text:
Chantá mana tiemponpichu paran, qhipa paran, ancha qhipatapuni, diciembre chaytaña paran. Ñawpa runasqa niq kanku, diciembre killaqa chawpi paraña nispa, navidad tiempo chawpi paraña niq kasqanku, kay wata mana jinachu qhipata paraqa qallarin”.
“Cambiasqa tiempopi paran”
Víctor Quintana, comunidad Chillavi, nirqa: “Kachkallan papa, qayna watamanta nisqari tumpawan achkita, allinsitunta puquchkan. Parapis maychus chaylla, cambiasqa tiempopi paran, tarpuykusqatawan mana chay patanman paraykunchu, uchhikasllañataña paramuchkan. Ch’aki wata jina kanantapuni kachkarqa, qhuchispis jina kachkarqa. Chillavipi puqun tukuy ima avena, trigo, cebadapis, kinuwapis puqullanpuni. Mana tiemponpi paraspaqa fallaparin”.
“Kay wata sumaqta papaqa puqun, chaparastapuni uqhariyku”
Feliciano Huanaco C., Chillavi: “Kunan wata kusa papaqa, chaparastapuni uqhariyku, legal papaqa, tiempoman jina tarpurina chaylla, septiembre killapi tarpurirqani ñawpa tarpuy nisqa, chayrayku sumaqta papata uqharisani, tiempo acompañarisawayku kusisqalla kasani. Qayna wata pisita cosechakuyku, para chinkarparin, qhasa chayamun chayrayku fracasarparin, mikhunallpaq karqa, vendenapaq manapuni karqachu, kunan wata venderisayku papastaqa”.
“Kay wata paritas qhiparin”
Basilio Ríos (59 años), comunidad Cóndor Huta, nin: “Kaq wata cosechasqa maychus chaylla. Ñawpaq watapiqa aswan pisi karqa. Kay wataqa paritas qhiparin. Kaypiqa tukuy ima churasqa puqun, cebolla, zanahoria, tomate imaqa carpa solarpi puqun. Chaymanta churallaykutaq uqa, papalisa jinapis kunan wata mana churarqaykuchu”.


c: text/html

text:
Allin chiqap puriypi kawsay kananpaqmi huk kamachikuy lluqsimunanpaq rimanakuyku, ruray atinanchiktapas sapakama ruraspa, Derechosninchikkunatapas mana sarunchaspa kawsanapaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Pichus qasi kawsayta waqllichinqapas, turyanqapas, chaykunapaqmi wanachiykuna kamachikamunqa; hawka purikunapaq, qispisqa purikunapaq, runapa kaqninkunata mana pipas hapinanpaq ima, kallanqataq kamachikuykuna.
(ch) Perú suyupi tiyaq runakunapa derechunkunata kallpanchanapaq, Hatun Kamachinata, huk kamachikuykunatapas qawarispa tiyanapaqmi wakichinqa, chaykunawanmi hawka kawsayta runakunaqa tarinqa.
(h) Llaqtapipas, ayllupipas, wasi ayllupipas manaña maqanakuy, awqanakuy kananpaqmi kamachikamunqa, chaywanmi warmikunata, warmakunata, machu payakunata imam aswantaqa kallpawan qawarinqa.
(i) Maypichus aswan awqanakuy, chiqninakuy ima kan, chaypim kallpawan kamachikuy churakunqa.
(k) Hawkalla kawsaypi tiyanapaqmi yachay wasikunapi yachaykuna churakunqa, chayqa llapan runakunapa Derechosninkuna amachaspa purinapaq, imamantapas pampacharikuspa allin justicia aypanapaq.
(l) Llaqta runakuna hawka kawsaypi tiyanankupaq Estado nisqamanta qawaq institucionkuna allin kamachikuykuna aparikunqa.
(ll) Policía nisqa ukupipas allin runakayta, llaqtanchik allin chaninchayta yachachikunqa, hinallataq yachayninta mastarinqa huk musuq yachaykunawan, chaymanhinataq pagonkutapas chaskinqaku.
(m) Hatun llaqtakunapipas, huchuy llaqtachakunapipas hawkalla purikunapaq sistema nacional de seguridad ciudadana nisqata churachinqa, chaytas umallinqa alcaldekuna, Estado nisqapap llamkaq oficinakuna, llaqta runakunapa yanapayninwan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bartolina Sisa
Bartolina Sisa sutiyuq warmiqa (12 ñiqin chakra yapuy killapi 1750 watapi icha 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1753 watapi paqarisqa Sullkawi llaqtapi, 5 ñiqin tarpuy killapi 1782 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) Hanan Piruwpi huk aymara ankallis karqan, Tupaq Katarip warminsi.
Qusanta maqayninkunapi yanapaspa, Andres Tupaq Amaruwanpas Chuqiyaputa ch'utirqanku. Ayriway killapi 1781 watapi Ispañulkuna Tupaq Katarita hap'irqaptinsi, indihina awqaqsuyutas pusarqan. Ispañulkunap Bartolinatapas hap'irqaspansi, runa warkhunapi wañuchirqan, Gregoria Apasa sutiyuq Tupaq Katarip panantawan.


text:
Jānis Čakste
Jānis Čakste sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1859 watapi paqarisqa Lielsesava llaqtapi - 14 ñiqin pawqar waray killapi 1927 watapi wañusqa Riga llaqtapi) huk Litunya mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Justine Vesere.
Churinkuna: Janīna, Maiga, Daila, Aldona, Gedimīns, Mintauts, Ringolds, Konstantīns.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jānis Čakste.


text:
Aruyniikunawan Yaykuyanaapaq
ANTAMINAPA KAWAYNIN
Antaminaqa YANACANCHA hallqa hirkachawmi kaykan, kay hirkaqa Perú llaqtapa hatin yulaq hinkankunachaw kaykan, San Marcos markapa ladunnawllachawmi kaykanpis miinaqa, kikin miinaqa aruyankanqa 4.200 pita – 4 500 yaq mama quchapita alayaq hirkachaw kaykan. Watachawqa ishkay patsaman kay hirkanunachawqa kan: usya patsa (kaha patsa) kayqa abril killapita, septiembre killayaq, tsaychaw tayta inti allaapa quñutsikun hunaqchaw, pakashpanan allaapa alaalaykun, hukin patsa, tamya patsa, octubri killapita, marsu killayaq.
Tsaynawllan Antaminapa aruynin Puertu Punta lobitoschawpis kan, puertuqa hatun qucha Océano Pacifico hutiyuqpa kuchunchaw; Huarmay markapachaw kaykan. Kay markaqa quñuraykanllan. Tsaychawpis ishkay patsatan watachaw tarintsik: patsa allaapa quñuq, noviembre killapita, marsu killayaq, tsaynawllan abrilpiq, octubir killayaq pukutay tapakurkun taytay Intita. Kay markaqa Lima markapanawmi.
Nunakuna miinata rikaq aywarninqa, paykuna ratashninkunata mama patsa tiumpu kaykashkannawpaq, hina apayanan kasaka imperneablita, tsukunkunata, guantisninkunata. Tayta Inti pashtaramuqpiqqa inshiyanan qaqllankunachaw protector solarta, lentes de solta, hina wirpa tapaqtawan. Tsaynawllan nunakuna botas punta aceruta inshiyaanan miinchaw hina puertuta aywarpis.
Miinapiq, puertuyaq manan huk patsallachaw kan, miinata rikaq aw aruq aymarpis, hapakunaykin ratashninta achacharamuqpiq qutukurinaykipaq, alalamushqa patsa hora yakurinaykipaq.
Lanshanay hallqa hirka aywashqa tsarikun
May markata aywashkapis wayrachawqa oxigenuqa kaqllan kayakan, hallkakunachawqa allaapa alalapinnan wayrakunapita ramakan, tsaymi mana oxigenu ras rasllaqa puywantsikman yaykuntsu, hina oxigenu yawarnintsikman chanllatsu. Maa tsaymi shunquntsikpis, puywantsinpis, urusnintsikpis, pachantsikpsin, aytsantsikkunapis allikllaqa aruyantsu, wayra pishiqpin. Maa tsaynaw kaqpinmi pulsuntsikwan hamaynintsik shutakurinaq, kallpantsikpis ushakakuriqnaw, tsaynaw kaqpin umantsikwan pachantsik nanar kallanaq. Hatun hirkakuna yupay 2 500 msnm miitrus kay qishyayqa tsarikun, tukuylayashpa tsarikunpis, wakinkunata uma, pacha nanarnin, maa tsaytan ducturkuna riqiyaanan Soruche hutiwan.
. Uma nanay
. Pulsu ahítan
. Pasaypa Punuy tsarikun
. Qaqllapis pasaypa yulaqyarin
. Umapis machakurkuqnaw, lansanantsik.
. Hamaynintsikpis shutankurin.
Tsaynaw nanatsikuy tsarimashkaqa, alliyanapaqka, aspirina hina paracetamolta (panadol, tylenol) aw ibuporfebnuta upunanstsik.
Oxigenu rurashqataqa pasaypana mana alliyashqanan sinqantsikman churayamun. Wakin nunakuna kay qishyaywan qishyanariyan ishkay hunaqnawlla. Wamrapis, shipashpis, maqtapis, nunakunapis, warmipis, chakwantapis qishyayqa tsarikushin pitapis.
Alli saluryuq kay.
Compañía Minera ANTAMINA S.A. llapan nunakuna miinaman aruq aywaqkunapaq kayapunan papelninkuna alli saluryuq kaykashkanta rimaq, tsaypa hutin Examen de Salud Ocupacional para el Trabajador (Form 005) ninqan, hina tsaynawlla papelnin kapunan hallqakunata aywananpaq hutinqa Certificado Médico de Ascenso a Altitud (form001A). Tsaykunawanran yaykuyan. Huknin aw ishkanta papelta karpis hapanayki miinachawnan rikayamunanpaq aruq hinalla rikaqlla aywashkaykitapis.
Nunakuna presiun altawan, chuqawan, shunqu nanaywan, uma nanaywan, pacha nanaywanpis, aywayanan ducturninkunawan papelninkuna qillqananpaq, tsaywanraq miinamanqa shayamunan.
Miinaqa kaykan hallqa hirkakunachaw, tsaychawqa man hospitalpis kantsu, tsaymi nuqakunapa llapan wayi aruyniikuchaw ducturkuna, hampikuna imapis pasakuqpinqa ras raslla qishyaqkunata hampiriyaanapaq. Miinaman shamunaykiypaq dispunishqankim, tsaypita mana allitsu kanki, hirkakunata aywarnin qishyanki, achachatsikunki, pachayki nanan, mana alli hamayniq kaykaqpinqa, manan shamunaykitsu.
Hampita upikarqa, ducturniktan mañakamunayki huk papelta qillqamunanpaq, miinachaw yaykuskayki huura mañayashuqpiq rikatsinaykuypaq. Tsaynawllan tapunayki ducturniykita maykan hampita upunaykita, shamurninqa hina hampiqkunata hapamunayki mas kunaq miinachaw kayta munarqa hina ducturniykita tapunayki, manaraq Diomox (acetazolamida) pastilla upurnin hallqata aywanaykipaq.
Tsaynawllan musyanayki nuqakunapa aruyniikunachawqa waskuqa, drugaqa mana kantsu, nii mayqan aruqniikunapis,waskuta, drugatapis katsiyantsu upiyantsu, inshiyantsu. Kuka yakuta ama upitsu miinawan shamurninqa; miinaman yaykupaykipaq pukatsiyashupiqmi yarkunqa. Kay kuka yakutatsun upunki llapan hunaqkuna, tsaynaw karqa mananan huk semanapita upunaykinatsu Ataminaman shamunayki kaqpinqa.
- Llapan willapakushkanta rikanayki aruqniikuna kayka munarqa.
- Rikanayki alli ninkanta mana washkuta, nii drogata inshinaykipaq.
Miinaman aywanaykipaq willapakiy
Perú llaqtaman allaapa karu markapita shamurninqa, Lima markachaw huk hunaq amakuri llapan kallpayki kutimunanpaq. Qam alalaq hallqakunaman 4.000 msnm yupaychasqayaq tsayraq aywanki, unayta kutinki hallqakunaman, shunqu tinkraywan qishyanki nawpata 3.100 yupaychasqa waras markachaw (limatia huqta hora, miinapitaqa kima hora kaaruwan) huk pakash punukuriy yachakarinaykipaq, tsaychaw, ducturman aywanayki imanaw kaykashkaykita willarishunaykipaq miinaman manaraq shamurnin. Pakash shamukaypaqqa hunaq shumaq hamanayki hina allilla pununayki.
Yakuntin tantallatana upiy, hina atska mikuykunataqa mikuynatsu. Tsaynawlla waskuta, cafetawan pakaschaw, aw miinaman aywakar ama upinatsu, huk qurakunatana upunayki: anista, hacha luisata, mansanillata.
- Hallqaman karrukuna hapaq salur hina maakuq maakuq arukuykunapaq willakuykuna musyanayki.
- Taksha karrukunapa papelninkunata mañakuyanqanta rikay.
- Waqtapita karru kareteraakunapa aywananpaq mañakuyanqankuna.
- Waqta karrukuna puriyananpaq papelta.
- Alli shumaq Aruyki DC112, Equipu Motorizado hina karrukuna alli puriyananpaq.
- Hapayanqakanpa papelninta hapayanan.
Aruyniikunachaw kanaykipaq
- Ichikllatana mukuy, ama wira mikuykunata hina wira aytsakunatapis mikuynatsu.
- Arrusta, papata, fiidyusta, tanta atskallapa mikuy, kallpayki kananpaq.
- Ama allaapa aruytsu, ni sigaaruta shuquytsu, punutsikuqta, mana inshitsu.
- Yakuta atskallapa upuy.
- Ama allaapa kalefaciunta inshitsu, pununaykipaq.
Tunanchaw watukakuq wayi
Kay llapanta watukakuq wayiqa kaykan chunka ishkay kmtruchaw karretera chunka chusku pativilca-conocochachaw, pachak metru mawpanchaw puestu Tunanman chanachawmi kaykan. Kay wayi watakakuqqa nawpatan kaykan hatun naani kartera Panamerican Norte shamuqpiq llapan papelkunatan miinaman aywaqkunta watukayaa.
- Papel alli saluryuqpaqata niik: Form (ukupasiunal kaq) hina From 001 A (hallqapa aywananpaq)
- Botinkinta.
- Llapan maakuq maakuq arukuy, llantakunapa neumaticusta rikan.
- Jaula interna ninqan (kamionetakuna)
- Antaminapa shunqunwan willanakuyan.
- Arukuy wayiikunawan, yaykuyananpaqqa, pértiga, aktsi estroboscopinata, rapra willakuqninkuna hina upikanapaq botunta, llapan kanqanta rikayan.
Llapan papelnin kayapuqtaqa huk papeltan quyaa, miinaman aywaqkunataqa, tsaywan wayi rikaq Casablancachawpis rikratsin, kikin miinaman yaykuyananpaq rikatsiyan. Mana llapan papel mañakuyanqata kayapupinqa, kutiyan rantik pisiskan kaqkuna, miinawan aywayananpaq.
Alli mushyatsikuy: Llapan wayi watukakuqkunapan, aywarnin, kutirnin pasayanan
Watukakuq Wayi Casablanca
Watukakuq Wayi Casablancakaykan isqun kilomiitruchaw conococha, miina karreterachaw. Tsaychawqa llapan aywaq karrukunata rikayan.
Karrukuna Tunan watukakuq wayipita shumunpinqa rikariyan papelninkunallatanan, tapukuriyan aruq mayinkunata willariyananpaq.
Wakin karrukuna Waras markapita shamuqkunata llapan papelninkuntan mañayan tunan watukakuq wayichawnaw.
Alli mushyatsikuy: Llapan wayi watukakuqkunapan, aywarnin, kutirnin pasayanan


text:
Asankaru distritu
Asankaru distritu (kastilla simipi: Distrito de Azángaro) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Asankaru pruwinsyapi, huk distritumm. Uma llaqtanqa Asankaru llaqtam.
Asankaru distritu kamasqa wata 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
27 823 runakuna (13 582 qhari, 14 241 warmi)
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Machu Niño
- Rusaryu Pallan
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2000 watapiqa Asankarupi hamawt'akuna iskay chunka yachay wasipi irqikunata iskay simipi yachachiranku. [2]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2011-2014: Efraín Murillo Quispe.
- 2007-2010: Ruben Pachari Inofuente.


text:
Turku munisipyu
Turku munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Turco) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu, Sajama pruwinsyapi, Uru Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Turku llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanan urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Turku munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Turku munisipyu: yupaykuna, saywitu


text:
Palistina kamachikuy
Palistina kamachikuy (arabya simipi دولة فلسطين Dawlat Filastin) nisqaqa Palistinap rakinkunapi 1994 watapi kamarisqa kamachiymi. Chay k'itikunataqa Israyil awqaqkunam 1967 watapi hap'irqan, aswan Palistina k'itikunatapas, tukuy ñawpa Palistina nisqa suyutam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Jordan Mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Palistina kamachikuy.


text:
Fariseocunami señalta ricuchichun mañashcacuna
1Fariseocunapish, saduceocunapish Jesús ima mana allita nijpica, juchachishun nishpami shamurcacuna. Chaimantami Jahua pachamanta shamushcata ricungapaj, ima señalta ricuchichun mañarcacuna.
2 Chaita mañajpica, Jesusca cashnami nirca: «Cancunaca chishiman puca p'uyu tiyajpica: “Cayaca alli punllami canga” ninguichijmi. 3 Cutin tutamantaman yana p'uyu tiyajpica: “Cunan punllaca tamyangami” ninguichijmi. ¡Mishqui shimi, jayaj shungu runacuna! Cancunaca jahuapi p'uyuta ricushpa, ima shina punlla cana cashcataca yachanguichijmi. Ashtahuanpish cunan ima señalcunata ricushpapish, ima punllacunapi cashcataca mana yachanguichijchu. 4 Cai millai, huainayaj runacunamari shuj señalta ricuchichun mañancuna. Paicuna ricushun nishcataca, manataj ricungacunachu. Dios ima nishcata huillaj Jonás shina tucushcallatami ricungacuna» nircami.
Shina nishpaca, Jesusca paicunamanta ch'icanyashpa rircallami.
Fariseocuna yachachishcaca levadura shinami
5 Jesuspaj yachacujcunaca, tandata apamunatami cungashpa cuchata ch'imbashca carca. 6 Chai punllatajmi Jesusca, Paipaj yachacujcunataca:
–Uyaichij, fariseocunapaj, saduceocunapaj levadurataca, pajta chasquinguichijman– nirca.
7 Jesús chashna nijpimi, yachacujcunaca:
–Tandata mana apamujpimari, chashna nij yuyachin– ninacurca.
8 Chashna ninacucujta yachashpami, Jesusca cashna nirca:
–¿‘Tandata mana apamushcanchijca’ nicunguichijraj shiná? Manarajmari ñucataca tucui shunguhuan cringuichijchu. 9 ¿Manarajchu yuyaita japinguichij imatagari? Pichca tandata, pichca huaranga runacunaman ñuca carashcataca, ¿manachu yuyaringuichij? Puchushcata mashna canasta jundata tandashcallatapish yuyarichigari. 10 Shinallataj chuscu huaranga runacunaman canchis tandata ñuca carashcata yuyarichigari. ¿Chaipipish mashna canasta junda puchushcatapish yuyarichigari? 11 ¿Ima nishpataj chaitaca mana entendinguichij? Tandata mana apamushcamantaca mana chashna nircanichu. Fariseocunapaj, saduceocunapaj levadurata ama japinguichij nicunimari– nircami.
12 Jesús chashna nijpimi, yachacujcunaca yuyaita japircacuna. Jesusca, tandata rurana levaduramantaca mana rimashcachu carca. Ashtahuanpish fariseocuna saduceocuna yachachishcata ama catichunmi nicushca carca.
Pedromi Jesustaca ‘Quishpichij Cristomi cangui’ nishca
13 Filipopaj nishca Cesarea pueblo c'uchu llajtacunaman ñanta ricushpami, Jesusca paipaj yachacujcunataca:
–Runa Aichayuj ñucamanta gentecuna parlanacushpaca, ¿pi cashcatataj nincuna?– nishpa tapurca.
14 Yachacujcunaca, cashnami nircacuna:
–Shujcunaca, ‘Bautiźaj Juanmi’ nincunami. Shujtajcunaca, ‘Dios ima nishcata huillaj Eliasmi’ nincunami. Cutin maijancunaca, ‘Dios ima nishcata huillaj Jeremiasmi, mana cashpaca Dios ima nishcata maijan huillajmi canga’ nincunami– nircacunami.
15 Chashna nijpi Jesusca:
–Cutin cancunaca ñucataca, ¿pi cashcatataj yuyanguichigari?– nirca.
16 Chashna nijpi Simón Pedroca:
–Quiquinca causaj Diospaj Churi, Quishpichij Cristomari cangui– nircami.
17 Shina nijpimi, Jesusca cashna nirca:
–Jonaspaj churi Simón, canca cushicunami cangui. Canca, mana pi runa yuyachijpi, chashna nishcanguichu. Ashtahuanpish jahua pachapi caj ñuca Yayami chai yuyaitaca cushca. 18 Ñucapish cantaca, Pedro ninimi. Cai rumipimi ñucata crij tandanacushcacunataca, huasichij shina mirachisha. Paicunataca, Hadespaj pungucunapish mana millpui tucungachu. 19 Canmanca, jahua pacha Dios mandacunman gentecunata yaicuchina llavetami cuni. Can cai pachapi imata huatajpica, jahua pachapipish huatashcami canga. Cai pachapi imatapish can cacharijpica, jahua pachapipish cacharishcami canga– nircami.
20 Shina nishca q'uipami Jesusca, Paipaj yachacujcunataca:
–Ñucataca, Quishpichij Cristo Jesús cashcata, pajta piman huillanguichijman– nirca.
‘Ñucataca huañuchingacunami’ nishcami
21 Chashna nishca pachamantami Jesusca, Paipaj yachacujcunaman cashna nishpa huillai callarirca:
–Ñucaca, Jerusalenmanca rinamari cani. Chaipimi ñucataca, cunaj yuyajcunapish, curacunata mandajcunapish, Mandashcata yachachijcunapish jatunta llaquichishpa huañuchingacuna. Huañuchijpipish, quimsa punllapica causarishami– nircami.
22 Jesús chashna nijpimi, Pedroca Paillata ch'icanchishpa:
–Apunchij Jesús, chaitatajca Dios ama munachun. ¿Ima nishpataj chashna tucunataca ninguiari?– nishpa jarcarca.
23 Chashna nijpica Jesusca, tigrarishcahuanmi Pedrotaca cashna nirca:
–¡Anchui caimanta, Satanás! Ñucataca pandachisha nicunguimari. Taita Dios imata rurasha nishcataca mana yachanguichu. Runacuna yuyashcallatami yuyacungui– nircami.
24 Chai q'uipaca Jesusca, Paipaj yachacujcunataca, cashnami nirca:
–Maijanpish ñucata catisha nishpaca, chacatashca huañunata yachashpapish, ama quiquinta llaquichijchu. Cruzta japishpa ñucata catichijlla. 25 Yuyarichij, maijanpish quiquin causaita llaquijca chingaringami. Maijanpish ñucata catingaraicu, quiquin causaita mana llaquijca, quishpiringami. 26 Maijanpish cai pachapi tucui imalla tiyajcunata charij tucushpapish, quiquin almata chingachishpaca, ¿ima allitaj cangari? Chingachishca huashaca, quiquin almata quishpichingapaj, imata mana cui tucungachu. 27 Runa Aichayuj ñucaca, ñuca angelcunahuan, ñuca Yayapaj sumaj cashcahuan shamushpaca, tucuicunamanmi, quiquin imata rurashca shina cusha. 28 Maijan caipi cajcunaca, Runa Aichayuj ñuca mandangapaj shamungacama manaraj huañungacunachu. Paicunami quiquin ñahuihuan ricungacuna, chashnatajmi canga– nircami.


text:
Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
Ecuador Mamallaktapa chapakkuna kay Dirección Nacional de la Policía Judicial del cantón Puerto Quito, llankaywan wankurishpa hapishkami kimsa runakunata paykunami shuwak kashka ayllu wasikunata.
Kay llaki ruraya paktashkami 16 de Aymuray killa 2018 wata, shuk runa rimarishka kay riksinalla runakuna ña purikushkami kay El Achiote llakta kay cantón Puerto Quito kitymanta ña 11H00 saylla pacha kay huchachik runa ña hapishkami kay riksinalla runakunata wasi kuchunatami purikushka shinallatak kay wasita yanapauk rimarishkami, ama purichun kay wasi kuchukunata, kay llaktapi kawsak runakuna ña willashkami kashna churarishka runakunami shuwashpa purikushka kay llaktapi.
Policía Judicial llankaymanta ña utkami paktachishka rikurayay ruraykunata kay Puerto Quito kitypi, kay riksinalla runakuna ña chapakkunata rikushpa kallpashpami rishkakuna kay rio Caoni yaku purinata, asha pachakunapi ña hapishkami kay riksinalla runakunata, shinallatak kay shuktak ishkay runakunata, hapishkami kay Calacalí, llakta ñanpi ña riksishkami kay huchachishka runakunata.
Hapishkakuna kaykunami:
- Mauricio N.
- Manuel N.
- Andrés N.
Hapishkami kay imaykunata:
Shuk kuyukta
Kay hapishka runakunata ña churashkami apuk paktachikunapa makipi, huchachinapa kay imaykuna hapishkata ña wakaychishkami yanapak chapakkuna, shinapash katinkami alli tapuykunawan.
Ecuador mamallaktapa chapakkuna katinkami paykunapa pakta llankaykunawan ayllukuna kasilla kawsaypa, alli yachay ruraykunawan ña rikuchinkami ima llakichishka ruraykunata kay ayllullaktakuna kasilla kawsayta charichun. Traductor Luis P./DNCE/.


text:
Ichilu pruwinsya
Ichilu pruwinsya (aymara simi: Ichilu jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Ichilo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Buena Vista llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Amboró mamallaqta parki
- Urqukuna:
- Mayukuna: Ichilu mayu - Surutu mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kay runa llaqtakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ichilu pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
San Luis distritu (Kañiti)
San Luis distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Luis) Piruw mama llaqtapi distritum, Lima suyupi , Kañiti pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Luis llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qucha: Encantada qucha
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inkawasi
- Kañiti mayu
- Musuq Kamachina yaku ñan hark'a ñiqpi amachana sach'a-sach'a
- Ukira
- Unkara pukara


text:
Amamantaf
'Amamantaf' se parece a 'amamantar', ¿Con amamantaf querías decir amamantar?
Amamantaf tiene 9 letras
Definición de amamantar aquí
Resultados de búsqueda:
Resultados de imágenes:
Youtube: amamantaf
Nube de palabras :
- amamantar zmamantar smamantar wmamantar qmamantar anamantar akamantar ajamantar amzmantar amsmantar amwmantar amqmantar amanantar amakantar amajantar amamzntar amamsntar amamwntar amamqntar amamabtar amamamtar amamajtar amamahtar amamanrar amamanfar amamangar amamanyar amaman6ar amaman5ar amamantzr amamantsr amamantwr amamantqr amamantae amamantad amamantaf amamantat amamanta5 amamanta4


text:
Wakcha
Wakcha nisqaqa mana imayuq, imatapas muchuq runam.
Wakcha wawaqa mamannaq taytannaq wawam. Mamanqa taytanpas wañusqañam, chinkasqam.
Wakcha chakra runaqa allpannaq, chakrannaq runam. Allpayuq, allpasapa runapaq, asindadupaq llamk'ananmi asllata chaskiykunanpaq, ichataq hatun llaqtamanmi rinan chaypi kañinapaq llamk'ananpaq, phawrikapi huk ruruchinapipas.
Wakcha llamk'aqqa mana llamk'ayniyuq runam.
Mana wasiyuq runapqa hawapi, mana wasipi puñunanmi.
Mana llaqtayuq runataqa kapusqan yuri llaqtanqa qarqurqan ichataq puchukasqam.
Mana mikhunayuq runataqa yarqanmi.
Huk wakcha runakunaqa, mana imayuq kaspanmi, ñankunapi pasaq runakunamanta imakunatapas mañakuqmi kan.


text:
Rosa Luxemburg
Rosa Luxemburg icha Rozalia Luksenburg (5 ñiqin pawqar waray killapi 1871 watapi paqarisqa Zamość llaqtapi, Pulunyapi; 15 ñiqin qhulla puquy killapi 1919 watapi wañusqa (sipisqa) Berlin llaqtapi) huk aliman kumunista pulitiku warmim, yachay wayllukuqpas karqan. Alimanyapiqa Karl Liebknecht sutiyuq masinwan Alimanyap Kumunista Partiduntam kamarqan. Susyalista pachakutiypaq llamk'aspa, maqanakuyta rurachkaq kapitalista, qhapaqkunaman hayu kaspa, awqankunap wañuchisqan karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rosa Luxemburg.


text:
Maurice Couve de Murville
Maurice Couve de Murville sutiyuq runaqa ( (* 24 ñiqin qhulla puquy killapi 1977 watapi paqarisqa Reims llaqtapi - 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1999 watapi wañusqa Paris llaqtapi) Ransiya mama llaqtap pulitiku qarqan, Ransiya Musiku ministru (1968) wan Uma kamayuq (1968-1969).
1958 watamanta 1968 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Warmi: .
Alma mater: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Maurice Couve de Murville.


text:
Helena (santu)
Flavia Iulia Helena Santa Elena, Constantinopolispi Elena, sutiyuq warmiqa (* 250 watapi paqarisqa Drépano llaqtapi - † 330 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk kathuliku wan orthodoksa Santu karqan.
18 ñiqin chakra yapuy killapi Santa Elena kathuliku raymi p'unchawninmi.
21 ñiqin aymuray killapi Santa Helena orthodoksa raymi p'unchawninmi.
Tayta: ; Mama: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Helena (santu).
- Web católica sobre los primeros cristianos


text:
Yaku purichina
Yaku purichina nisqaqa yakuta maymanpas purichinapaq rarqam, wirum icha pilam. Yakutaqa purichinanchik chakrakunata parqunapaq icha llaqtakunata, wasikunata yakuwan t'itunapaq, runap upyananpaq.
Rarqakunawanmi chakrakunata parqunchik. Chay yakuqa manam ch'uya kana tiyanchu.
Upyana yakuqa ch'uya kanam tiyan. Chay yakutaqa pukyukunamantam, ch'uya quchakunamantapas purichimunchik, witkhu icha pincha (acueducto) nisqa kichasqa kaq yaku ñankunapi icha wich'qasqa kaq yaku wiru (tubería) nisqapim. Chay wiru hina purichinakunapiqa ñit'iysapa yakum rin, chayrayku ancha sinchi kananmi tiyaptin, witkhumanta aswan qullqi chaniyuqmi.
Maymanpas yakuta purichimunku, chaymanta q'upa yaku kachaykunam (alcantarillado) tiyanpas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yaku purichina.


text:
Rurrenabaque
Rurrenabaque nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Beni suyupi, Ballivián pruwinsyapi, Rurrenabaque munisipyup uma llaqtanmi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rurrenabaque.


text:
Qincha pruwinsya (Beni)
Qincha pruwinsya (kastilla simi: Provincia de Cercado) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kimsantin llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan:
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Jesusca caźaracun bodapimi yacuta vinoman tigrachishca
1Chaimanta quimsa punlla huashami, Galileapi caj Caná pueblopica, caźarai boda tiyarca. Jesuspaj mamaca chaipimi carca. 2 Jesustapish, Paipaj yachacujcunatapish cayajpimi rircacuna. 3 Chai bodapi vino tucurijpimi, Jesuspaj mamaca:
–Vinotamari ña tucuchishcacuna– nirca.
4 Shina nijpi Jesusca:
–¿Ñucaca imatataj rurashapish, mama? ¿Manarajmari ñuca imata rurana horas chayamushcachu?– nircami.
5 Paipaj mamaca, chai bodapi servijcunataca:
–Pai imata rurachun nijpica, chaita ruranguichijlla– nircami.
6 Chaipica sujta rumi p'unducunami tiyarca. Chaicunaca maijanca quimsa puñu, maijanca chuscu puñu yacutami apaj carca. Judiocunaca maillarishpa chuyayachun mandashcata ruraj cashcamantami, chai p'unducunapica yacuta charijcuna carca.
7 Jesús chai servijcunata:
–Cai p'unducunapi yacuta jundachichij– nijpica, jicharijtami jundachircacuna.
8 Jundachijpi Jesusca:
–Cunanca ashata huishishpa, alhuajanupajman apashpa richij– nijpica aparcacunami. 9 Alhuajanuca, yacu vino tucushcata mallishpaca, maimanta apamushcataca mana yacharcachu. Yacuta p'undupi churaj servijcunallami yacharcacuna. Alhuajanuca noviota cayashpami, 10 cashna nirca:
–Tucuicunami alli vinotaraj raquincuna. Ña achcata ubyashca q'uipami, yangalla vinotaca raquincuna. Ashtahuanpish canca, alli vinotamari caicama huaquichishcangui– nircami.
11 Jesusca Galileapi caj Caná pueblopimi, chashna señalta rurai callarishpa, Pai tucuita rurai tucushcata ricuchirca. Chaimantami Paipaj yachacujcunaca crircacuna.
12 Chai q'uipami Jesusca mamandij, huauquicunandij, yachacujcunandij, Capernaumman uriyarcacuna. Chaipica asha punllacunallatami saquirircacuna.
Diospaj huasipi c'atucujcunatami Jesús llujshichishca
13 Judiocunapaj Pascua punlla chayamucujpimi, Jesusca Jerusalenman huichiyarca. 14 Diospaj huasiman yaicushpaca, huagracunata, ovejacunata, palomacunata c'atucujcunatapish, cullquita cambiashpa tiyacujcunatapishmi japirca. 15 Chaimantami Jesusca, Diospaj huasi ucupi cajcunataca, huascata patarishpa, tucuicunata ovejacunandij, huagracunandij azotishpa llujshichishpa cacharca. Cambiajcunapaj cullquicunatapish tsirapashpa, meźacunatapish tigrachishpami shitarca. 16 Palomacunata c'atujcunataca, Jesusca:
–¡Caicunata caimanta anchuchichij! ¡Ñuca Yayapaj huasitaca, c'atuna randina ucutaca ama ruraichijchu!– nircami.
17 Chaita ricushpami, Jesuspaj yachacujcunaca: «Cambaj huasica, Cambajlla cachun yuyashpa huañucunica» nishpa Quillcashcata yuyarircacuna. 18 Jesús chashna rurajpimi, judiocunaca:
–Ima cashpa Can cashna ruracushcata yachangapaj, ima señalta ricuchiari– nircacuna.
19 Shina nijpi, Jesusca:
–Diospaj huasitaca urmachichijlla. Quimsa punllapica cutin shayachishallami– nircami.
20 Chashna nijpimi judiocunaca, cashna nircacuna:
–Diospaj cai huasitaca, chuscu chunga sujta huatapimari shayachircacuna. Canca, ¿ima shinataj quimsa punllallapica shayachinguiari?– nircacuna.
21 Jesusca Diospaj huasita nishpaca, Paipaj quiquin cuerpotami chashna nicurca. 22 Jesús, chashna nishcataca, huañushcacunapaj chaupimanta causarijpimi, Paipaj yachacujcunaca yuyarircacuna. Quillcashcatapish, Jesús chashna nishca shimicunatapish crircacunami.
23 Jesusca, Pascua jatun punllacuna Jerusalenpi cashpami, señalcunata rurarca. Chaita ricushpami, achcacuna Paita crircacuna. 24 Ashtahuanpish Jesusca, paicunapaj yuyaita yachashcamantami, paicunapica mana shunguta churarca. 25 Paicunapaj yuyaicuna ima shina cashcata yachashcamanta, pi imata huillachunpish mana nircachu.


text:
Empresantsik
Antaminaqa hatun minam, kaychawmi antata, zincta, molibdenota, qillayta hina plomuta hurquyaa. Kay minaqa San Marcos markachawmi, Huari provinciachaw, Ancash suyuchaw, 200km Huaraz markapita, niykur 4,300 msnm rara hirkachawmi kaykan. Hinam, Huarmey markachaw, punta lobituschaw yaku punku kapayaaman.
Empresaakuna imaypitapis Perú suyuchaw mineriachaw qillayta churashqa: 3,600 millones dólaristam kay mina arur hatunyar churashqa. Niykur, kanantaami, anta hina zinc hurqaychaw Perú suyuchaw nawpachaw kantsik. Hinam llapan patsachaw mina kaqpita, chunka nawpa rurinchaw kantsik.
Perú rikatsiq leykunawan patsashqam empresantsik kaykan, Perúpita arupakuqkunawan hunaq hunaq, kay markantsik hatunyaananta ashintsik. Niykur, patsachaw chusku hatun mineriachaw arupakuq empresakunawan huntakarkurmi hatunyaykantsik.
Antaminachaw qillay churaqmi kayan:
- BHP Billiton (33.75%)
- Glencore (33.75%)
- Teck (22.5%)
- Mitsubishi Corporation (10%)


text:
Sumaq qhaway pruwinsya
Sumaq qhaway pruwinsya (Kastilla simipi: Provincia de Bellavista) nisqaqa San Martin suyupi, Piruwpi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Sumaq qhaway llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay pruwinsyapiqa Llakwash runakunam kawsanku.[1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta distritunmi kan.
Distritu - (Uma llaqta):
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.peruecologico.com.pe/ Quechua Lamista / Llakwash runakuna (kastilla simipi)


text:
Crijcunapura ima shina canatami yachachishca
1Yuyajcunataca, ama sinchita rimangui, ashtahuanpish cambaj yayata shina allilla cunangui. Mosocunatapish, cambaj huauquita shina cunangui. 2 Yuyaj huarmicunataca, cambaj mamata shina cunangui. Solteracunataca, chuya shunguhuan, cambaj panita shina cunangui.
3 Sapalla caj huajchataj viudacunamanca, ima illashcatapish cungui. 4 Ashtahuanpish huahuacunayuj, nietocunayuj viuda cajpica, chaicunaraj quiquinpura cashcamantaca, llaquishpa ricuchun. Quiquin yaya mamataca, pagui nishpa ayudachun. Taita Diospish chashna rurajtaca alli ninmi, cushicunmi. 5 Sapalla saquirishca viuda huarmica tutapish, punllapish Diosta mañarashpami, Taita Dios yuyailla causan. 6 Cutin maijan viudaca, quiquin aichata cushichishpalla causashpaca, huañushca shinami. 7 Ama pi rimashca purina tucuchun, ñuca nishca shimicunata huillashpa causanata yachachi. 8 Maijanpish paipaj huasipi imata mana churajca, ashtahuanca paipaj quiquin huasi ucupuracunata mana yuyarijca, crinata saquishcatami ricuchin. Chashna rurashpaca, mana crijtapish yalli millaimari.
9 Viudacunapaj shutita quillcanapica, sujta chunga yalli huatayuj viudacunallatami churana. Chai huatacunayuj viuda cajpipish, shuj cusayujlla cashca cajllatami churana. 10 Shutita churangapajca, allita ruraj cashcata ricunarajmi. Huahuacunata alli huiñachij cashcata, pi paipaj huasiman shamujpipish alli chasquij cashcata, Diospajlla cajcunapaj chaquicunata maillaj cashcata, llaquihuan cajcunata llaquij cashcata, chashna tucui imatapish allita ruraj cashcatarajmi ricuna.
11 Ashtahuanpish chairaj viudacunapaj shutitaca, chai quillcapica ama churanguichu. Chaicunaca, paicunapaj quiquin munaita atichinllacunami. Chaimantaca, Cristomanta shaicurishpa cutin caźarana tucunllami. 12 Chashna rurashpaca, paicuna imallata rurasha nishcata mana pajtachishcamanta, jatun llaquimanmi yaicuncuna. 13 Mana chaillapishchu tucuncuna. Q'uilla tucushpa, huasin huasinta puricunllacunami. Mana chashna q'uillallapishchu tucuncuna, ashtahuanpish ima imapipish satirishpa, mana rimana cashcacunata rimashpa, parlarishpa puricunllacunami. 14 Ama chashna tucuchunmi, chairaj viudacunataca, caźarashpa huahuacunayuj tucushpa alli huiñachichun, quiquin huasipi imatapish rurachun nini. Chashna cajpimi, p'iñajcunapish, chaica ‘Riquí’ nishpa ima juchachinata mana charingacuna. 15 Maijan viudacunaca, crishcata saquishpa ñamari Satanasta caticuncuna.
16 Maijan crijcunapaj huasipi, c'ari cashpa huarmi cashpapish, sapalla saquirijpica, quiquin aichapuracuna, ima illashcata cuchun. Chashna rurajpimi, tandanacushca crijcunaca, mana paicunamandij imatapish cuna tucunga. Ashtahuanpish sapalla viudacunallatami ricungacuna.
17 Crijcunata alli mandaj, cunaj yuyajcunaca achcata c'uyashcami cana. Huillana yuyailla, yachachina yuyailla cajcunacarin ashtahuanmari c'uyashca cana. 18 Dios Quillcachishcapica: «Trillaj huagrataca, ama shimita huataichu» ninmari. Shinallataj: «Imata rurajpish, pai ruracushcamantaca, cullquitaca chasquinami» ninmari. 19 Cunaj yuyajcunata pipish p'iñashpa imata juchachijpica, ishqui cashpa, quimsa cashpa ricushcata huillaj tiyajllapi uyangui. 20 Maijanpish cutin cutin millaita ruracujllataca, shujtajcunapish manchachun, tucuicunapaj ñaupajpi, ‘Mana allitamari ruracungui’ nishpa rimangui.
21 Taita Diospish, Apunchij Jesucristopish, Pai agllashca angelcunapish ricucunmi. Paicunapaj ñaupajpimi cantaca, cai ñuca nishcacunataca ama saquishpa, ama pipaj ñahuita ricushpalla, tucuicunata chai shinallataj rurangui nishpa mingani.
22 Manarajpish alli rijsishpaca, ama pipaj jahuapipish maquita churashpa, Diosta mañanguichu. Ñataj shujtajcuna millaita rurashcapi, canpish chagruringuiman. Tucui imapipish mana allita ruranamantaca, huaquichiringui.
23 Cutin cutin huijsa nanaihuan ungushca cashcamanta, cunanmantaca ama yacullata ubyanguichu, ashtahuanpish asha vinotapish ubyangui.
24 Maijancunapaj juchacunaca, manaraj pi tapujpi ricurinllami. Cutin maijancunapaj juchacunaca, q'uipatami ricurin. 25 Chashnallatajmi ima allita rurashcacunapish ricurinlla. Manaraj ricurishpapish mana pacalla tiyacungallachu, ricuringatajmi.


text:
Chiara d'Assisi
Chiara d'Assisi, OF, (kastilla simipi Santa Clara de Asís, OF, Chiara (Clara) Favarone sutiyuq warmiqa (16 ñiqin anta situwa killapi 1194 watapi paqarisqa Assisi llaqtapi - 11 ñiqin chakra yapuy killapi 1253 watapi wañusqa Assisi llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq kathuliku santas aarqan.
11 ñiqin chakra yapuy killapi Santa Clara raymi p'unchawninmi.
Taytan: Bartolomé Favarone; Maman: Ortolana D'Arezzo
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiara d'Assisi.


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) Marzu de 2014
Kë yachatsikïchömi yachakushun imanö munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurëta y imanö kushi kushilla. Jina yachakushunmi edäyashqa familiantsikkunata y cristiänu mayintsikkunata imanö cuidanapaq
Imanötaq mana creikoq familiantsikpa shonqunman chashwan
¿Imatataq yachakuntsik Jesus familiankunata imanö tratanqampita? ¿Imanötaq juk religionyoq o Diosman mana creeq familiantsikkunata religionnintsikpita parlapashwan?
Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurashun
Juk chikimaqnintsikmi kan y pëmi munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranata imëkanöpa michämënintsikta munan. Kë yachatsikïmi yanapamäshun pï kanqanta musyanapaq y Bibliata utilisar vencinapaq.
¿Imatataq ruranantsik kushi kushilla kanantsikpaq?
¿Imanirtaq mëtsikaq nunakuna mana alli pensëkunawan alli tsaränakuyan? Kë yachatsikïmi yanapamäshun kikintsikpaq mana alli pensëkunata imanö vencinapaq Biblia yanapamanqantsikta.
Familiachö Diosta Adorana Höra: ¿Imatataq rurayanman mas kushikïpaq kanampaq?
Rikäri më tsë markachö teytakuna Familiachö Diosta Adorana Hörata imanö rurayanqanta, y mas kushikïpaq kanampaq imakunata ruranëkipaq kaqta yachakuri.
Edäyashqakunata respetashun
¿Imanötaq Dios rikan edäyashqakunata? ¿Imatataq wamrankuna rurayänan edäyashqa teytankunata cuidayänampaq? ¿Imanötaq congregacionchö kaqkuna edäyashqakunata cuentaman churar respetayanqanta rikätsikuyanman?
Edäyashqakunata cuidashun
Teytakuna y wamrankunam puntallapitana alistakuyanman “mana alli tiempukuna” manaraq chämuptin. ¿Imanöraq tsë problëmakunata altsëta puëdiyanman?
¿Awmi nirirku Manam ninki?
Cristiänukuna parlayanqantam cumpliyänan. Rikäri apostul Pablu ruranqanta. Peru ¿ima precisaq cäsu kaptinqa? Apostul Pablu ruranqanmi yanaparinqa.


text:
SI tupuy
SI tupuy icha Nasyunpura Tupuy Llika (phransis simimanta: Système international d'unités, kastilla simipi: Sistema Internacional de Unidades) nisqaqa astawan llamk'achisqa tupukuna llikam kay pachapi. 1960 watapi, Llasaykuna Tupuykunapas Kunphirinsyam kay llikata suqta tupuwan kamasqa. 1971 watapi, qanchis ñiqi tupu, mol, yapakusqa.
Chhikan kaykunapaq llamk'achisqa SI tupuypa tupunkunaqa pachaykamay phinuminukunapi tiksikunkum; wisnu tuputaq, kilugramu, nasyunpura kilugramu prututipup wisnunmi: haqay hallchasqa platinu iridyupas silindrum Llasaykuna Tupukunapas Nasyunpura Qillqana Ukhupi.
Tupukuna SI tupuypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhapaq Tupukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk SI tupukunam:
- Sikundu s: Mit'awi (Pacha)
- Mitru m: Karu kay
- Litru l: P'ulin
- Kilugramu kg: Wisnu
- Voltyu V: Pinchikilla mast'ay
- Watyu W: Arpay
- Newton (tupu) N: Kallpa


text:
Apocalipsis 6 Mushuj Testamento Diospaj Shimi (MTDS)
Canchis sellocunatami pascashca
6 Malta Ovejataca, punta sellashcata anchuchishpa, librota pascajtami ricurcani. Chaita pascajpica, chai causaiyuj chuscucunamanta shujca, c'ulun nij shina uyarishpami: «Shamui ricungui» nirca.
2 Chashna nijpi ricushpaca, shuj yurajlla caballotami ricurcani. Chai caballopi tiyacujca, shuj arcotami charicurca. Paimanca, shuj coronatami curcacuna. Paica, ñami mishashca carca, ashtahuan mishangapajmi llujshirca.
3 Puntapaj cati sellashcata Malta Oveja pascajpica, puntapaj cati causaiyujmi: «¡Shamui ricungui!» nishpa uyarirca.
4 Chaipica, shujtaj pucajlla caballomi llujshirca. Chai caballopi tiyacujmanca, tucui cai pachamanta sumajta causaita anchuchi tucunatapish, caishuj chaishuj huañuchinacuipi churai tucunatapish cushpami, shuj jatun espadatapish curca.
5 Ishquipaj cati sellashcata pascajpica, ishquipaj cati causaiyujmi:
«¡Shamui ricungui!» nishpa uyarirca. Shina nijpi ricushpaca, shuj yanajlla caballotami ñapish ricurcani. Chai caballopi tiyacujca, shuj balanzata maquipi apashcami carca. 6 Chai chuscu causaiyujcunapaj chaupimantaca: «Ishqui libra trigota, shuj denariopi, sujta libra cebadata shuj denariopi c'atungui. Ashtahuanpish aceiteta, vinotaca ama imata ruranguichu» nijtami uyarcani.
7 Quimsapaj cati sellashcata pascajpica, quimsapaj cati causaiyujtami: «Shamui, ricungui» nishpa uyarirca. 8 Ñuca ricushpaca, ¡shuj quillujlla caballotami ricurcani! Chai caballopi tiyacujca, Huañuchij shutimi carca. Hadesmi, paita catishpa llujshirca. Chai ishquimanca, cai pachata chuscupi chaupishca shuj partetaca, jatun macanacuicunahuanpish, yaricaicunahuanpish, jatun ungüihuanpish, cai pacha millai animalcunahuanpish huañuchi tucunatami curca.
9 Chuscupaj cati sellashcata pascajpica, altar ucupica almacunatami ricurcani. Paicunaca, Diospaj Shimita huillashcamantapish, huillashca shina causashcamantapish, huañuchishcacunami carca. 10 Paicunami, sinchita caparishpa, cashna nirca: «Mandaj, Jucha Illaj, cashcata Huillaj Dioslla, ñucanchij yahuarta jichaj, cai pacha runacunataca, ¿maicamataj mana llaquichishpa shuyacunguillari?» nircacunami. 11 Paicunamanca, yurajlla churanata cushpami: ‘Ashacama samacuichijraj. Cancuna shinallataj Cristota servicuj shujtaj crijcunata cancunata shinallatajmi huañuchingacuna. Paicunata mashnacunata huañuchina cashca pajtangacama shuyaichijlla’ nircami.
12 Pichcapaj cati sellashcata pascajta ñuca ricucujpica, allpami manchanayajta chujchurca. Llaquihuan cashpa yanajlla churanata churaj shinami, intipish yanajlla tucurca. Lunapish, tucuimi yahuar shina pucajlla tucurca. 13 Jahua pachamanta luźerocunapish, jatun huaira shamushpa higota chaspijpi, higo granocuna chajchurij shinami cai pachaman urmarca. 14 Jahua pachapish, cara pillurij shinami chingarirca. Urcucunapish, yacu chaupipi tiyaj allpacunapish, tucuimi paicuna maipi tiyacushcamanta anchurca.
15 Chashna tucujpica, cai pachapi jatun mandajcunapish, jatun yachajcunapish, achcata charijcunapish, soldadocunapish, shujtaj mandajcunapish, servijcunapish, mana servishpa causajcunapish jatun jutcucunapi, urcu chaupi jatun rumi c'acunapimi miticurcacuna. 16 Chai ucucunapi tiyarishpami, chai urcucunatapish, jatun rumicunatapish: «¡Ñucanchij jahuapi urmaichigari, jatun tiyarinapi Tiyacujpaj ñaupajmantapish, Malta Oveja p'iñarishpa cachacuj jatun llaquicunamantapish pacahuaichigari. 17 Pai p'iñarishpa, jatunta llaquichina punllamari ña chayamushca! Cai jatun llaquipica, ¿pitaj shayacuillapish tucungari?» nircacunami.


text:
Markapata distritu
Markapata distritu (kastilla simipi: Distrito de Marcapata) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispiqanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi. Uma llaqtanqa Markapata llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Awsanqati - Chakiriyuq - Hapu Punta - Hatun Ñañu Punta - Iskupitani - Jaqhichuwa - Kisuq'ipina - Qullqi - Wila Jaqhi - Wisk'achani -- Yayamari; Walla: Willkanuta walla
- Quchakuna:
- Mayukuna:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
WAKIN RUNAKUNA MUNASQANKUMANTA
Kunan p’unchaykunapiqa imaymana munakuq runakunan kanku. Kay Perú suyunchispin aswan
allin yuyayniyoq, aswan allin sonqoyoq runakuna kanku. Pisi runakunallan
millay runakuna kanku. Kay pisi runakunataq, yuraq uyayoq, qolqeyoq kanku. Kay pisi
runakunallan llullakuyta yachanku, llullakuyninwantaq tukuy runakunata aysarukunku,
llullakuspalla.
Wakin runamasinchistaq allin sonqoyoq kaspa, llullakuq runakunata panpachanku, khuyapakuspa,
hatun sonqonkuwan panpachanku.
Hinan noqanchis kanchis. Hinatan runamasinchiskinuwan kawsakunchis.
Hina kaspan, kay 500 watankunapi mana pipas sayapakuranchu. Arí, mana pipas sayapakuspa,
mana pitapas amachaqeranchischu, hina kashantiqtaq llulla runakunata qeymikacharanchis,
yanaparanchis. Yuyariychis: Pikunan chay llik’i ñawi japonésta ajllaranku,
hatun qollana kananpaq? Pikunan hatun ajllanakuypi, 1990 watapi, kay llik’i ñawi
rijurimuqtin, votonkuta churaranku? Pikunan yuyayninkupi, “kay runas, japonés
kayninpi, Japón hinata Purú suyunchista ruwanqa” nispa rimariran?
Noqallanchismi imaymanakunata, chay llik’i ñawi, suwa runa rayku hinata rimariranchis.
Chay raykun sutinta mast’ariranchis, mana yachaspa, mana suwa kayninpi yuyayaspa.
Noqanchisqa mana millay kayninta qharanchischu, yachaspapas, manachu hina qhepata
qhawapakuranchischu.
Kunanrí? Imamanmi kay llik’i ñawi runa tuyuyakapusqa? Yuyarisunchis:
Sapa kutin, televisiónpi rikhurimuspa, noqanchisman rijch’arispa, punchunchiswan,
ch’ullunchiswan, imaymananchiswan p’achallikuran, runamasinchiskunataq imallantapas
hap’ipakuyta munaranku. Runamasinchiskunataq sonqonkupi “llaqtamasiymi, Inakakunaq
wayqenchismi” nispa niranku.
Kunantaq: tukuy suyunchista, uywanchiskunatawan chhalayapun.


text:
18
Jesustaca Getsemanipimi japishcacuna
(Mat 26:47-56; Mar 14:43-50; Luc 22:47-53)
1Jesusca chaicunata nishca qʼuipaca, Paipaj yachacujcunandijmi, Cedrón shuti yacu huaicu chʼimbanijman rirca. Chaipica shuj huertami tiyarca. Jesusca paipaj yachacujcunandijmi chaiman yaicurca.
2Tauca cutin Paipaj yachacujcunahuan chaipi tandanacuj cashcamantami, Jesusta japichij Judaspish chai huertataca rijsirca. 3Judasca achca soldadocunatapish, pushaj curacuna, fariseocuna cachashca chapajcunatapish pushashpami shamurca. Chaicunaca linternacunahuan, nina sindicunahuan, macanacunacunahuanmi shamurcacuna.
4Ashtahuanpish Jesusca, tucui imalla tucuna cashcata ña yachashcamantami, Pairaj cʼuchuyamushpaca:
—¿Pitataj mashcacunguichij?— nirca.
5Shina nijpi:
—Nazaretmanta Jesustami mashcacunchij— nijpimi, Jesusca:
—Ñucamari cani— nirca.
Paita japichij Judaspish chaicunahuanmi carca.
6 «Ñucami cani» nijpica, paicunaca huashaman tigrashpami, pambaman urmarcacuna. 7Jesús cutinllataj:
—¿Pitataj mashcacunguichij?— nishpa tapujpimi, paicunaca:
—Nazaretmanta Jesustami mashcacunchij— nircacuna.
8Chashna nijpi Jesusca:
—Illu, ‘Ñucamari cani’ ninica. Ñucata mashcacushpaca, Ñucahuan cajcunataca richun saquichijlla— nircami.
9Yaya Diosta: «Can Ñucaman cushcacunataca, shujllatapish mana chingachircanichu» nishca pajtachunmi, chashna tucurca. 10Chaipimi Simón Pedroca, pai charicushca espadata surcushcahuan, curacunata mandaj curata servij, Malco shuti runataca, alli lado rinrinta pʼitirca.
11Chashna rurajpimi Jesusca, Pedrotaca:
—Cambaj espadataca, huaquichinallapitaj huaquichilla. Yaya Ñucaman cushca jayaj ubyanataca, ubyanatajmi cani— nircami.
Jesusta japishpaca Anás shuti curapajmanmi pushashcacuna
(Mat 26:57-58; Mar 14:53-54; Luc 22:54)
12Chashna nijpica, chai mirga soldadocunapish, paicunata mandajpish, judiocuna cachashca chapajcunapishmi Jesusta japishpa huatarcacuna. 13Chaimantaca, curacunata chai huata mandacuj Anás shuti curapajmanrajmi pusharcacuna. Paica, Caifaspaj suegromi. 14Caifasmi judiocunamanca: “Tucui israelcunamantaca, shuj runalla huañunamari ashtahuan alli” nishpa yuyaita cushca carca.
Pedroca Jesustaca ‘Mana rijsinichu’ nishcami
(Mat 26:69-70; Mar 14:66-68; Luc 22:55-57)
15Simón Pedrohuan, shuj yachacujhuanmi Jesustaca catishpa rircacuna. Chai yachacujca, curacunata mandaj curapaj rijsishcami carca. Chaimantami paica, chai curacunata mandaj curapaj huasi canllamanca, Jesusdij yaicurcalla. 16Ashtahuanpish Pedroca, canlla pungullapimi saquirirca. Chaimantami curacunata mandaj curapaj rijsishca yachacuj llujshimushpaca, pungupi ricujhuan rimashpa, Pedrotapish yaicuchirca.
17Pedro yaicujpica, pungupi ricuj solterami:
—Canpish cai runapaj yachacujllatajmari yuyachingui— nijpi, Pedroca:
—Mana chaichu cani— nircami.
18Chiri cajpimi servijcunapish, chapajcunapish ninata japichishpa, cunushpa shayacurcacuna. Pedropish paicunallahuantajmi, cunushpa shayacurca.
Jesustaca Anaspaj huasipimi tapushcacuna
(Mat 26:59-66; Mar 14:55-64; Luc 22:66-71)
19Curacunata mandaj curami Jesustaca, Paipaj yachacujcunamantapish, Pai imallata yachachicushcatapish tapurca. 20Chaicunata tapujpimi, Jesusca cashna nirca:
—Ñucaca, cai pachapi causajcunamanca, tucuicunamanmi rimarcani. Tandanacuna huasipi, Diospaj huasipi, tucui judiocuna tandanacushcapimi yachachij carcani. Imata mana pacalla rimarcanichu. 21¿Ima nishpataj Ñucataca tapungui? Ñuca imalla nishcata uyajcunata tapuilla, paicunami Ñuca imallata nishcataca yachancuna— nircami.
22Jesús chashna nijpica, chapajcunamanta shujmi:
—Curacunata mandaj curataca, ¿chashnachu cʼariyangui, imamí?— nishpa, quijadospi huajtarca.
23Chaimantami Jesusca:
—Ima mana allita rimashca cajpica, huillaiari. Allillatataj rimashca cajpica, ¿imamantataj huajtangui?— nishpa tapurca.
24Chaimantaca, curacunata mandaj Anasca Caifaspajmanmi, Jesustaca huatashcallatataj cacharca.
Pedroca Jesustaca cutinmi ‘Mana rijsinichu’ nishca
(Mat 26:71-75; Mar 14:69-72; Luc 22:58-62)
25Chaicamaca Pedroca, cunushpallatajmi shayacurca. Chaipimi:
—Canpish Paipaj yachacujllatajmari yuyachingui— nishpa tapurcacuna.
Shina tapujpi Pedroca:
—¡Mana chaichu cani!— nircami.
26Curacunata mandaj curapaj servijcunapuramanta shujmi:
—Ñuca quiquinmari cantaca chai runahuan huertapi cajta ricurcani— nirca.
Chashna nij runaca, rinrinta Pedro pʼitishca runapaj huasi ucupurami carca.
27Pedro cutinllataj ‘Mana rijsinichu’ nicujpica, galloca ñapish cantarcallami.
Jesustaca Pilatopajmanmi pushashcacuna
(Mat 27:1-2, 11-31; Mar 15:1-20; Luc 23:1-5, 13-25)
28Tutamanta utcatami Jesustaca, Caifaspaj huasimantaca Pilato mandashpa tiyana huasiman pushashpa rircacuna. Pascua micuita micungapaj ama jarca tiyachunmi, ama mapayangapaj, chai ucumanca mana yaicurcacuna. 29Chaimantami Pilatoca, paicunapajman llujshishpa:
—Cai runataca, ¿imata juchachishpataj apamunguichij?— nirca.
30Chashna nijpi paicunaca:
—Mana jatun millai cashca cajpica, mana cambajman pushamunchijmanchu carca— nircacunami.
31Chashna nijpi, Pilatoca:
—Shinashpaca, cancunallataj Paitaca pushashpa, cancunapaj Mandashcapi nishca shina juchachichijlla— nircami.
Chashna nijpi judiocunaca:
—Ñucanchijca, pita huañuchingapaj mandashcataca mana charinchijchu— nircacunami.
32Ima shina huañuna cashcata Jesusllataj ña huillashca pajtachunmi, chashnaca tucurca. 33Pilatoca, mandashpa tiyana ucuman cutin yaicushpa, Jesusta cayashpaca:
—¿Canchu judiocunapaj Jatun Mandaj cangui?— nircami.
34Shina nijpi Jesusca:
—¿Cambaj yuyaillamantatajchu chashnaca ningui, mana cashpaca shujtajcunachu Ñucamanta chashna nircacuna?— nircami.
35Chashna nijpi, Pilatoca:
—¿Ñucaca judiochari caniari? Cambaj llajtapuracunallatajmi, pushaj curacunahuan tucushpa, Cantaca ñuca maquipi churarcacuna. ¿Imatataj rurarcanguiari?— nishpami tapurca.
36Chashna nijpi Jesusca:
—Ñucaca, mana cai pachapichu mandana cani. Ñuca mandana caillapitaj cajpica, judiocuna Ñucata ama japichun, Ñucata servijcuna Ñucamanta macanacunmanmi. Ashtahuanpish Ñuca mandanaca, manamari cai pachapajchu— nircami.
37Chaimantami Pilatoca:
—Shinashpaca canca, ¿jatun mandajchu cangui?— nijpi Jesusca:
—Canllatajmi Ñucataca, jatun mandaj ningui. Ñucaca cai pachamanca, chaipajllatajmari shamurcani, chaipajmi huacharircani, cashcatataj huillangapajpishmi shamurcani. Pipish, cashcatataj huillajpaj cashpallami, Ñuca imalla nishcataca uyan— nircami.
38Shina nijpi, Pilatoca:
—¿Imataj, cashcatataj huillanaca?— nircami.
Chashna nishca qʼuipaca, judiocunapajman canllaman cutin llujshishpami, cashna nirca:
—Ñucaca, ima millaita rurashcata mana japinichu. 39Shina cajpipish cancunaca, Pascuapica shuj preźutamari cacharichun munanguichij. Cunanca ¿maijantataj cacharichun ninguichij? ¿“Judiocunapaj Jatun Mandajtachu” cacharichun ninguichij?— nircami.
40Chashna nijpica:
—¡Chaitaca mana cacharichun ninchijchu! ¡Barrabastami cacharichun ninchij!— nishpami, tucuicuna caparirca. Barrabasca, jatun shuhuami carca.


text:
Hisuw
Hisuw icha Hishu sutiyuq runaqa (iwriyu simimanta: יהושע [iehoshua], aramayu simipi ישוע [Jeshua, Jeshu], grigu simipi: Inσoύς [Iēsoús]) kristiyanu iñiypa kamaqnin karqan. Chay kristiyanu iñiykamaqa Apuyayapa Churin karqan.
Hisuwpa kawsasqanmantaqa Apuyayapa Simin Qillqam Matiyu, Markus, Lukas, Huwan (alliwillayyuq) nisqakunap qillqasqankunapi willakun. Chay Apuyaya simin qillqapi qillqakunataqa musuq willay ninchik (grigu simimanta: EuaYYέλιov [euangélion] "allin willakuy").
Hisuwqa Bethlehem (Wilín) llaqtapim paqarirqan. Huryu kaspa, aramayu simitam rimarqan. Mamanpa sutinqa Mariya karqan. Mariyap qusanqa, Husiy (Joseph, José) sutiyuq, llaqllay kamayuqmi karqan.
Kimsa chunka watayuq kaspa, Hisuwqa huryukunata Apuyayapa qhapaq kayninmantam yachachiyta qallarirqan. Huwan ushachiq sutiyuqmi Hisuwtaqa Hurllan mayupi ushachirqan. Hisuwpa chunka iskayniyuq yachakuqninkunam karqan. Urqupi Kamikuy nisqapi musuq kamachikunamantam rimarqan, Yayayku nisqa mañaymantapas willaspa.
Qhipaq Sina nisqapiqa "Wañusaq. Kay t'antaqa kurkuymi. Mikhuychik yuyawanaykichikpaq. Kay winuqa yawarniy. Kayqa musuq rimanakuymi. Upyaychik huchaykichikkunata qispisunaykichikpaq." nispa t'antata winutapas yachakuqninkunawanqa rakinakurqan.
Huras Iskarioti, huk yachakuqnin, Hisuwta wasanchaspa Yerusalempi hudyu awqa yachachiqkunaman qupurqan. Paykunaqa Jesusta romanu apuq Pontius Pilatusman wañunapaq qurqan. Chay Pontius Pilatusqa Jesusta Kruspi wañuchichirqan.
Kristiyanu iñiykama, Jesusqa iñiqnin runakunata huchankunamanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq, kikinpa kawsanta Kruspi qurqan. Kimsa kaq p'unchawpi wañusqamanta sayarispa kawsarirqan. Chaymantapacha Jesu Kristu sutiyuqmi. Hanaq pachaman huqarikuspa, kunanqa Dyuspa pañanpim tiyachkan. Kay pachap puchukayninpi hamunqa runakunata taripanapaq. Chaymantataq iñiqninkunaqa wiñaypaq kawsanqaku, mana iñiqtaq wiñaypaq wañunqaku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hisuw.
- Jesusmanta pilikula (http://www.inspirationalfilms.com/)
- Qusqu Runasimipi (Quechua, Cuzco)
- Qullasuyu (Buliwya) Runasimipi (Quechua, North Bolivian)
- Ecuador Kichwapi, Chimpurasu Runashimipi (Quichua, Highland, Chimborazo)
- Kunchuku Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Conchucos, Northern)
- Waylas Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Huaylas)
- Chanka (Ayakuchu) Runasimipi (Quechua, Ayacucho) (huk runallap rimasqan)
- Wakin Rimaykunapi


text:
Primitivo Evanán Poma
Primitivo Evanán Poma, Primitiwu Iwanan Puma sutiyuq runaqa (18 ñiqin anta situwa killapi 1944 watapi watapi paqarisqa Sarwa llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq, qhichwa runakunap willaykuykunata rimaqillqaq, llimpiqpas karqan.
Pusaq watayuq kachkaspa llimphiyta qallarirqan. Lima llaqtapi chaw yachay wasita tukurqaspa yachay sunturpi yachaqayta qallarirqan, manataq tukuspa. Astawansi llimphiyta munarqan, Sarwa llaqtaman kutimuspa.
1975 watapis Sarwa llaqtamanta llimphisqankunata Lima llaqtapi qhawachirqan, qillqay kamayuqkunata kusichispa. Chay watapis Sarwa llaqtapi Kapchiqkunap Tantanakuyninta (Empresa Comunal Artes de Sarhua – ECAS) kamarirqan. 1983 watamanta 1994 watakamas Sarwa Llaqtaruna Kapchiqkunap Tantanakuynin (Asociación de Artistas Populares de Sarhua) nisqap umalliqninsi karqan.
2005 watapis Don Quijote nisqamanta Demetrio Tupaq Yupankip uyaychasqanpaq rikch'akunata llimphirqan.


text:
Qhali kay
Qhali kay icha Allillakay nisqaqa runap icha uywap allin kayninmi, kusi, mana unquq kayninmi, kurkunpi, nunanpi, ayllunpi, wakinpi ima.
Runap qhali kayninqa runa hayñim. Manam ima runapas huk runap, mama llaqtap mink'achisqanpa, mink'achiqpa hipachisqachu kachun.
Qhali kayninpaqqa runa kaykunatam muchukun:
- Kurku kallpanchay: Runapqa kuyunanmi, kurkunwan allinkunatapas rurachun. Ama tiyaykullachunchu, ama ima chikichaq, maqlluqkunatapas rurachunchu.
- Mikhuy: Qhallallay wayukunata, yuyukunata, aypaq chaqallukunata riwikunatapas mikhuchun. Ch'uya yakutam upyachun. Ama yarqachunchu, ichataq ama nisyutapas mikhuchunchu. Ama nisyu misk'ikunatachu, nisyu aychatachu, ama industriyal nisqa mikhunatachu mikhuchun. Ama pitachunchu, ama machachunchu, ama nisyu hampikunata mikhuchunchu.
- Llump'ay kamay: Mayllakuchun, kirunkunata pichachun, chukchankunata ñaqch'achun. P'achankunata t'aqsachun, wasinta pichachun.
- Ch'uya muyuriq pacha: Sallqa pacha ama waqllisqa kachunchu, wayra pacha yakupas ama miyuchasqa kachunchu. Runaqa ama ruqyaywan unquchisqa kachunchu.
- Allin kawsay: Runamasikunawan, ayllukunawan allinta kawsanakuchun. Huk runakunataqa ama allquchachunchu, huk runakunataq paytapas ama allquchachunchu. Allin kawsanapaq wasinmi puñunanpas kachun. Allintapas, mana waqlliqtapas llamk'achun. Llamk'aq runapaqqa samay mit'an kachun. Wawataq mamayuq taytayuq kachun, ama sarupasqachu, ama maqaykusqachu, ama wakchachu.


text:
Warmi qari allin kuskachasqa, allin kasarasqa kananpaq, ayllupa derechusninku mana saruchanankupaq, kikinkupura kuyanakuspa/munanakuspa kawsanankupaqmi aylluta kallpachachisaqku. Ayllukunapa allin kawsanantam Estado munan, chaypaqmi imaymana sasachakuykunata, maqanakuykunata, chiqninakuykunata, kirichakuykunata chinkachisaqku. Hinallataqmi wakcha, saqisqa warmi qari warmakuna, waynakuna, sipaskuna, maqtakuna allin wiñananta, llapa imakuna wiñanan (qispinana) pachapi kananta munayku. Hinaspapas, llapan ruranakuna hawka kawsanankupaqmi llaqtankupi chiqninakuyta chinkachisaqku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Ayllukuna kuyanakuspa allin takyasqa wiñananpaq, mana rakinakusqa kanankupaq yachay llamkaykunata, programas educativos nisqata qispichinqa.
(ch) Tayta mamakuna allinta umanchakuspa wawanku uywanankupaq llamkanqa.
(h) Warmi qari warmakuna wayna sipaskuna, maqtakuna yachay wasikunapipas, huklawkunapipas kicharisqa ñawiwan llamkanankupaq, rimanakunankupaq, huñukunata umanchanankupaqmi llamkanqa.
(i) Lliw warmi qari warma wayna sipaskuna, maqtakuna yachay wasiman yaykunankupaq, allin qali qali kawsanankupaq, tarpuyninkumanhina wiñanankupaq, pukllanankupaq llamkanqa; kuyakuyninta, runakayninta, atipayninta allinta takyachinanpaq qawanqa.
(k) Warmi qari warmakuna, waynakuna sipaskuna, maqtakuna mana maqasqa, mana chiqnisqa kanankupaq, sasa ñakarichiq llamkaykunata chinkachinqa.
(l) Pasñakuna, maqtakuna huñunakuspa runakunata, pandillaje nisqa mana suwananpaq, maqananpaq, kirichananpaq, sumaq llampu sunqullawan allin kawsayman churanqa. Hinaspa mana kay rikchaq huñunakuykuna rikurimunanpaq llamkanqa.
(ll) Manchachikuqkunapa wañuchikuqkunapa huchanpi mancharisqapas, wakchayasqapas, saqisqapas warmakunapaq allin kanankupaq huk llamkaykunata ruranqa.
(m) Warmi qari warmakunapa, pasñakunapa, maqtakunapa amachaqnin hatun wasikunatam, Defensoría del Niño y del Adolescente nisqata kallpachachinqa. Ima ñakakuypas rikurimuptin amachanankupaq, nanachikunankupaq, hinaspa kaykuna tarikusqankumanhina hampinankupaq.
(n) Sipas, maqta, pukllananpaq, asikunanpaq, umanchasqa ruraykuna qispichinanpaq mirachinanpaq allin llamkaykunata rikurichimunqa.
(ñ) Wiksayuq pasñakunapaq sullkallanpi warmichakuqpaq, qarichakuqpaq ima allinlla kawsakunankupaq yanapaykunata churachinqa.
(p) Llapa institucionkunawan kuska punchawpi wawakuna qawanankupaq ruraykunata kallpachanqaku.
(q) Karu llaqtakunapi tiyaqkunapaq, qunqasqa wakcha llaqtachakunapi wayna sipas maqtakuna pukllanankupaq tarpuyninku wiñachinankupaq, empresa nisqakunata yanapanaqpaq minkakunqa.
(r) Warmi qari warmakunapa, maqtakunapa, pasñakunapa kasqankumanhina, watankumanhina yachayninkuta riqsichinanpaq, allinnim willakuykunallata akllaspa qawachinanpaq ñawinchachiqkunata umanchachinqa.
(s) Tayta mamakunapa munayninta riqsiykuspan warmiwan qari kuskachakunankupaq allinta kuyanakunankupaq allin yachaykunata haywanqa.
(chk) Maqta sipaskuna aswan allin yachaysapa, allin umayuq kanankupaq qullqiwan yanapanqa.
(t) Ayllukunapi maqanakuy chiqninakuy, hinaspa maqtapura maqanakuynin tukunanpaq llapa hatun llamkaq wasikunapa yachayninta riqsiykuspa llamkanqa.
(u) Perú suyupa kawsayninmanta, atiyninmanta, sasachakuyninmanqa ima wayna maqta sipas rimanakunankupaq rimanakuykunata rikurichimunqa.


text:
1Jesucristo lapan rurashgancunata y yachasishgancunatami punta cag libröcho guelgamorgä. Sayta guelgamorgä ima päsashgancunatapis gam musyanayquipämi, Teó lo. 2Jesús wanushganpita cawarircamurnami ciëluman manarä aywacur apostolnincunata chuscu chunca (40) junagyag asca cuti yuripargan. Rasunpaypa cawarimushganta musyayänanpämi tucuynöpa paycunata tantyasergan. Nircurmi paycunata nergan Santu Espíritu yanapaptin wilacuyninta wilacur puriyänanpä. 4Apostolnincunawan Jesús caycashpanmi paycunata nergan: “Jerusalenpita maypapis aywacuyanquiräsu. Saypa trucanga jinalancho shuyaräyanqui Taytä promitishgan Santu Espirituta chasquiyänayquipä. Santu Espirituta chasquiyänayquipä cashgantaga maynami nergä. 5Naupataga Juan Bautista yacuwanmi runacunata bautizargan. Cananmi isanga gamcuna Santu Espirituwan bautizash cayanquipä. Sayno bautizash cayänayquipäga walca junaglanami pishiycan.” 6Jesucristuwan shuntacash caycarmi apostolnincuna tapuyargan: “Taytay, ¿canansurä cay Israel nacionpita Roma runacunata gargunqui, paycunapa maquincho cayashgäpita gampa maquiquichöna cayänäpä?” 7Sayno tapuyaptinmi Jesús nergan: “Imaypis say päsananpä cashgantaga Tayta Dioslami musyaycan. Paylami munayyog caycan saycunata rurananpäga. 8Sayno captinpis Santu Espíritu gamcunaman shamuptinmi poderninta chasquiyanquipä. Sayta chasquircurmi wilacuynëta wilacuyanquipä Jerusalencho, Judea provinciacho, Samaria provinciacho y may-say nacioncunachöpis.” 9Sayno parlayta ushasquiptinmi Tayta Diosninsi gloriaman Jesusta pushacorgan. Apostolnincuna ricaraycäyaptinmi pucutay rurinman yaycur elagasquergan. Saypitaga mananami ricayargannasu. 10Sayno ricaraycäyaptinmi elagpita ishcay runacuna yurag mödanash naupancho yuripäyargan. 11Say runacunami niyargan: “Galilea runacuna, ¿imanirtä ciëlupa ricaraycäyanqui? Naupayquicunapita Jesucristo ciëluman aywacushganta ricayashgayquinölami yapay cutimongapä.” 12Sayno niptinmi Olivos lömacho caycäyashganpita Jesucristupa apostolnincuna cuticuyargan Jerusalenman. Say lömapita Jerusalenman cargan media lëwanölami. 13Chaycuyashpannami wisäyargan posädaräyashgan altusman. Paycunami cayargan Pedro, Juan, Santiago, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Alfeupa surin Santiago, Simón “Celote” nishgan y Santiagupa surin Judas. 14Say wayichömi Tayta Diosta manacuyänanpä imaypis paycuna shuntacäyag. Paycunawanmi shuntacäyag Jesucristupa maman María, Jesucristupa wauguincuna y waquin warmicunapis. 15Say junagcunami Jesucristuman yäracogcuna pachac ishcay chuncano (120) shuntacäyargan apostolcunawan. Saymi Pedro nergan: 16“Waugui-panicuna, musyashgansinöpis Judas Iscariote nogacunawanmi purergan. Paytapis apóstol cananpämi nogacunatanöla Jesús acrargan. Sayno acrash caycarpis Judasmi runacunata pushargan Jesusta prësu sariyänanpä.” (Sayno pushashganpita guellayta chasquishganwanmi chacrata rantergan. Say chacrachömi uray sengaypa jegargan pachan pashtagpä. Saypitami Jerusalencho tag runacuna say chacrapa jutinta churapäyargan ‘Acéldama’ nir. Acéldama ninanga ‘Yawar Pampa’ ninanmi.) Nircurmi Pedro mastapis nergan: “Jesucristuta entregar Judas wanunanpä cashganta musyarmi rey Davidta Santu Espíritu tantyasergan Judaspä guelgananpä. 20Say guelgashganga Salmo librucho cayno nirmi guelgaraycan: ‘Tashgan wayi cacharish casun. Ama pipis saycho täsunsu.’ Saynölami juc salmuchöpis cayno guelgaraycan: ‘Pay rurananpä cagta jucna rurasun.’ “Say salmo guelgarashgannölami Judasta päsash. 21Saymi juctana churanansi paypa trucan apóstol cananpä. Say runata acrashun Jesús bautizacushganpita-pasa ciëluman cuticushganyag paywan puregta. Jesucristuwan sayno puregcunaga nogansiwanmi caycäyan. Saymi paycunapita maygantapis jucta churanansi Judaspa trucan apóstol cananpä. Paymi nogacunano apóstol car Jesús cawarimushganta wilacur purenga.” 23Pedro sayno niptinmi ishcay runacunapä yarpäyargan. Jucmi cargan Matías. Jucagnami cargan José. Waquin runacuna Josëta niyag Barsabás y waquinnami niyag Justo. 24Paycunapita mayganpis apóstol cananpä cashganta musyayänanpämi Tayta Diosninsita manacuyargan: “Taytay, gammi musyanqui lapan runacunapa shongun imano cashgantapis. Saymi canan munayä cay ishcay runacunapita mayganta acrashgayquitapis musyasiyämänayquita. 25Mayganpis acrashgayqui cagmi apostolniqui canga Judas Iscariotipa trucan. Judasga jusalicurmi apóstol caycashganpita yargucush destïnunman aywacunanpä.” 26Tayta Diosta sayno manacusquiyashpanmi suertita jitayargan. Saymi suerti yargamorgan Matiaspä. Say junagpitanami Matiaspis Jesucristupa apostolninna cargan.
Copyrighted Material
Learn More


text:
Chhuka
Chhuka icha k'uchu nisqaqa iskaynintin kuska siwk siq'ipura p'alltam. Tinkuyninqa (nipakutichi) k'utmu ninchik.
Hunt'a chhukaqa (hunt'a p'allta muyu hina) kimsa pachak suqta chunkayuq k'atmayuqmi (= 360°) icha chiqaluwawan kaqllam (≈ 3,1416 rad). Chiqan chhukataq isqun chunka k'atmayuqmi icha kuskan chiqaluwam.
Yuyarina
Chhuka layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhukaqa isqun chunka k'atmamanta aswan pisim.
Chiqan chhuka (paqta k'uchu)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
Murq'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Suni chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
P'ukru chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Hunt'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.


text:
Theodore Richards
Theodore William Richards sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin qulla puquy killapi 1868 watapi paqarisqa Germantown (USA) llaqtapi - † 2 ñiqin ayriway killapi 1928 watapi wañusqa Cambridge (USA) llaqtapi); Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1914 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Tayta: William T. Richards, Mama: Anna Mallack.
Alma mater: Harvard Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Davy Medal.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Theodore Richards.


text:
Ryutaro Hashimoto
Ryutaro Hashimoto, (Nihun simipi: 橋本 龍太郎, Hashimoto Ryūtarō), sutiyuq runaqa, (* 29 ñiqin anta situwa killapi 1937 watapi paqarisqa Soja llaqtapi, Okayama suyupi - 1 ñiqin anta situwa killapi 2006 watapi wañusqa Tokyo llaqtapi ).
1996 watamanta 1998 ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Hashimoto Ryogo
Mama:
Ñawpaq warmi: Kumiko Hashimoto
Wawakuna:
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ryutaro Hashimoto.
- (Nihun simipi):


text:
Hermann Emil Fischer
Hermann Emil Louis Fischer Emil Fischer sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1852 watapi paqarisqa Euskirchen (Alimanyapi) llaqtapi - † 15 ñiqin anta situwa killapi 1919 watapi wañusqa Berlin (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1902 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Fischer, Mama: .
Alma mater: Bonn Yachay Sunturnin wan Strasbourg Yachay Sunturnin
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hermann Emil Fischer.


text:
1Saymi Pablo nergan: “Taytacuna, wiyayämay.” 2Quiquincunapa idiömancho Pablo parlashganta wiyarmi lapanpis upälacuyargan. Saymi nergan: 3“Nogapis Israel runami caycä. Cilicia provinciacho cag Tarso marcachömi yurishcä. Isanga winashcä Jerusalenchömi. Gamalielmi yachasimash Moisés guelgashgan leycunata. Sayno carmi Tayta Diosninsipa leynincunata lapan shongöwan cumplir gamcunano cargä. 4Alita ruraycashgäta yarparmi Jesusta chasquicogcunata ushacäsiyta munar warmitapis olgutapis carcilman wichgasergä. 5Sayno rurashgäta musyarmi más mandag cüra y lapan Israel mayor runacunapis ordinta goyämargan Damascucho cag autoridäcuna yanapäyämänanpä. Saymi aywaycargä Jesucristuta chasquicogcunata Jerusalenman prësu apaycamur castigasinäpä. 6“Damascuman chänäpäna caycaptëmi pulan junagno elagpita nogaman ciëlupita elgucuyno chipipimorgan. 7Saymi pasaman tunir wiyargä cayno nimogta: ‘Saulo, Saulo, ¿imanirtä nogapa conträ sharcuycanqui?’ 8Sauraga taporgä ‘¿Pitä canqui, taytay?’ Sayno niptëmi nimargan: ‘Nogaga Jesucristumi caycä. Yäracamagcunata gaticacharga nogapa conträmi caycanqui.’ 9“Say asicyämogta ricar nogawan aywagcuna yupa mansacäyargan. Isanga Jesucristo parlapämashgantaga manami wiyayargansu. 10Payta chiquiycashgäta nimaptinmi taporgä: ‘¿Imatatä ruräman, taytay?’ Saynami nimargan: ‘Sharcurcur ayway Damasco marcaman. Saychönami juc runa nishunquipä imata ruranayquipä cashgantapis.’ 11Ciëlupita asicyämushganwan gaprayash captëmi nogawan aywaycagcuna janchaylapa chäsiyämargan Damasco marcaman. 12“Say marcachömi targan Ananías jutiyog runa. Paymi Moisés guelgashgan leycunata cumplir Tayta Diosninsi munashganno cawargan. Damascucho tag Israel runacuna payga ali runa cashgantami niyan. 13Ananías ricamagnë shamurmi nimargan: ‘Waugui Saulo, cananpita yapaynami ricanqui.’ Sayno nimaptinmi jinan höra ricargä. 14Nircurmi nimargan: ‘Israel runacuna adorayashgan Tayta Diosninsimi acrashushcanqui pay munashganno cawanayquipä, Jesucristo yuripäshunayquipä y parlashgancunatapis wiyanayquipä. 15Sayno ricash y wiyash carmi pï-maytapis Jesucristupa wilacuyninta wilapanquipä. 16Canan jucla bautizacur Tayta Diosninsita manacuy lapan jusalicushgayquicunata perdonashunayquipä.’ 17“Sauraga Jerusalenman cutiycamur templucho Tayta Diosninsita manacuycaptë Jesucristo yuriparcamar nimargan: ‘Jerusalenpita jucla yarguy. Caychöga manami chasquicuyangasu wilacuynëta wilacuptiqui.’ 19Sayno nimaptinmi noga nergä: ‘Paycuna musyayanmi contrayqui naupata cashgäta. Saynöpis musyayanmi may-say sinagogaman aywar gamman yäracogcunata maga magarcur carcilman apashgäta. 20Wilacogniqui Estebanta wanusiyaptinpis saychömi caycargä “¡Wanusiy!” nishpä. Nogami sararargä wanusegcunapa janan cag mödanancunatapis. Sayno contrayqui caycarpis gamta chasquicushgäta runacuna musyayanmi. Sayta musyaycarga ¿manasurä paycunapis ricacayämashpan chasquicuyäshunquipä, taytay?’ 21Sayno niptëpis Jesucristo nimargan: ‘Sayno yarpaptiquipis gamta cachaycä caru marcacunapa aywar mana Israel runacunata nogapa wilacuynëta wilapänayquipämi. 22Mana Israel runacunaman wilacog aywananpä nishganta Pablo wilaptinmi runacuna yupa rabiashpan niyargan: “¡Say runa ama cawasunsu! ¡Jucla wanusishun!” nir. 23Sayno rabiashpanmi janan cag mödanancunatapis logtirir tapshiyargan. Nircurmi alpatapis junagpa mashiyargan yupa gaparäyashpan. 24Sayno niyaptinmi Pabluta cuartil rurinman yaycaycasir say comandanti soldäducunata nergan: “Cay runata castigayay. Sayrämi wilamäshun imanir paypa contran runacuna sharcuyashgantapis.” 25Castigananpä wataraycäsiptinnami say soldäducunapa capitanninta Pablo nergan: “Nogaga Roma runami caycä. Autoridäcunapis manarämi juzgayämanräsu. Sayno caycaptenga ¿imanirtä castigamayta munaycäyanqui?” 26Sayno niptinmi capitán aywargan comandantiman Pablo nishganta wilananpä. Saymi chaycur nergan: “Say runaga Roma runashi. ¿Cananga imatatä rurashun, taytay?” 27Sayno niptinmi say comandanti aywaycur Pabluta taporgan: “¿Rasunpacu Roma runa canqui?” nir. Niptin Pablo nergan: “Au, taytay. Roma runami caycä.” 28Saymi comandanti nergan: “Noga Roma runa canäpäga asca guellaytarämi pägashcä.” Saymi Pablo nergan: “Nogaga Roma runa cä yurishgäpita-pasami.” 29Sayno niptinmi castigananpä sararag soldäducuna Pabluta cachariycuyargan. Say comandantipis Roma runa cashganta musyar mansarergan cadinasishganpita. 30Waraynin junag say comandanti musyayta munargan Pabluta imanir runacuna chiquiyashgantapis. Saymi mandag cüracunatawan Israel runacunapa autoridänincunata gayasergan. Nircur Pabluta apasergan say autoridäcuna shuntacäyashgan cagman.
Copyrighted Material
Learn More


text:
Fernando Belaúnde Terry
Wirnanyu Wilawunti Tirri, kastilla simipi Fernando Belaúnde Terry sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin kantaray killapi 1912 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 4 ñiqin inti raymi killapi 2002 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu Wasi kamayuqmi, kawpaq runapas karqan. Iskay kuti Piruwpa Umalliqninmi karqan.
Mama llaqta atiykanchapi 24.05.64 wañuyarqan 300 rikaakuqkuna, wayrurukuna hitayaran waqachikuq pastaqtaqa, illapalkuta, Wiktur Waskis maqayta munaran panpachaq Pasusta. Kay manam alli nirqan Luwatunpa uchkusnintan. Punkukuna wichqayarqan, mana yarqur hanapanakur, harunakur wanuyarqan. Wakcha runa kaptin upatukur manam hucha kanchu nir ushakarqan. [1]
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Belaunde Terry, Fernando. "Recuerdos de El Arquitecto Peruano". En: Zapata Velasco, Antonio, El Joven Belaunde, pág. 123–135.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Efraín Rúa. El gol de la muerte/ La leyenda del Negro Bomba y la tragedia del Estadio Ruta Pedagógica Sac, Lima ( 2014)


text:
Sócrates
Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira icha Doutor Sócrates, Doutor, Magrão icha Sócrates chaylla (19 ñiqin hatun puquy killapi 1954 watapi paqarisqa Belém llaqtapi - † 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 2011 watapi wañusqa São Paulo llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sócrates.
- CNN Sports


text:
Mana alli yuyaicunami juchayujta ruran
1Chai q'uipami, Jerusalenmanta shamushca fariseocunapish, Mandashcata yachachijcunapish huaquincuna Jesusta cashna tapurcacuna:
2 –¿Ima nishpataj Cambaj yachacujcunaca mana maquitaraj maillashpa micuncuna? Chashna rurashpaca, ñaupa yayacuna yachachishcatamari p'aquincuna– nircacunami.
3 Shina nijpica, Jesusca paicunatapish cashnami tapurca:
–¿Ima nishpataj cancunapish ñaupa yayacuna yachachishcallata catishpa, Taita Dios mandashcataca mana caźunguichij? 4 Taita Diosca: “Cambaj yaya mamata c'uyangui. Yaya mamata p'iñashpa millaita rimajtaca, mana llaquishpami huañuchina” nishcami. 5 Chashna nicujpipish, cancunaca cashnami yachachicunguichij: “Yaya cashpa, mama cashpa imata mañajpica, canta ayudanapaj charicushcataca, ñamari Taita Diosman cuna tucurcani. Canmanca, ña imata mana cui tucunichu” nichijlla. 6 Chashna nishpaca “Yaya mamamanca imata mana cushpa saquirinallami” ninguichijmi. Chashna nishpami yayacuna yachachishcallata catishpa, Taita Dios mandashcataca saquinguichij. 7 ¡Mishqui shimi, jayaj shungu runacuna! Dios ima nishcata huillaj Isaiasca, allimari cancunataca cashna nishca:
8 “Cai runacunaca, shimillahuanmi ñucataca adoraj tucuncuna.
Ashtahuanpish shungupica, shujtajtami yuyacun.
9 Yangallami ñucata yuyarij tucuncuna.
Yachachishpapish runacuna yachachishcallatami ñucamanta yachachij shina yachachincuna” nishcami– nircami.
10 Chashna nishpa Jesusca, chai tucui gentecunata cayashpa cashnami nirca:
–Alli uyashpa yuyaita japichij. 11 Imapish shimita yaicujca, pita mana juchayujta ruranchu. Ashtahuanpish shimimanta llujshij mana alli shimicunami mapayachin– nircami.
12 Chashna nishca q'uipa yachacujcuna paipajman c'uchuyashpaca:
–Can rimashcata uyashpa fariseocuna p'iñarijtaca, ¿ricurcanguichu?– nishpa tapurcacuna.
13 Shina nijpimi, Jesusca cashna nirca:
–Jahua pacha ñuca Yaya mana tarpushca yurataca, ima yura cajpipish sapimanta llujshichishca cangami. 14 Chai runacunataca saquichijlla. Paicunaca, ñahui mana ricujcunallataj, shujtaj mana ricujcunata pushajcunami. Ñahui mana ricuj runa, caishuj mana ricujta pushacushpaca, ishquindijtajmi jutcupi urmanga– nircami.
15 Shina nijpi Pedroca:
–¿Imata yuyachisha nishpataj chashna ch'imbapurangui? Yachachihuaiari– nirca.
16 Chashna nijpi, Jesusca cashnami nirca:
–¿Cancunapish manarajchu caitaca yuyaita japinguichij? 17 Illu tucui imapish shimita yaicushpa huijsaman rijca, mapa tucushpa llujshinllami. 18 Ashtahuanpish ima rimashcapish shimiman llujshijca, shungumantami shamun. Chai mana alli shimicunami mapayachin. 19 Huañuchina, huainayana, pushanacushpalla causana, shuhuana, llullana, c'amina, cai tucui millai yuyaicunaca shungumantami llujshin. 20 Tucui cai yuyaicunami, pitapish juchayujta ruran. Maquita mana maillashpa micujllapica, mana mapayachinchu– nircami.
Canaán llajta huarmimi Jesusta crishca
21 Jesús chai llajtamanta llujshishpaca, Tiro shuti Sidón shuti llajtacunamanmi rirca. 22 Chaiman chayajpica, Canaán llajtamanta shuj huarmimi, callpashpa tupanaman llujshishpa, cashna nirca:
–Davidpaj Churi, Apu, ñucata llaquihuaiari. Ñuca ushushitami, supai japishpa achcata llaquichicun– nishpa caparirca.
23 Chashna caparijpipish, Jesusca imata mana nircachu. Chaimantami, Paipaj yachacujcuna c'uchuyashpaca, cashna nircacuna:
–Riqui, chai huarmica ñucanchijtamari caparishpa catimucun. Imallatapish nishpa cachapaiari– nircacuna.
24 Shina nijpimi Jesusca:
–Chingarishca ovejacuna shina causacuj Israelcunapajllamanmi, Diosca cachahuarca– nircami.
25 Chashna nicujpipish chai huarmica, Jesuspaj ñaupajman c'uchuyashpa, pambacama cumurishpami:
–Apu, ñucata ayudahuaiari– nirca.
26 Shina nijpi, Jesusca:
–Huahuacunapaj micunata quichushpa, allquitucunaman shitanaca mana allichu– nircami.
27 Ashtahuanpish chai huarmica:
–Ari, Apu, amocuna micucushpa, meźamanta urmachishcataca allquitucunatajmari micun– nircami.
28 Shina nijpimi, Jesusca cashna nirca:
–Huarmi, canca shunguhuantajmi crishcangui. Can munashcaca pajtachuntaj– nircami.
Jesús chashna nijpica, chai huarmipaj ushushica ñapish alliyashcallami carca.
Chuscu huarangamanmi carashca
29 Jesús chaimanta llujshishpaca, Galilea cucha patamanmi rirca. Chaimantaca shuj urcuman huichiyashpami, chaipi tiyarirca. 30 Jesús chaipi tiyacujpica, achcacuna shamushpami suchucunatapish, ñahui mana ricujcunatapish, mana rimajcunatapish, chulla chaquiyujlla, chulla maquiyujllacunatapish, shujtaj ima ungüihuan cajcunatapish achcacunata apamushpa, Paipaj ñaupajpi churarcacuna. Jesusca, chai tucui ungushcacunatami alliyachirca. 31 Chashna, mana rimajcunapish rimajpi, chulla chaquiyujlla, chulla maquiyujllacunapish alliyajpi, suchucunapish purijpi, ñahui mana ricujcunapish ricujpica, tucui gentecuna achcata cushicushpami, israelcunapaj Diosta sumajyachircacuna.
32 Jesusca, paipaj yachacujcunata cayashpaca, cashnami nirca:
–Cai tucui gentecunaca ñamari quimsa punllata ñucahuan caipi tiyancuna. Ima micunatapish mana charincunachu, llaquinayanmari. Chashna mana micushcata huasiman cachajpica, yaricaihuan ñahui amsayashpa ñanpi urmangallatajmari– nircami.
33 Jesús chashna nijpimi, yachacujcunaca cashna nircacuna:
–Pi mana causan, cai shitashca pambapica, ¿maipitaj cai tucuicunapaj micunata japishunri?– nircacunami.
34 Shina nijpi, Jesusca:
–¿Mashna tandacunatataj charinguichij?– nircami.
Shina nijpimi, yachacujcunaca:
–Canchis tandata, asha chalhuitacunallatami charinchij– nircacunami.
35 Chashna nijpica, Jesusca tucuicunatami pambapi tiyachirca.
36 Chai huashaca chai canchis tandatapish, chalhuacunatapish japishpami, Diosta mañashpa pagui nirca. Chai q'uipami chaupishpa chaupishpa, paipaj yachacujcunaman curca. Paicunami, chai tucui gentecunaman cararcacuna. 37 Tucuicunami mana nijta micurcacuna. Puchushcataca, yachacujcunaca canchis canasta jundatami tandarcacuna. 38 Chai micujcunaca huarmicunata, huambracunata mana yupashcami, c'aricunalla chuscu huaranga carca. 39 Carashca q'uipami, Jesusca tucui chaipi cajcunataca ‘Cayacamachij’ nishpa cacharca. Chai q'uipaca barcopi yaicushpa, Magdala shuti llajtamanmi rirca.


text:
1Pabloca, chai tucui tandanacushca mandajcunata ricurashpami:
–Huauquicuna, ñucaca cunancamami Taita Diospaj ñaupajpica alli shunguhuan causacuni– nirca.
2 Chashna nijpi curacunata mandaj Ananiasca, Pablopaj c'uchupi shayacujcunataca:
–Chai runata shimipi huajtaichij– nishpami mandarca.
3 Shina nijpi Pabloca:
–¡Canca, yurajyachishca pata shinallami cangui! Chaimanta, Taita Diosmi canta huajtanga. Canca, Mandashcapi nishca shina rurangapajmari tiyacungui. Ñucata huajtachun nishpaca, Mandashcatamari p'aquicungui– nircami.
4 Pablo chashna nijpica, chaipi cajcunaca:
–¿Chashnachu Taita Dios agllashca jatun curataca c'ariyangui?– nircacunami.
5 Paicuna chashna nijpi, Pabloca:
–Huauquicuna, ñucaca curacunata mandaj cura cashcataca manamari yachashcanichu. Quillcashcapipish: “Cambaj llajtapi mandajtaca, ama ima millaita rimangui” ninmi– nircami.
6 Pabloca, chai tandanacushca mandajcunataca, shujcunaca saduceocuna, shujcunaca fariseocuna cashcatami ricurca. Chaimantami, sinchita cashna nirca:
–Huauquicuna, ñucaca fariseo yayamanta huacharishca fariseomi cani. Chashna fariseo cashpami, huañushcacuna causarinata crini. Chaillamantami, ñucataca juchachicuncuna– nircami.
7 Chashna nijta uyashcahuanmi fariseocunahuan, saduceocunahuan p'iñanacushpa chai tandanacuimanta raquirircacuna. 8 (Saduceocunaca huañushcacuna causarinatapish, angelcuna tiyashcatapish, ima espiritucuna tiyashcatapish mana crincunachu. Cutin fariseocunaca chai tucui tiyashcatami crincuna).
9 Chai tandanacushcacunaca, sinchita caparinacushpami rimanacurcacuna. Mandashcata yachachij fariseocunaca, p'iñarishpa jatarishpami:
–Cai runaca, ima mana allita mana rurashcachu, ¿imatataj juchachishunpish? Ima espíritu cashpa, ángel cashpapish paihuan rimarcallatajchari. Chaillamantaca ama Taita Diosta p'iñachishunchijchu– nircacuna.
10 Chaimantaca, chai tucui tandanacushcacuna mana jahuallata p'iñanacui callarijpimi, huaranga soldadocunata mandajca, ‘Cunantajca, Pablotaca ñutungacunallapishmi’ yuyashpa mancharirca. Chaimantami Pablotaca, chai tandanacushcacunapaj chaupimanta llujshichishpa, soldadocunapaj huasiman pushachun, soldadocunata cayaj cacharca.
11 Apunchij Jesusca, chai tuta ricurishpami: «¡Pablo, ama manchaichu! Cai Jerusalenpi ñucamanta huillashca shinallatajmi, Romapipish huillagrina cangui» nirca.
Pablotaca huañuchinatatajmi yuyarishcacuna
12 Chai cayandij tutamantatami maijan judiocunaca, Pablota huañuchinataj tucushpaca: “Diospish ricucunmi, Pablota huañuchingacamaca manataj micushunchu, manataj ubyashunchu” nishpa, shuj yuyailla tucurcacuna. 13 Chuscu chunga yalli runacunami, chashna ninacurcacuna. 14 Paicunaca pushaj curacunapajman, cunaj yuyajcunapajman rishpami cashna nircacuna:
–‘Diospish ricucunmi, Pablota ñucanchij huañuchingacamaca, imata mana micushunchu’ ninacushpa, shuj yuyailla tucurcanchij. 15 Cunanca cancuna huaranga soldadocunata mandajtaca, tandanacushca mandajcunahuan tucushpa cashna nigrichij: “Pablota ashtahuan alli tapungapaj, caya ñucanchij ñaupajman pushamui” nij tucuichij. Ñucanchijca pai manaraj chayamujpi, ñanpi chapashpa huañuchishunllami– nircacunami.
16 Chashna ninacucujtaca, Pablopaj panipaj churi uyashpami, soldadocuna tiyana huasipi Pabloman huillagrirca. 17 Pabloca, huambra huillashcata uyashcahuanmi, patsaj soldadocunata mandajcunamanta shujta cayashpaca:
–Cai huambrata, huaranga soldadocunata mandajpajman pushapai. Paimi imatatajshi huillaj shamushca– nirca.
18 Shina nijpica, patsaj soldadocunata mandajca, huaranga soldadocunata mandajpajman chai huambrata pushashpami:
–Preźu tiyacuj Pablomi ñucata cayashpa, cai huambrahuan quiquinpajman cachan. Quiquinmanmi imatatajshi huillaj shamun– nirca.
19 Chai mandajca, huambrata maquimanta paillata chainijman pushashpami:
–¿Imatataj huillasha ningui?– nishpa tapurca.
20 Shina nijpi chai huambraca, cashnami nirca:
–Judiocunaca, ashtahuan alli tapushun nij tucushpami, tandanacushca mandajcunapajman Pablota llujshichichun mañangapaj quiquinpajman shamugrincuna. 21 Paicuna chashna nijpica, pajta cringuiman. Chuscu chunga yalli runacunamari, pacalla chapacuncuna. Paicunaca: “Diospish ricucunmi, Pablota huañuchingacama imata mana micushunchu, imata mana ubyashunchu” ninacurcamari. Quiquin imata nijllatamari shuyacuncuna– nircami.
22 Chashna huillajpica, mandajca chai huambrataca:
–Caipi ñucaman huillashcataca, pajta piman huillanguiman– nishpami cacharca.
Pablotaca Mandaj Felixpajmanmi cachashca
23 Huaranga soldadocunata mandajca, patsaj soldadocunata mandajcunamanta ishquita cayashpami, cashna nirca:
–Cunantaj iscun horas tutata Cesareaman richun, chaquillahuan purij ishqui patsaj soldadocunata, caballopi rij canchis chunga soldadocunata, lanzayuj ishqui patsaj soldadocunata tandachinguichij. 24 Pablotapish, caballopi tiyachishpa, mandaj Felixpajmanca alli chayachigringuichij– nircami.
25 Shuj quillcatapish, cashna nishpa quillcashpami cacharca:
26 “Claudio Lisiasmi, tucuicuna alli nishca, quiquin mandaj Felixta ‘¿Allillachu cangui?’ nipani.
27 Cai runataca, judiocuna japishpa huañuchicujpimi, ñucaca pai romano cashcata yachashpa, ñuca soldadocunahuan mitsashpa quichurcani. 28 Chaimantaca, paita imamanta juchachicushcata yachangapajmi, tandanacushca mandajcunapajman pusharcani. 29 Paicunapaj ñaupajpi tapujpica, paicunapaj mandashcata p'aquishcallatami juchachicushcacuna carca. Ñucapica, paitaca imamanta mana huañuchipajchu, preźullapish mana tiyacuna canchu. 30 Judiocuna cai runata huañuchishun nishcata yachashpami, quiquinpajman cachani. Paita juchachicujcunatapish, ima juchachinata charishpaca, quiquinpaj ñaupajpi huillagrichun nircanimi. Sumajta causapangui” nishpami quillcarca.
31 Soldadocunaca, paicunata mandashca shinallatajmi, chai tutallataj Pablotaca, Antípatris pueblocama pusharcacuna. 32 Cayandij punllaca, chaquillahuan purij soldadocunaca, caballopi tiyarishca soldadocunallata Pablohuan cachashpami, paicuna tiyana huasiman tigrarcacuna. 33 Pablohuan rij soldadocuna Cesareaman chayashpaca, quillcataraj chai mandajman cushpami, Pablotapish paipaj ñaupajman chayachircacuna. 34 Quillcata reźashpaca, chai mandajca:
–¿Canca maimantataj cangui?– nishpa tapujpi, Pabloca:
–Ñucaca, Cilicia llajtamantami cani– nirca.
35 Chashna nijpica: «Shinashpaca canta juchachijcuna shamujpimi, can imata nisha nishcata uyasha» nishpami, soldadocuna alli ricuchun, Herodespaj jatun huasipi churachirca.


text:
‘Crijcunaca Diospajlla causaichij’ nishcami
1Chaimanta huauqui, panicuna, Taita Dios jatunta llaquishcata yuyaipi charinguichij. Chai yuyaihuan cancunaca, quiquin aichata Paiman cushpa rupachij shina, Pai cushicuchun, Paipajlla, chuyata causaichij. Tucui shunguhuan Diosta yuyarishpatajca chashnami causana. 2 Cunan punlla millai runacunataca, ama catichijchu. Chaipaj randica, yuyaimantapacha mushujyarishpa, mushuj causaita causaichij. Chashnami, Taita Dios munashca shina allita rurashpa, paita cushichishpa, ima pandata mana rurashpa causai tucunguichij.
3 Ñucataca mana c'uyaipaj cajpipish Diosmi c'uyahuarca. Chaillamantami, cancunataca tucuicunallatataj caita nini: Ama shuj ashtahuan, shuj ashtahuan cashcata yuyaichijchu. Ashtahuanpish Taita Dios tucui cancunaman crina yuyaita cushca shinalla, alli yuyaiyuj caichij. 4 Ñucanchijca, shuj cuerpollapimi imalla tiyajcunataca, achcata charinchij. Chashna cashpapish, mana tucui chaicuna shujlla ruranata charinchu. 5 Ñucanchijpish, Cristohuan shujlla tucushcamantaca, achcacuna cashpapish, shuj cuerpollami canchij. Chaimantami, caishuj chaishuj chaipurallataj canchij.
6 Diosca mana c'uyaipaj cajpipish c'uyashpallami ñucanchijmanca, ch'ican ch'ican rurai tucunata, pai munashca shina curca. Dios ima nishcata huillaj cashpaca, crijpi Dios cushca shinalla huillachun. 7 Shujtajcunata servij canata cushca cajpica, servina yuyailla cachun. Yachachij cashpaca, yachachina yuyailla cachun. 8 Maijanpish cunaj cashpaca, alli yuyaihuan cunachun. Huajchacunaman caraj cashpaca, ama mitsaj mitsajlla carachun. Pushaj cai tucushpaca, ama q'uilla q'uillalla purichun. Shujtajcunata ayudaj cashpaca, cushicuihuan ayudachun.
Shunguhuantaj c'uyanacunguichij
9 Shungumantataj c'uyanacuichij. Imapish mana allitaca p'iñaichij, allitaca ashtahuan ruracuichijlla. 10 Huauquipura shinataj, caishuj chaishuj c'uyanacuichij. Caishuj chaishuj randinmanta alli ninacushpa, valichinacuichij.
11 Imata ruracushpapish, ama q'uilla caichijchu. Diospaj Espíritu yuyachishca shina, rupaj shunguhuan, Apunchij Jesusta servichij. 12 Shuyacushcataca, cushicuihuan shuyaichij. Ima llaqui japijpipish, apaichijlla, Diostaca mañaracuichijlla. 13 Diospajlla cajcunapaj ima illajpica, charishcata raquinacuichij. Cancunapaj huasiman shamujcunatapish, alli chasquichijlla. 14 Cancunata llaquichijcunataca, bendiciaichij. Llaqui tucuchun ninapaj randica bendiciaichij. 15 Cushicuihuan cajcunahuanca cushicuichij, huacajcunahuanca huacaichij. 16 Caishuj chaishuj, shujlla yuyaihuan sumajta causaichij. Ama jatun tucuichijchu, ashtahuanpish huajchacunahuan apanacuichij. Ama, ‘Alli yachajmi cani’ yuyaichijchu.
17 Cancunata llaquichijcunataca, ama tigra llaquichichijchu. Tucuicunapaj ñaupajpi allita ruraichij. 18 Tucuicunahuan sumajta causangapaj ima allita rurai tucushpaca, ruraichijlla. 19 Ñuca c'uyashca crijcuna, cancunata p'iñajcunataca, ama cancunallataj llaquichichijchu. Ashtahuanpish Taita Dios llaquichichun saquichijlla. Mandaj Diosllatajmi Pai Quillcachishcapica: «Ñucami llaquichisha, ñucami paicuna japina cashcataca cusha» nicun. 20 Chashna cajpica:
«Canta p'iñaj yaricachijpica, caranguilla,
Yacunachijpipish, yacuta cunguilla.
Chashna rurajpica Paica llaquiringami,
ñahui pucayajta pingaringami» ninpishmi.
21 Ima millai yuyai shamujpipish, ama atichinguichu. Ashtahuanpish allita rurashpa, millaitaca mishanguitaj.


text:
José de San Martín
José Francisco de San Martín y Matorras ( "Husi Pranshiku San Martin Maturras", qichwachuqa pashtan)(* 25 ñiqin hatun puquy killapi 1778 watapi paqarisqa Yapeyú llaqtapi, Arhintinapi - 17 ñiqin anta situwa killapi [[[1850]] watapi wañusqa Boulogne-sur-Mer llaqtapi, Ransiyapi), Arhintinu mama llaqtap awqaq pusaq pulitikupas.
Urin Awya Yalapi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Arhintinapaq, Chilipaq, Piruwpaqpas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José de San Martín.


text:
Adolf von Baeyer
Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin kantaray killapi 1835 watapi paqarisqa Berlin (Alimanyapi) llaqtapi - † 20 ñiqin chakra yapuy killapi 1917 watapi wañusqa Starnberg (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1905 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Tayta: Johann Jacob Baeyer, Mama: Eugenie Hitzig.
Alma mater: Berlin Yachay Sunturnin wan Heidelberg Yachay Sunturnin
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Davy Medal.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Adolf von Baeyer.


text:
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr sutiyuq runaqa (7 ñiqin kantaray killapi 1885 watapi paqarisqa København llaqtapi - 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa København llaqtapi) huk Dansuyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Christian Bohr, Mama: Ellen Adler.
Alma mater: København Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Niels Bohr.


text:
Usa
- Yura usa (Sternorrhyncha) nisqakunamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Usa nisqakunaqa (ordo Phthiraptera) nisqakunaqa ch'iñicha, raprannaq, uywakunap runappas chukchankunapi kawsaq, yawar chunqaq palamakunam. Ch'iya nisqa runtunkunataqa chukchaman llut'an. Qirisankunaqa mama usa hinam.
Kaymi runa usa (Pediculidae) rikch'aqkuna:
- phaka usa (Phthirus pubis)
- pillis usa icha ukhu usa (Pediculus humanus humanus)
- uma usa (Pediculus humanus capitis)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Usa


text:
Quechua y Aymara están ligados o mejor dicho pertenecen a una lengua madre llamada Quechumara. De este tronco nacieron dos familias: la familia Jaqi y la familia quechua.
Es una de las más importantes lenguas de América y su verdadero nombre es Runasimi, que significa lengua de seres humanos.
Se calcula su número de hablantes en alrededor de siete millones de personas en América.
El quechua se difundió desde el sur de Colombia hasta el norte de Argentina y el centro de Chile. Sin embargo, dentro del país no logró imponerse como lengua, a pesar de haber estado sometido al dominio inca.
Además de los topónimos más abundantes en el norte, dejó su huella en algunas palabras del mapudungun (mapuche) como los numerales cien y mil: pataka y guaranka.
Saynas kasqa ñawpaq pachapi, iskay apukuna wawqintin: Sintiwan, Tiriqmanawan.
Sumaq sumaqtas allin kawsaypi tiyakusqaku, imatapas yanapanakusqaku, ima mikhuna kaptinpas kuchkamantas aypaykachinakuqku.
Huk punchawñataqsi, ñan puriq qari wayna, tiriqmanapa llantunpi samaykatamusqa nichhu pisipasqa, hinaptinsi Apu tiriqmanaqa umallanpi, sunqun ukullapi hamutasqa:
- Kay churu kankachataqa nuqallaya ama wawqiy rikumullachkaptin mikhurukusaq- nisqa.
Mikhunanña kachkaptinsi, Apu Sinti wawqinqa rimarirpamusqa:
- Wawqichallay Tiriqmana, imanaptinmi sapallaykiri, chay churu kankatari mikhuyta munachanki, manachu nuqamanri mikhuykachiwankiri- nispa.
- Manan, nuqan kankataqa rikukuni, manan qanmanqa quykimanchu- nispas kutichisqa.
Chayllamantas, iskaynin wawqintinqa kachaykunku kamiykanakuyta nichu nichhu qapariywan, chaysi, puriq waynaqa mancharikuspa rikcharirpasqa.
- Imataq kay qapariyri, achachaw iman kanpas, aswanyá ripusaq- nispas utqayllamanña pasapusqa.
Aswansi Tiriqmanaqa piñakuspa wawqintaqa kamiykusqa, rumikunawam ima warakaykusqa, sapa punchawsi awqanakuypi, manan allin kawsaypi tiyasqaku, llaqtankupas, ayllunkupas lliwsi paykuna pura chikniykanakunku.
Kayta uyarispas, mamanchis Apu Wachwallaqa hatunkaray machaqwayta qayaspa nisqa:
- Amaru, qanmi rispayki wawaykunata yuyayninman kutichimunki ama awqanakuypi kawsanankupaq.
Chaysi hatunkaray machaqwayqa chayaspa, iskayninta tiyachispa nisqa:
- Mamaykis Wachwallan nichhu llakisqa tarikun, pay rantinmantan nuqa qamuchkani ama chikninakuspa tiyanaykispaq, allin kawsaypi kanaykispaq.
Manaraq rimaytapas tukuchkaptinsi, Tiriqmanaqa kamiyta kachaykun wawqintaqa, takakunawansi apaykamunraq amaruq qawa qawantaraq.
Hatun machaqwayqa, llakis llakis kutiripusqa Wachwallaman willaq:
- Manan kasumuwankuchu, aswanmi nuqatapas chay Tiriqmana wawayki maqawaytaraq munaykun- nispa.
Chysi, Apu Wachwallaqa phiñakuspa hatunmantaraq rimarirpasqa:
- Qan Amaru mana kasuchikamusqaykimantan hatun mayuman tikrakunki , hinallataq Tiriqmana wawallayta liw aylluntapas nina parawanmi chinkachipusaq; ay quyakusqay sintillay, qaqamanmi puma niraqman kutipunki, huk punchaw kawsarimunaykipaq, lliw llaqtaykipas chaq nik machaypin wañupunqa.
Saynas kasqa, amaruqa hatun karay mayumasi tukupusqa iskay apukunaq chawpintas chhutarirpakuspa wiñaypaq wiñayninpaqsi rakirpasqa, Tiriqmanañaqsi lliw ayllunkunawan kuchka nina paraq chawpinpi wañukapusqa, hinallataqsi Sintiqa qaqaman puma pakakuq hinaman tukukapusqa, ayllunkunañataqsi chaqnik machaykunapis wañukapusqaku.
Kunankamapas Tiriqmana apupin lliw rumikunapas, runaq kurkunpas ninawan kankasqan hinan kachkan, sintipas qaqapi imaynan puma pakakunman hinan kachkan.
Chaymi, Pichirwa llaqtaypi ñawpaq machukuna, kay apukunamanta willakuspanku niwarqaku:
- Aman wawqintin puraqa chikninakunachu, nitaq awqanakunachu, sumaqtan kawsananchis; kanqan huq punchaw Apu sintinchis kawsarimunanpaq, llaqtanchis sapimanta sayarinanpaq, ñan Pachakutiq kutimuchkanña, chaypaqmi lliw kay pachapi runakunaqa ñawpaq yachayninchiskunata, kaqninchiskunata qatarichinanchis, llaqtakunaman mirarichinanchis.- Nispa.
Qillqaq: Wawqiykis Wilman Caichihua Robles
Email. Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
Mientras que la lengua aymara tiene aquí una función manifiestamente comunicativa, la lengua quechua, hasta donde se ha podido comprobar, se mantiene sólo con propósitos rituales en textos versificados de cantos y danzas vigentes, en sectores rurales den las inmediaciones de Putre y Socoroma. Según Lehnert:
«En el presente el quechua es hablado por algunos ancianos en las áreas de Cupo-Turi y por algunos habitantes en Toconce y Estación San Pedro, como resultado del asentamiento de la mano de obra que vive en ambos sectores de la línea fronteriza, Chile-Bolivia».
Fuente: La Lengua Kunza y sus Textos.Cuadernos de Filología. Antofagasta.


text:
Qayna paqarin pikunachus kanku humalleqkuna kay hampina wasimanta qhawareq purisqanku kay hampi qhatuna wasinata para llaqtapi , hinaspan tarisqanku mana allin hampikunata.
Kay policiakuna, suprefecto, alcalde, regidorkuna, kay comisión de salud nesqakuna, juez de paz, serenazgo, hinallataq kay frente Único de Defensa nesqamanta purisqanku qhawareq.
Kay operativo nesqapin tarisqanku hampikunata pasasqataña mana allinpiña, chaymantapis qhatuqkuna kasqa mana yachaqkuna, hasta erqekuna chayqa manan allinchu, chay kaqtinmi qelqata chimpachinkuña municipio ukhumanta mana chayqa wisq’apunqas kay hampi qhatuna wasikunata.