text: 1Chay imasta runasman parlayta tukuspa, Jesusqa Capernaumman yaykorqa. 2Chaypitaj karqa romano soldadosta kamachej, paypa munasqa uywasqantaj onqosqa kasharqa wañoj jinaña. 3Chay kamachejqa Jesusmanta parlajta uyarispa, kacharqa judiosmanta kurajkunata, mañakuspa Jesusta pusamunankuta uywasqanta sanoyachinampaj. 4Jesusman qayllaykuspataj, maytapuni mañarqanku rinanta, nerqankutaj: Allimpuni kanman kay kamachejta yanapanaykeqa, 5imaraykuchus payqa munakun ayllunchejta; sinagogatapis ruwachipuwanchej, nispa. 6Jinapi Jesusqa paykunawan rerqa. Wasi qayllapiña kashajtinkutaj, chay kamachejqa kawsaqesninta kachamorqa Jesusman ninankupaj: Señor, ama wasikamaqa jamuychu; noqaqa mana wasiyman yaykunaykipaj jinachu kani. 7Chayrayku mana munarqanichu Qanman jamuyllatapis; Qanqa kamachispa nillay, uywasqaytaj sanoyaponqa. 8Noqapis kamachejniyoj kani, jinallatataj soldadostapis kamachini. Ujninta nini rinanta, paytaj rin. Wajta nini jamunanta, jamuntaj. Uywasqaytapis nini: Uj imata ruway, nispa, ruwantaj. 9Chayta uyarispa, Jesusqa t'ukorqa; chantá Paywan rejkunaman kutirispa, nerqa: Cheqamanta, kay runaj creeyninta jinaqa Israel ayllupipis mana tarinichu, nispa. 10Kachasqa runastaj wasiman kutipuspa, onqosqa uywasqanta sanoyasqataña tariparqanku. 11Chaymanta Jesús risharqa Naín llajtaman, yachachisqasnintaj, ashkha runas ima Paywan risharqanku. 12Llajta qayllapitaj tinkukorqa uj wañusqata p'ampaj apashajkunawan. Chay wañusqaqa viudaj uj k'ata churin karqa. Ashkha runastaj llajtamanta paywan risharqanku. 13Señorqa viudata waqashajta rikuspa, khuyaspataj, nerqa: Ama waqaychu, nispa. 14Jinapi qayllaykuspa, aya apanata llankharerqa, wantojkunataj sayarqanku. Chantá Jesusqa wañusqata nerqa: Wayna, qanta niyki: Sayariy, nispa. 15Wañusqataj tiyaykamuspa, parlarerqa. Jesustaj waynataqa kawsashajta mamanman qoporqa. 16Chayta rikuspa, tukuyninku mancharikorqanku. Diosta kay jinata yupaychayta qallarerqanku: Jatun profeta noqanchej ukhupi rikhurin. Diosqa ajinata ayllunta watukoj jamun, nispa. 17Chay ruwasqantaj uyarikorqa tukuynin Judeapi, muyuynintimpi ima. 18Chay tukuy imasmanta Juanman willamorqanku yachachisqasnin. Jinapi paykunamanta iskayta wajyaspa, 19Juanqa kacharqa Señorta tapunankupaj: Qanchu kanki, pichus jamunan karqa, chayqa, chayrí wajtachu suyasqayku? nispa. 20Chantá Jesusman rispa, paykunaqa nerqanku: Juan Bautista kachamuwayku Qanta tapojta: Qanchu kanki, pichus jamunan karqa, chayqa, chayrí wajtachu suyasqayku? nispa. 21Chay ratopacha Jesusqa ashkha runasta sanoyacherqa nanayninkumanta, onqoyninkumanta, supayniyojkunatapis kacharichillarqataj. Jinallataj ashkha ciegostapis qhawaricherqa. 22Chantá Juanpa kachasninman kuticherqa: Kutipuspa, Juanman willamuychej imastachus rikusqaykichejta, uyarisqaykichejta ima: Ciegosqa rikunku, suchusqa puririnku, leprayojkuna llimphuchasqa kanku, joq'aras uyarinku, wañusqas kawsarimunku, wajchasmampis evangelio willakun. 23Kusikuyniyojmin kanqa pichus Noqarayku mana misk'ajqa. 24Chay kachas ripusqankutawan, Jesusqa Juanmanta runasman parlayta qallarerqa: Imatataj ch'in pampapi rikumorqankichej? Wayraj wajtaykachasqan soqosotachu? 25Manachayrí imata rikorqankichej? Uj sumaj p'achayoj runatachu? Qankuna yachankichej, sumaj p'achallisqa kajkunaqa, kusisqa kawsajkunapis reyespa kamachinanku wasispi kashanku. 26Chantaqa imatapunitaj rikumorqankichej? Uj profetatachu? Arí, Noqataj niykichej profetamantapis aswanraj kasqanta. 27Paymantaqa qhelqasqaña karqa: Willajniyta kachamuni ñawpaqeykita, ñanta wakichipusunampaj, nispa. 28Noqaqa niykichej: Warmismanta tukuy nacejkunamanta mana ujllapis Juanmanta aswan kuraj kanchu; chaywampis, Diospa reinompi aswan juch'uy kajqa paymanta aswan kurajraj. 29Chayta uyarispa, tukuy runas, impuestota cobrajkuna ima nerqanku Diosqa cheqan sonqo kasqanta, Juanpa bautismonwan bautizachikusqankurayku. 30Fariseostajrí, leymanta yachachejkuna ima qhesacharqanku imatachus Dios paykunapaj munasqanta, mana Juanwan bautizachikuspa. 31Chantá Jesús nerqa: Imamantaj rijch'achisaj kay runaspa miraynintari? Pimantaj rijch'akunkuri? 32Paykunaqa rijch'akunku plazapi pujllaj wawasman, imaynatachus paykuna wawa masisninkuta qhaparispa, ninku: Qenata tocapuyku, manataj tusunkichejchu; llakiy takiykunata takipuyku, manataj waqankichejchu, nispa. 33Juan Bautistaqa jamorqa, paytaj t'antata mana mikhojchu, nitaj vinota ujyajchu; chantá qankunaqa supayniyoj kasqanta ninkichej. 34Runaj Churin jamojtintajrí, mikhusqanrayku, ujyasqanraykutaj ninkichej: Kay runaqa anchata mikhun, machakuntaj, chantá juchasapaswan, impuestota cobrajkunawan ima kawsakun, nispa. 35Jinapis Diospa yachaynenqa ruwasqasnimpi rejsichikun. 36Uj fariseoqa Jesusta wajyarikorqa paywan mikhunampaj. Wasinman yaykuspataj, mikhoj tiyaykukorqa. 37Chay llajtayoj uj juchasapa warmi uyarispa Jesusqa fariseoj wasimpi kasqanta, apamorqa q'apaj jawina perfumeta yuraj rumi yuritupi. 38Chantá Jesuspa qhepampi, chakisnin qayllapi chukuykuspa, waqayta qallarerqa; waqayninwantaj chakisninta joq'ochaspa, chujchasninwan ch'akicherqa. Jesuspa chakisninta much'araspataj, perfumewan jich'aykorqa. 39Chayta rikuspa, Jesusta wajyarikoj fariseoqa sonqompi nerqa: Sichus kay runa cheqamanta profeta kanman chayqa, rejsinmanchá pichus, imayna laya juchasapa warmichus Payta llankhaykusqanta, nispa. 40Jesustajrí kuticherqa: Simón, ujta nisqayki, nispa. Paytaj nerqa: Niway ari, Yachachej Señor, nispa. 41Chantá Jesús nerqa: Uj qolqe manoj runaman iskay runas manu kasqanku. Ujnin kajqa phishqa pachaj denario qolqe manu kasqa, ujnintaj phishqa chunka. 42Mana imaynamanta kutichipuyta atejtinku, iskayninkuta khuyaspa, manaña mañakapusqachu. Kunan niway ari: Chay iskayninkumanta mayqentaj munakonqa astawan chay khuyaj runatari? nispa nerqa Jesusqa. 43Simontaj kuticherqa: Pichus aswan manu karqa, chay kasqanta yuyani, nispa. Jesustaj nerqa: Arí, cheqanta ninki, nispa. 44Chantá warmiman kutirispa, Simonta nerqa: Rikushankichu kay warmita? Wasiykiman yaykumorqani, manataj yakullatapis jaywariwarqankichu chakisniyta mayllakunaypaj; payrí, waqayninwan chakisniyta joq'ochan, chujchanwantaj ch'akichin. 45Qan mana much'awarqankichu; yaykumusqaymantapacha payqa chakisniyta much'aspa mana sayk'unchu. 46Umayta aceitewan mana jawiwarqankichu; payrí, chakisniyman perfumewan jich'an. 47Chayrayku niyki: Kay warmej ashkha juchasnin pampachasqa kanku, imaraykuchus anchata munakun; pisita perdonasqarí, pisillata munakun, nispa nerqa Jesusqa. 48Chantá warmita nerqa: Juchasniyki pampachasqaña, nispa. 49Chaypi Paywan khuska mikhojkunaqa paykunapura ninakuyta qallarerqanku: Pitaj kay runa juchastapis pampachajri? nispa. 50Jesustajrí warmiman nerqa: Creesqaykeqa salvasunki; sonqo junt'asqa ripuy, nispa.


c: text/html

text: 1Señor Diosmi llamiykuwarqan, hinan paypa Espiritunqa apawarqan askha tullukunawan hunt'a kashaq wayq'oman. 2Chaypin Señor Diosqa hinantin cheqasman tullukunaq kasqan wayq'opi pusaykachawarqan, pampapitaq rikurqani askhallaña mullpha tullukunata. 3Hinan Señor Diosqa tapuykuwarqan: –¿Qan, runaq churin, yachankichu kay tullukunaq kawsarinanta? nispa. Ñoqataq nirqani: –Qanllan yachanki, Apu Señor Diosníy, nispa. 4Chaymi payqa niwarqan: –Chay tullukunaman profetizaspa niy, ¡yaw, ch'aki tullukuna, uyariychis Señor Diospa siminta! 5Apu Señor Diosmi nisunkichis: Qankunamanmi qosqaykichis kawsay samayta, hinan kawsaripunkichis. 6Hank'ukunatan churasqaykichis, aychawanmi hunt'achisqaykichis, patanmantaqmi aycha qarawan churasqaykichis, hinaspan kawsay samayta qosqaykichis, qankunataq kawsarimpunkichis. Hinan reqsiwanqaku ñoqa Señor Diosqa kasqayta, nispa. 7Ñoqataq rimarqani paypa kamachiwasqanta hina, rimashaspaytaq chhaqaqaqaqta uyarirqani, pampa kuyuriymi karqan hinan ch'ulla-ch'ullamanta tullukuna huñuykunakurqan. 8Qhawashallaqtiymi hank'unkuna rikhurirqorqan, chaymantaqa aychañataq hunt'aykurqan, patanmantaq aycha qarawan qataykurqan, ichaqa manan kawsay samayniyoqraqchu karqanku. 9Hinan Señor Diosqa niwarqan: –Qan, runaq churin, profetizaspa kawsay samayta niy, Apu Señor Diosmi nin: Hamuy kawsay samay, kay pachaq tawantin ladomanta, hinaspa chay ayakunaq sonqonman phukuykuy kawsarinankupaq, nispa. 10Ñoqataq profetizarqani paypa kamachiwasqanman hina, hinan kawsay samayqa paykunaman haykurqan, paykunataq kawsarispa sayarirqanku, mana yupay atiy soldadokunataq kasqaku. 11Chaymi Señor Diosqa niwarqan: –Runaq churin, Israel llaqta runapas chay ch'aki tullu hinan. Paykunan ninku: Ñoqanchispa tullunchisqa ch'akillañan kashan, manan ima suyakuyninchispas kanñachu, hukpaqkama chinkasqa hinan kanchis, nispanku. 12Chayrayku, paykunata niy, Apu Señor Diosmi nin: Llaqtalláy, aya p'ampanaykichistan kicharisaq, hinaspan chaymanta horqomusqaykichis, hinaspataq Israel llaqtaman kutichipusqaykichis. 13Aya p'ampanaykichista kicharispa chaymanta horqomuqtiymi, qankunaqa reqsiwankichis ñoqa Señor Diosqa kasqayta. 14Ñoqan qankunaman kawsayniyta samaykusqaykichis, hinan qankunaqa kawsarinkichis, kikin hallp'aykichismantaqmi churaykapusqaykichis. Hinaqtinmi yachankichis ñoqa Señor Diospa rimasqayta hunt'asqaytapas. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini, nispa. 15Señor Diosmi niwarqan: 16–Qan, runaq churin, hap'iy huk k'aspita, chaypitaq kay hinata qelqay: Uray ladopi kaq Judá suyu runakunapiwan, nispa niqta. Chaymanta hoqarillaytaq huk k'aspita, hinaspa chaypi qelqay: Wichay ladopi kaq Josepa miraynin Efraín suyu runakunapiwan, nispa niqta. 17Chaymantataq iskaynin k'aspikunata makiykipi ch'ulla k'aspita hinalla ch'antarqonki. 18Llaqtamasiyki runa: ¿Ima ninantan chay ruwasqayki nin? Willawayku, niqtintaq, 19paykunata niy, Apu Señor Diosmi nin: Josepa miraynin Efrainpa k'aspintan hap'isaq, hinaspan ch'antasaq Judapa k'aspintawan makiypi ch'ulla k'aspillaman tukuchinaypaq, nispa. 20Paykunaq rikushasqanmi makiykipi hap'inki chay qelqasqayki iskaynin k'aspita, 21ninkitaq, Apu Señor Diosmi nin: Israel runakunatan horqomusaq hinantin suyukunapi kasqanmanta, hinantinmantan huñurqamusaq hinaspan llaqtankuman kutichimpusaq. 22Israelpa orqonkunapin huk suyullaman paykunata tukuchisaq, hinan ch'ulla reyllayoq kanqaku, manan t'aqanasqachu kanqaku, manan iskay suyupaschu kanqaku. 23Manañan qhellichakunqachu millay mana chanin idolokunata yupaychaspanku, manan imaymana millay huchatapas ruwanqakuñachu. Ñoqan paykunata qespichisaq ñoqata wasanchawaspa huchallikusqankumanta, huchankumantapas ch'uyanchapusaqmi. Hinan paykuna llaqtay kanqa, ñoqataq Diosninku kasaq. 24Kamachiy Davidmi paykunaq reynin kanqa, llapankutan michinqa. Paykunaqa kamachikuy simiykunatan kasukunqaku, unanchasqay simiykunatapas hunt'anqakun. 25Tiyakapunqakutaqmi kamachiy Jacobman qosqay hallp'api. Maypichus ñawpa taytankupas tiyarqan chayllapipunin paykunapas, wawankupas, llapan mirayninkupas tiyakunqaku, kamachiy Davidllapunitaqmi kamachiqninkupas kanqa. 26Paykunawanmi rimanakusaq, thak-kayllapi kawsaspa kanankupaq, chayqa wiñaypaq rimanakusqan kanqa. Takyachispaymi askhayachisaq, paykuna chawpipitaqmi ch'uya wasiyqa kallanqapuni. 27Paykuna ukhupin tiyakusaq, hinaspan Diosninku kasaq, paykunataq llaqtay kanqaku. 28Paykuna chawpipi ch'uya wasiyta wiñaypaq churaqtiymi, wakin suyukuna reqsiwanqaku Israelta ñoqapaq t'aqasqa kananpaq akllakusqayta, nispa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Nuqa Pablumi, Jesucristupi kriyishayrayku kananqa prisu kani. Chaymi kusala munashay kriyiq masiy Filemo'n, kay kartata iskribishuni. Ukninchik Timoteupismi saludashun. Chaqa qampismi nuqakuna yupaylla Jesucristullapaq yach'achikunki. 2Chaynullami kaymanta-pacha saluduta kach'amuni chay tukuyla kriyiq masinchikkuna wasikipi tantakaq kaqkunapaqpis. Chaynulla saludanipismi ukninchik warmisita Apiata, chaynulla Arquiputa ima. Chaqa chay ukninchik Arquipumi nuqanchik yupaylla kusalata qischakar ima Jesucristupaqqa yach'achikuran. 3Chaymi Taytanchik Dyusta, chaynulla Amitunchik Jesucristutapis kusalata mañakuni llakipar tukuy imapi yanapashunanllapapaq, chaynulla kusala shumaqta kawsachishunanllapapaq ima nir. 4Kriyiq masiy Filemo'n, imuraspis qampaq yarpurqami kusalata payji nir ima Taytanchik Dyusman mañakuni. 5Chaqa yach'ashami kani, qamqashi Amitunchik Jesucristupi kusalata kriyishaykirayku tukuyla kriyiqkunataqa kusalata llakipanki ima nir. 6Chayraykumi ashwan Taytanchik Dyusman kusalata mañakuni imanutaq qam allita kriyishaykinulla wakinkunata yach'achitki allitana kriyinanllapapaq. Chaynuqami kusala mastana intrakayanki kanqa imanutaq Jesucristuqa kusalata yanapamanchikllapa nir. 7Piru kananqami kusalata animachir aligriyachimashayki. Chaqa yach'ashami kani kriyiq masinchikkunata kusalata llakipar ima aligriyachishayki nir. 8Piru chaynu kusala allinta rurayatkimapismi, Jesucristupa sirbiqnin kashayraykuqa, mantashuyta puytiyman imatami ruranaykipaq nirmapis. 9Piru Jesucristupi kriyiq kar llakinakushanchikraykumi, imata ruranaykipaqpis kusala allinta yarpuchiman rugashunaypaq. Chaqa nuqa Pablumi rukuna kani. Chaynu karmapis, Jesucristupaq yach'achikushayrayku kananqa prisu karmapis Onesimupaq rugashuni. 10Chaqa chay sirbiqniki Onesimutami kaypi prisu kar Jesucristupaq yach'achitiy kriyiran. Chaymi payqa kananqa nuqapaqa wamray yupayna. 11Chaqa chay sirbishuqniki Onesimuqami ima mana allinta rurashanrayku unayllaqa kusala mana allinta yarpuchishuran. Piru kananqami Jesucristupi kriyishanrayku kusala allintana yarpuchimashun qamta chaynulla nuqamatapis. 12Chaqa paypaqqami nuqapa kwirpuyllapaq yupay kusalata llakini. Piru chaynu katinmapismi qashan qamman kach'amuni. Chaymi pay ch'amutinqa nuqata samachimaq yupaylla samachipamanki. 13Yach'ashaykinu, Jesucristuraykumi kaypi prisu kani. Chaymi kusala allinch'i kananta payqa kaypi kidar lugarniki ima ministiyashaypipis yanapamananpaq. 14Piru manaraq qamwan parlasha karmi, mana munaraychu pay kaypi kidanantaqa. Chaqa qammaqami mana nuqa munashayraykuchu kusalata yanapamanki. Ashwanmi qam munashaykinulla yanapamankimapis. 15Chaymi allita yarpuy. Chay ukninchik Onesimuqach'i qammantaqa uk tyimpuqa alsakar riran, ashwan kanan-shuypaqa tukuy tyimpupaqna qamwan kar yanapashunanpaq ima. 16Piru kananqami manana unay yupay yanqa sirbikuqniki yupaynachu kayanqa. Ashwanmi kusala munashayki ukniki imana kar yanapashuyanqa. Chaymi nishayki: Paypaqqami nuqamaqa kusalata llakikuni. Chaymi ashwan qammaqa unay yanqa sirbishuqniki kasha katinmapis kananqa Amitunchik Jesucristupi kriyishanraykuna nuqamantaqa kusala masta llakipankiman. 17Chayraykumi nishaykipis: Nuqata kusala kriyiq masikipaq riqsimayarqa, paytapis nuqata yupaylla kusala shumaqta rikapamanki nir. 18Chaynulla nishaykipis: Chay ukninchik ima mana allinta rurashanrayku imallapi dibishuyatinqa nuqata kubramay. 19Chaynu nir imami nuqalla iskribir kay kartaypi willashuni, paypaqqa nuqa pagrashayki nir. Piru allita yarpushaqami nuqarayku Jesucristupi kriyir washakashaykiraykuqa, chay ukninchik Onesimupaq pagrashunaymantaqa ashwan qam masta dibimayanki. 20Chaynumi kriyiq masiy, ashwanmi chay kriyiq masinchik Onesimuta shumaqta rikar ima kusalata aligriyachimay, Amitunchik Jesucristupi kriyiq kashaykirayku. 21Chaynu nir imami iskribishuni kriyiq masiy Filemo'n. Chaqa nuqaqami kusalata kunfyakani, chay rugashushaymanmatapis masta rurayanki kanqa nir. 22Chaymi ashwan rugashunipis uk kwartuta rikapamanaykipaq maydiya shamur samanaypaq. Chaqa nuqaqami yarakuyani, qamkuna, Taytanchik Dyusta mañatkillapaqa, kay prisu kashaymanta pay yanapar lluqshichimatin, shamur watukushunayllapapaq nir. 23Kriyiq masiykuna, saludutami kach'amun kriyiq masinchik Epafras. Chaqa paypismi nuqawan pulla kaypi prisu, Jesucristupaq yach'achikushanrayku. 24Chaynullapismi saluduta kach'amun pullay kar Jesucristupaq yach'achikuq masiykuna, Marcos, Aristarco, Demas, chaynulla ukninchik Lucaspis. 25Chaymi Amitunchik Jesucristuman mañakuni, kusalata llakipar tukuy imapi yanapashunanllapapaq. Chaynumi kanqa.


text: 1Tata Diospa alli yachachikunanta chay runakunata allita yachachiysapa. 2Vieju wawkinchikunata yachachiysapa allita rurashpa kawsanankunapa llaktamasinkuna kawanankunapa alli rurak kanankunata. Yachachiysapa allita Tata Diosta tukuy shunku kreyishpa tukuy piwan kuyanakushpa kawsanankunapa. Yachachiysapa sufrishpankunapish Tata Diosmanta ama ashunankunapa. 3Chashnashina vieja paninchikunata yachachiysapa allita Tata Diosta kuyashpa kawsanankunapa. Chaypirami warmimasinkuna paykunata kawashpa yachankasapa allita rurayta. Yachachiysapa ama ni pita yuyaypi purinankunapa nima machanankunapa. 4Vieja paninchikunata yachachiysapa kusayuk ñañankunata yachachinankunapa kusankunata wawankunata kuyashpa kawsanankunapa. 5Chay paninchikuna ñañankunata yachachinankuna tiyan alli yuyayuk alli rurak warmikuna kanankunapa. Yachachinankuna tiyan wasinkunata allichashpa kusankunata kasushpa kawsanankunapa ama ni pi Tata Diospa rimananta washanchanankunapa. 6Chashnashina wayna wawkinchikunata yachachiysapa alli yuyayuk kanankunapa. 7Kan, Tito, tukuy layapi allita rurashpa kawsay chay wayna wawkinchikuna kanta kawashushpa allita rurashpa kawsanankunapa. Tata Diospa rimananta yachachikushpa kuskata allita yuyaykushpa kawsanayki tiyan. 8Kuskata rimashpa yachachikuy ama ni pi rimanankunapa mana allita yachachikunaykita. Chashna kuskata yachachikuptiki chay yuyashuk runakuna pinkachinakunkasapa. Mana atipankasapachu rimayta ñukanchikuna mana alli rurak kananchikunata. 9Rantidu wawkinchikunata yachachiysapa tukuy layapi patronninkunata allita uyarinankunapa. Yachachiysapa patronninkunata kushichishpa allillapi aynishpa kasunankunapa. 10Yachachiysapa ama patronninkunapa ima tiyapunankunata suwanankunapa. Yachachiysapa rikchak layata allita rurashpa trabajanankunapa. Chaypina tukuy runakuna kawashpankuna yachankasapa salvawakninchi Tata Diospa rimanan sukaman allima kananta. 11Tata Dios munan tukuy runakunata salvawayninchikunata. Chayrayku Jesukristu shamurkan Tata Dios kuyawananchikunata entiendichiwananchikunapa. 12Tata Dios kuyawashpanchikuna yachachiwanchisapa kay allpapi kawsashpanchikunara allita yuyashpa payta kuyashpa kawsananchikunapa. Yachachiwanchisapa allita rurashpa kawsananchikunapa. Yachachiwanchisapa amana kikinchikunapa munananchikunallata rurashpa kawsananchikunapa. 13Salvawakninchi Jesukristu Diosninchi kashpa allimata rikurishpa kashkan shamunka. Chay allima shamunanta shuyashpa kushikushpalla kawsananchikuna tiyan. 14Jesukristu wañurkan tukuy mana alli rurashkanchikunamanta salvawananchikunapa. Tukuy uchanchikunamanta pichawashkanchisapa paypa wambrankuna kananchikunapa. Chaypina munanchisapa allita rurashpa kawsayta. 15Tata Dios yanapashuptiki tukuy chay runakunata tukuy yachachishkaynikunata sinchita yachachiysapa. Animuchishpa willaysapa ama mana allikunata rurashpa kawsanankunapa. Allita yachachiysapa ama ni pi washanchashunaykipa.


text: 1Cananga cartäwan mama Febe çhayamuptin, çhasquinqui, ari. Cencreas marcaçhu irmänanchi Febe jutucaj irmänunchicunata rican. 2Payga Tayta Jesúspa maquinçhu cawaycan. Chaymi jamcunapis Tayta Diosninchipa wawan cashpayqui alli ñawiquiwan ricanayqui camacan. Pishipacushantapis tarichinayqui camacan. Mama Febe achcajta yanapasha. Nuwatapis sumaj yanapämasha. 3Mama Priscatapis majan Aquilatapis wamayapämay. Paycuna Washäcuj Jesúspita willapaptï, purïshimasha. 4Wañuy-caway imapitapis washämasha. Chaymi jäpa runacunapa marcancunaçhu jutucaj irmänucunapis sumaj cushicärin. Nuwalläpis sumaj cushicü. 5Mama Priscapa wasinçhu jutucaj irmänunchicunatapis wamayapämay. Yaçhänacushä Epénetuta wamayapämay. Paymi Asia quinrançhu Washäcuj Jesúspa shiminta puntata çhasquicusha. 6Mama Maríatapis wamayapämay. Payga tucuy-jinanpa yanapashcashunqui. 7Marca-masï Andrónicutapis, mama Juníastapis wamayapämay. Paycunawan iwal carsilçhu wiçhgarashcä. Jesúspa caçhan cashanta llapan runa musyan. Paycuna puntata Washäcuj Jesúspa shiminta çhasquicush caran; chaypitaraj nuwa. 8Ampliatutapis wamayapämay. Tayta Jesús-janan paywan sumaj yaçhänacü. 9Washäcuj Jesúspita willacäshimaj Urbanutapis, yaçhänacushä Estaquistapis wamayapämay. 10Apelestapis wamayapämay. Washäcuj Jesúsman yupachicushan-janan sumaj ñacasha. Aristóbulucunatapis wamayapämay. 11Marca-masï Herodióntapis, Narciso castacunatapis wamayapämay. Paycunapis Tayta Jesúsman yupachicun. 12Chay ñañalla Trifenatapis, Trifosatapis wamayapämay. Paycuna Jesús-raycur sumaj yanapäcuycan. Mama Pérsiditapis wamayapämay. Paypis Tayta Jesús-raycur sumaj yanapaycaran. 13Irmänu Rufutapis wamayapämay. Payga Tayta Jesúspa acracuynin. Mamantapis wamayapämay. Mamanga wamranta-yupay ricamasha. 14Asíncritutapis, Flegóntapis, Hermestapis, Patrobastapis, Hermastapis, paycunawan juturaj irmänucunatapis wamayapämay. 15Filólogutapis, mama Juliatapis, Nereutapis, Nereupa panintapis, Olimpastapis, paycunawan juturaj irmänucunatapis wamayapämay. 16Juturashpayqui jucniqui-jucniquipis llapan shunguyquiwan wamayänacärinqui. Washäcuj Jesúsman yupachicushpan jutucaj irmänunchicuna chay-tucuypita wamayäshunqui. 17Irmänucuna, Jesúspita willapäshushayquita ama jungaychu. Pipis quiquinpa yarpashanman jançhayta munashuptiqui, witichiyta munashuptiqui, ama çhasquipanquichu. Paycuna llutanta willapäcuycan. 18Quiquin munashallanta ashircaycan; mana Taytanchi Jesucristu munashantachu. Paycuna paçhallanta ashin. Alli-tupayllapa, cushichipayllapa lluta runacunata pantachin. 19Jamcuna Tayta Diosninchita wiyacuj cashayquitapis, alli rurashayquitapis chay-tucuyçhu musyaptin, jatunpa cushicü. Chaypis Tayta Diosninchita manchapacur cawanquiman. Juchata ama aparicunquimanchu. 20Tayta Diosninchi allilla cawaycächimanchi. Supaytapis içhipur, ushyaypa ushyaringa. Pampaman çhuraptin, maquiquiçhüna canga. Taytanchi Jesucristu alli shungu cashpan yanapayculläshunqui, ari. 21Irmänucuna, willacäshimaj Timoteo wamayäshunqui. Marca-masï Luciupis, Jasónpis, Sosípatrupis wamayäshunqui. 22Nuwa Tercio, Pablupa isquirbänun caycä. Tayta Jesúsman yupachicur, llapaniquita wamayaj. 23-24 Irmänu Gayupis wamayäshunqui. Paypa wasinçhu pacharpaycä. Wasinçhüpis irmänunchicuna jutucan. Erastupis, Cuartupis wamayäshunqui. Irmänu Erastuga cay marcapa jillay charajnin. 25Tayta Diosninchita llapallanchi alliman çhurayculläshun. Washäcuj Jesúspita willapaptï, yanapäshunqui alli willapanta sumaj tantiyacunayquipaj. Unaypita-pacha Jesúswan jishpichimänanchipaj shungullançhu yarpararan. 26Ichanga cananraj willacuycä. Imaycamanpis cawaj Tayta Diosninchi camacächiptin, unay willacujnincuna jishpichicujpita isquirbirächishançhu musyachicuran. May-chayçhüpis llapan runa Washäcuj Jesúsman yupachicunanpaj, payllata wiyacunanpaj Tayta Diosninchi camacächiran. 27Washäcuj Jesús yanapaycämaptinchi, imaycamanpis Tayta Diosninchita alliman çhurayculläshun. Payllam Tayta Diosninchi. Sumaj yarpay-sapa. Chaynuy caycullächun.


text: 1Señor Diosníy, qanpin pakaykukuni, ama hayk'aqpas p'enqachisqa kanayta munaychu. 2Qanqa chanin Diosmi kanki, yanapaykuway kacharichiway, uyariykuway qespichiway. 3Qanqa pakaykukunay Qaqaymi kanki, allin perqasqa llaqtaymi kanki, sapa kuti pakaykukunaymi kanki, qanmi qespichiyta prometewarqanki. ¡Qanmi Qaqaypas pukaraypas kanki! 4Diosníy, millay runamanta qespichiway, mana chanin awqa sonqo runaq makinmanta kacharichiway. 5Apu Señor Diosníy, qanmi suyakunayqa kanki, wayna kasqaymantan qanman hap'ipakamuni. 6Qanmi nacechimuwarqanki, nacesqaymantapachan qanman q'emiykukurqani, qantan yupaychallasqaykipuni. 7Askhan ñoqamanta utirayanku, qanmi ichaqa allin pakakunay kanki. 8Qanmanmi maytapuni takimushani, p'unchay-ch'isiyaqmi qanta qhapaqchaspa takimushani. 9Machuña kaqtiypas ama qhawarpariwaychu, kallpay pisiyapuqtinpas ama saqerpariwaychu. 10Awqaykunan ñoqamanta rimanakunku, wañuchiwayta munaqkunan huk-nisqalla rimanakunku: 11“Diosmi payta saqerparipun, qatiykachasunchis hap'isunchis, manan pipas qespichiqnin kanchu”, nispa. 12Diosnilláy, ama karunchakuwaychu, Diosnilláy, usqhamuy yanapaykuwanaykipaq. 13Awqaykunaqa p'enqachisqa atipasqa kachunku, mana allin kanayta munaqkunaqa asipayasqa k'uytuchisqa kachunku. 14Ñoqan ichaqa suyakushallasqayki, aswan-aswantan yupaychasqayki. 15P'unchay-ch'isiyaqmi simiywan willasaq chaninchapuwasqaykitapas qespichiwasqaykitapas. ¡Mana yupay atinan chaykunaqa! 16Apu Señor Diosníy, ancha musphanakuna ruwasqaykitan willakusaq, qanllapuni chanin kasqaykitan rimarisaq. 17Diosníy, wayna kasqaymantapachan yachachiwarqanki, kunankamataqmi musphana ruwasqaykikunata willashani. 18Diosníy, machullaña soqo umallaña kashaqtiypas ama saqerpariwaychu, kunan wiñaymanpas, qhepa wiñaymanpas ancha atiyniykitaqa willasaqraqmi. 19Diosníy, chaninchayniykin hanaq pachakama chayan. Qanmi musphanakunata ruwarqanki, manan pipas qan hinaqa kanchu. 20Askha llaki-phutiytan rikuchiwarqanki, chaypas kawsarichiwankiraqmi, hallp'a sonqomantapas sayarichimuwankiraqmi. 21Astawanmi hatunchaykuwanki, huk kutitawanraqmi sonqochaykuwanki. 22Diosnilláy, qanqa hunt'aqmi kanki, chaymi arpata tocaspa takipusqayki. Israelpa Ch'uya Diosnin, tawtinkuwan takispa yupaychasqayki. 23Yupaychayta takispaymi kusisqallaña qaparisaq, qespichiwasqaykimantan tukuy sonqo takisaq. 24Qalluypas chaninchapuwasqaykitan rimarishallanqapuni, mana allin kanayta munaqkuna p'enqachisqa atipasqa kasqankurayku.


text: 1Huk punchawmi tardeykuq las tresta Dios mañakuy horata, Pedrowan Juan temploman rirqaku. 2Chaymanmi sapa punchaw runakuna apaqku nacesqanmantapuni suchu runata. Sumaqwan sutichasqanku punkupi payta churaykuptinkum yaykuq runakunamanta limosnata mañakuq. 3Pedrotawan Juanta temploman yaykuchkaqta chay suchu rikuruspanmi: “Limosnallayki” nispa mañakurqa. 4Chaymi paykuna suchuta qawarayarqaku hinaptinmi Pedro nirqa: —Qawawayku —nispa. 5Suchuñataqmi paykunata qawarayarqa imallapas qoykunankuta suyaspan. 6Pedroñataqmi nirqa: —Manam kanchu qoriypas nitaq qollqeypas, aswanqa kapuqllaytam qoyki: Nazaretmanta kaq Jesucristopa sutinpiyá puriy. 7Chaynata nispa alleq makinmanta hapiykuspa aysariruptillanmi chakinkuna hinaspa chaki moqonkuna kallpanchakururqa. 8Hinaptinmi chay runaqa hukta pawarispalla qallaykurqa puriyta. Paykunawanmi temploman yaykurqa puristin, pawaykachastin hinaspa Diosta alabastin. 9Chaymi lliw runakuna puriqtaña hinaspa Dios alabaqtaña rikuspanku 10reqsirurqaku imaynam chay runaqa Sumaqwan sutichasqanku templopa punkunpi tiyaykuspan limosna mañakuq kasqanta. Limosnerota puriqtaña rikuruspankum mana ima niytapas atispanku admirakurqaku. 11Chay sanoyaruq suchu runam Pedrotawan Juanta mana kacharispa qatikacharqa. Hinaptinmi lliw runakuna admirakuspanku paykunaman huñunakururqaku Salomonpa Portalninpi. 12Pedroñataqmi hamusqankuta qawarispan nirqa: —Israelpa mirayninmasillaykuna ¿imanasqataq admirakuchkankichik? ¿Imanasqataq ñoqaykutaqa qawarayawachkankiku? Manam kikillaykumantachu otaq Dios serviq kaspaykuchu kay runataqa purirachiniku. 13Aswanqa ñawpaq abuelonchik Abrahampa, Isaacpa hinaspa Jacobpa yupaychasqan kikin Diosmi hatuncharqa serviqnin Jesusta. Paytam autoridadkunaman qoykurqankichik, prefecto Pilato librayta munaptinpas harkakurqankichikmi. 14Jesusqa mana huchayoq justo kachkaptinpas Pilato libraykunantam harkakurqankichik hinaspam mañakurqankichik runa wañuchiqtaraq carcelmanta kacharinanpaq. 15Chaynapim wañuchirqankichik kawsay qokuq Jesusta. Aswanqa Dios Taytam kawsarichimurqa chaymi Jesus kawsarimusqan rikusqaykumanta testigo kaniku. 16Paypa sutinpim kay rikusqaykichik hinaspa reqsisqaykichik suchu runa kallpanchakurun. Paypa sutinpim hinaspa paymanta chaskisqan confianzawanmi kay runaqa pasaypaqta sanoyarun kunan qawasqaykichikpi hinapas. 17—Wawqeykuna, ñoqaqa sumaqtam yachani, qamkunaqa Jesus pim kasqanta mana yachastinmi wañurachirqankichik autoridadninchikkunapiwan kuska. 18Chaynapimá Dios cumplichirqa ñawpaqmantaraq llapallan willakuqninkunapa nisqanman hina, paykunawanmi willachirqa Cristopa imaynam ñakarinanmanta. 19Chaynaqa huchaykichikmanta wanakuspayá Diosman kutirikuychik chaynapi tukuy huchaykichikta chinkachiptin hamuq punchawpi Señor hawkayaypi samarichisunaykichikpaq. 20Chaynataqa ruranqa Jesucristota kachamuspanmi. Payqariki ñawpaqmantaraqmi qamkunapaq akllasqa karqa. 21Jesucristoqa hanaq pachapiraqmi qepamunqa tukuy imakunatapas ñawpaqpi hina Dios allichanan tiempokama, kaytaqa nirqañam ñawpaq tiempopi sapaqchasqan willakuqninkunawan. 22Abuelonchikkunamanmi Moisespas nirqa kaynata: “Señor Diosninchikmi castanchikmanta ñoqata hina rikurichipusunkichik huk willakuqta. Chaynaqa kasukuychikyá chay willakuqpa lliw nisusqaykichikta. 23Pipas mana kasukuqtaqa Diosmi runankunamanta pasaypaqta chinkachinqa —nispa. 24—Diosmanta willakuqkunapas Samuelmanta qallaykuspam qatinasninpi rimarqaku kay punchawkunapi imam pasakunanmanta. 25Qamkunaqa kankichik Diosmanta willakuqkunapa castanmi, qamkunapaqmi Dios contratota rurarqa ñawpaq abuelonchikkunawan, Abrahamtam nirqa: “Kay pachapi llapallan ayllukunam miraynikirayku bendecisqa kanqa” nispa. 26Serviqninta Dios kawsarichimuspanmi puntataqa qamkunaman kachamurqa bendecisunaykichikpaq chaynapi sapakama huchaykichikmanta wanakunaykichikpaq.


text: 1Diosmi Noeta churinkunatapas saminchaspa nirqan: –Askhata miraychis, kay pachaman hunt'aykuychis. 2Qankunatan anchatapuni manchakusunkichis kay pacha lliw animalkuna, phalaq animalkunapas, hayk'an pampanta suchuqkunapas, lamar-qochapi lliw challwakunapas, chaykunaqa makiykichispiñan. 3Chay animalkunaqa mikhunaykichispaqmi kanqa, hinallataq yuyukunapas q'omer yurakunapas. Lliwtan qoykichis. 4Yawarnintin aychatan ichaqa ama mikhunkichischu, yawarpin kawsayqa kashan. 5Runa wañuchiqtaqa huchachasaqpunin, animaltapas, runatapas, runamasinta wañuchiqtapas. 6Runa wañuchiqtaqa runallataqmi wañuchinqa, Diospa rikch'ayninman hina runaqa ruwasqa kasqanrayku, 7qankuna ichaqa askhata miraychis, kay pachaman hunt'aykuychis, nispa. 8Diosmi Noeta churinkunatawan nillarqantaq: 9–Ñoqan kunan qankunawan mirayniykichiswanpas rimanakuni, 10hinallataq arcamanta qankunawan lloqsimuq llapa kawsashaqkunawanpas rimanakuni: phalaq animalkunawan, uywakunawan, salqa animalkunawanpas. 11Qankunawanmi rimanakuni, manañan astawan millp'uq para unu kanqachu llapa kawsashaqta p'uchukachinapaq, kay pachatapas p'ampachinapaq. 12Kaymi kanqa qankunawan lliw kawsaqwan wiñay-wiñaypaq rimanakusqay señal: 13K'uychiytan phuyupi sayachini, kaymi kay pachawan rimanakusqay señal kanqa. 14Kay pachaman phuyuchimuqtiytaq phuyupi k'uychiqa rikhurinqa. 15Chaymi yuyarisaq qankunawan lliw kawsaqwanpas rimanakusqayta, manañataq astawan kanqachu millp'uq para unu lliw kawsaqta p'uchukachinanpaq. 16Phuyupi k'uychi kaqtinmi, ñoqa chayta rikuspay ñoqawan kay pachapi lliw kawsaqwanpas rimanakusqayta yuyarisaq, nispa. 17Diosmi Noeta nirqan: –Kay k'uychin kay pachapi kaq lliw kawsaqwan rimanakusqay señal churasqay, nispa. 18Arcamanta lloqsimuq Noepa churinkunan karqan: Sem, Cam, Jafetpiwan. Camtaq Canaanpa taytan karqan. 19Chay kinsantinmi Noepa churinkuna karqan, paykunaq mirayninmi kay pachantinman mast'arikurqan. 20Noeqa chakra llank'aytan qallarirqan, hinaspan uvas chakrata ruwarqan. 21Vinota ukyaspataq macharqapurqan, hinaspan karpan ukhupi q'alalla wikch'urayasharqan. 22Canaanpa taytan Camtaq taytanpa q'ala-kayninta rikurqan, hinaspan hawapi kashaq iskaynin wawqenkunaman chayta willamurqan. 23Hinaqtinmi Semqa Jafetpiwan qatanata hoqarirqanku, hinaspanmi iskayninku chayta rikrankuman churaykukuspa, mana qhepankuta qhawaspa qhepanpamanta rispa, taytankuta qataykurqanku, chay hinapin taytankuq q'ala-kayninta mana rikurqankuchu. 24Noetaq ch'aki sonqo kapuspan, sullk'akaq churinpa imachus ruwasqanta yacharqan. 25Chaymi nirqan: –¡Ñakasqa kachun Canaán! ¡Wawqenkunaq kamachinpa kamachin kachun! nispa. 26Nillarqantaq: –¡Sempa Diosnin Señorqa saminchasqa kachun, Canaantaq Sempa kamachin kachun! 27¡Jafet-ta Dios hatunchachun, Sempa karpankunapitaq tiyachun, Canaantaq Jafetpa kamachin kachun! nispa. 28Noeqa kawsarqan millp'uq para unu qhepamanta kinsa pachak phisqa chunka watataraqmi, 29hinaspan wañukapurqan isqon pachak phisqa chunka watayoq kashaspa.


text: 1Sumaj tantiyacushun. Mañacapamänanchipaj mayur cüranchi Jesús janaj pachaçhu caycan. Munayniyuj Tayta Diosninchipa dirïcha-caj lädunçhu jamaraycan. 2Paymi mañacapaycämanchi quiquin Tayta Diosninchipa ñaupallançhu, rasunpa-caj purichina jiru çhaqui capillaçhu. Chay wasi mana runa jatarachishanchu; manchäga quiquin Tayta Diosninchi jatarachishan. 3Cay pachaçhu mayur cüracuna caycan uywacunata Tayta Diosninchita jarananpaj, cuyachicuycunatapis çhurapunanpaj. Chaymi Jesúspis Tayta Diosninchita imatapis jaranan camacaran. 4Cay pachaçhu cüra cayman Jesús mana yaycunmanchu caran. Cay pachaçhu cüracuna mana pishinchu. Achcajraj Moisés yaçhachishannuylla cuyachicuycunata jararcaycan. 5Cay pachaçhu jarashancuna janaj pachaçhu jarashallanman tincun. Purichina jiru çhaqui capillaçhu imatapis rurananpaj yaçhachir, Sinaí jircaçhu tincur, Tayta Diosninchi Moisésta niran: Moisés, sumaj wiyacuy. Wasïta jatarachir, janaj pachaçhu ricachishajtanuylla llapanta tincuchiyllapa ruranqui. Chaymi cay pachaçhu jarashanpis, rurashanpis janaj pachaçhu rurashallanman tincun. 6Mayur cüra Jesúsmi ichanga janaj pachaçhüna cüra cayninta sumaj çharcuycan. Nuwanchipaj Tayta Diosninchita parlapaycämanchi. Aunishantapis sumaj camacaycächin. Jesús rurashanmanga cay pachaçhu cüracuna rurashan mana tincunchu. Unay Israel runacunawan Tayta Diosninchi parlanacur auninacushanmanpis mana tincunchu. 7Israelcunawan unay parlanacushan alli caycaptin, Tayta Diosninchi yapay parlanacunan mana camacarannachu. 8Unay parlanacushanta runacuna mana çharcuptinmi ichanga, juchanta taripur Tayta Diosninchi niran: Tayta Diosniqui caycä. Imayllapis Israel runacunawan, Judá runacunawan yapay parlanacushaj. 9Yapay parlanacur, mana unay parlanacushänuychu cangapaj. Unay Egipto marcapita jishpichicamur, llapan auquilluyquicunawan parlanacurä. Chaypis shimïta mana çharcuranchu. Mana wiyacamashanpita jaguiycurä. 10Parlanacunä junaj çhayamuptinmi ichanga, llapan Israel runacunawan yapay parlanacushaj. Shungü munashanta tantiyacunga. Shimï shungunman çhayanga. Tayta Diosnin captï, nuwallaman yupachicamanga. Maquïçhu cawanga. 11Llapallanwan alli ricanacushaj. Pampa runacunawanpis, mayur runacunawanpis alli ricanacushaj. Chaymi pipis yawar-masinta, marca-masinta mana ningachu: Tayta Diosninchita ricsichishayqui. 12Llaquipashpä llapan juchanta jungashaj. Juchallicushantapis mana yarparäshänachu. 13Tayta Diosninchi yapay parlanacuypita rimar, unay-caj parlanacushan sumaj mana aypäpacushanta tantiyachimanchi. Unay-caj parlanacushan yarpashannuylla mana aypäpacuptin, jungacaypana aywaycan.


text: 1Rey Asa kinsa chunka sojtayoj watasta Judapi kamachisqanmantaña Israelpa reynin Baasaqa Judajpa contrampi maqanakoj wakerqa. Chantá Ramá llajtata aswan sinch'ita jark'achaykucherqa, Judamanta rey Asaman ni pi yanaparej yaykunampaj, nitaj pipis llojsinampaj. 2Chaypacha rey Asaqa Tata Diospa Templonmanta orqhorqa qorita, qolqetawan chay jallch'ana cuartosmanta, reypa kamachinan wasimanta ima. Chantá Asa chay qolqeta Siriamanta rey Ben-adadman apacherqa, Damascopi kamachishajtin, kay jinatataj nicherqa: 3Qanwan, noqawan uj tratota ruwanachej, imaynatachus tatasninchej ruwarqanku, jinata. Kayqa apachimushayki qoritawan, qolqetawan, Israelpa reynin Baasawan tratoykita p'akinaykipaj, ajinamanta payqa kaymanta ripunampaj, nispa. 4Ben-adadqa rey Asaj nisqanta uyarerqa, chaymantataj soldadosnimpa kurajninkukunata Israel llajtasman kacharqa maqanakuspa, jap'inankupaj. Jinamanta jap'ikaporqanku Ijonta, Danta, Abel-maimta, Neftalipi poqoykuna jallch'ana tukuy llajtasnintawan. 5Rey Baasataj chayta yachaspa, saqerparerqa Ramá llajtapi ruwachishasqanta. 6Jinapi rey Asaqa Judá ayllumanta kajkunata pusariykukuspa, rerqa Ramá llajtamanta apakampoj rumista, kurkusta ima, mayqenkunawanchus Baasaqa chay llajtata jark'achasharqa, chaykunata. Chay imaswantaj Gebatawan, Mizpatawan jark'acharqa. 7Chay tiempopi profeta Hananiqa Judajpa reynin Asaman rispa, nerqa: Siriaj reynimpa soldadosnin makiykimanta llusp'inku, imaraykuchus Siriaj reynimpi atienekorqanki Señorniyki Tata Diospi atienekunaykimantaqa. 8Manachu etiopeswan, libioswanqa may atiyniyoj karqanku, caballospi purej ashkha soldadosniyoj, jinataj maqanakupaj carrestasniyoj ima? Chaywampis Tata Diosqa paykunata makisniykiman churarqa Paypi atienekusqaykirayku. 9Tata Diosqa sumajta qhawamushan tukuy kay pachata, kallpachanampaj tukuy sonqowan Payllapi atienekunku, chaykunata. Chaytaqa uj wampu runa jina ruwanki. Chayrayku kunanmanta ñawpajmanqa wañuchinaku maqanakus contraykipi kallanqapuni, nispa. 10Chantá rey Asaqa sinch'itapuni phiñarikorqa chay profetaj contrampi, carcelmantaj payta wisq'aykuchimorqa. Jinallatataj chay kutipeqa wakin israelitastapis llakiyta ñak'aricherqa. 11Asa kamachishaspa tukuy ruwasqasnenqa qallariymanta tukukuyninkama qhelqasqa kashan Judamanta, Israelmantawan reyesninkoj librompi. 12Kinsa chunka jisq'onniyoj watastaña kamachishaspa, Asaqa chakisninmanta sinch'ita onqoykorqa. Chaywampis chay onqoynimpi mana Tata Diosmanchu rerqa, manachayqa jampejkunaman. 13Wañuporqataj tawa chunka ujniyoj watastaña kamachishaspa. 14Payta p'ampaykoj aparqanku Davidpa llajtanman, ñawpajmantaña covachata ruwachikusqa, chayman. Ayantataj covachanman churaykuspa, tukuy laya sumajta q'apaj jampista ayanman jich'aykorqanku chay imasta ruwayta yachajkunaj wakichisqankuta. Chaymantataj paypa sutimpi may jatun ninata larwacherqanku.


text: 1Llakisqaqa manamá qamkunaman kutimuyta munarqanichu. 2Qamkunata llakirachiptiyqa ¿pitaq ñoqataqa kusichiwanman? Llakichisqaykunallam kusichiqniyqa kankichik. 3Qellqamurqaykichikqa llakichiwaqniykuna chayaramuptiy kusichiwanaykichikpaqmi, manam llakichiwanaykichikpaqchu. Piensarqanim ñoqa kusisqa kaptiyqa llapallaykichik kusisqa kanaykichikta. 4Punta kaq cartata qellqamuspayqa manam ima rurakuytapas atirqanichu, sonqoypi llakikuspaymi weqe ñawintin karqani, qellqamurqaykichikqa manam llakisqa kanaykichikpaqchu aswanqa llumpay kuyasqayta yachanaykichikpaqmi. 5Pipas llakichiwaqniyqa manam ñoqallatachu llakichiwan, allinlla rimaypiqa qamkunatapas llapallaykichiktam llakichisunkichik. Chayllatam nikichik mana sientikunaykichikpaq. 6Chay runa corregisqaykichikqa chayllapaqñam. 7Chaynaqa pampachaykuspayá kallpanchaykuychik manaña llumpa-llumpay llakisqa kananpaq. 8Chaymi ruegakuykichik payman kuyakuynikichik qawachinaykichikpaq. 9Kay asuntomantaqa ñawpaqtaraqmi qellqamurqaykichik chaynapi kasukuq kasqaykichikmanta otaq mana kasukuq kasqaykichikmanta yachanaypaq. 10Pitapas pampachasqaykichiktaqa ñoqapas pampachanim, pitapas pampachaspayqa Cristopa qayllanpim pampacharqani qamkunarayku 11chaynapi Satanaspas mana vencewananchikpaq, ñoqanchikqa yachanchikmi payqa pantachikuqllaña kasqanta. 12Troas llaqtaman Cristomanta allin noticiata willakuq chayaruptiymi Señor achkallaña runakunapa sonqonta kichaykurqa. 13Sonqoymi ichaqa mana hawkachu karqa wawqenchik Titota mana tarisqayrayku, chayraykum paykunamanta despedikuykuspay pasakurqani Macedonia lawman. 14Ichaqa Diosmanyá gracias kachun Cristo Jesuspi vencechiwasqanchikmanta. Paymi perfumeta hina yachayninta tukuy hinastinman ñoqanchikwan cheqechin. 15Ñoqanchikqa kanchik Diosman Cristopa ofrecesqan inciensopa asnariynin hinam chaynapi wakinkuna salvakunanpaq hinaspa wakinñataq puchukananpaq. 16Puchukaypaq kaqkunapaqqa kay inciensoqa wañuchiq asnay hinam, salvakuypaq kaqkunapaqñataqmi kawsay qokuq asnariy hina. ¿Pitaq kachkan kayta rurananpaq hinaqa? 17Ñoqaykuqa manam wakinkuna hinachu Diospa palabran willakusqaykuwan negociota ruraniku. Aswanqa Cristopi kaspam cheqapta rimaniku Diospa qayllanpi hinaspa paypa kachasqankuna hina.


text: 1Chaynaqa ñoqanchikpas puyu hinaña chay testigokuna muyuriqninchikpi kachkaptinqa llasawaqninchik qepita saqechkaq hinayá llapa harkawaqninchikta saqesunchik. Intuwaqninchik huchatapas saqespayá kallpasqanchikta pacienciawan seguisunchik. 2Kallpasunqa iñichiwaqninchik hinaspa qespichiwaqninchik Jesusta qawaspayá. Paymi ancha kusikuyniyoq kananta yachaspan cruzpi ñakarirqa penqaytapas qepanchakuykuspa hinaspam Diospa tiyananpa alleq lawninpi tiyaykurqa. 3Tukuypi contrakuq huchasapa runakunata aguantaq Jesuspiyá yuyaymanaychik chaynapi pisiparuspa sonqoykichikpi mana hukmanyarunaykichikpaq. 4Huchapa contranpi peleaspaykichikqa manaraqmi yawarnikichiktapas usuchirqankichikraqchu. 5Qonqarusqankichikñam churinkunaman hina Diospa consejasusqaykichiktaqa. Bibliam nin: Churilláy, amayá despreciaychu Señorpa castigontaqa. Churilláy, amayá hukmanyaychu Señorpa anyasusqaykiwanqa. 6Señorqa kuyasqan runatam corregin. Payqa chaskisqan churintam azoten. 7Diospa churinkuna kaptikichikmi corregisuchkankichik, chaynaqa castigontayá aguantaykuychik. ¿Pi taytataq churintaqa mana castiganmanchu? 8Llapallan churinkunata castigachkaspan, qamkunatañataq mana corregisuptikichikqa manachiki legitimo churinkunachu kawaqchik. 9Ñoqanchikpas castigawaqninchik kay pachapi tayta-mamanchiktaqa respetarqanchikmi. Chaynaqa ¿imanasqataq kawsachiqninchik hanaq pachapi Taytanchiktaqa manaqa kasunkichikchu? 10Tayta-mamanchikqa pisi punchawllapaqmi tanteasqankuman hina castigawarqanchik, hanaq pachapi Taytanchikmi ichaqa aswan allinninchikpaqraq kikin hina mana huchallikuq kananchikpaq castigawanchik. 11Castigawasqanchik ratoqa manam gustonchikpaqchu aswanqa llakichiqninchikmi. Chaywanpas llakikuy pasaruptinqa chayna corregisqakunallam hawka kaspanku allinta ruranku. 12Chaynaqa utisqa makiyoqkunapas chaynataq manaña kuyuriq chakiyoqkunapas kallpanchakuychikyá. 13Purinaykichikpaqyá derecho ñanta ruraychik wistukunapas manaña wistunanpaq. 14Llapallanwanyá hawkalla kawsaypi riychik. Diosllapaqñayá kawsaychik, mana chayna kaspaqa Señortaqa manam pipas rikunqachu. 15Cuidakuychikyá, yanqañataq salvasqa kananpaq Diospa favorninta mana pipas haypanmanchu, qatqe sachapa sapin hina wiñaspanmi achkaqta qatqeyarachinman. 16Amayá pipas huchapakuchunchu. Amayá pipas kachunchu Esaú hina Diospa kaqninkuna despreciaqqa, paymi piwi kayninpa derechonta rantikururqa huk plato mikuyllapaq. 17Yachasqaykichikpi hinapas Esauqa Diospa favorninta reclamaspapas manañam chaskiyta atirqachu, waqaspapas manañam tupaqnintaqa kutichiyta atirqañachu. 18Qamkunaqa manamiki asuykurqankichikchu ninapa rupasqan kay pachapi orqomanpas nitaq yana puyumanpas nitaq tutayaymanpas nitaq sinchi wayramanpas 19nitaq trompetapa waqayninmanpas nitaq rimamuqmanpas. Chayta uyariqkunam mañakurqaku amaña masta paykunaman rimapayananpaq. 20“Chay orqoman asuykuspanqa animalpas rumiwan wañuchisqam kanqa” niq kamachikuytam mana aguantayta atirqakuchu. 21Qawarispanmi ancha mancharikuypaq kasqanrayku Moisespas nirqa: —Mancharikuymantam katkatatachkani —nispa. 22Qamkunam ichaqa asuykurunkichik Sion Moqoman, kawsachkaq Diospa llaqtanman otaq Jerusalen kaqlla hanaq pachaman. Chaypim kachkan wara-waranqantin huñunasqa angelkuna Diosta alabanankupaq. 23Kachkantaqmi Diosman puntallaraq iñiqkunapa huñunakuyninpas. Paykunapaqa sutinkupas hanaq pachapim qellqasqa kachkan. Asuykurunkichiktaqmi llapallan runakuna juzgaq Diosmanpas, manaña huchayoq runakunapa espiritunmanpas, 24mosoq contrato garantizaq Jesusmanpas chaynataq chaqchusqan yawarninmanpas. Paypa yawarninqa Abelpa yawarninmantapas aswanraqmi yachachiwanchik. 25Chaynaqa amayá qepanchakuychikchu rimapayasuqnikichiktaqa. Kay pachapi willakuqkunata mana kasukuqkunapas castigomantaqa manam lluptirqakuchu. Hanaq pachamanta rimamuqta mana kasukuspaqa aswanraqchiki mana lluptichwanchu. 26Chay tiempopim Diospa vozninqa kay allpatapas kuyurichirqaraq. Kunanñataqmi avisawanchik: —Yapatawanraqmi katkatatachisaq, manam allpallatañachu, aswanqa cielokunatawanñam —nispa. 27“Yapatawanraqmi” nispaqa nichkan tukusqaña kaqkunata chinkachispan manaña haykapipas cambiakuqta wiñaypaq takyachinanmantam. 28Chaynaqa Diospa gobiernasqanta manaña cambiakuqta chaskichkaspanchikqa Diosman graciasta qospayá agradasunchik hinaspayá respetowan adoraspa servisunchik. 29Diosninchikqa rupachkaq nina hinam.


text:
Loading content ...
SANTEE AGENCY, NEBRASKA. VOLUME XX. NUMBER 12. ANPETU OYAKAPI. November 17. St. Louis ekta ide tauka wan on taku ihangyapi kin mazaska woyawa tanka wanji iyawapi iyenakeca. November 27. Sioux Falls, S. D. ekta, United States wayaco kin en tona Louisiana makoce ekta oeconna tipi tanka wan yuhapi kin etanhan itancanpi akewanji wicakicopi qa otoiyohi mazaska kektopawinge nonpa on wicakaSkapi, April wi kin wicayacopi kta en yukanpi kta e heon. Oeconna tipi kin de on Louisiana oyate iyotanhan iyekiyapi, qa makoce owancaya wicaSta waSte cewicakicicij7api. November 28. Detroit, Mich, ekta wata wan mini iniahentuya hiyaye cin wauji yuStanpi. Taku minin iyaye ciii odepi qa okicize en wita wata tanka kuyatanhau bohdokapi kta heon wata heca ciupi. Tokata hehan okinui wicaSta wahupakoza iyecen wankan kinyanpi kte qa hogan iyecen mini mahen niwaupi kte. December 4. New York otonwe e- kta wyopeton wicaSta wijica wan Russell Sage eciyapi, wowapi kaga tipi en Skan icunhan wicaSta wan timahen i qa mazaska woyawa tanka wanji sanpa hanke kida. Qa mayaqu Sni kinhan te ciye kta, eciya. Hecehnana cahdi iiapomy7api wanji en ehpeya qa tipi mahentuya kin ataya bojuju, owanye owasin nakun. Mr. Sage he ksuweyapi tuka te Sni. Tuka wicaSta kin tokiyaya tanin Sni. Etanhan onSpa- Spadan iyeyapi. December 4. Paris, France, ekta Dom Pedro, Brazil makoce ekta wicaStayatapi qon, he te. Tohan Brazil ihduhapi hehan wicaStayatapi kin tokan iyayeyapi. ESta makoce kiu heceedan ihakta qa etanhan maka onge hduha un. Tohan liapi hehan maka kin be pa ihukuya ehnakapi oyakapi. December 7. Washington,D.C..Congress ihduwitaya qa tipi Hukuya ekta Democrat waawanyake kin hdalinigapi. Tipi hukuya kin he Democrat yuhapi, tuka Tipi wankautu kin heen Republican ohiyapi. December 8. South Carolina makoce ekta Omniciye Tanka, legislature, en tipi unma kin ekta woope kagapi qa makoce kin he ohna mini wakaii kagapi kte Sni qa wiyopeyapi kte Sni eyapi. ISAYA AVICASTA WOKCAN KIN. Solomon taanpetu iyohakam AVakautanka taoyate kin ta AVakantanka ayuStanpi kta hca, ecen AVakantanka ohinni ake waayate qa wicaSta wokcan en yewicaSi ece. Okihipica unkanS wicayuhomnipi qa niwicaye kta tuka. WicaSta wokcan tokapa se najiu kin Isaya hee. Juda wicaStayatapi topa taanpetu kin Uziya, Jotham, Ahaz, qa Hezekiya, hena nipi qa oyate wawidakapi icunhan Isaya oyate onspewicakiya, wahokonwicakiya qa woyaco on iwaktawicaya, waniyetu wikcemna Sakpe hehanyan. Tipi wakan kin en wawayuSnapi yankapi tuka hena dehau woope woonspe kin nina ihaktapi Sni. WicaStayatapi kin hena oyate woowotanna ohna awicayapi kta e on wicohau kin he yuhapi, tuka Hezekiya heceedan hecon. Hecen tuwe oyate wacinyanpi Sni ehna iSnana wacinyan najiu kin Isaya hee. Hezekiya iS cante ocowasin on Jehowa akita seececa tuka ake kopehda qa wacin iboSa- ka qa taku ecinSniyan econ. TAKO WA6TE OKIYA, TAKO &ICA KIPAJIN. A. L. EIGGS, PUBLISHER. DECEMBER, i8qi. avokajuju kaSpapi Sakpe. Solomon tokiconze qa wowitan yuhe cm wanna atakuni Sui aya. Wicobe wikcemna kin hena Isaya iSta itokam owasiii sod ayapi qa totonwepi km owasin kawankapi. Qa iye taoyate kin, Juda, iS tawacinpi tehika on canku kin he nakun ohna yapi qa ecadan awihnunipi kta. He icunhan wokiconze teca wan cajeyan Sipi. Tuwe u kte ciu he yaotanin. Qa iye on Messiya wokiconze kin tokaheya taninyan oyakapi. Heon woceya yuha un eSta ihanke ekta ohinni wowiyuSkin. Heciyatanhan tona oyate en waonspekiya najinpi kin wowiyukcan icupi kte. Taku ota ou waciniyokiSicapi tuka AVakantanka tokiconze token ohiye kte cin he awacin yukanpi kinhan woiyopeye iyahna wokicanpte oyate wicaqupi kta. Tuka heconpi kte cinhan wokiconze teca kin he woowotanna eciyatauhan tanyeh amdesyapi kta. Tohan Isaya wicohan kin tokaheya icu kta hehan tipi wakan kin en Jehowa towitan kin wanyaka. Hecen iye wicaSta wahtani sa sdonkiya. Iyopiiciye qahen woahtani kicicajujupi qa owayuSna eciyatanhan yuskapi, qa i kin yuwakanpi. Taoyate kiu ota tohan Sicapi on ihangyapi eSta okaptapi yukan; hena Jehowa awicakehan ohodapi qa wicohan tawa eu wiyuSkinpi. Hena mini wakan ayuStanpi. Hena walibayedan htani yankapi qa wowaonSida wicolian en Skiniciyapi. Hena oyate ehna oyate tokeca icaga. He iyecen delian oyate unkitawapi wicunkuwapi kte qa okinni apa niwicunyanpi kte. Mitakuyepi Isaya taniya qa woyukcan kin nicipi un nunwe. AVOIYOKlSlCA WAKPA. China makoce en wakpa wan Hoang Ho eciyapi, qa uakun AVakpa Zi qa nakuu tuktekten China WoiyokiSice AA'akpa eyapi ecee. Tokeu on eca hecen cajeyatapi cen eca ecannipi uaceca. Heci wicaSta wotanin waste aya wan decen wowapi kaga. Wakpa' kin de toka minitan aye kte Sni kecinpi qa ti akan yukanpi qa wanjigji is can adi iyayapi. Taku ota okahbog hiyaye cin en opeya wicaSta, winoliinca qaSiceca koya okahbog hiyayapi. AA'akpa kahda woyute codan oyate kin wa wanyag hiyeya. Eya toua okihipi kin hena wata otipi. Toua waonSidapi kin hena oyate wakpa kahda yukaupi kin wowicakahipi. Otonwe kin ehnahna nakun tipi cikcistina kagapi qa tona cinpi kin hena en won ipi ecee. Oyate woyawa tanka' Sakowin cen ti codan unpi. De hececa ehantanhan wanna waniyetu wanji sam iyeya. AVanna ota akihde dececa, heon etanhan. Hoaug Ho AVakpa kin he China AVoiyokiSice Wakpa eciyapi. Makoce unkitawapi kin IS eya eu wakpa wanji America WoiyokiSica AVakpa eciyapi iyececa. Eya he wakpa Sui tuka wakpa iyececa wanka. America WoiyokiSice Wakpa kin he mini wakan kin hee. AVaniyetu o- toiyohi tiwahe ota awihnuniya_ ecee. Oyate waonSidapi kin woyute wicaqupi Sni qa nakun onSika tipi qa wacin- hnuni tipi ko kagapi Sni kinhan winoliinca qaSiceca kektopawinge kin dena takudan yutapi kte Sni tka, qa nakun ti codan unpi kta tuka. WicaSta ota nakuu mini wakan kin heon tapi. Miniwakan on omaka wanji eca mazaska woyawa tanka ota yusotapi eeee. KRISTIAN KO&KA OKODAKICIYE ON OMAAVANI. Mitakodapi. KoSka Okoclakiciye iyaza waun kta ptihan nayahonpi, unkan wanna onSpa ecamon qa he nayahonpi iyececa wada. Tokaheya KoSka Okodakiciye wanji en wicawai kin he Isauati AVakpadan Sica hentu; qa mniciyapi en owape qa taku mi wai kinowieawakiyake, unkan owas iyuSkinpi qa he iyehan wakapanpi qa wicohan ota qeyaS litayetu iyohi omniciye econqonpi qa taku on mniunkiciyapi lice cin he Wowapi wakan onspeiciciyapi hee. fitayetu otoiyohi tiwahe tokeca ekta ecouqonpi qa ohinni se owasin en tanyan opapi qa iyuSkinyan skanpi. Eya tohan koSka wan wanna AVowapi wakan awacin qa onspeiciciye cinhan wanna wicoliau wanji tanka ohna inajin qa wanua wowidagye pica heon KoSka Okoclakiciye owasiu de econpi kta wacin qa tohanyan owakihi onspewicawakiye kta waciu. Hehan iy7okihe wanji en wai kin he Santee Normal Training School en wayawapi heiitu, qa deu koSka Sakowin wicolian kin awicakehan ohna iciconzapi qa wowapi wakaii ouspeicieiyapi kin icunhan nakun wicanagi niyanpi kta ko onspeiciciyapi kta wicolian kin icupi. AVanna dena tehan waonspeiciciya unpi heon wowapi wakan tauyan akita okihipi qa nina tanyan onspeiciciyapi qa on sanpa wocekiye wicohau en waSakapi ihdutaninpi. Dena ecen aupetu wakaii wanjigji waun qa wicolian tona Koska Okodakiciye iyopte kta iyecece cin hena sanpa unkamdezapi qa ohna iyeiciye wacinpi. Ilehan hetanhan Inyan Bosdata wai kta epa unkau Sioux Falls eu wai helian togye iwanyakapi qa AVakpawaSte ekta yemaSipi, liecen hen wai qa tokaheya Canpawakpa ekta wai qa hen KoSka Okodakiciye unpi kin om mnimiciye kta wacin tka icunhan owowicaqu owasiii en Skanpi qa witayapi kta okihipi Sni, heon wancadan unwi- tayapi. Qa iSeya icitehanhanyan unpi eSta wiotoiyohi econpi kte qa nakun okitahedan tohan nom, yamni witayapi ca nakun onspeiciciyapi kta keyapi. Helian AVakpaSica en wai tka iS eya ota en uupi sni qeaS tona en unpi kin onge en hipi qa ecen econpi kta ihduStanpi qa en anpetii torn om waun qa wowapi wakan onspeiciciyapi kte cin he ninawaStedakapi qa anpetu wakan otahedan nonpa econpi kta hduStanpi. Helian Oahe en wai qa anpetn zaptan om onspemiciciye qa de okodakiciye kin icitehanhanyan uupi eSta ohinni wicota en onspeiciciyapi qa niua caute waSteya unSkanpi qa ihuni unkiyapi; qa KoSka Okoclakiciye dece- na wicohan ota imawangapi qa taku ota awacinpi; qa KoSka Okodakiciye en tawacin yeyapi sdonwaye cin heou caute waSteya taku owasiii owicawaki- ye' , Hehan dena eceu waun kin tokeu wicolian tanyan sdonwaye kta waciu tka icunhan wowicaqupi kta on ota ohnihdeya unpi qa takudan tanyan okihi Sni mayanpi: tka cistiyedan om waun kiu hena taku tona owakihi ou owicawakiye qa iyotan KoSka Okodakiciye tona tawacin en yekiyapi qa tauyan econ wacinpi ehantanhanS iyotan owicawakiye kta awicakehan iyomakipi. Hehan dehan tokeii waun kta hinali nawahon Sni eya AVakantanka iyokipi ehantanhanS katinyan waSkan kte qa he token eyapi kta awicape waun qa tohan tokeii onalian mayanpi kinhan hehan niS sanpa onahonciyapi kte. Hehan owasiii wocekiye on miyeksuyapi kta wacin; dehan wicolian ecamon kin de cistinna, yawa pica Sni, qa niyepi owasin wacin en yeya yapi Sni qa miSnana ecamon kta wa- maynktapi kinhan tohinni tanyaii owakihi kte Sni. Heon tona KoSka Okodakiciye icage qa iyopte kte yacinpi kin wocekiye eya po. "AVicaSta owotanna waSagya cekiye cin he taku tanka okihi." Owasiii nape ciyuzapi. James Garvie, Ohnihde Itancan. koSka okodakiciye avomnaye. Omaka wanji eu Okodakiciye wikcemna nonpa sanpa nonpa otoiyohi token womnaye en ehpeyayapi kiu omdake kte: Flandrau, S. D $80 00 Iyakaptapi, S. D., . . . . 28 50 Wicotawacin waste, S. D., . 15 00 Yankton Agency, S. D. . . 8 60 Yankton Agency, Pahata, . 13 02 Yankton Agency, fiante, . 4 17 Santee Agency, Neb., . . 15 50 AA'akpanaSica, Neb., ... 7 20 Lower Brule Agency, Mniska, S. D 13 26 Lower Brule Agency Putin- hinsapa, S.D., . . . . 3 38 AVakpaSica, Fort Pierre, S. D. 6 00 Oahe, S. D., 11 00 WakpawaSte, S. D., . . . 6 25 In van wakagapi, N. D., . . 5 00 Invan bosdata, N. D., . . 5 00 Hehakahepaha,Ft.Yates,N.D 18 50 fieipa, N. D 5 00 Mdecan, N. D 6 00 Canyowanasapi, S. D., . . 12 18 Mayasan, S. D 5 50 Kangipaha, N. D., ... 5 37 Kaksizahanska, S. D., . . 9 05 Peter La Pointe, .... 40 00 Francis Frazier, .... 1 00 Thos Choteau 2 62 AA'oope wowapi womnaye iyaye cin, 1 71 Hecen hekta wi ake nom en denakeca mnaunyanpi, . 328 81 Qa TawacinwaSte en omniciye hetanhan dena yuha un- liiyupi 264 47 Hecen ataya denakeca, . . 593 28 Dena unyusotapi 214 35 Hecen clena taninyan uuhapi, $378 93 T. H. Aungie, Mazaska awanyaka. KO&KA OKODAKICIYE. November 30, 1891. KoSka Okodakiciye: Mitakodapi. dehau wanna ake ecadan wi yamni on wicohan unhdaotaninpi kte, December ihanke hehan. Hecen owasin he unkiksuyapi kte qa kohanna ecanonpi wacin do. Mitakodapi, October en oitancan hena ake piunkiyapi kta on owasin wowapi cicupi tka ota tokiya idadapi tanin Sui hena nakun kohanna omakiyaka po. Wowapi mayaqupi kte cinhan decen owa po: Edward fl. Weston, Wounded Knee, S. D. Mitakodapi owasin nape oihduzapi. Edward H. Weston, Wowapi kaga.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text: 1Rey Darion yuyaykurqan pachak iskay chunka kamachikuqkunata suyunpi churayta, hinantin kamachisqan suyupi kamachikunanpaq. 2Paykunata kamachinanpaqtaq kinsa hatun qollanakunata churarqan. Paykunamanmi suyupi kamachikuqkunaqa imatapas willananku karqan, ama reyqa imapipas imanasqapaschu kananpaq. Danielqa hatun qollanan karqan. 3Chay Danielmi wakin hatun qollanakunamantapas suyupi kamachikuqkunamantapas aswan allin kasqanta rikuchirqan, payqa aswan kusa imapas ruwananpaq kasqanrayku. Hinan reyqa yuyaykurqan tukuy kamachikusqan suyupi kamachiqpaq Danielta churayta. 4Chaymi wakin qollanakunapas suyupi kamachikuqkunapas Danielta imallapipas huchachayta munaspa hatun suyu kamachishasqanpi mana allinta tariytapuni maskharqanku, ichaqa manan ima pantasqallantapas tarirqankuchu, payqa hunt'aqtaq chanin ruwaqtaq kasqanrayku. Chaymi mana imallapipas pantasqanta, huchantapas paymanta willayta atirqankuchu. 5Chaypas paykunaqa ninakurqankun: Kay Daniel contraqa manan imallatapas tarisunchu huchachananchispaq, aswanpas Diosninpa kamachikuyninta ruwasqallantan pay contrataqa tarisunchis, nispa. 6Chaymi chay hatun qollanakunaqa suyupi kamachikuqkunapas reyman usqhaylla phawarqanku, hinaspan nirqanku: –¡Rey Darío, wiñaypaqmi kawsanki! 7Hatun suyupi llapan hatun qollanakuna, prefectokuna, kamachikuqkuna, umalli runakuna, yuyaychaqkuna ima huñunakuspan rimanakuyku kayta kamachikunaykipaq kasuchikunaykipaqwan: Pipas kinsa chunka p'unchay ukhupi mayqen diosmantapas otaq runamantapas mañakunman, manataq reyllamantachu mañakunman chayqa, leonkuna ukhuman wikch'uykusqa kachun, nispa. 8Chayrayku, kay kamachikuy simita churaspa qelqay ama p'akisqa kananpaq, imaynan Media suyuq Persia suyuq kamachikuynin simikunapas mana p'akikunchu hinata, nispa. 9Chaymi rey Darioqa kamachikuy simita firmarqan. 10Danieltaq kamachikuy simi firmasqaña kasqanta yachaspa wasinman haykurqan. Altos wasinpin Jerusalenman qhawashaq ventanakuna karqan, chaypin kinsa kutita p'unchay qonqorikurqan Diosmanta mañakunanpaq graciastapas qonanpaq, imaynan ruwallaqpuni hinata. 11Hinan chay runakunaqa huñunakuspanku Danielpa wasinman haykurqanku, hinaspan payta hap'irqanku Diosninmanta mañakushaqta yanapaynintapas valekushaqta. 12Hinaspankun reyman rirqanku kamachikusqan simimanta rimapayaq, paytan nirqanku: –Qanmi kamachikuy simita churarqanki, pipas kay kinsa chunka p'unchay ukhupi mayqen diosmantapas otaq mayqen runamantapas mañakunman, manataq qanllamantachu chayqa, leonkuna ukhuman wikch'uykusqa kananpaq. Reyniyku, ¿hinachu manachu? nispa. Reytaq kutichirqan: –Arí, hinapunin. Kamachikuy simiqa hunt'akunanmi Media runakunaq Persia runakunaq kamachikuy siminman hina, manan chayqa p'akisqa kayta atinmanchu, nispa. 13Hinan paykunaqa yapamanta nirqanku: –Judá suyumanta apamusqa Danielqa manan manchakusunkichu, manan kamachikuy simi qelqasqaykitapas kasukunchu, aswanmi kinsa kutitaraq p'unchaypi Diosninmanta mañakun, nispa. 14Chayta uyarispanmi reyqa maytapuni llakikurqan, hinaspan Danielta qespichiytapuni munarqan. Inti haykuykaman Danielta qespichiytapuni munaspa reyqa imaymanata ruwarqan. 15Chay runakunan ichaqa reyman kutispa nirqanku: –Qanqa allintan yachanki, Media runakunaq Persia runakunaq kamachikuy siminman hinaqa manan reypa ima hark'asqan simitapas otaq ima kamachikusqan simitapas pipas p'akinmanchu, nispa. 16Hinaqtinmi reyqa kamachikurqan Danielta apamuspanku leonkuna ukhuman wikch'uykunankupaq. Manaraq wikch'uykushaqtinkutaq reyqa Danielta nirqan: –Tukuy sonqoykiwan servisqayki Diosniyki qespichisunki, nispa. 17Rumita apamuspataq t'oqota chaywan wisq'aykurqanku, reytaq selloyoq anillonwan umalli runankunaq anillonpiwan chayta selloykurqan, Danielmanta rimanakusqanku hunt'akunanpaq. 18Chaymantataq reyqa wasinta ripurqan, hinaspa mana mikhusqa puñunanman siriykurqan. Manan taki tocanakunatapas qayllanman apamurqankuchu, manan chay tuta chhikallantapas puñurqanchu. 19Tutallamanta sayarispanmi reyqa phawaylla leonkunaq t'oqonman rirqan. 20T'oqoman qayllaykuspataq waqay-waqay kunkanwan Danielta waqyarqan: –¡Daniel, kawsaq Diospa kamachin! ¿Tukuy sonqo servisqayki Diosniykiqa leonkunamanta qespichisunkichu? nispa. 21Hinan Danielqa kutichimurqan: –¡Reyníy, wiñaypaqmi kawsanki! 22Diosniymi angelninta kachamuwan, paymi leonkunaq siminta wisq'aykurqan. Manan Dios contraqa huchallikurqanichu, qan contrapas manan ima mana allintapas ruwarqanichu, chaymi leonkunaqa mana k'iriwanchu, nispa. 23Hinan reyqa maytapuni kusikuspa kamachikurqan Danielta t'oqomanta horqomunankupaq. Danielta t'oqomanta horqomuspankutaq mana ima k'irillatapas tarirqankuchu, Diosninman hap'ipakusqanrayku. 24Chaymantataq reyqa kamachikurqan Danielta huchachaq runakunata apamunankupaq, hinan paykunaqa warmintin wawantin leonkuna ukhuman wikch'uykusqa karqanku, leonkunataq t'oqomanpas chayraq urmaykushaqtinku paykunata hap'irqarispa tullunkunata lliwta p'akirqarirqan. 25Hinaqtinmi rey Darioqa qelqarqan kay pachantinpi tiyaq llapa llaqtakunaman, llapa suyukunaman, ima rimaytaña rimaqkunamanpas: Thak-kay qankunawan kachun. 26Ñoqan kayta kamachikuni: Hinantin kamachikusqay suyupi llapalla Danielpa Diosninta manchakuchunku yupaychachunku. Paymi kawsaq Diosqa, wiñay-wiñaymi kashallanqapuni. Kamachikuyninqa manan hayk'aqpas qollunqachu, munaychakuyninpas manan hayk'aqpas tukukunqachu. 27Paymi qespichinpas kacharichinpas, hanaq pachapipas kay pachapipas señalkunatan musphanakunatan ruwan. Paymi Danielta leonkunaq mikhunanmanta qespichirqan, nispa. 28Danielqa tukuy imapin allillanpuni kasharqan Darío kamachikushaqtinpas Persia suyu rey Ciro kamachikushaqtinpas.


text:
Nak'aq
- Nak'aq nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Nak'aq (sut'ichana) rikuy.
Nak'aq, anqash rimaypi Pishtaq nisqaqa saqra runas, huk runakunata sipiqsi, wirantas hurquq. Kay hinatam willakunku Antikunapi.
Chay nak'aqqa wiraquchas, qullqisapa runas, wañuchisqan indihinakunap wiranta, kurku yawrinkunata qhatuqsi.
Chay Nak'aqmanta willakuykunaqa mistip, wiraquchap indihina runata sarupayninmanta wallpama willaymi. Runakunaqa Nak'aqta chiqaptam manchakun, mistikuna llakichiptinmi, llullaptinmi, chawkaptinmi.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Dante Castro Arrasco: Nak'aq / Pishtaco. Edición bilingüe. Runasimiman t'ikraqnin: Washington Córdova Huamán. San Marcos, Lima 2010.


text: 1Yaya Dios ñucanchita yapa llaquisha yanapashcamanda paihua shimita camachichun nisha cachashcaraicumi mana saquinata munanchi. 2Chasna asha ima pacalla pinganayacta ranataga saquishcanchimi. Diospa shimitas yachachisha mana huaglichinchi, mana pitas purinchichu. Astahuanbas Diospa shimi yachachishcallata camachinchi. Tucui runaguna ñucanchita uyasha chi shimiga sirtu Diospa shimi man nisha rimangahua chasna camachinchi. Ñáuca rimashcataga Diosca yachanmi. 3Ñáuca camachishca quishpina shimi taparishcacuinta tucucpiga ucupachama riuc runagunalla taparishcacuinta tucunma. 4Cai pachata mandauc supaiga mana quiriccuna yuyaita upayachisha ñucanchi Cristomanda camachishcata ama intindinauchun nisha. Yapa ushaita charic Cristomi quishpichiun nishca shimiga shuc jatun bila punzhayachishcatacuinta supai jarcasha nin Cristota ama quirinauchun nisha, ama punzhaibishina Cristohuan purinauchun nisha. Ñáa Cristoga Yaya Dios imasna actahuas ricuchinmi. 5Chasna acpi mana ñucanchi causaimanda camachisha purinchichu, astahuanbas Jesucristoga tucuita mandauc man nishami camachinchi. Jesus ñucanchita mandac amu ashcamanda ñucanchi cangunata yanapaccuna manchi. 6Yaya Diosmi cai munduta raushcai tucui ansagunata punzhayachira. Ansamanda punzha tucuchun nisha mandac Diosllami ñucanchi shunguta yuyaitahuas punzhayachishcatashina rashcami ñucanchi cunan uras pai ali acta yachangahua. Ñáucanchi Jesucristota yachashami Yaya Dios yapa ali punzhacuinta sumac acta yachanchi. 7Chasna acpi ñucanchi aichaga shuc allpa mangacuinta api agllaita Dios shuc gustu cushcata charinchimi. Chasna api aichacuinta aushcai Yaya Dios yapa ushaiyuctaga ricuchinchi. Chi sinzhi ushaiga mana ñucanchimandachu astahuanbas Yaya Diospagmanda ashcatami ricuchinchi. 8Chasnamanda cunan yapa turmintachishca tucushahuas ahuantanata ushanchi. Imata tucusha nisha yuyarishahuas Yaya Dios ñucanchita yanapangami nisha mana manzhasha causanchi. 9Runaguna ñucanchita turmintachicpiga Yaya Diosca ñucanchita mana saquingachu. Maicanguna ñucanchita chingachinata munashallata mana ushanaunzhu. 10Imasta Jesusta turmintachisha huanchinaura ñucanchi maita ricpis ñucanchita chasnallata huanchishun ninaunmi. Ñáucanchi chasna turmintarisha causashami Jesuspa causana ushaihuas ñucanchi aichaibi ricurinmi. 11Ñáucanchi causaushcai Jesuspa shimita rimashcamanda caran punzha huanchitucunalla causanchi. Chasnamandami ñucanchi huañunalla aichaibi Jesuspa ushaihuanllami causashcataga ricuchinchi. 12Chasna acpimi ñucanchi aichahuas huañunalla an, astahuanbas canguna randi chi shimita uyashaga ali causaita charinguichimi. 13Diospa shimibi ñaupata quillcashca tiyara casna nishca: Quirishcanimi, chimandami rimashcani. Chicuinta ñucanchihuas quirina yuyaihuan purinchi, chasna quiric ashami Jesusmanda rimanchi. 14Señor Jesusta huañushcamanda causachic Diosmi ñucanchitas Jesuspa runa ashcaraicu causachingaraushcata yachanchi. Paihua ñaupacpi ñucanchita canguna pariu pushangaraushcata yachanchi. Chita yachasha camachishami puriunchi. 15Tucui partibi ñucanchi camachicpi cangunata Yaya Dios yanapaitucunguichimi paihua llaquinaga mas runagunahuagma pactashcai ashcaguna quirisha paita yapa pagrachu nisha rimanaunga. Chasna acpi Yaya Diosta yapa balichishca tucungami. Chasnamandami ñucanchiga cangunata llaquisha yachachishcamanda casna turmintariunchi. 16Chasna acpi ima tucucpihuas mana saquinchichu. Ñáucanchi aicha ushai mas pishitucucpihuas ñucanchi yuyaitaga Yaya Diosca caran punzhami mushucshina sumagyachiun. 17Ñáa ñucanchi huasha ali sumac tucungaraushcata yachanchi. Cunan cai pachaibi ñucanchi yapa turmintarishaga mana imaschan, tucui turmintarinaguna tucuringami. Chi turmintarinagunamandaga Yaya Dios mana tucuribac sumac rashcata cuitucushun. 18Chiraicu ñucanchi cunan ricushcagunataga mana yapa yuyarinchichu, astahuan ñucanchi mana ñahuihuan ricushcatami yuyarisha causanchi. Ñáucanchi ricushcagunaga tucurinallami manaun, astahuanbas ñucanchi ñahuihuan mana ricushcagunaga mana tucuringachu, huiñaigama maunguna.


text: 1Chaymantami chay diyaqa Jesusqa chay wasimanta lluqshir rir kusala atun quch'apa manyanpi taran. 2Chaynu kusa achka runakuna tantakayatinmi, Jesusqa uk yaku karruman iqar taran. Nataq runakunaqami chay quch'apa manyanlapi kidaranllapa. 3Chaymantami Jesusqa kusa achka imakunata kumparasyunkunawan yach'achikuq qallarir, kaynu niran paykunataqa: "Uk runami tarpukuq riran ch'akranman. 4Chaymantami shikwakutinqa wakin simillaqa nanman rataran. Chaymi pariq kurukuna shamur mikuran chay simillataqa. 5"Nataq wakin similla-shuypaqa rumipa ananpi yaqqa mana allpa kaqman rataran. Piru chay simillaqami daskaqla winaq qallariran, mana ruri maypi pampakashanrayku. 6Chaymantami rupay iqamutinqa mana allita ch'upakushanrayku, daskaqla ñutukur chakiran. 7"Nataq wakin simillakunaqami kasha rurikunaman rataran. Chaymantami kashakuna winar ch'amitachiran. 8"Piru wakin similla-shuypaqami rataran kusa shumaq pachaman. Chaymi kusa shumaqta winatin, kusala shumaqta kusichakuranllapa. Chaqa, wakin ispigaqami syin murisituyjun karan. Nataq wakin ispigaqa sisinta murisituyjun. Wakin-shuypaqa, trinta murisituyjun ima karan. 9Chaymi nishaykillapa: Rinriyjun kaqkunaqa uyakur intrakayllapa nir". 10Chaymantami Jesuspa yach'akuqninkunaqa qimikar tapuran: --¿Imapaqtaq kumparasyunkunalawan runakunataqa yach'achinki? nir. 11Chaymi Jesusqa niran: "Qamkunatami Dyusqa imanumi mantakun nirqa paylla intrachishuyanllapa, michka unay mana intrakasha katinllapamapis. Piru wakin runakunata-shuypaqa mana. 12Chayraykumi nini: Dyuspi intrakaqkunataqa masta intrachinqa, kusa intrakaq kananllapapaq. Piru mana intrakanaqkunata-shuypaqa, chay ashlilata intrakashanmatapis tantar qunqachinqa. 13Chayraykumi kay kumparasyunkunalawan yach'achikuni. Chaqa, paykunaqami chapakurpis mana rikakunchu. Chaynulla uyakurpis mana intrakanllapachu. 14Chaymi paykuna chaynu katin ima, Dyuspa rimaqnin Isai'as nishanqa kumplikan. Chaqa niqmi: 'Michka kusata uyakurmapis, mana intrakanqallapachu. Chaynulla michka chapakurmapis, mana rikakunqallapachu nir. 15Chaqa kay pwiblumanta runakunapa yarpuyninqami mana intrakaqpaq tikrakasha. Chaymi rinrinllapamapis limpu kirpakasha amana uyakunanllapapaq. Chaynulla nawinllapamapis limpu kirpakasha amana rikakunanllapapaqnachu. Chaynuqami tukushallapa ama nuqapi kriyinanllapapaq. Mana nuqapaq intrakar kriyitinllapaqami, mana allichashaqmapischu'. 16"Nataq qamkuna-shuypaqa kusala shumaqmi kankillapa. Chaqa nawikillapamapis allita rikakun. Chaynulla rinrikillapamapis allita uyakun ima. 17Nishaykillapapismi: Chiqaptami Dyuspa rimaqninkuna, wakin kusa allin runakunapis, kanan rikayankillapa chayta, chaynulla uyapayankillapa ima chaytaqa, rikayta uyapayta ima munaqllapa. Piru paykunaqami michka chaynu munarmapis mana rikaran chaynulla uyaparanllapalamapischu. 18"Allita intrakayllapa, chay kumparasyun tarpukuqpaq rimarqa imatami intrachimanchikllapa nir: 19Chaymi Dyusmanta shamur mantakuqpaq uyapar mana intrakaqqa, chay similla nanman ishkiran chay yupay. Chaymantami dyablu shamurqa, chay uyakur shunqunpi tarpusha yupay purichiyashantaqa ashuchin. 20"Nataq chay similla rumikunapa ananman rataran chaykunaqami, intrachimanchik runakuna Dyus rimashanta kusa aligrila uyakuqpaq. 21Piru mana allita ch'upakusha karmi, mana shachinakuytaqa puytinchu. Chayraykumi Dyuspi kriyishanrayku imallapiqa qischakar, manaqa imanachinanllapapaq ikinllapapi puritinqa chay uyakushanta dijarna qunqanllapa. 22"Nataq chay simillakuna kashapa rurinman ishkishakuna-shuypaqa, intrachimanchik Dyuspa rimayninta uyapaqkunapaq. Piru kay pachapi imanupis kusa imayjun kanar, imakunapi yarpupakur imaqa, Dyusmanta ashunllapa. Chayraykumi, chay munashankuna, yarpupakushankuna ima, paykunata ch'amitachiq yupay qunqachin Dyuspa rimaynintaqa. Mana dijanchu puquq yupay kusa allin kananpaqqa. 23"Piru chay similla kusa shumaq pachaman ishkisha-shuypaqa intrachimanchik, Dyuspa rimayninta intrakar kasuqkunapaq. Chaykunaqami, kusa achkata puqur kusichakaq yupay ima shumaqta kawsanllapa. Imanutaq wakin ispigakunamaqa, syin murisituyjun karan, wakin-shuypaqa sisinta murisituyjun, wakinqami trinta murisituyjun karan kada ispigitaqa". 24Jesusqami kaynu nir kay kumparasyunta parlakuranpis: "Syilumanta kaqpa mantakuyninqami, uk tarpukuq runa shumaq simillanta tarpuran chay yupay. 25Piru tukuy punuyatinllapa, payta ch'iqniq runa shamur shikwakuran balliku simillata chay trigupa rurinpiqa. Chaynu shikwakurqami upallala riranna. 26"Chaymanta trigu winar ispigakutin imanaqa, chay ballikukunapis rikariranna. 27Chaymi chay trabajaqkunaqa riran amunta willaq, kaynu nir: 'Taytituy, qam tarpushayki simillaqami kusa allin karan. ¿Maymantataq chay ballikuqa winamushaqa?' nir. 28"Chay ch'akrapa amunqa niran: 'Mayqan ch'iqnimaqmi chaytaqa rurasha kanqa' nir. Chaynu nitinqa chay trabajaqkunaqa kaynu nir tapuranllapa. '¿Allinchu kanqa rir chay ballikuta pilar itakunayllapapaqqa?' nir. 29"Piru chay amunqa niran: 'Ama chaytaqa rurayllapachu. Chaqa chay ballikukunata pilashaq nirqami, chay trigukunatapis pilayankillapa kanqa. 30Ashwanmi dijayllapa pulla winanqa chay kusichakuna tyimpu ch'amunankaman. Chaymi chay diyaqa kach'akushaq chay ballikukunataqa akrananllapapaq. Chaynu akrarqami manuju manujula watar dijanqallapa rupachikananpaq. Nataq chay trigu kaqta-shuypaqami ch'uranqallapa chay ch'urakunaypina' ". 31Jesusqami kay kumparasyuntapis parlakuran: "Syilumanta kaqpa mantakuyninqami uk mustasa qirupa simillanta, runakuna tarpun chaynu. 32Chaqa, mustasa qirupa simillanqami kusala llampitu tukuy qirupa simillanmantaqa. Piru winarqami, kusala atunpaqna tikrakan, wakin mallkikuna ch'akrapi kaqkunamantaqa. Chaymi ashwan pariq kuritukunamapis, chaymanna rir qushakun". 33Chaynullami kay kumparasyuntapis parlakuran, kaynu nir: "Syilumanta kaqpa mantakuyninqami imanutaq uk warmi tantata ruraqmaqa, achkalla arinaman pitila libadurata itar dijatin saksachin chaynu". 34Tukuy kaykunatami, Jesusqa runakunataqa willaran kumparasyunkunalawan. Manami imatapis mana kumparasyunkunawanqa willaranchu. 35Piru tukuy kaykunaqami chaynuqa pasaran Dyuspa rimaqnin unaylla nishankuna kumplikananpaq. Chaqa kaynumi nisha kayaq: "Tukuytami kumparasyunkunawan willashaq. Chaynullami willashaqpis kumparasyunwan, Dyus kay pachata rurashanmanta-pacha imakuna pakaplla katin mana intrakayashanllapapaq ima". 36Chaymantaqami Jesusqa chay runakunata chaypi dijar rir yaykuran uk wasiman. Chaypimi yach'akuqninkunaqa qimikar mañaranllapa intrachinanpaq chay balliku ch'akrapi winasha kayaq chaypaq. 37Chaymi Jesusqa niran paykunataqa: "Chay kusala shumaq simillata tarpukuq chayqami Dyusmanta Shamuq Runa. 38Nataq ch'akra tarpukasha chay-shuypaqami kay pacha. Chaymi chay shumaq simillaqa intrachimanchik Dyus munashanta rurar mantakuyninpi kaq chaykunapaq. Nataq balliku-shuypaqami intrachimanchik dyablu munashanlata ruraqkunapaq. 39Piru chay ch'iqnikuq kar, ballikuta tarpusha chay-shuypaqami dyablullapaq intrachimanchik. Nataq chay kusicha tyimpu-shuypaqa intrachimanchik chay jwisyu diyapaq. Chay kusichakuqkuna nir-shuypaqami intrachimanchik Dyuspa angelninkunapaq. 40"Chaymi nishaykillapa: Imanutaq chay ballikukunata chiqanchanchik rupachinapaq, chaynumi chay jwisyu diyapipis wakinqa chiqanchakanqa. 41Chayraykumi Dyusmanta Shamuq Runaqa kach'amunqa angelninkunata, chay mantakuyashanmanta chay ukkunata uchakuchiqkunata, chaynulla chay mana allinta ruraqkunata chiqanchananllapapaq. 42Chaynu chiqancharmi apar kusala miraq ninaman itakunqallapa. Chaymi chaypiraq kusala mana agwantaypaqta qischakar qaych'akushanrayku kirunmatapis richyachinqallapa. 43Piru mayqanpis Dyus munashannu ruraqkuna-shuypaqa, rupay yupay kusa shumaqta llipyaranqallapa Taytanllapa mantakuyashanpina. Chaymi nishaykillapa: Rinriyjun kaqkunaqami, uyakur intrakayllapa nir. 44"Syilumanta kaqpa mantakuyninqami imanutaq uk lugarpi kusala ch'aniyjun ima pakaplla katin mana rikanchikchu chaynu. Chaqa nishaykillapa: Mayqan runapis uk pachapi kusala ch'aniyjun imata tarirqa mana dijayta munanchu. Ashwanmi chayllapi pampar dijar kusala aligrilla rin tukuy iman kaqkunata rantikur tikrakamur, chay pacha kusa imayjun kaqta rantin chaynu. 45"Chaynulla syilumanta kaqpa mantakuyninqami, imanutaq uk nigusyantimaqa kusa ch'aniyjun pirla shutiq rumisituta maskar purin rantinanpaq, chay yupay. 46Chaynu maskar puriyar uk kusa ch'aniyjunta tarirqami, rir iman kaqkunatapis limpu rantikur, imanupis chay pirla shutiq rumisitutaqa rantin-ari. 47"Syilumanta kaqpa mantakuyninqami imanutaq piskadukuqkunamaqa chay shikranta mar yakuman itakurqa kusala achka ukman ukman piskadukunata aypamun chay yupay. 48Chayna chay piskadukuna shikranpi untatinqa chay piskadukuqkunaqa waqtaman urqumunllapa. Chaymantaqa tar akraq qallarinllapa. Chaynami chay kusala shumaq chaykunataqa kanastanman ch'uranllapa. Nataq chay mana shumaq kaqta-shuypaqami itakunllapa. 49Chaynullami pasanqapis chay jwisyu diya ch'amutinqa. Chaymi chay angelkunaqa rir chay mana allin kaqkunataqa chiqanchanqa allin kaqkunamantaqa. 50Chaynu chiqancharmi chay mana allin kaqkunataqa kusalata nina ratakuqmanna itakunqa. Chaymi chaypiraq kusala mana agwantaypaqta qischakar qaych'akushanrayku kirunmatapis richyachinqallapa". 51Chaynu nirqa, Jesusqa tapukuran: --¿Qamkunaqachu intrakankillapa, tukuy kay nishushayllapataqa? --Intrakanillapami Taytituy-- niran paykunaqa. 52Chaymantaqami Jesusqa niran: --Moise's mantakushanta uk yach'ar yach'achikuqqami syilumanta kaqpa mantakuyninmanta yach'akurqa, uk wasipa amun yupay tukun. Chaymi chay kusa ch'aniyjun ch'urakushantaqa urqumun mushuq kaqkunata, unay kaqkunata ima. 53Chaynu nir ima kay kumparasyunkunata parlakurnaqami riranna chay kayashanmantaqa. 54Chaynu rirmi chay pwiblunllaman ch'aran. Chaymi chay tantakananllapa wasipi yach'achikuq qallariran. Chaynu yach'achikutinmi runakunaqa limpu dispantakasha kaynu ninakuqllapa: "¿Kayqa maypitaq yach'akuranqa kay kusa yach'ayashantaqa? ¿Imanutaq chay milagrukunata rurayta puytin? 55¿Manachu kayqa, chay ich'kakuqpa wamran? ¿Chaynulla manachu wakpa mamanqa Mari'a? ¿Manachu Santiagupa, Josipa, Simonpa, Judaspa uknin ima? 56¿Manachu paypa warmi ukninkunamapis kaypi nuqanchikkunawan tanllapa? ¿Piru chaynu katinqa, imanu kartaq tukuy wakkunata rurayta puytinqa?" nir. 57Chaynu nir ima piñakur mana kasunatinllapami, Jesusqa paykunataqa niran: "Tukuy uklaw pachapimi kusa shumaqta rikanllapa uk runa Dyuspaq rimaqtaqa. Piru chay pwiblunllapi chaynulla wasinllapi imaqami mana kasunllapachu" nir. 58Piru chay pwiblunllapiqami Jesusqa mana achka milagrukunataqa ruraranchu. Chaqa chaymanta kaq runakunaqami mana paypiqa kriyiqllapachu.


text: 1Chayurá imaymana mana allincunäta caćhaycälinayquiñam: ingañacuycunacta, ishcay cära caycunacta, inbidiacuycunacta, tumpacuycunacta, palanacuycunactapis. 2Aśhwanpam iñacha lichillapi wañuyäcänuy ispiritunchicpä cä lichi-yupaycäpi wañupaculcanquiman. Chaynu Tayta Diospa llaquipayninta yaćhayalcalñá chaypamari wiñay allincäpa wiñaycälinqui. 4Jesusmi Diospa wasinpa sumä chalänin cawsä lumica, nunacunäpa licaytapis mana munaśhanca; Diospäñatacmi ichá sumä ćhaniyu aclacuśhancälä canpis. Payman aśhuycul'a amcunapis cawsä lumicunanümi cayalcanqui; amcunawanmari sumä chuya wasinta ishpiycachin. Jinaman chuya sasirdüticunaman muyuycälinqui Jesusninchicpa Tayta Dios allinpa ćhasquiycuśhancäta uycälinayquipämi. 6Isquirbishaćhüpis niyanmari: “Licapäcuy, Sionman sumä chalänin aclacuśhan ćhaniyu lumictam ćhulayá. Chayman chalapacücá manam imaypis pin'ayćhu can'achu” nil. 7Am chalapacücunäpá cay lumi sumä allin ćhaniyümi. Mana chalapacücunapäñatacmi ichá lulacacun cay nishanca: “Wasi luläcuna jalutacuśhan lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüñä” nil. 8Jinaman'a: “Paymi mitcacacuna lumi, cućhpachicü wanca cacuyan” Paycuna allin willacuycäta mana cäsucuyninwanmari cawsayninćhu mitcacaculcan. ¡Chaypä nishamá capäcun! 9Amcunañatacmi ichá capäcunqui aclacuśhan milaynin, Mandacücäpa sasirdütin, chuya japächaycuśhan malcan, Tayta Diospa nunan. Chay tutapäcäćhu cayaptiqui sumä tuqui acchiman ayaycuśhulanqui sumä alawana lulaynincunacta willaculcänayquipämá. 10Aw-ari, amcuna unay manam malcanpäpischu licaśha capäculanqui; cananmi ichá Diospa malcanña cayalcanqui. Unay'a manam llaquipaycuśhapischu capäculanqui; cananmi ichá llaquipaycuyninćhüña cayalcanquipis. 11Cuyaśhäcuna, pasacü biajiructanümi ćhuncay-ćhuncay niycälic, ispirituyquiwan chalanacü aychayquip munaynincunapi japächaculcänayquipä. 12Ñatac mana chalapacücunäćhu sumä licachipäri cawsaycäliy. Chayćha masqui canan jucha-sapacunactanuy jamuyalcäśhuptiquipis Diosninchic śhamunancäćhu'a allin wayuyniquip payta altuman julaycälin'a. 13Taytanchicćhüña capäcuśhayqui-laycu-ari nunacunäćhu lluy mandacücunäman sujitaculcay: nasyunpa puydï sumänin mandacücämanpis, chaynütac gubirnadurcunämanpis. Paycunamari mana allin luläcunäta mućhuycachinanpä, allincunätañatac alawaycunanpä malcaćhü-cama ćhuläśha cayalcan. 15Tayta Diosninchic allincäta lulaycälinayquitamari munan, chay luclu mana tantiayniyücunaca ima nishunayquipis mana cäpä cananpä. 16Libri capäcuśhayquimannu-ari cawsapäcuy; amatac libri cayniquita bäliculcul mana allincäta lulayalcaychu. Aśhwanpa Diospa nunannuy cawsapäcuy. 17Lluytapis allinpäri licapäcuy: chalapacü-masiquicunactapis cuyapäcuy, Tayta Diostapis manchacuywan licaycäliy, puydï mandacücätapis allinpätac licaycäliy. 18Am uyway nunacunäpis patrunniquicunacta allinpa lical sujitaculcay, ama allin cuyacücunällamanchu, sinu'a masqui mana awantaycuna cäcunämanpis. 19Yan'alpi ñacachisha caśhanta Diospa puntanćhu tuquicta yaćhacul awantaycücá allin luläpälä licaśham cayan. 20Ñatac juchayquipi ñacachipäcuśhuptiqui'a, ¿ima allintá maynu ñacayta awantaśhayquipis? Allin lulaśhayquipi ñacachipäcuśhuptiqui awantaycuptiquim ichá Tayta Diosninchicpäpis allin caycunqui. 21Chaypämari Jesusninchicnülla amcunapis ayaycuśha capäculanqui. Pay amcuna-laycumari ñacala, chay laśhćhunman jalupäcunayquipä. 22“Pay'a manam ima juchactapis lulalachu nï uchuyllapis casquicta limalculachu.” 23Palapäcuptinpis manam limalculachu; ñacachipäcuptinpis manam cutipaculachu, aśhwanpam tincüninman licaycücäpa maquinman quiquin ćhulacuycula. 24Paymi curuśhcäćhu llapa juchanchicta quiquin aychanćhu apala, juchäpa wañuśhaña canapä jinal allincällapäñatac cawsaycunapä. ¡Chay dañäduncunapmi amcuna allinyaycachisha capäculanqui! 25Unay pulipäculanqui pintïsha uwishnümi. Cananmi ichá cawsayniquita Michïca, Täpä Jesusninchicman cutïlälimunqui.


text: 1Jerusalén llaqtaman qayllaykushaspankun, Olivos orqo chakipi Betfagé llaqtachawan Betania llaqtachawan tupayman chayarqanku, chaymantan Jesusqa iskay yachachisqankunata kacharqan: 2–Haqay chimpa llaqtachaman riychis, chayman haykuspan mana sillakusqa malta asno watasqata tarimunkichis, hinaspan paskaspa aysamunkichis. 3Pipas: ¿Imapaqmi paskashankichis? nisunkichis chayqa, ninkichis: Señorninchismi asnota necesitan, kunallanmi kutichinpusunki, nispa. 4Paykunataq rispanku calle punkupi malta asno watasqata tarirqanku, hinaspan paskasharqanku. 5Chaypi kaq wakin runakunataq paykunata nirqan: –¿Imanashankichismi? ¿Imapaqmi malta asnota paskashankichis? nispa. 6Hinan paykunaqa Jesuspa nimusqanta hina nirqanku. Chaymi mana hark'arqankuchu. 7Malta asnotataq Jesusman aysamurqanku, hinan p'achankuwan caronaykuqtinku Jesusqa sillaykukurqan. 8Askhan p'achankuta ñanpi mast'arqanku, wakintaq raphisapa k'allmakunata wit'uspa ñanpi mast'arqanku. 9Hinaspanmi ñawpaqenta qhepanta riqkunaqa qaparirqanku: –¡Qespichiqmi kanki! ¡Saminchasqa kachun Señor Diospa sutinpi hamuqqa! 10¡Saminchasqa kachun ñawpa taytanchis Davidpa hamuq qhapaqsuyunqa! ¡Yupaychasqan qespichiq Diosqa! nispanku. 11Jesusmi Jerusalén llaqtaman haykuspa Dios yupaychana wasiman rirqan. Muyuriqninpi kaqkunata lliwta qhawarispataq, ch'isiyaykuyña kaqtin, chunka iskayniyoq yachachisqanwan Betania llaqtachaman rirqan. 12Qhepantin p'unchaymi Betania llaqtachamanta lloqsirqanku, hinan Jesusqa yarqachikurqan, 13chaymi raphiyoq higos sach'ata karumanta rikuspa asuykurqan rurunta chaypi tarinanrayku. Chayman asuykuspataq, mana imatapas tarirqanchu, aswanpas raphillata, mana higos tiempo kasqanrayku. 14Chaymi Jesusqa higos sach'ata nirqan: –¡Amaña hayk'aqpas pipas ruruykitaqa mikhuchunchu! nispa. Yachachisqankunataq chayta uyarirqanku. 15Jerusalén llaqtamanmi chayarqanku, hinaspan Jesusqa Dios yupaychana wasiman haykuspa chaypi qhatuqkunata rantiqkunata hawaman qarqomurqan. Qolqe cambiaqkunaq mesankunatapas paloma qhatuqkunaq tiyanankunatapas t'ikrarqarirqan. 16Manataq Dios yupaychana wasi pationta ñanta hina imatapas pasachinankuta munarqanchu. 17Paykunata yachachispataq nirqan: –¿Manachu Diospa Simin Qelqaqa nin: “Wasiyqa tukuy runakunaq mañakunanpaq wasi nisqan kanqa”, nispa? Qankunataq ichaqa suwakunaq tiyanan qaqa wasiman hina tukuchipusqankichis, nispa. 18Chayta uyarispankun kamachikuy simita yachachiqkunaqa sacerdote umallikunapiwan Jesusta wañuchiyta munarqanku, ichaqa llaqtallantin Jesuspa yachachikuyninmanta musphaqtinkun payta manchakurqanku. 19Ch'isiña kaqtintaq llaqtamanta lloqsipurqanku. 20Qhepantin paqar rishaspataq, higos sach'ata rikurqanku saphinmantapacha ch'akisqanta. 21Hinan Pedroqa yuyarirqospa Jesusta nirqan: –Yachachikuq, qhawariy, ñakasqayki higos sach'aqa ch'akirqapusqan, nispa. 22Jesustaq nirqan: –Diospi iñiychis. 23Cheqaqtan niykichis, pipas sonqonpi mana iskayrayaspa kay orqota ninman: Anchhuriy, qochaman wikch'uykukuy, nispa chayqa, nisqanman hinan ruwasqa kanqa iñisqanrayku. 24Chaymi niykichis: Diosmanta tukuy imatapas mañakuspaykichisqa chaskiwaqchispas hinataña iñiychis, hinan chaskinkichis. 25Diosmanta mañakushaspaykichis piwanpas phiñanasqa kasqaykichista yuyarinkichis chayqa, pampachaychis. Chay hinapin hanaq pachapi kaq Yayaykichis qankunatapas huchallikusqaykichismanta pampachasunkichis. [ 26Manachus qankuna pampachankichis chayqa, hanaq pachapi kaq Yayaykichispas manallataqmi huchallikusqaykichista pampachanqachu], nispa. 27Chaymantataq Jerusalén llaqtaman kutirqanku, Dios yupaychana wasipi Jesús purishaqtintaq, sacerdote umallikuna, kamachikuy simita yachachiqkuna, kurak runakunapiwan payman asuykurqanku, 28hinaspan Jesusta nirqanku: –¿Ima atiywanmi kaykunata ruwanki? ¿Pitaq kaykunata ruwanaykipaq atiyta qorqasunki? nispanku. 29Hinan Jesusqa paykunata nirqan: –Ñoqapas hukta tapuykusqaykichis, kutichiwankichistaq, hinan ima atiywanchus kaykuna ruwasqayta willasqaykichis. 30¿Pitaq Juanta kachamurqan bautizananpaq? ¿Dioschu? Icha, ¿runakunachu? Niwaychis, nispa. 31Hinan paykunapura churanakurqanku: –“Diosmi” nisun chayqa, ninqan: ¿Imaraykun payta mana creerqankichischu? nispa. 32“Runakunan” nisun chayqa, ¿ima niwasuntaq? llapallanmi Juantaqa cheqaq profetapaq hap'irqanku, chaymi runakunata manchakuspa, 33Jesusman kutichirqanku: –Manan yachaykuchu, nispa. Chaymi Jesusqa paykunata nirqan: –Manan ñoqapas willaykichismanchu ima atiywanchus kaykunata ruwasqayta, nispa.


text: 1Je' re' noq, re' hin ma' xnukuy ta chik nik'-oq najtiil chi ma' inwil ta taq awach, xnuchop nuk'ux chi xinkahnik chi wutkeel ar Atenas. 2Eh ruum i re', xqataq'aaj reje i qahermano Timoteo taq cha wilariik. Re' reh quch kamanoom ruuk' i ruq'orariik rib'iral i ak' k'uhb'aal i ruyeew i Jesucristo. Eh reh chi xuq'or rukorkiil taq aweh chi maakanaa' taq chik i nimanik, eh chi xuyeew rukowiil taq ak'ux. 3Eh reh wo' chi ma' awach ta jino'q taq aweh i neerub'an kiib' ruk'ux chi nimanik ruum taqe ti' k'axik. Aweht'al wo' taq i hat chi naa qik'iik chupaam taqe ti' k'axik re' re', 4ruum noq ko wilkooj taq cho chaxilak, xanoq wo' xqaq'or taq chaaweh chi wilik ti' k'axik naa qak'ulum. Eh je' wo' re' i xqak'ul je' rukab' i qaq'orom taq chaaweh. 5Ruum aj re' xqataq'aaj reje Timoteo chi rupeech'jiik taq aweh mi suq taq ak'ux, mi k'ahchi' taq aye'em ak'ux chunimjiik i Dios. Re' hin yo'jik i nub'an taq reje aweh, ruum xat ruq'eb'-oq taq pamahk i aj Yahm. Eh wi ta xa a'n taq i je' re', xama' xta naq neerutiq i rukamaj i Dios xponik qa a'n taq awuuk'. 6Eh re' i Timoteo xsutinik chik chaloq i reh taq aq'orob'jiik ar Tesalónica. Eh holohik i xk'ulik ruq'or qeh taq chawiij ruuk' taq animaniik, je' wo' ruuk' i k'axooj taq i na a'n chawach. Xk'ulik ruq'or qeh chi ti' taq qoh awik'raaj, eh chi xa nawaaj naq chik taq awilom qawach, je' wo' re' i hoj xa nqaaj naq chik qilom taq awach. 7Ruum i wili hermano, chupaam taqe pajarik k'ahchi' qak'ulum je' wo' ruuk' taqe ruti'kiil qak'ux, xiik' naah i rusuqkiil qánima xqak'ul noq xqeht'aliij chi k'ahchi' taq aye'em ak'ux chunimjiik i Jesucristo. 8Noq xqeht'aliij chi k'ahchi' rukowjiik taq ak'ux chi nimanik parub'ihnaal i QaJaaw Jesucristo, je' naa kore' xk'achlojik qawach noq xqik'raaj. 9Nik' ta naq wach rut'iosjiik neenqa a'n ree qaDios chawiij taq i hat, je' wo' chi riij i runimaal rusuqkiil qak'ux taq i nayeew, re' i k'ahchi' qik'raam rusuqkiil pan qánima chuwach i Dios 10Re' hoj chi q'iij chi aq'ab' inqapahqaaj ree Dios chi nee ruyeew q'ab' qeh chi nee wo' chik inqilow qawach taq awuuk'. Eh chi neenqamanaa' wach ruq'orariik taq aweh i komajaa' taq i na a'n pan animaniik. 11Re' hoj inqaaj chi re' ta naq i Dios, re' i QaJaaw, eh je' wo' QaJaaw Jesucristo neentoob'inik qeh, reh chi nee wo' chik inqa a'n ojik taq cha wilariik ar. 12Eh re' ta wo' naq i QaJaaw Jesucristo neenyee'wik taq panawánima chi k'ul taq neenak'ax awiib' chawach. Eh chu'nchel ta naq aj uuk' nee taq i na a'n i k'axooj, je' rukab' taq ak'axariik inqa a'n i hoj. 13Re' ta naq i QaJaaw Jesucristo ye' woq taq rukowiil ak'ux, chuyeew ta naq taq asantohiil. Eh ma' ta naq chik chih taq amahk chuwach i QaJaaw Dios na' sutinoq cho ruka'peech i QaJaaw Jesucristo ruch'ihil taqe kánjel kit'iosil i rak'uun rixq'uun ojinaq taqe ruuk' ar pan taxaaj. Je' ta wo' naq re'.


text: 1Eh pank'amb'al rub'eeh i peet poh reh i rujunlaaj haab' qak'amariik reje Babilonia re' i QaJaaw Dios je' wili i xuq'or weh: 2Hat rak'uun winaq re' taqe i aj Tiro q'e' insuuqb'ik kik'ux inkik'er kichii' chuq'orariik chi je' wili: Ma' xta reet chi xsahchik wach i Jerusaleem, re' naq i reh q'e' b'ehoom, chikiwach i tinamit. Xa re' la' yu'naak xsacharik chik wach re' chik i hoj q'e' naa ruwihiik qab'ehomal, inki taqe. 3Re' hin i Dios i nuq'or keh chi je' wili: Re' taq i hat aj Tiro ma' imponik ta chi nuwach taq i na a'n. Ruum aj re' naa nuk'amam chaloq i k'ih seht chi tinamit taq cha naah, xa je' chik rukab' i rub'ohl i palaw noq naa kik'uliik iloq. 4Eh naa kikutum wach ak'al i tz'aq wilik chi riij taq aatinamiit, je' wo' hoq inajt kinaah tz'aq i ko'lb'al taq awiib'. Eh ma' xta chik naa nukanaam taq panaye'aab', xa je' chik mesooj wach ab'aj naa rukahniik. 5Re' taq aatinamiit i hat aj Tiro naa rukahniik chi chahb'al wach kiya'l i aj karineel. Re' i nimaq tinamit naa ruchaliik elq'anoq taq i chib'ih aweh re' hin i Dios kinq'orik reh. 6Re' taq aatinamiit wilkeeb' pantaq ab'iix naa kikanteesjiik ruuk' q'aslaj ch'ihch' ruuk' i re' naa taq anab'eem chi re' hin i k'achlik Dios. 7Re' hin i Dios i naa nuk'amam taqe chaloq chi q'aq'inik awuuk' taq i hat aj Tiro i Nabucodonosor re' i kireey i aj Babilonia, re' q'e' nim rajaawriik chikiwach chu'nchel i reey. Re' reh naa ruchaliik ruch'ihil taqe i ruk'ihaal soldado, riij kawáyu, pan kareta wilkeeb'. 8Eh ruuk' q'aslaj ch'ihch' naa rukansam taq aatinamiit wilkeeb' pantaq ab'iix. Naakikotem riij taq aatinamiit naa kiyejaam kiye'aab' ko'lemb'al kiib', ruuk' i q'aslaj ch'ihch' ruuk' i rupulato ch'ihch' naa kianam taq aweh ru soldado. 9Eh naakipaxib'eem i koraal tz'aq chi riij taq aatinamiit, je' wo' inajt kinaah tz'aq inako'leej taq wii' awiib'. 10Eh noq naa kokiik i ki soldado taqe i aj Babilonia chupaam taq aatinamiit, xaq'equm chik paam i pooq naa kuksam i kikawayu, i kikareta xama' naa ta chik taq ak'utiniik. Eh naa ruk'uyu'jiik paruye'aab' i tz'aq kotimaj wii' riij taq aatinamiit. 11Re' i kikawayu naakiyeq'eb'eem paam taq aatinamiit. Eh ruuk' q'aslaj ch'ihch' naa kianam kaansanik, eh naa kituhb'aam wach ak'al i rooq i paat. 12Eh naa taq kiq'uchum ab'ehomal, je' wo' taq inayak, naa kituhb'aam wach ak'al i koraal tz'aq chi riij taq aatinamiit, je' wo' paat imb'aan wii' i q'ataj q'orik. Eh naa kikutum pan runimaal ha' taqe ab'aj, taqe i chee' korjinaq wii'. 13Eh naa nukanaam chi ma' naa ta chik rub'aan i tz'uuy imb'aan naq pan tinamit, ma' naa ta chik rub'aan i q'ooj arpa. 14Naa nukanaam taq aatinamiit chi je' rukab' i mesooj wach ab'aj, naa wo' nukanaam chi chahb'al wach kiya'l taqe i aj karineel, ma' jaruuj chik naa rukorjiik ruka'peech, inki i Dios. 15Re' hin i Dios je' wili i nuq'or keh i aj Tiro: Re' taqe i tinamit wilkeeb' chi chii' i palaw xanaa chik kib'arb'otiik ruum kiyo'jiik noq naa kib'iram i choqik, noq naakik'erem kichii' taqe i ti' naa kiwihiik noq naa kikanteesjiik taq aatinamiit. 16Eh chu'nchel i kireey i tinamit wilkeeb' chi chii' i palaw naakeliik cho pan kiye'aab', naa kesam i kiso' chikiij xankitak'aa' chikiij, eh je' wo' hoq i kinimaq rooq so'. Eh naakitzunaam kiib' wach ak'al xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik, xanaa chik kokiik meem noq naakilom taq i naa ak'ulum. 17Eh naa taq kitz'uyem aweh i tz'uuy wili reh ruti'kiil k'uxliis: Ruum chi xsacharik taq awach kuum i tinamit kichalik chi chii' i palaw re' aatinamiit xti wilik naq rib'iral chi nim kiwach, q'e' naq taq kow awiib' chi ik'ik chinaah i palaw, eh q'e' naq i naayohb'isaj taqe chu'nchel i tinamit. 18Eh ruum chi xb'aan taq chik aweh xakib'arb'otik chik ruum kiyo'jiik i tinamit wilkeeb' chi chii' i palaw. Ruum chi xsacharik taq chik awach xiyo'jik taqe i tinamit wilik palaw chi kijunsuut, inko'q taqe. 19Re' hin i Dios je' wili i nuq'or keh i aj Tiro: Re' taq aatinamiit naa rukahniik chi ma' xta wilik chupaam, naa rukahniik chi je' rukab' i ye'aab' ma' b'anooj ta patinik chupaam. Re' taq aatinamiit je' na naakitz'apam naah chi palaw. 20Re' hin naa taq kaat numuq'aam chupaam i chaamlaj jul muqulkeeb' wii' taqe i aj najtir q'iij, naa taq kaat nukutum qohoq paruchamiil ak'al. Ar taq naa awihiik chupaam i kiye'aab' i kamnaq taqe chaloq. Eh ma' naa ta chik ruwihiik k'achareel chupaam taq aatinamiit, ma' naa ta chik rukorjiik chi jumpech chinaah i wach ak'al. 21Xiik' naah ti' kiil taq naa kaat nuye'em wii' ma' naa ta chik rilariik taq awach. Naa naq chik rusik'ariik taq aatinamiit ma' aha' ta chik naa kireqem, tiko'q keh, inki weh i Dios.