text:
Chuqitakarpu
Chuqitakarpu icha Chuqi Takarpu (kastilla qillqaypi Choquetacarpo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Willkapampa distritupipas, Saqsarayuq rit'i urquñiq.[3] Pikchunqa mama quchamanta 5.520 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kiswar urqu
- Sallqantay
- Saqsarayuq
- Tukarway
- Quriwayrachina rit'i urqu
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Wamantay (5.450 m)
- Machu Pikchu
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
- Yanama mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jill Neate, Mountaineering in the Andes
- ↑ ign.gob.pe IGN, Piruw
- ↑ escale.minedu.gob.pe - UGEL saywitu Killapampa pruwinsya Province (Qusqu suyu)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Wamantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


c: text/html

text:
Unayna Patibamba uraychanpi chay Huambarcha upayachkaptin manam maytapas riyta atispa waykin Hugo Carrillo qayninpa kapillanupi willasqan runasimiman tiqrasqa, munaycha.
LURUCHAPA WAÑUKUYNIN
Tayta Juan Pedro Sebastiánpa qillqan
Chusaq Taki
Hatun Aklla-Wawa Mamacha Cocharcaspa quimichu luruchanqa, liwy kunka wañu-wañullañas unqukullan, ¡kakallaw!, raprachallanpas chayraq chaqchurusqa hinas, warku warkullaña. Maanas, manapuni qaykaqpas chaynaqa tarikuranchu luruchaqa.
–¡Way, Mamallay Cocharcas ah! Ichapas mamanchikta hatun kankaray llaki waqachisian churi wawankuna awqanakusqanmanta. Luruchanwanmi chaykunataqa willachiwanchik –nispas peregrino masin machu quimichuqa willakun– Chunka watantinña uywanakuspaqa imaymana luruchapa muspasqantapas riqsinñasá tayta quimichuqa. –¡Mamallayku Akllasqa Hatun Reyna!, chusaq, chunyaqmanta kanchayman chimpachiwayku –nispas makita huqarispa kamachikun–. Hakuña, karum purinanchis, manaraq Tayta Inti chista puñusiaqtin Yllanyaman chayarisunchis–, nispas tukuyninpaq tayta quimichuqa rimaykachan.
Doña Felipapa aq’ha wasinpis imaymanapas quyllurta llalispa kancharisian, suma-sumaq wayta tikachakunatas mamachapaq awapunku. Killitapas qullqi hunta inti killayuqtakamas sayachipunku, churi wawan kuyapayaq peregrina mamachapaq. Quimichukuna misakunanpaqsi kikichallan mamachapa wasinpi hina retablutapas qispichisqaku. Qintichakunapas takiwan llallinakuspas kuti muyusianpuni. Domingonkuna runa pikantisqan, kankaray mesa patapis mallkisqaku imaymana aurura cintay labrara llikllitawan pachachisqa sachakunatapas.
Minkakuni kumadrillay, qayakuni cumpadrillay, hatun reinanchis qawariwanchis, mamay cucharcas watukawanchis… uuwayy –niq harawichan usyariqtin mama Felipaqa rimarinpunitaq ahinata:
–K’irisqa sunqukuna kancharichiq mamacha Cocharcasmi bendición sumaq alta gracianta chaqchuriwasun llapallan churi wawanpaq, manam aq’ha wasillaypaqchu –nispasá, kutipakullan mama Felipaqa, ranchero hacienda runakuna qaqchawan anyapayasqanpi–. Yachasqanchis hinapas hacienda inglisiapiqa graciapas titala sapa qapaqkunallapaq, aq’ha wasiypiqa hatun uchuy warmi qaripaq –nispas waqanayastin willakullan mama Felipaqa.
Chaykamaqa, quñiniraq wayrapas tiw tiw nispa, aysamusianñas chirisuyapa waqyarikuynintapas, Pachachaca wichay rupariq ñanpis pichiwsa tuyachakunawan yanapachikuspaña «llaqta qawari taki» mamacha Cocharcas hampukuynin willarikuytapas takipusianña.
Qunqayllamantas capatazpa qipanpi kimsa chunkantin hacienda runa qispiykaramun, millay awqa p’iña uyantin, piytapas maytapas kaspiwan, chikutiwan maqanampaq rabyantapas tuqaykachaspa.
–Qayna killamantaraq, ña Inglisyaqa sumaq allichasqaña, wiraqu tayta hacindado qapaqpa kamachikusqampi hina –nispas, chayraq sinkasqanmanta rikchapakuspa capatasqa tuqaynintapas aqtuykachaspa allqu hina anyapayan wakcha runataqa. –Aswanraqsi qaytatapas munachikun–: mamachaqa manam wakcha indiyupachu, hacindapim samaykuyta kunallanpas munasianpuni, hinaspapas, chay plaqan luru rurasqantam qawarimunan, –nispansi mamanchik suyaqkunata qaqchapakun.
Chaykunata uyarispas doña Felipaqa, wichay apu Ampayta mañakullan: –t´inkayta uyaripullaway machu tayta Ampay, samiykullawayku, wayraykiywan qapaykuwayku–, nispas aq’ha wasi suysunanwanpas harawinta takiypayan.
Machu Apu Ampay doña Felipata manaña uyariskusqanpis, yanapaqnin Justinachataña waqaykachaspa kamachikullan ahinata –¡ñañay!, mankawanpas, tuminkuna aq’ha puyñuwanpas, q´illi unu imawanñapas yanapallawaychik– nispas qaparispa waqyarikullan. Justinachaqa ¿yanapanmanchus karqa?, aq’ha puquyllamanta, uchukuta qaywaymanta yachapakuspanri; wiñapullanmanta maqtakunawan uywanakuymanta yachakuspaqa, ¿imanwantaq mama Felipatapas yanapanman?
¡Kaminakuy tuqyasian!… chaykamaqa chirisuyapas «Misióntaña» waqakusian. Doña Felipapas warmi qari llankaq faenerokunawan takiytaña qallarinku: «ñachu mamay hamunkiña, hanaq pacha gluriamanta, angilkuna pusarisqa, wawallayki waturikuq»…
Capatazpas panrara tunqutinwan mamachapa takinta usyachiyta munan, sunka sapas qayaykachakun ahinata: –¡Doña Felipa!: manaraq haciendapa rabian maqchirisiaqtin, mas que sea abogadomanpas tapurisunchis –nispas abugado juezcunatapas llallipan.
–¡Ñuqapa abugadayqa mamacha Cocharcasmi, payta uyariychik!, –nispataqsi «ñachu mamay» takitapas hanaq pachakama uyarikunanpaq waqyarikun, –»ñachu mamay hamunkiña, hanaq pacha gluriamanta…
Justinachu, akaklluchu ichapas iskayninchu, killi qipanmanta qaparkachamunku manchachiku warwaryayninwan ahinata: –doña Felipa loro, loro. Mamachapa luruchallan mana kanchu. Haciendakunam luruchata suwarapun –¡ima/na/ku/sun/taq!– nispa unchuchuku hina laqaykachakullaspas waqaykachan.
Aq’ha wasipitaq wanwa chuspipas nanachikullan, aya takitapas millpurquspa: –Qar, war, mamacha Cocharcaspa peregrinuq luruchantas, aqarwaypa wanwanmi nispa haciendakuna wañurachinku, quwita hinas sipirakapun. War, war, hacindapaqa, lurupas chiki tukus plagapa willkan, qar, war. Hacinda chacrapas hacindapachu, war, war, hirvaqerumanta chutasqallansi war, war –nispansi yana chuspipas warwaryan.
–¡Sacrilegiom chayqa! –nispataq rabyanta kuka piskanpi waqaychaspa willakun machulacha q´aperu tayta Rendonpas–. ¡Chayqa imatapas masyanmi!, haqarwaytapas llalipan, aswancha mamacha Cocharcaspa alhaja milagrontapas suwakunman, campanerantapas, ¡kikin mamachatañapas apakunmanchu chay qarqaryaqa!; chayqa imawanpas hampikunmanchus–, nispas machulapas rabya rawrayninta arpa makichanwan mullkipayan.
Ripuq killa tukuyllantas, haciendapa chacranta pampacharapusqa, punchawnintinpas manaña yupay atina lorokuna.
–Arí, alberjastam tukurapun taytay– nispas willakusqa pongo runachapas.
–Loropa sarusqanmanpas llapan indiokunataq tusukuyta munan –nispantaqsi haciendapas qaparkachan ahinata:
–Aq’hawan sinkaniraq tarikusiaspa lliwqapas runa tukun. Felipachapa ispayninwan yaparquspa aswantaña macharquspan awqallaña qari tukun llapallan muti tinkapas. –nispas p´hiña t´uru hina muyuykachanku hacendadupas capatazpas–. Ajajay alhaja lliwqakuna, cundinawpa warmin Felipachawan humallichikusqa. Kikin diabluwan saqtanakuq warmiwan uywanakusqa. Mamacha Cocharcastapas, tankayllu wanwakunawan yanapachikuspa takipusiantaq…
Diablupas loro pachanman sutquykusqa, –nispansi haciendadupas ayllunkuna tayta kurakuraman qayaykachakun.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2
Cua tachi tuni ra Ndioo iin cha ndicha
1 Ta ndihi ndioho, ndaa ndioho cua tachi tuni ndo chi tahan ndo―ña cua cuu cati ndo ti ñahni cuati iyo chi ndo. Tu cua tachi tuni ndo chi tahan ndo, suvi ni chi maan ndo cua tachi tuni ndo, vati ta ni cuhva ndacu ndo. 2 Chito yo ti iin cha ndicha ndicha cua tachi tuni ra Ndioo chi ñivi ndacu tacan. 3 Ña cua saxini ndo ti ña cua tachi tuni ra Ndioo chi ndo, tu cua tachi tuni ndo chi ñivi ndacu ndavaha ni. Ña cua cacu ndo, vati ta ni cuhva ndacu maan ndo. 4 Vasi saxini ndo ti ñahni cha cua tachi tuni ra Ndioo chi ndo, vati iyo xaan tu manini chi ra, ta iyo xaan tu ndahvi ini chi ra. Tu tacan ni cua saxini ndo, ña chito ndo yoso cuhva iyo ra Ndioo, vati cuni ra cha cua saña ihni ndo ndavaha ni ndacu ndo. 5 Ndava xaan iyo ini ndo. Ña cuni ndo saña ihni ndo ndavaha ni ndacu ndo. Chacan cuu cha xaan xaan cua cuxaan ra Ndioo chi ndo na cua queta quivi cha cua cuxaan ra, ta iin cha ndicha cua tachi tuni ra chi ñivi. 6 Cua cuhva cuenda ra chi ndihi yo cuhva cha ni savaha yo. 7 Iyo ñivi ndacu ñi cha vaha, vati cundee ini ñi. Ñican cua coo ndito ñi chi ra Ndioo ndihi ni quivi ndihi ni tiempu. Tacan ni cua savaha ra Ndioo chi ñi, vati nducu ñi cuhva cha cua cunda yahvi ñi chi ra Ndioo, ta cua coo ndito ñi chi ra. 8 Iyo ndico tucu inga ñivi mani chi maan ñi cuni ñi. Ña tasoho ñi cha ndicha, soco ndacu ñi cha ndavaha ni. Chi ñican cua cuxaan ra Ndioo, ta cua tachi tuni ra chi ñi. 9 Cua coo tu ndoho chi ndihi ñivi ndacu ndavaha ni. Cua coo xihna tu ndoho chi ñivi judío, ta sa cua coo tahan tu ndoho chi ndihi ca ñivi. 10 Chi ndihi ñivi ndacu cha vaha cua coo cha taqui, cua coo cha vii, cua coo cha vaha. Cua coo xihna chi chi ñivi judío, ta sa cua coo tahan chi chi ndihi ca ñivi.
11 Chacan ni cua savaha ra Ndioo, vati inuun inuun cuni ra chi ndihi ñivi. 12 Iyo ñivi ña chito ley Ndioo, ta ndacu ñi cuati. Cua ndoyo ñuhun ñi, soco ñavi cuenda ley can cua ndoyo ñuhun ñi. Iyo inga ñivi chito vaha ley can, ta ndacu ñi cuati. Suvi ni cuenda ley can cua cutuni ñican. 13 Tu cua cuni soho ni ñivi tuhun ley chahnu can, ta ña cua sacuinu ñi cuhva cati chi, ña cua coso vaha anima ñi chi ra Ndioo. Ñivi cua sacuinu cuhva cati ley can, chi ñican cua coso vaha anima cuenda ra. 14 Iyo chaha ndacu ñivi cuu inga tucu ñivi cuhva cati ley can. Ndacu ni maan ñi cuhva cati chi, soco ña chito ñi ti cha iyo chi. Chito ñi chi anima ñi ndaa cha cuu cha vaha―masi ñahni ley can iyo chi ñi. 15 Ndehe yo ti ndacu ñi cuhva cati ley can, vati chito ñi chi anima ñi ndaa cha cuu ley can. Tacan ni saxini ñi chi anima ñi. Cuhva saxini ñi chito ñi a vaha ndacu ñi a ña vaha. 16 Tacan ni cua coo ñi quivi cua cuhva ra Ndioo tiñu chi ra Cristo Jesuu, ta cua ndehe ra a vaha savaha ñivi a ña vaha cuhva ni cati tuhin chi ndo. Masi cha savaha xehe ñi chi chi, soco cua ndehe ra a vaha a ña vaha savaha ñi.
Sacahnu ñivi judío ley chahnu ni tiso ra Moisee
17 Cati ndo ti ñivi judío cuu ndo. Sacahnu ndo cuhva cati ley chahnu ndo, [vati saxini ndo ti tacan ni cua coo vaha ndo chi ra Ndioo]. Ndurai ndo, vati chi ra Ndioo cuu ndo. 18 Chito ndo yoso cuhva cuni ra, ta chito ndo ñaan cha cuu cha vaha, vati chito ndo yoso cuhva cati ley can. 19 Saxini ndo ti maan ndo cua sacoto chi ñivi ña nacoto chi ra Ndioo. Saxini ndo ti maan ndo cuu sava ni ta cua iin ñuhun ndichin iyo nu naan. 20 Saxini ndo ti maan ndo cua sanahan chi ñivi ña chito. Ndihi chacan ni saxini ndo, vati cumi ndo ley chahnu can, ta chito ndo ñaan cha cuu cha ndicha. 21 Sanahan ndo chi tahan ndo, soco ña ta cutuhva maan maan ndo. Cati tuhun ndo chi tahan ndo ti na ña cua suhu yo, ta maan ndo suhu ndo. 22 Cati ndo ti na ña cua coo yo ndavaha ni chi tahan yo inga chiyo, ta maan ndo―tacan ni savaha tahan ndo. Cati ndo ti xaan xaan cuni yo ndehe yo ita niñu, ta maan ndo suhu ndo cha indi ve ñuhun nu iyo ita niñu can. 23 Ndurai ndo, vati sacahnu ndo ley can, soco chaha ndo tu ca nuun chi ra Ndioo, vati ña sacuinu ndo cuhva cati ley ra. 24 Iyo ndo cuhva cati tutu Ndioo, vati cati chi ti cahan ñivi cuu inga tucu ñivi ndavaha ni cuenda ra Ndioo, vati ñivi judío ndacu cha ndavaha ni, cati chi.
25 Tu cua sacuinu ndo cuhva cati ley can, cua cunda yahvi ndo cha sacahnu ndo costumbre, ta tahnda ñiin xini xuu ra cuati sehe ndo, soco tu ña cua sacuinu ndo cuhva cati ley, ñahni yavi ndaa cha ni sacahnu ndo costumbre can. 26 Tu cua sacuinu ñivi cuhva cati ley―masi ña sacahnu ñi costumbre can, soco cua quicuenda ra Ndioo chi ñi. 27 Ñican―masi ña sacahnu ñi costumbre can, soco sacuinu ñi cuhva cati ley, ta tacan cua sanahan ñi chi ndo ti cumani maan ndo. Iyo ley chahnu can chi ndo, ta iyo costumbre can chi ndo, soco ña sacuinu ndo cuhva cati ley can. 28 Ñivi cuu ñivi ndicha ra Ndioo―ña ndacu ñi cha cua ndehe ñivi. Ña savaha ñi costumbre can ti cua ndehe ñivi yoso cuhva iyo ñi. 29 Ñivi Ndioo cuu ñivi saxini vaha chi anima ñi. Vasi savaha ñi costumbre can, vati iyo vaha anima ñi, soco iin cuhva cuu chi. Maan ra Ndioo cuu ra cati ti vaha iyo ñivi can, ta ñavi ñivi ñuñivi cuu ñi cati chacan.


text:
Warmiy pruwinsya
Warmiy pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Huarmey) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Warmiy llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 20 ñiqin qhapaq raymi killapi 1984 watapi, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna: Ishque Cruz - Nununcayoc - Llumacayán
- Mayukuna: Warmiy mayu - Culebras mayu
- Quchakuna::
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Pichqa distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
RikchakunaLlamk'apuy
Culebras wamp'urani


text:
Pinchikilla ruraq
Pinchikilla ruraq (generator) nisqaqa kuyuy michata pinchikilla michaman t'ikraq llamk'anam.
Pinchikilla ruraqpiqa tiyaq llut'arinawan paqarichisqa llut'ariy suyupi pinchikilla kururmi muyurikun, ichataq kakuqlla llut'ariq muyurikun tiyaq pinchikilla kururkunap chawpinpi. Muyurikuqpa t'urpintaq hawamanta muyurichisqam. Lorentz kallpa nisqarayku muyurikuq llutariy suyu pinchikilla kururkunapi pinchikilla puriytam paqarichin.
Pinchikilla ruraqqa pinchikilla kuyuchinap t'ikrasqa llamk'ananmi. Pinchikilla kuyuchina pinchikilla ruraq hinam llamk'anman, pinchikilla raraqtaq pinchikilla kuyuchina hinam.
Pinchikilla ruraqkunawan pinchikillachanakunapim pinchikillata ruranku. Antawakunapipas, iskaymuyupipas pinchikilla ruraqpas, pinchikillawan k'anchanapaq.


text:
YAWAR WILLAY
(Yawar huillay)
Mayu patapi huk tutallamantam qawanakurqaku. ¡Chirirqam! Intiqa manaraq lluqsimurqachu. Mullikunaqa yanahinaraq kaqku. Ritamakunamantam sullakunaqa sutumuchkarqa. Mayupata aquqa uqullañam karqa. Yuraq puyukunam achikyaq silupi urqukunapa umanta tupastin purirqa. Mayutaq ichaqa kusisqallañam karqa, tukuy timpu. Paqchakunapim sapa punchaw takirqa, punchawqa aswan upallallamanta, tutataq aswan hatunmanta. Rumikunapa hawanpi chuya yakuqa asirikuq-hinaraq purirqa. Alfalfa chakra muyuriqnin ritamakunapi tuyaqa chayñaqa ququtuqa achikyay takinkunata takiqku. ¡Chirirqam! Ichaqa wayqupi kawsayqa qallarirqa. Chuyalla llumpayllam musuq punchawqa qallarirqa, sumaq kawsay suyasqa-hina allin ñanninta asuykamuq.
Urqu wallataqa mayupa chimpanmantam china wallatata rikurqa. Payqa sapan wallatam karqa. Tutayaptillanmi takikuq. Mayupata hatun qiwakunapi pakakuspa raku llampu kunkawan takiq. Chisiyaptinmi chay urqu wallataqa sapa kayninpi takiq, sachapi urpipa rapran patpatyanankama, tuyapas chayñapas tuta asuykamuqta qawanankama; yaritapa pallqunkunapim, uqukunapi, alfalfapa yarqankunapipas, mayu qiwa chawpinpipas takiq. Chaymi llapa pisqu wayqupi uyariqku.
– ¡Sumaqtam takin!– nispam niq.
– ¿Mayu wallatachus kanman?
Chay urqu wallata takinankamaqa pisqukuna sumaqta puñukuq. Piyá yachanman karqa, ¿imanaptinchá chay sapan wallatapa sunqun chaynata waqakuq?
Uchuk china wallatam yuraq raprayuq karqa. Mayupata aqunpim paqchapa chuya yakunpim kusisqallaña pukllakuq karqa. Yakupa puyunkukunapim waytakuq. Chay mayupa puyunkunkunaqa hatun quchahinam karqa. Yakuqa chay puyunkukunapi chuyallañam karqa. Mullikunataq pallqunkunata yakupi uquchinanpaq mayupata qaqakunamanta warkurayaq. Chaypim chay yuraq uchuk china wallata waytakuq. Yakuman challpuskuspa ayqiq challwakunapa wañuyninwan pukllakuq. Paqcha rumipa hawanpi chay wallataqa yuraq rapranta tapsikuq. Intitaq chay yuraq rapranpi kancharirqaraq. Wayqupi llapa pisqukuna chay yuraq uchuk wallatata riqsiqku. Chay wallataqa mayupa sumaqninhina karqa. Ichaqa qiwa ukupi sapallan puriq yana wallatataqa manam riqsirqachu, takillantam uyarirqa.
Chay tutallamantaqa mayupa chimpanmantam yana urqu wallataqa uchuk yuraq wallatata qawarirqa. Manam qiwa ukupi pakakuyta atirqachu mana atispa. Chaymi chay yana wallata wayqupa silunpi wamaq pawarparin. Yana rapranpas hatun sumaq kasqa. Chaymanta allillamanta rumiman uraykamuspa uchuk yuraq wallatapa lawninpi tiyaykun. Yana wallatapa raprallanqa silupi patpatyasqa. Qaspi qaspipi miski takiq yana wallataqa chayraq chayna unaymanta mayumanta pawasqa. Chaymi yana urqu wallata sispanpi tiyaykuptin uyanta qawaspa mana ima rurayta atinchu : ¡Atataw ! Millay uyayuq kasqa, ichaqa suti kanchaymi chumpi ñawinmantam kancharimuq. Mayupi pawaq pisqukunaqa « manayá imaypas kayna kuskachakuqta rikurqaniku » nispam utirayanku: huknin, yana urqu wallata, llasaq puriqniyuq ; huknintaq puyunkupa kusikuq yuraq uchuk china wallata. Kuskam aqu aqupi pukllakuchkasqa.
– ¡Takiy! – nispa nin yuraq china wallata.
– Ichapas intiptin mana atiymanchu.
– ¡Takiy! ¡Chaytam uyariyta munani!
Yana wallataqa takiykunyá. Uku wayqupi mayupatapi muhu maskaq pisqukunaqa chawpi punchawpi wamaq takiqta uyarispa pawarparinkuraq. Ritamakunaman, mayupata mullikunaman pawaykuspa tiyaykunku. Chay qaspi qaspi takiqa, kunantaq chawpi punchaw rupaypi, astawan miski miskiyarpariq.
– Yuraq wallatachawan kuska kaspa chaynata takin– nispa tuyakuna chayñakuna nirqa.
– Yuraq wallata kusi kusikuq, yana wallatataq llasay llasa, yanay-yana– nispa nirqa huk urpicha.
* * *
Achikyaymantam yana wallataqa manañam qaspi qaspikunapi takiqchu, chay uraqa musqukurqa.
Yuraq raprayuq uchuk wallataqa paqchakunapi hinam pukllakuchkaq, millpuq puyunkukunapi, kusi kusillaña waytakuchkaraq. Yana urqu wallatañataq mayu aqupi, llasaq puriyninwan, uchuk wallata masinpa yuraq rapranta qawastin puriykacharqa.
Inti siqaykuptin iskayninku achkatam rimanakurqaku. Yuraq wallatapas rimaytam yacharqa. Killa lluqsinankamam rimanakuqku; hinaspam unayta qawanakuspa rakinakurqanku. Chaymanta yana wallataqa tukuy tuta musuq takikunata takiykuq. Musquyninpihina wayqu pisqukunaqa uyarikurqanku, hinaspa miski miskillaña puñukurqanku.
Achikyaypi yana urqu wallataqa yuraq wallatata unay suyarqa. Ñam intipas lluqsiramusqaña, paytaq, yuraq uchuk wallata manaraq hamurqachu. Chaymi hatun rapranta tapsirispa waqyarqa. Yuraq wallatamasintaq mayupa yakunpi chayamurqa. Manayá sapallan hamurqachu, huk yuraq china wallatachawanmi hamurqa payhina kusi kusillaña. Chay puriqmasinqa kanchaq purumanta muñuyuq karqa. Hinaspa rumiman siqaptin chayraq yana wallataqa rikurqa yuraq raprayuq kasqantapas. Hinaptinmi yuraq wallatakunaqa waqyarqa. Chaymi pay pawarparirqa, allillamanta, wamaq-hina. Chaymantam iskay yuraq wallatakunacha yana wallatapa qayllanpi pukllakustin muyuykacharqa, kaq kaqmanta.
– ¡Kusichiwachkanku!– yana wallataqa nispam niq. Paypas, mana imay-hina yana chakinwan pawaykacharqa.
* * *
Wakin pisqukunaqa chaynata rikuspa kuyapayaspa asirikunraq.
– ¡Ama pawanmanchu! ¡Manamiki yachanchu! – nispam nirqanku.
Chaymantam iskaynin yuraq wallatakuna sayarirparirqa kuska kuskalla yana wallatapa qayllanpi. Hinaspa huk laya ñawinwan qawaykunku.
–¡Takiykuy! ¡Qamtam uyariyta munani! – nispa yuraq wallatacha nirqa.
Yana urqu wallataqa manamá takiyta munarqachu. Puyum utqayllaña ñawinninta chimparparirqa, yanay yana.
– ¡Takiykuy, ama chayna kaychu! nispa nirqa yuraq wallatacha.
Chay tutam yana wallataqa paywan musyaspa ¡achka musuq takita yacharurqa! Manayá kunanqa huktapas yuyarqachu, takikunaqa huknin hukninwan taqrurukurqa.
–¡Takiy!… kaqmanta nirqa yuraq wallataqa
Chaymi yana wallataqa tupsanta kichaykuspa, raku kunkanwan ichaqa ñawpaqkunamanta aswan miskiraq takiyta qallarirqa. Yuraq wallatakunataq yana kaqpa takinta upallachirqa. Hinaspa millay kunkanwan, panra kunkanwan qaparirqaku upallachinanpaq. Kaqmantam chay yuraq wallatakuna muyuyta qallarparirqanku yana wallatapa qayllayninpi. Hinaspa yana wallata yuraq wallatachapa ñawinta maskaykuq. ¡Ay mamallay mama! Anqas anqasllañam karqa, anaq anqas karqa, chaypim yana wallatapa ñawin tinkuq qaqakunapa hatun puntanpihinam! Chaymantam yana urqu wallataqa ratulla chupanpi tiyaykuspa qasi kaq ñawinwan yuraq china wallatachanta qayllanpi muyukuqta rikurqa, llasaq kusirikuq ñawinwanraq payta qawaqta rikurqa.
Wayqupa pisqukunaqa manañam astawan rikuyta munaqchu. Chaymi anchata llakipayaspa muntiman ripukurqanku.
* * *
Yana wallataqa puririyta qallarispa llasaq puriyninwan rumi pataman chayarqa chaymanta mayuman wikapakurqa. Yanayasqa purunpas yaku ukupi chinkarparirqa.
Iskaynin yuraq uchuk wallatakunataq, mana musyariq-hina, rumi hawanpi hina pukllakuchkarqaku.
* * *
Chaymanta may karupiraq huk muyuriyninpi yana urqu wallata rikurimurqa; mayupatapa ruminman siqaykuspa rapranta tapsi-tapsiykuspa pawarirparin. Sachakunapa hawanpi pawarqa, rumikuna hawanpi uqariykuspa urqukunapa ñawchinman chayarqa. Chay wichaymantaqa wayqunta qawarqa qisantapas maskakurqa. Mayupa puyunkukuna intipa kanchayninta lirpuhina kutirichiq. Paqchakunapipas yuraq yakuqa qiwiykachakuq. Mullikunapas allpata llanturqam. Ritamakunapa qillu waytantaq wayquta kuyayllaña allicharqa.
Yana wallataqa huk kutillapaq silupi takiykuq. Wichay-wichay kaptin, takinqa manam wayquman chayanchu.
Hinaspa kasanta pawastin maytachá ripukurqa, huk mayuta huk mayupatakunata maskakuq.
Chaymi wayqupi pisqukunaqa sapa qaspi-qaspipi nirqa : « A, kaypi kanman sumaqta takinanpaq » nispa.


text:
Torremanta Qhawaj, ¡Rijchʼariy! revistas ima
Revistasniykoqa Bibliaj yachachiykunasninmanta parlan, ashkha parlaykunapitaj uraqachinapaj tiyan. Chaykunamanta wakintaj señas parlaypi kashan. Torremanta Qhawaj revistaqa Bibliaj profeciasnin imaynatachus kay tiempopi juntʼakushasqanmanta parlan. Chantapis runasta sonqochan Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunawan, Jesucristopi creenankupajtaj yanapan. ¡Rijchʼariy! revistataj imaynatachus kay tiempopi llakiykunata atipanamanta parlan. Chantapis Diosninchej allin kausayta apamunanpi atienekunapaj yanapawanchej.
“RIKUCHIN” nisqamanta ima parlaypichus munasqaykita ajllakuy, chantá “Maskʼachiy” nisqapi ñitiy, ajinamanta rikunki ima revistaschus kasqanta chay parlaypi, ima formatospichus kasqantapis.


text:
Ante todo un abrazo solidario a todos los escritores y editoriales que participan en este evento. Y nuestro saludo especial a Pablo Landeo ganador del primer puesto por Aqupampa, primera novela escrita en quechua. A Edison Percy Borda y Ruben Yucra, por sus poemarios Nina Qallu y Qespiriy, que obtuvieron el segundo y tercer puesto respectivamente. Las letras peruanas vuelven a su centro, guiadas por … Continúa leyendo Programa del V FIL Cusco 2018
“KNOCK OUT, NARRATIVA CUZQUEÑA COPÉ” DE MARIO RAMOS Y SU TRIBUTO AL MEJOR CUENTO CUZQUEÑO Por Niel A. Palomino Gonzales Elaborar una verdadera antología es una tarea delicadísima; exige del antologador no solo un vasto conocimiento de los textos por seleccionar, ni la agudeza para escoger el espécimen textual más idóneo, tampoco solo el tiempo invertido durante la investigación; sino, la casi innata sensibilidad para, … Continúa leyendo “KNOCK OUT, NARRATIVA CUZQUEÑA COPÉ” DE MARIO RAMOS. Niel A. Palomino Gonzales
El breve corpus de la creación literaria de Wendy Milady Palomino va vislumbrando rasgos distintivos: La trasmisión del conocimiento de generación a generacióny las tensiones entre generaciones en su relación al devenir social y a la naturaleza. En Parqaya, un bello diálogo de una muchacha con una vizcacha, en donde ella ve el mismo cariño a sus seres queridos que tienen los humanos, hace que … Continúa leyendo Yachaqpa kawsayninmanta Parqayawanpas. Wendy Milady Palomino
Chaysi nan chay Huambarqa juizna kasqa. Foto de la portada; Hugo Carrillo visitando, con su familia, a Don Edilfredo Flores Leiva, hijo de Juan Jose Flores. Autor de Huambar Poeastro Acacau Tinaja. Justicia mañakuymanta Tayta Rodrigo Arroyo Yancepa willakusqan, Tayta Juan Pedro Sebastianpa qillqan Imaymanapas wayratawan, allqutawan, kikillanpa llantuntawan anyaspas hatun kankaray warmi qispíykaramun Tayta Huambar alcaldepa qayllanman. —Rabyaymi tiquwachkan Tayta Alcalde, —nispas rimapayan— piytaq … Continúa leyendo Justicia mañakuymanta (Adelaida y Dona Felipa 7). Hugo Carrillo
Aqa wasipi kaminakuy YAYALA —Chaki wayqumanta qampukuni, aqhachallayki doña Felipa, icha inglisyapaq pikantillatapas waqaycharanki, ichapas chupichaykiyman yakuchata yapaykapuwankiyman qalluchaywan miskichikunaypaq. FELIPA —Ay taytay, iskay sunqutapuni rimanki manchapakuypaq. Yaya kuyaqniykitaqmi puyñu kuchupi kukurayachkan, awir tiyaykuy munasqaykiypi. YAYALA —Imaynallam kuchi vida… kuchiqa uyarikunraq, asnu quchpananpaq chuspi manchachiq upakunam imatapas uyarinchu. Qanmantam rimarini muru challwa uyayuq Huambar. HUAMBAR —¿Imayná? ¿Yanawikuchu parla tinkuchiypi purikusqa? Kuchimanta rimaspalla, kuchipa … Continúa leyendo Aqa wasipi kaminakuy (Adelaida y doña Felipa 6). Hugo Carrillo
Kaychata uyarispansi apo Waman Pomapas akis noqapas Felipapa aqa wasinman riyman, awir Adelaidachawanpas, qanra Wamkarwanpas tupayman; awir imayna kunan punchaw llapan layqa tayta kurakuna runata nakarichikchanku nispa nisqa. Pacha wañuymanta kwintucha (Tayta Juan Pedro Kimichupa qillqasqan) …Chaynas Muyuypanpapi. Runa parla tinkuchiypi rabyanta quchpachispa asnu wataytaña qallaripuran taita Yayala curachata wischupunankupaq. ~Chayqa waqram… chayqa warmita muskiruspanqa manañam qunqanmanchu, llulluchallanta, payachata, qusayuqta icha soltera muyukuqtapas winku ñawillañam … Continúa leyendo Pacha wañuymanta kwintucha. Hugo Carillo (Adelaida y Dona felipa 5)
Unayna Patibamba uraychanpi chay Huambarcha upayachkaptin manam maytapas riyta atispa waykin Hugo Carrillo qayninpa kapillanupi willasqan runasimiman tiqrasqa, munaycha. LURUCHAPA WAÑUKUYNIN Tayta Juan Pedro Sebastiánpa qillqan Chusaq Taki Hatun Aklla-Wawa Mamacha Cocharcaspa quimichu luruchanqa, liwy kunka wañu-wañullañas unqukullan, ¡kakallaw!, raprachallanpas chayraq chaqchurusqa hinas, warku warkullaña. Maanas, manapuni qaykaqpas chaynaqa tarikuranchu luruchaqa. –¡Way, Mamallay Cocharcas ah! Ichapas mamanchikta hatun kankaray llaki waqachisian … Continúa leyendo LURUCHAPA WAÑUKUYNIN (Adelaida y Dona Felipa ). Hugo Carrillo
Desde Paris, Pablo Landeo comparte un relato sobre el ubicuo tayta cura, que es uno de los grandes motivos de la narrativa quechua, en sus vertientes oral y escrita. Este relato ha sido publicado Revista Insula Barataria (nov. 2015). Sullpayki Pablo Tayta utulupawan kurapa «karahunku» Para Héctor Quispe Ramos, de Huanta, esta celebración de la gula Tayta kurallaqa tiyaykunsi sumaq hatun … Continúa leyendo Tayta utulupawan kurapa «karahunku» . Pablo Landeo
Tayta ciprianumanta Tayta yaya curas, huamangapi misakusqa. Huamanguino kasqanpis warmi gustu tayta ciprianuchaqa, sapa punchaw, taytay, larga vistanwan turri pataman wicharquspan, warmita atuqllaña qawarayan. Aswanña dumingu punchawqa warmita yarqarquspas, misa tukuytaqa, pawayllaña, chay ustiankunatapas kaypi chaypi aypurukuspan, yutukunatapas llallispa, paawan taytay campanariyuman. Turri pata, campanariyumantas gamullaña, witqintapas pichapakuspa watiqan warmikunata, sullkachakuna llulluchallanta, payataqa aswan chiqnikunsi. Chaynas, turri pataman wicharquspa kukurayan, yanqaña kumuykachan, warmiqa, rikurimunchu. Warminayayninqa … Continúa leyendo Tayta ciprianumanta. Hugo Carrillo
Manaraq mosoq wata chayachkaptin, aswan kay qayna wata qellqasqay hamutayta qespichisaq. Icha nan wayki Alejandro Medina Bustinza (Apurunku) novelantan reqsichirqana. Imaynapas kaptinqa, dicen las malas lenguas que el Guardia Tamayo y su sobrino habian estado en la jarana de Adelaida y dona Felipa en Wanupata, y que ya llegan, tomados de la mano de Aurunku, Tulancha, Canciocha y el joven narrador de esta novela, que … Continúa leyendo Killincho pateador de precipiciosmanta. Fredy Roncalla


text:
Benjamin Disraeli
Benjamin Disraeli sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1804 watapi paqarisqa London llaqtapi, Inlatirrapi - † 19 ñiqin ayriway killapi 1881 watapi wañusqa London llaqtapi) huk britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti karqan. Glasgow Yachay sunturnin Rector (1871-1877).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Benjamin Disraeli.
- Benjamin Disraeli (1804-1881) (inlish simipi)


text:
¡Kikinkuna rikunkichiman! Chay pastor allí ñakcharishka warmiwan. [Versión Español] Radionovelakunapi: Jaboneropak Ayllullaktapi.
>
LIBRETO
LOCUTOR Sukta capítulo
LOCUTORA Yurak, puka wipalakunawan
CONTROL MÚSICA CARACERÍSTICA
EFECTO AMBIENTE BARRIO
EUSEBIO ¡Kikinkuna rikunkichiman! Chay pastor allí ñakcharishka warmiwan
Gumersidapak trans ushi, Manuelata llamkaymanta shitankapak munanakukkuna shinapash, botellapi supayta churashka shinami llukshirka. Ashta kallpashpapallami llukshirka… Sumak Kawsay uyachi antamantaka shuk uyachi antaman kalpashpa rirka…
Kay rimaykunaka allíma, shamuychi, ama chinkaychichu, kay mangaka ashta ñami kunukyakun…
LOCUTOR Chay uyachi antaka imapash jatunakunta willachishpa ñukanchita
mishanakun. Ñuka yachaypika, chayta mana ruray ushanllu.
FANÁTICA ¡Kankuna rimanami kankichi chay Alli Kawsay shutiwan uyachi antaka mana llamkaylla nishka pankata charinchu!
LOCUTOR Aja… shinachari, manachari llamkay ushan…
EUSEBIO Chay pastor, allí ñakcharishka warmiwan… Shuk uyachi
antamantakunawampash juezpakmak rinakurkami…
JUEZ ¿Imashina ninkichi, manachari llamkana pankata charin?
FANÁTICA Mana pushak juez, chay uyachi antataka pakallalla wamprakuna
alcaldesawan rimarishpallami churarka; kay alcaldesa warmipa shutitaka ninkapapash mana munanichu
JUEZ Llamkana panka illshpaka yankalla uyachi antami kanka.
PASTOR Kikin nishkanki, yankalla uyachina antami. Shinakunataka leypi nikushkakunata rikushpa katirianami. Uyachi antata wichasakinami.
LOCUTOR ¡Uchallami wichana, ñukanchikpa llamkayta kichunakunmi!
EUSEBIO Chay pastor, allí ñakcharishka warmiwan, chayshuk uyachi ukumantawan juezwanpash alcaldesapakman rirkakunami…
JUEZ ¡Pushak alcaldesa!… Shamunakunchi…
ALCALDESA Shuyapay, shuyapay pushak juez… ¿kikinka ñukawanchu
puñurkanki manachu minkachiway nishpayman yaykumuna kanki? … ¡shimitapash kilparipay, mashi!
JUEZ Kishpichiway alcaldesa, ninan piñarishkami shamunakunchi…
ALCALDESA ¿Imamanta piñarishka?
JUEZ Kikinpak uyachi anta, chay uyachi antata kikin achiktayta laya kanki nin, chaymanta rimankapak shamunchik.
ALCALDESA Achimamami kanka ninkapak munanki, manarak pipakpash taytaka kanichu. Sapallarami kani.
JUEZ Imashina atallpa nirka, muruman hakuchi. Kay Allí Kawsay shutiwan uyachi antaka llamkayta mana ushanchu ninmi, pushak alcaldesa, yankalla uyachi antami.
LOCUTOR Shinapash ñukanchi llamkayta kichunakun. Ayllu llaktapi tiyak hatuna ukukunamanta, municipiomanta willachinakun.
ALCALDESA ¿imashata llamkayta kichunakun? Ñuka yachaypika hatuna rantina ruraytaka pipash shinay ushankunami.
FANÁTICA Mana kulkipak llankanchikchu ninakun, ¿chayka?
ALCALDESA Shinapash, pitak imatapash mana rikunkapaka llamkanyari. Kullkika mutsurishkami kan. Chaymanta, nima juchata mana rikunichu.
JUEZ Huchami kan pirata uyachi kashkamanta. PI- RA-TA
ALCALDESA Mana mashi Fredy chulla ñawita killparishkata rikushkanichu, mana paypak ayllukuna, kaspi chakiwan, makipi imapash fierrokunata churakushkata rikushkanichu…¿imashpatak pirata ninkichi?
JUEZ Telecomunicacion ukupak permisota mana charishkamanta.
ALCALDESA Willanimi, pushak juez, ñukapachami telecomunicación ukuman rirkani. Hipamanka tukuy formulariokunata huntachirkani, tukuy mañashkakunata, kay ayllu llaktapi tukuykunapa ayachi antata munanchi nishpa.
LOCUTOR ¿Permisota tarirkankichu?
ALCALDESA Mana.
JUEZ Chaymi nini, yankalla uyachi antami. Pushak alcaldesa, pi na urmashpaka, lluchanmi…
ALCALDESA Pantashkami kanki, pushak juez. ¿Kikinka nachu silencio administrativo nishkata yachanki? Shuk entidad publica kilkashkakunata na imatapash kutichikpika 30 puncha hipaka ari nijuy shinami sakirin. Uyachi antaka wayraman llukshirka 31 punchapi. Shinaka hamukkunaka… (PALMADA)… ¡mana ashtawan waktaytukunkachu!
CONTROL MÚSICA IRÓNICA
EUSEBIO Ayllullaktamanta warmikunaka huertokunawan kushillami kan.
Lechugakuna ñami wiñanakun, zanahoriakunata ñami pallanakun. Culantro, albaca, hampi hiwakuna ñami wiñashka.
Josefina, unkushka purikurka, shinapash covidta mishashpa ñami kimirimurka.
VECINA 2 Mashi Gumer, kay tomatekunaka mana supermercadopi shina huyaylla rikurinchu.
GUMERSINDA Shinami…shinapash… ¿mikushpa rikuy?
VECINA 1 Ah, ñukanchipaka tarpushkakunaka ninan mishkimi kan… (MEDIA VOZ) chismekunatapash yali mishki. (RIE)
GUMERSINDA Chaytami rikuna kanki mashi… Kampak tarpushkaka allí
wanukunawan tarpushkami. Supermercadupi rantishkaka yapa wambishka, yapa quimikokunawan kan…
VECINA 2 Chaymantami tukuy tomatekuna chaysiri kan… aminda ima gracia illa… gracia illaka desgraciami kan.
EFECTO TRUENOS FUERTES
EUSEBIO Manarak yuyaypi hapinichu. Hawa pachamanta ushashka punchayamurka. Mana ashalla tamiachu karka, ushashka tamiami karka, bibliapi nihuk shina. Macondopi nishka shina tamiaka mana shayarirkachu nin.
GUMERSINDA Kay pachakunapika mana kashnapacha tamiyata
rikushkanchichu.
VECINA 1 Rimaychu, mashi Guemersinda, ñuka yuyani Pachakamak
ñukanchiwan ninanta piñarishka,
GUMERSINDA ¿Imanishpatak Pachakamkata juchachijunki? Tamiataka,
Dioska na anchuchinchu na churanchu.
VECINA 2 ¿Shinaka piktak churan?
GUMERSINDA Ñukanchi, runakuna, maytachari kawsak runakuna kanchi.
¿Imamantata kay corona virus nishkaka tiyan yankichita? Ñukanchikmi pachamamata waklichishkanchi. Shinallatami climapash muspayashka shinami purikun.
VECINA 1 Shinapachami kapan. Na tamia tiyashpaka, chakishka pachami tiyan. Na manllanayayta rupay tiyashpa razu urkupi kakpishna chirikun.
VECINA 2 Mana ushashka akapana hatarikpika, yaku apana chayamun.
GUMERSINDA Ari, shinapash ama yakutalla huchachichi… Shinapash ali uyaychi, camadrekuna, tukuy kay pachamamapi kaytachayta kaytaka “cambio climático shutiwanmi riksirin”.
EFECTO TRUENO TERRIBLE
VECINA 1 Rimashpa katipaychi, ñukaka wasiman ripani manarak yaku
apakpillata.
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
EFECTO AGUAS CAUDALOSAS
EUSEBIO Ñankunaka hatun larka shinami karka, alcantarillakunaka mana
paktanakurkachu. Wakin na ali rurashka wasikuna, kuyurinakurkami. Manuelataka, chaytukuy tamiyaka uyachi anta ukupi kakpillata hapirka.
EFECTO TELÉFONO
VECINA 1 ¿Alli Kawsay uyachi antachu?
MANUELA Sí, mashi. ¿Imapitak yanapasha?
VECINA 1 Ñukataka nimapi. Shinapash cruz bendita iglesiamanta pastorta,
ñuka vecinomi kan. Yaku wasipi ninanta huntashka. Ashta, ishpana ukukaman huntashka… Tukuy pamparishka … teléfono illa lakillami…bomberokunata kayachipaychi… Shuk discapacidadwan ushita charin mana yaku ukumanta llukchi ushanchu…
MANUELA Ama llakiyaychu, warmi, kunallata willakrinchi bomberokuna uchalla iglesia ukuman richun…
EFECTO SIRENA BOMBEROS
EUSEBIO Pastorpak ushita ñami llukchirka, wawaka silla de ruedapi tiyahushka. ¡Shinallami kawsay kan! Uyachi antapak yanapaywan kishpirirka, Gumersindapak ushimi, trans kuytsa antsikarin uchalla willaymanta.
PASTOR Kishpirita mañankapak shamuni, Manolo… Manuela… ima shuti kashpapash…
MANUELA ¿Rikurkankichu, pastor? Kawsayka shinallami kan, mana yuyashkakunata rikuchinllami.
CONTROL MÚSICA
EUSEBIO ¡Kikinkuna kaypi kashpaka!..Llakimari… Ushashka tamiaka ashtaka punllakunatami katikun. Hatun larkapash huntarka: Pampakuna kuchayashka. Tarpushkakuna chinkashka. Wiwakunapash wañushka. Kutimbash kutimbash wawtaytukashkanchik. Kallaripika pandemia, kunanka yapa tamiyawanka, yarhay rikurimun.
VECINA 1 Pachami tukurikrinyari…
GUMERSINDA Alita nishpaka: Ñukanchimi tukuchikrinchi. Chaymantami
wasipi tarpushkakunaka maymanta alli kan, kashna llaki pachapi mikunata charinkapak.
VECINA 2 Shinaka, tomate wiñaywan imatapash rurana kanchik. Uchalla rurana kanchik.
GUMERSINDA ¡Hatun mankapi yanushun! Ñukanchi yaya mamakunapak
pachapi shina. Harhaywan runakunaka mikunata charichun.
VECINA 1 Shinami rimana, mashi Gumer
GUMERSINDA Ayllu llaktamanta warmikuna yanushun.
VECINA 2 (IRONICA) Wakin harikunapash, ¿nacha yanapanka?
GUMERSINDA Shina pacha. Murukunata charikkuna, apamuychi. Atalpata
charishpapash. Mikunata charikkuna, churachun. Ayllu llaktapi aasin wasin mañakrinchi.
VECINA 1 Uyachi antapi willachishun. Pipash charishpaka karamuchun.
VECINA 2 Ashtaka runakuna, yapa yakuwan, mana wasimanta llukshi ushan…
GUMERSINDA Wipalakunata warkuchichun.
VECINA 1 ¿Wipalakunata?
GUMERSINDA Imapash finduta, shuk camisetata, toallata… punkukunapi,
wasimanta chapanakunapi churashunchi yurak wipalata maykampash mikunata karankapak munakkunaka… Puka wipalata mayhan llakipi kakkunata…Ari kayka makanakuypi shinami. Yarhamanta wipala, kasi kawsaymanta wipala.
VECINA 2 Ñuka nini, ¿Alcaldesa manachu yanapakman?
VECINA 1 Ari, payka yanapankallami. Gobernadortami mana imatapash mañana kanchi payka corrupto runakunawanllami…
GUMERSINDA ¡Kunanllata hakuchi! ¡Ama kayapa alcaldiata visitankapak
sakishun, kunanllata hakuchi!
CONTROL MÚSICA DE CIERRE
LOCUTORA Radialistas Apasionadas y Apasionadoskunapak llankaykuna.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 026 (A friend betrays Jesus)
26. Jesusta uj kawsaqen wasanchan
Amigochu enemigochu, ¿ima ninkitaj?
Manachay usqayta uj runa k’ullku Jerusalempa ñankunanta t’ijushasqa. Jinallapi iskayrayarispa jina qhepata qhawarisqa, jinapis ñapis sumo Sacerdotej punkun chimpapiña kashasqa, chay wasi ukhupitaj imaynamanta Jescristota wañuchinankupaj wakirichikushasqanku. Mayqenchus punkuta kicharqamusqa, jesuspa yachachisqa chaynejpi kashasqanta rikuspataj manchharikusqa. Uj amigo rin enemigoswan tinkoj, ¿ima niytataj chay munanrí?
Judas: "¿Imatataj qowankichejman, sichus noqa niykichejman maypichus Jesusta jap’inaykichejta, chay?"
Chay runakunaj uyanku chayta nejtinkama ujinayarisqa, asirej jinataj manataj qhawasqanku.
Sumo Sacerdote: "Kinsa chunka qolqe monedasta qosqayku."
Usqayllata chay tratota ruwarpasqanku. Manchay kusisqa Judasqa llojsirimusqa chay palaciomantaqa.
Conciencia: "Judas, Jesuspa yachachisqanchu kanki. ¿Imaynatataj yachachejniykita wasanchayta atinki qolqeraykullarí?"
¿Manapunichu ujchhikallantapis sonqonta nanarichikunman karqa? Kinsa wata junt’ata Jesuspa amigon karqa qhewasqaman jinaqa, jinapis sonqonqa Jesusmanta karupi kasharqa. Kunantaj imaynamanta jap’inankumpaj ch’ataykuspa jaywaykunampaj purishan. Chay tukuytataj Jesús yacharqapuni. Payqa sapa ujpa imayna kayninta sumajta yachan, nimapis paymanta ayqenmanchu. Ajinapuni kanan karqa.
Jesúsqa yacharqa chay wañunan hora chayamushsqantaña, chayrayku Getsemaní nisqa orqoman oraj ripusqa. Jinallapi manchay ch’ajwa uyarikusqa laqha tutaj sonqompi: Judas chanta uj tropa soldados ima rikhurisqaku k’anchanas oqharisqa, jinataj k’aspisniyoj ima.
¿Amigochu enemigochu?
Uj much’aykuy, chaywan rikuchisqa kawsaqen kasqanta, pitacha much’aykusaj, chay kanaqa Jesusqa nispa nisqa Judas soldadosmanqa. Chayta ruwajtinkamataj usqay usqayta soldados Jesusta jap’isqanku.
Ni chhikanta khuyarikuspataj tukuy atisqankuta ñak’arichisqanku. Maqaspa, jasut’ispa, uyampi thuqaykusqa chay mana juchayojqa kasharqa juezpa ñawpaqempi. Mana kajmanta llulla testigos ch’ataykorqanku. Templota qhawaj guardiataj qhaparisqa:
Guardia del Templo: "¿Manachu imatapis ninki chay jinata ch’ataykusojkunamanqa?"
Jesustaj mana imatapis nerqachu, ch’inlla karqa.
Sumo Sacerdote: "Ujkama niy, ¿cheqapunichu qan Diospa wawan kanki?"
Jesús: "Arí, noqa kani."
Pueblo: "Ni jayk’aj á."
Pueblo: "Manapuni chayta creykucho."
Pueblo: "Wañuchisqa kanan tiyan."
Pueblo: "Arí, chinkachiychej."
Pueblo: "Wañunan tiyan."
Mana munarqankuchu cheqapuni Diospa wawan kasqanta creytaqa...
Qhepampi kaymanta astawan uyarinki.
Personajes: Relator, Judas, sumo sacerdote, conciencia, guardia del templo, Jesús, pueblo
© Copyright: CEF Germany


text:
Comunicamos Kichwa
Yanapak chapakkunata llakichik runakunata hapishkami
Yanapak chapakkunapa utka llankaywan kay Subzona Imbabura, llankaypi ña hapishkami kimsa runakunata, paykunaka llakichishkami yanapak chapakkunata paykunata chukrichishka shuk kuchunawan. Kay llakichikuna paktashkami kay ñawpa wacha puncha.
Kay G.V.G.V. de 38 wata; M.A.P.B. (34) shinallatak shuk wambra musu 17 watayuk runakunata hapishkami shinallatak ayllukuna rikukunpi llakichishkami, kipata llakichishka washa kay E35 llakta ñanpi, kay runakuna kay chapakkunapa kawsaytami chukrichishka E.A.CH kay yanapak chapakta kay runapa washata, kipataka shuk marca Chevrolet, yurak tullpu antawapi chinkarishka.
Ña utka kay ECU 9-1-1 llankayman willashpa, yanapak chapakkuna ña rurakunmi rikurayay ruraykunata kay llakichik runakunata hapishpa, kay yanapak chapakkunata apashkami kay San Vicente de Paúl hampirina wasiman, kay wasipi ña utka hapishkami.
Kay rikurayay ruraykunapi asha pachakunallapi, yanapak chapakkuna, ña hapishka kay antawata barrio La Floresta en Ibarra, llaktapi kay antawa ukupi hapishkami kimsa runakuata, ña chapakkunata rikushpa mitikunata munashka, kay chapakkunapa utka llankaywan ña hapishka kay runakunata kay llakichik runakunata alli riksishkami kay llakichishka runakuna shinallatak kay llaktapi kawsak runakuna
Imaykuna hapishka
Kay hapishka runakuna charishkami ñawpakman wanachikunata shuktak llakichikunamanta, ña apuk pushakunapa makipimi churashka. Shinapash kay audiencia de flagrancia, tapuykunata rurashpa kay mashi juez ña kacharishkallami. Luis P./DNCE
Deja una Respuesta
Tendencia
-
Comunicamos2 días año
Al sur de Guayaquil en territorios de los Distritos Portete y Sur la Policía detiene a cinco expendedores de droga
-
Azuay1 semana año
Mediante operativos policiales se localizó a personas reportadas como desaparecidas a nivel nacional
-
Comunicamos6 días año
Campaña “Prevención de Drogas” fue presentada en minuto cívico del distrito Tumbaco
-
Comunicamos1 semana año
En Posorja la Policía aprehende a sujetos que habían participado en una muerte violenta ocurrida en la vía Sálica


text:
Urdun mayu
Urdun, Yardin, Yurdan icha Hurdan (Jordan, arabya simipi نهر الأردن, nahr al-Urdunn, iwriyu simipi נהר הירדן Nəhar ha-Yarden, "uraykuq mayu") nisqa Kunti Asyapi huk mayum.
Urdun mayuqa kimsa pukyu mayuyuqmi, pukyunkunaqa Hazbani mayu (Libanupi), Dan mayu (chincha Israyilpi), Banyas mayu (Golan nisqa urqukunapi). Sede Nehemiya ñiqpim huñunakunkum Urdun mayu tukuspa. Chaymanta Tabariya quchantam purin. Chaymantataq Urdunqa Israyil icha Palistina huk larupa, Urdun mamallaqta wakin larunpa chawpinpi purin Wañusqa Quchamanmi. Chay Wañusqa Quchamantaqa manam ima mayupas purikunchu, yakuqa wapsiyaykullanmi.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urdun mayu.


text:
Allpa wira
Allpa wira, Rumi wira icha Pitrulyu (Kastilla simi: petróleo) huk allpa ukhunpi tiyaq, yana, rawraypaq, puriqlla (likidu) kaq k'illimsa yakuchaqkuna chaqrusqam, rumiyasqa rawrana nisqa.
Huk sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kupii samusa 'copé'manta.
- Yanaquri musuq simi samusa 'oro negro'manta [1].
Kaykunata ruranku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa wiramantaqa achka imakunatapas ruranchik, ahinataq:
- Rawranakuna (antawa, antakuyu, antankakunapaq, wasikunapi quñichinapas)
- Imachanakuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Arusimiñee , Minedu Bolivia (2009)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Allpa wira.
- PETROPERU (qhichwa simipi)
- PETROPERU (aymara simipi)


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUY “ADALBERTO ORTIZ» KAMARITA JOAN MANUEL SERRAT KAPCHIKMAN KARAN
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, Gabriela Rivadeneira, Ecuador llaktapak, kamachiy killkakpak, Mamallakta kapchikkunapak shutipi, “Adalberto Ortiz» kamarita Joan Manuel Serrat kapchiman kararka, kaytaka ñukanchik llaktaman arawikunawan hatun yanapayta rurashkamantami kun.
Tawka watakunata kapchipi llankashkamanta, kay Ecuador llakta kikinta kuyashpa charin, chaymanta, “Adalberto Ortiz», pikshata apachirka, kunanmi Mamallakta Tantanakuypika rikurin, kay kamarita, runakumanta achkata llankashkata riksishpami kunchik, mama Gabriela Rivadeneira rimarka.
Kay Adalberto Ortiz, ñukanchik Mamallaktamanta yana runakunamanta yallita llankarka, paykunapak yuyayta, muskuyta mushukyayta yanaparka. Yana runakunami ñukanchik llakta kawsaytarpuyta hatunyachin. Ñukanchik llaktakuna ñakarin, shinallatakmi paykunapash ñakarishpa paktapakta kawsayta charinkapa ñakarishpa shamushka nishpa rikuchirka.
Kuyashka Joan Manuel llakikuna tiyakp, ima pachapipash mana upalla kashkankichu, mushuk runakunaman kikinpak alli llankayta, wamrakunaman kuyayta rikuchishkanki nirka. Kikinpak sinchi llankaywan pakta runakunaman yachachishkanki shinami hanaparashpa rikuchinki.
Paymanta, Joan Manuel Serrat, pay tawka watakunata llankashkamanta riksishpa shuk kamarita chayachikpi kushiyarishpa yupaycharka, warawashpa kamarishkataka shunkumanta, killkashka pankata yallimi kuyshpa hapin. Kayka, mayhan kuyaypak hawapimi kan, kuyashka charinami kan.
Kamarikuy pachapi, kay Cultura, Patrimonio kamaywasimanta, Guillaume Long hatun kamachikpash karka, shinallatak kawsaytarpuymanta, Mamallakta kapchimanta kamachikkunapash shamurkakuna
GC/pv/jc-kichwa


text:
Heydər Əliyev
Heydər Əliyev sutiyuq runaqa Heydər Əlirza oğlu Əliyev (rusiya simipi: Гeйдap AлиeB, Gueidar Aliyev (* 10 ñiqin aymuray killapi 1923 watapi paqarisqa Najichevan llaqtapi - 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 2003 watapi wañusqa Cleveland llaqtapi ) huk Asarsuyu mama llaqtap pulitiku karqan.
Warmi: Zarifa Əliyeva
Churinkuna: Sevil Aliyeva wan İlham Əliyev.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Heydər Əliyev.


text:
Chaqllisinchi
Khimika (kastilla simipi: química) icha Chhaqru yachay[muchusqa pukyu], kichwapi Chakllisinchi[1] (Chaqllisinchi) nisqaqa imayaypa phatmankunamantam isrukturanmantapas kayninkunamantapas yachay, chaypas ruranakuypi hinayachiyninkunatam, chaypas michantam.
Riqsinchik qallawakunata - mana t'inkisqa imayaykuna -, qallawamanta t'inkisqakunatapas.
Pakir yachay Ankash qallupi. Pakir pakir amawta yaykun imaykapa may rurinman.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu). chakllisinchi.


text:
Ivan Rakitić
Ivan Rakitić sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin pawqar waray killapi 1988 watapi paqarisqa Rheinfelden llaqtapi - ) huk Hurwatsuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Ñawpaq warmi: Raquel Mauri.
Churinkuna: Althea wan Adara.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Hurwatsuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018
- Davor Šuker
- Darijo Srna
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ivan Rakitić.


text:
1«Jerobaal» nir jutinta churapashan Gedeonga iwal carcaycashan runacunawan tutalla aywaran. Chayno aywar Harod yacu pashtajpa ñaupanman pachacuran. Chaura Madián runacuna pachacushanga caycaran norte caj-läpana, More puntapa chaquin pampacho.
2Gedeonta Tayta Dios niran: «¿Imapätaj aypalla runata pushaycanqui? Madián runacunata chayno aypalla Israelcunawan binsichiptëga yarpangapaj quiquincunalla salbacushantami. Manami yarpangachu salbashätaga.
3Chaymi manchacoj cäga wasinman-cama cuticunanpaj willay.» Chaymi ishcay chunca ishcay waranga (22,000) runacuna cuticuran. Chunca warangallana (10,000) quëdaran.
4Chaypis Tayta Diosga niran: «Cananpis aypallarämi. Pushay yacu upoj. Chaychörämi noga musyachishayqui mayganwan aywanayquipaj cashanta, maygan quëdananpaj cashantapis.»
5Chaura Gedeonga runacunata pusharan yacuta upunanpaj. Chaychöna Tayta Dios niran: «Gongurpaycur yacuta upojcunata juc-läman acray. Allguno lapyaypa upojcunatapis shuyni raquiy.»
6Maquillanpita lapyaypa upojcunaga caran quimsa pachaclla (300). Waquin cäga gongurpaycur upuran.
7Chaura Gedeonta Tayta Dios niran: «Chay quimsa pachac (300) runacunallawanmi salbashayqui. Llapan Madián runacunata munayniquiman churamushaj. Waquenga cuticuchun.»
8Chaura waquin cajtaga cuticunanpaj Gedeón niran. Manaraj cuticuptin shuntaran puyñuncunatawan uyshapa wagrancunata. Acrashan quimsa pachac (300) runacunallawanna quëdacuran. Madián runacuna pampacho caycashan jan'ganman pachacuran.
9Chay chacay Gedeonta Tayta Dios niran: «Canan öra ayway Madián runacunaman. Munayniquimanmi paycunata cachaycushaj.
10Pillyaj yaycuyta manchacorga primëru ayway uywayniqui Fura ishcallayqui chiquinacushayqui pachacaraycashanman.
11Imata parlaycashantapis wiyanqui. Chayrämi mana manchacuypa yaycunquipaj.» Niptin Gedeonga aywaran uywaynin Fura ishcallan chiquinacushan pachacaraycashanta täpaycaj suldärucunapa ñaupancama.
12Madianpita, Amalecpita, inti yagamunan caj-läpita shamojcunaga chüpacanöraj intëru pampacho aypacasha caycaran. Camëlluncunapis yupaytapis mana atipaypaj caycaran.
13Chiquinacushan runacuna pachacaraycashanman chayaycur wiyaparaycashancho Gedeón wiyaran täpaj suldärucuna suyñushanta willapänacojta. Suyñushanta willapar niran: «Suyñuynëcho ricashcä sebäda tanta janapita cuchpämur toldunchïcunaman chayar tunirachejta.»
14Chaura jucnenga niran: «Chayga canga Israel runa Joaspa wamran Gedeonpa sablinmi. Tayta Diosmi llapan Madián runacunata Gedeonpa munayninman cachayconga.»
15Suyñuynincho imano ricashantapis willapänacushanta wiyaycur Gedeonga Tayta Diosta alabaran. Nircur cutiran Israelcuna pachacaraycashanman. Chayaycur niran: «Tayta Diosmi munayninchïman cachayconga Madián runacunataga. Juclla yaycapaycärishun.»
16Jinan öra quimsa pachac (300) suldäruncunata raquiran quimsa röpaman. Nircur aypuran uyshapa wagrancunata, wiñayniynaj puyñucunata. Puyñucuna rurinmanga achquita pacaran.
17Suldäruncunata niran: «Madián runacuna tiyarcaycashan washa cantunman noga chayaycur rurashäno gamcunapis ruranqui.
18Nogawan aywajcuna wagrata tucayta gallaycäriptëga gamcunapis tucamunqui Madián runacuna tiyarcaycashan cantuncunacho. Llapan callpayquipa gaparpanqui ‹¡Tayta Diospa jutincho, Gedeonpa jutincho!› nir.»
19Gedeonga pachac (100) runacunawan aywar chayaran Madián runacuna tiyarcaycashan jucaj cantunman täpaj suldärucuna pullan pagas rucananpäna caycaptin. Chaypitaga uyshapa wagrancunata tucayta gallaycäriran. Apashan puyñucunatapis paquergäriran.
20Quimsan röpa iwal-lla wagracunata tucaran. Puyñuncunatapis paquergäriran. Ichoj caj maquinpa achquinta charararan. Derëchu cajwanna uyshapa wagranta tucaran. Llapan sinchipa gaparparan: «¡Guërraga Tayta Diospa jutinchömi, Gedeonpa jutinchömi!» nir.
21Chayno nir Israelcunaga ichicaycäriran jinallancho maypapis mana cuyucuypa Madián runacuna pachacaraycashan cantuncunacho. Chaura Madián runacunaga gaparashpan gueshpiyta munar wacpa caypa cörricachaycaran.
22Chay quimsa pachac (300) Israelcunaga wagracunata jinalla tucarcaycaran. Tayta Diosnami camacächiran Madián runacunaga quiquin-pura pantanacur pillyananpaj. Pillyashpanmi gueshpir aywacuran Bet-sitacama. Zereraman näni aywajpa aywacur chayaran Tabatpa ñaupan Abel-meholapa lindancama.
23Madián runacuna pillyar gueshpiycashan örami willachiran Neftalí trïbuman, Aser trïbuman, Manasés trïbuman Madián runacunata gaticachänanpaj.
24Gedeonga willacojcunata cacharan Efraín trïbucuna tiyarcaycashan jircacunaman, paycunapis Madián runacunata magaj shamur Bet-bara, Jordán mayuta päsanacunaman llallinanpaj. Efraín runacunaga willachishanno shuyacaycäriran.
25Paycunaga chariran Madián runacunapa ishcay mandajninta Orebta, Zeebta. Orebta wañuchiran gagacho. Chay gagapa jutinmi cananga «Oreb Gaga.» Zeebtana wañuchiran canan jutin caycashancho. Chay partichömi bïnupaj übasta lluchcaj. Madián runacunata gaticacharcur Orebpawan Zeebpa umanta Gedeonman apaparan. Payga caycaran Jordanpa jucaj chimpancho.


text:
YACHAYSHUTIKUNA
- Imbaburapi shinallatak katinchik, unkushkakuna mana mirashkachu.
- Peguchepi awaki, chaska punchakuna mikuna feriata ruranakun.
- Otavalopi mascarillawan llukshina kan
- Cotacachipi hatunawasikunata, kullkiwasikunatapash señalización churashka.
Kay punchakamanka, Ecuadorpi 7603 unkushkakuna tiyan, 369 wañushkakuna, 696 hampirishkakuna. Imbaburapi shinallata katinchik, mana mirashkachu, 33 unkushkakuna tiyan. Shinami Ministerio de Salud willachirka
OTAVALOPA WILLAYKUNA
Otavalomanta GAD Municipal, Movidelnorwanmi hatunawasikunapa, Kullkikamakwasikunapa, yaykunakunapi churashka señalkunata, maypita runakuna shayarinakunapi. Kaytaka ruran runakuna ama kimiriya shuyanakuchun, ama añawllawtuwan unkuchun. Kay señalkunaka allpapimi churashka, ishkay metro, ishkay metro shikanyarishkakuna kachun.
COE Miguel Egas Cabezas kitillimi llaktakunapa, barriokunapa pushakkkunawan tantanakushka, chay rimanakuypi shina sakirishka:
– Tukuy antawakunata rikùkrin, ama toque de quedapi purichun.
– 2 chishita tukuy ñankunata wichàkrin
– Mikunakunata ama yapa kullkipa hatuchunka, Comisariawan rikushpa purikrin.
– Awaki punchapi, chaska punchapipash Peguche estadiopi mikuna feria rurákrin. 7manta, chawpi punchakaman. Hatukkunaka 3 metro shikanyarishka kakrin, tukuy rantikkuna, hatukkunapash guanteswan, mascarillawanmi yaykuna, chay illakka mana yaykuyta ushankachu.
– Tukuy katuna kuskakuna 1tami wicharinka.
– Shinallatak, Futbol, basquet, voley pukllana pampakunatami rikushpa purikrin, ama pipash pukllanakuchun. Kaytaka Tenencia Política rurakrin.
Otavalopa Concejo Cantonal shuk ordenanzata llukchirka ama añawllawtuwan unkunkapak. Kunanmantaka, mikunata, hampita rantikapak llukshikushpaka maymantami mascarillawan purina kan. Mana mascarillawan purikukpika, 10% salario basicomantami multanka, kutin shinallata katikpika, 20% multankami. Kullkikamakwasikunapakka:paykunami tukuyta rikuna ama chaypi llamkakkuna unkuchun, shinallatak punkupi shuyakkunataka karu karullami shayachina señalta churashpa. Mana shina rurakpika, multankami. Antawata pushakkunapakka: yankamanta salvoconductota llukchikpi chawpi salariotami multanka, kutin shinakpika salario básicota multanka, nirka.
COTACACHIPA WILLAYKUNA
Cotachimanta GAD Municipal, Movidelnorwan Cotacachipi señalkunata churashka. mikunata rantinkapak, kullkita llukchinkapa rikpika, ama kimiriya kachun, karu karulla ishkay metro shikanyarishka shuyanakuchun. Kay señalkunataka wakin Cotacachi ñankunapipashmi churashka, ashtawankarin JATUK CEM katunawasipi, supermercadokunapi, tantahatunakunapi, kullkikamakwasikunapash.
Wasimanta Ama llukshipashunchik mashikuna. Wasipi sakiripashunchik. USHASHPAKA YANAPASHUNCHIK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani. kayakama mashikuna.


text:
Nadia Comăneci
Nadia Elena Comăneci sutiyuq warmiqa, (* 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1961 watapi paqarisqa Oneşti llaqtapi - ), huk Rumanya mama llaptayuq kurku kallpanchaq.
Taytan: Georghe Comăneci; Maman: Stefania-Alexandrina .
Qusan: Bart Conner. Churi: Dylan.
Apuwasinyuq pukllaykuna 1976 Montreal wan Apuwasinyuq pukllaykuna 1980 Moskwa.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 9 Apuwasinyuq pukllaykuna medallakuna (5 Qori) (1976-1980)
- 3 Quri wallqana - Apuwasinyuq pukllaykuna 1976 Montreal.
- 2 Quri wallqana- Apuwasinyuq pukllaykuna 1980 Moskwa.
- 2 Quri wallqana Kallpanakuy Pachatin Kampiunatukuna (1978-1979).
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nadia Comăneci.


text:
İlham Əliyev
İlham Əliyev sutiyuq runaqa İlham Heydər oğlu Əliyev (rusiya simipi: AлиeB, ИлbxaM Гeйдap orлы (* 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1961 watapi paqarisqa Baku llaqtapi - ) huk Asarsuyu mama llaqtap pulitiku karqan.
2003 watapi Asarsuyu Uma kamayuq.
Taytaː Heydər Əliyev; Mamaː Zarifa Əliyeva.
Warmi: Mehriban Əliyeva
Churinkuna: Leyla Əliyeva.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: İlham Əliyev.


text:
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson, sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin ayriway killapi 1743 watapi paqarisqa Shadwell (Virginia) llaqtapi - † 4 ñiqin anta situwa killapi 1826 watapi wañusqa Monticello llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 3 kaq umalliqnin (1801 watamanta 1809 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.
Tayta: Peter Jefferson
Mama: Jane Randolph
Warmi: Martha Wayles Skelton Jefferson
Wawakuna:
Alma mater: William wan Mary College
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Memorandums taken on a journey from Paris into the southern parts of France and Northern Italy, in the year 1787
- A Summary View of the Rights of British America. (1774)
- Autobiography
- Declaration of the Causes and Necessity of Taking Up Arms
- Notes on the State of Virginia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thomas Jefferson.
- Biografía de Thomas Jefferson
- Declaración de derechos de Virginia


text:
Paskwa
Paskwa (iwriyu simipi: פסח [pésah], chaymanta grigu simipi: πάσxa [páskha], chaymanta kastilla simipi: Pascua) nisqa p'unchawpiqa, - ch'iraw mit'api (p'unchawpa tutap kaqlla kachkayninpa qhipaqnin) ñawpaq hunt'a killap qhipaqnin intichawpi, chaypa qhipaqnin killachawpipas - kristiyanukuna Jesuspa wañusqa kayninmanta sayarisqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Kristiyanu iñiypiqa lliwmanta aswan hatunmi raymi, Jesuspa kawsarikusqanrayku. Simana Santap tukukuyninmi.
Hudyukunataq chay p'unchawpiqa Iqiptumanta ayqisqankumantam (Exodus nisqamantam) yuyaykuspa phistakunku.


text:
Yahya Jammeh
Yahya Alphonse Jemus Jebulai Jammeh sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin aymuray killapi 1965 watapi paqarisqa Kanilai llaqtapi huk Gambya mama llaqta Awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
President (1994-2017)
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Zeinab Suma Jammeh / Alima Sallah
Churinkuna (2): Mariam wan Muhammed.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yahya Jammeh.


text:
BDEka, wiñariypa kullkiwasi kashpaka, Rurayachay Yanapay Llankayukuwan, ushaykunata sinchiyachiy ruraykunata pakarichin, rurachin, chapanpashmi, ñukanchikpak rantikkunapak kullkirurayta rurakwasita kamayta alliyachinkapak rurayñankuna, kapuykuna, Rurayachay Yanapaymanta hillaykuna ruranakuna ukupi.
Ushaykunata sinchiyachinkapakka ishkay shinalayata charinchik:
Chaypikashpa
Ima yachanakunata yachakukapak tukuyllapura rurankapakpash ashtawan alli kuskami kan, yachayta riksichishpa, shinallatak wallparik yuyaykunata sapan sapan manapika tukuyllapura wiñachinkapak kuskami kan. Sinchiyachiy ruraykunaka rimanakuy, tantanakuy, tantarikuna, llankay tantarikunapashmi kan, Kullkiwasipa rantikkuna rurakwasi sinchiyariyta yanapak ima ruraykunapashmi kan, shinallatak BDEmanta pushakkuna rantikkunapa yachaykunata yanapakkunapashmi kan.
Sirmanikipi
Kay shinalayapika kikinyarina yachakuykunami tiyan (MOOC) BDEmanta MOODLE yachana pata ukupi churashka. Kikinyari yachakuykunaka mashna yachakuna tiyashkamanta manapika mashna yachakuna pacha tiyashkamantapash unayarinllami. Ashtawanpash, internetpi yachakunaman yaykuyta usharin, shinami tawka yachakukpura riksinakuypi yanapan, shinallatak yachakukkunapa kawsashkakunawan yachayta yapachin.


text:
Kristiyanu inlisya
- Inlisya nisqa wasimanta qhawanaykipaqqa chaypi qhaway.
Kristiyanu inlisya nisqaqa (grigu simimanta: ekkλnσίa (ekklīsía) "qayakusqa [runakuna]", chaymanta kastilla simipi: iglesia) kristiyanu iñiykama, Dyuspa Simin Qillqapi qillqamusqa Jesuspa kamasqankama tukuy iñiqnin runakunap kuskachakusqanmi.
Jesus huklla inlisyatam kamarqaptinpas, hanaq pachaman risqanmantapacha kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan


text:
Mats Hummels
Mats Julian Hummels ( 16 ñiqin qhapaq raymi killapi 1988 watapi paqarisqa Bergisch Gladbach llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mats Hummels.
- fussballdaten.de
- Hummels - Bayern München


text:
Hage Geingob
Hage Geingob sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1941 watapi paqarisqa Grootfontein llaqtapi - ) huk Namiwya mama llaqtapi pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Loini Kandume (1993-2008)
Churinkuna (2)
Namiwya Makipura wan Ruraychaqa ministru (2008-2012)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hage Geingob.


text:
Cuento andino en Quechua
Quri chukcha
Pallaq: Jhonny Rivera Prado
Sach’a sach’a chawpipi juk runa sapallan kawsakusqa, challwata, munti puquykunata mikhuspa kawsakuq kasqa.
Juk pachaqa chaki t’usun punkiyta qallarisqa, chay punkiyqa sapa púnchaw wiñasqa, ¿imamantataq kay t’usuy punkiwanri?, khuchurparisaq ñispa ñisqa.
Sapa qhawarikuspaqa khuchurparisaqpuni ñiq kasqa. Ancha jatuntaña t’usun punkiykuptin juk p’unchayqa khuchurparisqa. T’usunmantaqa p’aqu chukcha wawachalla lluqsirparimusqa, wawachata rikuspaqa manchayta mancharikusqa.
Wawachataqa pachampi qhaparichkaqta saqirparispa ripusqa. Chayllapi juk kuntur mallku chayniqta phawaykachachkasqa ñin. Chay phawaykachasqampiqa wawachap qhapariyninta uyarispa juraq’amuspa wawachataqa tarisqa, uqharikapuspataq wasinman apakapusqa.
Wawata ñuñuchinampaqqa china kawrata apapusqa, janantakunata, p’achakunatataq mayupi t’aqsaqkunamanta suwakuspa apasqa, chaywan wawataqa sumaqta k’iruspa uywakusqa. Chukchan qurijina lliphipiptintaq wawataqa Quri chukcha sutichasqa.
Kuntur mallkuqa mikhunankupaq sapa p’unchaw mikhunata mask’aq riq kasqa. Qurichukchaqa sipasyarquchkasqaña, juk p’unchayqa maqt’a chay chaqniqta puriykachachkaspa sipastaqa rikurqusqa. Sipasqa manchay k’acha kasqa, chukchanqa qurijinapuni lliphipiriq kasqa.
Maqt’aqa chayjina k’achata rikuspaqa rimapayaq chimpaykusqa, jinapi riqsinakusqanku. Maqt’aqa sapa kuti sipasta rimachiq riq kasqa. Juk kutiqa rimachichkaspalla, kayjina k’acha chukchayki kananri ñispalla wayllurikuspa chukchanta sik’irparisqa.
Sispasqa imapaqtaq chukchayta sik’iwanki ripuy, rpullayña, tatay chayamunqaña ñispa maqt’ata qharqumusqa, jinataq maqt’aqa ripusqa.
Chayrayku misitaqa wañurparichin, kunanqa mana misiy kapuwanchu ñispa waqaq churakusqa. Maqt’aqa “ama waqaychu, misita imanankitaqri, jaku ripunachik sawakapunachik” ñispa rimachichkaspalla watiq chukchanta sik’irparillasqataq. Qurichukchaqa: “ama jinawaychu, tatay wañuchiwanqa” ñisqa.
Kuntur mallkuqa chayamuspa wawanpaq chukchanta yupaq churakusqa, yupykuytawantaq tapusqa: “Juk chukchayki mana kanchu, maytaq, imanankitaq, pitaq urqusunki” ñispa. Sipasqa manchaywan llullarikuspa willasqa: “Na…na…. Chay misiykipuni pukllachkaspalla urqhurpariwan” ñispa.
Kuntur mallkuqa phiñarikusqa, kay misiqa mana allinchu ñispa misitaqa jap’iytawan kunkanmanta q’allpispa wañurparichisqa, ama juktawan jinata pukllankichu ñispa.
Chaymantaqa kuntur mallku mikhunata mask’aq rinankamaqa, maqt’a Qurichukchata waturiq risqa, chaypiqa, tatayki imanisunkitaq ñispa sipastaqa tapurisqa, sipastaq tatayqa k’amiykuwan; juk chukchayki mana kanchu, maytaq, imanankitaq, pitaq urqusunki ñispa kutichisqa. Nuqataq misi urquwan ñiñi.
Maqt’aqa: “quillaway ari, chaywan qanmanta uyarikunaypaq” ñispa ripusqa. Kuntur mallkuqa kutimuytawan watiqmanta bwawanpaq chukchanta yupaykullasqataq, chaypi Qurichukchataqa tapullasqataq:
“pitaq jamurqa, juk chukchayki manallataq kanchu, utqayta willaway, pitaq urqusunki”, ñispa.
Sipasqa mana pipis jamunchu, chay ruritullaykipuni pukllaqjinalla urqurpariwan, ñisqa. Jinata llullakuspallapuni k’usillutapis tatanwan wañuchillasqataq.
Juktawan kuntur mallku lluqsinankamaqa maqt’aqa Qurichukchata sawakunampaq suwakapusqa.
Kuntur malkuqa wasinman kutimuspa mana wawanta tarisqachu, waway maytaqri, waway chinkasqa ñispa tukuy ñiqta mask’amusqa, mana tariyta atispaqa maytapuni waqaspa purisqa. Jina purisqampiqa chay maqt’aq wasinman chayasqa. Maqt’ataqa “waway kaypichu kachkan” ñispa tapurisqa. Maqt’aqa mana wawaykiqa kaypichu kachkan, atinki mask’ayta ñisqa. Chaypaqqa sipastaqa wirkhi ukhuman pakaykusqa.
Sawakunankupaq wakichikuchkasqankuta yachaytawan, Kuntur mallkuqa jukllata phawaykusqa, wirkhi patamantaq sayaykusqa. Sayaykuspaqa: “wawayta kutichipuwaychik” ñisqa. Wawantataq kayjinata rimapayasqa: “waway jaku ripunachik, mana wasiman ripuyta munanki chayqa, mana uyariwanki chayqa, jukllata upirparisqayki”. Manapuni pi uyariptin Kuntur mallkuqa waqarikuspa ripusqa. Ripuqtinkamataq wirkhita k’umpurasqanku, Qurichukchaqa yawarllapiña wat’akuchkasqa.Chaymantapacha phutisqa maqt’aqa manaña pitapis juktawan qhawarisqachu, manataq munakusqañachu. Sapan qhipakapusqa.
Ajinallata tatay ñawpa jawariykunata willawarqa.
SIMIPIRWA (Glosario)
Jawariy = cuento
T’usu = pantorrilla, parte carnosa de la pierna
P’aqu = rubio, de color oro
Thapa = nido, lecho de las aves
Maqt’a = muchacho, adolescente – joven
Sipas = mujer que está en la adolescencia o juventud
Sawakuy = casarse, contraer matrimonio
Wirkhi = cántaro grande y de boca ancha


text:
Tukuy Santukuna munisipyu
Tukuy Santukuna munisipyu (kastilla simipi: Municipio Todos Santos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Puerto de Mejillones pruwinsyapi, Uru Uru suyupi. Uma llaqtanqa Tukuy Santukuna llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Huk kantunmi kan: Tukuy Santukuna kantun.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Tukuy Santukuna munisipyupiqa kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukykunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


c: application/xml

text:
KAQ KEYMI LLAPAN PATSACHOW IMANA KAQ NUNAKUNAPAPIS DERECHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi keynow kashqan ta: Imana kaq nunaku napis nunam kayan. Llapantsik tseynowlla kashqaqa tseynowllam derëchuñtsikkuna kapamantsik. I tseynow kaptinmi kushi, shumaq, allilla kawashun derëchuntsikkunawan (kikintsikpa kaqwan).
I derëchukunata mana wiyakurninpis mana alli nunakunam allápa allqotsayarqan wakin nunakunata. I tseynow allqotsanqanta musyar llapan patsachow nunakuna llakikur ajayarqan. I yapey mana tseynow kananpaqmi munantsik key patsa keynow kananta:
Parleyta munashqaqa yarpanqantsikmannowmi parlashwan llapantsik nunakuna. Kreyinqantsikmannowmi imamanpis kreyikurnin kashwan llapantsik nunakuna. Ama ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis. I manam ni pipis pishupukoq kanmantsu.
Allápa mana alli allqotsaq awtoridakuna kaptenqa mana meymanpis tsatakiyta, pwedirninmi awtorida wajaq sharkuyanman. I tseynow mana kananpaqmi alli kanman llapan nunakunapa derëchunkuna leykunachow alli qellqashqa kanman, llapantsik reqinapaq.
Imey kutipis mas shumaq kawakiychow llapan nasyonkuna jukninwan jukninwan kayánanmi kanan.
Nasyonkuna purwakarkur; kanan Naciones Unidas jutiyoq, eyllukayashqanchow nasyonkunam konstitusyonchow áninakuyarqan, keynow nunakunapa derëchunkuna kananpaq. Llapan imana kaq nunapapis derëchunkuna kanman. Pi nunapis nuna kanqannowmi ima nunatapis kikintanow rikanman. I nuna karninmi: Oliqopis, warmipis derëchunkunachowqa mana meyqanpis jukláyatsu kayanman. Llapan nasyonkunam ániyashqa Naciones Unidas yanapeyta, markakunachow key konstitusyonta mana qonqarishpa llapan nunakunata reqitsiyanqa shumaq kawakuyánanpaq.
Naciones Unidas eyllukayanqan kaq nasyonkunam yachatsinakuyashqa tsey kamatsiyanqanchow keynow rurananpaq. Nasyonkunachowmi llapan nunakunata yachatsikuyanman nunakunapa derëchunkúnata wiyakurnin kayananpaq.
Tsey intutsinakuyanqanchow keynow kananpaq nasyonkunam key derëchukunata llapan nunakunata káyitsiyanman.
I tseynow kaptinmi nasyonkuna purwakayanqanchow (asamblea generalchow) kanan willakayámushqa Llapan Nunakunapa Derëchun (Los Derechos Humanos). Key willakayámunqanchowmi, llapan patsachow imana kaq nunakunapapis derëchunkuna keykan. I mey markachowpis llapan nunakunam kawayanman key derëchukuna keykanqanmannow. I pi nunapis o gobiyernupis key derëchukunata yawarninmi imanowpapis nunakunata yachatsikuyanman ániyánanpaq. I mey nasyonchowpis llapan nunakuna key derëchukunata káyiyánanpaqmi kikin nasyonninchow i jinantin nasyonkunachowpis tukiy láyapa willakuyanman. I Naciones Unidaschow kaq nasyonkunachowpis i tsey nasyonkunapa kallpan kaq nasyonkunachowpis tseynow rurayanman.
Artikulu 1.
Meyqan nunapis manam pipa sirweqnin nuna kananpaqtsu yurikushqa. I nuna karninmi meyqan nunapis juk láyatsu kayanman derëchunkunachowpis. I yarpachakiyta yacharninmi i allita mana allita shonqonkunachow mákurninmi nunakuna jukninta wiyanakur kayanman.
Artikulu 2.
Key niyashqanmunqanchow derëchukunaqa llapan nunakunapaqmi kanqa imana kaq láya nunakunapaqpis, ima rikoq nunakunapis, warmikunapaqpis, ollqokunapaqpis, i mana kaq idiyomata parlaq nunakunapaqpis, ima relijyonninchow kaq nunakunapaqpis, ima politikuman kreyeq nunakunapaqpis, imaman kreyikoq nunakunapaqpis, meylo markayoq nunakunapaqpis, waktsa nunakunapaqpis kapoqyoq nunakunapaqpis, i imana kaq yurishqa nunakunapaqpis.
Llapan nunakunapa derëchunkunapis meyqan nasyonkunachowpis imanow gobyernu kaptinpis, nasyonkuna, ichik nasyonkunata nitirarpis, key derëchukunataqa niyaman qonqayanmantsu.
Artikulu 3.
Juk nunapa derëchunmi kanman kawananpaq, i mana pipis jarqarishqa purikunanpaq i mana pipis peyta allqotsananpaq.
Artikulu 4.
Manam meyqan nunapis pipa sirweqnin nuna kanmantsu. Manam meyqan nunatapis sirweqnin kananpaq ni imanowpa rantikushqa kanmantsu.
Artikulu 5.
Manam ni meyqan nunata imeyká ashnutanow rutatarnin, mana ankuparnin maqarnin rurayanmantsu ni pikunapis.
Artikulu 6.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman mey markachowpis leykuna kanqanmannow kananpaq.
Artikulu 7.
Justisyankunachowmi llapan nunakunatam justisyankunataqa ratatsiyanman. Meyqan nuna kaptinpis llapanpaqmi key leykunaqa. Itsanqa juk awtorida ninqa meyqan nunatapis keynow nishpa: - Qampaqqa manam derëchiyki kantsu justisyachow, o keynow nishpa ninqa: - Key nunapaqqa manam justisya kanqatsu - nishpa. Tseynow niptinpis llapan nunakunapaqmi key derë'chunkuna. I tseynow nirninqa key deklarasyonchow ninqanta manam wiyakuyantsu.
Artikulu 8.
Mey nasyonchowpis konstitusyon kaq leykunata o meyqan leykunata niana wiyakurriin juk nuna allqotsakunqa nuna mayinta. Tsey allqotsashqa nunaqa tsatakunmanmi alli kaq awtoridaman i tsey awtorida manam jaqerinmantsu keynow kananpaq leyninwan.
Artikulu 9.
Manam ni pi awtoridakuna muneyninta rurarnin juk nunapa mana jutsan keykaptinqa tsey nunata ni pwestuman ni karselman llawitsiyanmantsu ni kuyey markanpita qarqoyanmantsu.
Artikulu 10.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman tsatashqa kayanqanta alli kaq jweschow llapan nunakunapa nowpanchow altsananpaq. I juk nuna jutsayoqta tarirqa mana alli rurashqanpita !eykuna kanqanmannowmi qochiyanman derëchunkunata.
Artikulu 11.
Tsatashqa karninqa juk nunaqa manam jutsayoqran jwes jutsan tarinqanyaq. Nunakunapa nowpanchow, justisyata jwes rurashqanchowmi, tsey nunapa derëchun kanman juk washaqnin peypaq parlakunanpaq.
Juk nuna imatapis ruranqa; i tseynow ruranqata manana rurananpaqqa juk mushoq ley kikinpa nasyonninchow o llapan patsachow karinqa. Tsey nunaqa rurashqanpita manam jutsayoqtsu kanman. Pi nunapis imata ruranqanchow mana alli kashqanta, ni pi musyarqantsu, manam jutsatsu kanman, ni nasyonninchow ni llapan patsachow; manam juk jutsapaq kantsu ishkey laya justisya.
Artikulu 12.
Mana imapis keykaptenqa nuna mayinpa kaweykininman, ni yarwar mayinman (familyanman), ni pi nuna manam jaka kanmantsu, ni qellqakuyanqanta paqilapa leyikunmantsu, ni wayinman mana alli rurakoq yeykunmantsu. I ulikurkurnenqa nunakunapa jananchow nunapa wasan manam rimanmantsu. Tseynow mana alli nunakunapaq llapan nasyonkunachowmi leykuna kanmi.
Artikulu 13.
Mey nasyonchow keykarninmi meyqan nunapapis derëchun kanman munanqanpa purikunanpaq, munanqan markachow tákunanpaq.
Mey nasyonpita o kikinpa nasyonninpita yarqushqa karninpis, meyqan nunapa derëchunmi kanman nasyonninman kutikunanpaq.
Artikulu 14.
Pi nunapis mana alli awtorida qatikachaptenqa, tsey nuna derë'chunchowmi ashinman, meyqan nasyonchowpis tákunanpaq.
Lluta jutsakuna ruraq, Naciones Unidaskuna nishqanta mana ruraqkunaqa, manam key derëchuyoqtsu kayan.
Artikulu 15.
Meyqan nunapapis derëchunmi kanman nasyonninpa nunan kananpaq.
Mana pitapis awtorida muneyniyta rurar waqanmantsu nasyonninpita, pi nunapis munarqa eywukunmanmi juk nasyonkunachow täraq.
Artikulu 16.
Meyqan laya, mey nasyon, meyqan relijyonchow karninpis oliqopis, warmipis, llapan nunakuna mallwayarqa derëchunkunam kanman kasakurnin yarwar mayinkuna kayäpunanpaq. Warmipaqpis, ollqopaqpis tseynowllam derëchunkuna kanman kasakuyänanpaq. I kasadu keykäyanqanchow rakikayaptinpis derëchunkunam keykanman.
Ishkankuna warmi oliqo munanakurninmi kasakuyanman. Manam ni pipis pushanmantsu mana munanqanwan kasakunanpaq.
Yarwar mayikunawanmi qal]ayan markakuna nasyonkunam rikapäyanman i yanapäyanman alli kawayänanpaq.
Artikulu 17.
Llapan nunam kapoqyoq kanman; munarqa japallan o piwanpis shuntukur.
Mana pitapis qochiyanmantsu kapoqninta.
Artikulu 18.
Llapan nunapam derëchum kan, munanqannow yarpachakunanpaq, i rurananpaq, relijyonnin akrananpaq o jukta ashinanpaq; tseynow kashqanchow derëchunchowmi ninman japallan kashqanchow o nunakunapa nowpanchow.
Artikulu 19.
Llapan nunam derëchunchow munanqanta ninanpaq o ruranapaq; tseypaqreykur nuna pipis piñapanmantsu ni qatikachanmantsu. Kikin rurashqantaqa shuntukiywanpis munarqa musyatsikunmanmi kikinpa nasyonninchow o juk nasyonkunachowpis.
Artikulu 20.
Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman imapaq eyllukayänanpaq i ima purwakayanqanchow shuntukayänanpaq. I tsey purwakayanqanqa kanman manam pitapis piñapäyananpaq.
Manam munaqtaqa, manam pipis purwakan kanman qayanmantsu.
Artikulu 21.
Llapan nunapam derëchun kanman nasyonninchow kamatsinanpaq; kikin o marka mayinta akrarkur kamatsikoq pushananpaq.
Meyqan nunakunapis derëchun kanman, nasyonkunapa ofisinanchow uryayänanpaq.
Pipis awtoridaman chan marka mayinkuna munaptinmi; key muneyninkunata rurayanman patsatsikoqkunapa watan ushkäriptin alli kaq marka mayinkunata akrar. Key akrakiykanman mana pipis rikareykämashqam.
Artikulu 22.
Llapan nunakuna key patsachow kawarnin kayaptinmi derëchun kanman seguru sosyalninkuna kananpaq. I tseynow kananpaqmi mas kapoqyoq nasyonkuna yanapäyanman waktsa nasyonkunata; peykunanman rurayanman kanqanmannow. I tseynow gobiyernu ruraptinmi llapan nunakuna imeypis shumaq alli kawayanman, i munayanqanmannowmi winakuyanman.
Artikulu 23.
Llapan nunakunapa derëchunmi kanman uryayoq kayänanpaq. I munanqan uryeytam akrayanman. I uryayanqanchow mana rureyta yacharqa o qeshyamarqa manam ruranmantsu. I llapan nasyonchowmi leykuna kanman mana uryayoq nunakunata yanapäyananpaq.
Tseynowlla uryeychow keykäyaptenqa tseynowllam ushkan kanman meyqan nunakunapapis.
Llapan uryakoq munatam ushkan qoyanman mana suwapashpa yawar mayikunawan alli kawananpaq; mana tseynow kaptenqa kamatsiyoqkunam leykunata qorqoyanman yanapakuyänanpaq.
Llapan nunapam derëchun kan purwakarkur sindikatu nishqanta ruraya'nanpaq; keyta rurayanman wallkinakushqa kayänanpaq.
Artikuiu 24.
Llapan nunapam derëchum kanman uryarirqa jamakurinanpaq; uryeykunaqa manam junareqnowtsu kanman; kamatsikoqkuna leychowmi keyta qeliqayanman. Jamakiynin chämuptinqa llapan uryakoqmi jamakuyanman mana ushkanta oqrashpa.
Artikulu 25.
Meyqan nunapapis ushkäninmi atskam kanman alli kawakiychow kikin, warmin, i tsurinkuna kawayänanpaq. I ushkanmi tinkunman mikiyninkunapaqpis, ratashninkunapaqpis, wayinpaqpis, qeshyarninqa jampikuyänanpaqwan i estäduta pägananpaq llapan marka mayinkunapaq ruranqanta. I uryey mana kaptenqa, o qeshyakiykaptenqa, o soqru tikrakuriptenqa, o paju kaptenqa, o owkisyaptenqa, o imanowpapis mana uryeyta pwediptenqa, meyqan nunapapis derëchunmi kanman seguru sosyalnin tsarananpaq.
Wawayoq paju warmikunapaq i waktsa wamrakunapaq nasyonkunachow leyninkuna kanman munayanqanmannow yanapayänanpaq. Key ley llapan tsurikunapaqmi derëchunkunata ratatsin.
Artikulu 26.
Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman yachakuyänanpaq. I yachakiy mana rantiyoqmi kanman primariyata ushanqanyaq. I llapan wamrakuna primariyachow yachakuyänanman. Keynow yachakiychowqa nunakuna derëchunchowmi kanman ima profesyontapis akrananpaq.
Yachakuyaqa kanman llapan nunakuna winayänanpaq; nuna mayinkunawan mana piñapänakur, wallkinakur kawayänanpaq; manam chikinakushpa, mana jorqapänakushpa, kuyanäkur nuna purapis, nasyon purapis; ima läya nunakunapis, imanow relijyon kaqpis, Naciones Unidasta yanapäkur alli kawakunapaq.
Teytakunapa derëchunmi kanman tsurinkunapaq yachatsikiyninta akrananpaq.
Artikulu 27.
Pi nunapis derëchunchowmi kanman qotsukur, qatswakur, shumaq qotsukuwanta wiyakiyta, markanpa kaweynin qellqeyta, i marka mayinkuna ruranqanta meyqanpis tsari nmanmi kushikurinanpaq, yarpachakunanpaq.
Manam pipis derëchuyoqtsu juk rurashqanta noqam rurarqä ninanpaq; keynow mana kanapaq imatapis ruraqkuna wil lakuyanmanmi kamatsikoqkunaman.
Artikulu 28.
Llapan nunakuna derëchun kan keychow qellqashqa kaqta, tseynow kananpaq.
Artikulu 29.
Llapan nunam ruranan markan nishqanta, tseychow yurishqanpita, täran winanpis marka mayikunawan. Tseynow kawarnin alli nuna keyta yachakun.
Key deklarasyonchow derëchukuna nishqanmannow kaweykarninmi llapan nunakuna wiyachakuyanman nasyonchow leykuna kashqanta. I wakin nunakunapa derëchunkunata mana jalupashpa, shumaq kakushwan nunakuna kawayänanpaqmi, mana piñapänakur pipaqpis mana allim munarislipa, tseynow nunakuna kawakunapaqmi tsey leykunata gobiyernu rurashqa.
Key derëchukunata i muneykunata manam pipis rurayanmantsu mana Naciones Unidas munanqannowqa.
Artikulu 30.
Key deklarasyonchowqa manam ni imapis kantsu meyqan nasyonpis, meyqan läya nunakunapis ni meyqan nunapis, nuna rnayinkunapa derëchunkunata micharnin kayänanpaq.


text:
Guangdong pruwinsya
Guangdong pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Cantón, chun simipi: 广东, phinyimpi: Guǎngdōng, machu: Kwangtung, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Guangdong llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
21 huk chunkaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guangdong pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Guangdong saywitu (inlish simipi)
- Guangdong en el China Internet Information Center (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Wp/qug/Simón Bolívar
Simón Bolívar shuk Awya Yalamanta pushakmi karka, 24 purun killapi 1783 watapi wacharishka, Caracas llaktapi (kunan Venezuela mamallaktapi), 17 kapak killapi 1830 watapi wañushka, Santa Marta llaktapi (kunan Colombia mamallaktapi). Bolívar 1811 watamanta, 1824 watakaman Ispañulkunata Awya Yalamanta kallpachinkapak makanakurkami. Chay makanakuykuna kipaka, Colombia mamallakta, Ecuador mamallakta ña kishpi kakpi kimsantita Hatun Colombia mamallakta kamarirka, shinallami Perú mamallaktata, Bolivia mamallaktapash kishpichinkapak José de San Martín ayudakpi makanakurkami. Chaymanta Bolivia mamallakta paypa shutita charinmi.


text:
Paryaqutu distritu
Paryaqutu distritu; (kastilla simipi: Distrito de Pariacoto) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Waras pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Paryaqutu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Yana Walla
- Quchakuna:
- Mayukuna: Chakchan mayu (Pira mayu)
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay distrfitupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Kay uchilla llaktapika, nishka shimipika nin, pi mana urmashpapish, llukpirinmi. Purikunkuymi allikunata mana allikunatapash runakunamanta llukshichishka. Alli kashka: yanaparina, mushuk hipapakchiruraykunata wankurishpa rurana yuyaykuna (llaktapak uyachik antata charinatapash). Mana alli kashka, ushashpaka kishpiriylla nishka, anchawaklliy, atipanakuk. Chasnallatak yanka apunchikamak tiksichanikkuna. Shinapash llakta tantanakushpa kallarikpika shuyay tiyanmi. KAY UYACHIK ANTA KAWSAYRIKCHAKA MANA ALLILLACHU...... MAY ALLIMI KAN, mishu shimipi, Kichwa shimipi uyankapak charinki. Kayta rurarka Radialistas Apasionadas y Apasionados, DW Akademie
yanapaywan, Ministerio Federal de Cooperación Económica y Desarrollo (BMZ) ñawpanchishkawan. Kay hipapakchirurayka mamapachapi rikurichunmi: “Willaykanchakunapak Achikllay, Kishpiykay tiyachun – purikunkuy wakllichishka hipaman kawsayta ushankapak”.


text:
Wayrukuna
Wayru nisqaqa machina (wayru) hina, suqta uyayuq pukllanam. Lliwmanta aswan wayrukunaqa suqtantin huchhayuq - iñuntin icha huchhara hinam -, pukllana chaniyuq. Wayruta chamqarqaptinchik, huk uyantam, huk huchhantam patanpi rikuchin. Chay chaniqa (huk, iskay, kimsa, tawa, pichqa icha suqta) pukllaqpa pukllay iñukunatam mirachin.
Achka wayrukuna pukllaykunam kan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayrukuna chamqaywan yanaychay.


text:
Yaku
Yaku, Qusqupi Unu nisqaqa q'ispi puriqllam (likidu), t'inkisqa imayaymi, yakuchaqpa muksinmi. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H2O). 0 °C-manta aswan chiriyaspaqa, yaku chullunkuyanmi (rit'iyan). 100 °C-manta aswa q'uñiyaspataq, wapsiyanmi. 4 °C kaptinqa, puriqlla yaku aswan llasaqmi. Chullunkuqa puriqlla yakumanta aswan pisim llasaq.
Tiksi muyupiqa yakuta mayukunapim, quchakunapipas. Mayupiqa yaku purinmi, quchapitaq mana purinchu. Mama quchaqa kachiyuq yakum. Chay tukuy tiksi muyupi yakukunataqa yaku pacha ninchikmi.
Tukuy kawsaqkunaqa, yurakuna, uywakuna, runakunapas kawsanapaq yakuta mat'ipayanku. Mana yaku kaptin, wañunchikman.
Runaqa upyana yakuta yaku hurqunakunamantam icha pukyukunamantam hurqun. Yaku purichina nisqa wiruwan icha witkhuwan runap wasinkunamanmi purichiyta atinku. Hatun llaqtakunapi kawsaq runakunata yaku pilakunantam yakuwan ñukyunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
chnjiskay mamapukamarcc'ay


text:
Nicanor Duarte
Óscar Nicanor Duarte Frutos sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin kantaray killapi 1956 watapi paqarisqa Asunción llaqtapi - ), Parawayi mama llaqtap taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitikumi qarqan.
2003 watamanta 2008 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.
Taytan: ; Maman: .
Warmi: Gloria María Penayo Solaeche.
Churinkuna: (6).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nicanor Duarte.


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUYTA PUSHAK: LLANKAKKUNAWAN PAKTAPAKTA LLANKANKA
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, Gabriela Rivadeneira, tantarikunata pushakkunawan, Mamallakta minkashkakunawan rimanakuykunapi pakta kayta rikuna, tantarikuna shuktak runakna rimashkata hapinami kay minkashkapak llankayka kanka.
Kay llankakkunapak tantarikunwan “ pakta raki, paktakay hawa rimanakuyta kallarinkpa” José Mejía Lequerica ukupi, chay Parlamento Laboral, del Frente Unitario de Trabajadores (FUT), Central Unitaria de Trabajadores (CUT) tantarikunata hatun Pushak yupaycharka.
Kay tantarikunaka, Derechos de los Trabajadores minkashka, Mamakamachiyta mushukyachina minkashkakuna kaykpimi Mamallakta Tantanakuyman chayarkakuna, paykunami llankakkunawan hatun rimanakuyta pushanata minkarishka kan, paykunapak mañayta, tukuy llaktayta uyanka.
Pushak Gabriela Rivadeneira pay rimashpa, Mamallakta Tantanakuyka ashallakunapak tantarina uku kashkata sakishkami, kay hatun kamachikkunawanka runakunata shuktak llankachik hapishpa ashalla kullkita kushpa llankachikka ñami tukurishka; shinapash ñami llankaymanta, llankaypi payayashkamanta kullkita hapinata rimana kanchik nirka.
Ashtawankarin Mamallakta Tantanakuy llankaykunata alli llankanata rikunata, chaypak kipa kamachiy killkak, Marcelo Solórzano tantariman yaykurishka mañashkata paktachinka.
Kay Gabriela Rivadeneira, llankakkunata chaparayachun nirka, charikkuna, paya llaktayta pushakuna kay Mamallaktapi alli llankaykunata wakllichinkapa hatarimunkun nirka, Kawsaykamayman wasimamakunata yaykuchishkata, chay warmikunaka shuk hunu chawpimi kan nirka, llankaklunawan rimanakuyta mashikuna shina tiyarishpa rimankuymi kanka, shina llaktakuna ushashkata ama pampaman shitachun nishpa rimarka.
Ña rimayta tukuchishpa, llankakkunata minkashkakuna, kipapushakunata tantachirka, shuk tantarina patakuta wiñachichun nirka, chaypi sapan tantarikunapak pushakkunawan rimanakuna tiyachun, chaypimi Parlamento Laboral, Frente Unitario de Trabajadores (FUT) Central Unitaria de Trabajadores (CUT), ashtawan yuyarinka tantarinkakuna.
Kay Mamakamachiyta mushukyachinka llankaykunata pushashpa katinka, chaypi tukuy mañaykunata, llaktakunapi rikushkakunata churanka, 16 nikikuna hawapash rimanka.
JC-kichwa


text:
Kaylluma pruwinsya
Kaylluma pruwinsya (aymara simipi: Kaylluma jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Caylloma) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chiway llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1834 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Iskay chunka distritunmi kan.
WakiLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kastilla simita, [[qhichwa simi]ta rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [2]
IñiyLlamk'apuy
Karu puriyLlamk'apuy
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kaylluma pruwinsya.
- Saywitu: Ariqipa suyu


text:
Oh Se-hoon
Oh Se-hoon, (Kuriya simipi: 오세훈, hanja simipi: 吳世勳) sutiyuq runaqa (4 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi paqarisqa Seongdong-gu, Siul llaqtapi - ). Tayhan mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2006 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Siulpas kurakanin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Song Hyeon-ok
Churinkuna: (2) Oh Joo-won wan Oh Seung-won
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Oh Se-hoon.


text:
Roh Tae-woo
Roh Tae-woo, YongDang 용당, Korianu simipi: 노태우, hanja simipi: 盧泰愚, No Tae-u sutiyuq runaqa, (* 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1932 paqarisqa Daeogu llaqtapi - ), Uralan Hansuyupa mama llaqta Awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1988 watamanta 1993 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Kim Ok-suk
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roh Tae-woo.
- Roh Tae-woo


text:
Jorge Quiroga Ramírez
Jorge Fernando Arturo Quiroga Ramírez (* 5 ñiqin aymuray killapi 1960 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku karqan.
2001 watamanta 2002 watakama Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan.
2005: PODEMOS ("Poder Democrático y Social").
Taytan: Jorge Quiroga Luizaga; Maman:
Sonia Ramírez.
Ñawpaq warmi: Virginia "Ginger" Gale Gillum.
Yachaywasi: Colegio La Salle de Santa Krus
Alma mater: Texas Yachay suntur
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jorge Quiroga Ramírez.
- Galería y Biografías de los Presidentes de Bolivia
- www.worldlingo.com
- Galería de Vicepresidentes de Bolivia y Presidentes del Congreso Nacional
- Bibliografía en cidob
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jorge Quiroga Ramírez.


text:
Chunwa Hatun Pirqa
Chunwa Hatun Pirqa (Ch'an Q'ayin?; han simipi: 長城/(sikllalla)长城 Dhyang Djaeng, phinyimpi: Cháng Chéng; "hatun pukara") nisqaqa Chunwa mamallaqtapi ancha hatun pirqam. China mamallaqtata amachanapaqsi saywanpi pirqachasqa karqan 480 kñ watamanta 221 kñ watakamas.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chunwa Hatun Pirqataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chunwa Hatun Pirqa.


text:
Samay
- Llamk'aymanta, puriymanta samaymanta ñawirinaykipaq qhaway Samay mit'a.
Samay icha Rispirasyun (Kastilla simipi: respiración, latin simimanta: respirare, "samay") nisqaqa kawsaqkunap muksichaqta hurquspa mikhusqa kawsa imayayta chimlasayman t'ikraykuyninmi kawsanankupaq, kuyunankupaq.
Runaqa, ñuñuq uywakuna, pisqukuna, suchuq uywakuna, allpa yaku kawsaq uywakunapas wayra pachamanta muksichaqta surq'anwanmi samaykunku. Chay samasqa wapsikunataqa samaytu ninchikmi. Challwakunataq, apanqurakuna, yakupi kawsaq ch'urukunapas yawsamaq nisqakunawan yakupi chullusqa muksichaqtam samanku.
Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Mana inti achkichkaptinqa, yura manam inti wayllayta atinchu, samananmi atin.


text:
Chūbu suyu
Chūbu suyu (kastilla simipi: Región de Chūbu nihun simipi: 中部地方; Hepburn simipi: Chūbu-chihō, Kunrei-shiki simipi: Tyûbu-tihô, nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
23 575 736 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Chūbu" Japan Encyclopedia, p. 126.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chūbu suyu.


text:
Ecuador Wiñariy Kullkiwasika B.P. (BDE) tukuyllapa kullkimañachikwasimi kan, ñawpakta kullkimañay, kullkichuray, llikakuna shinallatak tukuyllapa mitachikunamanta rurayuyaykunaman kullkimañachikmi kan, ashtawankarin Shiyawashka Kikinyari Pushaykamaykunaman (GAD), Tukuyllapa Llankawasikunaman (EP), tukuyllapa kuskamanta shuktak rurakwasikunamanpash.
Ashtawanpash, wasichinamanta rurayuyaykunapak, ashtawankarin wakipa munashkakunapak, shukllapa, shinallatak, tukuyllapa wasichina purichikkunaman kullkimañachin, chaytaka kullkiwasi rurakwasikunata ruran kullkipishiyachiy ruraykunawan.
Tukuyllapa Kullkichuraypak Kullkimañachiykuna:
- Hatun Pushaykamay, Kamachiykillkakwasi, Kamachiykamay, Akllaykamay, Waki Chapay Chuyaykaymanta rurakwasikunaman: kamaykuna, killkakwasikuna, tukuyllapa llankakwasikuna, shukkunamanpash.
- Markakuna (markakamay), Kitikuna (kitikamay), Kitillikuna (kitillikamay) Shiwayashka Kikinyari Pushaykamaykunaman (GAD).
- Tukuyllapa mitachinkapak, manapika Mamallaktachiymanta pushashka kullkikamay rurankapak Mamakamachikmanta pakarichishka rurakwasikunaman.
- Tukuyllapa mitachikunata karankapak GADkunamanta pakarichishka kamachishka rurakkuna.
Wakipak Munashka Wasichinapak Mitachiy:
Punta Pata Kullkiwasi:
- Wakaychiy pankawan Runakuna
- Kamachishka rurakwasi
- Wasichinata purichikkuna,
- Shiwayashka Kikinyari Pushaykamaykuna,
- Wasimanta Tukuyllapa Llankakwasikuna
- Tukuyllapa-Shukllapa Wankuykuna / Kapak Wankuykuna
- Wasichinamanta rurayuyayta purichik manapika kullkimañachik Tukuyllapa Rurakwasikuna
- Wasichina Mintalay Wakaychiykuna, charikkunaka manuyukkunami kanka.
Ishkayniki Pata Kullkiwasi
- Kullkimañachik rurakwasikuna
BDE kullkiwasika kay kuskakunamanmi kullkimañachin, kaykunaka kapak pushakyuyay ukupi punta churashka kanmi: Kawsaypacha Pichay, Llaktay Antayuktukuy, Apariykancha Willanakuykancha, Ñankunalinchi, Parkuypash Nuyuyta Harkaypash. Allikay, Kawsaypacha Kamaypash, Kawsaypacha llakiykunapash, Sirma, Purimuy, Rurakwasi Sinchiyariypash runakunawan llankaypash, Yachakuypash Kawsaypash, Chakrakamay, wakrakamay, challwaypash.
- Chuyay Yaku
- Mapayaku Tutuy
- Tamiayaku Tutuy
- Chapushka Tutuy
- Isma-ukuchiy
- Kurpa Mapakuna
- Katuykuna, Mintalay wasikuna
- Wiwañuchikwasi
- Pukllana kuskakuna
- Kapuy Rurakwasikuna
- Ayapanpakuna
- Antawa chayay, antanka chayaykuna,
- Wanpu chayay, wanpullukshiykunapash
- Hatunllakta ñankuna
- Llakta ñankuna
- Antawa yallichikkuna
- Chakakuna
- Kaypalla ñankuna: antapyu ñan, chakiñankuna, runa ñankuna, shkpash.
- Ñankunata kamaypak ruraypakpash antakuna.
- Kamay kusita sinchiyachik rurayuyaykuna
- Kullkikamay kusita sinchiyachik rurayuyaykuna
- Mitachikunata kamay pushay
- Hatunllakta shuyu, llakta shuyupash
- Rurakwasi sinchiyariypa rurayñanta wiñachiy.
- Kawsaypachata kamayñan, tupuypash
- Mayullikata, wakaychishka kawsaypachata Kamay
- Mallkichakrapash yuratarpuy
- Kawsaypacha llaki kashkamanta rurayuyaykuna
- Yachakuy wasikuna: yachanawasi, wanpra yachanawasi, hatun yachay yachanawasi
- Taripay rurayuyaykuna
- Rimanakuy uku, wakaychina wasi, taripay uku, kamuwasikuna
- Pukllana kanchakuna wasikuna
- Sumakruray yachana wasikuna
- Kawsaykancha wasikunata mushukyachina
Ecuador Wiñariy Kullkiwasipa mitachikunaka mana ima kullkipapash kanchu.


text:
Joaquín Crespo
Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1841 watapi paqarisqa San Francisco de Cara llaqtapi - † 16 ñiqin ayriway killapi 1898 watapi wañusqa La Mata Carmelera llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: Crespo; Mama:
Warmi: Jacinta Parejo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joaquín Crespo.
- Analítica


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 064 (On the run)
64. Ayqey
Kusikuni uyarishawasqaykumanta, ¿imaynataj navidad raymi sumajchu karqa? Tukuy runakunalla kay pachantimpi navidadta raymichanku kusikuywan Jesuspa paqarisqanta yuyarispa, wiñaypaj Reymanta.
Jinapis uj mana kusikorqachu Jesuspa paqarisqanmantaqa, chaytaj iskay waranqa kuraj watakunaña kashan: aa arí, rey Herodes mana kusikusqachu wiñaypaj Rey paqarisqanmantaqa. Pay manchikusqa kamachiyninta qhechunanmanta, chayrayku Jesusta wañuchinampaj wakiykusqa; chay yachayniyojkunamanta uyariytawankama maypichus kashasqanta. Jinapis yachayniyojkunarí mana chaynintachu kutisqanku, Tata Dios paykunaman parlasqanrayku:
Voz de Dios: "Ama rey Herodeswaj tinkunkichejñachu. Llajtaykichejwan waj ñanta ripuychej."
Ajinatataj ruwasqanku, pichus Jesústa rejsijqa, kusikuywan kasun. Chay yachayniyojkuna waj ñanninta wasinkuman ripusqanku, chaywampis juch’uy wawa Jesuspajqa manaraj peligroqa pasasqachu. Chayraykuytaj Diostata Joseman mosqoynimpi nisqa imatachus ruwananta.
Voz de Dios: "Jatariy, juch’uy wawata mamantawan pusariykukuspa ayqey Egiptoman. Chaypitaj qhepakunki mayk’ajchus kutimpunaykitaj nisunaykama. Imaraykuchus Herodesqa tukuy atisqanta ruwanqa wawata wañuchinampajqa."
Joséqa Diostata munakorqa, chayraykutaj imatachus nisqanta chayrato uyarispa chawpi tutata jatarispa warmin Maríawan, juch’uy wawa Jesuswan ima ayqesqanku Egipto suyuman. Chaypajwan Herodesqa cuentata qokusqaña yachayniyojkuna mana paynejta willanankupaj kutisqankuta.
Phiñakuynimpitaj uj kamachiyta orqhosqa mana uyariy atinata jina:
Herodes: "Tukuy juch’uy iskay watamanta uraman wawakunata wañuchiychej, kay kamachiqa kunampacha qallarin tiyan, ní ujchhikanta suyarispa, Belén llajtapi jinataj tukuy muyuyninpi llajtakuna kashan chaykunapipis."
¿Locoyapunchu imataj Herodesrí? ¡May chhikata waqachin! ñak’arichin chay kamachiywan manachu runa jina yuyan. Jinapis juch’uy wawa Jesústaqa mana tariyta aterqachu, nitaj ima mana allin kajtapis ruwayta aterqachu. Ñapis Jesús kinsa watayojña jina kashajtin chay reyqa wañusqa. Josétaj chay willayta uyarispa uj algelnejta.
Voz de Dios: "¡Jatariy! wawatawan mamantawan pusarikuspa kutipuy Israelman. Tukuy pikunachus wawata wañuchiyta munajkunaqa, wañunkuña."
Diostataqa mana kutin kutinta ninanchu kasqa Josétaqa. Imaraykuchus Joséqa Diospa nisqanta uyarispa kasumpacha. Suyunman kutipunku warmin María juch’uy wawa Jesuswan ima. Israel suyupi, Nazaret llajtampi wiñasqa Jesúsqa. Imaynatachus Diostataj wakichisqanman jina.
Personajes: Relator, voz de Dios, Herodes
© Copyright: CEF Germany


text:
Georgi Parvanov
Georgi Sedefchov Parvanov (Bulgarya simipi: Гeoprи CeдeфчoB ПъpBaHoB) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi paqarisqa Sirishtnik llaqtapi - ) huk Bulgarya mama llaqtayuq Wiñay kawsayuqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Zorka Petrova
Churinkuna: Vladimir wan Ivaylo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Georgi Parvanov.
- Uficial Web Site


text:
Bülent Korkmaz
Bülent Korkmaz sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi paqarisqa Malatya llaqtapi - ) huk Turkiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
- Turkiyapa piluta hayt'aynin
- Fatih Terim
- Turgay Şeren
- Hakan Şükür
- Emre Belözoğlu
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bülent Korkmaz.