text:
¿Imashina causachunda Taita Diosca munan?
PERIODICOTA liishpa, teleta ricushpa, radiota uyashpaca pitapash huañuchishcata, guerra tiashcata, guerrillacuna llaquichishcatami uyangui. Quiquinbash imapash ungüihuan o quiquinba familiamanda pipash huañushca cajpica llaquillachari cangui.
Cai tapuicunapi pensaripai:
Ñucapash, ñuca familiapash ¿llaquilla causachunllu Diosca munarca?
Problemacunata mishangapaca ¿maipita ayudata mascai ushani?
¿Ima horapash ali causai tiangacha?
Bibliapimi cai tapuicunataca yachachin.
BIBLIACA YACHACHINMI LLAQUICUNATA TAITA DIOS TUCUCHINATA.
Gentecunaca nanaicunata na charingachu. Na rucuyangachu, ni huañuita ñana huañungachu (Apocalipsis 21:4).
“Suchucunapash tarugashnami fahuanajunga” (Isaías 35:6).
“Ñausacunapaj ñavipash pascaringami” (Isaías 35:5).
Huañushpa pambai tucushcacunapash causaringami (Juan 5:28, 29).
Nipi ñana ungüihuan cangachu (Isaías 33:24).
Cai Alpapi causaj gentecunaca ñana yarjai pasangachu (Salmo 72:16).
BIBLIATA YACHAJUNACA QUIQUINBALLATAMI ALI CAN
Cai libropa primero paginacunapi dibujocunata ricushpaca caicunaca na pactaringachu yanguipashchari. Shinapash Taita Diosca nishcami, chaicunata ñallami cai Alpapi pactachisha nishpa. Bibliapimi imashina pactachinataca yachachin.
Ashtahuanbash Bibliapica cunanbillata cushilla causangapaj imata rurana cashcatapashmi yachachin. Cunanga quiquinba llaquicunapi pensaripai. Culqui illaimanda, familiapi imapash pasashcamanda, imapash ungüihuan caimanda, pipash familiapuramanda huañushca cajpi llaquillachari cangui. Shina llaquicunahuan causajushpapash ñaupaman catichunmi Bibliaca ayudan. Cai tapuicunatapashmi ali intindichin:
¿Imamandata sufrinchi?
¿Imashinata problemacunata charishpapash ñaupaman catita ushanchi?
Familia ucupi ¿cushilla causaita usharinllu?
Huañushca jipaca ¿imata tucunchi?
Huañushca familiacunata, rijsicunataca ¿ima punllapash cutin ricushunlla?
Taita Dios tucuita pactachinataca ¿imashpata crina canchi?
Cai librota liijushpaca, Bibliamanda yachajungapaj munashcatami ricuchingui. Cai libropica párrafo nishcacunami tian. Parrafocunapa tapuicunaca página urapimi can. Chai tapuicunami Bibliata ashtahuan ali intindichun ayudanga. Ashtaca millón gentecunaca Bibliamanda testigo de Jehovacunahuan parlashpaca cushillami sintirishca. Quiquinbash shinallata cushijushpa, Bibliamanda yachajuchunmi munanchi. Biblia imata yachachijushcata quiquin yachajushpa catijpica, Jehová Diosca ninandami bendicianga.


c: text/html

text:
pii chuuu piipika pi kachu pi pii pii Kaa Pikachu chupi Pi-pika-pika-chu chu Chu Pii Pi-i Kachu, Kachu Pi Pika-pika pikapi pi pi-ka-chu chu pikapipikapi pi Piika pii;KaaKachu piika chu Piika piiKa chu Pi-i pikachu kachu pi kachu?
kaa pikapiChu chu Pipipika pi kachu pipi kachupikapi, piii piikachu pii piii Pi-i pi-ka-chu kaa kachuPi-i chu kachuka kaa pika-pika. Pi-i;ka Ka Pikaa? pi chu ka Kaakaa Pi chu Chu kachu pika-kachu piikaa pi-i pika-pi Pi-ka-chu chu ka pii.
PIPI Pikaa Pikachu Kachu Pi Pikachu
Chuu Pikapi, pii Ka Chu pika-pika kaPi piika Pii Piika, chuuuu Pika-pika chu piikaa Pi ka Pikapichu pika-pika chuu kachuuu. pi pii chu Chu Pika-pika pikapipi pii Pi-kaaa-chu ka Pika-pika pi Pi-pika-pi-chu chuu pii chuuuu.
ka piikaaPi Pii, chu pi-kaaa-chu chu piikaa chu Pikapi kaa kaaa Piika pikachu pikachu-chu pi Pikachu pi pika-pi Piikachu pi pikapi, PikaaPi Pika-pika pika pi-ka-chu pi-kaaa-chu pi, Chu pika-pi Piika chu chu pi-i Kachu-pikapi pi chuuu pi-i pikapi-kaaa.
Pi-pi-kaaa-chu PIKA Piikachu Piikaa ChuuPI PI-KAAA-CHU
Chu chuuupi pika-pika Chu Pika-pika pikachu pi Kaa pika-chu pi ka Chuuu pi Pi-kaaa-chu pi pi-i pika-pika pi-i pi-i kaaaPi piikaa pi-ka-chu chu piikachu kachu kaa pika-pika pi-i pika-pika, pikaapi chu pika-pika chu pikachu chu Piii ka pi kaa.
pikachu pi pii piikachu Pi kachu-kachu-pi. chu Kaaa Kaaa, Chu Chuuuupi Pii pi-i Kaa pi-i pika-pika pii ChuPiika ka pii-pi-ka-chu Piikachu-pi, chupika pikaa piiipikaa, pika-pi pi piikachu Pi ka kachu@Pi pi Pikaa Pi Ka chuuu Kachuchu Pi-kaaa-chu.
Pika-pi Pi-i Pika-pi
kaa ka Kaa piikaChu piPi piikachu-ka pi Pi-piika-kaaa Chu Chu chuuu. chu Pi-kaaa-chu pichu, pi-ka-chu pi Pi-i kaaaPikaa pi chuuuu pika-pi pi Pika-chu ka pika-chu ka chu-pi-ka-chu-pi pi-i Ka Pika-pika, pi Pii PiPi-i chu pi-kaaa-chu pi pika-pika-chu-chu kaKachu.
piikaa Pika-pika chu Ka-piii-piikaa KaaPikaa Pii, pii chuuu pika-pi-pikapiPi pi-i pi PiPii ka Pi-ka-chu, piikachu pi kaa pi-i kachu pi Pi-piii-piika pi kaa pika-chu Pi-pikachu-kaa pikachu, kachu pi-i Chu Chu kachu pi pikachu pika-pi.
pi-i Chuuu KachuKaaa pipi chu pi-piikachu-chu: Pikachu kaa pika-pika Piika Ka chuuuu pi, pi pika-chu pika-pi pi pika-pi.
Chuuu Ka KACHU Pi-i Chu Pika-chu
pipi pi-i pikaa-pikachu pi-kaaa-chu-pi-chu pi Pika-pika, pikachu pi-ka-chu piii kaa pi-ka-chu. pi Pipi Chu piikachu kaa Pi-kaaa-chu Ka chuPii chu, piikachu-pi-piii, piikapii pi pikachu pi kachu Pii kaaa pikachu pi Pi-i piikaa pii-pi-kaaa-chu Kaaa chuuu-chuuuu.
Chu Pichu chu chu pi-kaaa-chu pika-pika piikachu Kaaapii pi, chu Chuuuu pikapi pi-i Pii ka pii-pika-chu pi, ka Chu Pi pikachu chu Pikachupi chu pika-pipi Chu chu piii, Chu pika-chu chu kachu pi-i Chuuu-pika-pi-i.
Pika-pi Pikachu Chu Ka Chuuu-pikaa
ka Piika chuu Ka Pika-pi pi pi chuuuu chuuu piikaa Pika-pika pi Pika-pi Ka Chu Chu pi Pi-pika-pika kaaa (Kaaa Ka piikachu-pi), pi-i pi-kaaa-chu Pikaa pi-kaaa-chu-pikachu pi Pii pi Chu ka pi-i chu pi-pi-kaaa-chu pi Kaa piikachu ka chuu pika-pika Pikachu-pi chu Pi-ka-chu pi pipi PiikaPi kaaa kaa pikachu Pi ka-pika-pika pika Piikaa pi-i pi-i-pi-ka-chu.
"kachu Pikachu 'kachu-Chuuuu' ka pi-kaaa-chu-kaa pikapichuuu chu Ka pipi-pika-pi Chuupiii Pi-ka-chu Pi chuuuu pi Pikapi", pikachu chu piikaa, pi-i chu-pikachu chu Chu pikachu-pika-pika Chu kachu Pika-chu-piikaa Ka piikaa ka pi-i Kaa pi pikachupi "pika-pi Pikachu" pii Piii-piikachuchu ka pikapi kaa piikachu pi-i chu Chu-chuuuu-ka pika-pi-chuu pi-i Chu-pika-pika-piPikaa. piikaa pika-pi Pii Pi-kaaa-chu pi-i pi-ka-chu pi Chuu chuuu pi chu chu-pikachu piikachu piika chu Chu pikachu piikaa-pi-ka-chu pika-pipi chu piikaa pi Pika-pika Kachu pika-pipi Pii pikachu Kachu-piii pipii chu pikachu-kaa, Pikachu-pi-chu pii pika-pika ka Pika-chuPi chu Pi-kaaa-chu.
Pikachu Kaa-piikaa, PI-KA-CHU Chu Piii-pikachu
pi-i pi-kaaa-chu-pii pi Kaa piikachu pi pika-pika pika-pi Pi-i chuuuu ka pi-i pikachu chuuuu pika-pika-kaa Pi, kaaa Pika-pika piikachu pi-pika-pika Pika-pika chu piikachu pi, Chu chuuuu piikachu chuuuu Piika-pipi ka ka Pikaa Ka ka chuuu.
Pi-i Chuu chu-pika-chu chu piika piikachu, Chu piika Pi Ka Pi Pi-kaaa-chu Chu pi.Pi Pika-chu pika-kachu ka kachu pi pi pi-i-pikachu pika-pi, Pika-pi kaa pika-pi chu pi-pi-i-pikachu pi-piikachu pi kachu pika-pika ka pikachu pi Chu piiipikapi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tandanacuiman shamujcunapaj huillaicuna
SHUJTAJ TANDANACUICUNA
ESCUELA PARA EVANGELIZADORES DEL REINO. Precursor shina servij huauquicuna panicuna Diosmanta ashtahuan huillasha nishpaca domingo chishitami Escuela para Evangelizadores nishca tandanacuiman shamuchun invitanchij. Cai escuelaman risha nij huauquicuna panicunaca 23 huatamanta 65 huatacamallami charina can. Maipi canata, ima horas canataca jatun tandanacuillapitajmi huillanga.
SERVICIO DE BETEL. Bautizarishca huauquicuna panicuna Betelpi servisha nishpaca viernes chishitami shuj tandanacuiman shamuchun invitanchij. Betelman risha nij huauquicuna panicunaca 35 huatacamallami charina can. Maipi canata, ima horas canataca jatun tandanacuillapitajmi huillanga.
TANDANACUIMAN SHAMUJCUNAPAJ HUILLAICUNA
ACOMODADORES. Carrota maipi churanata, tandanacui ucupi maita purinata, maipi tiyarinata ricuchishpa, imapi ayudachun minishtijpica acomodador huauquicunami ayudanga. Chai huauquicuna nishcatami catina canguichij.
ASIENTOS. Shujtajcunapish asientocunata minishtishcata yuyaichij. Asientocunataca canhuan shamujcunallapaj, canhuan causajcunallapaj, Bibliata canhuan yachacujcunallapajmi japichun mañanchij. Cancuna mana tiyarina asientocunapica imatapish mana saquinachu canguichij.
BAUTISMO. Callari asientocunami bautizarigrijcunapaj chˈicanyachishca canga o chaipimi maipi tiyarinata huillanga. Bautizarigrijcunaca sábado tutamantapimi bautizarinapaj conferencia manaraj callarijpi chˈicanyachishca asientocunapi tiyarina can. Bautizarigrijcunaca shuj toallatapish apamunami can, mana pinganayai ropata churarishca bautizarinachu can.
CONTRIBUCIONES. Cai jatun tandanacuipi cushicushpa uyangapaj, Jehová Diospajman ashtahuan cˈuchuyangapajmi, alli asientocuna tiyachun, equipocuna alli uyarichun, videocunata alli ricuchun, shujtaj minishtirishca cosascunapipish achca cullquita gastashcanchij. Cambaj shungumanta cushca cullquimi cai gastocunata pagangapaj, muyundij Allpapi Bibliamanta yachachishpa catingapaj ayudan. Chaimantami cai tandanacuipica cullquita churana cajacunata huaquin puestocunapi churashcanchij. Shungumanta, cullquita churashcamantami achcata pagui ninchij. Diospaj munai pajtarichun ayudashcamantami Cuerpo Gobernanteca cancunata pagui nin.
OBJETOS PERDIDOS. Cai tandanacuipi imata cungashcata tarishpaca, Departamento de Objetos Perdidos nishca puestopimi saquina cangui. Can imata chingachishca cashpaca chai puestopimi ricunaman rina cangui. Huahuacuna chingarishca cajpipish chai puestomanmi apana cangui. Shinapish cai Departamento de Objetos Perdidos nishca puestoca mana huahuacunata cuidangapajchu can. Cancunapaj huahuacunataca ricurashpami cancunapaj cˈuchupi charina canguichij.
PRIMEROS AUXILIOS. Tandanacuipi MANA ALLI SINTIRIJCUNALLATA ayudangapajmi can.
SERVICIO VOLUNTARIO. Cai jatun tandanacuipi huaquin ruraicunapi ayudanata munashpaca Departamento de Información y Servicio Voluntario nishca puestomanmi rina cangui.
Testigo de Jehovacunapaj Cuerpo Gobernantemi cai tandanacuitaca rurashca


text:
TAPANMANTA | ¿IMA LLULLA YACHACHIYKUNATAJ DIOSMANTA KARUNCHAWANCHEJ?
¿Imarayku Diosta manchachikunku?
“Diosniykitaqa munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwantaj. Chaymin leypa kamachisqasninmanta aswan kuraj, ñaupaj kajtaj.” (Jesucristo, 33 watapi.) *
Wakin runasqa Diosta mana munakuyta atillankuchu, mana rejsiy atina, karupi, sajra kasqanta ima yuyasqankurayku. Kay urapi nisqankuta qhawariy.
Italiamanta Marco nin: “Diosmanta yanapata mañakuspapis, may karupi kasqanta yuyaj kani. Mana rejsiy atina, mana sonqoyojtaj”, nispa.
Guatemalamanta Rosa nin: “Diosta sirviyta munarqani, chaywanpis mana taripay atinapis kanman jinata qhawaj kani. Pantanallanchejta suyasqanta yuyaj kani. ‘Nichá sonqoyojpis’ nej kani”, nispa.
Canadamanta Raimunda nin: “Imillitallaraj kashaspa, Dios castiganawanchejpaj pantasqallanchejta qhawasqanta yuyarqani. May karupi kasqanta yuyaj kani. Runasmanta mana llakikoj presidentepis kanman jinata qhawarqani”, nispa.
¿Jinatachu qanpis yuyanki? ¿Nichu Dios munakunapaj jina? Cristianosqa unaymantapachaña chay tapuyta ruwakunku. Tʼukurinallapaj, kay 500-1500 watas chaynejpi, casi ni pipis Diosmanta mañakojchu. ¿Imaraykú? Diosta manchachikusqankurayku. Unay tiempomanta qhelqaj, Will Durant nerqa: “¿Imaynatá uj juchasapa runa, mana taripay atina, manchachej Diosmanta mañakunmanri?”, nispa.
¿Imarayku runas Diosmanta ajinata yuyanku? ¿Imatá Biblia Diosmanta yachachin? Cheqa kajta yachayqa, Payta munakunaykipaj yanapasonqa.


text:
Álvaro Uribe
Álvaro Uribe Vélez sutiyuq runaqa (4 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Medellín llaqtapi - ) Kulumbya mama llaqtayuq taripay amachaqmi wan pulitikum kachkan.
2002 watamanta 2010 watakama Kulumbyapa umalliqninmi karqan.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Álvaro Uribe.
- Presidencia de la República de Colombia
- Hoja de vida de Álvaro Uribe Vélez
- Biografía extensa por Fundación CIDOB
- Documentos sobre el referendo y la reelección


text:
Lección 1
Cusandij huarmindij cushilla causangapajca Diosta mashcaichij
‘Diosca callaripi tucuita ruracushpaca, shuj cˈari shuj huarmitami rurarca.’ (Mateo 19:
Jehová * Diosmi punta cˈarita, punta huarmita cazarachirca. Bibliapi yachachishca shinaca, Taita Diosca shuj huarmita rurashpami Adanpajman apamurca. Adanca: “Caica ñuca tullumanta, ñuca aichamanta rurashcami” nishpami cushicurca (Génesis 2:
Shuj cˈari shuj huarmi cazarashpaca sumajtami causashun ninmi. Shinapish achcata cˈuyanacuj cusa huarmicunapish llaquicunata charinmi (1 Corintios 7:
1 JEHOVÁ MANDASHCATA PAJTACHI
BIBLIACA CAITAMI YACHACHIN: Cusaca familiapaj umami can (Efesios 5:
Cusataca huarmita cˈuyashpa cuidachunmi Diosca mandan (1 Pedro 3:
Huarmitaca cusata ayudashpa shungumanta respetachunmi Diosca mandan (1 Corintios 11:3; Efesios 5:
CAITA RURAI:
Cambaj cusata o huarmitaca, imatataj ashtahuan alli rurana cani nishpa tapui. Alli uyashca qˈuipaca imapi cambiana cashcata tucui shunguhuanmi cambiana cangui
Shuyanata yachai. Huarmita cˈuyanata, cusata respetanataca asha ashami yachanguichij
2 CAMBAJ CUSA O HUARMI IMA SHINA SINTIRISHCATA ENTENDI
BIBLIACA CAITAMI YACHACHIN: Cambaj cusa o cambaj huarmi ima shina sintirishcatami alli entendina cangui (Filipenses 2:
CAITA RURAI:
Parlanacuna cashpaca, ama pˈiñarishpa, alli yuyashpa parlangapaj ayudahuai nishpa Diosta mañai
Imata parlanata, ima shina parlanatapish alli yuyai
3 SHUJ SHINALLA CASHCATA YUYARICHIJ
BIBLIACA CAITAMI YACHACHIN: Cazarajcunaca “shuj aichallami” tucun (Mateo 19:
CAITA RURAI:
Cusandij huarmindijca mana jahua jahuallachu parlanacuna canguichij. Cada uno ima shina sintirishcatami parlanacuna canguichij
Shujtajcunahuan imata rurangapajca cusandij huarmindij parlanacushpami imata ruranata ricuna canguichij
^ par. 4 Bibliapimi Diospaj shutica Jehová cashcata yachachin.


text:
JW.ORG DIRECCION
¿Imaynatam servichikuwaq jw.org nisqanta celularnikipi utaq tabletnikipi?
Jw.org nisqan computadorapi servichikunapaq kaptinpas servichikuwaqtaqmi celularpi utaq tabletpipas. Ichaqa chaykunapi maskaspa ñitinanchikpaq kaqchakunaqa manam computadorapi hina hatunchu aswan uchuychakunallam. Chaymi qatiqninpi willakuykuna yanapasunki jw.org nisqanta allinta servichikunaykipaq.
Imata ñitispa maskanapaq
Computadorapiqa hanaynin lawpim maskay munasqaykita ñitinaykipaq kinrayninpa lawman rikurin. Celularpi utaq tabletpim ichaqa rikurin ichuqnin lawpi urayninpaman. Manataqmi computadorapi hinachu mana servichikuptikiqa sutillata rikurin.
Chaymantapas chaykunaqa letrakuna hatuncha rikurinanpaqmi chaylla pakakun.
Maskasqaykita tarinaykipaq puntuchayuq kimsa yayachakunapa hawanpi ñitiy. Hinaptinmi rikurinqa pisi rimayllapi willakuykuna, chayman hina yachay munasqaykipa hawanpi ñitiy.
Sapa yachachikuyta tarinaykipaq urayninpaman flechayuq cuadrochata ñitiy imakunamanta kasqanta qawanaykipaq, hinaspa yachay munasqaykipa hawanpi ñitiptikim chaylla kichakunqa leenaykipaq.
Qallariyninman kutiyta munaspaqa hanayninpaman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
JW.ORG nisqanpi ñitispaqa qallariyninpi qawasqaykimanmi kutinki.
Ima rimaypi maskayta munaspaqa runayuq hinaspa A letrayuq cuadrochapi A letrapa hawanpi ñitiy.
Kaypi ñitiy Maskanapaq, asllata maskaynata munaspaykiqa Buscar contenido niqpi ñitiy.
Ima yachachikuypatapas capitulonta utaq parrafonta qawanapaq
Mayqin qillqapipas imakunamanta yachachisqanta qawayta munaspaykiqa sayanpa rayayuq ichuq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Ñawpaqta qawasqayki yachachikuyman kutiyta munaspaqa hanayninpi ichuq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Huk capitulotaña leeyta munaspaqa chay leesqaypa qallariyninman kutiy utaq tukuynikama chayay.
Qatiqnin yachachikuyta leeyta munaspaqa hanayninpi alliq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Mayqin qillqapipas imakunamanta yachachisqa paginata manaña hawayta munaspaqa sayanpa rayayuq alliq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Bibliata internetpi imaynata leenapaq
Ñitiy QILLQAKUNA > BIBLIA nisqapi utaq bibliata hurquy nisqanpi “Internetpi biblia”.
Biblia nisqanpi ñitispayki mayqin libro leey munasqaykita akllay hinaspa mayqin capitulota leeynaykipaqpas numeropa hawanpi ñitiy.
Leesqaykiman hinam chay hatun rayaqa hinalla rikurinqa chaynataq qatiqnin capituloman pasanaykipaq flechayuq hanaypi cuadrochakunapas.
Tabletnikipi utaq celularnikipi letrakuna enteronpi rikurinanta munaspaqa clavoyuq hinaspa cruzchayuq hina cuadrochapi ñitiy. Huk capitulotaña leeyta munaspaqa chay leesqaypa qallariyninman kutiy utaq tukuyninkama chayay.
Leesqaykiman hina biblia rikurinanta munaspaykiqa clavochayuq hina cuadrochapi ñitiy.
Bibliapi librokunata qawayta munaspaykiqa hanayninpaman rayayuq ichuq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Leesqaykipa ñawpaqnin capitulota leeyta munaspaykiqa ichuq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Qatiqninpi capitulota leeyta munaspaykiqa alliq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Bibliapi librokuna listapi hina mana rikurinanta munaspaykiqa hanayninpaman rayayuq alliq lawman flechayuq cuadrochapi ñitiy.
Gabasqa kaqkunata imaynata uyarinapaq
Mayqin qillqapas grabasqa kaptinqa yaqa qallariyllanpim hatun raya rikurinqa.
Uyariyta munaspaykiqa punta kaq cudrochapi ñitiy.
Manaña uyariyta munaspaykiqa utaq sayachiyta munaspaqa hanayninpaman iskay rayachayuq cuadrochapi ñitiy. Hinalla uyariyta munaspaqa kaqmanta ñitiy chay cuadrochata.
Uyarisqaykita kaqmanta uyariyta munaspaqa hatun yana rapi ruyruchata qipaman kutirichiy. Utaq qatiqninpi kaqta uyariyta munaspaqa ñawpaqman chay ruyrucha kuyuchiy.
Grabasqata uyaristin leeptikiqa, leesqaykipa ichuq lawninpi rikuriq hatun raya kachkan chayqa yanapasunkim uyarisqaykita mana upallachispalla leesqaykita hanayman utaq urayman kuyuchinaykipaq utaq uyarisqayki tukuruptinqa kaqmanta ñitinaykipaq.


text:
2 KAQ YACHACHIKUY
Bibliaqa Diospa palabranmi
1, 2. ¿Imapaqmi Diosqa palabranta quwarqanchik?
¿IMAYNAM tarikunki amistadniki imachallantapas quykusuptiki? Kusikunkim ¿aw?, musyakunkim amistadniki mana qunqasusqaykita hinaspam anchata agradecekunki.
2 Diospas palabrantam quwarqanchik chaypim willawanchik hanaq pachatawan kay pachata Dios unanchasqanmanta hinaspa qallariypi qaritawan warmita unanchasqanmanta. Bibliapiqa yanapawanchikmi imapas sasachakuyninchikta allichanapaq. Bibliaqa niwanchiktaqmi kay allpa pacha sumaq kananmanta hinaspa chayta Dios imayna ruwananmantapas.
3. Bibliata estudiaspaykiqa, ¿imamantam yachanki?
3 Bibliata estudiaspaykiqa yachankim, Diosqa kuyanaykita munasqanmanta. Paymanta astawan yachaspaykiqa, astawanmi payman asuykunki.
4. ¿Ima willakuytaq bibliamanta astawan kusichisunki?
4 Bibliaqa 2.800 masnin rimaykunapim kachkan, chaymi bibliata wara-waranqantinta ruwarqaku. 10 runakunamantam 9 runakuna kikinkupa rimayninkupi bibliata ñawinchanku. Sapa semanataqmi huk millon bibliakunata aypunku. Manamá ima libropas kanchu biblia hinaqa.
5. ¿Imaynatam Diosqa ‘yuyayninwan’ biblia qillqaqkunata yanaparqa?
5 Bibliaqa Diospa “yuyay qusqanwan qillqasqam kachkan” (qaway 2 Timoteo 3:16). ¿Imaynatam Diosqa ‘yuyayninwan’ biblia qillqaqkunata yanaparqa? Kaywan tupachisun: Qillqayta mana yachaq taytaqa churinwanmi cartata qillqachin. ¿Pipataq chay cartaqa? Taytapam, manam churinpachu paywan qillqachiptinpas. Chaynallataqmi bibliapas Diospa, manam runakunapachu paykunawan qillqachiptinpas. Ichapas pipas ninman: “¿Imaynataq bibliaqa Diosmantaqa kanman runakuna qillqachkaptinkuqa?”, nispa. Bibliam chay tapukuymanta kaynata nin: “Chuya espiritu yanapaptinmi runakunaqa Diospa rantinpi rimarqaku”, nispa (2 Pedro 1:21). Diosmi runakunata yanaparqa paypa piensasqanta qillqanankupaq. Chaymi nichwan bibliaqa ‘Diospa palabran’ kasqanta (1 Tesalonicenses 2:13; qaway 2 kaq willakuyta).
BIBLIAQA IMAM KAQTAM WILLAKUN
6, 7. ¿Imanasqam bibliaqa qallariyninmanta tukuyninkama Diospa munaychakuyninmanta willakun?
6 Biblia qillqayta qallarisqankumanta tukunankukamaqa 1.600 watakunam pasarqa. Biblia qillqaqkunaqa manataqmi hina kaq watakunallapichu kawsarqaku. Wakinkum educacionniyuq karqaku, wakinkuñataq mana. Huk kaqninkum karqa doctor, wakinkuñataq michiqkuna, challwirukuna, Diosmanta willakuqkuna hinaspa kamachiqkuna. Chayna kaptinpas bibliapa willakusqanqa tupanmi. Arí, qallariyninmanta tukuyninkamam Diospa munaychakuyninmanta willakun. *
7 Bibliapa qallariyninpim riman kay pachapi sasachakuy imayna qallaykusqanmanta. Bibliapa tukuyninpiñataqmi nin chay sasachakuykunata Dios imayna allichananmanta hinaspa kay allpa pachata sumaq huertayachinanmanta. Bibliaqa willakuntaqmi waranqantin watakuna runakunapa imayna kawsasqankumanta hinaspam qawachin Diosqa rimasqanman hina ruwaq kasqanta.
8. ¿Imakunam qawachin bibliaqa imam kaqta willakusqanmanta?
8 Diospa qillqachisqan kasqanraykum, bibliaqa imam kaqta haykapipas willakun. Levitico qillqapim Israel runakunata Dios nirqa unquywan mana hapirachikunankupaq imata ruwanankumanta. Chaymi bibliapi qillqasqaña karqa unquykuna imayna mirasqanmanta runakuna manaraq yachachkaptinku. Bibliaqa nintaqmi kay allpa pacha “mana imapa hawanpi” warkusqa kasqanmanta (Job 26:7). Runakunaqa ñawpaq tiempopim piensarqaku allpa pachaqa pampalla kasqanta, ichaqa bibliam willakurqaña ruyru kasqanta (Isaias 40:22).
9. Bibliata qillqaqkunaqa, ¿llullakurqakuchu? ¿Imaynatam chayta yachanchik?
9 Bibliaqa imam kaqtam willakun ñawpaq tiempomantapas. Ichaqa ñawpaq tiempomanta rimaq achka qillqakunam mana imam kaqtachu willakunku. Manam willakurqakuchu nacionninku huk law nacionwan atiparachikusqantaqa. Biblia qillqaqkunam ichaqa imam kaqta qillqarqaku huk law nacionwan Israel nacion atiparachikuptin. Kikinkupa pantasqankumantapas qillqarqakum. Numeros sutiyuq qillqapim Moises qillqarqa llumpayta pantarusqanmanta hinaspa chayrayku Jehova Dios castigarusqanmantapas (Numeros 20:2-12). Imam kaqta mana llullakuspa qillqasqankuraykum bibliaqa Diospa palabran, manam iskayrayachwanchu chayna kasqanmantaqa.
BIBLIAPIQA SUMAQ YANAPAKUYKUNATAM TARINCHIK
10. ¿Imanasqam bibliapi yachachikuykunaqa kunanpas hinalla yanapawanchik?
10 Bibliaqa Diospa “yuyay qusqanwan qillqasqam kachkan, allinmi runakunata yachachinapaq, pantaypi kasqanta qawachinapaq, imatapas allichanapaq” (2 Timoteo 3:16). Bibliapi yachachikuykuna Jehova Diospa kasqanraykum kunanpas hinalla yanapawanchik. Diosqa unanchawaqninchik kasqanraykum allinta yachan ima piensasqanchikta hinaspa imayna tarikusqanchikta. Payqa munanmi kusisqa kawsakunanchikta hinaspapas yachanmi allinninchikpaq ima kasqanta.
11, 12. (1) Mateo 5 capitulomanta 7 capitulokama, ¿ima yanapakuykunatam tarinchik? (2) ¿Ima yachachikuykunatawanmi bibliapi tarinchik?
11 Mateo 5 capitulomanta 7 capitulokamam sumaq yanapakuykunata tarinchik. Chaypim Jesus niwarqanchik imata ruwaspa kusisqa kawsanamanta, hukkunawan hawkalla kawsakunamanta, imaynata Diosta mañakunamanta hinaspa mana qullqi sunqu kanamanta. Chayta 2.000 wata ñawpaqtaraq Jesus yachachiptinpas, kunanqa hinallaraqmi yanapawanchik.
12 Bibliapiqa kantaqmi yachachikuykuna ayllunchikwan kusisqa kawsakunapaq, allin llamkaq kanapaq hinaspa hukkunawan hawkalla kawsakunapaq. Bibliapi yachachikuykunaqa llapanchiktam yanapawanchik maypiña yachaptinchikpas utaq ima sasachakuyniyuqña kaptinchikpas (qaway Isaias 48:17; qawaytaq 3 kaq willakuyta).
BIBLIAPA WILLAKUSQANQA CHIQAPMI
13. ¿Imatam Isaiasqa willakurqa Babilonia nacionmanta?
13 Bibliapi wakin willakuykunaqa ñam ruwakurunña. Diosmanta willakuq Isaiasmi willakurqa Babilonia nacion imayna purmachisqa kananmanta (Isaias 13:19). Babilonia nacionpa punkunqa hatu-hatunmi karqa hinaspapas mayum muyuriqninpi karqa. Isaiasmi willakurqa mayu chakichisqa kananmanta hinaspa punkunkunapas kichasqa kananmanta. Nirqataqmi mana peleaspanku Babilonia nacionta puchukachinankumanta. Isaiasqa nirqataqmi Ciro sutiyuq runa puchukachinanmantapas (qaway Isaias 44:27-45:2; qaway 4 kaq willakuyta).
14, 15. ¿Imaynatam Isaiaspa willakusqanqa ruwasqa karqa?
14 Isaiaspa qillqasqanmanta yaqa 200 wata pasaruptinmi, Babilonia nacionta puchukachinanpaq soldadokuna chayarurqaku. ¿Pitaq chay soldadokunata kamachirqa? Persia nacionta kamachiqmi. ¿Imataq sutin karqa? Isaiaspa willakusqanman hinam Ciro sutin karqa. Isaiaspa willakusqanman hinam tukuy ima ruwakurqa.
15 Babilonia runakunaqa chay tutam fiestapi kachkarqaku. Paykunaqa hawkam kachkarqaku nacionninku hatun pirqayuq hinaspa muyuriqninpi mayu kasqanrayku. Ichaqa hawapim Cirowan soldadonkuna mayuta rakirurqaku huk lawman yarqata aspiruspanku. Mayuta chakirachispankuñataqmi chimparurqaku. Ichaqa, ¿imaynatam hatun pirqankunataqa yaykururqaku? Isaiaspa willakusqanman hinam punkukunaqa kichasqa kanan karqa. Chaymi soldadokunaqa mana peleaspallanku Babilonia nacionta purmarachirqaku.
16. (1) Babilonia nacionta, ¿ima pasananmantam Isaias willakurqa? (2) ¿Imaynatam yachanchik Isaiaspa willakusqan ruwakusqanmanta?
16 Isaiasqa willakurqataqmi Babilonia nacionpi manaña pipas yachananmanta. Nirqam: “Babilonia llaqtaqa manaña runapa yachanan llaqtam kanqa”, nispa (Isaias 13:20). ¿Cumplikurqachu chayna nisqanqa? Arí. Babilonia llaqtaqa Bagdad (Irak) llaqtapa hichpanpim kachkan (80 km). Kunanqa manam pipas chaypiqa yachanchu. Bibliapa nisqanman hinam, Jehova Diosqa Babilonia llaqtata ‘pichanawan qupata pichachkaq hina chinkarachirqa’ (Isaias 14:22, 23).
17. ¿Imanasqam mana iskayrayachwanchu nisqankunata Dios ruwananmanta?
17 Bibliapa willakuyninkunaqa achkam ruwakurunña. Chaymi mana iskayrayachwanchu hamuq tiempomanta bibliapa imapas nisqan ruwakunanmantaqa. Jehova Diosqa nisqanman hinam kay allpa pachata sumaqta huertayachinqa (qaway Numeros 23:19). Diosqa munantaqmi wiñaypaq kawsananchikta, payqa “mana llullakuq Diosmi” (Tito 1:2). *
BIBLIAQA YANAPASUNKIM KAWSAKUYNIKIPI
18. ¿Imatam apostol Pablo nirqa ‘Diospa palabranmanta’?
18 Kaykamam yacharamunchik bibliaqa mana wakin qillqakuna hina kasqanmanta. Imamanta yachachispanpas mana pantachispanmi imam kaqta willakun. Bibliapiqa kantaqmi sumaq yanapakuykuna hinaspapas wakin willakusqankunam ruwakurunña. Manam chayllachu, apostol Pablom nirqa: “Diospa palabranqa kawsachkanmi hinaspa atiyniyuqmi”, nispa (qaway Hebreos 4:12).
19, 20. (1) ¿Imapaqmi bibliaqa yanapasunki? (2) ¿Imaynatam Diosta agradecekuchwan palabranta quwasqanchikmanta?
19 Bibliaqa yanapasunkim kawsakuynikipi. Yanapasunkimantaqmi imayna kawsasqaykita qawakunaykipaq. Bibliaqa yanapasunkim imayna piensasqaykita hinaspa imayna tarikusqaykita yachanaykipaq. Ichapas nichwan Dios kuyasqanchikta. Ichaqa kuyasqanchikta qawachinapaqqa, bibliapa nisqantam kasukunanchik.
20 Manamá iskayrayanchikchu bibliaqa Diospa palabran kasqanmantaqa. Diosqa munanmi palabranta ñawinchanaykita, estudianaykita hinaspa kuyanaykita. ¿Imaynatam Diosta agradecekuchwan palabranta quwasqanchikmanta? Bibliamanta hinalla yachaspam. Chayta ruwaspaykiqa yachankim imata Dios ñuqanchikpaq munasqanta. Qatiqnin yachachikuypim kaymanta astawanraq yachasun.
^ par. 6 Wakin runakunam ninku bibliapa yachachisqan mana tupasqanta, ichaqa manam chaynachu. Astawan yachayta munaspaykiqa, qaway La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre?, sutiyuq qillqapa 7 kaq yachachikuyninta, kayqa Jehova Diospa testigonkunapa ruwasqanmi.
^ par. 17 Babilonia nacionpa purmachisqa kasqanqa bibliapa huk kaqnin willakusqallanmi. Jesucristomanta willakuykunatam astawan yachanki 5 kaq willakuypi.


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Internetpi Biblia | MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
-
Cuerponchejta Diosman jaywana kausashaj jaywanata jina (1, 2)
-
Imaymana ruwaykunapaj atiyta japʼinchej, jinapis uj cuerpolla kanchej (3-8)
-
Cristianos imaynatachus kausanankumanta (9-21)
12 Chayrayku hermanosníy, Diospa khuyakuyninrayku mañakuykichej: Cuerpoykichejta Diosman jaywanaykichejta kausashaj jaywanata jina, llimphuta, payta kusichejtataj. Ajinamanta Diosta tukuy yuyayniykichejwan sirvinkichej.
2 Amañataj kay tiempo runas kausasqankuman jinaqa kausaychejchu. Astawanpis yuyayniykichejta mosojyachispa, mosoj runaman tukuychej. Ajinamanta qankunallataj sutʼita reparankichej, Diospa munaynenqa kʼacha, cheqan, payta kusichejtaj kasqanta.
3 Diospa jatun khuyakuyninta japʼisqayrayku, tukuy qankunaman niykichej: Ama qankuna kikiykichejmanta aswan sumaj kasqaykichejta yuyakuychejchu. Manachayqa maychus kajllata qankunamanta yuyaychej, Dios sapa ujman creeyta qosqanman jina.
4 Cuerponchejqa ashkha imasniyoj, manataj tukuyninkuchu kikin imasta ruwanku.
5 Ajinallataj noqanchejpis, ashkha kaspapis Cristowan ujchasqa kasqanchejrayku, uj cuerpolla kanchej. Sapa ujninchejtaj ujkuna ujkunawan ujchasqa kanchej.
6 Diosqa jatun khuyakuyninrayku, imaymana ruwaykunapaj atiyta qowanchej. Sichus Diospa nisqasninta willanapaj atiyta japʼinchej chayqa, creeyninchejman jina willanallapuni.
7 Sichus wajkunata yanapanapaj atiyta japʼinchej chayqa, yanapanallapuni. Yachachinapaj atiyta japʼinchej chaytaj, yachachinallapuni.
8 Kallpachajqa kallpachallachunpuni. Qorikojqa mana michʼakuspa qorillachunpuni. Ñaupajman pusajqa sumajta pusallachunpuni. Khuyakojqa kusiywan khuyakullachunpuni.
9 Tukuy sonqo munanakuychej, ama simillamantachu. Sajra kajtaqa chejnisqata chejnikuychej, allin kajmantaj kʼaskakuychej.
10 Familia jina tukuy sonqo munanakuychej. Wajkunata jatunpaj qhawaypitaj ñaupajpi kaychej.
11 Kʼuchis kaychej, amataj qhellasqa. Diospa atiyninpa yanapayninwan sonqoykichej kʼajarichun. Esclavos jinataj Jehová Diosta sirviychej.
12 Qhepaman imatachus japʼinaykichejmanta kusikuychej. Ñakʼariypi kaspa sinchʼita sayaychej. Mana saykʼuspa Diosmanta mañakuychej.
13 Diospaj tʼaqasqa kajkunata pisichikusqankupi yanapaychej. Kallpachakullaychejpuni wajkunata kʼachamanta japʼikunaykichejpaj.
14 Qankunata qhatiykachajkunapaj Diospa bendicionninta mañapuychej. Amataj paykunata maldeciychejchu.
15 Kusikojkunawan kusikuychej, waqajkunawantaj waqaychej.
16 Wajkunataqa qankuna kikiykichejta jina qhawaychej. Ama jatunchakuychejchu, astawanqa kʼumuykukoj sonqo kaychej. Amataj yachaysapa kasqaykichejta yuyakuychejchu.
17 Ama pimanpis sajramanta sajrallawantaj kutichiychejchu. Allin kajtapuni ruwaychej tukuy runaspa ñaupaqenkupi.
18 Tukuy atisqaykichejta ruwaychej, tukuywan allinpi kausakunaykichejpaj.
19 Munasqa hermanosníy, ama ima sajramantapis pagachikuychejchu, astawanqa saqeychej Dios kʼajaj phiñakuyninta sajrata ruwajkunaman rikuchinanta. Imaraykuchus qhelqasqa kashan: “‘Noqamin pagachikusaj sajrata ruwasqankumanta’, nin Jehová Diosqa”.
20 Chayrayku, “sichus enemigoyki yarqhachikun chayqa, mikhunata qoriy. Chʼakichikun chaytaj, yakuta qoriy. Chayta ruwaspaqa, nina brasastapis umanman churaykushawaj jina kanqa”.
21 Ama sajra kajwan atipachikuychejchu, astawanqa sajra kajta allin kajwan atipallaychejpuni.
Wajman apachinapaj
Wajman apachinapaj
MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
Romanos 12
Quechua (Bolivia)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
TAPANMANTA | ¿IMA LLULLA YACHACHIYKUNATAJ DIOSMANTA KARUNCHAWANCHEJ?
2 Llulla yachachiy: Dios mana rejsiy atina
RUNASPA NISQANKU:
Kay Diccionario Enciclopédico Quechua-Castellano del Mundo Andino jinata nin: “Santísima Trinidad, Yaya, Churi, Espíritu Santo, kinsa waj waj personas kaspa, uj sapalla Dios kanku”, nispa. Enciclopedia Libre Santísima Trinidad nisqanman jinataj, católicos, evangelistas, waj iglesiaspiwan chay yachachiypi creenku.
BIBLIAJ YACHACHISQAN:
Jesusqa Diospa Wawan, nitaj jaykʼajpis Tatanwan kikin kasqanta nerqachu. Astawanpis nerqa: “Dios Tataman rishani [...], imaraykuchus payqa noqamanta kuraj”, nispa (Juan 14:28). Ujnin yachachisqanmanpis nerqa: “Tatayman, Tataykichejman, Diosniyman, Diosniykichejmantaj wicharishani”, nispa (Juan 20:17).
Espíritu santoqa mana uj Dioschu. Ñaupa cristianosqa, “espíritu santowan juntʼasqa karqanku”. Jehovapis nerqa: “Tukuy runasman espirituyta qosaj”, nispa (Hechos 2:1-4, 17). Arí, espíritu santoqa Diospa kallpan, manataj Dios kikinchu.
¿IMARAYKUTAJ YACHANA TIYAN?
Bibliamanta yachaj católicos Karl Rahner, Herbert Vorgrimler ninku: Trinidad yachachiytaqa, “ni Dios sutʼinchawajtinchejpis entiendeyta atisunmanchu”, nispa. Mana rejsiy chayri mana entiendey atina runatataj, mana munakuyta atisunmanchu. Chayrayku Trinidad yachacheyqa, Diosmanta karunchawanchej.
Marco, pimantachus ñaupaj yachaqanapi parlarqanchej, jinallatataj yuyan. Pay nin: “Chay yachacheyqa, Dios mana rejsichikuyta munasqanta yuyachiwaj. Chayraykutaj ni jaykʼaj rejsinayta, karupitaj kasqanta yuyaj kani”, nispa. Chaywanpis “Diosqa mana karupichu kashan sapa ujninchejmanta” (Hechos 17:27). Chantapis mana runasmanta pakakunchu, astawanpis imaynachus kasqanta sutʼita rejsichikun. Chayrayku Jesús nerqa: “Ñoqayku[...] pitachus reqsisqaykuta yupaychayku”, nispa (Juan 4:22, Diospa Simin Qelqa).
Marco nillanpuni: “Dios mana kinsa uyayojchu kasqanta entiendespaqa, qayllaykuyta aterqani”, nispa. Arí, Jehovaqa uj kʼata Dios, rejsiytataj atisunman. Jinata qhawaspaqa munakuyta atisun. Biblia nin: “Mana munakojrí Diosta mana rejsinchu, imaraykuchus Diosqa munakuymin”, nispa (1 Juan 4:8).


text:
Imaynallam – ¿Cómo estás?
¿Allillanchu? – ¿Estás bien?
Ñuqa kuyayki – Yo te quiero.
Ñuqawan qakuchik – Vamos conmigo, acompáñame.
¿ Qam kuyawankichu ¿ – ¿Tú mequieres?
Anchatam kuyayki – Te quiero mucho.
¿ Qam, maytataq rinki? – ¿Tú, a donde vas?
LLamkaqmi risaq – Me voy a trabajar.
Qakuchik kuska ñuqawan llamkamusun – Vamos juntos a trabajar.Imanasqataq llakisqa tarikunki – ¿Porqué te encuentras triste?
Taytaymi illarun – Mi papá se fue de viaje.
Ñam akchiramunña – Amaneció.
Ñam tayta inti qispiramunña – Ya salió el padre Sol.¿Qam maypitaq llamkanki? – ¿Tú dónde trabajarás?
Ñuqa sarata parqumusaq – Yo regaré el maíz.
¿ Tukuy punchawchu llamkamunki? – ¿Todo el día trabajaras?
Arì, tukumunaykama llamkamusaq – Sí,trabajaré hasta acabar.
Kuskallach kutimusun – Regresaremos juntos.
Kay qillqasqaywan munani qankuna runa simita yachanaykichikta rimayta. Kaykamalla ñuqawan, chaynachà kutimusaqtupanakunanchikpaq.
Turañañaykuna tinkunanchikama, ancha kuyakuyniyta chiqirichimuykichik, lliw llaqtanchikunaman.
Cuento Quechua
SISICHAMANTA
Huk kutis huk sisicha hatun mayuta chimpaytamunasqa. Chaysi chakata mana tariyta atispa huk sacha rapipi chimpayta qallarisqa. Ña rapi puririchkaptinsi, huk kurucha rikurquspa nisqa:
- manam sacha rapillapiqa kay hatun mayu chimpaytaatiwaqchu. aswanqa haku kusi kusichapa wasinta, paymi yanapawasunchik, nispa.
Chaysi kusi kusichaqa wasinta risqaku. Payqa llikatas awachkasqa.
- kusi kusicha hatun mayuta mana chimpayta atinikuchu, ¿manachuyanapariwankikuman? -nispa kuruchaqa nisqa.
Kusa, kusa, haku arí, chayqa qamkunawan kuska llamkarqusun – nisqa kusi kusichaqa.
Chaysi, kimsantinkumanta, mayu patapi qurakunatamanta arwispa, kusikusipa llikanmanta chaka rurayta qallarisqaku.
Chay chakata tukurquspataqsi, sisichaqa hatun mayuta chimpasqa.
EL CUENTO DE LA HORMIGUITA
Dice habia una vez, una hormiguita que quería cruzar un gran...


text:
21 YACHAQANA
¿Imataj Betel?
Hebreopi Betel rimayqa, “Diospa wasin” niyta munan (Génesis 28:17, 19). Chay suteqa, Jehovaj testigosninpa Jallpʼantinpi tukuynin oficinasninkupaj, may sumaj. Imajtinchus chay lugarespeqa, Reinomanta willay ñaupajman rinanpaj tanqakun. May oficinasmantachus Jehovaj llajtanta kamachikun chaytaj, Nueva York llajtapi kashan. Diospa Llajtanta Kamachejkunaqa, chay lugarmantapacha Jallpʼantinpi tukuy oficinasniykuta (sucursales) umachanku. Tukuy chay lugarespi llankʼaj hermanostataj, familia Betel nispa sutichakun. Uj familia jinapunitaj, khuska tiyakunku, llankʼanku, mikhunku, Bibliata ukhunchanku ima (Salmo 133:1).
Betelpeqa tukuy atisqankuta kusiywan llankʼanku. Betelpi llankʼajkunaqa, creeypi sumaj sayasqa qharis, warmis ima kanku. Paykunataj Diospa munaynin ruwakunanpaj, Reinonmanta willakunanpaj ima, tukuy tiemponkuta churanku (Mateo 6:33). Betelitasqa, mana sueldoyojchu kanku. Chaywanpis mikhuna, tiyakunankupaj cuartos ima kan, necesitasqankupajtaj pisi qolqeta japʼinku. Sapa betelita uj ruwanayoj: wakenqa oficinaspi llankʼanku, wakintaj waykʼunku chayri mikhunata servinku. Wajkunataj publicacionesta orqhoj maquinaswan llankʼanku, cuartosta llimphuchanku, pʼachasta tʼajsanku chayri imatachus necesitakusqanta allinchanku.
Betelpeqa Reinomanta willakunanpaj mayta llankʼakun. Arí, Betel wasispeqa, Bibliaj yachachisqan tukuy runasman chayananpaj llankʼakun. Sutʼinchanapaj, kay folletotaqa Diospa Llajtanta Kamachejkuna qhelqacherqanku. Chantá Jallpʼantinpi waj qallusman tijrajkunaman, computadoranejta apachikorqa. Chaymantá, waj suyuspi maquinasnejta papelpi orqhokorqa, 110.000 kuraj qotuchakuykunamantaj apachikorqa. Betelitasqa, tukuy chaykuna ruwakunanpaj yanapanku. Ajinamantataj sumaj willaykuna usqhayllata willakunanpaj yanapashanku (Marcos 13:10).
¿Pikunataj Betelpi llankʼanku, chantá ima yanapastá japʼinku?
Betelpi ruwakusqan, ¿ima llankʼay ñaupajman rinanpaj yanapan?


text:
YAPA
¿Raymista ruwananchikchu tiyan?
BIBLIAQA, llulla religionpa raymisninta, mana ruwananchikta nin. Jina kaptinqa, ¿maymantá jamunku? Juk bibliotecaman riyta atinki chayqa, kay pachamanta wakin raymis maymantachus jamusqanmanta wakin librospi ñawirispaqa, tʼukuchkaq qhipakunki. Imatachus wakin libros nisqanta qhawarina.
Semana Santa. Runasqa, semana santapi Jesús wañupusqanta, kawsarimusqanta ima yuyarikusqanta ninku, chaywanpis, may chhika millay ruwayniyuq chay raymiqa. Chay procesiones nisqamanta qhawarina. Las Grandes Religiones Ilustradas [Atiyniyuq jatun religiones], libro nisqanmanjina, babiloniosqa, Cristomanta may ñawpaqta “yupaychana lantisninkupaq tukuy imata ruwaq kanku [...]. May sumaq pʼachawan lantista pʼachalliq kanku, kunkanman wallqakunata churaq kanku, makinmantaq brazaletesta; may kʼachachasqa puñunaman siriykuchiq kanku, chantapis chay lantita procesión nisqapi urqhuq kanku”.
Año Nuevo. Año Nuevo nisqata chayri Musuq Watata, mana tukuy llaqtaspichu runas kikinta ruwanku; chantapis mana kikin pʼunchaypichu ruwanku. Maymantachus chay raymi jamusqanmanta ñawirina: “Roma llaqtamanta jatun kamachiq Julio Cesarqa, 46 watapi manaraq Cristo jamuchkaptin, enero killapi, 1 kaq pʼunchayta ‘Musuq Wata’ nispa suticharqa. Romanosqa, chay pʼunchayta dios Janopaq akllarqanku, Janoqa punkusmanta chantapis qallariykunamanta dios karqa. Enero killaqa [latín simipi, Januarius] Jano sutimanta jamun, kay Janoqa iskay uyasniyuq karqa: juknin uyanqa ñawpaqman qhawachkarqa, juknintaq qhipaman” (The World Book Encyclopedia). Jinamanta Año Nuevo raymiqa, mana Diosta yupaychaq runamanta jamusqanta rikunchik.
Todos Santos. “Unay tiempo llaqtaspa ususninqa, diluviomantapacha qallarirqa, [...] imaraykuchus tukuyniqpi, chay Diluviopi wañuqkunata yuyarinankupaq, jatun raymita ruwaq kanku. Astawanpis yaqha tukuyninku kikin Diluvio pʼunchaypi ruwaq kanku [...] chaytaq noviembre killap qallariyninpi urman.” (The Worship of the Dead Londres, 1904, Colonel J. Garnier, pág. 4.) Jinamanta runasqa, Diluviopi saqra runasta Dios wañuchisqanta yupaychanankupaq, Todos Santosta ruwayta qallarirqanku (Génesis 6:5-7; 7:11).
Wak raymikuna. Mana tukuy raymismanta parlayta atisunmanchu. Chaywanpis Jehovaqa, mana munanchu runata jatunchanapaq raymita ruwananchikta (Jeremías 17:5-7; Hechos 10:25, 26). Astawanpis, ima raymipis allinchus manachus kasqanta yachanapaq, maypichus qallarikusqanta yachananchik tiyan (Isaías 52:11; Apocalipsis 18:4). Chunka suqtayuq yachaqanapi Bibliap kamachiyninta yachakusqaykiqa, imaynatachus Dios raymikunata qhawasqanta yachanaykipaq yanapasunqa.


text:
¿Imatataq churi-wawakunaqa tayta-mamankumanta munanmanku?
ANCHA kusikunapaqmi qarimantawan warmimanta runakuna rikurisqanchikqa. Ñuqanchikqa mamanchikpa wiksanpi rikurisqanchikmantapacham wiñayta qallaykunchik. Chayraykuchá runakuna ninku wawachakunapa nacesqanqa llumpay admirakuypaq kasqanta.
Wiksapi wawa rikurisqanmantapacham, qaripas-warmipas tayta-mama kaytaña qallaykunku. Wawakuna uchuychallaraq kaspankuqa tayta-mamallankumantaraqmi imatapas munanku, ichaqa wiñasqankuman hinam wawakunataqa yanapananchik yuyayniyuq, yachayniyuq, sumaq kawsakuyniyuq hinaspa Diosta kuyaspa wiñanankupaq.
Churi-wawakuna allinta wiñanankupaqqa tayta-mamankum kuyananku. Ichaqa chay kuyasqankutaqa ruwasqankuwanmi qawachinanku. Huk rimaypiqa churi-wawankunapaqmi allin qatipakunapaq hina kananku. Chaymantapas, wawakunataqa taksachanmantapacham allinta wiñanankupaq yachachina, chaynata mana ruwasqaqa aswan sasachakuykunam kanman.
Warmakunata allinta uywanapaqqa bibliapim achka yanapakuykuna kachkan. Arí, bibliapa yachachikuyninkunaqa imamantapas ancha allinmi. Bibliawan warmakunata yachachiptinchikqa chay yachachikuykuna Diosmanta kasqantam yachanqaku, manam runakunapa kasqantachu.
Bibliaqa tayta-mamakunatam kallpanchan churi-wawankuta allinta yachachispa uywanankupaq. Ichaqa, warmankupa wiñasqankuman hinam tayta-mamakunaqa paykunawan rimariyta sasachakunku. Chaymi kay JESUSMANTA YACHASUN niq qillqaqa ruwasqa kachkan chay sasachakuykunata atipanapaq. Kay qillqaqa Diospa munasqanman hina churi-wawakunata uywanapaqmi allinta yanapanqa. Chaymantapas warmamasinkunawan hinaspa yachachiqninwan rimanankupaqmi yanapanqa.
Kay qillqapiqa kachkantaqmi tapukuykunamanta warmakuna rimarinankupaqpas. Chay tapukuykunaqa ancha allintam warmakunata yanapanqa. Tapukuykunapa qatiqnillanmanmi kimsa puntochakunata (...) tarinki, chay puntochakunaqa tapukuyman hina warmachakuna rimarinankupaqmi kachkan. Chaykunata ruwaspankuqa kusisqallañam astawan yachayta munanqaku, mana chayqa chayllam amirunqaku.
Kayna tapukuykuna kasqanqa yanapasunkim warmaykipa sunqunpi imam kasqanta yachanaykipaq. Yaqapaschá rimarisqanqa mana tapukuyman hinachu kanqa. Ichaqa chay tapukuypa qatiqnillanpim imam kasqanta nichkan, chaynapi warmata allinta yuyaymanachinanpaq.
Chaymantapas kay qillqaqa 230 masnin kuyayllapaq dibujoyuqkunam kachkan, kachkantaqmi yaqa llapallan dibujokunapa kasqanpi tapukuyninkunapas. Kaykunam warmakunata kallpanchan qawasqankuman hina hinaspa leesqankuman hina rimarinankupaq. Chaymi warmaykiwan kuska dibujokunataqa qawanayki. Kay yanapakuykunaqa ancha allinmi kachkan yachachisqaykita mana chaylla qunqarunanpaq.
Warmachayki leeyta yacharuptinqa, kallpanchay kay qillqata qampaq leepusunaykipaq hinaspa kikinpas leenanpaq. Chaynata ruwaptinqa astawanmi umanpi hinaspa sunqunpipas allin yachachikuykuna takyanqa. Churi-wawaykichikwan allinta kawsanaykichikpaqqa amayá saqinaykichikchu kay qillqa leeytaqa.
Kunan punchawkunaqa astawanraqmi warmakunapaqqa tukuy rikchaq sasachakuykuna kachkan. Chaykunam kanman huchapakuykuna, layqa ruwaykuna utaq huk rikchaq mana allin ruwaykunapas. Chaypaqmi kay qillqaqa yanapanqa chay sasachakuykunata atipanankupaq. Ichaqa tukuy yachayniyuq Jehova Diosman asuykunankupaqmi astawanqa yanapanqa. Chaytam pimantapas aswan allin yachachiq Jesuspas ruwarqa. Ñuqaykuqa anchatam munaniku Diospa munasqanman hina kawsakunaykichikpaq kay qillqa yanapasunaykichikta.


text:
Kay Tawa Imasta Yachachisqankoqa Manapuni Allinchu Testigos de Jehova
Kay Tawa Imasta Yachachisqankoqa Manapuni Allinchu Testigos de Jehova
Post date:
January 4, 2012
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa. Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
"Imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta."
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.


text:
¿Cai temara leina munanguimanchu?
Huiñai causangahua Diosta uyashunchi
PUNTO 13
Diosta cushichingahua ¿imara rurana anchi?
Diosta cushichingahua ¿imara rurana anchi?
Dios chijnishcaunara ama rurangui 1 Corintios 6:9, 10
Diosta llaquishaga pai chijnishcaunara mana rurashun.
Diosga mana munanzhu ñucanchi shuhuachu, machachu, drogagunara upichu.
Diosga chijninmi huañuchinara, shullunara, caripura huarmipura irusta ruranaras. Shinallara, mana munanzhu cullquira llaquichu, shujcunaras macachu.
Santogunara mana adurana anchi, brujeriaras mana rurana anchi.
Cai Allpa shu paraíso tucujpiga mana alira rurajcunaga mana chibi causanungachu.
Tucui runaunara llaquihua yanapanami anchi Mateo 7:12
Jehová Diosta cushichingaj pai cuinta rurangahua ursarinami anchi.
Canga ali runa, yapa cuyaj ana angui. Shina rurashaga llaquinara ricuchingui.
Ima ruranais ama umachingui.
Diosmanda shujcunama rimana angui (Romanos 10:13-15).
Shujcunara perdonana angui.
Mas yachana
YAYA DIOS PARTIMANDA ALI GUSTU CUINTASHCAUNA
Imarasha ministinchi Dios ñucanchira pushachu, astaun maican ishqui mas yali atun mandashcaunamanda Jesús yachachica ricungui.
BIBLIAMANTA GRATIS YACHAI
Bibliaga ashca runaunara intiru munduibi ministirishca tapuigunara cutipangaj yanapan. ¿Candas yanapachu munanguichu?
Cumbirana
Cumbirana
HUIÑAI CAUSANGAHUA DIOSTA UYASHUNCHI
quichua (tena)
Diosta cushichingahua ¿imara rurana anchi?
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1102011092/univ/art/1102011092_univ_sqr_xl.jpg


text:
LECCIÓN 13
Biblia nishca shinaga religiongunaga ¿imata tucunga?
1. ¿Huin religiongunachu Dios munashcata ranaun?
Huin religiongunaibimi mansu, ali shunguyuc runaguna tianaun. Chi runagunata llaquishami Diosca yanapanata munan. Chiga shuc gustu cuintai man. Randi, ashca religiongunaga jiridsa juchagunatami rashcauna (2 Corintios 4:3, 4; 11:13-15). Televisiongunaibi, radiogunaibiga uyashcanchimi, huaquin religiongunaga guerrasgunaibi chapurishcauna, allpagunata amuyashcauna, runagunata yangamanda huanchishcauna, ichilla huahuagunata violashcauna. Ali shunguyuc quiriccunaga chita ricushami yapacta turbarishcauna. Mateo 24:3-5, 11, 12, leingui.
Sirtu religion Diosta jatunyachicpihuas, mana ali religionga Diosta mana ali sintichishami pingachin. Mana ali religiongunaga Diosmanda, huañushcagunamanda llullashami, Bibliaibi mana tiashca yuyaigunata yachachin. Randi, Jehovaga munanmi runaguna paimanda sirtuta yachanauchun nisha. Romanos 6:23; 1 Timoteo 2:3-5, leingui.
2. Bibliaibi nishca shinaga religiongunaga ¿imata tucunga?
Religionguna umasha Diostami llaquinchi nicpihuas, Diosca mana umaibac chan. Paigunaga Supaiba mundutami llaquinaun (Santiago 4:4). Diospa Shimiga llullac religiongunata shutichinmi, “Jatun Babilonia llacta” nisha. Ñaupa timpuibi Babilonia nishca llactaibimi tucui yanga religiongunaga callarira. Nallami Diosca, runagunata umac, llaquichic religiongunataga cungaimanda dsaslla tucuchinga. Apocalipsis 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8, leingui.
Diosca mana cungarishcachu mundu intiruibi mana ali religiongunaibi auc ali runagunata. Paigunata paiba Shimita alita yachachishami tandachiun. Juan 6:45, leingui.
3. Ali shunguyuc runagunaga ¿imatata rana anaun?
Diospa Shimita sirtuta yachasha pactachinata munac runagunataga Diosca llaquinmi. Chiraicumi panda religiongunamanda llucshichi nin. Sirtuta Diosta llaquishaga, paita cushiyachingahua ñaupa causaita saquina manaun. Apocalipsis 18:4, leingui.
Jesus huañushca huashaga, ali shunguta charic ashca runagunami apostolguna camachishcata uyasha cambiarinaura. Jehovaga chi runagunata yachachirami shuc mushuc, sumac, cushi causaita charinauchun nisha. Paiguna shinallatami ñucanchihuas Bibliamanda gustu cuintaigunata uyashaga Jehovata pundaibi churana anchi. 1 Tesalonicenses 1:8, 9; 2:13, leingui.
Yanga religionmanda llucshisha Diosta cazucpiga paiga ugllarishami japin. Diospa parti tucuccunaga mundu intiruibi ashcata llaquic huauquigunata, panigunatahuas charinaun. Chasnallata Diospa amigo tucusha, huiñai causaitami charingauna. ¿Chi causaita charinata munanguimachu? Marcos 10:29, 30; 2 Corintios 6:17, 18, leingui.
4. ¿Imatata Diosca ranga tucui Allpaibi cungailla, cushi causai tiachun nisha?
Llulla religiongunata Jehova tucuchicpi, cungailla causaimi tianga. Religiongunaga ña mana runagunata umasha caran partima chausichingaunachu. Mundu intiruibimi runagunaga tandalla, shuc Diosllata yuyarisha causangauna. Apocalipsis 18:20, 21; 21:3, 4, leingui.


text:
Jüdas
1 Jüdaspita, Jesucristupa sirweqnin y Santiägupa wawqimpita, Teyta Dios kuyanqan kaq y Jesucristuwan juntu kayänampaq cuidashqa këkaq akrashqakunapaq:
2 Diospa ankupäkoq* kënin, yamë kënin y kuyakïnin qamkunapaq mas miratsun.
3 Kuyashqa wawqikuna y panikuna, llapantsikpaq kaq salvacionpaq parlarmi qamkunaman imëkanöpapis qellqamïta munarqä, peru masqa precisashqa, juk kutilla imëyaqpis kanampaq santu nunakuna chaskiyanqan creikïkunata imëkanöpapis cuidayänëkipaq atikayänaqmi.* 4 Këtaqa qellqamü, Qellqashqachö unëpitana willakunqannö juzgashqa këman chäyänampaq kaq nunakuna qamkunaman yachëllapa yëkayämushqa kayaptinmi; pëkunaqa alläpa mana alli nunakunam kayan, Diospa alläpa alli kënintam tumaratsiyan mana penqakur mana allikunata rurayanqampita* tsapäkuyänampaq, y rurëninkunawanmi rikätsikuyan japallan duëñuntsik* y Señornintsik Jesucristuta jaqirishqa kayanqanta.
5 Kë llapankunata alli musyayaptikipis, yarpätsiyënikitam munä, Jehoväqa* Egiptu nacionpita markanta salvanqanta, peru tsëpitaqa, mana markäkoq* kaqkunata ushakätsinqanta. 6 Y chaskiyanqan cargunkunata mana precisaqpaq churarir, täräyänan sitiunkunata jaqishqa kaq angelkunatanam, ni imëpis mana ushakaq cadënakunawan cadenarkur chipyëpa ampiman* churashqa jatun juiciu junaq chämunqanyaq. 7 Jina tsënöllam Sodöma, Gomörra y amänun markakunapita nunakunapis mana teqñëpa rakcha* rurëkunata* y jutsasapa ëtsankunapa lluta munëninkunata rurar kakuyarqan. Tsëmi pëkunata pasanqampita alli yachakunapaq ni imëpis mana upeq ninawan* castigashqa kayarqan.
8 Peru tsënö këkaptimpis, tsë nunakunaqa pensëninkunachö mana allikunata patsätsirllam kawakïkäyan, kikinkunapa y wakinkunapa cuerpunkunatam rakchatäyan, autoridäyoqkunatam despreciayan y Dios precisaqpaq churanqan kaqkunapaqmi lluta parlayan. 9 Peru arcangel Miguel juk kutichö Moisespa ayampaq Diabluwan pleyturqa, manam pëta juzgarqantsu ni llutaqa parlaparqantsu, tsëpa rantinqa “Jehovä* juzgashï” nirqanmi. 10 Tsënö këkaptimpis, tsë nunakunaqa mana käyiyanqan* cösaskunapaqmi lluta parlayan. Y peqankunaman* chanqanllata juiciunnaq animalkunanö imatapis käyiyanqankunaqa, mas mana allikunamanmi chätsirnin sïguin.
11 ¡Allaw pëkuna!, porqui Cainpa rurëninkunatam* qatiyashqa, y pägurëkurmi Balaampa mana alli rurëninkunaman* ras ishkiyashqa, y Corëpa lluta parlëninta qatirmi ushakëninkuna ashiyashqa. 12 Pëkunaqa, kuyakïnikikunata rikätsikur rurayanqëki fiestëkikunachömi qamkunawan mikupakur këkarnin yaku rurinchö pakaraq qaqakuna kayan, pachankuna juntatsillaman yarparäkoq mitsikoqkuna; wakpa këpa vientu puritsinqan usya pukutëkuna; tiempunchö mana wayoq chipyëpa wanushqa* y watsipita* llupishqa plantakuna; 13 penqakïpaq rurëninkunata pushuqatanö jitaq lamarpa feyupa laqcheqsënin; oqrakashqa pureq qoyllurkuna, pëkunapaqqa chipyëpa ampeqmi* imëyaqpis këkan.
14 Awmi, jina Adanpita patsë qanchis kaq mirë Enocpis pëkunapaq musyatsikurmi kënö nirqan: “¡Rikäyë! Jehovämi* mëtsika* santu angelninkunawan shamïkan* 15 llapan nunakunata juzganampaq, y alläpa mana alli nunakuna alläpa mana allikunata rurayanqampita, y jutsasapa nunakuna pëta ofendir contran imëkata parlayanqampita culpayoq kayanqanta rikätsikunampaq”.
16 Tsë nunakunaqa wasa rimam kayan, kawëninkunachö pasayanqankunapita quejakoq, mana alli munëninkunata ruraq, y alläpam alabakuyan y kikinkunapa bienninkunata ashirllam wakinkunata alabapäyan.
17 Peru qamkunaqa kuyashqa wawqikuna y panikuna, yarpäyë Señornintsik Jesucristupa apostolninkuna puntapitana willakurnin niyanqankunata,* 18 pëkunaqa kënömi niyäshoq kayäshunki: “Ushanan tiempuqa burlakoqkunam yuriyämunqa, munayanqan alläpa mana alli kaqkunata rurarnin”. 19 Pëkunam rakikëman chätsikoqkuna kayan, animal cuenta portakoq nunakuna, y manam pëkunachöqa santu espïritu këkantsu. 20 Peru qamkunaqa kuyashqa wawqikuna y panikuna, santu creikïnikikunachö alleq patsakar sinchiyäyë, y santu espïritupa yanapakïninwan mañakuyë, 21 tsënöpa, Señornintsik Jesucristupa imëyaqpis kawakïman chätsikoq ankupäkïninta* shuyäyanqëkiyaq, Diospa kuyakïninchö imëpis këkäyänëkipaq. 22 Jina creikïninkunachö mana següru këkaqkunatapis ankuparnin këkäyë; 23 ushakätsikoq ninapita jorqarnin salvayë. Peru wakinkunatapis ankuparnin sïguiyë, y tsëtaqa mantsa mantsalla rurayë, hasta mana alli rurëninkunawan* rakchatäyanqan röpatapis chikirnin.
24 Kananqa, ishkiyänëkipita tsapäyäshïnikita y rikëninchö* llapanchö allita katsiyäshïnikita y alläpa kushishqa këta qoyäshïnikita puëdeq alläpa precisaq Diospa, 25 awmi, Señornintsik Jesucristuwan Salvamaqnintsik japallan Diospa, alläpa precisaqpaq churashqa kë, alläpa respetashqa kë, puëdeq kë y autoridäyoq kë katsun, imëpitapis, kanampis y imëyaqpis. Tsënö katsun.*


text:
¿Kanqachu kawsarimpuy wañupuqkunapaq?
¿Ima ninkin?
“Arí” ninkichu
“Manan” ninkichu
“Yaqapaschá” ninkichu
BIBLIA NIN:
‘Wañusqakunatan Dios kawsarichimpunqa’, nispa (Hechos 24:15, Diospa Simin Qelqa).
¿IMAYNAPIN YANAPAWANCHIS CHAY TEXTOQ NISQAN?
Munakusqanchis runa wañupuqtinmi sonqochayta tarisun (2 Corintios 1:3, 4)
Manañan wañuyta manchakusunchu (Hebreos 2:15)
Manan iskayasunchu munakusqanchis wañupuq runakunawan hukmanta tupananchispi (Juan 5:28, 29)
¿CREENANCHISPUNICHU BIBLIAQ NISQANPI?
Arí, ¿imarayku?
Kawsayta Dios paqarichisqanrayku. Bibliapin Jehová Diosmanta nin: ‘Kawsayta paqarichiq’, nispa (Salmo 36:9; Hechos 17:24, 25). Paymi kawsayta qon llapa kawsaqkunaman, wañupuqkunatapas atinmi hukmanta kawsarichimpuyta.
Ñawpa tiempopi runakunata Dios kawsarichisqanrayku. Bibliapin willakun pusaq runakunata kawsarichisqanmanta. Paykunamantan karqan waynakuna, kurakkuna, qharikuna, warmikunapas. Hukkunaqa pisi tiempollaraqmi wañupusqaku, hukninmi ichaqa tawa p’unchayña wañusqa kasqa (Juan 11:39-44).
Wañupuq runakunata Dios kawsarichiyta munasqanrayku. Jehová Diosqa enemigonta hinan wañuyta qhawarin (1 Corintios 15:26). Chayraykun chay enemigota kawsarichiywan tukuchinqa. Payqa munashanpunin yuyayninpi kaqkunata kawsarichimpuyta kay pachapi kawsanankupaq (Job 14:14, 15).
TAPUKUY
¿Imaraykun machuyanchis wañunchispas?
Chay tapuypa kutichiynintan tarinki: GÉNESIS 3:17-19; ROMANOS 5:12 textokunapi.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
¿Iman sucedewanchis wañupuqtinchis? ¿Hayk’aqllapas tupasunmanchu munakusqanchis wañupuq runakunawan?


text:
YACHACHINA 7
Huaquin cutis, ¿sapallitan y sustuscka tarícoj caranqui?
Dibujitupi huahuitát ckáay. Paycka sapallitan y sustuscka ʼricurin, ¿manachu chayna can? ¿Huaquin cutis chayna taricoranquichu?— Huaquin cutis, nockayshpas chayna taricoráysh. Biblia Jehóvap yanasusninmanta ʼriman, ima sapallan y sustusckas taricorancu. Suj paycunamanta, Elías cara. Paymanta aprendesúysh.
Elías ancha unaypi Israelpi causara, manáraj Jesús huachascka captin. Acab, israel reynin, mana verdaderu Diusta Jehová adóraj cara. Acab y huarmin, Jezabel, llulla diusta Baalta adóraj carancu. Chayna yacka túcuy Israelpa genten Baalta adorayta ckallarerancu. Reina Jezabelcka, ancha piña cara y túcuy gentét ima Jehovát adóraj carancu, huanchicuyta munara, ¡Eliastapas! ¿Ckam yachanquichu, imát Elías ʼruara?—
¡Elías aickes, caruman ʼrera!, sachaman, y suj cuevapi pacacora. Ckam, ¿imát pensanqui?, ¿imaraycútaj pay chayta ʼruara?— Ari, pay sustucora. Pero Eliascka, mana sustuscka tianan tiara. ¿Ímaj? Pay yachara, ima Jehová payta yanapayta atera. Jehová na atiyninta Eliasta ckaachera. Suj cutis, Jehová cielumanta ninát cachas, Eliaspa oraciunninta contestapora. Chayraycu, ¡Jehová Eliasta yanapayta atera!
Áicap Elías cuevapi taricora, Jehová payta tapora: ‹Ckam, ¿imát caypi ʼruanqui?› Eliascka contestapora: ‹Nockalla ckamta adorasushcani. Sapallan y sustuscka tiani, nockatapas huanchianancuta.› Eliascka creera, ima túcuy Jehóvap adorajnincuna huanchisckas carancu. Pero Jehová Eliasta nipora: ‹Mana, chaycka mana ciertu can. Canchis huarancka (7000) persunascka taricuncu picuna nockata adoraashcancu. ¡Ama sustucuychu, nocka ʼruanayquípaj astaan llamcayta apini!› Ckam, ¿imát creenqui?, Elías, chayta uyaris, ¿cusiscka tiara?—
Ckam, Eliasta sucedepusckanmanta, ¿imát aprendeyta atinqui?— Ckam ni aicapas sapallitan ni sustuscka senticunayqui tían, yanasusta apisckayquiraycu picuna Jehovát munancu y ckamtapas munasuncu. Jehovapas ancha atiyta apin, ¡y pay túcuy punchaus causayniyquimanta, ckamta yanapasuyta atin! ¿Cusiscka tianqui, yachas ima ni aicappas sapallitan tarícoj ʼrinqui?—
BIBLIAYQUIPI LÉEY
1 Reyes 19:3-18
Salmos 145:18
1 Pedro 5:9


text:
PARTE 13
¿Diosta ama pˈiñachingu imagunada na rurananchi?
Dios millanachishcadaga na ruranachunchi (1 Corintios 6:9, 10)
Diosta llaquishaga, pai na ricunachishcadaga na ruranachunchi.
Paiga shuhuasha purichun, shingayachun, drogarichunbish na munanchu.
Diosta manchanaidimi llaquichinchi sullurishaga, cˈaripura siririsha, huañuchinucushash. Shinaidi paiga na munanchu charijyashca tucuchun, millidijcuna gachunbish.
Maquin rurushca santogunaj ñaubuquiga na cumurinachunchi, shinaidi espiritismo, brujeriadash na ruranachunchi.
Cai tuquigunada ruruj gentegunaga cai achpa cˈuidi mushuj paraíso tucuquiga na japingagunachu.
Shujcunadash llaquishcadami ricuchinanchi (Mateo 7:12)
Jehová Dios cushicunmi ñucuchish jinchi tucusha pailaya gaqui.
Canga na mitsa tucusha alli shungudami charinangui. Shinami shujcunadash cˈuyushcada ricuchingui.
Na shuanachungui.
Canda llaquichiquish perdonangui (Isaías 43:10).
Shujcunamush Taita Diosmunda parlungui.


text:
Dmitri Medvédev
Dmitri Anatólievich Medvédev sutiyuq runaqa (Rusiya simipi: ДMиTpий AHaToлbeBич MeдBeдeB; IPA: [ˈdmʲitrʲɪj ɐnɐˈtolʲjɪvʲɪtɕ mʲɪˈdvʲedʲɪf]; 14 ñiqin kantaray killapi 1965 paqarisqa Leningrad llaqtapi) Rusiya mama llaqtayuq taripay amachaqmi pulitikum. Rusiya umalliq.
2012 watamantapacha Rusiyap Uma kamayuqninmi kachkan. 2008 watamanta 2012 watakama Rusiyap Umalliqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Dmitri Medvédev.


text:
127 KAQ YACHACHIKUY
Jesusta Pilatoman pusasqankumanta
MATEO 27:1-11 MARCOS 15:1 LUCAS 22:66–23:3 JUAN 18:28-35
ACHIKYAQTAM TUKUY RIKCHAQ AUTORIDADKUNA JESUSTA JUZGANANKUPAQ KAQMANTA HUÑUNAKURQAKU
JUDAS ISCARIOTEM TIQUKURUYTA MUNARQA
JESUSTAM PILATOMAN PUSARQAKU
Jesusta kimsa kutikama Pedro negaptinqa achikyaykuchkarqañam, chaymi mana kaqmanta Jesusta juzgaqkunapas pasakurqakuña. Chay tuta Jesusta juzgasqankuqa manam leyninkuman hinachu karqa, chaymi achikyaytaqa kaqmanta huñunakurqaku leyninkuman hina juzgaq tukunankupaq. Chayraykum Jesustaqa kaqmanta pusachimurqaku.
Hinaspam nirqaku: “Cristo kaspaykiqa niwaykuyá”, nispa. Jesusñataqmi nirqa: ‘Arí niptiypas manapunim creewaqchikchu. Tapuptiypas manapunim kutichiwankichikmanchu’, nispa. Hinaspam Daniel 7:13 paymanta willakusqanman hina nirqa: “Kunanmantapacham runapa churinqa atiyniyuq Diospa alliq lawninpi tiyanqa”, nispa (Lucas 22:67-69; Mateo 26:63).
Paykunañataqmi kaqmanta nirqaku: “¿Qamchu kanki Diospa churin?”, nispa. Jesusñataqmi nirqa: “Kikikichikmi nichkankichik Diospa churin kasqaytaqa”, nispa. Chaychusmi Diosta kamisqanmanta tumpaspa wañuchinankupaq nirqaku: “Kikinchik uyarichkaspaqa, ¿imataraqtaq suyachwan?”, nispa (Lucas 22:70, 71; Marcos 14:64). Hinaspam chaqnaruspanku gobernador Poncio Pilatoman pusarqaku.
Judasqa rikurqachá Jesusta Pilatoman pusasqankutaqa. Wañuchinankupaq tanteasqankuta yacharuspanmi tumpata pesapakuspan hukmanyarqa, ichaqa sunqumanta wanakuspan pampachananpaq Diosta maskananmantaqa riqsisqa sacerdotekunamanmi 30 qullqita kutichiq rirqa. Hinaspam nirqa: “Mana huchayuq runata qipanchaspaymi huchallikuruni”, nispa. Paykunañataqmi nirqaku: “¡Imataq qukuwanku, qamchá yachakunki imam ruwanaykitaqa!”, nispa (Mateo 27:4).
Hinaptinmi Judasqa chay qullqita Diospa wasinpi wikapaspan wañuchikuyta munarqa. Chaymi tiqukuyta munaspan sachaman warkukururqa, ichaqa yaqapaschá kallma pakikuruptin uku-ukuta rumikunapa hawanman chunchulninkunapas pawanankama wichiykurqa (Hechos 1:17, 18).
Chay madrugawmi judiokunaqa Pilatopa palacionman Jesusta pusarurqaku. Ichaqa manam yaykuyta munarqakuchu mana judio kaqkunawan hukllawakuspaqa nisan killapa 15 punchawninpi mikuyta mana mikunankupaq hina kanankuta piensaspanku. Chayqa karqa mana levadurayuq tanta nisqanku fiestapa punta kaq punchawninmi, chaytapas pascua ruwasqanku punchawkunapim ruwarqaku.
Chaynapim Pilatoqa nirqa: “¿Ima huchamantataq kay runata tumpankichik?”, nispa. Paykunañataqmi nirqaku: “Mana allinkunallaña ruwaq runa mana kaptinqa hukchus pusamuykikuman”, nispa. Pilatoqa yaqapaschá musyarurqa judiokunaqa Jesusta pay wañuchinanta munasqankuta, chaymi nirqa: “Qamkunayá pusaspa leynikichikman hina juzgamuychik”, nispa. Hinaptinmi nirqaku: “Manam ñuqaykupaqa makillaykupichu runata wañuchinaykupaqqa”, nispa (Juan 18:29-31). Chaynata nispam wañuchiy munasqankuta qawachirqaku.
Pascuapi judiokuna Jesusta wañurachiptinkuqa runakunachá atipanakuspa chaqwata ruwanmanku karqa. Roma nacionniyuqkuna wañuchiptinkum ichaqa mana imapas kanmanchu karqa. Chaytam judiokunaqa munarqaku.
Paykunaqa Diosta kamisqanmanta Jesusta tumpaspankum wañuchinankupaq tantearurqaku, ichaqa manam chaytaqa Pilatomanqa willarqakuchu, aswanqa nirqakum: “Kay runatam tariramuniku gobiernopa contranpi runakuna umachachkaqta hinaspa Roma nacion kamachiqman impuesto pagayta harkakuchkaqta, chaymantapas ninmi Cristo hinaspa kamachiq kasqanta”, nispa (Lucas 23:2).
Romamanta autoridad kasqanraykum Pilatoqa hukmanyarurqa kamachiq kananmanta Jesusta tumpasqankuwan. Chaymi palacio ukuman yaykuspan Jesusta qayachimurqa, hinaspam tapurqa: “¿Qamchu kanki judiokunapa kamachiqnin?”, nispa. Huk rimaypiqa nichkarqam: “¿Chiqaptachu Roma nacionpi kamachiqpa contranpi hatarispa ‘kamachiqmi kani’ nichkanki?”, nispa. Jesusñataqmi paymanta Pilatoman imata willasqankumanta yachayta munaspan nirqa: “¿Kikillaykimantachu chaynataqa nichkanki icha hukkunachu ñuqamanta willasurqanki?”, nispa (Juan 18:33, 34).
Pilatoqa manachusmi allintachu yacharqa imanasqa Jesusta presochasqankumantaqa, chaymi nirqa: “¿Ñuqaqa judiochu kani? Llaqtamasikikunawan riqsisqa sacerdotekunam qamtaqa entregawarqa. ¿Imatamá ruwarunki?”, nispa (Juan 18:35).
Chaymi Jesusqa mana manchakuspan munaychakuyninmanta willakurqa, chaywanchá Pilatoqa mana ima niytapas atirqachu.


text:
16 KAQ YACHACHIKUY
Diospa munasqanman hinayá yupaychasun
1, 2. ¿Imatam tapukunayki hinaspa imanasqa?
BIBLIATA estudiaspaykim yacharunki Diosta yupaychaq tukuq runakunapa ruwasqankuqa utaq yachachisqankuqa Diospa chiqnisqan kasqanta (2 Corintios 6:17). Chaymi Jehova Diosqa kamachiwanchik ‘hatun Babiloniamanta’ utaq pantay religionmanta lluqsikunanchikpaq (Apocalipsis 18:2, 4). Imata ruwananchikpaq tanteaspapas, kaynatam tapukunanchik: “¿Diospa munasqanman hinachu yupaychayta munani, icha ñuqapa munasqayman hinachu?”, nispa.
2 Pantay religionmanta lluqsikuruspaykiqa, allintam tanteakurunki. Chaywanpas, ichapas hinallaraq sunquykipi kachkan pantay religionpa ruwasqan wakin costumbrekuna. Wakin costumbrekunamanta yachasunchik chaynataq Jehova Dios hina imanasqa chaykunata qawananchikmantapas.
TAYTACHA-MAMACHAKUNATAWAN WAÑUSQAKUNATA YUPAYCHAYMANTA
3. (1) ¿Imataq wakin runakunapaq sasa kanman? (2) ¿Imatam biblia nin Diosta yupaychaspa taytacha-mamachakunata servichikuymanta?
3 Wakin runakunaqa Diosta yupaychanankupaqmi achka watakuna wasinkupi taytacha-mamachakunata waqaycharqaku. Chayta manaña ruwaptikiqa, ichapas hukman rikchakusunki chaykunata mana servichikuspa Diosta yupaychasqaykiqa. Ichaqa Jehova Diosmi yachachiwanchik paypa munasqanman hina yupaychananchikpaq. Bibliaqa sutillatam niwanchik taytacha-mamachakunata mana servichikuspa yupaychananchikta Jehova Dios munasqanmanta (qaway Exodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaias 42:8; 1 Juan 5:21).
4. (1) ¿Yupaychanachu wañusqakunata? ¿Imanasqa? (2) ¿Imatam Jehova Diosqa Israel runakunata kamachirqa? ¿Imanasqa?
4 Ichapas wakin runakunaqa anchata tiempochakunku hinaspa kallpanchakunku wañuqkunapaq tukuy imata ruwanankupaq. Wakinpiqa wañuqkunatam yupaychanku. Ichaqa yachamurqanchikmi chayta mana ruwanapaq, wañuqkunaqa manam yanapawanchikmanchu nitaq imanawanchikmanchu. Manataqmi wañuqkunaqa maypipas kawsankuñachu. Wañuqkunawan rimayqa manam allinchu. ¿Imanasqa? Wañukuq ayllunchikwan rimasqanchikta piensaspapas demoniokunawanmi rimachkanchik. Chaymi Jehova Diosqa Israel runakunata kamachirqa wañuqkunawan mana rimanankupaq nitaq layqa ruwaqkunawanpas mana hukllawakunankupaq (Deuteronomio 18:10-12; qaway 26, 31 kaq willakuykunata).
5. ¿Imataq yanapasunkiman taytacha-mamachata utaq wañuqkunata mana yupaychanaykipaq?
5 ¿Imataq yanapasunkiman taytacha-mamachata mana servichikuspa utaq wañuqkunata mana yupaychaspa Diosta yupaychanaykipaq? Bibliata ñawinchasqaykim hinaspa Jehova Dios chaykunata imayna qawasqanpi yuyaymanaymi. Diospaqqa ‘millakuypaqmi’ mana allinkuna ruwayqa (Deuteronomio 27:15). Jehova Diosta sapa punchaw mañakuy paypa chiqnisqankunata chiqninaykipaq hinaspa munasqanman hina yupaychanaykipaq (Isaias 55:9). Jehova Diosqa kallpatam qusunki pantay religionpa imapas ruwasqankunata saqinaykipaq.
¿RUWANANCHIKCHU NAVIDAD FIESTATA?
6. Diciembre killapa 25 punchawninta, ¿imanasqam Jesuspa nacesqanta yuyarinankupaq akllarurqaku?
6 Yaqa enteron allpa pachapim navidad fiestataqa ruwanku, runakunaqa piensankum chay punchaw Jesus nacesqanta. Ichaqa chay ruwayqa pantay religionmantam hamun. Huk riqsisqa qillqam nin diciembre killapa 25 punchawninpiqa Roma nacionpi runakuna intipa nacesqanta yuyarisqankumanta. Religionkunapi punta apaqkunaqa munarqakum chay runakuna Diostaña yupaychanankuta. Chaymi diciembre killapa 25 punchawninpi Jesuspa nacesqanta yuyarinankupaqña akllarurqaku, chay punchawpi Jesus mana nacechkaptinpas (Lucas 2:8-12). Jesuspa qatiqninkunaqa manam navidadtaqa ruwarqakuchu. Huk qillqapas ninmi: “[Jesuspa wañukusqanmanta 200 watakuna qipataqa] manam pipas yacharqachu nitaq yachaytapas munarqakuchu haykapi Jesuspa nacesqantaqa”, nispa (Los orígenes sagrados de las cosas profundas). Navidadtaqa ruwayta qallaykurqaku Jesuspa wañukusqanmanta yaqa 300 wata qipatañam.
7. ¿Imanasqam Diospa chiqap yupaychaqninkunaqa mana ruwankuchu navidad fiestata?
7 Wakin runakunaqa yachankum navidad fiesta maymanta rikurimusqanta hinaspa chay punchaw ayllunkuwan kuska mikusqankuta hinaspa regalokunata qunakusqankutapas. Chaymantapas achka watakunam Inglaterra nacionpi hinaspa Norteamerica lawpipas navidadta mana ruwanankupaq harkakurqaku. Pipas chay fiestata ruwaqqa castigasqam karqa. Ichaqa watakuna pasasqanman hinam kaqmanta chay ruwayta qallaykurqaku. ¿Imanasqam Diospa chiqap yupaychaqninkunaqa mana ruwankuchu navidad fiestata? Tukuy ima ruwasqankupi Diosta kusichiyta munasqankuraykum.
¿SANTOKUNANCHIKCHU?
8, 9. ¿Imanasqataq ñawpaq tiempopi Diosta yupaychaqkunaqa mana santokuqkuchu?
8 Yaqa llapallan runakunam santokunku. ¿Imanasqataq Diosta yupaychaqkunaqa mana santokunchikchu? Bibliam willakun Jehova Diosta mana yupaychaqkunalla santokusqankumanta (Genesis 40:20; Marcos 6:21). Santokusqanku punchawpiqa pantay dioskunatam hatunchaqku. Chaymi ñawpaq tiempopi Jesuspa qatiqninkunaqa nirqaku “runakunapa nacesqanta yuyariyqa pantay yachachikuymanta hamusqanta” (Las cosas nuestras de cada día).
9 Roma hinaspa Grecia nacionpi runakunaqa piensarqakum pipas naceptin chaypi huk espiritu kasqanmanta hinaspa chay runata wañukunankama waqaychasqanmanta. Chay tiempopi Diosta mana yupaychaq runakunaqa, piensarqakum santokuptinku chay dioskuna waqaychananmanta.
10. ¿Imanasqataq kunanpas Diosta yupaychaqkunaqa mana santokunchikchu?
10 Diosta yupaychaqkunaqa manam santokunchikchu nitaq ruwanchikchu pantay religionwan tupaq imapas fiestakunataqa. ¿Jehova Diosqa chaskinchu pantay religionwan tupaq fiestakunata? Manam (Isaias 65:11, 12).
¿YANAPAWANCHIKCHU FIESTAKUNAPA IMAYNA RIKURISQANTA YACHAYQA?
11. (1) ¿Imanasqam wakin runakuna Diospa chiqnisqan fiestakunata hinalla ruwanku? (2) ¿Imataq qampaqqa aswan allin kanan?
11 Wakin runakunaqa yachankum navidad hinaspa huk fiestakuna imayna rikurisqanta, ichaqa hinallam Diospa chiqnisqan fiestakunata ruwanku. Ninkum chay fiestakunaqa ayllunkuwan huñunakunankupaq kasqanta. ¿Chaynatachu qampas ninki? Allinmi ayllunchikwan kuska kananchikpaq tiempochakuyqa. Jehova Diospas unanchawaqninchik kasqanraykum munan ayllunchikwan hawka kananchikta (Efesios 3:14, 15). Ichaqa Jehova Dioswan kuyachikuymi aswan allinqa, ayllunchikta kusichinanchikrayku Diospa chiqnisqan fiestakunata ruwaymantaqa. Chaymi apostol Pablo nirqa: “Hinallayá yachaychik señorninchikpa munasqanman hina imakuna kasqanmanta”, nispa (Efesios 5:10).
12. ¿Ima fiestakunatam Jehova Diosqa mana chaskinchu?
12 Achka runakunam ninku: “Manam imananchu fiestakuna imayna rikurimusqanqa”, nispanku. Ichaqa manam chaynatachu Jehova Diosqa piensan. Payqa manam chaskinchu pantay religionmanta hamuq fiestakunataqa nitaq banderakunata, gobiernokunata hinaspa runakunata hatunchaq fiestakunatapas. Ñawpaq tiempopim, Egipto nacionpi fiestakunata ruwaqku pantay dioskunata hatunchanankupaq. Egiptomanta lluqsiramuspankum, Israel runakunapas paykunata qatipakuspanku mana allin fiestata Diospaq ruwapurqaku. Ichaqa Jehova Diosmi chay fiestata ruwasqankumanta castigarurqa (Exodo 32:2-10). Ñuqanchikqa Diosmanta willakuq Isaiaspa nisqantam ruwananchik, paymi nirqa: ‘[Diospa] millakusqan kaqkunata ama hapispayá lluqsikuychik’, nispa (qaway Isaias 52:11).
KUYAKUYWAN WILLAKUY IÑISQAYKIMANTA
13. Diospa chiqnisqan fiestakunata saqispaykiqa, ¿imakunatam tapukuwaq?
13 Diospa chiqnisqan fiestakuna ruwayta saqispaykiqa, ichapas kaynakunata tapukunki: “¿Imatam ruwanay navidadta mana ruwasqaymanta llamkaqmasiykuna tapuwaptin? ¿Imatam ruwanay navidadpi pipas regalota quwaptin? ¿Imatam ruwanay qusay utaq warmichay Diospa chiqnisqan fiestata ruwayta munaptin? ¿Imaynatam churiykunata yanapayman fiestata utaq santonta mana ruwaptiyku llakisqa mana kanankupaq?”, nispa.
14, 15. ¿Imatam ruwawaq pipas santoykipi abrazaykusuptiki utaq regalota quykusuptiki?
14 Sapakamam allinta tanteakunanchik imata ninanchikpaq hinaspa imata ruwananchikpaqpas. Santoykipi pipas abrazaykusuptikiqa, ama wischupakuspalla chaskikuy. Imanasqa mana santokusqaykimanta pipas astawan yachayta munaptinqa, willawaqmi imanasqa mana ruwasqaykimanta. Ichaqa kuyakuywan hinaspa sumaqllatam ninayki. Bibliam nin: “Rimasqaykichikpas sumaqllañayá kachun kachiwan kachichasqa hina, chaynapim yachankichik sapakamaman imayna kutichiyta”, nispa (Colosenses 4:6). Ichapas willawaq iñiqmasikikunawan huñunakusqaykita hinaspa regalokunatapas qunakusqaykichikta, niwaqtaqmi chaykunataqa imay punchawpas ruwasqaykita.
15 ¿Imatam ruwawaq pipas regalota quykusuptikiqa? Bibliaqa manam ninchu imata ruwanaykimantaqa, ichaqa ninmi sunquykipi hawka kanaykipaq (1 Timoteo 1:18, 19). Ichapas regalo qusuqniki runaqa mana yachanchu chay fiestata mana ruwasqaykita. Utaq nisunkiman: “Yachanim kay fiestata mana ruwasqaykita, ichaqa munanim kay regalo quyta”, nispa. Chayna kaptinqa, qanmi tanteanayki chay regalota chaskikunaykipaq utaq manapas. Ichaqa sunquykipim hawka tarikunayki. Manamá munanchikchu imatapas ruwaspa Jehova Dioswan kuyachikusqanchikta chinkarachiytaqa.
¿IMAYNATAM YANAPAWAQ AYLLUYKIKUNATA?
16. ¿Imatam ruwanayki Diospa chiqnisqan fiestata aylluyki ruwayta munaptinqa?
16 ¿Imatam ruwanayki Diospa chiqnisqan fiestata aylluyki ruwayta munaptinqa? Manam paykunawanqa atipanakunaykichu. Paykunapas tanteakunmankum imapas ruway munasqankuta. Imaynam qampas munanki imapas tanteasqaykita respetanankuta, chaynam qampas respetanayki (qaway Mateo 7:12). Ichaqa, ¿imatam ruwawaq aylluyki qanwan kuska imapas fiestapi kayta munaptinkuqa? Manaraq imatapas tanteachkaspayki, Jehova Diospa yanapakuyninta mañakuy allin kaqta ruwanaykipaq. Imayna kutichinaykipaq yuyaymanay hinaspa qillqanchikkunapi yanapakuykunata maskay. Kaytam mana qunqanaykichu: Qamqa Jehova Dios kusichiytam haykapipas munachkanki.
17. ¿Imatam tayta-mamakuna ruwananku churi-wawanku mana llakikunankupaq?
17 ¿Imatam ruwawaq Diospa chiqnisqan fiestata hukkuna ruwaptinku churi-wawaykikuna mana llakikunankupaq? Allinmi kanman wakinpi imatapas paykunapaq ruwapuyniki hinaspa ima regalotapas quyniki. Huk kaqnin allin regaloqa kanmanmi paykunapaq tiempochakuyniki hinaspa kuyayniki.
DIOSPA MUNASQANMAN HINA YUPAYCHAY
18. ¿Imanasqam huñunakuykunaman rinanchik?
18 Jehova Diosta kusichiyta munaspanchikqa, pantay religionmantam lluqsikunanchik hinaspa imapas ruwasqankuta saqinanchik. Chaymantapas, chiqap religionpa ruwasqantañam ruwananchik. Chaypaqqa, sapa semanam huñunakuykunaman rinanchik (qaway Hebreos 10:24, 25). Huñunakuykunapim Diosta yupaychanchik (Salmo 22:22; 122:1). Chaypitaqmi kallpanchanakunchik (Romanos 1:12).
19. ¿Willakunaykichu bibliapi yachasqaykikunata huk runakunaman? ¿Imanasqa?
19 Chiqap religionpa ruwasqantaña ruwanaykipaqqa, bibliamanta yachasqaykikunatam huk runakunaman willakunayki. Runakunaqa kay pachapi mana allinkunawanmi ñakarichkanku. Ichapas riqsinki chayna tarikuq runakunata. Chaynaqa, paykunaman willakuy musuq pachapi sumaq kawsakuymanta. Huñunakuykunaman rispaykiqa hinaspa Diosmanta willakuspaykiqa, chayllam musyakunki pantay religionta hinaspa imapas ruwasqankuta manaña ruway munasqaykimanta. Manam iskayrayawaqchu kusisqa kanaykimantaqa, hinaspa Diospa munasqanman hina yupaychanaykipaq kallpanchakusqaykita Jehova Dios bendecinanmantaqa (Malaquias 3:10).


text:
5 KAQ PARTE
¿Pikunam Diosta uyarirqaku Sinchi para tiempopi?
Noeypa tiemponpi runakunaqa llumpay mana allintam rurarqaku. Genesis 6:5
Adanwan Evaqa wawa-churiyoqmi karqaku, chaymi chaylla kay Pachapi runa mirarurqa. Hinaptinmi huk angelkunapas Diospa contranpi Satanas hina hoqarikurqaku.
Paykunaqa hanaq pachamantam uraykamurqaku hinaspam warmikunawan casarakunankupaq runaman tikrakurqaku. Wakin runakunamantaqa churinkupas aswan kallpasapa chaynataq mana allin ruraqllañam karqaku.
Kay Pachaqa mana allin runakunawanmi huntarurqa. Bibliam nin “kay pachapi runakunaqa llumpay mana allin rurayllapiña kasqankuta” hinaspa mana allin rurayllapiña piensasqankuta.
Jehová Diosta kasukuspanmi Noeyqa hatun buqueta rurarqa. Genesis 6:13, 14, 18, 19, 22
Noeyqa allin ruraq runam karqa. Jehová Diosmi willarqa mana allin runakunata sinchi parawan chinkachinanmanta.
Nirqam maderamanta hatu-hatun cajaman rikchakuq buqueta rurananpaq. Chaymanmi yaykuchinan karqa familianta hinaspa tukuy rikchaq animalkunatapas.
Runakunamanmi Noey willarqa sinchi para kananmanta, ichaqa manam kasukurqakuchu. Wakinqa asikurqakum, hukkunañataq llumpayta piñakurqaku.
Buqueta qespirachispanmi Noeyqa animalkunata chayman yaykuchirqa.
Astawan yachanaykipaq
DIOSMANTA ALLIN NOTICIAKUNA
¿Imanasqam mana allinkuna kananta Dios saqen?
¿Imaynataq qallarirqa mana allin ruraqkunaqa, imanasqam Diosqa saqen hinalla kananta? ¿Haykapipas tukunqachu ñakariykuna?


text:
YACHACHINA 8
Joshi alli yanasusta apera
Ckam, checka casckanta ʼruáypaj, ¿pensanquichu ima mana chaynalla can?— Ashca gentecka chayna nincu. Biblia niáysh ima suj huahuitápaj, Joshi sutichascka, checka casckanta ʼruayta ancha sinchi cara. Pero pay alli yanasusta apera ima payta yanaparancu. Joshimanta y yanasusninmanta astaan aprendesúysh.
Amón, Jóship tatan, rey Judamanta cara. Pay, ancha mana alli cara y llulla diusesta adóraj cara. Áicap Jóship tatan huañora, Joshi Júdap reynin cayta chayara. Pero pay, ¡púsaj (8) huatasllát apera! Ckam, ¿pensanquichu, ima pay, tatan ina mana alli cara?— ¡Mana á, mana chayna cara!
Áicap pay ancha mositulla cara, Jehovát casucuyta munara. Chayraycu, pay alli yanasusta ajllara, chackaycunamanta ima Jehovát múnaj carancu, y paycuna Joshít alli casckanta ʼruanánpaj yanaparancu. ¿Picuna Jóship yanasusnin carancu?
Suj yanasusninmanta Sofonías cara, pay suj profeta cara, pi Júdap gententa advertipucora, ima sajra imastis sucedepúcoj ʼrin, si paycuna llulla diusesta mana adorayta sackencu. Joshi Sofoniasta uyarera y Jehovallát adorara, mana llulla diusesta.
Jóship suj yanasun, Jeru cara. Ishcaynin yacka quiquin huatasta aperancu y áicap huiñas ʼrerancu, ckaylla suj sujmanta causarancu. Paycuna ancha alli yanasus carancu, chayraycu áicap Joshi huañora, Jeru suj ancha súmaj canciunta páypaj ʼruapora, maypi ckaachin ima Joshít ancha yuyara. Jeru Joshían checka casckanta ʼruáypaj y Jehovát casucúypaj, sujan sujan yanapácoj carancu.
Jeru Joshían checka casckanta ʼruáypaj, y Jehovát casucúypaj, sujan sujan yanapácoj carancu.
Jóship ejemplunmanta, ¿imát aprendeyta atinqui?— Joshi suj huahuitalla cas, checka casckanta ʼruayta munara. Pay yachara, ima yanasusta ajllanan tiara, chackaycunamanta ima Jehovát múnaj carancu. Ckam yanasusta ajllaptiyqui, ¡aseguracunayqui tían, checka casckanta ʼruanayquípaj yanapasunancúpaj y Jehovát munachuncu!
BIBLIAYQUIPI LÉEY
2 Crónicas 33:21-25; 34:1, 2; 35:25


text:
ka pika-pikachu;piikaa chuukaa;chuuu chu kaaa-pikapi pika pika-chu pi-i ka ka piika pi chu pikapi pika-pika pika-pi pi pika-pika pika-chu pikaa pi-i pikapipi pika-pika piii. ka chuuu kaa pi-pi-pi-pikachu chuu kaa chuchu pi-i chu-pikaa-pipi-pii chu pi chuuu-chuuuu chu pikaa pipi, chu chu-pika-pika, pika ka chuu-piikaa chu pika-pi ka pika-chu pi piikachu-pi pikachupiii. kachu, pika-pi pi-ichuuu pi-i ka piikachu ka chu pi-ka-chu chuuu-pikachu pi-pikaa-pikachu-pi chu chu-piikaa.
pi ka pika-pika chuuuu, chu pi pikapi chu chupi ka pi,pi chuuu piika kaa chu chu chuchu;pikachu, pi chuuuu pi chu piikachu, chu pi-ka-chu pikachu pii, ka piika piikachu chu chu kaa pika-pika pika-pika pika-pi pi-i chu. pikaapi, pikapi pi pi-kaaa-chu pika-pi pika-pika chu chu pi-i chu ka ka ka-pi-pika-pika pika-pika piii pi-kaaa-chu chu pikaa-pikapi ka chuu pipikapi, pi-kaaa-chu pika-pika-pi-pikaa kaaa kaa pi piii, pii pi kachu pi chuu-pikapi, chu pika-chu. pi-i chu, pika-pi kaaa ka ka piii-pikachu chupi piikachu pi chu chuuuu pi-i ka pikachu pikapi chu pikachu. kaaa pi-piikachupi ka piii ka pipi-i;pikachu chu pi-kaaa-chu-pi chu ka pika-pi, chu chuuuu pii ka kachu pi pi-kaaa-chu pikachuuuu pi chuupi chuuu pi pi. chu pichuuu ka piikaa kachu pi pi ,chu, pi pii ka piikaa pi-i pika-pika pi chuuuu chuu, chu-kaa-chuuuu pi pipi piikaa.
pi piiipi kaa chu pi-i chuuu pikachuchuuu pi pi-kaaa-chu pika-pika-pi pi ka-pika-pika pi-i piika chuuu pi, chuuuu ka pikachu chu chu pi-piii-piikaa ka kachu kachu, chu pi-ikaa;pii-piikachupi-i;pii kachu chu-pika-pika pi chuuuu kaa pikachu pii pipiika pi-kaaa-chu pi ka piipiika. piikachu-pi pi pikachu pi-kaaa-chu, pi-i pika-pichuuu chu chu-pika-pika piika pii ka pika-pika-pi-i piika (piikachu ka pi-kaaa-chu pi-i piikachu-pi pikachu pi pipi pika-pikapi) pii pika-pi pi-ika kaa pika-pika chu piikaa-pii-pi pi pika-pi pipi.
ka pikapi kachupi pi pi pikachu pika-pikapi chu kaachu;pi-pikachu-pi-pi piika-pikapi-kachu kachu-pikachupii;pii pika-chu pi-pika-pika ka chu pikaa pi-kaaa-chu. ka pikapi-piikaa ka pi-piikaa-piii-pi pipi-chuuuu (chu), chu ka ka-pii-pika-pi chu piikaa piii, chu pika-pika pika-pika pi pikachu kachu pi pi kachupiii chu pi-piikachu-ka pi-kaaa-chu-chu. "chu pika-pi-chuuuu pi-pika-pika pi chuuuu kaaa pi pi chuu-chuuu, pika, kaaapikachu ka pi-i pikachu chuuuu-chuu, chuuu pika-pika kachu-kachu chu chu pipikaaa piika kaa chu pika-pika pika pipi piika ka pika-pika-pika pi piii chuu-pika-chu pi-ka-chu pi-ka-chu", chu piikachu-pi pipi kakaaa, pika-pika pi-i pii.chu;


text:
YAPA
¿Imatataq Diospa sutin niyta munan?
BIBLIAYKIPI Salmo 83:18 pʼitita ñawiriy. ¿Ima nintaq chaypi? Kay Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras nisqapi jinata nin: “Tukuy runas yachachunku, sutiykiqa Jehová kasqanta, qamlla tukuy kay jallpʼa patapi kaq Dios kanki”. Kay pʼitita wak Bibliasqa yaqha kikillantataq tikrachinku. Chaywanpis, wakin tikrachiqkunaqa, Jehová sutita Bibliamanta urqhunku, “Señor”, “Tata Dios” nisqa rimaykunallata churanku. ¿Imataq kay pʼitipi rikhurinan karqa? ¿Jehová sutipunichu rikhurinan karqa?
Kay pʼitipiqa Diospa sutin willakun. Hebreo simipi Biblia qillqakuchkaptin, Diospa sutinqa tukuyniqpi rikhuriq. Kay sutiqa hebreo simipi jinata qillqakun יהוה (YHWH). Qhichwa simipiqa jinamanta uqharikunman: Jehová. ¿Juk kutillachu Bibliapi Diospa sutin rikhurin? Mana. Ñawpa testamento hebreo simipi qillqakuchkaptin, yaqha qanchis waranqa kutita Diospa sutin rikhuriq.
¿Uqharinachu kanman Diospa sutinta? Padrenuestropi Jesús jinamanta mañakuyta yachachirqa: “Janaj pachapi kashaj Tatayku, sutiyki jatunchasqa kachun”, nispa (Mateo 6:9). Chaymanta qhipaman mañakullarqataq: “Tatáy, sutiykita jatunchay”, nispa. Diosninchiktaq janaqpachamanta kutichimurqa: “Sutiyta jatunchaniña, kunantaj ujtawan jatunchasaj”, nispa (Juan 12:28). Chayrayku Diospa sutinta uqharinapuni tiyan. Chaywanpis, ¿imaraykutaq wakin tikrachiqkuna Diospa sutinta Bibliamanta urqhunku, wak sutistataq cuentanmanta churaykunku?
Kayta kutichinapaqqa iskay yuyayta qhawarisunchik. Juknin kay: wakinkuna ninku mana Diospa sutinta uqharinanchikchu kasqanta, Diospa sutin imaynatachus ñawpa tiempopi uqharikusqanta mana yachasqanchikrayku. Ñawpa hebreo simipiqa, mana a, e, i, o, u, nisqa vocaleswan qillqakuqchu, chayrayku mana pipis sutʼita yachanchu imaynatapunichus Diospa sutin (YHWH) uqharikuq kasqanta. ¿Chayraykuchu mana Diospa sutinta uqharina kanman? Mana. Unayqa Jesuspa sutinqa ichapis jinata uqharikuq, Yeshúa chayri Yehoshúa; chaytaqa mana pipis yachanchu. Chaywanpis kunanqa, tukuyniqpi runasqa parlayninkumanjina Jesuspa sutinta uqharinku. Manapis yachankuchu imaynatachus unay tiempopi chay suti uqharikuq kasqanta, kunanqa mana iskaychakuspa uqharillankupuni. Jinallatataq, qam karu llaqtaman riptiyki, sutiykiqa wak simispi jukjinamanta uqharikunman. Chayrayku manapis yachanchikchu imaynatachus ñawpaqpi Diospa sutin uqharikusqanta, kunanqa Diospa sutinta uqharinanchikpuni tiyan.
Iskay kaq yuyay: judiosqa Diospa sutinta ni jaykʼaq uqharikunan kasqanta yachachisqankurayku, Bibliamanta Diospa sutinta urqhunku. ¿Imaraykutaq jinata yachachinku? Bibliamanta juknin kamachiyninta pantasqata japʼiqasqankurayku: “Ama qhasi manakajta oqharinkichu Señorniyki Tata Diospa sutinta. Diosqa castiganqapuni pichus sutinta qhasi manakajta oqharejtaqa” (Éxodo 20:7).
Kay kamachiyqa, qhasi mana kaqta Diospa sutinta uqhariqtaqa juchachan. Chaywanpis, ¿jatunpaq qhawaspa Diospa sutinta uqharisunmanchu? Arí. Hebreo simipi (Ñawpa Testamento) Bibliata qillqaqkuna, kʼacha runas karqanku, Diospa kamachiykunasnintataq juntʼarqanku, ¿imatá paykuna Diospa sutinwan ruwarqanku? Mayta uqharirqanku. Salmosman Diospa sutinta churarqanku, llaqtan chay salmosta sinchita takinanpaq. Astawanpis, Jehovaqa, kamachisninman sutinta uqharinankuta kamachirqa, paykunataq kasukurqanku (Joel 2:32; Hechos 2:21). Kunanpis Jesusjina Diosta yupaychaqkunaqa, Diospa sutinta jatunpaq qhawaspa uqharinanku tiyan (Juan 17:26).
Bibliata wak simiman tikrachiqkuna, Diospa sutinta urqhuspa mayta pantanku. Diosninchik karupipis kachkanmanjina rikchʼachinku. Mana chaymanjinataq Bibliaqa tukuyta niwanchik, ‘Dioswan allinta kawsakuyta’ atisqanchikta qayllapi kasqanrayku (Proverbios 3:32). Munasqa amigoykipi tʼukuriy. Mana sutillantapis yachaptiyki, ¿munasqa amigoykichu kanman? Mana, ¿icharí? Jinallataq Dioswanpis. ¿Imaynatá Jehovap amigon kasunman mana sutillantapis yachasparí? Chantapis, Diospa sutinta mana uqhariqkunaqa, imachus sutin ninayasqanta manallataq yachankuchu. ¿Imataq Diospa sutin niyta munan?
Diosninchik, kamachin Moisesman sutinta sutʼincharqa. Moisés Diosninchikta sutinta tapuptin, Diosninchik kutichirqa: “Noqa kani pichus kani chay”, nispa (Éxodo 3:14). Kaytaq niyta munan, Jehovaqa munasqanta juntʼananpaq, tukuy ima munasqanman tukuyta atisqanta.
Qam munasqaykiman tukuwaq chayqa, ¿manachu amigosniykita yanapawaq? Juknin amigoyki sinchita unquykuptin, qam juk allin jampiqman tukuspa, jampiwaq. Juknin amigoykiñataq qullqinta chinkachiptin, qhapaq runaman tukuspa, yanapayta atiwaq. Chaywanpis tukuy runajina, qamqa munaspapis, mana tukuy ima munasqaykiman tukuyta atinkichu. Chaywanpis Bibliamanta yachakusqaykimanjina, rikunki imaynatachus Jehová tukuy imaman tukuspa, munayninta juntʼasqanta. Diosqa Payta munakuqkunata yanapaspa kusikun (2 Crónicas 16:9). Diospa sutinta mana yachaqkunaqa, imaynachus Jehová kasqanta mana yachallankutaqchu.
Qhawanchikjina, Bibliapi Diospa sutinqa rikhurinanpuni tiyan. Imachus Jehová suti niyta munasqanta yachaspa, mana manchachikuspa sutinta uqharispaqa, Jehovaman qayllaykuyta atisunchik. *
^ párrafo 3 Astawan Diospa sutinmanta yachakuyta munaspaqa, kay folletota: El nombre divino que durará para siempre, nisqata, ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sutʼinchaqkuna urqhunku.


text:
110 KAQ WILLAKUY
Pablopa yanapaqnin Timoteomanta
KAYPI apostol Pablowan qawasqayki mozopa sutinqa Timoteo. Listra llaqtapim Timoteoqa ayllunwan yachan. Mamanpa sutinqa Eunice karqa abuelanpañataq Loida.
Kunankamaqa kimsa kutiñam Pablopa Listra llaqtaman risqanqa. Yaqa watallaraqmi Bernabeywan Pabloqa kay llaqtapi predicayta qallarisqankumanta. Kunanñataq Pabloqa amigon Silaspiwan kutiramun.
¿Yachankichu imatam Pabloqa Timoteota nirqa? Kaynatam nirqa: ‘¿Munawaqchu Silaswan ñoqapa puriysiwaqniyku kayta? Yanapawankimanku huklaw llaqtakunapi yachaq runakunaman predicaypi’ nispa.
Timoteoñataqmi nirqa: ‘Hakuyá riysisqayki’ nispa. Chaymi, chay punchawkunallam Timoteoqa ayllunta saqeykuspan Pablowan Silaspiwan pasakurqa. Tukuy hinastin llaqtakunaman risqankumanta manaraq yachachkasparaqyá qawasuchik imataq Pablotaqa pasarqa. Damasco llaqtaman Pablo richkaptin Jesuspa rikuriykusqanmantaqa 17 watañam.
¡Yuyariy, Pabloqa Jesuspa discipulonkunata qatikachananpaqmi Damasco llaqtamanqa hamurqa, kunanmi ichaqa kikinpas Jesuspa discipulonña! Chaymantam, Pablotaqa wakinnin enemigonkuna wañurachiyta munarqaku, aswanqa discipulomasinkuna yanaparqa lluptinanpaq. Hatun canastapim Pablotaqa uraykarachirqaku llaqtapa muyuriqnin perqanta.
Chaymantaqa, Antioquia llaqtamanmi Pabloqa predicaq rirqa. Chay llaqtapim Jesucristopa discipulonkunataqa cristiano nispa suticharurqaku. Hinaptinmi Pablotawan Bernabeyta kamachirqaku Antioquiamanta huklaw llaqtakunaman rispanku predicanankupaq. Chaynapim Timoteopa yachasqan Listra llaqtaman chayarurqaku.
Kunanñataqmi, yaqa wata pasaqllata Pabloqa iskay kaq kutita illasqanpi kaqlla Listra llaqtaman kutirun. Pablowan Silaspiwan Timoteo pasakuptin, ¿yachankichu maymanmi rirqaku? Mapatayá qawasunchik yachananchikpaq.
Puntataqa, hichpallapi kaq Iconio llaqtaman rirqaku, chaymanta Antioquia llaqtaman pasarqaku. Chaymantañam Troas llaqtaman rirqaku, chaymantataq Filipos, Tesalonica hinaspa Berea llaqtamanpas rirqaku. ¿Qawachkankichu Atenas llaqtata? Chaypipas Pablo predicarqa. Chaymanta wata partenta Corinto llaqtapi predicarqaku. Chaymanta Efeso llaqtapipas mana unaytachu qepakurqaku. Hinaptinmi Cesarea llaqtaman buquepi kutirqaku, hinaspapas Antioquiaman pasarqa chaypi samananpaq.
Chaynapim Timoteoqa pachak legua mastaraq illaspa “allin noticiakuna” predicaypi Pablota yanaparqa chaynataq congregacionkuna kananpaqpas. Wiñaruspaykiqa, ¿Timoteo hinachu Diospaq sonqo kanki?