text:
Hans-Dietrich Genscher
Hans-Dietrich Genscher sutiyuq runaqa ( (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1927 watapi paqarisqa Reideburg llaqtapi - ) Alimanya mama llaqtap pulitiku qarqan.
1974 watamanta 1992 watakama kunti Alimanya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Warmi: Barbara Schmidt Genscher.
Alma mater: Freiburg im Breisgau Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hans-Dietrich Genscher.


c: text/html

text:
9 yachachikuy
¿Imaynatam familiakunaqa kusisqa kawsakunmanku?
1. ¿Imanasqataq autoridadpa kamachisqanman hina casarakuna?
Allin noticiakunamanta willawaqninchik kusisqa Diosninchikmi munan familiakuna kusisqa kawsananchikta (1 Timoteo 1:11, NM). Paymi casado vidataqa qallarichirqa. Autoridadkunapa kamachisqanman hina casarakuyqa allinmi wawa-churikunata uywanapaq chaynataq kusisqa kawsakunapaqpas. Autoridadkunam casarakunapaq kamachikuykunata horqonku, chaykunatam cristianokunaqa kasukunanku.—Leey Lucas 2:1, 4, 5.
Diosqa munanmi casarasqakunaqa tukuy tiempo kuskalla kawsanankuta. Munantaqmi casarasqa kaqkuna warmillanpaq otaq qosallanpaq kanankutapas (Hebreos 13:4). Payqa cheqninmi divorciakuspa rakinakuytaqa (Malaquias 2:16). Ichaqa saqenmi mayqenpas hukwan pierdekuptinqa divorciakuspa hukwanña casarakunanta.—Leey Mateo 19:3-6, 9.
2. ¿Imaynatam casarasqakunaqa kawsananku?
Jehová Diosqa warmitawan qaritam unancharqacasado vidapi yanapanakunankupaq (Genesis 2:18). Qosatam uma kananpaq churarqa, chaymi payqa familianta mantienenanpaq chaynataq Diosmanta yachachinanpaq kallpanchakunan. Señoranta kuyasqanraykum imapaqpas kallpanchakunan. Casarasqakunaqa kuyanakuspankum respetanakunanku. Kusisqa kawsanankupaqmi pantaq kasqankurayku pampachanakuyta yachananku.—Leey Efesios 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Pedro 3:7.
3. ¿Sasachakuypi kaspankuchu rakinakunanku?
Casado vidapi sasachakuspaqa iskayninkum kallpanchakunanku kuyakuywan rimapayanakunankupaq (1 Corintios 13:4, 5). Sasachakuyninkuta allichanankuraykum wakinqa rakinakunku, Diospa Palabranmi ichaqa mana chaynatachu yachachin.—Leey 1 Corintios 7:10-13.
4. ¿Imatam Diosqa munan wawa-churikunapaq?
Jehová Diosqa munanmi wawa-churikuna kusisqa kawsanankuta. Chaymi mozo-sipas kayninkupi kusisqa kawsanankupaq yachachin. Munantaqmi tayta-mamankupa yachachisqanta kasukunankutapas (Colosenses 3:20). Chaynataq paytawan Churinta servispa kusisqa kawsanankutapas.—Leey Eclesiastes 11:9–12:1; Mateo 19:13-15; 21:15, 16.
5. ¿Imaynatam wawa-churinkuta kusisqa kawsanankupaq yanapanmanku?
Tayta-mamaqa kallpanchakunankum wawa-churinman mikuchinankupaq, pachachinankupaq chaynataq maypi yachanankupaq otaq tiyanankupaqpas (1 Timoteo 5:8). Chaymantapas yachachinankum Diosta kuyaspa payman rikchakuyta (Efesios 6:4). Dios kuyayninkuqa wawa-churinkupaqmi sumaq ejemplo. Diospa yachachisqanman hina uywasqaqa allinta piensanankupaqmi yanapan.—Leey Deuteronomio 6:4-7; Proverbios 22:6.
Wawa-churikunaqa imapas allin rurasqankumanta kallpanchaykunatam munan. Wakinpiqa allinpunim corregiyqa, chaynata ruraspankum tayta-mamakunaqa mana allin ruraykunamanta karunchanqaku (Proverbios 22:15). Manam ichaqa hukmanyarunankupaq hinachu corregina.—Leey Colosenses 3:21.
Jehová Diospa testigonkunam achka librokunata ruranku tayta-mamakunapaqwan wawa-churikunapaq. Yachachikuyninkunaqa Bibliapa nisqanman hinam kachkan.—Leey Salmo 19:7, 11.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Judas Tadeu
Judas Tadeu (kastilla simipi San Judas Tadeo, grigu simi Фaйлы ў kaTэropыi); (* 1 watapi paqarisqa Qana llaqtapi - † 28 ñiqin kantaray killapi 70 watapi wañusqa Beirut llaqtapi) Musuq Rimanakuypi nisqakamaqa Jesuspa chunka iskayniyuqnintin apustulu nisqa disipulunpura huksi karqan. Mawk'a Kristiyanu inlisyap ñawpaq kaq pusaqninsi karqan.
Tayta: Alfeo Cleofás; Mama: Miriam Antera
- 28 Kantaray killa San Judas Tadeu raymi p'unchawninmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Judas Tadeu.
- PrimerosCristianos.com
- Zenit.org (Binidiktu XVI: Simón el Cananeo wan Judas Tadeo).
- Commons
- Tradizione Cristiana (italianu simipi)
- IADFW.net Martyrol
- SJudasTadeo.com (Santuario de San Judas Tadeo, Duminikanu, Chicago, EE. UU).


text:
3 kaj yachachikuy
Bibliapa ali wilakuyninga, ¿Diospitaku shamun?
1. ¿Pitaj Bibliata escribichishga?
Patsacho mana wanuypa kawanapaj ali wilakuyga Bibliachömi kaykan (Salmo 37:29). Dios akrashgan 40 runakunanömi 66 librukunata escribiyashga, chay lapanmi Bibliacho kaykan. Galanan kaj pichga librukunataga Moisesmi escribirgan pasashgan 3.500 watakunachönöna, y último kajtanami 1.900 watakunachönöna apóstol Juan escribirgan. Bibliacho kaykaj yachachikuykunaga Diospitami shamun. Espíritu santunwanmi yanapargan Bibliata escribiyänampaj (2 Samuel 23:2). Chaymi kay runakunaga Diospa yarpaylanta escribiyargan, manami kikinkunapataga. Chaurasga, Bibliata escribichejga Jehovami.
2. ¿Imanirtaj Biblia ninganman confiakushwan?
Bibliata Diosninchi escribichishga kaptinmi. Y chayga rasumpami, porque ima pasanampaj kajta wilakunganga lapanmi cumplikan, y chaytaga ¿pipis ruranmanku? Manami (Josué 23:14). Lapanta puedej Dioslami chaytaga ruran.
Kikin Diospita shamoj libruga manami imawampis igualanchu. Bibliataga tukuy idiumakunachömi maychikajta jorgakämushga. Unay libro karpis kanan wichan cientificukuna niyanganwanga igualanmi. Jina 40 runakunano escribishga karpis manami contranakuyanchu. * Entero Bibliachömi Diospa kuyakuynin rikakun, jina kanan wichampis runakunapa kawayninta cambiayta puedinmi. Chaymi maychikaj runakuna niyan Bibliaga Diospa Palabran kanganta.
3. ¿Imapitataj yachachikun Biblia?
Runakunapa imayka alikunata Dios munangantami Bibliaga wilakamun. ¡Chayga alapa shumajmi! Jina wilapämanchimi Adanwan Eva shumaj huertacho kawayta imanir ograyanganta y imano yapay Diosninchi alchanampaj kajta.
Diosninchipa Palabranchömi leykuna, tantiachikuykuna y consejukuna kan. Jina wilakunmi runakunata Diosninchi imano tratanganta, chaynöpa Payta más reguinapaj y imano kanganta musyanapaj. Manami chaylachu, yachachimanchimi amigun imano kananchipajpis.
4. ¿Imataj yanapämashwan Bibliata más entiendinapaj?
Bibliata entiendichikunanraykurmi Jesusga versiculukunata liej y nirkur yachachej ima ninan kanganta. Chaynölami kay folletupis yanapämashun Biblia yachachikunganta alej claro entiendinapaj.
Diospa ali wilakuynin kushichishunaykipaj kajpitaga segurumi kaykäyä. Chayno kaptimpis, wakinkunataga manami gustayanchu, hasta rabiakuyanmi chaypita parlapashgaga. Pero ama casupaychu. Porque Biblia nishgannöpis, Diospita yachakojkunaga mana wanuypa kawaytami chaskiyanga.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nishgan libruta leiriy.


text:
TAPANMANTA | ¿SATANÁS KANPUNICHU?
¿Satanás kanpunichu?
ROGELIO: “El Salvador suyupi wiñakorqani. Mamayqa mana kasojtiy ‘Supay qʼepikapusonqa’ niwaj, noqataj: ‘qʼepiwachunpis ari’, nej kani. Noqaqa Satanaspi má creejchu kani.”
Ichá qanpis Rogelio jinallataj yuyanki, chayri ichá ninki:
Satanasqa mana kanchu, runaj sonqonpi sajra kajlla.
Satanasqa kanpuni. Jinapis runaj kausayninman mana satʼikunchu.
Satanasqa uj atiyniyoj espíritu, runastataj munayninta ruwachiyta atin.
Ashkha runas Satanasmanta tukuy imata yuyanku. Jinapis, ¿imaraykú yachananchej kanman pichus Satanás kasqanta? Kaypi tʼukuriy, Satanás mana kanchu nisunman chayqa, kanpuni nejkuna chʼaukiyachikushanku. Satanás kan chaypis, runaj kausayninman mana satʼikunchu nisunman chayqa, payta manchachikojkuna qhasillata ñakʼarishanku. Kaypi tʼukurillaytaj Satanás runasta munayninta ruwachishan chayqa, ichá mana yuyallanchejpischu imayna sajrapunichus kasqanta.
¿Satanás sonqonchejpi sajra kajllachu? Kanpuni chay, ¿manchachikunachu tiyan? ¿Imaynatá jarkʼakusunman? Biblia imatachus chay tapuykunaman kutichisqanta qhawarina.


text:
Letras / letra A / Alborada
- 1. Ananau - Ananau, ananau Nispaniwashkanky Ñuqallapiñam chay ña wiky. Ananau, ananau Nispaniwashkanky Wiñaypaqchum ñuqa qawasqaiky May runallam kakuchkanky Kaycunallapy waqanaypaq. Wañuptyqa ñak
- 2. Diáspora - Qipay qamuq chikchik para lastrullayta pampaykuy yanallaypa taytamaman mana tarywanampaq. Chaupy tutay killamama qanmi akchiykuwanky para wayra qapywaptin mana sullmaykunaypaq. Qauka
- 3. Otavaleña Warmi - Composição: Alborada Otavaleña warmy intitayta pachurin Pachamama pawawan killamama Pañaña Sumaq ñusta warmycha sunquyta suwawanki Imbabura ritipa chuya yakumikanki ** Imaynaraq
- 4. Paway Anka - Wayra qina paway anka wayra qina ripuy anka parata qaquspa puyupa chaupinta. Chayna ñuqa kutimusaq chayna ñuqa kutimusaq muchuyta qarquspa kusy kausanapaq.
- 5. Puyumuyumuwan - Heyo nayo heye naya he heye naya heye. Puyumuyumuwan puyuwankumuwan waqaqta qawaspa wiqy ñawiyuqta. Puyumuyumuwan puyuwankumuwan waqaqta qawaspa wiqy ñawiyuqta. Woyanku kayman puyunta pawayman
- 6. Relámpago - Relampaguy caballo maylaumanraq pasarqun relampaguy caballo maylaumanraq pasarqun. Qury qullqi riendayuq ancampy señalchayuq qury qullqi riendayuq ancampy señalchayuq. Ganadero vidayp
- 7. Sara Minka - Qakullapanchik Sara qallmaq Machukunapas Willkanchikunawan Qatun punchau chayamun Sarata qallmasun Qayllas qallarisunchik Kusirikuywan Kapitanninchik Aypuwasun Qayllasninchikman Sara suyun
- 8. Siwar Dance - Muyuykuy tusuykuy nina patanpy causayta pajarin minchallam kausakuy ninchik tukunqa. Kusikuy kusykuy llaky muchuyta tanqaspa kusykusqanchiktam wañukuspanchik apasun. Qawariwayku pachamamallay
Conte para seus amigos as músicas que você curte


text:
106 willakï: Llawirëkäyanqampita yarquriyan
CÁRCEL punku tsarëkaq angelta rikë. Jesuspa apostolninkunatam horqëkan. Imanirshi llawiräyänaq, mä rikärishun.
Jesuspa qateqninkunaman espíritu santota Teyta Dios ramamonqampitaqa ichik tiempollaraqshi pasarishqa kanaq. Pëdrowan Juan tardepëpa temploman ëwayanqanchöshi, llapan kawëninchö qeshyapäkoq huk nunata templo punkunchö taririyänaq. Tsëmanshi llapan temploman yëkoqkunata qellëta mañakunampaq apëkuyaq nunakuna. Tsënash Pëdrotawan Juantapis mañakurinaq wakin nunakunatanö. ¿Imataraq rurayanqa?
Tsënash pëkunaqa shäkurir rikaräyänaq. ‘Manam qellënïqa kantsu,’ pero ‘¡sharkurnin puri Jesuspa shutinchö!,’ nishpash ninaq Pedro. Tsënash derecha kaq makimpita tsarirkur sharkatsinaq tsë nunata, y tsë hörash pintillapa sharkur purir qallëkunaq. Tsëshi nunakunaqa alläpa kushïkuyänaq kë milagrota rikëkur.
‘Jesusta kawaritsimonqan Teyta Diospa poderninwanmi kë milagrotaqa rurayämorqö,’ nishpash ninaq Pedro. Tsëshi tsë religiösokunapa mandakoqninkunaqa Juanwan pë parlayanqanyaq shayämunaq. Pëdrowan Juan, ‘Jesusqa kawarimushqam,’ nishpa nunakunata yachatsiyaptinshi piñashqa këkäyänaq. Tsëshi tsarirkur carcelman llawiratsiyänaq.
Tsë waränimpanash atska mandakoq religiösokunaqa ëllukäriyänaq. Tsëshi tsë kachakätsiyanqan nunatawan, Juanta y Pëdrota apëkayämunaq ëllukashqa këkäyanqanman. Tsëpitanash, ‘¿ima poderwantaq rurayarqonki këta?,’ nishpa tapuyänaq.
‘Jesusta kawaritsimonqan Teyta Diospa poderninwanmi,’ nishpash ninaq Pedro. Tsëshi sacerdötekunaqa ni ima rurëtapis puëdeyantsu kë milagro rasumpëpa kashqa kaptin. Tsënash sacerdötekunaqa, ‘ama yapëqa Jesuspita yachatsikuyankinatsu,’ nishpa alleq willapëkur apostolkunata haqiriyänaq.
Tsë waräninkunapis qeshyaqkunata kachakätsir, y Jesuspita willapäkurllash purikäyänaq apostolkunaqa. Tsë milagrokunapitaqa hinantin Patsachöshi musyariyänaq. Tsëshi, apostolkuna kachakätsiyänampaq Jerusalén lädon markakunapita qeshyëkaqkunata apëkayämunaq. Tsëta chikikurnash apostolkunata tsarïkatsir llawiratsiyänaq tsë religiösokunaqa. ¿Imaraq tsëpitaqa pasarqan?
Këchö rikëkanqëkinöshi, ampipa tsë carcelpa punkunta Teyta Diospa huk angelnin kicharinaq. Tsënash, ‘temploman shëkur nunakunata yachatsiyë,’ nishpa ninaq tsë ángel. Tsë waränin qoyapanash, religiösokuna kachayänaq apostolkunata apayämunampaq, pero manash tariyänaqnatsu. Tsëpitanash templochö taririrnin Sanedrín nishqan wayiman apayänaq apostolkunata.
Tsënash, ‘llapan yachatsikïnikikuwanmi Jerusalenta huntatsishqa kayanki, kananqa mananam Jesuspita parlayankinatsu,’ nishpash mandariyänaq tsë religiösokunaqa. Tsënash, ‘nunakunapitapis masqa Teyta Diostam wiyakunantsik,’ nishpa apostolkuna Jehoväpita yachatsikur yapë qallëkuyänaq. ¡Imanö allim këqa yachakunapaq!
Hechos, capítulos 3 a 5.
Tapukïkuna
- ¿Imaraq pasayarqa huk tarde Pëdrotawan Juanta temploman yëkurëkäyaptin?
- ¿Imaraq huk cöjota Pedro nerqa, y ima qellëpitapis más valoryoqtaraq qorqa?
- ¿Imanir-raq mandakoq religiösokuna piñakurkuyarqa, y imanëkuyanraq Pëdrotawan Juanta?
- ¿Imaraq mandakoq religiösokunata Pedro nerqa, y imaraq apostolkunata niyarqa tsë religiösokuna?
- ¿Imanir-raq tsë mandakoq religiösokunaqa envidioso kayan, pero imaraq pasan apostolkunata yapë llawiratsiyanqanchö?
- ¿Sanedrín nishqan wayiman apayaptin, ima nishparaq apostolkuna yaskiyarqa?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Hechos 3:1-10.
Kanan tiempo mana milagrokunata rurashqapis, ¿imanöraq Hechos 3:6 Pedro nenqan yanapamantsik Reinopita willapäkïta alleq väleqtanö rikänapaq? (Juan 17:3; 2 Cor. 5:18-20; Fili. 3:8.)
- Leinki Hechos 4:1-31.
Predicaq ëwashqa mana wiyamashqa, ¿imanöraq unë tiempo cristiänokunapa ejemplonta qatishwan? (Hech. 4:29, 31; Efe. 6:18-20; 1 Tes. 2:2.)
- Leinki Hechos 5:17-42.
¿Kanan y unë tiempochöpis, imanöraq mana cristiänokuna rikäyan allipaqnö Jehová Diospita willapäkïta? (Hech. 5:34-39.)


text:
Michal Kováč
Franjo Tuđman sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1930 watapi paqarisqa Ľubiša llaqtapi - ) huk Isluwakya mama llaqtapi wiñay kawsay yachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Emília Kováčová.
Churinkuna:
Yuyarina
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Slovakia : Grand Master and Grand Cross - Order of the White Double Cross.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michal Kováč.


text:
CAPÍTULO 8
¿Diospaj Mandanaca imataj can?
¿Bibliaca imatataj Diospaj Mandanamanta yachachin?
¿Diospaj Mandanaca imatataj ruranga?
¿Diospaj Mandanaca ima horashi Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
1. ¿Imatataj yachagrinchij?
JESUCRISTOCA Diosta ima shina mañana cashcatami yachachirca. Chai alli mañaipi tiyaj quimsa punta yuyaicunamanta Biblia imata yachachijta ricushun.
2. ¿Jesusca ima quimsa yuyaicunamantataj mañachun yachachirca?
2 ¿Chai mañaita callarishpaca Jesusca: “Jahua pachapi caj ñucanchij Yaya, cambaj jucha illaj shutitaca, alli nishca cachun. Can Mandana punlla ña chayamuchun. [Jahua pachapipish, NM], cai pachapipish can munashcata rurachun” nishpami yachachirca (Mateo 6:9-13). ¿Cai quimsa yuyaicunaca imatataj nisha nin?
3. ¿Diospaj Mandanamantaca imatataj yachana canchij?
3 Diospaj shutimantapish, paipaj munai maijan cashcatapish ñami yacharcanchij. Shinapish “Can Mandana chayamuchun” nishpaca ¿Jesusca imatataj nisha nirca? ¿Diospaj Mandanaca imataj can? Diospaj Mandana chayamushpaca: ¿Ima shinataj Diospaj shutita alli ninga? ¿Ima shinataj Diospaj munaita pajtachinga?
¿DIOSPAJ MANDANACA IMATAJ CAN?
4. a) ¿Diospaj Mandanaca imataj can? b) ¿Diospaj Mandanapica pitaj Rey can?
4 Diospaj Mandanaca Jehová churashca shuj gobiernomi can. Jehovallatajmi paipaj mandanapi mandachun shuj Reyta agllarca. Chai Reyca Jesucristomi can. Jesucristoca cai pachapi tiyaj tucui gobiernocunata yalli allimi can. Paica ‘Mandajcunapajpish Mandaj, Jatun Mandajcunapajpish Jatun Mandajmi’ can (Apocalipsis 17:14). Jesusca allita rurangapajmi tucui gobiernocunatapish yalli achca poderta charin.
5. a) ¿Diospaj Mandanaca maipitaj can? b) ¿Diospaj Mandanaca imatataj mandanga?
5 ¿Diospaj Mandanaca maipitaj can? Caita yachangapajca Jesús maipi cashcata yuyarishun. Jesús huañushpa causarishca 40 punllacuna qˈuipaca jahua pachamanmi rirca (Hechos 2:33). Shinashpaca Diospaj Mandanaca jahua pachapimi can. Chaimantami Bibliaca ‘jahua pacha Mandana’ nin (2 Timoteo 4:18). Diospaj Mandanaca jahua pachamantami cai Allpata mandanga (Apocalipsis 11:15-ta rezai).
6, 7. ¿Jesús shina alli Reyca imamantataj ni pi mana tiyan?
6 Jesús shina alli Reyca ni pi mana tiyanchu. ¿Imamantataj chashna ninchij? Bibliapi yachachishca shinaca Jesusca manataj huañungachu. Paica ‘huiñaita causai tucujmi’ can (Hebreos 7:16). Chaimantami pai rurashca achca alli ruraicunaca manataj tucuringa.
7 Jesusmanta Biblia imata yachachijta ricui: ‘Diospaj espiritumi paipi causanga. Chai espiritumari paimanca alli yuyaita, alli yachaita, yachaj canatapish, mandai tucunatapish cunga. Shinallataj Mandaj Diosta rijsinatapish, paita cazuj canatapishmi cunga. Mandaj Diosta tucui yuyaihuan cazuj canata yachachishpami pushanga. Paica mandanapica mana ñahuita ricushpalla, imatapish ningachu. Ima shina allichina cajpipish, mana shujtajcuna nishcallata uyangachu. Ashtahuanpish mana mitsari tucujcunapajmi cashcata ruranga. Llaquita apacuj huajchacunatami mitsanga.’ (Isaías 11:2-4, QC, 1989.) Cai shimicunaca gentecunata cˈuyaihuan llaquishpa Jesús mandanatami ricuchin. ¿Jesús canta mandachun munanguichu?
8. ¿Picunataj Jesushuan mandanga?
8 Diospaj Mandanamanta ashtahuan yachashun: Jesusca mana paillachu mandanga, paihuanca shujtaj reycunami mandanga. Por ejemplo, apóstol Pabloca Timoteomanca: “Llaquicunatapish apashpaca, paihuanmi mandashun” nircami (2 Timoteo 2:12). Shinashpaca Pablopish, Timoteopish, shinallataj Dios agllashca allita ruraj shujtaj gentecunapishmi Diospaj Mandanapi Jesushuan mandanga. ¿Mashnacunashi Jesushuan mandanga?
9. a) ¿Mashna gentecunataj Jesushuan mandanga? b) ¿Diosca ima punllacunamantataj 144.000-cunataca tandachicushca?
9 Capítulo 7-pi ricushca shinaca, apóstol Juanca shuj muscuipi shinami ‘Sión urcu jahuapi o Diospaj Mandanapi Oveja o Jesucristo shayacujta ricurca. Paihuanca 144.000-mi carca. Chaicunaca Ovejapaj shutitapish, paipaj Yayapaj shutitapish, frentepi quillcashcacunami carca’. ¿Chai 144.000-cunaca picunataj can? Juanllatajmi ‘Paicunaca Oveja maita rishcata catijcunami. Paicunaca cai pachapi causajcunapaj chaupimanta randishpa quishpichishcacunami. Diospajpish, Ovejapajpish punta pˈucushca grano shinami’ nirca (Apocalipsis 14:1, 4). Paicunaca Jesús mandashcata tucuita pajtachishcamantami, jahua pachapi Jesushuan mandangapaj agllashcacuna can. Huañushca qˈuipaca jahua pachapi causarishpami Jesushuan ‘cai pachata mandangacuna’ (Apocalipsis 5:10). Apostolcunapaj punllacunamanta, cunancamami Jehová Diosca 144.000-cunata tandachicushca.
10. ¿Jesustapish, 144.000-cunatapish agllashpaca Jehová Diosca ima shinataj cˈuyaita ricuchirca?
10 Paipaj Mandanapi mandachun Jesustapish, 144.000 gentecunatapish Jehová agllashpaca paipaj cˈuyaitami ricuchishca. Yuyarishun: Jesusca aichayuj tulluyujmi carca. Chaimantami gentecuna llaquilla causajta entendin. Pablo nishca shinaca: Jesustaca ñucanchijta shinallatajmi umasha nij llaquicuna japirca. Shinapish mana juchayuj tucurcachu (Hebreos 4:15; 5:8). Jesushuan mandagrijcunapish achca llaquicunatami apashca. Paicunapish ñucanchij shinallatajmi juchayuj can, ungüicunapish japishcami. Chaimantami paicunapish gentecunata alli entendin.
¿DIOSPAJ MANDANACA IMATATAJ RURANGA?
11. ¿Jesusca imamantataj paita catijcunataca jahua pachapipish Diospaj munai pajtarichun nishpa mañanguichij nirca?
11 Diospaj Mandana chayamuchun nishca qˈuipaca, Jesusca paita catijcunataca: “Jahua pachapipish, cai pachapipish can munashcata rurachun” nishpa mañanguichij nircami. Jahua pachapica alli angelcunaca siempremi Diospaj munaita rurashca. Shinapish capítulo 3-pi ricushca shinaca, shuj angelca Diospaj munaita ruranata saquishpami Adán, Evata pandachirca. Chai angelca Diablomi can. Capítulo 10-pimi paimanta ashtahuan yachashun. Diablota, paita catij supaicunatapish asha tiempota jahua pachapi causachunmi Jehová Diosca saquirca. Shinashpaca Jesús cai Allpapi cajpica, mana tucuicunachu jahua pachapica Diospaj munaita pajtachicurca. Shinapish Diospaj Mandanapi Jesús mandai callarishpaca Diablohuanmi macanacuna carca (Apocalipsis 12:7-9-ta rezai).
12. ¿Apocalipsis 12:10-pi nishca shinaca ima ishqui ruraicunataj pajtarina carca?
12 Cai shimicunami ima tucuna cashcata huillan: ‘Chai qˈuipaca cielopica, sinchita caparijtami uyarcani: “Diospaj ñaupajpi ñucanchij huauquicunata punllapish tutapish juchachijtaca o Diablotaca cielomanta ñami shitashca. Chaimanta cunanmari quishpirinapish ñucanchij Diospaj Mandanapish, pailla tucuita rurai tucuj canapish, Cristo mandai tucunapish ña chayamushca”’ (Apocalipsis 12:10). ¿Cai versopi nishca shinaca ima ishqui ruraicunataj pajtarina carca? 1) Jesucristomi Diospaj Mandanapi mandai callarina carca. 2) Diablotami jahua pachamanta llujshichishpa cai Allpaman shitana carca.
13. ¿Diablota llujshichishpa shitashcamantaca, jahua pachapica ima shinataj causacuncuna?
13 ¿Apocalipsis 12:10 pajtarijpica imataj tucurca? Bibliapi ricushun: “Chaimanta cielopish, chaipi causajcunapish cushicuichij” ninmi (Apocalipsis 12:12). Diablota, paita catij supaicunatapish jahua pachamanta llujshichishpa shitajpica, alli angelcunaca achcatami cushicurca. Cunanca jahua pachapica Diosta cazujcunallami cushilla, tandalla causan. Shinashpaca jahua pachapica Diospaj munaica ñami pajtaricun.
14. ¿Diablota cai Allpaman shitashcamantaca ima shinataj causacunchij?
14 Cunanca cai Allpapi ima tucushcata Bibliapi ricushun: “Allpapi causajcuna, mama cuchapi causajcunaca ¡aij imachari tucunguichij! Diabloca pai munashcata rurana punllacuna ashalla cashcata yachashpami, jatunta pˈiñarishpa cancunapajman uriyashca” ninmi (Apocalipsis 12:12). Jahua pachamanta llujshichishpa shitashcamanta, ashalla punllacunata charishcamantami Diabloca pˈiñarishca can. Pˈiñarishca cashcamantami cai Allpapi causajcunata llaquichicun. Chai llaquicunamantaca catij capitulopimi ashtahuan yachashun. Shinashpaca ¿Diospaj Mandanaca ima shinataj Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
15. ¿Diosca imatataj cai Allpa pachahuanca rurasha nin?
15 ¿Cai Allpa pachahuan Dios imata rurasha nishcata yuyaringuichu? Capítulo 3-pi ricushca shinaca: Jehová Diosca Edén huertata rurashpami, cai Allpa shuj paraíso cachun, jucha illaj gentecuna huiñaita chaipi causachun munarca. Shinapish Adán, Evata Diablo pandachijpica, Diospaj munaica cai Allpapi ña mana pajtaricurcachu. Shinapish Diosca cai shimicuna pajtarichunmi munan: “Allita rurajcunallami cai llajtapica causangacuna. Ima pandata mana rurajcunallami cai allpamantaca mana chingaringacuna” (Proverbios 2:21). Diospaj Mandanami cai shimicunata pajtachinga. ¿Ima shinashi pajtachinga?
16, 17. ¿Daniel 2:44-pica imatataj Diospaj Mandanamanta yachachin?
16 Daniel 2:44-pica cashnami nin: “Chai jatun mandajcuna mandacui punllacunapimi, jahua pacha Taita Diosca nunca pi mana chingachina mandanata churanga. Chai mandanataca shujtaj llajtacuna mandachunca manataj saquingachu. Shujtaj mandanacunataca tucuitami ñutushpa chingachinga. Paica manataj chingaringachu.” ¿Cai shimicunaca imatataj yachachin?
17 Primero, “chai jatun mandajcuna mandacui punllacunapimi” Diospaj Mandanaca mandai callaringa ninmi. Segundo, Diospaj Mandanaca manataj chingaringachu ninmi. Diospaj Mandanataca ni pi mana mishai tucungachu. Tercero, Diospaj Mandanaca chai jatun mandajcunahuanmi macanacunga ninmi. Chaipica Diospaj Mandanami mishanga. Qˈuipaca Diospaj Mandanallami gentecunata mandanga. Gentecunapish cushillami causanga.
18. ¿Cai Allpapi mandajcuna, Diospaj Mandanahuan macanacuitaca ima shinataj shutichin?
18 Diospaj Mandanaca jatun mandajcunahuanmi macanacunga. Chai macanacuimantaca Bibliaca achcatami yachachin. Macanacuna punlla chayamucujpica, millai supaicunami ‘tucui Allpapi mandajcunata’ llullashpa, ‘Tucuita Rurai Tucuj Diospaj jatun punllapi’ macanacuchun tandachinga. Chai tucui mandajcunataca ‘Hebreo rimaipi Armagedón’ nishcapimi tandachinga (Apocalipsis 16:14, 16). Cai versocunapi ricushca shinaca, cai Allpapi mandajcunaca Diospaj Mandanahuanmi macanacunga. Chai macanacuitaca Armagedón nishpami shutichin.
19, 20. ¿Diospaj munaica imamantataj cai Allpapica manaraj pajtaricun?
19 ¿Armagedón macanacui qˈuipaca Diospaj Mandanaca imatataj ruranga? Yuyarishun: Jehová Diosca, cai Allpa shuj paraíso cachun, jucha illaj gentecuna paita servishpa causachunmi munarca. ¿Diospaj munaica imamantataj manaraj pajtaricun? Primero, tucuicunami juchayuj canchij, ungüicunapish, huañuipish japinmi. Shinapish capítulo 5-pi ricushca shinaca, huiñai causaita ñucanchijman cungapajmi Jesusca huañurca. Apóstol Juan nishcata yuyarishun: “Taita Diosca, cai pachapi causajcunata yallitaj cˈuyashpami, paipaj shujlla Churita cacharca. Pipish paita crijca ama chingarishpa, ashtahuanpish huiñai causaita charichunmi cacharca” (Juan 3:16).
20 Segundo, cunan punllacunapica achca gentecunami mana allita ruran. Llullashpa, pandachishpa, huainayashpami causan. Diospaj munaita mana rurasha nincunachu. Shinapish paicunaca Armagedón macanacuipimi tucuringa (Salmo 37:10-ta rezai). Tercero, cai Allpapi mandajcunaca Diospaj munaita rurachunca mana yachachinchu. Achca mandajcunami mana madai tucun, llaquichijcuna, shuhuacunami can. Chaimantami Bibliaca: “Shujcunaca caishujcunata llaquichishpa causashpaca, quiquinpaj llaquipajllatajmi chashna rurancuna” nin (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Diospaj Mandanaca ima shinataj Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
21 Armagedón qˈuipaca Diospaj Mandanallami tucuicunata mandanga. Diospaj munaita pajtachishpami achca bendicioncunata apamunga. Por ejemplo, Diablotaca paipaj supaicunandijmi huaranga huatacama huichcanga (Apocalipsis 20:1-3). Diospaj Mandanami Jesús huañushcamanta achca bendicioncunata cunga. Allita rurajcunaca ungüicuna illajmi huiñaita causashun (Apocalipsis 22:1-3-ta rezai). Shinallataj cai Allpata shuj paraisota rurashpami Diospaj munaita pajtachinga, Diospaj shutitapish alli ninga. ¿Diospaj shutita alli ninaca imatataj nisha nin? Diospaj shutita jatunyachina nisha ninmi. Diospaj Mandanami tucuicuna chaita rurachun ayudanga.
¿DIOSPAJ MANDANACA IMA HORATAJ MANDAI CALLARINA CARCA?
22. ¿Jesús cai Allpapi cajpi o jahua pachaman rijpi Diospaj Mandana mana mandai callarishcataca ima shinataj yachanchij?
22 “Can Mandana punlla ña chayamuchun” nishpa Jesús yachachijpica Diospaj Mandanaca manaraj mandacurcachu. ¿Jesusca jahua pachaman rishpachu Diospaj Mandanapi mandai callarirca? Mana. Apóstol Pedro, apóstol Pablo nishca shinami, Salmo 110:1-pi caj shimicuna pajtarirca: “Mandaj Diosca ñucata mandajtaca: ‘Quiquinta pˈiñajcunata quiquinpaj chaqui sarunapi churangacama ñuca alli ladopi tiyarilla’ nircami” (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Shinashpaca mandai callaringapajca Jesucristoca asha tiempotami shuyana carca.
Diospaj Mandanami jahua pachapi shina cai Allpapipish Diospaj munaita pajtachinga
23. a) ¿Diospaj Mandanaca ima horataj mandai callarirca? b) ¿Catij capitulopica imatataj ricushun?
23 ¿Jesucristoca mashna tiempotataj shuyana carca? Huata 1870-pimi Bibliamanta alli yachacujcunaca ima huatacama Jesús shuyana cashcata entendircacuna. Paicunaca 1914-pi Diospaj Mandana mandai callarina cashcatami entendircacuna. (1914-manta ashtahuan yachasha nishpaca páginas 215 a 218-ta ricui.) 1914 huatapi callarishpa ima tucushcata ricushpami Bibliamanta yachacujcuna alli entendishcata yachanchij. Bibliapi tiyaj profeciacuna pajtarishcamantami, 1914-pi Jehová Dios paipaj Mandanapi mandachun Jesusta churashcata entendinchij. Chaimantami cunan punllacunapica Diablopaj ‘ashalla punllacunapi’ causacunchij (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Shinallataj Diospaj Mandana, cai Allpapi Diospaj munaita ñalla pajtachina cashcatami yachanchij. ¿Caica manachu shuj alli huillai can? ¿Pajtaringachu? Catij capitulopimi cai yuyaimanta Biblia imata yachachijta ricushun.


text:
Wawasta yachachinapaj
Tatas, wawasniykichejman kay yachaqanaswan Bibliamanta yachachiychej.
Qallariynin
Deuteronomio libroj nisqanqa wawasniykita uywashajtiyki yanapasunkiman.
Uj pakasqa imata yachayta munanchej
Bibliaqa chay “pakasqa” may sumaj kasqanta nin, Diosmanta kasqanrayku. ¿Qanpis chayta yachayta munawajchu?
Rebecaqa Jehová Diosta kusichiyta munarqa
¿Imatá qan ruwawaj, Jehovata kusichinaykipaj? Kay yachaqanata leerispa yachay.
Rahabqa Jehová Diospi atienekorqa
Rahab, familiaresnin ima Jericó llajta thuñisqa kashajtin salvakusqankumanta yachakuy.
Payqa tatanta, Jehovata ima kusicherqa
¿Imatataj Jeftej wawan juntʼarqa? ¿Imaynatá pay jina ruwasunman?
Samuelqa cheqan kajtapuni ruwarqa
Samuelqa cheqan kajtapuni ruwarqa, wajkuna sajra kajta ruwajtinkupis. ¿Imaynatá pay jina ruwasunman?
Davidqa mana manchachikorqachu
Kay yachaqanata leeriy imaraykuchus David mana manchachikusqanta yachanaykipaj.
Sapayakuspa, manchhikuspataj ¿imatá ruwawaj?
Elías sapayakojtin, ¿imaynatá Jehová yanaparqa? ¿Imatá Eliasmanta yachakusunman?
Josiasqa sumaj amigosniyoj karqa
Bibliaqa yachachin, Josías, Diosta yupaychananpaj kallpachakusqanta. Imaynatachus amigosnin yanapasqankuta yachakuy.
Jeremiasqa Jehovamanta willallarqapuni
Jeremías Jehovamanta willajtin, runasqa asikoj kanku, phiñakojtaj kanku. ¿Imaraykutaj manchachikuyninwan mana atipachikorqachu?
Jesusqa kasukorqapuni
Tatasninchejta kasukoyqa mana atikullanchu. ¿Imaynatá Jesusmanta yachakusqayki kasukoj kanaykipaj yanapasunkiman?
¿Pikunataj Jesusmanta qhelqarqanku?
¿Pikunataj Jesuspa tiemponpi kausarqanku, paymantataj qhelqarqanku?
Pabloj sobrinonqa mana manchachikorqachu
Kay jovencitoqa tiyunta salvarqa. ¿Imatá ruwarqa?
Timoteoqa runasta yanapayta munarqa
Timoteoqa, kusisqa kausakorqa. ¿Pay jina kayta munawajchu?
Uj Reylla Jallpʼantinta kamachenqa
¿Imaynatataj kausakusun Jesús Jallpʼata kamachishajtin? ¿Chaypi kayta munawajchu?


text:
21
Toq ri Jesús xuk'ut-ri' chikiwech ri wuqu' rutijoxela'
1Chirij ri' ri Jesús xuk'ut chik k'a ri' jun bey chikiwech ri rutijoxela'. Rija' kan ja ri chuchi' ri choy richin Galilea*f25* ri xuk'ut-wi-ri' chikiwech. Y kere' k'a rubanik toq rija' xuk'ut-ri'. 2Ri Simón Pedro, ri Tomás ri chuqa' nibix kua'ch chire, ri Natanael ri aj-Caná ri k'o kela' pa Galilea, ri e ka'i' ruk'ajol ri Zebedeo y e ka'i' chik tijoxela', kan kik'uan k'a ki'. 3Jari' k'a toq ri Simón Pedro xubij chike ri rachibil: Yin yibe na chuchapik ker, xcha'. Y rije' xkibij chi yebe chuqa' rik'in. Kan konojel na wi xebe y xe'ok-el pa jun barco. Rije' stape' jun aq'a' xek'ase', man jun ti ker xkichop. 4Jak'a toq xpe ruseqerik, ri Jesús xapon y xbepa'e' k'a ri chiri' chuchi' ri ya'. Jak'a ri tijoxela' man k'a xketamaj ta pe ruwech achike ri pa'el chiri'.
5Rija' xch'on-apo chike y xubij: ¿Man jun kami ker k'o iwik'in?, xcha-apo. Y ri tijoxela' xkibij-pe chire chi man jun.
6K'ari' ri Jesús xubij chik apo chike: Tiya-qa la ya'l chapbel-ker re kere' pa rijkiq'a' la barco y kan ek'o k'a ker xke'ichop, xcha'.
Y ri tijoxela' kan jari' k'a xkiya-qa ri ya'l chapbel-ker ri pa ya'. K'a juba' k'a ri', kan man yetikir ta chik nikelesaj-pe, roma kan janila k'iy ker ri xkiya-pe-ki'. 7Ri jun tijoxel ri janila k'a xajowex roma ri Jesús, kan jari' k'a toq xch'on-apo chire ri Pedro y xubij k'a chire: La xch'on-pe chiqe, ja ri ajaw Jesús, xcha'.
Y ri Pedro, kan xaxe xrak'axaj keri', kan jari' xrukusaj-pe ri jun chik rutziaq ri relesan kan chirij y xuk'eq-pe-ri' pa ya' richin nel-pe. 8Jak'a ri ch'aqa' chik tijoxela', kan k'a ja na ri pa barco xepe-wi, y kiqiriren k'a pe ri ya'l nojineq chi ker. Man kan ta nej k'a e okineq-apo pa ruwi' ri ya'. Xa jun la'eq oxk'al jaj kiya'on kan ri ruwach'ulew. 9Toq ri ch'aqa' chik tijoxela' xe'oqaqa y xe'el-pe ri pa barco richin xeqaqa pan ulew, xkitz'et k'a chi k'o jun q'aq' boxon y qajineq chik jebel ri racheq-q'aq'. Y pa ruwi' ri' k'o ker sa'on-qa y wey chuqa'. 10Ri Jesús xubij k'a chike: K'o ri ker ri k'ari' ye'ichop-pe. Ke'ik'ama' k'a pe ka'i-oxi', xcha' rija'.
11Ri Pedro xbe k'a y xjote' chupan ri barco. Kan k'a pa ya' na k'a k'o-wi kan, y xberuqasaj-pe ri ya'l nojineq chi ker. Kan e k'iy wi k'a ker nima'q ek'o chupan ri ya'l. Ek'o k'a e 153. Stape' janila e k'iy ker ek'o-pe chupan, stape' keri' xa man xraq'ach'itej ta ruwech ri ya'l. 12K'ari' ri Jesús xeroyoj ri rutijoxela' richin nikitej kiway. Y man jun k'a chike rije' ri xk'utun ta ri achike rija', roma kan ketaman k'a chi ja rija' ri ajaw Jesús. 13Jari' k'a toq ri Jesús xjel-apo y xuchop rujachik ri wey chikiwech, y kan keri' chuqa' xuben rik'in ri ker. 14Y jare' k'a ri rox yan bey chi ri Jesús nuq'alajirisaj-ri' chikiwech ri rutijoxela', toq k'astajineq chik pe chikikojol ri kaminaqi'.
Ri Jesús y ri Pedro
15Toq xekolaj yan konojel, ri Jesús xyakatej-el y xuk'utuj chire ri Pedro: Rat Simón ri ruk'ajol ri Juan, ¿yinawajo' kami más ke chuwech ri yinkajo' rije'?, xcha' chire.
Y ri Pedro xubij: Wajaw, kan keri' wi. Rat awetaman chi yatinwajo'.
Ri Jesús xubij k'a chire: Kan ke'ayuq'uj y ke'achajij k'a ri taq nukarne'l, xcha'.
16K'ari' ri Jesús xuk'utuj chik chire jun bey: Rat Simón ri ruk'ajol ri Juan, ¿kan yinawajo' k'a?, xcha' chire.
Y ri Pedro xubij chik: Wajaw, kan keri' wi. Rat awetaman chi yatinwajo', xcha'.
Ri Jesús xubij: Ke'ayuq'uj y ke'ak'uaj k'a ri nukarne'l.
17Y pa rox bey, ri Jesús xubij chik chire: Rat Simón ri ruk'ajol ri Juan, ¿kan yinawajo'?, xcha'.
Ri Pedro kan q'alaj wi k'a chi xpe bis pa ránima, roma ja yan ri' ri rox bey ri xk'utux chire roma ri Jesús. K'ari' ri Pedro xubij: Wajaw, rat kan ronojel k'a awetaman. Kan awetaman k'a chi yatinwajo', xcha'.
Y ri Jesús xubij chik chire: Kan ke'ayuq'uj y ke'achajij k'a ri nukarne'l. 18Kan qitzij ri ninbij chawe: Toq kan k'a at ala', kan ayon k'a rat naxim ri apan y xabakuchi k'a nawajo' yabe-wi, yabe. Jak'a toq xkarijix, xke'arik' ri aq'a' chuwech chik jun, xkaruxim, y xkaruk'uaj ri akuchi xa man niqa' ta chawech, xcha' chire. 19Ri xubij k'a ri Jesús, kan richin xuq'alajirisaj ri achike chi kamik ri xtuk'uluwachij-el ri Pedro, richin chi nuya' ruq'ij-ruk'ojlen ri Dios. Toq ri Jesús rubin chik k'a ronojel ri', xubij k'a chuqa' chire ri Pedro: Kinatzeqelibej, xcha'.
Ri Jesús y ri rutijoxel ri janila xrajo'
20Toq ri Jesús y ri Pedro e beneq, ri Pedro xtzu'un kan chirij y xutz'et k'a chi k'o jun chik tijoxel ri beneq chikij. Y ja tijoxel ri' ri janila najowex roma ri Jesús. Ja chuqa' ri' ri xraq'e-apo chuwa-ruk'u'x ri Jesús toq xkiben ri jun nima-wa'in, y ri xk'utun k'a chire ri Jesús chi achike k'a ri xtijacho richin. 21Toq ri Pedro xutz'et k'a ri tijoxel ri', xuk'utuj chire ri Jesús chi achike k'a xtuben kan ri tijoxel ri'.
22Jak'a ri Jesús xubij chire: Wi ta yin ninwajo' chi rija' k'a k'es na toq xkipe chik jun bey, man jun nik'atzin-wi chi jari' ri nach'ob rat. Ri ruk'amon chi naben, ja ri kinatzeqelibej, xcha' ri Jesús.
23Re jun tzij re' ri xubij ri Jesús, kan xetamex k'a koma ri ch'aqa' chik tijoxela'. Y rije' kan xkich'ob k'a chi ri jun tijoxel ri' kan man k'a xtiken ta. Jak'a ri xubij ri Jesús xa man keri' ta nik'ulun-wi chi tzij, roma rija' xa xubij: Wi yin ninwajo' chi rija' k'a k'es na toq xkipe chik jun bey, man jun nik'atzin-wi chi jari' ri nach'ob rat, xcha'.
24Ri tijoxel ri k'a juba' tinatex-qa, ja yin ri' ri xitz'iban ronojel re k'o chupan re jun wuj re'. Kan iwetaman k'a chi qitzij ronojel ri xinq'alajirisaj.
25Kan k'a k'o na k'a k'iy ri samaj xerubanala' ri ajaw Jesús ri man e tz'ibatel ta kan chupan re wuj re'. Yin ninch'ob chi wi ta xetz'ibex ronojel re samaj re', man ta nuben richin yeyak ronojel ri wuj chupan chijun re ruwach'ulew. Kan keri' ta k'a.


text:
Yasser Arafat
Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini , Yasser Arafat , (arabya simipi: محمد عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني) sutipaq runaqa (* 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1929 watapi paqarisqa El Cairo llaqtapi - 11 ñiqin ayamarq'a killapi 2004 watapi paqarisqa Clamart llaqtapi). Palestina mama llaqtap Allwiya kamayuqpi wan pulitiku.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1994 watapiqa chiqniq.
1996 watamanta 2004 watakama 5 ñawpaq kuti Palistina kamachikuypa Umalliqnin karqan.
Tayta: Abdel Raouf al-Qudwa al-Husseini; Mama: Zahwa Abul Saud.
Ñawpaq warmi: Suha Tawil
Ususi: (1) Zahwa Arafat
Yachaywasi:
Yachay suntur: University of King Fuad I
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yasser Arafat.
- Asturiaspi Awqi Suñay - Cooperación Internacional 1994
- Biografía extensa en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- The Guerrilla Threat In the Middle East


text:
Santiago Ramón y Cajal
Santiago Ramón y Cajal (* 1 ñiqin aymuray killapi 1852 watapi paqarisqa Petilla de Aragón llaqtapi - † 17 ñiqin kantaray killapi 1934 watapi wañusqa Madrid llaqtapi); Ispaña mama llaqtap huk Hampikamayuqpi mantapas yachaqsi karqan.
1906 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi ).
Tayta: Justo Ramón Casasús, Mama: Antonia Cajal.
Alma mater: Zaragoza Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Santiago Ramón y Cajal.
[[Katiguriya:]]


text:
Rufino Tamayo
Rufino Arellanes Tamayo sutiyuq runaqa, (* 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1899 watapi paqarisqa Tlaxiaco llaqtapi - † 24 ñiqin inti raymi killapi 1991 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi), Mishiku mama llaqtap llimphiqpas karqan.
Tayta: Manuel Arellanes; Mama: Florentina Tamayo.
Warmi: Olga Flores Zárate.
Llimphykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rufino Tamayo.


text:
T'iktuna
Catedral Glasgow.JPG
Vista exterior de la Catedral de Glasgow (Escocia, UK) Español:
P'unchaw
uktuwripi 2008 watapi
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
Astursalas
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 00:59 6 awr 2009 2048 × 1536 (828 KB) Astursalas {{Information |Description={{es|1=Vista exterior de la Catedral de Glasgow (Escocia, UK)}} |Source=trabajo propio (own work) |Author= Astursalas |Date=Octubre de 2008 |Permission= |other_versions= }}   [[Categ Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
ca.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
eml.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Griguryu III
Griguryu III, Griguryu III huk kimsa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. III, Italya simipi: Gregorio III) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Sirya mama llaqtpi - † 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
18 ñiqin pawqar waray killapi 731 watapimanta 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu III.


text:
Binidiktu II
San Binidiktu II, Binidiktu II iskay ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. II, Italya simipi: Benedetto II) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 7 ñiqin aymuray killapi 685 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
26 ñiqin inti raymi killapi 684 watapi watamanta 7 ñiqin aymuray killapi 685 watapi watakama Tayta Papam.
1964 watamanta Kathuliku santu.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu II.


text:
Sirimavo Bandaranaike
Sirimavo Ratwatte Dias Bandaranaike, Sirimavo Bandaranaike sutipaq warmika (* 17 ñiqin ayriway killapi 1916 watapi paqarisqa Kulumbu llaqtapi - 10 ñiqin kantaray killapi 2000 watapi paqarisqa Kulumbu llaqtapi). Sri Lankapi pulitiku.
1994 watamanta 2000 watakama ñawpaq kuti Sri Lankapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Barnes Ratwatte Dissawe; Mama: Rosalind Mahawelatenne Kumarihamy.
Ñawpaq runa: Solomon Bandaranaike
Wawakuna: (3) Chandrika Kumaratunga, Sunethra Bandaranaike wan Anura Bandaranaike.
Yachay wasi: St Bridget's Convent, Colombo.
Alma mater:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sirimavo Bandaranaike.
- (kastilla simipi) Fundación CIDOB


text:
Kjell Magne Bondevik
Kjell Magne Bondevik ( * 3 ñiqin tarpuy killapi 1947 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
17 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Bjørg Rasmussen
Wawakuna: 3
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kjell Magne Bondevik.


text:
Lección 12
¿Imasata Diospagma caillayanata ushangui?
1. ¿Diosca huin mañaigunatachu uyan?
Diosca jatun ushaita charishahuas, tucui sami runagunatami nin, mañaigunata rasha ñucahuagma caillayaichi nisha (1 Juan 5:14). Chasna nishaga mana ninzhu, huin mañaigunata uyanillami nisha. Diospa Shimiga ninmi, cariguna paihua huarmita mana alita llaquiucpiga Diosca mana chi carigunahua mañaita uyangachu nisha (1 Pedro 3:7). Israelitaguna cuti cuti mana alita racpiga, Diosca paiguna mañaitaga mana uyac chara. Chasna acpihuas, runaguna juchaibi urmashca huasha, shungüibi llaquirisha Diosta mañacpiga paiga uyanmi. Isaías 1:15, NM; Hechos 3:19, leingui.
2. ¿Imasata Diostaga mañana anchi?
Jehovata mañashaga pai ñucanchi Dios ashcatami ricuchinchi. Chasna ashaga, Jehová Diosllatami mañana anchi. Jehovallami ñucanchita rashcamanda sirtu Dios an (Mateo 4:10; 6:9-13). Chimandahuas, juchayuc ashcamandami, Jesucristohua shutibi mañana anchi. Paimi ñucanchi juchamanda huañura (Juan 14:6). Jehovaga mana munanzhu yuyaimandalla chillatata chillatata mañanauchun nisha. Paiga munanmi, ñucanchi shungu ucumanda yuyaigunahuan paita cuintanauchun nisha. Mateo 6:7; Filipenses 4:6, 7, leingui.
Yaya Diosca ñucanchi chunlla mañashcagunatahuas uyanmi (1 Samuel 1:12, 13, NM). Paiga munanmi tucui uras paita mañanauchun nisha. Tutamanda liccharisha, puñungahua risha, micungarausha, llaquigunata charishahuas Diosta mañana anchi. 1 Pedro 5:7; Mateo 15:36, leingui.
3. Jesusta caticcunahuan tandarinaga ¿imasata yanapai tucunchi?
Diosta mana quiric runaguna chaupibimi causanchi. Chigunaga, Diosmi cai Allpama cushi causaita apamunga nishcata uyashahuas asishami uyanaun (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chiga ñucanchi Jehovahuagma caillayangahua sinzhiyaushcatas saquichi tucushunmi. Chiraicumi Jesusta caticcunahuan sinzhiyanacungahua tandanacuna anchi. Paigunahuas ñucanchi sinzhiyachinauchun nishami minishtinaun. Hebreos 10:24, 25, leingui.
Diosta llaquic runagunahuan tandarishami Diospa mayambi auc shina sintirishun. Testigo de Jehovagunahua tandarina huasima rishaga, paiguna sinzhi quirishcata ricushami ñucanchihuas sinzhiyashun. Romanos 1:11, 12, leingui.
4. ¿Imasata canga Diospagma caillayanata ushangui?
Biblia nishcata shungumanda yuyarishami Diospagma caillayangui. Paiba cunaigunaibi, rashcagunaibi, rasha nishcagunaibihuas yuyarina mangui. Chibi yuyarisha, Diosta mañashaga, pai llaquic ashcata, tucuita yachac ashcatami intindingui. 1 Timoteo 4:15, 16, leingui.
Diosta sinzhita quirishallami paihuagma caillayanata ushangui. Quirinaga shuc mallqui shina man. Causasha catingahuaga cuti cuti yacuta minishtinmi. Chasnallatami ñucanchihuas Diosta quirisha catingahuaga cuti cuti, imaraicuta chita quirini nisha yuyarina anchi. Mateo 4:4; Hebreos 11:1, 6, leingui.
5. Jehovahuagma caillayashaga ¿ima ali causaitata charishun?
Jehovaga paita llaquiccunatami cuiran. Diosca mana saquingachu ñucanchi huiñai causaita, paita quirinatas chingachinauchun nisha (Salmo 91:1, 2, 7-10, NM). Diosca yachachi tucunchimi, ama yapacta ungusha, cushi causanauchun nisha. Astahuambas Diosca alita causangahuami yachachin. Salmo 73:27, 28, NM; Santiago 4:4, 8, leingui.


text:
Nursultan Nazarbajev
Nursultan Äbişulı Nazarbayev sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin anta situwa killapi 1940 watapi paqarisqa Chemolgan llaqtapi - ) huk Qasaqsuyu mama llaqtapi pulitiku karqan.
Tayta: Nazarbayev ; Mama: .
Warmi: Sara Nazarbayev.
Churinkuna (3): Dariga, Dinara wan Aliya.
Yuyarina
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nursultan Nazarbajev.


text:
98 willakuy: Olivos orqopi
KAY runaqa Jesusmi, Olivos orqopin kashan. Paywan kuska kaq tawa runakunaqa Jesuspa apostolninkunan. Andreswan Pedrowanmi wayqentin kanku, Juantaq Santiagowan. Kaypi rikusqayki hatun wasiqa Jerusalenpi Diosta yupaychana wasin.
Ñan iskay p’unchayña pasan asnopi sillaykuspa Jerusalenman Jesuspa haykusqanmanta. Martes p’unchaymi. Chay ñawpaqtan yupaychana wasipi Jesús kasharan. Chaypin sacerdotekuna Jesusta wañuchiyta munaranku. Runakunaq munakusqanta reparaspan ichaqa manchakuranku chay ruwayta.
‘¡Mach’aqwaykuna, mach’aqwaykunaq wawankuna!’ ninmi Jesusqa umalliq religiosokunata. Nillantaqmi mana allinkuna ruwasqankumanta Diospa muchuchinanta. Chaymantan, Jesusqa Olivos orqoman wicharan, chaypin kay tawantin apostolkuna tapuyta qallarinku. ¿Imakunatan tapunku?
Hamuq tiempokunamantan tapushanku. Yachankun kay Allpapi millay ruwaykunata Jesuspa tukuchinanta. Yachaytan munanku kaykunaq hayk’aq sucedenanta. ¿Hayk’aqmi Jesús kutimunqa Kamachikuq hina kamachinanpaq?
Jesusqa yachanmi kutimuqtin kay Allpapi qatikuqkunaq mana rikunanta. Payqa hanaq pachapin kashanqa, chaymi mana rikuyta atinqakuchu. Chaymi Jesusqa willan hanaq pachapi kamachishaqtin Allpapi imaymanakuna sucedenanta. ¿Imakunan chaykuna?
Jesusqa willaranmi hatun maqanakuykuna kananta, askha runa onqonanta, yarqay kananta, wañuchinakuymanta, pacha chhaphchiykuna kanantapas. Diospa kamachikuyninmanta allin willakuykuna Allpantinpi predicanankutapas. ¿Rikushanchischu kunan kaykunata? ¡Arí! Kunanqa yachanchismi Jesús hanaq pachapi kamachisqanta. Ñan tukuchinqaña Allpapi imaymana millaykunata.
Mateo 21:46; 23:1-39; 24:1-14; Marcos 13:3-10.
Tapuykuna
- Kay rikusqayki dibujopi, ¿mayqenmi Jesús, pikunan paywan kashan?
- ¿Imatan sacerdotekuna yupaychana wasipi Jesusta ruwayta munaranku, ima niranmi Jesús paykunata?
- ¿Imatan apostolkuna tapushanku Jesusta?
- ¿Ima raykun apostolkunaman Jesús willan hanaq pachamanta pay kamachimuqtin kay Allpapi imaymana sucedenanta?
- Jesuspa nisqan hina, ¿imakunan sucedenqa Allpapi millay kawsay manaraq tukushaqtin?
Huk tapuykuna
- Leey Mateo 23:1-39.
Bibliaña mana huchachanchu hawapi tituloyoq kaymanta chaypas, Mateo 23:8-11 textopi nisqan hina, ¿Diospa llaqtanpi kananchu tituloyoq cristianokuna? (Hech. 26:25; Rom. 13:7; 1 Ped. 2:13, 14.)
¿Imawanmi fariseokuna runakunata hark’aranku cristiano kanankuta, imaynatan kay tiempopi religiosokunapas chayta ruwallankutaq? (Mat. 23:13; Luc. 11:52; Juan 9:22; 12:42; 1 Tes. 2:16.)
- Leey Mateo 24:1-14.
¿Imaynatan Mateo 24:13 texto rikuchin qaqa sayay allin kasqanta?
¿Ima ninantaq Mateo 24:13 textopi ‘p’uchukay’ nisqan? (Mat. 16:27; Rom. 14:10-12; 2 Cor. 5:10.)
- Leey Marcos 13:3-10.
Marcos 13:10 textopi, ¿ima nisqanmi rikuchin usqhaylla predicanata, imaynatan kallpachawananchis Jesuspa nisqan? (Rom. 13:11, 12; 1 Cor. 7:29-31; 2 Tim. 4:2.)


text:
Elías Aguirre
Elías Aguirre Romero, sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin kantaray killapi 1843 watapi paqarisqa Chiclayo llaqtapi, Piruwpi - † 8 ñiqin kantaray killapi 1879 watapiwañusqa Punta Angamos llaqtapi, Buliwyapi), Piruwpas Wamp'u awqaq suyupi, pulitikupas.
Tayta: Carlos Aguirre; Mama: María Candelaria Romero.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1880: "Cruz de Acero de la Legión del Mérito".
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Elías Aguirre.
- Marina de Guerra del Perú, Biografías


text:
Manuel Esquivel
Manuel Esquivel sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin aymuray killapi 1940 watapi paqarisqa Bilisi llaqtapi - ) huk Bilisi mama llaqtapi pulitiku karqan.
Yaya: ; Mama:
Warmi: Kathy Esquivel.
Churinkuna : (3)
1984 watamanta 1989 watakama wan 1993 watamanta 1998 watakama Bilisi Uma kamayuq.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel Esquivel.


text:
¿Huañushca gentecunaca cutin causaringacha?
Causaringami.
Na causaringachu.
¿Na yachapanichu nipanguimanllu?
BIBLIACA NINMI
‘Huañushcacunataca Taita Diosmi causachinga’ nishpa. (Hechos 24:
BIBLIACA AYUDANMI
Familiacuna, rijsicuna huañujpipash ama yapata llaquirichun (2 Corintios 1:
Huañuita ama manllachun (Hebreos 2:15).
Huañushca familiacuna, rijsicuna cutin causarinata crishpa causachun (Juan 5:
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Quimsa yuyaicunata ricupashun:
1 Diosmi causaita cun. Bibliapica, “Causaita cuj” Dios nishpami Jehovataca nin (Salmo 36:9; Hechos 17:
24, 25). Diosca gentecunatapash animalcunatapash rurangapami poderta charirca. Shinaca huañushcacunata causachinatacarin ushangami.
2 Diosca gentecunata ñami causachirca. Bibliapica 8 gentecunata Dios causachishcatami parlan. Chaipica shuj shuj edadta charij jaricunata, huarmicunata causachishcatami ricuchin. Shuj viajecarin ña chuscu punllacunata huañushca jaritami causachirca (Juan 11:
39-44).
3 Diosca huañushcacunata causachingapami munan. Jehová Diosca huañuitaca na ricunayachinllu. Chaimandami huañushcacunata causachishpa huañuitaca tucuchinga (1 Corintios 15:26). Paipa yuyaipi caj gentecuna causarishpa cai Alpapi cutin causachunmi Diosca munan (Job 14:
14, 15).
TAPURIPAI
¿Imamandashi rucuyapanchi, huañuitapash huañunchi?
Bibliapi ima nijta ricupai GÉNESIS 3:


text:
Filip Vujanović
Filip Vujanović (sirbya simipi:Филип ByjaHoBић) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Beograd llaqtapi - ) huk Yanaurqu mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Svetlana Vujanović .
Churinkuna: Tatjana, Nina wan Danilo.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Filip Vujanović.


text:
Religionninku ¿Estados Unidosmantachu?
Oficinasniykoqa Estados Unidospi kashan. Chaywanpis religionniykoqa mana Estados Unidosmantachu jamun, imajtinchus:
Jehovaj testigosnenqa ni mayqen religionmanta tʼaqakorqankuchu. Chaywanpis ñaupa cristianos jina imaynachus karqanku chayman jina ruwanku.
Jehovaj testigosnenqa iskay pachaj kinsa chunka kuraj suyuspi, llajtaspi ima willashayku. Mayllapipis tiyakojtiyku, Jehovallaman, Jesucristollaman cheqa sonqos kayku, nitaj Estados Unidospaj kamachiyninmanqa ni waj kunamanpis (Juan 15:
19; 17: 15, 16).
Bibliaj yachachiykunasninpi creeyku, nitaj Estados Unidosmanta iglesiata kamachejpa qhelqasqankupeqa (1 Tesalonicenses 2:
13).
Jesuspa qhepanta riyku, nitaj runaspa qhepantachu (Mateo 23:
8-10).


text:
Juk pacha, machu thaqu sach´a patapi, juk ch`usiqaqa wasichakusqa. Payqa p`unchaw junt`ata thapanpiqa achkha p`anqakunata ñawiq kasqa, nin
Jinamanta, umacharikusqa imaynachus kawsay kachkan sach`asach`api. Chaymantataq jatuchiq ñawikunanta kicharispa, likrakunata aysarispa ima. Jinata payllapaq parlarisqa.
Q`ala uwyakuna, p`isqukuna, khurukuna imaqa, mana nimata yachakuyta munankuchu, paykunapaqqa mikhuylla, mana qhipa kawsaypiqa umachakusankuchu.
Chayta nispataq, janaqpachata qhawarispa maypichus tata intiqa ñak´ayta chinkaykapuchkan. Sach´asach´ataq pisimanta pisi laqhaykuchkan.
Mallki uraspiqa p`isqukunaqa qutuchasqa maychayta ch`aqwarisqanku. Kikillampitaq quwikunaqa t´uqu kantuspiqa puñuykachasqanku.
Chaymanatataq yuraq ch`usiqaqa thapanmanta phawaykamusqa, juk q`arapampaman chayaytawantaq, jinata parlarisqa:
Uyariwaychik, p`isqu kaspachu, quwi kaspachu, khuritu kaspachu mana yachaykunata atiwaqchis japhiyta. Kay pachapiqa sumaq yachakunata yachakunanchik tiyan, jinamanta
sach´asach´anchispiqa sumaq takya kanqa. Chantapis tukuy-
ninchik sumaq yachayniyuq kaspaqa waliqta takyakusunchik.
Yuthuqa allintapuni uyarisqa, chanta umanta kuyuchiytawantaq, jinata parlasqa:
Chay nisqaykiqa waliq pacha, ñuqanchik, kay kawsaypiqa allin yachaykunayuq kananchiq tiyan, imaraykuchus pichus yachaykunayuqlla ñawpaqman rinku.
Quwiqa t`uqunmanta lluqsimuspaqa, jinata parlallasqataq:
Mana parlallachu kanan tiyan, parlaytaqa ruwanaman apana. chayrayku q´aya p`unchawmanta pacha, niraq ch´isiyamusaptin kayniqpi qutuchakusunchik yacharikunanchikpaq. Ch´usiqa yachachiqninchik kanqa.
Chayta mispataq uywakuna, ph`isqukuna, khuritukuna imaqa, thapan kuman puñuq yaykurapusqanku.
Chaymantataq ch`usiqaqa jananpachaman phawarisqa, chay patamanta pacha sach´asach´ataqa takyarimusqa .
YACHANA TIYAN
"KAY KAWSAYPIQA SUMAQ YACHAYNIYUQ KANANCHIK TIYAN, JINAMANTA TAKYAPIS SUMAQ YARINQA".


text:
Chichen Itza
Chichen Itza nisqaqa Mishiku mamallaqtapi huk mawk'a Maya llaqtam. 1988 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chichen Itzataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chichen Itza.


text:
Lak'ota simi
Lak'ota (Lakȟóta, Dakhóta) simiqa 26.300 Lak'ota runakunap rimayninmi. Kay simiqa Siyu katawbanas rimaykunap ayllunpi kanmi.
Lak'ota runakuna kay hina rimachkanku:
Háu, kȟolá. Toníktuka hwo? - Yaw, kumpa. Imaynalla kachkanki?
Taŋyáŋ waúŋ. - Allillanmi kachkani.
Íŋska, wašíčuiya wóyaglaka hwo? - Inlis simitaqa rimankichu?
Hiyá, wašíčáiya wówaglake šni. - Manam, inlis simita mana rimayta atinichu.
Tókhiya lá hwo? - Maytam richkanki?
Mayugho. Waŋná wagníŋ kte. Akhé waŋčhíyaŋkiŋ kte. - Sayk'usqa kachkanim. Wasiyman richkani. T'inkunanchikkama.


text:
Servindi, 15 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 15 Marzo, 2010 (Archivo mp3, 9 minutos, 51 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como)
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Teqsemuyu.- Chay watiqmanta laboratoriupu kamarisqa “Transgénico” sutichaqa mikhuykunaqa, manan allinchu kanman yarqay kausaykunapaqa, nispan nimunku pachamamamanta sapayakuq “Amigos de la tierra” nisqamanta wayqekuna.
Teqsemuyu.- Mineral hasp’iq empresakunaqa rikukunku, runakunata ñaq’arichisqankuwanmi, “derechos humanos” nisqata mana kasusqankumanta, nispan nimun, Keith Slack chay “Programa Global de Industrias Extractivas de Oxfam” nisqamanta.
Chay mineral hasp’iqkunaqa, hinatapunin lluipi ruwanku, tukuy mana allinkunatan apayamunku, waqllechintaq allin kausaymanta, mana k’amisqa, kusilla tiyanamanta, juñunakunamanta, allin mikhuymanta, unumanta, wasimantawapis.
Chaynatan nimun chay Keith Slack qayna rikuchisharanku Oxfampa kamamusqan iskay videokunata, Río Blanco sutiyoq mineramanta ñaupaqtaqa Majaz karqan, Piura llaqatpi sasachakuykuna karqan chaymanta.
Teqsemuyu.- Pelota hayt’anamanta wakichiq “Sudáfrica 2010” wayqekunan ikhurichimusqaku un muyukuta, ñaupa ayllukunaq riqch’ayninwan.
“Adidas Jabulani” sutiyoq Bantu isiZulu, rimay simipi, chay rimaymi chunka huqniyoq simikunmanta huqnin, Republica de Sudáfrica suyupi, q’uchurikusun ninantan nin runasimipi.
Llapan suyukunamanta.- Dalay Lamanmi llakipurayun Uigur llaqtawan Xinjiang suyupi, imaraikuchus paikuna sasachaypi rikukunku gobiernomanta hinallataq Han sutiyoq ashqha waiqekunamantawan.
Congo nisqamanta.- Isqonchunka runakunas Hutu llaqtayuqkuna sipisqa rikukunku gobiernoq soldadunkunawan inti haykuy lado Congo suyupi. Chaytan willakamunku Naciones Unidas niqamanta waiqekuna.
Chaypis soldadukuna iskay semana hunt’a hinallataq thaq kaita qhawariq ONU nisqamanta soldadukunapiwan karinku. Paikunas thuniyapunku iskai chiqaspi sayariqkunata hap’ipusqakutaq soqtachunka pusaqniyoq runakunata, nispan nimun Madnodje Mounoubai.
Mesoamérica suyukunamanta.- Kinsa patanpi juñunakuy Mesoaméroca suyukunamanta pachamamamanta qhawariq, ñaupa llaqtakunamantawan qelqancharimunku “Declaración de Yucatán” nisqata machulankuq hallp’ankuta qhawarinankupaq.
Soqta ph’unchaymanta pusaq ph’nchay kama marzo killata aparikuran juñunakuy México, Belice, Guatemala, Honduras, El Salvador, Nicaragua, Costa Rica hinallataq Panamá suyupiwan, chaypin qhawarinku “Corredor Biológico Mesoamericano” nisqapi pacha ruphapakunamanta, yunka rutuykunamanta hima.
Abya Yala hatun suyumanta.- Chunka qanchisniyoq waranqaq waranqaninsi ayllukunamanta wawankuna llan’arinku kay Abya Yala suyukunapi, chantan nimunku Organización Internacional del Trabajo nisqamanta, hinallataq Fondo de Naciones Unidas para la Infancia (UNICEF) nisqamantawan.
Chaqrakunapi, wasikunapi, perqaykunapi, chhalaykunapi imas wawakuna llank’arinku.
Chaytan rimarikun haqhay.- “Pueblos indígenas y gobierno: hacia una protección efectiva de los derechos de los niños, niñas y adolescentes indígenas en situación de trabajo infantil por abolir. De la declaración a la acción” nisqa juñukuypi.
Chay rimanakuymi aparikuran Cartagena llaqta Colombia suyupi iskaypachaq runakunawan gobiernomata hinallataq ayllukunamantawan.
Llapan suyukunamanta.- Iskay patapi juñunakuy chunka huqniyoqmanta chunka kinsayoq marzo killapi, “Coordinadora de Organizaciones Andinas” (CAOI) nisqamantan aqllarinqa humalliqninkunata kay iskay waranqa chunkayoq watamanta iskay waranqa chunka iskainiyoq watakama, haqhay Quito Ecuador suyupi
Chay Hathun juñukuymanmi chayarimunku, Mineriaq sasanchasqan ayllukuna CONACAMI sutiyoq, Perú suyumanta, Kichua llaqtakunapi masachasqa ayllukuna ECUARUNARI nisqa Ecuador suyumanta, Qullasuyupi llaqatkuna markakuna humalliq wayqekuna Bolivia suyumanta.
Hinallataq, Colombia suyupi ñaupa ayllukuna masachaq ONIC, nisqamanta, Lafkenche riqch’ayniyoq Chile Suyumanta, hinallataq Argentina suyupi ñaupa ayllukunapi jununakuy, ONPIA nisqa, waiqekunapiwan.
Panamá suyumanta.- Kay chunka ph’unchay marzo killatan aparikunqa “La Educación Intercultural Kuna, sus avances y conceptos fundamentales” nisqa rimanakuy.
Chay rimanakuymi aparikun, iskay simipi yachay atipay qhawariqkunawan, chaskinqakutaq gobiernoman puriq waiqekuna, ayllukunamanta rimariq waiqekuna Kuna ayllukunamanta.
Ecuador suyumanta.- Gobiernuwan, ñaupa ayllukuna masachaq CONAIE waiqekunapiwanmi, watiqmanta tumpanakushanku, imaraikuchus huq qelqa rikhurimun mana pitapas tapuspa, iskay simipi yachay atipay DINEIB sutichasqa, chay raiku.
Bolivia suyumanta.- Yaqa pisqachunka justicia ruwaqmanta puriq wayqekunan runasimita yachaqayta tukuyunku, chay Concejo de Judicatura nisqawan, hinallataq, K‘ana Marka waiqekunapiwan.
Perú suyumanta willakuykuna
Asháninka ayllukunamanta.- Derechos Humanos nisqamanta sayariq waiqekunan uyarinqaku, Central Asháninka del Río Ene CARE nisqa waiqekunata, hinallataq Centro Antropológico de Aplicación Práctica CAAP sutiyoq waiqekunatapiwan, imaraikuchus gobierno Central Hidroeléctrica nisqata tupachiyta munan, hatun yunkapi nispa.
Chay uyariymi aparikunqa kay iskaychunka kinsayoq ph’unchay marzo killata Washington Estados Unidos suyupi.
Amazonasmanta.- Kay chunka suqtayoq marzo killatan rikuchikunqa huq qelqa mayt’u “Derecho ambiental en el Amazonas. Un reto para Sudamérica” qelqa t’aqwririq Javier Uceda waiqeq qelqamusqan.
Chaytataqmi ñawinchanqa tukuy yachaq Martha Meier Miro Quesada hinallataq qelqa t’aqwiq Jorge Danós.
Achuar runakunamanta.- Isqonchunka ayllu humalliq jefe nisqakunan Corrientes mayumanta chayarunku Iquitos llaqtaman, chaypin manucharishanku Gobierno regional nisqata hunt’achun qayna wata setiembre killapi rimanakuykunata, mana hinaqa sayariymi aparikunqa nispa.
Ivan Vásquez Valera umalliqsi qelqancharisqa “Acta de Dorisa” nisqata, imaymanatan ruwarisun corrientes mayupi nispa, nitaq kunankama imatapis ruwarinchu.
Madre de Dios nisqamanta.- Ñaupa ayllukunapaq waqaychasqa allp’akunaqa manas chhalakunqachu waq empresariokunaman mayu killapiqa, nispan nimun Petroperú nisqamanta Sapet, nisqa empresawan contrato qelqapiqa.
Chay petróleo mashkaqkunaq pachaq chunka kinsayoq yupasqa cheqasta saqepusqankuqa, allinmi nuqaykupaqa nimunkun Federación del Río Madre de Dios y Afluentes FENAMAD nisqamanta wayqekuna.
Pusaq ph’unchay marzo killata.- Yunkamanta, wichaymanta tukuy hinantinmanta warmikunan qayna pusaq pùnchay marzo killata qelqancharinku “Decreto de Urgencia” nisqata imanaqtinsi paykunapura rimanakuspa imatapas ruwanankupaq “libre determinación” nisqata.
Chay qelqatan khawarichinku Lima llaqtapi parque Universitario nisqa cheqaspi, hinaspataq llaqta humalliqkunaman haywariyunku.
Afrodita nisqamanta.- Cenepa ayllukuna juñunariq, “Organización de Desarrollo de las Comunidades Fronterizas del Cenepa” ODECOFROC nisqamanta umalliq Zebelio Kayak waiqen nimun, Condorkanki Amazonas runakunaqa sayasaqku qelqakunata qhawarispa chay petróleo mashkaq runakuna, ripunanku kaman nispa.


text:
K'illimsayaq icha Karbunu (musuq latin simipi: carboneum < carbo, "k'illimsa"), C nisqaqa huk sinchi kaq, mana q'illay qallawam.
K'illimsayaqqa kawsa imayaypi aswan kaq, yakuchaqwan t'inkisqa qallawam. Iskay kuti muksinqa, chimlasay, wayra pachapi kaq wapsim.
K'illimsayaqqa k'illimsapi aswankaray kaq qallawam.
Kay pachapiqa k'illimsayaq iskaynintin rikch'aq hinam:
K'illimsayaq wayra pachapi rawraspaqa, muksichaq wapsiwan chimlasaytam ruranakun.
Yakuchaqwan k'illimsayaqwan t'inkisqakunata k'illimsa yakuchaqkuna ninchik.


text:
Ayuntamiento de Pamplona/Iruñea. Foto sacada durante los sanfermines 2006. Español:
Mairie de Pampelune. Photo prise pendant les San Fermin 2006. Français :
Public domain Public domain false false
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, rurasqayta
nisqamanmi kacharichkani. Kayqa tukuy Tiksimuyuntinpim chanin. Sapsi Chaskinancha
Huk mama llaqtakunap kamachiyninkunaqa manachá saqillankuchu; hinaptinqa:
Ñuqaqa pitapas saqillani kay rurasqayta llamk'achiyta
imapaqpas, mana phatawanchu, chay hina phatakuna mana kamachiypa kamachiptinkama.
Public domain Public domain false false Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 09:42 7 sit 2006 1280 × 960 (613 KB) Bichenzo Mairie de Pampelune. Photo prise pendant les San Fermin 2006 Ayuntamiento de Pamplona/Iruñea. Foto sacada durante los sanfermines 2006 Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
ca.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ru.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
zh.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
José Joaquín de Olmedo
José Joaquín de Olmedo sutiyuq runaqa ( Husi Huwakin Ulmiyu icha runa simipi) (* 20 ñiqin pawqar waray killapi 1780 watapi paqarisqa Wayakil llaqtapi - † 19 ñiqin hatun puquy killapi 1847 watapi wañusqa Wayakil llaqtapi) ikwaduryanu hayñi kamayuqsi, pulitikus, kichwa rimaypi kastilla simipipas abogadosi karqan.
18 ñiqin inti raymi killapi 1845 p'unchawmanta 8 ñiqin qhapaq raymi killapi 1845 p'unchawkama ikwadurpa umalliqninsi (Mamallaktata Pushak) karqan.
1820 watamanta 1822 watakama, 1839 watamanta 1840 watakama Wayakilpa kurakansi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Midena.gov.ec Historia del Ecuador y la Gran Colombia
- La Hora - Revista Artes-Historia
- La Hora - Ecuador Raices del Presente


text:
79 willakï: Daniel leonkuna chöpinchö
¡RIKË! Problëmachötsumchi Daniel këkan. ¡Pero manataq ni imanëkäyantsu leonkunaqa! ¿Imanir-raq musyankiku? ¿Piraq kë leonkuna chöpinman churëkushqa Danieltaqa? Mä rikärishun.
Darío shutiyoq nunash kananqa Babiloniapa reynin. Alläpa yachaq y alli kaptinshi Darïoqa kuyanaq Danielta y reinompa gobernantenshi churanaq. Tsëshi Danieltaqa wakin nunakuna chikirnin rey Darïoman ëwëkur:
‘Tëtallë rey, llapäkunam munalläyä 30 hunaq mana ni ima diosman mañakushpa, qamllaman nunakuna mañakayämunampaq nishpa huk leyta ruramunëkita. Y mana wiyakoqkunataqa leonkunaman hitarkuyänampaq,’ nishpa niyan. Y Darïoqa, manash imanir kë nunakuna kënö huk ley kananta munayanqanta musyantsu. Pero tsë leytaqa qellqarinaq allitanö rikarshi. Y kananqa tsë leyta mananash cambiëta puëdeyannatsu.
Këta Daniel wiyarirnash, imëpis ruranqannö mañakurinaq wayinman kutïkur. Jehoväman mañakïta mana haqinantaqa musyayanshi tsë mana alli chikeqnin nunakuna. Tsënash kushïkuyan Danielpita librakäreqnö karnin.
Tsë llapanta mäkurirnash, rey Darïoqa alläpa llakïkunaq. Pero manash ni imanöpapis ley cambiëta puëdennatsu, tsëshi leonkuna llawirëkäyanqanman Danielta hitatsenqa. ‘Sirvenqëki Diosnikiqa salvëkushunkim,’ ninshi rey Danielta.
Tsënash ampipa yarparëwan pununampistsu rey Darïoqa. Y waränimpanash asqu asqulla leonkunapa uchkunman ëwëkunaq. Tsëchö rikëkanqëkinö. ‘¡Daniel, kawaq Diospa nunan! ¿Sirvenqëki Dios salvëkushorqonkiku leonkunapita?,’ nishpash qaparipa qayakïkunaq.
Tsënash, ‘leonkuna mana mikuyämänampaqmi huk angelninta Teyta Dios kachëkamushqa, këkunapa shiminta wichqarkunampaq,’ nishpash Daniel yaskirinaq.
Tsënash, alläpa kushirnin leonkunapa uchkumpita Danielta rey horqaratsimunaq. Tsëpitanash Danielta chikeq mana alli nunakunatana leonkunapa uchkunman hitarkatsinaq. Y kë nunakuna manaraq patsamampis chäyaptinshi, limpu tullunkunatapis pakiriyänaq kë leonkunaqa.
Tsëpitanash: ‘Danielpa Diosninta llapëkikuna respetayë, hatun milagrokunatam pëqa ruran. Leonkuna mikukurkuyänampitam Danieltapis salvashqa,’ nishpash Darïoqa qellqanaq llapan gobernanqan markakunaman.
Daniel 6:1-28.
Tapukïkuna
- ¿Piraq Darïoqa karqan, y imanö nunapaqraq churarqan Danielta?
- ¿Imata Darío ruranampaqraq lograriyarqan Daniel chikeqkuna?
- ¿Imataraq tsë mushoq leyta musyarir rurarqa Daniel?
- ¿Imanir-raq llakinëwan mana punukantsu rey Darío, y imataraq waränin ruran?
- ¿Imanöraq rey Darïota yaskin Daniel?
- ¿Imaraq Danielta chikeq nunakunata pasarqa, y imataraq llapan gobernanqan nunakunapaq qellqarqa Darío?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Daniel 6:1-28.
¿Imanöraq kanan tiempo Jehoväpa testïgonkuna willapäkuyanqanta ushakätsita tïrayanqan yarpätsimantsik unë Danielta chikeqninkuna ushakätsita munayanqan? (Dan. 6:7; Sal. 94:20; Isa. 10:1; Rom. 8:31.)
¿Imanöraq Danielta qatiyan kanan tiempo cristiänokuna “gobernantekuna” rikëchö? (Dan. 6:5, 10; Rom. 13:1; Hech. 5:29.)
¿Imanöraq Danielnö noqantsikpis Jehová Diosta ‘servikashwanlla imëpis’? (Dan. 6:16, 20; Fili. 3:16; Rev. 7:15.)


text:
Kofi Annan
Kofi Annan sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin ayriway killapi 1938 watapi paqarisqa Kumasi llaqtapi - ), Gana mama llaqtayuq musikumi wan diplumatiqu qarqan.
Warmi: Titi Alakija / Nane Maria Wallenberg
Churinkuna: Kofi Atta Annan.
1997 watamanta 2006 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kofi Annan.
- Sapsi Sikritaryuninmi Kofi Annan - Runa llahtah wawankunamanta rimarin


text:
Chiruki
Chiruki icha Tsalaki (kikinpa siminpi: Tsalagi, inlish simipi: Cherokee) nisqa runakunaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi (Oklahoma, North Carolina suyukunapi) kawsaq indihina runa llaqtam, tsalaki simita rimaq, 300.000-manta aswan runam. Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtamansi kapurqan.
1838 watapis Waqaysapa Ñan (Trail of Tears, Nu na da ul tsun yi) nisqapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinan Chiruki runakunata (wakin Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakuna hinas) Georgia, North Carolina suyukunapi kaq mama llaqtankunamanta Indyu Suyumansi (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu) ayqichirqan. 15.000 ayqichisqa Chiruki runakunamantaqa 4.000 runachá wañurqan. Indyu Suyupi Chirukikunap uma llaqtanqa Tahlequah llaqtas tukurqan. Waranqachá Chiruki runa ayqikuspa North Carolina suyupi kaq Hatun Phuyusapa Urqukunapis (Great Smoky Mountains) kakurqan, kunan p'unchawkama.
1887 watapi General Allotment Act nisqawan indhina runallaqtap allpankunaqa - Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakunap tukuy allpankuna - akuna runakunamansi rakinachisqas karqan, ñawpaqta indhina runakunamansi, qhipaqtataq, 1889 watamantapacha - mistikunamanpas. Chaywan lliwmanta aswan allpakunas mana indihinamansi qusqa karqan. Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap pusaqninkunaqa kikinpa suyunta Sequoyah sutiyuq kamariytas munarqan, ichataq HAS kamachina manas saqillarqanchu, 1907 Oklahoma suyuta kamarichispa. Chaypacha Chiruki runakunap kikinpa kamachinanta puchukarqan.
1934 watapi Indian Reorganization Act nisqawanqa kikinpa pusaqninkuna akllay hayñinta musuqmanta chaskirqan.
2000 watapiqa 97.300 Chiruki runa Oklahoma suyupis kawsarqan, 13.000 North Carolina suyupis, 9.000 Alabama suyupis, 5.600 Georgia suyupis, 5.500 Tennessee suyuis, 3.000 South Carolina suyupis. 230.000 Chiruki runaqa Chiruki Nasyun (Cherokee Nation) nisqamanmi kapuchikun (Oklahomapi Tahlequah llaqtapi tiyayniyuq), 12.000-chá chincha anti Oklahomapi Kituwah (United Keetoowah Band of Cherokee Indians) nisqaman, 13.400-taqsi North Carolina suyupi Anti Chiruki (Eastern Band of Cherokee Indians) nisqaman.


text:
9 willakï: Noé huk arcata ruran
NOËQA huk warmiyoq y kima tsuriyoqshi kanaq. Tsë tsurinkunapa shutinkunash kanaq Sem, Cam y Jafet. Pëkunapis warmiyoqshi kayänaq. Tsënöpash puwaq Noëpa familiankuna kayänaq.
Tsëpeqnash Teyta Dios Noëta ninaq mana imëpis rurashqanta ruranampaq. ‘Huk hatun arcata rurë,’ ninaqshi. Barconöshi kanaq tsë arcaqa, pero masqa parecinaq hatun largo cäjamanshi. ‘Kima pisota’ y ‘atska cuartoyoqta’ ruranki ninaqshi Teyta Diosqa. Cuartokunaqa kanaq Noëpaq, familiampaq, animalkunapaq y llapampaq mikïninkuna guardayänampaqshi.
Noëtash Teyta Dios ninaq mana yaku yëkunampaqnö huk arcata ruranampaq. Y ‘wamayëpaqmi tamyëkatsimushaq llapan mana allikuna ushakäyänampaq, y llapan mana arcaman yëkoqkunaqa wanuyänampaq,’ ninaqshi.
Teyta Diosta wiyakurninshi, Noëqa tsurinkunawan arcata rurar qallëkuyänaq, y tsëta rikarshi wakin nunakunaqa alläpa asikuyänaq. Mana allillash imëpis kakïkäyänaq. Manash ni pï wiyakunaqtsu Teyta Dios tamyatsimunampaq Noé willakonqanta.
Hatun kaptinshi unëtaraq tsë arcata qeshpitsiyänaq. Y rurar ushariptinnash, Teyta Dios ninaq Noëta, chinan orqu tukïläya animalkunata yëkatsinampaq. Pero wakintanash qanchistayan. Hina tukïläya pishqukunata ëllumunki ninaqshi. Y Teyta Dios nishqannöllash Noëqa llapanta ruranaq.
Tsëpeqnash, Noé llapan familianwan yëkuriyänaq arcaman. Tsënash kikin Teyta Dios llawirkunaq arcapa punkunta. Arca rurinchö këkarnash Noé familianwan shuyaräyänaq. Pensakurki rurinchö qam shuyarëkanqëkita. ¿Teyta Dios nenqannötsuraq kanman wamayëpaq tamya?
Génesis 6:9-22; 7:1-9.
Tapukïkuna
- ¿Ëkaqtaq kayarqan Noëpa familianchö, y imaraq tsurinkunapa shutinkuna karqan?
- ¿Ima mana imëpis rurashqantaraq Teyta Dios nerqan Noëta ruranampaq, y imanir?
- ¿Noé arcapita parlaptin, imaraq niyarqan vecïnonkuna?
- ¿Animalkunawan imata ruranki nerqaraq Teyta Dios Noëta?
- Arcapa punkunta Teyta Dios llawirkuptin, ¿imataraq Noé rurarqan familianwan?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Génesis 6:9-22.
¿Imanö Noëpa kënintaq rikätsimantsik Teyta Diospa sirveqnin kanqanta? (Gén. 6:9, 22.)
¿Imataq Jehová nin kë llapan mana allikunapita, y imanötaq yanapamashwan llapan rikanqantsikta y ruranqantsikta alli akranapaq? (Gén. 6:11, 12; Sal. 11:5.)
¿Imanötaq Jehoväpa organizacionnimpita yachatsikïkunata chaskirnin Noënö kashwan? (Gén. 6:22; 1 Juan 5:3.)
- Leinki Génesis 7:1-9.
¿Imanötaq imperfecto këkaptimpis Noëta Jehová justo nenqan, noqantsikta yanapamantsik? (Gén. 7:1; Pro. 10:16; Isa. 26:7.)


text:
¿Ima shinataj familiaca cushilla causai tucun?
¿Imashi minishtirin...
...c’uyai?
...cullqui?
...shujtaj cosascuna?
BIBLIACA NINMI
‘Dios ima nishcata uyashpa cazujcunaca cushicunmi’(Lucas 11:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
C’uyaita ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Respetota ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Cushillami causashun (Marcos 10:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Ishqui yuyaicunata ricushun:
Diosmi familiata callarichirca. Bibliapica Diosmi familiata callarichirca nishpami yachachin (Génesis 2:
18-24). Caita yachanaca ¿imamantataj alli can?
Shuj chimbapuraita churashun: mishqui micunata micucushcanguiman. Chai micunapi imallata churashcatami yachasha ningui. ¿Pitataj tapunguiman? Yanujtami tapunguiman ¿nachu?
Shinallataj, familiapi cushilla causangapajca, familiata callarichij Jehová Diostami imata ruranata tapuna cangui.
Diosca ñucanchijmanta preocuparinmi. Canpish cambaj familiapish Bibliapimi Jehová Diospaj consejocunata mashcana canguichij. Bibliapica ninmi: “Diosca cancunataca cuidaracunmi” nishpa. (1 Pedro 5:
6, 7). Jehová Diosca familiacuna alli causachunmi munan. Pai cushca consejocunaca tucuipimi ayudan (Proverbios 3: 5, 6; Isaías 48: 17, 18).
CASHNA TAPURI
¿Ima shinataj alli yaya mama, alli cusa, alli huarmi cai tucuni?
Cai versocunata mashcai EFESIOS 5:


text:
Sipris yura rikch'aq ayllu
Sipris yura rikch'aq ayllu (Cupressaceae) nisqaqa huk llat'an muruyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, akwa raphiyuq, chhuquruqutu hina ruruyuq sach'akunam. Chay sach'akunaqa Iwrupapim, Asyapim, Afrikapim, Chinchay Abya Yalapipas wiñan.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Sipris (genus Cupressus)
- Iniwru (genus Juniperus)
- Thuya (genus Thuja)
- Chili sipris (genus Austrocedrus: Austrocedrus chilensis)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sipris yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sipris yura rikch'aq ayllu


text:
Inkisisyun
Inkisisyun (kastilla simipi: inquisición, latin simimanta: Inquisitio Haereticae Pravitatis Sanctum Officium) nisqapiqa Kathuliku inlisya Iwrupapi kamachiqkunapas hayunta rimaq runakunata dyusta ñakaymanta ch'ataspa qatipayarqan, ancha achka runakunata wañuchispa.
Hipachiywan chay runakunamantaqa kunfisyun willakuytam atipayarqan. Achka runakunatas wañuy wanayman taripaspa yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan.
Chay kunfisyun nisqata wañuy wanayta ruraytapas auto de fe ("iñiy ruray") nispas sutincharqan.
Chay inkisisyun nisqapiqa layqa qulluy nisqapi layqa (bruja) sutinchasqa runakunata - lliwmanta astawan warmikunatas - wañuchirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inkisisyun.


text:
1
Ri Pedro nuya' rutzil kiwech ri nimanela'
1Yin ri Simón Pedro, jun rusamajel ri Jesucristo, y jun chuqa' chike ri e taqon roma rija'. Tik'ulu' k'a re wuj re', ri nintz'ibaj-el chiwe rix ri ik'ulun ri jebelej tijonik richin ri qa-Dios y qakolonel Jesucristo, achi'el qak'ulun roj, roma rija' kan choj wi. 2Kan k'iy ta k'a utzil y k'iy ta chuqa' uxlanen xtik'ul, roma jebel iwetaman ruwech ri Dios y ri qajaw Jesús.
Ri rubanik kik'aslen ri nikitzeqelibej ri Cristo
3Y ronojel ri nik'atzin richin niqak'uaj jun utzilej k'aslen, ja ri ruchuq'a' ri Dios ri yoyon-pe chiqe. Y ri uchuq'a' ri' kan qichin roj roma qetaman chik ruwech ri Jesucristo, ri xojroyoj richin qik'in roj niq'alajin ri ruq'ij-ruk'ojlen y ri ruchojmilal. 4Y keri' xusuj chiqe sipanik ri janila e jebel y k'o kejqalen. Y rik'in ri sipanik ri' yojkolotej chuwech ri etzelal ri k'o wawe' chuwech re ruwach'ulew roma ri itzel taq rayinik. Chuqa' rija' nujel ri qak'aslen y yojok k'a achi'el rija'. 5Roma ri' titija' iq'ij richin chi pa ruwi' ri ikuqubabel-k'u'x yixk'iy rik'in jun utzilej k'aslen, y ri etamabel richin ri ruch'abel ri Dios. 6Tiq'ila-iwi' chubanik ri mak; tik'oje' koch'onik pa taq iwánima; y tik'uaj ri ik'aslen achi'el ri nrajo' ri Dios. 7Chuqa' ke'iwajo' ri qach'alal y tik'oje' ajowabel pa taq iwánima richin ye'iwajo' konojel winaqi'.
8Wi ronojel re' k'o iwik'in, rix niwetamaj más ruwech ri qajaw Jesucristo y ri ik'aslen xtiwachin y k'o rejqalen. 9Jak'a wi k'o jun ri xa maneq ronojel re utz taq banobel re' rik'in, rumestan chik chi rija' ch'ajon chik ri rumak. Xa nok jun wineq achi'el moy, o ri man nej ta nitzu'un-wi. 10Y roma ri' wach'alal ri ix oyon y ri ix cha'on roma ri Dios, kan titija' iq'ij chi kan niq'alajin ronojel re' chupan ri ik'aslen, richin keri' man yixtzaq ta. 11Wi keri' niben, kan xkixk'ul k'a chila' chikaj, ri akuchi ri kan ja ri qajaw y qakolonel Jesucristo ri q'atoy-tzij, y ri rajawaren rija' kan man k'isel ta.
12Roma ri' yin kan man jun bey xkitane' chubixik chiwe, stape' rix kan iwetaman y chuqa' kan kuqul-wi ik'u'x rik'in ri qitzij tijonik ri ik'ulun. 13Chinuwech yin, kan k'a janila ruk'amon chi ninnataj kan k'iy na'oj chiwe, roma k'a k'o na ka'i-oxi' q'ij nuk'aslen. 14Y yin kan wetaman chik k'a chi xaxe chik ka'i-oxi' q'ij ink'es, roma keri' xq'alajirisex chinuwech roma ri qajaw Jesucristo. 15Yin kan k'o k'a ri ninwajo' ninben kan, richin keri' stape' yin xa in maneq chik iwik'in, rix kan k'a xtoqaqa na chi'ik'u'x ronojel ri nubin kan chiwe.
Ri xetz'eton ruq'ij ri Cristo
16Y man tz'ukun taq na'oj ta ri xqatzijoj chiwe chirij ri ruchuq'a' ri Jesucristo, ni toq xqabij chiwe chi rija' xtipe chik jun bey, roma yin y ri wachibil, kan xqatz'et chi ri Jesucristo janila nim ruq'ij. 17Roma xqatz'et k'a ri ruq'ij-ruk'ojlen ri xya'ox chire roma ri Tata'ixel, toq xbix chire roma ri nimalej Dios ri kan k'o ruq'ij-ruk'ojlen ri xubij: Jare' ri Nuk'ajol ri janila ninwajo' y kan janila yikikot rik'in,*f1* xcha'. 18Roj kan xqak'axaj k'a ri ch'abel ri' ri peteneq chila' chikaj roma ojk'o rik'in ri Jesucristo ri chiri' pa ruwi' ri juyu' ri kan ch'aron chire ri Dios.
19Y re', más nukuquba' qak'u'x chi kan qitzij ri kitz'iban kan ri e q'alajirisey ruch'abel ri Dios. Y kan janila k'a ruk'amon chi yeqak'axaj, roma chuwech re ruwach'ulew k'o jun achi'el q'equ'm. Jak'a ri kich'abel rije' kan achi'el jun q'aq' ri nisaqirisan. Y re', nisaqirisan k'a toq xtipe na ri Jesucristo richin noruq'alajirisaj ronojel, achi'el ri nima-ch'umil ri nel-pe ri nimaq'a' yan. 20Roma ri', más rejqalen niwetamaj chi, rik'in runa'oj ri wineq, man jun nitikir nibin ri achike ri xkiq'alajirisaj rije', 21roma kan ja ri Loq'olej Espíritu ri xbin chike ri k'o chi xkibij ojer kan, y man kiyon ta xkitz'uk-el.


text:
Uluchi
Uluchi[1] (Triatominae) nisqakunaqa runap yawarninta ch'unqaq palamakunam, chinchikunam, chaqas unquyta qatichiq.
Urin Awya Yalapi kawsaq hatun uluchiqa winchukam (Triatoma infestans).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Joaquín Herrero, Federico Sánchez de Lozada: Diccionario Quechua. Estructura Semántica del Quechua Cochabambino Contemporáneo (pdf, 581 pp., 139 MB). Cochabamba, Edita D.E.F.Co. 1983. p. 496. Llajtaspichu uluchita winchuka nispa ninku? - Llajtaspiqa, wakinkuna, jatun uluchista winchuka nispa ninku. Noqanchejpajqa mayqellanpis uluchi, ari.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Uluchi


text:
Historia 56: Israel llaktapika Saulmi primer rey karka
RIKUY kay dibujota. Kaypi kunkuriyakuk runaka Saulmi kan. Kutin, Saulpa umapi aceiteta tallikuk runaka Samuelmi kan. Samuelka Jehová Dios mandakpimi, chay mishkilla ashnakuk aceitetaka Saulpa umapi tallikun. Shinapash, imamantatak aceitetaka umapi tallin karka. Chay punchakunapi gentekunaka, rey tukushkata rikuchinkapakmi aceitetaka umapi tallin karka.
‘Kanmi Israel llaktapi rey tukukrinki’ nikpika, Saulka achkata mancharishpami Samueltaka nirka: ‘Ñukaka maytashi Israel llaktapa rey tukusha. Ñukaka Benjaminpa familiamantamari kani. Benjaminpa familiaka, tukuy Israel llaktamanta ashtawan uchilla familiamari kan’ nirka. Shinaka, Saulka mana kariyashka, jatun tukushkachu karka. Chaymantami, Jehová Dioska Saultaka akllarka Israel llaktapi rey kachun.
Saulka charik charik familiamantami karka. Payka alli ñawi, sinchi, jatun runami karka. Kallpankapakpash alli allimi karka. Chaymantami, israelitakunaka kushikushpa ninakurka: ‘Allitachari Jehová Dioska Saulta akllarka ñukanchik rey kachun’ nishpa.
Kunanka yuyari, amonitakunaka israelitakunapa contrakunami karka. Paykunaka sinchi sinchikunami karka. Chaymantami Saúl rey tukukpika, amonitakunaka ‘israelitakunawan makanakukrishun’ nishpa shamunakurka. Saulpash, amonitakuna shamukukta yachashpaka, achka achka soldadokunata tantachishpami shuyakurka. Amonitakunata Saúl mishakpika, israelitakunaka achkata kushikushpami ninakurka: ‘Saulka allitachari ñukanchik rey kan’ nishpa.
Kipa watakunamanka, achka llaktakunatapashmi Saulka misharka. Saultaka paypa churi Jonatanmi ayudan karka. Filisteokunapash israelitakunataka mana rikunayachinchu karka. Chaymantami shuk punchaka, achka waranka waranka filisteo soldadokuna tantanakushpa, israelitakunawan makanakunkapak shamunakurka.
Filisteokuna shamukukta uyashpami Samuelka Saultaka nirka: ‘Filisteokunawan manarak makanakukpillatakmi, ñukaka animalkunata rupachishpa Jehová Diosman kunkapak shamusha’ nishpa. Shinapash, makanakuna puncha chayakpika, Samuelka mana utka rikurirkachu. Chaymantami Saulka achkata mancharishpa yuyarka: ‘Imapaktak Samueltaka shuyakushalla. Ñukallatakmi Jehová Diosman animalkunata kushpa rupachisha’ nishpa. Shina nishpa rupachishkantinmi Samuelka chayarka. Chaypimi Samuelka Saultaka nirka: ‘Kanka imamantatak Jehová Dios nishkataka mana kasurkanki. Kan mana kasushkamantaka, Jehová Dioska, shuktak runatami Israel llaktapi rey kachun akllanka’ nirka.
Kipa punchakunamanka, kutinpashmi Saulka Diosta mana kasushpa paypa munayta rurarka. Chaymantami Samuelka nirka: ‘Achka alli ovejakunata Jehová Diosman kunapak rantika, Jehová Diosta kasunami ashtawan alli kan. Jehová Diosta mana kasushkamantaka, Jehová Diospash ña mana kantaka Israel llaktapi rey kachun sakinkachu’ nirka.
Shinaka, imashinami kay historiapi yachakushkanchik, Jehová Diostaka tukuypimi kasuna kanchik. Saulka alli runa kashpapash kipamanka mana alli, millay runami tukurka. Shinaka, ñukanchikkunaka mana Saúl shinachu kana kanchik.
1 Samuel capítulo 9-manta, capítulo 11-kama; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuel 1:23.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, Samuelka imatatak rurakun. Samuelka, imamantatak shina rurakun.
- Jehová Dioska, imamantatak Saultaka rey kachun akllarka. Saulka imashina runatak karka.
- Saulpa churika ima shutitak karka. Saulpa churika imatatak ruran karka.
- Saulka, imamantatak Samuel manarak chayamukpillatak animalkunataka rupachirka.
- Saulmantaka, imakunatatak yachakushkanchik.
Shuktak tapuykuna
- 1 Samuel 9:15-21; 10:17-27 versokunata liyinki.
Shuktak runakuna mana valichishpa rimakpipash, Jehovapa makipi cosaskunata sakimantaka, Saulka imatatak rurarka. (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Pro.17:27.)
- 1 Samuel 13:5-14 versokunata liyinki.
Guilgalpi kashpaka, Saulka ima jatun juchatatak rurarka. (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13.)
- 1 Samuel 15:1-35 versokunata liyinki.
Amaleq llaktamanta rey Agagtaka, Saulka imatatak rurana karka. Shinaka, imata mana rurashpatak Saulka shuk jatun juchapi urmarka. (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22.)
Mana allita rurashpaka, Saulka imatatak nik tukurka. Shinallatak, Saulka imashinatak shuktakkunata juchachirka. (1 Sam. 15:24.)
Shuk consejota kukpika, imashinatak chay consejotaka chaskina kanchik. (1 Sam. 15:19-21; Sal. 141:5; Pro. 9:8, 9; 11:2.)


text:
Wayra micha
Wayra micha nisqaqa wayrakuna kuyuy michanmi, kutipayaq micha nisqa, tiksimuyuman hamuq inti michap paqarichisqan.
Runakunaqa allwiyapim inti michataqa llamk'achin, ahinataq wayra tanqana p'achawan wamp'uspa, ichataq wayra kutana wasiwanpas.
Pinchikillatataq wayra pinchikillachanakunawanmi ruranku, lliwmanta astawantaq mama quchapi kaq tawqa pinchikillachanakunapim.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayra micha.


text:
Soqta kaq parte: Jesuspa nacesqanmanta wañukunankama
Jehová Diosqa angel Gabrieltam kachamurqa Maria sutiyoq doncella sipasta watukunanpaq. Paymi Mariaman willarqa wiksayakuruspan wachakusqan wawan rey hina wiñaypaq kamachikunanta. Chaymanta Jesusqa nacerqa uywakunapa establonpi, chaypim wakin michiqkunaqa watukurqaku. Chaymantañataq, huk lucerom runakunata pusamurqa Intipa qespimunan lawmanta Jesuspa kasqanman. Yachasuntaqmi pitaq chay lucerotaqa qawachirqa hinaspa imaynatam Jesusta salvarqaku wañuchinankumanta.
Chaymantapas yachasunmi Jesusqa 12 watanpiña templopi Diospa leynin yachachiqkunawan parlasqanta. Hinaptinmi 18 wata qepata Jesusqa bautizachikurqa, hinaspa Allpaman Dios kachamuspan kamachisqanman hina Munaychakusqanmanta willakuyta chaynataq yachachiytapas qallarirqa. Chaypi yanapanankupaqmi Jesusqa akllarqa 12 runakunata apostolninkuna kanankupaq.
Jesusqa rurarqataqmi achka milagrokunatapas. Waranqantin runakunatam mikuchirqa as challwachakunallawan chaynataq as tantallawan. Onqoqkunatapas sanoyachirqa hinaspa wañuqkunatapas kawsarichimurqa. Chaymantapas, yachasunmi imakunam Jesustaqa pasarqa wañukunan punchawpi, hinaspa imayna wañuchisqankumantapas. Payqa kimsa wata parten Diosmantam predicarqa, chaymi kay SOQTA kaq Partepiqa 34 watapi pasasqanmantam willakuchkan.


text:
Perú suyupi imatapas allinta ruraspa ñawpaqman purinapaq, hatun llamkaykunata, wasichakuykunata rurasun nispam rimanakuyku, chaywan ñawpaqman, takyasqa purinapaq, sapa ayllupas allin allin kawsayta tarinanpaq ima rimanakuyku. Chay tukuy imaymana rimanakusqayku qispisqa llapan suyukunapi, llaqtankunapipas kananpaqmi Estado chay llamkaykunata umachaspa qatipanqa wakin institucionkunawan kuska.
Perú suyupi hatun ima ruraykunapas qispichisqa kananpaq Estado nisqaqa:
(a) Tukuy ruraykuna qispichinapaqmi huk kamachikuykunata qunqa, chayqa kanqa akchiyuq kanapaq, hatun ñankuna kananpaq, lamarquchanta wanpukuna chayamunanpaq, avionkuna tiyananpaq, karupi tarikuq runamasinchikwan rimanakunapaq ima.
(h) Empresa privada nisqapa yanapakuyninta maskaspa, tukuy ruraykunata hatarichinqa, allinyachinqa, chaywan allin yachaykuna kananpaq, qalilla kawsanapaq, chakrakuna qarpanapaq yakupas kanqa.
(i) Hawa runakuna llaqtanchik, tiyasqanchik riqsiq hamuqkunapaq may purinanta qawarispa kamachinqa, kallanqataqmi kamachiykuna huklaw nacionkunaman tukuy rurasqanchik apachinapaq, chayraykum, qayllanchikpi tiyaq nacionkunawan rimanakuyta takyachinqa.
(k) llaqta runapa yanapayninwan sapa llaqtapi musuq llamkaykunata hatarichinqa, kaqkunatataq allinyachinqa. Chaynallataq, wasi ruraypi llamkanapaq, Estado nisqaqa:
(l) wasi ruray mana sinchi sasa kananpaq hatun kamachiy plan nacional de vivienda nisqata rurachinqa, hinallataq, utqaylla, pisi qullqillawan, allin takyasqata wasi rurakunapaq musuq kamachikuykunata hurquchimullanqataq.
(ll) empresa privada nisqawan wasikuna rurachinanpaqmi Estado nisqaqa kamachikamunqa, chaymi yanapaqllaman qatipaqllaman tukupunqa, ichaqa, chay empresakunamanmi qullqita qunqa chay wasirurasqanman wakchakuna aypananpaq.
(m) ayllukuna allin wasita rantikunanpaqpas, rurakunanpaqpas yanapanqa.
(n) allin wasikuna rurakunanpaqsi, musuq yachaykunata qunqa, chaywanqa, llapa runapaq, utqayllata, allin sayachisqa wasita rurakunankupaq.
(ñ) wasi ruraypi llamkaq runakunataq aswan yanapasqa kanqaku, paykuna yachachiykunawan kallpachasqa kanqaku, riqsisqa, chaninchasqa ima.
(p) pisi qullqiyuq runakunapaq yanapakuy kanqa, allpankupas papelniyuq kananpaq, wasinkupas tituluyuq kananpaq, chaywan hatun kamachikuy ukupi kawsanankupaq.
(q) sapankumanta wasi rurakuqkunapaq yanapakuy kanqa, chaywan musuq wasita allinta sayarichinankupaqpas, tanta wasita allinchanankupaqpas.


text:
Historia 70: Jonaska Shuk Jatun Jatun Pescadorukumantami Kishpirirka
RIKUY kay runata. Kay runaka Jonás shutimi kan. Paytaka shuk jatun jatun pescadorukumi mikukrikun. Shinapash, Jonaska imamantatak kashna jatun llakipi kan.
Rikunki. Jonaska Jehová Diospa profetami karka. Profeta Eliseo wañushka kipami, Jehová Dioska Jonastaka nirka: ‘Nínive llaktamanta mana alli gentekunaman willakri, “kankunapa mana alli ruraykunataka sakinami kankichik”’ nishpa.
Jehová Dios shina nishpa mandakpika, Jonaska mana Nínive llaktaman rinkapak munarkachu. Ashtawankarin, shuk barcota japishpami shuktak llaktaman rikurka. Chaymantami, Jehová Dioska achkata piñarishpa sinchita wayrawan tamiyachirka. Shina sinchita tamiyachikpika, yakukunapash kayman chayman kuyushpami barcotaka ña tikrachikrikurka. Chaymantami barcota manejak runakunaka, achkata mancharishpa paykunapa dioskunata ‘ayudaway’ nishpa kaparinakurka.
Shina mancharishpa kaparinakukpimi Jonaska nirka: ‘Ñukamantami kashna llakipi kanchik. Ñukaka Jehová Diospa mandashkata mana kasushpami shamurkani’ nirka. Jonás shina nikpimi, barcota manejak runakunaka nirka: ‘Shinaka, ama sinchita wayrashpa tamiyachunka, kantaka imatatak rurana kanchikyari’ nishpa.
Chay runakuna shina nikpimi Jonaska nirka: ‘Ñukata yakuman shitakpika, yakukunaka ña mana kayman chayman manchanayta kuyunkachu’ nishpa. Jonás shina nikpika, barcota manejak runakunaka mana Jonastaka yakuman shitankapak munarkakunachu. Shinapash, ashtawan sinchita tamiyashpa, yakukunapash ashtawan kayman chayman manchanayta kuyukpika, Jonastaka yakuman shitarkakunami. Jonasta yakuman shitakpika, tamiyaytapash ña mana tamiyashpami yakukunapash kasilla sakirirka.
Shinapash, Jonaska imatatak tukurka. Jonastaka shuk jatun jatun pescadorukumi millpurka (lankarka). Shinapash, Jonaska mana wañurkachu. Jonaska kimsa puncha, kimsa tutatami chay jatun jatun pescadorukupa wiksa ukupi karka. Chay jatun pescadopa wiksa ukupi kashpami, Jonaska achkata llakirishpa kashna nikurka: ‘Nínive llaktaman kachakpika, imamantatak Jehová Diostaka mana kasurkaniyari’ nishpa. Shina llakirikushpaka, Jonaska imatatak rurarka.
Jonaska Jehová Diostami ayudaway nishpa mañarka. Jonaspa mañashkata uyashpami, Jehová Dioska chay jatun pescadotaka mandarka, yaku manyaman rishpa Jonastaka lansachun. Jehová nishka shinaka, chay jatun pescadorukuka yaku manyapimi Jonastaka lansarka. Chay kipami, Jonaska Nínive llaktaman rishpa, Jehová mandashka shina willarka. Shinaka, Jehová Diostaka tukuypimi kasuna kanchik.
Jonás capítulo 1-manta, capítulo 4-kama.
Tapuykuna
- Jonaska imatak karka. Jehová Dioska imatatak Jonastaka mandarka.
- Jehová Diospa mandashkata ama kasunkapakka, Jonaska imatatak rurarka.
- Ama sinchita tamiyashpa katichunka, barcota manejak runakunataka imatatak Jonaska nirka.
- Dibujopi rikushka shinaka, Jonasta yakuman shitakpika, Jonaska imatak tukurka.
- Jonaska, mashna punchakunatatak chay jatun pescadopa wiksa ukupi karka. Chay jatun pescadopa wiksa ukupi kashpaka, Jonaska imatatak rurarka.
- Chay jatun pescadopa wiksa ukumanta llukshishka kipaka, Jonaska maymantak rirka. Shinaka, imatatak Jonasmantaka yachakuna kanchik.
Shuktak tapuykuna
- Jonás 1:1-17 versokunata liyinki.
Nínive llaktamanta gentekunaman willakri nikpika, Jonaska imatatak yuyarka. (Jon. 1:2, 3; Pro. 3:7; Ecl. 8:12.)
- Jonás 2:1, 2, 10 versokunata liyinki.
Jonaspa kawsaypi rikushka shinaka, Jehová Diosta mañakushpaka, ima confianzatatak charina kanchik. (Sal. 22:24; 34:6; 1 Juan 5:14.)
- Jonás 3:1-10 versokunata liyinki.
Jonás pantarikpipash, Jehová Dioska kishpichishpami Jonastaka kutin willachun kacharka. Shinaka, imatatak Jehová Diosmantaka yachakuyta ushanchik. (Sal. 103:14; 1 Ped. 5:10.)
Nínive llaktamanta gentekunaman Diospa Shimita Jonás willakpika, paykunaka imatatak rurarka. Shinaka, alli gentekuna kakta rikushpallachu willana kanchik. (Jon. 3:6-9; Ecl. 11:6; Hech. 13:48.)


text:
Muyuriq pacha
Muyuriq pacha nisqaqa (kastilla simipi: medio ambiente) runap icha huk kawsaqpa - yurap icha uywap - muyuriqnin ima kaqninkunapas, kawsaqkunapas mana kawsaqpas, ichataq wakin runakunapas.
Runap qhali kawsananpaqqa ch'uya muyuriq pachatam muchun, mana waqllisqa sallqa pacham, allin kawsaysapa runakunapas. Waqllisqa muyuriq pachapi kawsaqkuna wañunqam, achka yura, uywa rikch'aqkunam.
Runaqa mana allin rurayninkunawan muyuriq pachata miyuchaspa waqllinmi, ahinataq miyu q'upawan, kuru qullunawan, nisyu wanuchanakunawan, miyuta saqiykuq apaykachanakunawan - antawawan, antankawan - phawrikakunawanpas.
Chayraykum muyuriqninchik pachata amachananchikmi anchata tiyan.


text:
Turku munisipyu
Turku munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Turco) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu, Sajama pruwinsyapi, Uru Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Turku llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanan urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Turku munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Turku munisipyu: yupaykuna, saywitu


text:
Ángel Labruna
Ángel Amadeo Labruna' (* 28 ñiqin tarpuy killapi 1918 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - 19 ñiqin tarpuy killapi 1983 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsonal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ángel Labruna.


text:
102 Kaq Willakuy: Jesuspa kawsarimusqanmanta
¿YACHANKICHU pitaq chay warmiqa chaynataq chay iskay qarikunapas? Chay warmiqa Magdala llaqtayoq Mariam, payqa Jesuspa reqsisqanmi. Yuraq pachayoq runakunañataqmi angelkuna. Jesuspa cuerponta churasqanku sepultura ukutam Mariaqa qawachkan, ichaqa chaypichuqaya. ¿Pitaq apakururqa? Qawasunchikyá.
Jesuspa wañusqanmanta paqarinnintintam sacerdotekunaqa Pilatota nirqaku: ‘Jesusqa kawsachkasparaqmi nirqa kimsa punchawmanta kawsariramunanta. Chaynaqa kamachiyá sepulturata cuidanankupaq. ¡Chaynapimá discipulonkuna cuerponta mana suwakunqakuchu nitaq kawsarirunmi nispa ninqakuchu!’, nispa. Hinaptinmi Pilatoqa soldadokunata kachanankupaq nirqa.
Jesuspa wañusqanmanta kimsa kaq punchaw tutapaytam, Jehová Diospa angelnin qonqaymanta rikuriramurqa. Hinaspa sepulturapa punkunpi rumita suchurirachirqa. Chaymi soldadokunaqa mancharikuspanku wañusqa hinaña rikurirurqaku. ¡Chaymantam sepulturapa ukunta qawaykuspanku Jesuspa cuerponta manaña tarirqakuchu! Hinaspanmi wakin soldadokunaqa llaqtaman rispanku sacerdotekunaman willarurqaku. ¿Yachankichu imatam chay mana allin sacerdotekuna rurarqaku? Paykunaqa soldadokunamanmi qollqeta pagarurqaku llullakuspanku kaynata ninankupaq: ‘Puñuchkaptiykum, discipulonkuna Jesuspa cuerponta suwarusqaku’, nispa.
Chaymantam Jesuspa reqsisqan warmikuna sepulturaman rirqaku. ¡Hinaspa qawaykuptinku mana imayoq kachkasqa! Chaymi kancharichkaq pachayoq iskay angelkuna rikuriykuspa nirqaku: ‘¿Imanasqataq Jesustaqa maskachkankichik? Payqa kawsarirunmi. Utqaymanyá nimuychik discipulonkunaman’, nispa. Chaymi kallpastin pasakurqaku. Richkaptinkum huk runa harkarurqa. ¡Jesusmá kasqa! Paymi nirqa: ‘Wawqeykunamanyá willamuychik’, nispa.
Jesuspa kawsariramusqanta hinaspa qawaykusqankumanta chay warmikunapa willakusqankutam discipulonkunaqa cuentopaq hapispanku mana creerqakuchu. Hinaptinmi Pedrowan Juanqa sepulturaman kallparqaku, ichaqa manam imatapas tarirqakuchu. Paykuna pasakuptinku Magdala llaqtayoq Mariañataq waqastin qeparurqa. Hinaspam sepulturapa ukunta qawaykurqa chaypim iskay angelkunata rikururqa.
¿Yachankichu imataq pasarurqa Jesuspa cuerponta? Diosmi chinkarachirqa. Diosqa kawsarirachirqa manam ñawpa aycha cuerponpichu. Angelkunapa hina espiritu cuerpoyoqtañam Jesustaqa kawsarichirqa. Kawsariramusqanta qawachikunanpaqmi ichaqa rikuy atina cuerpopim discipulonkunaman rikurirqa.
Mateo 27:62-66; 28:1-15; Lucas 24:1-12; Juan 20:1-12.
Tapukuykuna
- ¿Pitaq dibujopi warmiqa, pikunataq chay iskay qarikunaqa, hinaptin maypitaq kachkanku?
- ¿Imanasqataq Jesuspa sepulturanta seguranankupaq Pilatoqa sacerdotekunata nirqa soldadokunata kachanankupaq?
- ¿Imatam huk angelqa rurarqa Jesuspa wañukusqanmanta kimsa punchawninpa tutapayta, ichaqa imatam sacerdotekunaqa rurarqaku?
- ¿Imanasqataq warmikunaqa admirakurqaku Jesuspa sepulturanman rispanku?
- ¿Imanasqataq Pedrowan Juanqa Jesuspa sepulturanman kallpaylla rirqaku, hinaspa imatam tarirqaku?
- ¿Imataq Jesuspa cuerponta pasarqa, hinaspaqa imatam payqa ruran kawsariramusqanta discipulonkunaman qawachinanpaq?
Sapaq tapukuykuna
- Mateo 27:62-66; 28:1-15 nisqanta leey.
Jesus kawsariramuptinqa, ¿imaynatam chuya espiritupa contranpi huchallikurqaku sacerdotekunapa jefenkuna, fariseokuna hinaspa llaqtapa kamachiqninkuna? (Mat. 12:24, 31, 32; 28:11-15.)
- Lucas 24:1-12 nisqanta leey.
¿Imaynatam Jesuspa kawsariramusqanqa qawachin Jehová Diosqa testigonkuna hina warmikunata allinpaq hapisqanta? (Luc. 24:4, 9, 10; Mat. 28:1-7.)
- Juan 20:1-12 nisqanta leey.
¿Imaynatam Juan 20:8, 9 nisqanqa yanapawanchik Bibliapa wakinninpi willakusqanman hina cumplikusqanta mana entiendeptinchikqa pacienciakuspa suyananchikpaq? (Pro. 4:18; Mat. 17:22, 23; Luc. 24:5-8; Juan 16:12.)


text:
Griguryu XIII
Griguryu XIII sutiyuq runaqa, (Gregorio XIII, latin simipi: Gregorius XIII), yutisqa Ugo Boncompagni (7 ñiqin qhulla puquy killapi 1502 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 10 ñiqin ayriway killapi 1585 watapi wañusqa Roma llaqtapi) 1572 watamanta 1585 watakama Tayta Papas karqan.
1582 watapi Griguryanu kalindaryu nisqatas kamarirqan, chaykama kasqa Hulyanu kalindaryuta puchukachispa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu XIII.