text:
11 CAPÍTULO
Kawsayninchispi aswan ch’uyanchasqa kanchis: Diosqa ch’uyan ñoqanchispas ch’uyan kananchis
1. ¿Imatan profeta Ezequiel huk rikhuriypi rikurqan?
YAQA 2.500 watakuna ñawpaqtan profeta Ezequiel huk rikhuriypi huk hatun k’anchashaq templota rikurqan. Chay rikhuriypin huk ángel imaynachus chay templo kasqanta reqsichirqan. Chaypin Ezequielqa qanchis gradakunata rikurqan, chaytaq huk hatun punkuman aparqan, chay punkuq ladonpitaq iskay punkukuna karqan. Sapanka punkuqa yaqa 30 metro sayayniyoqmi. Ukhupiqa karqanmi guardiakunaq cuartonkuna hinallataq palmera sach’aman rikch’akuq hatun columnakunapas. Sichus chayta rikuwaq karqan chayri, ¿imaynan sientekuwaq karqan? (Ezeq. 40:1-4, 10, 14, 16, 22; 41:20.)
2. a) ¿Iman espiritual templo? (Willakuytawan qhaway.) b) ¿Imakunawanmi tupan temploq punkun, chaypi kaqkunapas?
2 Profeta Ezequielqa huk espiritual templotan rikurqan. Payqa tukuy rikusqantan qelqarqan, chaymi qelqasqan libropiqa 40 capitulomanta 48 capitulokama chaymanta rimashan. Espiritual templo nispaqa Jehová Dios yupaychaymantan rimashan, ichaqa paypa munasqanman hina. Chay templopi imakunachus kasqanmi yachachiwanchis kay tukukuy p’unchaykunapi imaynatachus Diosta yupaychananchis kasqanta. * ¿Imawanmi tupan hatun punkukuna? Chaykunaqa kaytan yuyarichiwanchis: Diospa munasqanman hina yupaychaqkunaqa Diospa chanin kamachikuyninkunaman hinan kawsananku. Palmera sach’aman rikch’akuq columnakunapas kaqllatan entiendechiwanchis, Bibliaqa mayninpin chanin kawsayta palmera sach’awan rikch’anachin (Sal. 92:12). ¿Imawanmi tupan guardiakunaq cuartonkuna? Chaykunaqa kaytan sut’ita rikuchiwanchis: Ch’uyata kawsanapaq Diospa kamachikuyninkunata mana respetaqkunaqa, manan haykunkumanchu Diospa espiritual templonman (Ezeq. 44:9).
3. ¿Imaraykun Jesuspa qatikuqninkuna necesitashallarqanku ch’uyanchasqa kayta?
3 ¿Imaynatan Ezequielpa rikusqan hunt’akurqan? Iskay capitulopi yachasqanchis hina, Jehová Diosmi Jesucristota utilizarqan llaqtanta ch’uyanchananpaq, chaytaqa ruwarqan 1914 watamanta 1919 watakaman. Ichaqa, ¿chayllawanchu Diospa llaqtan ch’uyanchasqa karqan? Manan. Kay pachak watakuna pasasqanpin Jesucristoqa yachachishallarqan ch’uyata kawsanapaq Diospa kamachikuyninkunata. ¿Imaraykun qatikuqninkuna necesitashallarqanku ch’uyanchasqa kayta? Qhelli huchakunata ruwaqkuna ukhumanta horqosqa kasqankurayku, hinaspapas Satanasqa mana sayk’uspan imaymanata ruwashan hukmanta chay qhelli huchakunapi paykunata urmachinanpaq (leey 2 Pedro 2:20-22). Cheqaq cristianokunaqa kinsa kaqkunapin ch’uyanchasqalla kasharqanku. Ñawpaqtaqa yachasun kawsayninchispi ch’uyanchasqa kasqanchismanta, chaymantataq yachasun iñiq t’aqakuna ch’uya kanankupaq imatachus ruwakusqanmanta, chay qhepamantaq yachasun familiapi ch’uya kawsaymanta.
Pisi-pisimanta ch’uyanchasqa karqanchis kawsayninchispi
4, 5. ¿Imawanmi Satanás ñawpaq tiempomantaraq askha runakunata urmachishan?
4 Diosta serviqkunaqa ñawpaqmantaraqmi kallpachakurqanku ch’uya kawsayniyoq kanankupaq. Chaymi ch’uyata kawsanankupaq imatachus ruwanankuta aswan allinta entiendespaqa tukuy sonqowan kasukurqanku. Yachasun wakinmanta.
5 Qhelli huchakunamanta. Jehová Diosqa munarqanmi warmi-qhari puñuy ch’uya kananta kusikunapaq kananta ima. Ichaqa Satanasqa chay sumaq regalotan qhelliman tukuchin, hinaspapas Diosta serviqkunatan qhelli huchaman urmachiyta munan manaña Diospa siervon kanankupaq. Satanasqa Balaam runaq tiemponpin askha runakunata qhelli huchaman urmachirqan, kay tukukuy p’unchaykunapipas astawanqa chaywanmi runakunata urmachishan (Núm. 25:1-3, 9; Apo. 2:14).
6. a) ¿Ima juramenton huk revistanchispi lloqsimurqan? ¿Imapaqmi chayta ruwakurqan? b) ¿Imaraykun qhepaman manaña chay juramentota ruwarqankuñachu? (Willakuytawan qhaway.)
6 1908 watapin 15 junio killamanta Qhawaq revistapi huk juramento lloqsimurqan, chaypin nirqan: “Sichus huk qhariwan otaq huk warmiwan sapallay kashasaq chayqa, maypiña tarikuspapas askha runakunaq qayllanpipas kashayman hinatan comportakusaq”, nispa. * Chaywanmi iñiqmasikunata yanapakurqan Saqraq trampanpi mana urmanankupaq. Chay juramentota ruwanankupaqqa manan pitapas obligarqankuchu, chaywanpas askhan chayta ruwarqanku, sutinkupas Qhawaq revistapin lloqsimurqan. Askha iñiqmasikunataña chay juramento ruway yanaparqan chaypas, qhepamanmi Diospa llaqtan repararqan costumbreman hina tukupushasqanta, chaymi manaña juramentota ruwarqankuñachu. Ichaqa ch’uyata kawsanapaq Diospa kamachikuyninkunaqa manan chinkarqanchu.
7. 1935 watapi, ¿ima sasachakuymantan Qhawaq revista rimarqan? ¿Imatan sut’ita willarqan?
7 Satanasqa imaymanatan ruwasharqan iñiqmasikunata urmachinanpaq. 1935 watapi 1 marzo killamanta Qhawaq revistan huk problema kasqanmanta rimarqan. Wakinqa piensarqankun predicasqankurayku ch’uyata kawsanapaq Diospa kamachikuyninkunata manaña kasukunankuchu kasqanta. Chaymi Qhawaq revista sut’ita nirqan: “Diosqa manan predicanallanchistachu munan. Ñoqanchisqa Jehová Diospa testigonkunan kanchis, chaymi obligasqa kashanchis Diostapas gobiernontapas allinta qhawarichinanchispaq”, nispa. Chay qhepamantaq revistaqa allin consejokunata qorqan casarakuymanta ch’uyata kawsaymanta ima, chhaynapi Diosta serviqkuna ‘qhelli huchapi puriymanta ayqenankupaq’ (1 Cor. 6:18).
8. ¿Imaraykun Qhawaq revista sapa kutilla rimarqan Griego simipi pornéia nisqamanta?
8 Qayna watakunallan Qhawaq revistaqa sapa kutilla rimarqan imakunatachus “qhelli hucha” nispa nikusqanta, chaypaqmi Griego simipi pornéia nisqamanta rimarqan. Qhelli hucha otaq pornéia nispaqa nikun manan warmi-qhari puñuyllatachu, aswanpas imaymana qhelli ruwaykunatawanmi, wakin ruwaykunaqa prostitutakunaq kasqanku wasikunapi ruwaykunan. Kay tiempopiqa askha runakunan chay trampaman urmarqanku, ichaqa Jesuspa cheqaq qatikuqninkunaqa chay trampamantan cuidasqa kashanku (leey Efesios 4:17-19).
9, 10. a) 1935 watapi, ¿ima sasachakuymantan Qhawaq revista rimarqan? b) ¿Imatan Biblia nin alcohol ukyaymanta?
9 Alcohol ukyaymanta. 1935 watapin 1 marzo killamanta Qhawaq revista huk sasachakuymantañataq rimarqan, nirqanmi: “Wakinqa [alcohol] umankuman seqasqan qhepamanmi predicanku otaq Diospa llaqtanpi huk ruwaykunata ruwanku. ¿Imatan Biblia nin vino ukyaymanta? Sichus vinota ukyasqanchisrayku mana allintachu Diospa llaqtanpi llank’ayninchista aparinchis chayri, ¿allinchu chay kanman?”, nispa.
10 Chay revistaqa chay tapuytan kutichirqan, chaypin willarqan alcohol ukyaymanta imatachus Biblia nisqanta. Bibliaq nisqanman hinaqa vinotapas alcoholniyoq huk ukyanakunatapas pisillataqa ukyasunmanmi, machaytan ichaqa huchachan (Sal. 104:14, 15; 1 Cor. 6:9, 10). ¿Allinchu kanman Diosta serviy alcohol umanchisman seqasqan qhepaman? Diosta serviqkunataqa askha kutitan yuyarichikurqan Aaronpa churinkunata imachus sucedesqanta. Paykunaqa “Diosman mana haywana ninata haywarqanku”, chaymi Dios paykunata wañuchirqan. ¿Imaraykun chhayna mana allinta ruwarqanku? Yaqapaschá ukyasqa kasqankurayku. ¿Imaynapin chayta reparanchis? Chay qhepallamanmi Diosqa sacerdotekunata kamachirqan payta servinankupaqqa mana alcoholta ukyanankuchu kasqanta (Lev. 10:1, 2, 8-11). Kay tiempopi Jesuspa qatikuqninkunaqa chaytan kasukunku, chaymi Diosta servinankupaqqa cuidakunku alcohol ukyaymanta.
11. Alcohol vicioyoq kayqa manan allinchu, ¿imaraykun chayta entiendesqanchis ancha allin karqan?
11 Qayna watakunallan cheqaq cristianokunaqa astawan entienderqanku alcohol vicioyoq kaymanta, chay onqoywan kaqkunaqa alcoholta ukyaspallan kayta munanku. Ichaqa askhan chay millay viciota saqepurqanku hinaspan allinta kawsayta qallarirqanku, askhataqmi manaña chay vicioman urmarqankuñachu, ¿imarayku? Qelqanchiskuna tiemponpipuni chaymanta rimasqanrayku. Nishuta alcoholta ukyaqkunaqa p’enqaypin qhepanku, familiankutapas chinkachinkun, hinaspapas manañan atinkuchu ch’uya Diosta serviyta, chhaynapi tarikuytaqa manapunin munanchischu.
“Kay tiempopi Señorninchis kawsashanman chayri, ¿tabacoman asnaspachu purinman? ¿Qhelli kaqtapas siminman winanmanchu?” (Charles Taze Russell)
12. ¿Imatan Diospa llaqtan nirqanña tabaco utilizaymanta?
12 Tabaco fumaymanta. Tabaco nisqaqa huk plantan, chaytan utilizanku cigarrota ruwanankupaq. 1914 wata ñawpaqtaraqmi Diospa llaqtanqa mana allintachu qhawarirqan tabaco utilizayta. Charles Capen kurak iñiqmasinchismi yuyarirqan Charles Taze Russell iñiqmasinchiswan ñawpaq kutipi tupasqanta, chayqa karqan 1800 watakuna tukuytan. Chay tiempopin Capen iñiqmasiqa 13 watayoq kasharqan, paypas kinsa wawqenkunapas Allegheny (Pensilvania, Estados Unidos) llaqtapi Bibliaq Wasin nisqapi kasharqanku. Hinan Russell iñiqmasinchis chayninta pasasharqan, chaymi paykunata tapurqan: “¿Cigarrotachu fumashankichis? Cigarromanmi asnashan”, nispa. Paykunataq kutichirqanku “manan” nispa. Paykunaqa repararqankuchá Russell iñiqmasinchis imaynatachus cigarro fumayta qhawarisqanta. 1895 watapin 1 agosto killamanta Qhawaq revistapi Russell iñiqmasinchis 2 Corintios 7:1 textomanta kayta nirqan: “¿Cristianokunaq allinninpaqchu kanman tabaco nisqata utilizay? Chay ruway, ¿hatunchanmanchu Diosta? [...] Kay tiempopi Señorninchis kawsashanman chayri, ¿tabacoman asnaspachu purinman? ¿Qhelli kaqta siminman winanmanchu?”, nispa.
13. ¿Imaynatan Diospa llaqtanta ch’uyanchakurqan 1973 watapi?
13 1935 watapin Qhawaq revista tabacota suticharqan “qhelli planta” nispa. Hinaspapas kaytan willarqan: “Tabacota q’awchiqkunapas fumaqkunapas manan Betelpi kayta atinkumanchu, nitaqmi iñiq t’aqapipas atinkumanchu precursor kayta watukuq umalli kaytapas”, nispa. 1973 watapin junio killamanta Qhawaq revista astawan chayta entiendechirqan, chaypin willarqan sichus mayqen Testigopas chay millay qhelli vicioyoq kanman chayqa, manan iñiq t’aqapi kayta atinmanchu. Chay viciota mana saqeyta munaqkunaqa iñiq t’aqamantan wikch’usqa karqanku. * Chhaynatan Jesucristoqa qatikuqninkunata astawan ch’uyanchasharqan.
14. a) ¿Imatan Dios kamachiwanchis yawarmanta? b) ¿Imaynapin pachantinpi runakuna yawar churachikuyta qallarirqanku?
14 Yawarta churachikuymanta. Noepa tiemponpin Diosqa kamachirqan yawarta ama mikhunankupaq. Chay qhepamanpas kaqllatataqmi Israel llaqtaman kamachirqan, ñawpaq tiempopi cristianokunatapas kamachirqanmi yawarta ama mikhunankupaq (Hech. 15:20, 29; Gén. 9:4; Lev. 7:26). Chaymi Satanasqa imaymanata kay tiempopi ruwashan chayta mana kasukunanchispaq. 1800 watakunapiraqmi doctorkunaqa runakunaman yawarta churasharqankuña, askha clase yawar kasqanta yachaspataq astawanraq chayta ruwarqanku. 1937 watapin yawarta waqaychayta qallarirqanku, Segunda Guerra Mundial kasqan tiempopitaq runakunaman astawanraq yawarta churarqanku. Chay qhepallamanmi pachantinpiña chayta ruwasharqanku.
15, 16. a) ¿Imaynatan Jehová Diospa testigonkuna yawar churachikuyta qhawarinku? b) ¿Ima yanapaykunatan Jesús qowarqanchis mana yawarllawan tratamientokunata chaskinanchispaq? ¿Allinchu karqan chay yanapaykuna?
15 1944 watapin Qhawaq revista willarqan yawarta churachikuypas yawarta mikhuypas kaqlla kasqanta. Qatimuq watapiqa aswan sut’itan chayta entienderqanku. 1951 watapin huk qelqa lloqsimurqan, chaypin yawarmanta askha tapukuykunata kutichikurqan, Diosta serviqkunaqa chaywanmi yanapachikurqanku doctorkunawan rimanankupaq. Pachantinpi iñiqmasinchiskunaqa manapunin yawarta churachikuyta munarqankuchu, chaymi paykunamanta burlakurqanku qatiykacharqanku imaraq. Ichaqa Jesucristoqa kay pachapi llaqtantan utilizarqan iñiqmasikunata yanapananpaq, chaymi yawarmanta sut’ita rimaq qelqakuna lloqsimurqan.
16 1979 watapin wakin umallikunaqa hospitalkunaman riyta qallarirqanku, ¿imapaq? Yawarmanta Bibliaq nisqanta doctorkunaman entiendechinankupaq, yawarpa rantinpi huk tratamientokuna kasqanta willanankupaqpas. 1980 watapin Estados Unidos nacionpi askha umallikunata chayta ruwanankupaq prepararqanku, llapankuqa 39 llaqtakunamantan karqanku. Chay qhepamanmi umalliq t’aqa decidirqan hospitalkunapi rimaq umallikuna kananta. ¿Allinchu karqan chay ruwasqanku? Arí, kunanqa waranqanpi doctorkunan Jehová Diospa testigonkunata yanapanku, yawarta mana churachikunankupaq decidisqankutapas respetankun. Aswan askha hospitalkunan mana yawarllawan huk tratamientokunata munachishanku, wakin doctorkunaqa ninkuraqmi “mana yawarllawan tratamientokunaqa aswan allinmi” nispa. Saqraqa imaymanatan ruwarqan qhellichawananchispaq, ichaqa Jesusmi chaykunamanta cuidawarqanchis, chayta yachayqa anchatan kusichiwanchis (leey Efesios 5:25-27).
17. Jesusqa imaymanatan ruwarqan ch’uyanchasqa kananchispaq, ¿imaynatan rikuchisun chay ruwasqanta allinpaq qhawarisqanchista?
17 Diosqa kamachikuykunatan qowarqanchis ch’uyata kawsananchispaq, Jesucristotaqmi yachachiwarqanchis chaykunata respetananchispaq, pisi-pisimantataqmi ch’uyanchawarqanchis, chaymi tapukunanchis: “¿Allinpaqchu qhawarini Jesuspa ruwasqanta?”, nispa. Chhayna kaqtinqa kaytan mana qonqananchischu: Satanasqa munashanmi Jehová Diosmantapas Jesusmantapas karunchakunanchista, chaymi imaymanata ruwashan Diospa kamachikuyninkunata mana kasukunanchispaq. Ichaqa Diospa llaqtanqa yanapawashallanchismi kamachikuyninkunata kasukunanchispaq. Chhaynaqa cuidakusun Saqraq trampanmanta, kasukusuntaq chaskisqanchis consejokunatapas (Prov. 19:20).
¿Imatan ruwakushan iñiq t’aqakuna ch’uya kashanallanpaq?
18. Profeta Ezequiel rikhuriypi rikusqan hina, ¿iman suceden Diospa kamachikuyninkunata mana kasukuqkunawan?
18 Kunanqa yachasun iñiq t’aqakuna ch’uya kashanallanpaq imakuna ruwakusqanmanta. Askha runakunan Jehová Diosman prometenku kamachikuyninkunata kasukunankupaq, ichaqa manan llapankuchu chayta hunt’anku, chayqa ancha llakikunapaqmi. Wakinqa hukniraytan piensayta qallarinku, hinaspan Diospa kamachikuyninkunaq contranpi kapunku. ¿Imatan ruwakun chay runakunawan? Chaypaq yuyarisun kay capituloq qallariyninpi yachasqanchista. Profeta Ezequielqa espiritual templopin rikurqan hatun punkukunata. Sapanka punku haykunapin guardiakunaq cuartonku kasharqan. Chay guardiakunaqa templotan cuidaqku, chhaynapi “mana kasukuq” runakuna mana haykunankupaq (Ezeq. 44:9). Chaywanmi sut’ita kayta reparanchis: Ch’uya Diostaqa serviyta atinku tukuy sonqomanta Diospa kamachikuyninkunata kasukuqkunallan. Chaymantapas, ¿llapa runakunachu atinkuman iñiqmasikunawan kuska Dios yupaychayta? Manan, aswanpas Diospa kamachikuyninkunata kasukuqkunallan.
19, 20. a) ¿Imaynatan Jesucristo qatikuqninkunata entiendechirqan hatun huchata ruwaqkunawan imatachus ruwananku kasqanta? b) ¿Imaraykun huchankumanta mana pesapakuqkunata iñiq t’aqamanta wikch’unku?
19 1892 watapin Qhawaq revista nirqan: “Pikunachus neganku Cristo ñoqanchisrayku wañusqanta chayqa, iñiq t’aqamantan wikch’usqa kananku”, nispa (leey 2 Juan 10). 1904 watapin “Mosoq kamasqa kaqkuna” (inglés simipi) nisqa qelqa willarqan hucha ruwayllapi kaqkunaqa iñiq t’aqata qhellichasqankuta. Chay tiempopiqa hatun huchata ruwaqkunataqa iñiq t’aqapi llapa iñiqmasinchiskunan juzgarqanku, chaytaqa pisi kutikunallapin ruwarqanku. Ichaqa 1944 watapin Qhawaq revista willarqan hucha ruwaqkunataqa iñiq t’aqapi umallikunalla juzgananku kasqanta. 1952 watapin Qhawaq revista willarqan hucha ruwaqkunata Bibliaq nisqanman hina imaynata juzganankupaq. Chaymantapas chay revistan willallarqantaq huchankumanta mana pesapakuqkunata iñiq t’aqamanta wikch’upunankupaq, chhaynapi iñiq t’aqa ch’uyalla kashananpaq.
20 Qhepa watakunamanmi Jesucristo qatikuqninkunata entiendechirqan pipas hatun huchata ruwaqtin imatachus ruwananku kasqanta. Jehová Diosqa chaninta ruwaqmi khuyapayakuq Diosmi, chaymi umallikunata preparakurqan Jehová Diospa munasqanman hina hucha ruwaqkunata juzganankupaq. ¿Imaraykun huchankumanta mana pesapakuqkunata iñiq t’aqamanta wikch’unku? 1) Jehová Diospa sutin ch’uya kashanallanpaq, 2) iñiq t’aqapi kaqkuna allin cuidasqa kanankupaq, 3) hucha ruwaq yuyayninman kutirispa huchanmanta pesapakunanpaq.
21. Mana pesapakuqkunaqa iñiq t’aqamantan wikch’usqa kanku, ¿imaraykun chay ruway ancha allin llapa cristianokunapaq?
21 Mana pesapakuqkunata iñiq t’aqamanta wikch’uyqa ancha allinmi llapa cristianokunapaq. ¿Iman sucedeq Israel nacionpi runakuna huchallikuqtin? Hukkunapas kaqllatataqmi ruwaqku, chaymi mayninpiqa huchasapakuna aswan askha karqan Jehová Diosta kasukuqkunamantaqa. Chhaynapin Israel nacionqa askha kutita Diospa sutinta qhellicharqan, chayraykun manaña Diospa llaqtanñachu kapurqan (Jer. 7:23-28). Kay tiempopi Diospa llaqtanqa huk espiritual llaqtan, chaypiqa imaymana nacionmanta kasukuq runakunan kashanku. Satanasqa huk armata hinan huchallikuq runakunata utilizan iñiq t’aqata qhellichananpaq, ichaqa mana pesapakuqkuna wikch’usqa kaqtinkuqa iñiq t’aqapi kaqkunan allin cuidasqa kanku, chhaynapin Diospas allinpaq iñiq t’aqata qhawarin. Jehová Diosqa kaytan prometewarqanchis: “Manan ima ruwasqa armapas imanasunkipaschu”, nispa (Is. 54:17). Umallikunaqa huchallikuqkunatan juzganku, chaymi tapukunanchis: “¿Yanapanichu umallikunata ima decidisqankupipas?”, nispa.
Familiakunata yanapakun Diosta hatunchanankupaq
22, 23. a) ¿Imaraykun anchata agradecekunchis 1900 watakuna qallariypi kawsaq iñiqmasinchiskunata? b) ¿Imaraykun chay iñiqmasikuna aswan allinta entiendenanku karqan familiamanta?
22 Kunanqa yachasun casarakuymanta familiamantawan, Jesucristoqa chaykunapipas pisi-pisimantan ch’uyanchawarqanchis. ¿Aswan allintachu entiendenanchis karqan familiamanta? Arí, 1900 watakuna qallariypin iñiqmasinchiskunaqa huk ruwaykunata saqesparaq Diosta servirqanku, chayqa ancha admirakunapaqmi karqan. Anchatan agradecekunchis predicacionta ñawpaqman churasqankuta, ichaqa paykunaqa allintan entiendenanku karqan familiamanta.
23 Chay tiempopi iñiqmasinchiskunaqa familiankuta saqesparaqmi askha killakuna karu llaqtakunapi predicaqku otaq watukuq umalli kaspa serviqku. Mayninpiqa Diospa llaqtanmi sut’ita iñiqmasikunata niq amapuni casarakunankupaq, manaña Biblia chayta ninchu chaypas. Hinaspapas casarasqakuna allinta kawsanankupaqqa pisi yanapaykunallan karqan. Ichaqa, ¿kaqllachu kay tiemponchispi kashan? Manan.
Manan pipas familiantaqa saqerparinanchu Diospa llaqtanpi ima llank’anatapas hunt’ananraykuqa
24. ¿Ima yanapaykunatan Jesucristo qowarqanchis familiamanta allinta entiendenanchispaq?
24 Kay tiemponchispiqa manan pipas familiantaqa saqerparinanchu Diospa llaqtanpi ima llank’anatapas hunt’ananraykuqa (leey 1 Timoteo 5:8). Chaymantapas Jesucristoqa cristianokunamanmi imaymana yanapaykunata qorqan casarakuymanta familiamantawan allinta entiendenankupaq (Efes. 3:14, 15). 1978 watapin lloqsimurqan “¿Imatan ruwanayki familiaykiwan kusisqa kawsanaykipaq?” nisqa libro (inglés simipi). 18 wata qhepamantaq lloqsimurqan Familiaykiwan sumaqta kawsay nisqa libro. Hinaspapas Qhawaq revistapin askha yachachikuykuna lloqsimun casarasqakunapaq, chhaynapi Bibliaq nisqanman hina kawsanankupaq.
25-27. Watakunaq pasasqanman hina, ¿ima yanapaykunan karqan wawakunapaq wayna-sipaskunapaqpas?
25 ¿Karqanchu yanapaykuna wawakunapaq wayna-sipaskunapaqpas? Arí, watakunaq pasasqanman hinan paykunatapas astawan yanapakurqan. Ñawpaq watakunapin Diospa llaqtanqa pisi yanapaykunallata qorqan wawakunapaq, kunanmi ichaqa askha yanapaykunata chaskishanku. 1919 watamanta 1921 watakaman “Sumaqta kawsanapaq tiempo” (kunanqa ¡Rikch’ariy!) nisqa revistapi lloqsimurqan “Wayna-sipaskuna estudianankupaq” nisqa yachachikuy. 1920 watapin lloqsimurqan “Sumaqta kawsanapaq tiempo ABC” nisqa folleto, chayqa dibujokunayoqmi karqan. 1941 watapitaq lloqsimurqan “Wawakuna” nisqa qelqa (inglés simipi). 1970 watakunapin lloqsimurqan kay qelqakuna: “Allin yachachiqta uyariy” (inglés simipi), “Wayna-sipas kashaspa aswan allin kaqta ruway” (inglés simipi), Bibliamanta willakuq libroy. 1982 watamantapachan ¡Rikch’ariy! revistapi lloqsimurqan “Wayna-sipaskunaq tapukusqan” nisqa yachachikuy, chaykunamanta wakinqa “Wayna-sipaskunaq tapukusqanman allin kutichiykuna” (inglés simipi) nisqa libropin lloqsimurqan, 1989 watapi.
26 Kunanqa kashanmi “Wayna-sipaskunaq tapukusqan” (español simipi) nisqa iskay librokuna, internetpitaq jw.org nisqapi huk tapukuykuna yapakushan. Chaymantapas kashanmi “Allin yachachiqmanta yachasun” nisqa libro (español simipi). Internetpi jw.org nisqapiqa imaymana yanapaykunan kashan wawakunapaq wayna-sipaskunapaqpas, kashanmi leenapaq tarjetakuna, Bibliata estudianapaq yanapaykuna, videokuna, sumaq dibujokunayoq willakuykunapas. Hinaspapas 3 watachayoq otaq aswan pisi watachayoq kaqkunapaqpas kashanmi yanapaykuna. Imaynan ñawpaq tiempopi munakuywan wawakunata marq’arikurqan, chay hinatan kunanpas Jesusqa anchata wawakunata munakun (Mar. 10:13-16). Payqa munanmi wawakunapas wayna-sipaskunapas munasqa sientekunankuta, espiritualpi allin kanankutapas.
27 Kay pachapi runakunaqa aswan millaymanmi tukupushanku, chaymi wawakunatapas abusanku. Ichaqa Jesusqa cuidashanmi wawakunata. Chayraykun qelqanchiskunapi askha yanapaykuna lloqsimushan tayta-mamakuna wawankuta cuidanankupaq. *
28. a) Huk rikhuriypi Ezequielpa rikusqan hina, ¿imatan ruwananchis Diospa espiritual templonman haykunanchispaq? b) ¿Imakunata ruwananchispaqmi kallpachakushanallanchis?
28 Diosqa kamachikuykunatan qowarqanchis ch’uyata kawsanapaq, Jesucristotaqmi yanapawarqanchis chaykunata respetananchispaq kasukunanchispaq ima. Chaymantapas payqa ch’uyanchawarqanchismi, chhaynapin allinta kawsashanchis. Chaykunata ruwasqanqa anchatan kusichiwanchis. Yuyarisun huk rikhuriypi Ezequielpa rikusqan hatun punkukunayoq templota. Chay templotaqa manan makinchiswan llamiyta atisunmanchu, chayqa huk espiritual templon. Ichaqa, ¿cheqaqpaqchu qhawarinchis? Chay espiritual temploman haykunanchispaqqa manan huñunakuykunallamanchu rinanchis otaq Bibliallatachu leenanchis nitaqmi predicanallanchischu. Chaykunataqa mayqen iskay-uya runapas ruwallanmanmi, ichaqa manan hayk’aqpas Diospa espiritual templonmanqa haykuyta atinmanchu. Espiritual templo nispaqa Diosta yupaychaymantan rimashan, ichaqa paypa munasqanman hina. Chhaynaqa Diospa espiritual temploman haykunanchispaqqa ch’uyata kawsanapaq Diospa kamachikuyninkunatapas kasukunanchismi, Diostapas manan kamachisqa hinallachu yupaychananchis aswanpas tukuy sonqomantan. Ch’uya Diosta yupaychay atisqanchistaqa ancha allinpaqmi qhawarinanchis. Diosqa ch’uyan, chaymi ñoqanchispas kallpachakushanallanchis kamachikuyninkunata kasukuspa ch’uya kananchispaq.
^ párr. 2 1932 watapin Vindication tomo 2 nisqa libro willarqan judiokuna Babiloniamanta llaqtankuman kutipunankupaq profeciakunamanta, willallarqantaqmi kay tiempopipas hunt’akusqanta, ichaqa manan Israel nacionpichu aswanpas Israel espiritualpin. Chay profeciakunaqa rimarqan ch’uya Diosta hukmanta yupaychaymantan. 1999 watapi 1 marzo killamanta Qhawaq revistan willarqan Ezequielpa rikusqanqa chay profeciakunamanta huknin kasqanta, kay tukukuy p’unchaykunapi hunt’akunantapas.
^ párr. 6 Chay juramentoqa kaytawanmi nillarqantaq: “Sichus pipas huk qhariwan otaq huk warmiwan sapallanku huk cuartopi kanqaku, manataq casarasqachu kashankuman nitaq familianpaschu kanman chayqa, punkutan allin kichasqata saqenqaku”, nispa. Chay juramentotaqa wakin watakunapin Betelpi leerqanku sapa tutallamanta Diosta yupaychasqanku horapi.
^ párr. 13 Tabacotaqa manan fumananchischu, manan q’awchinanchischu, manan senq’ananchischu nitaqmi chakranchispipas wiñachinanchischu chaykunata ruwanapaqqa.
^ párr. 27 Astawan yachanaykipaq qhaway Aprendamos del Gran Maestro librota, 32 capitulota; hinallataq octubre 2007 ¡Despertad! revistapi, 3-11 paginakunata.


c: text/html

text:
Sucursalniykuta visitay
Invitaykikun sucursalniykutapas qelqakuna ruwasqayku wasikunatapas visitanaykipaq. Yachay maypi chaykuna tarikusqanta ima horapi visitanaykitapas.
Coronavirus onqoymanta willakuy: Askha nacionkunapi sucursalniykupiqa manañan visitakunata chaskishaykuchu. Mayqen sucursalmanpas riyta munashanki chayqa, ñaupaqta celularpi wajay chaypi kaqkunata.
Ghana
Nungua Police Checkpoint
Hse. No. J 348/4
Tema Beach Road
Nungua
ACCRA
GHANA
+233 30-701-0110
+233 30-2712-456
+233 30-2712-457
+233 30-2712-458
Visitay
Lunesmanta vierneskama
Tutamanta: 8:00 - 11:00; tardenta: 1:00 - 4:00
Huk horapi ruwakun
Sucursalmanta willakuy
Kay sucursalpin qelqakunata t’ikrakun kay simikunaman: twi, ewé, ga, dangme, enzema, frafra, dagaari. Videokunatapas grabacionkunatapas ruwakullantaqmi twi, ewé, ga simikunapi. Kay sucursalmi qhawarin sapa watan 60 huñunakuna wasikunata hina hatarichikusqanta waranqa-waranqanpi qelqakunata apachikusqantapas Ghana nacionnintinpi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tukuy hallch'akuna
Wikipediapa tukuy hallch'ankunamanta ch'allisqa rikuy. Rikuyniykitaqa k'ullkuchaytam atinki hallch'a layata, ruraqpa sutinta (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) icha chayachisqa p'anqata (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) akllaspa.
- 20:42 4 hul 2007 Awkawasi rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Kara-manta Titanka-man (Runakuraqa Puya Raimondiman reqsin titanka sutiwan)
- 03:59 28 dis 2006 Awkawasi rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq rakiquna kamarisqañam


text:
Mamaqucha yaku
Mamaqucha yaku nisqaqa mama quchakunapi kaq kachiyuq yakum. Tukuy Tiksimuyuntinpa yakunmantaqa 97,4 %-ninmi mamaqucha yakum. Tiksimuyup tukuy mamaquchankunapiqa 1340 hunu km³ mamaqucha yakum tiyan. Chay yakupiqa huk kilugramupi 30-40 g kachim. Chay kachi yakutaqa runa manam upyayta atinchu, manam chaymanta kawsayta atinchu.
Mamaqucha yakupiqa ancha achka challwakunam, qaraqruyuwakunam, wiksachaki nisqa atyaqkunam ch'urukunapas, ñuñuqkunapas kawsan. Chay mamaqucha uywakunataqa runa kawsananpaq surqunmi. Hinallataq intip rupayninwan chakispa kachitam surqun.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mamaqucha yaku.


text:
Chimborazo markapak wasi ukupi tantarirkakunami wawakunata yachachik mashikunawan, ima shina llankaykunata paktachinamantami willarkakuna shinallatak wawakunta ima shina shuktakuna ama llakichichunpashmi rikuchirkakuna.
Kanchis patsak iskay chunka pichka wawakunatami chunka sukta wasikunapi pusak shuk yachachikunami rikunka nirkami, kay hatun tantanakuimanka markata katy pushak mashi Carmen Gabay, Marianita Carrillo, Vinicio Chavez Patronato kamaymanta, Gonzalo Ruales MIES kamaymantami tantanakurkakuna.
Marianita Carrillo Patronato kamayta punta pushak yupaycharkami DINAPEN, DEVIF Chimborazo chapak kamaypaktachi apukkunata paykunapak yuyaikunawan yachachishkamanta.
Dr. Vinicio Chávez patronato kamayta pushak napayta kararka Dr. Gonzalo Ruales MIES kamayta pushakman, ñukanchik Chimborazo markapi sumak llankayta paktachinkapak yuyarishkamanta mama llaktapak kushkiwanmi kaikunataka paktachishun nirkami.


text:
Miraflores distritu
Miraflores distritu; (kastilla simipi: distrito de Miraflores) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
P'unchaw kamasqa 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1857 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Miraflores llaqtam.
- San Antonio
- Santa Cruz
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
77 543 runa
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta pusaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2011-2018ː Jorge Muñoz Wells, Somos Perú.
- 2007-2010ː Manuel Masías Oyanguren, Unidad Nacional.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achka yachay p'anqa qatukunan tiyanku kay listritupi.
Hatun yachay qatu ta ruranku, mamallaqta qucha kuchunpi.
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Colegio Nacional de Mujeres Juana Alarco de Dammert
- Colegio Markham
- Colegio Aleman Alexander von Humboldt
- Colegio Suizo Pestalozzi
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Miraflores distritu.
- Municipalidad Distrital de Miraflores
- Municipalidad Metropolitana de Lima
- Turismo - Miraflores


text:
Takupaya munisipyu (Quchapampa)
Takupaya (kastilla simipi: Tacopaya) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Arqi pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Takupaya llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Arqi pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Takupaya munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
¿Willanchu Biblia purgatoriomanta?
Orqoy
¿Ima ninmi Biblia?
Bibliapiqa manan rijurinchu “purgatorio” simi, nitaq willanchu wañusqakunaq alman purgatoriopi ch’uyanchakunanmanta. * Biblia juchamanta wañuymantawan rimaspaqa purgatorio yachachikuy yanqa kasqantan rikuchin. Yachasun.
Runakunaqa Jesuspa yawar jich’asqanpi iñisqankuraykun juchamanta ch’uyanchasqa kanku, manan purgatorioman rispachu. Biblian nin Diospa ‘Churin Jesucristoq yawarnin tukuy juchamanta ch’uyanchawasqanchista’, jinallataq “juchanchiskunamanta yawarninwan kacharichiwaqninchis” kasqanta (1 Juan 1:7; Apocalipsis 1:5, Diospa Simin Qelqa, edición 2004 [DSQ]). Arí, Jesusmi ‘askha runa kacharichisqa kananrayku wañuran’ (Mateo 20:28).
Wañusqakunaqa manañan imatapas sientenkuchu. Biblian nin: “Kausashaqkunaqa yachankun wañukapunankuta, wañukapuqkunan ichaqa mana imatapas yachankuchu”, nispa (Eclesiastés 9:5, DSQ). Wañusqakunaqa manan imatapas sientenkuchu, chaymi mana ima nina rauraytapas sientenkuchu; nitaq ch’uyanchasqa kaytapas atinkumanchu.
Pipas wañupuspaqa manañan juchankunamanta castigota chaskinchu. Biblian nin: “Juchaq pagayninqa wañuymi”, nispa. Nillantaqmi: “Pipas wañunña chayqa, juchamanta kacharichisqañan”, nispa (Romanos 6:7, 23, DSQ). Juchamanta castigoqa wañuymi.
^ párr. 1 Purgatoriomantan Orfeo: historia general de las religiones nisqa libro nin: “Evangeliokunapiqa manan purgatoriomanta rimanchu”, nispa. Chaymantapas juj enciclopedia nillantaq: “Católica religionpi purgatorio yachachikuyqa costumbreman jinan kashan, manan Diospa Simin nisqanman jinachu”, nispa (New Catholic Encyclopedia, segunda edición, volumen 11, página 825).
^ párr. 8 Qhaway Enciclopedia de la Religión Católica (tomo VI, página 382).


text:
1
Dios kaykar kay patsaman Jesucristo shamunqan
1Imapis manaraq kaptinmi Diospa Palabran kaykarqanna.
Payqa Dios Yayawanmi kaykarqan.
Payqa Diosmi.
2Qallananpitam Dios Yayawan kaykarqan.
3Paywanmi llapan imaykatapis Dios Yaya kamarqan.
Llapan kay patsachö kaqkunam pay kamanqan.#Gén. 1.1-3; Sal. 33.6; Prov. 8.22-31; Col. 1.15-17; Heb. 1.2; 1Juan 1.1; Apoc. 19.13.
4Paychömi mana ushakaq kaway kaykan.
Tsay kawaymi runakunapaq aktsi.
5Tsay aktsim tutapaychöpis alläpa atsikyan.
Tutapaypis tsay aktsitaqa manam upitsintsu.
6Juk runam Juan shutiyuq karqan.#Mat. 3.1; Mar. 1.4; Luc. 3.1-2. Paytam Dios Yaya kacharqan 7willakuptin llapan runakuna tsay aktsiman creyiyänanpaq. 8Juanqa manam tsay aktsitsu karqan, sinöqa tsay aktsipaq willakuqllam.
9Rasunpa kaq aktsiqa llapan runakunatam aktsipan.
Paymi kay patsaman shamushqa.
10Kay patsachö kaykaptinpis y kay patsata kikin kamashqa kaykaptinpis runakuna manam payta reqiyarqantsu.
11Kuyanqan runankunaman shamuptinpis manam chaskiyarqantsu.
12Peru payman creyikur chaskiqkunatam sïqa wamrankuna kayänanpaq Dios Yaya qorikun.
13Manam mamanpita yuriyanqanpitatsu
ni runapa tsurin kayanqanpitatsu Dios Yayapa wamran kayan,
sinöqa Dios Yayapita yurishqa karmi.
14Diospa Palabran kay patsaman shamurmi runanö yurirqan.
Noqakunawanmi kay patsachö purirqan.
Dios Yayapa japallan Tsurin kaptinmi poderyuq kaykaqta rikäyarqä.
Llakipäkuq y rasun kaqllata parlaqmi karqan.
15Paypaqmi Juan willakur nirqan:  >.
16Payqa alläpa kuyakuq karmi llapantsikta imaypis llakipämantsik.
17Leyninkunataqa Moiséswanmi Dios Yaya willakatsirqan.
Peru llakipäkuq kayninta y rasunpa kaq willakuynintam sïqa Jesucristuwan tantiyatsimashkantsik.
18Manam ni pipis Dios Yayataqa ni imaypis rikashqatsu.
Peru japallan Tsurinmi sïqa, Dios kar y Dios Yayawan jukllaylla kar, Dios Yaya imanö kanqanta musyatsimashkantsik.#Mat. 11.27; Luc. 10.22; 1Juan 1.2.
Bautizaq Juan willakunqan
Mateo 3.1-12; Marcos 1.2-8; Lucas 3.15-17
19Juan pï kanqanta tapuyänanpaqmi sacerdötikunatawan levitakunata Jerusalén autoridäkuna kachayarqan. Tapuyaptinmi Juan nirqan: 20 >.
21Tsaymi yapay tapuyarqan:  >#Mal. 4.5.
Juannam nirqan:  >.
>#Deut. 18.15, 18.
Niyaptinmi nirqan:  >.
22Tsaymi niyarqan:  >.
23Juannam nirqan:  > >. Tsay willakuq runam noqa kä>>.#Isa. 40.3.
24Kachayanqan fariseukunam 25Juanta niyarqan:  >
26Juannam nirqan:  >.
28Jordán mayu tsimpan Betaniachö runakunata bautizaykaptinmi Juanta tsaynö tapuyarqan.
Jesús chaykaqta Bautizaq Juan rikanqan
29Tsaypita waränin junaq Jesústa rikaskirmi Juan nirqan:  . 31Noqapis manam musyarqätsu Dios Yaya kachamunqan pay kanqanta. Peru imanö kaptinpis Israel runakuna payta reqiyänanpaqmi runakunata bautizaykä>>.
32Mastam Juan nirqan:  . 34Tsay nimanqannöllam tsay runapa jananman Espíritu Santu palumanö rataqta rikashkä. Tsaymi willayaq Dios Yayapa Tsurin pay kanqanta>>.
Punta kaq discïpulunkunata Jesús akranqan
35Tsaypa waränin junaqmi ishkay discïpulunkunawan Juan kaykarqan. 36Jesús päsaykaqta rikaskirmi nirqan:  >
37Tsaynö ninqanta wiyarmi Juanpa ishkay discïpulunkuna Jesúspa qepanta aywayarqan. 38Tumaykurmi qepanta aywaykäyaqta Jesús rikarqan. Tsaymi nirqan:  >
Paykunanam niyarqan:  >
(Rabíqa yachatsikuq ninanmi.)
39Jesúsnam nirqan:  >.
Tsaynö nirmi maychö patsakunqantapis reqitsirqan. Tardiyaykaptinnam tsay ishkay discïpulukuna tsayllachöna Jesúswan quëdakuyarqan.
40Tsay ishkay discïpulunkunapita jukaqmi karqan Simón Pedrupa wawqin Andrés. Paymi Juan ninqanta wiyar Jesúspa qepanta aywarqan. 41Tsaypita Andrés aywarmi wawqin Simón kaqman chaykur willarqan:  >
(Mesíasqa Dios Yaya kachamunqan Cristo ninanmi.)
42Tsaypitanam Jesús kaqman pusharqan. Chaykuptinnam Simónta rikaykur Jesús nirqan:  >.
(Cefasqa Pedro ninanmi.#1.42 Cefaspis Pedrupis rumi ninanllam.)
Felipitawan Natanaelta Jesús qayanqan
43Tsaypita waränin junaq Galileapa aywaykarmi Felipiwan tinkuskir Jesús nirqan:  >.
44Felipiqa Betsaida markapitam karqan. Andréswan Pedrupis tsay markallapitam kayarqan. 45Tsaymi Natanaelman aywaykur Felipe nirqan:  >
46Natanaelnam nirqan:  >
Felipinam nirqan:  >.
47Natanael chaykaqta rikaykurmi Jesús nirqan:  >.
48Tsaynö niptinnam Natanael tapurqan:  >
Jesúsnam nirqan:  >.#1.48 Tsaynö niptinmi Natanael tantiyaskirqan Jesús rikanqan milagru kanqanta.
49Tsaynö niptinmi Natanael nirqan:  >
50Jesúsnam nirqan:   niptillaqku tsaynö nimanki? Tsaypita mas mantsakaypaq kaqkunataraqmi rikanki>>.
51Tsaypitanam Jesús nirqan:  >.#Gén. 28.12.


text:
Leoncio Prado
Liyunsu Prayu Qutirris (Leoncio Prado Gutiérrez, Kastilla simipi), sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1853 watapi paqarisqa Wanuku llaqtapi, Piruwpi - † 15 ñiqin anta situwa killapi 1883 watapi wañusqa Wamachuku llaqtapi, Piruwpi), Piruw mama llaqtayuq Wamp'u awqaq suyupi wan pulitiku qarqan.
Taytan: Maryanu Inasyu Prayu (Mariano Ignacio Prado); Maman: Mariya Awilina Qutirris Kurtís (María Avelina Gutiérrez Cortés).
Kuwa qispinanpaq yanapakuran ispañakikunata maqar.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Leoncio Prado.
- Leoncio Prado
- Ejército del perú, Leoncio Prado
- Web oficial del Colegio Militar Leoncio Prado


text:
Jesusman Yupachicugcunaman Pipag Maypagsi Santiago Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Santiago imanir cay carta isquirbingantas. Naupata cay versïculucunata leyiy: Mateo 13.55, Juan 7.2-5, Hechos 15.1-21, Gálatas 2.9, Colosenses 5.7.
Santiagoga cara Jesuspa shulca wauguenmi. Payga Jesusman yupachicug runam cara. Chaymi payga Jerusalenchru Jesusman yupachicug Israel castacunata yachrachig jinaman cuidag cara uyshata michig runanuysi.
Chaypin wichan mandag sacerdöticuna aliscam chregnipäcug Jesusman yupachicug runacunata. Chaymi Estebanta wanurcärichirsi, Jesusman yupachicugcagta pitas maytas aywachicug carcelman, chaychru cunchuchipäcunanpag. Chaura Jerusalenchru Jesusman yupachicug runacuna wacpa caypa gueshpicurcara juclä nacioncunaman. Chayta musyachimanchi Hechos 8.1-4, jinaman 9.11 chrümi. Chaynuy wichicasha carcayarsi, manam Jesuspita willapacuytaga mancharipäcurachu. Nätan Santiago ima-ayga captinsi quëdarura Jerusalenlachrümi. Chaypin wichanmi Santiago cay cartata isquirbira maypas chaypas aywasha chay Israel castancunapag.
Chaura Santiagoga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Santiago pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Santiagoga Tayta Diospa, jinaman munayniyog Jesucristopa servig runanmi isquirbiyämü Jesucristoman yupachicug Israel-mayïcuna wichicashacunapag. ¡Imanuylam carcayanqui!
Ima-aygata cunchuyarsi Diosman yupachicurcay
2 Jesucristoman yupachicug-mayïcuna, ima-aygatas Diospa janan cunchurga aliscam cushicurcanquiman. 3 Gamcuna nämi musyarcayanqui, Jesusman yupachicug capäcungaypita imas cunchuycuna shamuptin, ali awantag cayta yachracurcänayta. 4 Gamcuna ima-aygatas awantarga ali ruragmi capäcunqui. Chaynuy carga alisca alicamam capäcunqui ima-aygachrüsi, nätan manam, imas mana musyagchu.
5 Gamcunachru maygaysi, chay cunchuycunawan mana ima ruranaysi yachracaptinga Diosta manacurcay. Payga lapaytas mana ashlipälarmi yanapapäcushunqui ali cawapäcunaypag. 6 Nätan manacurga manacurcay razonpa yupachicuyar, ama “Yanapämangachur u manachur” niyarga. Chaynuy nigga gochrachru walyay walyamuptin yacu wacläman cayläman aywachishanuymi cayan. 7 Chaynuy nirga, amam maygaysi shuyaranquimanchu manacungaynuy Diospita yanapasha cayta. 8 Chaynuy runaga cananmi juc rurayta munayan, nätan waram juctatag. Chaynuy carga manam musyanchu shumagga imay imata ruranantas.
9 Diosman yupachicug-mayïcuna, mana imaynagsi carga, alisca cushicurcay Diospa runan capäcungaypita. 10 Chaynuytan capogniyogcunas cushicurcanquiman, Diospa runan capäcunganpitaga, nätan manam capogniyog capäcungaypitachu. Chay capogniyogga ima-aygantinsi guewapa waytannuysi ushacaglam cayan. 11 Inti nä yargaramuptinchu, alisca acachämur, guewata chaquichin, jinaman maynuy shumag waytansi ishquir illacan. Chaynuymi capogniyog runasi ima-aygata rurayarsi mana imaynagman muyunga.
12 Chaura maygaysi juchäcachiy munasha cayarsi mana juchäcugga cushisham capäcunqui. Chaynuy carga juc premiuta chrasquignuysi Dioswan imaycamas cawapäcunqui chay cuyagnincunata Dios ningannuymi.
Juchaman mana ishquigga cushisham canga
13 Nätan maygaysi ima juchäcuytas munarga amam “Diosmi juchäcachimayta munayan” ninquimanchu. Diostaga manam imas juchäcachinchu, nätan payga manatan pitas juchäcachiyta munanchu. 14 Antis pi maysi juchäcuyta munayanga quiquin runapa yarpayninchru lutan ruray munayla captinmi. 15 Chaynuypam chay lutan ruray munayanganga juchaman ishquichin. Nätan chaynuyla juchäcurga aywayan wanuymanmi.
16 Jesusman yupachicug cuyashäcuna, amanar ima lutantas rurapäcuychu. 17 Lapan imas aygas alicagtaga ruran jana pachachru cayag Tayta Dioslam, noganchi ali cawananchipag. Paymi camara ima-ayga achicyagcunatas. Payga chaynuyla ali ruragmi imaypita imaycamas. 18 Chaymi payga quiquin munangannuy muyuchimasha canchi mushog runaman, razoncag ali willapata mayacunganchipa, jinaman waquin runacunapitas noganchi mas välig runan cananchipag.
Manam mayacuglaga capäcunquichu
19 Chaynuytag cuyay Jesusman yupachicug-mayïcuna, cayta shumag mayapäcamay: Lapaysi shumagmi mayacurcanquiman. Amam camärir imatas rimapäcunquimanchu ni juclaga piñäcurcanquimanpishchu. 20 Nätan piñasha runaga manam Dios munangannuyga imatas alita ruranchu. 21 Chauragar lapan ganra lutan ruraycunata, nätan pipagsi lutan pinsiaycunata dëjarcur chrasquicurcay Diospa ali willapan mayacurcangayta. Chaura pay ninganta cäsucurga salvacurcanquim.
22 Chaura ama capäcuychu mayacuglaga. Antis cäsucurcay Diospa ali willapan mayacurcangayta. Mayapäcungayta mana cäsucurga lutantam ruracurcayanqui. 23 Ali willapata pisi mayayla mayacugga, nätan mana cäsucugga cayan juc runa espëjuchru cäranta ricacugnuymi. 24 Chay ricacug runaga rätuntilantam aywacurga imanuy cayangantas gongarun. 25 Nätan pisi chay imapitas jorgamagninchi ali willapata shumag mayacugga, jinaman mana gongalar chaynuyla cäsucugga, cushisham canga ima ruranganchrüsi.
26 Chaura pisi “Dios ningancunatam cäsucuyä” niyar, lutan rimaycunapita mana amachacurga, quiquinmi lutanta ruracuyan. Chauraga “Dios ningancunatam cäsucuyä” niyan yangalam. 27 Chaura Tayta Dios ningancunata razonpa cäsucurga, jinaman pay munangannuy cawarga caycunatam ruranchi: Wacchacunatam viüdacunatam ima nacaynincunachrüsi yanapanchi, jinaman manam imas chay juchacunata ruranchichu.