kanada, Grinada, Shamayka, Musuq Silanda, Papwa Ñukini, San Kitts Niwiswan, Santa Lusiya, San Wisinti Grinadinakunawan, Salumun wat'akuna, Tuwalu).
Tayta: George VI; Mama: Elizabeth Bowes-Lyon.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Elisabeth II.


text:
Ch'amanaku
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Llamk'ay rikuy.
Ch'amanaku icha Llamk'ay nisqaqa ima ruraypas, ruranapas, rurasqapas, llamk'aqkunap, chakra runakunap, michiqkunap, yachaqkunap rurasqan.
Ch'amanakuqa musikup tiksinmi, llamk'aywan chanitam ruranchik.
Kay hina ch'amanaku rikch'aqkunatam riqsinchik:
- Ayllu llaqtapi: mink'a, ayni
- Isklawu llamk'ay (isklawu wakipi)
- Huk atipayasqa llamk'aykuna: inkumindapi, asindapi, wiraquchapaq llamk'ay mit'a
- Payi llamk'ay (kapitalismupi)
- Sapsiwaki llamk'ay (susyalismu nisqapas wakipi)


text:
Guangdong pruwinsya
Guangdong pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Cantón, chun simipi: 广东, phinyimpi: Guǎngdōng, machu: Kwangtung, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Guangdong llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
21 huk chunkaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guangdong pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Guangdong saywitu (inlish simipi)
- Guangdong en el China Internet Information Center (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqaqa Chinchay, Uralan Awya Yalapi mitmamusqa wiraquchakunap Ispañamanta kachariy awqanakuysi karqan, chunka isqunniyuq kaq pachakwatapi, 1809 watamanta 1826 watakama.
Napoleon Bonapartep phransis awqaqkuna Fernando VII sutiyuq Ispañap Qhapaqninta atipaptinsi, Awya Yalapi wiraquchakuna mistikunapas chay atiykuyraykus maqanakuyta qallarirqan. Chay maqanakuyqa Ispaña Amirikayuq wiraquchakunap atiyninwansi puchukarqan. Chaywansi musuq kacharisqa mamallaqtakuna tukurqan.
Awya Yalapi kacharikuna awqanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun kacharikuna awqaq pusaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José de San Martín (1778 - 1850): Arhintinamanta awqaq pusaq, Arhintinapi, Chilipi, Piruwpipas awqanakuq.
- Simón Bolívar (1783 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq.
- Francisco de Miranda (1750 - 1816): Winisuylamanta awqaq pusaq. Ñawpaq kaq (El Precursor) nisqas. Afrikapi, Iwrupapipas Ransis Pachakutiypi maqanakurqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunap qispikuna maqanakuyninpipas, chaymantataq Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi.
- José Gervasio Artigas (1764 - 1850): Uruwayimanta awqaq pusaq.
- Bernardo O'Higgins (1778 - 1842): Chilimanta awqaq pusaq.
- Antonio José de Sucre (1795 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq, Buliwyap Piruwpapas umalliqnin.


text:
Layqa qulluy
Layqa qulluy nisqapiqa Iwrupapi kamachiqkuna waranqa-waranqa layqa (bruja) sutinchasqa runakunata, lliwmanta aswan warmikunata wañuchirqan.
Ancha ñawpa pachañas Mawk'a Iqiptupi, Babilunpipas layqa nisqa runakunatas qatiykachaspa wañuchirqan. Hudyukunap, Kristiyanukunappas liwrunpas, Dyuspa Simin Qillqam layqa kaymanqa ama nin (5ñ Moyses (Deuteronomium) 18:10-12 ).
Iwrupapi 5 ñiqin anta situwa killapi 1484 p'unchawpi Hatun Papa Inusinsyu pusaq ñiqin bula qillqanwan Summis desiderantes affectibus nispa qallarispa Kathuliku inlisyap sutinpi inkisisyun nisqawan layqa qulluyta kamachirqan. Hinaspa Kathuliku inlisya waranqa-waranqa layqa nisqa warmikunata wañuchichirqan, chaymantataqsi hinallataq prutistanti inlisyakunapas.
Chay pacha inkisisyun taripay sunturkuna hampiq warmikunata layqa kaymanta, diyawlu ruranakuymanta, dyusta ñakaymanta ch'atarqan. Hipachiywan chay warmikunamantaqa kunfisyun willakuytam atipayarqan. Achka bruja, brujo nisqa runakunatas - wañuy wanayman taripaspa yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan, lliwmanta astawantaq Ispañapi, Alimanyapipas.


text:
Charles Darwin
Charles Robert Darwin (12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarikamurqa Shrewsbury llaqtapi, Inlatirra mama llaqtapi; 19 ñiqin ayriway killapi 1882 watapitaq wañurqa), Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq kawsay yachaqsi karqan. Kawsaqkunap rikch'aqyayninmi llamk'aynin karqa, payqa rikch'aqyay (evolution) imakay rikch'aqkunamanta parlarqa hinataq imaynatachus kawsay pisipisimanta puriyninmanta sallqa akllay (natural selection).
Runamantataq nirqan, runaqa k'usillumantam tukurqan, nispa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay yachaqpa pachantinpi puriynin icha Beagle nisqap puriynin (1839, The Voyage of the Beagle)
- Rikch'aqkunap qallarisqan (1859, On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life)
- Runap qallarisqan, yuqumanta wachariq akllay (1871, The Descent of Man and Selection in Relation to Sex)
- Kikinpa kawsay qillqasqan
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Charles Darwin.


text:
Raúl González
Raúl González Blanco, Raúl sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1977 paqarisqa Madrid (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Mamen Sanz (30 ñiqin inti raymi killapi 1999 watamanta).
Churinkuna: Jorge (*2000), Hugo (*2002), Héctor wan Mateo (*2005).
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo la Selección Española de Fútbol
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Raúl González.
- Kastilla simipi


text:
Park Chung-hee
Park Chung-hee, Korianu simipi: 박정희, hanja simipi:朴正熙, Bak Jeonghui, Pak Chǒnghŭi sutiyuq runaqa, (* 14 ñiqin ayamarq'a killapi 1917 paqarisqa Seonsan llaqtapi - 26 ñiqin kantaray killapi 1979 wañusqa Siul llaqtapi).
1963 watamanta 1979 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Yuk Young-soo
Wawakuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Park Chung-hee.
- Park Chung-hee


text:
Yukio Hatoyama
Yukio Hatoyama, Yukiō Hatōyama (Nihun simipi: 鳩山由紀夫), sutiyuq runaqa ( * 11 ñiqin hatun puquy killapi 1947 paqarisqa Tokyo llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku.
2009 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Iichirō Hatoyama; Mama: Yasuko Hatoyama.
Ñawpaq warmi: Miyuki Hatoyama
Churinkuna: 1.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yukio Hatoyama.
- Nihun simipi:
- Kastilla simipi:
- Biografía por Fundación CIDOB (en español)
- La llave de la fraternidad por Yukio Hatoyama publicado en El País]


text:
Rawray kuyuchina
Rawray kuyuchina nisqaqa ukhunpi rawranap (allpa wiramanta rurasqa, hukkunapas) rawrayninwan tukukuq wapsikunap ñit'iyninwan llamk'aq kuyuchinam.
Antawakunam rawray kuyuchinayuq.
Rawraywan tukukuq wapsikunam ñit'iyninwan asiru tiñiqipi asiru tanqana p'alltata tanqan. Chaywanmi tanqana p'allta huk asiru k'aspitam hukchaqlla hawaman urawan tanqapayanmi. Chay k'aspimanta kuyupayayqa muquyuq k'aspiwan muyuriq asiru t'urpimanmi astakun. Tanqana p'allta uraman tanqasqa kaptin, hawan kutimun muyuriq t'urpipi kachkaqraq kuyu michawan. Chayqa iskay ñiqin kuyuy mit'a nisqam.
Rawranap pusampuyninkamaqa kay rawray kuyuchinakunatam rakinachinchik:
Huk asiru tiñiqipi hayk'a kuyuy mit'akunakamataq kaykunatam rakinachinchik:
Huklla kuyuy mit'apim rawraq rawrachina kuyuchina p'alltatam kuyuchin. Huk mit'akunapitaq kachkaqraq kuyuy michawan purin.


text:
P'acha
P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
P'itasqa p'achataqa hatun akwakunawan p'itanchik.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.


text:
Wayra tanqana
Wayra tanqana p'acha,[1] Wayra apana p'acha[2] icha Wamp'una p'acha nisqaqa wamp'uta wayrawan kuyuchinapaq hatun p'acha p'alltam, wayra wamp'u nisqa wamp'u chawpinpi t'uyurka nisqa sayaq hatun k'aspipi watasqa.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:17, 27:40. Qosqo rimaypi, Sociedad Biblica Peruana, 2004: wayraq tanqanan [ñawpaqkaq] tela.
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:40. Ayakuchu rimaypi, Rómulo Sauñe, Donna Sauñe, Sociedad Biblica Peruana, 1987: wayrapa apanan [ñawpaqnin] tela.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayra wamp'ukuna.


text:
Phiruru
Phiruru nisqaqa muyuriq qalla. Puchkap phirurunqa kuyuy michanwan puchkata muyurichin. Allwiyapi phirurutaq waskata pusaq qallam, aysana kallpata huk puririyman pusanapaq. Sikllalla kuyunam.
Tiyaq phiruruta kuyuq phirurutapas riqsinchik.
Iskyanintin phiruru layakunamanta allinchasqa llamk'anaqa aysana phiruruntinmi (polipasto nisqapas). Chay aysana phiruruntinpiqa waskap huk puchunqa tiyaqlla watasqam. Chay watasqa iñupiqa tukuy kallpanpa kuskan kaq hap'ikuptinmi, ima wisnutapas huqarinapaq kuskallanmi kallpawan aysana tiyan.


text:
Kurbanguly Berdymukhamedov
Kurbanguly Mälikgulyýewiç Berdymukhamedov (rusiya simipi: ГypбaHryлы БepдыMyxaMMeдoB Gurbanguly Berdymukhammedov o KypбaHkyли БepдыMyxaMeдoB Kurbankuli Berdymukhamedov) sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi paqarisqa Babarab llaqtapi - ) huk Turkminsuyu mama llaqta Kiru hampikamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?): .
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kurbanguly Berdymukhamedov.


text:
Atawallpa
Atawallpa (Ataw Wallpa nisqapas)[ Ave fénix, kastillasimipi][1] Inkakunap chunka kimsayuq ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup pusaq ñiqintaq qhapaqnin karqan.
1527 watamanta 1532 watakama Kashamarka llaqtapi Chinchaysuyuta kamachirqan. 1532 watapi Waskar wawqintas wañuchichirqan. Aswan hatun awqaq pusaqninkunaqa Rumiñawi, Kiskis, Qarakuchima sutiyuqsi karqan. Kikin watapi Ispañamanta awqakunaqa Kashamarkaman chayamuspas, payta hap'irqan. Atawallpa achka qullqitas apachimuptinpas, chay awqakunaqa paytas sipirqan. Anchata chaskiskir, karu marka runakuna wañuchiranlla
Ñawpaqnin inka qhapaq: Waskar
Qhipaqnin inka qhapaq: Tupaq Wallpa
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Atawallpa Inkap waqyay harawin. Waman Pumap siq'isqan (dibuhun): Wiraquchakuna umanta kuchun 1533 watapi
- Atau Wallpaj p’uchukakuyninpa wankan
Qhawana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jorge A. Lira: Runasimi teqe
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Atawallpa.
- Inkarrí
- Kastilla Atiy


text:
James Madison
James Madison, sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1751 watapi paqarisqa Belle Grove Plantation - Port Conway, (Virginia) llaqtapi - † 28 ñiqin inti raymi killapi 1836 watapi wañusqa Montpelier llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 4 kaq umalliqnin (1809 watamanta 1817 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hatun kamachi Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Taytan.
Tayta: James Madison Sr
Mama: Nelly Conway Madison
Warmi: Dolley Todd
Churinkuna: John
Alma mater: Princeton Yacha sunturnin (College of New Jersey)
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Madison.
- James Madison at MetaLibri


text:
Hulyanu kalindaryu
Hulyanu kalindaryu nisqaqa 45 kñ watapi Gaius Iulius Caesar sutiyuq Romanukunap impiraturninpa kamarichisqan kalindaryum.
1582 watap qatiqnin watakunapi waliyta puchukarqan, Griguryanu kalindaryuta kamarichiptinmi. Huk mama llaqtakunapi - Rusiyapi 1918 watakama - aswan pachata walirqan.
Griguryanu kalindaryukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq:
- 1500, 1504, 1508, 1512, 1516, 1520, ...


text:
Mawk'a Grisya
Mawk'a Grisya icha Klasiku Grisya nisqaqa pusaq kaq Kristup ñawpan pachakwatamanta (grigu simipi ñawpaq kaq qillqasqakunamanta pacha) 146 Kristup ñawpan watakamam (romanukunap Grisyata atipasqankama) Grisyap wiñay kawsayninpa mit'ankunatam ninchik. Chaypacha Grisyapi achka qillqaqsi karqan, yachay wayllukuqsi.
Mawk'a grigukunaqa manas hukllachu mamallaqtapi kawsarqan, ichataq achka uchuylla mana warkukuq, polis nisqa mamallaqtachakunapis.
Mawk'a Grisyapi kasqa qillqaqkuna, yachay wayllukuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Aristotelis (Apισtotέλnς)
- Iródotos (Hpόδotoς)
- Ipokratis (Iππokpάtnς)
- Omiros (Όunpoς)
- Platon (Πλάtwv)
- Pithagoras (ΠuθaYόpaς)
- Sokratis (Ewkpάtnς)
Mawk'a Grisyapi kasqa kawpaq runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Periklís (Πepιkλής) (490 kñ - 429 kñ, Athinapi pulitiku)
- Hatun Aleksandros (AλέEavδpoς o MέYaς) (356 kñ – 323 kñ, Makidunyap qhapaqnin)


text:
Saddam Hussein
Saddam Hussein sutiyuq runaqa (arabya simipi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي, Ṣaddām Ḥusayn Abd al-Maŷīd al-Takrītī, 28 ñiqin ayriway killapi 1937 paqarisqa Al-Awja llaqtapi, Iraqpi; 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 wañusqa Al-Kazimiyya llaqtapi, Bagdad ñiqpi) huk Iraq mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas runam, sunita islam iñiqmi karqan. 1979 watamanta 2003 watakama Iraqpa umalliqninmi karqan.
1957 watapis Baath nisqa partidupi wankurikurqan.
7 ñiqin kantaray killapi 1959 p'unchawpi Saddam Husseinqa chunka masinwan Abdel Karim Kassem sutiyuq ñawpaq ministruta wañuchiyta munaspa manas atirqanchu, chayrayku karu llaqtaman ayqispa. Iqiptu mama llaqtap Gamal Abdel Nasser sutiyuq umalliqninsi Husseinta yanapaspa qurpacharqan.
1963 watapi huk awqaq pusaqkuna Abdel Karim Kassem-ta wañuchiptin, Husseinqa Bagdad llaqtaman kutirqan. 17 ñiqin anta situwa killapi 1968 p'unchawpi Baath partidum ayñikunawan atipayta hap'irqan. 1969 watamanta umalliqpa rantin kaspa, 1979 watapi umalliqmi tukurqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Fransya, Suwit Huñupas yanapaptinmi, 1980 watamanta 1988 watakama Iran mama llaqtawan awqanakurqan. Ancha achka runakuna wañuptinpas, manam atiqchu tukurqan.
2-XIII-1990 p'unchawpi Iraq awqaqkuna Kuwayt qhapaq suyuta atirqan, Iraq mama llaqtaman ukhuchaspa. 1991 watap qallariyninpitaq Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqkunam Iraq awqaqkunata Kuwaytmanta ayqichirqan, ancha achka Iraq runakunata wañuchispa.
George Walker Bush sutiyuq Hukllachasqa Amirika Suyukunap umalliqnin terrorismu hayu maqanakuyta rimariptin, 20 ñiqin pawqar waray killapi 2003 p'unchawmanta Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunam Iraq mama llaqtata atirqan, Saddam Huseinta urmachispa hap'ispa. Saddam Husseinqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 p'unchawpi runa warkhunapim wañurqan. Kunanraqmi Iraq mama llaqtapi maqanakuchkanku.
Hawa tínkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Saddam Hussein.


text:
Qhichwa runa
Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.
Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.
Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.
Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Buliwyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.
Yuyarina
Arhintinapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Arhintina suyupiqa 140.000-chá 160.000-chá Qhichwa rimaq kawsan Santiago del Estero pruwinsyapi. Astawan 6290 qhichwa runakuna Huhuy (Jujui) pruwinsyapi tiyanku. 1.379.000 urin Buliwyamanta qhichwa rimaq runakunaqa waq Arhintina suyukunapi kankus.
- Pukyu: [1]
Buliwyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 2.920.000 Qhichwa rimaq kawsan, Chuqichaka suyupi, Quchapampa suyupi, P'utuqsi suyupi, Uru-Uru suyupi, Chuqiyapu suyupi, Santa Kruspipas.
Chuqiyapu suyupiqa Kallawaya runakuna tiyanku. Kallawaya simitam rimanku.
Apaykachana: Apulu, Mirq´amaya, hukkunapas: antanka
Ikwadurpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kulumbyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pukyu: [2]
Piruwpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw suyupiqa 3.262.137 Qhichwa rimaq kawsarqan 2007 watapi pikunachus 5-watayuq aswan kuraq ima karqanku. Qusqu suyupi, Ayakuchu suyupi, Apurimaq suyupi, Wankawillka suyupi, Anqash suyupi, Wanuku suyupi, Hunin suyupi, Pasqu suyupi, Kashamarka suyupi, Lima suyupi, Punu suyupi, Ariqipa suyupi, hukkunapas.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Allpa llamk'ay: sara, papa, uqa, papaliza, triyu, yuyu, siwara, kinwa, kuka, kaphiy, waytakuna, .
- Qhuya
- Maki kapchiy
==
Photokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Qhichwa warmi llama michiq (Qusqu suyupi, Piruw)
-
Kichwa warmi, Alawsi llaqtayuq (Chimpurasu markapi), Ikwadur mama llaqtamanta
-
Kunchuku k'itimanta qhichwa runakuna, Piruw
-
Qhichwa wamra allpaqawan (Qusqupi, Piruw)
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ El Quichua de Santiago del Estero (kastilla simipi)
- ↑ www.ethnologue.com / Quechua, Napo Lowland (inlish simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pueblos Indígenas de Bolivia, Qhichwa runa llaqta (kastilla simipi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qhichwa runa.


text:
Steve Jobs
Steven Paul Jobs sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1955 paqarisqa San Francisco llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) iPhone nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Apple Computer Company nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.
Ñawpaq warmi: Laurene Powell (1991-2011)
Churinkuna: Lisa, Reed, Erin wan Eve.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Steve Jobs.
- Logros de Steve Jobs.
- Productos patentados por Steve Jobs
- BBC News


text:
Parawayi
Parawayi icha Paraguay nisqaqa (Waraniyi simimanta: Paraguaí) Urin Awya Yalapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Asunción llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Punchaw Ispañamanta 14 ñiqin aymuray killapi 1811 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waraniyi simi: 5 500 000 rimaqkuna
- Kastilla simi: 4 000 000 rimaqkuna (chaymanta 3.500.000 waraniyitapas rimaqkuna)
- Purtuyis simi: 500 000 rimaqkuna (Brasilmanta hamuq, wamaq runakuna)
- Aliman simi, Plawtich simi: 200 000 rimaqkuna (iwanhiliku runakuna Hatun Chakupi)
- hukkunapas
Iñiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:


text:
Muyuriq pacha
Muyuriq pacha nisqaqa (kastilla simipi: medio ambiente) runap icha huk kawsaqpa - yurap icha uywap - muyuriqnin ima kaqninkunapas, kawsaqkunapas mana kawsaqpas, ichataq wakin runakunapas.
Runap qhali kawsananpaqqa ch'uya muyuriq pachatam muchun, mana waqllisqa sallqa pacham, allin kawsaysapa runakunapas. Waqllisqa muyuriq pachapi kawsaqkuna wañunqam, achka yura, uywa rikch'aqkunam.
Runaqa mana allin rurayninkunawan muyuriq pachata miyuchaspa waqllinmi, ahinataq miyu q'upawan, kuru qullunawan, nisyu wanuchanakunawan, miyuta saqiykuq apaykachanakunawan - antawawan, antankawan - phawrikakunawanpas.
Chayraykum muyuriqninchik pachata amachananchikmi anchata tiyan.


text:
(LIP) Windows 7 nisqapa pataqa simikuna llankaqpa interfaznintan qon wakin tarisqa Windows 7 aswan hapisqan kasqanmanta
-
Interfaz simikuna pataqa (LIP) Windows-pa wakin tikrasqatan qon Windows-pa aswan ruwasqan kitikunamanta. LIP nisqata chantirusa, llankanakunapa qelqan, rimanakuy toqokuna, akllanakuna yanapakuymanta rimaykuna qemikuna yachay qawachikunqaku LIP simipi. Mana tikrasqa qelqakuna Windows 7 yachan simipin kanqa. Kaynata, Windows 7 Español niraqpi rantiruqtiykiqa hinaspa huk LIP chantinki Catalánpi, qelqapa wakin Españolpin kanqaku. Huk LIP nisqamanta aswantan chantinkiman yachana chulla simillapi. LIP Windows-pa llapan Windows 7 perqaykunapin chantisqa kanmanku.
-
Tupaq masin llank’anakuna:
Windows 7
- Microsoft Windows 7
- Munasqa Windows 7 yachanapuni simi churay: Español
- 4,63 Mb urayachinapaq chusaq kiti
- 15 Mb chantinapaq chusaq kiti
-
YUYACHIKUY: BitLocker hapirinalla kapusuqtiykiqa, LIP nisqata manaraq chantichaspa warkuy. Panel de control kichay, Sistema y seguridad akllay chaymanta Cifrado de unidad BitLocker. Suspender cifrado klikta churay.
32 bits hinaspa 64 bits del LIP de Windows 7 niraqkunapaq rakinasqa urayachiykuna kaqtin, manaraq urayachispa Windows 7 chantisqa kasqantan churanayi: Windows 7 niraq qatiq hina chantisqa kasnata churankimanmi:
Inicio ñitinapi klikta churay, chaymanta llankanapi qepanchaq ñitinawan hinaspa Propiedades akllay. Kaywanmi llankanamanta yachana willakuykuna rikurimunqa.
Lmayna llankanapi maskay ima niraq llankanata. Kaypin qawachina Windows 7 imayna llankaynin allin llankaq kasqanta 32 bits utaq 64 bits paq.
Chantinapaq 32-bit ima niraqta, akllankiman:
- Clic ruway kaypi Descargar wutunpi, chaymanta clic ruway Abrir chantinapaq kay LIP
utaq
- Clic ruway kaypi Descargar wutunpi
- Clic ruway kay Guardar kiputa computadoraykiman mirachinapaq,
- Urachisqa kipuman Qawaykachanapaq chaymanta iskay kuti clic ruway chantinapaq kay LIP
Chantinapaq kay 64-bit ima niraqta, 2 layamanta akllayta apaykachanayki kanmi.
-
Llapanpa horquna


text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
- Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
- Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
- May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
- May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
- Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
- Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
- Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
- Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
- Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
- Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
- Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
- Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
- Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
- Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
- Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
- Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
- Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
- Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
- Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
- Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
- Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
- Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
- Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
- Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
- Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
- Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
- Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
- Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
- Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.