text:
Glen Johnson
Glen McLeod Cooper Jonhson sutiyuq runaqa, (* 23 ñiqin aymuray killapi 1984 watapi paqarisqa London llaqtapi - ) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yaya:John Stephens ; mama: Wendy Johnson
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Inlatirra)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Glen Johnson.
- Steven Gerrard Web Site


c: text/html

text:
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP), sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1221 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Taytan: Félix Núñez de Guzmán; Maman: Juana Garcés (Juana de Aza).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domingo de Guzmán.
- Santo Domingo en dominicos.org

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Gregorio Fernández
Gregorio Fernández sutiyuq runaqa (* ñiqin ayriway killapi 1576 watapi watapi paqarisqa Sarria llaqtapi - 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1636 watapi wañusqa Valladolid llaqtapi), huk Ispaña mama llaqtayuq ch'iquqm (iskultur) yachaqpas qarqan.
Alma mater:
Ch'iquykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bautismo de Cristo
- .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gregorio Fernández.


text:
Sergio Busquets
Sergio Busquets Burgos sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1988 watapi paqarisqa Sabadell llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: Carlos Busquets.
Yachaywasi: .
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sergio Busquets.


text:
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu nisqaqa Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq (IUCN) nisqap llamk'aykusqan chikichasqa kawsaq rikch'aqkunamanta sutisuyum.
Kaymi Chikichay patakuna:
- EX Extinct (Wañusqaña rikch'aq)
- EW Extinct in the Wild (Sallqapi wañusqaña rikch'aq)
- CR Critically Endangered (Ancha chikichasqa rikch'aq)
- EN Endangered (Chikichasqa rikch'aq)
- VU Vulnerable (Chullchu rikch'aq)
- NT Near Threatened (Yaqa manchachisqa rikch'aq)
- LC Least Concern (Mana llakiq rikch'aq)
- DD Data Deficient (Mana kaq willaykuna)
- NE Not Evaluated (Mana k'uskiykusqa)
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, 2008 watapi
- http://www.iucn.org/ (inlish simipi)


text:
Juvénal Habyarimana
Juvénal Habyarimana sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin pawqar waray killapi 1937 watapi paqarisqa Rwanda - 6 ñiqin ayriway killapi 1994 watapi wañusqa Kigali llaqtapi) Hutu Rwanda mama llaqtayuq pulitiku wan Umalliq.
1973 watamanta 1994 watakama ñawpaq kuti Rwandapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Agathe Habyarimana
Wawakuna:
Yachaywasi: .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juvénal Habyarimana.
- Rwanda: How the genocide happened, BBC News, 1 de abril de 2004 (inlish simipi)


text:
Robin van Persie
Robin van Persie sutiyuq runaqa, (* 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1983 watapi paqarisqa Rotterdam llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi qarqan.
Tayta: , Mama: .
Warmikuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Urasuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Arjen Robben
- Wesley Sneijder
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robin van Persie.
.


text:
Griguryu XI
Griguryu XI, Griguryu XI huk chunka huk ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XI, Italya simipi: Gregorio XI) sutiyuq runaqa (* 1336 watapi paqarisqa Rosiers-d'Égletons llaqtapi - † 27 ñiqin pawqar waray killapi 1378 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1370 watapi watamanta 27 ñiqin pawqar waray killapi 1378 watapi watakama Tayta Papam.
QillqasqankunaLlamk'apuy
EncíclicasLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XI.


text:
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa. Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.


text:
Tesalonicaćhu Chalapacücunäman Pablo Ishcay Cartacuśhan
Cay cartaćhüpis Pablom Tesalonica malcaćhu chalapacücunäman callpanchaycun ima ayca cacuptinpis chalapaculcäśhan Jesusman jinalla chalapaculcänanpä. Chaynütac Tayta Diospa cäraycunan muyunca, Jesusninchicpa cutimuynin sigüru cayaptinpis chay Diosta jalutacü nunälämi licalimunan cayan. Ñatac “Jesuspa cutimuynin muyunca ćhämunñam” nil nïcunäwan mana ingañachiculcänanpämi limapaycun. Chaynütac chay yan'al limaycunaman quiriculcul manaña lulacücunäta sumäpa anyaycun lulaculcänanpä “Mana lulacücunacá ama micuchunchu” nil.
1
1 Ya'a Pablom, Silvanowan, Timoteowan apachicalcämuc cay cartacta amcuna Tesalonica malcaćhu Tayta Diosninchicman Jesusninchicman chalapacücunäpä. 2 Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun.
Jesuspa cutimuyninćhümi juchayücunäta cäraycun'a
3 Chalapacü-masïcuna, amcunapi Diosninchicta imaypis anradisiculcäman Jesusninchicman masta-mastalä chalapaculcäśhayquipïtam, jinaman quiquiqui-pula cuyanacul masta-masta yanapänaculcäśhayquipïtam. 4 Cay lulapäcuśhayquicunapi ya'acuna mayta chayta lilpis chalapacü-masinchiccunaćhümi alawaculcá: “Maynu sasachacuycunaćhu cayalcalpis, maynütaña ñacachipäcuptinpis, sumä masïsulämari chalapacuyalcanpis” nil.
5 Cay ñacapäcuśhayquipamari Diosninchic tantiaycachipäcuśhunqui allin tincüninman cäraycunan caśhanta. Chaymi amcunactá “Ya'apa gubirnüćhu canayquipä mirisinquim” nil nipäcuśhunqui. 6 Cay ñacachishüniquicunactañatacmi lulaśhanman tincüta mućhuchin'a. 7 Amcunapis ya'acunapis ñacäcunätañatacmi ichá jawca cawsayta uycamäśhun. Caynu pasan'a nina walayäcäwannuy llapa munayniyu anjilnincunawan Jesusninchic janay pachäpi cutimuptinmi. 8 Chayćhümari Diosninchicta mana lisïcunäta Jesusninchicpa allin willacuyninta mana cäsucücunätapis mućhuycachin'a. 9 Chaycuna Diosninchicpi calu-caluman alüśha can'a wiñay simpripä camacaycü ñacaycämanmi, jinaman sumä allin cayninpïpis munayninpïpis japächäśham capäcun'a. 10 Amcunam ichá Jesusninchic cutimuptin: “Maynu sumä-sumämá” nil japächäśhan nunancunawan cushisha alawapäcunqui. Chayćhu capäcunqui paypi willaptí ćhasquiculcäśhayquipïtam.
11 Chaymi Diosninchicta ruygaculcá ayaycälishuśhayquimannuy sumä allin cawsayäta taliycälishunayquipä, jinaman chalapacuyniquićhu lluy munapäcuśhayquita lulapäcuśhayquitapis lulaycuśha cananpä. 12 Cay lulapäcuśhayquipam Jesusninchic altuman juluycuśha can'a. Paypis Tayta Diosninchicpa Jesusninchicpa llaquipayninman tincütam altuman julaycälishunqui.


text:
Efesoćhu Chalapacücunäman Pablo Cartacuśhan
Roma nasyunpa sumä puydïnin malcam Efeso cala. Chay malcaćhümi Pablo caycula. Chay quimsa cuti watucuyninćhümi imaymana pasala: rüjacunam wanaculcäla, capillachacunacta luläcunapis lücutacälälilam. Caycunapi masta yaćhaycunayquipä Hechos 19, jinaman 20.13-38.
Pablo carsilćhu cayalñam cay cartacta isquirbila. Cay cartap allaycuyninćhümi limapämanchic Jesusćhu mayan caśhanchictapis: Paymi cuyacuyninćhu paypa canapä aclamälanchic. Masqui Israel mana-Israeltapis paymi jucllachaycamälanchic jucnüpa manaña licanacuyänapä. Ćhawpipi ipaman'a Jesuspa nunancunanuy imanuypa cawsaycunapämi limapaycamanchic.
1
1 Tayta Diospa munayninwan Jesusninchicpa jucnin puydï caćhan ya'a Pablom isquirbiyämú, Taytallanchicpäña japächaycuśhan Jesusman chalapacü-masí Efesoćhu cäcunäpä. 2 Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun.
¡Jesusninchic maynu maynümi llaquipaycamälanchic!
3 ¡Jesusninchicpa Taytan Dios sumä alawaycuśha cachun! Paymi Jesusninchicćhu lluy imaymanactalä janay pachäpä allinninchicpä uycamanchic. 4 Payćhümi cay pacha manaläpis captin aclamälanchic mana juchayu chuyallactaña licaycamänanchicpä. 5 Paypa śhun'unpi yaluycamuśhanpam sumä cuyacuyninwan Jesusninchicćhu unanchaycamälanchic chulinpäña licaśha cananchicpä. 6 Chaymi maynu sumä llaquipayniyu caśhanta cuyay śhuñayninwan camalaycachimäśhanchicpi alawanchic.
7-8 Yawarninpa ćhaninwanmi juchanchicta pampachaycamälanchic. Masqui lluy imanuy caśhanchicta tuquicta yaćhayalpis, tantiayalpis caywanmi sumä-sumä llaquipaycamäśhanchicta camalaycachimälanchic. 9 Jinaman'a pacalä munaynintam Jesusta caćhamuśhanwan sumä cushicuywan lisiycachimälanchic. 10 Caymi munaynin: Lluy pasanancuna pasäluptin cay pachäćhu janay pachäćhu lluy cäcunäta Salbacü Jesusllanchicpa maquillanman ćhulaycuymi.
11 Manalä imapis captin, munayninmannuy tincüninmannuy lulaycü quiquin Tayta Diosmi: “Ya'allapä capäcun'a” nil aclaycälimäla. 12 Ñatac cay cal'a Jesusman ya'acuna wamä chalapacücunaca sumä cayninta altuman julaycälinäpämi. 13 Canan amcunactapis cay rasun allin willacuy salbaycücäta uyalipäcuśhayquipam Jesusninchicman ćhulaycälishulanqui. Cayman chalapaculcaptiquim limalicuśhan Chuya Ispiritunta uycuśhuśhayquiwan payllapäña caśhayquita unanchaycälishulanqui. 14 Cay Ispiritun ya'anchicćhu caśhancäwanmi tacyalpachimanchic paypa lluy cäcunäta Tayta Dios salbaycuptin tücäninchicta ćhasquiycunapä. ¡Chayurá sumä cayninpi alawäśha cachun!
Chalapacücunäpämi Pablo mañacun
15-16 Chaymi amcunapis Jesusninchicman maynu sumä chalapaculcäśhayquita, jinaman chalapacücunäta cuyapäcuśhayquita yaćhaśhá pachapi, imaypis jinallam amcunapi sulpayta ucú. 17 Chaymi imaypis Jesusninchicpa maynu sumä-sumä Dios Taytanta mañacuyá; yaćhayta tantiayta uycälishuptiqui imanuy caśhantapis sumäta yaćhaycälinayquipä. 18 Chaynütac imapä ayaśha capäcuśhayquitapis tantiayniquita quićhaycul tantiaycälichishunayquipämi; jinaman nunancunapä maynu tücäninchiccuna llüllay-llüllay caśhantapis yaćhaycunayquipämi; 19 chaynütac maynu maynu sumä munayninta chalapacünincunaman ćhulaycuśhanta tantiaycälinayquipäpis. 20-21 Chay quiquin munayninwanmari Jesusta wañuycäpi śhalcalcachimul allïninmanlä taycaycachila lluy ima munayniyüpäpis mandacücunapäpis, puydïcunapäpis, cay pachäćhu janay pachäćhu lluy lluypa altunninmanlä caynu munayniyülla cananpis imaycamapis cananpä. 22 Jinaman'a Tayta Dios paypa maquillanmanmi lluy imacunactapis ćhulaycula. Chaynütacmi llapa chalapacünincunap umanpä ćhulaycula. 23 Cay chalapacünincuna quiquin Jesuspa aychanmi cayan, lluy imactapis cabalalpücäpa cabalalpüśha cayal.


text:
Sallqa waqlliy
Sallqa waqlliy, Sallqa miyuy nisqaqa runap paqarichisqan kawsay pachap, sallqa pachap waqlliyninmi, miyunkunamanta icha huk waqlliy rurayninkunamanta.
Sallqa waqlliyraykuqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi. Runapas pachapi kaq miyukunamanta unqurinmi.
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
- Wayra pacha waqlliy: antawam, antankam, phawrikam, pinchikillachanam k'illimsa, allpa wira kañaypa paqarichisqan miyu wapsikunatam wayra pachaman kachaykun.
- Yaku pacha waqlliy: phawrikakunam, qhuyakunam, quri hurquqkuna, allpa wira hurquqkunapas (ahinataq P'uchqu quchapi) miyukunata yaku pachaman kachaykun.
- Allpa pacha waqlliy: phawrikakunam, antawakunam miyukunata allpaman kachaykun. Chakrakunapi allpatataq nisyu wanuchanawan, kuru qullunawan miyunmi. Q'upawanpas waqllinkum.
- Kawsay pacha waqlliy: wayra pacha, yaku pacha, allpapacha miyuchasqa kaptinmi, yurakunam, uywakunapas wañunmi. Runakuna sach'a-sach'atam muthuspa qullun. Nisyu michiywan inkillkunam wañuspa ch'inpachayan.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sallqa waqlliy.


text:
Truhillu (Winisuyla)
Nuestra Señora de la Paz de Trujillo icha Truhillu llaqtaqa Winisuyla mama llaqtapi Truhillu suyupi huk llaqtam. Truhillu llaqtaqa Truhillu suyup uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa llaqtataqa 9 ñiqin kantaray killapi 1557 watapim kamarirqan. Diego García de Paredes.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2001 watapi runa yupaykamaqa 80 473 runayuqmi kachkan.
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Angerson Hernández (PSUV)
Paqarisqa llaqtapi runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Truhillu (Winisuyla).


text:
Aldo Corzo
Aldo Sebastián Corzo Chávez sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1989 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aldo Corzo.


text:
1我是做上帝和主耶稣基督奴仆的雅各,问候散居各地的十二支派的人.
信心和忍耐
2我的弟兄姊妹,当你们遭遇各种磨炼的时候,都要认为是喜乐的事. 3要知道你们的信心经过考验会产生坚忍. 4你们要坚忍到底,使你们纯全,完备,毫无缺欠.
5如果你们谁缺少智慧,就当求慷慨施恩,不责备人的上帝,上帝必赐给他智慧. 6-8但他要凭信心毫不疑惑地祈求,因为疑惑的人三心二意,行事为人没有定见,就像海上随风翻腾的波涛,这种人从主那里什么也得不到.
9卑微的弟兄高升,应当快乐. 10富有的弟兄降卑,也要快乐,因为他会像花草一样衰残. 11骄阳升起,草就干枯,花也凋谢,美丽就消失了.富有的人在忙忙碌碌中也会如此衰残.
12在试炼中能够忍耐到底的人有福了,因为他若经得起考验,就会得到主应许赐给爱祂之人的生命冠冕. 13当人受到诱惑时,不可说:“是上帝在诱惑我.”因为上帝不受邪恶的诱惑,也不诱惑人. 14其实每个受到诱惑的人都是受自己的私欲怂恿和诱惑. 15私欲怀了胎,便生出罪,罪一旦长成,便带来死亡.
16我亲爱的弟兄姊妹,不要上当受骗. 17一切良善的施予和完美的恩赐都是从天上,从众光之父那里来的.祂不像转动的影子变幻无常. 18祂按照自己的旨意,借着真道重生了我们,使我们在祂所造的万物之中好像初熟的果实.
听道与行道
19我亲爱的弟兄姊妹,请记住:每个人都要快快地听,慢慢地说,慢慢地动怒. 20因为人的愤怒不能成就上帝的公义. 21所以你们要除去所有的污秽和一切的恶习,谦卑地领受那已经栽种在你们心里,能救你们灵魂的真道.
22你们要行道,不要只是听道,自己欺骗自己. 23因为人听道而不行道,就像照镜子一样, 24看过后就走了,随即忘记了自己的容貌. 25但详细查考那使人得自由的全备律法并且持之以恒的人,不是听了就忘,而是身体力行,这样的人必在他所行的事上蒙福.
26如果有人自以为虔诚,却不勒住自己的舌头,就等于是自己欺骗自己,他的所谓虔诚也毫无价值. 27在父上帝看来,纯洁无暇的虔诚是指照顾患难中的孤儿寡妇,并且不让自己被世俗玷污.
1Ñucaca, Taita Diostapish, Apunchij Jesucristotapish servij Santiagomi cani. Tucui shujtaj llajtacunapi causacuj chunga ishqui Israel aillucunatami, ‘¿Allillachu canguichij?’ nini.
Millaita mishajca cushicungami
2Ñuca huauquicuna, cancunata ima llaquicuna japijpipish, jatunta cushicunguichijlla. 3Jesusta crijpi ima llaqui japishpapish, mana pʼiñarij alli shungu canata yachachishcataca, cancunallataj yachanguichijmi. 4Chashna alli shungu cashca ricurichunca, allita ruraichij. Chashnami tucui imapajpish pajta, ña alli crijcunataj cashcata ricuchinguichij. 5Maijan cancuna yachai illaj cashpaca, Taita Diosta mañaichijlla. Paica, tucuicunaman mana mitsaj mitsajlla, mana rimarishpalla cuj cashcamantaca, achcata cungallami. 6Diosta mañashpaca, ‘¿Chaichu cunga mana cunga?’ ama yuyashpalla, cunataj cashcata crishpa mañaichij. ‘¿Cungachu, manachu cunga?’ yuyashpa mañajca, huairahuan jatun cucha yacu, caiman chaiman cuyucuj shinallami. 7Maijanpish chashna ishqui yuyaihuan mañajca, Mandaj Diospaj maquimanta imallatapish chasquinataca, ama yuyachun. 8Chashna ishqui yuyai runaca, tucui causaipi imata mana pajtanchu.
9Maijan huauqui huajcha cashpaca, Dios jatunyachishcamanta cushicuchun. 10Ashtahuanpish achcata charijca, Dios cumurichishcamanta cushicuchun. Charijca, qʼuihua sisa chaquirij shinami tucunga. 11Inti llujshishpa achcata rupajpi, qʼuihua chaquirijpi sisacuna urmashpaca, chai sumaj cashcaca chingarinllami. Chashnallatajmi achcata chari runapish, pai imalla charishcacunandij urmarin.
12Millai yuyaicuna shamujpipish, chaita jarcarijca cushicunmi. Chai millai yuyaicunata mishashpaca, huiñai causaita charishcata ricuchij coronatami chasquinga. Chaitaca Taita Diosca, Paita cʼuyajcunamanmi cusha nishca.
13Maijanta millai yuyaicuna japijpica: «Taita Diosmi cai millai yuyaitaca cushca» nishpa, ama nirichun. Taita Diosca millai yuyaitaca, mana charinchu. Paica, piman ima millai yuyaitaca, mana cunchu. 14Ashtahuanpish quiquinllapitaj millai munaicuna tiyashpami, pita cashpapish mana allita rurana yuyaita cushpa, imapi cashpapish urmachin. 15Chai millai munaicunaca chichushca shinami, juchata huachan. Ña juchata rurajpica, chai juchaca huañuimanmi chayachin.
16Ñuca cʼuyashca crijcuna, ama pandarichijchu. 17Jahua pachapi tiyaj achijyachijcunata ruraj Yayaca, tucui imatapish allita, imatapish mana pandachijtami cun. Paica mana shujtajyanchu. Paitaca, ima llandu mana amsayachi tucunchu. 18Taita Diosca, Pai munashcamantami, Pai rurashcacunapaj ñaupa cachun, cashcata huillashca Paipaj Shimihuan ñucanchijtaca cutin huacharichishca.
Dios yachachishcataca rurashpatajmi causana
19Chaimanta ñuca cʼuyashca crijcuna, imatapish uyanataca alli uyaraichij. Ama utca rimaichijchu, ama utca pʼiñarichijchu. 20Pʼiñarijca, Taita Dios munashcataca mana rurai tucunchu. 21Chaimanta mapa ruraicunatapish, millai yuyaicunatapish tucui saquichij. Chashna rurashpami, Diospaj Shimitaca alli shunguhuan chasqui tucunguichij. Chai Shimimi, cancunapaj almataca quishpichi tucun.
22Diospaj Shimita chasquishpaca, chaipi nicushcataca rurajcuna caichij, ama uyajcunalla caichijchu; uyashpalla purishpaca, cancunallatajmi pandaricunguichij. 23Maijanpish Diospaj Shimi mandashcata mana rurashpa, uyashpalla purijca, paipaj ñahuita espejopi ricuricuj shinallami. 24Ñahuita ricushcahuan rishpaca, qʼuipataca pai ima shina cashcata cungarinllami. 25Shina cajpipish, juchamanta cacharichingapaj pajta Mandashcata chai yuyai catijca, allitami ruran. Paica uyashca Shimita mana cungarishpa, ashtahuanpish chaipi imalla nicushcatataj rurashpaca, cushicungami.
26Maijanpish, ‘Diosta alli crijmi cani’ nirishpaca, quiquin cʼallutami jarcarinata yachana. Mana chashna cashpaca, ‘Diosta crijmi cani’ nishcapish yangallami, umaricunllami. 27Taita Diosta tucui shunguhuan alli crijtaj cashpaca, caitami rurana: Yaya mama illaj huahuacunata ricugrina, viuda huarmicunata llaquicunahuan cajpi ricugrina. Cai pachapi tiyaj ima millaicunamantapish huaquichirina.


text:
Sunin pruwinsya
Sunin pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Junín) nisqaqa Piruw mama llaqtap Sunin suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Hunin llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Tawa distritunmi kan:
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Febrero killa tukuypim
Colectivo Germinando sutichasqa kimsa kawsay yachapayayta qawachirqaku,
Asociación de artistas aficionadospa wasinpi. Qallaykurqaku tayta Juan
Maldonadopa llamkayninwan: "José
María Arguedas, un río profundo", chaymanta qatiykurqa "Lazos que unen", Janet Gutarra
Luquepa siminpi. Tukunapaqñataq Aroma de Octubre sutichasqa huñunakuy "Micaela
- Mujer rebelde" llamkayta qawachirqaku, ancha riqsisqa tayta Reynaldo
Arenaspa yanapayninwan.
Anchatam kusikuniku chay aranwaykuna runamasinchikpa ñakasqanta yuyarichimuwasqanchikmanta, ñakaspapas sayarisqankumanta. Llamkayninku wiñaypaq kachun.
Olivia Reginaldo
Atuqpa Chupan paqarichiq


text:
Jean Harlow
Harlean Harlow Carpenter, sutiyuq warmiqa, icha Jean Harlow ( 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1911 watapi paqarisqa Kansas llaqtapi - 7 ñiqin inti raymi killapi 1937 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytanː Mont Clair Carpenter, Mamanː Jean Poe Harlow.
Qusankuna: Charles McGrew (1927-1929) / Paul Bern (1932) / Harold Rosson (1933-1934).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Margaret Sullavan
- Robert Young
- Joan Crawford
- Spencer Tracy
- LonChaney
- Lionel Barrymore
- James Cagney
- Mae West
- Clark Gable
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jean Harlow.
- IMDb


text:
Jules Grévy
Jules Grévy sutiyuq runaqa, (* 13 ñiqin anta situwa killapi 1807 watapi paqarisqa Mont-sous-Vaudrey) llaqtapi - † 9 ñiqin tarpuy killapi 1891 watapi wañusqa Mont-sous-Vaudrey llaqtapi), Ransiya mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku.
1879 watamanta 1887 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Grévy
Mama:
Ñawpaq warmi: Coralie Fraisse
Churinkuna:
Yachaywasi:
Alma materi: Université de Paris
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: [[Commons:Category:Jules Grévy
|Jules Grévy]].
(ransiya simipi)]


text:
Sucursalniykuta visitay
Invitaykikun sucursalniykutapas qelqakuna ruwasqayku wasikunatapas visitanaykipaq. Yachay maypi chaykuna tarikusqanta ima horapi visitanaykitapas.
Coronavirus onqoymanta willakuy: Askha nacionkunapi sucursalniykupiqa manañan visitakunata chaskishaykuchu. Mayqen sucursalmanpas riyta munashanki chayqa, ñaupaqta celularpi wajay chaypi kaqkunata.
Bulgaria
Boulevard Tsar Boris III 227
1618 SOFIA-PAVLOVO
BULGARIA
+359 2-9559-590
Visitay
Lunesmanta vierneskama
Tutamanta: 8:00 - 11:00; tardenta: 1:00 - 4:00
Huk horapi ruwakun
Sucursalmanta willakuy
Kay sucursalmi qhawarin Bulgaria nacionpi kaq 60 iñiq t’aqakunapi grupokunapi ruwakusqanta. Qelqakunata t’ikrakullantaqmi kay simikunaman: búlgaro, romaní, makiwan rimay (Bulgaria).


text:
Benito Juárez
Benito Pablo Juárez García, (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1806 watapi paqarisqa San Pablo Guelatao (Oaxaka) llaqtapi - † 18 ñiqin anta situwa killapi 1872 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi). Mishiku mama llaqta taripay amachaqmi wan pulitiku runam.
1858 watamanta 1864 wan 1867 watamanta 1872 ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Marcelino Juárez; Mama: Brígida García
Ñawpaq warmi: Margarita Maza
Wawakuna:
QillqaqkunaLlamk'apuy
Kastilla simipi:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Benito Juarez.
- Página del gobierno de Oaxaca referente a Juárez
- Profesión Juarista
- Benemérito de las Américas
- Benito Juárez y la Suprema Corte de Justicia
- Biografía de Benito Juárez
- Frases Célebres de Benito Juárez
- La vida de Benito Juárez


text:
Kay Compañías Kamachiy mushukyachun may allimi kanka, tukuy pacha ama alli kakpika allichinami kanka.
Ecuador llakta llankak wasikuna allichirikukpi. Mushukyarikukpi, kutin wallparikukpi, tantarikunata yanapakukpi kamachiytapash allichinami urmanka.
Chaymanta ista llaktakunapak kamachiywan kimirishkami kanka, shinami Comisión de Desarrollo Económico pushak rimarka, Compañías Kamachiyta pushak Esteban Albornoz shinallatak rimarka.
Shinallatak kay kamachiy killkak tawka arinishkakuna hawa rimarka, kamachiy runakunata mana wakllichishpa, mana llakichishpa yaykurishkapura allichirina kachun mañarka, kipaman shuktak sami tantarikunamanta rimarka, chakrishka rimanakuykunata willarka, mintalak kamaywasikunata, mushuk llankaykunata rikushpa kamachiytaka mushukyachina kan, nirka.
Kay mushukyarikukpurata tantachinata ushanchik, shina tawka tantarikunata shuk wankuritalla ruranata ushanchikmi, chaywan chinkachinata, mushukyachinata shuk kutinlla ruranata usharinkami nirka. Kay transfronterizas llankakwasikunata, Ecuador llaktamanta, istallaktamanta shuktak, mana kashpaka yalli llankakwasikuna tantarishkami tantarinata ushan, paykuna Mamakamachiypi rimashkata paktachishka llankakwasikuna tantarita ushan.
Kamahiy killkakkuna atinakuypi, César Rohon kamachiy killkak, kay kamachiyta allichinaka, paykuna tiyakpimi allichirinkuna. Llankanawasi puchukarina katikuykuna yapa uniyaykpimi, kay kamachiyta allichina kan nirka. Kutin Marcela Cevallos kamachiy killkak, mintalankapa harkakuna tiyakpi, ista llaktakunawan mushuksami mintalaykuna tiyakpimi, zirmapi killkana ñanta mashkashka rikurin, chaymanta Mamallakta Tantanakuy Compañías Kamachiyta mushukyachikun.
JLVN/ea/jc-kichwa


text:
Kay viernes tutamanta kay machu moro nesqa Huata llaqtapin hap’ichikun iskay ch’utikuqkuna, imaraykuchus kay suwakunaqa leche tantaq municipio uhumanta purishasqanku qolqe q’epentin chaykunatan uk walawan t’oqhaykuchisqanku qolqeta qechuyta munaspa.
Sutinmi kasqa chay suwakunapaq Juan José Vilca Cruz iskay chunka uk watayoq hinallataq Heber Macario Choqueluque de la Cruz iskay chunka phisqa watayoq, chay suwakunaq makinmpiqa tarisqanku uk kuchilluta hinallataq wala runa wañuchinata, hinaspan policía nesqakuna apaykun comesaria nesqaman t’aqwinapaq.
MISTI RIMAYPI: Dos sujetos acusados de asaltar a los ocupantes de un vehículo acopiador de leche, fueron capturados esta mañana por la policía y pobladores del distrito de Huata, los facinerosos fueron identificados como Juan José Vilca Cruz (21) y Heber Macario Choqueluque de la Cruz (25).


text:
Qinti distritu
Qinti distritu (kastilla simipi: Distrito de San Lorenzo de Quinti) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Lima suyupi , Waruchiri pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Qinti llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Paryaqaqa - Qullqip'ukru
- Quchakuna: Chuspiqucha - Paryachaka qucha - Pitiqucha - Qullqip'ukru qucha
- Mayukuna:
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Antankallu phaqchakuna
- Antikuna q'asa
- Chawpi Walla (Piruw)
- Jitpa walla
- Palakala phaqchakuna
- Paryaqaqa
- Paryaqaqa walla


text:
Pedro Ishcay Cartacuśhan
Caytapis Pedrom lluy chalapacücunäman cartacun. Pay ash timpullaña cawsananta yaćhaculmi limapaycun Tayta Diospa munaśhanmannuy cawsaycälinanpä, jinaman willacünin yaćhachishanman masta-masta chalapaculcänanpäpis. Chaynütacmi iwïsha yaćhachicücunäta Dios cäraycunantapis, jinaman Duyñunchic cutimunanpä sumäta licacuycunanpäpis niycun.
1
1 Salbacü Jesusninchicpa nunan jucnin puydï caćhan ya'a Simon Pedrom amcunaman isquirbiycälimuc Salbacü Dios Jesusninchic allin tincüllanman caśhanpa sumä ćhaniyu chalapacuyniquita ya'acunacta uycälimäśhannuy uycälishuśhayquicunäman.
2 Tayta Diostawan Duyñunchic Jesusninchicta lisipäcuśhayquipari llaquipayninpi sumä jawca cawsay amcunaćhu caycuchun.
Tayta Dios munaśhanmannuy cawsaycäliy
3 Jatun munayninwanmi Tayta Dios munaśhanmannuy cawsananchicpä lluy-lluyta uycamälanchic. Cay'a sumä cayninćhu llaquipayninćhu caycunapä ayamäninchicta masta-masta lisishallanchicpamari. 4 Chay jatun munayninwanmi sumä tuqui allincunäta limalicamälanchic. Aychap munayninpi śhamü muyülïninchicćhu mana allincunapïta ayinapäpis limalicamälanchicmi, jinaman paypa cawsayninćhu sumä cawsaycunapäpis.
5 Chayurá cayman lluy chalapacul'a, imanuypapis callpanchaculcay allin capäcunayquipä. Ama chayllactachu, aśhwanpa Diosninchicpi masta yaćhaycäliy. 6 Jinaman'a munayniquicunacta sujitaculcay, sasachacuycunaćhüpis awantaycäliy, Tayta Diosllapätac cawsaycäliypis. 7 Jinaman chalapacü-masiquicunactapis juccunactapis cuyaycäliy. 8 Lluy caycunacta masta-masta lulä-cama capäcul'a manam yan'alpächu cawsapäcunqui nïtac Jesusninchictapis yan'alpächu lisipäcunqui. 9 Ñatac cay nishannuy mana cawsäcá pasaypi aspa ñawi aplanuy cayalcalmari unay juchancunapi chuyamanña Jesusninchic muyuchishantapis un'älälinña.
10 Chayurá chalapacü-masïcuna, mastalä lulaycäliy rasunpa aclaśhancuna capäcuśhayquita camalachipäcunayquipä. Caynu lulaycul'a paypïta manam imaypis japächaculcanquichu. 11 Chayćha wiña-wiñaypä cä Duyñunchic Salbacü Jesus mandacuyninman allinpälä yaycaycälichishunquipis.
12 Chayurá masqui allicta yaćhayalcaptiquipis willaśhuśhayquićhu sumä tacyayalcaptiquipis caycunacta imaypis yalpalcayächishayquim. 13-14 Ñatac Duyñunchic Jesus tantiachiman cay pachäćhu cawsayní ashllay timpullaña canantam. Chayurá cawsaśhäcama cay limapaynïwan licaćhacachinacmi. 15 Imanuypapis callpachacú wañucuptïpis imaypis yalpapäcunayquipämari.
Pedro nishanca chalapacunam
16 Ñatac Duyñunchic Jesus jatun munayninwan śhamuśhanta willal manam yan'al umá chalaśhan cuintucunactachu willapäculac, aśhwanpa sumä cayninta quiquí ñawïwan licapäcuśhätamari. 17 Chayćhümi capäculá Tayta Dios quiquin altućhu sumä cayninpïtalä Jesusninchicta “Pay cuyay chulïwanmi cushisha cayá” nil altuman juluycuptin allinpa licaycuptin. 18 Aw-ari, chay chuya ulućhu paywan cayalcal chay nilpamuśhanta quiquïcunam uyalipäculá.
19 Chaymari Diospa unay willacünincuna nishanman mas-mastalä chalapacunchic. Chayurá chay willacuyta masta chalapaculcanquiman rasun acchi muyunca ćhämunancama tutapäcäćhu acchinuy cayaptinmá. Muyunca ćhämuptin acchishancänümi Jesuspa acchin śhun'uyquita acchiycun'a. 20 Lluy caycunapïta yaćhaycunapä mas puydïnin caymi: Diospa unay willacünincuna isquirbishanta manam mayanpis quiquillanpi niyanmanchu. 21 Manamari nunacunallapïchu yalamula, sinu'a cay willacücunaca Diospi nipäcula quiquin Tayta Dios Chuya Ispiritunpa caminaycuptinmari.


text:
Pipil
Pipil nisqa runakunaqa El Salvador mama llaqtapi kawsaq, nawat simita rimaq runakunam.
Pipilkunap ñawpa machunkunaqa Mishikumanta hamuq nawa runas karqan. Ñawpa pacha Kuskatan nisqa mama llaqtansi karqan, 1528 watapi Pedro de Alvaradop pusasqan ispañulkunap atipasqansi.
19 kaq pachakwatapi hatun asindadukuna pipilkunap chakrankunata suwarqansi, El Salvadorpa pusaqninkuna kamachiptinsi.
1932 watapi Pipilkuna hatariptin, hiniral Maximiliano Hernández Martínezpa awqaqninkuna 30.000 runakunatas sipirqanku. Itzalkupi pipil pusaq Feliciano Ama sutiyuqtas warkurqanku. Chay Matanza nisqarayku aslla Pipilkunas kakun.


text:
Toro Warkhu chiqapi, comunidad Paredonespi, Municipio Vacas, Provincia Arani, Cochabamba departamentopi ñawpaqman thaskirqa kay Iskay kaq Qutucharikuy “Pacha Qhawaqkunamanta”. Karqayku pusaq chunka aswan runas, qharikuna, warmikuna, waynuchukuna, sipaskuna, machu runas, tukuyniyku parlanarikurqayku sinchimanta “Tiempo purichiymanta”.
COCHABAMBA: Santa Rosa de Lima Yachay Wasi municipio Arbietopi, chaypi yachaqaqkuna, yachachiqwan cebolla, habas, arveja, lechuga tarpuyku, pilamanta, tanquemanta para yaku tantasqawan qarpayku. Qarpaypiqa wawakunaqa yakutaqa jisch’aspa, jisch’aspa apanku, t’ukuriyku mana kusa kasqanmanta, yakuqa tukuypaq nirqayku.
“May chhika propaganda ruwanku plaguicidas rantinapaq, runataq mana umacharikuspa rantiyllamanpuni rin. Tarpuna jallp'aspitaq may chhika kay "jampisqa" astawan saqra khurusta miraykuchichkan, chaypaqtaq ‘insecticidasta rantiychik’, nimuchkawanchik. Nuqaqa manchikuni, kay millay khurus wiñaytawan mikhuwasunman chayri?” Nin Comunaria Comarapa llaqtamanta.
Toro Warkhu chiqapi, comunidad Paredonespi, Municipio Vacas, Provincia Arani, Cochabamba departamentopi ñawpaqman thaskirqa kay Iskay kaq Qutucharikuy “Pacha Qhawaqkunamanta”. Karqayku pusaq chunka aswan runas, qharikuna, warmikuna, waynuchukuna, sipaskuna, machu runas, tukuyniyku parlanarikurqayku sinchimanta “Tiempo purichiymanta”.
Kay yachayqa may unaymanta jamun, kuraq tatakunaqa sapa wata agosto killapi phuyukunata, rumi urasta, atuq waqayninta, sach’akunata, liwqi liwqikunata qhawankupuni. Pasaq wata 2018 may chhika chaqra tarpuq runa masi señasta qhawarirqanku wata tarpuyta churanapaq.


text:
SAN JUAN
Sumaj Evangeliota Willan
1
Palabraka Dios carkan
1 Kallariypeka Palabra carkanña, Palabrataj Dioswan carkan, chay Palabrataj Dios carkan. 2 Kallariypeka pay Dioswan cachcarkan. 3 Payninta Dios tucuy imacunata ruwarkan. Mana imapas ruwaskachu carkan mana paywanka. 4 Causayka paypi cachcarkan. Chay causaytaj c'anchay carkan runacunapaj. 5 Chay c'anchay laja tutayajpi c'anchan, laja tutayajtaj mana wañuchiyta atinchu.
6 Uj runa carkan Juan sutiyoj, Diospaj cachamuskan, 7 c'anchaymanta willaj, paypaj niskanraycu c'anchaypi tucuy creenancupaj. 8 Mana Juanchu c'anchay carkan, manachayri cachamuska carkan c'anchaymanta willananpaj. 9 Tucuy runata c'anchaycoj, verdad c'anchay cay pachaman jamorkan.
10 Chay Palabra cay pachapi cachcarkan. Payninta Dios cay pachata ruwarkan chaywanpas, cay pachapi caj runacuna mana rejserkancuchu. 11 Paypaj cajcunaman jamorkan, paypajta cajcunataj mana jap'ekarkancuchu. 12 Chaywanpas picunachus Jesusta jap'ekancu paypitaj creencu, chaycunaman Dios derechota kon paypaj wawancuna canancupaj. 13 Diospaj wawancuna cancu, mana runamanta naciskallachu, nitaj runacunapaj munayninmantachu, manachayri Diospaj munayninman jina.
14 Chay Palabra runaman tucorkan, nokaycu uqhupitaj causachcarkan, munacuywan verdadwan junt'a. Paypi Diospaj glorioso cayninta ricorkaycu. Chay Diospaj cayninta Dios Tatamanta jap'ekarkan ch'ulla Churin caskanraycu. 15 Juan paymanta willarkan: “Caymi jakay pimantachus nerkayquichis: ‘Khepayta jamuchcan nokamanta nejtin astawan importante, imaraycuchus manaraj cachcajtiy, payka carkanñapuni.’ ”
16 Paypaj athun khapaj cayninmanta tucuyninchis achqha bendicioncunata jap'ekanchis paypaj favorninman jina. 17 Moisesninta leyka koska carkan; Diospaj munacuynin verdadnintaj Jesucristonta chayamuwanchis. 18 Mana pipas Diosta jayc'ajpas ricorkancuchu. Diospaj ch'ulla Churin, Dios Tatawan sinchi ujchaska causaj, pay rejsichiwanchis.
Juan Bautista Jesucristomanta willan
19 Jerusalenmanta judiocuna sacerdotecunata levitacunatawan cacharkancu Juanta tapunancupaj “¿Pitaj kan canqui?” nispa. 20 Paytaj sut'inta willarkan:
—Mana Cristochu cani —nispa.
21 Tapullarkancutaj:
—¿Pitaj canquiri? ¿Profeta Eliaschu?
Juantaj nerkan:
—Mana Eliaschu cani.
Paycuna astawan taporkancu:
—Uj profeta jamunan carkan, ¿chaychu canqui?
Juantaj contestarkan:
—Mana —nispa.
22 Nerkancutaj:
—¿Pitaj chhica canquiri? Nokaycuta cachamuwajniycuman willanaycu. ¿Imatataj ninqui kan quiquiyquimanta?
23 Juantaj contestarkan:
—Profeta Isaiaspaj niskanman jina ch'usaj lugarpi wajach'acoj voz cani: ‘Señorpaj sonkoyquichista waquichiychis, recto ñanta jina’ nispa.
24 Chay runacunataka fariseocuna cacharkancu Juanwan parlajta. 25 Tapullarkancutaj:
—Kan mana Cristo, ni Elías, ni jamunan carkan chay profeta caspari, ¿imaraycutaj bautizanqui?
26 Juan contestarkan:
—Noka unuwan bautizani. Chaywanpas kancuna uqhupi cachcan uj mana rejsiskayquichis. 27 Payka khepayta jamuchcan. Paypaj ñaupakenpeka ni imapaschu cani, abarcanta pascaranallaypajpas.
28 Tucuy cay pasarkan Betania lugarpi, Jordán mayu chimpapi, Juanpaj bautizachcaskanpi.
Jesús Diospaj Corderon
29 K'ayantin Juan Jesusta ricorkan payman chimpaycuchcajta. Nerkantaj: “¡Khawariychis, caymi Diospaj Corderonka, runacunapaj juchanta kechoj! 30 Paymanta nerkani: ‘Khepayta jamuchcan, chaywanpas nokamanta nejtin astawan importante, imaraycuchus manaraj cachcajtiy, pay carkanñapuni.’ 31 Noka quiquiy mana yacharkanichu pi caskanta. Chaywanpas unuwan bautizachcani Israel runacuna payta rejsinancupaj.”
32 Juan willallarkantaj: “Janaj pachamanta Santo Espirituta palomata jina uraycamuchcajta ricorkani. Jesuspaj umanpi tiyaycorkan. 33 Noka manaraj yacharkanichu pi caskanta. Unuwan bautizanaypaj cachamuwaj Dios niwarkan: ‘Pipaj patanmanchus Santo Espíritu urakamuspa tiyayconka, chaymi Santo Espirituwan bautizajka.’ 34 Nokaka ricuniña; testigo cani payka Diospaj Churin caskanmanta.”
Jesuspaj ñaupajcaj discipuloncuna
35 K'ayantintaj ujtawan Juan chayllapitaj cachcarkan iscay discipuloncunawan. 36 Jesusta pasajta ricuspa, Juan nerkan:
—¡Khawariychis, caymi Diospaj Corderonka!
37 Juanpaj iscay discipuloncuna chayta uyarispa, Jesuswan puriporkancu. 38 Jesús khepanta khawarispa, paywan purichcaskancuta ricuspa, paycunata taporkan:
—¿Imatataj masc'achcanquichis?
Paycunataj nerkancu:
—Yachachej, ¿maypitaj tiyanqui?
39 Jesustaj contestarkan:
—Jamuychis ricoj.
Purispa, maypi tiyaskanta ricorkancu. Paywantaj ch'isiyaycorkancu, tawa hora jina tardeña caskanraycu.
40 Juanta uyarispa, Jesuswan purejcunamanta ujnin carkan Andrés, Simón Pedropaj wauken. 41 Chaypacha Andreska purerkan wauken Simonta masc'aj. Payman nerkan:
—Mesiasta tariycu. (Mesías niyta munan: Cristo.)
42 Chaypacha Andreska Simonta Jesusman pusarkan. Jesús ricuspa, payta nerkan:
—Kan canqui Simón, Juanpaj churin. Cunantaj Cefas sutiyqui canka. (Cefas niyta munan: Pedro.)
Jesús Felipeta Natanaeltawan wajan
43 K'ayantin, Jesús Galileaman puriyta munaspa, Felipewan tuparkan. Paytataj nerkan:
—Nokawan puriy.
44 Cay Felipeka Betsaida llajtamanta carkan, Andrespas Pedropas chayllamantataj. 45 Felipe purerkan Natanaelta masc'aj. Payta nerkan:
—Josepaj churin, Nazaret llajtayoj Jesusta tariycu. Paymanta Moisés escriberkan leypeka, ajinallatataj profetacunapas.
46 Natanael nerkan:
—¿Nazaret llajtamantari llojsinmanchu ima allinllapas?
Felipe payta nerkan:
—Jamuy, ricunqui.
47 Jesús Natanaelta payman kayllaycuchcajta ricuspa, nerkan:
—Cayka uj verdadero Israel runa jamuchcan. Paypi ni ima engaño canchu.
48 Natanael payta taporkan:
—¿Imaynatataj rejsiwanquiri?
Jesús contestarkan:
—Manaraj Felipe kanta wajachcajtin, ricorkayqui higo sach'a urapi cachcajtiyqui.
49 Natanael nerkan:
—¡Yachachej, kan Diospaj Churin canqui, Israelpaj Reynin!
50 Jesús contestarkan:
—¿’Higo sach'a urapi cachcajtiyqui ricorkayqui’ niskayraycullachu creewanqui? Astawan athun imaymanacunataraj ricunqui.
51 Jesús nillarkantaj:
—Segurayquichis, kancuna ricunquichis janaj pachata quicharaskata, Tataj Churin pataman Diospaj angelnincunata urakamuchcajta llojsichcajta.


text:
Santa Krus wat'a
Santa Krus wat'a (kastilla simipi: Isla Santa Cruz) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Yawatisuyupi, huk taram, Yawatisuyup kitinpas. Uma llaqtanqa Puerto Ayora llaqtam.
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manta birostris
- Sula nebouxii
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sula nebouxii, Santa Krus, Yawatisuyu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Krus wat'a.


text:
Simón Rodríguez
Simón Narciso Jesús Rodríguez sutiyuq runaqa (28 ñiqin kantaray killapi 1769 watapi paqarisqa Karakas llaqtapi - 28 ñiqin hatun puquy killapi 1854 watapi wañusqa Amutapi distritupi), huk Winisuyla mama llaqtayuq yachachiq, qillqaq wan yachay wayllukuqsi runa qarqan.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Simón Rodríguez.
- Biografía de Simon Rodríguez en Simon Bolivar Hombre
- Sociedades Americanas, Versión HTML.
- Defensa de Bolívar, Simón Rodríguez,1828. Publicado en 1916


text:
Yanaurqu (sut'ichana)
Yanaurqu icha Yana Urqu, kichwapi Yanaurku icha Yana Urku nisqaqa kaykunatam niyta munan:
Iwrupapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yanaurqu: Iwrupapi huk mama llaqta (Crna Gora, Montenegro)
Awya Yalapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwyapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yana Urqu (Buliwya): Buliwyapi huk urqum, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi
- Yana Urqu (Yana Orkho), Buliwyapi huk urqum, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, San Pawlu Lipis munisipyupi, San Pawlu Lipis kantunpi
- Yana Urqu (Cerro Negro), Buliwyapi huk urqum, saywapi: San Pawlu Lipis kantun - Chinchay Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi
- Yana Urqu (Cerro Negro), Buliwyapi huk urqum, San Pawlu Lipis kantunpi, Ramadillas llaqtañiq
Piruwpi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yana Urqu (Kashamarka): Piruwpi, Kashamarka suyupu, huk urqu
- Yana Urqu (K'anas): Piruwpi (Qusqu suyupi, K'anas pruwinsyapi, Kunti llaqta ñiqpi) huk urqu
- Yana Urqu (Wankawillka): Piruwpi (Wankawillka suyupi) huk urqu
- Yana Urqu (Pasqu): Piruwpi (Pasqu suyupi) huk urqu
- Yana Urqukuna: Piruwpi (Anqash suyupi) huk urqu wallqa
Ikwadurpi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yanaurku (Piñan): Ikwadurpi (Impapura markapi, Piñan urqukunapi) huk urqu


text:
Wakarita munisipyu
Wakarita (kastilla simipi: Municipio de San Pablo de Huacareta) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Hernando Siles pruwinsyapi, Chuqichaka suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Wakarita llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam Waraniyi runakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wakarita munisipyupiqa kastilla, waraniyi, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.


text:
Chiklayu pruwinsya
Chiklayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Chiclayo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Lampalliqi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chiklayu llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 18 ñiqin ayriway killapi 1835 watapi, José Leonardo Ortiz kurakami.
Allpa syawachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Iskay chunka distritunmi kan.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiklayu pruwinsya.
- Saywitu: Lampalliqi suyu


text:
Pillku Mayu
Pillku mayu (kastilla qillqaypi Pilcomayo, waraniyi simipi Araguay) nisqaqa huk 1.590 km suni mayum Arhintina mama llaqtapi, Parawayi mama llaqtapi, Buliwya mama llaqtapipas (Chuqichaka suyu, Uru Uru suyu, P'utuqsi suyu, Tarija suyu). Pukyu mayunqa Jach'a Juqhu mayum,[1] Wari munisipyupi, Uru Uru suyupi. Pillku mayuqa qallarin yaku tinkuqpim Chillawamanta Kachi mayuwan, P'utuqsi suyupim, Tomás Frías pruwinsyapi, Urmiri munisipyupi, Qawayu kantunpi.
LlaqtakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PuyukunaLlamk'apuy
- ↑ Jorge Molina Carpio, Daniel Espinoza Romero, Balance hídrico superficial de la cuenca alta del río Pilcomayo, La Paz 2005 (kastilla simi)


text:
Tankayllu
- Ama Lachiwa (Apidae) nisqawan pantaychu!
Tankayllu icha Apaychakcha (familia Vespidae) nisqakunaqa, Lachiwa nisqapas huk palamakunam, wach'inwan ancha nanaqta wach'iq.
Tankayllukunaqa waki palamam: Huk mama tankayllup wawankuna huk tankayllu wakitam ruran. Tankaylluqa allpa pirqakunapi wasichakun qillqana p'anqa hina q'isatam, tukuy tankayllu wakipaq.
Mama tankayllup runtunkunamanta t'uqyaq qirisakunaqa kuru hinam. Tankayllukunaqa kikinpa mikhunanpaq tuktu misk'illata pallaspa qirisankunata wach'inwan wañuchisqan palamakunawan mikhuchin.


text:
Título: Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta: Pragmática de los enunciados en el quechua. La Paz: Plural. 2014. 157 p.
Autor(es): Laime Ajacopa, Teófilo
Donación: Teófilo Laime Ajacopa
Descriptores:
Resumen: Kay k’uski yachayqa Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta «Pragmática de los enunciados en el quechua» ñispa sutinchasqa. Kay laya k’uskiyqa (investigación) yampara qhichwamanta allinta phaskaran, jinamanta sut’inchantaq. Yampara qhichwa rimayqa jaqay Chuqichaka departamento jap’iypi kan. Chay chiqanpi yampara qhichwata parlaqkunaqa unay pachamanta kawsakusqanku. Kunan pachapiri, paykunaqa qhichwa kawsayta yachaspa, qhichwa kawaypi tiyakuspa, kikin sumaq kawsaymanjina allin puriymanjina kawsakunku. Jinataq paykunap qhichwa rimayninqa allinpuni kachkan ñisunman. Chayta yachaspataq, Wulliwya mama llaqtapi, qhichwataqa astawan parlananchikpaq, qillqananchikpaq, yachananchikpaq ari. Kay k’uskiy p’anqaqa Universidad Mayor de San Andrés suntur-wasipi 2000 watapa tesis p’anqajina riqsichisqa karqa; kunanri, tukuy k’uskiqpaq, qhichwamanta yachaq runakunapaq rikhurichisqa kachkan.


text:
San Javier (Ñuflo de Chávez)
San Javier (kastilla simipi: San Javier) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Santa Krus suyupi, Ñuflo de Chávez pruwinsyapi, San Javier munisipyup uma llaqtanmi.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inlisya: 1990 watapis UNESCO Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Javier (Ñuflo de Chávez).
- San Javier munisipyu: yupaykuna, saywitu


text:
Tintaya
- Tintaya nisqa llullu kuru palamakunamanta ñawirinaykipaq qhaway qirisa.
Tintaya nisqaqa Yawri listritupi, Kiskachay wamanipi, Qusqu suyupi, Piruwpi huk hatun anta qhuyam.
1980 watapis piruwanu kamachiyqa 2368 hiktarya chakrakunata qhichwa runa ayllu llaqtakunamantam qichurqan, chay allpataqa piruwanu mamallaqta q'uya ruruchinaman quspa. 1985 watapitaq anta ch'uqita hurquytas qallarirqanku.
Nuwimri killapi 1994 watapi chay qhuyataqa Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq Magma Copper Company sutiyuq ruruchinaman qurqan. Inirupi 1996 watapitaq BHP Billiton ruruchinam chay Magma Copper nisqataqa rantirqan. 2006 watapi Xstrata sutiyuq suwisa ruruchinam Tintaya qhuyata rantirqan.
Sallqa waqlliyrayku Tintaya runakunam qhuyawan awqa kaspa thutunku. 2012 watapi thutuykunapiqa wardyakuna iskay runatam wañuchirqan. Kiskachay pruwinsyap Oscar Mollohuanca sutiyuq kurakantam wardyankuna (policía nacional) 30 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi wichq'aspa Ika suyupi Cristo Rey de Cachiche wichq'ay wasiman churarqan. Kiskachay runakuna thutuptinmi 13 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi payta qispichirqan.
Kamachiqkunap runakunaman hayu kawpayrayku, iskay wañuchisqa runarayku Verónika Mendoza sutiyuq kunrisistam 4 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi Gana Perú nisqap kunrisista huñuntam saqirqan.[1]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ ElComercio.pe: Congresista Verónika Mendoza renunció a bancada de Gana Perú. Legisladora por Cusco se opuso a estado de emergencia en Espinar por protestas antimineras y criticó gestiones del Ejecutivo. Lunes 04 de junio de 2012


text:
Wp/qug/Orellana marka
Orellana marka shuk Ecuador mamallaktapa Antisuyupi markami kan, paypa uma llakta Coca (Puerto Francisco de Orellana) llaktami kan. 2001 watapi payka 86,493 runakunata charirka.[1]
Kitikuna[edit | edit source]
Orellana markaka chusku kititami charin.
Allpamanta[edit | edit source]
Orellana markaka hatun mayukunata charin, shinalla Napo mayu, Aguarico mayu, shuk mayukunapash. Chay markaka ashta allpawirata charin, chayta hatun empresaskunaka surkun.
Runakuna[edit | edit source]
Llaktakunapika mishu runakunami kawsan, ayllullaktakunapika Waorani, Shuar, Kichwa Napo runakunamipash kawsan.


c: application/xml

text:
[Universal Declaration of Human Rights]
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


text:
Antonio Vivaldi
Antonio Lucio Vivaldi sutiyuq runaqa (4 ñiqin pawqar waray killapi 1678 watapi paqarisqa Venezia llaqtapi (Italyapi) - † 28 ñiqin anta situwa killapi 1741 watapi wañusqa Wien llaqtapi, Awstriyapi) Italya mama llaqtayuq barruku musika takichaqmi wiyulinchaqwan wiyulinyachaqwan karqan.
Tawa pachata Wiyulinpa concerto quellqarqan. Vivaldiqa sapaconcertokuna sapawaqachinapaj kellkarqa.
Kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Vivaldi tatan wiyulinta waqachinarqa. Payqa Antoniota yachachairqa. Kusipaqa karqa. Warmi wachukunapa yachaywasi Ospedale della Pietà musikata yachachairqa.
Rurasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Taki aranwaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Antonio Vivaldi.


text:
Chunwa
- Chunwa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Chunwa (sut'ichana) rikuy.
Chunsuyu icha Chunkuk (Chun-kuyik?; han simipi: 中国 Dyung-cuec, icha Chunwa (Chun-huwa?; han simipi: 中華 Dyung-hua, Wade–Gilespi: Chung¹-hua², phinyimpi: Zhōnghuá) icha “Chunwa” (kastilla) nisqaqa anti Asyapi huk mawk'a mama llaqtam. 1948 watamantapacha Chunkuk mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan (1948 Chunwa maqanakuy):
- Chunwa Runallaqta Republika, Asya allpa pachapi ancha hatun rakinmi;
- Chunwa Republika (T'aywan) wat'api kaq uchuylla rakinmi.


text:
Alfonso Barrantes Lingán
Alhunsu Warantis Linqan (Alfonso Barrantes Lingán, kastilla simipi) , Ichik pushku ( Frejolito, Kastilla simipi), sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin ayamarq'a killapi 1927 watapi paqarisqa San Miguel Pallaqi llaqtapi, Qasamarka[1] - † 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 2000 watapi wañusqa Awana llaqtapi), huk piruwki rimapukuqmi, llaqta pusaqpas karqan.
1983 watapim Limaqpa kurakan akllasqa tukurqan.
Qishyaptin hanpikuq apayaran Kuwapa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ Qheswa-español -qheswa Simi taqe, Qosqo 1995
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alfonso Barrantes Lingán.
- Limaqpas Kuraq wasi


text:
Saypina munisipyu
Saypina (kastilla simipi: Saipina) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Manuel María Caballero pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Saypina llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Saypina munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Antiqira munisipyu
Antiqira munisipyu icha Bolívar munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Antequera / Municipio de Bolívar) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu, Puwpu pruwinsyapi, Uru Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Antiqira llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antiqira munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Carl von Linné
Carl Nilsson Linnaeus, 1762 watapi qhapaq kayninman t'ikrasqamanta Carl von Linné, latin simipitaq Carolus Linnaeus nisqapas (23 ñiqin aymuray killapi 1707 paqarisqa Råshult llaqtapi, Kronoberg suyupi, uralan Suysyapi; 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1778 wañusqa Uppsala llaqtapi, Suysyapi) huk Suysya mama llaqtayuq kawsay yachaq runam karqan.
Carl von Linné-qa uywa, yura, k'allampa rikch'aqpaq iskaynintin simiyuq, latin icha grigu simipi mitan kamaypaq sutitam sut'ichaspa kanankamapas chaninchasqa mitan kamay llika nisqatam kamarqan.
Linné-pa sut'ichasqan rikch'aqpa mitan kamaypaq sutinkunatam L. qillqaspa pisichanchik.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carl von Linné.


text:
Mohandas Gandhi
Mohandās Karamchand Gandhī sutiyuq runaqa (मोहनदास करमचंद गांधी, Mohandās Karamcand Gāndhī) icha Mahatma Gandhi, sanskrit simipi: महात्मा māha atma, "hatun nuna", (2 ñiqin kantaray killapi 1869 paqarisqa Porbandar llaqtapi - 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1948 wañusqa Musuq Dilhi llaqtapi), huk Indya mama llaqtayuq pulitiku runam, yachay wayllukuqpas karqan.
Tayta: Karamchand Gandhi; Mama: Putlibai.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mohandas Gandhi.


text:
Rikch'aq kawsanakuy
Rikch'aq kawsanakuy (simbiosis, σuuBίwσις) nisqapiqa iskay rikch'aqman kapuq kawsaqkuna kawsanakunmi, llapanmi chitakuspan, hawmakuspan. Mana atamchaypi hinam, manam mayqinpas huktapas waqllichinchu, yanapanakullankum.
Rikch'aq kawsanakuqkunaqa uywakunam, yurakunam, k'allampakunam, añakikunapas, ahinataq kusma qarapi kawsanakuq k'allampapas laqupas icha k'allampa saphi nisqapi kawsanakuq k'allampapas yurapas.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rikch'aq kawsanakuy.


text:
qaqelizaqan ay dedan
setangi deddan, qaqelizaqan ku ay deddan, qatiw pa iku qalabu tu zana meniz ta lawlawan ta ay simsuqasan tu sikawman na kebalan, taRbabi semuRap, inaRan na ti iku na bai ku, ngid pama iku qaynep, wanayka siRab qaRabi sanuan ku ti bai ku tu inaRan timaikuan, tangi azu mai pama iku ngid qasuwat, wanayka, mai iku melazuk masuwat mai ti iku zazam tu qatiwan sa simsuqasan tu sikawman, tenes ti iku melana tu simsuqasan zau, malemes iku sinanam, ussiq ma anem ku, matiw simsuqas pazuqat tu nangan na kebalan, mala uu mai mala quni zin na anem ku, melalazuk ti iku masuwat, mewazing tu Raibang ku, mezukat ti iku melana tu patudan.
ta qalisimpuan pasa simsuqasan taqsian, semanu patudan mai mala quni, naRin muwaza nikasianeman, maseq imi ta zaqisn tu qitun, mazemun ti lazat, ta qitunan yau lazat satezay, yau lazat sikawma metawtawa, kikiyama, maseq ti imi ta qaizuanan na simsuqasan taqsian, azasan na imi paazasan ta qaizuanan niaq hibang, ta tati na taqsian mazemun ti lazat, niz ti siqudus tu tungus qudus na qaniyau, melana tu simsuqasan, yau alazat mai hibang yau pama padames muman sinanam, mai ti tu nianiana ta uRuan ku, qalinguan ku ti niana saliyaman ku, qasiR ti nidutiq na anem ku, qumRas ti tu nangan ku, temuqaz iku miRi ta babaw ta qaizuanan na simsuqas sikawma, nizu pasazi tamaikuan mata na patudan seRay melabu simsuqas ay temayta, padames ti nidutiq na anem ku, wanayka, quni kidadan na zin ku kasianem mai ti iku bilbil qaRayan ku ti meliyam, liwaliw nengi niliyam ku, temuzus tu tuRuz na mulpun meliyan, sumniz iku nizi ta babaw piqpiqan na iku na kaput ku tu lima, nengi ti anem ku qaya, padingwan ku bai ku, nengi niliyam ku yu! melilizaq ti bai mipil.
最快樂的一天
今天,我要去參加全國噶瑪蘭族語朗讀比賽,一大早奶奶就叫我起床,雖然我還想睡覺,但如果賴床趕不上比賽,會對不起奶奶,更對不起練習這麼久的自己,參加比賽也能讓更多人認識聽聽噶瑪蘭族語,我馬上起床整理行李,就去等老師.
老師說沒有得名沒關係,到了集合的地方,很多人陸續上車,前往舉辦全國賽的學校,到了學校,領隊帶我們去休息室,教室外已是人山人海,大家換上族服加強練習,看到各族群的菁英聚集,更讓我心跳加速,進入比賽的教室,登上講台,老師和同學都對著我看,我更緊張,不過,我鼓起勇氣朗讀起來,唸很大聲也很順,結束後台下掌聲熱烈,我心情也舒坦許多.


text:
San José Chikitus munisipyu
San José Chikitus munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San José de Chiquitos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Chikitus pruwinsyapi, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa San José Chikitus llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kay runa llaqtakuna tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San José Chikitus munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inlisyakuna (Tukuy runakunap qhapaq kaynin)
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Adolfo López
Adolfo López Mateos sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin aymuray killapi 1910 watapi paqarisqa Atizapán de Zaragoza llaqtapi – † 22 ñiqin tarpuy killapi 1969 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Mishiku mama llaqtap yachachiq, taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1958 watamanta 1964 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
Tayta: Gonzalo de Murga - Mariano Gerardo López Sánchez; Mama: Elena Mateos Vega.
Warmikuna: Eva Sámano / Angelina Gutiérrez Sadurni
Churinkuna: Eva Leonor, Adolfo wan Angelina.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Adolfo López.


text:
Samuel Beckett
Samuel Barclay Beckett sutiyuq runaqa (13 ñiqin ayriway killapi 1906 watapi paqarisqa Dublin llaqtapi - 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi wañusqa París llaqtapi) Ilanda mama llaqtayuq qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.
1969 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Molloy
- Malone muere
- El innombrable
- Esperando a Godot
- Watt
- Final de partida
- La última cinta de Krapp
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Samuel Beckett.


text:
Ir al contenido principal
Qayakuy / Convocatoria
Bases para el envío de trabajos
1. Kay riwistapaq qillqakunataqa runasimillapim apachinan, manapuni paqarichisqataraq.
2. Chay qillqakunapiqa rimana runakunapa yachayninmanta, imayna haykayna kawsakusqankumantapas (Literatura nisqanchikmantapas).
3. Llamkaykunataqa kaynatam apachina: Microsoft Word nisqapi, A4, interlineado doble, Arial 12 justifikasqatapas.
4. Qillqaqkunaqa apachimunqakutaq pisi rimayllapi pi kasqankuta.
Yanapakuy qillqakunamanta (sobre las colaboraciones)
1. Hamutaykuna (Artículos).- Kaypiqa runakunapa imayna kawsasqankumanta, willakuyninkumanta iñiyninkumantapas rimana.
Bases formales:
- El texto debe contar con una extensión máxima de doce (12) páginas.
- El sistema de citas será APA (cita en cuerpo).
- Asimismo debe tener sumilla (Pisi rimay) de 100 a 150 palabras como máximo, y cuatro palabras clave (Aysaqnin rimaykuna).
- La bibliografía (Qillqakunamanta yachapakuy) debe ubicarse al final del texto.
2. Uqarisqa willakuykuna (Recopilaciones).- Kaypiqa ayllunchikkunapa mana uqarisqaraq willakuyninkuta apachimuna.
3. Harawikuna (Poesía)
Kay
harawikunataqa umanchikmanta paqarichimuspam apachimuna. Sapa harawi
kimsa chunka versuyuqkuna kanqa (máximo 30 versos) sapa harawikuqtaq
apachimunqa suqta harawikunakama.
4. Kwintukuna (Cuentos).- Umanchikmanta musuq kwintukunata paqarichispa apachimuna tawa icha pichqa pahinakunallapi.
5. Chayraq paqarimuq qillqakunamanta (Reseña)
Ø Kaypiqa chayraq paqariq liwrukunamanta rimana (crítica o creación) 2013 chawpi watamanta lluqsimuqkunallamanta.
Ø Qillqaqa iskay pahinakunallapi kanqa (2 págs. máximo).
Ø
Kay qillqakunapiqa churanapunim: autor, año de publicación, lugar,
editorial, número de páginas, nombre del editor, del traductor, liwrupa
uyantapas, ima.
Yanapakuy qillqakunataqa apachimuna: https://www.facebook.com/atuqpachupan/.
Atuqpa Chupan Riwista ruwaqkunam chayamuq qillqakunataqa akllaykuspanku paqarichimunqaku.
6. Apachimuna: mayo killa tukuykamam (2014).
*Publicado el 24 de febrero de 2014


text:
Rainier III
Rainier III, Awki Munakumanta (Rainier Louis Henri Maxence Bertrand Grimaldi) sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin aymuray killapi 1923 watapi paqarisqa Munaku llaqtapi - 6 ñiqin ayriway killapi 2005 watapi wañusqa Munaku llaqtapi), huk Munaku mama llaqtayuq pulitiku wan musikuq.
1949 watamanta 2005 ñawpaq kuti Munakupa Awkinin karqan.
Taytan: Pierre Polignacmanta; Maman: Charlotte Munakumanta.
Warmikuna: Grace Kelly.
Churinkuna: 3 (Albert Awki, Caroline Ñusta wan Stéphanie Ñusta.
Yachaywasi: St Leonards-on-Sea (Inlatirra), Institut Le Rosey de Rolle (Suwisa).
Alma mater: École libre des sciences politiques (Sciences Po).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rainier III.


text:
San Luis (Arhintina)
San Luis llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. San Luis wamani uma llaqtap. San Luispiqa 171 336 runakunam kawsachkanku (2005).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Luis llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Luis (Arhintina).


text:
Facebook. Ütz chajin. Man takomonij ri ronojel ri ak'aslem.
Tiqasäx Firefox chuqa' tik'ul ri Facebook Container Ruk'amal
Man k'o ta ri Facebook Container Ruk'amal man okel ta pan oyonib'äl okisab'äl.
Ke'awojqaj ri taq awojqanem
Facebook nitikïr nrojqaj ronojel ri asamaj pan ajk'amaya'l chuqa' nuxïm rik'in ri ab'anikil pa Facebook. We natz'ët chi nik'o ruwi', ri ruk'amal Ruk'wayöl Facebook nujäch ri ab'anikil pa jun jachon ruwi', ri man nuya' ta q'ij chi re ri Facebook chi yatrojqaj toq atokinäq pan ajk'amaya'l.
Tiyak chuqa' tik'wäx
Niyak ri k'amal man k'ayew ta, chuqa' toq tzijïl chik, xtujäq Facebook pa jun xar ruwi' toq nawokisaj. Ke ri' rub'eyal xkatok pa k'amaya'l chuqa' nik'o ak'u'x pan Facebook. Ri ri' man xtuq'ät ta chi man ta xketikïr xtikitäq taq eltzijolal chuqa' taq ruchilab'exik pa re ruxaq kik'amaya'l, po k'ayew xtub'än chi kiwäch xtikimöl ri etamab'äl chi rij Facebook chuqa' yekitäq taq eltzijolal chuqa' taq tzijol chawe.
Chi rij Firefox chuqa' Mozilla
Yojruto' ri Mozilla, ri moloj man rojqan ta ch'akoj, ri nuya' kejqalem ri winaqi' pa ruwi' ri nuk'ül richin chi qonojel tik'oje' quchuq'a' pa k'amab'ey. Xqatz'ük re k'amal re' ruma niqana'ojij chi k'o chi k'o pan aq'a' jeb'ël taq samajib'äl man k'ayew ta ye'okisäx, ri yatkito' richin nanuk'samajij ri awichinanem chuqa' ajikomal.


text:
30 CAPÍTULO
Ama runata manchakusunchu
¿FACILCHU qanpaq Jehová Diosta serviy?... Jesusmi kay allpapi kashaspa willaran Diosta serviy sasa kananta. Wañuchinanku tutan apostolninkunata niran: “Kay pacha runakunachus cheqnikusunkichis chayqa, yuyariychis qankunamanta ñaupaqtaraq noqata cheqnikuwasqankuta”, nispa (Juan 15:18).
Ichaqa Pedron alabakuspa niran: ‘Noqaqa manapunin saqesaykichu’, nispa. Chaymi Jesusqa payta niran: “Kunan tutan manaraq gallo waqashaqtin kinsa kutita negawanki”, nispa. Chay tutan Jesuspa nisqan jina Pedro negaran (Mateo 26:31-35, 69-75). ¿Imaraykun Jesusta negaran?... Runakunata manchakusqanraykun.
¿Imaraykun Pedropas juj apostolkunapas manchakuranku?... Juj ruwayta qonqasqankurayku. Chaymantan kunan yachasun. Chayta yachasqanchismi yanapawasun Diosta servishanallapaq, runakuna imataña ruwawasun chaypas. Ichaqa ñaupaqta yachasun Jesuspa wañupunan tuta imakuna pasasqanmanta.
Jesusqa apostolninkunawan kuskan pascua fiestata yuyarisharanku. Chay fiestapin judiokuna sapa wata yuyariqku Egipto llaqtamanta Jehová Dios salvasqanta. Chay qhepamanmi Jesusqa juj especial cenata apostolninkunawan mijuran. Chay cenata sapa wata mijuspan Jesusta yuyarinanku karan. Chaytaqa qatimuq capitulokunapin astawan yachasun. Mijuyta tukuspan Jesusqa qatikuqninkunata kallpacharan. Chaymantataq Getsemaní patata riranku juj kutikunapi jina.
Chay pataman chayaspan Jesusqa sapallanpi Diosmanta mañakuran. Ichaqa Pedrota, Santiagota, Juantawanmi niran mañakunankupaq. Paykunan ichaqa puñurapuranku. Kinsa kutita kutisqanpin Jesusqa Pedrota jujkunatapas puñushaqta tariran (Mateo 26:36-47). Chay ruwasqankuqa manan allinchu kasharan, ¿imarayku?... Chayta kunan yachasun.
¿Yuyashankichu Judas Iscarioteta? Payqa suwamanmi tukupuran ¿riki? Paymi Jesuswan apostolkunawan ima pascua mijunata mijuran, chay qhepamantaq Jesusta traicionaran. Payqa yacharanmi Jesuspas apostolninkunapas Getsemaní patata risqankuta. Chaymanmi soldadokunata aparan Jesusta jap’imunankupaq. Paykunata rikuspan Jesús tapuran: “¿Pitan maskhashankichis?”, nispa.
Soldadokunan niranku: “Jesustan”, nispa. Jinan Jesusqa niran: “Noqan kani”, nispa. Mana manchakuq kasqanta rikuspan soldadokunaqa qhepaman kutirispa kumpakuranku. Jesusmi niran: ‘Noqatataq maskhawashankichis chayqa, apostolniykuna jinalla ripuchunku’, nispa (Juan 18:1-9).
Jesusta jap’isqankuta rikuspan apostolkunaqa mancharikuspa ayqekuranku. Pedrowan Juanwanmi ichaqa, imatachus Jesuswan ruwanankuta yachanankupaq karullamanta qatiparanku. Jesustaqa Caifaspa wasinmanmi aparanku. Juanqa reqsinakuranmi chay wasi punku qhawaqwan, chaymi jaykuchillaran paytapas Pedrotapas.
Sacerdotekunaqa Caifaspa wasinpin juñukuranku Jesusta juzganankupaq. Paykunaqa wañuchiytan munaranku. Chaymi llulla testigokunata apamuranku llullakuspa rimanankupaq. Runakunataq Jesusta maqasharanku. Chaytan Pedroqa rikusharan.
Wasi punkuta qhawaq sipasmi Pedrota rikuspa niran: ‘¡Qanpas Jesuswanmi kasharanki!’, nispa. Pedrotaqmi negakuran. Chay qhepamanmi juj sipasñataq Pedrota niran: ‘Kay runaqa Jesuswanmi kasharan’, nispa. Jinan Pedroqa yapamanta negakuran. Chay qhepallamanmi juj runakuna Pedrota rikuspa niranku: ‘Qanqa paypa discipulonmi kashanki’, nispa. Pedrotaq jurasparaq niran: “¡Manapunin chay runataqa reqsinichu!”, nispa. Chayta niqtinmi Jesusqa payman kutirispa qhawaykuran (Mateo 26:57-75; Lucas 22:54-62; Juan 18:15-27).
¿Imaraykun Pedro llullakuran?... Arí, runakunata manchakusqanrayku. ¿Imatan pay ruwanan karan mana manchakuq kananpaq? A ver, kayta yuyarisun: ¿Imatan Jesús ruwaran Getsemaní patapi kashaspa?... Arí, Diosmantan mañakuran, chaymi Dios yanaparan mana manchakuq kananpaq. Jesusmi kinsa kutita Pedrota niran Diosmanta mañakunanpaq. Ichaqa, ¿iman pasaran?...
Arí, Pedroqa puñurapuranmi manataqmi Diosmanta mañakuranchu. Chaymi Jesusta soldadokuna jap’isqankuta rikuspa, Caifaspa wasinpi maqasqankuta rikuspa, wañuchiy munasqankuta yachaspa ima mancharikuran. Ichaqa, ¿ima niranmi Jesús chaykuna manaraq pasashaqtin?... Niranmi: ‘Imaynan runakunaqa noqata cheqnikuwanku, chhaynatan qankunatapas cheqnikusunkichis’, nispa.
¿Imatan qan ruwawaq Pedro jina ima sasachakuypipas tarikuspa? Yaqapaschá escuelapi compañeroykikuna fiestakunamanta rimaspa nisunkiku: “Qanqa manan himno nacionalta takinkichu nitaq navidadta festejankichu”, nispa. Chayta niqtinku, ¿manchakunaykichu “arí” niyta?... Icha, ¿Pedro jinachu llullakuspa ninki “manan” nispa?...
Pedroqa anchatan llakikuran Jesusta negasqanmanta. Chaymi mana allin ruwasqanta reparaspa khuyayta waqaykuran. Ichaqa yapamantan Jesuspa apostolnin kapuran (Lucas 22:32). ¿Imatan noqanchispas ruwananchis mana manchakuq kanapaq?... Pedroqa manan rijch’asharanchu nitaq Diosmanta mañakuranchu. Chhaynaqa, ¿imatan ruwananchis Jesuspa qatikuqnin kanapaq?...
Jehová Diosmantan mañakunanchis. Jesuspas mañakuranmi Diosmanta chaymi yanaparan. ¿Imaynatan yanaparan?... Diosqa angelnintan kachamuran kallpachananpaq (Lucas 22:43). ¿Yanapawasunmanchu noqanchistapas Diospa angelninkuna?... Arí, yanapawasunmi. Biblian nin: ‘Jehová Diospa angelninqa Dios manchakuqkunatan muyuykun salvantaq kanpas’, nispa (Salmo 34:7). Ichaqa, ¿mañakullaqtinchischu Dios yanapawasun? Manan. Chhaynaqa, ¿imatawanmi ruwananchis?... Jesusmi qatikuqninkunata niran rijch’ashaqlla kanankupaq. ¿Imaynatan noqanchispas rijch’ashaqlla kasunman?...
Chaypaqqa juñunakuypi yachachikuykunatan makilla uyarinanchis. Tukuy yuyaywanmi Bibliata leenanchis. Sapa kutillataq Diospa yanapayninta mañakunanchis. Chayta ruwasun chayqa, Diosmi yanapawasun mana manchakuq kanapaq. Chhaynapin piwanpas tupaspaqa mana manchakusunchu Jehová Diosmanta Jesusmantapas willayta.
Kay textokunan yanapawasun runakunata mana manchakunapaq, leesun Proverbios 29:25; Jeremías 26:12-15, 20-24; Juan 12:42, 43.


text:
Anqara pruwinsya
Anqara pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Angaraes) nisqaqa Piruwpi, Wankawillka suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lirqay llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Chunka iskayniyuq distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Carlo Azeglio Ciampi
Carlo Azeglio Ciampi sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin qhapaq raymi killapi 1920 watapi paqarisqa Livorno llaqtapi - † 16 ñiqin tarpuy killapi 2016 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq taripay amachaq, qullqi wasiyuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Taytan: , Maman: .
Warmi: Franca Pilla. Churinkuna:
SuñaykunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlo Azeglio Ciampi.


text:
Omar Sharif
Michel Demitri Chalhoub Omar Sharif sutiyuq runaqa (10 ñiqin ayriway killapi 1932 watapi paqarisqa Iskandariya llaqtapi - 10 ñiqin anta situwa killapi 2015 watapi wañusqa Qahira llaqtapi), huk Ihiptu mama llaqtap aranway pukllaqmi.
Warmi: Faten Hamama
Churinkuna: Tarek Sharif (1957-).
PilikulakunaLlamk'apuy
- Lawrence Arabyamanta
- Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran
- Doctor Zhivago
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Omar Sharif.


text:
Brett Emerton
Brett Michael Emerton sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin hatun puquy killapi 1979 watapi paqarisqa Sydney llaqtapi) huk Awstralya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta hayt'ay (Awstralya)
- Ulimpiku Pukllaykuna 2000
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Alex Tobin
- Mark Schwarzer
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Brett Emerton.


text:
Emomalii Rakhmon
Imomali Sharipovich Rakhmonov (rusiya simi: ИMoMaли́ Шapи́пoBич PaxMóHoB, tayik simi: ЭMoMaлӣ PaҳMoH) Emomalii Rakhmon sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin kantaray killapi 1952 watapi paqarisqa Kulob llaqtapi - ) huk Tayiksuyu mama llaqtapi musikuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Azizmo Asadullayeva
Churinkuna (8): .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Emomalii Rakhmon.


text:
Rimana huñunakuy
Rimana huñunakuy, Kamachitantari icha Parlamintu (kastilla simipi: parlamento) nisqaqa akllanakuspa kamachinakuy (dimukrasya) nisqa mama llaqtapi akllanakuykunapi mama llaqtayuqkunap akllasqan apulliq, kamachiruraq nisqa pulitiku runakunap huñunakuyninmi, kamachikunata ruranapaq, mama llaqtap uma kamayuqninta akllanapaq.
Rimana huñunakuyqa kamachiruraq atiy nisqam, kamachikunata rurayninrayku.
Huk mama llaqtakunapi rimana huñunakuytaqa Kunrisu (kastilla simipi: congreso, inlish simipi: congress) icha Rimana Wasi ninku, ahinataq Piruwpi (Piruw suyup Rimana Wasin), Hukllachasqa Amirikika Suyukunapipas.


text:
Qapachiqa
Qapachiqa (kastilla qillqaypi Capachica) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Titiqaqa quchapi, huk yaqa wat'ataqmi, Punu suyupi, Punu pruwinsyapi, Qapachiqa distritupi, Quwata distritupipas.
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llachun, Yapura, Anqasqucha, Qullpa, Miraflores, Qapanu, Qutus, Siyali, Chillura, Isañura, Isqallani, Tuqturu, Hilata, San Cristóbal, Yanqaqu, Qapachiqa
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qutus yaqa wat'a, Qapachiqa yaqa wat'api
Tikunata wat'a, Qapachiqa taramanta rikusqa (Qutusmanta), Titiqaqa qucha
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tikunata
- Isañata
- Amantani
- Qutus
- Chukuwitu yaqa wat'a
- Titiqaqa wat'a
- Intika
- Uru wat'akuna
- Killa wat'a
- Yampupata yaqa wat'a


text:
Para distritu
Para distritu; (kastilla simipi: distrito de Paras) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kankallu pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi. Uma llaqtanqa Para llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna: Achamarka - Arpachayuq - Chikllarasu (5.167 m) - Sasaylla (+4.600 m) - Saywaq'asa - Suyuqucha - Tampuchayuq (+4.800 m) - Tarukapunta - Wamanripayuq - Wamansa - Waranwallqa - Yawlillayuq
- Quchakuna: Saywaqucha - Yanaqucha
- Mayukuna: Apachita mayu - Ccenay mayu - Pampas mayu - Pampawasi mayu
SimikunaLlamk'apuy
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Qusqu pruwinsya
Qusqu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia del Cusco) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qusqu llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqa suyukuna: Qhichwa, Suni
- Urqukuna:
- Mayukuna: Ayawayku (Ayahuayco) - Chunchullmayu - Chuqichaka (Choquechaca) (-> Tullumayu) - Quillque - Saphi - Sipaspukyu (Sipaspujio) - Wankaru (Huancaro) - Watanay (Huatanay) - Willkamayu
- Quchakuna:
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq distritunmi kan.
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna:
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qusqu pruwinsya.
- Saywitu: Qusqu suyu


text:
Tampu Mach'ay
Tampu Mach'ay nisqaqa (QSHKS qillqaypi: Tanpumach'ay), Piruwpi, Qusqu suyupi, Willka Qhichwapi, Qusqu llaqtamanta isqun km karum kaq mawk'a wasichasqam, Inkakunap huk yaku yupaychana wasinsi karqan. Inka qhapaqkunaqa chaypis armakurqan. Chayraykum Inka armakuna (Baños del Inca) ninkupas. Puka Pukara nisqamantaqa 1 - 2 km karum.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tampu Mach'ay.
- Tampu Mach'aymanta
- Tampu Mach'aymanta (inlish simipi)


text:
Francisco de Laprida
Francisco Narciso de Laprida sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin kantaray killapi 1785 watapi paqarisqa San Huwan llaqtapi - † 22 ñiqin tarpuy killapi 1829 watapi wañusqa Mendoza llaqtapi) huk arhintinu taripay amacha wan pulitikupas runam karqan.
pulitikapi warkukuq suyup qispikuyninmi, warkusqa kaymanta paskayninmi atiq, warkuchiq mamallaqtamanta. Chay hina paskasqa mamallaqtaqa kacharisqa mamallaqta nisqam.
Kulunyaraq, warkukuq kachkaqraq mamallaqtaqa qispichina awqanakuypim kacharikun, icha warkuchiq mama llaqtataqmi warkuchisqan suyuta kacharin.


text:
Layqa
Layqa nisqaqa (aymara simimanta rima) mana rikunalla atiykunawan imakunatapas ruraq runam, warmipas qharipas.
Ñawpa pacha, Tawantinsuyu pachapiqa chay layqakunaqa Tawantinsuyu iñiymanta yachaqkunas, umukunas karqan, dyus kaykunawan - Pachamamawan, wak'akunawan, urqup apunkunawan rimanakuspa. Kunankamapas Antikunapi huk ayllu llaqtakunapi hampiq nisqa paqu yachaqkunam, watuqkunapas chay hinatam apukunawan rimanakuspa ruraykunku.
Kastilla Kamachiy pachapi kathuliku misyunaryukuna Awya Yala runakunata kristiyanuchaspa chay umukunata, paqu yachaqkunata mana allin ruraqkuna, dañuq, bruja (layqa warmi), brujo (layqa qhari) nispa suticharqan. Aswan ñawpa pacha Iwrupapipas hinallataqsi karqan, ñawpa kilta, germanu, islaw umukunawan. Chaywantaq ñawpa pacha kasqa allin yachaq nisqa runakuna manañas allinchu, ichataq saqra runakuna nisqas karqan. Layqa qulluy nisqapi achka bruja, brujo nisqa runakunatas - aswantaq warmikunatas - yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan.
Kunan pacha Iwrupapi achka willakuykunapi chay bruja, brujo nisqa runa kaqkuna manañam millaychu, aswantaq allinmi. Ahinataq inlis Joanne K. Rowlingpa qillqasqan kawsay rikch'api Harry Potter sutiyuq allin layqa saqra kaq Voldemort sutiyuq layqawanmi maqanakun.