text:
Cumbaratza (Zamora Chinchipe).- Amazoníapi llakta ukuman, llakta kanchaman rinaka ñami tiyan. TAME EP nishkawanmi utiyalla Amazoníaman ri shamunka, kipikunatapash apanallami kanka. TAMEka 18 hunu dólarwanmi TAME Amazonía nishkata rurakun. Chayka Amazoníapi kawsakkunapa, katuna-rantinapa, riksinapapashmi alli kanka. TAMEka El Coca, Shell-Mera, Taisha, Cumbaratza, 68 shukkunamanpashmi chayanka. Amazoníamantakunaka 15 dólarpami ri ushanka,
- Tame Amazoníaka tukuykuna antankapi rinatami paktachinCumbaratza (Zamora Chinchipe).- Amazoníapi llakta ukuman, llakta kanchaman rinaka ñami tiyan. TAME EP nishkawanmi utiyalla [...]
- Mishu shimipi CNN nishkami Crucero Antañankuta may allikachinQuito (Pichincha).- Rafael Correa Llakta Pushakpa Kamaymi antañankutaka 2008 wata allichi kallarirka. Shuk llaktakunapimi chaytaka [...]
- Akllanata Rikuk Tantanakuyka kutinmi akllana shinata rurankaQuito (Pichincha).- Akllanata Rikuk Tantanakuyka domingo puncha, 14:00 shinamantami utiyalla yupanata, mana aspishpa akllanatapashmi ima [...]
- Kay watami kullki wakaychina wasipa llaki tukurin: 199 wata llakiQuito (Pichincha).- Pedro Solines Kullki Wakaychi Wasikunapa Tukuy Rikukka 2014 wata yuyarinkapak wata kanata, kay [...]
- Galápagoska USA Todaymantami shuk warkuchinata chaskinQuito (Pichincha).- Riksichinata Rikuk Wasimi “Manarak Wañushpa Riksina” nishkapi chunka ashtawan riksinaypi Galápagos kashkata riksichin. [...]
- Ecuadorka kikinpa kashkata mitsarinapimi Uruguaywan, Argentinawan tantanakunQuito (Pichincha).- María Fernanda Espinosa Llaktapa Kashkata Mitsanata Rikuk Wasi pushakka kaya punchami pay shina [...]
- Hatun Tantanakuyka Rafael Correa Llakta Pushak kay febrero killa 17 punchamanta 20 punchakaman samarina punchakunata mañashkatami rikukrinQuito (Pichincha).- Gabriela Rivadeneira Hatun Tantanakuypa pushakka kay febrero killa, jueves 6 puncha, 16:00 shina [...]
- Correaka Guayaquil Ecuador llaktamanta rakirinkapak munakushkatami riksichinGuayaquil (Guayas).- Rafael Correa Llakta Pushakka Jaime Nebot Guayaquil alcalde paypa charik riksishkakunawan paykunapa alli [...]
- “Ecuadorka, yanuk warmikuna mana tiyakpimi, shuk tukunka”La Habana (Cuba).- Rafael Correa llakta pushak tukukpika, shuk yanuk warmika 80 dólartami killanta chaskik [...]
- Costa Ricaka Celacpa Pro Témpore pushanatami Cubapa makimanta chaskirkaLa Habana (Cuba).- Raúl Castro Cuba Llakta Pushakka Celac pushanatami Laura Chinchilla Costa Rica Llakta [...]
- Eloy Alfarota wañuchishka 102 wata tukushkatami yuyarirkaQuito (Pichincha).- Kawsayta Rikuk Wasika Eloy Alfarota, payta yanapakkunatapash wañuchishka 102 wata tukushkatami yuyarirka. Kay [...]
- Mia Farrowka Chevron llakichishkata mana allikachinchuLago Agrio (Sucumbíos).- Estados Unidosmanta Mia Farrowka Chevron Texaco Ecuador Amazoníapi llakichishkata rikushka kipaka“¡Pinkanayaymi! Chevron [...]
- Tame Amazoníaka tukuykuna antankapi rinatami paktachin
- Mishu shimipi CNN nishkami Crucero Antañankuta may allikachin
- Akllanata Rikuk Tantanakuyka kutinmi akllana shinata ruranka
- Kay watami kullki wakaychina wasipa llaki tukurin: 199 wata llaki
- Galápagoska USA Todaymantami shuk warkuchinata chaskin
- Ecuadorka kikinpa kashkata mitsarinapimi Uruguaywan, Argentinawan tantanakun
Disponible en: Inglés, Francés, Español
Quito (Pichincha).- Rafael Correa Llakta Pushakpa Kamaymi antañankutaka 2008 wata allichi kallarirka. Shuk llaktakunapimi chaytaka allikachin. Mishu shimipi CNN nishkami antañankumanta imata rikuk usharishkata riksichirka. CNN nishkaka kay febrero killa, 7 punchami paykunapa pankapi chashna killkashkata surkuchirka. Mark Strattonka 90 watakuna shitashka kashkata, Kamay allichishkata, kunan may alli kashkatapashmi willan.
Quito (Pichincha).- Akllanata Rikuk Tantanakuyka domingo puncha, 14:00 shinamantami utiyalla yupanata, mana aspishpa akllanatapashmi ima tukukta rikunka. Kayka 24 markapi, Akllanata Rikuk Tantanakuypimi tiyanka, 30% akllanapi kakkunawanmi ruranka. 2.600 shinami akllanapika kanka, paykunaka akllanata rikukmi kan. El Telégrafoka Santo Domingo de los Tsáchilaspi, Azuaypipashmi mana aspishpa akllanata ruranata riksichirka. Chapakkunaka
Quito (Pichincha).- Pedro Solines Kullki Wakaychi Wasikunapa Tukuy Rikukka 2014 wata yuyarinkapak wata kanata, kay wata 1999 watapa llaki tukurinatami uyachirka. El Ciudadanowan rimashpami, 1999 Watapa Kullki Wakaychina Wasipa Llakita Tukuchinkapak Kamachi chay llakita tukuchinkapak kashkata nirka. Solineska kashna kamachita ishkay wata shina ruray kallarishkata, 23 kullkita mañak tikrachinkpak munashkamanta,
Quito (Pichincha).- Riksichinata Rikuk Wasimi “Manarak Wañushpa Riksina” nishkapi chunka ashtawan riksinaypi Galápagos kashkata riksichin. USA Todayta killka-katikkunami akllashka. USA Today nishkamanta10 Best Readers Choicemi killashka, chaypimi Galápagos Alaskata, Áfricata, Pacífico chakita, Italiata, Greciata, Egiptopa patakunata mishashka. Shinaka maypimi kawsak wiwakuna tiyan, chayta ashtawan munak kashkata rikuchin. USA Todaypa
Quito (Pichincha).- María Fernanda Espinosa Llaktapa Kashkata Mitsanata Rikuk Wasi pushakka kaya punchami pay shina wasi pushak Eleuterio Fernández Uruguaymanta; kutin viernes punchaka Argentinamanta pay shinawanmi tantanakunka. Ecuadorka chay llaktakunawanmi mitsarinapi tantanakushka kan. Ima shina kanata riksinkapak, yachakunkapak, ama makanakunkapak imata rurankapak, mushuk yachaykuna tiyakpi chayta riksichinkapakpashmi tantanakushka. Manarak Montevideoman
Hatun Tantanakuyka Rafael Correa Llakta Pushak kay febrero killa 17 punchamanta 20 punchakaman samarina punchakunata mañashkatami rikukrin
Quito (Pichincha).- Gabriela Rivadeneira Hatun Tantanakuypa pushakka kay febrero killa, jueves 6 puncha, 16:00 shina tukukpi, tantanakunkapak kayarka. Chaypimi Correa kay febrero killa, 17 punchamanta 20 punchakaman samarinkapak punchakunata mañashkata rikunka. Correaka Llakta Kamachipa 146 yupaypi 42 nikushkata rikushpami, Hatun Tantanakuyman kay wata, febrero killa, 17, 18, 19, 20 punchakuna
Guayaquil (Guayas).- Rafael Correa Llakta Pushakka Jaime Nebot Guayaquil alcalde paypa charik riksishkakunawan paykunapa alli kahskatalla rikukushkatami riksichirka. Radio Cristalpi kashpami, Guayaquilpi 13 wanpuna chayana tiyashkata, chaykuna socialcristianokunapa makipi kashkata, Ecuadormanta llukshinata yuyakushkata, chayta Singapur nishpa shutichishkatami willarka. “Boliviamanta, Venezuelamanta chashnallatak yuyakkunawan rimakun, Guayaquil shuk puncha Ecuadormanta rakirichunmi munan, shinaka
La Habana (Cuba).- Rafael Correa llakta pushak tukukpika, shuk yanuk warmika 80 dólartami killanta chaskik karka, kunanka kamachipi nikushkamantami, maykanpash llankak shina, 340 dólarta chaskina kan. Correaka Russia Todaywan rimashpami, Ecuadorpi yanuk warmikuna ña mana tiyakpi, shikan tukuna kashkatami nirka, shuk imatapash ruranakapak warmikuna wasipi tiyakpika, wanpra-kuytsakunata yuyanata wakllichik kashkatami
La Habana (Cuba).- Raúl Castro Cuba Llakta Pushakka Celac pushanatami Laura Chinchilla Costa Rica Llakta Pushakman kurka. Castroka paypa rimanapika Cuba kimichinapi, mana rikunayachinapi, mana pakta pakta kanapi, hichunapi, runapa kamachikunata mana rikunapi, shukkunapipash rikuriyashpa katinatami uyachirka. Castroaka “Celacka wakcha kawsayta pishiyachinkapakka kullki charinata shikanyachinata, yanapanakunata mirachinata, hatunyankapak rurasha nishkata


c: text/html

text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Arí
Mana
Kay killasmanta Torremanta Qhawaj revistasta, kay urapi rikhurej publicacionestawan leeriy chayrí uraqachiy.
REVISTAS
JULIO 2014 TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ)
WAJ PUBLICACIONES
Iskay pʼunchaypaj jatun tantakuypaj wakichikusqan 2014
Diospa Palabranta sapa punchay ukhunchana 2014 (jatun letraspi)
‘Sumaj willaykuna tukuy nacionespaj, aylluspaj, waj parlayniyojkunapajwan’
Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj invitación—2014
Creeyninkumanta yachakunachej
Some updates made to digital publications may not yet appear in the printed editions.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson, sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin ayriway killapi 1743 watapi paqarisqa Shadwell (Virginia) llaqtapi - † 4 ñiqin anta situwa killapi 1826 watapi wañusqa Monticello llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 3 kaq umalliqnin (1801 watamanta 1809 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.
Tayta: Peter Jefferson
Mama: Jane Randolph
Warmi: Martha Wayles Skelton Jefferson
Wawakuna:
Alma mater: William wan Mary College
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Memorandums taken on a journey from Paris into the southern parts of France and Northern Italy, in the year 1787
- A Summary View of the Rights of British America. (1774)
- Autobiography
- Declaration of the Causes and Necessity of Taking Up Arms
- Notes on the State of Virginia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thomas Jefferson.
- Biografía de Thomas Jefferson
- Declaración de derechos de Virginia


text:
Shinzo Abe
Shinzo Abe, (Nihun simipi: 安倍 晋三 Abe Shinzō), sutiyuq runaqa,(*21 ñiqin tarpuy killapi 1954 paqarisqa Nagato llaqtapi - ).
2012 watamanta ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Shintaro Abe; Mama: Yoko Kishi
Ñawpaq warmi: Akie Abe
Wawakuna:
Yachaywasi: Seikei High School
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shinzo Abe.
- (Nihun simipi):


text:
6
Gedeón shuti runatami Dios cayashca
1Israelcunaca, Mandaj Diospaj ñaupajpica, nalitami ruranajurca. Chaimandami Mandaj Diosca, canchis huatacaman llaquichi tucunajuchun, madianitacunapaj maquipi churarca. 2Madianitacunaca, ashtahuan ashtahuanmi israelcunataca llaquichinajurca. Chai madianitacunata manllashpami israelcunaca, jatun utujucunata, alpa ucuman jatun utujucunata, pacajuna jatun pircacunata urcucunapi ruranajurca. 3Israelcuna ña tarpushcapimi, cashna tucun carca: Madianitacuna, amalecitacuna, indi llujshimuj lado llactamanda runacunami, paicunata llaquichingapaj vichai shamun carca. Paicuna vichai shamushpami, macashpa llaquichin carca. 4Paicunaca macanajungapaj shamushpami, carpacunata shayachishpa, pambacunapi fucushcacunata, Gaza shuti pueblo ladocaman tucuchinajurca. Israel llactapica llamacunapaj, huagracunapaj, burrocunapaj micunatallapash na saquinllu carca. 5Paicunaca, animalcunandi, paicunapaj carpacunandi, ashtaca gentecuna vichai shamushpami, langosta jurucunashna jundanajurca. Paicunapash, paicunapaj camellocunapash, maitapash na cuentai ushanallami carca. Shinami, chai llactapi ima tiashcata tucuchingapaj shamunajurca. 6Chashnami israelcunaca, madianitacunapaj jahua, yapa imagupash illaj tucunajurca. Chaimandami israelcunaca, Mandaj Diosta caparishpa mañanajurca.
7Madianitacuna llaquichinajujpimi israelcunaca, Mandaj Diosta caparishpa mañanajurca. 8Shina mañajpimi Mandaj Diosca, pai ima nishcata villaj shuj runaguta, israelcunaman cachamurca. Chai runagumi, cashna nirca: “Israelcunata Mandaj Taita Diosca, cashnami nin: ‘Ñucami cangunataca, Egipto llactamanda llujchimushpa gañan causanajujta llujchishpa pushamurcani. 9Egipto llacta runacunapaj maquimandami cacharichircani. Shinallata tucui llaquichijcunapaj maquimandapashmi cacharichircani. Paicunataca, cangunapaj ñaupajmanda llujchishpa cachashpami, paicunapaj llactataca cangunaman cararcani. 10Cangunataca, cashnami nircani: Ñucami, cangunata Mandaj Taita Dios cani. Canguna causanajunguichi llactamanda amorreocunapaj dioscunataca, na manllanachu canguichi’ nircanimi. Ashtahuangarin ñuca nishcataca, na cazushpami causarcanguichi ninmi” nircami.
11Mandaj Diospaj ángel shamushpaca, Ofra shuti pambapi encina nishca quiru ucupimi tiarirca. Chai pambaca, Abiezer shuti runapaj miraipura Joás shuti runapajmi carca. Chai Joás runapaj churi Gedeón shuti runami, madianitacunamanda pacajushpa, uvasta cutana pushtupi trigota pacalla huairachijurca.
12Chaipimi, Mandaj Diospaj ángel paiman ricurishpa, cashna nirca:
—Ninan shinlli, imatapash na manllaj runa, Mandaj Diosca canhuanmi— nircami.
13Shina nijpimi Gedeón runaca, cashna nishpa tigrachirca:
—Ñucata mandajlla. Mandaj Dios ñucanchihuan cajpica, ¿imashpata tucui cai jatun llaquicunaca shamushcayari? Ñucanchi taitacunaca: ‘Mandaj Diosmi ñucanchitaca, Egiptomanda llujchimurca’ nishpami parlanajurca. Tucui chai juyaillacunata pai rurashcacunaca, ¿imata tucushcayari? Ashtahuangarin cunanga, Mandaj Diosca ñucanchitaca jichushpa saquishpami, madianitacunapaj maquipi churashca— nircami.
14Mandaj Diosca, paipaj ñavita ricushpami cashna nirca:
—Israelcunataca, cambaj tucui ushaihuan shinlli tucushpa, madianitacunapaj maquimanda llujchigri. ¿Nachu ñuca candaca cachajuni?— nircami.
15Shina nijpimi Gedeón runaca, cashna nishpa tigrachirca:
—Ñucata mandajlla. Ñucaca, ¿imahuanda israelcunataca quishpichishayari? Ricui, ñuca familiacunaca, Manasespaj aillu purapica, imagutapash na charijcunamari. Ñuca taitapaj huasi ucu purapica, ñucami tucuicunapaj jipa capani— nircami.
16Shina nijpimi Mandaj Diosca, cashna nirca:
—Na llullashpami nini, ñucami canhuan casha. Madianitacunataca, shujlla runatashnami mishangui— nircami.
17Shina nijpimi Gedeón runaca, cashna nishpa tigrachirca:
—Cambaj ñaupajpi ñuca ali ricurishca cajpica, can ñucahuan parlashcata yachangapaj, shuj rurashcata ricuchihuayari nipanimi. 18Ñuca canman caranata apamushpa, cambaj ñaupajpi churangacaman, caimandaca amara ripanguichu— nircami.
Shina nijpimi, angelca:
—Can tigramungacaman, caipi shuyajushallami— nishpa tigrachirca.
19Gedeón runaca, huasiman yaicushpami, shuj maltun chivota huañuchishpa yanurca. Shinallata ishcai chunga ishcai kilota pezaj jacutaca, levadura illaj tandatami rurarca. Aichataca, shuj canastapi churashpa caldotaca, shuj mangapi churashpami, encina nishca chai quiru ucuman apamurca. 20Ña apamujpimi Taita Diospaj angelca, cashna nirca:
—Aichatapash, levadura illaj tandatapash japishpa, cai jatun rumipi churashpa, caldotapash chai jahuapillata talilla— nishpa mandajpi, Gedeonga chashna rurarca.
21Mandaj Diospaj angelca, chai aichatapash, levadura illaj tandatapash, pai charijuj caspi pundahuanmi tacarirca. Shina tacarijpimi, chai rumimanda nina llujshishpa aichatapash, levadura illaj tandatapash tucuillata rupachirca. Shina rurashpaca, Mandaj Diospaj angelca, pai ricujujpillata ñapash chingarcallami. 22Mandaj Diospaj ángel cajta yachashpami, Gedeón runaca cashna nirca:
—Mandaj Jatun Dioslla. Mandaj Diospaj angeltamari, ñavi ñavi ricushcani— nircami.
23Shina nijpimi, Mandaj Diosca:
—Ama manllaichu, na huañunguichu. Casilla ali causaigutami charingui— nirca.
24Chaimandami Gedeón runaca, Mandaj Diosman shuj altarta chaipi rurarca. Chai altartaca: “Mandaj Diosca, casilla ali causaigutami caran” nishpami shutichirca. Chai altarca, Abiezer shuti runapaj miraicuna causanajuj Orfa shuti pueblopimi, cunangaman tiajun.
25Cashnapashmi tucurca: Mandaj Diosca, chai tutallatami Gedeón runataca cashna nirca:
—Cambaj taitapaj huagra puramandaca, canchis huatata charij shuj cati huagrata japingui. Chai jipaca, Baal shuti diosman cambaj taita rurashca altarta urmachingui. Shinallata chai ladopillata Asera shuti huarmi diosman rijchajtapash faquingui. 26Chai jipaca, canda Mandaj Taita Diosman cai jatun rumi jahuapi, maipi ali cana cajpipash shuj altarta rurai. Chai jipaca, cati huagrata ñucaman carashpa huañuchigri. Chai aichataca, Asera shuti huarmi diosman rijchajta faquishca yamdahuan, tucuilla rupachingui— nircami.
27Shina nijpimi Gedeonga, paita servij puramanda chunga runacunata pushashpa, Mandaj Dios nishcashnallata rurarca. Ashtahuangarin paipaj taitapaj familiacunata, pueblopi causajcunata manllashpami, na punlla rurashpa, tuta chashna rurajurca. 28Chai pueblopi causajcuna, cayandi tutamanda jatarishpaca, Baal shuti diospaj altartapash urmachishcata, chai altar ladopillata Asera shuti huarmi diosman rijchajtapash faquishcatami ricunajurca. Shinallata Gedeón rurashca altarpica, cati huagrata huañuchishpa, tucuillata rupachishcatapashmi ricunajurca. 29Chaita ricushpami, caishuj chaishuj: “¿Pita caita rurashcanga?” nishpa tapurinajurca. Shina tapushpa, mascashpa purinajushpami: “Joás shuti runapaj churi Gedeonmi, chaita rurashca” ninajurca. Chaimandami chai pueblopi causajcunaca, Joás runataca cashna ninajurca:
30—Cambaj churita huañuchingapaj canllaman llujchimui. Paimi, Baal shuti diospaj altartapash urmachishpa, chai altar ladopi Asera shuti huarmi diosman rijchajtapash faquishca— ninajurcami.
31Shina ninajujpimi Joás runaca, paipaj ladopi tucuilla shayanajujcunataca, cashna nishpa tigrachirca:
—¿Cangunachu Baal shuti diospaj randi shayarishpa, fiñashpa rimashun ninguichi? ¿Mitsashpa jarcashpachu paimanda shayarijushun ninguichi? Maijambash paimanda fiñashpa rimajca, cunan tutamandallata huañuchun. Diospacha cashpaca, paipaj chai altarta urmachishca runataca, paillata fiñashpa llaquichijuchun saquichilla— nircami.
32Gedeondaca, chai punllallatami, Jerobaal shutita shutichirca. Chai shutica, Baal shuti diospaj altarta Gedeón urmachishcamandaca: “Baal shuti diosllata, paita fiñashpa llaquichijuchun” nijunmi.
33Ashtahuangarin tucui madianitacuna, amalecitacuna, indi llujshimuj lado llactamanda runacunaca, shujllashnallami tandanajurca. Paicunaca, Jordán yacuta chimbamushpami, Jezreel shuti pugru pambapi carpacunata shayachishpa tianajurca. 34Shinamandami Mandaj Diospaj Espíritu, Gedeón runapajman shamurca. Cachuta pai huacachijpimi, Abiezer runapaj miraicunaca paihuan tandanajurca. 35Tucui Manasés aillumambash villachun villajcunata cachajpimi, paicunapash Gedeonhuan tandanajurca. Shinallata Aser, Zabulón, Neftalí shuti aillucunamambash villachun cachajpimi, paicunapash tuparingapaj llujshimurca.
36Chai jipami Gedeón runaca, Taita Diosta cashna nirca: “Can nishcashnallata, israelcunataca ñuca maquihuan quishpichina cajpica, 37ricui cai trillana pambapimi, llama milmata churagripani. Caya tutamandapaca, chai milmatalla jamzi paramuhuan mutiyachishpa, chai muyundi alpaca chaquishca pacarijpica, can nishcashnallata israelcunataca ñuca maquihuan quishpichinatami yachasha” nircami.
38Chashna nishcashnallatami tucurca. Cayandi tutamanda jatarishpa, chai milmata capijpica, milma mutiyashcamandaca, shuj jatun tasta junda yacumi llujshirca. 39Ashtahuangarin Gedeonga, Taita Diostaca cashnami nirca: “Cutin canda cashna rurapai nishpa mañajpica, ama nina japirinshna fiñaripanguichu. Cunambash, cutinmi cai milmahuan yachangapaj munapani. Cunan tutaca, chai muyundi alpataca jamzi paramuhuan mutiyachishpa, milmatalla chaquishcata pacarichipairi nipanimi” nircami.
40Chai tutapash Taita Diosca, Gedeón runa mañashcashnallatami rurarca. Milmallami chaquishca pacarishca carca. Jamzi paramuca, chai muyundi tucuilla alpatami mutiyachishca carca.


text:
Chimlasay , K'illimsa iskay muksi icha Karbunu diuksidu (kastilla simipi: dióxido de carbono), CO2 nisqaqa, huk wayra pachapi kaq wapsi, k'illimsayaqpa iskay kuti muksinmi.
K'illimsa, allpa wira, yantapas rawraspaqa muksichaq wapsiwan chimlasayta ruranakun.
Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Yurakunaqa chay chimlasayta kaysanankupaqmi mat'ipayanku, inti wayllaypi chimlasayta hurquykuspa muksichaqta ruraykunku. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik.
Runakuna achka allpamanta hurqusqan allpa wirata k'illimsatapas kañaptin antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas, ancha achka chimlasay wayra pachaman hamuykuchkanmi. Chay chimlasayqa intip k'anchayninta wayra pachapi hark'aptin, wayra pacha quñukuchkanmi. Chay runap rurasqan q'uñiytaqa pacha q'uñichiy ninchikmi.


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text:
Thaykaq: Pablo Roma
Pawachaku p’itullchaq Rantillikukunaq: Lorena Salim
kamaypawakunamnata neqa t’aqayaq ch’uwinna kuyuchikuna tijsiqkuna qheapankunapi:
Chaupin:
- P’itullcha Juqllachi: Rantillikukuna
- Qhespi Llajtakuna T’aqayamanta
- Ajllaku Qhellqa Tijtukuna Sapankallikuna
- T’nkinku Rimakayana
- Masichanakau Kitikamakuna
- Ñaupa ñeqe Yachukay
Ruwaqay chananchaytaq qellqatijtukuna atichun ch’uwa rimakuta Paqar kitijpa Paqar wamanikuna kuyusmanqokunawan, llajtawakikunawan wajkunaq kancharkuna paqar kitimanta wakichinapaq wiñachi kuskachaypiatichun wijch’uyta t’aqayakuna misti chijnikutawan Paqar Kivi Argentinapi.
Yanapakuy Rimaqenakunapi yanapanaku kitikamayukuna wajkuna jujllapiwan, pawakukuna pawakuwan kitikamayukuna, chaupinpi MERCOSURpa, imachus kapuyninpi.
Kuyurichiy purajmanta puririchinapaq rantillikunajta Suyukitijkuna kamanikunaq Buenos Aires Sapanka Llajtapi.
Kuyukukuna
- Pawachana jap’isqa pawachakunata llanta runawaki llank’aq neqa t’aqayaq, mistichijniku mitaysanatapiwan.
- Tijtutana mirachina pawachanakuna llanta runa wakikunawan kuska sapankakuna paqar kivi tijsimuyuntinwan allwiyakuna qharqopanapaq tukuy ima t’aqayaq misti chijnikuta Paqar Kivi Argentinapi.
- Pawachana kuyuchinan rantillikukunan INADIq Wamanikunapi kuyusmanqo wasikunawan ima allin watunasqa, qhawapayaspa ñauparichispa riuchakuna kuyuchi sapa Junín markapaq.
- Atina tuki kuyuchina llajtawakiq kasqanta qhawachisqa wakichispa wijch’una t’aqayata, chinpapachiy kajtinpis atiykanajta manari atipanaku kajtin ajllaku kuyuchimanta.
- Pawachana K’usmiykuna tijsimuyukunata, paqarkitikuna, Suyukuna, wamanikuna kuyusmanqo wasikunawan t’aqayamanta ima ajllapana chay llank’akunata qellqawakita mirachina willay chayananpaq.
- Chhikapay ñauk’iy wakin kancharkuna paqarkitiq tantanakun pawachakunpi allin yachaqaq Pawaq Runakunapaq Allawkan Paqarkikuna ujllachasqa, pawaq paqar mant’asuyumanta wakin puywakakuna Tijsimuyumanta yachachiqechun rimapanaku tukuyninwan INADIwan.
- Tijsiq T’inkinakuta kancharkuna kamachillikuna pawachanakuna mana kamachillikunawan masikay INADIman waq paqarkitikunawan pawachanakunata tijsimuyupi, ajina qhaukipay ima allin tuprakuna qellqa tijtukunata ñaupachi kachun wakichiy Paqarkitinchispi.
- Ruwaqana ajllaku qellqa tijtukuna kuyukukuna kuskamanta pawachaku tijsimuyukunawan wajkunapiwan.
- Tanqana qellqa tijtukunata llinp’aqachi sapankallikuna sapa ujnín rimanapa t’aqayamanta imaynachus yauñapakuna kunawa qellqapi jap’iqan “musikay qellqaman paqar kiti neqa t’aqayaman- t’aqayaqa Argentinapi; chinpurchay yauñapakuna ima k’askalli jina, apusimijman jap’isqan 1086/2005 yupanan jinallataq allwiyakunan wakin paqarkiti neqa t’aqayaq.


text:
Hernán Cortés
Hernán Cortés sutiyuqqa (1485 watapi paqarisqa Medellín (Ispaña) llaqtapi, Ispañapi 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1547 wañusqa Castilleja de la Cuesta llaqtapi, Ispañapi) Mishika runakunap qhapaq suyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1519 watamanta 1521 watakama chay mama llaqtatas atiparqan, 1521 watapi Tenochtitlan nisqa uma llaqtantas thuñichispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hernán Cortés.


text:
Nova Scotia pruwinsya
Musuq Iskutya Nova Scotia (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1867 watapi
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 kundadukuna.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nova Scotia.
- Nova Scotia Uficial web
- Web oficial turística de Nueva Escocia en inglés
- Nueva Escocia (kastilla simipi) se promociona al "estilo 2.0"


text:
Tijsiyqellqa paqarkiti neqa t’aqayaq, misti chijniku chhullchuwanqa (INADI- TPÑT) uq puywaka kitikamayasqa kamasqa 24.515yoq 1995 watapi qallarin wantankunata 1997niyoqpi . Kinsa killamanta 2005yoq, apusimi kamachiq 184yoq, churakun kamayu muyu pajtaq allankankunan paqar runakunajpa.
Kuyukuynin INADI jpaqa tukuy runakunaman thaykasqa allankankunaq machukuy t’aqayasqa kaspa yuriqen paqarnin, yuyapayninrayku llakhankuna, masi kikin k’apllu, mank’uya onqoynin, mitan ukhunmanta puywan kikinlla allankaman mark’anchan kapun tukuy wakichakuq, niyniy, uq qamiku kikin chasqa.
Junt’achiyta qonapaq ichas nisqakuna INADI kamakusqanpi, kay wakichisqa tukuy cheqanpi ch’uwinnan qellqa tijtu ojllaku qhawachin kuyapijpakunata tijsiqellqakunajpa.
kullapijpakuna
- Yuyallpuy kamaypawa paqarkunata tanqana t’aqayakunata chinkachinapaq, misti chijniku mitay sanatawan.
- Ruwana churajtan 24.515 kamanata wakichisqa tijisqellqa paqarkiti naupinpi t’aqaya, qhawarispa junt’akunanpaq qhawakuyninpaq.
- Willapana qallariynin wakichisqata paqarkitiq wanllanta, rimanaku mant’asuyujpa runakunaq allawkanta,uyninaku junt’achisqata 23.592yoq kamaninta t’aqaya ruwaku kayman ajina tukuchaynin yachaqayakuna qhawarichikusqamanta .
- Wakichispa yachaqayaman tanqana watunakunaman chaninchaypi askhanchasqa ayllu waki qhapchinkaman, tukukunanpaq wakichasqa t’aqaya mistichichijnikupiwan.
- Chaskiy pawachay willakuq jamuyman t’aqakuna kajkunanamanta misti chijniku, apana chaykunamanta qellqaspa kananpaq.
- Kanan tiyan qhawarichinapaq tantaypi runakunaman tojpa ima kajkunaman qhasi t’aqakuna mistichijnikuq, mañakuymanata pikunachus jaywaqaspa qhasilla.
- Jaywaqana kamayu llajtarunaj mich’uywansijpa chaymanta yachajkunata k’askirichispa chaykunamanta, yanapakuq jina paytamanta.
- Willapana llajta runakunaman t’aqakunaman qhawakujkuna, mistichijnikuman rijch’akujtin kausayninku paqarpi,astawanpis yachaywasikunapi, allin thañi llank’ay wakichipi; kamachikumantapis jamuchun, wakichiq sapanka runakunaq.
- Chayniy- ñaupa qhawa- kausaj argentina jallp’a panpapi chay runakuna ishkay ñeqe maqanaku tejsimuyu qhepamantawan, kasqankuchus ayllukunata wañuchiypi qhatiykachaypi runakunaq t’ojpa runa lakanrayku, iñipanrayku, paqarninmanta yuyayninmanta klamaypakunmanta , mayk’ajchus kamanikunaman chayachisqa.
- Kuyurichi tanqapay ,ancha qhawaypi rikukusqanpi, ñaupa qhawasqa qellqaji 43yoq paqarpa wayllan,michuypa kasqan kuyukunkuna.
- Thinkyi kuskachasqa kuyukuta pawakakunawan runa wakiq llank’ay neqa t’aqayaq misti chijniku mitay sanawan.
- Tijsinchay pitullchaytawan wamanikunaq jap’iyninpi Buenos Aires sapankaq llajtapi jujllapinakunapaq INADIq p’itullchanpi.
Jinallatataq, Atiq thujnichi paqarpa, muchuchininpia Apusimi 1086/05 jap’inman paqarpaq neqa t’aqaya 07/09/2005 pachaqpi, apachiku thinkiyninpi 1º INADIqa churakuchun pawachayman caimán nisqa. Chayrayku, tijsiq qellqa paqar neqa t’aqaya, misti chijniku mitad sana churaqakun ñaupachiman qhepankuna allwiyayta:
- Yauñapachina qhawakunata ima neqa t’aqayamanta
- Ashkhanchachina INADIq wakichiyninta kallpanchaykuspa, kamachikunajta
- Sich’iyachina llajtamanta runa wakikunata t’aqayamanta jark’akuspa jark’akuq wakichakujkunaman.
- Allinchayta t’aqayamanta runa willakuq jamujkunaman, wakichiypi qhawachiypi yanapaypi ima.
- Sut’inyachiyta astawan willakamujtinku t’aqayachiymanta, mistiku chijniku lakakunawan, yanapaspa mich’uywan, yanapaypi qasapuchakunaman.
- Ashkhanchay kaki runakunata kallpanchakuypi tanqarina yapullikunman, wakichikuyninman chinkachiyman, t’aqayakuna misti chijniku lakakunaq ima.
- Wakichiy qellqa tijtita mana t’aqayakunanpaq, kunanchachinapaq tukuynin paqarkitipi t’aqayamanta qhawapa kamanajpa.


text:
Naha
Naha (nihun simipi: 那覇市, Hepburn: Naha-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Okinagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 38,99 km2
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 20 ñiqin aymuray killapi 1921 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
310 476 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chunwa Fuzhou, 1981
- USA Honolulu, 1961.
- Nihun Kawasaki, 1996.
- Nihun Nichinan, 1969.
- Brasil São Vicente, 1978.
- Brasil São Paulo.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naha.
- Uficial web site


text:
Kay Tawa Imasta Yachachisqankoqa Manapuni Allinchu Testigos de Jehova
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa. Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.


text:
Xi Jinping
Xi Jinping (Chinu simipi: 习近平, macchu chinu simipi: 習近平, pinyin: Xí Jìnpíng, AFI: [ɕǐ tɕînpʰǐŋ])) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin inti raymi killapi 1953 paqarisqa Shaanxi pruwinsyapi - ). Chunwa mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2013 watamanta ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Tayta: Xi Zhongxun; Mama: Qi Xin.
Ñawpaq warmi: Peng Liyuan; Churinkuna: Mingze.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Xi Jinping.
- CIDOB Xi Jinping (kastilla simi)


text:
Ahmed Nazif
Ahmed Nazif,arabya simipi, أحمد نظيفر Ŷamāl ʿAbd an-Nāṣir (* 8 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Alexandria (Ihiptu) llaqtapi - ), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitikupas karqan.
2004 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Nazif; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna:
Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.
Alma mater: Qahira Yachay suntur.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ahmed Nazif.
- Pagina oficial de Gamal Abdel Nasser (arabya simipi)


text:
Llapa pachatraw nunakunakaqpa diriichunkuna hatun kamachikuy
LLAPA PACHATRAW NUNAKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
Paqarichiq: Huñunashqa Nasyunkuna
Tikrapayaq: Serafín M. Coronel Molina (kastillaanupiqta wanka limayman)
Lima, 1980 (mushuqchashqa 1998)
Contents
- 1 Qallaliy shimi
- 2 Kamachikuy
- 3 Huk artiikulu
- 4 Ishkay artiikulu
- 5 Kimsa artiikulu
- 6 Tawa artiikulu
- 7 Pichqa artiikulu
- 8 Suqta artiikulu
- 9 Qantrish artiikulu
- 10 Pusaq artiikulu
- 11 Isqun artiikulu
- 12 Trunka artiikulu
- 13 Trunka hukniyuq artiikulu
- 14 Trunka ishkayniyuq artiikulu
- 15 Trunka kimsayuq artiikulu
- 16 Trunka tawayuq artiikulu
- 17 Trunka pichqayuq artiikulu
- 18 Trunka suqtayuq artiikulu
- 19 Trunka qantrishniyuq artiikulu
- 20 Trunka pusaqniyuq artiikulu
- 21 Trunka isqunniyuq artiikulu
- 22 Ishkay trunka artiikulu
- 23 Ishkay trunka hukniyuq artiikulu
- 24 Ishkay trunka ishkayniyuq artiikulu
- 25 Ishkay trunka kimsayuq artiikulu
- 26 Ishkay trunka tawayuq artiikulu
- 27 Ishkay trunka pichqayuq artiikulu
- 28 Ishkay trunka suqtayuq artiikulu
- 29 Ishkay trunka qantrishniyuq artiikulu
- 30 Ishkay trunka pusaqniyuq artiikulu
- 31 Ishkay trunka isqunniyuq artiikulu
- 32 Kimsa trunka artiikulu
- 33 Hawa tinkikuna
Qallaliy shimi[edit]
Kay laplakunatrawmi Hukilla Kamalaykan 10 pun disimri killatraw 1948 watakaqtraw Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq aanikushqankaq kamachikushqankaq.
10 pun disimri killatraw 1948 watakaqtrawmi Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq aanikulqa kamachikulqa Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqta, chay qillqashqakaq limashqan kay laplakunakatrawmi imapis kamalaykan. Chay sumaq yupaychakuykaqtraw, Hatun Huñunakuykaq kunsihalqa llapa Hatun Malta Mimrunkunakta Hatun Kamachikuykaq limashqanta qillqay wandupaakunanpaq, liyipaakunanpaq, willapaakunanpaq, hinaman llapa iskuylakunatrawpis, huk yatray wasikunatrawpis mana lakichinakullal lliw tuki kamachinakullal kawsapaakunanpaq.
Nasyuunis Uniidaspa Willachikuynin Wasi
LLAPA PACHATRAW NUNAKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
Kamachikuy[edit]
Yuyashtin qishpiy kaykaq, hustisiyakaq, llapa pachatraw alli kawsakuykaq, takyapaakun nunakunakaqpa dignidaankunatraw mana piktapis chalashqa diriichunkunatraw, tukaypacha ayllunkunakaqpa;
Yuyashtin llapa nunakunakaqpa diriichunkunakta mitraqkushqanchik, triqnishqanchik manam allichu kalqa malkakunamasinchikpaq; chay Hatun Kamachikuykaq manam munanchu nunakunakaq ñakapaakunanta; mana mayqanpapis piñachishqa limananta, ima munashqantapis kriyinantam munan;
Yuyashtin llapa nunakunakaqpa diriichunkunakaq huk Diriichupa prutihishqa kapaakunman, mana nunapula ruydupaakunanpaq, mana hukwan pilyapaakunanpaq;
Yuyashtin tuki kawsakuykaqta huk hatun malkakunakaqta yatrachina kashqantapis sumaq kal;
Yuyashtin Nasiyuunis Uniidaspa llapa mimru malkakuna, qillqashqatraw limapaakulqa nunakunakaqpa diriichunkunakta, dignidaankunaktawan, manayninkunaktawan karikunakaqpapis, walmikunakaqpapis chaynawlla diriichunkuna kapaakunanpaq; chaypitaqa, paykunaqa kawsayninchikta tiklachilqalin mana ñakapaakunanchikpaq, mana mayqanpapis piñachishqa kawsapaakunanchikpaq;
Yuyashtin Nasiyuunis Uniidaspa Mimru Malkakunakaq kamachikulqa, Nasiyuunis Uniidas Urganisasiyunkaqta yanapapaakunanpaq nunakunakaqpa diriichunkunakta rispitapaakunanpaq;
Yuyashtin kay diriichukunakta, qishpiy kaykunaktapis sumaq prisisashqanta yatrapaakunman chay aanikushquankaqta kumplichipaakunanpaq.
Hatun huñunakuykaq kamachin:
Kay Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq llapa malkakuna, llapa hatun malkakuna mana qunqapaakullal yalpapaakunanpaq, yatrapaakunanpaqmi, kaytrawpis maytrawpis huk istitusiyunkuna malkakunamasinta willapaakunanpaq yatrachistin, idukashtin kay diriichukunaktapis, qishpiy kaykunaktapis kamachikuykunakaqta sigurapaakunanpaq llapa pachatraw nunakunakaq kay Hatun Kamachikuykaqta lisqipaakunanpaq, mana qunqapaakunanpaq Mimru Istaadu malkakunatrawpis, llapa shuyu kamachiqnintrawpis.
Huk artiikulu[edit]
Llapa nunam chaynawlla yulipaakun dignidaaninkunawan, diriichunkunawanpis; paykunaqa rasunniyuqmi, yuyayniyuqmi kikinpula kawsapaakunanpaq.
Ishkay artiikulu[edit]
- Kay Hatun Kamachikuy kamachishqankaq llapa nunakunapaqmi, paykunap diriichunkuna kan, qishpiy kayninpis mana malkakunamasinta usuchipaakunanpaq; ayllunta, ima kulur kashqanta, nuna-shiminta, rilihiyunninta, limashqanta, imanaw kashqantapis mana hamuyaapaakunanpaq, wakchapis, qillayniyuqpis kakuchun manam triqnipaakunmanchu.
- Chaypitaqa, manam huyup likapanchikman huk hatun malkakunap nunankunakta ima pulitikayuq kashqantapis, ima yuyayninpis kakuchun manam triqninchikman, maski huk qishpinnaq malkapis kakuchun manam triqninchikmanchu.
Kimsa artiikulu[edit]
Llapa nunakunam kawsay diriichuyuq, qishpiy kayniyuq haqwkalla kapaakunanpaq.
Tawa artiikulu[edit]
Manam pipis mutu, uyway kanqachu; chaykunam kay Hatun Kamachikuykaqtraw manachashqa kaykan.
Pichqa artiikulu[edit]
Manam piktapis huyup maqanchikmanchu, huyup piñapanchikmanchu, usuchinchikmanchu, mana huchayuqta huchapanchikmanchu.
Suqta artiikulu[edit]
Llapa nunakunam diriichuyuq kaytrawpis maytrawpis alli lisishqa kapaakunanpaq.
Qantrish artiikulu[edit]
Llapa nunakuna chaynawllam kamachishqa shimikaqpa, llapanpa diriichunkunakta iwal-llap taapana kanman. Paykunaqa diriichukunayuqmi iwal-llap prutihishqa kapaakunanpaq llapa triqninakuypiqta, kay Hatun Kamachikuykaqpa nishqanta mana uyaliqkunapiqtapis.
Pusaq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam diriichuyuq triwunalkaqman lipaakunanpaq, chay triwunalkaq intuyaananpaq, kustitusiyunkaqpa lisishqa diriichunkunaktapis mana pipis pasalichinanpaq.
Isqun artiikulu[edit]
Manam mayqanpis atahashqapis, priisupis ni huk malkakta qalqushqapis kanqachu.
Trunka artiikulu[edit]
Llapa nunakunap chaynawllam diriichunkuna, triwunalkunatrawpis, llapa nunakunap ñawpintrawpis, hustisiyayuqpis kaasushqa, uyalishqa kapaakunanpaq, diriichunkunapis, lulanankunapis kamachishqa kapaakunanpaq ichapis imapiqpis huchapashqa kapaakul kamamachishqa shimikaqpa sumaq likapashqa kapaakunanpaq.
Trunka hukniyuq artiikulu[edit]
- Illapa huchapashqa nunakunakta manam huchapanchikmanchu rasumpa huchayuq kashqanta yatrananchikkana. Kamachishqa shimikaqtrawpis puwliku pliitutrawpis garantiyankuna siguurashqa kanman, prutiksiyunta ashipaakunanpaq.
- May malkatrawpis kamachikuykaqpiqta manam mayqanpis mana huchayuq kal ñanqalpi maqashqa kanqachu. Rasumpa huchayuq kaptinpis, manam masyaadu mutruchishqa kapaakunmanchu.
Trunka ishkayniyuq artiikulu[edit]
Manam pipis kawsayninman, ayllunman, wasinman mitikunmanchu ni washanta limanmanchu. Llapa nunakunam diriichuyuq kamachishqa shimikaqpa kamachishqa kapaakunanpaq mana imaymana awusukunakta ñakapaakunanpaq.
Trunka kimsayuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla pulipaakunanpaq, munapaakushqan tukuy pacha malkakunatraw yatrapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq may malkatrawpis, kikin malkanpiqtapis yalupaakunanpaq; diriichunpis kantak malkankunakta kutipaakunanpaqpis.
Trunka tawayuq artiikulu[edit]
- Ashishqa kapaakul, llapa nunakunam diriichuyuq prutiksiyunta ashipaakunanpaq.
- Kay diriichukaq manam mañashqa kanmanchu huk hudisiyal aksiyunwan rasumpa allatin huchakunap ñawpashqa ichaqa Nasuynuunis Uniidaspa munayninkunaktapis, kamachikuyninkunaktapis mana kaasul.
Trunka pichqayuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq aylluchakunanpaq.
- Manam pip aylluchakuynintapis mitraqkunchikmanchu maski huk lichka aylluchakuyta munaptinpis.
Trunka suqtayuq artiikulu[edit]
- Malta lasakyalkul karikuna, walmikuna llapa diriichuyuqmi ima ayllun kaptinpis kasarapaakunanpaq, walmichakunanpaq; chaynawllam diriichunkuna pulanchakuykaqtrawpis, kuskanchakuykaqtrawpis, mana tukip kawsapaakul lakinakuptinpis.
- Tuki kamachinakul-laqmi, pulan munalmi kasarakunakaq kasarapaakuman.
- Ayllukaq kumunkaqpa tiqshikuyninmi, diriichun kanmi prutihishqa kananpaq.
Trunka qantrishniyuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq ima munapakushqantapis uywapaakunanpaq achkaktapis, uchuyllaktapis.
- Manam piktapis ima uywashqanta mitrakunchikmanchu.
Trunka pusaqniyuq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla yuyapaakunanpaq, ima munashqankuna rilihiyunkunakta ichaqa kriyishqankunakta hukpa ñawpintrawpis, qishpiyllapis, pakallap-pis limapaakunanpaq, imallaktapis yatrachipaakunanpaq, willapaakunanpaq, lulapaakunanpaqmi.
Trunka isqunniyuq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla ima yuyapaakushqanta nipaakunanpaqpis, limapaakunanpaqpis; kay diriichukaq mana mayqanpis limashqanpiq piñachishqa kananpaqmi, willachikuykunaktapis, hukpa limashqankunaktapis ashipaakunanpaq, traskipaakunanpaq, lliw muyuliqnin malkakunatraw imanawpapis willapaakunanpaq.
Ishkay trunka artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq huñunakunanpaq, kumun asusiyasiyun nishqanta tiqshipaakunanpaq.
- Manam piktapis mandunchikmanchu asusiyasiyuntraw kananpaq.
Ishkay trunka hukniyuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq malkanpa kamachiqnintraw kapaakunanpaq, kikinpis ichaqa mayqantapis waalikunanpaq paypa shutintraw limananpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq iwal-lla aanishqa kapaakunanpaq, huk lulanakunakta traskipaakunanpaq.
- Malkakaqpa munaynin kumun kamachiqkaqpa mandunmi; kay munaykaq kikillanpiqmi limakunqa tukuypacha iliksiyunkunatraw, chaynawllatak sufrahiyuntrawpis, pakallap wutuppis ichaqa huk lichka prusidimintuppis, qishpiylla wutasiyunkaqta tranichananpaq.
Ishkay trunka ishkayniyuq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam kumunkaqpa mimrunnaw diriichuyuq huk isfursullakta lulalkul ichaqa maytrawpis yanaykaqwan hawkalipaakunanpaq lliw qillay, ayllu, yatrana diriichunkunakta; sumaqmi prisisan kay isfursukaq paykuna tukilla kawsapaakunanpaq, nuna kashqanpiqta qishpiylla hatunyaapaakunanpaq.
Ishkay trunka kimsayuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq ulyapaakunanpaq, qishpiylla ima munapaakushqantrawpis ulyapaakunanpaq, iwal-lla imaktapis lulapaakunanpaq. Diriichun kaykantak mana ulyayniyuq kapaakul prutihishqa kapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq mana usuchinakullal, chay hinalla ulyashqankunapiq qillayta traskipaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq munapaakushqannawsi iwal-lla kallpa traninkunakta traskipaakunanpaq, kikinkunapaq ayllunkunapaq allin kawsayta takyachinanpaq sumaq nunanaw kawsapaakananpaq; kay kallpa traninkunakaq pishilla kaptin imanawpapis kumunkaqmi paykunakta yanapanman.
- Llapa nunakunam diriichuyuq sindikaatukunakta tiqshipaakunanpaqpis, chaytraw kapaakunanpaqpis diriichunkunakta walichipaakunanpaq.
Ishkay trunka tawayuq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam hamay diriichuyuq, waynalikuyllap timpunta pruwichapaakunanpaqpis, pishishqa kapaakunanpaqpis, hamay timpuntraw kallpa traninta traskipaakunanpaqpis.
Ishkay trunka pichqayuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq allin kawsapaakunanpaq, kikinkunapaqpis, ayllunkunapaqpis allin kawsayta takyachinanpaq; puntakta mikuykunakta, hinakuqkunakta, wasichayta, karidaa hampikuqkaqpaq karidaaninta traskipaakunanpaq, ima munapaakushqan sirwichikuykunakta takyachipaakunanpaq. Diriichunpis kanmi mana ulyayniyuq, qishyaqpis, latapis, wiyuudupis, awkishpis kapaakul, mana munal wakchapakuqlulpis.
- Mama kaykaqpis, uchuk kaykaqpis diriichukunayuqmi allin taapashqa, yanapashqa kapaakunanpaq. Llapa chulipakuy, ishqakuq urukuna diriichuyuqmi kumunkaqpa iwal-lla prutihishqa kapaakunanpaq.
Ishkay trunka suqtayuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq yatrachishqa kapaakunanpaq. Manam qillayta mañanmanchu yatranakaq nunakuna liyiyta, qillqayta yatrapaakunankama. Tiqshiq yatranakaq uwiligaturiyum kanqa. Tukuy malkakunamasinchiktam pasachipaakunchikman tiknika ichaqa prufisiyunal yatranakaqta. Llapa nunakunam hatunkaska yatray wasiman yaykuyta munapaakul yatrashqankunapiqta qishpiylla yaykupaakunman.
- Nunakuna hatunyapaakunanpaqmi yatranakaq sumaq diriichunkunakta, qishpiy kayninkunakta rispiitapaakunanchikpaqmi. Kay yatranakaq limanqa, yatrachinqa hatun malkakunakaqpa lulayninkuna puntachakunanpaq, llapa pachatraw allin kawsakuykaq takyananpaq.
- Mama-taytakunakaqmi chulinkunap imaymana yatrananta aklapaakunqa.
Ishkay trunka qantrishniyuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam diriichuyuq kumunidaakaqpa lulanantraw qishpiylla kapaakunanpaq, diriichun kantak puntachaytraw kapaakunanpaqpis kay puntachaytraw mana yatrapaakushqanta yatrapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq tukuy mural ichapis matiriyal uywashqankunapiqta, imaymana lulapaakushqanpiqta sintiifikunapis, qillqashqa lulanakunapis, artistikakunapis prutihishqa kapaakunanqa.
Ishkay trunka pusaqniyuq artiikulu[edit]
Llapa nunakunam diriichuyuq hatun malka ichaqa kumun kamachiqkuykaqta tiqshipaakunanpaq, kay Hatun Kamachikuykaqtraw kamachishqa diriichunkunakta, qishpiy kayninkunakta malkakunamasinta kumplichipaakunanpaq, lulachipaakunanpaq.
Ishkay trunka isqunniyuq artiikulu[edit]
- Llapa nunakunam kumunidaakaqta yanapapaakunman, chaylaqmi ima munapaakushqantapis qatipapaakunqa.
- Llapa nunakuna lulayta, qishpiy kayninkunakta waynalikuyta munapaakul, kamachishqa shimikaq kamachishqallantam, nishqallantam lulapaakunman; huk nunakunap qishpiy kaynintapis, diriichunkunaktapis sumaq lisqipaakunman, rispiitapaakunman; dimukraatika kumunkaqtraw tukikawsaykaq, allin kamachikuykaq, tukip kaykaq mañashqankunakta lulapaakunanpaq.
- Kay diriichukunakaq, qishpiy kaykunakaq Nasiyuunis Uniidaspa munayninkunakta, kamachikuyninkunakta llapa nunakuna kasupaakunanpaqmi, mana kuntranta lulapaakunanpaqmi.
Kimsa trunka artiikulu[edit]
Kay Hatun Kamachikuykaq manam ni Istaadukunakaqta ni wakin nunakunakaqtapis diriichukta qunchu tukuy lulanankunakta qallaliqpaakunanpaq ni hatunyaachipaakunanpaq ichaqa kay Hatun Kamachikuykaqtraw diriichukunakta, qishpiy kaykunakta ama nipaakunanpaq.
Hawa tinkikuna[edit]
- http://qu.wikipedia.org/wiki/Pachantin_llaqtakunapi_runap_allin_kananpaq_hatun_kamachikuy (Qhichwa Wikipidiyapi qillqa)


text:
Qaqa paluma
Qaqa paluma (Columba livia) nisqaqa huk urpim, Iwrupapi, Asyapi, Aphrikapipas kawsaq. Awya Yalapi musuq rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Columba livia». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 31 de enero de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qaqa paluma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qaqa paluma


text:
Kumunismu nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, lliw runakuna kaqlla kachkaptin, kaqlla hayñiyuq, kaqlla kapuqniyuq. Chay kumunismu wakita ruranapaqqa llamk'aqkunas susyalismu nisqapi mama llaqtapi kamachinman.
Kumunista yachaypi, tukuy runakuna kaqlla hayñiyuqmi kanman, tukuykunap llam'kananmi kanman, manataqmi hatun pusaq runachu kanman. Karl Marxpa yuyaypiqa tukuy kapitalista mamallaqtakunapi llamk'aq runakuna hatun pachakutiytas ruranqa, chay qhipa, huk hatun susyalista mamallaqtas kanqa. Kay hinallas tukuy runakuna kaqlla qullqiyuqsi, kaqlla hayñiyuqsi kanqaman, Kumunismutas ruranqaman.
Wiñay kawsaypiqa achka susyalista nikuq mamallaqtakunam karqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (1922 watamanta 1991 watakama), Yuguslawya (1945 watamanta 1991 watakama), Kuba, Chinchay Kuriya, Runallaqta Republika China. Achka wiñay kawsay yachaqkuna nin, chay mamallaqtakunapi manam allin runa hayñi kanchu, aswantaq achka llakikunam. Achka susyalista nisqa mamallaqtakunaqa musuqmanta kapitalistam tukurqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 1991 watapim, Aliman Dimukratiku Republika 1990 watapim.
Achka kapitalista mamallaqtakunapi kumunista partidukunam tiyan, ahinataq Piruwpi Piruwanu Kumunista Partidukuna, Ikwadurpi Ikwadurpak Kumunista Partidu, Ikwadurpak Marxista-leninista Kumunista Partidu.


text:
Servindi, 21 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 21 de marzo, 2010 (archivo mp3, 8 minutos, 38 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Pelota puqllaymanta.- Chay teqsemuyuntimpi pelota hayt’ayqa allinmi cheqnenakukunatan tatichin, runapura, llaqtapura mana allin qhawayunakuykunatan tatichin,nispan nimun Navi Pillay Derechos Humanos nisqamanta kamachisqa Naciones Unidasmanta.
Chay puqllayunaqa thiqranmansi cheqnenakuyta, pelota hayt’ay kaqmi aswanta runata ujuñun kikinpi hinallataq televisión khawaqkunatapas, nimun ima.
Rimaykunamanta.- Iskaypachaq tawachunka pusaqniyoq simipi rimaykunas kay abya yala suyukunapi chinkaripushan, chaytan willakamunku haqhay Oficina del Alto Comisionado Derechos Humanos nisqamanta.
Chay tukuy suyukuna qhawariq wayqekunan mañakamushanku, ruwaychis tukuy imakunatapas mana chay rimay simikuna chinkananpaq nispa.
Tukuy suyukunamanta.- China suyumantan nimunku haqhay Estados Unidos suyupiqa sinchi mana allinmi runakunapura kausayqa nispa, qayna 2009 watapin runa chiqninakuy sinchita qonirin.
Chay Estados Unidos suyupi Derechos Humanos nisqamanta qelqanchariyqa qhawarichikamun Beujin llaqatpi Concejo de Estado nisqamanta China suyupi, qayna chunka iskainiyoq marzo killata.
ONU nisqamanta.- Cheqnenakuy chinkachinapaq Comité para la eliminación de la Discriminación (CEDR) nisqan aypachimun Argentina, Guatemala hinallataq Panamá suyupaqwan qhawariykunata mañakuykunata.
Chay qhawariykunaq huqninmi nin, manan huq reglamqnto nisqataraqchu suyananku, tapukuyta wakichinanakupaqqa nispa.
Argentina suyutataq nimun chay ñaupamanta llaqtayoq ayllukunapi runakunaq hallpankuq paikunaqpuni kasqanta kasukuy kachun, ama qaterparisqa rikukuchunkuchu nispa.
Transgenicos nisqamanta.- Kay abril killatan aqllarillankutaq imaymana sayariykunapaq chay laboratoriopi watiqmanta kamarisqa mikhuykunata ama chaskisunchu nispa, aparikunqas imaymana puririykuna, juñunayukunqakutaq Madrid llaqtapi chunka qanchisniyoq abril killata.
México suyumanta.- Qayna iskaychunka huqniyoq eneropi, wiqch’umuranku pachaq iskaychunka taytamamakunata llapan wawakunantinta, Rancheria Corozal ayllupi Montes Azules Chiapas cheqaspi, qhepaqkunan manchasqa kashanku, imaraikuchus Marina Nacional soldadukuna patankuta phalapamushanku ayllunkuta qhawamuspa.
Tuky suyukunamanata.- Kinsa phunchay patamanta chay Coordinadora de Organizaciones Indígenas (CAOI) nisqa wayqekuna tukuyapunku juñunakuyninkuta, paykunan llanqharinqaku, pachamamamanta sayapakuspa, ninallataq ñaupa llaqtayuq runakunamantawan, Estados Plurinacionales nisqata kamarinankupaq allin kausaypi.
Colombia suyumanta.- Qayna chunka soqtayoq marzo killatan droga nisqa mashkaq guardiakuna venenota hachiyamunku iskay samay hunayta, Joaquincito sutiyoq ayllupi Esperara Siapidaara cheqaspin mikhuy huertakuanta chaqoyamunku.
Naya nisqapi juñunarikuq hinallataq Manglar qochañakuna qhawariq wayqekunan nimuku chay qochañakuna waqllichiyqa runa wañuchiywanmi ninakun, chay unukunawanmi kausaku kikinpi tiyaq runakuna.
Ecuador suyumanta.- Qayna chunka pusaqniyoq marzo killatan aparikuran “Primera Asamblea Plurinacional del Cambio Climático y Derechos de la Madre Tierra” nisqa, chaypin qhawarikun imainatachus aparikunqa haqhay Cumbre Mundial del Cambio Climático nisqa Cochabamba llaqta Bolivia suyupi, kay chunka isqonniyoqmanta iskaychunka p’unchay abril killata.
Nina waraq’aymanta rimanakuy.- Derecho Ambiente y Recursos Naturales (DAR) nisqamanta humalliq Cesar Gamboa Balbín waiqen nimun Barsil suyuwan kay Perú suyuq rimanakusqankuqa manan allinninkupachu nispa.
Chay nina waraq’ay elecricidad nisqaqa manan yachakunchu hunt’asqachus Perú suyullpaq, utaqchus Brasil suyuman aparinkaku chayta, chayna kaspaqa sasachaykunan kanman nimun hima.
Bolivia suyumanta.- Kay chunka qanchisniyoqmanta iskaychunka p’unchay marzo killatan chunka suyukunamanta sayaqkuna tuparichinku rimanakuyta haqhay Foro Permanente Sobre las Cuestiones Indígenas de las Naciones Unidas nisqapaq.
Chay juñukuymi apakunqa chunka isqonniyoqmanta kinsachunka p’unchay abril killata, rimakunqataqmi ñaupaqman puririy tukuy kausayninchiswan riqch’ayninchiswan ima.
Perú suyumanta willakuykuna
Millay llallinakuy.- Chay Convención Nacional del Agro Peruano (CONVEAGRO) nisqa wayqekunan mañarikamunku gobiernota kaqta kutichichun arancel nisqa paganakunata, llaqtanchispi mikhuykunata kallpachanapaq, waq suyukunamanta haykumuq mIkhuykunamanta.
Perú suyuqa mana allintan apariran chay Telece nisqa chhalanakuypaq rimanakuytaqa, mana ima q’emeyniyoq, nitaqmi kanchu ima rimanakuypis, llaqtanchispi llanq’ariq waiqekunata yanapanapaq.
Chay CONVEAGRO wayqekunan Chaqrakunamanta qhawariq Ministerio de Agricultura nisqata mañakamunlantaq kamarimuchun huq Seguro Agrario Catastrofico nisqata, manan chay Seguro qoq empresakuna allintachu ruwashanku nispa.
Qosqo llaqtapin kunankama, maskayushallanku imainatas haywarinqaku yanapakuyta tawapachaq soleswan, rikushanku haqaynaniraqta llaqtantinta unuq araripusqanta chaypas.
Aylluq kutichiynin.- Mario Palacios Panes mineriaq sasachasqan ayllukuna CONACAMI nisqa humalliqmi manan allinchu chay Ricardo Briceño CONFIEP empresakuna masachaqmanta rimamusqanqa nispa.
Chay Briceño sutiyoq runan rimarparimun Organización Internacional del Trabajo nisqamanta kamachiykunata mana kasuspa, chaypin nimukamuran qollochun mineral hasp’iqkuna petroleomaskaqkuna sichus manaraq ayllukunata tapukuyta chaninchakunchu nispa.
Chay CONFIEP nisqapi juñurisqa runakunaqa kikillantataqmi ruwaranku, Fujimoripiwan Montesinospiwan munasqankuta Estado democràtico nisqata pampachaspanku, unkhunkuta qollqewan huntarinanku raiku nispan yuyarichimun Palacios Panes.
Majes Siguas II nisqamanta.- Espinar cheqaspi Qosqo llaqtapin apariranku huq sayariyta manan chay Proyecto Majes Siguas nisqata munaykuchu, mana unuyuqtan wiqch’uwasunman nispa.
Espinar llaqtamanta sayaq concejero Apolinar Laguna Mollon willakamun manan aypanchu Espinar llaqtapaq unu, sichus chay Majespaq apakapunqaku unuta chayqa, llaqtantinmi mana unuyuq qepapunqa nispa.
Declaracion qelqancaymanta.- Ñaupa llaqtakunaq derechunkunamanta Declaracion de las Naciones Unidas nisqa qelakunaqa qhawarichimun, chay derechunaqa kasunapaqmi hinallataq manucharinapaq, nispan tukuyapuran Servindimanta hinallataq Oxfammanta apariq foro nisqa rimanakuypi, qayna chunka pusaqniyoq p’unchay marzo killata.
Chay rimanakuymi ashqha llaqtakunapi aparikuran Ucayali, Amazonas, Junin,Qosqo, Puno hinallataq Lima llaqtapi, chaypin riqsichikuran imainatachus chay Declaracion qelqanchay Naciones Unidas nisqapi kamarikamuran qayna chunka kinsayoq setiembre killata iskaywaranqa qanchisniyoq watapi.


text:
RUQ'ALAJIRISAXIK CHI RUWÄCH RONOJEL RUWACH'ULEW RI RUCH'OJIB'AL RUK'ASLEN JUN WINÄQ
[Preamble]
Xa roma k'a ri kolotajïk, ruq'atik ri tzij, chuqa' ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x chi ruwäch re ruwach'ulew, uxlaynäq k'a pa ruwi' ri nimaläj ruq'ij ruk'aslen ri winäq, chuqa' xa roma k'a ri mansachel man ewäl ruch'ojib'al kik'aslen konojel ri ach'alal ri'ïl chi ruwäch re ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri man etaman ta chuqa' ri man ya'on ta ruq'ij ruch'ojib'al rul'aslen jun winäq yeb'an k'ïy itzel taq b'anob'äl, nimaläj taq ch'a'oj pa ruk'u'x kik'aslen ri winaqi'; chuqa' xq'alajirisäx chi ri nimaläj rurayb'äl ri winäq ja ri xtirïl ta apo jun utziläj k'aslen ri man jun ta chïk xinb'iri'ïl, man jun ta chïk wayjal, meb'a'il, xa xtikïl ta apo jun k'aslen ri akuchi' man jun oyowal, man jun ch'a'oj rejqalen rub'ixik jun na'oj chuqa' man jun ta ch'a'oj rejqalen runimaxik ri jalajöj kuqub'ab'äl taq k'u'x;
Xa roma k'a chi yalan nimaläj rejqalen ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq k'atzinel ruto'ik rik'in taqanel q'atb'äl tzij, richin k'a chi ri winäq manäq ta xtub'än rajäl ruk'exel roma ri tijoj poqonal chuqa' ri itzel taq b'anob'äl nuk'ül pa ruk'aslen;
Xa roma k'a yalan nimaläj rejqalen rusamajixik jun utziläj ajowab'äl chi kikojöl ri juley chïk taq ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri Nima taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' kikamlun rub'ixik kitzij chi rupan jun Taqanel Wuj ri kikuqub'ab'äl k'u'x pa ruwi' ri nimaläj taq ruch'ojib'al ruk'aslen ri winäq, ri nimaläj ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri winäq, chuqa' chi xa junan ruq'ij ruch'ojib'al ruk'aslen ri achin rik'in ri ixöq, chuqa' xkipab'a' ki' chunimirisaxik ri kik'ojlen chuqa' ri rutzil kiwäch ri winaqi' pa rub'eyal jun qitzij kolotajïk;
Xa roma k'a ri ruwa taq Rach'ulew Kachb'il ki' chuqa' ri Nima Moloj Ri'ïl kichin ri Ruwach'ulew Kitzob'ajin ki', xkipab'a' ki' chi ruchajixik ri qitzij ajowab'äl chuqa' ri qitzij ruch'ojib'al, ri qitzij rukolotajik kik'aslemal ri winaqi' chi ruwäch ri rach'ulew;
Xa roma k'a ri xa jun ta runojib'al ruk'ojlemal re ch'ojib'äl re' rik'in ri kolotajïk ja ta ri' ri xtiya' ruq'ij richin ri qitzij rusamajixik re jun utziläj samaj re';
Ri Nimaläj Moloj Ri'ïl nuya' rutzijol re Ruq'alajirisaxik chi Ruwäch Ronojel Ruwach'ulew re Ruch'ojib'al Ruk'aslen ri Winäq chi xa jun ta ri kinojib'al xtikib'än ri tinamït je' chuqa' ri ruwa taq Ruwach'ulew richin chi man xa xe ta ri winäq pa ruyonil chuqa' ri moloj taq ri'ïl, xtoqa ta pa kik'u'x jantape' ri ruya'ik rutzijol rik'in ri utziläj b'anob'äl chuqa' rik'in ri tijonïk, rik'in ri rusamajixik re ch'ojib'äl re' chuqa' ri kolotajïk, xa xtikichajij ta k'a ri rusamajixik re samaj re', xa eqal eqal ta k'a xtik'ïy ri ruya'ik ruq'ij pa taq ruwach'ulew man xa xe ta ri pa taq kitinamit ri ruwa taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' chuqa' xa xtisamajïx ta ri pa taq ruwach'ulew e k'o pa taq kicholajen.
Mokaj jun (1)
Konojel ri winaqi' kan kalaxib'en pe ri kolotajïk, ri junan kiq'ij, ri junan kejqalen, junan kich'ojib'al pa kik'aslen, xa achi'el k'a ri kik'ojlen, ri kinojib'al kichajin xa tik'amun k'a chi nimaläj konojel xtikajo' ki'.
Mokaj ka'i' (2)
Konojel ri winaqi' kichajin ronojel ri ch'ojinïk chuqa' ri kolotajïk e tz'ib'an chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re', stape' jun wi rutzub'al ri winäq, jun wi ruch'ab'äl, jun wi runimab'al k'u'x, jun wi runojib'al chi achin chi ixöq xa b'a chike jun chïk ruk'ojlen ralaxik, wi ta b'eyom, wi ta meb'a' xa junan kich'ojib'al.
Man xa xe ta k'a re', chuqa' man jun wi ta xtitz'et jun winäq xa roma ta rub'anikil jun ruwach'ulew, xa roma ta rub'eyal ruq'atb'al tzij ri ruwach'ulew chi näj chi naqaj chuqa' ri ruwach'ulew akuchi' k'o wi jun winäq, chuqa' man xa xe ta k'a chupan jun ruwach'ulew ri nusamajij ri' pa ruyonil chuqa' ri ruwach'ulew ri k'o pa kicholajen juley chïk, ri man pa ruyonil nisamäj chuqa' ri jun chïk ruwach'ulew niq'aton tzij pa ruwi'.
Mokaj oxi' (3)
Man jun winäq xtiq'at ta chi ruwäch ri ruk'aslen, kan ralaxib'en pe ri kolotajïk chuqa' rujikirisanik ri ruk'aslen.
Mokaj kaji' (4)
Man jun winäq ri xtichuq'ab'äx ta pa samaj chuqa' xtichuq'ab'äx ta chöj chi rilixik jun winäq; ri ruchuq'ab'an samaj chuqa' ri k'ayin taq winaqi' xa b'a chike na rub'anikil ch'a'oj rejqalen.
Mokaj wo'o' (5)
Man jun winäq ri xtiya' ta pa tijoj poqonal, pa ch'aykïl chuqa' ri chöj ta xtiq'at tzij pa ruwi' chuqa' chöj ta xtuk'ül itzel ta b'anob'äl ri man ruk'amun ta nib'an chi re jun winäq.
Mokaj waqi' (6)
Ronojel winäq ütz nuch'ojij xa b'a kuchi' chi ruwäch ri rach'ulew ruq'ij ri ruk'ojlen pa rucholajen ri q'atb'äl tzij.
Mokaj wuqu' (7)
Konojel ri winaqi' xa junan kiq'ij chi ruwäch ri q'atb'äl tzij chuqa' xa junan kitz'etik kito'ik nub'än ri taqanel q'atb'äl tzij. Konojel xa junan kichajixik nib'an chi ruwäch ronojel ri etzelanïk nuq'äj rutzij re Q'alajirisab'äl Wuj re' chuqa' nuto' rik'in ronojel toq'onïk pa ruwi' ri etzelan taq k'u'x.
Mokaj waqxaqi' (8)
Ronojel winäq k'o chi ruchajin jun utziläj tob'äl chi ruwäch ri q'atb'äl taq tzij pa jun ruwach'ulew, xa ruk'amun chi tito' chi ruwäch ri itzel taq b'anob'äl nuq'äj rutzij ri k'atzinel taq rutob'al ri winäq, ruchajin ri nimaläj taqanel wuj chuqa' ri ruchajin ri taqanel q'atb'äl tzij.
Mokaj b'eleje' (9)
Man jun winäq ri chöj ta xtichap, xtitz'apäx ri man jun ta rumak chuqa' ri chöj ta xtoqotäx el pa ruruwach'ulew.
Mokaj lajuj (10)
Konojel ri winaqi' k'o chi xa junan rejqalen kiq'ij, richin ye'ak'axäx pa saqil chuqa' rik'in jun utziläj q'atb'äl tzij ri man jun ütz itzel nub'än nisamäj, richin ütz ruq'atik tzij nib'an chi re ri runch'ojib'al chuqa' ri k'o chi nub'än pa ruk'aslen jun winäq, chuqa' pa ruwi' xa b'a chike sujunïk nib'an chi rij jun winäq chi ruwäch ri q'atb'äl tzij.
Mokaj julajuj (11)
- Ronojel winäq ri rejqalen jun mak ütz nuch'ojij chi man jun rumak ta, wi manäq q'alajnäq ta wi kan ja rija' wi ri ajmak, pa ruq'a' raqän taqanel q'atb'äl tzij chuqa ri ruchojmilal nib'an pa rusaqil chi kiwäch ri winaqi' chuqa' ri akuchi' q'alajirisan ronojel rutob'al ri winäq.
- Man jun winäq ri xtiq'at ta tzij pa ruwi' chuqa' xtewäx ta ir rumak xu taq xkulwachitäj ri b'anob'äl man rejqalen ta mak chi ruwäch ri ruwach'ulew chuqa' chi ruwäch ri juk'an ya' ruwach'ulew. Chuqa' man jun winäq ri xtirejqalej ta chïk jun nimaläj ch'a'oj ri xtik'o ta chi ruwäch ri nikiq'ät ri ajq'atöy tzij chupan ri ramaj pa ruwi' ri mak.
Mokaj kab'lajuj (12)
Man jun winäq ri xab'i janpe' xtuju' ta ri' pa ruk'aslen jun chïk winäq, kik'in ri ralk'wa'l, chi rachoch chuqa' pa rutaqkil taq wuj je', chuqa' xtub'än ta itzel taq na'oj chi rij jun winäq, chuqa' chi rij ri ruq'ij ri winäq. Ronojel winäq ruchajin rutob'al ri taqen q'atb'äl tzij wuj ri nich'o'n chi rij ri b'anob'äl chuqa' ri rusujuxik xb'an jun winäq.
Mokaj oxlajuj (13)
- Ronojel winäq xab'a kuchi' xtirajo' xtib'e wi man jun rejqalen chuqa' xab'a kuchi' na xtirajo' xtub'än wi ri rachoch chwäch jun ruwach'ulew, man jun rejqalen.
- Ronojel winäq ütz nel el xab'a chike ruwach'ulew, chuqa' chupan ri ruwach'ulew rija' man jun rejqalen; chuqa' man jun rejqalen wi nirajo' chïk nitzolin el pa ruwach'ulew.
Mokaj kajlajuj (14)
- Wi jun winäq oqotan rij, ütz nuch'ojij ruk'ojlen juk'an chïk ruwach'ulew, ütz nuk'owasaj ri ruk'aslen chi ri', xab'a chike ruwach'ulew.
- Re jun ch'ojikil tzij re' man jun ruq'ij chwäch ri q'atb'äl tzij taq jun mak, jun b'anob'äl , jun ch'a'oj kan petenäq wi pa ruwi' jun qitzij mak chuqa' wi nuq'ät rutzij rupixa' ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj wolajuj (15)
- Man jun winäq ri manäq ta ütz nirichinaj jun ramaq'il.
- Man jun winäq ri chöj ta xtimaj ramaq'il chuqa' xtiq'at ta chi ruwäch ri amaq'il nirajo' jun winäq.
Mokaj waqlajuj (16)
- Taq nik'ajolïr jun ala', taq niq'opojïr jun xtän man jun achike xtiq'aton kichin richin yek'ule'; man ja ta ri rutzub'al, ri ramaq'il ri runimab'äl k'u'x xtiq'aton kichin richin ri k'ulb'ïk, richin nitikirba'a el jun ach'alal ri'ïl, chuqa' xa junan kich'ojinik chi kijuunal rik'in ri k'ulb'ïk, chupan ri kik'aslen taq e k'ulan chuqa' wi xtikijäch ki'.
- Tikirel nib'an jun k'ulb'ïk wi kan qitzij rurayb'äl jun xtän chuqa' rurayb'äl jun ala' nik'ule'.
- Ri ach'alal ri'ïl ja ri' ri rukowil ruk'aslen jun tzob'aj winäq, jun tinamït; re ach'alal re' k'o chi nito' nichajïx koma ri winaqi' chuqa' roma ri Ruwach'ulew.
Mokaj wuqlajuj (17)
- Konjel ri winaqi' tikirel nik'oje' kib'euomäl pa taq kiyonil chuqa' taq kitzob'ajin ki'.
- Man jun winäq ri kan chöj ta xtimaj ri rub'eyomäl chi re.
Mokaj waqxaqlajuj (18)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri runojib'al, ri naläx pa ruk'u'x chuqa' ri runimab'al k'u'x; re ch'ojikil re' ruchajin chuqa' chi man jun achike rejqalen wi ri winäq nirajo' nujäl re runimab'al k'u'x ajun pa ruyonil chuqa' pa taq tzob'aj, wi ta pa saqil wi ta pan ewel, rik'in jun utziläj tijonïk, rik'in mejlen xukulen ri nimab'äl k'u'x chuqa' ri rusamajixik.
Mokaj b'elejlajuj (19)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri nuq'alajirisaj rub'ixik jun na'oj chuqa' ri achike nirajo' nub'ij; re ch'ojikïl re' ruchajin chuqa' ri manäq ütz ta xtinaq jun winäq xa roma ta ri nuq'alajirisaj, ri nuya' rutzijol, chi näj chi naqaj chupan xa b'a chike rub'anikil ruq'alajirisaxik ri na'oj.
Mokaj juk'al (20)
- Konojel winaqi' tikirel nikimöl ki' chuqa' ütz nikitzob'ajij ki' pa rutzil.
- Man jun winäq ri chöj ta nichuq'ab'äx roken pan jun moloj ri'ïl.
Mokaj jun rukak'al (21)
- Ronojel winäq ütz nirachb'ilaj, ütz nisamäj rik'in ri tata'aj pa jun ruwach'ulew, wi man nitikïr ta rija' ütz chuqa' nutäq el jun pa ruk'exel.
- Konojel winaqi' xa junan kiq'ij richin ütz nikik'än jun samaj chi ruwäch ri kiruwach'ulew.
- Ri kirayb'äl ri winaqi' chupan jun ruwach'ulew, ja ri' ri ruchuq'ayb'äl ruchuq'a' runojib'al ri tinamït; re rayb'äl re' niq'alajin chi kiwäch ri winaqi' taq kan ja rije' ri yek'aqon kiwäch jutaqil ri kitata'al ri ruwa taq ruwach'ulew rik'in jun utziläj rub'eyal ri cha'onïk xtib'an rik'in ri pan ewel juch'un wuj.
Mokaj ka'i' rukak'al (22)
Jun winäq ri k'o pa ruq'a' raqän jun tinamït, re winäq re' k'o chi nuk'ül jikïl rutob'al pa ruwi' kiq'ajarik ri winaqi' chuqa' rik'in rutob'al ri aj juk'an ya' ruwach'ulew rik'in rucholajen ruchuq'a' ri jujun Ruwach'ulew, chuyakik chuk'iyik ri utziläj kik'aslen ri winaqi' chuqa' ri kinojib'al kib'anikil, ri man sachel ruq'ij ri winäq chuqa' ri ruk'iyik ruwinaqul jun winäq.
Mokaj oxi' rukak'al (23)
- Konojel winaqi' tikirel nikïl jun kisamaj; chuqa' man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri samaj nirajo' nub'än, chuqa' man jun ütz itzel kitz'etik kitojik nib'an ri winaqi', k'atzinel chuqa' ruto'ik ri winäq rik'in ruya'ik rusamaj.
- Konojel ri winaqi' xa tik'amun junan kitojik nib'an taq junan ruwäch samaj nikib'än; man jun itzel nitz'et nib'an.
- Ronojel winäq samajel k'o chi niya' chi re ri qitzij rajäl ri rusamaj; ri rajäl niya' k'atzinel chi nub'än ronojel ri niraj nuk'utuj ri ruk'aslen rija' chuqa' ri ralk'wa'l; richin nuk'wa'j jun k'aslen ri ruk'amun nuchajij jun winäq; wi man xtub'än xa tik'amun nito'öx koma ri ch'aqa chïk moloj taq ri'ïl ri yeto'on ri winaqi'.
- Konojel ri winaqi' xa ruk'amun nikitzob'ajij ki' richin ruto'ik ruk'ojlen ri winäq pa rusamaj.
Mokaj kaji' rukak'al (24)
Konojel winaqi' k'o chi niya' kuxlanib'al, ja na ri winäq ninojin achike nirajo' nub'än ri pa ruxlanib'al, chuqa' k'atzinel chi ri winäq xa etatel ri q'ij nisamäj chuqa' k'o chi nitoj jataqil ri nima kuxlanib'al niya' che jun juna' samaj.
Mokaj wo'o' rukak'al (25)
- Konojel winaqi' k'o chi nikïl jun utziläj k'aslen chuqa' ke ri' ri kalk'wa'l nikïl ta jun ruxnaqil kiwäch chuqa' ri niraj nuk'utuj ri kik'aslen, ri kan yalan k'atzinel ja ri kiway, ri kitzyaq, ri kachoch, ri kaq'omaxik chuqa' ri ch'aqa chïk k'atzinel pa kik'aslen; chuqa' k'atzinel chi niya' kitob'al taq man jun samaj ta, taq k'o yab'il, taq nikanäj küt jun winäq, taq nimalkanäj kan, tan nirijïx chuqa' ch'aqa juley chïk ri man nirïl ta chïk ri nirajowaj pa ruk'aslen re tob'äl niya' taq man rik'in ta rurayb'äl ri winäq k'o nuk'ulwachij.
- Ri alanïk chuqa' ri k'ajol ala' k'atzinel chi ütz kichajixik, ütz kik'waxik yeb'an. Konojel ri ak'wala' ye'aläx kik'in k'ulanïk taq winäq chuqa' ri ye'aläx xa xe rik'in kite' xa k'o chi konojel junan kitz'etik, junan kito'ik nikik'ül rik'in ri q'atb'äl tzij.
Mokaj waqi' rukak'al (26)
- Konojel ri winäq k'atzinel chi nikik'ül ri tijonïk. Re tijonïk re' ja re' ri sipan tijonïk nuya' ri q'atb'äl tzij pa ruwi' ri nab'ey taq wuqu' juna' tijonïk chuqa' ri oxi' chïk juna'. Re tijonïk che re nab'ey taq juna' k'o chi nikik'ül konojel ri winaqi'. Ri tijonïk richin jun samaj chuqa' ri ik'ownäq chïk b'a' ruq'ij xa ruk'amun chi tutaluj ri' chi kiwäch ri winaqi'; ri oken chupan ri nima'q taq tijonïk xa junan rub'anikil ri niya' chi ke konojel pa ruwi' ri rejqalen retamab'al ri winäq.
- Ri tijonïk niya', k'atzinel chi nub'än jun utziläj samaj pa ruwi' ronojel ri niraj nuk'utuj ruk'aslen ri winäq chuqa' richin ri k'atzinel taq kolotajïk rejqalen ri k'aslen; xa xtuto' ta k'a ri joyowab'äl wäch, ri koch'onïk chuqa' ri ajowab'äl chi kikojöl ri ruwa taq ruwach'ulew, chuqa' xtuto' ta k'a kik'ojlen konojel ri winaqi' ri kan chupan wi ri ruwach'ulew ri' e alaxnäq wi, chuqa' aj nimab'äl k'u'x, chuqa' xa xtunimirisaj ta k'a ruk'ojlen ronojel ri samaj xtikib'än ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew richin man sachel ruk'aslen ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x.
- Pa kiq'a' ri tete'ej tata'aj k'o wi rucha'ik ri tijonïk nikajo' nikiya' chi ke ri kalk'wa'l.
Mokaj wuqu' rukak'al (27)
- Konojel ri winaqi' tikirel nikib'än xa b'a chike samaj pa ruwi' ruk'ojlen ri kitinamit, chuqa' xa tikirel nikïl ri rutzil ri nima'q taq etamab'äl ruchajin ri kik'ojlen chuqa' tikirel chi yesamäj pa ruwi' ruk'iyilen ri nima'q taq etamab'äl chuqa' ri rutzil nikïl apo rik'in.
- Konojel winaqi1 tikirel chi keto'on pa ruwi' ri utziläj taq na'oj, ri utziläj taq wachinel ri ütz nikichinaj xa roma ri nimaläj taq samaj, ri utziläj k'ochinel taq samaj, ri utziläj taq wuj rutz'ib'an jun winäq.
Mokaj waqxaqi' rukak'al (28)
Ronojel winäq tikirel nuch'ojij rucholajen jun utziläj rub'eyal ruk'aslen chi ruwäch ch'aqa chïk ruwach'ulew ri akuchi' ri ch'ojikïl chuqa ri kolotajïk nuya' rutzijol re jun Ch'ojib'äl Wuj re', xa xtib'an ta k'a ronojel ri ronojel ri nuq'alajirisaj.
Mokaj b'eleje' rukak'al (29)
- Ronojel winäq k'o chi nito'on rik'in ri retamab'al, ri ruchuq'a' chi re ri rutinamit, roma kan xa xe chi ri' man jun achike xtiq'aton ronojel ri xtub'än pa ruk'aslenri winäq.
- Pa rucholajen ronjel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' rik'in rukusaxik ronojel niqa chi ruwäch ri nub'än, ronojel winäq xa xtunimaj k'a ri ütz tib'an, ri man ütz ta tib'an q'alajnäq chupan ri taqanel wuj, xa roma tik'oje' pa ruk'uxlal ri ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri kik'aslen ri ch'aqa chïk winaqi', chuqa' k'atzinel chi tib'an ronojel ruch'uch'ujil ri k'aslen, rucholajen ri kib'anob'al ri winaqi' chuqa' xa richin ütz ruk'waxik rub'eyal kik'aslen ri winaqi' akuchi' xa junan kiq'ij konojel.
- Ronojel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' ri ronojel niqa chi ruwäch nub'än, man jun b'ey k'a ütz ta xtub'än ri nirajo' taq xa nuq'äj ri nirajowaj chuqa' ri tz'ib'atel pa kib'eyal ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj lajuj rukak'al (30)
Man jun chi ke ronojel ri q'alajirisanïk e k'o chupan re jun Q'alajirisab'äl Wuj xtz'ib'äx, xa xtiq'ax ta pa kijolon chi xa nuya' ta q'ij chi re ruch'ojib'al jun ruwach.ulew, jun tzob'aj winaqi', jun winäq pa ruyonil, richin ta chi xa xtutikirb'a' xa b'a chike samaj chuqa' xtub'än xa b'a chike jun b'anob'äl ri nujäl ruq'ajarik ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq chuqa', ri nujäl ruq'ajarïk ri niqa chi ruwäch jun winäq nub'än, ya'on rutzijol chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re'.


text:
Toronto
Toronto (huron simipi: toran-ten "lugar de encuentro") nisqaqa Kanada mama llaqtap hatun llaqtanmi. Ontario pruwinsya hatun llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin pawqar waray killapi 1834 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Toronto.
- Toronto Uficial Web
- Toronto's Economic Profile
- Statistics Canada.


text:
Chawchuri rikuri
Chawchuri rikuri icha Rasismu nisqaqa rasista nisqap runakunap yuyayniyninmi, huk "rasa" (raza) nisqaman kapuq runakunaqa wakin "rasa" kunaman kapuq runakunamanta awsan allinmi, aswan yuyayniyuq kaq, aswan allinta yuyaychakuq, aswan qhali, nispa.
Huk chawchuyuq runakunaman manam llamk'aytachu qun, aswan pisi qullqita imatapas rantispa qun, manam yanapanchu.
Chawchuri rikuriq runaqa nin, huk chawchuyuq runakuna manam pay hina allinchu, nispa. Hinaspaqa rasistakuna nin, indio runakuna, negro runakuna mana blanco hina allinchu, aswantaq q'anra, upa, nispa allquchaspa.
Chawchuri rikuriqa huk mama llaqtakunap kawpaynimi, ahinataqmi karqan Iwrupa mama llaqtakunap kawpaynin kulunyankunapi, isklawniyuq asindayuqpas Awya Yala republikakunapi 19 kaq pachakwatapi, Alimanyapi Adolf Hitler kaptin, 1994 watakama Urin Afrikapi Apartheid nisqa kawpayninpas. Chay hina kawpaspaqa huk rasa nisqayuq runakunaman wakin rasayuq runakunamanta aswan hayñikunatam qun.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chawchuri rikuri.


text:
Chuntu
- Suntu (Coleoptera) nisqakunamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chuntu, Mintu icha Wamp'ar (kastilla simipi: pirámide) nisqaqa huk pachankam, kimsak'uchu hina uyakunayuq, tiksi uyantaq k'imsak'uchum icha manam kimak'uchuchu. Chay kimsak'uchu hina, mana tiksi kaq uyankunaqa huk ñawch'in nisqa iñupim tinkunakun. Tiksi uyanqa achka k'uchum. Chay tiksiqa allinlla, huklla suni kaq manyayuq kaptinqa, allinlla chuntu ninchik.
Kimsak'uchulla chuntutaqa tawantin kimsak'uchu (tetrahedron) ninchikmi.
P'ulin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chuntup p'ulinnintaqa kay hinam yupahap'inchik: ; A = tiksip hallka k'iti k'ancharnin, h = ñawch'inpa hanaq kaynin tiksimanta.
Hallka k'iti k'anchar[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allinlla chuntup hallka k'iti k'ancharninta kay hinam yupahap'inchik:
Layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- phichqa uyayuq wamp'ar (pirámide pentagonal)
- sayt'u wamp'ar (pirámide rectangular)


text:
Yoga
Yoga nisqaqa (Sanskrit simipi योग yoga "t'inkinakuy, huñunakuy", yuga "yugu" nisqamanta) Indyamanta hamuq yachay wayllukuymi, Hinduwismup darshana nisqa suqtantin yachachiyninpa huk yachachiyninmi. Yogapiqa yuyaypaq kurkupaqpas yachayruraykunatam llamk'anku (Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Kriya, Miditasyun, Asitismu), kurkuta nunatapas qutuchanapaq, sunqu hunt'a yuyanapaq.
Patanjali sutiyuq runas Bhagavad Gita (Yoga Sutra) nisqa qillqasqanpi yogap yachay wayllukuyninmanta willaykun. Upanishad nisqa qillqakunapipas Yogamanta qillqasqas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurkupi kuskarichimuna (चक्र, chakra)


text:
Shenyang
Shenyang ( chun simipi: 沈阳, machu chun simipi: 瀋陽, phinyimpi: Shěnyáng), Chunwa llaqtap, Liaoning pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shenyang.
- Shenyang (inlish simipi)


text:
Aristotelis
Aristotelis (grigu simipi: Apισtotέλnς) (384 Kristup ñawpan watapis paqarisqa Stagira llaqtapi; 322 Kristup ñawpan watapis wañusqa Khalkis llaqtapi, Ewiya wat'api) huk grigu yachay wayllukuqsi runa karqan, Platonpa yachakuqninsi.
342 watamanta 336 watakama Aristotelisqa Hatun Aleksandrostas yachachirqan.
335 watapis Athina llaqtapi Likiyon nisqa yachay sunturtas kamarqan. Praktiku nisqa yachaykunamanta anchatas yuyaychakurqan. Theoritiku, praktiku, politiku chay kimsantin yachaymi nispa nirqan.
"Kawpaymanta" (Πoλιtιkά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam nin:
- Monarkhiya
- Aristokratiya
- Dimokratiya
- Okhlokratiya
- Oligarkhiya
- Tiraniya
Aristotelisqa kawsay yachaypapas kamaqninsi karqan. "Uywakunamanta willaykuna" (Πepὶ ta Zwa ισtopιaι), "Yurakunamanta" (Πepὶ φutwv) nisqa, huk qillqasqankunapi uywakunap, yurakunappas kawsayninmantas willan. Kawsaqkunap ñawpaq kaq mitan kamaynintas kamarqan.


text:
Huk ñiqin pachantin maqanakuy
Huk ñiqin pachantin maqanakuy nisqaqa huk hatun maqanakuymi karqan, 1914 watamanta 1918 watakama.
Chawpi atiykuna nisqa mama llaqtakuna - Alimanya, Awstiriya-Unriya, Turkiya, Bulgarya - maqanakurqan kay hayukunawan, Entente nisqa: Fransya, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Rusya, Italya, Rumanya, Hapun, Hukllachasqa Amirika Suyukuna (1917 watamanta). Entente nisqakunaqa 1918 watapim atirqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuypiqa achka hunu runas wañurqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Mana q'illay
Mana q'illay (latin simipi: non metallum) nisqakunaqa mana q'illaychu kaq, mana lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas mana pusaykuq qallawa imayaykunam.
Q'illaywan ruranakuspa mana q'illayqa iliktrunkunata chaskispa niyatiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, q'illaytaq pusitiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun.
Mana q'illaypuraqa iñuwakunatam ruranakunku.
Wayra pachapiqa kay mana q'illaykunam:
Allpapi kaq sinchi imayaykunapiqa qullpachaq muksichaqpas t'inkisqakunapim. Kaymi wakin mana q'illaykuna:
- Kachichaqkuna (Fluru, Kluru, Bromu, Yodu)
- Umiña wapsikuna


text:
Awarank'u
Awana, Awarank'u icha Awa nisqaqa awanapaq, p'acha ruranapaq k'aspikunayuq lamk'anam. Awa k'aspikuna ukhupiqa tarikun takarpukuna. Awaq runaqa awa sutiyuq k'aspikunapi q'aytuta allwispa wak q'aytuwan minispa p'achakunata ruran.
Ñawpaqta, iskay k'aspip chawpinpi allwi nisqa achka q'aytukunatam mast'anchik. Chaymantataq huk miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta hukchapayaspa allwinchik, ruk'i nisqa tulluwan pipuchaspa.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Awana: wachku awanap rakinkuna - Runasimipi
- Inkawasi Awana - El tejido de la casa del Inka (Kastilla simipi)


text:
Chunta wachumanta ñawpa willakuy
Chunta wachumanta ñawpa willakuy
Chunta Wachuqa inkapa allin kaq kamachikuqninmi karqan, paypa qulla runakuwan maqanakuqsi kaq. Allin qhari kaspa qullakunataqa atipasqa.
Chunta Wachuqa Walla Walla rit'i urqutapas chakillapi puriqsi. Chimu runakunawanpas maqanakuqsi kasqa. Llapankus allin qhari qhari kawsaynintaqa yachasqaku. Chanka runakuna hatarisqanku ukhupipas Chunta Wachuqa aswan manchakunapaqhinas kaq.
Huk p'unchawsi Apu Inkaqa Chunta Wachuta nisqa: - "Qammi llapan awqaykunamantaqa aswan hatun kanki, ñuqapa ancha khuyasqay, chayraykun Anti runakuna atipamunaykipaq qamta akllayki, paykunaqa sach'a sach'api pakakuspankum mana unanchasqayta riqsinkuchu".
Chunta Wachuqa antikunaman yaykunanpaqsi allin umanwan qhawarispa kamarin. Runakunanmansi allin kanankupaq imaymanata quspa kamachin. Qusqu llaqtamanta puririchkaptinsi hanaq pachata yana phuyu muyurqamun.Chunta Wachuqa manas manchakunchu. Apu Awsanqatimanta, Apu Pachatusanmanta imas mañarikun, chaysi "ñuqaqa llalliqmi richkani, llallispan kutimusaq" nispa apukunata nin.
Apu Inkapas llaqtapa hawankamas pusan, chaypis, allin awqa kasqanrayku qurimanta sumaq llikllata quykun.
Chunta Wachuqa mana samarispas, mana sayk'uyta riqsispas, antikunata maskan. Yunka ukhuman yaykuspa, anti runakunapa tiyasqan ukhuman yaykuspa lliw sallqa uywakunata sipisqaku, anti ayllukunatapas lliw atipasqaku.
Huk p'unchawsi runakunaqa Chunta Wachuta nisqaku: - "Wiraqucha, manañam mikhunanchis kanñachu, kay yunka unquykunapas lliw wañuchipuwachkanchis" nispa. Chayta uyarispas Chunta Wachuqa samarinankupaq runankunata kamachin, kikintaq mikhunakunata, hampikunatapas maskaq rin.
Ñas achka p'unchawña purichkan, killapas muyusqanpi t'ikramunña, intipas sinchita rupaykamuchkan, ichaqa Chunta Wachu mana kutimunchu. Runankunataq suyasqankupi ch'ulla ch'ullamanta wañupuchkanku, tiyasqankupas ch'usaqña, mana runayuqña tukuchkan.
Chunta Wachumantaqa kayhinata willarikunku: Sallqa uywakunas phawaykunku, pikaq mach'aqwaykunas phawaykunku, uturunkukunas, wañuchiq pillpintukunapas, wañuchiq arañakunapas, imaymana uywakunas hap'iyta munasqaku.
Chay uywakunamantaqa allintas amachakusqa, llapantas llallispas sipisqa. Qipallatañas, Chunta Wachu puñuchkaptin, huk phiña sallqa Yaku mama phawaykusqa. Chay mach'aqwayqa hatunkaray raprayuqsi kasqa.
Chayta rikuspas Chunta Wachuqa kallpachakuspa chakinwan allpa ukhupi saphichakuspas sach'aman tukupusqa. Yaku mama sapa kuti phawaykuptinsi Chunta Wachuqa aswan k'ulluhina ch'uchuman tukupusqa. Mana llalliyta atispas Yaku mamaqa sayk'urqapun.
Chaymantapachas Yaku mamaqa mayuman tukupusqa, Chunta Wachutaq chunta sach'aman tukupullasqataq. Mayuqa phiñakuytas sunqunpi apan, sach'ataq sinchi kayta, mana p'akikuq kayta apallantaq.


text:
Wayrukuna
Wayru nisqaqa machina (wayru) hina, suqta uyayuq pukllanam. Lliwmanta aswan wayrukunaqa suqtantin huchhayuq - iñuntin icha huchhara hinam -, pukllana chaniyuq. Wayruta chamqarqaptinchik, huk uyantam, huk huchhantam patanpi rikuchin. Chay chaniqa (huk, iskay, kimsa, tawa, pichqa icha suqta) pukllaqpa pukllay iñukunatam mirachin.
Achka wayrukuna pukllaykunam kan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayrukuna chamqaywan yanaychay.


text:
Muruyuq
Muruyuq, Muruchaq icha Tuktuyuq nisqakunaqa (Spermatophyta, grigu simimanta Eπepuatόφuta, "muru yurakuna") lliw tuktuyuq, muru icha ruru ruraq yurakunam. Lliw yurakunamanta aswan achkaqa tuktuyuq yurakunam.
Muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Akwayuqkuna (Coniferae / Pinophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae / Magnoliophyta)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cycadophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ginkgophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gnetophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Magnoliophyta.


text:
Teresina
Teresina (purtuyis simipi: Teresina) llaqtaqa Brasil mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Teresina kamasqa 16 ñiqin chakra yapuy killapi 1852 watapi.
Teresinapiqa 893 246 runakunam kawsachkanku.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
- Universidade de Piauí
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Teresina.
- Página da prefeitura
- Página da câmara
- Mapa de Teresina On Line
- dados detalhados sobre municípios piauienses
- Teresina Panorâmica
- Lista de Bairros de Teresina


text:
Sallqa amachay
Sallqa amachay nisqaqa runakunap sallqa pachata waqlliymanta amachay rurayninkunam.
Iskaynintin sallqa pacha amachay layakunatam riqsinchik:
Rikch'aq amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikch'aq amachaywanqa runa waki icha mama llaqta runata sapaq yura, uywa icha k'allampa rikch'aqkunata manam chakuyta, manam pallayta, manam wañuchiyta saqillanchu. Chayta ruranku rikch'aqkuna ama wañunanpaq.
Sallqa suyu amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyu amachaywanqa runakuna amachasqa sallqa suyu nisqa sapaq suyuman ama richunchu, icha chayman rispapas ima yuratapas, uywatapas icha k'allampatapas ama chakunchu, ama pallanchu, ama wañuchichunchu.
Mamallaqtap kamachisqan amachasqa sallqa suyukunaqa mamallaqta parki nisqapas.


text:
John Quincy Adams
John Quincy Adams, sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1767 watapi paqarisqa Braintree llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1848 watapi wañusqa Washignton DC llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: John Adams; Mama: Abigail Adams. Alma mater:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Quincy Adams.


text:
Bilbao
Bilbao llaqtaqa (yuskara simipi: Bilbao icha Bilbo) Ispañapi huk hatun llaqtam. Bizkaia pruwinsyap uma llaqtanmi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ria de Bilbao
- Nervión mayu
- Ibaizábal mayu
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku inlisya.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 Hatun puquy killa: Santa Águeda.
- Chakra yapuy killa: Hatun Simana (Aste Nagusia)
- 11 Kantaray killa Begoña Pallan.
- 28 Ayriway killa
- Anta situwa killa:
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bilbao.
- Ayuntamiento de Bilbao
- Aste Nagusia. Fiestas de Bilbao
- Sociedad Bilbao Ría 2000
- Web oficial de turismo de la Cámara de Comercio de Bilbao
- Proyectos urbanísticos


text:
Iñuku huk'i ayñi
Iñuku huk'i ayñi nisqakunaqa iñuku huk'i t'uqyaywan thuñichiq, runakunta wañuchiq ayñikunam, illanchaykuywan runakunata unquchiq.
Ñawpaq kaq iñuku huk'i ayñiqa Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi 1945 watapi Hiroshima llaqtap hawanpi t'uqyarqan, iskay kaqtaq Nagasaki llaqtap hawanpi (iskaynintin llaqta Nihunpi), pachak waranqa runatam wañuchispa.
Kunan pachaqa kay mama llaqtakunam iñuku huk'i ayñiyuq:
- Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Rusya (1991 watakama: Suwit Huñu)
- Hukllachasqa Qhapaq Suyu
- Ransiya
- Chunwa
Huk mama llaqtakunataq hinallataq iñuku huk'i ayñiyuqchá, ichaqa mana nispa takyankum.


text:
Chiri mit'a icha Chiripacha nisqaqa watapi aswan chiri mit'am. Chiri mit'apiqa suni tutam, pisillataq p'unchawmi, aslla achkiymi. Aswan chiri kaq suyukunapi chiri mit'api qasanmi, rit'inmi.
Tiksimuyup chincha larunpi chiri mit'aqa disimri, iniru, phiwriru killakunapim, uralan larunpitaq hunyu, hulyu, awustu killakunapim. Kalindaryukamaqa Qhapaq raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta pawqarwara p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhawayEditar
Hawa t'inkikunaEditar
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chiri mit'a.


text:
Robert Boyle
Robert Boyle sutipaq runaqa (* 25 ñiqin qhulla puquy killapi 1627 watapi paqarisqa Waterford (Ilanda) llaqtapi - † 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1691 watapi wañusqa London (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. Wapsikuna Kamachikunapas.
Tayta: Boyle.
Yachay wasi: Eton college.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1661 - The Sceptical Chymist
- 1664 - Experimental History of Colours
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Boyle.
- Biblioteca Electrónica de la revista Azogue reproduce las ediciones originales de los libros de Robert Boyle.