text:
Hipachiy
Hipachiy (latin simipi, kastilla simipi: tortura) nisqaqa runap huk hap'isqa, samk'asqa runata nanachiyninmi, k'iriyninmi, muchuchiyninmi, ima millaytapas rurapuyninmi, chay runata imatapas willachinapaq icha ima huktapas rurachinapaq. Ancha millay hipachiyqa nanachisqa runata wañuchinmi icha mutuchispa wañuyninkama unquchinmi.
Ñawpa pacha tukuy mama llaqtakunas samk'asqa runakunata hipachirqan, ahinataq Iwrupapi inkisisyun nisqapi, layqa qulluypipas waranqa-waranqa bruja sutinchasqa warmikunata huk runakunatapas, wañuyninkama.
Huñusqa Nasyunkunaqa 1948 watapi Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi hipachiymanta amachayta runa hayñimanmi rimarirqan.


c: text/html

text:
APURIMAQ HATUN WASIKUNAWAN YACHAYKUNA PURIRICHIY
Apurimaq suyupi yachaywasukuna puririchiq DREA nisqan, kay qichwa simipi qillakunaman haykumuqkunaqa hatun marqariywan, tukuy sunquwan chaskiykukusqan kanchik.
Chayqa kunan punchawmanta pachan página Web de la DREA nisqampiqa iskay rimayninchikpi willakuykunataqa warkurimunqa, ichaqa kallpanchasunyá mawpanchikkunaq rimayninta, chuyanchasqa kamachikuy qillqakunaqa lluqsirimunña, qichwa simi chiqanchasqa rimayñan nispa.
Hinallataq kay Tecnologías de la Información y Comunicación nisqaqa manan castillallapichu puririnman, puririllanmantaqyá qichwa simipipas, tiqsimuyuntinpi runakuna qawarinampaq, ñawinchanampaq, riqsirinampaq, hamutanampaq, yuyaymananampaq ima.
Añay.
Yachaykuna purichinapaq hatun wasikuna imaynatas yanapanakunku
Apurímaq suyumanta Yachay wasikuna kamachiq, Ministerio de Educación nisqanwan kamayachinakuspa llamkayku, yachaywasikunaman llapallam qillqa kamachikuykunata mastarispa, hinallataq qawariyku yachaywasikunapi tukuy llamkaykuna puririchiyta, huk llamkaq wasikunawanpas, runakunawanpas kuchkanchanakuspa allin kawsayman aypanapaq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 117 (Sad Christmas memory 1)
117. Llakiy navidadkuna 1
Anaqa puñunampi kayman jaqayman tijraykachakushasqa. Jinallapi yuyarirpakusqa navidad kasqanta, imata jina phinkimusqa.
Ana: "¡Dani! Dani, ¿maypi kashanki?"
Dani: "¡Apurata punkuman jamuy, Ana!"
Ana: "¿Imatataj jawapi kay horas ruwashankirí? Resfriakunki qan ima nishankichus á."
Dani: "¡Ana, Papá Noel jamun! Qan mana kay lomasman jamunchu nerqanki. Jinapis puka chinelasta punkuyman saqepuwasqa, qhawariy apampuwasqanta."
Anaqa allinta qhawarisqa. Chanta chay chinelas ukhuman uj juch’uy yuraj musisito ch’uruykukusqa. Danitaj wasiman yaykupusqa.
Dani: "Kaytaqa Blanca nievesta sutichasaj, manchay kusisqa kashani."
Daniqa lecheta q’ñichispa qosqa misisitumanqa, Anataj awilitankoj tiyanan kasqan chayman churaykurispa qhawarisqanku. Chaypitaj yuyarikusqa imaynachus phisqa wata ñawpajta navidadta ruwasqankuta...
Chaypacha qanchis watayoj pay kashasqa, iglesiamanpis vecinanwan chanta chay visinaj wawan Lucas ima risqanku.
Manchay sumaj kasqa iglesiapi takurisqanku, jianta pastor juch’uy wawallaraj Jesús kashasqanmanta willasqampis. Lucasllata, mana rikuyta munasqachu, payllapaj imatapis chay chhujchasapa wawa munasqanrayku. ¡Anamanta kallpallawan t’antamanta navidadpaj osonta qhechusqa!
Anataj mana ujchhikitallantapis qorisqachu á, Ni imatapuni. Chanta Anaqa wasinman alliysituwan ripusqa manchay rit’i kasqanrayku. Kusikusqataj wasimpi fiesta suyashasqanmanta. Chanta tatan lllakisqa yaykushajta rikuspataj, manchharikusqa.
Ana: "¿Mamáyrí, astawan mana allinchu kashan?"
Papá: "Ari, Anitay, allin onqosqa kashan jinapis qanmanta tapurikun."
Anaqa ch’isitullamanta puñunannejman chimpasqa. Manapuni qonqasqachu imatachus maman ñak’ayllata nisqantaqa:
Mamá: "Ana, wawitay uj regalo qampaj tiyan: juch’uy hermanitoyki, sumajtapuni qhawanki chaychu."
Anaqa chay juch’uy wawata oqharispa wasi ukhumanta llojsisqa. ¿Imatataj chay niyta munanrí? Aswan ch’isinejta tatan payman chimpasqa.
Papá: "Anita, mamaykeqa manaña noqanchejwanchu kashan, navidadta festejashan janaj pachapiña. Pay yacharqapuni wañupunanta, chayraykutaj juch’uy Danita saqesorqai."
Tatampa makimpi atisqanta Ana waqarikusqa puñurpanankama. Chay wata navidadqa tukuymanta nisqa aswan llakiy kasqa, Anaqa llakiywan t’ukuspa nimatapis riparasqachu, jinapitaj awilitan chay wasi ukhuman yaykojtapis mana riparasqachu.
Dani: "¿Awilitay, janaj pachamanta willawayku?"
Danimanqa mayta gustasqa awilitan parlanan chay k’acha cheqamanta maypichus manaña waqana kasqachu chaymantaqa. Anatajrí manchay phiñasqa kashasqa Lucaspajqa, sapa kutilla maqanakoj kasqa. Mana sonqompi Jesúspaj campo kasqachu, chay chejnikuynintaj astawan astawan yapakusqa.
Qhepampi kaymanta astawan yachallasumpuni, chaykama.
Personajes: Relator, Ana, Dani, papá, mamá
© Copyright: CEF Germany


text:
问候
1我是奉上帝旨意做基督耶稣使徒的保罗,与提摩太弟兄写信给在哥林多的上帝的教会以及亚该亚境内所有的圣徒.
2愿我们的父上帝和主耶稣基督赐给你们恩典和平安!
上帝的安慰
3我们主耶稣基督的父上帝当受赞美!祂是仁慈的父和赐一切安慰的上帝. 4我们遭遇任何患难,祂都安慰我们,使我们能够用祂给我们的安慰去安慰那些在各样患难中的人. 5正如我们多受基督所受的苦楚,也靠基督多得安慰. 6我们遭受患难,是为了使你们得到安慰和拯救;我们得到安慰,也是为了使你们得到安慰,以便你们能忍受像我们所遭遇的诸般苦难. 7我们对你们坚信不移,因为知道你们既和我们同受患难,也必和我们同得安慰.
8弟兄姊妹,希望你们知道我们在亚细亚所遭遇的苦难.那时我们承受极大的压力,超过了我们的极限,甚至连活命的指望都没了. 9我们心里觉得必死无疑,这使我们不倚靠自己,只倚靠使死人复活的上帝. 10祂曾救我们脱离死亡的威胁,将来还要救我们.我们深信祂必继续救我们. 11你们也要用祈祷帮助我们,使恩典借着许多人的祷告临到我们,众人便因此而为我们感恩.
保罗改变计划
12我们感到自豪的是:我们本着上帝所赐的圣洁和诚实为人处世,倚靠祂的恩典,不倚靠人的聪明才智,对待你们更是这样.这一点,我们的良心可以作证. 13-14我们不写任何你们读不懂,不明白的内容.你们现在对我们有几分认识,但我盼望你们最终完全认识到:当主耶稣再来的日子,你们将以我们为荣,正如我们将以你们为荣一样.
15我有这样的把握,所以早就计划去你们那里,使你们有两次蒙福的机会. 16我打算从你们那里去马其顿,再从马其顿回到你们那里,然后你们为我送行前往犹太. 17我定了这计划,难道会反复无常吗?难道我是意气用事,出尔反尔吗? 18我在信实的上帝面前保证:我们对你们说的话绝不会忽是忽非! 19我和西拉,提摩太在你们当中所传扬的那位上帝的儿子耶稣基督绝不会忽是忽非,在祂只有“是”. 20因为上帝的一切应许在基督里都是确实的,所以我们也是借着基督说“阿们1:20 “阿们”是“诚然如此”的意思.”,将荣耀归于上帝. 21是上帝使我们和你们一同在基督里信心坚固.祂差遣1:21 “差遣”希腊文是“膏立”.了我们, 22在我们身上盖了祂自己的印记,并让圣灵住在我们心中作担保.
23我求上帝为我作证:我没有去哥林多,是为了宽容你们. 24我们并不是要操纵你们的信仰,而是要帮助你们,使你们喜乐,因为你们在信仰上已经站稳了.
1Taita Dios munashpa, Jesucristomanta huillagrichun mingashca Pablomi cani. Caitaca, huauqui Timoteondijmi, Corintopi Diospaj tandanacushca crijcunamanpish, tucui Acaya llajtapi Diospajlla causaj crijcunamanpish quillcani:
2Ñucanchij Yaya Diospish, Apunchij Jesucristopish cancunamanca, jatun cʼuyaita, sumaj causaita cushca cachun.
Ima llaquipipish Diosmi cushichin
3Apunchij Jesucristopaj Yaya Diostaca, ‘Allimari cangui’ nishunchigri. Paica, ñucanchijta jatunta llaquij Yayami, tucui imapipish cushichij Taita Diosmi. 4Ñucanchij ima llaquipi cajpipish, Paimi cushichin. Shujtajcuna ima llaquipi cajpipish, ñucanchijta Pai cushichishca shinallataj cushichichunmi, ñucanchijtaca chashna cushichin. 5Jatun llaquicunata Cristo apashca shinallatajmi, ñucanchijpish jatun llaquicunata apacunchij. Chashnallataj Cristollamantatajmi yallitaj cushicunchij. 6Cancuna cushicuchun, quishpirichun nishpallami ima llaqui shamujpipish, chai llaquitaca apacunchijlla. Shinallataj Taita Dios ñucanchijta cushichishpapish, cancuna cushicuchun, quishpirichunllatajmi cushichin. Chashna rurajpimi, cancunapish ñucanchij shinallataj, ima llaquitapish apai tucunguichij. 7Cancunapish ñucanchij shinallataj llaquicunata apashcamantaca, ñucanchijta shinallataj cushichingami. Chaitaca, allimi yachanchij.
8Huauqui, panicuna, cancunamanca Asia llajtapi jatun llaquicuna ñucanchijta japishcatami parlashun ninchij. Chai llaquica, mana apai tucuipaj yallitaj sinchi cajpimi, ‘Ña mana ashtahuan causashunchu’ yuyarcanchij. 9Chaimantami ñucanchijca, ‘Ñami huañunchij’ yuyarcanchij. Ñucanchijllataj imatapish rurai tucushcata ama yuyachun, ashtahuanpish huañushcacunata causachij Taita Diospi shunguta churachunmi, chashnaca tucurca. 10Diosmi ñucanchijtaca, huañuna jatun llaquimanta quishpichirca, cunanpish quishpichicunmi. ‘Cutinpish quishpichingami’ nishpa, Pai huaquichina yuyaillami purinchij. 11Cancunaca, ñucanchijmanta Diosta mañapaichijlla. Achcacuna ñucanchijmanta mañajpimi, imatapish allicunata Taita Dios ñucanchijman cujpica, achcacunallataj Paitaca pagui ningacuna.
Pabloca Corintoman rinatami shujtaj punllapaj saquishca
12Cai pachapica, ñucanchijca maipipish Taita Diospajlla alli causashcata, ashtahuanca cancunapaj ñaupajpi chashna causashcata ñucanchij shungu yuyachijpimi, jatunta cushicunchij. Mana ñucanchijllataj yachaj cashcamantachu, ashtahuanpish mana cʼuyaipajta Taita Dios cʼuyashcallamantamari, chashna alli causacunchij. 13Cancunaman ñucanchij quillcashpaca, cancuna ricushpa entendinallatami nircanchij. Chaicunataca, tucuita alli yachashpa catishpami, alli canguichijman. 14Apunchij Jesús shamui punllapica, ñucanchijmantami cushicunguichij. Ñucanchijpish cancunamantami cushicushun. Ñucanchij chashna nishcataca, ñami ashata entendishcanguichij.
15Chaimantami ñucaca, cancunataraj ricugrisha nicurcani. Cai cutihuanca, ishqui cutinmi cancunapaj allipaj ricuj shamusha nicurcani. 16Macedoniamanca, cancunapajtami risha. Chaimanta tigramushpapish, cancunapajtami tigrasha. Ñucataca cancunami, Judeaman cachana canguichij. 17Ñuca caita rurana tucushpaca, ¿nij tucushcallatachu yuyanguichij? ¿Mana cashpaca, ñuca quiquin yuyaillamanta rurana tucushpachu, ña «ari» nicun, ña «mana» nicun puricujta yuyanguichij?
18Taita Diosca, Pai nishcata pajtachij caj shinallataj, ñucanchijpish cancunaman nishcataca, «ari» nicun, «mana» nicun nishpa, mana purinchijchu. 19Diospaj Churi Jesucristomantami, ñucapish, Silvanopish, Timoteopish, cancunamanca huillarcanchij. Cristoca «ari» nicuj, «mana» nicuj, mana canchu. Paipica, «arillami» tiyan. 20Taita Diosca, Pai imallata rurasha nishcataca, Jesucristomantami «ari» nishca. Chaimantami paimanta, «Chashna cachun» nishpa, Diosta sumajyachinchij. 21Taita Diosmi ñucanchijtapish, cancunatapish Jesucristota alli catichun yachachicun. Paillatajmi ñucanchijmanca, paipaj Espirituta curca. 22Paillatajmi ñucanchijtaca, Paipajlla cachun, Paipaj Espirituta ñucanchij shungupi churarca.
23Cancunata mana llaquichisha nishpallami, Corintomanca manaraj shamurcani. ¡Chaitaca, ñuca shunguta rijsij Taita Diosllataj yachanmi! Paipaj ñaupajpimi, imata cashpapish nini. 24Cancunaca, ña sinchi crijcunami canguichij. Chaimanta, ‘Cashna chashnami catina canguichij’ nishpaca, mana mandanchijchu, ashtahuan cushicuchun nishpallami, chashna yuyachinchij.


text:
Rapanuy
Rapanuy (Rapa Nui) icha Paskwa wat'a (Isla de Pascua) nisqaqa huk wat'am Pasiphiku mama quchapi, Chili mama llaqtaman kapuq. 1995 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rapanuy ñiqpiqa manam huk wat'akunachu kachkan. Lliwmanta aswan sispa wat'aqa Pitcairn wat'am, 2.078 km karum, kuntinpi. Chilip chalanmantataq 3.526 km karum.
Ñawpa pacha Rapanuypiqa hatun pulinisya hawaykawsaysi karqan, ancha achka runakunas, iskay chunka waranqamanta aswansi. Ancha hatun wank'akunatam rurarqan, kunanraq rikunallam (Moai, Moai Maea, "rumi wank'a" nisqa). Chay runakuna chaypi kawsay pachata, sach'a-sach'ankunata puchukachirqaptinsi, lliwmanta aswan runakunas wañurqan. Kunan pachaqa manañapunim sach'a-sach'achu, ichataq ichhu-ichhum kachkan.


text:
Ecuador Wiñariy Kullkiwasika B.P. mamallakta waki kullkikamay wiñariyta yanapankapak yuyashpaka kullkichuranapa, tukuyllapa mitachiykunapa, llikakunapa ruraykunaman, yuyaykunamanpash, shinallatak waki tukuyllapa wasichinamanpashmi kullkimañachin, rantikkunamantaka kay rurayuyaykunatarakmi yanapanchik:
G.A.D. Kitikuna: Kiti Pushaykamaykunami, imashinami COOTAD ukupi 10 kamachiypi nikun. GAD kitikunaka Kullkiwasipakka sarun pachamanta kapak rantikkunami kashka.
G.A.D. Markakuna: mamallaktamanta Marka Pushaykamaykunami, imashinami mamallaktaka markakunapi rakirishka kashkamanta, shinallatak COOTAD ukupi 10 kamachiypi nikun.
G.A.D. Kitillikuna: Kitilla tantarikunami (Kitilli Pushaykamaykuna), imashinami COOTAD 10 kamachiypi nikun.
Suyumanta Wiñariypa Rurakwasikuna: GAD Kitikuna, mana kashpaka Markakunamanta pakarichishka rurakwasikunami, chayrayku kay rurakwasikunaka pushaykamaypa llaktakuna ukupimi kan, nishun, Chuya Yaku Pichaymanta Tukuyllapa Llankakwasi, Purikuy Llankakwasi, Charikkunata Killkachikwasi, Ninatukuchikwasi.
Mamallaktachiy Rurakwasikuna: kay ukupika tukuyllapa pushaykunami kan, maykankunami shuklla paktaywan pakarichishka kak, nishun, chuyaykay, waki chapay, shukkunapash. Nishun Kamaywasikuna, Yakupunku Pushay, Mamallaktachiy Tukuyllapa Llankakwasikuna, shukkunapashmi kankuna.
Shuktak Rurakwasikuna: Mamakamachikmanta kamachikkunamantapash shuklla paktaywan wallpachishka kak rurakwasikunami kan, shinallatak mana hawapi yuyaykuna ukupi kak. Kay ukupika Hatunyachanawasikuna shinallatak Yanapakwasikunapashmi kan.
Kitilli Tantarikuna Tantanakuy: kay rurakwasikunaka Llakta Kikinyarik Shiwayashka Pushaykamaykuna Mamatantanakuymi kan tukuylla mamallaktapi tiyak rurakwasikunawanpash, imashina COOTAD nishkapa 313 kamachiypi nikun.
Shukllapa kuska: Mamallaktachiymanta mana chapashka kullkikamay kuskami, shinapash, Mamallaktachiymanta pushaykunata katinllami. Kay ukupika shukllapa llankakwasi shina ruraykunata rurak rantikkunami kan, wakimanta ima mutsuriykunatapash killpankapak nishpa. Kay sami ukupika kamachiywan kamachik illakwanpash runakuna yaykun, maykakunami katuyrantiyta ruran, kay ruraykunaka Kullkiwasipa rurayuyaykuna ukupi kana kanmi, nishun wasikunata katuy.
Kullkimañachiy arininakuyta aspiriy BDEwan Quinindé kitimanta pushakwanpash, Esmeraldas markpi
Kullkimañachiy arininakuyta aspiriy BDEwan Imbabura pushaykamaywanpash. Quito – Ecuador.


text:
Arhintinap runasimin
Arhintinap runasimin nisqaqa Arhintinap chinchanpi rimasqa qhichwa simi k'iti rimaymi, Santiago del Estero wamanipi rimasqa. Kastilla simip ancha chikichasqan k'iti rimaymi.
Kaypim wakillan Arhintinap runasiminpa siminkunaqa wak runasimi k'iti rimaykunap hina kaq siminwan:
Kay simikunaqa Arhintinap runasiminpa Ayakuchu Chanka runasimiman kuska kayninta rikuchiwanchik.
Hamawt'a Domingo Bravo ancha allinta Arhintinap runasiminmanta qillqan kay liwrupi: «El quichua santiagueño. Reducto idiomático argentino» (Tucumán, 1956). Kay hamawt'a runasimip allin-rimay-yachayninmanta qillqan. Paypa liwrunpi runasimimanta kastilla simiman t'ikraq simi-pirwa kachkan suqta waranqa qhichwa simiwan. Hamawt'a Domingo Bravo kastilla simimanta runasimiman t'ikraq simi-pirwata 1977 watapi qillqarqan.
Hamawt'a Emilio Christensen-pas Arhintinap runasiminmanta qillqan paypa Buenos Aires llaqtapi 1970 watapi lluqsisqa liwrunpi: «El quichua santiagueño: Lengua supérstite del Tucumán incaico». Ichaqa ñawpaq aswan allin Arhintinap runasiminmanta qillqaqqa hamawt'a Sergio Grigórieff-mi. Kay rusu sutiyuq hamawt'a Buenos Aires llaqtapi 1935 watapi lluqsisqa liwruta qillqarqan: «Compendio del idioma quichua: 1. Gramática. 2. Diccionario quichua-castellano. 3. Paradigmas del verbo (tablas). Con notas detalladas sobre las particularidades del idioma en Santiago del Estero». Kay liwrunpi hamawt'a Sergio Grigórieff yaqa 60 wata hamawt'a Rodolfo Cerrón Palominomanta ñawpaqmi «urin runasimi»-hina qillqan.


text:
Charles Darwin
Charles Robert Darwin (12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarikamurqa Shrewsbury llaqtapi, Inlatirra mama llaqtapi; 19 ñiqin ayriway killapi 1882 watapitaq wañurqa), Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq kawsay yachaqsi karqan. Kawsaqkunap rikch'aqyayninmi llamk'aynin karqa, payqa rikch'aqyay (evolution) imakay rikch'aqkunamanta parlarqa hinataq imaynatachus kawsay pisipisimanta puriyninmanta sallqa akllay (natural selection).
Runamantataq nirqan, runaqa k'usillumantam tukurqan, nispa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay yachaqpa pachantinpi puriynin icha Beagle nisqap puriynin (1839, The Voyage of the Beagle)
- Rikch'aqkunap qallarisqan (1859, On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life)
- Runap qallarisqan, yuqumanta wachariq akllay (1871, The Descent of Man and Selection in Relation to Sex)
- Kikinpa kawsay qillqasqan
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Charles Darwin.


text:
TORREMANTA QHAWAJ (CONGREGACIONPAJ) Julio de 2014
Kay revistataqa 2014 watapi 1-28 septiembre killa qotuchakuykunapi ukhunchakonqa.
Tukuy sonqo ruwarqanku Micronesiapi
Waj suyusmanta Micronesiapi kaj churusman Diosmanta willaj ripojkuna kinsa chʼampaykunata atipanku. ¿Imaynatá atiparqanku?
Jehovaqa rejsin paypata kajkunata
¿Imaynatá 2 Timoteo 2:19 yanapawanchej Diospata kajkunata rejsinapaj?
Jehovaj llajtanqa juchamanta tʼaqakun
¿Imayna khuskachasqataj kashan “juchamanta tʼaqakuy” rimay Moisespa tiemponpi kaj imaswan? ¿Imatá chaymanta yachakunchej?
CRISTIANOSPA KAUSAYNINKUMANTA
Tatay wañupojtinpis, waj Tatata tarini
Gerrit Lösch hermanoj kausayninmanta leey, paytaj Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta ujnin.
“Qankuna testigosniy kankichej”
¿Ima niyta munan Diospa sutinwan rejsichikuy?
“Noqamanta testigos jina willankichej”
¿Imaraykutaj Jesús “noqamanta testigos jina willankichej” nerqa, manataj Jehovamantachu? ¿Imaynatá willayninchejpi kusisqallapuni kasunman?


text:
Shenyang
Shenyang ( chun simipi: 沈阳, machu chun simipi: 瀋陽, phinyimpi: Shěnyáng), Chunwa llaqtap, Liaoning pruwinsya uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shenyang.
- Shenyang (inlish simipi)


text:
Aretha Franklin
Aretha Louise Franklin sutiyuq warmiqa, icha Aretha Franklin (* 25 ñiqin pawqar waray killapi 1942 watapi paqarisqa Memphis llaqtapi - 16 ñiqin chakra yapuy killapi 2018 watapi wañusqa Detroit llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq góspel, soul, R&B takiqmi, tusuqmi, aranway pukllaqpas. «Lady Soul» (la Dam
Taytanː: Clarence LeVaughn Franklin; Mamanː Barbara Siggers Franklin
Qusankuna: Glynn Turman (1978–1984)
Churinkuna: 4.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Natalie Cole
- Mahalia Jackson
- Dee Dee Warwick
- Dona Summer
- Jermaine Jackson
- Barbra Streisand
- Whitney Houston
- Denzel Washington
- Mariah Carey
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aretha Franklin.
- Uficial Qillqa
- IMDb


text:
San José Chikitus munisipyu
San José Chikitus munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San José de Chiquitos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Chikitus pruwinsyapi, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa San José Chikitus llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Iskay kantunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa kay runa llaqtakuna tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
San José Chikitus munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Karu puriyLlamk'apuy
- Inlisyakuna (Tukuy runakunap qhapaq kaynin)
Munisipyupi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Wach'i wayt'ana
Wach'i wayt'ana (Actinopterygii) nisqakunaqa wach'i hina tulluyuq wayt'anayuq tullu challwakunam.
Mitan kamay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- (Polypteri)
- (Polypteriformes)
- (Chondrostei)
- (Acipenseriformes)
- (Neopterygii)
- (Semionotiformes)
- (Amiiformes)
- Hunt'a tullu challwa (Teleostei): tukuy challwakunap 96 %-nin rikch'aqninkunachá (kunan 25900 riqsisqa rikch'aqnin)
Mayupi kawsaq rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama quchapi kawsaq rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wach'i wayt'ana.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Wach'i wayt'ana


text:
Bogotá llaktaka Colombia mamallaktapa uma llaktami kan, shinallatakmi paypa yallik llaktami kan : chay llaktapi 2009 watapi 7 309 073 runakunaka tiyarka, paypa ñaña llaktawan 8 566 926 runakunata tantachinakunmi[1]. Ñawpa pachapi, Chipcha runakunaka chay llaktata Bacatá nirkami, 1536 watapi Gonzalo Jiménez de Quesada Santa Fe de Bogotá shutiwan chay llaktaka kutin kamachirka. 1717 watamanta, 1819 wataman Bogotá llaktaka Nueva Granada ranti kapak llakta uma llaktami karka. Kashna, 1819 watamanta, Hatun Colombiapa uma llaktami karka, kipaka 1831 watamanta Colombia mamallaktapa uma llaktami kashka.
Bogotá llakta Antikunapi 2640m mamakuchamanta hawaman tiyanmi, chaymanta payka tukuy mamallaktapa uma llaktata kimsaniki ashtawan hanak tiyakmi kan (ashtawan hanak tiyanmi La Paz llaktaka, Quito llaktatapashmi).
Maymanta surkushkaEdit


text:
Uruwayi
Uruwayi nisqaqa Urin Awya Yalapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Montevideo llaqtam.
- 176 215 km²
- 3 800 000 runakuna
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimarisqa Brasilmanta: 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1825
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Montevideo 1 900 000 runakuna
- Salto 120 000 runakuna
- Paysandú 90 000 runakuna
Simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uruwayipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurku kallpanchaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Servindi, 21 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
- Mundo Indígena al Día, quechua, 21 de marzo, 2010 (archivo mp3, 8 minutos, 38 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Pelota puqllaymanta.- Chay teqsemuyuntimpi pelota hayt’ayqa allinmi cheqnenakukunatan tatichin, runapura, llaqtapura mana allin qhawayunakuykunatan tatichin,nispan nimun Navi Pillay Derechos Humanos nisqamanta kamachisqa Naciones Unidasmanta.
Chay puqllayunaqa thiqranmansi cheqnenakuyta, pelota hayt’ay kaqmi aswanta runata ujuñun kikinpi hinallataq televisión khawaqkunatapas, nimun ima.
Rimaykunamanta.- Iskaypachaq tawachunka pusaqniyoq simipi rimaykunas kay abya yala suyukunapi chinkaripushan, chaytan willakamunku haqhay Oficina del Alto Comisionado Derechos Humanos nisqamanta.
Chay tukuy suyukuna qhawariq wayqekunan mañakamushanku, ruwaychis tukuy imakunatapas mana chay rimay simikuna chinkananpaq nispa.
Tukuy suyukunamanta.- China suyumantan nimunku haqhay Estados Unidos suyupiqa sinchi mana allinmi runakunapura kausayqa nispa, qayna 2009 watapin runa chiqninakuy sinchita qonirin.
Chay Estados Unidos suyupi Derechos Humanos nisqamanta qelqanchariyqa qhawarichikamun Beujin llaqatpi Concejo de Estado nisqamanta China suyupi, qayna chunka iskainiyoq marzo killata.
ONU nisqamanta.- Cheqnenakuy chinkachinapaq Comité para la eliminación de la Discriminación (CEDR) nisqan aypachimun Argentina, Guatemala hinallataq Panamá suyupaqwan qhawariykunata mañakuykunata.
Chay qhawariykunaq huqninmi nin, manan huq reglamqnto nisqataraqchu suyananku, tapukuyta wakichinanakupaqqa nispa.
Argentina suyutataq nimun chay ñaupamanta llaqtayoq ayllukunapi runakunaq hallpankuq paikunaqpuni kasqanta kasukuy kachun, ama qaterparisqa rikukuchunkuchu nispa.
Transgenicos nisqamanta.- Kay abril killatan aqllarillankutaq imaymana sayariykunapaq chay laboratoriopi watiqmanta kamarisqa mikhuykunata ama chaskisunchu nispa, aparikunqas imaymana puririykuna, juñunayukunqakutaq Madrid llaqtapi chunka qanchisniyoq abril killata.
México suyumanta.- Qayna iskaychunka huqniyoq eneropi, wiqch’umuranku pachaq iskaychunka taytamamakunata llapan wawakunantinta, Rancheria Corozal ayllupi Montes Azules Chiapas cheqaspi, qhepaqkunan manchasqa kashanku, imaraikuchus Marina Nacional soldadukuna patankuta phalapamushanku ayllunkuta qhawamuspa.
Tuky suyukunamanata.- Kinsa phunchay patamanta chay Coordinadora de Organizaciones Indígenas (CAOI) nisqa wayqekuna tukuyapunku juñunakuyninkuta, paykunan llanqharinqaku, pachamamamanta sayapakuspa, ninallataq ñaupa llaqtayuq runakunamantawan, Estados Plurinacionales nisqata kamarinankupaq allin kausaypi.
Colombia suyumanta.- Qayna chunka soqtayoq marzo killatan droga nisqa mashkaq guardiakuna venenota hachiyamunku iskay samay hunayta, Joaquincito sutiyoq ayllupi Esperara Siapidaara cheqaspin mikhuy huertakuanta chaqoyamunku.
Naya nisqapi juñunarikuq hinallataq Manglar qochañakuna qhawariq wayqekunan nimuku chay qochañakuna waqllichiyqa runa wañuchiywanmi ninakun, chay unukunawanmi kausaku kikinpi tiyaq runakuna.
Ecuador suyumanta.- Qayna chunka pusaqniyoq marzo killatan aparikuran “Primera Asamblea Plurinacional del Cambio Climático y Derechos de la Madre Tierra” nisqa, chaypin qhawarikun imainatachus aparikunqa haqhay Cumbre Mundial del Cambio Climático nisqa Cochabamba llaqta Bolivia suyupi, kay chunka isqonniyoqmanta iskaychunka p’unchay abril killata.
Nina waraq’aymanta rimanakuy.- Derecho Ambiente y Recursos Naturales (DAR) nisqamanta humalliq Cesar Gamboa Balbín waiqen nimun Barsil suyuwan kay Perú suyuq rimanakusqankuqa manan allinninkupachu nispa.
Chay nina waraq’ay elecricidad nisqaqa manan yachakunchu hunt’asqachus Perú suyullpaq, utaqchus Brasil suyuman aparinkaku chayta, chayna kaspaqa sasachaykunan kanman nimun hima.
Bolivia suyumanta.- Kay chunka qanchisniyoqmanta iskaychunka p’unchay marzo killatan chunka suyukunamanta sayaqkuna tuparichinku rimanakuyta haqhay Foro Permanente Sobre las Cuestiones Indígenas de las Naciones Unidas nisqapaq.
Chay juñukuymi apakunqa chunka isqonniyoqmanta kinsachunka p’unchay abril killata, rimakunqataqmi ñaupaqman puririy tukuy kausayninchiswan riqch’ayninchiswan ima.
Perú suyumanta willakuykuna
Millay llallinakuy.- Chay Convención Nacional del Agro Peruano (CONVEAGRO) nisqa wayqekunan mañarikamunku gobiernota kaqta kutichichun arancel nisqa paganakunata, llaqtanchispi mikhuykunata kallpachanapaq, waq suyukunamanta haykumuq mIkhuykunamanta.
Perú suyuqa mana allintan apariran chay Telece nisqa chhalanakuypaq rimanakuytaqa, mana ima q’emeyniyoq, nitaqmi kanchu ima rimanakuypis, llaqtanchispi llanq’ariq waiqekunata yanapanapaq.
Chay CONVEAGRO wayqekunan Chaqrakunamanta qhawariq Ministerio de Agricultura nisqata mañakamunlantaq kamarimuchun huq Seguro Agrario Catastrofico nisqata, manan chay Seguro qoq empresakuna allintachu ruwashanku nispa.
Qosqo llaqtapin kunankama, maskayushallanku imainatas haywarinqaku yanapakuyta tawapachaq soleswan, rikushanku haqaynaniraqta llaqtantinta unuq araripusqanta chaypas.
Aylluq kutichiynin.- Mario Palacios Panes mineriaq sasachasqan ayllukuna CONACAMI nisqa humalliqmi manan allinchu chay Ricardo Briceño CONFIEP empresakuna masachaqmanta rimamusqanqa nispa.
Chay Briceño sutiyoq runan rimarparimun Organización Internacional del Trabajo nisqamanta kamachiykunata mana kasuspa, chaypin nimukamuran qollochun mineral hasp’iqkuna petroleomaskaqkuna sichus manaraq ayllukunata tapukuyta chaninchakunchu nispa.
Chay CONFIEP nisqapi juñurisqa runakunaqa kikillantataqmi ruwaranku, Fujimoripiwan Montesinospiwan munasqankuta Estado democràtico nisqata pampachaspanku, unkhunkuta qollqewan huntarinanku raiku nispan yuyarichimun Palacios Panes.
Majes Siguas II nisqamanta.- Espinar cheqaspi Qosqo llaqtapin apariranku huq sayariyta manan chay Proyecto Majes Siguas nisqata munaykuchu, mana unuyuqtan wiqch’uwasunman nispa.
Espinar llaqtamanta sayaq concejero Apolinar Laguna Mollon willakamun manan aypanchu Espinar llaqtapaq unu, sichus chay Majespaq apakapunqaku unuta chayqa, llaqtantinmi mana unuyuq qepapunqa nispa.
Declaracion qelqancaymanta.- Ñaupa llaqtakunaq derechunkunamanta Declaracion de las Naciones Unidas nisqa qelakunaqa qhawarichimun, chay derechunaqa kasunapaqmi hinallataq manucharinapaq, nispan tukuyapuran Servindimanta hinallataq Oxfammanta apariq foro nisqa rimanakuypi, qayna chunka pusaqniyoq p’unchay marzo killata.
Chay rimanakuymi ashqha llaqtakunapi aparikuran Ucayali, Amazonas, Junin,Qosqo, Puno hinallataq Lima llaqtapi, chaypin riqsichikuran imainatachus chay Declaracion qelqanchay Naciones Unidas nisqapi kamarikamuran qayna chunka kinsayoq setiembre killata iskaywaranqa qanchisniyoq watapi.


text:
Sichus mnunanki apullikunaq sutinta yachayta cheyqa t’oqsin kaypi
Rimana Wasipi huñunakuy apaqkunan kinsa apullikuna kamachisqan. Hinaspa pasaq llankank’aq apullikunapas chaymantapas kamayoqninkunapas, icha chaymantapas Rima wasita rantinkaylalapa hoq kamayoqkunawan tupanakuypi. Chaymi kinsa kamachiqmi chaypi kanku: hoq Hatun Kamachiq hinaspa kinsa taqsa Kamachiqkunawan huñunasqa.
(Key kamachiyqa khaynaman tukun Riamana Wasipi Tajasa qelqa kamachiynin rayku 002-2001-CR mast’arisqa 10 Qhapaq Sitwa killapi 2001 watapi)
(Key kamachiyqa khaynaman tukun Riamana Wasipi Tajasa qelqa kamachiynin rayku 022-2005-CR mast’arisqa 8 Antasitwa killapi 2006 watapi)
Rimana Wasipi huñunakuy apaqkunan rikunkun tukuy llank’aykunata hinaspapas qolqemantapas, chay hatun kamachiqninkunaa yuyayninman hina.
Chaypin rimanaku pikunachá kamachinakupaq haykunan llank’anankupaq, ichaqa willanakun chay Kinsa Hatun Kamachiqkunaman. Chaymantapas kamachiymi pikunacha hoq taqsa utaq wakin llank’aqkuna churayninta Rimana Wasi allin kusa llank’ayninpi purinanpaq. Uyanku qolqe rantinakuna mañakuyninkinkuta huñusqa rimaypi manaraq rikukushiaqtin.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 085 (The fiery oven miracle 3)
85. Nina larwaj hornopi t´ukuna rikhurin 3
Chay jatun estatua ruwasqaqa tukuchisqaña kasqa. Anchonman 3 metros, sayayninmantaj 30 metros kasqa. Mana pipis ninmanchu karqa, mana rikunichu, nispaqa, tukuynejmanta rikukusqa. Reypa kamachintaj:
"¡Allinta uyariychej! Tukuypaj reypa kamachisqan: tokajta uyariytawankama, tukuy pampaman k’umuykukunaykichej tiyan chay rey Nabucodonosorpa ruwachisqan lantej ñawpaqempi jatunchaspa. Pichus chay kamachisqata mana kasojtaj, chayratopacha larwashaj hornoman wijch’uykusqa kanaqa."
Chayta uyariytawanqa manchiyllawan tukuypuni chay lantita ramichayman rinanku karqa.
Kinsa runakunalla chay tantachasqa kashasqanku lantita yupaychanankupaj chaymanta karunejpi kashasqanku, ch’inllamanta. Ní kasu ruwasqankuchu chay mink’aytaqa, unay watakunalla lsrael llajtankumanta apamusqas kasqanku chaykunaqa. Jallp’ankutaj pierdesqanku, jinapis mana kawsaj Diospi creeyninkutaqa.
Paykuna yachasqanku chay reypa kamachisqanqa ancha kasqanta. ¿Lantiman k’umuykukuspa yupaychana? Ni jayk’aj á.
(Música)
Tukuy qonqor chakikusqanku lantita yupaychanankupajqa. Aaa arí, mana tukuychu, kinsa runakuna sayakusharqanku. Chaytaj jatunmanta rey qhawatatanampaj kasqa.
Acusador: "Rey, qan kamacherqanki tukuy lanti ruwachisqaykita jatunchanankuta, jinapis kinsa judiokuna mana chay kamachisqata kasunkuchu."
Rey: "¡Ima ninkí…! ¿Kamachisqayta mana kasunkuchu? Kunitanpacha kayman pusamuwaychej."
(Trayeron a los amigos de Daniel.)
Rey: "¿Cheqachu mana lantiyta yupaychayta munankichej? Uj oportunidadtawan qosqaykichej. Manapuni kasukunkichej chayqa, larwashaj honopi kanasqa kankichej. Amataj yuyaychejpischu chaymanta Diosniykichej salvanasuykichejtaqa."
¿Imatataj qan ruwawaj chay jinapis rikhurispari? ¿Kawsaynikuchu chayri Diosman fiel kasqaykichu kanman? Chay kinsaqa mana chhikata t’ukurisqankuchu.
Amigo de Daniel: "Sichus Diosniyku munan chayqa, larwashaj hornomanta salvawasqaykupuni. Manatajchus chaymanta salvawaykuman chaypis, fiel-llapuni noqayku kawsaj Diosniykuman kasqayku. Ni jayk’ajtaj yupaychasqaykuchu ruwasqa lantista mana Diosniyku kajtaqa."
Chay waynakunaqa cheqamantapuni tukuy imamanta nisqa Diosta munakorqanku. Chay kutichisqankoqa Nabucodonosor imaynachus kayninmanta wajinaman tukorpachisqa.
Rey: "Ajá, hornota parichiychej qanchis kusitawan imaynachus kasqanmantaqa, chaypitaj kunamacha wañuchunku."
Chaymantaqa manchay pari hornoman wijch’uykusqa kasqanku chay kinsa waynakunaqa. Manchay paripuni horno kasqanrayku, chay Danielpa kawsaqenkunata wijch’uykoj runasqa, hornoman qayllaykushaspallaj q’intisqas wañusqanku.
Reytaj karullamanta chay nina jina larwarishaj hornota qhawashasqa.
Rey: "Waj, ¿manachu kinsa runasta choqaykunankuta nerqani? Kunan tawata rikushaneqa, imataj kashanrí. Uj kajqa Diospa churinman rijch’ayniyoj kashan horno ukhupeqa."
Reyqa khajllu khajllulla horno punkuman qayllaykusqa.
Rey: "Llojsimuychej ari, atiyniyoj Dios siervosnin."
Kinsantin waynakuna hornomanta ni chhikan rupharisqas llojsimpusqanku, ní chujchanku ruphasqachu, nitaj ninallamampis q’apasqankuchu. Diosninkoqa salvasqa niqa larwaymantaqa.
¿Qan rejsinkichu chay jina t’ukuna imakunata ruwaj Diostaqa? Fielpuni kay mayllapipis, imaynapi kaspapis amapuni Diosmanta iskayrayaychu Diosmantaqa.
Personajes: Relator, mensajero del rey, acusador, rey, amigo de Daniel
© Copyright: CEF Germany


text:
Huwan XVIII
Huwan XVIII, Huwan XVIII chunka suqta ñiqin (latin simipi: Ioannes PP. XVIII, Italya simipi: Giovanni XVIII) Giovanni Fasano sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin anta situwa killapi 1009 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1003 watapimanta ? ñiqin anta situwa killapi 1009 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan XVIII.


text:
1Chaymi Jonasga pescädupa pachancho caycashpan Tayta Diosta mañacuran.
2Mañacur cayno niran: «Fiyupa llaquisha caycashpämi gamman mañacamurä, Tayta Dios. Gamnami yanapämarayqui. Wañushanöna caycashpämi gamman mañacamurä. Gamnami wiyamarayqui.
3Lamarmanga mas jundunninmanmi garpumashcanqui. Intëröpa yacullatami ricaycashcä. Yacuga ruyrucarcur-ruyrucarcur janäpa päsasha.
4Chayrämi yarpärishcä läduyquipita jitarishana caycashäta; rispitädu Templuyquitapis manana ricanäpaj cashanta.
5Yacuwan tallucashami puriycashcä. Aypalla yacumi intëru janäpa ñiticarcamaran. Yacu rurincho caycaj jachacunapis pitucarcamaran.
6Pacha rurincamami chayashcä. Chaychöga caycashcä imaypis mana llojshimojpäno chapacashana. Gammi ichanga Tayta Diosnë, jatun uchcupita jorgamashpayqui salbamashcanqui cawaycajllata.
7Wañunäpaj caycashächönami gampaj yarpärirä Tayta Dios. Chayno mañacamushätami gamga wiyarayqui. Chaynömi rispitädu Templuyquichöpis wiyamurayqui.
8Mana bälej ïdulucunata adurajcunaga gamta gongaycushurayquimi.
9Nogami ichanga charashäcunata gampaj churashpä alli shimëpa alabashayqui. Aunishätaga llapantami cumlishaj. ¡Tayta Diosllami salbacöga!»
10Chayno nir ruwacuptin Tayta Diosga camacächiran Jonasta allpaman pescädu gumitaramunanpaj.


text:
VICTORIA QUISPE, MUÑOZ CUEVA, AYOPAYA: "Juliopi muña sumaqta t’ikan, ñawpaq tarpuy waliq kananpaq, kay wataqa mana t’ikarqachu, kay octubre killapiraq muñaqa t’ikachkan, chayrayku qhipa tarpuykuna waliq puqunqa. Atuq mana kay wata waqamunchu, papa pisita puqunanpaq”.
LORENZO SALAZAR VILLA MODERNA, MIZQUE: “Agostopi phuyus purillarqa. Rumis k’ampasqaypi mana jump’i kanchu, ch’akilla karqa. Septiembrepi sach’itakunaqa t’ikasankupunipis. Chuklli sach’a t’ikarichkan patamanta uraman. Chillikchi pisita t’ikachkan, pisi para kananta nichkan. Paritaqa tunpata ñawparimunqa. Durazno waliqllata t’ikachhan, papita puqunantaq. Tiempo ujinayachkanpuni, diciembrepi tumpasta qallariyqachanqa, chaymantaqa eneropi pararpanqa, unayqa mana samayniyukta paraqa kaq, kunan mana aqnachu”.
DOROTEO VALLEJOS, TRANCAPAMPA, TERRITORIO RAQAYPAMPA, MIZQUE: “Tiempo qhawasqaqa waliq kachka, Todos Santospaqqa atinqaña parayta, Navidad killapiqa parita karillanqa. Imaptin? Agostopi phuyus phichqa p’unchaykama purillarqa. Tarkupis ñawpaqsitumanta (agosto) t’ikayta qallarillantaq, kunan septiembrepipis t’ikakuchkan. Paras kay wataqa tumpata ñawparinqa. Todos Santos makis astawan puqunqa”.
PRIMO CAERO, TERRITORIO AUTONOMÍA INDÍGENA RAQAYPAMPA: “Agostopi phuyusqa karqa, iskay kaq p’unchaypi tumpitata q’alalakurqa, q’ayantintaq parapi jina karqa, suqta p’unchaykama phuyu mana chinkarqachu, tiempo as tumpa ujinayasqa. Runaqa paras ñawparimunanta jina qhawarisarqanku. Tarkupis waliqta t’ikan. Atuqpis sumaq junt’asqata waqan ninku”.
FLORENCIO MAMANI, BAJO CHILLAVI, AYOPAYA: “1, 2, 3 agostopi phuyusqalla karqa, rumipis jump’ichkarqa kay wataqa regular kanqa. Qhipa kaq tarpuy waliq lluqsinqa. Qhipallata tarpuna kanqa”.
SEGUNDINO SILVA, COMUNIDAD PAMPAS, PROVINCIA CAMPERO: “Qhawasqayman jina tiemponpichá paritaqa qallarinqa. Todos Santos chaytaqa paranqaña. Agostopi 1, 2 pichasqalla karqa, 3 tumpita phuyitus karqa. Sach’itakunapis kutirinku p’iti p’itita, Thaqu wakin llullusniyukña, wakintaq recién kutirichkanku. Ajinapi qhipamanta para kanqa nichkani. Chiripis San Juan ñawpaqta sumaqta mat’imurqa. Tiempo waliqlla kanqa. Tiempopis manañapuni kikinchu q’ala ujinayasqa. Ruphayllaña kankachkawanchik”.
JUANA CONDORI, BAJO CHILLAVI, AYOPAYA: “Agostopi 1, 2, 3 phuyusqa karqa, rit’imurqa, paramun ima, chaypi waliq wata nin. Qayana, waraqu k’achitu t’ikan, chay waliq kananta nin.
Ñawpaq kaq tarpuy waliq kanqa, para wata kananta señas willawanchik. Kay wata qhasa mana kanqachu, chawpi tarpuy, waliqta puqunqa”.
SEBASTÍAN BAUTISTA, COMUNIDAD CÓNDOR HUTA, PROVINCIA AYOPAYA: “Kunitan paras ñawparpamun, tiempo q’ala cambiasqa, manaña ñawpata jinachu, señas qhawasqa mana junt’akunñachu, septiembrepi q’uwa muña qhawani, waliqlla t’ikarin, waliq watapaq. Papa mujuq yuran puntitasnin ruphasqita kachkarqa, ichá kanqa qhasa. Jawaqullu (Sanq’ayu) t’ika k’achitu sano karqa, waliqta papa puqunanpaq.
CÑ 181
JR.


text:
Yasser Arafat
Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini , Yasser Arafat , (arabya simipi: محمد عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني) sutipaq runaqa (* 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1929 watapi paqarisqa El Cairo llaqtapi - 11 ñiqin ayamarq'a killapi 2004 watapi paqarisqa Clamart llaqtapi). Palestina mama llaqtap Allwiya kamayuqpi wan pulitiku.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1994 watapiqa chiqniq.
1996 watamanta 2004 watakama 5 ñawpaq kuti Palistina kamachikuypa Umalliqnin karqan.
Tayta: Abdel Raouf al-Qudwa al-Husseini; Mama: Zahwa Abul Saud.
Ñawpaq warmi: Suha Tawil
Ususi: (1) Zahwa Arafat
Yachaywasi:
Yachay suntur: University of King Fuad I
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yasser Arafat.
- Asturiaspi Awqi Suñay - Cooperación Internacional 1994
- Biografía extensa en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- The Guerrilla Threat In the Middle East


text:
Urmamuq yakukuna
Urmamuq yakukuna nisqaqa phuyumanta, wayra pachamanta allpaman urmaykuq yakukunam.
- Para nisqaqa phuyumanta urmaykuq sut'ukunam.
- Rit'i nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku umiñachakunam.
- Chikchi nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku rump'ukunam.
- Sulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa yakuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas yaku sut'u tukukuq.
- Chhulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa chullunkuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas chullunku umiñacha tukukuq.


text:
MAMAKLLAKTA TANTANAKUYTA PUSHAK PEDRO MONCAYO RAYMIMAN KAYASHKA KARKA
Mamakllakta Tantanakuyta pushak, Gabriela Rivadeneira, Pedro Moncayo 104 watata paktachishpa raymiman kayashka karka, chay kitimi 104 wata wiñarishka kan, Pichincha markapimi sakirin.
Mamallkat Pushak kitipak ñankunata purirka, purinaka chay kitipak wasimantami kallarirka, Tabacundo llaktapak hatun ñankunata purirka. Tayta Frank Gualsaquí kitipushakwan ishkantin purirka, hatun kamachikkunapash chaypimi karka.
Awkakunapak katina hillaykunawan, Pedro Moncayo llaktapak llaktayukkunawan purirka, awkakunapak purikkunata rikurka, chayka, Marina, Fuerza Aérea shutikunata charirka, chayka chincha markapak kitikunamanta karka, Operacional Número 1 – Norte hatun awkakuna karka.
Hatun tantarika Centro de Convenciones de Tabacundo wasipimi karka, chaypi Gabriela Rivadeneira kitita, shulkakunata shuk kushikuyta kurka. Ashtawan sumakruraykunata yachashkata chanirka, GAD Pedro Moncayo charishkawan runakunata yanapashkatapash riksirka, chaytaka yallik watanmanta Mamallakta Tantanakuy yanapashkata riksirka,
“Ñukanchikpak llaktakuna hawaman purishkamanta kushiyarin, kay watakuna ishkaypuralla kamaymanta llukshirishkanchik, ñawpaka ishkay, kimsa hatun kitikunapilla alli llankaykunapash karka. Mamallkatapak shunkutaka kunkarishkami karka, chayka pakllami kan” nishpa rimarka.
Chay pachallatak, Mamallakta Tantanakuyta Pushak, kamachiykunawan alli rikurinkapa llaktayukkunawan chaypikanata hawaman churarka, chay kamachiykunaka Recursos Hídricos, tukuy Mamallaktapi Consulta Prelegislativa llankayta hawapi churashpa riksichirka.
Shinallatak, Gabriela Rivadeneira Mamallakta Tantanakuyta pushak, kunanka llaktakunaman chayakun, chaypi llaktayukkunawan rikurin, markaunapi tiyak Mamallakta Tantanakuyta minkashkawan kamachiykunata riksichishpa llankan.
Mama Gabriela Rivadeneira rimashka, Allpa Kamachiy karka, kay kmachiyta tukuy llaktakumana riksichishka Kan nirka, ñawpa watakunamanta llaktayukkuna mañamushkata tikrachishka kan «tukuy rimaykunami tikrachishka kan», imashina awki mikuna, tarpuy mushukyayta pushamushka nishpa tukuykunaman riksichirka.
Chay aknaypi, (GAD) kamaywasipak, Pedro Moncayo hatun kamachikkuna, llaktayukkunaman shuk kamarita kararka, chayka Segundo Benjamín Cisneros, chay Guerra del 41 makanakushpa mishak, Santa Elena llaktata pushak, Patricio Cisneros kamachikpak taytapash, akllashka kamachikkuna karka, paykunami achkata rimarka.
Chay Fuerzas Armadas, Carlos Obando kay raymipi karka; Banco del Estado hatu kamachik karka, Verónica Gallardo shutita charirka; shinallatak Subsecretaria de Gestión de la Política, Gobernabilidad, Paola Pabón kamachikpash kaypimi karka, Pichinka markamanta kamachiy killkakunapash karka.
Jc-kichwa


text:
Gary Barlow
Gary Barlow sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin qhulla puquy killapi 1971 watapi paqarisqa Frodsham llaqtapi - ) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq rock takichaq, piano wasichaq wan takiqsi karqan.
Tayta: Colin; Mama: Marjorie.
Warmi: Dawn Andrews.
Churinkuna: (3) Daniel (*2000-), Emily (*2002-) wan Margarita (*2009-).
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Albumkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gary Barlow.
- Uficial site
- IMDb


text:
John Macleod
John James Rickard Macleod sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin tarpuy killapi 1876 watapi paqarisqa Clunie llaqtapi - 16 ñiqin pawqar waray killapi 1935 watapi wañusqa Aberdeen llaqtapi); huk Iskusya mama llaqtayuq hampikamayuq qarqan.
1923 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hamut'ay
- Allvar Gullstrand
- Albrecht Kossel
- Otto Meyerhof
- August Krogh
- Frederick Banting
- Archibald Hill
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Macleod.


text:
2
Oracionta ruwanamanta
1 Ñaupajtaka nimuyqui: Tucuy runacunapaj Diosmanta mañachuncu, oracionta ruwachuncu, majacuchuncu, Diosman graciasta kochuncu. 2 Gobernajcunapaj tucuy autoridadcunapajpas oracionta ruwanancu, pacienciawan Diosman respetowan allinta causananchispaj, tucuy imapi respetaska cananchispaj. 3 Cayka allin, Salvadorninchis Diosman agradan. 4 Payka munan tucuynincu salvaska canancuta, verdadtapas rejsinancuta. 5 Imaraycuchus Dioska ujlla, ujllataj Dioswan runacunawan allinyachejka, chaytaj Jesucristo. 6 Jesucristo tucuyninchispaj wañorkan, salvación preciota pagaspa. Chayta Dios rejsichiwanchis munaskan tiempopi. 7 Chayta willanaypaj apóstol churaska cani. Dios mana judío cajcunaman cachamuwan, verdad evangeliota Cristopi creenata yachachinaypaj. Niskayka cierto; mana llullacunichu.
8 Ajina ari, munani tucuynejpi tucuy runacuna oración ruwanancuta, limpio sonkowan Diosman maquincuta okharinancuta, mana phiñanacuspa ni ch'ajwaspa. 9 Warmicunaka cuidacuspa sumajta p'achallicunancu, sumaj jallch'aska, manataj khapaj athuchaj ñajch'acuycunawan, ni koriwan, ni perlacunawan t'ipaska, nitaj sinchi precioyoj p'achacunawanpas, 10 manachayri sumaj ruwaycunawan p'achallicunancu, imaynatachus Diosllapaj causaj warmicuna jina. 11 Warmeka ch'inlla yachakanan, tucuy imapi casucuspa. 12 Mana munanichu warmicuna yachachinanta cultopi, nitaj kharita mandananta. Munani ch'inlla canancuta. 13 Imaraycuchus Dios ñaupajta Adanta ruwarkan, chaymantaraj Evataka. 14 Adanka mana engañaskachu carkan, manachayri warmicaj engañaska caspa, juchaman urmarkan. 15 Chaywanpas warmeka salvaconka sumaj mama cayninta junt'aspa, allin yuyaywan creeyninta, munacuyninta, ch'uwa caytawan wakaychaspa.