text:
Chinchilla
Chinchilla (genus Chinchilla, syn. Eriomys) nisqakunaqa Antikunapi kawsaq ñuñuq, khankiq uywakunam. Runakuna ancha chaniyuq qaranrayku chakuykuptinmi ancha chikichasqam.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chinchilla.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chinchilla


c: text/html

text:
Léopold Senghor
Léopold Sédar Senghor sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1906 watapi paqarisqa Joal llaqtapi - 20 ñiqin qhapaq raymi killapi 2001 watapi wañusqa Verson llaqtapi) huk Sinigal mama amawta, qillqaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Basile Diogoye Senghor; Mama: Gnilane Ndiémé Bakhou .
Warmi: Ginette Eboue / Colette Hubert Senghor
Churinkuna (3): .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Léopold Senghor.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wp/qwh/Shimikuna
Qanyan isturiyapitam kumunikasyun karqan nunakunawan kay shimikunata mas nunakunam parlayan : Han shimita , inlish shimita , Kastilla shimita ,Arabiya shimita , Wingali shimita, Indi shimita, purtuguis shimita, Rusu shimita , Hapunis shimita
inlish shimi :Inlishta parlayan Hukllachashqa Amirika Suyukunachaw, Hukllachashqa Qapaq Suyuchaw, Kanadachaw , Surafrikachaw , Australiyachaw y Indiyachaw
Kastilla shimi : Ispañulta parlayan Ispañachaw , Amerikachaw y Ikwaturial Guiniyachaw
Fransis shimi : Fransista parlayan Fransiachaw , kamirunchaw , Chadchaw , Karibichaw y Qibiqchaw
Arabiya shimi: Arabiyata parlayan nurtiAfrikachaw , Sawdita arabiyachaw , ,Iraqchaw .
Han shimi más nunakunam parlayan patsachaw.
Latino Amerikachawqa Ispañultam , purtuwistam , Qichwatam , Aymaratam , Nawatltam , Mayatam , Zaputiquam , Waranitam nunakunam parlayam.


text:
Ho Chi Minh
Ho Chi Minh sutiyuq runaqa, witnam simipi Hồ Chí Minh, chinu simipi: 胡志明, Nguyen Tat Thanh (19 ñiqin ayriway killapi 1890 watapi paqarisqa Hoang Tru llaqtapi, Nghe An, Witnam mama llaqtapi - 2 ñiqin tarpuy killapi 1969 watapi wañusqa Hanoi llaptapi) Witnam mama llaqtap pulitikum, awqaq pusaqmi, kumunista pusaqmi karqan.
1945 watamanta 1969 watakama Chincha Witnampa umalliqninmi karqan.
QillqasqankunaLlamk'apuy
- Proceso de la colonización francesa
- Carnet de prisión (poemas)
- Programa del Partido Comunista de Indochina
- Acciones que "deben hacerse" y que "no deben hacerse"
- El leninismo y la liberación de los pueblos oprimidos.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ho Chi Minh.


text: Antipsicoticos atípicos y su relación con el sistema de citocromo P-450 Resumen El ob je ti vo de es te tra ba jo fue rea li zar una ac tua li za ción acer ca de las in te rac cio nes de los an tip si có ti cos tí pi cos, y par ti cu lar men te de los atí pi cos, con las isoen zi mas del ci to cro mo P-450. Pa ra ello, se re vi só ex haus ti va men te la bi blio gra fía en Med li ne® has ta la ac tua - li dad, así co mo tam bién li bros es pe cia li za dos en el te ma. No obs - tan te la gran can ti dad de in te rac cio nes des crip tas, de ben te ner se en cuen ta va rios fac to res pa ra de ter mi nar si es tas in te rac cio nes son clí - ni ca men te sig ni fi ca ti vas. Introducción El ci to cro mo P-450 mo noo xi ge na sa es uno de los prin ci pa les sis te - mas en zi má ti cos em plea dos por el or ga nis mo pa ra me ta bo li zar fár - ma cos, ade más de otras sus tan cias quí mi cas. Es te sis te ma en zi má - ti co es tá com pues to por dos com po nen tes pro tei cos: una pro teí na que con tie ne hie rro (he mo pro teí na), de no mi na da ci to cro mo P-450 y una fla vo pro teí na de no mi na da ci to cro mo P-450 re duc ta sa. La he - mo pro teí na es la res pon sa ble de unir y ce der el oxí ge no al fár ma co, mien tras que la re duc ta sa fa ci li ta la oxi da ción, me dian te el trans - por te de elec tro nes des de el NADPH (ni co ti na mi da ade ni na di nu - cleó ti do fos fa to re du ci da) al com ple jo ci to cro mo P-450 (1). El tér - mi no P-450 pro ce de de su ca ta lo ga ción ini cial co mo un pig men to (P) he pá ti co de co lor ro jo, con un pi co de aná li sis es pec tro fo to mé - tri co de 450nm (2). Las isoen zi mas de es te com ple jo se de no mi nan con la abre via tu ra CYP (cy toch ro me P-450) se gui do de un nú me ro que iden ti fi ca a la fa mi lia gé ni ca (una se cuen cia de ami noá ci dos idén ti ca su pe rior al 40%), una le tra ma yús cu la que iden ti fi ca a la sub fa mi lia (ho mo lo gía de ami noá ci dos su pe rior al 55%) y otro nú - me ro que de fi ne la isoen zi ma (3). Des de el pun to de vis ta bio quí mi - co, se tra ta de pro teí nas con un pe so mo le cu lar que os ci la en tre 50.000 y 60.000 dal tons. Se ha des cri to una gran va ria bi li dad in te rin di vi dual por po li mor fis - mo ge né ti co en la ex pre sión de cier tas isoen zi mas, bá si ca men te CYP 2D6 y 2C (4). Tam bién exis te una apre cia ble va ria bi li dad en la ex - pre sión de las en zi mas CYP450 con res pec to a la edad de los in di - vi duos, de mo do que, por ejem plo, la ac ti vi dad 3A4 es muy ba ja en neo na tos, al can za su má xi ma ex pre sión en la edad adul ta jo ven (y des cien de en tre los 20 y 80 años) (5). El se xo tam bién in flui ría en la ex pre sión de es tas en zi mas. En in ves ti ga ción bá si ca se ha de mos - tra do que las hem bras po seen una ma yor ac ti vi dad de 2C19 y 3A4 que los ma chos (5), mien tras que lo con tra rio ocu rre con 1A2 (6). La die ta y el es ti lo de vi da tam bién ejer cen una no ta ble in fluen cia en la ex pre sión o la ac ti vi dad de las en zi mas P-450: la ac ti vi dad 1A2 pue de ver se in cre men ta da en fu ma do res, con su mi do res de cier tas ver du ras y die tas ba jas en pro teí nas y ri cas en car bo hi dra tos, mien tras que es tá dis mi nui da (al igual que la ac ti vi dad de 3A4) por el con su mo de vi no (7). Los fár ma cos pue den in te rac tuar de dos for mas con las isoen zi mas P-450: co mo sus tra to, pa ra su me ta bo li za ción o co mo mo di fi ca do - res de su ac ti vi dad, dan do lu gar a una in hi bi ción o a una in duc ción en zi má ti ca. Es tas en zi mas son res pon sa bles del me ta bo lis mo he pá - ti co de apro xi ma da men te 90% de los fár ma cos uti li za dos en la clí - ni ca (8). Sin em bar go, la re le van cia clí ni ca de cual quier in te rac ción far ma co ló gi ca va a es tar con di cio na da por mu chos más fac to res (9): la fre cuen cia epi de mio ló gi ca de la com bi na ción, la pro pia fre cuen - cia de la in te rac ción cuan do los fár ma cos son coad mi nis tra dos, el ín di ce te ra péu ti co de las sus tan cias in te rac tuan tes o la po si bi li dad de es ta ble cer una pau ta po so ló gi ca per so na li za da. La in for ma ción so bre las in te rac cio nes po ten cia les en tre fár ma cos que afec tan las isoen zi mas CYP pue de pro ce der de di ver sas fuen tes: un gran nú me ro de es tu dios in vi tro, es tu dios far ma co ci né ti cos (en me nor me di da) y el in for me de ca sos, en el mar co de la in ves ti ga - ción clí ni ca (10). El com ple jo en zi má ti co del CYP-450 cons ti tu ye una fa mi lia de más de 30 isoen zi mas (se han des cu bier to más de 36, de las cua les 12 se en cuen tran en to dos los ma mí fe ros), lo ca li za dos bá si ca men te en el re tí cu lo en do plás mi co y mi to con drias de los he pa to ci tos, aun que tam bién se han des cri to en mu co sa gas troin tes ti nal, pul món, ri ño - nes, ce re bro y piel. Se han es tu dia do las ca rac te rís ti cas ge né ti cas del CYP: se tra ta de una su per fa mi lia com pues ta al me nos por 211 ge nes, pre sen tes tan to en cé lu las eu ca rion tes ani ma les y ve ge ta les co mo en pro ca rion tes. Es tu dios se cuen cia les de la ge né ti ca del CYP, des de las cé lu las bac te ria nas al hom bre in di can que el gen ini cial de es te CYP tie ne una an ti güe dad de más de 3.500 mi llo nes de años. Es te sis te ma en zi má ti co se en car ga del me ta bo lis mo oxi da ti - vo de mu chos com pues tos en dó ge nos (es te roi des, pros ta glan di nas, etc.), así co mo de com pues tos exó ge nos (tó xi cos y fár ma cos). Es tos, ade más de sus tra tos, pue den ejer cer efec tos in hi bi to rios o es ti mu - la to rios de va ria da in ten si dad so bre una o va rias de es tas en zi mas, lo que se tra du ce, des de el pun to de vis ta clí ni co, en po ten cia les in - te rac cio nes far ma co ló gi cas (11). Los re cien tes avan ces en la com pren sión de la es qui zo fre nia jun to con es tu dios neu ro cien tí fi cos de los me ca nis mos de ac ción de la me di ca ción an tip si có ti ca han lle va do a un re na ci mien to en el de sa - rro llo de nue vas dro gas in clu yen do un es pec tro te ra péu ti co ex pan di - do pa ra el tra ta mien to de la es qui zo fre nia y su uti li za ción en otras pa to lo gías (tras tor nos bi po la res, de li rium, tras tor no ob se si vo-com - pul si vo, tras tor nos de per so na li dad). Los an tip si có ti cos atí pi cos pre - sen tan una ma yor se lec ti vi dad pa ra las ac cio nes te ra péu ti cas que pa ra los sín to mas ex tra pi ra mi da les. Va rias dro gas psi co tró pi cas son co mún men te com bi na das con agen - tes an tip si có ti cos. Ta les com bi na cio nes pue den in du cir efec tos far - ma co di ná mi ca men te ba sa dos, pre su mi ble men te adi ti vos (por ejem - plo, se da ti vos o mo di fi ca do res del es ta do de áni mo) o efec tos ad ver - sos au to nó mi cos, de pre so res car día cos o tó xi cos pa ra el SNC. In te - rac cio nes clí ni ca men te sig ni fi ca ti vas tam bién sur gen de bi do a la com pe ti ción con, o a la in duc ción, de en zi mas he pá ti cas mi cro - so ma les del ci to cro mo P-450, par ti cu lar men te las isoen zi mas CY P3A4, 1A2 y 2D6, por me dio de las cua les la ma yo ría de los an - tip si có ti cos son me ta bo li za dos. Ta les in te rac cio nes far ma co ci né ti - cas pue den au men tar las con cen tra cio nes cir cu lan tes de an tip si có - ti cos (de dro gas tí pi cas y atí pi cas co mo la clo za pi na) a ran gos po - ten cial men te tó xi cos, los cua les pue den lle var a un au men to del ries go de efec tos ad ver sos. Es tas in te rac cio nes ocu rren par ti cu lar - men te con los an ti de pre si vos ISRS. Las in te rac cio nes me ta bó li cas que lle van a me no res in cre men tos de las con cen tra cio nes de los an - tip si có ti cos pue den sur gir al com bi nar es tas dro gas con otros an ti - de pre si vos, ben zo dia ze pi nas o pro pra no lol. En con tras te, la ma yo ría de los an ti con vul si van tes, ex cep to el áci do val proi co, in du cen el me - ta bo lis mo oxi da ti vo de los an tip si có ti cos y pue den dis mi nuir las con - cen tra cio nes plas má ti cas a ni ve les po ten cial men te sub te ra péu ti cos, con au men to no pre de ci bles lue go de su dis con ti nua ción (12). Da do que el uso si mul tá neo de múl ti ples agen tes psi co tró pi cos es fre cuen - te, se re quie re una es pe cial pre cau ción pa ra evi tar con se cuen cias no de sea das de efec tos ad ver sos in te rac ti vos de bi do a in te rac cio nes me di ca men to sas, las cua les pue den ser se ve ras o fa ta les (13). La ma yo ría de las dro gas psi co tró pi cas son me ta bo li za das por las en zi mas he pá ti cas del ci to cro mo P-450. En los hu ma nos exis ten 5 isoen zi mas in vo lu cra das en es te pro ce so. La ac ti vi dad de es tas en - zi mas pue de ser mo du la da por un nu me ro de dro gas co mún men te uti li za das, pu dien do pro vo car in te rac cio nes po ten cial men te pe li gro - sas. La ma yo ría de los ISRS son in hi bi do res po ten tes de las en zi mas del CYP P-450. En con se cuen cia, las con cen tra cio nes plas má ti cas de los an ti de pre si vos tri cí cli cos (ATC) o de la clo za pi na pue den au - men tar has ta ni ve les tó xi cos. En con tras te, la car ba ma ze pi na in du - ce a la ma yo ría de es tas isoen zi mas. Es to po ten cia la eli mi na ción de ATC y de an tip si có ti cos y pue den cau sar un se rio ries go de re cu rren - cia de sín to mas de pre si vos o psi có ti cos. Mas aun, 5-10% de la po - bla ción son me ta bo li za do res len tos del CYP2D6. Es te gru po es ta pre dis pues to a un au men to de los efec tos ad ver sos en do sis mo de - ra das de la me di ca ción (14). El po ten cial de in te rac cio nes dro ga-dro ga en pa cien tes psi quiá tri cos 4 // PSICOFARMACOLOGÍA


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUYTA PUSHAK DECENIO AFRO YUYARIPI SHUTI KILLKAYPI KARKA
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, mama Gabriela Rivadeneira, chay Decenio Internacional para los Afrodescendientes shuti aspipi kanka, kay capítulo Ecuado shuti yuyaritaka, wanra, 16 puncha, panchi killa, 10:00 sayllata pusharinka, chayka Centro de Convenciones de Guayaquil llaktapi kanka, Américas No. 406 kuskapi kanka.
Kay aknaytaka Mamallakta Pushak kayashkami kan, chaypi Consejo de la Judicatura, Consejo Nacional Electoral, Defensoría del Pueblo, Consejo de Participación Ciudadana y Control Social hatun kamachikkuna chaypi kanka; shinallatak Secretaría Nacional de Gestión de la Política kamachik; Zobeida Gudiño kamachiy killkak, payka Mesa Decenio de los Afrodescendientes, capítulo Ecuador patakuta pushakmi karka.
Kay “Decenio Afrodescendiente” de la ONU willayman kimirina, kay Constitución de la República kamachiypi tiyakta kutintak arininami kan nirka, Mamakamachiypak 1, 3, 10, 58 nikikunapi, ñukanchikpak Ecuador llakta Mamakamachiypak hayñikuna Mamallaktami kan nirka.
Kay Ecuador llakta, churashka willayta rikuchishpa, ista Mamallakta ayllullaktaman yaykurin, afrodescendientes rimashkata riksishpa ashtawan hatun rikurin, ña kaywanka runakunapak hayñimanta llankayta, ukllayta riman.
Kay 200 hunu yana runakunami, kikinkayta riksirinkuna, paykunaka Africa llaktamanta shamushkatami rikuchin, shinapash Apya-yalla llaktakunapi kawsanchik riman. Yapa hunu yana runakunami, Africa llaktamanta anchurishpa shuktak Mamallaktakunapi kawsan.
Mamallakta Tantanakuyta pushak, mama Gabriela Rivadeneira, kay hatun yuyarita arinishka kipa, yana llaktakunapak tukuy llankaykuna paykunapak hayñikunata riksina, kamanami tukunka nirka.
JLVN/pv/jc-kichwa


text:
Hindustani
Hindustani (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, Hindustānī, hindī-urdū) nisqaqa chincha Baratpi, rimasqa indu k'iti rimaykunam.
Iskaynintin qillqa simim hindustani rimaymanta yurirqan: Baratpi Hindi simim, Diwanaqri siq'i llumpawan qillqasqa, Pakistan mama llaqtapitaq Urdu simitaq, arabya siq'i llumpawanmi qillqasqa. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kasqa kulunyankunapipas mitmaqkunam rimanku. Phiyipi hindustani nisqa sutiwan tukri simipas. Chay iskaynintin simikuna ancha kaqllam, hapiqanakunallam. Baratpipas Pakistanpipas hindustani rimaypi pilikulakunatam qhawachinku, iskaynintin mama llaqtapi hapiqanalla.


text:
Burnet O'Connor pruwinsya
Burnet O'Connor pruwinsya (kastilla simipi: Burnet O'Connor) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Tarija suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Mayupura llaqtam (Entre Ríos).
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Huk munisispyunmi kan: Mayupura munisipyu, La Moreta munisipyu icha Entre Ríos munisipyu.
Chunka hukniyuq kantunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kastilla, waraniyi, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
R S F
Kunan yaykumuy hinaspa riysiy llapan suyukunamanta runakuna yachachkankuña runa simita, Runa Simi rimaqkunawan sumaqllam kaypi yachakuyqa llapankum yanapakunku aswan yachaykunaykipaq
PHOTOGRAPHY BY SERGIO PESSOLANO
Runa Simi, runakunapa rimasqan chaytaqmi nisqanku Quechua chaymi idioma indigina aswan rimasqa llapan americas nisqankupi yajallachusmi kachkanku 10 millones rimaqkuna ichaqa aswanmi Peru supyupi Boliviapi Ecuadorpi hinaspa asllataqmi kay Colombia, Argentina Chile yaqallam 25% peruanokuna rimanku Runa Simi quechua aswan riqsisqa ayllu linguisticanisqan chay Imperio Inca Tawantinsuyupi.
Achka hatun yachay wasikunapim llapan suyukunapim (Inglaterra, Alemania Estados Unidos, Francia, etc ) yachachinku runa simita, kachkantaqmi riwistas literariasnisqan, programas radiales nisqanpipas aswan kunanqa televisionpipas lluqsimunkuña runa simipi manañataqmi ninchiñachu ñawpaq allin yachaqkunataqa.
Q'ERO AYLLU
PHOTOGRAPHY BY WALTER CORAZA MORVELI
Yanapasun Inkakunaq churikunankuq kawsayninta: Q'eros. Paykunaqa karu karu llaqtapi tiyanku, punapi 4,000 (tawa waranqa) metros pataman. Q'erosqa Cusco (Qusqu) musuq llaqtawan tupanakurankuraqmi, chayrayku paykunaqa misk'i Runa Simita rimanku. Paykunaq kawsayninkupi Pachamamata, ñawpa kawsayta yachanku, chakunaqa irqikunata yachachinku 500 (pichqa pachak) watamanta. Runa Simiwanqa tiqsimuyuta qhawanku, hinallataq nuqaykupis yachakamuyku. Nuqayku qankunata yanapasaqkuyachanapaq musuq Tiqsimuyuq yachayninkunatam.
Yachanapaq Runa Simita nuqanchis yachananchis lliw rurasqata, nisqatapis; chaykunawan allin aylluta, kamachiyta, kawsayta, ñawpa kawsasqatapis ima ruwasunchis
PHOTOGRAPHY BY JULIE BAUDIN
Yachaspa Runa Simita, aylluq kawsayninta yachachisunki, imapaq chayqa kunanmi qhawarispa. Runa Simiqa Caral runakuna rimaranku 5,000 watamanta (pichqa waranqa watamanta), kunanqa Caralqa Lima llaqtapi kashan, chaymantaqa Tawantinsuyupi rimaranku; paykunaqa Caralpa churinkuna kanku, hukñiqin* (ñawpa) Ayllu Kawsay paqarisqam America suyupi.
1975pi (waranqa isqun pachak qanchis chunka pichqayuq watapi), Peru suyupi Runa Simipaq huk kamachinata ruwakuran, Runa Simiqa sumaq kashan nispa nisqa. Ecuador suyu 2006 (iskay waranqa suqtayuq watapi) Peru suyu hinallam ruwaranpas; hinaspa 2009 (iskay waranqa isqunniyuq watapi) Bolivia suyupiñataq, musuq hatun suyu qillqanata ruwaspa.
PHOTOGRAPHY BY DIANA BAGNOLI
A few words can go a long way so join us and make a Quechua friend, practice Runa Simi using live chat, access thousands of written materials and join our WhatsApp group chat for audio and video learning tools. It's fast, it's fun, it's free and incredibly effective.
Runasimiqa manam kaqllapurachu kay llaqtapi rimanku kaynanpata huk llaqtapiqa huknampata rimanku ichaqa uyariptikiqa kaqllataqmi
PHOTOGRAPHY BY MARIO TESTINO
CAJAMARCA
Spoken in the districts of Chetilla, Baños del Inca and Porcón. It is severely endangered, as hardly any children are now learning it. Cajamarca Quechua belongs to Quechua II, subgroup Cajamarca–Cañaris (Quechua II a, Yunkay)
QOSQO
It is the Quechua variety used by the Academia Mayor de la Lengua Quechua in Cusco, which also prefers the Spanish-based five-vowel alphabet. On the other hand, the official alphabet used by the Ministry of Education has only three vowels
AYACUCHO
Also called Chanka is a variety of Southern Quechua. With roughly a million speakers, it is the largest variety of Southern Quechua after Cusco Quechua. The literary standard of Southern Quechua is based on these two closely related varieties
PHOTOGRAPHY BY DIANA BAGNOLI
Sign up and discuss with native Quechua speakers about history, politics, music, sports, science, art, warfare, philosophy, economy, religion, photography, current events or just about anything else. Boredom is not an option in this forum so log in and pick up a word or two in Quechua
Quechuaqa kakurqam ñawpaq ñawpaq watakunamantaraq ichaqa rimasqalla karqa chaymi apaykun rimanakuyman chay runakuna linguista nisqankuman paykunam ninku pichqa vocaliswanchu rimachwan utaq kimsa vokalisllawan nispanku kachkanku.
PHOTOGRAPHY BY RYAN PAVLICK
Runasiminchikqa chay aglutinante nisqanmi ruwasqa kachkan sapichanmanta chayman yapaykun sufiju nisjanta chaywanmi allinchalla yachaykunapaqa. vocabulario nisqanpas sasa hinaraqmi rikukun ichaqa qam españolpi rimaq kanki hinaptinqa chay rimasqaykiqa yanapasunkim achka rimasqakunam yaykurun runasimiman.
Ñawpaqmantaraqmi runasimiqa chinkayta qallaykun tumpallamanta españolta rimaptinku gobierno y educacion nisqapas. chay watakunamantaraq pisi pisilla chinkaykuchkara ichaqa kachkan yanapakuy ñanpiña ñawpaqman apanankupaq kay foro nisqanmi wakinlla kachkan
PHOTOGRAPHY BY DROSAN DEM
By joining our Runa Simi community you will have access to post topics, communicate privately with other members (PM), respond to polls, upload pictures, videos, send audios and access many other special features. Registration is fast, simple and absolutely free so please, join our community today!
Esquina De La Calle Ruinas 432, Cusco, Peru
PHOTOGRAPHY BY AARON PALABYAB
Forum Rules & FAQ
© 2019 Runa Simi Forum, all rights reserved, unless otherwise noted. I try my best to attribute images, videos, and quotes to their creators and original sources. If you see something on this website that is misattributed or you would like removed, please contact us. The RunaSimi logo and name are the trademarks of Runa Simi Forum


text:
Psst… Ari, ari, kikinkuna… Ñukawan shamuychik… Ñukawan purikrishunchik, ñuka ayllu llaktata riksichikrini… [Versión Español] Radionovelakunapi: Jaboneropak Ayllullaktapi.
>
LIBRETO
CONTROL MÚSICA CARACTERÍSTICA
LOCUTOR Jaboneropak ayllullaktapi
LOCUTORA Pandemiamanta rimay
LOCUTOR Shuk capítulo
LOCUTORA Millay ayapa marcawan
CONTROL MÚSICA CARACERÍSTICA
EFECTO AMBIENTE BARRIO
EUSEBIO Psst… Ari, ari, kikinkuna… Ñukawan shamuychik… Ñukawan purikrishunchik, ñuka ayllu llaktata riksichikrini…
Ay, ñuka ayllu llaktaka Esperanza shutimi karka shinapash mana allí shimikuna tiyashkamanta (MEDIA VOZ) “Jaboneropak Ayllu llakta” nishpa shutichirka… Ña kikinkuna rikupankichi imamanta kashna shutichishkata… ¡mashi Gumercinda!… ¿imanallata kapanki?
GUMERCINDA (2P) Mana allima kani, mashi Eusebio… Rikuway imashinata
kani, makitalla chaririyak tiyakuni… Kaypika nimatak mana hatunichu… ¡Kay millay unkuyka tukuyta tukuchirka!
EUSEBIO Ninkichu mashi Gumer, kikimpak hatuna ukupi mana haturikpika…¿maypishi haturinka?… lla… llakipima kanchi… ¡tamalkukunata Chishipak alichipanki!
GUMERSINDA Ari mashi Eusebio, alichipashami… ¡chayra shukuta katukuni!
EUSEBIO Maskarillata allí churakuy mashi, kay millay unkuyka mana kishpichinkachu!
CONTROL MÚSICA DE TRÁNSITO
EUSEBIO Gumercinda mashika alli, kuyak warmimi kan… Ñami paypak watakunata charin… mana juchayuk, fichana kaspishina alli shayarishka recta warmimi kan… Shinapash kay pandemiawanka…imacha… imashina shamushkapi rikushpa katishun.
CONTROL GOLPE MUSICAL
EUSEBIO Rikuychi, chayta chapamukka Apoloniomi kan, payka raku runa
antawakunawan llankak, tukuy pachapi mapa mapa wira hunta, churanakunawan… Tukuykuna shina, ashalla llamkayta charin…
Kay llaktapika llankay mana tiyashpami millay unkuytapash yali llakichikun… Willachiwarkami, shinachu imacha, shinapash kashnami niwarka, Apolonio runaka tutakunami ñampi tachuelakunata shitankapak lluksin nin… antawakunapak llantakuna tukyakpika payka allichishpa katin nin… Apolonio, ¿imashinata kawsakunki?.
APOLONIO Kaypi shinalla, mashi Eusebio… Mana llakiyanichu… kunanka
Pachakamak yanapawashkami wakin llantakunata allichinkapak…
EUSEBIO ¿Pachakamak… mana kashpaka supay?
APOLONIO ¿imashinatak ninki, mashi?
CONTROL MÚSICA DE TRANSICIÓN
EUSEBIO Kay ayllullaktapika tukuy layami tiyan. Colombiamanta runakuna,
ashtakakunami Perumanta, Venezuelamantapash, chayamushkakunami, wakinka chakilla shamushkakuna.
MARTA Don Eusebio… ¡Kunuklla arepakunata charini!
EUSEBIO Boliviamantapashmi chayamushkakuna… Haitiano runakunatapash kaynani rikurkani… Shamuychi, kayta shamuychi, shuk ñankunata rikuchinkapak munani… (MÚSICA CANTINERA)
chay takikunaka chay wasimantami uyarikun… Rikuychi, chayta rikuychi…¿chay, waminsi wasita rikunkichik?.. Ari chaypi…
GUAPO (KIMIRIN) Eh, kan, wawki…¿imata tukushka, ah? ¿imanishpatak rikuchiwankunki?
EUSEBIO Nimata, wampra… Ñukanchillami yankata rimanakunchi…
GUAPO Puri, puri… nimapash kaykunaman mana chinkashkachu…
EUSEBIO ¡Ay, kay pacha wamprakuna!… Shinapash, kaynamanta, kayamanta wamprakunaka… ñukanchi wamprakuna kashka pachakunapash shinallatak millaykunami karkanchik kay juña sinka wamprashna.
EFECTO BULLA DE BAILE AL FONDO
EUSEBIO Mana pantashpaka, chay waminsi wasipika tushunakunmi…
ñukawan shamuychi, jakuchik upalla chapashunchik
EFECTO SIRENA POLICÍA
EUSEBIO Ña yuyakurkanimi… Chaymantami Jaboneropak Ayllullakta nishpa
shutichishka… kaypika, Pipash mana urmashpaka lluchanmi …
unkuymanta Shina tantanakuykunaka mana tiyanachu …
Chay wasika allí ayllukunapakmi… shinapash runakunaka shuk dolar kullkita tantachinamanta musparinakun…
POLICÍA ¿Pitak kay raymikunata ruranakun?… ¡Tukuykuna pirkaman shayarichik!… Tukuykuna nircanimi…
VECINO 1 Ashtawankari, policía pushak, shuk ayllupak raymipillami kanchik
POLICIA Kikin, ¿manachu yachanki, mana chuskupura tantanakushka purinachu? ¡Shinapash, shimitapash mana kilparishka!
VECINO 1 Ari, ñukaka yachanimi, kaypika turnarinchikmi… chusku yaykun chusku llukshin… chayka.
POLICIA ¿Kayna wacharishka yawankichu imata? Pirkaman… Tukuykuna llukshichikaymanta… Kikinka ñukawan rinki…
VECINO 1 Watapaktay raymipimi kanchik, policía pushak… ¿Manachu watapaktay raymikunata ruray ushanchik?
POLICÍA Pandemia pachakunapika, tukuykunami chay wata charishkawan sakirinchi… ¿hamuktankichu?
VECINO1 Shinapash, policía pushak…
POLICIA Ama kimirichu… Ishkay metropi sakiri… Jatun pushak policíaman willanki…Purishpa, purishpa.
CONTROL MÚSICA DE TRANSICIÓN
EUSEBIO Kunan alcaldíaman rikrini, ñuka wasimanta mana karuchu. Chaypimi piñanakuy, kaparikuna uyarin… Ama chinkaychi, ñukawan shamuychi…
EFECTO ALBOROTO
PERIODISTA Alcaldesa pushak, ¿waminsi waisipi raymimanta yacharkankichu? Ishkay chunka hapitukushkakuna shinallatak tankarimanta ishkay chukrishkakunami tyashka…
ALCALDESA Mana hamuktanka, pushak periodista, mana uyanllu… Kimsa “emekunamanta” willarkani. Shinapash mana ruranchun.
PERIODISTA Alcaldesa pushak, ¿maykantak chay “emekunaka”?
ALCALDESA shimi killaparina, maki mayllari, karu karulla purina…Shinapash paykunapak munashkata ruran… (BAJA VOZ) ¡chusku “ememan” kachakrini!
PERIODISTA Pushak alcaldesa, ¿nachu yapalla kan watapaktay raymikunatapash ama rurachun nishpaka?
ALCALDESA Millay unkuyta hapishpaka mana watapaktaykuna tyankachu. Kikin periodista, muyunti kausak ayllukunata kayachipay. Kay chishi tukuy rurana willachikunata kukrinchi.
CONTROL MÚSICA TRANSICIÓN
EUSEBIO Willachikpika tayta curapash chayamurka. Tayta cura, pastorpash, kay ayllullaktapika Ishkay iglesiami tyan…
ALCALDESA Upalla kapaychik, tukuy mashikuna… Upalla kapaychi… Tyarinakuna karulla kashka kachun … Ama shina kashpa ashtawan karulla kapaychi… (RUIDOS DE SILLAS) Yupaychani… Rikushun. Ishkay willachikuna charini, shuk allí, shuk mana allí… ¿maykanmantatak kallarisha?
GUMERSINDA Mana allí manta kallari, alcaldesa, kaspiwan waktaytukunata yacharishkami kanchi.
ALCALDESA B Shinaka… Coronaviruska mana arkarikunchu…hospitalmanta willachimun 17 mushuk contagiadokuna tiyan nishpa… Mushuk unkuymi nin, shukpashmi wacharikun nin, mana yachanchichu… Shinapash ashalla siririnakuna, samay aysanakunatalla charinchi
PERIODISTA ¿Allika?
ALCALDESA Alli willayka ñami shuk niki vacunakunata churankapak chayamushka… Mana ashtakachu, shinapash tukuy hampikunapak, enfermerakunapak…hampishpak ñawpakkunapak. Shinallatak ruku payakunapakpash. Allita nishpaka “wampralla kuiytsallakunapa”. (RÍEN)
VECINO 1 Chakilla purik kunapaka, ñukanchipaka ¿ima pachashi vacunakuna chayamunka?
ALCALDESA Ministerio de salud ukumanta willachishka ashtaka waranka vacunatami charikrinchi nishpa… ashtawan mutsurinmi, shinapash…
PASTOR Ama llakichu, alcaldesa, puchunkami… Ñukaka, chaytaka mana churarikrinichu.
FANÁTICA ¡Ñukapash! ¡chaykunaka supaypa ruraykunami!
EFECTO BULLA GENERAL
ALCALDESA Kishpichiway… ¿kankunaka imatatak ninakunkichik?
PASTOR ¿Kikinka manachu yachanki, pushak alcaldesa, COVID unkuyka huchakuna hunta kashkamantami, supaypak ruraykunami kan, tukuy runakunata manchachishka charinkapak?
VECINO 1 Shinapash, ¿kikinka imatak ninki? ¿maymatatak llukchirkanki chay muspayashkakunataka?
PASTOR Ama piñachishpa, kikinpash nachu chay señalkunata charinki.
GUMERSINDA ¿Ima señalkunata, yachay ushanichu?
PASTOR 666 nishka. ¡millay ayapa señal!… Ama yankamanta mancharichu
VECINO 1 Shinapash, ¿maymantatak chay yanka willaykunata surkushkankichi?
FANÁTICA Nima yanka willay. Shuk monjami celularpi rimakurka. Willachikurka mana pandemiachu nishpa, ashtawan karin “Plandemia”. Shuk plan tiyan nin, tukuykunata tukuchinkapak.
GUMERSINDA Maytapash asinayayta ninkika. Ama shina kashpa, allita rimashunchi.
FANÁTICA ¿Nachu yachanki chay vacunakunaka tukuy kay pachapi tyakta tukuchinkapakmi? Chay vacunakunaka wañuchinkapakmi, ñukanchi yawarpimi churan tukuy ukunmanta ADN nishka chakchurichun.
VECINO 1 ¿Ima nishkata ADNka kan?
FANÁTICA Chaytaka mana yachanichu, shinapash shuk layataka rurakmi. Ñukaka mana laboratoriomanta ukucha kankapak munanichu.
PASTOR Killkashka pankakunapi, Apocalipsis nishka kamupi, shina nin.
Tukuykuna anticristopa ñawpapi kanchik, chay venenota yawarpi
churakpika tukuylla tukurinka
ALCALDESA Ari, ari, ama ashtawan yankata, maytapash rimanakuychi. Kunanka ñakutin nikriwankichi kay pachaka mana rumpachu, planoyashkami. Kankuna, wañushka hatarishkakunamanta, shuk
pachamanta runakuna shamushka nishka películakunata yapata
rikushkankichi.
GUMERSINDA uyay, pushak alcaldesa, ñuka mana maytapash ninajukkunata uyanillachu, shinapash ñuka rimaypika pandemiaka mana shukkuna nin shinachun. Canela yakuta punchapi kimsata kutin upyashpaka chay kuruka tukurinllami. Chaytami ñuka sobrino unkushkakakpi kararkani, chaylla karka.
PASTOR Nima canela yaku. ¡mana mikushpa mañana! Pachakamakllami allichin. Hatun espiritual makanakuypimi kanchik. Chaytaka mishayta ushashun… ¡mana mikushpa mañaykunawa!
ALCALDESA Mana mañaylla allichu, pastor. ¿Yachankichu, mikunakuna ashalla kakpika imatak nin ñawpa taytakunaka? Virgen mamata mañashpanti tarpushpanti. Yanapari Pachakamak yanapachun. Vacuna nishkaka hatun yanapaymi. ¿Yachankichu? Ama monjakuna, supaykuna umachichun, ñukarak vacunarikkrini. Ari, kunanllatak kankunapak ñawpapi vacunarikrini.
EFECTO ALBOROTO
FANÁTICA ¡Ama ruraychu, alcaldesa, ama wañuychu!
ALCALDESA Killkak, hanpikta kayachimuy hampikwan tuksinata apamuchun.
EFECTO BULLA GENERAL
EUSEBIO Shinami alcaldesa pushakka, tukuykunapak ñawpakpi vacunarirka
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
EUSEBIO Pay mana yacharka kayapa imalla tiyanata…
EFECTO TOQUES PUERTA Y ABRE PUERTA
POLICÍA Alcaldesa Magdalena Ayala, kikintak juchashishkawan shamunchik
ALCALDESA ¿Ñukatak? ¿Imatak nin?
POLICIA Mana alita rurashka nishpa huchachikun. Kikin pushak kani nishpa,
Tukuykunapa kashkata kikinpak hapishkanki ninakun. Kikinka
manarak vacunarinachu karkanki. Ripashun.
JOVEN (2) ¡Rikuy alcaldesa, kay ayllullaktapika mayhan mana urmashpaka lluchanmi
CONTROL MÚSICA DE CIERRE
LOCUTORA Radialistas Apasionadas y Apasionadoskunapak llankaykuna.


text:
Tsai Ing-wen
Tsai Ing-wen (Chinu simipi: 蔡英文, macchu chinu simipi: 蔡英文, pinyin: Cài Yīngwén)) sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin chakra yapuy killapi 1956 paqarisqa Chunwa Republikapi - ). Chunwa Republika mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2016 watamanta ñawpaq kuti Presidente de la República China.
Tayta: Tsai Chieh-sheng; Mama: Chang Chin-fong.
Ñawpaq warmi: ; Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tsai Ing-wen.
- President Tsai, Office of the President, Taiwan


text:
Kallari JUAN
1 de Juanbi kallari parluguna
Jesús agllushka parluj Juanmi kai libroda Jesucristo wacharishka k'ipa iskun chunga (90) wata shinabimi escribishka yuyachin. Kai librobiga tukimunda yalliga k'uyimundami parlan. Shinusha “Diosga k'uyimi” nisha Juanchuga escribishka.
Shuj yachanagunaga kaibi tiyan: p'aktachij Diosga ñukuchi juchayuj gashkada parlakiga juchagunada perdonangami (1.5-10), waukida k'uyajka luzbimi kausagun (2.7-11), mashnalla kabishkada rurasha kikinbuj waukida k'uyajka Diosbujmi gan (3.7-11), Jesucristo ñukuchimunda kausida kushkamundami k'uyanaga ima laya gashkada yachanchi (3.16-20), k'uyiga Diosmundami shamun, mashnalla k'uyajkunaga Diosbi wacharishkagunami, Diosta rijsijkunami gan (4.7-11), Diosga Paibuj Churillamunda na tukurij kausidami ñukuchimu kushka (5.10-12).
1
Kausida kuj Parlashka Shimimunda
1
Kallarimundadi ña tiyagushkadaga, ñukuchi uyushkada, ñawigunandi rikushkada, shina rikuriasha ñukuchij makigunandi tupushkadaga, Kausida kuj Parlashka Shimimundami
kangunamunga escribinchi. 2
Kai kausiga rikurigami, ñukuchiga chida rikushkamundami parlagunchi; shinaidi kangunamunga yachi chayachinchi, kai na tukurij kausiga Taitanmi tiyaga shinaidi ñukuchimu rikuchishka gaga. 3
Ima layami ñukuchish Taita Dioskun Paibuj Churi Jesucristonbish tandanukushka ganchi, shinaidi kangunash ñukuchin tandanukushka gachunmi, ima rikushkada shinaidi ima uyashkada yachi chayachigunchi. 4
Illujlladati ñukuchi kushiyaringumi kaigunadaga escribinchi.
Diosbuj luzbi kausanamunda
5 Jesucristo ñukuchimu yachachiki Paimunda uyushkada kangunamu yachi chayachinchi: Diosga p'unllayachij luzmi gan, Paibiga ima ansash illunmi. 6 Ñukuchiga, “Paigun tandanukushkami ganchi,” nigushash ansabi laya purigushaga llullanchimi; kabishkadaga na ruraj ganchichu. 7 Ima layami Dios luzbi gan ñukuchikish luzbi kausashaga kaishujkun chaishujkun tandanukushkami ganchi, shinaidi Diosbuj Churi Jesucristoj yaurmi ñukuchidaga tuki juchagunamundash linshan.
8   nigushaga, ñukuchillamundimi llagmaj ganchi. Shinaidi ima kabishkash ñukuchibiga na tiyanchu. 9 Ashtangarin ñukuchij juchagunada parlakiga Paiga p'aktachij, kabishkada ruruj gashkamunda ñukuchij juchagunada perdonangami, tuki milligunadash linshangami. 10   nishaga Diostami llullajmada layada rikuchigunchi, shinaidi Paibuj shimish ñukuchij shungubi na tiyanchu.


text:
Calendario Vivencialpa Software Educativo rikurimuy
Zona 9 Ishkiyachay shimi yachana wasikuna Politecnica Nacional Hatunyachanawasi yachakuk yanapaywan Calendario Viviencial shinachinkapak yachana wasikunapi Software Educativo rurarkakuna.
Kay kipapakchirurayka yachachikkunataka paykunapa yuyaykunata sinchyachin alli yachachichun wawakunata, kuitsakunata wamprakunatapash Ecuador mamallaktayukkunamanta.
Calendario Vivencialka yachay hillaymi kan kayta rurankapak yachay amawtaypash runakunapa rurarin shina shamuk wawakunaka mana kungarinkakuna kikinruraykuna yachaykawsaykunapash. Shina wawakuna, kuitsakuna wamprakunapish sinchyachinka paykunapak yuyaykuna mana yachaykuna, shimikuna amawtaykunapash chinkarichun.


text:
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Killa nisqaqa tiksi muyuta muyupayanmi. Intimanta achkiyta chaskispa huk lawnin achkinmi, manataq huk lawchu. Huk kinraynin wiñaymi tiksi muyuman t'ikrasqam. Chay kinrayqa hunt'a achkiptin, hunt'a killa icha killa hunt'asqa ninchik. Manataq achkiptin, musuq killa ninchikmi.
Killaqa iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpim - tawa simanapim - huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta - huk killa wañuymanta qatiqnin killa wañuykama - killa icha killa pacha ninchik.
Inkakunaqa killata Mama Killa nispa yupaycharqanku.
1. Killa wañuy (Musuq killa)
2. Llullu killa(Wawa killa)<
2.-4. Wiñaq killa (Paqariq killa)
5. Hunt'a killa(killa)<
6.-8. Wañunayaq killa
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Killa.
Imagen a escala que muestra la distancia entre la Luna y la Tierra


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 072 (Sensation on the sea)
72. Yaku qhochapi mancharinapaj
Uumm… manchay kusiy Genezaret qhochapi kashan:
Pedro: "Manchay sonqo t’ikarishaj kashani Jesúsmantaqa. Chay rikusqayta manarajpuni creej jinachu kashanipis, phisqa t’antitasmanta, iskay challwasmantawanchu chay chhika phisqa waranqa qharikunaman, chantapis wajlla warmikuna, wawakuna karqanku, chay chhikamampuni mikhuchinanri yú."
Discípulo: "¿Rikorqankichu maskhachu puchusqantaqa? Aswan khaska kasqanmanta nisqaqa."
Pedro: "Arí chay chhikapuni puchuykumpis, imaynatataj chay ujchhikitamanta askhayachin jay."
Jesúsqa, Diospa uj k’acha churin. Atimpuni uchhikitamanta askhayachiytaqa.
Chaypi mikhojkunamanta t’ukuspa ripusqanku chay jatun milagrota rikusqankumantaqa. Ñapis laqhayaykuytaña wasisninkuman ripusqanku, chaypitaj Jesúsqa yachachisqasnin parlashasqankuta pantachisqa.
Jesús: "Boteman yaykuspa jaqay qhocha chimpaman chimpaychej."
Paytaj mana boteman yaykusqachu, aswampis chaynejmanta pata orqonejman risqa orakoj. Yachachisqasnintaj sapallanku barcopi qhocha chimpaman chimpashasqanku. Jinallapi sinch’i wayra jina jatarisqa, chay barcopi rejkunataj k’anchasta jap’ichikuspa mana allinpa contran rillasqankupuni.
Chayllapi qhochapi yaku oqharikojqa boteman yaku junt’aykorpachisqa. Astawan astawan jina kallasqapuni, sichus Jesús paykunawan khuska chay tuta kashanman karqa chay, ichas mana jinachu kashanman karqa, ichas mana manchharinkumanchu karqa, manchayta qhaparikusqankupis. Astawantaj mama qochapi yakuqa qhollchiqeyarisqa.
Pedro: "¿Jaqaypi, manachu rikunkichej? ¡Uj almaqa arí…!"
Discípulo: "¡Aayy, manaña aguantaymanchu!"
Uj yuraj ch’ilu runa jina yaku patanta thaskipa rishasqa paykunanejmampuni, Jesuspa yachachisqasninqa manchayta qhaparikusqanku manchiywanqa. Jinapis mana almachu kasqa...
Jesús: "¡Ama manchachikuychejchu, noqa kani! ¡Ama manchikuychejchu!"
Parlasqannejta yachachisqasninqa rejsisqanku Jesúspuni kasqanta. Pedro siminta kicharisqa yachachejninta parlapayanampajqa.
Pedro: "Señor Jesús, qanchus kanki chayqa, niy noqa qanman jamunayta. Jamuy noqaman."
Mana creínapaj jina, Pedro botemanta llojsispa yaku patanta t’ijuyta qallarisqa Jesúsman. Jesústa qhawashajtinqa, tukuy ima allin kasqa. Jinallapi yakuta qhawarejtintaj, p’ultikuyta qalarisqa.
Pedro: "¡Señor, sálvaway arí!, yanapaway, ¡waaay!"
Chayrato Jesúsqa makinta jaywaspa aysarqosqa Pedrotaqa.
Jesús, Diospa uj k’ata Churin ¡Pay salvajqa!
Jesús: "Noqapi atienikuy, tukuy sonqoykita qopuway, chantaqa tukuy imapis allinmampuni tukonqá."
Pedroqa boteman Jesúswan wicharillasqataj. Yaku qhollchuqeyajpis sayapusqa. Tukuyninku qonqorchakikusqanku Jesúsmanqa, ñawpaqempi k’umuykusqanku, may k’acha Señor kasqanmanta.
Pedro: "Qanqa Diospa Churimpuni kanki."
Jesús, Diospa uj k’ata Churin, Pay tukuy imata atin.
Qanta mana yaku patata purinaykita nisunkichu. Jinapis tukuynejpi Jesúswampuni puriy, Pay yanapayta munasunki, sapa imapitaj pusarisuytapuni munan.
Personajes: Relator, Pedro, discípulo, Jesús
© Copyright: CEF Germany


text:
Chachapuyas
Chachapuyas nisqaqa (kastilla simipi: Chachapoyas) huk piruwanu llaqtam, Amarumayu suyup uma llaqtanmi, Chachapuya runa llaqtamanta sutinchasqa. Chachapuyaspiqa 21.360 runakunam kawsachkanku (2005).
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachapuyas.
- Saywitu: Amarumayu suyu


text:
Richard Rodgers
Richard Charles Rodgers sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin inti raymi killapi 1902 watapi paqarisqa New York llaqtapi - 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1979 watapi wañusqa New York llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takichaq.
Alma mater: Columbia Yachay Sunturnin.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Aranwa Pullitzer Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Richard Rodgers.
- IMDb


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 048 (Small man – big cheat)
48. Juch´uy runa – Manchay ch´awka
(multitud)
Zaqueo: "¡Ithiriychej, chinkaychej kaymanta, saqewaychej pasajta, ithiriychej!"
Hombre: "Pitaj chay jinatapuni tanqamushannrí, ajinata pillapis yaykumunqapun á."
Zaqueo: "Ayy… Mana nimata rikunichu."
Hombre: "¿Imanantaj mana rikusqaykirí? Ch’in kay wa chikay kaymanta."
Manapuni saqenkuchu pasajtaqa, tukuypis rejsinku. Nipitaj allimpaj qhawarinchu, wasimpis manchay k’achitu, sumajnin p’achayoj. Juch’uy runa manchay qhapajtaj, tukuytaj yachanku mana allin ruwaspa qolqe ganasqantapis. Chay runa sutinqa niyta munasqa, "mana yuyayniyoj inocente" imaraykuchus ch’awka manchay ch’awka juch’uy runa Zaqueo.
Chay runaqa impuestosta cobrajkunaj kamachejninku Jericomanta. Pillapis chay llajtaman qhatuta apaykunampaj, orqhonamopajpis payman pagananku karqa. Zaqueoqa ni junt’asqachu kamachisqaman jinaqa, maskhachus pagana kajmanta astawanraj qolqeta orqhoj kasqa. Romamanta paypa kamachejninqa yachashaspa imatachus ruwasqanta ní imanillajpischu kasqa, Zaqueo munaynimpi imatachus munasqanta ruwasqa. Chayrayku chay juchan q’epirisqa kasharqa.
Zaqueojta askha qolqen karqa, chaywampis mana kusisqachu kawsarqa. Chay p’unchaytaj mana crey atina kashasqa Jericopeqa: Jesús chaypi kashan. Chaytataj chay juch’uy runaqa mana chayta pasachiyta munasharqachu. Jesusta rejsiytapuni munasharqa, chay chhika runakunataj mana saqesqankuchu Jesusman qayllajtaqa.
Arí, uj sach’a, allin karqa. Atin mana atin sach’aman wicharin Zaqueoqa. Chaymanta qhawan rikoj jina, ñapis Jesúsqa qayllaykushanña, astawan astawamña qayllaykushan. Yachawajchus á: Jesús chay sach’a urapipuni sayarparin. Zaqueoj sonqontaj llojsij jinaña phuruqerishan, Jesús patata qhawarin. Qhawarispataj ñawisnin cheqan qhararpan, ¿maypitaj rejsirqarí? Kunantaj parlanqa:
Jesús: "Zaqueo, usqayta jurayk’amuy chaymanta. Kunan wasiykipi qhepakusaj."
Zaqueoqa pata patallata phinkiqamun Jesús nisqanman jina. Manchay kusisqa wasinman pusan. Wakin runakunataj chayta rikuspa phiñakunku.
Hombre: "¿Kay runatachus Jesús visitanqa? ¿Manachu yachan suwa runa kasqantaqa?"
Jesuswan tinkuynimpi Zaqueoqa tukuy mana allin ruwasqanta willan.
Zaqueo: "Señor Jesús, kayta nisqayki: tukuy qhapaj kayniymanta khuskanninta wajchakunaman qosaj. Pimantachus kurajta qolqeta cobrasqaymantataj tawa jinastawan kutichipusaj."
Jesús: "Zaqueo, kunan kayman salvación chayamun, imaraykuchus noqa jamuni mask’aj salvanaypaj juchapi chinkasqa kajkunata."
Qantapis Jesús visitayta munasunki. Invítay kawsayniykiman willaytaj tukuy imakunachus llakichisunki, sonqoykitataj nanachin chayta. Ajinamanta cheqanyachinqa kawsayniykitapis Jesucristoqa.
Personajes: Relator, Zaqueo, Jesús, hombre
© Copyright: CEF Germany


text:
Imatak uma kawpuyachi rikuchik
¿Imatak kan uma kawpuyachik yachay?
Kayka rikuchinmi llakikunata allichinkapak yuyaymanta allí allí rimarishpa, llankay kallariypi ruraykunata rurankapak. Allimanta yuyay yachaypi runaka yuyay yachayta rikuchin, yachaykunata yachay tukuriwan hamuktachin tukuy willaykunatapash sapankunapi rikuchin.
Shuk yuyay kawpuchik yachay rikuchinmi, sapan yachayta, shinashpa uma ruray yachaywan achka yachashkata rikuchin. Kay yuyay kawpuchik rikuchikkpika shuk mantashi kallarinmi shinashpa tawkamantapash taripay yachaywan shuk pakta yachayta rikuchin tukuripi ari niwan mananiwanpash.
¿Imashina rikuchin uma kawpak yachay ruray yachay pampakunapi?
Kay yachaykunaka taripay ñankunawan kamachikkunawan kallarimanta paktachin, shuk ñan killkapi, yupay ñanpi shinallatak shuyukunapi imashina katishpa puririykunata shuk yura sapi mantalla.
Uma kawpak yachayka kikin yachaykunapi yanapanmi pantariy tiyashkakuna taripankapak chay hawa allimanta yuyaykunawan sinchiyachinkapak, mushuk yachaykunata wiñachinapak, taripay yachaykunawan paktachita yachaypi tarinka; shina sinchimanta yachaypi, llankaypi rikuchin.
¿Imashia kamayku rurana?
Ishkay yachaykunawanmi shuktayachishpa kamaykuta ruran: hawalla yachaymanta, kayka kanmi hawalla yachaymanta yachaykunata hapina chaymanta tukuy yachay tukun, shinallatak sinchi yachaymantaka kanmi sapan sapan hamuktarishpa yachay tukuriman chayan.
Servicios más buscados


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 130 (God is love)
130. Diosqa munakuy
Niña: "Kami no ai kaschikoschi."
Niño: "Ego da slawit; Bog est ljubow."
Niña: "Isa sevgidir, sever beni."
Ama llakikuychu, mana mana waj wakichiychu kashan, walej jamusqa kanki kay juch’uy insituto de idiomas nisqaman. ¡Waj suyumanta parlaykunata yachakunapaj! Yachakuy qampis á, kinsa minutollapi yachayta atiwaj uj frasesituta manchay importantepuni chayqa kay pachantimpaj.
¿Mayqentaj chay frase rimay nisunchu manchay importante kajrí? Nisqaykipuni á.
¡Diosqa munakuy! qantapis munakusunki imaninkitaj chay manchay atiyniyoj, kay pachata, janaj pachata ruwaj Dios munakususqanmanta.
Yachallaytaj kayta, uj k’ata Churinta kay pachaman kachamusqa juchasniykita k’aspi cruzpi wañuspa apanampaj. Chayta ruwasqa qan janaj pachaman riyta atinaykipaj. Chay jinapuni munakuynenqa. Ni jayk’aj Payqa ujinayanchu, chayrayku niyta atiwaj: Diosqa munakuy, munakuwantaj, nispa.
Africa suyumanta parlayninkupi kay jinata nikoj kasqa:
"Hatala sinta, to toto domini. Hatala sinta, tau ten yang kong."
Castillanopi chay frase manchay importantepuni kajta ¿yachayta munankichu?
Canción: "Jesús me ama, vino a salvarme. Jesús me ama, murió por mí.
Por eso canto siempre Él me ama. Jesús me ama, mi Salvador." (Poner la música de la canción)
Chayqa cheqapuni. Bibliapi sut’isituta nishan:
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." (Juan 3:16) Diostata may jinata munakusunki. Chaytaj cheqapuni, chayraykutaj qampis Marcelo jina – sutiykita chay chijllayman churaykuyta atinki.
Marcelo: "Chay jinatapuni Dios Marcelota munakusqanrayku, uj k’ata Chunrinta kachamusqa Marcelorayku, Paypi creesqanraykutaj mana wañunqachu, astawamqa wiñay kawsayniyoj kanqa."
Diostata munakun tukuy wawakunata. Mana imanachu ima parlaytapis parlasqanku, nillataj imanchu yorajchus, yanitachus kasqankupis. ¿Chayta yachankuchu kawsaqesniyki, chanta escuelamanta compañerosniykipis? Mana chayqa willanayki tiyan, juch’uy instituto de idiomas nisqata tarinankupajpis. Kunan watej yacharikullasuntaj á.
Allah sevgidir, Kurdaricimdir, Allah sevgidir, sever beni.
¡Amapuni qonqankichu! Diosqa munakuy, munakususqantapis. Astawan yachayta munankichu, ¿Dios munakuy kasqanmanta? Jina chayqa qhelqarimuway á.
Personajes: Relator, niña, niño, Marcelo
© Copyright: CEF Germany


text:
RUQ'ALAJIRISAXIK CHI RUWÄCH RONOJEL RUWACH'ULEW RI RUCH'OJIB'AL RUK'ASLEN JUN WINÄQ
[Preamble]
Xa roma k'a ri kolotajïk, ruq'atik ri tzij, chuqa' ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x chi ruwäch re ruwach'ulew, uxlaynäq k'a pa ruwi' ri nimaläj ruq'ij ruk'aslen ri winäq, chuqa' xa roma k'a ri mansachel man ewäl ruch'ojib'al kik'aslen konojel ri ach'alal ri'ïl chi ruwäch re ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri man etaman ta chuqa' ri man ya'on ta ruq'ij ruch'ojib'al rul'aslen jun winäq yeb'an k'ïy itzel taq b'anob'äl, nimaläj taq ch'a'oj pa ruk'u'x kik'aslen ri winaqi'; chuqa' xq'alajirisäx chi ri nimaläj rurayb'äl ri winäq ja ri xtirïl ta apo jun utziläj k'aslen ri man jun ta chïk xinb'iri'ïl, man jun ta chïk wayjal, meb'a'il, xa xtikïl ta apo jun k'aslen ri akuchi' man jun oyowal, man jun ch'a'oj rejqalen rub'ixik jun na'oj chuqa' man jun ta ch'a'oj rejqalen runimaxik ri jalajöj kuqub'ab'äl taq k'u'x;
Xa roma k'a chi yalan nimaläj rejqalen ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq k'atzinel ruto'ik rik'in taqanel q'atb'äl tzij, richin k'a chi ri winäq manäq ta xtub'än rajäl ruk'exel roma ri tijoj poqonal chuqa' ri itzel taq b'anob'äl nuk'ül pa ruk'aslen;
Xa roma k'a yalan nimaläj rejqalen rusamajixik jun utziläj ajowab'äl chi kikojöl ri juley chïk taq ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri Nima taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' kikamlun rub'ixik kitzij chi rupan jun Taqanel Wuj ri kikuqub'ab'äl k'u'x pa ruwi' ri nimaläj taq ruch'ojib'al ruk'aslen ri winäq, ri nimaläj ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri winäq, chuqa' chi xa junan ruq'ij ruch'ojib'al ruk'aslen ri achin rik'in ri ixöq, chuqa' xkipab'a' ki' chunimirisaxik ri kik'ojlen chuqa' ri rutzil kiwäch ri winaqi' pa rub'eyal jun qitzij kolotajïk;
Xa roma k'a ri ruwa taq Rach'ulew Kachb'il ki' chuqa' ri Nima Moloj Ri'ïl kichin ri Ruwach'ulew Kitzob'ajin ki', xkipab'a' ki' chi ruchajixik ri qitzij ajowab'äl chuqa' ri qitzij ruch'ojib'al, ri qitzij rukolotajik kik'aslemal ri winaqi' chi ruwäch ri rach'ulew;
Xa roma k'a ri xa jun ta runojib'al ruk'ojlemal re ch'ojib'äl re' rik'in ri kolotajïk ja ta ri' ri xtiya' ruq'ij richin ri qitzij rusamajixik re jun utziläj samaj re';
Ri Nimaläj Moloj Ri'ïl nuya' rutzijol re Ruq'alajirisaxik chi Ruwäch Ronojel Ruwach'ulew re Ruch'ojib'al Ruk'aslen ri Winäq chi xa jun ta ri kinojib'al xtikib'än ri tinamït je' chuqa' ri ruwa taq Ruwach'ulew richin chi man xa xe ta ri winäq pa ruyonil chuqa' ri moloj taq ri'ïl, xtoqa ta pa kik'u'x jantape' ri ruya'ik rutzijol rik'in ri utziläj b'anob'äl chuqa' rik'in ri tijonïk, rik'in ri rusamajixik re ch'ojib'äl re' chuqa' ri kolotajïk, xa xtikichajij ta k'a ri rusamajixik re samaj re', xa eqal eqal ta k'a xtik'ïy ri ruya'ik ruq'ij pa taq ruwach'ulew man xa xe ta ri pa taq kitinamit ri ruwa taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' chuqa' xa xtisamajïx ta ri pa taq ruwach'ulew e k'o pa taq kicholajen.
Mokaj jun (1)
Konojel ri winaqi' kan kalaxib'en pe ri kolotajïk, ri junan kiq'ij, ri junan kejqalen, junan kich'ojib'al pa kik'aslen, xa achi'el k'a ri kik'ojlen, ri kinojib'al kichajin xa tik'amun k'a chi nimaläj konojel xtikajo' ki'.
Mokaj ka'i' (2)
Konojel ri winaqi' kichajin ronojel ri ch'ojinïk chuqa' ri kolotajïk e tz'ib'an chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re', stape' jun wi rutzub'al ri winäq, jun wi ruch'ab'äl, jun wi runimab'al k'u'x, jun wi runojib'al chi achin chi ixöq xa b'a chike jun chïk ruk'ojlen ralaxik, wi ta b'eyom, wi ta meb'a' xa junan kich'ojib'al.
Man xa xe ta k'a re', chuqa' man jun wi ta xtitz'et jun winäq xa roma ta rub'anikil jun ruwach'ulew, xa roma ta rub'eyal ruq'atb'al tzij ri ruwach'ulew chi näj chi naqaj chuqa' ri ruwach'ulew akuchi' k'o wi jun winäq, chuqa' man xa xe ta k'a chupan jun ruwach'ulew ri nusamajij ri' pa ruyonil chuqa' ri ruwach'ulew ri k'o pa kicholajen juley chïk, ri man pa ruyonil nisamäj chuqa' ri jun chïk ruwach'ulew niq'aton tzij pa ruwi'.
Mokaj oxi' (3)
Man jun winäq xtiq'at ta chi ruwäch ri ruk'aslen, kan ralaxib'en pe ri kolotajïk chuqa' rujikirisanik ri ruk'aslen.
Mokaj kaji' (4)
Man jun winäq ri xtichuq'ab'äx ta pa samaj chuqa' xtichuq'ab'äx ta chöj chi rilixik jun winäq; ri ruchuq'ab'an samaj chuqa' ri k'ayin taq winaqi' xa b'a chike na rub'anikil ch'a'oj rejqalen.
Mokaj wo'o' (5)
Man jun winäq ri xtiya' ta pa tijoj poqonal, pa ch'aykïl chuqa' ri chöj ta xtiq'at tzij pa ruwi' chuqa' chöj ta xtuk'ül itzel ta b'anob'äl ri man ruk'amun ta nib'an chi re jun winäq.
Mokaj waqi' (6)
Ronojel winäq ütz nuch'ojij xa b'a kuchi' chi ruwäch ri rach'ulew ruq'ij ri ruk'ojlen pa rucholajen ri q'atb'äl tzij.
Mokaj wuqu' (7)
Konojel ri winaqi' xa junan kiq'ij chi ruwäch ri q'atb'äl tzij chuqa' xa junan kitz'etik kito'ik nub'än ri taqanel q'atb'äl tzij. Konojel xa junan kichajixik nib'an chi ruwäch ronojel ri etzelanïk nuq'äj rutzij re Q'alajirisab'äl Wuj re' chuqa' nuto' rik'in ronojel toq'onïk pa ruwi' ri etzelan taq k'u'x.
Mokaj waqxaqi' (8)
Ronojel winäq k'o chi ruchajin jun utziläj tob'äl chi ruwäch ri q'atb'äl taq tzij pa jun ruwach'ulew, xa ruk'amun chi tito' chi ruwäch ri itzel taq b'anob'äl nuq'äj rutzij ri k'atzinel taq rutob'al ri winäq, ruchajin ri nimaläj taqanel wuj chuqa' ri ruchajin ri taqanel q'atb'äl tzij.
Mokaj b'eleje' (9)
Man jun winäq ri chöj ta xtichap, xtitz'apäx ri man jun ta rumak chuqa' ri chöj ta xtoqotäx el pa ruruwach'ulew.
Mokaj lajuj (10)
Konojel ri winaqi' k'o chi xa junan rejqalen kiq'ij, richin ye'ak'axäx pa saqil chuqa' rik'in jun utziläj q'atb'äl tzij ri man jun ütz itzel nub'än nisamäj, richin ütz ruq'atik tzij nib'an chi re ri runch'ojib'al chuqa' ri k'o chi nub'än pa ruk'aslen jun winäq, chuqa' pa ruwi' xa b'a chike sujunïk nib'an chi rij jun winäq chi ruwäch ri q'atb'äl tzij.
Mokaj julajuj (11)
- Ronojel winäq ri rejqalen jun mak ütz nuch'ojij chi man jun rumak ta, wi manäq q'alajnäq ta wi kan ja rija' wi ri ajmak, pa ruq'a' raqän taqanel q'atb'äl tzij chuqa ri ruchojmilal nib'an pa rusaqil chi kiwäch ri winaqi' chuqa' ri akuchi' q'alajirisan ronojel rutob'al ri winäq.
- Man jun winäq ri xtiq'at ta tzij pa ruwi' chuqa' xtewäx ta ir rumak xu taq xkulwachitäj ri b'anob'äl man rejqalen ta mak chi ruwäch ri ruwach'ulew chuqa' chi ruwäch ri juk'an ya' ruwach'ulew. Chuqa' man jun winäq ri xtirejqalej ta chïk jun nimaläj ch'a'oj ri xtik'o ta chi ruwäch ri nikiq'ät ri ajq'atöy tzij chupan ri ramaj pa ruwi' ri mak.
Mokaj kab'lajuj (12)
Man jun winäq ri xab'i janpe' xtuju' ta ri' pa ruk'aslen jun chïk winäq, kik'in ri ralk'wa'l, chi rachoch chuqa' pa rutaqkil taq wuj je', chuqa' xtub'än ta itzel taq na'oj chi rij jun winäq, chuqa' chi rij ri ruq'ij ri winäq. Ronojel winäq ruchajin rutob'al ri taqen q'atb'äl tzij wuj ri nich'o'n chi rij ri b'anob'äl chuqa' ri rusujuxik xb'an jun winäq.
Mokaj oxlajuj (13)
- Ronojel winäq xab'a kuchi' xtirajo' xtib'e wi man jun rejqalen chuqa' xab'a kuchi' na xtirajo' xtub'än wi ri rachoch chwäch jun ruwach'ulew, man jun rejqalen.
- Ronojel winäq ütz nel el xab'a chike ruwach'ulew, chuqa' chupan ri ruwach'ulew rija' man jun rejqalen; chuqa' man jun rejqalen wi nirajo' chïk nitzolin el pa ruwach'ulew.
Mokaj kajlajuj (14)
- Wi jun winäq oqotan rij, ütz nuch'ojij ruk'ojlen juk'an chïk ruwach'ulew, ütz nuk'owasaj ri ruk'aslen chi ri', xab'a chike ruwach'ulew.
- Re jun ch'ojikil tzij re' man jun ruq'ij chwäch ri q'atb'äl tzij taq jun mak, jun b'anob'äl , jun ch'a'oj kan petenäq wi pa ruwi' jun qitzij mak chuqa' wi nuq'ät rutzij rupixa' ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj wolajuj (15)
- Man jun winäq ri manäq ta ütz nirichinaj jun ramaq'il.
- Man jun winäq ri chöj ta xtimaj ramaq'il chuqa' xtiq'at ta chi ruwäch ri amaq'il nirajo' jun winäq.
Mokaj waqlajuj (16)
- Taq nik'ajolïr jun ala', taq niq'opojïr jun xtän man jun achike xtiq'aton kichin richin yek'ule'; man ja ta ri rutzub'al, ri ramaq'il ri runimab'äl k'u'x xtiq'aton kichin richin ri k'ulb'ïk, richin nitikirba'a el jun ach'alal ri'ïl, chuqa' xa junan kich'ojinik chi kijuunal rik'in ri k'ulb'ïk, chupan ri kik'aslen taq e k'ulan chuqa' wi xtikijäch ki'.
- Tikirel nib'an jun k'ulb'ïk wi kan qitzij rurayb'äl jun xtän chuqa' rurayb'äl jun ala' nik'ule'.
- Ri ach'alal ri'ïl ja ri' ri rukowil ruk'aslen jun tzob'aj winäq, jun tinamït; re ach'alal re' k'o chi nito' nichajïx koma ri winaqi' chuqa' roma ri Ruwach'ulew.
Mokaj wuqlajuj (17)
- Konjel ri winaqi' tikirel nik'oje' kib'euomäl pa taq kiyonil chuqa' taq kitzob'ajin ki'.
- Man jun winäq ri kan chöj ta xtimaj ri rub'eyomäl chi re.
Mokaj waqxaqlajuj (18)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri runojib'al, ri naläx pa ruk'u'x chuqa' ri runimab'al k'u'x; re ch'ojikil re' ruchajin chuqa' chi man jun achike rejqalen wi ri winäq nirajo' nujäl re runimab'al k'u'x ajun pa ruyonil chuqa' pa taq tzob'aj, wi ta pa saqil wi ta pan ewel, rik'in jun utziläj tijonïk, rik'in mejlen xukulen ri nimab'äl k'u'x chuqa' ri rusamajixik.
Mokaj b'elejlajuj (19)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri nuq'alajirisaj rub'ixik jun na'oj chuqa' ri achike nirajo' nub'ij; re ch'ojikïl re' ruchajin chuqa' ri manäq ütz ta xtinaq jun winäq xa roma ta ri nuq'alajirisaj, ri nuya' rutzijol, chi näj chi naqaj chupan xa b'a chike rub'anikil ruq'alajirisaxik ri na'oj.
Mokaj juk'al (20)
- Konojel winaqi' tikirel nikimöl ki' chuqa' ütz nikitzob'ajij ki' pa rutzil.
- Man jun winäq ri chöj ta nichuq'ab'äx roken pan jun moloj ri'ïl.
Mokaj jun rukak'al (21)
- Ronojel winäq ütz nirachb'ilaj, ütz nisamäj rik'in ri tata'aj pa jun ruwach'ulew, wi man nitikïr ta rija' ütz chuqa' nutäq el jun pa ruk'exel.
- Konojel winaqi' xa junan kiq'ij richin ütz nikik'än jun samaj chi ruwäch ri kiruwach'ulew.
- Ri kirayb'äl ri winaqi' chupan jun ruwach'ulew, ja ri' ri ruchuq'ayb'äl ruchuq'a' runojib'al ri tinamït; re rayb'äl re' niq'alajin chi kiwäch ri winaqi' taq kan ja rije' ri yek'aqon kiwäch jutaqil ri kitata'al ri ruwa taq ruwach'ulew rik'in jun utziläj rub'eyal ri cha'onïk xtib'an rik'in ri pan ewel juch'un wuj.
Mokaj ka'i' rukak'al (22)
Jun winäq ri k'o pa ruq'a' raqän jun tinamït, re winäq re' k'o chi nuk'ül jikïl rutob'al pa ruwi' kiq'ajarik ri winaqi' chuqa' rik'in rutob'al ri aj juk'an ya' ruwach'ulew rik'in rucholajen ruchuq'a' ri jujun Ruwach'ulew, chuyakik chuk'iyik ri utziläj kik'aslen ri winaqi' chuqa' ri kinojib'al kib'anikil, ri man sachel ruq'ij ri winäq chuqa' ri ruk'iyik ruwinaqul jun winäq.
Mokaj oxi' rukak'al (23)
- Konojel winaqi' tikirel nikïl jun kisamaj; chuqa' man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri samaj nirajo' nub'än, chuqa' man jun ütz itzel kitz'etik kitojik nib'an ri winaqi', k'atzinel chuqa' ruto'ik ri winäq rik'in ruya'ik rusamaj.
- Konojel ri winaqi' xa tik'amun junan kitojik nib'an taq junan ruwäch samaj nikib'än; man jun itzel nitz'et nib'an.
- Ronojel winäq samajel k'o chi niya' chi re ri qitzij rajäl ri rusamaj; ri rajäl niya' k'atzinel chi nub'än ronojel ri niraj nuk'utuj ri ruk'aslen rija' chuqa' ri ralk'wa'l; richin nuk'wa'j jun k'aslen ri ruk'amun nuchajij jun winäq; wi man xtub'än xa tik'amun nito'öx koma ri ch'aqa chïk moloj taq ri'ïl ri yeto'on ri winaqi'.
- Konojel ri winaqi' xa ruk'amun nikitzob'ajij ki' richin ruto'ik ruk'ojlen ri winäq pa rusamaj.
Mokaj kaji' rukak'al (24)
Konojel winaqi' k'o chi niya' kuxlanib'al, ja na ri winäq ninojin achike nirajo' nub'än ri pa ruxlanib'al, chuqa' k'atzinel chi ri winäq xa etatel ri q'ij nisamäj chuqa' k'o chi nitoj jataqil ri nima kuxlanib'al niya' che jun juna' samaj.
Mokaj wo'o' rukak'al (25)
- Konojel winaqi' k'o chi nikïl jun utziläj k'aslen chuqa' ke ri' ri kalk'wa'l nikïl ta jun ruxnaqil kiwäch chuqa' ri niraj nuk'utuj ri kik'aslen, ri kan yalan k'atzinel ja ri kiway, ri kitzyaq, ri kachoch, ri kaq'omaxik chuqa' ri ch'aqa chïk k'atzinel pa kik'aslen; chuqa' k'atzinel chi niya' kitob'al taq man jun samaj ta, taq k'o yab'il, taq nikanäj küt jun winäq, taq nimalkanäj kan, tan nirijïx chuqa' ch'aqa juley chïk ri man nirïl ta chïk ri nirajowaj pa ruk'aslen re tob'äl niya' taq man rik'in ta rurayb'äl ri winäq k'o nuk'ulwachij.
- Ri alanïk chuqa' ri k'ajol ala' k'atzinel chi ütz kichajixik, ütz kik'waxik yeb'an. Konojel ri ak'wala' ye'aläx kik'in k'ulanïk taq winäq chuqa' ri ye'aläx xa xe rik'in kite' xa k'o chi konojel junan kitz'etik, junan kito'ik nikik'ül rik'in ri q'atb'äl tzij.
Mokaj waqi' rukak'al (26)
- Konojel ri winäq k'atzinel chi nikik'ül ri tijonïk. Re tijonïk re' ja re' ri sipan tijonïk nuya' ri q'atb'äl tzij pa ruwi' ri nab'ey taq wuqu' juna' tijonïk chuqa' ri oxi' chïk juna'. Re tijonïk che re nab'ey taq juna' k'o chi nikik'ül konojel ri winaqi'. Ri tijonïk richin jun samaj chuqa' ri ik'ownäq chïk b'a' ruq'ij xa ruk'amun chi tutaluj ri' chi kiwäch ri winaqi'; ri oken chupan ri nima'q taq tijonïk xa junan rub'anikil ri niya' chi ke konojel pa ruwi' ri rejqalen retamab'al ri winäq.
- Ri tijonïk niya', k'atzinel chi nub'än jun utziläj samaj pa ruwi' ronojel ri niraj nuk'utuj ruk'aslen ri winäq chuqa' richin ri k'atzinel taq kolotajïk rejqalen ri k'aslen; xa xtuto' ta k'a ri joyowab'äl wäch, ri koch'onïk chuqa' ri ajowab'äl chi kikojöl ri ruwa taq ruwach'ulew, chuqa' xtuto' ta k'a kik'ojlen konojel ri winaqi' ri kan chupan wi ri ruwach'ulew ri' e alaxnäq wi, chuqa' aj nimab'äl k'u'x, chuqa' xa xtunimirisaj ta k'a ruk'ojlen ronojel ri samaj xtikib'än ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew richin man sachel ruk'aslen ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x.
- Pa kiq'a' ri tete'ej tata'aj k'o wi rucha'ik ri tijonïk nikajo' nikiya' chi ke ri kalk'wa'l.
Mokaj wuqu' rukak'al (27)
- Konojel ri winaqi' tikirel nikib'än xa b'a chike samaj pa ruwi' ruk'ojlen ri kitinamit, chuqa' xa tikirel nikïl ri rutzil ri nima'q taq etamab'äl ruchajin ri kik'ojlen chuqa' tikirel chi yesamäj pa ruwi' ruk'iyilen ri nima'q taq etamab'äl chuqa' ri rutzil nikïl apo rik'in.
- Konojel winaqi1 tikirel chi keto'on pa ruwi' ri utziläj taq na'oj, ri utziläj taq wachinel ri ütz nikichinaj xa roma ri nimaläj taq samaj, ri utziläj k'ochinel taq samaj, ri utziläj taq wuj rutz'ib'an jun winäq.
Mokaj waqxaqi' rukak'al (28)
Ronojel winäq tikirel nuch'ojij rucholajen jun utziläj rub'eyal ruk'aslen chi ruwäch ch'aqa chïk ruwach'ulew ri akuchi' ri ch'ojikïl chuqa ri kolotajïk nuya' rutzijol re jun Ch'ojib'äl Wuj re', xa xtib'an ta k'a ronojel ri ronojel ri nuq'alajirisaj.
Mokaj b'eleje' rukak'al (29)
- Ronojel winäq k'o chi nito'on rik'in ri retamab'al, ri ruchuq'a' chi re ri rutinamit, roma kan xa xe chi ri' man jun achike xtiq'aton ronojel ri xtub'än pa ruk'aslenri winäq.
- Pa rucholajen ronjel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' rik'in rukusaxik ronojel niqa chi ruwäch ri nub'än, ronojel winäq xa xtunimaj k'a ri ütz tib'an, ri man ütz ta tib'an q'alajnäq chupan ri taqanel wuj, xa roma tik'oje' pa ruk'uxlal ri ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri kik'aslen ri ch'aqa chïk winaqi', chuqa' k'atzinel chi tib'an ronojel ruch'uch'ujil ri k'aslen, rucholajen ri kib'anob'al ri winaqi' chuqa' xa richin ütz ruk'waxik rub'eyal kik'aslen ri winaqi' akuchi' xa junan kiq'ij konojel.
- Ronojel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' ri ronojel niqa chi ruwäch nub'än, man jun b'ey k'a ütz ta xtub'än ri nirajo' taq xa nuq'äj ri nirajowaj chuqa' ri tz'ib'atel pa kib'eyal ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj lajuj rukak'al (30)
Man jun chi ke ronojel ri q'alajirisanïk e k'o chupan re jun Q'alajirisab'äl Wuj xtz'ib'äx, xa xtiq'ax ta pa kijolon chi xa nuya' ta q'ij chi re ruch'ojib'al jun ruwach.ulew, jun tzob'aj winaqi', jun winäq pa ruyonil, richin ta chi xa xtutikirb'a' xa b'a chike samaj chuqa' xtub'än xa b'a chike jun b'anob'äl ri nujäl ruq'ajarik ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq chuqa', ri nujäl ruq'ajarïk ri niqa chi ruwäch jun winäq nub'än, ya'on rutzijol chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re'.


text:
Phiruru
Phiruru nisqaqa muyuriq qalla. Puchkap phirurunqa kuyuy michanwan puchkata muyurichin. Allwiyapi phirurutaq waskata pusaq qallam, aysana kallpata huk puririyman pusanapaq. Sikllalla kuyunam.
Tiyaq phiruruta kuyuq phirurutapas riqsinchik.
Iskyanintin phiruru layakunamanta allinchasqa llamk'anaqa aysana phiruruntinmi (polipasto nisqapas). Chay aysana phiruruntinpiqa waskap huk puchunqa tiyaqlla watasqam. Chay watasqa iñupiqa tukuy kallpanpa kuskan kaq hap'ikuptinmi, ima wisnutapas huqarinapaq kuskallanmi kallpawan aysana tiyan.


text:
Gustavo Mohme
'Gustavo Mohme Llona sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin ayriway killapi 1930 watapi paqarisqa Chulukanas llaqtapi - † 23 ñiqin ayriway killapi 2010 watapi Lima llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq allwiya kamayuq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitiku runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Tayta: ; Maman: .
Warmi: Ramona Seminario
Churinkuna: Stella, Gustavo, María Eugenia, Gerardo, Helena wan Carlos.
Yachaywasi: Colegio San Andres
Yachay suntur: Allwiya Mama llaqtap Yachay Suntur.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustavo Mohme.


text:
Sinku hayt'ay
Sinku hayt'ay icha hutpul (inlish simipi: Football), ankash qallupi, pukasha haytay; Kichwapi Chakiyasiy icha Chakirumpay nisqaqa huk sinkuwan chunkaymi, Tiksi muyuntinpi lliw pukllaykunamantaqa aswan chaninchasqam.
Iskay quchum, llapanqa chunka hukniyuq runayuq (huk punku amachaqniyuq), pukllana pampapi pukllanakunku. Llapa quchup huk punkunmi kan. Pilutataqa chakinwanmi hayt'aspa tinkuq masikunap punkunman chamqaspa taripayta munanku. Manapunim makiwanchu pukllananku. Isqun chunka minutumanta aswan taripaq quchuqa atipaqmi.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 035 (Rendezvous in Jerusalem)
35. Jerusalempi tinkunapaj
Tukuynejmanta runakuna jamusqanku, askhapuni mana chay llajtayoj kunapis chayasqanku. Sumaj uyarisqa kasqa Pentecostés raymita Jerusalempi ruwasqankoqa. Callespeqa junt’a runa kasqa mana puriy atina jinapuni. Chay p’unchaytaj Jesuspa yachachisqasninqa uj wasipi tantasqa kashasqanku, Diosmanta mañanankupaj. Jinallapi manchay sinch’i sonay uyarikusqa, sinch’i wayra jinataj chay wsi ukhuman junt’aykusqa. ¿Chay jawaspi kashajkunapis riparasqankupuni?, ¿imtaj kanman karqarí?
Mana yuyasqanku karpaqa, chaypi Jesuspa yachachisqasnimpa umankupi nina larway jina larqashaj rikhurisqa. ¿Imataj chay milagro karqarí? Chay t’ukuna imaqa Jesucristo regalo apachimusqa karqa. Yachachisqasninman Espíritu Santota apachimusqa, mana qonqapusqachu kawsaqenkunamantaqa. Espíritu Santonejta, Pay kikin kawsan paykunawanqa. Pay sonqochajqa, yuyaychaj chanta khuskapayajpis. Espíritu Santonejta Jesuspa yachachisqasninqa Señorninkuwan ujchasqas kasharqanku cielopi kasharqa chaypis.
Chay wasij chimpanpi mayta t’ukusopa runakuna tantakusqanku.
Hombres: "¿Chay imaniytataj munan, imapajtaj tantakusharqankuri?"
Astawan kusisqas Jesuspa yachachisqasnin parlayta qallarisqanku, chaypitaj uj jatun ima kallasqataj: yachallawaj á, waj suyumanta kakunapischa entiendesqanku, wajkunaj parlayninkupi ima parlayta qallarisqanku tukuy entiendenankupaj imachus kashasqanmantaqa.
Sapa uj Jesuspa yachachisqasnin parlayninkupi parlajta uyarisqanku, ni jayk’aj parlasqanku parlaykunata parlasqanku, Jesucristopuni chayta Espíritu Santonejta ruwasharqa.
Wakinkunataj, burla ruwakuspa nisqanku:
Burlón: "Jajaja, tutamantacha machasqanku, q’eta machasqas kashanku."
Chayta uyaripa Pedro parlayta qallarin:
Pedro: "Mana, machasqaschu kashayku. Kunan Tata Diospa nisqan junt’akun, Espíritu Santonta qowayku."
Aswan atiywan, kallpawantaj Jesusmanta parlallasqankupuni, pichus wañorqa, kawsarimorqataj, kunantaj cielopi kasqanmanta.
Hombre: "Uumm, ¿chay Pedrochu karqa, manaraj unaychu mana Jesusta rejsisqanta nisqa chay?"
Mujer: "Ari a, chaypuni. Manaña chhikampis manchikuynin kasqachu. Totalmente cambiasqa kasqa."
Espíritu Santonejta Jesús mana manchikuspa sut’inchanampaj cambiarparqa. Imatachus nisqaqa, runakunaj sonqonkuta kuyurichiyta qallarerqa.
Hombre: "Unmm, niwayku arí, ¿imatataj ruwasqaykurí?"
Mujer: "Chay chhika imakunata mana allinta ruwarqayku…"
Pedro: "Señor Jesucristopi creeychej, Tata Diostaj perdonasonqachej juchasniykichejmanta, chanta Espíritu Santota jap’inkichej."
3000 runakuna Jesuspi creerqanku. Jesúsmantaj qhaparikusqanku salvasqa kanankupaj. Pentecostés raymi tukukojtintaj, Jesuspa yachachisqasnin askha kawsaqesniyoj rikhurisqanku.
Personajes: Relator, burlón, Pedro, hombre, mujer
© Copyright: CEF Germany


text:
Kichwa runa (Kichwaruna) nisqakunaqa - Inka icha Inga nikuqpas - lliw Kichwa rimaq runakunam, Ikwadur, Kulumbya, Chincha Piruwpi kaq Qhichwa runam, ahinataq Puruhakuna, Kañarikuna hukkunapas.
Ikwadur mama llaqtapi kichwa runakunap tantanakuyninqa ECUARUNARI nisqam.
Ikwadurpi, kichwa runakunaka ñawpak ashtawan waranka watakaman sapiyakurka. Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velascoshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitupi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kawarkan, Puruha llaktamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaktaman (Karchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllu llaktakunata kawarkan[1]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpi Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakmi, 1533 watapi Atawalpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Ispañapakmi nirka. Chay kipa, 19 ñiqin pachakwataman, ashta kichwa runakunaka asindakunapi kawsarkakun, ashta llankakushun, shinapash mana kullkitapash, mana allpatapash charikurkan. 20 ñiqin pachakwatapi, hatun pushak Eloy Alfaro kichwa runakunapak hayñikunata kararkan, chay kipa, tawka runakunapak pushakkuna (shina Dolores Cacuango, Tránsito Amaguaña) hayñiman makakurka. Shinalla mushuk tantanakuykuna (shinalla ECUARUNARI), tukuchirirka, kashnalla kichwa runakunaka Iskay simipi iskay kawsaypi yachaykunata rurarka.
Kunan punchapi, ashta kichwa runakuna allpata llankakkunami kan. Kashna, tawka kichwa runakuna maki kapchiyta llankakkunami kan. Ashtawan kichwa runakunaka uchilla, mana sumak allpata charikun, shinalla kunan pachapi wakchalla kawsakun (2001 watapi, 87%)[2]. Shinapash Utawalu runakanaka, Sarakuru runakunakapash sumak maki kapchiykunata hatunkapa ruran. Paykunaka chay churanakunata, pachalinakunatapash Ikwadurpi karullaktapipash hatun. Shuktak kichwa runakunaka takikkunami kan.
Kichwa tushukkuna, llaktapak churanakunawan (Chikuy
)
Kichwa runakuna kichwa simita riman. Kichwa simika ashta dialectokunata (shina Sachapa kichwa, Chimpurasupa kichwapash, Impapurapa kichwapash etc.) charin, chaymanta yachachikkunaka Kichwa Amawta Kamachikpi tantanakurirka, paykunaka Shukllachishka Kichwa rurarka. Kunan, Iskay simipi iskay kawsaypi yachay wasikunapi, Shukllachishka Kichwaka yachachishkami kan. Shinalla, ashtawan kichwa runakunaka kastilla simita riman. Ayllu llaktakunapi, tawka runakunaka runa simita kastilla simiwan chapun, chay rimaykunaka chapushka nishkami.
Kichwa runakunapa kawsayka llaktapi hatun sapikunata charin. Paykuna yuyan Pachamamaka ñuka wasimi kan, chaymanta payman mikunakunata karan. Shinalla kichwa runakunaka yuyan, Inti kunukta, achiktapash ñukanchikman karan. Chaymanta Inti raymipi tukuy watakunapi tushunami, takinamipash kan. Kichwa runapa kawsaypi, ruku runakuna ashta kuyashkami kan, paykunaka taytaka, mamaka nishkami kan.
Ikwadurpi, kichwa runakuna Antikunapi, Amasuniyapipash kawsan. Amasuniya kichwa kunakuna mamallaktayuk kan. Paykuna Napu markapi, Pastasa markapi, Sukumpiyu markapi, Orellana markapipash kawsakun. Chay markakunapi, 80.000 kichwa runakuna kawsakun, CODENPE nin[3]. Amasuniya mamallaktapi, iskay runa llaktakuna tiyan, shuk runa llaktapi Napurunakunaka kawsakun, shuk runa llaktapipash Pastasa runakunaka kawsakun. Sarayaku shuk Amasuniya kichwa ayllullaktami kan.
Shuk kichwa runakuna Antikunapi kawsan. Antikunapi, tawka kichwa runa llaktakunaka tiyan :
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ (es) Población indígena y afroecuatoriana en Ecuador: Diagnóstico sociodemográfico a partir del censo de 2001, p. 88
- ↑ Nacionalidad Kichwa Amazonia
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kichwa runakunamanta (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Qhichwa Pastasa-Tigre (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Napuruna
- ↑ www.peruecologico.com.pe/ Quechua Lamista / Llakwash runakuna (kastilla simipi)


text:
Runa Simin munan inaynam warmikuna valorasqa kanankuta. Imaynam Jesucristo paykunata kuyakuywan, respetowan qawasqa kanankuta. Ñawpaqmantaraqmi, mana kaqpaq hina qapirqaku, chaymi paykunaqa mana valeq hina qawasqa kanku. Chaymi “Runa Simi” munan warmikunaqa Diospa churin kasqan, chaynapi Diospa don qosqanwan servikunankupaq.
Warmikunapaq ministerioqa llamkantaqmi alfabetización programawan kuska. Kay ministerioqa achka llaqtakunamanmi apan yachachinankupaq yachachikuykunata, chaypim yachachikuyta chaskinku warmikuna chaynataq qarikunapas. Materialkunaqa Bibliamanta qorqusqam kachkan chaywan mana leey yachaqkunta yachachinankupaq.
Runa Simin sapa wata ruraniku warmikunapaq huñunakuyninta Chosica llaqtapi watapi huk kutita chaynallataq huklaw llaqtakunapipas. Kay conferenciaykumanmi IglesiankupiTayta Dios servikuq warmikuna hamunku. Kay yachachikuykunaman hinam ayllukunaqa vidanku allin testimonioyoqña kachkanku.
Warmikupaq ministerio ukupitaqmi kachkan chuya qellqapi warmikunamanta yachachikuykuna. Chaypim willawanchik imakunatam paykuna ruwasqankumanta Rebeca, Rut, Jobpa warmin, etc.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 053 (Envy has terrible consequences 1)
53. Chejninakuyqa mana allinta apamun 1
¿Qampata wawqesniyki kanchu? ¿Paykunawan k’achatachu kawsakunki chayri wakinkutipi siminakuy maqanakuykuna kanchu? Maychus kajqa, phiñanakuspapis allinyakuspa watejmanta k’achata ujkunawan kawsakunapuni.
Jinapis Jacobpa wawasnin ukhupi mana chay karqachu. Imayna kawsasqanqa Bibliapi kashan. T’ukuriy má: 12 wawqekunapuni kasqanku chay ayllupeqa, chantapis wakin panakunamanta, kajpuni sinch’i chajwan ninapis jap’ikunman jina, imamantapis maqanakuykuna kajpuni, aswan kurajqa poqoykusqasña karqanku. Unaymantañapuni uj sonqo, uj yuyay kawsakuyqa chay ayllu ukhupi mana kasqachu.
Hermano 1: "Manañapuni rikuyta munanichu. Josellatapuni tatanchej q’ayachashan."
Hermano 2: "Arí, chay p’utiqa tukuy imachus munasqanta ruwan."
Hermano 1: "Noqanchejqa atin mana atin llank’ashanchej, paytataj tatanchej imachus munasqanta ruwarin."
Hermano 2: "Manchay munasqa wawitan á. ¿Rikunkichejchu mosoj p’achata ruwapusqanta?"
Hermano 1: "Noqa ninipuni, tatanchejqa chay p’utita munakun tukuyninchejmanta nisqaqa. Chaytaj mana allinchu."
¡Imanatapuni envidiakorqanku chay wawqesninrí! ¿Mayk’ajllapis qan jinata yuyay chayri parlayta yachankichu jinataqa? Envidia sonqoman yaykun chayqa mana allinkunaman chayachinman. Chayqa uj millay qhora jina, chaypa mujuntaj astawan wiñachin mana allin kayta: celosta, chejnikuyta, maqanakuykunata...
Awan allinqa chay jina kayta sonqonchejpi ripaeaspa Diostatamanta mañakuna, Pay orqhonampaj tukuy mana allin kaykunata sonqonchejpi manaraj allinta thapachakushajtin.
Joséjpa wawqesninqa mana chayta ruwarqankuchu. Chayraykutaj envidiaqa astawan astawan wiñashallarqapuni p’unchaykuna risqanman jina, sullk’anku Josetaqa mayta chejnikuspa, manapis kanmanchu jinalla qhawanku wasinkupipis. Joséj sonqonta nanachisqa jinata ruwasqankoqa, tukuy tiempo burla ruwakusqankupis. Jinapis mana imanayta aterqachu payqa, Tata Dios kallpata qospa yanapasqa chayta soportanampaj. Uj p’unchaytaj Tata Dios mosqoypi parlarqa Josemanqa. Paytaj q’ayantin paqarinpacha wawqesninman willan imatachus mosqosqantaqa:
José: "Mosqokuni granota ruthushasqanchej, chanta q’api q’apista watasharqanchej. Jinallapi noqaj q’api watasqayqa chaypipipuni sayaykorqa, qankunaj q’api q’api watasqaykichejtaj noqajpaman k’umuykusharqanku."
Hermano: "¿Imatataj chaywan niyta munashawaykurí? ¿Kamachiwajniykuchu kayta munashanki?"
José: "Chanta mosqollarqanitaj, intita, killata chanta chunka ujniyoj ch’askakunata ima, chaykunataj noqaman k’umuykamushawarqanku."
Hermano: "Ajá, ch’in kay mosqokudorsito. ¿Pí kasqaykita qan yuyakushankirí?"
Allinsina kanman karqa José mana willanan imatachus Dios mosqoynimpi parlasqantaqa. Imaraykuchus chayratomantapacha wawqenkuna astawan chejnikuyta qallarerqanku. Manaña rikuytapis munaspa wañunallantaña munasharqanku. ¿Riparankichu imanchus envidia chayachiyta atisqanta?
Tatampis chay kutipi k’amirpallasqapuni Josétaqa, aswanqa nipuni qonqayta atisqachu chay mosqoykunataqa. ¿Imatataj niyta munan chay tukuyri?
Qhepallampiña chaymanta astawan sut’inchasqayki.
Personajes: Relator, José, dos hermanos
© Copyright: CEF Germany


text:
Kunsipsyun pruwinsya
Kunsipsyun pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Concepción) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Sunin suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kunsipsyun llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1857 watapi, Ramón Castilla Umalliqmi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
15 distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]


text:
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Roberts sutiyuq warmiqa, icha Margaret Thatcher, (* 13 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Grantham llaqtapi - † 8 ñiqin ayriway killapi 2013 watapi), huk Inlatirra mama llaqtayuq pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.
1979 watamanta 1990 watakama Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq
Taytan: Alfred Roberts, Maman: Beatrice Stephenson.
Qusan: Denis Thatcher (1951-2003).
Churinkuna: Carol wan Mark.
Yachay wasikuna: Kesteven wan Somerville.
Alma mater: Oxford Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Margaret Thatcher.


text:
José María Linares
José María Linares Lizarazu sutiyuq runaqa (10 ñiqin anta situwa killapi 1810 watapi paqarisqa Ticalapi, P'utuqsi llaqtapi - 23 ñiqin kantaray killapi 1861 watapi wañusqa Valparaíso llaqtapi, Chilipi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (9 ñiqin tarpuy killapi 1857 watamanta – 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1861 watakama). Wuliwiya suyup Hawa ministrunin (1839-1841).
José María Linares pruwinsyaqa José María Linaresmantam sutichasqa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José María Linares.
- www.worldlingo.com


text:
Musuq Loja
Musuq Loja (kastilla simipi: Nueva Loja) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi Sukumpiyu markap uma llaqtanmi, P'uchqu qucha kitipi. Musuq Loja k'itipiqa ancha achka allpa wiratam hurqunku.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Musuq Loja llaqtataqa 1970 watapis kamarirqanku. Chaypi kaq paray sach'a-sach'apiqa Hukllachasqa Amirika Suyuyuq, Texaco sutiyuq ruruchinap llamk'aqkuna allpap ukhunpi allpa wiratam tarirqan, k'itita Lago Agrio ("P'uchqu qucha") sutichaspa, Sour Lake sutiyuq, Texas suyupi kaq Texacop tiyaynin llaqtamanta. Chaymantapacha chay llaqtaqa anchatam wiñarqan.
Musuq Loja k'itipi kaq sach'a-sach'aqa ancha dañuchisqañam.
Llaqtapi paqarisqaLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
{stub}}


text:
Rikch'a hap'ina
Rikch'a hap'ina icha Phutu kamara nisqaqa rikch'akunata hap'ispa waqaychanapaq llamk'anam.
Klasiku nisqa rikch'a hap'inawanqa rikch'akunata pilikula nisqapas achkiypi ruranakuq t'inkisqakunayuq sintapim hap'inchik.
Iliktruniku rikch'a hap'inawantaq rikch'akunata pinchikilla musyanawan willa waqaychanapim waqaychanchik.
Rikch'a hapinaqa ch'usaq kaham, huklla achkiyta yaykuchiq hutk'uyuq. Chay hutk'upiqa pallana lintim, kahap ukhunpi kaq huk lawpi kaq pilikulapi t'ikrasqa rikch'ata ruranapaq. Hutk'uta tuyllalla achkiypaq kichaptinqa, chay ukhupi sintapi chaqllisinchi t'inkisqakunam achkiypi rikch'atam ruran.
Kuyuq rikch'akunata pilikulapi hap'iq kamarataqa kuyuq rikch'a hap'ina ninchikmi.


text:
Daniel Alves
Daniel Alves da Silva sutiyuq runaqa, icha Dani Alves (6 ñiqin aymuray killapi 1983 watapi paqarisqa Juazeiro llaqtapi - ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Awya Yala Kupa 2007 wan 2019
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Alves.


text:
© Honorato Mora, contadino.
© Emilio Santisteban, artista.
© Lizet Díaz Machuca, curatore.
© Kenyi Quispe Granados, fotografia e produzione.
© Rocío Sulca, consulenza gestionale.
© Willka T'ika Center, supporto.
© National Institute for Native Languages INALO, consulenza linguistica e divulgazione in quechua.
© Università Nazionale San Antonio Abad di Cusco UNSAAC, programma pubblico scientifico.
Poesia I © Nilda Condori Chumbisuca, ingegnere agroecologico e sviluppo rurale + Huberth David Chumbisuca Huillca. Poesia II © Rebeca Ráez, attrice. Poesia III © Ricardo Lacuta, fotografo. Poema IV © Luis Alberto Medina Huaman, linguista e insegnante di quechua. Poesia V © Rocío Sulca, artista + Dr. Walter Antezana, ingegnere zootecnico. Poesia VI © Lizet Díaz Machuca, responsabile culturale. Poesia VII © Kenji Quispe, artista e filosofo. Poesia VIII © Daniela Napurí, artista. Poesia IX © Óscar Limache, poeta. Poesia X © Richard Gabriel Ore Campero, filosofo. Poesia XI © Marco Chevarría, specialista in diritto ambientale + Ronald Romero, ingegnere zootecnico. Poesia XII © Daniela Granda + Mariana Torres + Isidro Lambarri, fotografi. Poesia XIII © Calypso Zuniga Leva, scultrice. Poesia XIV © Walter Aparicio, regista. Poema XV © Dr. Eleazar Crucinta Ugarte, storico + Dione Huaman Borda + Paola Katherine Chipa Guillen, zootecnia.
Progetto vincitore dello Stimolo per la Cultura 2022 del Ministero della Cultura del Perù MINCUL
cultivatrilce@emiliosantisteban.org / amigo@centrowillkatika.org
Progetto che lega arte contemporanea (Performance art, arte procedurale, arte partecipata, poesia visiva e poesia oggettuale) e cultura tradizionale (ecofatto della patata, processi agricoli e lingua quechua), legando il centenario della prima pubblicazione della raccolta di poesie Trilce di César Vallejo, la traduzione quechua pubblicata esistente di detta raccolta di poesie (Meneses 2008), le varietà di patate sviluppate in Perù e conservate a Cusco e il sistema di piattaforme sviluppato dalle culture andine originali.
Si svolge su una piattaforma Inca nello Yucay (Valle Sacra, Cusco) in cinque cicli agricoli tra il 2022 e il 2027, in cui le 77 poesie di Trilce, nella versione quechua, verranno incise su patate e coltivate insieme ad esse, diventando simbolicamente poesie-semi, poesie-fiori e poesie-alimentari grazie alla partecipazione dei contadini locali.
Attualmente è nella prima fase, corrispondente alla campagna di agosto-dicembre 2022.
Il Progetto fa parte di una linea di lavoro antecedente, sviluppata dal 2015 sia dall'artista che l'ha ideato, Emilio Santisteban, sia dal curatore che lo consiglia, Lizet Díaz Machuca, e risponde agli obiettivi e alle pratiche di conservazione e valorizzazione del patrimonio. Cusqueño patrimonio naturale e culturale svolto dall'organizzazione che lo ospita, il Centro Willka T'ika per la conservazione del patrimonio naturale e culturale andino.
A 100 anni dalla pubblicazione di Trilce (Vallejo 1922) e nei prossimi cinque anni, coltiveremo le 77 poesie che lo compongono, in versione quechua (Meneses 2008), registrandole partecipativamente su patate, che saranno piantate e coltivate , anche partecipativamente, fino alla loro raccolta su una piattaforma Inca, restaurata nello Yucay dal Centro Willka T'ika per la conservazione del patrimonio naturale e culturale andino in collaborazione con MINCUL-Cusco.
Tra maggio e agosto 2022 abbiamo scritto le poesie di Trilce da I a XV mediante rotocalco manuale su patate, e le abbiamo piantate durante la luna piena, l'11 agosto. Il processo di coltivazione e cura della raccolta si svolgerà fino a metà dicembre.
Allo stesso modo, nel 2023 incideremo su patate, semineremo e coltiveremo fino alla raccolta, le poesie da XVI a XXX di Trilce, e successivamente ripeteremo il processo ogni anno fino a quando non avremo finito con la coltivazione delle 77 poesie.
In questo modo, in ogni ciclo agricolo annuale, le poesie di Trilce diventano semi-poesie, germogliano come fiori-poesie e vengono raccolte come poesie-alimentari che entreranno a far parte del ciclo alimentare, economico e agricolo della comunità agraria di Trilce. la Valle Sacra degli Incas, in un processo agricolo in cui i corpi delle patate eseguiranno il linguaggio poetico, il nostro rapporto con le lingue originali e il nostro sguardo davanti alla natura e alle pratiche agricole tradizionali.
Vallejo, Cesare (1922) Trilce. Lima: Laboratori tipografici del penitenziario.
Meneses, Porfirio (2008) Trilce, Versione Quechua. Lima: Università Ricardo Palma. Editore Universitario.
I
Pitaq chay hinataña chaqwakachan, manataq
qipariq qucha-watakuna suñanata atichikuncnu
Pisi yapasqapas chuquicnay,
chisiykuptin puni, ramkallaraq,
hinptin aswanta chaninchakunqa
wanu, llaspa apuchasqa taqrukuy,
sapan kaq sunquman
mana munastin anqusaq
mama quchapa puchqulli ankata,
sapa cuya sinchi puqchikuypi
Pisi yapasqallapas chuquichay kachun
millay yakuñataq, chisinkuy supta uranpa
ASWAN QAPAQ BIMULNINKUNAPA.
Mama quchaman ñawpariq allpañataq wata niraq sayarin
wasantakama, amu, mana manchaq,
wañuchikuq takyatiyaypa siquinpi.
II
Pacha Pacha
Huqu wayrakunapi qucharayaq chawpi punchaw.
Pukarapi amirusqa yaku-suquq wisikachakun
pacha pacha pacha pacha
Qaqchu mita Qaqchu mita
Utulukuna takikachanku yanqa aspikustin
Hukllawaq chuya punchawpa simin
qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita
Paqarin Paqarin
Kikin kaymanta quñichkaqraq samakuy
kunanta hamutaspa waqaychaway
paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq
Suti Suti
Iman sutichana kirinkichkawaptinchik?
Ñakariq wasapaymi sutichakun
suti suti suti suti
III
Kuraq ayllunchikuna
imay pachataq kutimunqaku?
Suqtatañam waqtaykamun ñawsa Santiagu,
hinaman sinchi tutaykuqñam.
Mana unamunantarm nirqan mamanchik.
Aguidacha, Nativa, Miguil,
yanqataq chaychayta riwaqchik, maynin
kunallan purirqanku
yuyapakuyninkuta qanqatiyastin
kurnuchikuq manchachikukuna,
chun niq kancha man maypi
chayraq ustukuchkaq wallpakunapas
waknataña mancharikurqanku.
Aswan allin kayllapi kakusunchik.
Mana unamunantam mama nirqan.
Amaña llakikusunchu. Qawachkasunchik
wampukunata ¡ñuqapa kaqmi lliwmanta aswan sumaq!
chaykunawan tukuy punchaw pukllakunanchik
mana awqanakuspalla imaynam kanan kachkan:
quchapim saqisqa kanku, pukllapasllaña
paqarinpaq añakakuna winayniyuq.
Kay hinalla, mana ima hampiyuq,
kamachisqa lliw ruraqkunalla, suyasunchik
kutimuyninkuta, tannichikuq rimayninkuta,
hina ñawparikunq machunchikkunapata,
wasipi sullkan kaqkunata saqiwaqninchikpata,
manapas ñuqanchikpas
illarquyta atichwanchik hina.
Aguidacha, Nativa, Miguil?
Qayaykachakuni, llapchaykachastin tutayaqpi
maskani. Yanqataq sapallayta saqiwachkanmanku
hinaptin sapallan wichqasqa ñuqa kachkayman.
IV
Iskay karritakuna qiqichyanku
maqanakunaman atipakustin ñawipa
kimsachasqa waqay kuchukunakama,
mana haykap imatapas rurachkaptinchik.
Chay sapaqtam ichaqa, kuyay puchukasqa,
purun paqarinap ukunpi putichisqa
huk kaqninrayku, anaq ritichasqa
ruraykunapi nunachisqakuna.
Chutarayakurqani kimsa ñiqin raki kaq tukuspay,
aswan qipata —imatamá ruwwasunchikpas—
siwikun umaypi, piñarisqallaña
mana as asllamanta mama kayninpaq. Siwikunam.
Aynachakuypa rupapakuynin ña kanisqakunaña.
Illakuy, imamantapas aswan allinta
pakin Muchkata.
Chay mana llimpi picharquy
imaraykupas. Hamuq kawsakuypa waqta waqtallampi,
waqan waqan. Taki hunta tawa waqtawan
qinchasqa kimsa upallakuypi.
Upallay. Warmip uku rurun. Yaqa chuya kay.
Lliw imapas waqasqañam. Lliwmi chapasqa
karqun, kamas ichuqninpi puni.
V
Sisapa iskay kuska rurukuna. Takiyta qallarinku
paymanta quchap urpinkuna, kimsachakuy munaykuna,
qallariq puchukaykuna, waymanta huukuna, tukuy
rikchaqmanta piñichasqapas iñikunman hina.
¡Sisapa huñunasqa pallqa runkuna!
Ma. Chaqay kachun mana astawan ima kaspan,
Ma. Ama hawarnan waspichunchu, hinaspan
mana uyarichikuq hina hamutachun,
llimpichun manataq qawachikuspan.
Amataq lluchkachunchu hatun tikayarquypi
Paqarisqa qaparim ankayllikun hinaspan mana
mumanchu llikapas kuyaypas kayta.
Aynakuna hina aynalla kachunku wiñaypaq.
Ichaqa arna 1-ta quychikchu, uyarichikunqam
mana tukuqpi. Amataq O-ta quychikchu,
huk nanaqtam upallanqa, 1-ta
rikcharichiypiwan sayarichinankama.
Haa iskay sunqup huñunakuy.
VI
Paqarin pachay churakurqusqaytam
taqsapuwaqniy mana taqsarqañachu:
utiliachasqa sirkankunapim taqsaq
sunqunpa paqchanpi, kunanñataq
papukusaqchu millay patachakuypa
putka pachan saqisqaypas imamanta.
Mana kunan pipas yakukunaman riq haptin
qatichikuy llaqikunapi pintukun
quillqachanapaq latapata, hinaman
viladurpi kaq llapa imakuna, waknataña
ñuqamanta iman kanqa nisqaykuna,
ñuqapañachu kachkanku, hichpallaypi.
Paypaña qiparqunku, llampuchasqakama,
paqu rikchaq alli sunqu kayninwan ñapusqakama.
Kutimunanta yachaptiyya,
yachayman ima tutamanta kutimunanta
taqsasqa pachakunata quwaqniy, wakllay
nunay taqsapuwaqniy. Ima tutamantaraq yaykumunqa
sunqun tiyasqa, ruraykunapa mukmun, samisqa
yachasqan qawachikuymanta, arí atisqanta
¡IMAYNAM MANA ATINQACHU!
llapa chaqrusqakunata anqasyachiytawan mastachiyta.
VII
Hawkalla chanchayta qallarini riqsisqay
allqa chutata. Liw mana imapas musuq kayniyuq,
chiqanpayta. Hinaspay ukunakurqani kay hina
imakunaman, chaywan ñawpaq pachaña karquni.
Muyuni wakillampi allinwan purina
chutanta, atipakuspa lluqsina chay kawsaq
qichqapa kmyninta, mana patma rurayllapichu.
Hatunchakuykunam,
chaqay qapariy, rimanakuypa chuya kaynin,
killay taqlla challpusqa ¡ñam! rurakuyninpi,
Chutapas punkunkunawan ñawisapa kachkaptin
hinaspan qaparin qala chaki sarpukunamanta,
uyarichikuq waqtaykunapi hatun tuqyaykunata
minchachanapaq
Kunanñataq, ñutu mita sisikuna
miskichasqa yaykukunku, puñunayasqakama
yanqachalla ruray munaq, hinaman wistuchakunku
kañasqa pulvurakunapas, 1921pa wichayninkuna.
VIII
Paqarinqa sapaq punchawmi, huk
kaqninpim tariyman mana ruruq kamachikuypaq
wiñaypaq yaykunata.
Paqarin wamaq punchawpi,
qatu wichqasqach kanman
sunqup iskay llikankunawan, paqta pura
sanchachikuypi aycha mikuqkuna.
Allintam atinman takyayta chay llapa ima.
lchaqa huk mana paqarinniyuq paqarin
pasukusqanchik siwikunaq ukunpi
rirpupa waqtankunach kanqa
mayman qayllayta kinrachinaypaq
mana qaparl yachapayayniyuq kanaykarna hinaman
wasaman qayllay churakunankama.
IX
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiyta maskani.
Iskaynin palta llaqinkuna, hillisapa
chaskikuyniyuq kichki punkun, miraqmanta
mirachiqman, sumaqllaña kaynin quchuchikuypaq,
lliwmi chiqanpay kasqa.
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiytan maskani.
Sumayninpi tikrani bulivarchasqa
chapra ranrakunata kimsa chunka iskayniyuq anta
waskakunatawan rikchakuquin yapantinkunaman
yanapakunku chukcha chukchamanta
chaninchasqa wirpakuna. Qillqasqapa iskay rakinkuna,
hinaptinñataq illakuyta mana kawsanichu,
llapchayllapipas.
Pantanim waqtayta qunqaymanta waqtaywan
kutichiyta. Manam haykappas ichisunchu
kallpanchakuypi. Lawsani
kikiy kuyakuymantawan wak qata ukupi
wañuypaq qaqunakuymanta,
kay warmi
¡waknaña hunta llasasqanmanta!
Chinam illakuqpa nunan.
Chinataqmi kikiypa nunallaypas.
X
Yanqamanta sami kaypa qipaq kaq chuya rumi.
wañuyta tukurqun
nunanpiwan ima, uctubri chuklla chichu kaypiwan.
Kimsa killa illakusqan chunkañataq miski kasqan.
lmaynam kawsaypas,
apu willka chukuyuq, chullan rukana, asikun.
Imaynam qipanta qarqunku
chimpachakuqkunapa huñukuyninta. Imaynanpim
tukuy pacha asuykamun yupana qillqa
imapas wamaq siqipa ukunpi.
Imaynam urpikunata witunku chikachaq
challwakuna. Imayna kaykunañataq saqinku tupsata
kimsaman mirachikusqa kimsa ñiqin raprapi.
Imaynam ichikunchik
amiypaq hinalla sikikunata qawaspa.
Aysakun chunka killakunata chunkaman,
aswan wak karu kaqman.
Iskayraq qipanku wiqaw pintuna latapapiraq.
Kimsa killa illakuypiwan.
Isqunñataq chichukuypi.
Manam chullallapas awqanakuy kanchu.
Unquq kaq hatarikun, hinaman
tiyaspan antayachin hawka wanku waytakunata.
XI
Huk sipastam tarirqani chutapi
hinaptin marqayninwan aytiwarqan.
Chakatay qichqakunaman kichakuq
pim tarirquqninpas tarinmataq
manataq yuyanqachu.
Hichpa paniymi kay sipas.
kunan, wiqawnin llapchaykusqaypi
makiykuna sipasña kayninpi yaykurqunku,
iskay millay llimpisqa aya wasikuna hina.
Hina chun niqpi puni ripukun
kimsachasqa tutayariq intiman, kimsaña
iskayniykupi chawpichakusqa.
''Qusachakurqunim",
niwan.Wañukuq ipaykupapi rurasqaykuya, warmallaraq.
Qusachakurqunñam.
Qusachakurqunñam.
Qipariq paltasqa watakuna,
imaymanam munapakurqanchik
turukunaman pukllanaykupaq, kuskachakuqkunaman,
ichaqa llullallamanta, llumpaqmanta,
kasqanpi hina.
XII
Huk qinqumanta lluptini
pullu pullumanta.
Huk chamqasqa mana may chayananta yachasqay.
Tunkiy. Pakuny - Urqu siqaykuy.
Matankap kuyuchiquin.
Piqasqa wañuq chuspipa tuqyaynin
pawaynin chawpinpi pampaman wichispa.
Ima nintaq kunan niwtun?
Ichaqa, hina yachanapi, qamkunaqa
churim kankichik.
Tunkiy. Mana muyuq taykukuna.
kipusqa ilaqi, ruran
pichqa kichkakunata huk waqtanpi,
hukninpiñataq pichqatataq.
Chut ! Lluqsimuchkanñam.
XIII
Chupichaykitam yuyapayani.
Sunquypas llaspayasqam chupiykita yuyani,
punchawpa puqusqa wiqawninpi.
Samichikuq muruchanta llapchani. Kusañam.
Wañuntaq huk ñawpaq pacha munapakuyniy
ñutquman wiksukusqa.
Rakaykitam yuyani, hatun Llantupa wiksanmantapas
aswan sumaqpiwan kamaqlla wachakuq siqi,
hina wañuypas Qapaq Taytachamanta
chichukuspa wachakuptin.
Way, riqsiy yuyapakuy,
hamutani, arí, sinchi, saqra runapi,
may munasqanpi, atisqanpi, quchukuq.
Way, chisikuykunapi tuqtupa taratataynin.
Way, upallalla kununuy.
¡Yununukallallapu!
XIV
Imatataq ninay.
Chaymi ñakarichiwan tutapaymanta.
Chay hina wayllunkakunapi puriymanakuy
Chay sinchi sunqu uywakuna, llullasqa hina
Chay uku niqman asuhita laqaq sachap wiqin.
Chay hanaymanpa tiyaq sikikuna.
Chay mana atinmanchu kayta, kasqa.
Llutan.
Muspay.
Hinallapas Trujillumantam hamurqani Limaman.
Ichaqa pichqa sulistam sapa killa kakawanku.
XV
Chaqay kuchupi, waknaña tutakuna kuská
puñukusqanchikpi, kunan tiyakuykuni
purikuq. Wañuqña kuyanakuqkunapa puñunankuqa
urqusqañam, ichapas imayá karurqa.
Hamurqanki chika ñaqaraq sapaq
ruraykunaman, hinaspayki kankiñachu. Chay kuchum
maypi, qanwan kuska, huk tuta qawapayarqani
llampu ñawchichaykikunapa chawpinpi
Daudepta huk willakuyninta. Wayllusqanchik
kuchum. Ama pantachikuychu.
Ripuqña chiraw punchawkunata yuyaymanmi
churakurqani, yaykumuyniykipiwan lluqsirnuyniyki
pisi, saksay, chalapiwan wasipa rakinkunapi.
Kay parakachanan tuta,
karuña kuskanchikmanta, pawaykuni qunqayta.
Iskay punkukunam kichakustin wichqakustin,
iskay punkukuna riqpiwan hamuqkuna wayrapi
llantumanta llantukama.
Trilce, César Vallejo. Versión quechua de Porfirio Meneses. Meneses (2008) Editorial Universitaria, URP.


text:
Mesa multitáctil para el soporte en el diagnóstico e intervención psicológica de niños en situaciones de riesgo
Kay kipapakchiruraypa yuyayka rikurin Ecuador mamallaktapi tiyan llakimanta wamrakuna wawakunapash kamayachishkakuna kankuna uchillamanta pacha llamkanaman, atipanakuk wasikawsaypi kikinmitallanpikuna kawsankuna, yachanawasipi, ashtawanpash. Shinallatak wakcha wawakuna shuktayachikkuna tiyan kayka apanpash rikurayashka kachukuna chikan saruchikunaman kaktarikuchik shina nunallachay shina chillina aylluk manakash paypa kawsaypacha wiñariypa ukupi kanchapipash. Tukuy kay kikinmitallanpikuna ruran kay wamrakuna wawakunapash rikuchishka kachukuna chikan halliriman wallpay yinikuk wiñariyta harkachinakunkuna.
Yupaychanchi utka pakchiyachay wiñariyta, mashkanchi TICs yaykuchina nunallachay yuyayrikuchikpi rimanakupuypipish, chasna karashpa kimiyta wamrakunaman, wawakunaman paypa ayllukkunamanpash. Kay ñawpaktakninawan, kay kipapakchirurayka kaychana yuyan multitáctil pakchiyachayta ruraypak shuklla chiklla nipayachi alliyachinapak yachakuyta, arinishpa imay yachakuna musikuychun wallpay rikuk katikati kimirinapuray mawkakwan kawsaypachapipash. Kay katinallaka yanapa alliyachinaman yachapuykunata, yachayachayukkunata yachaykunatapash purayashkakuna shuk yinikuk rurakuywan yachachikamay, aylluk, wankurikawsay alliyachakpash kitipi, may kuskata kan ima yuyaywanpash rurachin kay pakchiyachay.
Kipinaypak tiyakkuna
Hichanakuna
- An Intelligent Pen to Assess Anxiety Levels Through Pressure Sensors and Fuzzy Logic
Cristian Tapia-Jaya, Isaac Ojeda-Zamalloa, Vladimir Robles-Bykbaev, Fernando Pesántez-Avilés, Ismael San Andrés Becerra, Verónica Cevallos León Wong. International Conference on Applied Human Factors and Ergonomics (AHFE), 2017 Advances in Human Factors in Wearable Technologies and Game Design , pp. 64-71; DOI:10.1007/978-3-319-60639-2_7. Rikuna
Kayana
- Diseño y desarrollo de un tablero táctil inteligente para soporte en la educación especial y en el diagnóstico psicológico de niños en situaciones de riesgo
Cristian Tapia-Jaya, Ismael San Andrés Becerra. 2016 Tesis. Rikuna
Kayana


text:
Ieoh Ming Pei
Ieoh Ming Pei (貝聿銘) sutiyuq runaqa (26 ñiqin ayriway killapi 1917 watapi paqarisqa Guangzhou llaqtapi - 9 ñiqin aymuray killapi 2019 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq wasichay kamayuqmi qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Warmiː Eileen Loo (p. 1942; w. 2014)
Churinkunaː (4).
Alma mater: University of Pennsylvania wan Massachusetts Institute of Technology.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
131 Ponce de Leon, Atlanta.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ieoh Ming Pei.