c: text/html

text:
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Brightwater (Musuq Silandapi) llaqtapi - † 19 ñiqin kantaray killapi 1937 watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi); huk Musuq Silanda mama llaqtayuq Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
1908 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Taytan: James Rutherford, Maman: Martha
Alma mater: Canterbury Yachay Sunturnin wan Cambridge Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ernest Rutherford.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Julio Lores
Julio Lores Colán sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin tarpuy killapi 1908 watapi paqarisqa Waral llaqtapi, - † 15 ñiqin anta situwa killapi 1947 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi), huk Piruw Mishiku mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: Hermenegildo Lores Espinoza, Maman: Aurora Colán Ramírez.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930
- Plácido Galindo
- Eduardo Astengo
- Rafael Quirós
- Luis de Souza Ferreira


text:
Wp/qug/Internet
Internet shuk tukuy mamallaktakunapi computadorakunapak tantanakuymi kan. Internetpi, runakunaka tukuy mamallaktakunmanta willaykunata killkakatinata, e-chaskikunata kachanata, ashtawan imakunata ruranatapashmi ushan.
1969 watapi, shuk ARPANET nishkami kumputaturakanapak tantanakuyta wacharirka. Kay tantanakuy, 1983 watamanta Internet shutimi karka. Chay pachapika, internet yachakkunamanlla karka. Shinapash, kunan pachapi, ashtawan runakuna internetta charinmi : 2010 watapi, 2084 hutu runakuna Internetta charirkami[1].
Kunan pachapi, Internetta charikkunaka Internetpi takikunata uyanata, suyukunata rikunata, kamukunata killkakatinata, mashikunawan rimanakunatapashmi ushan.
Kapak Internet pankakuna[edit | edit source]
- Wikipidiya shuk Internetpi tiyak hatun kamumi kapan (Insiklupidiya nishka),
- Google shuk Internetpi maskak antawami kapan,
- Facebook shuk Internetpi mashikunapura rimankapakmi kapan
- ...
Pukuykuna[edit | edit source]
- ↑ (en)Internet users graphs, Market Information and Statistics, International Telecommunications Union


text:
Qutarusi distritu
Qutarusi distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Cotaruse) Piruw mama llaqtapi huk distritum Aymara pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Qutarusi llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Sutaya urqu (Cerro Sotaya) (+4.800 m)
- Quchakuna: Anchaqata qucha - Kunturqucha - Puka qucha - Uchacha qucha - Wayllaqucha - Yanaqucha
- Mayukuna: Qullqachaka mayu - Qutarusi mayu / Challwanka mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Challwanka mayu
- Fredy Amílcar Roncalla, harawi qillqaq


text:
Otavalo kitipi, Wanra Wasi ukupi kichwamanta hatuntantanakuy kallarirka. Kay tantanakuyka tukuy Ecuador kichwa runakunatami kayachishkakuna, kay yachakuykunaka chunka iskun punchakamanmi kakrin. Kay tinkuypaka GAD Otavalo, Kichwashun, Global Voices tantanakuykunami makipurashpa ñawpaman pushanakunkuna.
Yachak Ignacio Muenala shuk ayniwanmi kallarirka, ñawpa tayta mamakunapa yachaykunata asha rikchachishpa, hatarichishpa kallarinkapa. Kay ruraypika pampapi sisakunawan muyuntinta rurashpa, kayachishka mashikunawan kaypika pakta kallarinkapa. Shinami alli yuyaywan, shunkuwan shimimanta tinkuyka kallarin.
Kallariy rimaypika Imabaya Cachiguango tukuy kayachishka mashikunata naparka, shinallatak imashpa kichwashimita shinchiyachinamanta riman “Imbaburapika ishkay chunka patsaklli kichwata rimankunami tiyan. Ñukanchik shimika yankalla kawsankalla yashkanchik. Ñukanchik taytakuna, mamakuna rimakpimi yachakunchik. Kichwamanta minkata rurana kanchik” shina nirka.
Sacha Rosero, Kichwashun tantanakuymantaka nirkami “Kay kimsa punchapaka chusku rimaykunata akllashkanchik: Shimimanta rimaykuna, imamanta chinkarin, imashinata kutin sinchiyachinaman, hipaman ñawikamumanta (faceboook) katishun. Rikchak hapinamanta, kuyukshuyu (video) ruranamanta, blog, Twitter, willay shuyukunatapash (memes) yachakukrinchik”.
Chusku chunka chusku runakunami kay tinkuyman chayamushka, wakin llaktamanta, runa shimita rimakkunami chayamushkakuna, kichwashimita sinchichiyachinkapak yuyaywanmi shamushkakuna.
AP/SR


text:
Donna Summer
LaDonna Adrian Gaines sutiyuq warmiqa, icha Donna Summer (* 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1948 watapi paqarisqa Boston llaqtapi - 17 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi wañusqa Naples llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pop takiqmi, tusuqmi, aranway pukllaqpas.
Taytanː: Andrew Gaines; Mamanː Mary Gaines
Qusankuna: Helmuth Sommer (1972-1975) / Bruce Sudano (1978-2012)
Churinkuna: Mimi, Amanda wan Brooklyn.
DiskukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Donna Summer.
- Uficial Qillqa
- IMDb


text:
Frank Rijkaard
Frank Rijkaard sutiyuq runaqa, (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1962 watapi paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllay kamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frank Rijkaard.
.


text:
Werner Faymann
Werner Faymann ( * 4 ñiqin aymuray killapi 1960 watapi paqarisqa Wien llaqtapi - ). Awstiriya mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Kansillir.
2 ñiqin qhapaq raymi killapi 2008 watamanta ñawpaq kuti Awstiriyapa Kansillirnin qarqan.
Tayta: Werner Faymann; Mama:
Ñawpaq warmi: Martina Ludwig-Faymann
Churinkuna: 2
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Werner Faymann.


text:
Runakunap astaynin
Runakunap astaynin runakunap kuyuchininmanta huk lanthimanta waq lanthikama prusisuta kan, paykunap llaqtan, paqarinantin wiñaypaq ichaqa llaqa wiñaypaq tikran.[1][2] May ñinpi huk runallaqa sapallan purin, payqa waq runakunawan huñusqata huk hatun astaypa kuyuchiynin ruwan. Runakunaqa runakunap paqariyninmanta waq lanthikama astarichkasqan, Aphrikamanta huk paqarinamanta, runakunaqa lluqsimusqa, chaymantari lliw allpa pachakama, lliw k'uchukama purichisqan. Hinallataqmi, llapan runakuna astaq, icha astaqpa churinta kanku.
Hatun runakunap astaynin yaraqayraykuta, manan-llamk'ay-kaq-raykuta, maqanakuyraykuta imanaykuta kapusqan
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ «CEPAL: Población y desarrollo». 16 de abril de 2020 rikusqa.
- ↑ «Definiciones y conceptos sobre la migración». 16 de abril de 2020 rikusqa.


text:
Waqaysapa Ñan
Waqaysapa Ñan (inlish simipi: Trail of Tears) nisqapiqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinan 1830 watamanta 1838 watakama Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakunatas mama llaqtankunamanta Indyu Suyumansi (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu) ayqichirqan.
1830 watapi Indian Removal Act nisqa kamachitas kamachirqanku, HAS-pa antinpi tukuy indihina runakunata Mississippi mayup kuntinpas ayqichinapaq. 1837 watakamaqa 46.000 runakunatas ayqichirqan. 15.000 ayqichisqa Chiruki runakunamantaqa 4.000 runachá wañurqan.


text:
Llamk'ay sayachi
Llamk'ay sayachi nisqaqa (kastilla simipi huelga, inlish simipi: strike) ruruchinapi icha - sapsi llamk'ay sayachi (huelga general) nisqapi - tukuy mama llaqtapi llamk'aqkunap manaña llamk'ayninmi, aswan hurkayta, aswan allin llamk'ay phatakunatapas aypanapaq, pulitiku llamk'ay sayachi nisqapitaq kawpay taripanapaq - kamachikunata hukchanapaq hukkunatapas - aypanapaq. Llamk'aqkuna sindikatu nisqapi wankurisqa kaspaqa, aswan atiyninkuwan aswantan aypanqakuman.
Achka mama llaqtapim ruruchinapi kaq llamk'aqkunap allinpaq llamk'ay sayachiqa pulitiku hayñinmi, manataq pulitiku taripanapaq llamk'ay sayachichu.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Llamk'ay sayachi.


text:
Punsalmaagiin Ochirbat
Punsalmaagiin Ochirbat sutiyuq runaqa, mungul simi: ПyHcaлMaarийH OчиpбaT; (* 23 ñiqin qhulla puquy killapi 1942 watapi paqarisqa Zavkan llaqtapi - ) huk Mungulsuyu mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
1990 watamanta 1997 watakama ñawpaq kuti Mungul suyupa Umalliqnin karqan.
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq warmi: Sharav Tsevelmaa
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Alma mater: Yachay Suntur.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Punsalmaagiin Ochirbat.
- Biografía - Infosystem Mongolei (alimanya simi)


text:
4
Apostolcunapa Uryenincuna
1 Wauqicuna y panicuna, noqacunataqa riquecalläyämë Teyta Jesucristupa sirweqnincunatanolla. Pepa mayuralnincuna carmi yachatsiyaq Diosnintsicpa puntata mana musyayashqan willaquininllata. 2 Pipis marcäcur imatapis rurananpaq niptenqa. Tse nenqanllatam llapanta cumplinan. 3 Noqataqa ama: qamcuna carpis ni pi carpis “Pëqa allim o mana allim” nir, niyämëtsu. Quiquïpis manam tsetaqa nita puedïtsu. 4 Aunqui shonqücho “Allillatam rurä” nishpa pensarpis, capas fallarerqö. Peru tsetaqa Diosllam jusgamanqa. 5 Tsemi ama pitapis apuradoqa “Pëqa allapa allim o manam allitsu” niyëtsu. Shuyariyëraq. Porqui quiquin Teyta Jesucristu cutimurmi, llapan nunacuna imanopis cayanqantaqa, y shonquncunacho imatapis yarpäyanqanta imeca actsi cuenta ricaratsimäshun. Tsechomi alli cashqa cayaptenqa, cada unuta quiquin Dios alabanqa.
6 Wauqicuna y panicuna, noqapaq y Apolupaq willapäriyarqoq Diospa palabran nenqanmanno shumaq manijacuyänequipaqmi. Tsemi ni pitapis alabayänequitsu, waquin mana despresyäshqa cayänanpaq. 7 ¿Acasu tseno galapänequipaq waquincunapita mas presisaqcu cayanqui! ¿Manacu Diospita llapan imecatapis chasquiyanqui! Tseno quecaptin, ¿imanirtaq galapäcuyanqui, quiquiquicunapita imatapis tarïcoqno!
8 ¡Qamcunaqa allapa musyaq, y yachaqnatsunchi ticracuriyashqanqui, y mananatsunchi ni ima yacheniquicunapis pishinnatsu! ¡Casi mandacoqnatsunchi ticracuriyarqonqui! ¡Tsenachiri noqalläcunataqa nesitalläyämanquinatsu! ¡Tseno captenqa, ojala rasonpa mandacoqna sielu marcachopis quecayanquiman y mandadiquicunacho noqalläcunapis quecalläyäman! 9 Noqalläcunataqa Diosnintsicpis apostolnin calläyaptïtsunchi imeca romanucunapa coliseuncho wanutsiyänanpaq destinashqa nunacunatano mas qepaman churecalläyämashqa; tseno calläyaptï, llapan nunacuna asta anjelcunapis espantacur ricaräcalläyämänanpaq. 10 Noqalläcunaqa ¡Jesucristurecurtaq “Mana imapis musyaq” nishqa quecalläyä! Qamcunam ¡si Jesucristurecur yachaq usharishqa quecayanqui! ¡Noqalläcunaqa rasonpa mana imapaqpis sirweqmi quecalläyä! ¡Qamcunanataq buen cholupa usharishqaqa quecayanqui! ¡Noqalläcunapitaqa nunacunapis burlacuyantaq! ¡Qamcunatataq si, buenoqa respetecuyäshunqui! 11 ¡Noqalläcunaqa asta cananyaqtaq pachapitapis, janapitapis jiparcuryan yacunëcar puricayä! ¡Nunacunapitapis maqar ushashqataq quecayä, y manataq wayilläcunapis cantsu! 12 ¡Callpalläcunapis ushacärinnataq uryewan! ¡Nunacuna conträcuna parlayaptinpis, noqalläcunaqa biennincunataq parlayä! ¡Maqar qaticachäyämaptinpis awantecayätaq! 13 ¡Wasäcuna rimaq nunacunatapis cuyaquinecunawantaq ricalläyä! ¡Asta canan camayaqtaq poqipaq ujucoqpaq churecalläyäman!
14 Manam quecunataqa escribimü penqacatsiyarniquitsu; antis tsurï cuenta cayaptiquim, allapa cuyayarniqui consijapäriyaq. 15 Aunqui chunca waranqa (10,000) Jesucristupaq yachatsiyäshoqniquicuna cayaptinpis, Jesucristuman marcäcur salbacuyänequipaq alli willaquita puntata yachatsiyanqaqrecurmi noqaqa papäniquicuna cuenta quecä. 16 Tsemi allapa roguecuyaq noqapa rurenïpita yachacuyänequipaq.
17 Qamcunamanmi cachamü Timoteuta. Pëqa tsurï cuentam y allapam cuyä Diosman marcäcoq captin. Pemi yarpätsiyäshunqui Jesucristurecur imano cawanqäta y meman tseman chanqächopis Jesucristuman creyicoqcunata imano yachatsenqäta. 18 Waquinniqueqa “Pabloqa mananam cutimonqanatsu” nirtsunchi, mas yachaq tucur caquicayanqui; 19 peru Diosnintsic permitiptenqa, prontum watucayaqniquicuna shamushaq. Tsechomi tse yachaq tucoqcunataqa ricacushaq. ¿Mä rasonpacush Diospa puedeq queninta ricatsicuyan! ¿O shimintällacush quecayan! 20 Porqui Diospa mandaquinincho cawaqueqa manam yachaq tucur parlecachellatsu; sinoqa Diospa puedeq queninta ricatsiquimi. 21 Tsepenqa imata munayanqui, ¿shamicur wapu tupäyänaqtacu, o shumaq cuyanacurna quecayaqta tariyarniqui cushicurinantsictacu!


text:
17
Watica walmim chucarüman sillalayan
1
Chaypïtam anćhish ćhanćhantin-cama cä anjilcunäpi jucnin aśhuycamul nimäñä: “Śhamuy cayman. Licaycachishayqui imanuypa mućhuycachisha cananta chay jatun malca, chay achca yacucunap lädunćhu täcü sumä watica*
anla walmi caśhantapis. 2
Paywanmi cay pachäćhu puydï mandacücunaca mansibaculcäla; jinantin pachäćhu nunacunäpis sumä shincäśhanuy mansibacuynincunaćhu juchacawshipäcula” nil.
3 Chaypïtam Chuya Ispiritup munayninwan chunyäman anjilca puśhäman. Chayćhümi licälú juc walmi puca chucaruman sillalayäta. Chay chucarum cañä anćhish umayu, ćhunca wälayu, llapa aychanćhüpis Diospa cuntran jalutacuśhan isquirbïshallam cacuñä. 4 Chay walmi alli ćhaniyü-cama müdanawanmi ćhulacüśha cayäñä: yawarnuy puca müdanawan, yana puca müdanawanpis; ürucunawan, pirlacunawan aläjapacuśhalämi cacuñäpis. Chaynütacmi üru cüpaćhu juntacta mana allin mansibacuy lulaśhancunäta lluy lluy millachicuynincunacta chacchaycaćhayäñälä canpis. 5 Ulcunćhüñatacmi isquirbisha cay niñä:
“Camalächishañam:
Jatun Babilonia Llapa Watica Walmicunap Mamanmi,
Cay Pachäćhu Millachicuycunap Mamanmi” nil.
6 Chaymi allinta licaycuypïtá chay walmi shincäśha cayäñä Diosman chalapacücunäpa yawarninwan, Jesuspi willacuśhtin wañücunäpa yawarninwan. Chayta licalculmi äśhaläcuyá jinalla.
7 Jinaptïmi anjilca nimäñä: “¿Imapïtan caynu cacuyanqui? Ya'ami tantiachishayqui chay walmi ima caśhantapis, chaynütac chay sillaläśhan anćhish umayu ćhunca wälayu chucarupïtapis. 8 Cay licaśhayqui chucaru unay cawsalam, canan'a wañüśham cayan. Ñatac luli-luli wayüpi śhalcamun'a wiñay simpri sumä ñacayman linanpämi. Chay unay cawsal canan wañüśha cäcäta yapa śhalcamüta licälälilmi cay pacha allaycuyninpïta canancamapis cawsaypä cä librućhu śhutin mana isquirbishacunacá sumä licapayllaman camapäcun'a.
9 “Yaćhayniyu cayal'a canan cayta tantiaycuy: Anćhish umacunaca anćhish ulucunämi cayan; chayćhümi walmica täcuyan. 10 Jinaman chay umancuna cayan anćhish puydï mandacücunätacmi. Picha cäcunacá wañülälishañam cayan; süta mandacücällañamari cayan. Chay anćhishca cayanlätacmi; pay yaycüluptin'a manañam ancha unayñachu caycun'a. 11 Ñatac chay unay cawsäcá, canan wañüśha cä chucarum pusä mandacücämari. Pay anćhishcunäpa caśhtallanmi; camacaycämantacmi liyanpis.
12 “Chay licaśhayqui ćhunca wälacunacá cayan manalä mandäman yaycapäcü ćhunca mandacücunam. Paycuna rätullapa ćhulaycuśham capäcun'a chay chucaruwan cusca. 13 Ñatac chay ćhuncantin mandacücunaca awninacälälin munaynintawan mandacuyninta chucarüpa maquinman ćhulapäcunanpämi. 14 Jinaptinmi chay Uwishcäwan pilyapäcun'a. Uwishcäñatacmi llapa munayniyücunap munayniyu cayal, lluy mandacücunap sumä mandacünin cayal llallïlun'a; paywan cäcunaca japächäśhancunämi, aclaśhancunätacmi, masïsu chalapacünincunatacmari” nil.
15 Jinamanmi anjilca nimäñä: “Watica walmi täcuśhan achca yacucunaca cayan: malcacunam, llapa nunacunam, nasyuncunam, imaymana licchä limayćhu limäcunam. 16 Chay chucaruwan ćhunca wälacunam sumä-sumä ćhïniculcan'a watica walmïta. Jinalmi mana caśhanman muyülälichin'a; calanllactam caćhaycälälin'apis. Aychantapis micapäcun'am. Jinalculmi lluy cañaycälälin'a. 17 Tayta Diosmari munaśhanca lulacananpä cay mandacücunäpa śhun'unman munayninta ćhulaycun'a. Chaymi cuscanpïta limanacuycul chucarüta ‘am manday’ nil maquinman ćhulaycun'apis Diospa shimin lluy lulacacunancama. 18 Chay licaśhayqui walmica cay pachäćhu mandacücunäta munaśhanta lulayächï jatun malcam” nil.


text:
Salta llaqta
Salta llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Salta wamani uma llaqtap. Saltapiqa 503 693 runakunam kawsachkanku (2001).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Salta llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Salta llaqta.


text:
Ilu pruwinsya
Ilu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Ilo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Muqiwa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Ilu llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 26 ñiqin aymuray killapi 1970 watapi, Juan Velasco Alvarado Umalliq.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Ilu pruwinsyapiqa kimsa distritum.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:[1]
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ilu pruwinsya.
- Saywitu: Muqiwa suyu


text:
Tunshu (Hunin)
Tunshu (kastilla simipi: Tunsho) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Paryaqaqa walla, huk rit'i urqum Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Suytukancha distritupi, Shawsha pruwinsyapipas, Kanchayllu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.730 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Antachayri rit'i urqu
- Nurma rit'i urqu (Norma)
- Panchakutu rit'i urqu (Panchacoto)
- Paka rit'i urqu (Paca)
- Phaqhcha rit'i urqu (Paccha)
- Sullkun
- Tukumach'ay
- Wayllakancha rit'i urqu (Huayllacancha)


text:
Johannes Rau
Johannes Rau sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin qhulla puquy killapi 1931 watapi paqarisqa Wuppertal llaqtapi - 27 ñiqin qhulla puquy killapi 2006 watapi wañusqa Berlin llaqtapi), huk Alimanya mama llaqtayuq willay kamayuq wan pulitku qarqan, umalliqninmi kachkan.
1969 watamanta 1970 watakama ñawpaq kuti Wuppertal llaqtapa Kurakanin karqan.
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq warmi: Christina Delius (p. 1956).
Churinkuna: (3) Anna Christina (p.1983), Philip Immanuel (p.1985) wan Laura Helene (p. 1986).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johannes Rau.


text:
5
Moqo patapi tiyayuspa Jesús yachachisqanmanta
1 Jesusqa ashka runakunata ladonpi rikuspanmi, huk moqoman wicharan. Hinaspan chaypi yachachinanpaq tiyayuran. Chayta rikuspankun discipulonkunaqa payman ashuyuranku.
2 Hinaqtinmi Jesusqa yachachiyta qallariran khaynata:
3 —Ancha kusisqan kanqaku Diosta necesitaq runakunaqa; paykunapaqmi Diospa sumaq gobiernasqanqa.
4 Ancha kusisqan kanqaku waqaspa kawsaq runakunaqa; paykunatan Diosqa sumaqta consuelanqa.
5 Ancha kusisqan kanqaku llamp'u sonqoyoq runakunaqa; paykunan allpa pachata huk herenciata hina chashkinqaku.
6 Ancha kusisqan kanqaku justiciata mana tariq runakunaqa. Paykunan anchata kusikunqaku paykunapa favorninpi justiciata Dios ruwasqanrayku. Saynataqa kusikunqaku, paykuna yarqachikuq hinaraq, hinallataq ch'akichikuq hinaraq chay justiciata suyasqankuraykun.
7 Ancha kusisqan kanqaku khuyapayakuq runakunaqa; paykunatan Diosqa sumaqta khuyapayanqa.
8 Ancha kusisqan kanqaku limpio sonqoyoq runakunaqa; paykunan Diostaqa rikunqaku.
9 Ancha kusisqan kanqaku hawkalla kawsanankupaq runamasinkuta allinpanachiq runakunaqa; paykunan Diospa wawankuna kanqaku.
10 Ancha kusisqan kanqaku Diospa nisqankunata kasukusqankurayku ñak'ariq runakunaqa; paykunan Diospa gobiernasqan suma-sumaq glorianpiqa kanqaku.
11 Ancha kusisqan kankichis noqapi creesqaykichisrayku runakuna k'amisuqtiykichis, cheqnisuqtiykichis, hinallataq llulla-llullarikusparaq contraykichispi tukuy imatapas rimaqtinkuqa.
12 Anchatayá kusikuychis; hanaq pachapin hatun premiota chashkinkichis. Saynatan ñak'arichiranku qankunapa ñawpaqniykichista Diosmanta willakuq ñawpaq profetakunatapas, nispa.
Kachi hina kanamanta
(Mar 9.50; Luc 14.34-35)
13 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa kay pachapin kachi hina kankichis. Kachi q'aymayaruqtinqa, ¿imapaqñataq chay kachiri valenman? Manan ni imapaqpas valenmanñachu. Aswanqa wikapanallapaqñan valen. Hinaqtinmi runakunapas saruchakunku, nispa. [Nota: Allin kachiqa Diospi allinta creespa Diosta qatikuq runakunamanmi rikch'akun. Ichaqa q'aymayaq kachiñataqmi rikch'akun Diospi creeshaspa mana kasukuq runakunaman].
K'anchay hina kanamanta
14 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa kay pachapi runakunapaqmi huk k'anchay hina kankichis, imaynan moqo patapi ruwasqa llaqtapas, llapallan runakunapa rikunanpaq alayri kashan chay hina.
15 Saynallataqmi mecherota ratachispapas, manan cajonpa ukhunmanchu churanku. Aswanqa alto patamanmi churanku, chaymanta wasipi llapallan kaqkunata allinta k'anchamunanpaq.
16 Saynayá qankunapas Diosta kasukuspa huk k'anchay hina kaychis llapallan runakunapaq; saynapin allin ruwasqaykichista runakuna rikuspanku, hanaq pachapi Dios Taytaykichista paykunapas alabanqaku, nispa.
Moisespa escribisqan leykunamanta
17 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Uyariwaychis, noqaqa manan Moisespa escribisqan leykunata chinkachinaypaqchu, nitaq Diosmanta willakuq profetakunapa yachachisqankunata chinkachinaypaqchu hamurani. Aswanqa Moisespa escribisqan leykunata cumplinaypaqmi hamurani.
18 Cheqaqtapunin niykichis, cielopas hinallataq kay pachapas tukukunqan. Ichaqa kay leymantaqa manan ni huk letrallapas ni uchuy kamachikuyllapas qechusqaqa kanqachu. Aswanqa kay leykunaqa llapallanmi cumplikunqapuni.
19 Chaymi niykichis, sichus pipas kay leykunapi huk uchuy kamachikuyllatapas mana kasukunqachu chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa menos importanten kanqa. Saynallataqmi sichus pipas runamasinman kay leykunapi huk uchuy kamachikuyllatapas ama kasukunankupaq yachachinqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa menos importantellataqmi kanqa. Ichaqa sichus pipas kay leykunapa nisqanta kasukunqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa allin importante runan kanqa. Saynallataqmi sichus pipas kay leykunapi yachachikuykunata runamasinman allinta yachachinqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa allin importante runallataqmi kanqa.
20 Chaymi niykichis, sichus fariseo religionniyoq runakunamanta, hinallataq leykunata yachachiq runakunamantapas mana aswan mastachu Diospa kamachisqanta kasukunkichis chayqa, manan Diospa gobiernasqan sumaq glorianmanqa haykunkichishchu, nispa.
Ama cheqninakuspa kawsanamanta
(Luc 12.57-59)
21 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Aman pitapas wañuchinkichu. Pipas runamasinta wañuchinqa chayqa, juzgasqan kanqa”, nispa.
22 Noqan ichaqa niykichis: Pipas runamasinpaq phiñakuspa cheqnikuqqa juzgasqan kanqa. Runamasin k'amiqñataqmi juzgadopi juzgasqa kanqa. Hinallataq runamasinta maldeciqpas, nina rawraq infiernomanmi wiñaypaq wikch'uyusqa kanqa.
23 Sichus ofrendaykita templopi altarman apamushaspayki, runamasiykiwan phiñachinakusqaykita yuyarirunki chayqa,
24 apamusqayki ofrendaykita altarpa ladonpi saqeyuspayá kutiy; hinaspa chay runamasiykiwan allinpamuy. Chaymantañayá chay ofrenda apamusqaykitaqa churay.
25 Sichus pipas imamantapas qanpa contraykipi quejakusunki chayqa, manaraq juezpaman chayashaspayá ñanllapiraq arreglaspa allinpaychis. Sichus guardiaman juez entregarusunki chayqa, carcelmanmi apaspa churamusunki.
26 Chaymi cheqaqtapuni niyki, chaymantaqa manan lloqsimunkichu llapallan debesqaykita paganaykikama, nispa.
Jesusmi yachachiran ama waqllikuspa kawsanamanta
27 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Aman waqllikunkichu”, nispa.
28 Noqan ichaqa niykichis: pipas huk warmita qawapayaspa sonqollanpipas munapayanman chayqa, ñan sonqonpiqa waqllirukunña.
29 Chaymi niykichis, sichus phaña ñawiyki huchallichisunki chayqa, aswanyá orqorukuspa wikapay. Saynapin chay ñawillaykita pierdenki enteron cuerpoyki nina rawraq infiernoman wikch'uyusqa kananmantaqa.
30 Hinallataq sichus phaña makiykipas huchallichisunki chayqa, kuchurpaspa wikapay. Saynapin chay makillaykita pierdenki, enteron cuerpoyki nina rawraq infiernoman wikch'uyusqa kananmantaqa, nispa.
Casado kashaspa ama t'aqanakunankumanta
(Mat 19.9; Mar 10.11-12; Luc 16.18)
31 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa yachachisqanta. Paymi niran: “Pipas warminwan manaña tiyayta munaspaqa, divorcio papelta firmaspayá t'aqakuchun”, nispa.
32 Noqan ichaqa niykichis: Sichus casado qari, warmin mana waqllikushaqtin, t'aqakunman chayqa, warmintan waqllikuy huchaman tanqashan. Ichaqa casado qariqa t'aqakunmanmi, sichus warmin huk qariwan waqllirukuqtinqa. Saynallataqmi pipas chay divorciasqa warmiwan casarakuspaqa, ishkayninkun waqllikuy huchapi kashanku, nispa.
Jesusmi yachachin juramentota ama ruwanamanta
33 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Juramentota ruwaspaykichisqa, cumplinaykichispunin”, nispa.
34 Noqan ichaqa niykichis: Qankunaqa amapunin juramentotaqa imaraykupas ruwankichishchu. Aman juramentotaqa ruwankichishchu hanaq pacharaykuqa; chayqa Diospa tiyananmi.
35 Aman juramentotaqa ruwankichishchu kay pacharaykupas, chayqa Diospan. Aman juramentotaqa ruwankichishchu Jerusalén llaqtaraykupas. Chay llaqtapas hatun Reypa llaqtanmi.
36 Aman juramentotaqa ruwankichishchu vidaykichisraykupas. Qankunaqa manan vidaykichispa dueñonchu kankichis.
37 Imatapas rimaspaykichisqa “arí” niychis, otaq “manan” niychis. Hinaspa chay nisqaykichisman hina cumpliychis. Ichaqa imapas yapasqaykichisqa diablopa partenmantan hamun, nispa.
Ama vengakuspa kawsanamanta
(Luc 6.29-30)
38 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa yachachisqanta. Paymi niran: “Pipas runamasinpa ñawinta orqonqa chayqa, paypa ñawinpas orqosqallataqmi kanan. Hinallataq pipas runamasinpa kirunta p'akinqa chayqa, paypa kirunpas p'akisqallataqmi kanan”, nispa.
39 Noqan ichaqa niykichis: Pipas mana allinta qankunapa contraykichispi ruwanqaku chayqa, qankunapas amayá paykuna hinallataqchu ruwaychis. Sichus pipas phaña uyaykipi takasuqtiykiqa, aswanyá lloq'e uyaykitawan kutirichiy.
40 Hinallataq, sichus pipas juezman quejakuspa camisaykita qechuyta munasunki chayqa, aswanyá ponchoykitawan qoykuy.
41 Hinallataq, sichus pipas obligaspa, huk kilómetro puriyta hina, q'epinta q'epichisunki chayqa, ishkay kilómetro puriyta hinayá aparapuy.
42 Hinallataq, sichus pipas mañakusunki imatapas chayqa, qoykuyá. Saynallataq pipas imatapas “prestaykuway” nisunki chayqa, prestaykuyá, nispa.
Cheqniwaqninchis runakunata khuyakunamanta
(Luc 6.27-28, 32-36)
43 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman khayna yachachisqankuta: “Amigoykitaqa khuyakunkin, enemigoykitan ichaqa cheqnikunki”, nisqankuta.
44 Noqan ichaqa niykichis: Enemigoykichis runakunata khuyakuychis; {bendeciychis maldecisuqniykichis runakunata; allin kaqta ruwaychis cheqnisuqniykichis runakunapaq;} hinallataq Diosmanta mañapuychis cheqnispa qatikachasuqniykichis runakunapaqpas.
45 Chayta ruwaspan qankunaqa hanaq pachapi Dios Taytaykichispa wawankuna kasqaykichista reqsichikunkichis. Paymi intitapas lloqsichimun allin ruwaq runakunapaq, hinallataq mana allin ruwaq runakunapaqpas. Payllataqmi parachimunpas allin ruwaq runakunapaq, hinallataq mana allin ruwaq runakunapaqpas.
46 Sichus khuyakusuqniykichis runakunallata khuyakunkichis chayqa, qankunaqa manan ni ima premiotapas chashkinkichishchu. Saynataqa impuestota cobraq huchasapa runakunapas ruwankun. (Chayraykun paykunapas mana ni ima premiotapas chashkinqakuchu).
47 Hinaspapas, sichus amigollaykichista rimayukunkichis chayri, ¿ima allintataq ruwashankichisrí? Saynataqa Diospi mana creeq huchasapa runakunapas ruwankun.
48 Qankunaqa allin kaqkunatayá llapallan runakunapa favorninpaq imatapas ruwaychis, imaynan hanaq pachapi Dios Taytaykichispas allin kaqkunallata ruwan chay hinata, nispa.


text:
Kay suntur hurankuna yupasqallaña
Congresista Héctor valerta akllarunku kay Consejo de Ministros nisqampa musuq umanchaqninta hina Pedro Castillopa kamachikuynimpi chaymi tukuy niraq rimaykunata qatarirachin, astawanqa mana munaykunata. Imarayku: runapa ñawpaqnimpi chaynallataq ayllun ukumpi kawsayninta pinqaparikunapaq hina aparisqanwan, kaymi rin politikapi wiksu niraqta puririsqanmanta tumpaykuna churasqakama warmi churinta hinallataq warminta maqasqan rayku, chayman hinalla 43 mil solesta dibikuchkan Sunat nisqanman.
Kay tukuy niraq rimaykunaqa manam Valerllamanchu qayparin. Sunturnimpa wakin ukumpi kaqkunamantapas rimaykunaqa kachkanñam chay cargukupaq akllasqa kasqankupi mana allin atiyniyuq kasqankumanta, fiscaliawan qatipasqa kasqankumanta utaq kay Estadupa ruwayninwan contrampi kasqanku rayku, chaynam kachkan kay Ministra de la Mujer nisqanwan, Katy Ugarte. Kaymanmi qatiykun mana allin qawasqa ministrukunapa takyaynin kay Juan Francisco Silva hina, ministro de Transportes y Comunicaciones nisqampi, pim chaypi tarikuchkan umalliq Castillupa masillan kasqan raykuyllachusmi.
Kaynakuna raykum punta iskaynin sunturkunapa ministrunkuna mana allin qawasqa karqaku. Chayman hina, kay gobierno qatalliqninkunapa kunan rakinakuyninqa llumpay qipañam, sunturmanta qawaman lluqsiruspanku, kunanñataq rimachkanku traicionmanta chayman hina maskachkanku chay oposición nisqanman qapipakuyta gobiernupa mana allin ruwayninkunata anri nichkaspanku. Hinallataq manañam allinñachu wakin huñunasqa parlamentupi llamkaqkunapa rimariyninku pikunam kunan nichkanku kay gabinete Valermanqa manam quqaskuchu iñiyniykuta, hina chaynallanmantaq wakin huñunasqa rimaqkunawan anri ninakuchkanku chaynallataq kuskalla makimanta richkanku chay gobiernupa mana allin ruwaykunapi tupaqwan chaywan Estadota qipachichkanku.
Kay rimaykuna yuparisqa rayku chaynallataq kay congresista Valer mana allin atiyniyuq kasqan rayku nitaq kawsakuynimpi nitaq política nisqampi kay Consejo de Ministros umanchanampaq, Noticias SERpi yuyaymananiku gobiernupa ukumpi puririyninqa manam allin chaskisqachu chaynallataq manan takyarinmanchu. Kay akllasqa kayninqa Pedro Castillupa makimpim, pim qawasqanchikman hina manam chay sapa kuti rimariynimpi qayasqan llaqtaqa waqaychachkanchu. Manam imatapas suyachuwanchu kay sunturmanta pim huran yupasqallawanña kachkan aswanqa kay umalliqpamanta chaynallataq clase política nisqanmantapas pikunam suyumanta qipanchasqa yachanchkanku.
El Editorial de Noticias SER es traducido por Enma Díaz Rojas.


text:
Luísa Diogo
Luisa Dias Diogo sutipaq warmiqa (* 11 ñiqin ayriway killapi 1958 watapi paqarisqa Maputo (Musambik) llaqtapi - ) Musambikpi pulitiku.
2004 watamanta ñawpaq kuti Musambikpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: [[ ]]
Wawakuna:
Yachaywasi:
Alma mater:Eduardo Mondlane Yachay suntur (Maputo).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luísa Diogo.
- Council of Women World Leaders (inlish simipi)
- BBC News (inlish simipi)


text:
-
Wakin hawa kuchamanta islakuna Kastilla simipi: Islas Galápagos
-
Kitu llaktaka (kastilla killkaypi: Quito) Ecuador mamallaktapak Pichincha markapakpash uma llaktami kan. 2007 watapi 1 873 458 runa Kitupi kawsarka (tukuy Ecuadorpak llaktakunamanta, Guayakil llaktalla Kitumanta yallik hatunmi kan). Payka Antikunapi, chinchay Ecuador mamallaktapi tiyan, 2750m mamakucha hawapi Pichincha nina urku chakipi (tukuy mamallaktunapa uma llaktakunamanta, La Paz llaktalla yallik hawapi tiyan).
-
Atawallpa (Ataw Wallpa nisqapas, kastilla simipi: Ave fénix) icha alli suti paqarin Ataw Illapamanta. Inkakunap chunka kimsayuq ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup pusaq ñiqintaq qhapaqnin karqan. 1527 watamanta 1532 watakama Kashamarka llaqtapi Chinchaysuyuta kamachirqan. 1532 watapi Waskar wawqintas wañuchichirqan. Aswan hatun awqaq pusaqninkunaqa Rumiñawi, Kiskis, Challkuchimaq sutiyuqsi karqan. Kikin watapi Ispañamanta awqakunaqa Kashamarkaman chayamuspas, payta hap'irqan. Atawallpa achka qullqitas apachimuptinpas, chay awqakunaqa paytas sipirqan. Anchata chaskiskir, karu marka runakuna wañuchiranlla
Inti Raymi shamushan
Allpamanta yachaykuna : Awya Yala - Comunidad andina - Ecuador mamallaktapa markakuna - Shukllachishka America Suyukuna - Europa - Francia - Kuchakuna - Mayukuna - Urkukuna - Bolivia mamallaktapa suyukuna
Runakuna : Dolores Cacuango - Lucio Gutiérrez - Tránsito Amaguaña - Sebastián de Belalcázar - Albert Einstein - Luis Cordero Crespo - Jesu Kristu - Mohandas Gandhi - Victor Hugo - Alfred Nobel - Mark Twain
Wiñay kawsay : Arawi - Ecuador mamallaktapa ayllu runakuna - Kichwa runakuna - Ayllu runakuna
Shimikuna : Inlish shimi - Kastilla shimi - Kichwa shimi - Qhichwa shimi - Chanka qichwa shimi - Qichwa shimikuna
Kawsaymanta yachaykuna : Sara - Ñuñuyuk wiwakuna - Pishkukuna - Challwakuna - Palamakuna - Atyawakuna
Shuk yachaykuna : Intipa ayllu - Tiksimuyu - Chakllisinchi - Pachaykamay
La Fundación Wikimedia opera otros varios proyectos plurilingües y de contenido libre:


text:
Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu
Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu (kastilla simipi: Región Autónoma del Atlántico Norte) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Cabezas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1986 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
249 700 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
8 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chinchay Atlantiku Awtunumu suyu.


text:
Adolf Hitler
Atulhu Hitlaa, aliman simipi Adolf Hitler (20 ñiqin ayriway killapi 1889 paqarisqa Braunau am Inn llaqtapi, Awstiriyapi, 30 ñiqin ayriway killapi 1945 wañusqa Berlin llaqtapi), huk aliman pulitiku runam karqan. Alimankunap "Pusaqnin" (der Führer) nikurqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuyta qallarirqaspa, ima hayk'appas aswan huchayuq runapura karqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuymanta Hitlerqa Nasyunalsusyalista Aliman Llamk'aqpa Partidun (NSDAP) nisqap umalliqnin tukurqan. Chay NSDAP partiduqa llamk'aqkunaman ancha hayu kaspa, musuq maqanakuypaq llamk'arqan, "qasi kanapaq kayku" nispa llullaspa.
1933 watamanta 1945 watapi wañuyninkama Alimanyap qhapaq suyu kansillirnin (Reichskanzler) karqan. 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi Pulunyata atiyta kamachirqaptin, hatun maqanakuy qallarirqan.
Hitler lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum. Maqanakuynintinpiqa pichqa chunka pichqayuq hunu runakuna wañurqan.
Aliman awqaqkuna maqanakuyta chinkachkaptin, Rusyamanta awqaqkunataq Berlin llaqtata 1945 watapi atichkaptin, Hitler warminta wañuchispa kikintapas wañuchikurqan, manañam Alimanyap puchukaynintachu rikuspa.
Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Adolf Hitler.


text:
Yunka runashimi
Yunka runashimi nisqaqa Piruwpa Kashamarka, Lampalliqi, Lima suyunkunapi rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [h] nisqa kunkatachu rimanku, ahinataq manam hatun nispachu, ichataq atun nispam rimanku. Mana urin runasimi hinaqa, mawk'a qhichwap /s/, /š/ kunkataraq sapaqchankum, s, sh qillqaspa, hinallataq /ch/, /ĉ/ kunkatapas, ch, ĉ (ch' Kashamarkapi) qillqaspa. Manam chinchay runashimi hinachu, ichataq urin runasimi hinam, mawk'a qhichwap /k/, /q/ kunkantaraq sapaqchanku.
Chinchay runashimi rimaykunaqa kaymi:


text:
16
1 “Cay llapantam willayag chiquiyäshurniqui sufritsiyäshuptiqui, nogaman criyicuyniquicuna mana dëjayänayquipag.
2 Dios Yayaman mañacuyänanpag goricäyänan wajicunapitam chiquir gargoyäshunqui. Tsaynö chiquirmi waquiquitaga wañutsiyäshunqui, Dios Yaya munangannö ruraycäyanganta yarpar.
3 Tsaynö imaycataga rurayäshunqui, Tayta Diostawan nogatapis mana regeyämarmi.
4 Caycunatam canan willayag, tsaynö päsayäshungayqui öra yarpäyänayquipag, nogaga gamcunata mas unayna willayangagta. Nogaga manam cayta gallananpitatsu willayargag, gamcunawan cay patsachö pagta caycarllaragga.
Espïritu Santopa ruraynincuna
5 “Pero cananga aywacü cachamagnï Taytäwan pagta canäpagmi. Tsaynö niyaptigpis manam ni maygayquillapis tapuyämanquitsu ni maypa aywangätapis.
6 Tsaynö tapuyämangayquipa rantinmi, gamcunaga alläpa llaquishga caycäyanqui, caycuna llapanta willayaptig.
7 Pero rasumpacagtam niyag: Mas mejormi gamcunapag noga aywacungä. Si noga mana aywacuptïga defendir Yanapayagniqui Espïritu Santo manam shamungachö gamcunawan pagta cananpag. Pero si aywacurga, nogam gamcunaman cachamushag.
8 Espïritu Santo shamurnam entëru munduchö runacunata entenditsir musyatsicunga Dios Yaya munangancunata mana cäsuyämar mana alli jutsacunata rurarnin cawayanganpita, mana juc jananpar Dios Yaya alläpa mantsacaypag castigananpag canganta.
9 Quiquincunapa jutsancunam musyatsicunga nogaman mana criyicayämunganta.
10 Espïritu Santom Dios Yayapa munayninta musyatsicunga, Tayta Diosman aywacuptï, pero gamcunaga mananam ricäyämanquinatsu.
11 Tsaynöllam musyatsicunga Dios Yaya juzgarnin cay munduchö mandacug Supayta condenangantapis. Tsay Supayga infiernuchö alläpa castigashga cananpagmi condenashgana caycan.
12 “Mas atscaragmi can gamcunata willayänagpag. Pero canan öra llapanta willayaptigpis, manam gamcunaga entendiyta puediyanquitsu.
13 Pero Espïritu Santo shamurmi sïga, llapan rasumpacagcunallata entenditsiyäshunqui. Payga manam quiquinpa yarpayllanpitatsu entenditsiyäshunqui, sinöga Dios Yaya mandacunganllatam. Tsaynöllam entenditsiyäshunqui ima päsananpag cangantapis.
14 Espïritu Santom podernïwan parlangäcunata musyatsir willayäshunqui, regemangantawan poderöso mandacuyyog cangäta.
15 Tayta Diospa mandacuyninchö llapan imaycan capunganpis nogapam. Tsaymi niyag Espïritu Santo nogapita llapan chasquinganta gamcunatapis willarnin musyatsiyäshunayquipag.
16 [“Ichicllanam faltan gamcuna manana ricäyämänayquipag. Pero tsaypitanam yapay ricäyämänayquipag tincushun.”]
Llaquishga cayniquicunam cushicuyman ticranga
17 Tsaypitanam waquincag discïpuluncuna jucnin jucnin tapunacuyargan: “¿Caynöga imaninantatan nicämantsic: ‘Ichicllanam faltan manana ricäyämänayquipag, pero tsaypitam yapay ricäyämanqui, Taytäcagpa aywasquirnin cutiscamuptï’?
18 ¿Ima ninantan ‘Ichicllanam faltan gamcuna manana ricäyämänayquipag’ ninanga? Manam ni ichicllatapis entendintsictsu ni imapag parlangantapis.”
19 Señor Jesucristonam discïpuluncuna tapuyninta munayanganta tantiyasquir nirgan: “Nogam niyargog: Ichicllanam faltan manana ricäyämänayquipag y tsaypitanam yapay ricäyämanquir. ¿Tsaypagcu gamcuna yarpachacur tapunacuycäyanqui?
20 Rasuncagtam niyag: Gamcunaga rasumpam alläpa llaquicurnin wagayanqui, cay mundupa munayllanta rurag runacuna cushishga caycäyaptin. Pero tsaynö alläpa llaquishga wagarnin caycäyangayquipitam, gamcunapis alläpa cushishga cayman ticrayanqui.
21 Juc geshyag warmi geshyacunanpag öran chämuptinga alläpa llaquicurmi yarpachacun. Pero wamran yurisquiptinmi sïga, nanacuynintawan llaquicur yarpachacuynintapis jancat gongasquin, cay munduman juc wamrata apamungata alläpa cushicurnin.
22 Tsaynöllam gamcunapis canan aywacuptï, alläpa llaquishga caycäyanqui. Pero tsaypita yapay tincusquishgam sïga, llapan shongoyquicunawan alläpa cushishga cayanqui. Tsay rasumpacag alläpa cushicuyniquicunataga, manam ni pipis gechuyäshunquinatsu.
23 Tsay junagga manam ni imatapis tapuyämanquinatsu. Rasuncagtam niyag: Taytäga llapan imayca mañayangayquitam garayäshunqui, nogapa shutïchö mañacuyaptiquiga.
24 Cananyagga manam ni imatapis nogapa shutïchö Taytäta mañacuyashcanquiragtsu. Mañacuyay chasquiyänayquipag llapan rasumpa cushicuyniquicuna gamcunachö cananpag.
Señor Jesucristoga cay munduchö llapan mana allicunatam venceshga
25 “Caycunatam willayashcag iwalatsicuy ejemplucunawan. Pero juc tiempu chamunganam cay ejemplucunawan manana yachatsiyänagpag, sinöga defrentena Taytä imanö cangata willayänagpag.
26 Tsay junagcunagam defrente shutïllächöna mañacuyanqui; manam noganatsu Tayta Diosta gamcunapag rugacamushag.
27 Tsaymi quiquin Tayta Dios alläpa cuyayäshunqui. Tsaynöga alläpa cuyayäshunqui nogata gamcuna cuyarnin, Diospita shamungäta rasumpa criyiyangayquipitam.
28 Nogaga Tayta Diospa puntanpita yargascamurmi cay munduman shamushcä. Tsaynöllam cananga cay munduta dëjasquir Tayta Diospa puntanman cuticushag.”
29 Tsaynam discïpuluncuna niyargan: “Cananmi sïga, manana ejemplucunawan yachatsicur defrente parlapaycäyämanqui.
30 Cananmi sïga musyayä llapan imayca musyangayquita. Mananam wanacannatsu ni pipis tapushunayquipag. Tsaynöpam cananga rasumpa criyicurnin musyayä Diospita shamushga cangayquita.”
31 Señor Jesucristonam contestargan: “¡Tsaypunga rasumpach cananga criyiyanqui!
32 Tsaynö captinpis öra chaycämunnam, canan öra wacpa caypa witsicarnin munayangayquipa aywacur japalläta dëjascayämänayquipag. Pero manam quiquillätsu quëdashag, sinöga Taytämi nogapa pagtä imaypis caycanga.
33 Caycuna llapantam willayag, nogaman rasumpa firmi criyicamurnin mana llaquinar cushishga alli päsacuychö cawacuyänayquipag. Cay munduchö cayangayquiyagllaragga alläpam sufriyanqui. Pero tsaynö sufrirpis mas valoracurnin ama desanimacuyanquitsu, nogan cay mundupa mana alli ruraynintaga venceshcäna.”


text:
KOLOSENSES
PABLU KOLOSAS LLAKTAPI KREYIKUKMASINKUNATA KILLKARKAN
1
Pablu Kolosas llaktapi Jesukristuta kreyikkunata rimachinsapa.
1 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, Tata Dios munaptin Jesukristu ñuka Pabluta kachamuwashka paypa rimananta yachachikunaynipa.
2 Kolosas llaktapi mana shaykushpa Jesukristuta kreyishpa kawsak wawkinikuna paninikuna kaptikichi wawkinchi Timoteowan kay kartata killkaykaykichi. Sukaman munanisapa Tatanchi Dios kushichishunaykichipa yanapashunaykichipa.
Pablu roygan Tata Dios Kolosas llaktapi wawkinkunata paninkunata yanapanankunapa.
3 Tukuy oras ñukaykuna Señorninchi Jesukristupa Tatan Diosta kankunapa orashpa agradesinisapa.
4 Uyarishkanisapa rimaptinkuna kankuna sukaman allita Jesukristuta kreyishpa kawsanaykichita. Yachashkanisapa tukuy kreyikukmasinchikunata kuyashpa kawsanaykichita.
5 Kankuna kreyishkankichi Tata Dios mana llullakushpa salvawananchikunata. Chayrayku yachankichi rinaykichita Tata Dioswan mana tukuyniyukta kawsak. Chayta yachashpaykichi tukuy Jesukristuta kreyikmasinchikunata kuyashpa kawsaykankichi.
6-7 Munananchi wawkinchikuna Epafras ñukaykunawan sukaman yachachikushka. Jesukristuta alli sirvik kashpa kankunata yachachishurkankichi Tata Dios kuyashunaykichita. Chayta uyarishpa allita entiendishpa ashwan ashwanta sukwan sukwan kuyanakushpa yanapanakushpa kawsaykankichi. Suk llaktakunapipish aypa runakuna kankunashina ashwan ashwanta Jesukristuta kreyishpa kawsaykansapa.
8 Wawkinchi Epafras shamushpa willawashkasapa Tata Diospa Espiritun yanapashuptikichi kuyanakushpa kawsaykanaykichita.
9 Chayta yachashkaynikunamanta pacha ñukaykuna kankunapa oraykanisapa. Tata Diosta roygaykanisapa yachachishunaykichipa imatami munan ruranaykichipa nishpa. Roygaykanisapa yachanaykichipa allita rurashpa kawsayta.
10 Tata Diospa munananta yachashpaykichi atipankichi allita rurashpa Tata Diosta kushichishpa kawsayta. Roygaykanisapa runamasikichita yanapashpaykichi ashwan allita Tata Diosta riksinaykichipa.
11 Tukuy laya yachak Tata Diosninchita roygaykanisapa yanapashunaykichipa. Chashna yanapashuptikichi sufrishpaykichipish kushikushpalla sinchikushpa payllata ashwan allita kasushpa kawsankichi.
12 Tata Diosta roygaykani kushikushpalla payta agradesinaykichipa. Ñukanchikuna Tata Diospa wambrankuna kaptinchikuna atipachiwanchisapa allita rurashpa paypa mandunpi luspishina kawsananchikunapa.
13 Tata Dioska supaypa mandunmanta surkuwashkanchisapa amana tutapishina mana allita rurashpa kawsananchikunapa. Kuyadu wambran Jesukristupa mandunpi churawashkanchisapa.
14 Jesukristurayku uchanchikunamanta perdonawashpanchikuna salvawanchisapa.
Jesukristu wañurkan Tata Dios uchanchikunamanta perdonawananchikunapa.
15 Mana ni pi Tata Diosta kawashkachu. Chayrayku mana yachanchisapachu ima layami payka nishpa. Manara allpa tiyaptinra Tata Diospa chaylla wambran Jesukristu tiyarkanna. Payllami Tatan Diosta riksichiwanchisapa.
16 Tata Dios Jesukristuta kamachiptin payka tukuy layata rurarkan. Tukuy sielupi tiyakta tukuy allpapi tiyakta tukuy kawananchikunata tukuy mana kawananchikunata rurarkan. Sielupi allpapi awtoridarkunata kamachikukkunata rurarkan. Tukuy layata rurarkan paylla tukuy rurashkanta kamachikunanpa.
17 Manara nima tiyaptinra Jesukristuka tiyarkanna. Payka tukuy rurashkanta allita kuydan ama wakllinanpa.
18 Ñukanchikuna Jesukristuta kreyishpa kawsashpanchikuna paypa kuerpunshina kanchisapa. Payka umanchikunashinami. Manara ni pi wañushkanmanta kawsamuptinra payka wañushkanmanta kawsamurkan tukuy layapi ashwan sinchi kamachikuk kananpa.
19 Tata Dios munarkan wambran Jesukristu tukuy layapi iden payshina kananpa.
20 Tata Dios munarkan wambran Jesukristu kruspi yawarninta ichashpa wañunanpa atipananpa perdonawayninchikunata. Jesukristu wañurkan tukuy allpapi kawsakkunata tukuy sielupi kawsakkunata wakllidu kashkankunamanta allichanankunapa paywan tantalla kushikushpa kawsanankunapa.
21 Ñawpa tiempu kankuna mana alli ruranakunallata yuyashpa kawsashpaykichi Tata Diosta chiknishpa paymanta ashudu karkankichi.
22 Chayrayku Jesukristu shamurkan runa kananpa. Runa kashpa kruspi wañurkan Tata Dios atipananpa perdonashuynikichita. Jesukristu wañurkan payllata kasushpa manana uchayuk kaptikichi Tatan Diosman pushashunaykichipa.
23 Jesukristu Tata Diosman pushashunaykichipa mana sampayashpa payllata kreyishpa kawsanaykichi tiyan. Kankuna Tata Dios salvashunaykichita uyarishkankichi. Chay yachachikunata allita kasushpa kawsaychi. Tukuy llaktakunapi aypa runakuna chay alli rimanata yachachishkasapa. Tata Dios ñuka Pabluta kachamuwashka chayllata yachachikunaynipa.
Jesukristu Pabluta kacharkan yachachikunanpa.
24 Kankunata yachachishkaynirayku kay karselpi sufrishpaynipish kushikuni. Jesukristuta kreyikkunaka paypa kuerpunshinami. Chashna paypa kuerpunshina kaptikichi kankunarayku sufrishpayni Jesukristuwan tantalla sufriykani.
25 Tata Dios kachamuwashka allinikichipa tukuy paypa rimananta allita yachachinaynipasapa.
26 Ñawpa tiempu Tata Dios tukuy yuyayninta manara allitarachu ni pita entiendichirkan. Kunanka yuyayninta tukuy Jesukristuta kreyik runakunata ñami yachachiwashkanchisapana.
27 Tata Dios kikin munashpa yachachiwanchisapa mana judiyu runakunatapish sukaman allimata kuyashpa salvanankunata. Jesukristu tukuy ñukanchikunapi kawsaptin yachanchisapa sukaman kushikushpa sieluman rinanchikunata mana tukuyniyukta kawsak.
28 Tukuy maypi ñukaykuna Jesukristu salvawananchikunata parlachikunisapa. Tukuy runakunata yachachishpa animuchinisapa allita rurashpa kawsanankunapa. Munanisapa Tata Diospa ñawpakninpi paykunata rikurichiptinikuna alli yachak alli rurak kanankunapa.
29 Chayrayku sukaman yachachikushpa sinchikushpa trabajaykani Jesukristu sukaman allimata yanapawaptin.


text:
APUSTULKUNA RURASHQANGUNA
(ICHUS)
¿Pitaq iskibrirqan kay librutaqa? Kay librutam chay duktur San Lukas iskibrirqan. Liyishunllapa punta parti San Lukasta, masta yach'ananchiq San Lukaspaq.
¿Pikunapaqmi iskibrirqan kay librutaqa? San Lukasqam kay librunda iskibrishpa, kach'arqan yanasun (yanasan) Tiyufiluman, ichu Dyusta yumbay kuyaqkunaman. Liyishun chay punta parti San Lukasta, masta yach'ananchiq chay palabra “Tiyufilupaq”.
¿Imaraykum iskibrirqan kay librutaqa? Kay librupiqam San Lukas iskibrirqan Jisukristupa apustulninguna rurashqangunata, Jisukristu manana kay mundupi kaptin. Chaqa Lukasqam ancha munarqan chay Tiyufilu (ichu Dyusta yumbay kuyaqkuna) Jisukristupa apustulningunapaq ancha allita yach'ananllapa. Dyuspa Santu Ispiritun chay apustulkunata ancha yanapaptinmi, achka nasyungunapi Jisukristupaq yach'achikuqllapa. Puntata isrraylinukunatalla yach'achirqanllapa. Chaymandaqam suq nasyungunamanda kaqkunatapis yach'achikuptinllapa, achka paykunapis Jisukristupi kriyirqanllapa.
¿Imapaqmi yach'achiwanchiqllapa kay libruqa? Kay librupiqam San Lukas niwanchiq Jisukristupi kriyiqkuna achkayashpa, tukuy lugarkunapi Jisukristupaq yach'achikushqambaq.
Ich 1.1–7.60 niwanchiqllapa, Jisukristupi chay punta kriyiqkuna tandakashpa payta adurashqambaqllapa; Jirusalin llaqtapi Pintikustis fyistapim Jisuspi kriyiqkunapa shunqonman Dyuspa Santu Ispiritun yaykushqambaq; chayshina Santu Ispirituwan kashpa, ancha allita Jisukristupaq rimashqambaqllapa; chaymandaqam chay Santu Ispiritu chay kriyiqkunata achkayachishpa, tukuy imapi yanapashqambaq, milagrukunata rurashpa, paykuna Dyuspa pudirninwan yach'achikushqambaq.
Ich 8.1–12.25 niwanchiq, Pidru suq lugarkunapi, Filipi suq lugarkunapi, Pablu suq lugarkunapi Jisukristupaq yach'achikuptinllapa, wakin isrraylinukuna, mana isrraylinukunapis kriyishqambaqllapa.
Ich 13.1–28.31 niwanchiq, apustul Pablu suqkunawan achka nasyungunaman rishpa, kada nasyumbi Jisukristupaq yach'achikushqambaq.
1
Jisusmi nirqan: Dyuspa Santu Ispiritunmi rin shamuq, nishpa
1 Kuyashqay Tiyufilu, punta libruypim iskibrishurqaq Jisus rurashqanda, yach'achikushqanda, qallarishqan diyamandapacha,
2 syiluman rishqan diyakaman. Paymi manaraq syiluman rishpa, akrarqan wakin runakunata, apustulninguna kanambaq. Paykunatam Santu Ispiritunwan yach'achirqan, pay munashqanda ruranambaqllapa.
3 Kuntraq runakunam Siñurninchiq Jisusta wanchirqanllapa; piru kawsamushpaqam, pay kikin rikarimurqan chay apustulningunaman. Chaymandaqam 40 diyasta kutin kutin paykunaman shamurqan, pay kikinda rikashpa, ancha allita yach'ananllapa: Kawsamushqanam, nishpa. Kaytapismi apustulningunata yach'achirqan:
—Ancha achka runa, warmim Taytanchiq Dyusta shumaqta rinllapa kasuq, nishpa.
4-5 Paymi chay apustulningunawan pulla kaykashparaq, yumbayta kamachirqan:
—Amaraq lluqshiyllapachu Jirusalin llaqtamandaqa. Ashwanri shuyayllapa, Dyus ufrisishushqanda kumplinangaman. Jwan Shutichikuqqam yakuwanlla shutichikurqan. Piru qamkunata nishushqayshinam, ashla diyakunamanda Tayta Dyusqa Santu Ispiritunwan rin shutichishuqllapa, nishpa.
Jisusmi syiluman rirqan
6 Jisus manaraq riptin syilumanmi, chay apustulningunaqa kayshina tapurqanllapa:
—¿Kananmandanachu ringi yanapawaqllapa, chay rrumanu runakunata binsinanchiq, noqanchiqkunata amana kamachiwananchiq? nishpa.
7 Chaymi Jisusqa paykunata nirqan:
—Chaytaqam Taytay Dyuslla yach'an, ima diya, ima urasmi chaytaqa rin ruraq, nishpa. Chaytaqam qamkunaqa mana atingillapachu yach'ayta.
8 Piru Dyuspa Santu Ispiritun qamkunaman shamushpam, pudirninda rin qoshuqllapa. Kanan pay qamkunata yanapashuptinmi, ringillapa noqapaq yach'achikuq kay Jirusalimbi, tukuy kay prubinsya Judiyapi, chay prubinsya Samaryapi, kay mundupa mas karu kuchungunapi, nishpa.
9 Chaymandaqam yumbay chapaykaptinllapa, Jisusqa kay pachamanda alsakarqan, syiluman rinambaq. Chaymi riykaptinqa, pukutayna pambarqan. Mananam paytaqa rikarqanllapachu.
10 Chaymi anaq syiluman yumbay chapakuykaptinqa, ishkay yuraq bistiduyuq paykunaman rikarishpa,
11 nirqanllapa:
—Uyayllapa, galiliyanukuna, ¿imaraykutaq qamkunaqa chapakuykangi anaq syilumanqa? Waq Jisus syiluman riqqam rin kutirimuq. Chay rikashqaykishina riqtam, chayshinalla pay kikin syilumanda rin kutirimuq, nishpa.
Matiyastam numbrarqanllapa apustul kanambaq
12 Chaymandaqam Ulibu lumamandaqa Jirusalinmanna kutirqanllapa. Chay Ulibu lumamandaqam Jirusalinmanqa 800 mitrusllach'i karqan. Chay isrraylinukunapa liyninqam kamachikurqan chayshina 800 mitruskamanlla samana diyapiqa purinanllapa.
13 Paykunaqam chay Jirusalinman ch'ayashpaqa, pusada wasipa altunman lluqshirqanllapa. Paykunaqam karqan: Simun Pidru, Jakubu, Jwan, Andris, Filipi, Tumas, Bartulu, Matiyu, suq Jakubupis. Chay suq Jakubuqam Alfiyupa churin karqan. Chaypiqam karqan suq Simun. Payqam karqan chay isrraylinu Kananista partidumanda. Chaypiqam karqambis suq Jakubupa masan Judas. (Payqam manam chay Judas Iskaryutichu karqan.)
14 Yumbay paykunam Tayta Dyuspi yuyakushpa, suq shunqolla kashpa, tandakaqllapa Jisuspa masangunawan, maman Maryawan, wakin warmikunawan, Dyusman mañakunanllapa.
15 Chay tyimpupim tandakarqanllapa 120 kriyiq masikuna. Chaymi paykunapa ch'awpimbi shayashpa, Pidruqa nirqan:
16 —Kriyiq masitakuna, uyawayllapa. Dyuspa Santu Librumbi nishqanqam kumplishqana. Chaqa Dyuspa Santu Ispiritunmi chay unay gubyirnu Dabidta yanaparqan, chay Santu Librupi iskibrinambaq Jisusta intrigakuqpaq. Kay diyakunapim chay Judasqa chay suldadukunata aparqan rikachiq, Jisusta prisunanllapa.
17 Chay Judasqam noqanchiqkunapa suqninchiq kashpa, pullanchiq puriq. Chay imakunata ruraptinchiqmi, chaypi karqan.
18 Piru chay Judasmi mana allita rurashpa, Washadurninchiqta randikurqan. Chay qellay ch'askishqanwanqam randirqan suq ch'akrata. Chaymandaqam anaq altumanda umamba sawan ishkiptin, pach'an pach'yarqan, chunchulinguna shikwakashtin.
19 Chaymi Jirusalimbi tiyaqkuna chayta yach'ashpaqa, chay ch'akrataqa Asildamata shutichirqanllapa. Chayqam rimaynimbiqa munan niyta: “Yawar Pamba”.
20 Chay Santu Libru Salmuspim chay Judaspaq kayshina nin:
Wasinqam wichukushqa, chunchana kidanqa. Mananam pipis wasimbiqa tiyanqachu, nishpa.
Nimbismi:
Suqnam ch'askinqa paypa kargundaqa, nishpa.
21 ’Kaypim noqanchiqkunawan tarikan allin runakuna. Jisukristu pullanchiq kaykaptinmi, kay runakunapis paywan purishqa,
22 chay Jwan shutichishqan diyamandapacha syiluman rinan diyakaman. Allich'i kanman paykunamanda suqninda numbrananchiq, dusi apustulkuna karinanchiqllapa, paypis ninambaq: “Noqam Jisusta rikashqa kani wañushqanmanda kawsamushqata”, nishpa.
23 Chayshina yuyashpaqam, paykunamanda ishkay runakunata akrarqanllapa. Suqtam akrarqanllapa Jusita. Payllam Barsabas, Justupis shutiq. Suqtaqam akrarqan Matiyasta.
24 Chaymandaqam Dyusman kayshina mañakurqanllapa:
—Taytitu, qamqam yumbay runakunapa shunqonda riqsingi. Chayri yach'achiwayllapa kay ishkaymanda mayqannindam akrashqa kangi,
25 Judaspa kargunda ch'askishpa, suq apustulna kashpa, noqaykunata yanapawanambaq. Chaqa chay Judasqam, uchanrayku kargunda dijashpa, rirqanna suq lugar paypaq kaqman.
26 Chayshina mañakushpaqam, paykunaqa surtiyarqanllapa. Swirtiqam Matiyaspi ishkirqan. Chaymi chay diyamandapacha Matiyasqa apustul karguyuqna kashpa, chay unsi apustulkunawan pullana purirqanllapa.


text:
Wp/qug/Dolores Cacuango
Dolores Cacuango, San Pablo Urku (Cayambe kiti, Ecuador) 1881 watapi wacharishka, 1971 watapi Kayampipi wañushka, shuk Kayampi warmimi karka. Payka kichwa runakunapak shuk hatun ñawpaman pushak karka, chaymanta Mama Dulu nishkami karka. Payka kichwa runakunata allpayuk tukuchunmi munarka, chaymanta tukuy paypak kawsaypi wakcha runakunawan mishu allpayukta makanakurka. Shinallatakmi, mama Tránsito Amaguañawan, ishkay kawsaypi, ishkay shimipipash yachay wasikunata rurarka. Shinapash allpayuk mishukunaka chapakunawan Mama Duluta makashpa kawsashka, shinallatakmi payta Wichana wasipi churarka. Payka wiñay wakchalla kawsarka, shinallami wakchalla shuk uchilla wasipi wañurka[1].
Payka nirka, "pitishka urku uksha shina, kutin wiñakmi kanchik, shinami, urku uksha shinawan pachamamata katachishun", kashna paypak yuyaypi "Imashina inti tayta tukuykunata kunukyachin, nima ashtawan nima pishita, kari-warmikunata, shinallatakmi yachayka tukuykunaman achikyachinka, charikkunata, wakchakunata, amukuna cashpa serviciokunamanpash".
Pukyukuna[edit | edit source]
- ↑ Dolores Cacuangupak Muskui, Ariruma Kowii, Enrique Casiguano, 2007


text:
Wp/qug/Ecuador
Ikwayur shuk Abya Yalapi mamallaktami kan. 2020 watapi, chay mamallaktapi 17 608 599 kari warmimi tiyarka[6]. Ecuador mamallaktapak uma llaktaka Quito llaktami kan, paypak ashtawan hatun llaktaka Guayaquil llaktami kan. Ashtawan Ecuador mamallaktamanta runakuna Katulikumi kan. Ashtawan Ikwadur runakunaka Kastilla shimi, Mishu shimi riman, shinapash ayllu runakunaka Kichwa shimita, Shuwar shimita, shuk shimikunatapash rimankuna.
Allpa, chirikunuk[edit | edit source]
Ecuador mamallaktaka chusku suyukunata charinmi : Yawati suyu, Kuntisuyu, Chawpisuyu, Antisuyutapash.
Kuntisuyuka kunuk allpami kan, chay allpaka Punasuyu urkukunamanta intiyaykuyman tiyanmi, Pacífico mamakucha manyapa pampakunapi. Guayaquilpa tukuy watapa chawpi temperaturaka 24.9°C kan, chay llaktaka tukuy watapi 843 mm tamyata charinmi, ashtawan tamiaka tiyan Kamay killamanta, Ayriwa killaman. Chirikunukka mana ashtawan kuyurin, tukuy watapi shina shinami kan. Kuntisuyupa yallik hatun muyukunaka Guayas muyu, Mira muyupashmi kan.
Chawpisuyuka Punasuyu urkukunapi tiyan, chay suyuka chiri allpami kan. Quito llaktapa tukuy watapa chawpi (promedio) temperaturaka 13°C chirimi kan, chay llaktaka tukuy watapi 1250mm tamyata charinmi, tamyata ashtawan Kuya killamanta, Aymuray killaman urman. Ashtawan hanak urkukunapi, ashtawan chiri allpami tiyan, shinallatakmi hanak urkukunaka (Chimborazo rasupi, Cotopaxi rasupi...) rasukunami kan. Chawpisuyumanta Kuntisuyuman, Antisuyumanpash muyukunaka rinmi, shina Pastasa mayu, Napu mayu, Mira mayu, ashtawanpash. Shinallatakmi, Chawpisuyupi, kuchakunami tiyan, shina Yawarkucha, Impakucha, Quilotoa kucha, ashtawanpash.
Antisuyu Ecuadorpa Intillukshiypimi tiyan, paypa allpaka kunuk, ashtawan yakuyuk llaktami kan, hatun sachata charinmi. Puyo llaktaka shuk watapi ashtawan 4000mm tamyata charinmi, chawpi temperaturaka 20.6°C kan. Yawati suyuka Pacífico mamakuchapi islakunami kapan, kunuk allpami kan. Chay allpala allpawiratami charin.
Wiñay kawsay[edit | edit source]
Ñawpak pachapi[edit | edit source]
Ikwadurpi, ñawpak ashta waranka wata, tawka runa llaktakunata tiyarkan. Kashna, Valdivia runakunaka, Manabí markapi, Santa Elena markapipash kawsarkan, 3500 AC - 1800 AC watakunapi. Paykuna, sumak rakchikkunami karkan. Abya Yalapi, chay pachapi, mana shuk runakunaka rakchikunata rurana usharkan.
Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velasco yachakshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitu llaktapi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kamarka, Puruhá llaktamanta (Chimborazo markapi), San Gabriel llaktaman (Carchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllullaktakunata kamarkan[7]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpa Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakka 1533 watapi Atawallpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Españapakmi nishka. Kunkistadurkunaka shamushkaka, Rumiñawi pushakka Kitu kitipi tukuy wasikunata rupachirka, ama Ispañulkunaka tukuyta hapinkapa, kashnalla nishkami, kuri imakunata kuyaylla rumikunatapash urkuman apamurkan.
Colonia pachapi[edit | edit source]
1534 watakaman, 1822 wataman, Kitupak mamallaktaka Ispañapakmi karkan. Chay watakunapi, indihina runakuna ashta llakikunata charirkan, Ispañulkunaka tukuy sumak llaktakunata hapirka, hasindakunata rurankapa, chay hasindakunapi, kichwa runakunaka sinchi sinchilla llankarka, kashnalla mana alli mikunakunata charirka, mishu amukunaka indihinakunata ashta makarka. Shinapash, sumak iglesiakunata rurarka, shina Kitupak Iglesia de la Compañia. Kashna, tawka runakuna ashtawan sumak suyukunata Kitupi rurakurka. Chay runakunaka Kitupa yachay wasi (escuela Quiteña) nishkami, paykuna Indihinakunapa ispañulkunapa yawarta, yuyaykunatapash charirka.
Republica pachapi[edit | edit source]
Shinapash, Antonio José de Sucre pushakka Simón Bolívar pushakkapash Ispañulkunawan makanakushka kipa, 1822 watakaman, Ikwadur Hatun Kulumbiyapak markami karka. Kashnalla, 1830 watakunakaman, Hatun Kolumbiya ña mana tiyashkaka, shinalla Ikwadurka shuk mushuk mamallaktami tukurika, Juan José Flores Ikwadurpa shukniki mamallaktapak hatun pushakmi tukurirka. Shinapash, allpayuk mishukunaka shina shinalla indihinakunata makakurka, sinchi llankachikurkapash. Ashtawan kichwa runakunaka wasipunkupi kawsarka, chaykuna mishukunapak llaktapi llankarkan, uchilla allpata charinkapa, chay uchilla allpapi mikunkapa llankarka. Allpayukkunaka, Kathuliku Inlisyakapash tukuyta kamarkan. 1895 watapi, Eloy Alfaro Ikwadurpak hatun pushak tukurirkami, payka shukniki indihinakunata allichik hatun pushakmi karka.
1941 watapi, Ikwadurka Piruwanmi makanakurka, chay makanakuy kipa, Piru mamallakta ashta sacha llaktakunata Ikwadurmanta hapirka. Chaykipa, iskaytak makanakuykuna tiyarka, 1981 watapi, 1995 watapipash, shinalla chay makanakuykunamanta Ikwadur mana Pirumanta, Piru mana Ikwadurmantapash llaktata hapirka, kashna 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapash Hatun pushakkunaka rimanakurkan, kashna nirkan ña mana makanakunami kan, shinallami Jamil Mahuad pushakka Alberto Fujimori pushakkawan kasi kayta ruranakurkan.
1990 watamanta, CONAIE tantanakuyka ECUARUNARI tantanakuykapash tawka sinchi ayllu runakunapa hatariykunata kayarkan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad hatun pushakka llukshinami karka. Kutin, 1996 watamanta shuk Wp/qug/Pachakutik nishkami runakunapak pulitiku tantanakuyta tiyanmi. 2003 watapi, Pachakutik yanapawan, Lucio Gutiérrez hatun pushak akllashkami karka, shinapash payka 2005 watapi shuk hatariymanta karu llaktaman llukshirka, chaymanta Alfredo Palacio hatun pushakmi tukurka. Shinapash, 2007 watapi, kutin 2009 watapipash, Ikwadur runakunaka Rafael Correa hatun pushakmi akllarkan. Payka shuk mushuk Susyalismuta Ikwadurpi ruranata munan.
Kapakkamay[edit | edit source]
Mamakamachiy[edit | edit source]
Ecuador llaktapak Mamakamachiy 2008 watapi killkashkami kan. Chay Mamakamachiy kaman, shuk mamallakta pushak tiyan, payka Presidente de la República nishkami, paywan shuk mamallaktapa kipapushakmi tiyan (Vice-Presidente). Ecuador mamallakta tantanakuypi 124 kamachik killkakkunaka tiyanmi. Tukuy llaktayukkunaka (ciudadanos), ashtawan chunka-pusak watata charikpika, Mamallakta pushakta kamachik killkakkunatapash akllanami kapan[8]. Mamakamachiypi Pachamama hayñikunata charinmi nin, chaymanta Ecuador mamallaktaka tukuy mamallaktamanta shukniki Pachamamaman hayñikunata kararka[9].
Partidukuna tantanakuykunapash[edit | edit source]
Ecuador mamallaktapa ashtawan hatun partiduka PAIS tantanakuy nishkami kan, chay partiduka Rafael Correa yanapan, wakin shuk partidukanaka tiyanmi : Partido Social Cristiano (Jaime Nebot pushakwan, payka Guayaquil llaktapa kurakami kan), Pachakutik shuk ayllu runapa partidumi kan, Partido Sociedad Patriótica Lucio Gutiérrez pushakwan, ashtawan partidukunaka tiyanmi.
Ecuador mamallaktapi sinchi tantanakuykunami tiyan, shinalla CONAIE tantanakuyka, ECUARUNARI tantanakuytapash 1990 watamanta wakin hatun katariykunata kayarka : shuk katariymanta Jamil Mahuad pushakka 2000 watapi llukshishkami karka.
Ecuador mamallaktapa markakuna[edit | edit source]
Ecuador mamallaktapi, ishkay chunka chusku markami tiyan, sachapi sukta markakunaka, Costapi sukta markakunakapash, Antikunapi chunka shuk markakunakapash, shinalla, Yawatisuyupi shuk markami kan. Shuk markapi, tawka kitikunaka tiyan.
Kawsay, shimikuna[edit | edit source]
Ecuador mamallaktaka shikan shikan kawsaykunatami charin: mishu kawsaytami charin, runa kawsaykunatami charin. Ecuador mamallaktama mamakamachiy nin: "Castellano shimika Ecuador llaktapak kamachiy shimimi kan; castellano, kichwa, shuar shimikunaka kawsaypurapak kimirichik kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, shimi kamachiypi nishkashina: runakuna kawsana kawsana llakta ukupak kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, runakuna kawsana llakta ukupi kamachiy shimikunami kan. Kamachiymi Kaytaka rikuchinka. Mamallaktaka kay shimikunata muchashpa, kamashpami sinchiyachinka.". Kastilla shimika tukuy mamallaktapi rimashkami kan, kichwa shimika ashtawan Punasuyupi, Antisuyupipash rimashkami kan, Shuwar shimika Antisuyupilla rimashkami kan. Ñawpa pachakunapi, ñawpa shimikunaka mana killkashka, mana yachaywasipi yachachishkachu karka, shinapash runapa ñawpakman pushakkunaka, shina Tránsito Amaguaña, Dolores Cacuango, runa shimita sinchiyankapakka makanakurka, chaymanta kunan pachapi ishkay shimi yachay wasikunaka Punasuyupi, Antisuyupipash tiyanmi.
Mishu kawsayka, Runa kawsaykapash tawka sumak killkakkunata, takikkunata, suyuchikkunata Ecuador mamallaktaman kararka, shina Juan León Mera, Eugenio Espejo, Guayasamín, Mesías Maiguashca, Jorge Icaza, shukkunapash. Runa kawsaypi, tawka ñawpa pachamanta raymikunapash tiyanmi, shina Inti Raymi, Pawkar raymi, shuk raymikuna ishkay kawsaykunata chapunmi, shina Semana Santa, Tukuy ayakunapa puncha, ashtawan[10].
(++) Kamaska wata: 2007
Pukyukuna[edit | edit source]
- ↑ Template:Cita web
- ↑ Template:Cita web
- ↑ Template:Cita web
- ↑ Template:Cita web
- ↑ Template:Cita publicación
- ↑ ECUADORPIKA 14,3 HUNU KARI WARMIMI TIYAN, Elciudadano.gob.ec, 27-01-2011
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
- ↑ Ecuador tiene la Constitución más verde , BBC Mundo, 2008
- ↑ Sincretismo en el Ecuador, 2007
Hawa tinkikuna[edit | edit source]


text:
Man yek'ïs ta ri ye'ajowan kichin ri taq yaketal. Kanuk'un rik'in Firefox.
Kecholotäj ri taq awajowab'al rik'in ri ruwachib'al ruch'umil yaketal, ri nuya' q'ij chawe richin aninäq ye'atz'ib'aj qa taq b'i'aj chuqa' ichinan taq molyakb'äl. Wakami, taya' retal pa ri amolsamajib'al kichin taq yaketal richin najikib'a' chi man ye'asäch ta ri taq ximonel yeqa chawäch.
Ke'ak'waj ri taq awajowab'al richin yaxik'an. Tawokisaj Firefox Sync richin yatok pa ri taq ayaketal e k'o pa konojel taq awokisaxel, rik'in kematz'ib'ab'äl pa oyonib'äl. Chuqa' tatojtob'ej Pocket richin nayäk xab'achike rutzijol na'oj pa k'amab'ey chuqa' ruxaq k'amaya'l richin ye'atzolij pe pa jun chik ti mej – achi'el chuqa' toq manäq ak'amaya'l.
Tatojtob'ej ri jikïl asamaj rik'in jujun tz'aqat ri yatikïr nach'öb', achi'el ri taq anin tz'aqät ruxaq k'a achi'el ri rajxikin anin jaloj chuqa' ri eq'aton ichinan taq yaketal.


text:
28
Malta islacho Pablo cashgan
1 Sauraga lamarpita lapä yargurmi musyayargä Malta islacho caycäyashgäta.
2 Saycho tag runacunaga alimi chasquiyämargan. Saymi tamyar alaptin ninata sarircasir gayayämargan saycho mashacuyänäpä.
3 Ninaman gaycunanpämi Pablupis rämacunata shuntag aywargan. Saymi shuntarcur ninaman gaycuycaptin räma rurinpita culebra yargamur Pablupa maquinta amucurcorgan.
4 Maquincho warcaraycagta ricaycur saycho tag runacuna pasaypa mansacäyashpan niyargan: “¡Cay runaga runa mayinta imatacher wanusish! Saycher lamarpita cawaycar yarguptinpis desgracia päsaycan.”
5 Culebratanami maquinpita ninaman Pablo tapshiriycorgan.
6 Saymi lapan ricagcuna yarpäyargan culebra picashgan venënuwan jacaylapis jacananpä cashganta o wanunanpä cashgantapis. Sayno yarpäyaptinpis culebra canishgan manami imanarganpissu. May höra imapis mana päsaptinmi runacuna niyargan: “¡Cay runaga Diospis cacuncher!”
7 Say mashacuycäyashgäpita cercanchömi Publio jutiyog autoridäpa chacrancuna cargan. Paymi wayinman chäyaptë ali chasquiyämargan. Saymi paypa wayincho quimsa junag goyäyargä.
8 Saychömi Publiupa taytan disenteriawan ansa car cämacho fiebriwan jitaraycargan. Saymi gueshyaycagman yaycuycur payta aliyäsinanpä Tayta Diosninsita Pablo manacorgan. Nircur paypa jananman maquinta churaycuptinmi aliyargan.
9 Say runa aliyashganta musyaycur waquin cag gueshyagcunapis shayämorgan Pabluman. Saychömi lapanta Tayta Diosninsi aliyäsergan.
10 Sayno aliyarcur cushicushpanmi ali ricayämargan. Saynölami aywacuyaptëna lapan nistashgäcunata puestupäyämargan.
Romaman Pablo chashgan
11 Tamya quilacuna päsashganyagmi Alejandriapita shamog büqui say islacho cargan. Saymi quimsa quila say islacho tarcur tamya quilacuna päsaptin say büquiman wisäyargä aywacuyänäpä. Say büquipa umancho laglaypa dibujash caycargan Cástor y Pólux nishgan diosnincuna.
12 Saypita Siracusaman chaycur saycho goyäyargä quimsa junag.
13 Siracusapitanami aywayargä lamar cuchulanpa Regio nishganyag. Vientu ali yanapäyämaptinmi Regiupita ishcay junaglatana chäyargä Puteoli marcaman.
14 Saychönami büquipita yargur tincuyargä waquin wauguicunawan. Paycuna ruwacayämaptinmi juc semäna paycunata goyäpäyargä. Saypitanami chaquilapa aywayargä Romaman.
15 Sayman aywaycäyashgätami Romacho cag waugui-panicuna musyayargan. Saymi paycuna shayämorgan Foro de Apio nishganyag saycho taripäyämänanpä. Waquin cagnami Quimsa Taberna nishgancho shuyaräyämargan saycho tincuyänäpä. Paycunata ricaycurmi Tayta Diosninsita Pablo cushish agradëcicorgan.
16 Romaman chaycuyaptënami prësucunata entregargan cuartilman. Pablutami isanga juc wayimanna apargan saycho wichgaränanpä. Saychömi juc soldädo payta ricargan.
Israel runacunata Romacho Pablo wilapashgan
17 Chäyashgäpita quimsa junagtanami Israel mayor runacunata Pablo gayasimorgan. Shuntacascayämuptinnami nergan: “Taytacuna, manami imatapis lutanta rurashcäsu. Costumbrinsicunatapis manami manacagman churashcäsu. Lutanta imatapis mana ruraycaptëmi Jerusalencho prësu sariycamar Israelcho cag Roma autoridäcunaman entregayämash.
18 Say autoridäcuna tapumarpis manami ima jusätapis tariyargansu wanusiyämänanpä. Saymi paycuna cacharimayta munayargan.
19 Sayno captinpis Israel autoridäcuna wanusimayta munayämargan. Saymi manacorgä caychörä mandag emperador arreglamänanpä. Sayno manacorgä manami say wanusimayta munamag Israel mayinsicunata acusanä cashgasu, sinöga paycunapa maquinpita salvacunäpämi.
20 Lapan Israel runacunanölami nogapis criyë Tayta Diosninsi salvadorta cachamunanpä cashganta. Say salvadorta mayna cachamushganta wilacushgaläpitami caycho prësu caycä. Sayta musyasinäpämi canan gamcunata gayasimushcä.”
21 Sayno niptinmi saycho shuntacash caycag Israel mayor runacuna niyargan: “Judea provinciapita manami ima cartatapis chasquiyashcäsu imano cashgayquitapis musyayänäpä. Israel mayinsicunapis cayman chämur manami imatapis parlacuyashgasu gampitaga.
22 Isanga may-saychöpis runacuna parlaycäyan gam yachasishgayquicuna lutan cashgantami. Saymi lutanta yachasishgayquita o alita yachasishgayquitapis quiquëcuna wiyayta munayä.”
23 Sayno niyaptinmi juc junag shuntacäyänanpä jitapänacuyargan. Nishgan junag chämuptinna posädaraycashgan wayiman ascag shuntacäyämorgan. Saymi tutapita tardiyag Moisés guelgashgan leycunapita y Tayta Diosninsipa profëtancuna guelgayashgancunapitapis Pablo tantyasergan Jesucristo salvamagninsi cashganta.
24 Sayno tantyasiptinmi waquin runacuna Jesusta chasquicuyargan y waquin runacunana chasquicuyta munayargansu.
25 Jesucristuta chasquicuyta mana munayashpanmi aywacuycäyarganna.
Saymi paycunata Pablo nergan: “Rasun cagtami Tayta Diospa unay profëtan Isaiasta Santu Espíritu tantyasergan cayno guelgananpä:
26 ‘Runacunata ninqui:
“Gamcuna wiyaycarpis manami tantyayanquisu.
Ricaycarpis manami chasquicuyanquisu.”
27 Cay runacunapa shonguncuna chucruyashmi caycäyan.
Saymi rinrincunapis sapacashno caycäyan.
Nawincunapis mana ricagno caycäyan.
Sayno carmi paycunaga imata yachasishgätapis tantyacuyansu.
Saymi chasquicayämansu jusalicuyashganpita perdonash cayänanpä.’
28 Isaías nishgannölami gamcunapis caycäyanqui. Saymi cananga mana Israel runacuna salvacuyänanpä paycunamanna Jesucristupa wilacuynin chaycan. Paycunami isanga chasquicuyangapä.”
29 [Pablo sayno yachasishganpitami Israel runacuna quiquinpura parlaraycar aywacuyargan.]
30 Ishcay watami Pablo targan arrendashgan wayicho. Saymanmi pï-maypis watucag aywag.
31 Saychöpis lapan runacunatami Pablo wilapargan: “Tayta Diosninsipa maquincho cawanayquipäga Jesucristutarä chasquicuyay. Paymi salvamagninsi caycan” nishpan. Runacunata yachasiptin manami pipis michargansu.


text:
Enrico Fermi
Enrico Fermi sutiyuq runaqa (29 ñiqin tarpuy killapi 1901 paqarisqa Roma llaqtapi - 28 ñiqin ayamarq'a killapi 1954 wañusqa Chicago llaqtapi), huk Italya USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna pachaykamay yachaqsi karqan.
1938 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Alma mater: Scuola Normale Superiore Pisamanta.
Warmi: Laura Capon. Churinkuna (2): Giulio wan Nella.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Enrico Fermi.


text:
9
Paralítico runata Jesucristo aliyäsishgan
(Marcos 2.1-12; Lucas 5.17-26)
1 Saypitanami büquiman wisarcur Jesusga cutergan taycashgan marcaman.
2 Saychömi paralítico runata quirmawan apayargan Jesús cagman. Apagcuna payman yäracuyashganta musyarmi say gueshyagta Jesús nergan: “Ama laquicuysu, hïjo. Lapan jusayquipita perdonashganami caycanqui.”
3 Sayno niptinmi Moisés guelgashganta yachaseg runacuna yarpachacuyargan: “¡Sayno nerga Diospa contranmi parlaycan!”
4 Sayno yarpaycäyashganta musyarmi Jesús taporgan: “¿Imanirtä gamcuna sayno lutanta yarpaycäyanqui?
5 ¿Maygantä más aja caycan? ¿Runapa jusancunata perdonaycu? ¿O gueshyaycashganta aliyäsiycu?
6 Nogami munayyog caycä runapa jusancunata perdonanäpä. Sayta musyayänayquipämi cay runata aliyäsishä.”
Nircur say gueshyaycag runata nergan: “¡Sharcuy! Quirmayquita apacurcur wayiquipa aywacuy.”
7 Sayno niptinmi say gueshyaycag runa jinan höra aliyarcur wayinpa aywacorgan.
8 Sayta ricaycurmi runacuna cushicuyashpan Tayta Diosta alabayargan: “¡Manami imaypis musyashcansisu runacunata Tayta Diosninsi sayno yanapänanpä cashgantaga!” niyashpan.
Discïpulun cananpä Mateuta Jesucristo gayashgan
(Marcos 2.13-17; Lucas 5.27-32)
9 Saypita aywacur Jesús ricargan Mateo jutiyog runata impuestuta cobrar jamaraycagta. Saymi payta nergan: “Discïpulö canayquipä gatirämay.” Sayno niptinmi Jesuswan Mateo aywacorgan.
10 Saypitanami Jesusta y discïpuluncunata Mateo gayasergan wayincho micuyänanpä. Saycho micuycaptinmi impuesto cobrag runacuna y Diosta mana cäsucog runacunapis chaycur micuyargan.
11 Sayta ricarmi fariseo runacuna jamuräyashpan Jesuspa discïpuluncunata niyargan: “¿Imanirtä impuesto cobragcunawan y Diosta mana cäsucogcunawanpis talucaycur Jesús micuycan?”
12 Sayno nishganta wiyarmi Jesús nergan: “Gueshyagcuna jampicogta nistäyashgannölami jusasapacunapis Tayta Diosninsipa wilacuyninta pilapis tantyasinanta nistäyan.
13 Tayta Diosninsipa palabranchöpis caynömi nican:
‘Nogapä uywacunata altarcho rupasishgayquipitapis runa mayiquita más cuyapänayquitami munä.’
Sayno guelgaraycaptinpis gamcunaga ¿imanirtä jusasapacunata cuyapanquisu? Nogaga manami Tayta Diosninsi munashganno cawag runacunalata Diospa wilacuyninta wilapänäpäsu shamushcä, sinöga pay munashganno mana cawag runacunatapis wilapänäpämi.”
Yachasicuynin mushog cashganta Jesucristo tantyasishgan
(Marcos 2.18-22; Lucas 5.33-39)
14 Juc cutichömi Juan Bautistapa discïpuluncuna Jesusta tapuyargan: “Nogacunapis y fariseo runacunapis cadalami ayunayä. Gampa discïpuluyquicunaga ¿imanirtä ayunayansu?”
15 Sayno tapuyaptinmi Jesús nergan: “Casaray fiestaman gayasishgan cagcuna ¿ayunayanmansurä? Casarag magta wanuptinmi isanga ayunayangapä. Saynölami discïpulöcunapis paycunawan cashgäyäga ayunayanmansu.
16 “Manami pipis macwa mödanata remendansu mushog träpuwanga. Mushog träpoga guentir masmi rachicäsenga macwa mödanata.
17 Saynöpis sayrä rurash aswata manami winansisu shilicaycag urpumanga. Shilicaycag urpuman winashgaga aswa pogur say urputa lacsiriycongami. Sayno captenga aswapis jichacangami y urpupis paquir ushacangami. Saymi sänu urpuman sayrä rurash aswata winansi. Saynölami nogapa yachasicuynëpis mushog car gamcunapa costumbriquicunamanga tincunsu.”
Juc autoridäpa surinta cawarisimushgan y yawar apaywan gueshyaycag warmita Jesucristo aliyäsishgan
(Marcos 5.21-43; Lucas 8.40-56)
18 Sayno parlaycaptinmi sinagogacho mandag runa chaycushpan Jesuspa puntanman gongurpacuycushpan nergan: “Warmi surëmi päsarpush, taytay. Jucla aywayculäshun cawarisimunayquipä.”
19 Sayno ruwacuptinmi discïpuluncunawan Jesús aywayargan say runapa wayinman.
20 Aywaycäyaptinmi chunca ishcay (12) wata yawar apaywan gueshyaycag warmi guepalanpa yaycuycur paypa mödananta yataycorgan.
21 Sayno rurargan: “Jesuspa mödananta yataycularpis aliyäshämi” nishpan.
22 Yataycuptinmi ticraycur Jesús ricargan warmita. Saymi nergan: “Ama laquicuysu, hïja. Yäracuyniquipami aliyashcanqui.” Sayno niptinmi jinan höra say warmi aliyargan.
23 Saypitanami say Israel runacunapa autoridäninpa wayinman chargan. Charmi tariyargan músico tucagcuna saycho caycagta y runacunapis fiyupa wagaycäyagta.
24 Paycunatami Jesús nergan: “Wagtapa yargucuyay. Autoridäpa surin manami wanushgasu, sinöga punuycanlami.”
Sayno niptinmi wanush caycashganta musyayashpan saycho caycag runacuna Jesús nishganta criyiyargansu.
25 Sayno captinpis Jesús nishgannölami wagtapa yargucuyargan. Yargusquiyaptinnami wanush caycag sutaraycashgan cagman Jesús yaycorgan. Maquinpita aptarcuptinmi autoridäpa surenga cawarircamur sharcarcamorgan.
26 Sayno cawarisimushgantami say marcacho y waquin marcacunachöpis runacuna musyayargan.
Ishcay gapracunata Jesucristo aliyäsishgan
27 Saypita Jesús aywacuptinmi ishcay gapracuna paypa guepanpa aywayargan: “¡Rey Davidpa castan Jesús, nogacunata cuyapaycayälämay!” nir.
28 Posädacushgan wayiman Jesús yaycuptinpis say gapracunaga paypa guepantami yaycuyargan. Saymi Jesús paycunata taporgan: “¿Gamcuna criyiyanquicu nawiquita aliyäsinäpä cashganta?”
“Au, criyiyämi aliyäsiyämänayquipä cashganta, taytay” niyargan.
29 Sayno niyaptinmi nawincunata Jesús yataycur nergan: “Yäracayämayniquipami nawiqui ricangana.”
30 Sayno niptinmi jucla nawin aliyargan. Saymi paycunata Jesús nergan: “Pitapis ama wilapäyanquisu aliyäsishgäta.”
31 Sayno niptinpis yargurilarmi pï-maytapis wilapäyargan Jesús aliyäsishganta.
Shimin watpash runata Jesucristo aliyäsishgan
32 Say gapracuna aywacuycäyaptinnami Jesús cagman pushayargan shimin mana pashtag runata. Say runataga supaymi shiminta watpäsergan.
33 Say runapita supayta Jesús gargusquiptinmi shimin pashtarcorgan. Sayta ricarmi runacuna cushicuyashpan niyargan: “¡Manami imaypis ricashgansisu cayno cachacäsegtaga!”
34 Fariseo runacunami isanga: “Manami Tayta Diospa munayninwansu supaycunata runacunapita gargun, sinöga supaycunapa mandagninpa munayninwanmi” niyargan.
Runacunata Jesucristo cuyapashgan
35 Saypitanami lapan marcacunapa Jesús purergan Tayta Diosninsipa wilacuyninta sinagogacunacho yachasishpan. Saynöpis tucuy-nirag gueshyawan gueshyagcunatami aliyäsergan.
36 Marcan marcan purir yachasiptinmi saysica runacuna shuntacäyargan payta wiyananpä. Misegniynag y ogracash uyshacunano caycagta ricarmi Jesús cuyapashpan laquicorgan.
37 Saymi discïpuluncunata nergan: “Cosëcha poguraycagnömi saysica runacuna caycäyan Tayta Diosninsipa wilacuyninta jucla chasquicuyänanpä. Sayno captinpis walcaglami ali wilacuyta wilacogcuna caycäyan.
38 Sayno caycaptenga Tayta Diosta manacuyay wilacogcuna más asca cayänanpä.”


text:
Trentino Urin Tirul
Trentino Urin Tirul nisqa suyuqa (italya simipi: Trentino-Alto Adige, aliman simipi: Trentino-Südtirol nisqaqa Italyap lliwmanta aswan chincha suyunmi. Uma llaqtanqa Trento llaqtam. 1919 watakamas chay suyuqa Awstiriyaman, Tirul suyumansi kapurqan.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Trentino Uralan Tirul suyuqa iskay pruwinsyayuqmi:
- Trentino (Trento pruwinsya, uma llaqta: Trento)
- Uralan Tirul (Bolzano pruwinsya, uma llaqta: Bolzano)
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trentino Urin Tirul.


text:
3
Tata Dios yanapaptin Pedru mana puriy atipak runata sanuyachirkan.
1 Suk diya chawpi diya washan Tata Dioswan parlanankuna oras kaptin Pedruka Juanwan Tata Diospa wasinman rirkansapa.
2 Chaypi suk mana puriy atipak runa karkan. Chay runaka wakllidu chakiyuk nasirkan. Tukuy diya familyankuna paytaka pushaksapa chay wasi punkunpi tiyachik tukuy yaykuk runakunata kullkita mañananpa. Chay punkupa shutin karkan Allima Punku.
3 Chay runaka Pedruwan Juanta kawashpa chay punkuta yaykuykaptinkuna kullkita mañarkansapa.
4 Chashna mañaptinkuna paykunaka kawarkansapa. Chaypina Pedruka willarkan:
—Kawawaysapa.
5 Chashna willaptin chay runaka kushikushpa chaparkan kullkita kunkasapa nishpa.
6 Chashna chapaptin Pedruka willarkan:
—Manami nima kullki nima kuri tiyawanchu. Tata Dios yanapawaptin yanapayki. Nasaret llaktamanta Jesukristupa shutinpi willayki: ¡Atarimushpa puriy!
7 Chashna willashpa Pedruka alli ladu makinmanta apishpa atarichirkan. Chashna atarichiptin chay runapa chakinkuna rasllana sinchiyarkan.
8 Chaypina payka shayarimushpa kallarirkan kuskata puriyta. Chashna sanuyashpana Pedruwan Juanwan tantalla Tata Diospa wasinpi yaykurkansapa. Kushikuyninwan brinkaypi brinkaypi purishpa Tata Diosta kuyashpa alabarkan.
9 Chashna brinkaypi purishpa Tata Diosta alabaptin tukuy runakuna kawarkansapa.
10 Kawashpankuna manchakushpankuna almirarkansapa. Allita riksirkansapa chay Allima Punkupi kullki mañakuk runa kananta.
Pedru chay almirak runakunata yachachirkansapa.
11 Chaypina chay sanuyadu runaka Pedrumanta Juanmanta mana kacharikunayarkannachu. Tata Diospa wasinpi suk alarpi karkansapa. Chay alarpa shutin karkan Salomonpa Alarnin. Chaypi kaptinkuna tukuy Tata Diospa wasinpi tiyak runakuna sukaman almirashpankuna kallparkansapa chay sanuyadu runata kawak.
12 Chaypina Pedruka paykunata willarkansapa:
—Judiyumasinikuna ¿imapatí almirashpa yuyankichi kikinikunallamanta kay runata sanuyachishkaynikunata? Manami kikinikunallamantachu kay runataka sanuyachishkanisapa. Mana ni Tata Diosta kuyashkaynikunaraykuchu sanuyachishkanisapa.
13 Chay ñawpa Abrahampa Isakpa Jakobopa awilunchikunapa Tata Diosninkuna wambran Jesusta sukaman kuyashpa willarkan tukuy layapi kamachikuk kananpa. Chashna kamachikuk kashpa ñukaykunata yanapawashkasapa kay runata sanuyachiyta.
Kankuna chay Jesustaka romano awtoridarkunaman pusharkankichi. Chaypina chay awtoridar Pilato kacharinayaptinpish mana munarkankichichu kacharinanpa.
14 Willarkankichi suk suwa runata kacharinanpa. Willarkankichi chay mana uchayuk alli rurak Jesustaka wañuchichinanpa.
15 Chashnamanta kankunaka chay mana tukuyniyuk kawsayta kuwakninchi Jesustaka wañuchirkankichi.
Chashna wañuchiptikichipish Tata Dioska paytami wañushkanmanta kawsachimushka. Ñukaykunaka kawsamushkanwasha Jesustaka kawashkanisapa. Chay kawashkaynikunata willaykaykichi.
16 Jesusta kreyishkaynikunarayku kay riksinaykichi mana puriy atipak runataka sanuyachishkanisapa. Tukuy kankuna kawashkankichi Jesusta kreyishpaynikuna sanuyachishkaynikunata.
17 Wawkinikuna, yachani kankuna kamachikuknikichiwan Jesusta wañuchichishpaykichi mana yacharkankichichu imatami rurankichi nishpa.
18 Ñawpa tiempu Tata Dioska alli yachachikuk runakunata willarkan sielumanta shamudu salvakuk runata wañuchinaykichita. Chayrayku kankuna Jesusta wañuchichishpaykichi Tata Dios ñawpa rimashkantashina rurarkankichi.
19 Chayrayku uchaykichita wanashpa kunanmantapacha Jesukristuta kreyiychi Tata Dios uchaykichimanta perdonashunaykichipa. Chaypira payka yanapashunkichi kushikuypuru kawsanaykichipa.
20 Tata Dioska ñawpamantapacha rimarkan Jesus salvashuknikichi kananta. Paytaka kashkan kay allpaman kachamunka.
21 Jesukristuka sielupi kiparinan tiyan chay ñawpa alli yachachikuk runakuna rimashkankunashina Tata Dios rikchak layata kuskanpi allichanankaman.
22 Moisespish ñawpa awilunchikunata chay layallata willarkansapa: “Tata Diosninchika miraknikichimanta suk alli yachachikuk runata akllanka. Paymi ñukashina alli yachachikuk kanka. Paytaka allita kasunaykichi tiyan.
23 Mana payta kasuptikichi Tata Dios karkushunkichi.”
24 Chaymanta ñawpa yachachikuk Samuelmantapacha tukuy alli yachachikukkuna chay layallata yachachikurkansapa. Willarkansapa imatami kay tiempupi Jesukristu ruranka nishpa.
25 Tata Dios ñawpa yachachikuk runakunata willarkansapa kankunata yanapashunaykichita. Chaymanta chay ñawpa awilunchikunawan paktuta rurashpa willarkan kankunatapish yanapashunaykichipa. Awilunchi Abrahamtapish willarkan: “Kanpa miraknikikunata yanapashpayni tukuy allpapi kawsak runakunatapish yanapashasapa.”
26 Tata Dios chaylla wambran Jesusta wañushkanmanta kawsachimushpa kankunaman primeru kachamurkan yanapashunaykichipa. Chashna yanapashushpaykichi munan uchaykichimanta wanashpa payllata kasushpa kawsanaykichipa.


text:
Sinta ruqyay yuyana
Sinta ruqyay yuyana, rimay hallch'ana icha rimay hap'iqa[1] (maqnituphun) nisqaqa ruqyay waqaychana sintapi ruqyayta waqaychanapaq, sintapi yuyasqatataq ruqyachinapaq pinchikilla llamk'anam.
Ruqyayta yuyachkaptinchikqa ruqyay musyana (mikruphunu) nisqa ruqyayta hukchakuq pinchikilla puriyman ti'kranmi. Ruqyay musyanapi ruqyay umacha chay hukchakuq pinchikilla puriyatam hukchakuq llut'ariy k'itikunaman t'ikran, chaywan sintapi ch'iñicha llut'ariylla k'atachakunata llut'arichispa. Chaywan ruqyayqa sintapi waqaychasqam. Qulluy umacha nisqataqmi mawk'a yuyasqa ruqyaykunata qullun.
Sintapi waqaychasqata ruqyachkaptinchikqa kaqlla ruqchay umacha sintapi llut'arichisqa k'atachakunap llut'ariy k'itimanta hukchakuq pinchikilla puriymanmi t'ikran. Ruqyaq icha ruqyana (altawus) nisqakunam chay hukchakuq pinchikilla puriytaqa ruqyaymanmi t'ikran.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]

- ↑ Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa.


text:
20
Satanaśhtam 1000 watapä wićhachin
1 Chaypïtam licälú juc anjil janay pachäpïta luli-luli mana camacä wayup quićhacuntawan jatun cadinacta maquinćhu apticüśha ji'alpayämüta. 2 Chay anjilmi unaypi jatun culibraycäta, supaycäta, chay quiquin Satanaśhcäta chalälul walanga (1000) watapä watäñä. 3 Chayćhümi chay supaycäta luli-luli wayuman jitalpuycul chayman sumä siguräñä walanga (1000) wata intiru nasyuncunäta mana ingañananpä. Chay walanga (1000) wata pasäluptinñatacmi rätullapä caćhaycunan can'a.
4 Chaypïtam licälú täcunanćhü-cama mandacunanpä ćhulaycuśhancunaca täcuyalcäta. Chay mu'uśha nunacunäpa almancunactamari licälú. Chaynu wañüchisha capäcula Jesuspa willacuyninman masïsu chalapaculcäśhanpïtam, Diospa shiminta willaculcäśhanpïtam, chay chucarütapis nï liträtuntapis mana alawapäcuśhanpïtam, chaynütac maquinćhüpis, ulcunćhüpis mana unanchachiculcäśhanpïtam. Paycuna śhalcälälimulmi Jesuswan walanga (1000) wata mandapäcun'a. 5 Cay cayan punta śhalcamuycämi. (Juc wañücunacá walanga (1000) wata pasanancama manalämi śhalcapämulachu.) 6 Chayurá punta śhalcamücunaca cushisham chuyam capäcun'a. Paycunacta ipa wañuyca manamá uchuyllapis yataycälin'achu. Aśhwanpa Diospawan Jesusninchicpa sasirdütincunaña capäculmi walanga (1000) wata paywan cusca gubirnan'a.
7 Ñatac walanga (1000) wata pasäluptin'a supayca chay wićhaläśhanpïta caćhaycuśham can'a. 8 Jinalmi yalun'a casquicuyninwan jinantin pachäpa sapincunaćhu nasyuncunäta pantachinanpä, Gog nishantawan Magogta. Chaypïtam lamarpa patanćhu a'u-yupay achca-achcacta gïrrapä juntun'a. 9 Chaynu jinantin pachäpa sapincama lipäcul, Diospa nunancuna juntuläśhancätawan Diospa cuyaśhan malcantapis lluy cunćhacaycälin'a. Jinäluptinmi janay pachäpïta nina ji'alpamul chay cunćhaläcunäta camacaycülun'a. 10 Ñatac chay casquish supayta asufriwan nina walayä ućhamanmi jitalpüñä. Chayćhüñam cayäñä chucarüpis, supaypa artish willacüninpis. Chayćhümari tutay-muyun wiña-wiñaypä ñacapäcun'a.
Wañücunätam lulayninman-cama cäraycun
11 Chayüratacmi licälú juc jatun yulä täcunacta täcünintawan. Chayćhümi allpäpis, sïlüpis mayćhu caśhanpis mana camalal lluy chincacuñä. 12 Chaypïtam wañüśhacuna sumäpis mana sumäpis Diospa puntanćhu śhäcuyalcäta licälú. Chayćhümi quićhaycuñä librucunäta. Chaynütacmi cawsaypä cä libructapis quićhaycuñä. Chaymi chay librucunäćhu isquirbishanmannuy chay wañuśhacunaca cäraycuśha cala. 13 Lamarcunäpis, wañuycäpis, wañücuna caśhancäpis lluy chayćhu wañuśhancunacta-camam uycälimuñä. Lluy-lluymari lulaśhanmannuy cäraycuśha cañä. 14 Chayćhümi chay quiquin wañuycäpis, wañücuna caśhancäpis jitaycuśha cañä nina walayä ućhaman. Cay nina walayäcämi “ipa wañuy” cayan. 15 Cawsaypä cä librućhu śhutincuna mana talicücunacá chaymanmari jitaycuśha capäcuñä.


text:
Kastilla qillqay
Kastilla qillqay nisqaqa (kichwapi kastilla killkay, kastilla qillqaypi castilla quillcai) kastilla simipi llamk'achisqa hina allin qillqaymi.
Qhichwa simipaqpas kastilla qillqaytam unay pacha llamk'achirqanku, Kastilla Kamachiy pachapis, iskay chunka pachakwatakamapas. Kunan pachapas SIL International huk qhichwa simi k'iti rimaykunapaq kastilla qillqaytam llamk'achin, ahinataq Waywash rimaykunapaqmi, kichwa rimaykunapaqpas. Huk k'iti rimaykunapaqtaq SIL International k, q, w qillqaspa manam kastilla qillqayta llamk'achinchu. SIL Internationalpa David Weber-ninmi anchatam chay kastilla qillqayta llamk'achiyta munanmi.
Kastilla qillqayqa kay hinam:
- qara - ccara
- t'anta - ttanta
- wasi - huaci
- kiru - quiru
- qiru - quero
Kastilla qillqay qhichwa simip kunkallankunata manapuni rikuchiptinmi, kunan pachataq qhichwa simipaq manañam llamk'achinchikchu.


text:
3
Dios Yayaga imaypis cumplïdu
1 Tsaypunga ¿ima alli provechotatan jorgontsic judiu caynintsicwan o Israel runa canapag cuerpuntsicchö señalacushga caywan?
2 Aumi, judiu cayga alläpa allishmi välen, puntata quiquin Dios Yaya judiucunata Santa Palabranta confiacurnin entregashga captin.
3 Pero cananga waquincag mana confiacuyaptinpis, ¿Acäsu mana criyicuyanganpitacu Dios Yayaga cuyacuy änicunganta imaypis mana cumplinmantsu cargan?
4 ¡Manam, tsayga tsaynötsu! Dios Yayaga llapan änicungantam imaypis cumplin, aunqui llapan runacuna llullacuyaptinpis. Tsaypagmi Diospa Palabran gellgashgachö nirgan:
“Tapushugniquipis musyatsun, parlangayqui rasumpa canganta.
Tsaynöpam rasumpacag juiciuyquicunawan mana culpayog canqui,
imaypis vencenayquipag.”
5 Pero mana alli ruraynintsicwanmi, Dios Yayapa rasumpacag juzgacuynin, mas allish canganta musyatsicuycan nicarga, ¿imanishwantan? ¿Tsaypungan Dios Yayaga yaptacu rabiarnin castigamashwan? (Tsayta waquincag runacuna parlangannöllam nogapis parlaycä.)
6 ¡Manam, tsaynöga ni imanöpapis canmantsu! Si tsaynö rasumpa carga, ¿imanörag mana alli rurag runacunapa jutsanta Dios Yaya juzganman?
7 Derepentim waquinga niyanga: “Nogapa llullacuynïwanmi Dios Yaya rasumpa cumplïdu parlag canga. Tsaynö caynïwan atscag runacuna Dios Yayata alabaycäyaptinga ¿imanirtan ‘jutsasapam’ nir juzgamar condenamanga?”
8 Tsaypunga ¿imanirtan mana nintsictsu: “Tucuyläya jutsacunata rurashun Dios Yaya cushicunanpag”? Tsayshi waquinga niyan: “Pablom caynö willacuycan.” Pero tsaynö parlagcunaga llullacuycäyanmi. Nogaga manam ni imaypis caynö mana allicunataga willacushcätsu. Tsay runacunataga quiquin Dios Yayam infiernuman aywayänanpag condenashga.
Llapan runacunachö manam ni jucllayllapis mana jutsa ruragga cantsu
9 ¿Acäsu judiucunacu mas mejor cantsic? Manam tsaypis tsaynötsu. Gamcunata niyangagnömi judiu o mana judiu carpis, runaga llapantsicpis jutsa ruragllam cantsic.
10 Tsaymi Diospa Palabranchö nirgan:
“Cay patsachöga manam ni jucllagllapis jutsannagtsu.
11 Manam ni jucllagllapis entendirnin,
Dios Yayataga ashintsu.
12 Llapanmi mana alli nänipa aywagnö jancat ogracäyashga.
Tsaymi llapanpis jutsasapa mana välegman ticrayashga.
Manam ni jucllagllapis alli ruragga cantsu.”
13 “Tsaynö runacunapa palagarnincunawan parlayangancunaga
imayca sepultüra quicharaycagnö melanaypag caycan.
Llullacug galluncunawan imaypis mana allicunata parlarmi,”
“imayca venenösa vïbora runata canirnin däñangannö runamajincunata däñar,
llutan mana allicunata parlatsiyan.”
14 “Tsaymi paycunapa shimincunachöga
rabiapäcurnin tucuyläya maldiciuncunawan gayapäcuylla caycan.”
15 “Tsaynö mana llaquipäcug cayaptinmi,
runamajincunapa yawarninta jicharnin wañutsiyänanpagpis saslla gatin.
16 Maytsaypa aywayanganchöpis mana allicunata rurarllam ushacatsiyan.
Tsaynöllam runamajincunatapis mana llaquipar sufritsiyan.
17 Paycunaga manam shumag alli päsacuytaga yachayantsu.”
18 “Tsaymi llapan mana allita rurayanganpita
Dios Yaya castigananpag cangantapis mantsacuyantsu.”
19 Canangam rasumpa musyantsic Dios Yaya leynincunata cumpliyänanpag israelcunata entreganganta. Pero llapan runacuna quiquillancunapita mana cumpliyta puedirmi, Dios Yayapa puntanchöpis ni ima niyta puediyantsu. Tsaynö cayanganpitam Dios Yayaga llapan maytsaychö runacunatawan juzgar cuentata mañamäshun.
20 Tsaymi Dios Yayaga manam ni maygan runatapis, quiquillanpita leycunata cumplinganpitatsu jutsannagtanö ricanga. Mas bienmi tsay leycunaga llapantsicpis rasumpa jutsasapa cangantsicta musyatsimantsic.
Señor Jesucristollaman rasumpa firmi criyicushgam, Dios Yayapis alli chasquimäshun
21 Pero cananga Dios Yayam musyatsimantsic, rasumpa criyicuynintsicwan mana jutsannag runatanö chasquimangantsicta. Tsaypagmi Moiséswan unay profëtacunapis gellgar niyargan.
22 Señor Jesucristoman rasumpa criyircur confiacuyaptinmi, llapan runacunatawan Israel o mana israelcunatapis Dios Yaya jutsannagtanö chasquinga.
23 Llapan runacunam tucuyläya mana alli jutsacunata rurarnin, Dios Yayapa cuyacuy salvaciun glorianpita caruchö caycäyan.
24 Dios Yayaga alläpa cuyacug cayninwanmi jutsasapa caycashgapis, Señor Jesucristo cruzchö wañurnin nogantsicraycu yawarninta jichanganpita jutsannagtanö chasquimashcantsic.
25 Quiquin Dios Yayam permïtirgan, jutsantsicpita perdonamänapag Señor Jesucristo nogantsicraycu cruzchö yawarninta jichar wañunanpag. Tsaynömi Señor Jesucristo rantintsic imayca juc sacrificiuta ruragnö sufrirgan, rasumpa firmi criyicuynintsicpita Dios Yaya nogantsicwan rabiashga caynin pärananpag. Dios Yaya mana juc jutsannag canganta musyanapagmi, alläpa alli pacienciayog cayninwan unaycag runacunatapis jutsancunapita castigargantsu.
26 Pero canangam musyatsimantsic, Dios Yayaga imaypis rasumpa cumplïdu mana jutsannag canganta. Payga imaycatapis rasumpacagllata rurarmi, pipis Señor Jesucristollaman firmi criyïcuptinga jutsannagta chasquinga.
27 ¿Maytan tsay aläbacuynintsic? Jancatmi ushacashga. ¿Imanirtan jancat ushacashga? Tsaynö jancatga ushacashga leycuna mandacunganta mana cumplingantsicpitatsu ni imayca allicunata rurangantsicpitatsu. Sinöga Dios Yayam jutsannagtanö chasquimäshun Señor Jesucristoman rasumpa criyicungantsicpita.
28 Tsaymi cananga willacuntsic leycuna mandacunganta mana cumpliycashgapis, Señor Jesucristoman rasumpa firmi criyicungantsicllapita jutsannagtanö Dios Yaya chasquimänapag canganta.
29 ¿Acäsu Dios Yayaga judiucunallapagcu? ¿Manacu maytsay munduchö runacunapagpis canman? ¡Clärum caycan, Dios Yayaga japallan maytsay munduchö runacunapa Diosnin cangan!
30 Tsaymi rasumpa Diosga japallallan. Señor Jesucristoman rasumpa firmi criyicuyaptinga, llapantapis jutsannagtanö chasquinga cuerpuncunachö señalacushga o mana señalacushga cayaptinpis.
31 ¿Nogantsicga Señor Jesucristoman criyircu Dios Yaya mandacungan leycunata mana välegpag churaycantsic? Manam tsayga tsaynötsu. Mas bienmi Dios Yaya mandacungan leycunataga mas välegpag churantsic.


text:
Puwpu munisipyu
Puwpu munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Poopó / Villa Poopó) nisqaqa huk ñiqin munisipyu, Puwpu pruwinsyapi, Uru Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puwpu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Janka Parka - Qalasaya - Qurimina - Wila Chanka - Wisk'achani; Walla: Asanaki walla
- Quchakuna: Puwpu qucha
- Mayukuna: Huchusuma mayu
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puwpu munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]