text:
Kay panqakta mana sumaqta rikušpa, kaypi klikay (kay panqa hina qillqa, mana š-yuq, mana çh-yuq panqa)
Runa indio ñišqap machunkuna ñawpa pacha qillqakta yaçhanman karqa chayqa, hinantin kawsašqankunapaš manam kanankamapaš chinkaykuq hinachu kanman. Imanam Wiraquchappaš sinchi kašqanpaš kanankama rikurin, hinataqmi kanman.
Chay hina kaptinpaš, kanankama mana qillqašqa kaptinpaš, kaypim çhurani kay huk yayayuq Waruchiri ñišqap machunkunap kawsašqanta: Ima feniyuqçhá karqan, ima hinaçh kanankamapaš kawsan, chay chaykunakta. Chayri sapa llaqtanpim qillqašqa kanqa, ima hina kawsašqanpaš paqarišqanmanta.
(rapip qallananman)
Ancha ñawpa pachaqa huk waka(kuna) ñišqaš Yanañamqa Tutañamqa šutiyuq karqan. Kay wakakunaktaqa qipanpi huk wakataq Wallallu Qarwinchu šutiyuq atirqan. Ña atišpaš kanan runakta iškayllata waçhakunanpaq kamarqan. Huktaš kikin mikurqan. Huktaš mayqintapaš kuyašqanta kawsachikurqan yayan maman. Chaymantaš chay pachaqa wañušpapaš pichqa punçhawllapitaq kawsarimpuq karqan. Hinašpa mikuyninri tarpušqanmanta pichqa punçhawllapitaqši puqurqan. Kay llaqtakunari, tukuy hinantin llaqtaš yunkasapa karqan. Chayši ancha achka runakuna huntašpaš, ancha millayta kawsarqan çhakranpaqpaš qaqaktapaš pataktapaš hinakta aspišpa allallašpa. Chay çhakrakunaš kanankamapaš tukuy hinantin qaqakunapi uchuyllapaš hatunpaš rikurin. Hinašpari chay pacha pišqukunari ancha sumaqkamaš karqan uritupaš qaqipaš tukuy qillusapa pukasapa. Chaykunaš qipanpi, ña may pacham huk wakataq Paryaqaqa šutiyuq rikurimurqan, chay pachaš hinantin rurašqanwan Antiman qarquytukurqan. Chay atišqankunaktaqa kay qipanpim Paryaqaqap paqarimušqantawan rimašun. Chaymantam kanan huk wakataq Quniraya šutiyuq karqan. Kaytam mana allichu yaçhanchik, Wallallumantapaš Paryaqaqamantapaš ichapaš ñawpaqnin karqan o qipanpaš. Ichaqa kay Qunirayap kašqanraqmi ñaçhqa Wiraquchap kašqanman tinkun. Porque kaytam runakuna ña muchašpaš:
"Quniraya Wiraqucha,
runakamaq pachakamaq,
ima haykayuq qammi kanki.
Qampam çhakrayki,
Qampaq runayki"
ñišpa muchaq karqan. Ima hayka sasa ruranakta qallariypaqpaš paytaraqmi machukuna kukanta pachaman wischušpa "Kayta yuyachiway, amutachiway, Quniraya Wiraqucha" ñišpa, mana Wiraquchaktaqa rikušpataq, ancha ñawpa rimaq muchaq karqanku. Yallin aštawanraq qumpikamayuqri qumpinanpaq sasa kaptin muchaq qayaq karqan. Chayraykum kaytaraq ñawpaqninpi kawsašqanta qillqašun, chaysawam Paryaqaqakta.
(rapip qallananman)
Kay Quniraya Wiraquchaš ancha ñawpa huk runa ancha wakcha tukušpalla purirqan yaqullanpaš kušmanpaš lliki llikisapa. Runakunapaš wakin mana riqsiqninkunaqa "wakcha usasapa" ñišpaš qayarqan. Kay runaš kanan tukuy llaqtakunakta kamarqan. Çhakraktapaš rimašpallaš pata-pataktapaš allin pirqašqakta tukuchirqan. Rarqaktaš kanan lluqšimunanmanta huk "pupuna" šutiyuq kañaweralpa sisayninwan chuqašpallaš yaçhakuchirqan. Chaymantari ima haykaktapaš rurašpaš purirqan, wakinnin llaqta wakakunaktapaš yaçhašqanwan allquchašpa.
Chayši huk mitaqa huk warmi wakataq Qawillaqa šutiyuq karqan. Kay Qawillaqaš kanan wiñay donsella karqan. Panaš ancha sumaq kaptin, pi mayqan waka willkakunapaš "puñušaq" ñišpa munapayarqan. Chayši manataq huñirqanchu. Chaymantaš kanan qipanpi chay warmiqa chay hina mana pi qaritapaš çhankaykuchikušpa, huk yura rukmap sikinpi awakurqan. Chayši chay Quniraya amawta kayninpi huk pišqu tukušpa chay yura rukmaman wichay rirqan. Chayši chaypi huk rukma çhayašqa kaptin, chayman yumayninta çhurašpa urmachimurqan chay warmi qayllaman. Chayši chay warmiqa ancha kušikušpa millpuykurqan. Chayši hinalla çhiçhu tukurqan mana qarip çhayašqan. Isqun killapi, imanam warmikunapaš waçhakun, hina waçhamurqan, hina donsellataq. Chayši kikillantaq huk wata chika ñuñunwan kawsachirqan, "Pip churinçhá kayqa?" ñišpa.
Chayši ña huk wataman huntaptinqa – tawa çhaki ña chay wamra puriptinqa –, tukuy hinantin waka willkakunakta qayachirqan yayanta riqsikunqanpaq. Chayši kay šimikta wakakuna uyarišpa, ancha kušikušpa tukuynin alli pachantakama pachallišpa, "Ñuqaktapaš ñuqaktapaš munawanqa" ñišpa hamurqanku. Chayši kay tantanakuyri Anchiquçhapi karqan. Maypim chay warmi tiyarqan, chayman hinašpaš ña tukuynin hinantin wakakuna willkakuna tiyaykuptinši, chay warmiqa ñišpa ñirqan: "Rikuy, qarikuna apukuna, riqsikuy kay wawakta! Mayqinniykichikmi yumawarqankichik, qamchu qamchu?" ñišpaš sapanpi tapurqan. Chayši manataq pillapaš "ñuqapmi" ñirqanchu. Chayši chay ñišqanchik Quniraya Wiraquchaqa manyallapi tiyakušpaš ancha wakchalla hina tiyakuptinši, (Qawillaqa:) "Chay wakchap churinchu kanman" ñišpaš paytaqa millašpa mana tapurqanchu, chika sumaqkama qarikunaqa tiyaptin. Chayši mana pillapaš "ñuqap churiymi" ñišpa ñiptinši, chay wamrakta ñišpa ñirqan: "Riy, qam kikiyki yayaykikta riqsikuy!" ñišpa, ñirqan wakakunaktapaš: "Churiyki kašpaqa qam sawam lluqamušunki" ñišpa ñawpaqtaq willašpa. Chayši chay wamraqa manyanmanta qallarimušpaš tawa çhakilla purišpa hasta chay huk manyan, yayan(pa) tiyašqanman çhayašqankama mana pillamanpaš lluqarqanchu. Chayši ña çhayašpaqa tuyllapuni ancha kušikušpa yayanpa çhankanman lluqaykurqan.
Chayši mamanqa chayta rikušpaš, ancha piñakušpa, "Atatay! Chay hina wakchap churintachum ñuqaqa waçhayman" ñišpaš chay wawallanta aparikušpa quçhaman chiqacharqan. Chayši chay Quniraya Wiraquchaqa, "Tuylla munawanqa" ñišpa, quri pachanta pachallišpa, tukuy llaqta wakakunapaš manchariptin, qatiytaña qallarirqan ñišpa: "Pana Qawillaqa, kayman qawaykumuway; ancha sumaqñam kani" ñišpaš, pachaktapaš illarichišpa šayarqan. Chayši chay Qawillaqa mana uyantapaš payman tikrarichišpa quçhaman, "Hinalla chinkašaq chika millay runap qaçhqasapap churinta waçhašqaymanta" ñišpa chiqacharqan, maypim kananpaš chay Pachakamaq uku quçhapi kananpaš šutillam iškay rumi runahina tiyakun, chayman. Chayši chay kanan tiyašqanpiš çhayašpalla, rumi tukurqan.
Chaymantaš kay Quniraya Wiraquchaqa "Pana rikurimunqa, qawaykumuwanqa!" ñišpa qaparišpa qayapayašpa karullapi qatirqan. Chayši ñawpaq huk kunturwan tinkurqan. Chayši: "Wawqi, maypim chay warmiwan tinkunki" ñiptinši, (kunturqa) "Qayllapim! Ñaçhqam tarinki" ñiptinši, (Qunirayaqa) ñišpa ñirqan: "Wiñaymi kawsanki tukuy hinantin sallqakunamanta. Wañuptinqa wanakuktapaš wikuñaktapaš ima hayka kaqtapaš, qamllam mikunki. Chaymanta qamta pillapaš wañuchišunki chayqa, paypaš wañunqataqmi" ñišpaš ñirqan.
Chaymantaš chaysawa añašwan tinkurqan. Chayši: "Pana, maypim chay warmiwan tinkunki" ñišpa tapuptinši, payqa ñišpa ñirqan: "Manañam tarinkichu, ancha karuktam rin" ñiptinši, (Qunirayaqa:) "Qamqa chay willawašqaykimanta manam punçhawpaš purinkichu, tutallam; runapaš çhiqñiptin, ancha millayta ašnašpa purinki" ñišpa ancha millaypi ñakarqan.
Chaysawam pumawan tinkurqan. Chaymi payqa: "Qayllaktaraqmi rin. Qaylla ñam sichpaykunki" ñiptinmi, paytaqa: "Qamqa ancha kuyašqam kanki. Llamaktapaš huchayuqpa llamantaraqmi mikupunki. Qamta wañuchišpapaš, hatun fiestapiraqmi umansawa çhurašpa takichišunki. Chaymanta watanpi qamta lluqšichišpari huk llamanta nakašparaqmi takichišunki" ñišpa ñirqan.
Chaymantam ñataq huk atuqwan tinkurqan. Chaymi chay atuqqa: "Ancha karukta ñam rin. Manañam tarinkichu" ñišpa ñiptinmi, "Qamtaqaq karupi purikuptiykitaqmi, runakunapaš 'chaqay atuq aquylla' ñišpa ancha çhiqñišunki. Wañuchišpari yanqam qamtaqa qaraykiktapaš ušuchišunki" ñišpa ñirqan.
Hinataqši huk wamanwan tinkurqan. Chayši chay wamanqa: "Qayllataraqmi rin; ñaçhqam tarinki" ñiptinši, (Qunirayaqa:) "Qamqa ancha kušiyuqmi kanki; mikušpapaš ñawpaqraqmi qintikta almusakunki, chaymantari pišqukunakta. Wañuchišpari qamta, wañuchiq runam huk llamanwan waqachišunki; hinašpari takišpapaš, umanpim çhurašunki chaypi sumašpa tiyanqaykipaq" (ñišpa ñirqan).
Chaysawam kay uritukunawan tinkurqan. Chayši chay urituqa: "Ancha karukta ñam rin. Manañam tarinkichu" ñiptinši, (Qunirayaqa:) "Qamqa ancha qaparišpam purinki. 'Mikuyniykikta ušuchišaq' ñiptiykipaš, chay qapariyniykikta uyarišpam, ancha utqalla qarqušunki. Chaymi ancha ñakarišpa kawsanki, runapaš çhiqñiptin" ñišpa ñirqan. Chaymantari pi mayqan alli willakuqwan tinkušpaqa, alliktasapa kamaykušpaš ñirqan. Mana allikta willaqnintari millaypikama ñakašpaš rirqan.
Chayši quçha patapi çhayašpaqa, Pachakamaq ñiqman kutimurqan. Chayši chaypiqa Pachakamaqpaq iškay šipaš churin machaqwaypa waqaychašqan tiyaqman çhayamurqan. Chayši kay iškay šipašpa mamanqa ñawpaqllantaq quçha ukuman chay Qawillaqa ñišqakta visitaq yaykurqan, šutinpaš Urpaywachaq šutiyuq. Kay illaptinši, chay Quniraya Wiraquchaqa chay šipašta yuyaqninta puñuchirqan. Chayši huqin ñañantawan puñuyta munaptinši, chayqa huk urpay tukušpa pawarirqan. Chaymantaš mamanpaš Urpaywachaq šutiyuq karqan. Chayši chay pachaqa quçhapi manaš huk challwallapaš karqanchu. Chay Urpaywachaq ñišqallaš wasinpi huk uchuylla quçhallapi uywakuq karqan. Chaytaš kay Qunirayaqa piñašpa: "Imapaqmi chay Qawillaqa ñišqa warmikta quçha ukumanqa visitaq rin?" ñišpalla tukuyninta hatun quçhaman wischuripurqan. Chaymantaraqši kananqa challwakunapaš quçhapi huntan. Chaymantaš chay Quniraya Wiraqucha ñišqaqa mitikamurqan quçhapata ñiqta. Chayši chay Urpaywachaq ñišqa warmiqa, wawankuna "Hinam yuquwan" ñišpa willaptinši, ancha piñašpa qatimurqan. Chayši qayapayašpa qatiptinši, huñišpa šuyarqan. Chayši "Usallaykikta usašqayki, Quni" ñišpaš usarqan. Chayši ña usašpa, pay qayllapi huk hatun qaqakta wiñarichirqan, "Chay Qunirayakta urmachišaq" ñišpa. Chayši payqa amawta kayninpi musyakušpa, "Ašlla ismaykukumušaq, pana" ñišpalla kay llaqtakunaman ñataq mitikamurqan. Chayši kay kitipi ancha unay purikurqan ancha achka llaqtakunakta runaktapaš llullachišpa.
[Chay Quniraya Wiraquchap puchukašqanmanta kay qipanpim willašun.]
(rapip qallananman)
Kaypim ñataq ancha ñawpa runakunap rimakušqanman ñataq kutišun.
Chay šimiri kaymi. Ñawpa pachaš kay pacha puchukayta munarqan. Chayši mama quçhap paçhyamunanta yaçhašpaš, huk urqu llamaqa ancha allin qiwayuqpi, chay llamayuq samachiptintaq, mana mikušpaš ancha llakikuq hina karqan, "in-in" ñišpa waqašpa. Chayši chay llamayuqqa ancha piñašpa sarap quruntayninwan chuqllu mikukušqanpi chuqarqan: "Mikuy, allqu! Chika qiwapim samachiyki" ñišpa. Chayši chay llamaqa runa hina rimarimušpa ñišpa ñirqan: "Utiq, imaktam qam yuyankiman? Kananmi pichqa punçhawmanta quçha paçhyamunqa. Chaymi pacha puchukanqa" ñišpa rimarirqan. Chayši chay runaqa ancha mancharišpa, "Imanam kašun? Mayman rišpam qišpišun?" ñišpa ñiptinši, "Haku Willkaqutu urquman! Chaypi qišpišun. Pichqa punçhawpaq mikuyniykikta apakuy!" ñišpa ñirqan. Chayši chaymantaqa chay urqu llamantapaš winaynintapaš kikin apašpa, ancha utqašpa rirqan.
Chayši ña Willkaqutu urquman çhayaptinqa, tukuy animalkunaña huntašqa – pumapaš atuqpaš wanakupaš kunturpaš, ima hayka animalkunapaš. Chayši chay runa çhayaptin pachalla, quçhaqa paçhyamurqan. Chayši chaypi ancha kiçhkinakušpa tiyarqan. Tukuy hinantin urqukunaktapaš tukuy pampaptinši, chay Willkaqutu urquqa ašlla puntallan mana yakup çhayašqa karqan. Chayši atuqpaq çhupantaqa yaku huqucharqan. Chayši chay yanamanpaš tukurqan. Chayši pichqa punçhawmantaqa ñataq yakuqa uraykurqan chakirirqan. Chay chakirišpaš, quçhaktapaš hasta urayman anchurichirqan, runakunaktari tukuy hinantin runakta qulluchišpa.
Chaymantaš chay runaqa ñataq mirarimurqan. Chay kaqši kanankama runakuna tiyan. Kay šimiktam kanan kristiyanukuna unanchanchik chay "tiempo del diluvio" ñišqaktaçh. Paykunaqa hina Willkaqutukta qišpišqanta unanchakun.
(rapip qallananman)
Chaymantam huk šimiktataq willašun punçhaw wañušqanta.
Ñawpa pachaš inti wañurqan. Chayši chay wañušqanmanta pichqa punçhaw tutayarqan. Chayši rumikunaqa paypura waqtanakurqan. Chaymantaš kay mortero muçhkakunari, chaymanta kay maraykunapaš runakta mikuyta qallarirqan. Llama urqukunari hinataq runaktaña qatirirqan. Kaytam kanan ñuqanchik kristiyanukuna unanchanchik Jesu Kristu apunchikpaq wañušqanpi tutayašqantaçh. Kaykunaqa riman ñišpa: "Unanchanchik ichaçh ari chay."
(rapip qallananman)
Kaymantam ñataq Paryaqaqap paqarimušqan qallarinqa.
Ñam ari kay ñawpaq tawa kapitulupi ñawpa pacha kawsašqankunakta willanchik. Ichaqa kay runakunap chay pacha paqarimušqankunaktam mana yaçhanchikchu, maymantaçh paqarimurqan. (Chaymanta kay runakuna chay pacha kawsaqkunaqa paypura awqanakušpa atinakušpallam kawsaq karqanku. Kurakanpaqpaš sinchikunallakta qapaqkunallakta riqsikurqan. Kaykunaktam "Purun Runa" ñišpa ñinchik.) Kay pachapim chay Paryaqaqa ñišqa Kunturqutupi pichqa runtu yurimurqan. Kay yurišqantam huk runa wakchallataq Watyakuri šutiyuq Paryaqaqap churin ñišqataq ñawpaqlla rikumurqan yaçhamurqan. Kay yaçhašqantari achka mistiryu rurašqantawanmi rimašun. Chay pacha kay Watyakuri ñišqa wakchalla mikušpapaš, watyakušpalla kawsaptinši, šutiyachirqan "Watyakurim" ñišpa.
Chay pachaš huk runa Tamtañamqa šutiyuq ancha qapaq hatun apu karqan. Wasinpaš tukuy hinantin wasin "kasa", "kanchu" ñišqa rikchaqkuna pišqukunap rikrawan qatašpaš karqan. Llamanpaš qillu llama puka asul llama ima hayka rikchaqkama llamayuqši karqan. Chayši kay runakta chika alli kawsašqanta rikušpaš, tukuy hinantin llaqtakunamanta hamušpa yupaycharqan mancharqan. Chayši payri ancha yaçhaq tukušpa piši yaçhašqanwan, ancha achka runakunakta llullašpa kawsarqan. Chay pachaš hina amawta tukuq dyus tukuq kašpataq, chay runa Tamtañamqa šutiyuq ancha millay unquyta tarirqan. Chayši ancha achka wata unquptinši, "Ima hinam chika yaçhaq kamaq kašpataq unqun?" ñišpa runakunapaš chay pacha rimarqanku. Chayši chay runaqa "alliyašaq" ñišpa, imanam wiraquchakunapaš amawtakunakta dukturkunakta qayachin, chay hina tukuy yaçhaqkunakta sabyukunakta qayachirqan. Chayši manataq pillapaš yaçharqanchu chay unqušqanta.
Chayši kay Watyakuriqa chay pacha uraquçha ñiqmanta hamušpa, may pacham Sinigillaman uraykumunchik chay urqukta, chaypiš puñumurqan. Chay urqum kanan Latawsaku šutiyuq. Chaypi puñuptinši, huk atuqqa uramanta hamušqa hukri hanaqmanta hamušqataq, chayši chaypi paqtalla tinkušpaš: "Wawqi, ima hinallam hanaq willkapi?" ñišpa tapurqan. Chayši: "Alliqa allim, ichaqa huk apum Anchiquçhapi willka, chika yaçhaq tukuq dyus tukuqmi, ancha unqun. Chaymi tukuy amawtakuna taripan pachakta 'imamantam chika unqun' ñišpa; chaymi manataq pillapaš yaçhanchu unqušqanta. Chaymi chay unqušqanqa. Warminpa pinqayninmanmi kamchakuptin huk muru sara kallanamanta paçhyamušpa çhayaykurqan. Chaytam ñataq pallašpa, huk runaman qarakurqan. Chay qarašqanmantam chay runa mikuqwan huchallikuqña tukun. Chaytam kanan pachaqa waçhuqtaña yupan. Chaymantam kay huchamanta huk machaqway chay chika sumaq wasin sawa paykunata mikuq tiyan. Huk hampaturi iškay umayuq maraynin ukupi tiyantaq. Kay mikuqnintam kanan mana pillapaš musyanchu" ñišpaš willarqan chay atuq uramanta hamuqta. Chayši ñataq paytari: "Wawqi, chayqa ura willkapi ima hinallam runakuna?" ñišpa tapurqan. Chayši payri hinataq willarqan: "Huk warmim – hatun apu willkap churinmi – ullumanta ñaçhqa wañun" ñišpa. (Kay šimin kanan ancha achka chay warmi alliyašqankama. Chaytaqa qipanpiraqmi qillqašun. Kananri ñawpaqman kutišun.)
Kay kaykunakta willanakuptinši, chay Watyakuri ñišqa uyarqan. Chay chika hatun apu dyus tukušpa unquq kay runaš iškay churiyuq karqan. Chayši huk yuyaqninta huk ayllunwantaq ancha qapaqwan tinkichirqan. Chayši kay wakcha Watyakuri ñišqaqa, chay pacha unquptin, chay apuman çhayarqan. Chayši çhayašpaš, wasi qayllapi tapuykaçharqan: "Manachu kay llaqtapi pillapaš unqun?" ñišpa. Chayši chay qipan šipaš churinqa, "Yayaymi unqun" ñišpa willarqan. Chayši: "Ñuqawan kašun. Qamrayku yayaykikta alliyachišaq" ñišpa willarqan. Kay warmip šutintam manam yaçhanchikchu; ichaqa kaytaš qipanpi Çhawpiñamqaktaña šutiyachirqan. Chayši chay warmiqa mana tuyllaqa huñirqanchu. Chayši yayantaqa, "Yaya, kaypim huk wakcha 'yayaykikta alliyachišaq' ñimuwan" ñišpa willarqan. Chayši kay šimikta uyarišpaš, chay sabyukuna tiyaqqa asikurqan, "Ñuqakunapaš alliyachiptiychu, chay wakcharaq alliyachinman!" ñišpa. Chayši chay apuqa alliyayninta ancha munašpaš, "Hamuchuntaq ima hina runallapaš!" ñišpa qayachirqan. Chayši qayachiptin, kay Watyakuri ñišqaqa yaykušpa ñišpa ñirqan: "Yaya, alliyayta munaptiykiqa, alliyachišqayki. Ichaqa churiykiktam quwanki" ñiptinši, payqa ancha kušikušpa, "allitaqmi!" ñišpa ñirqan. Chayši chay ñawpaq churinpa qusanqa kay šimikta uyarišpaš, ancha piñarqan: "Imapaqmi 'chay huk wakchawan tinkichišaq' ñišpa ñin ñuqa chika qapaqpaq kuñadayta?" ñišpa. Kay runa piñakuqpa Watyakuriwan awqanakušqantam kay sawa willašun. Kananqa chay wakcha Watyakuri ñišqap hampišqanman ñataq kutišun.
Chayši kay Watyakuriqa hampiyta qallarirqan, "Yaya, warmiykim waçhuq" ñišpa. "Chay hina waçhuq huchayuq kaptinmi, qamta unquchišunki. Qamta mikuqri kay chika qullanan wasiyki sawam iškay machaqway tiyan. Chaymantam hampaturi iškay umayuqtaq maray ukupi tiyan. Kaykunaktam kanan tukuyninta wañuchišun, chaymi alliyanki. Chaymantam ña alliyašpam, tukuy ima haykakta yallišpa ñuqap yayayta muchanki. Qaya minchallam yurimunqa. Qamqa manam ari kamaq runachu kanki; kamaq runa kašpaqa, manam ari unqunkimanchu" ñišpa ñiptinši, ancha mancharirqan. Chayši ña chay wasinta chika sumaqta "paskašaq" ñiptinši, ancha llakikurqan. Warminši hinataq, "Yanqam kay wakcha 'aquylla' ñiwan. Manam waçhuqchu kani" ñišpa qaparirqan.
Chayši chay runa unquqqa alliyayninta ancha munašpaš wasinta paškachirqantaq. Chaymantaš iškay machaqwayta surqurqan. Hinašpa wañuchirqan. Warmintari hinataq šuti willarqan, imanam chay huk muru sara paçhyamušqa pinqayninman çhayaykurqan; hinašpa ñataq pallašpa runakta qararqan, chaykunakta. Chayši chay warmipaš qipanpiqa, "Ancha chiqanmi!" ñišpa tukuyta willarqan. Chaymantaš ñataq marayninta hatarichirqan. Chayši chay ukumantaqa huk hampatu iškay umayuq lluqšimušpa, chay Anchiquçha wayquman pawarirqan. Chaypiš kanankama tiyakun huk pukyupi. Chay pukyuš kanan chaypi runakuna çhayaptinqa, ña ñišpa chinkachin ña ñišpa lukutapaš ruran.
Kay tukuy ñišqanchikkunaktaña puchukaptinši, chay unquq runaqa alliyarqan. Ña allipuptinši, chay Watyakuri ñišqaqa punçhawninpi huk mita Kunturqutuman rirqan. Chaypiš chay Paryaqaqa ñišqa wakaqa pichqa runtu tiyakurqan. Chay qayllanpiš kanan wayrapaš pukurirqan. Chayši ñawpa pachaqa manaš wayra rikurirqanchu. Chayman rinan kaptinqa punçhawninpiš, chay alliyaq runaqa šipaš churinta qurqan. Chayši iškaynillan chay urqu kitikta purišpa huchallikurqan.
Kay huchallikušqantaña, chay huk ñawpaq mašan uyarišpaš, "Ancha pinqayta rurašaq chay wakchakta" ñišpa yallinakuytaña qallarirqan. Chayši huk punçhaw chay runaqa, "Wawqi, qamwan yallinakušun imawanpaš. Qam wakcharaqchu chika qapaqpaq kuñadayta warmiyankiman" ñišpaš ñirqan. Chayši chay wakchaqa "Allitaqmi!" ñišpaš, yayanman "Kay hinam ñiwan" ñišpa willakuq rirqan. Chayši payqa: "Allitaqmi. Imata ñiptinpaš, tuyllam ñuqaman hamuwanki" ñišpa ñirqan.
Kay yallinakuyši kay hina karqan. Huk punçhawsi: "Upyaywan hinašpa takiywan yallinakušun" ñišpa ñirqan. Chayši kay wakcha Watyakuri ñišqaqa yayanman willakuq rirqan. Chayši: "Riy chay huk urquman. Chaypim wanaku tukušpa wañušqa sirikunki. Chaymi tutallamantam ñuqakta rikuqri huk atuq añaš warminwan hamunqa. Chaymi huk uchuylla purunkullapi ašwanta apamunqa. Hinašpa tinyantapaš apamunqataq. Chaytam kanan qamta wañušqa wanakukta rikušpam, chaykunaktapaš pachapi çhurašpa, atuqri antaranta çhurašpataq mikuytaña qallarišunki. Chaymi qamqa runa tukušpa ancha nanaqta qaparišpa pawarimunki. Chaymi paykunaqa chaynintapaš mana yuyašpa mitikaptinmi, chayta apašpa yallinakuypaq rinki" ñišpaš yayan Paryaqaqa willarqan. Chayši kay wakchaqa ñišqankama rurarqan. Chayši ña yallinakušpaqa ñawpaqninpi chay runa qapaq ñišqa takirqan. Chayši warmikunapaš ñaçhqa iškay paçhak chika takipuptinši, ña pay puchukaptin, chay wakchaqa yaykurqan sapallan warmillanwan iškaynillan. Chayši punkunta yaykušpataqši chay añašpa wankarninta apamušqanwan takiptin, tukuy chay pachapaš kuyurqan. Hinašpaš chaywanpaš tukuyta yallirqan.
Chayši ñataq upyayta qallarirqan. Chayši, imanam kananpaš qurpakuna hanaqmanta tiyamun, chay hinaš sapallan warmillanwan tiyamurqan. Chayši chay runakunaqa tukuy hinantin tiyaqkuna anqusamurqan mana samachišpa. Chayši payqa tukuyta upyašpapaš mana llakišpa tiyakurqan. Chayši ñataq payri chay uchuylla purunkullapi ašwan apamušqanwan anqusaytaña qallarirqan, runakunapaš "Chika uchuyllapichu chika runakta saksachinman!" ñišpa asipayaptin. Chayši payqa manyanmanta anqusamušpa, sapanpi tuylla-tuylla urmachirqan.
Chayši qayantin ñataq (runa qapaq ñišqaqa) huk yallinakuyta, (Watyakuri) atipaptin, munarqan. Kay yallinakuyši wallparikuy karqan ancha allin "kasa" ñišqanwan "kanchu" (puru) ñišqanwan. Chayši kay Watyakuri ñišqaqa ñataq yayanman rirqan. Chayši huk rasu pachakta yayanqa qumurqan. Chaywanši tukuy runakunaktapaš ñawinta rupachišpa atiparqan. Chaymantaš ñataq: "Pumakta aparišpa yallinakušun" ñišpa ñirqan. Chayši kay runaqa pumankunakta aparišpa yalliyta munarqan. Chayši chay wakchaqa, yayan willaptin, tutallamanta huk pukyumanta puka pumakta apamurqan. ((Chay puka pumawanši kanan takiptin, imanam kanan huk arku silu ñiqpi lluqšin, chay hina lluqšiptin, takirqan.))
Chaymantaš kanan ñataq (chay qapaq ñišqaqa) wasi pirqakuywan yallinakuyta munarqan. Chayši chay runaqa ancha achka runayuq kašpa, huk punçhawlla hatun wasikta ñaçhqa tukuchirqan. Chayši kay wakchaqa tiksillanta çhurašpa, tukuy punçhaw warmillanwan purikurqan. Chay tutaš kanan tukuy pišqukuna chaymanta machaqwaykuna ima hayka pachapi kaqkunaš pirqarqan. Chayši qayaqa ña (chay runaqa) tukušqakta rikušpa, ancha mancharirqan.
Chaymanta qatananpipaš hinataqši yallirqan. Uqšantapaš tukuy wanakukuna wikuñakunaš (runa qapaqpa wasinman) aštamurqan. Chay runaptari llamanwan chaqnamuptinši, usqullukta minkašpa huk qaqallapi šuyašpa mancharichišpa, tukuyta destruirqan urmachirqan. Chaywanpaš hinataq yallirqan. Kay tukuyta yallinakušpaš qipanpiqa, kay wakcha ñišqaqa ñišpa ñirqan yayanpa šiminkama: "Wawqi, ñam chika achka mita qampa šimiykikta huñišpa yallinakunchik. Kunanqa ñuqap šimiytapaš huñiwaytaq!" ñišpa ñiptinši, "Allitaqmi!" ñišpa huñirqan. Chayši ñišpa ñirqan: "Kananqa anqas kušmayuq, chaymanta waranchikri yuraq utku kachun; hinalla takišun" ñišpaš ñiptinši, "Allitaqmi!" ñirqan. Chayši chay runaqa ñawpaqmantapaš payraq ñawpaq takiq kašpaš takirqan. Ña takiptinši, chay Watyakuri ñišqaqa hawamanta qaparišpa kallparimuptinši, chay runaqa mancharišpa huk lluwichu tukušpa mitikarqan. [Chay hinaš chay Anchiquçha sawaman rirqan.]
Chayši warminpaš, "Qusallaywantaq wañušaq" ñišpa qatirirqan. Chayši chay wakcha ñišqaqa ancha piñašpa: "Riy, utiq! Qammi chika watuykawarqankichik!" ñišpa, "Qamtaqa wañuchišqaykim!" ñišpaš qatirirqantaq. Chayši qatišpa, warmintaqa Anchiquçha ñanpi hapišpaš, "Kaypim hinantin runa hanaqmanta uramanta hamuq pinqayniykita rikupayašunki!" ñišpaš uraysinqa umanmanta šayachirqan. Chayši tuylla pachanpitaq rumi tukurqan. Chay rumiš kanankamapaš imanam runap çhankan hina çhankayuq rakayuq tiyan. Chaytaš imanqanpaq ari kukakta chay sawa çhurapun kanankamapaš.
Chaymantaš chay lluwichu tukuq runaqa hinallataq chay urquktaš siqašpa chinkarqan. Chay lluwichuš kanan ñawpa pachaqa runa mikuq karqan. Qipanpiš kananña achka lluwichu kašpaš, "Ima hinam runakta mikušunchik?" ñišpa qachwakurqan. Chayši huk wawallanqa, "Ima hinam runa mikuwašun?" ñišpa pantarqan. Chayta uyarišpaš, lluwichukunaqa chiqirirqan. Chaymantaš lluwichupaš runap mikunan karqan.
Kay ñišqanchikkunaktaña puchukaptinši, Paryaqaqa ñišqaqa pichqa runtumanta pichqa waman paçhyamurqan. Chay pichqa wamanši ña runaman tukušpa puririrqan. Chay pachaš ancha chaykunap rurašqankunakta uyarišpa, imanam chay runapaš Tamtañamqa šutiyuq "Dyusmi kani" ñišpa muchachikurqan, chay chay huchankunamantaš piñašpa tamya hatarišpa mama quçhaman tukuy hinantin wasintawan llamantawan aparqan, mana hukllaktapaš qišpichišpa. Chaymanta chay pachataqši kay Llantapa urqumanta huk Pullaw šutiyuq chay huk urqu Wichuqa ñišqawan hapinakurqan arku hina. Chay Pullaw ñišqaš ancha hatun saçha karqan. Chay sawaš kušillupaš kakipaš ima hayka rikchaqkuna pišqukunapaš tiyakuq karqan. Chaykunaktawanši tukuy hinantinta quçhaman aparqan. Kaykunaktaš ña puchukašpa, ñataq Paryaqaqa hanaq, kanan Paryaqaqa ñinchik, chayman wichaykurqan. Chay wichaykušqantam kanan qipan kapitulupi rimašun.
(chay runa Watyakuri ñišqamanta Ecuador kichwapi willarašqa qillqašqa)
(rapip qallananman)
Ña Paryaqaqa runaman tukušpaš, hatun ña kašpa, enemigonta maskayta ña qallarirqan. Chayši chay enemigonpa šutinri Wallallu Qarwinchu karqan. Runakta mikuq upyaq. Kaytam kay qipanpi çhurašun atinakušqantawan. Ñam ari chay Wallallu Qarwinchup kawsašqantaqa runa mikušqantawanpaš ima hayka rurašqantawanpaš ñawpaq kapitulupi rimarqanchik.
Kananmi rimašun Waruchiripi chay chay kitipi rurašqankunakta. Chay šimiri kaymi. Ña Paryaqaqa hatun runa kašpaš, hanaq Paryaqaqa ñišqaman Wallallu Qarwinchup tiyašqanman rirqan. Chayši Waruchiri chay ura wayqupiqa huk llaqta Wawqi Usa šutiyuq Yunkap llaqtan karqan. Chayši chay llaqtayuq runakunaqa chay pacha hatun fiestakta rurašpa hatun upyayta upyarqanku. Chay hina upyakuptinši Paryaqaqa ñišqaqa chay llaqtapi çhayarqan. Çhayašpaš payqa runakunap manyallanmanta tiyaykurqan wakcha hinalla.
Chay hina tiyaptinši chay llaqtayuq runakunaqa mana hukllapaš anqusarqanchu. Tukuy punçhaw chay hina kaptinši, huk warmiqa chay llaqtayuqtaq: "Añañi! Ima hinam chay wakchallaktaqa mana anqusaykunchu?" ñišpaš, huk hatun yuraq putuwan aswakta apamušpa qurqan.
Chayši payqa: "Paniy, ancha kušiyuqmi kanki kay aswakta qumuwašpa. Kanan punçhawmanta pichqantin punçhawninpi imaktaçh kay llaqtapi rikunki. Chayrayku chay punçhawqa amataq kay llaqtapi tiyankichu, karullamantaq anchurinki! Paqtaçh qamtawan wawaykiktawan pantašpa wañuchiykiman. Ancham kay runakuna ñuqakta piñachiwan" ñišpaš chay warmikta ñirqan. Chaymantari: "Kay runakunaktari amataq huk šimillaktapaš uyarichiychu! Uyarichiptiykiqa qamtawanmi wañuchiykiman" ñišpaš ñirqan.
Chayši chay warmiqa wawankunawan turankunawan chay pichqa punçhawmanta chay llaqtamanta anchurikurqan. Chayši chay llaqtayuq runakunaqa mana llakišpa upyakurqanku. Chay pachaš Paryaqaqa ñišqaqa Waruchiri hanaqnin urquman wichaykurqan. Chay urqum kanan Matawqutu šutiyuq. Chay uraynin huk urqum Puypuwana šutiyuq, maytam kaymanta rišpa Waruchiriman uraykunchik. Chaykunam kay hina šutiyuq. Chay urqupiš kanan chay Paryaqaqaqa hatun tamyayta ña qallarirqan. Chayši qillu runtu puka runtu hatarišpaš, chay runakunakta tukuyninta mama quçhaman aparqan, mana hukllaktapaš perdonašpa. Chay pacha chika yaku lluqlla purišpaš, chay Waruchiri hanaqninkuna wayqukunaktapaš rurarqan. Chaymantaš kanan ña chaykunakta puchu kašpaš chay llaqtayuq wakiynin Yunkakunaktaqa mana rimapayašpa, paykunari chayta rikušpapaš mana musyaptin yaçhaptinši, chay chimpañiq Kuparap çhakrankunaman ripurqan.
Chaypiš kanan chay llaqtayuq Kupara runakuna ancha yakunmanta ñakarišpa, pukyullamanta çhakranmanpaš pušašpa kawsarqan. Kay pukyum kanan San Lorenzo hanaqnin hatun urqumanta lluqširqan. Chay urqum kanan Sunaqaqa šutiyuq. Chaypiš kanan hatun quçhalla karqan. Chaymanta uray pušamušpaš ñataq uchuylla quçhakunaman huntachišpa çhakrankunakta parqukuq karqan.
Chay pachaš chay llaqtayuq huk warmi Chukisusu šutiyuq karqan, ancha sumaq warmi. Chayši kay warmiqa sarankuna ancha chakiptin waqakušpa parqukurqan yakun ancha piši kaptin. Chayši chay Paryaqaqaqa chayta rikušpa, chay uchuylla quçhanta yakullanwan chay quçhap šiminta kirpaykupurqan.
Chayši chay warmiqa ñataq ancha nanaqta waqakurqan, chay hinakta rikušpa. Chayši chay Paryaqaqaqa: "Pani, imaktam chika waqanki?" ñišpa tapurqan. Chayši payqa: "Kay sarallaymi yakumanta chakipuwan, yaya", ñišpa ñirqan. Chayši Paryaqaqaqa: "Ama llakiychu! ñuqam yakuktaqa kay quçhaykimanta ancha achka yakukta lluqšichimušaq. Ichaqa qamwan ñawpaqraq puñušun" ñišpa ñirqan.
Ñiptinši, kanan payqa ñirqan: "ñawpaqraq kay yakukta lluqšichimuy! çhakray parqušqa kaptinqa, allitaqmi puñušun" ñišpaš ñirqan. Chayši "Allitaqmi!" ñišpa, yakuktaqa ancha achkakta lluqšichimurqan. Chayši chay warmipaš ancha kušikušpa, tukuy çhakrankunakta parqukurqan. Chayši ña parquyta puchu kaptin, "Puñušun!" ñišpa ñirqan. Chayši: "Manam kananqa, qaya mincharaq puñušun" ñiptinši, Paryaqaqaqa ancha chay warmikta munašpa, "puñuymanraq" ñišpaš, ima haykaktapaš chay warmiman prometirqan: "Kay çhakraykikta mayumanta yakuyuqtam rurapušqayki" ñišpa.
Chayši chay warmiqa: "Chaytaraq ñawpaq ruray, chayraq puñušun", ñišpa ñirqan. Chayši Paryaqaqaqa "Allitaqmi!" ñišpaš. Kukuchalla šutiyuq wayqumantaš San Lorenzo hanaqnin uchuylla urqu. Chaykamaqa ñawpamantapaš yunkakunap rarqanši hamurqan, ancha uchuylla rarqalla. Chaytaš kanan Paryaqaqaqa aštawanri hatunyachišpa chay ura Kuparap çhakrankama rarqakta çhayachirqan.
Chay rarqaktaš kanan pumakuna, atuqkuna, machaqwaykuna, ima hayka pišqukuna picharqan, allicharqan. Kayta ña allichaypaqmi, kay pumakuna, uturunkupaš, ima haykapaš: "Pim ñawpaq siqišun?" ñišpa kamachinakurqan. Chayši hukpaš hukpaš, "ñuqaraq, ñuqaraq" ñišpa ñirqanku. Chayši atuqtaq atiparqan: "ñuqam kuraka kani, ñuqaraq ñawpašaq", ñišpa. Chayši kay atuq ñawpamurqan.
Hina ñawpamušpa ña çhawpikta San Lorenzo hanaqnin urqukta siqimuptinši, qunqayllapi huk yutuqa, "pisk, pisk" ñišpa, pawarimurqan. Chayši chay atuqqa, "wak!" ñišpa, muspašpa uraman urmamurqan. Chayši chaymanta chaykunaqa ñataq ancha piñašpa machaqwayta siqichimurqan. Chayši mana chay urmamuptinqa, aštawan hanaqnintaš chay rarqa rinman karqan. Chayši kunanqa aš uranta rin. Kay atuqpa urmamušqanmi kanankamapaš šutilla rikurin. Yakupaš uraykumuntaq chay atuqpa urmašqanta.
Kay tukuyta puchukašpam ñataq Paryaqaqaqa: "Puñušun!" ñišpa ñirqan. Chayši ñataq: "Haku hanaq qaqaman. Chaypiraq puñušun", ñišpa ñirqan. Chay qaqam kanan Yanaqaqa šutiyuq. Chaypiš waki puñurqan.
Ña puñušpaš, kanan chay warmiqa: "Haku iškayninchiktaq. Maytapaš rišun", ñiptinši. Payqa, "haku" ñišpa, chay Kukuchalla ñišqa rarqap lluqšimušqanman pušarqan.
Chayši chaypi çhayašpaqa, chay warmi Chukisusu ñišqa šutiyuqqa: "Kay rarqaypitaq tiyašaq", ñišpaš. Chaypi rumi tukušpa chirayarqa. Chayši chay Paryaqaqaqa chaymanta saqišpa hanaqman wichaykurqan. Chaytaqa kay qipanpim willašun.
Kay Kukuchalla ñišqa rarqap šiminpim kanan rumi chirawašqa tiyan chay Chukisusu ñišqa warmi. Hinašpam chay hanaqnin huk rarqapitaqmi chay pachapaš Winkumpa šutiyuqpim kanan ñataq Quniraya chirawašqataq tiyan. Chaypim kanan Quniraya puchukarqan. Ichaqa ima hayka rurašqantaqa, kay wakin qipanpi kapitulukunapim willašun.
(rapip qallananman)
Kay Kuparakunam huk ayllu Kupara ñišqa ayllu šutiyuq. Kaykunam kanan San Lorenzopi redusišqa kanankamapaš kawsan. Kay ayllumantam kanan huk yumay Chawinchu šutiyuq. Kay Chawinchu ayllum karqan chay Chukisusu ñišqa. Chaymi kaykunaqa ñawpa pacha, ña may pacham rarqa pichana karqan mayo killapi kanankamapaš, chay pacham tukuy hinantin runakuna chay Chukisusu ñišqa warmip tiyašqanman rirqanku ašwanwan tiqtinwan quwinwan llamanwan chaypi chay supay warmikta muchaypaq. Chaymi ña chayta muchašpari pichqa punçhawši chay kišwarwan qinçhašpa runakunaktapaš mana purichišpa chaypi tiyapayarqan. Chayši ña chayta puchukašpa rarqa pichaynintawanpaš tukuyta ña puchukašpaš chaymanta takišpa runakuna hamurqan huk warmikta "kaymi Chukisusu" ñišpa payta hina alli manchašpa çhawpipi pušamurqanku. Chaymi ña llaqtanpi chay warmi çhayaptinri "kaymi Chukisusu" ñišpa wakin aswawan imawan çhurapušpa šuyarqan. Chaypi tukuy hinantin tuta takišpa upyašpa runakuna ancha hatun fiestakta rurarqanku. Chaymantam ñawpa Don Sebastian apu [Ninawillka ñišqa Waruchiri kitip kurakançhá] kawsaptinpaš, Corpus Christipi hatun paskuwakunapipaš huk warmi "Chukisusum kani" ñišpa hatun akillawan hatun putuwanpaš aswakta manyanmanta qumuq karqan, "Kaymi mamanchikpaq ašwan" ñišpa. Chaymantari saraktapaš kamchašqakta hatun matiwantaq qumuq karqan. Ña kay rarqakta pichayta puchukamušpari, runakunakta anchapuniš kumbidaq karqan sarakta purutukta ima haykaktapaš qušpa. Kay hina wiñay quq kaptinši, runakunapaš "Ñam Chukisusup rarqakta pichan. Haku rikumušun!" ñišpa Waruchirimantapaš tukuy llaqtakunamantapaš riq karqan. Chaytam kanan ña rarqakta pichašpaqa musyašqa hinataq ruran muchan. Runakunari ima hina rurakuptinpaš, alkaldipaš ima hayka runakunapaš manam "Imaraykum chay hina ruranki?" ñišpa amachanmanchu kanankamapaš. Porque yallinraqmi paywan takin upyan maçhašqankama padrektari, "Rarqaktam pichamuni, padre. Takikušaq upyakušaq" ñišpam llullachin. Kaytaqa tukuy hinantin runakunam ruraytaqa ruran. Ichaqa wakinqa manañam ruranchu alli padreyuq kašpa. Wakinri pakallapiqa hinataq kanankamapaš kawsanku.
(Imataš padrikunaqa runakunakta kunfisyun ñišqa willanankupaq tapuq karqan)
(rapip qallananman)
Ñam ari Wallallu Qarwinchup kawsašqantaqa willarqanchik. Ichaqa kaypa tiyašqantam llaqtachakušqantam mana rimarqanchikchu. Chayši kayqa ñawpa pacha hanaq Paryaqaqa ñiqpi tiyarqan. Chay tiyašqanpa šutintam mana allichu yaçhanchik kananqa Mulluquçha šutiyuq ña kaptin. Porque Paryaqaqam payta atišpa chay Wallalluqa nina rupaptin chayta wañuchiypaq quçhaman ña tukuchirqan. Chay Mulluquçha ñišqanchik pachapiš chay Wallallup tiyašqan karqan. Chay pachaš kanan tukuy hinantin pacha yunkasapa karqan. Hatun machaqwaypaš, kakipaš, ima hayka animalkunapaš huntaptinši tiyarqan, imanam ñawpaq kapitulupi runa mikušqanta willanchik, chay hina. Chaymantaš Paryaqaqaqa kay Wallallu Qarwinchukta atiypaq rišpaš Uqšapatapi pichqantin riwikurqan. Chay hina riwikuptinši chay pachapaš ancha chirirqan. Runtupaš urmamurqantaq paypaq pukllašqanpi.
Chayši chay pacha huk runaqa waqakušpa hamurqan, huk churinta apašpa, chaymanta mulluntapaš kukantapaš tiqtinkunaktapaš, "Wallallukta upyachimušaq" ñišpa apašpa. Chayši chay Paryaqaqap hukninqa: "Churi, maymanmi hina waqakušpa rinki?" ñišpa tapurqan. Chayši payqa: "Yaya, kay kuyašqay churillaytam kanan apani Wallallukta qaramuq" ñiptinši, (Paryaqaqaqa:) "Churi, ama apankichu! Llaqtaykiman kutichikuy! Chaymantam chay mulluykitaqa kukaykitaqa tiqtiykitaqa ñuqakta quway! Chaymanta churiykitaqa kutichikuy!" ñišpa ñirqan. Chaymantari: "Pichqantin punçhawpim kayman kutimunki, ñuqakta atinakuqta rikuypaq. Ancha yakuwan atipaptiyqa 'Yayanchikmi atipan' ñišpam ñiwanki. Hinašpa anchataq ninawan atipawanqa, chayqa 'atipay tukuntaqmi' ñišpataq ñiwanki" ñiptinši, chay runaqa mancharišpa: "Yaya, manachu chayqa Wallallu Qarwinchu ñuqapaq piñakunqa?" ñišpa ñirqan. Ñiptinsi: "Piñakuchunpaš, manam imanašunkichu, yallinraqmi ñuqaqa runakta kamašaq Amiyuqta, Llatayuqta, warmiktari Añašiyuqta. Hukta qarikta hukta warmikta hinam kamašaq" ñišpa rimaptinši, šiminmanta samaynin huk humo (qusñi) anqas hina lluqšimurqan. Chayši chay runaqa chayta rikušpa, mancharišpa tukuy apamušqanta qurqan. Chayši chay pichqa runaqa chay mullukta "qap, qap" ñichišpa mikurqan tukuy hinantin qušqantawan. Chaymantaš chay runaqa kutimurqan churinta apakušpa. Hinašpaš ñataq pichqantin punçhawmanta ñataq chay Paryaqaqap šiminkama kutirqan "rikumušaq" ñišpa. Chaymantaš ña Paryaqaqa pichqa punçhaw ñišqanmanta chay Wallallu Qarwinchukta atiyta ña qallarirqan.
Chay šimiri kay hinam. Paryaqaqa pichqa runa kašpaš pichqa pachamanta tamyayta ña qallarirqan. Chay tamyaš kanan qillu puka tamya karqan. Chaymantaš illapašpari pichqa pachamantataq illaparqan. Chayši tutallamanta ña urapachakama chay Wallallu Qarwinchuqa ancha hatun nina ñaçhqa silu ñiqmanpaš çhayašpa ruparqan mana wañuchichikušpa. Chayši chay yakukunaqa Paryaqaqap tamyašqankunaqa uraquçha ñiqman tukuy hinantin yakukuna rirqan. Chayši chay hina manaraq yaykuptinši huqinqa (Llaqsa Churapa šutiyuq) urañiqmanta yakukta huk urqukta urmachišpa harkamurqan. Ña harkaykumuptinši, chay yakuqa quçhaña tukumurqan. Kay quçham kananqa Mulluquçha šutiyuq. Chay hina chay quçhapi ña yaku huntamuptinši, chay hina rupaqtaqa ñaçhqa pamparqan. Chayši chay Paryaqaqari chaymanta illapapayarqan mana samachišpa. Hinallaš chay Wallallu Qarwinchuqa Anti ñiqman mitikarqan. (Manam tuyllaqa mitikarqanchu. Kaytaqa qipanpiraqmi willašun.) Chayši huqinqa Paryaqaqap churin qatirqan. Chayši chay Antip yaykunanpi "paqtaçh kutimunman" ñišpa kanankamapaš chaypi tiyan. Kaypaq šutinmi Paryaqarqu.
Chaymantaš ña atiptin, Manañamqa šutiyuq warmi karqan, kay Wallallu Qarwinchuwan kaq supay. Kay warmiš kanan Mama uraynin chay chaypi tiyarqan. Kayta atipaqši ñataq payman hamurqan. Chayši chay Manañamqa ñišqaqa ninataq ruparqan. Chayši kay Tumna uranta yaykušpa Paryaqaqaqa awqanakurqan. Chayši huk Paryaqaqap churinta Chukiwampu šutiyuqta çhakinpi uramanta chuqamurqan chayachimurqan. (Kay hanka çhakiyuqmi kanqa.) Chayši hina kaptinpaš, Paryaqaqataq atiparqan, quçha ñiqman qarqušpa. Ña kaykunakta atipašpaš, chay churin Chukiwampu šutiyuq hanka çhakin pakišqa tiyakuqman kutimurqan. Chayši chayqa: "Amataq kutišaqchu; qayllamanta chay warmi Manañamqakta waqaychašaq, paqtaçh kutimunman" ñišpa ñiptinši, "Allitaqmi!" ñišpa yayanqa tukuy mikunanpaq kamachipurqan. Chayši ñišpa ñirqan: "Kay iškay wayqukunamantam tukuy runakuna qamtaraq ñawpaq kukakta qumušunki, manaraq pillapaš akušpa. Ña qam akuptiykiraqmi, chaymanta runakunapaš akukunqa kukanta mallkišqanmanta. Chaymantam llamaktari wiñay urwa mana waçhakuq kaqtaraqmi nakapušunki. Hinašpa rinrin chillpišqakta kay kaykunaktaraqmi qamqa wiñaypaš mikunki," ñišpaš kamachirqan. Chayši runakunaqa chay kamachišqan šimikta yupaychašpa chaykama, Saqiqayamanta, Chuntaymanta, Chichimamanta, Mamamanta, Wayuqallamanta, Šukyakançhamanta tukuy kukayuqkuna ñawpaqnintaqa paymanraq apamuq karqan. Kanankamapaš pakallapiqa hinataqši kawsanku.
(rapip qallananman)
Ñam ari tukuy hinantin atišqankunaktaqa puchukanchik. Ichaqa kay Wallallu Qarwinchup qipanpi Paryaqaqap sentensyašqankama kawsašqantam mana rimanchikchu. Ña atišpaš, Wallallu Qarwinchu Antiman ña mitikuptin, chay Wallallukta: "Runa mikušqanmanta kunanqa allqukta mikuchun. Chaytari Wankakuna muchachun," ñišpa sentensyarqan. Chayši kanan Wankakunaqa payta muchašpa allqukunawan muchaq karqan. Payri dyusnin allqukta mikuptin, allquktataq mikurqanku. Kanankamapaš "Wanka allqu mikuq" ñišpa ñinchik.
Chaymantaš kanan, imanam ñawpaq kapitulupi qipanpipaš, "Tukuy llaqtakunam yunkašapa karqan," ñišpa ñinchik, chay hinam kay tukuy hinantin llaqtakunapi Waruchiri prowinsyapi Chaqlla Mama prowinsyapipaš tukuy hinantin llaqtakunapipaš yunkašapaš karqan. Kay yunkakunaktam tukuy hinantin yunkakunakta urañiqman anchurichirqan, "Churiykuna kay kitipi tiyanqa," ñišpa unanchašpa. Kaykunakta atiqkunapaš sapanpi Paryaqaqap churinkuna šutiyuq sapam "hukmi churin" ñin. Wakinmi, "Manaš. Paykamaš saçhap ruruyninmanta yurimurqan," ñišpa rimanku. Kaykunap šutinri kaymi: mayorninmanta Çhuqpayku, Çhançharuna, Wariruma, Utkuchuku, Tutaykiri, wakinri Sasinmali. Chaymantam huk Paryaqaqap churinši pachamanta paykama lluqšimurqan. Kaypaq šutinmi Pachachuyru šutiyuq karqan.
[...]
(rapip qallananman)
[...]
Ñam ari chay çhunkanpi kapitulupi rimarqanchik, kay Paryaqaqap churinkunap atišqan šimikta. Hinašpa willarqanchiktaqmi ari, imanam tukuy hinantin llaqtakuna yunkasapa karqan, chaykunakta. Kananmi kay Çhuqpayku, Çhançharuna, Wariruma, Utkuchuku, Tutaykiri, Sasinmali, Pachachuyru ñišqanchikkunakta rimašun, imanam paykuna puriq karqanku, chay chaykunakta. Kaykuna ñišqanchikkunaš ñawpa pacha tukuynin wawqiyuqsapa kašpa, ña atiypaq tukuynillantaq puriq karqan. Chayši kay Çhuqpayku ñišqaqa tukuyninmanta mayornin kašpa, huk wantupi ancha yupaychašqa puriq karqan. Chaymantaš Tutaykiri tukuynintapaš yallišpa ancha sinchi karqan. Chay hina šinchi kayninpiš kay iškay mayu ñišqanchiktapaš (Rimaq, Mala?) paytaq ñawpaq atirqan. Chay Unkatupi ñišqa Paryachap fronteranpi huk yana urqu chaypi huk quri tawnantapaš çhuramušpa, kay tawnaktaš "Kanan yunkakunakta ñakaq hina kayta pampachašpam mana yupaychaq hinam kay kitita yunkakuna yallimunqa," ñišpaš chaypi çhurarqan. Chay çhurašqan urqum kanan Unkatupi Qapariqaya šutiyuq. Chayši kay wakinnin wawqinkunaqa rišpapaš chay Tupiquçhamanta wichaykušpa, ñawpa ñanta rinchik – chaymi Kiskitampu šutiyuq – hukmi Tumnacha šutiyuq – maymantam Limaq ñiqtapaš rikunchik, chaymantaš, "Ñam Tutaykiriqa tukuyta atiyta ña puchukan," ñiqta uyarišpa kutimurqanku. Chayši Tutaykirita anchapuni mancharqanku, paykunapaš ancha sinchi kaptin. Hinataqši chay Waruchiri ñiqtapaš Ura Karanku ñiqman uraykurqanku. Chayta uraykušpari, paytaq ñawpaq rirqan. Chayši chay Chukisusu ñišqanchikpaq huk ñañanqa chay çhakranpi šuyarqan, payta llullachipaq rakantapaš ñuñuntapaš rikurichišpa, "Yaya, ašlla samayraq. Kay aswallakta tiqtillakta upyaykuyraq!" ñišpa. Chay pachaš payqa hinalla ña qiparirqan. Chayši wakinnin wawqinkunapaš chay hinakta rikušpa hinallataq qiparirqan chay Ura Alluka Pachamarka ñišqakamalla atišpa. Ši mana chay warmi llullachinman karqa chayqa, kanankamapaš Ura Karankukama Chillkakamaš Waruchirip Qintippaš çhakran kanman karqan. Kaykunap sapanpi rurašqantaqa kay qipanpim qillqašun ima hayka rurašqantawan.
(rapip qallananman)
[...]
Ñawpaqnin kapitulupim ari unancharqanchik Qunirayap kašqanta, Paryaqaqamanta ñawpaqninchuš u[taq] qipanchuš karqan, chayta. Quniraya Wiraqucha ñišqanchikqa ancha ñawpamantataqši karqan. Paryaqaqapaš ima hayka wakakunapaš paytaqa aštawantaqši yupaychaq karqan. Wakinninkunaqa "paryaqaqapaš Qunirayap churinši" ñišpam ñinku. Chaymantam kanan Quniraya Wiraquchap puchkašqanta rimašun. Qunirayaš ñaçhqa wiraquchakuna rikumunqanpaq Qusqu ñiqman rirqan. Chayši chaypi Wayna Qhapaq Inkawan rimanakurqanñišqa: "Haku, churi, Titiqaqaman, chaypi ñuqap kašqayta willašqayki!" ñišpa. Chaypiš ñišqa ñirqan: "Inka, runaykikta kamachiy brujokunakta [paqukunakta] ima hayka yaçhaqkunaktapaš ura tiksiman kançhanqanchikpaq!" ñiptinši, Inkaqa tuylla kamachirqan. Chayši wakinnin runakuna: "Ñuqam kunturpaq kamašqa kani," ñišpa ñirqanku. Wakinši: "Ñuqam wamanpa kamašqa kani," ñirqan. Wakinmi kanan: "Ñuqam wayanay pišqu pawaq kani," ñišpa ñirqan. Chayši chay ñišqanchikkunakta: "Riychik ura tiksiman; chaymantam ñuqap yayayta 'churiykim kaçhamuwan huk panantaš apachiwanki' ñišpa willanki," ñišpaš kunarqan. Chayši chay runa wayanaypaq kamašqa runaqa wakinnin kamašqakunawan [paqukunawan] pichqa punçhawllapi kutimuypaq rirqanku. Chayši wayanaypaq kamašqa runataq ñawpaq çhayarqan. Hina çhayaptinši kunašqanta willaptin, huk uchuylla takillapi: "Amam kaytaqa kiçharinkichu! Kikin Wayna Qhapaq Apuraqmi kiçharinqa," ñišpaš kunamurqan. Chayši chay runaqa ña apamušpa ñaçhqa Qusquman çhayachišpa: "Ma rikuykušaq, imaçh kayqa," ñišpa kiçharirqan. Chayši chay ukupiqa huk señora ancha qullana šumaq rikurirqan. Chukchanpaš krespo quri hina chika qullanan pachayuq rikayninri ancha uchuyllaš karqan. Chay hinakta rikuptin, pachallaš chay señoraqa chinkaripurqan. Chayši ancha llakikušpa Qusqupi Titiqaqa ñišqanpi çhayarqan. Chayši: "Mana chay hina wayanaypa kamašqa kankiman chayqa, kanallanmi wañuchichiykiman. Riy, kikillaykitaq kutiy!" ñišpaš kaçharqan. Chayši kutišpa ñataq apamurqan. Apamušpaš ñanpi mikuymanta upyaymanta wañuptinpaš rimaptin pachallaš mesapaš mantašqa karqan, puñunanpaqri hinataq. Chayši pichqa punçhawllapitaq çhayachirqan. Ña çhayachiptinši, Qunirayaqa Inkawan ancha kušikušpa çhaskirqan. Chayši manaraq kiçharišpataq Qunirayaqa ñišpa ñirqan: "Inka, kay pachakta siqišun. Ñuqari kay huk pachakta yaykušaq. Qamri kay huk pachaktaraq panaywan yaykuy. Amañam qampaš ñuqapaš rikunakušunchu!" ñišpaš pachakta siqišpa rayarqan. Hinašpaš chay kofrektaqa kiçharirqan. Kiçhariptin pachallaš chayqan pachapaš illarirqan. Chayši chay Inka Wayna Qhapaq ñišqaqa: "Manañam kaymanta kutišaqchu. Kayllapitaqmi kay ñuštaywan quyaywan tiyašaq," ñišpaš huk runakta aylluntataq: "Qam riy! Ñuqap rantiy 'Wayna Qhapaqmi kani' ñišpa Qusquman kutiy!" ñišpaš ñirqan. Chay pachallataqši chay señoranwan chinkatamurqan, Qunirayari hinallataq. Chaymantaš chay Wayna Qhapaq ñišqanchik wañuptin, hukpaš hukpaš 'ñuqaraq' ñinakušpa apu kayninpaq taqwirirqan. Hinaptintaqši wiraquchakunapaš Qasamarkapi rikurimurqan. Kanankamapaš chika šimillaktam yaçhanchik Quniraya Wiraquchap kašqanta. Wakinnin kay kitipi purišpa rurašqankunaktaqa manaraqmi qillqakuyta puchukanchikchu. Chay chaykunaktaqa kay qipanpim rurašun.
(rapip qallananman)
Kaymantam iškaynin kapitulu rimašqanchikta Qunirayap Qarwinchumanta ñawpaq kašqantapaš u[taq] qipan kašqantapaš qillqašun. Quniraya Wiraquchaqa ancha ñawpaqmantataqši karqan. Manaraq, pay kaptinqa, manaš kay pachapi imallapaš karqanchu. Payraqši urqukunaktapaš saçhaktapaš mayuktapaš ima hayka animalkunaktapaš kamarqan çhakrakunaktapaš runap kawšanqanpaq. Chayraykutaqmi chay Quniraya Wiraquchakta "Paryaqaqap yayanši" ñinku, "paytaqši Paryaqaqaktapaš kamarqan," ñišpa. "Mana paypa churin kaptinqa, allquchamançhá karqan" ñišpam tukuy runakunapaš ñinku. Wakinnin llaqtakunaktaqa anchaš amawta kayninpi allqucharqan ima haykaktapaš rurašpa. Kaykunaktaqa qipanpim çhurašun.
(rapip qallananman)
Kaypim qillqašun: Paryaqaqa pichqa runtumanta yuriq wawqiyuqchuš karqan, kayri Paryaqaqachu paykunap yayan, chay chayta. Ñam ari pusaqnin kapitulupi unancharqanchik: Paryaqaqa pichqa runtumanta yurimušpa wawaqiyuqkamachuš karqan. Kayri wakinninkunaqa Paryaqaqap churinchuš karqan, chaykunakta. Chaymantari paykunap sapanpi šutintari qillqašuntaqmi. Kay pichqa runtumanta yuriq Paryaqaqa ñišqanchikqa, imanam çhunka tawayuqnin kapitulupipaš rimarqanchik "Qunirayap churinši" ñišpa, hinataqši paykunaqa wawqiyuqkama karqan. Kaykunap šutinmi ñawpaqninmanta: Paryaqaqa, chaymantam Churapa, chaymantam Punchu, chaymantam Paryaqarqu. (Huqintam mana yaçhanchikchu. Kaypim qiparin blankopi yaçhašpa çhuranqanchikpaq.) – Šullka Illapa šutiyuqši karqan. – Chaymanta kay Paryaqarqu ñišqanchikši kanan Antiman yaykunapi, "Wallallu Qarwinchuçh kutimunman," ñišpaš kanankamapaš tiyan. Chaytawanpaš unancharqanchikmi ari: Kay Wallallu Qarwinchuri manataqši tuyllaqa mitikarqanchu. May pacham chay Mulluquçha ñišqanchikta Churapa Paryaqaqap huqin yaykušpa quçhaman tukuchirqan, chay pachaš chaymanta Wallalluqa pišqu hina pawamurqan. Chayši huk urqu Kakiyuqa šutiyuq urquman yaykurqan. Kay urquš ancha hatun qaqa. Kay qaqaman yaykušpaš Wallallu Qarwinchu pakakurqan. Chaymantaš kanan Paryaqaqaqa illapayašpa wakinnin pichqa wawqinkunawan ancha nanaqta illapašpa ñaçhqa qaqaktapaš tuñichišpa ñataq chaymanta mitikachirqan. Chayši chay Wallallu Qarwinchuqa huk hatun machaqway amaru šutiyuqta, "Paryaqaqakta tapyanqa," ñišpa iškay umayuq amarukta lluqšichimurqan. Chayši Paryaqaqaqa chayta rikušpa huk quri tawnanwan ancha piñašpa çhawpi wašanpi tuksirqan. Chay pachallataqši chay amaruqa chirayarqan, rumimanña tukurqan. Chay chirayašqa amaruš kanankamapaš hanaq Kakiyuqa šutiyuq ñanpi šutilla rikurin. Chay amaruktaš Qusqu runakuna, mayqin runakunapaš yaçhaqninqa, hampipaq rumiwan takašpa urmayninta apakun, "Mana unquyman çhayašaq," ñišpa. Chaymantaš chay Wallallu Qarwinchu ña Kakiyuqa qaqmanta mitikušpa huk wayqu Kakiyuqa Wayqi ñišqa wayquman yaykurqan. Chayši huk urqu Pumarawka šutiyuqta chay Wallallu siqašpa, "Kaymanta kay Paryaqaqakta qinçhašaq mana kayta pasamunqanpaq," ñišpaš huk uritu kaki ñišqakta rikrantapaš chukirichišpa šayachirqan. Chayši chaytapaš Paryaqaqaqa huk rikranta yanqa pakirišpa chay kakiktari rumimanña chirayachišpa yallirqantaq. Ña yalliptinši Wallallu Qarwinchuqa manaña ima kallpallanpaš kaptinši Anti ñiqman mitikarqan. Chayši Paryaqaqaqa wakinnin wawqinkunawan tukuynin qatirqan. Ña Antiman yaykuptinši, huk wawqintaqa Paryaqarqu šutiyuqta chay Antip punkunpi saqimurqan, "Paqtaçh kutimunman," ñišpa. Chay Paryaqarquš kanan huk urqutaq ancha rasusapa tiyan. Kayta piçh munan, chaytaqa manam yaçhanchikchu. Ichaqaš ñam ari isqunnin kapitulupi rimarqanchik: "Allqukta kananqa mikuchun runa mikušqanrayku. Chaytari Wankakuna qarachun!" ñišqanta.
(rapip qallananman)
Kananmi rimašun, ña wawqinta Paryaqarqu šutiyuqta saqimušpa Antip punkunpi imanam ñataq Paryaqaqa kutimurqan, chayta. Kay šimiri kay hinam. Ñam ari wakinnin šimi rimašqantaqa muchachikuypaq qallarišqantawanpaš rimarqanchik. Ichaqaqa huk šimiktataqmi qunqarqanchik. Ña atikuyta puchukamušpaš wakinnin wawqinkunawan kutimurqan kay Paryaqaqa ñišqanchik urquman. Chaypiš huk urqutaq rasusapa mana lluqaypaq Wamayaku šutiyuq urqu. Kay urquktam wakinnin runakunaqa "Chaymi Paryaqaqa" ñinku ñišpataqmi. Qipanpi wiraquchakuna rikurimuptinpaš, kay Inkaqaya ñišqanchikmantapaš chay urqu rasukta rikušpa, "Chaymi Paryaqaqa!" ñišpa ñirqanku. Kikin Paryaqaqa ñišqaqa urañiq huk qaqapitaqši tiyan. Chaypitaqši wakinnin wawqinkunapaš chay qaqa ñišqanchikman yaykušpaš: "Kaypim tiyašaq. Kaymantam muchawanki," lišpa chay qaqapi llaqtachakurqan. Chaymantam ñišqanchik huk urqu Wamayaku šutiyuq urqukta "rasusapaš" ñišpa chay sawaš ña Antimanta kutimušpa samamurqan. Chaymantaš kanan tukuy Tawantinšuyu runakunakta qayachirqan, manaraq Inkapaš yurimuptin, ancha ñawpataq. Chay hina ña runakuna tukuynin huñunakumuptinši, payta muchanqanpaq waqsata kamachirqan. Kayta uyarišpaš, ña Inka rikurimušpapaš, paypaš waqsa tiyarqan ancha yupaychašqa. Chay pacha, imanam "huñunakurqan" ñinchik Tawantinšuyukta, chay pachaš Wallallu Qarwinchuqa mana trayšyunninta qunqašpa huk animalta hugi šutiyuqta chay kikin urqu tiyašqanpi rikurichirqan, "Kay Paryaqaqakta tapyanqa," ñišpa. Chayši chay hugi ñišqanchikqa tuylla rikurišpa pachaman mitikamurqan. Chayši chay hugi kawsašpaqa imaktapaš Paryaqaqap kawsayninta qiçhunmantaqši karqan. Chayraykuš Tawantinšuyu runakunakta "Chay hugi ñišqakta hapimuy!" ñišpa kamachirqan. Hina kamachiptinši, tukuy hinantin runakuna qatirirqan. Manataqši hapichikurqankuchu. Panaš Paryaqaqaqa illaparqan tamyarqan, manataqši wañurqanchu. Chayši ancha karupiraq huk runa kay Chiqamanta Qaqasiqa ayllu hapirqan. Chayši huk Qinti runaqa: "Wawqi, ñam hapinki. Ancha kušiyuqmi kanki. Qamqa chay çhupallanta waytallišpa riy. Kay aychantaqa ñuqa apašaq," ñiptinši, "allin!" ñirqan ñišpataqši. Chay Qinti runaqa huk ñanta rišpa, "Ñuqam, yaya, hapimuni," ñišpa willarqan. Chayši ancha kušikušpa yupaycharqan. Kay Qinti runap šutinmi Çhuqpayku šutiyuq karqan. Chayši qipanpi ña çhupanta çhayachiptinqa, Çhuqpaykukta, "Qamqa chay llullawašqaykimanta 'Qintiwanka maqanakuy, ašnaykuq' ñišunkim churiykikuunaktapaš!" ñišpa millaypi anyarqan. Chay pachaš kay Qaqasiqa ayllumanta Warkancha Llichikanchamanta kikin Paryaqaqa, "Qammi chay hapišqaykimanta yañqamušqa kanki. Qamllaktam ima willawašqaykiktapaš uyarišqayki. Wakinnin runakunapaš qamtaraqmi ñuqakta willaypaqpaš uyarichišunki," ñišpaš šutintapaš "Ñamqakanqa Ñamqaparya" ñišpa šutiyachimurqan. Chaymantaš paykunapaš Yañqa karqan. Qunchakunari hinataq Yañqanpa šutin kikin Paryaqaqap šuntinchašqan. Watuši šutiyuq karqan. Hinataqši tukuy llaqtankunapi Yañqakunaqa Paryaqaqap šutinchašqan. Kay chikaktam qunqašqanchikta yuyarinchik Paryaqaqap kašqanta.
(rapip qallananman)
Ñam ari Inkap Paryaqaqakta yupaychašqanta waqsa tiyašqantawanpaš rimarqanchik. Pay Inkataqši kamachirqan: "Hanan Yawyu Rurin Yawyumanta kimsa çhunka Paryaqaqakta pura killa sirwichun!" ñišpa. Chayši chaykama kimsa çhunka runa sirwirqan çhunka pichqayuq punçhawmantakama qarašpa mikuchišpa. Chayši huk punçhawqa huk llamanwan Yawriwanaka šutiyuq llamawan mucharqanku. Chayši chay kimsa çhunkamanta huqin Llakwaš Kita Paryašqa šutiyuq runaqa, may pacham chay kimsa çhunka runakuna ñatinta šunqunta llamapmanta rikurqan, chay pacha ñišpa ñirqan: "A ataq! Manam allichu pacha, wawqi. Qipanpiqa kay Paryaqaqa yayanchik purumanqataqmi," ñišpaš rimarqan. Chayši chay wakinnin runakunaqa: "Manam. Qasim rimanki. Allim, imaktam qam yaçhanki?" ñišpaš ñirqanku. Chayši hukninqa: "Šay, Kita Paryašqa, imamantam qam unanchanki? Kay šunqunpiqa ancha alliktam Paryaqaqa yayanchik riman," ñišpa ñiptinši, payqa manaš šunqunta rikuypaqpaš qayllaykurqanchu. Karullamanta qawašpataqši ima amutarqan. Chayši rimašpapaš: "Kikin Paryaqaqam ñin, wawqi," ñišpa chaykunaktapaš ayñirqan. Chayši millaypikama chay Kita Paryašqakta ñirqan: "Llakwaš ašnaq runa, imaktam chay yaçhan? Yayanchik Paryaqaqa Chinchayšuyu ñišqa maykama runayuqmi tiyakun. Chaychu purumanman? Imaktam chayqan runaqa yaçhan?" ñišpaš ancha piñašpakama ñirqanku. Kay ñišqanmanta ancha piši punçhawmantataqši: "Ñam wiraqucha Qasamarkapi rikurimun," ñiqta uyarirqanku. Chaymantam kay Chiqamantapaš Tamalliwya Kašalliwya šutiyuq Qaqasiqa ayllutaq chay Paryaqaqap yanan tiyašqa. Chay pachaš Paryaqaqapi kimsa çhunka saserdotekuna tiyašpa kay Kašalliwya Tamalliwya šutiyuq tukuyninmanta yuyaqnin karqan. Chayši wiraqucha chayman çhayašpa: "Kay wakap qullqin pachan maymi?" ñišpaš tapurqan. Chayši paykunaqa manataq willakuyta munarqanchu. Hina kaptinši, wiraquchaqa piñarišpa uqšakta tawqarichišpa Kašalliwyakta rupachirqan. Chayši ña patmanta uqša rupaptinši, wayraqa pukurimurqan. Chayši ancha ñakarišparaq chay runapaš kawsarirqan. Chay pacharaqši chay pachankunakta iman haykantapaš wiraquchaman qurqanku. Chay pachaš tukuynin runakuna, "Ancha chiqantataqmi ñiwašqa kanchik chay Llakwaš Kita Paryašqa, wawqi. Haku chiqirišuntaq! Manañam allichu pacha," ñišpaš tukuynin llaqtankama chiqirimurqan. Chayši kay Chiqamanta rupašqa runapaš ña alliyašpa huk Paryaqaqap churinta Maqawisa šutiyuqta aparišpa Qintip llaqtanpi Limka šutiyuq llaqtapi çhayamurqan. Kaykunaktam kay qipan kapitulupi rimašun.
(rapip qallananman)
Kay Maqawisa Paryaqaqap churinši, ñawpa Inka kaptin, awqaman yanapanqapaq apay tukurqan. Amaya Šiwaya šutiyuq llaqtakunaš manataq atichikurqanchu. Chayši Inkaqa mana atichikuptin, Paryaqaqakta churinta mañarqan chay Amaya Šiwaya runakunakta atipaypaq. Chayši kay Maqawisa šutiyuqta qurqan. Kayta apašpaš tuyllapuni atimurqan. Chaymantaš Inkakunaqa aštawanraq Paryaqaqakta yupaycharqan quriktapaš ima hayka pachankunaktapaš qušpa. Watanpi chay kimsa çhunka yanankunapaqpaš sarakta kukakta ima haykaktapaš llaqtankunamanta quchišpaš kawsarqan. Chay hina kaptinši, ñaqa ñinchik hina, wiraquchakuna çhayamušpa tukuy iman kaqtapaš tukuy qiçhupurqan. Wakinnin puchuqninkunaktaš qipanpi wañuq don Sebastian tukuyta rupachichirqan. Chaymantaš, imanam ñaqa ñinchik, chay hina chay Kašalliwyaqa Limka llaqtapi tiyašpa chay Maqawisa ñišqakta hatallišpa ancha yupaychašpa achka wata tiyarqan. Ña achka watamantam kanan kay Chiqakuna chay hina alli kawsašqanta uyarišpa, "Kayman chay Maqawisakta apamuchun!" ñišpa kaçharqan don Juan Puyputakma wañuq kuraka kašpa. Chay pachaš Kašalliwya machu rupašqa kayman suqta runa churiyuq chay churinkunawan hamurqanku. Chay pachaš kaypi – ñini Llaqšatampupi – çhayamušpa ñataq: "Yaya Maqawisa, allichu kay llaqtapi Chiqa runakta waqaychanki?" ñišpa huk llamawan willaptinši, imanam Wayakancha ñišqa, maypim chay Llakwašpaš Kita Paryašqa ñišqa rikurqan, chay hinallataqši karqan. Chaytapaš chay Kašalliwya Tamalliwya ñišqa ña churinkunapaš qulluptinraqši, kikinpaš ña wañuypaq kašpaš, "Chay hinam çhayamuptillay karqan," ñišpa rimarqan. Porque [waka] çhayamušpa, "Pachaqa ancha allinmi. Manañam imapaš watiqay unquypaš kanqachu," ñišpaš ñirqan. Chay pachamantataqši kay Maqawisakta kay llaqtapi hatallirqanku pura killa ñišqapi tukuy Chiqakuna ayllunpi-ayllunpi sirwišqa. Uk tutallaqa tukuynin qari warmi huñulla paqarikuq karqan. Ña paqariptinmi, kanan quwiwan imanwanpaš sapa runamanta qukuq karqan: "Yanapaway! Kay llaqtakta qammi waqaychanki. Ima hayka unquykunaktapaš qammi alliyachiwanki," ñišpa. Chaymantam kanan Limka ñišqanchik llaqtapiqa anchapuni sirwišqaš tiyarqan. Yamlaka šutiyuq çhakraktaš tukuy huk waranqa Qinti ñišqa kallpapurqan chay Maqawisa upyanqanpaq. Chayši chaypi kaq runakunari anchapunitaq qapaq tukurqan imanwanpaš haykanwanpaš. Chayta embidyašpaš kay Chiqakuna wañuq don Juan Puyputakma Kašalliwya ayllun runan kaptin, "Kayman apamuchun! Imapaqmi runap llaqtanpi chay chika alli wakakta hatallin?" ñišpa kaçharqan. Chay pachamantataqši kaypi tiyarqan. Chikallaktam kay Maqawisapta yaçhanchik.
[...]
Runašimipi Willakuykuna, Qillqašqakuna
(rapip qallananman)
Last update: Mar 7, 2006. © runasimi.de. The contents of this page may be distributed for non-commercial purposes, especially for spreading knowledge of the Runasimi language in the world and strengthening its position in its home lands. Please quote the original author (if not mentioned by name, write runasimi.de), and set a link to this page (write down URL, if texts or images of this page are used in printed version).
Paryaqaqa = Pariyaqaqa = Pariacaca; Paryaqarqu = Pariyaqarqu = Pariacarco


c: text/html

text:
ÉXODO 18
Jetro Moisesta ricungapac rishcamanta
1Moisespac suegro Jetroca Madianpimi cura carca. Paica Mandac Dios Moisestapish, Dios acllashca israelcunatapish imata ruhuashcata, shinallatac Egiptomanta israelcunata ima shina llucchishcatami yachac chayarca. 2Moisesca paipac huarmi Seforataca paipac taita Jetropacman cachacpimi, Jetroca cushilla Seforatapish, 3Moisespac ishcai churitapish chasquirca. Moisesca: «Cai llactapica pozashpallami causacuni» nishpami, shuc churitaca Gersonta shutichirca. 4Cutin Shuc churitaca: «Ñuca taitapac Diosmari Faraón espadahuan huañuchinamanta quishpichirca» nishpami Eliezerta shutichirca.
5Moisesca shitashca pambapimi Mandac Diospac urcu ladollapi carpata shayachishpa tiyacurca. Chaimanmi Moisespac suegro Jetroca Moisespac huarmindi, Moisespac churicunandi chayarca. 6Chaipimi Moisestaca: “Ñucaca cambac suegro Jetromi cani. Ñucami cambac huarmindi, cambac ishcai churicunandi cambacman shamunchic” nirca.
7Shina nicpimi, Moisesca paipac suegrota tupangapac llucshishpa, cumurishpa mucharca. Shinallatac caishuc chaishuc “Allillachu canguichic” ninacushpami, carpa huasiman yaicurca. 8Moisesca Mandac Dios israelcunaman allita ruhuashpa, Faraontapish, Egipto runacunatapish imata ruhuashcatapish, ñanpi llaquicunata apashcatapish, Mandac Dios ima shina Egiptomanta llucchishcatapish paipac suegroman tucui parlarcami. 9Jetroca Mandac Dios israelcunaman allitami ruhuashpa, Egiptomanta llucchishcata yachashpami yallita cushicurca. 10Chaimantami Jetroca:
—¡Mandac Diosca alli nishca cachun! Paimi cancunataca Egipto runacunapac maquimantapish, Faraonpac maquimantapish llucchirca. Paimi Egipto runacunapac maquimanta cacharichishca. 11Cunanmi, Mandac Diosca tucui dioscunamanta ashtahuan jatun cashcata yachani. Jatun tucushpa, cancunata llaquichiccunatami llaquichishca— nirca.
12Quipaca Moisespac suegro Jetroca animalta huañuchishpa, Diosman cushpa, tucui rupachishpami, shuctac ofrendatapish curca. Aaronpish, tucui israelcunata pushaccunapish Moisespac suegro Jetrohuan Diospac ñaupapi micungapacmi rirca.
Moisés juezcunata churashcamanta
(Dt 1.9-18)
13Cayandi punzhaca Moisesca israelcunapac llaquicunata allichingapacmi tiyarirca. Israelcunaca tutamantamanta chishicaman Moisespac ñaupapi shayacurca. 14Chashna Moisés israelcunahuan tucui imata ruhuacucta ricushpami, paipac suegroca:
—Cai tucui gentecunahuanca, ¿imatatac ruhuacungui? ¿Ima nishpatac canlla cai tucuita ruhuacungui? Cai tucui gentecunaca tutamantamanta chishicamanmi cambac ñaupapi shayacun— nirca.
15Chashna nicpimi, Moisesca paipac suegrotaca:
—Cai gentecunaca Diosman tapungapacmari ñucapacman shamun. 16Paicunaca ima llaquita charishpapish ñucaman huillangapacmi shamun. Chaimantami caishucman chaishucman Dios mandashcatapish, yachachishcatapish ricuchishpa, allichini— nirca.
17Shina nicpimi, Moisespac suegroca:
—Mana chashnachu ruhuana cangui. 18Canpish, canhuan cac gentecunapish shaicunguichicmi. Cai ruhuanacunaca canmanca achca sinchimi. Chaimanta mana canlla ruhuai pudinguichu. 19Ñuca cunashcata uyai. Diospish canta ayudangami. Canca israelcunamanta Dios-huan parlacmi cana cangui. Paicunapac ima llaquitaca Diosman huillai. 20Dios mandashcacunatapish, pai yachachishcacunatapish yachachishpa, ima shina causanata shinallatac imata ruhuanata yachachi. 21Israelcunapuramanta Diostapish manchac, cashcata ruhuac, cullquita japinata mana yalli munac runacunata acllai. Paicunamanta shuccunataca huaranga runata, shuccunataca patsac runata, shuccunataca pichca chunga runata, shuccunataca chunga runata ricuchun churai. 22Paicunami punzhanta ima mana alli tiyacpica allichinga. Ashtahuanpish jatun llaquicuna tiyacpimi, canman huillanga. 23Ñuca nishcata Dios ruhuachun nicpica, canpish samaringuimi, shinallatac israelcunapish cushicushpa paicunapac huasiman ringacunami— nirca.
24Moisesca paipac suegro nishcata uyashpami, pai nishca shinallatac tucuita ruhuarca. 25Moisesca israelcunapuramanta maijan allita ruhuac runacunata acllashpami, shuccunataca huarangata, shuccunataca patsacta, shuccunataca pichca chungata, shuccunataca chungata runata ricuchun churarca. 26Paicunami uchilla llaquicunataca punzhanta allichic carca. Cutin mana allichipac llaquicunatami Moisesman huillagric carca. Cutin uchilla llaquicunataca paicunallatacmi allichic carca. 27Moisés paita “Caya minchacaman” nicpimi, suegroca paipac llactaman cutirca.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Hechos 26
Atun mandag Agripa kaskapi, Pablo kispiringapa rimariskamanda
1Chasa niura, Agripaka Pablota nirka:
—Kunaurami pudingi, kam kikinmanda allilla imasa chaiaskasina rimaringapa.
Chiura Pabloka, maki atarichispa, nii kallarirka:
2-3—Atun mandag Agripa, kam allillami iachangi, tukui nukanchi judiukunapura imasa kustumbri iukaskakunamanda i nukanchi kikinpura imamanda rimanakuskamandapas. Chimandami nukata iapa alli iuiachiwá, kamba ñawipi judiukuna tukui ima nukata juchachispa niwanakuskamanda rimaringapa. Nukami mañaiki: mana rabiarispalla uiawai.
4—Tukui judiukuna allillami iachankuna, nuka imasa uchullamandata nukapa alpapi i Jerusalenpi kaugsagta. 5Nuka, musu kauramandatami fariseo kani. Judiupuramandapas fariseokunaka, Taita Dius ima rurangapa niskata mas allilla ruragkunami kanchi. Chitapasmi judiukuna nukamanda allilla iachankuna. Paikuna, munaspaka, pudinkunami, nukamanda chasallata willangakuna.
6—Kunauraka, Taita Dius nukanchipa ñugpamanda taitakunata pai agllaska Cristota kachamungapa niskata nuka suma iuiagmandami justisiai rurawangapa munanakú. 7Nukanchipa chunga iskai ñugpamanda atun taitakunapa wambrakunapa wambrakunawa puncha i tuta Taita Diusta kungurispa iuiarispami suianakunchi, Taita Dius imasa niskata pai kikin ruragsamungapa. Nuka chasa iuiarispa suiakugmandami judiukunaka mana allilla kagta nispa juchachiwanakú. 8Kamkunaka, ¿imapatak iuianakungichi, Taita Dius, wañuskakunata kaugsachingapa mana pudigta?
9—Ñugpata nukapas, mana iachaspa, iuiarkani: “Chaiawakumi, chi Nazaret puiblumanda Jesuswa tukuskakunata mana llakispalla jiru paikunata rurangapa”. 10Chasami Jerusalenpi rurarkani. Taita Diusmandalla sumaglla kaugsagkunata, achkakunatami karsilpi churachirkani. Iaia sasirdutikunata chasa rurangapa mañaspami chasa rurakurkani. Chi Jesuswa tukuskakunata wañuchinakuura, nukapas chasallata iuiaiwami paikunawa karkani. 11Judiukuna tukui tandaridiru wasi ukuma iaikuspa, achka biajimi Jesuswa suma iuiagkunata asutichirkani; chasaka, Jesusta kungaringapakuna. Iapa rabiawami paikunata kalpachidur karkani. Sug alpakunapi kaugsanakuskapagmapasmi chaiagridur karkani, Jesuswa tukuskakunata apingapa.
12—Nuka chasallata rurangapa iuiaiwami Damasko puibluma rikurkani. Iaia sasirdutikuna iskribiska karta kuawaskawami chasallata apingapa rikurkani. 13Ñambi rikuskapika, chaugpuncha diulpillami awanigmanda indimandapas mas sinchi sindi punchaiachiwagsamurka. Chi punchaiachii, nukata i nukawa rinakuskatami muiuchigsamurka. 14Tukuikunami alpama urmarkanchi. Chiuraka, hebreo rimaiwa uiariwagsamurka, kasa nispa: “Saulo, Saulo, ¿imapatak puchukawangapa iuiaillawa purikungi? Imasami wagrata tawinawa takaura, tawinata aitaspa, nanachirí: chasallatami kam kikin rurarikungi”.
15—Chiura, nuka tapurkani: “Kam Taitiku, ¿pitak kangi?”.
—Chasa tapuura, Iaia Jesuska ainiwarka: “Nukami kani Jesús. Nuka kikintami puchukawangapa iuiaillawa purikungi. 16Chasa kagpipas, atarispa saiarii. Kasamandami kamta agllaspa kawariiki: nuka ima niskata uiawaspa rurangapa; chasallata, nuka kikinmanda kam ima kawaska i kunauramanda kam ima kawangapa kaskata kawaspa willaspa puringapa. 17Nuka kikinmi judiukunamanda i mana judíu kagkunamandapas kispichisaki. Paikunapagma kachasakimi, 18paikunapas, amsapisina kaugsanakugmanda Taita Diuspa suma iuiaita apispa, punchaiachigsinawa sumaglla kaugsangapakuna; chiwanka, iaia kukuwa mana alli kaugsaita sakispa, Taita Diuswa tukugsamungapakuna. Chasa nukawa suma iuiarispaka, pandariikunata pasinsiaimi tukungapa kankuna; chasapika, tukui nukamandalla sumaglla kaugsagkunawa Taita Dius niskata chaskingapa”.
19—Atun mandag Agripa, Iaia Jesús chasa suma luarmanda kawariwauramandataka, pai tukui imasa niwaskasinami nuka suma uiaspa rurani. 20Damasko puiblupimi kallarirkani; nispaka, Jerusalenpi i Judea alpa suiu; nispaka, mana judíu kagkunapagpipasmi willaspa purirkani, paikuna pandariskakunata sakispa, Taita Diuswa tigrangapa; chiwanka, mana allilla ruraikunata sakispa, alli ruraikunawa kaugsangapa.
21—Chasa kagmandami judiukunaka, Diuspa atun wasi ukupi apiwaspa, munanakurka wañuchiwangapa. 22Chasa kagpipas, Taita Dius kispichiwagmandami kunankama atunkunata i uchullakunata willai apakuni. Moisés i Santu Ispirituwa rimagkuna ñugpamanda willarkakuna ima tukugsamungapa kagta; chillatatami nukapas willakuni. 23Ñugpamandatami paikuna willaska karkakuna, Taita Dius agllaska Cristoka, iapa llakii nanai iukaspa, wañuchii tukungapa kagta. “Paika, tukui wañuskakunamanda ñugpami kaugsaringapa ka. Chiuramandaka, paimanda willaimi tiangapa ka; judíu i mana judíu kagkunapa iuiaikunata suma punchaiachiimi tiangapa ka”.
24Pablo kispiringapa iuiaiwa chasa rimakuuraka, Festoka paita kaparirka, nispa:
—Kam, upami tukurkangi. Iapa iachaikukuspami kamba uma tuntiarirkangi.
25Pabloka ainirka:
—Atun mandag Festo, nuka mana upaiaska kanichu. Allilla iuiaipimi nuka, sutipa kaskata rimanakuikichita. 26Pai atun mandag Agripapas, tukuimi chikunata allilla iachá. Nuka mana iuianichu, chasa pasariskata, pai mana iachagta. Pakallapi chasa mana pasarirkachu. Chasa kagmandami nuka, paipa ñawipi mana manchaspalla rimani. 27Atun mandag Agripa, Santu Ispirituwa ñugpamanda rimagkuna imasa willaskakunata, ¿manachu suma iuiangi? Iachanimi, kampas chita suma iuiagta.
28Chiura Agripaka, Pablota ainirka:
—Maillamandami nukatapas Jesucristowa tukuskakunawa kangapa iuiachiwangi.
29Chasa ainiura, Pabloka nirka:
—¡Chasa Taita Dius munapuantra! Maillamanda u achkamanda imapas, kamllapas mana; ¡amalai kuna puncha kaipi tukui kagkunapas, nukasina iuiantrangichi! Nuka kai kadinakunawa wataskasinaka, mana.
30Pablo chasa niuraka, atun mandag Agripa, atun mandag Festo, Berenise i tukui chipi tianakugkunapas saiarirkakuna. 31Rinakuskapika, kikinpura rimarinakurka, kasa nispa:
—Chi runata ñi imapipas mana chaiakurkachu, wañuchii tukungapa ñi karsilpi kangapa.
32Chasa rimarinakuskapi, Agripaka Festota nirka:
—Iaia mandagpagma kachai tukungapa mana mañanmi, alli karkami, paita kacharingapa.


text:
Deportivo Cali
Asociación Deportivo Cali nisqaqa huk Kulumbya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kulumbya Huk Divisyun (49):
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Deportivo Cali.
- Uficial site


text:
Juan 12 Mushuj Testamento Diospaj Shimi (MTDS)
Betaniapimi Jesuspaj chaquicunataca nardohuan llihuishca
12 Jesusca, Pascuapaj sujta punlla illajpirajmi, Lázaro causacun Betaniaman shamurca. Paitami huañushcacunapaj chaupimanta causachirca. 2 Paipaj huasipimi, Jesushuan chishita micungapaj micuita rurarcacuna. Martaca caracurcami. Jesushuan meźapi micushpa tiyacujcunapurapica, shujca Lazaromi carca. 3 Chaipimi Mariaca achca valij, imahuan mana chagrushca, nardo shuti mishquijllata ashnacujtaca shuj librata apamurca. Chaitami Jesuspaj chaquicunapi llihuishpa, ajchahuan chaquichirca. Chaimantami tucui huasi ucupish mishquijlla ashnacuj tucurca.
4 Simonpaj churi Judas Iscariotemi Jesustaca japichingapaj puricurca. Paica, Jesuspaj yachacujcunapurallatajmi carca. Paimi María chashna rurajpica, cashna nirca:
5 –¿Ima nishpashi cai mishquijlla ashnacujtaca, quimsa patsaj denariopi c'atushpa, huajchacunaman mana curca?– nircami.
6 Huajchacunata llaquishpatajca, mana chashna nircachu. Ashtahuanpish pai huaquichij cashca mochilapi churashca cullquita shuhuangaraicullami chashna nirca. Paica shuhuatajmi carca. 7 Chaimantami Jesusca, cashna nirca:
–Ama imata nichu. Paica Ñucata pambana punllapajmi caitaca huaquichicushca. 8 Huajchacunaca, punllanta mana illangachu. Ashtahuanpish Ñucaca, mana cancunahuan causacushallachu– nircami.
9 Jesús Betaniapi cashcataca, achca judiocunami yachaj chayarcacuna. Chaimantami Jesusta ricunamanpish, huañushcacunapaj chaupimanta causachishca Lazarota ricunamanpish achcacuna shamurca. 10 Ashtahuanpish pushaj curacunaca, Lazarotapish huañuchingapajmi shuj yuyailla tucurcacuna. 11 Lazarota causachishcamanta, achca judiocuna Jesusta crijta ricushpami, chashna yuyarcacuna.
Jesusca Jatun Mandaj shinatajmi Jerusalenman yaicushca
12 Chai cayandij punllaca, fiestaman tandanacuj tucui gentecunami, ‘Jesús Jerusalenman shamucun’ nijta uyarcacuna. 13 Tucui chaicunami ramoscunata aisashca, tupanaman llujshishpaca, cunga tiyashcata cashna caparircacuna:
–¡Cantaca alli ninchijmari!
¡Mandaj Diosmari Cantaca cachashca!
¡Israelcunata Jatun Mandajmari cangui!– nircacunami.
14 Jesusca, shuj malta burropimi tiyarishca shamurca. Pai chashna shamunataca, Dios Quillcachishcallapitajmi:
15 «Sionpi causajcunalla, ama manchaichijchu.
Riquichij, cancunata Jatun Mandajca,
malta burropi tiyarishcami shamucun» nishca tiyacun.
16 Chai tucui imalla tucushcacunataca, callaripica yachacujcunaca manaraj entendircacunachu. Ashtahuanpish Jesusta Dios sumajyachishca q'uipami, Pai imallata rurashcapish, imalla tucushcapish, Dios Quillcachishcapitaj Paimanta chashna nishca tiyacushcata yuyarircacuna.
17 Huañushca Lázaro jutcupi siricujpi, Jesús cayashpa causachijtaca, achca gentecunami ricurcacuna. Paicunami, chaita shujtajcunamanpish huillarcacuna. 18 Chai señalta rurashcata uyashcamantapishmi, chai tucui gentecunaca Jesusta tupanaman shamushcacuna carca. 19 Chaimantami fariseocunaca: «Riquichij, imata mana rurai tucunguichijchu. Ashtahuanpish tucuicunamari, Paita catishpa rincuna» nishpa paicunapura ninacurca.
Jesusca Pai huañuna horas chayamushcatami huillashca
20 Tauca griegocunapishmi Diosta adorangapaj fiestaman huichiyashcacuna carca. 21 Paicunaca, Galileapi caj Betsaidamanta Felipepajman c'uchuyashpami:
–Amito, Jesustamari ricushun nipanchij– nishpa mañarcacuna.
22 Shina nijpi Felipeca, Andresmanmi huillagrirca. Chaimantami ishqui tucushpa, Jesusman huillagrircacuna. 23 Jesusca cashnami nirca:
–Runa Aichayuj Ñucata sumajyachina horasca ñamari chayamushca. 24 Trigo muyuca mana allpapi urmashpa pambarishpaca, paillami saquirin. Ashtahuanpish allpapi urmashpa pambarishpaca, achca granotami aparin. Chaica chashnatajmari. 25 Pipish quiquin causaita c'uyajca, chingaringami. Pipish cai pachapi causaita mana c'uyajca, huiñaipajmi quiquin causaita huaquichinga. 26 Pipish Ñucata servisha nijca, Ñucata catichunlla. Ñuca maipimi cani, Ñucata servijpish chaipimi canga. Pipish Ñucata servijtaca, Ñuca Yayapish allipimi churanga.
27 Cunanca, Ñuca almacamaca llaquihuan huañucunmari. ¿Imatataj nishachu, imamí? ¿“Yayitolla, cai llaqui horasmantaca quishpichihuailla” nishachu, imamí? ¡Ashtahuanpish chashna tucungapajtajmari cai horasmanca chayamurcani! 28 ¡Yayitolla, Cambaj shutita sumajyachilla!– nircami.
Chashna nijpica jahua pachamantaca: «Ña sumajyachircanimi, cutinpish sumajyachigrinirajmi» nishpa rimashcami uyarirca.
29 Chaita uyashpaca, tucui chaipi cajcunaca:
–C'ulun ninmari– nircacunami.
Maijancunaca:
–Shuj angelmari, Paihuan rimaj yuyachin– nircacunami.
30 Chaimantami Jesusca, cashna nirca:
–Jahuamanta rimajca mana Ñuca uyachunchu rimarca, ashtahuanpish cancuna uyachunmari rimarca. 31 Cunanmari cai pachapi causajcunapajca, paicuna imata ruracushcata ricuchina chayamushca. Cunanmari cai pachata mandajtaca, llujshichishpa shitana chayamushca. 32 Ñucaca allpamanta jahuaman huarcushca cashpami, tucuicunata Ñucapajman c'uchuyachisha– nircami.
33 Pai ima shina huañuna cashcata huillashpami, chashna nirca. 34 Chashna nijpica gentecunaca, cashnami nircacuna:
–Ñucanchijca: “Quishpichij Cristoca huiñaitami causacunlla” nishcatami, Mandashcapica uyarcanchij. ¿Ima nishpataj Canca: “Runa Aichayujca jahuaman huarcushcatajmi canga” ninguiari? ¿Chai Runa Aichayujca, pitagari?– nircacunami.
35 Chashna nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–Luzca, ashacamallami cancunahuan canga. Amsayajpica cancuna rishun nicushcamanca mana ri tucunguichijchu, achijpiraj ñanta japichij. Amsapi purishpaca, maita ricushcata mana yachanguichijchu. 36 Achijyachij cancunahuan cajpiraj, Luzta crichigari. Chashnami Luzpaj huahuacuna canguichij– nircami.
Caicunata nishcahuan Jesusca, paicunamanta miticushpa rircallami.
Judiocunaca manataj crishcacunachu
37 Judiocunapaj ñaupajpi chai tucui señalcunata rurashca cajpipish, Jesustaca manataj crircacunachu. 38 Dios ima nishcata huillaj Isaías huillashca pajtachunmi, chashnaca tucurca. Paimari cashna huillashca:
«Mandaj Dioslla, ñucanchij huillashcataca, ¿pitaj crishcari?
Mandaj Dios tucuita rurai tucushcatapish, ¿pitaj chasquishcari?» nishcami.
39 Chashna huillashca pajtachunmi, mana cri tucurcacuna. Isaiasllatajmi cashnapish nishca:
40 «Paicunapaj ñahuicunataca, mana ricujtami rurarcani.
Paicunapaj shungutapish sinchiyachircami.
Ñahuihuan ricushpapish ama ricuchun,
shunguhuanpish ama yuyaita japichun,
Ñuca alliyachichun Ñucaman ama cutirichunmi, chashnaca rurarcani» nishcami.
41 Isaiasca, Jesús sumaj cajta ricushpami chashnaca huillarca.
42 Chashna cajpipish mandajcunacamami, achcacuna Jesustaca crircacuna. Ashtahuanpish tandanacuna huasimanta fariseocuna llujshichishpa cachanata manchashcallamantami, paicuna crishcataca mana huillarcacuna. 43 Paicunaca, Taita Dios alli nishca canapaj randica, runacuna alli nishca cangaraicumi mana huillarcacuna.
44 Jesusca sinchita rimashpami, cashna nirca: «Pipish Ñucata crijca mana Ñucallatachu crin, ashtahuanpish Ñucata Cachajtamari crin. 45 Ñucata ricujca, Ñucata Cachajtamari ricun. 46 Ñucaca Luz cashpami, pipish Ñucata crijca ama amsapi causachun, achijyachingapaj cai pachaman shamurcani.
47 Ñuca rimashca shimita uyashpapish mana huaquichijtaca, mana Ñucachu juchachisha. Cai pachapi causajcunata juchachingapajca, mana shamurcanichu. Ashtahuanpish cai pachapi causajcunata quishpichingapajmari shamurcani. 48 Pipish Ñucata p'iñashpa, Ñuca rimashcacunata mana chasquijca pi juchachijta charinmi. Tucuri punllapica Ñuca huillashca cai shimicunallatajmi juchachinga. 49 Ñucaca, mana Ñuca quiquin yuyaillamanta rimarcanichu. Ñuca Yaya mandashpa cachashcatami huillashcani, rurashcani. 50 Pai mandashcaca, huiñai causaita cuj cashcataca yachanimi. Chashna cajpimi Ñuca rimashpaca, Ñuca Yaya ñucaman nishca shinallataj rimani» nircami.


text:
Titota 2
Allilla iachachiskallata rimangi, niskamanda
1Kamka, allilla iachachiskallata rimangi.
2Achala runakunata iachachingi, mana iapa urdimal kachukuna; tukuiwa allilla iuiaiwa kaugsanakuchu, ñi imapipas mana piñai tukungasina. Cristowa suma iuiarispa, tukuikunata allilla kuiaspa, tukuikunawa mana piñanakuspalla kaugsanakuchu.
3Achala warmikunata chasallata iachachingi, paikuna Taita Diuspalla kagkunasina kaugsachukuna, mana pimandapas wasa rimaspalla, mana machaspalla. Chasa sumaglla kaugsaspami pudinkuna, 4mas sipas warmikunata suma iuiachispa iachachinga, paipa kusata i wambrakunata kuiangapa, 5tukuikunawa allilla iuiaiwa kangapa, tukuiwa alli kangapa, wasipi ima tiaskata ima ministiska ruraspa kangapa i kikinpa kusata suma uiaspa kaugsangapa. Chasa kaugsagpikunaka, ñi pipas mana pudingakunachu, Diuspa Rimaimanda ningapa: “Mana allilla kanchu”.
6Musukunataka chasallata iuiachingi, tukuikunawa allilla iuiaiwa kangapakuna. 7Kamka, tukuipi allilla rurangi. Chasaka sugkuna, kamta kawaspaka, chasallatami rurangakuna. Alli Willaita suma iachachingi, mana urdimal nispalla. 8Chasallata, imapipas allilla rimangi. Chasaka, mana pipas kammanda: “Mana allilla kanchu” ningakunachu. Chasa ruragpika, maikan kamta piñagkunapas, mancharispa, mana pudingakunachu, ñi ima jirupas nukanchimanda rimangapa.
9Lutrinkunata iachachingi, patrunta tukuipi sumaglla uiachukuna. Mana ainirispalla, patrun ima niskata sumaglla rurachukuna. 10Sisai kagpikunaka, mana ikuti sisachukuna. Chasa sumaglla kaugsagpikunaka, Taita Dius nukanchita kispichigmanda iachachiska iapa suma kaskatami sugkunata kawachingakuna.
11Taita Dius, kikinpa wambrata kachamuspa, paipa suma kuiaitami kawachirka; chasaka, tukui runakuna kispiringapa. 12Chi kuiaiwa iachachimukumi, mana allilla iuiaikunata i jiru ruraikunata nukanchi sakingapa; chiwanka, tukuikunawa allilla iuiaiwa kaspa, allilla ruraspa, Taita Diusmandalla iuiarispa, kai alpapi kaugsanakungapa. 13Kasapasmi iachachimuku: kuntintulla suiangapa, Taita Dius ima niska tukugsamunkama. Chika niraianmi, nukanchipa atun Dius i kispichig Jesucristo sumaglla ikuti samungapa puncha chaiankama. 14Pai kikinmi sakirirka, nukanchimanda wañuchii tukungapa; chasaka, nukanchi tukui pandariskakunata kispichingapa. Chiwanka nukanchi, armaskasina limpiulla tukuspa, paipalla runakuna niraiangapa. Chasaka munanakusunchimi, tukuipi allilla ruraspa kaugsanakungapa.
15Chasami iukangi, tukui iachaiwa sinchi rimanga i iuiachinga. Mana allilla ruranakuskataka iukangimi piñanga. Kamta, ñi pipas mana wabutichu.


text:
Titota 3
Cristowa tukuskakuna, imasa kaugsai iukaskakunamanda
1Tukuikunata iuiachingi, maikan mandag ima niskata suma uiaspa, ruraspa kaugsanakuchu. Imaurapas iuiaipi kachukuna, allilla rurangapa. 2Mana pimandapas wasa rimachukuna. Piliaringataka, tukuikunawa mana piñanakuspalla i mana atuniachirinakuspalla iuiaipi kachukuna.
3Nukanchipas, ñugpata upasinami karkanchi. Taita Diusta mana uiaspallami chingaskasina karkanchi. Tukui jiru munaiwa, nukanchi alli iuiachiringapa iuiaiwa wataskasinami karkanchi. Parijuma piñanakuspa, jiru iuiaiwa kawanakuspa, tukui jiru ruraspami kaugsanakurkanchi. 4Chasa kaugsanakugpipas, Taita Dius nukanchita kispichig, runakunamanda llakirispa, paipa suma kuiaitami kikinpa wambrawa kawachimuspa, 5nukanchita kispichirka. Nukanchi allilla iuiarispa ruraskakunamandaka, mana; nukanchimanda llakispami pai kikin kispichirka. Nukanchipa pandariskakunata maillaskasinami ikuti tiagsamugsina niraianchi. Santu Ispirituwami chi musu kaugsaita iukanchi. 6Jesucristo nukanchita kispichigmandami Santu Ispirituta nukanchita achka karamurka; 7chasaka nukanchi, paipa suma kuiaiwa mana pandarig niraiagsamungapa. Chiwanka suianakunchimi, mana puchukaridiru suma kaugsaita chaskingapa.
8Chi willaika, tukui sutipami ka. Munanimi, kampas sugkunata sinchi rimaspa iuiachingapa. Chasaka Taita Diuswa suma iuiarigkuna, allilla ruraspami kaugsangakuna. Chi tukui suma iachachiikunaka, tukuikunamanda allipami kankuna.
9Sugkuna ianga rimanakuskata mana uiakungi. Chasallata, ñugpamanda taitakuna imasa kagkunamanda parlukunata mana uiakungi. Moisés rurangapa niska ima niraiaskata paipura ainichirinakuskatapas mana uiakungi. Chi parlukunaka, iangallami rimanakú; ñi pimandapas mana allilla tukunchu.
10Maikanpas Cristowa tukuskakunata sugkunawa sugkunawa piñachirinakuskataka sug biaji sug biaji piñaspa, allillapa iuiachingi. Iskaima rimaskata mana uiagpika, kamkunapurapagmanda llugsichingi. 11Kasa iuiaringi: chasakuna, kikinkunami pandarinakú. Chasa pandariskakunawaka kikinkunami maskarinakú, diltudupa ninama sitai tukungapa.
Tito ima rurai iukaskamanda
12Waugki Artemasta u Tikikota nuka kambagma kachaura, mana unailla Nikópolis puibluma samungi kawawangapa. Chipimi nuka iuiakuni, tamia punchakuna ialichingapa. 13Waugki Zenas, justisiakunata nukanchimanda rimagmi ka. Paita, waugki Apolostapas, kam masa pudiska aidapuangi. Chasaka, paikuna purinakuura, mana imapas pisingakunatachu. 14Nukanchi kikinpura Cristowa tukuskakunapas iachaikuchukuna, suma ruraspa, ministiskakunata aidangapa. Chasa aidagkunaka, allillapami kaugsanakunga.
Kaiakama, niskamanda
15Nukawa sugllapi kagkuna, tukuikunami kamta: “Puangi” ninkuna. Cristowa iuiarispa nukanchita kuiagkunata: “Puangi” nipuai. Taita Dius, tukui kamwa kagkunata sumaglla kawapuachu.


text:
Ch'amanaku
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Llamk'ay rikuy.
Ch'amanaku icha Llamk'ay nisqaqa ima ruraypas, ruranapas, rurasqapas, llamk'aqkunap, chakra runakunap, michiqkunap, yachaqkunap rurasqan.
Ch'amanakuqa musikup tiksinmi, llamk'aywan chanitam ruranchik.
Kay hina ch'amanaku rikch'aqkunatam riqsinchik:
- Ayllu llaqtapi: mink'a, ayni
- Isklawu llamk'ay (isklawu wakipi)
- Huk atipayasqa llamk'aykuna: inkumindapi, asindapi, wiraquchapaq llamk'ay mit'a
- Payi llamk'ay (kapitalismupi)
- Sapsiwaki llamk'ay (susyalismu nisqapas wakipi)


text:
Romanos 9
Ma konojel ta ri israelitas eralkꞌuaꞌl ri Dios
1Riyin ri xe jun nubꞌanun rikꞌin ri Cristo, ma aqꞌ ta ri nibꞌij chiwa, xa kin qetzij, y ri wánima ukꞌuan roma ri Espíritu Santo retaman+ chi re nibꞌij chiwa wokami kin qetzij wi: 2Riyin santienta bꞌis y kꞌayew ninaꞌ koma ri nuwinaqul. 3Y hasta wojowan chi tiqaqa royowal ri Dios pa nuwiꞌ y kinelesex e pa ruqꞌaꞌ+ ri Cristo, si rikꞌin ta riꞌ ngekolotej konojel ri nuwinaqul woxpochel. 4Rejeꞌ e-israelitas, ri achoq chake ri Dios rusujun pe chi nduyaꞌ rubꞌiꞌ chikij chin ndubꞌen ralkꞌuaꞌl chake.+ Chikikajal rejeꞌ ruqꞌalajrisan pe ri nimalej ruqꞌij, kikꞌin rejeꞌ erubꞌanun pe pactos,+ y chin kꞌo utz ndukꞌen pe chake rejeꞌ xuyaꞌ pe ri ley+ chare ri Moisés. Chikiwech ri ojer teq katit-kimamaꞌ ri Dios xukꞌut ri achike rubꞌeyal ndikiyaꞌ ruqꞌij,+ y kichin chuqaꞌ ri israelitas ri jalajaj teq achike xusuj ri Dios.+ 5Rejeꞌ ekiy-kimam kan ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob, y chikikajal xuꞌalex ri Jun ri xtaq pe roma ri Dios chukolik ri rutinamit. Riꞌ ja ri Jesucristo ri kin Dios wi pa ruwiꞌ nojel.+ ¡Kin ta jumul xtiyoꞌox ruqꞌij! Amén.
6Pero ma roma ta ejubꞌaꞌ ok nuwinaqul kitaqin ri Cristo, ma ndubꞌij ta tzij chi ri rutzij ri Dios ma xel ta achel runojin rijaꞌ pa kiwiꞌ, porque ma konojel ta ri eriy-rumam kan ri Israel eqetzij israelitas+ pa ruwech ri Dios. 7Y keriꞌ chuqaꞌ ma konojel ta ri eriy-rumam kan ri Abraham+ eralkꞌuaꞌl ri Dios. Porque ri Dios kereꞌ xubꞌij chare: Chikikajal ri riy-rumam kan ri akꞌajol Isaac+ xkenchaꞌ ri xkeꞌok nutinamit. 8Y reꞌ ndubꞌij tzij chi ma konojel ta ri eriy-rumam ri Abraham eqetzij ralkꞌuaꞌl ri Dios, xa kin xe ri echaꞌon roma ri Dios chin ndikil ri rusujun,+ xaxe rejeꞌ eralkꞌuaꞌl ri Dios. 9Porque atoq ri Dios xchꞌaꞌa chare ri Abraham, kereꞌ xusuj chare: Kewaꞌ junaꞌ nginuqaqa chik y ri awixjayil Sara ndikꞌojeꞌ jun chꞌuti ral alaꞌ,+ xchajeꞌ.
10Y ma xe ta pa rukꞌaslen ri Abraham xukꞌut ri Dios chi ma konojel ta akꞌolaꞌ ri ngeralkꞌualaj rijaꞌ eqetzij ralkꞌuaꞌl ri Dios. Keriꞌ chuqaꞌ xukꞌut ri Dios pa rukꞌaslen ri ojer qamamaꞌ Isaac, atoq royobꞌen chik akꞌual ri Rebeca ri rixjayil.+ 11Porque atoq kꞌajani keꞌalex ri tioxiꞌ ralkꞌuaꞌl ri Isaac, y kꞌajani tikibꞌen ri utz o ma utz ta, ri Dios xuchaꞌ jun chikiwech ri kaꞌiꞌ akꞌolaꞌ, y chiriꞌ nditzꞌetetej chi pa ruqꞌaꞌ ri Dios kꞌo chin ngeruchaꞌ+ ri ngeꞌok ralkꞌuaꞌl. 12Porque atoq kꞌajani keꞌalex ri tioxiꞌ akꞌolaꞌ, ri Dios kereꞌ xubꞌij chare ri Rebeca: Ri nimalaꞌtz ndok rusamajel ri chaqꞌilaꞌtz,+ xchajeꞌ. 13Achel ndubꞌij ri rutzij ri Dios tzꞌibꞌan kan: Ja ri Jacob xinchaꞌ chin xok nutinamit, jakꞌa ri Esaú naq.+
Pa ruqꞌaꞌ ri Dios kꞌo wi chi ndubꞌen ri ndirajoꞌ ndubꞌen
14¿Achike ndiqabꞌij pa ruwiꞌ nojel reꞌ? ¿Ma pa ruchojmil ta kami xubꞌen+ ri Dios rikꞌin ri ma xeruchaꞌ ta jujun chin ngeꞌok rutinamit? ¡Ma ke ta riꞌ! 15Porque ri Dios kereꞌ xubꞌij chare ri Moisés: Ri niwojoꞌ nijoyowaj ruwech, kin nijoyowaj ruwech, y ri niwojoꞌ nipoqonaj ruwech, kin nipoqonaj ruwech,+ xchajeꞌ. 16Y rikꞌin ri keriꞌ xubꞌij, nditzꞌetetej chi ma roma ta jun wineq ndirajoꞌ o nduxikꞌ riꞌ, roma ta riꞌ ndijoyowex ruwech roma ri Dios. Ndijoyowex ruwech xa kin xe roma ri Dios ndirajoꞌ ndujoyowaj ruwech. 17Porque tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios chi kereꞌ xubꞌij ri Dios chare ri Faraón: Xatinyaꞌ pa kiwiꞌ ri aj Egipto, chin ndiqꞌalajin chi ri wuchuqꞌaꞌ+ más nim ke chuwech ri awuchuqꞌaꞌ rat. Y keriꞌ konojel wineq ndikiyaꞌ utzulej nutzijol, xchajeꞌ. 18Y rikꞌin ri keriꞌ xubꞌij, nditzꞌetetej chi ri Dios ndujoyowaj ruwech ri wineq ri ndirajoꞌ ndujoyowaj ruwech, y ndukowirisaj ránima ri wineq ri ndirajoꞌ ndukowirisaj ránima.+
19Pero rikꞌin jubꞌaꞌ kꞌo jun ri kereꞌ xtubꞌij: Si rikꞌin ri Dios kꞌo wi chi ndubꞌen ri ndirajoꞌ ndubꞌen pa qawiꞌ roj wineq, ¿utz kami ndubꞌen chi ndukꞌusaj pa qawiꞌ chi roj aj mak,+ xu maneq cheꞌel ndiqapabꞌaꞌ qiꞌ chuwech ri achike ndirajoꞌ ndubꞌen?+ 20Pero riyin kereꞌ rutzolixik rutzij niyaꞌ ri ndibꞌiꞌin keriꞌ: ¿Achike kꞌa ok rat pa atzij chin ngachꞌojin chare ri Dios? ¿La ndubꞌij kami jun bꞌambꞌel bꞌanun rikꞌin chꞌabꞌeq chare ri bꞌanayon richin: Achike roma kereꞌ xabꞌen chuwa?+ 21¿Ma pa ruqꞌaꞌ ta kami ri bꞌanuy bꞌojoꞌy kꞌo chin ndubꞌen ri ndirajoꞌ rikꞌin ri chꞌabꞌeq ndusamajij? Jaꞌn, kin pa ruqꞌaꞌ rijaꞌ kꞌo chin ndubꞌen jun bꞌambꞌel ri nim reqalen chikiwech ri wineq o jun bꞌambꞌel ri maneq ok reqalen.+
22Keriꞌ chuqaꞌ pa ruqꞌaꞌ ri Dios kꞌo ri achike ndirajoꞌ ndubꞌen. Rijaꞌ maske xrajoꞌ xukꞌut ri nimalej ruchuqꞌaꞌ y ri royowal, pero erukochꞌon+ wi pe ri wineq ri kin erukꞌulun chi ndiqaqa pa kiwiꞌ ri castigo nduyaꞌ rijaꞌ chin ndikꞌis kiqꞌij.+ 23Keriꞌ xubꞌen rijaꞌ chin xuqꞌalajrisaj ri nimalej y utzulej runoꞌoj chikiwech ri wineq ri kin xe jampeꞌ pa nabꞌey erunabꞌan chin ndujoyowaj kiwech y ndikꞌojeꞌ kiqꞌij+ chupan ri nimalej ruqꞌij rijaꞌ. 24Y chikikajal ri ndijoyowex kiwech, rojkꞌo roj ri roj oyon+ pe roma ri Dios chikikajal ri israelitas y chikikajal ri ma israelitas ta.+ 25Y kin pa ruqꞌaꞌ ri Dios kꞌo wi chin ngeruchaꞌ ri ndujoyowaj kiwech. Keriꞌ ndiqꞌalajin chupan ri rutzꞌibꞌan kan ri profeta Oseas, atoq ri Dios kereꞌ xubꞌij:
Ri ma enutinamit ta, kꞌo jun qꞌij nibꞌij nutinamit chake.+
Ri ma ngenwojoꞌ ta, kꞌo jun qꞌij ngenwojoꞌ.
26Y ndubꞌij chuqaꞌ:
Apeꞌ xbꞌix chake: Rix ma rix ta nutinamit,
Chiriꞌ ndibꞌix chake: Rix ralkꞌuaꞌl ri Kꞌaslik Dios.+
27Y keriꞌ chuqaꞌ ri profeta Isaías kereꞌ xubꞌij kan pa kiwiꞌ ri israelitas: Maske ri israelitas kin esantienta achel ri sanayiꞌ kꞌo chuchiꞌ ri mar,+ xa ejubꞌaꞌ ok ri ngekolotej.+ 28Porque kin qetzij wi chi ri Ajaw ndubꞌen ri xubꞌij, y pa jumel ruwech nduyaꞌ castigo pa kiwiꞌ ri aj rochꞌulew.+ 29Y kereꞌ chuqaꞌ xubꞌij ri profeta Isaías nabꞌey chi xbꞌanatej:
Si ri Ajaw ri kꞌo nojel uchuqꞌaꞌ pa ruqꞌaꞌ man ta xuyaꞌ qꞌij chi xekꞌaseꞌ kan jujun qawinaqul israelitas,
Xa xbꞌanatej ta qikꞌin achel xbꞌanatej kikꞌin ri aj Sodoma y xqakꞌulwachij ta achel xkikꞌulwachij ri aj Gomorra+ ri xkꞌis kiqꞌij.
Keriꞌ xubꞌij ri Isaías.
30¿Achike ndiqabꞌij pa ruwiꞌ nojel reꞌ? Nojel reꞌ ndukꞌut chiqawech chi ri ma israelitas ta, maske ma ndikitij ta kiqꞌij chi nixta jun kimak ndikeqalej chuwech ri Dios, kin ja yan chik rejeꞌ xkil chi nixta jun kimak ndikeqalej chuwech, y riꞌ roma xkitaqij ri Jesucristo.+ 31Jakꞌa ri israelitas ri ndikitij kiqꞌij chi ndikibꞌen ri ndubꞌij ri ley+ xyoꞌox chare ri Moisés, rejeꞌ rikꞌin ri keriꞌ ndikibꞌen xkajoꞌ ta xkil chi nixta jun kimak ndikeqalej chuwech ri Dios, pero ma xkil ta. 32¿Achike roma? Porque ma xkitaqij ta ri Jesucristo chin ta ma jun kimak xkeqalej chuwech ri Dios, xaxe xkitij kiqꞌij chin xkibꞌen ri ndubꞌij ri ley. Romariꞌ, achel ta xkipajkꞌilaꞌ kaqen chuwech abꞌej,+ y ri abꞌej riꞌ ja ri Jesucristo. 33Achel tzꞌibꞌan kan chupan ri rutzij ri Dios, ri kereꞌ ndubꞌij:
Tiyaꞌ cuenta chare, pa tinamit Sión riyin niyaꞌ jun nusamajel ri nijunumaj rikꞌin jun abꞌej
Ri achoq chuwech ndikipajkꞌij kaqen ri wineq, jun abꞌej ri ndubꞌen chake chi ngetzaq.
Y ri nditaqin richin rijaꞌ, ma jumbꞌey xtikꞌixbꞌisex, porque kin ndiyoꞌox wi chare ri sujun kan.


text:
Hechos 3
Sug runa mana purig ambiriskamanda
1Suura chaugpi chisima puncha, Taita Diusta risadiru ura ña tukukugmanda, Pedro i Juan rinakurka Diuspa atun wasima. 2Chi pungupi tiakurka sug runa, tiagsamuskauramandata mana puringapa pudig. Chi runata tukui punchakuna aparispa apadur karkakuna, Diuspa atun wasipi iapa suma suti pungu suiu tiarichigringapa. Chi pungupi, tukui ukuma iaikunakuskata kulki mañaspa tiakudur karka. 3Chi runaka, Pedro i Juan ña ukuma iaikunakuskata kawaspaka, kulki mañarkakunata. 4Chiura Pedroka, Juanwa paita allilla kawaspa, —Kawamuwai— nirka.
5Chi runaka, allilla kawarkakunata, “Karawangapami kankuna” iuiarispa. 6Chiura, Pedroka nirka:
—Kulki ñi kuri mana iukanichu. Nuka ima iukaskata karasaki. Nazaretmanda Jesucristowami niiki: atarispa puririi—. 7Chasa nispaka, alli ladu makita apispami atarichirka.
Atarichigllapi, chakikuna i ñudukuna allilla tukugsamurkakuna. 8Chiuraka, saltaspa saiarirka. Puriimi kallarirka. Nispaka, saltaspa kalpaspa, Taita Diusta kuiaspa, Diuspa atun wasi ukuma paikunawa iaikugrirka.
9Tukui chipi kagkuna, chi Taita Diusta kuiaspa purikuskata kawaspaka, 10rigsirkakuna: “Paimi ka chi mana puringapa pudig, Diuspa atun wasipi iapa suma suti pungu suiu kulki mañaspa tiakudur”. Chasa paita pasariskata kawaspaka, tukuikuna iapa mancharispa ujnarirkakuna.
11Chi ambiriska runa, Diuspa atun wasi ukupi, Salomonpa kanchapi Pedro i Juanta apispa charikurka. Chipi kag tukui runakuna, iapa ujnarispa, kalpa kaillaiagrirkakuna. 12Paikunata kawaspaka, Pedroka kasami nirka:
—Kamkuna Israelmanda taitakuna, ¿imapatak kai runata nukanchiwanta ujnarispa kawanakungichi? Nukanchipa iachaiwa ñi nukanchipa risaiwa mana kai runa purig tukugsamurkachu. 13Nukanchipa Abraham, Isaak i Jakob ñugpamanda taitakunapa Taita Diusmi paipa wambra Jesusta sumaglla atuniachigsamurka. Paitami kamkuna wañuchingapa kuarkangichi. Pilatos paita kacharingapa munakuura, kamkunaka nirkangichimi: “Mana kacharikui”. 14Pai tukui suma allilla ruragta wabutispa, mañarkangichimi, sug runa wañuchidurta kacharingapa. 15Pai tukuikunata kaugsai karagtami wañuchingapa: “Ari” nirkangichi.
—Chasa kagpipas, Taita Diuska paita kaugsachirkami. Chasa sutipa kawaspami nukanchi paimanda willagkuna kanchi. 16Jesuswa suma iuiagmandami kai kamkuna kawaska i rigsiska runata aliachispa wapuiachigsamurka. Chasa suma iuiagmandami tukui kamkunapa ñawipi aliachiska tukugsamurka.
17—Ñami iachani, taitakuna: kamkuna i kamkunapa taitakuna, pi Jesús kagta mana allilla iachaspallami paita wañuchingapa: “Ari” nirkangichi. 18Chiwanka, imasa Taita Dius, ñugpata tukui paipa Ispirituwa rimagkunawa pai agllaska Cristomanda willaska: imasa willaraiaskasinami paita pasarigsamurka. 19Chimanda kamkuna, pandariskakunata sakispa, Taita Diuswa tukugsamuichi. Chasaka, kamkunapa pandariikuna pasinsiariimi tukunkangichi. 20Nigpika Taita Dius kikin, pai agllaska Jesustami kachamunga, allilla iuiachii punchakuna kamkunata tukungapa. Taita Dius ñugpamandatami niraiarka, pai Jesusta kamkunamanda kachamungapa. 21Paita chaiakumi, suma luarpi chara kangapa, Taita Dius tukui imasa kaskasina sumaglla churankama. Chasami Taita Dius, paipa Ispirituwa alli rimagkunawa ñugpamandata willarka.
22—Pai Jesusmanda, ñugpamanda taita Moiseska sutipami kasa rimarka:
Atun Taita Dius kikinmi ni:
“Kam kikinpuramanda
Santu Ispirituwa sug rimagmi llugsingapa ka”.
Paika, nukasinami kangapa ka.
Pai tukui ima rimakuskata suma uiangichi.
23Maikan chi rimagta mana uiagkunaka,
Israelmanda llugsichispa,
puchukaimi tukungapa kankuna.
24—Tukui Santu Ispirituwa rimagkuna, Samuel rimaskauramandata, kai punchakuna imasa pasaringapa kaskataka timpumi willaraiarka. 25Kamkuna, chi ñugpamanda rimagkunapa wambrakunapa kati wambrakunami kangichi. Kamkunamandami Taita Dius, kamkunapa ñugpamanda taitakunawa allilla iuiarirka. Abrahamta kasami nirka:
Tukui alpamanda runakunapasmi
kamba wambrapa wambrapa sug kati wambramanda
nukapa iapa kuiaska kapuangapa kankuna.
26—Taita Diuska, pai kikinpa wambrata kaugsachispa, kamkunapagmami ñugpa kachamurka; chasaka, tukui kamkuna pandariikuna sakigpika, paipa iapa kuiaska kangapakuna.


text:
Galasiapi 2
Iaia Jesús ñugpata agllaska runakuna, San Pablota sumaglla chaskiskamanda
1Chunga chusku watapika, waugki Bernabewa ikuti Jerusalenma rirkani, Tito suti waugkitapas pusaspa. 2Taita Dius chasa iuiachiwagmandami rirkani. Chipika, Jesucristowa tukuskakunapura taita niraiaskakunallawa sugllapi tandarispaka, paikunata willarkani, nuka imasa Alli Willaita mana judíu kagkunata willaspa purikugta; chasaka iachangapa: nuka ñugpamandata Cristowa iuiarispa willaska: ¿allilla u mana allillachu ka? 3Titoka, nukawa Jerusalenma riskaka, mana judíu karkachu. Chasa kagpipas, chi taita niraiaskakunaka mana nirkakunachu: “Paita chaianmi, judiukunapa marka churangapa”. 4Ikuti chillapita sug runakunaka, “Cristowami kanchi” llullaspa, nukanchimanda pakalla iaikuspa, munanakurka, Titota chi markata churachingapa. Chikunaka, nukanchita shachingapami katiraiarkakuna. Imasa Jesucristowa tukuskakunaka Moisés ima rurangapa willaskata libriagsina kaskata kawangapami katiraiarkakuna. Moisés ima iachachiskapi nukanchita ikuti wataskasina charingapami munanakurka. 5Chasa munanakugpipas, ñi sug ratullapas mana sakirirkanchichu, paikunapa iuiaiwa kangapa. Munanakurkanchimi, Cristomanda Alli Willai mana llullaspalla kamkunawa kagsamuchu.
6Chi taita niraiaskakuna —taita kagpipas, nukamanda mana imapas niraianchu; Taita Diuspa ñawipika, ñi pipas mana tianchu sug rigcha— chi taita niraiaskakunaka, nuka Alli Willaita willaskata ñi imapi mana iapapuarkakunachu. 7Chasapaka, paikuna iuiarirkakuna: imasami Taita Dius, Pedrota mingarka, judiukunata Alli Willaita willangapa: chasallatami nukatapas mingawarka, mana judiukunata Alli Willaillatata willangapa. 8Kikin Taita Dius, imasami Pedrota kacharka, judiukunata willag kangapa: chasallatami nukatapas kachawarka, mana judíu kagkunata willaspa purigringapa.
9Santiago, Pedro i Juan karkakunami tukuikunapura atun taitakunasina. Paikunaka iuiarirkakunami, nukatapas Taita Dius kikin, kuiawaspa, mana judíu kagkunapagma kachamuwaska kagta. Nispaka, nukata i Bernabeta alli maki kuarkakuna; chasaka, paikunawa nukanchi sugllasina kagta niraiangapa. Kasami nukanchita nirkakuna:
—Kamkuna, mana judíu kagkunata willaspa purigriichi. Ikuti nukanchika, judiukunatami willaspa purisunchi.
10Kasallapasmi nukanchita nirkakuna:
—Judea alpapi mana ñi ima iukaskakunamanda mana kungaringichi—. Nuka, paikunata aidangapami tukuipi allilla rurakuni.
San Pablo, San Pedrota piñagsina rimaskamanda
11Chiuramanda, Pedro Antiokia puibluma chaiagriuraka, nukaka ñawi ñawimi paita piñagsina rimarkani, pai mana judíu kagkunawa tiakuspa anchurigmanda. 12Santiago kachaska judiukuna manara chaiankama, pai Pedro, mana judíu kagkunawami mikuspa tiakurka. Ikuti chi judiukuna chaiagriuraka, paika sakispa anchurirka. Nispaka, judiukunallawami mikungapa tiarigrirka. “Mana judiukunata marka churangapami chaiá” nigkunata iachaspami, mancharispa, chasa mana allilla rurarka. 13Chipi kag judiukuna Cristowa iuiarispa kagkunaka, Pedro anchurigta kawaspa, chasallatami anchurirkakuna. Bernabepas, chasallatami pandachii tukurka.
14Nuka kawarkanimi, chi anchurig judiukunaka sutipa Alli Willaita niraiaskata mana katinakugta. Nuka, chasa kawaspaka, tukuikunapa ñawipimi Pedrota nirkani:
—Uiamui. Kam, judíu kaspapas, ¿manachu mana judiusina kaugsakurkangi? Nigpika, ¿imapatak mana judíu kagkunataka ningapa kangi: “Judiukunasina kaugsangichi”?
15Nukanchi, judiumi tiagsamurkanchi. Chiwami mana judíu pandarig kagkunasina mana kanchi. 16Chasa kagpipas, kasami iachanchi: Moisés ima niskata uiaspa ruraskakunallawaka, pipas mana pandariikunata anchuchii tukunchichu. Jesucristowa suma iuiarispami mana pandarig niraianchi. Chasa iachaspami nukanchipas Jesucristowa iuiarigsamunchi. Chasaka, ñugpata Moisés niskata uiaspalla, manima; Cristowa suma iuiarispami mana pandarig niraianchi. Moisés niskata uiaspa ruraskakunallawaka, pipas mana pandariikunata anchuchii tukunchichu.
17Chasaka ninchimi, Cristollawa mana pandarig niraiangapa. Chasa nispapas, iuiarinchimi, nukanchipas pandariikunawa kagta. Chasa iuiarispaka, ¿niraianchu Cristowa nukanchi pandarig kagtakuna? Manima. 18Imasami wasi saiakuskata wagllichispa, nispaka chikunallawanta ikuti chillapita saiachigpi, mana iuiaipisina niraiá: chasallatami kamkuna, Moisés niskata sakispa, ikuti chillatata katichii kallarispa, ikuti pandariikunawa tukugsamungichi.
19Nuka ñami wañuskasina niraiani, Moisés niskata mana uiangapa. Chi niskallawantami nuka wañuskasina niraiani; chasaka, Taita Dius niskallata uiaspa, nuka kaugsangapa. Nuka, Cristowa sugllapi kruspi klabaskasinami niraiani. 20Chiwanka, nuka kikin mana kaugsanichu. Cristomi nukawa sugllapi kaugsá. Nuka, kunaura kuirpupi kaugsakuspapas, Taita Diuspa wambrawa suma iuiariskallawami kaugsakuni. Paimi, nukata iapa kuiawaspa, nukamanda sakirirka, wañuchii tukungapa.
21Chimandami Taita Diuspa kuiaita mana munani sakingapa. Ima Moisés niskata uiaspa ruraskakunallawa nukanchi pandariikunata anchuchii tukuntranchi; nigpika Cristoka, iangami wañuska niraiantra.


text:
105 yachachiy: Jerusalenpi suyanku
KAY runasqa Jesuspa discipulosnin kanku. Jesús nisqanmanjina Jerusalenpi suyachkanku. Jukllapi tukuy suyachkaptinku juk jatun ch’aqway wasiman junt’aykurqa. Sinchita wayrachkanmanjina karqa. Paykunaman nina larwayjina sapa jukpa umanman tiyaykurqa. ¿Umankupi nina larwayta rikunkichu? ¿Imataq chay karqa?
¡Kayqa juk milagro karqa! Jesús watiqmanta Tatanwan cielopi kachkaspa, Diospa santo espiritunta discipulosninman t’akaykamurqa. ¿Imaynatataq santo espíritu paykunata yanaparqa? Tukuyninku, may chhika simipi parlayta qallarirqanku.
May chhika runa chay sinchi wayrajinap ch’aqwayninta uyarispa, imachus kasqanta qhawaq rirqanku. Wakinkuna karu llaqtasmanta Jerusalenman, Pentecostés raymiman jamurqanku. Paykuna discipulokunata parlayninkupi Diospa ruwasqasninmanta uyarispa. ¡Mayta t’ukurqanku!
Karu llaqtasmanta runakuna nirqanku: ‘Manachu kay runasqa Galileamanta kanku. ¿Imaynata sapa juknichikpa siminchikpi parlayta atinkuri?’, nispa.
Chaymanta Pedro sayariytawan sinchita parlayta qallarirqa. Llakiyta Jesusta wañuchisqankumanta, chantapis Jehová kawsarichimusqanmanta ima; jinata nirqa: ‘Kunanqa Jesús cielopi Diospa pañanpi kachkan. Paytaq niwarqaykujina santo espirituta t’akamun. Chayrayku kay milagrosta rikuchkankichik’, nispa.
Pedrop nisqanta uyariytawan, runaqa Jesusta wañuchisqankumanta mayta phutikurqa. ¿Imatataq ruwanayku tiyan?, nispa tapukunku. Pedrotaq kutichirqa: ‘Saqra ruwayniykichikmanta kutirikuychik, bautizakuychiktaq’, nispa. Chay p’unchaypitaq 3.000 runa bautizakuspa, Jesusta qhatiyta qallarirqanku.
Hechos 2:1-47.
Tapuykuna
- Dibujopi rikunkijina, ¿imatataq Jesusta discipulonkuna Jerusalenpi suyachkarqanku?
- ¿Imata rikuspataq Jerusalenman riqkuna t’ukurqanku?
- ¿Imatataq Pedro runakunaman willarqa?
- ¿Imatataq runakuna Pedrota uyarispa nirqanku, imatataq ruwananku karqa?
- ¿Machkhataq 33 watapi Pentecostés raymipi bautizakurqanku?
Wak tapuykuna
- Hechos 2:1-47 ñawiriy.
¿Imaynatá Pedro parlasqan Hechos 2:23, 36 p’itipi rikuchiwanchik tukuy israelitakuna Jesús wañusqanmanta juchayuq kasqankuta? (1 Tes. 2:14, 15.)
¿Imaynatá Pedro Diospa rimayninta uqharispa runakunaman parlarqa, imatataq chay yachachiwanchik? (Hech. 2:16, 17, 29, 31, 36, 39; Col. 4:6.)
¿Imaynatá Pedro ñawpa kaq ‘llaveta janaqpacha reinopta’ apaykacharqa? (Hech. 2:14, 22-24, 37, 38; Mat. 16:19.)