text:
Político peruano, nació en Trujillo el año de 1895 y murió en Lima de 1979. Nacido de una familia acomodada, se instruyó en las universidades de Lima y Londres. Ya como estudiante inició actividades políticas, concentradas en la idea de extender la educación a las clases trabajadoras. Su oposición a la dictadura de Laguia le llevó a la cárcel, de donde salió tras una huelga de hambre para exiliarse en México el año de1923 hasta 1930.
Perú suyumanta llaqta kamachiy hamut’aqqa Trujillo llaqtapi 1895 watapi paqarimurqan, wañupurantaqmi 1979 watapi. Qolqesapa wasipin paqarisqa, yachayninta hunt’aschispa Hatun Yachay Wasi Lima llaqta hinaspa Londres hawa llaqtapiwan. Huayna kasqanmanta pachan qallarisqa llaqta kamachiy hamut’aypi ruwayninta, chaymi yuyayninpi churasqa llaqta llank’aqkunapaq yachay wasipi yachaykuna mast’arikunanpaq. Hina kausapintaqmi Leguia kallpawan saruchasqa kamachisqanta hark’akusqan rayku wataywasipi weq’achirqan, hinapin ch’achayman qespichisqa kaspa México hawa llaqtaman ripuspa. 1923 watamanta 1930 wata kama.
Allí fundó en 1924 el APRA (Alianza Popular Revolucionaria), un partido populista de ideología nacionalista, antiimperialista y anticapitalista. Regresó al Perú tras el derrocamiento de Leguía, participando en las elecciones de 1931; pero la victoria le fue arrebatada por Sánchez Cerro, que lanzó la persecución del APRA, encarcelando a su líder; en 1933 Sánchez Cerro sería asesinado por un exaltado aprista.
Hinaypi 1924 wata kausaypi kamakuran APRA (Tukuy Huñuypi Pacha T’ikraqta), karqan hoq llapa llaqtapaq llank’aqta, qhapaq hinaspa qolqemanta qhawan llaqtakunamanta t’aqakuq runa huñuy. Perú llaqtamantaqmi kutimurqan Leguia kamachiy qaqapaqtin, haykuspa 1931 watapi llaqta ajllayman, ichaqa Sanchez Cerro qechupusqa suyu kamachiyninta, chaymanta yapamanta APRA qatikachasqa karqan, hamut’arun wataywasipi wesq’asqa kaspa; hina kausapin 1933 watapi Sanchez Cerro hoq phiña aprista makinpi. sipichikuyta tarisqa.
Se iniciaba así un largo periodo de persecuciones, coincidiendo con la sistemática vulneración de las libertades en el Perú del siglo XX: en 1936 tuvo que exiliarse de nuevo al ser anuladas las elecciones en las que había triunfado el candidato apoyado por el APRA; tras regresar a la actividad política en 1943, el golpe de Estado de 1948 le obligó a refugiarse en la embajada de Colombia en Lima, de donde no pudo salir hasta que en 1954 se le permitió exiliarse en México; volvió al Perú en 1957 y triunfó en las elecciones presidenciales de 1962, pero un nuevo golpe militar le impidió tomar posesión del cargo.
Khaynapin qallarirqan watan watan qatikachay, kikinchakuspa Iskay pachaq watakuna kausqapi, Perú suyuq runan cheqaq qatikukachasqa kaynin, 1936 watapitaqmi yapamanta hoq llaqtaman purimurqan ichaqa hoq ajllay yapamanta kaqtintaqmi yapamanta APRA umalliq kamachiqpaq ajllasqallataq kasqa, 1943 watapin ichaqa hoqmanta llaqta kamachiq kallpawan taraqan suyuta hoqmanta llaqta kamachiy hamut’aqta hawa llaqtaman, hinapin 1948 watapi yapamanta llaqtaq allaukan sarunchasqa hoqmanta kaqtin haykusqa Colombia llaqtaq Lima llaqtapi llank’anan wasiman, chaypitaqmi wesqasqa tiyasqa 1954 watakama hinapin Mexico hawa llaqtaman ripusqa, kutimuspa 1957 watapi, yapamanta llallispa suyu kamachiq kaspa 1962 ajllaypi, hinapin wallawisa kallpanwan yapamanta umalliq kayninta qolluchiranku.
Por fin, los buenos resultados obtenidos por el APRA en las elecciones legislativas de 1978 le convirtieron en presidente del Parlamento, pero murió poco después, sin llegar a ver el acceso a la presidencia de la República del aprista Dr. Alan García Pérez el año de 1985.
Khaynapitaqmi APRA 1979 aswan allin ajllay llalliyninpi Hatun Rimana Wasiq Umalliqnin karqan, hichaqtaqmi chikan kausayllapi wañunin tarparqan, manaña rikuspa Aprista Hamut’aru Alan Garcia Pérez 1985 watapi Perú suyuq umalliqnin kasqanta.


c: text/html

text:
Ishqay killasmanta mana qellqasuni wawitay! Kunan punchawpi qellqasunaarani ancha aschqata, qaas tatay onqos kaptin. Noqa yuyanimi imaynachus pay kasa kara noqaan noqa wawita qamina kaptiy y yachanimi payina kanaani qaman wawqeykian. Tata yaya munptin, pay allichanqa pero noqa llakishkani qaas pay hospitalpi, saykus sayanapi suj tuboyoq seqanpi akanta sorqochipunankunapaq
Qam kanky suk supaycito sumaq cha kasa kara chayna
domingo, 5 de mayo de 2013
Baltazarpaq chunka suknioq kaqnin
Ishqay killasmanta mana qellqasuni wawitay! Kunan punchawpi qellqasunaarani ancha aschqata, qaas tatay onqos kaptin. Noqa yuyanimi imaynachus pay kasa kara noqaan noqa wawita qamina kaptiy y yachanimi payina kanaani qaman wawqeykian. Tata yaya munptin, pay allichanqa pero noqa llakishkani qaas pay hospitalpi, saykus sayanapi suj tuboyoq seqanpi akanta sorqochipunankunapaq
sábado, 23 de febrero de 2013
Baltazarpaq chunka kaqnin
Taa, pishqacha semanasmanta mana qellqasuykichu. Aschqa mishki ka blog kas, noqa nisunaani sujnin imakunamanta, mana creenaykipaq tukuy alli kan.
Ancha kusi kani qammanta, qam tukuy punchaupi puqllanaptiyki y ancha sinchi kaptiyki. Lliqchasta sujnincuna waasmanta suanaanki y noqa añasqa ruakus, ukuymanta asinimi.
Waqankipuni mamaykita qaasqaykian, ñuñunkunata munaspa. Pay nin saykusa kasqanta, pero mana creeyku imatapas, pay tukuy punchaupi payllaan kanaykipaq munaptin.
Utqa yachachina wasiman qallaris req rinki, y inakuan mana dificilchu kananta, lliqchaqkunata anchata gustasun qamta.
Saqesunayta tiyan kunanqa, wawqeyqa amuptin mañas imatachus, tukuy punchaupiina!
lunes, 28 de enero de 2013
Baltazarpaq ishqon kaqnin
Cordobapi karayku y mayupi purinaarankimi.
Mamayki ancha saykusqa kan waqasqaykimanta, qam waqaptiyki payllapaq. Noqaan puqllanki y asinki, pero mamaykian waqanki ñuñuta mañaspa.
Suk watayoq kanki y sapa punchawan astaan sumaq kanki. Munasuyki wawitay!
sábado, 19 de enero de 2013
Baltazarpaq pusaq kaqnin
Anchata gustasun yakuqa. Tukuy punchawpi yakupi satikunaanki. Mana tukukun ka blogpa yaykunanpi. Kunan rinay kan, pero sukkuna punchawpichus voliakoq rini qellqasunaypaq.
Munasuyki wawitay!!!!
viernes, 14 de diciembre de 2012
Baltazarpaq kanchis kaqnin
Kunan punchaw waqaraykupas, pero sumaq imarayku kasa kara. Lautaro tukora Consejituta risqanta, y sumaq ranti tiasa kara. Qam amoranki noqa y mamaykian tataspa tinkunakunkunapi y sumaq video tiasa kara y tukuy atuchaqniykikuna marqanakorayku.
Ancha mikulo seguis karanki y ancha kusipas. Qampas Consejitupi req rinki amoq watapi. Payayki noqanchisan amus kawsas ka punchawspi, lunespi voliakonqa Tukumanpi. Pay munasus qaman puqllan tukuy punchawpi. Ancha churu kasqaykita ninmi.
¡Qonqayllakama yanasituy!
sábado, 17 de noviembre de 2012
Baltazarpaq shoqta kaqnin
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
sábado, 3 de noviembre de 2012
Baltazarpaq pichqa kaqnin
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen sutiyuq runaqa icha Otto von Bismarck (1 ñiqin ayriway killapi 1815 watapi paqarisqa Schönhausen llaqtapi; 30 ñiqin anta situwa killapi 1898 watapi wañusqa Friedrichsruh llaqtapi) Alimanya mamallaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas karqan.
1871 watapi Prusya, huk aliman mama llaqtakunapas Aliman Ransis Maqanakuy nisqapi (1870 watamanta 1871 watakama) Ransiyata atipaptin Bismarck musuq Aliman Impiryuta kamarirqan. 1871 watamanta 1890 watakama Aliman Impiryup kansillirninmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Otto von Bismarck.
- Artículo sobre la unificación alemana
- Blog sobre Bismarck
- La unificación de Alemania


text:
¿Pitaj Jehovaj testigosninta rikhuricherqa?
Kay tiempomanta Jehovaj testigosnenqa 1900 watamanta aswan ñaupajta rikhurerqanku. Chay wataspi Pittsburgh (Pensilvania, Estados Unidos) llajtapi uj juchʼuy qotu runas Bibliata estudiayta qallarerqanku. Chantapis imatapunichus Biblia yachachisqanta, iglesiaspa yachachisqankuwan kikincharqanku. Imatachus yachakusqankumantataj runasman willayta qallarerqanku. Librosta orqhorqanku, periodicospi llojsinanpaj qhelqarqanku, uj revistata ima orqhorqanku. Chay revistataj kunan sutikun: Torremanta Qhawaj. Jehová Diospa Reinonmanta willashan.
Bibliata estudiajkumanta ujnin kajqa Charles Taze Russell karqa, paytaj Torremanta Qhawaj revistata orqhorqa, chantá chay tiempopi runasman Bibliamanta yachachiyta ñaupajman aparqa. Chayta ruwaspataj mana uj mosoj religiontachu rikhuricherqa. Astawanpis Russell, Bibliamanta Yachakojkuna ima (chay sutiwan rejsichikorqanku) Jesuspa yachachiykunasninta rejsichiyta, ñaupa cristianos jinataj ruwayta munarqanku. Ñaupa tiempomanta cristiana qotuchakuytaqa Jesús rikhuricherqa, chayrayku nisunman Jesús rikhurichiwasqaykuta (Colosenses 1:18-20).


text:
¿Imaraykun guerraman mana rinkuchu?
Orqoy
Kaypin willakushan imarayku guerraman mana risqaykuta:
Diosta kasukusqaykurayku. Biblian willaranña Diosta serviqkunaqa ‘espadankumanta yapuna rejakuna’ ruwanankuta, manaña jayk’aqpas ‘maqanakunankutapas’ (Isaías 2:4).
Jesusta kasukusqaykurayku. Jesusmi juj kutin Pedrota niran: “Espadaykita waqaychay churananman, espadawan maqanakuqkunaqa espadawan wañuchisqallataqmi kanqaku”, nispa (Mateo 26:52). Chaypin Jesús yachachisharan discipulonkunaqa manapuni ima armawanpas maqanakunankuta.
Jesusmi discipulonkunamanta niran: “Manan kay pachamantachu kanku”, nispa. Chaymi política nisqapi mana chaqrukuykuchu (Juan 17:16). Ichaqa manan jark’akuykuchu ejercitopi serviy munaqkunata, tiyasqayku nacionpi ejercitoq ruwasqantapas.
Runamasiykuta munakusqaykurayku. Jesusmi discipulonkunata kamachiran: “Qankunapura munanakuychis”, nispa (Juan 13:34, 35). Cheqaq cristianokunaqa pachantinpin kashanku, juj familia jinataqmi munanakunku. Chaymi manapuni wayqe-pananku contraqa ima armatapas oqarinkumanchu (1 Juan 3:10-12).
Ñaupaq cristianokunapas manapunin guerraman rirankuchu. Juj libron nin: “Jesuspa discipulonkunaqa manan guerraman riqkuchu nitaq ejercitopi serviqkuchu”, “Jesusqa munakuq kaytan yachachiran, kamachirantaqmi enemigokunata munakunapaq”, nispa (Encyclopedia of Religion and War). Historiamanta yachaq runan nillantaq: “Cristianokunaqa manapunin Dios serviyninkuta saqeyta munarankuchu [...] soldado kanankurayku”, nispa (Historia de la decadencia y caída del Imperio romano).
Llaqtaykuq allinninpaqmi imatapas ruwayku
Testigokunaqa kallpachakuykun sumaqta kausanaykupaq, manataqmi llaqtaykuq mana allinninpaqqa imatapas ruwaykuchu. Respetaykun autoridadkunaq kamachikusqanta. Biblian kamachiwanku:
“Kamachikuqkunataqa llapa runan kasukunan”, nispa (Romanos 13:1).
“Roma rey Cesarpa kaqtaqa payman qopuychis, Diospa kaqtataq Diosman qopuychis”, nispa (Mateo 22:21).
Chaymi llaqtaykupi leykunata kasukuyku, impuestokunata pagayku, llaqtaykuq allinninpaq autoridadkunaq kamachikusqantapas kasukuyku.


text:
Elisabeth II
Elisabeth II sutiyuq warmiqa (Elizabeth Alexandra Mary Windsor) (* 21 ñiqin ayriway killapi 1926 watapi paqarisqa Mayfair, London llaqtapi - ) Hukllachasqa Qhapaq Suyup quyanmi kachkan, Commonwealth nisqa qhapay suyukunappas (Antiwa Barbudawan, Awstralya, Bahamas, Barbados, Bilisi, Kanada, Grinada, Shamayka, Musuq Silanda, Papwa Ñukini, San Kitts Niwiswan, Santa Lusiya, San Wisinti Grinadinakunawan, Salumun wat'akuna, Tuwalu).
Tayta: George VI; Mama: Elizabeth Bowes-Lyon.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Elisabeth II.


text:
sábado, 6 de octubre de 2012
Baltazarpaq
Ancha penkakus qellqasuyky, waaita, kaipi, tukuy tiksi muyu leenanpaq ka kammanta ninaani. Utulita kankipas kachun, tukuyta unanchankipuni, pero mana leeyta yachankichu. Ka kaipi churanayta, suj punchaupicha leeq rinki, quichua aprendeptiykeqa, y manapi leesusqayki noqá. Kayta leeptiykeqa, mana uma ampipoqpapi rinayki tianqacha, tukuy utulita kaqniykimanta na yachanaykirayku.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Campinas
Campinas llaqtaqa Brasilpi (São Paulo suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1774 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin anta situwa killapi 1774 watapi
Campinas llaqtaqa 1 080 999-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Campinas.
- Munisipyu Campinas
- Campinas Yachay sunturnin
- PUC Campinas
- Hoteles Campinas
- Campinas - Postales Antiguas


text:
Diospa Reinoca ¿imata can?
Diospa Reinoca ¿imata can?
HUAQUIN GENTECUNACA NINMI: Diospa Reinoca ñucanchi shungupimi can nishpa. Cutin shujcunaca ninmi, tucuilla gentecuna cai Alpapi ali causai tiachun ayudajpimi Diospa Reinoca tiai callaringa nishpa. Shinapash ¿imatata quiquinga nipanguiman?
BIBLIACA NINMI:
“Jatun Diospash, pai cachamushca Quishpichij Cristopash, cai pachapi tiaj tucui llactacunata mandajuna punllami pactashca. Paimi, causaita causaicaman mandajunga” nishpa (Apocalipsis 11:15). Diospa Reinoca mandana gobiernomi can.
¿IMATATA BIBLIACA ASHTAHUAN NIN?
Diospa Reinoca jahua pachamandami mandanga (Mateo 10:7; Lucas 10:9).
Taita Diosca jahua pachapipash cai Alpapipash paipa munaita pactachingapami pai mandana gobiernota churashca (Mateo 6:10).
Diospa Reinoca ¿ima horata shamunga? nijpica
¿IMATATA NIPANGUIMAN?
Pipash na yachanllu
Ñallami shamunga
Na shamungachu ¿nipanguimanllu?
BIBLIACA NINMI:
‘Taita Dios mandajuj ali villaitaca, cai pachapi tiaj tucui llactacunapi causajcuna yachachunmi villanajunga. Chai jipami, tucurimuica chayamunga’ nishpa (Mateo 24:14). Ali villaicunata villachishpa tucuchijpimi, Diospa Reino shamushpa cai Alpapi tucuilla nali ruraicunata tucuchinga.
¿IMATATA BIBLIACA ASHTAHUAN NIN?
Diospa Reino ima punlla, ima horaspacha shamunataca pipash cai Alpapica na yachanllu (Mateo 24:36).
Bibliapica nijunmi, Taita Diospa Reinoca ñallami shamunga (Mateo 24:3, 7, 12).


text:
Qaqa paluma
Qaqa paluma (Columba livia) nisqaqa huk urpim, Iwrupapi, Asyapi, Aphrikapipas kawsaq. Awya Yalapi musuq rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Columba livia». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 31 de enero de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qaqa paluma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qaqa paluma


text:
Chakra kamay allinchay
Chakra kamay allinchay (kastilla simipi: reforma agraria) nisqaqa chakra runakunap kawsayninta allinchanapaq ruraymi.
Awya Yala mama llaqtakunapi pisilla qapaq asindadukunaman lliwmanta aswan allpakuna, asindakuna kapuptinmi chakra runa, indihina runakuna ancha sasalla kawsarqan. Chayrayku indihinakuna allpankunata kutinapaq anchatam rimanakurqan.
Buliwyapi 9 ñiqin ayriway killapi 1952 p'unchawpi llamk'aqkuna, huk awqaqkunapas MNR nisqapi wankurisqa Víctor Paz Estenssoro sutiyuq akllasqa umalliqta kamachinaman yanaparqan. Chay MNR kamachinaqa 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1953 p'unchawpi chakra kamay allinchayta rimarirqaspa asindakunatam indihina runaman quykurqan, asindadukunata qarquspa.
Piruwpitaq 3 ñiqin kantaray killapi 1968 p'unchawpis Juan Velasco Alvarado huk awqaq pusaqkunawan Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninta kamachinamanta qarqurqan, chaymantas huk chakra kamay allinchayta qallarispa.
Ikwadurpi ECUARUNARI nisqa tantanakuymi chakra kamay allinchaypaq maqakuspa huk allpakunata kutiyta ayparqan.


text:
Kastilla Atiy
Kastilla Atiy (Conquista) nisqaqa kunkistadur nisqa ispañul awqaqkunap Awya Yalata maqanakuspa atisqansi karqan. Qallarirqan Cristobal Colonpa Chawpi Awya Yalap Wat'ankunata tarisqanwan 1492 watapis. Kastilla Atiywanqa Kastilla Kamachina pachas qallarirqan. Awya Yala mama llaqtakuna ispaña kulunyakunas tukurqan.
Ispañulkunaqa kay mama llaqtakunatas atiparqan:
- Mishika runakunap mama llaqtan (1519-1521)
- K'iché runakunap mama llaqtan (1524-1525)
- Kaqchikel runakunap mama llaqtan (1524-1525)
- Maya runakunap mama llaqtankuna (1539-1548)
- Tawantinsuyu, Inka runakunap mama llaqtan (1532-1572)
- Muyska runakunap mama llaqtan
- hukkunapas
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kastilla Atiy.


text:
Kawsay yachay
Kawsay yachay nisqaqa (latin simipi: Biologia, grigu simimanta: BιoλoYίa) tukuy kawsaqkunapa yachayninmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kawsay yachaymi ñawpa musuqpas. Ñawpa yachay hina, Aristotelis (384 watamanta 322 watakama K.ñ.) Kawsay yachaypa taytansi. Paymi tiksikuh huk jatun qillqasqap paqarichoqnin watiqaypi.
Kawsay yachay XVI pachakwata XVII pachakwatapas kama manam aswan allichirqanchu. Chay watakunapi, kay yachay tharinankunap musuq pachakunap yanapanrayku wiñasqanmi: kawsaykuqkunap añakikunappas pachanku.
Kurku yachaypi, iskay hatunruku runa rikurisqanku:
- Andreas Vesalius (1514-1564), De humani corporis fabrica-p paqarichoqninmi (latin simipi: Runap kurkunpa pitinkunamanta). Kay qillqasqapi, pay ñawpa amautakunap pantayninkukunatam runap kurkunmanta manacharan.
- William Harvey (1578-1657), qillqasqawan sutichasqa De motu cordis et sanguinis (latin simipi: Sunqup Yawarpapas Kuykuyninkumanta) yachachirqawanchik yawar muyuriymantatam.
XVI pachakwatata tukuspa, mikruskupiwup wiñaynin qallarisqa. Iskay siminakuy qallarisqapas: huk siminakuy inwruiyunpam wiñayninrayku kasqan; huktaq siminakuy manakaqpa paqariyrayku kasqan.
XVIIIpachakwata Malliy Kawsay Yachaypam mitan kasqan. Kay pachap aswan hatunruku runakuna Spallanzani, Réamurpas, Buffonpas Linnépas karanku.
XIX pachakwatapi, Kawsay yachay musuq yachaytam kawsay pachap wiñay kawsayninpa yanapanrayku tukuchikusqan: Schleiden Schwannpas Kawsaykuqpa Iñiyninmantam rimaranku; Pasteur Byuhinisismantam rimaran; Lamarck Darwinpas huktaq yachaqkunapas rikch'aqyaymanta rimaranku.
Rak'iykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Istudyaq kawsaqrayku:
- Tantayachiq istudyanapa hinanrayku:


text:
Sinku hayt'ay
Sinku hayt'ay icha hutpul (inlish simipi: Football), ankash qallupi, pukasha haytay; Kichwapi Chakiyasiy icha Chakirumpay nisqaqa huk sinkuwan chunkaymi, Tiksi muyuntinpi lliw pukllaykunamantaqa aswan chaninchasqam.
Iskay quchum, llapanqa chunka hukniyuq runayuq (huk punku amachaqniyuq), pukllana pampapi pukllanakunku. Llapa quchup huk punkunmi kan. Pilutataqa chakinwanmi hayt'aspa tinkuq masikunap punkunman chamqaspa taripayta munanku. Manapunim makiwanchu pukllananku. Isqun chunka minutumanta aswan taripaq quchuqa atipaqmi.


text:
SECCION(ES):
PUBLICACIONES RELACIONADAS
- 01/12/2016CONALI kamaymanta llanaykuna paktakunmiChimborazo marka, Cañar markawan mayta ishkantik markakuna kashkata riksinkapak Comité Nacional de Límites Internos CONALI, kamay ukupi llankak aylluka Juval shinallatak Guangra […]
- 01/12/2016Cumandá kitipi hatun llankaykuna paktakunmiChimborazo markata pushakka, Cumandá kitipak apukkunawan, Chimbo hatun purik yaku mayta rinakunata rikushpa purirkakunami, kaypika Chimborazo markata pushakka yuyarirkami hatun […]
- 01/12/2016BEDE kamaypak yanapawan ñankuna rurarikunmiChimborazo markapika, chikan chikan kitikunapi Banco de Desarrollo del Ecuador, kushkita mañachik kamaypak yanapawan, tawka ñankunami may sumak allichirishka kan, Marcelo Calvopiña, BEDE […]
- 01/12/2016Yachaypak minka antawapi yachaykuna paktakunmiMarkapak patronato kamayka , chunka kitikunapi chikan chikan llankaykunata paktachikunmi wakcha ayllukuna,unkushkakuna, wawakuna, tukuy ayllukuna ñawpakman richun, Bus de Tecnología y […]


text:
Lección 11
Dios mandashca shimiuna ¿imasnara yanapan?
1. Imaras ali rurangahua ¿imarasha yanapaira ministinchi?
Jehová ñucanchi Yayami an. Ñucanchira Ruraj asha pai tucuira yachan. Astaumbas ñucanchira cuirangaj, llaquingaj munan. Chiraigu ñucanchira mana rurashcachu paita mana iyarisha sapalla causangahua (Jeremías 10:23, NM). Imasna huahuauna cuinta ministinun yaya cuirachu, shinallara tucui runauna Yaya Dios cuirachun ministinchi (Isaías 48:17, 18, NM). Yaya Diosga runaunara llaquishcamandami, pai mandashca shimiunara quillcachica. Leapai 2 Timoteo 3:
Dios mandashca shimiunaga ñucanchira yanapanmi cunan punzhai, shamuj punzhaunais ali causangahua. Yaya Dios ñucanchira rashcamanda paita casunami anchi. Leapai Hebreos 8:10; Ricuchina (Apocalipsis) 4:
2. ¿Imasnara yanapan Diospa Shimi?
Bibliai riparachij yachachishcauna yanapanmi imais ali rurangahua. Randi, Diospa leygunaga pasajtami riman ima ruranara, ima mana ruranaras (Rashcauna [Hechos] 15:29). Bibliai riparachij yachachishcaunara alira pactachingahua ali taripasha ricuna anchi (Efesios 5:15). Diospa Shimi yachachinmi, causaira ñucanchima Dios cuyashcami nisha. Causaira Yaya Dios cushcaraigu tarbanai, huasii, maita purinais ama llaqui charingahua alira riparasha, iyaihua purina anchi. Leapai Rashcauna (Hechos) 17:28.
3. ¿Maicangunara an mas yali atun mandashcauna?
Jesús ishqui atun mandashcaunamanda yachachicami. Ñaupa punda nica Yaya Diosta rijsisha paita llaquina, ali adoranas anguichi nisha. Cai mandashcara pactachina anchi ñucanchi causaibi ima rangaraushas (Proverbios 3:6, NM). Cai mandashcara pactachishami Diospa amigo tucushun. Shinallara cushira, huiñai causairas charishun. Leapai Mateo 22:36-
Shinallara Jesús yachachicami, tucui runaunahua ali apanusha, parijulla causana ashcara (1 Corintios 13:
4. Dios mandashca shimiuna ¿imasnara yanapan?
Dios mandashca shimiuna aillugunara yanapan, parijulla llaquinusha causanuchu (Colosenses 3:
Dios mandashca shimiunara pactachishami cushi, ali causashun. Tarbanaunai ministinunmi, mana quilla, mana shuhuaj runa achu, Diospa Shimira pactachij runa achu (Proverbios 10:
Bibliaga ansahualla upina mana uchachu nishas, pasajtami mandan, ama machanguichu nisha (1 Timoteo 5:23; 1 Corintios 6:
Mas yachana
Bibliamanda yachanara mañai
Can munashca hurasbi lugarbi Bibliamanda gratis yachai.


text:
Li Peng
Li Peng, (李鹏), (Chinu simipi: 李鹏, chino tradicional: 李鹏, pinyin: Lǐ Péng, Wade-Giles: Li P'eng) sutiyuq runaqa, 20 ñiqin kantaray killapi 1928 paqarisqa Chengdu llaqtapi, - ) Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtap Allwya kamayuq wan pulitiku qarqan. .
1987 watamanta 1998 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Li Shouxun (chinu qillqa)
Ñawpaq warmi: Zhu Lin
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Li Peng.
- (Inlish simipi):


text:
13 YACHACHIKUY
¿Imatan ruwananchis Diosta kusichinapaq?
Ama Diospa cheqnisqan kaqkunata ruwaychu (1 Corintios 6:9, 10)
Diosta munakuspaqa manan ima mana allintapas ruwasunchu.
Payqa manan munanchu suwakunanchista, machananchista nitaq drogakunanchista.
Diosqa cheqnikunmi kaykunata: abortayta, qharipura warmipura t’inkinakuyta, wañuchinakuyta, qolqe sonqo kayta maqanakuytapas.
Manan idolokunata yupaychananchischu nitaq watuy layqaykunapi purinanchischu.
Chaykunata ruwaq runakunaqa manan kay Hallp’a paraíso kaqtin chaypichu tiyanqaku.
Hukkunapaq allinkunata ruwapuy (Mateo 7:12)
Jehová Diosqa kusikunmi pay hina kananchispaq kallpachakuqtinchisqa.
Sumaq sonqon runakunawan kanayki, chhaynapin munakuq kasqaykita rikuchinki.
Honrado runa kay.
Runamasiykita pampachay.
Diosmanta hukkunaman rimapayay (Isaías 43:10).
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imaynatan yanapawanchis Diospa kamachikuyninkuna?
Jesusmi willarqan imarayku yanapanata necesitasqanchista, rimallarqantaqmi iskay hatun kamachikuykunamantapas.
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
Lección 5
Diosca ¿imatataj cai Allpahuanca ruranga?
1. Allpataca ¿imapajtaj Diosca rurarca?
Jehová Diosca Allpataca gentecuna causachunmi rurarca. Adanta Evata rurashpaca mana jahua pachapi causachunchu rurarca. Jahua pachapi causachunca Diosca angelcunatami rurarca (Job 38:
Edén huertaca cai Allpapi shuj uchilla ladopimi carca. Adán Evahuan huahuacunata charishpami chai huertata mirachina carca (Génesis 1:
2. Allpaca ¿imamantataj mana shuj paraíso can?
Diosta mana cazushcamantami Adanpish Evapish Edén huertamanta o paraisomanta llujshichishca carca. Chaimantami Edén huertaca chingarirca. Chai punllamantami Allpapica achca millai gentecuna tiyan (Job 9:24). Cutin paraíso tiyachunca ni pi mana imata rurai tucushcachu. Génesis 3:
Shinaca ¿Jehová Diosca manachu paipaj munaita pajtachi tucushca? Paica achca podertami charin. Paipaj munaitaca pajtachingatajmi (Isaías 45:18). Shamuj punllacunapica, callaripi Dios munashca shinami gentecunaca causanga. Isaías 65:
3. ¿Ima shinataj cai Allpaca shuj paraíso tucunga?
Diospaj Mandanapi Jesús mandacushpami Allpataca shuj paraisota ruranga. Jesusca angelcunahuanmi Diosta mana cazujcunataca Armagedón macanacuipi tucuchinga. Chai q’uipaca Adanta Evata pandachij millai ángel Satanastami, huaranga huatata huichcanga. Shinapish Diosta servijcunaca Jesús cuidajpi, ayudajpimi paraíso Allpapi huiñai huiñaita causangacuna. Apocalipsis 20:
4. ¿Llaquicunaca ima horashi tucuringa?
Diosca ¿ima horashi llaquicunata tucuchinga? Chai punlla chayamucushcata yachangapaj imalla tucunatami Jesusca huillarca. Cunan punllacunapi ricurij llaquicunaca, Jehová Dios ñalla tucui llaquicunata tucuchina cashcatami ricuchin. Mateo 24:
Jahua pachamanta Jesús huaranga huatata Allpata mandacushpaca, tucui llaquicunatami tucuchinga (Isaías 9:
5. ¿Picunataj paraíso Allpapica causanga?
Paraíso Allpapica Diosta cazujcunami causanga (1 Juan 2:
Ashtahuan yachangapaj
¿Diosca imatataj cai Allpa pachahuanca rurasha nin?
¿Dios munashca shina cai Allpaca shuj paraíso tucungachu? Cierto cajpica, ¿ima horashi pajtaringa?


text:
Ramiz Alia
Ramiz Alia sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Shkodër llaqtapi - 07 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Tirana llaqtapi ). Albanya mama llaqta musikupas, pulitiku wan Umalliq.
1991 watamanta 1992 watakama ñawpaq kuti Albanyapa Umalliqnin karqan.
Yachaywasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ramiz Alia.
- Country Studies On-Line at the Library of Congress.


text:
Mats Hummels
Mats Julian Hummels ( 16 ñiqin qhapaq raymi killapi 1988 watapi paqarisqa Bergisch Gladbach llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mats Hummels.
- fussballdaten.de
- Hummels - Bayern München


text:
¿Imaynataj tantakuykunasniyku?
Maypichus, imaynatachus tantakuykunasniykuta ruwasqaykuta qhawariy.
ASTAWAN YACHAKUY
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin tantakuna wasisninkuta mana iglesia nispa sutichankuchu?
Yachakuy maymantachus “Tantakuna Wasi” nispa sutita orqhosqaykuta. Chantá imaraykuchus chay sutita apaykachasqaykuta.
Tantakuna Wasista, ¿imaraykutaj, imaynatataj ruwayku?
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin qotuchakuyninkuta Tantakuna Wasi nispa sutichanku? Yachakuy imaynatachus pisi qolqewan Tantakuna Wasis ruwakusqanta, qotuchakuykunata yanaparisqanta ima.
¿Imaraykú Dios, uj llajtata kay tiempopi ajllan?
Biblia parlariwanchej imaynatachus, imajtinchus cheqa cristianos wakichisqa kasqankuta.


text:
Pallaysu
Pallaysu, Apatara icha Kukaracha nisqakunaqa (ordo Blattodea) nisqakunaqa tawantin phawanapaq raprakunayuq palamakunam, khachuq k'akllachayuq. Pallaysup qirisankuna wiñakusqaña mama palama hinam.
Aswan haq'arwitukunaqa yurakunatam mikhun.
Huk iskay pallaysu rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Blattidae
- Periplaneta americana
- Blatta orientalis
- Blattellidae
- Blattella germanica
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pallaysu


text:
Ayqiq
Ayqiq, kichwapi Mitikuk nisqa runaqa huk puystumanta, wasinmanta maymanpas, huk llaqtamanpas riqmi, qispichikunapaq. Wasi llaqtapi llakikuptinmi, achka ayqiqkunaqa wasinman kutimuyta manam atinchu.
Runaqa kaykunaraykum ayqin:
- maqanakuymanta qispichikunapaq;
- samk'ay wasimanta qispichikunapaq;
- wakcha kachkaymanta qispichikunapaq;
- hatun llaki tukuymanta icha sallqa waqlliymanta qispichikunapaq;
- huk runa llaqtaman kapuspanmi, huk rimayniyuq kaspanmi icha huk iñiyniyuq kaspanmi llaqta kamachiqkunap sarunchasqan kaspa, ch'utisqa kaspa;
- wasinmanta, llaqtanmanta ayqichisqa kaspa;
- mama llaqta kamachiqkunap mitmachisqa kaspa.


text:
Rumi, allpa, malla, cemento shukti yaku materiales hillaykunata Prefectura Marka Kamachik ukumanta, ayllu llakta Tingo Callos ayllukunaman chaskichirkami, cerramiento de tanque reservorio kunatak rurankapak, kay hillaykunapi tukuchiskami 10.500 dólares pankakunata.
Kay ayllu llaktapi, yakumanta allichispa katinkami sacha urku milín manta kallarishpa, ashtawan, kay llankaykunaka 375 wasipunkeros ayllukunaman allichinka, 40 hectáreas allpakunatak hichankapak.
Llankaykunaka kallarirkami pasashka Lunes 19 puncha, ashtawan, kimsa chunka puchakunapi tukuchinkapak sakirirkami; ayllukunaka, kay llankaykuna may sumakmi kan, karu mama llankakuman ama migración kunatak charinkapak nirkakunami.


text:
sábado, 15 de septiembre de 2007
RIMAYNIKU... Envio de Ridei.... Pero, y los que no sabemos quechua... que hacemos?
De: "Ridei" - ridei@pucp.edu.pe
KILLAPI, PIRUW SUYUNCHIKPA RIMANAKUNAN WASIPI CHIQNINAKUY YAPA RIKURIMUSQANTA YUYARISPA, ISKAY SIMI KAWSAYPURA YACHANAPI HUÑUNAKUSQA AMAWTAKUNAWAN YACHAKUQKUNA, WAKIN AWYA YALA LLAQTAMASIYKUNAMAN KAYTA NIYKAMUYKICHIK:
1. 5 punchaw, chakra yapuy killapi, lliw Awya Yala warmikunapa hatun punchawnin karqa kay llaqtanchikpi. Manam qawanakunapi, wayra wasikunapi ni yachay wasikunapi , chay punchawta pipas yuyaykunchu. ¿Imansaqa? Qichwa, aymara, shipiwu, ashaninka, mapuchi, astika, maya warmikuna kaptinchiki.
2. 6 punchaw, chakra yapuy killapi, Pirúw suyunchikpa huñunakunan hatun wasipi yapamanta mamaku Martha Hildebrandt llaqta nanachikuq paninchikta (María Sumiri) kamipayta qallaykun.
3. Kay mamakucha Martha Hildebrandt ancha chiqnikuywanmi llaqtanchikkunapa siminkuna hatun kamachikuywan riqsisqaña kananta harkakun. Paypa umanmanhinaqa runa siminchikqa aswan qipamansi llaqtamasinchikkunata aysan, aswansi warmakunatapas yachay wasikunapi asnuyachin. Kay rikchaq simikunata rimaspam chay siminchikkuna allinninpaq kaq hatun kamachikuna chaskisqaña kachkaptin takyarqachin.
4. Chaymi ñuqaykuqa kay Pirúw suyunchik ukunpi rimakusqan siminchikkuna kallpachakunanpaq, wiñananpaq, rimasqa kananpaq, riqsisqa kananpaq hatun kamachikuy qillqakunanta munaniku, chaytam mañakuniku.
5. Llaqtanchikpa siminkunaqa lliw llamkana wasikunapi rimasqam kanan; lliw llamkana wasikunapi llamkaqkunam llaqtapa siminta rimastin llamkananku.
6. Kay Pirúw suyunchikpa huñunakunan wasipiqa manam kastilla simillawanqa lliwchankuqa rimanakunmankuchu, runa simipi, aymara simipi yunka simikunapipas rimanakunankum, kay simikunapas kastilla simiwan sayaypurallam.
7. Chaymi, 6 punchaw kay killapi, mamakucha Martha Hildebrandt chiqnikuy simiwan lliw rimasqanta qipachaniku. Ñuqaykuqa llaqtaykupa siminta kuyakunikum, ñuqaykuqa llaqtaykupa siminwan rimanakunikum, ñuqaykuqa churiykutapas, wawaykutapas, yachakuqkunatapas taytamamaykupa siminkunata yachachichkanikum. Manam rimayllachu rimaniku. Ancha yachayniyuq runakupa nisqanmahinaqa, simikuna hamutaq runakuna nisqanmanhinaqa manam mayqin simipas kuraqchu, manam mayqin simipas sullkachu, lliwchankum sayaypuralla, lliwchankum manaraq qillqakuchkaptinku rimasqa karqa.
8. Kaykunata nispaykum paninchik, ñañanchik María Sumirita hinaspa Hilaria supata, hinallataq, kay Pirúw suyunchikpa hatun huñunakuna wasipi llamkaqkunatapas, huk siminchikkuna amachaq runakunatapas kay quñi llaqtamanta "qamkunawnami kachkaniku" nispa nimuykiku.
9. Amaña huk Martha Hildebranqa rikurimuchunñachu, kay rikchaq umayuq warmikunaqa, runakunaqa tukunanñam. Chayna chiqnikuq, qipachakuq, rakiq runakunaqa tukunanñam. Manañam llaqta puchukaq runakunapa kawsayninpiñachu kachkanchik. Manañam maqakuspa, wañuchispa, kawsayninchik, yachayninchik, iñiyninchik tikrachiq runakunaqa kanmanñachu.
Kay rimayniykutam Wanta llaqtapi llamkaq, yachakuq warmi qarikuna qillqaykamuniku.
Kawsachun runa siminchik
Kawsachun aymara siminchik
Kawsachun yunka siminchikkuna
Kawsachun qichwa llaqtanchik
Kawsachun Awya Yala llaqtanchikkuna.
Wanta, 10, chakra yapuy killa 2007 watapi.
No hay comentarios:
Publicar un comentario en la entrada


text:
Pachahina
Pachahina icha Planita (grigu simimanta: Πλavήtnς [Planī´tīs], kastilla simipi planeta) intita (icha huk quyllurta) muyupayaq hawa pacha pachankam. Hanaq pachata qhawapayaspanchikqa, planitakunata quyllurpura kaptin puriq quyllur hinata rikunchik. Chayruku puriq quyllur ninchik.
Inti Llika[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pachahinakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pusaq planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiqsi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (Urano)
- Niptun (Neptuno)
Tuna puriq quyllurkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pichqa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):


text:
Llapallan runakuna qalilla kawsanankupaq, mana qullqillawan hampichikunankupaq, hampina wasikunapi allin hampiy chaskinankuta imam munayku, aswanpas wakcha runakunaman, qunqasqa llaqtakunapi tiyaqkunaman aypanqa; hinallataqmi, runakunawan, institucionkunawan yanapachikuspa allin hampiy ruraykuna qawarisqa kananpaq rimanakullaykutaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Allin qalikaypi purinapaq, tukuy unquykuna hampiy atikunanpaq kallpachayta qunqa, aswantaqa qanramanta hamuq unquykunatam chinkachinqa.
(ch) Yuyay chinkay unquykunata, uma unquykunata, drogamanta unquykunata ima chinkananpaqmi tukuy llamkaykuna rurakullanqataq.
(h) Chuya yaku, chuya unu llapan runaman chayachinqa, chaywan mayllakunapaqpas, hispana wasi kananpaqpas; chuya chuyapi tiyanapaqpas, qanrakuna, qillikuna chinkachinapaqpas, llamkaykuna kallanqataq.
(i) Sapa suyupi yachakuq unquykunata, qunqayllamanta rikurimuq unquykunatapas chinkachinapaqmi hatun llamkay wakichikunqa.
(k) Allin chuya kawsaypi, allin qalikaypi tiyanapaqmi kamachiykuna lluqsimunqa.
(l) Hampina wasikuna llapan llaqtakunapi churasqa kanqa, aswanpas wakchayasqa llaqta ukupi tiyaq runakunapaq; warmikunapaq, wawakunapaq, machu payakunapaq, mana ima ruray atiq runakunapaqpas kanqa.
(ll) Mana unquykuna kananpaq llamkaykunata kallpachanqa, chaypaq llaqtapi, ayllupi runakunata, institucionkunata ima, yanapakunankupaq minkakunqa. Paykuna, maypiña kaspapas imayna chay llamkaykuna purisqanta qawarinqaku, ichapas may suyukunapa, llaqtakunapa munasqanmanhina kananpaq.
(m) Wawayuq warmikuna allin kananpaq yanapay kanqa, chaymantapas kanqa hampikuna munasqalla wawayuq kanapaq, chaytaqa sapa tayta mama ninanku allinchus manachus chay kasqanta.
(n) Llapan llaqta runakuna mana qullqillawan hampichikunanpaq, hampina wasikunaman rinanpaq, kamachikunqa; chaypaqmi institución privada nisqamanta yanapakuyta mañakullanqataq.
(ñ)Llapallan mana seguruyuq runakuna hampina wasiman hampichikuq chayanankupaqmi kamachikunqa; chaypaqmi qullqita churanqa, chaywan yanapakuspa hampisqa kanankupaq.
(p)Tukuypi llamkaq runakuna hampiyman aypananpaq kamachikuyta purichinqa, chaywan qipaman asegurasqa kananpaq.
(q) Allimanta allimantas hampi kamayuqkunaman qullqita yapanqa llamkasqankumanhina.
(r) Hampina wasikunapi hampi kamayuq llamkaqkunam huk yachaykunawan kallpachasqa kanqaku, chaywan sumaqta runakunata chaskinankupaq, hampinankupaq ima.
(s) Musuq hampiykunata, biomédica nisqamanta aswan yachanapaq taqwiriy apakunqa, hinallataq, ñawpa tayta mamanchikkunapa hampi yachayninkupas riqsisqa kanqa, chaywan pipas hampikunanpaq.
(chk) Seguro Social nisqa wasiman kutichipunqa sapanmanta llamkayninta hatarichinanpaq.


text:
sábado, 25 de junio de 2011
Vivucha
Kay Huamanga llaqtapis yachasqa huk siñura, chullalla taksa wawachayuq. Chay wawachansi kasqa qaricha. Iskuylaman kachaptinsi manariqchu hinaspansi Arku pampata lluptikuspan jibi warakawan wallpakunata wañuchispan mamanman apaq, hinaptinsi maman chaskiq vivucha kaspanmi wawyqa apamuwan nispansi chaskiq.
Chaymantaqa, qullqita, alajakunata, sirana makinakunata, tukuy imatas apaq: manas mamanqa tapuqchumaymantam apamunki kaykunata, pim qumusunki, imawanmi rantimunki nispapas. Wawanqa tarikamunim nispas niq mamanta, hinaptinsi vivucha kayninwanmi wawayqa kaykuna mamanta kuyaspan apamun nispallansi niq. Watapa risqanpis vivuchaqa pumawanqa nisqan hatun chirinan urqumanña ripun, chaypis sapallan hatu hatum chaypi yachan hinaspas llapa puriqkunata suwaspan apamuq mamanman, mamanqa chaskuyllas chaskin mana imata nispa.
Chaynalla kasqa pumaqawanqapi, chaypis runakunata wañurachispan kunkanta kuchuruq hinaspansi llapa wañuchisqanpa asnunkunata, mulankunata, kaballunkunata kunkanta kuchuq hinaspas runapa qunpinman asnupa umanta siraruq; asnupa qunpinmanchataqsi runapa umanta siraruq hinaspansi asiywan wañuq. Chaynalla llapa runata wañuchikaptinsi chay ñannin puriqkuna puraminti wañuyta mamchakuspanku.
Aqa iskay chunka runas kay Huamanga llaqtaman chayaramun hinaspas prifiktupata pasanku. Prifiktus achka suldaduta quykun. Chay suldadukuhamuq runakunaqa kutinku hinaspankus vivuchataqa hapirunku.
Hapiruspankus alli allin chaqnasqata pusamunku chakintawan. Chayarachimuspankus prifikturaman apanku, hinaptinsi profiktuqa paqarinmi kay Huamanga llaqtapa hatun plasapi warkusqa wañunqa nispas watay wasiman wichqaykachin. Achikyaruptinsi suldadukunaqa watay wasimanta urquykamuspanku hatun plasapa muyusiqninta muyuchinku makins watasqata. Prifiktura punkupis waskaqa warkurayachkan chaypi warkunankupaq. Chayman chayaruspas vivuchaqa ñawin watasqa latapata urquykuspa nin: mamakuna, panikuna, waqikuna, uña wawakuna, uyariqniy llapa runakuna, kananmi manaraq tiqusqa huchaymanta wañuchkaspay kaykunata nuykusaykichik!, nispansi qarinchaykuspan wiqita waqaykuspa llapa qawaqninta nin: uchuychallaraq kaspay, mamay iskuylaman churawaptinmi mana riqchu kani, hinaspaymi wallpata, qullqita, tukuy imata apaq kani, inaptinmi mamay mana imatapas niwaqchu, vivucha kaspam apamuwan nispan chaskiwaq. Chaymantam pumaqawanqamanña ripuspay tukuy imata apamuq kani, chaypipas manan imatapas niwaqchu!
Mamakuna, amam wawaykichikta chayna ñuqahina ruwaqta hatallinkichikchu. Mayman tukuy imata suwakuspay apaptiymi chaskiylla chaskiwaq mana imata niwaspan, wawaykichik imatapas apamusuptikichikmi kutirichinkichikpuni, amam imatapas tarikaramunim nispa apamusuptikichik chaskichikchu, mana chuyqa ñuqahinam kanmankum suwa, runa wañuchiq; mamypa kawsanpim kanan warkusqa wañusaq nispansi kunkaman anillusqa waskata ustuykachispa llapan runapa qayllanpi warkukuykun. Qallunpas pawasqasvivuchallaqa wañurun. Kay willakuymi llapa mamapa uyarinanpaq. Mana allinta uyariptinqa wawankum kanman vivuchahina. Allinta uywaychik wawykichikta mamakuna.
Autor ayacuchano
Chaymantaqa, qullqita, alajakunata, sirana makinakunata, tukuy imatas apaq: manas mamanqa tapuqchumaymantam apamunki kaykunata, pim qumusunki, imawanmi rantimunki nispapas. Wawanqa tarikamunim nispas niq mamanta, hinaptinsi vivucha kayninwanmi wawayqa kaykuna mamanta kuyaspan apamun nispallansi niq. Watapa risqanpis vivuchaqa pumawanqa nisqan hatun chirinan urqumanña ripun, chaypis sapallan hatu hatum chaypi yachan hinaspas llapa puriqkunata suwaspan apamuq mamanman, mamanqa chaskuyllas chaskin mana imata nispa.
Chaynalla kasqa pumaqawanqapi, chaypis runakunata wañurachispan kunkanta kuchuruq hinaspansi llapa wañuchisqanpa asnunkunata, mulankunata, kaballunkunata kunkanta kuchuq hinaspas runapa qunpinman asnupa umanta siraruq; asnupa qunpinmanchataqsi runapa umanta siraruq hinaspansi asiywan wañuq. Chaynalla llapa runata wañuchikaptinsi chay ñannin puriqkuna puraminti wañuyta mamchakuspanku.
Aqa iskay chunka runas kay Huamanga llaqtaman chayaramun hinaspas prifiktupata pasanku. Prifiktus achka suldaduta quykun. Chay suldadukuhamuq runakunaqa kutinku hinaspankus vivuchataqa hapirunku.
Hapiruspankus alli allin chaqnasqata pusamunku chakintawan. Chayarachimuspankus prifikturaman apanku, hinaptinsi profiktuqa paqarinmi kay Huamanga llaqtapa hatun plasapi warkusqa wañunqa nispas watay wasiman wichqaykachin. Achikyaruptinsi suldadukunaqa watay wasimanta urquykamuspanku hatun plasapa muyusiqninta muyuchinku makins watasqata. Prifiktura punkupis waskaqa warkurayachkan chaypi warkunankupaq. Chayman chayaruspas vivuchaqa ñawin watasqa latapata urquykuspa nin: mamakuna, panikuna, waqikuna, uña wawakuna, uyariqniy llapa runakuna, kananmi manaraq tiqusqa huchaymanta wañuchkaspay kaykunata nuykusaykichik!, nispansi qarinchaykuspan wiqita waqaykuspa llapa qawaqninta nin: uchuychallaraq kaspay, mamay iskuylaman churawaptinmi mana riqchu kani, hinaspaymi wallpata, qullqita, tukuy imata apaq kani, inaptinmi mamay mana imatapas niwaqchu, vivucha kaspam apamuwan nispan chaskiwaq. Chaymantam pumaqawanqamanña ripuspay tukuy imata apamuq kani, chaypipas manan imatapas niwaqchu!
Mamakuna, amam wawaykichikta chayna ñuqahina ruwaqta hatallinkichikchu. Mayman tukuy imata suwakuspay apaptiymi chaskiylla chaskiwaq mana imata niwaspan, wawaykichik imatapas apamusuptikichikmi kutirichinkichikpuni, amam imatapas tarikaramunim nispa apamusuptikichik chaskichikchu, mana chuyqa ñuqahinam kanmankum suwa, runa wañuchiq; mamypa kawsanpim kanan warkusqa wañusaq nispansi kunkaman anillusqa waskata ustuykachispa llapan runapa qayllanpi warkukuykun. Qallunpas pawasqasvivuchallaqa wañurun. Kay willakuymi llapa mamapa uyarinanpaq. Mana allinta uyariptinqa wawankum kanman vivuchahina. Allinta uywaychik wawykichikta mamakuna.
Autor ayacuchano
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Wikipidiya:Kunan pacha
Kay kunan pacha p'anqaqa kunan watamantam willasunki.
Yuyarina
2011 watapi tukusqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 11 ñiqin pawqar waray killapi 2011: Nihunpi pacha kuyuypi (9.0 graduyuq / patayuq) chunka waranqa runam wañurqan.
2010 watapi tukusqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 11 ñiqin inti raymi killapi/11 ñiqin anta situwa killapi 2010: Ruyrus Hayt'ay Pachantin Qéro 2010 Urin Aphrikapi.
- 18 ñiqin inti raymi killapi 2010: Wañusqa: José Saramago, purtuyis qillqaq.
- 12 ñiqin qhulla puquy killapi 2010: Aytipi pacha kuyuypi (7.0 graduyuq) iskay pachak waranqa runam wañurqan.
2009 watapi tukusqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 25 ñiqin inti raymi killapi 2009: Wañusqa: Michael Jackson, "Pop" takiqmi, tusuqmi, takina qillqapas.
2008 watapi tukusqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 8 ñiqin chakra yapuy killapi 2008/24 ñiqin chakra yapuy killapi 2008: Ulimpiku pukllaykuna 2008 Beijingpi (Chunwa).
- 31 ñiqin anta situwa killapi 2008: Yaku Awqakuqpi (Phoenix, NASA).
2007 watapi tukusqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 6 ñiqin tarpuy killapi 2007: Wañusqa: Luciano Pavarotti, Opera takiqmi.
- 15 ñiqin chakra yapuy killapi 2007: Piruwpi pacha kuyuypi (8.0 graduyuq) pichqa pachak runam wañurqan, waranqa pusaq pachaktaq k'irisqa karqan, 16.200 wasi kawsana thuñisqam.
- 15 ñiqin qhulla puquy killapi 2007: Rafael Correa Ikwadurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) tukukun.


text:
¿Picunataj Jehová Diospaj munaita ruracuncuna?
Muyundij Allpapimi testigo de Jehovacunaca tiyan. Paicunaca ch’ican ch’ican llajtacunamantami can. ¿Shujlla shina tandalla causangapajca imataj ayudashca?
¿Diosca imatataj munan?
Paipaj munaita tucui gentecuna yachachunmi Diosca munan. ¿Diosca imatataj munan? ¿Picunataj Diospaj munaita yachachi tucun?
¿Testigo de Jehovacunaca ima laya gentecunataj canchij?
¿Testigo de Jehovacunata rijsinguichu? ¿Testigo de Jehovacunamantaca imatataj yachangui??
¿Imamantataj testigos de Jehová shutita japircanchij?
Chai shutita imamanta japishcata yachangapaj quimsa yuyaicunata ricui.
¿Bibliapi yachachishcacunataca ima shinataj alli entendircacuna?
¿Imamantataj ninchij Biblia yachachishcataca allimi entendinchij nishpa?
¿Imamantataj Traducción del Nuevo Mundo Bibliata rurarcanchij?
¿Cai Bibliaca imamantataj sumaj can?
¿Ñucanchij tandanacuicunapica imatataj taringui?
Diospaj Shimita yachangapaj, caishuj chaishuj cushichinacungapajmi tandanacunchij. Ñucanchij tandanacuicunaman shamujpica, cushicushpami chasquishun.
¿Huauqui panicunahuan tandanacunaca ima shinataj ayudan?
Diospaj Shimica huauquicunahuan panicunahuan tandanacuchunmi yachachin. ¿Cai consejota catinaca ima shinataj ayudai tucun?
¿Ñucanchij tandanacuicunaca ima shinataj can?
¿Ñucanchij tandanacuicuna ima shina cashcata yachasha ninguichu? Ñucanchij tandanacuicunaman shamushpa Bibliamanta alli yachachijta uyashpaca cushicunguimi.
¿Imamantataj alli churarishca tandanacuicunaman rinchij?
¿Ñucanchij churarishcata ricushpaca Diosca imatataj yuyan? Alli churaringapaj Bibliapaj maijan consejocuna ayudaj cashcata yachai.
¿Tandanacuicunaman ringapajca ima shinataj prepararina canchij?
Tandanacuicunaman rishpa alli yachangapajca, ñaupashpa prepararinami ayudan.
¿Familiahuan Diosta adoranaca imataj can?
Bibliata tandanacushpa yachana ima shina Diospajman c’uchuyachun, familiahuanpish alli apanacuchun ayudajta yachai.
¿Imamantataj jatun tandanacuicunapi tandanacunchij?
Huatapica quimsa cutinmi jatun tandanacuicunapi tandanacunchij. ¿Jatun tandanacuicunaman rinaca ima shinataj ayudai tucun?
¿Alli huillaicunata huillangapajca ima shinataj allichirishca canchij?
Huillashpaca, Jesús Allpapi cashpa ima shina huillashcata catishpami huillanchij. ¿Jesusca maillapitaj huillarca?
¿Precursorca imataj can?
Huaquin testigocunaca 30, 50, o ashtahuan horascunatami quillapica huillan. ¿Imamantataj ashtahuan horascunata huillan?
¿Achca horascunata huillajcunapajca ima escuelacunataj tiyan?
Achca horascunata huillajcunata ayudangapaj ima escuelacuna tiyashcata ricui.
¿Ancianocunaca ima shinataj congregacionta ayudan?
Ancianocunaca Diostami alli servincuna, congregaciontapish michishpami ayudancuna. ¿Ima shinataj ñucanchijta ayudan?
¿Siervo ministerialcunaca ima shinataj ayudan?
Congregación ñaupajman catichunmi siervo ministerialcunaca ayudan. Paicuna ima shinanalla ayudashcata rijsi.
¿Superintendente de circuitocunaca ima shinataj ñucanchijta ayudan?
¿Superintendente de circuitocunaca imapajtaj congregacioncunata visitan? ¿Ima shinataj superintendente de circuitocunapaj ayudata chasqui tucungui?
¿Llaquicuna tiyajpica ima shinataj huauquicunata ayudanchij?
Jatun llaqui tiyajpica utcami ima minishtishcacunata cushpa, Bibliamanta parlashpa ayudanchij.
¿‘Alli cazuj alli yuyaiyuj’ servijca pitaj can?
Jesusca huaquin huauquicunata agllanatami ricuchirca. Paicunaca tucuri punllacunapi Jesusta catijcunamanmi micunata caraj shina Diosmanta yachachina carca. ¿Chaitaca ima shinataj pajtachin?
¿Cuerpo Gobernanteca imatataj ruran?
Jesús huañushca q’uipaca congregacionta ñaupajman pushaj huauquicunaca apostolcuna, ancianocunami carca. ¿Cunan punllacunapica ima shinataj can?
¿Betelca imataj can?
Betelca sumaj huasimi can. Chaimantami alli huillaicuna ñaupajman catichun ayudan. Betelpi trabajajcunata alli rijsi.
¿Betelpica imatataj ruran?
¿Betelta rijsisha ninguichu? Lunesmanta viernescamami maijan Beteltapish visitai tucungui.
¿Publicacioncunataca ima shinataj quillcan, ima shinataj traducin?
Ñucanchijca 750 yalli shimicunapimi achca publicacioncunata ruranchij. ¿Imamantataj cai tucui trabajotaca ruranchij?
¿Muyundij Allpapi huillangapajca maimantataj cullquica llujshin?
¿Cullquimanta parlashpaca testigocunaca imamantataj mana shujtaj religioncuna shina canchij?
¿Tandanacuna Huasicunataca imapaj, ima shinataj ruranchij?
Cai huasicuna ima shina congregacioncunata ayudajta yachai.
¿Tandanacuna Huasicunataca ima shinataj cuidanchij?
Tandanacuna Huasita p’ichashpa alli charishpaca Diostami jatunyachinchij. ¿Tandanacuna Huasita allichishpa charingapajca imallatataj ruranchij?
Tandanacuna Huasipi tiyaj biblioteca. ¿Ima shinataj ayudan?
¿Bibliamanta ashtahuan yachasha ninguichu? Tandanacuna Huasipi tiyaj bibliotecamanmi rina cangui.
¿Internetpi ñucanchij paginapica imataj tiyan?
Ñucanchij picuna cashcata, imata crishcata, gentecuna rurashca tapuicunamanta Biblia imata yachachishcatami caipica yachai tucungui.
¿Jehová Diospaj munaita rurasha ninguichu?
Jehová Diosca canta c’uyanmi. ¿Cambaj causaipi Jehová Diospaj munaita rurasha nishcataca ima shinataj ricuchi tucungui?


text:
Wakllanwata
Wakllanwata nisqaqa kalindaryupi 366 p'unchawniyuq watam, manam 365 p'unchawllayuqchu. Griguryanu kalindaryup wakllanwatanpi hatun puquy killa 29 p'unchawniyuqmi, wakin watankunapitaq 28 p'unchawniyuqmi. Wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Huk trupiku wataqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa wakllanwatam.
365,25 chaylla p'unchawniyuq hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupiqa llapa tawawan hunt'a rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq 2004, 2008, 2012. Mana hulyanu hinataq griguryanu kalindaryupi pachak hunt'a rakinalla watakunaqa manam wakllanwatachu, tawa pachak hunt'a rakinalla watakunataq wakllanwatam. Chayrayku kay watakunaqa manam wakllanwatachu: 1700, 1800, 1900, 2100 - kaykunataq wakllanwatam: 1600, 2000, 2400.


text:
Programa de Redes Educativas Virtuales - PROREDVI; Apya Yala suyu llakta ayllukunapak kawsayta, killkata, yachaytapash riksichik llikapanka.
miércoles, agosto 25, 2010
Chuzalunku
Ñawpa pacha, mana yachanchikchu ima watakunachari karka, mana yachanichu shinachu karka, llullachu karka, ñukanchik yuyak taytakunami chay wiñay kawsay rimaytaka charishkakuna: Shuk chuzaluku runamanta.
Ishkaypurami kashka, ura urkumanta hawa urkumantapash chuzalunkukuna. Paykunaka Imbabura urkupak churimi kashka, tukuytami chaypi charishka.
Imbabura apuk hatun urkuwan, apuk ura urkukunaka makanakushpallami kawsak kashka ninmi.
“Imatak ñukanchik ishkantin urku shukllapakmi kanka” nishkami nin. Kayshinami ishkantik urkukuna mañarinakushka ninmi.
¡Makanakushun!
Makanakushpaka: “kay yallikpika kampakllami kanka: ñuka yallishpaka ñukapakmi kanka.” Nishkakunami.
Kashna makanakuyllami kawsak kashka ninmi.
Hawa urku chuzalunkuka warmikunatami manchanayta katik kashka, warmikunata umashpa maypipash puñukllami kashka ninmi.
Shinami, llama michik warmikuna urkupi kawsashka, chayllapitakmi puñushka michikkashka.
Puñukpika, payka runa tukushpa chayman chayashka.
“Kaypi kimichiway, ñukaka karu llaktamantami kani, mana maypipash ña tarikunchu, pitak minkachiwanka, apunchikwawalla, kay ukupi puñushallami” nishkapa payka chukllaman minkarinkapak yaykushka.
Chukllaman kimirikpika warmikuna nishkami:
“Shinami kanka, wakcha runa llakinayaytami purikunki” nishpa wasiman yaykuchishka. Kay runaka wasipi puñunapak sakirishpaka tutami chay wasipi kawsakuk warmikunata llakichiy kallarishka.
Shuk warmika kallpashpami kishpirishpa rishka, warmikunapak taytakunaman willanaman.
“chashnami shuk runa ñukanchikta llakichishka, chay runa kallpashpa rikpika warmika wañurkami”, nishpami kishpirik warmika willarka.
Kashna willakpika, ayllukunami chay chukllaman rirkakuna, llama michik warmikuna tiyakushkaman. Chaypika pitapash mana tarirkakunachu. Mikunata hapina pilchipash chuklla kanchamanmi sirikushka ninmi.
Chay chuzalunku rikpika yachashkami chashka runakuna kashna runa tiyakta mana tiyaktapash.
Chuzalunku runaka urku runami kashka. Chayta yachashpaka: “pipash mana kankachu, Chuzalunkukunami kan. Chay runa kanka ashta chay runata ñuka ushushita wañuchishkamanta, ñuka, pay, wañuy, ñuka wañuy ashta, ñuka wañuchishami alli kasha”.
Kayta nishpa, yayaka kaspi chiktata apashpa urkuman rishka. Chuzalunku maypi kawsakta yachashkami. Payka shuk ushashka hatun urkupi kawsak kashka ninmi.
Chashna shuk llampi rumi tiyashka, chaypimi kunushpa kawsak kashka ninmi. Yayaka chuzalunkuta katishpa rikpi: “pay wañuy alli kashun, ñuka ushushita mana shinallachu sakinka”, nishpa.
Chayka tarishka nin, shuk llampu rumipi kunukukta. Payka puñukushkamari.
Puñukukpika, chayashpaka hawamanta ashta yayaka kaspi chiktawan kushkallami nin.
Ñawpa pacha chusku wanku, pichka wanku chuzalunku ima puriklla kashka nin, kutsakunata mashi tukunkapak paykunapak wankukunata ima aparishpa mashi tukushpa kuytsakunawan purik kashka nin. Paykuna kuytsakunawan shina maypipash pukllashpa wamrakunawan maypipash rikurishpa makanakushpaka shuk umapi tinkashpallapash wañuchishkalla kashka nin. Kutin kuytsakunaka kutin, shina ña mashi pashpaka, puñuk kashka nin umashpa. Kutin paykunatapash wañuchiklla kashka nin. Chaymi ña ashtawan ashtawan millay kashpa, shina payka ña urkupi kawsashka.
Urkumanta urku runaka, chayka sinchiyashka nin
“kunan makanakushun, kunankarinpash, kan wañuy, ñuka wañuy, ñuka wañuy makanakushun”, nishkami nin.
Shuk chuzalunkuka: “kunanka mayhantak kashpapash urkuka shukllapakmi kanka. Kan yallikpi, ñuka kanman urkuta kusha, kutin, ñuka yallikpi, ñukapakllami sakirinka”, nishpa nishka shuktak Chuzalunkuman.
Shinapash ña sinchikay tukushka kaktaka yachashka; chayka sinchikay tukurishpaka chayshukka imashina upa: “ama urapi sakirichu” nishpa, sinchiyashkapaka ari nishpa, chayka, hawa urkumanta runaka nishka.
Shuk rumita ishkantinmanta tupurishpa “makanakushun” nishka nin, “ñuka urkumanta kanpakman shitarisha; kanpakmanta ñuka urkuman kachanki, maykan alli shitak chaymi makanakuytaka yallinka” nishka.
Chayka Ura Chuzalunku nishkaka, imacha upa hapishpa watashkaman hawa urkumanta kay hatun yakukaman; yakupimi rumika tiyakun. Chay hawa Chuzalunku nishka nin.
“Imashna Ura Urkamantaka kutin ashtawan, sinchikay hapishka, urkupi churashka nin watashpaka, Hawa Urkupimi tiyakun”.
Ashtawan pushak Hawa Urkupi tiyakun, Hawa Urkupi pachanu ña kunankama tiyakun ushashka hatun wasiruku, may may wasirukushinami. Shinapash Hawa Chuzalunku markashpa churashka kashka urkumi tiyakun. Rumuruku kutin kay ura yakupika kurpashina tiyakun.
Chayka “Wantuk Rumi” nishkami; chaytaka makanakuyta yallishka. Ishkantinmantaka, chayshukka pay yalli tukushpaka chinkarishka, ñanta hapishpa, chaykunata rishka.
Chaymi kutin ura urkumanta Amu sakirishka ishkantin urkupak, chayka paypaklla kashka ninmi.
Mana yachanichu kipamanta imachari tukutka; kutin chay urku-runaka. Kay urkukunaka Imbabura nishka, Cotacachi nishka chay urkukunami kashka, chay urkukunamantami Chuzalunkuka churikuna chashka nin.
Fuente: Texto, Literatura Oral kichwa, colección runakay.; imagen juanromero
jueves, agosto 05, 2010
SHUK WALLINKUMANTA ATUKMANTAPASH
Tiyashka ninmi...!!
Shuk runami shuk sumak chakrata paypak wasi kuchupi tarpushka. Chay chakrapika achka mikuna kiwami tiyashka, shinapash shukwallinkumi paypak tarpushkata illakta mikushpa purik kashka. Kashna llakichikpipash runaka kutinmi tarpushka, chayllapitak shuk muyuntik harkanatami churashka ama wallinku yaykuchun yuyashpa; shinapash wallinkuka harka churakukta rikushpa asishpa mana uyarkachu. Ashtawanpash uku pampata allashpami kutinpash mukinapak yaykurka. Kayta rikushpami runa piñarishpa wallinkuta hapisha nishka:
-Imanishpatak ñukata mana uyanki
Kutin tarpushka, chay kipa shuk tukllatami churashka, wallinku yaykukushpa chaypi urmachun.wallinku tukllapimi urmarka. Chay runa wallinkuta hapishpa shuk uchilla wasi ukupi wishkashpa churaka.
Chaypika wallinkuman alli kiwatami wirayankama karaka, wallinkuata runa mikuta yuyashpa.
Wallinku allitami wirayarka, shinapash payka runa wañuchina munakushkata yacharkami. Chaymantami wichkashkamanta llukshisha mashkakurka.
Wallinku wichkashka wasi kuchullapimi shuk atuk purikushkata rikurka, payta kayashpami nirka:
- Ñuka amuka aychallatami karan. Ñuka mana aychata mikuy ushanichu.
Chaymantami kaypi wichkashpa churawashka.
Atuk nishkami:
- Ñuka aychata mikunapak yaykusha.
Wallinku nishkami:
- Ari, yaykupaylla.
Atukka punkuta pashkashpa, wichkaka ukuman yaykurka, ¡chaypimi wallinkupak ranti sakirishka!
Amu shamushpaka atuk chaypi kakta rikushpa mancharishpaka kaspiwanmi makarka, wichkashka wallinkuta mikushka yuyashpa.
Killka hapishka:
Literatura Oral kichwa - Ministerio de educación del Ecuador


text:
Estado nisqata qispichisaqku, allintataq, utqayllatataq imapas ruraqta, musuqchasqata, chuya chuya llamkaqta, nispa rimanakuyku; chaywan, llaqta runakunapas, derechunkupas allin chaninchasqa kananpaq; hinaspapas, rantinakuna wasita, Estado nisqamanta lluqsiq tukuy servicio nisqakunata ñawpaqman puririchisaqku. Chaymantapas, rimanakullaykutaq, llaqta runapa munasqanmanhina mañakusqanta huntachinanpaq Estado nisqaqa kallpachakunqa, llamkaykuna kamachinatapas minkarikuspa ruranqa; hinallataq kanqa chay llamkaykunata kuska qatipaspa qawarinapaq. Estado nisqamanta imaymana yanapay chaskiqkuna allin kamachiqniyuq kanqa, allin qawasqa, allin amachasqa kanqa; chay qawaqkunapas kikinkumanta purinqaku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Estado nisqamanta lluqsiq tukuy servicio nisqakunata allinta, utqayllata puririchinqa, chayraykun llapan runapaq aypanqa; chaykuna nisqanta sapa kutilla imayna rurasqanta qawarinqa.
(ch) Estado nisqapa llamkanakunanpi qullqi gasto ruranapaq kamachikuy kanqa, chaywanmi, qawarikunqa allin chuya gastasqa kananpaq, mañakusqankumanhina qullqi yaparikunanpaq.
(i) Pipas, maypas ima llamkay churakunanta yachananpaq, hayka qullqi hapisqankumanta, imakunatas rantirqanku, imakunatas rantinqaku, chaykunapaqmi huk hatun willanata churachinqa; chayqa kanqa sapa suyukunapi, sapa llaqtakunapi, maymanchus Estado chayan chaykunamanta riqsinankupaq.
(k) Hayka qullqi gastasqankumanta riqsikunanpaqmi huk qatipayta churachinqa, chaywan llaqta runa Gobiernopa ima rurasqanta yachananpaq, chuya chuyata imatapas rurananpaq.
(l) Estado ima llamkaytapas llapan runaman aypachiyta atinan, manam partidunkunallamanchu tikrakunqa; chaypaqmi kamachikuykuna chuyanchakunqa.
(ll) Kamachikuyninkunata allin qispinanpaq Estado nisqaqa musuqmanta llamkanankunata churanqa; chaywan, llapallan maymanchus yanapaynin chayan chaykuna allinllanqa.
(m) Estado nisqamanta lluqsiq tukuy bienes y servicios nisqakunaman pisi qullqillawan aypananta munanqa.
(n) Estado nisqapaq allin llamkaqkunata, chuya yachayniyuqkunata, chiqap puriyniyuqkunata yupaychanqa, paykuna llamkayninkupi wiñanankupaq kallpachakunqa.


text:
Pasashka Chaska punchapi, mashi prefecto Jorge Guamán Coronel, rumpa yachana “escuela de futbol” wasita inaugurahpa sakirkami uchilla ayllu llakta Chantilín, Saquisilí kitipi; kay pukshana wasiwan chunka ishki yachana wasikunatami Cotopaxi markapi paktachin.
Javier Velásquez, Chantilín kitillitak pushak, riksichirkami, kay pukllaykunapika 8 a 16 wata charik wawakunawan llankashpa katishun, kay pachakama charinchikmi 65 wawakunatak, “mashi prefecto 60 wawakunawan llankashpa katishun nirkami”, ashtawan mañanchik markapak pushakta, 100 wawakunawan llankashpa katinkapak nirkami.
Shinallatik nirkami, kay llankaykunawan wawakuna mana shukti “vicios” panta ñankunapi katinka, ashtawan sumaklla rumpa pukllanakunata yachashpa katinka, nishpami riksichirka kay kititak pushak.
Wawakunapi yuyashpa rumpa pukllana wasikunatak mirachimushkanchik, ñami ña charinchik chunka ishki kay shina llankaykunatak Cotopaxi ayllu llaktapi, nirkami mashi pushakka.


text:
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarisqa Hodgenville (Kentucky) llaqtapi - † 14 ñiqin ayriway killapi 1865 watapi wañusqa Washington D.C. llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 16 kaq umalliqnin (1861 watamanta 1865 watakama), ñawpaq Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.


text:
Johan Cruyff
Hendrik Johannes Cruijff sutiyuq runaqa, "Jopie" qayay sutiyuq, (* 25 ñiqin ayriway killapi 1947 watapi paqarisqa Amsterdam llaqtapi - 24 ñiqin pawqar waray killapi 2016 watapi wañusqa Barcelona llaqtapi), huk Urasuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi, pukllaykamachiqpas.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johan Cruyff.
- Web Site - Johan Cruyff
- Web Site Johan Cruyff Foundation
- Web Site Cruyff Academics International
- Qillqa Johan Cruyff - Web site FIFA
- International Football Hall of Fame: Johan Cruyff
.


text:
Caterina da Siena
Santa Caterina da Siena, (kastilla simipi: Santa Catalina de Siena), Caterina Benincasa sutiyuq warmiqa (* 25 ñiqin pawqar waray killapi 1347 watapi paqarisqa Siena llaqtapi - † 23 ñiqin ayriway killapi 1380 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italyanu kathuliku Santu karqan.
30 ñiqin ayriway killapi Santa Catalina raymi p'unchawninmi.
Tayta: Jacopo Benincasa; Mama: Lapa Piagenti (o Piacenti)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Catalina de Siena.
- Vita Santa
- Libro della divina dottrina
- Sito dei caterinati


text:
Miguel Angel
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, Miguel Angel sutiyuq runaqa, (* 6 ñiqin pawqar waray killapi 1475 watapi paqarisqa Caprese llaqtapi, Italyapi - †18 ñiqin hatun puquy killapi 1564 watapi wañusqa Roma llaqtapi), huk Italya mama llaqtayuq wasichay kamayuqmi (arkitiktu), ch'iquqm (iskultur), llimphiqmi, tarina kamaqmi, pachaykamay yachaqmi, quyllur yachaqmi, pacha yachaqmi, pacha tupuy yachaqmi, yura yachaqmi, chaqllisinchi yachaqpas qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Miguel Angel.
- Biografía y proyectos
- Pinturas ampliables de Miguel Ángel Buonarroti
- Pinturas de Miguel Ángel
- Otra Biografía
- Michelangelo
- Biografía de las vidas de Vasari edición Torrentina 1560
- Artehistoria.com


text:
13 YACHAQANA
¿Ima raymikunatataq Diosninchik chiqnin?
“Allinta reparaychej imachus Señorta kusichinanta.” (EFESIOS 5:10.)
1. ¿Pikunatataq Jehová maskʼan, chantá imaraykutaq puriyninkuta allinta qhawakunanku tiyan?
JESÚS nisqanmanjina, “Dios Tatata cheqatapuni yupaychajkunaqa, tukuy sonqowan, cheqa kajman jinataj yupaychanqanku. Dios Tataqa ajina yupaychajkunata maskʼan” (Juan 4:23). Jehovaqa chiqa kaqta munakuqkunata maskʼan, payman, Churinmanwan qayllaykuchikunanpaq (Juan 6:44). Ñuqanchikqa Jehovap, Jesucristop qayllanpi kachkasqanchikmanta mayta kusikunchik. Chaywanpis, ñuqanchikmanta pillapis, Satanaspa tuqllanpi urmayta atinman. Chayrayku puriyninchikta allinta qhawakunanchik tiyan, “imachus Señorta kusichinanta” ima (Efesios 5:10; Apocalipsis 12:9).
2. ¿Imaynatá Jehová, israelitas chiqa yupaychayta, llulla yupaychaytawan chhapusqankuta qhawarqa? Sutʼinchay.
2 Yuyarina imachus unay tiempopi, Sinai urqup qayllanpi kasqanmanta. Chaypacha israelitasqa Aaronta juk lantita paykunapaq ruwananta nirqanku, Aarontaq paykunata uyarispa qurimanta waka uñaman rikchʼakuq lantita paykunapaq ruwarqa. Aaronqa, yuyarqa chayniqta tukuy atiyniyuq Diosta yupaychanankuta, chayrayku nirqa: “Qʼaya ruwasunchej Tata Diospaj uj fiestata”, nispa. Chayta rikuspa, ¿imaynatá Jehová sientekurqa? ¿Allinpaqchu Jehová qhawarqa israelitas chiqa yupaychayta, llulla yupaychaytawan chhapuchkasqankuta? Mana. Chayrayku kimsa waranqa israelitasta wañuchirqa chay lantita yupaychasqankurayku (Éxodo 32:1-6, 10, 28). ¿Imatá kaymanta Diospa munakuyninpi kallaytapuni munaqkuna yachakusunman? Kaykunata yachakunchik: “Chʼichipaq qhawasqa imastaqa” mana llamkhananchikchu tiyan, chantapis, kallpachakunanchik tiyan, chiqa kaqta tukuy ima chʼichi kaqmanta jarkʼananchikpaq (Isaías 52:11; Ezequiel 44:23; Gálatas 5:9).
3, 4. ¿Imaraykutaq yachananchik tiyan, Bibliap nisqanmanjina juk costumbre, chayri juk raymi allinchus manachus kasqanta?
3 Llakikunapaqjina ñawpa cristianospa tiemponpiqa, qutuchakuy ukhupi, wakinkunaqa mana chiqa kaqmanjinachu yachachiyta munachkarqanku. Qallariypiqa mana chayta ruwayta atirqankuchu, apóstoles kawsachkasqankurayku. Apóstoles wañupusqankumantawantaq, chiqa kaqta mana munakuqkunaqa, kay pachamanta costumbresninkuta, raymisninkuta, “santo” pʼunchaykuna raymista ima ruwayta qallarirqanku. Kunan pʼunchaykamataq, kay raymis Bibliap nisqanmanjina kasqanta ninku (2 Tesalonicenses 2:7, 10). Kay yachaqanapiqa wakin raymismanta parlasunchik. Sutʼita rikusunchik mana Diospa munayninmanjinachu kasqanta, manaqa kay saqra pachap munayninmanjina. Astawanpis rikusunchik imaynatachus kay raymisqa, llulla yachachiyman, layqa ruwaykunaman, munaynillankuta maskʼanankupaq ima, runasta tanqasqanta. Tukuy kay ruwaykunataq, “Jatun Babiloniamanta” jamun (Apocalipsis 18:2-4, 23). * Jehovaqa sutʼita riqsin kunan tiempopi costumbres rikukusqan, ima millay yachachiykunamantachus jamusqanta, may unaymantapachataq kunankama paypaqqa may millaypuni. Ñuqanchikpaqpis kikillantaq kanan tiyan (2 Juan 6, 7).
4 Cristianosqa yachanchik Jehová wakin raymikunata chiqnikusqanta. Chayrayku chay raymikunamanta mana ni mayqinta ruwananchikchu tiyan. Qhawarina imaraykuchus Dios chay raymikunata chiqnikusqanta, ñuqanchikpis chiqninanchikpaq, jinamantataq Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni.
¿MAYMANTÁ NAVIDAD RAYMI JAMUN?
5. ¿Imaraykutaq nisunman Jesús mana diciembre killapichu nacekusqanta?
5 Bibliaqa mana jaykʼaq ninchu, Jesuspa nacekusqanta discipulosnin yuyarisqankuta. Astawanpis mana sutʼita yachanchikchu ima pʼunchaypichus nacekusqanta. Chaywanpis yachanchik mana diciembre killapichu nacekusqanta. * ¿Imarayku? Imaraykuchus chay killapiqa Israel llaqtapi, chirin, paran ima, Lucas 2:8-11 nisqanmanjinataq Jesús nacekuchkaptin “chaynejpi michejkuna kasharqanku, ovejasninkuta tutantin qhawaspa”. (Chaywanpis mana ajinata watantinta michinankutaqa yuyasunmanchu, jinata ruwankuman karqa chayqa, qhasipaqchá Lucasqa chayniqpi michichkasqankuta ninman karqa.) Diciembre killapi Belén llaqtapiqa, paran, ritʼi urman, maytataq chirin, chayrayku chay killapi michiqkunaqa mana jawapi qhipakunkumanchu karqa, ‘ovejasninkuta tutantin qhawaspaqa’. Chantapis, mana qunqananchikchu tiyan kamachiq Augusto kamachisqanmanjina Josewan, Mariawan Belén llaqtaman yupachikuq risqankuta (Lucas 2:1-7). Judioswan, romanoswan ima chiqninakusqankurayku, Romamanta kamachiqqa, manachá judiosta kamachinmanchu karqa, maypichus nacekusqanku llaqtaman chiri tiempopi rinankutaqa.
6, 7. a) ¿Maymantá Navidad raymi jamun? b) ¿Raymis pʼunchaykunallapichu cristianos regalosta qunakunchik?
6 Jina kaptin, ¿maymantá Navidad raymi jamun? Lantista yupaychanapaq unay raymismanta jamun manataq Bibliap yachachiykunasninmantachu. Juknin raymitaq saturnales nisqa sutikurqa, kay raymipi romanosqa chaqrasmanta Saturno lantita yupaychaq kanku. Wak raymitataq “mana atipanapaqjina ‘Inti nacekusqanta yuyarinapaq ruwaq kanku’”. Kay Enciclopedia de la Religión Católica nisqanmanjina, kay raymita diciembre killapi 25 pʼunchaypi ruwaq kanku, kay pʼunchaytaq Mitra lantita yupaychaqkunapaq, may jatunpaq qhawasqa karqa. Kay Enciclopedia nisqanmanjinallataq “Iglesiaqa chay pʼunchayllapitaq Jesús nacekusqanta yuyariyta qallarirqa”, “achkha runas chay raymiman rinankupaq, mayqin raymipichus Intita (Mitra) yupaychaq kanku, chayman”. Chantapis sutʼinchanallanchiktaq tiyan, Jesús wañupusqanmanta kimsa pachak watanman, kayta ruwayta qallarisqankuta.
Chiqa cristianoqa, munakusqanrayku regalosta qun
7 Chay raymispiqa lantista yupaychaqkunaqa mikhuq kanku, regalosta ima qunakuq kanku, kunan pʼunchaykamataq Navidad raymipiqa jinata ruwanku. Chaywanpis, kay regalosta qunakusqankuqa, mana 2 Corintios 9:7 pʼiti nisqanmanjinachu, chaypi nin: “Sapa uj [quchun] sonqompi yuyasqanman jina, mana llakikuspa, nitaj kamachisqa jinachu, imaraykuchus Diosqa munakun pichus kusiywan qojta”, nispa. Chiqa cristianosqa regalosta qunakunchik munanakusqanchikrayku, mana ni imawan kutichinawanchikta suyaspalla, nitaq raymis pʼunchaykunapipunichu (Lucas 14:12-14; Hechos 20:35 leey). Chantapis kusikunchik, manaña Navidad raymita ruwanapaq qullqita manukusqanchikmanta, llamkʼasqanchikmanta ima (Mateo 11:28-30; Juan 8:32).
8. ¿Jesús nacekusqan chʼisichu, chʼaskasta riqsiqkuna Jesuspaq regalosta aparqanku? Sutʼinchay.
8 Ichá pillapis ninman: “¿Manachu chʼaskasta riqsiqkuna Jesuspaq regalosta aparqanku, nacekusqanmanta raymichanankupaq?”, nispa. Mana. Chay runasqa, Jesús may sumaq runa kananta yachaspa, chay tiempopi costumbresninkumanjina, payman regalosta qurqanku (1 Reyes 10:1, 2, 10, 13; Mateo 2:2, 11). Astawanpis, mana chay nacekusqan chʼisichu Jesusman rirqanku, manaqa, killas pasasqanmantaraq wasinman rirqanku.
DIACHAKUYMANTA, ¿IMATÁ BIBLIA NIN?
9. ¿Imatataq Biblia diachakumanta sutʼinchan?
9 Ñawpa tiempopi runasqa, kunan tiempojina, mayta kusikuq kanku juk wawita nacekusqanmanta. Chaywanpis Bibliaqa mana ninchu, Diosta yupaychaqkuna diachakuta ruwasqankuta (Salmo 127:3). ¿Qunqapurqankuchu diachakumanta Bibliapi qillqayta? Mana, imaptinchus Bibliaqa iskay diachakusmanta parlan: faraonpa diachakuyninmanta, Herodes Antipaspa diachakuyninmanta ima (Génesis 40:20-22; Marcos 6:21-29 leey). Kay iskay diachakuspitaq saqrata ruwasqankumanta Biblia sutʼinchan, juknin diachakupitaq Juan Bautistap umanta qhulurqanku.
10, 11. ¿Imaynatá ñawpa cristianos diachakuta qhawaq kanku, imaraykutaq?
10 Las cosas nuestras de cada día libro nisqanmanjina, ñawpa cristianosqa, “diachakuta lantista yupaychaq, runaspa costumbresninkutajina qhawaq kanku”. Griegos, romanos imaqa, sapa runata juk espíritu jarkʼasqanta creeq kanku, “runa nacekusqanmantapacha wañupunankama”, ‘chay espirituraykutaq sapa wata diachakuq kanku’ (Gran Enciclopedia Rialp). Astawanpis, unay watasmantapachaña nacekusqanku pʼunchaytaqa khuskachaq kanku, adivinoswan, astawanpis imachus qhipaman kawsayninkupi kanqa chaywan ima.
11 Rikunchikjina, diachakuqa layqa ruwaywan, lantista yupaychaykunawan ima khuskachasqa kachkan, cristianostaq mana chayraykullachu diachakutaqa qhisachanku. Manaqa llampʼu sunquyuq runas kasqankurayku, nacekusqanku pʼunchaytaqa mana may jatunpaqchu qhawanku, juk fiestata ruwanankupaqjinaqa (Miqueas 6:8; Lucas 9:48). * Astawanpis Jehová Diosta jatunchanku, graciastataq qunku kawsayta qusqanrayku (Salmo 8:3, 4; 36:9; Apocalipsis 4:11). *
12. ¿Imaraykutaq wañupuna pʼunchay aswan allin nacekuna pʼunchaymanta nisqarí?
12 Juk chiqa sunquyuq cristiano wañupun chayqa, Diosninchikpa yuyayninpi qhipakun, Diosninchiktaq paraisopi payta kawsarichimunqa (Job 14:14, 15). Chayrayku, Eclesiastés 7:1 pʼiti nin: “Sumaj runapaj rejsisqa kayqa aswan allin, sumaj qʼapashaj jawinasmanta nisqaqa. Wañupuna pʼunchayqa aswan allin nacekuna pʼunchaymanta nisqaqa”, nispa. Kay pʼitipi “riqsisqa kay” rimayqa, Diospa ñawpaqinpi allin qhawasqa kay ninayan, mana wasanchaspa payta yupaychasqanchikrayku. Jesusqa ajinata ruwasqanrayku salvacionta tarinapaq, juk ñanta kicharipuwanchik, chayrayku Bibliaqa, Jesuspa wañupusqanta yuyarikunata niwanchik, manataq nacekusqantachu (Hebreos 1:3, 4; Lucas 22:17-20).
PASCUA RAYMIQA MILLAY RUWAYKUNASWAN KHUSKACHASQA KACHKAN
13, 14. Semana Santapi ruwasqasninku, ¿ima costumbresmanta jamun?
13 Runa nisqanmanjina, Semana Santa raymipiqa, Jesuspa wañusqanta, kawsarimusqanta ima yuyarinku. Chaywanpis, may chhika millay ruwayniyuq chay raymiqa. Chay procesiones nisqamanta qhawarina. Kay Las Grandes Religiones Ilustradas libro nisqanmanjina, babiloniosqa Cristomanta may ñawpaqta “yupaychana lantikunapaq tukuy imata ruwaq kanku [...] may sumaq pʼachawan lantista pʼachalliq kanku, kunkanman wallqakunata churaq kanku ima, may kʼachachasqa puñunanman siriykuchiq kanku, chantapis chay lantita procesión nisqapi urqhuq kanku”.
14 Jehovaqa ni jaykʼaq allinpaqchu qhawanman Churinpa kaysarimuyninta, millay costumbreswan yuyarikunataqa (2 Corintios 6:17, 18). Astawanpis Bibliaqa, mana kamachinchu Jesuspa kawsarimusqanta yuyarinataqa. Wak llaqtaspitaq, Jesús kawsarimusqanta lantispa sutisninkuwan chhapunku.
TODOS SANTOS
15. ¿Maymantá Todos Santos raymi nisqa rikhurimun, chantá imatá chay tiempopi runas ruwaq kanku?
15 ¿Maymantá kay raymi jamun? Wak suyuspiqa Todos Santos nisqataqa Halloween sutiwan riqsinku. Kay raymitaqa octubre killapi 31 pʼunchaypi ruwayta qallarinku, chay tiempopi runasqa layqasjina, mancharichinankupaqjina ima pʼachallikunku. Chantapis kay raymiqa, may unayña Gran Bretaña, Irlanda suyupi ima, rikhurirqa. Chay tiempopiqa, sapa wata maykʼaq chʼisipichus killa juntʼa kaq (1 de noviembre qayllapi) chay chʼisipi runasqa, juk raymita ruwaq kanku, chay raymitataq “qʼumir tiempop tukukuynin”, nispa sutichaq kanku. Chay tiempomanta runasqa, kʼacha runas, saqra runas wañupuqkunapta almasninku, chay chʼisi puriykachachkasqankuta creeq kanku. Creesqankumanjina chay almasqa wasinkuman jamuq kanku; chayrayku familiaresninqa mikhunata, ukyanata ima, churapuq kanku, almaspa phiñakuyninkuta thasnuchinankupaq. Chay tiempopijina kunan tiempopipis jinata ruwachkallankupuni (wakin llaqtaspiqa Todos Santos tiempopi, wawasqa layqasjina, chayri mancharichinankupaqjina pʼachallikuytawan miskʼita mañakuspa wasimanta wasi rinku).
CASARAKUY PʼUNCHAY, DIOSPA ÑAWPAQINPI ALLIN KANANPAQ
16, 17. a) ¿Imaraykutaq casarakuqkuna qhawananku tiyan, ima costumbreschus casarakuy pʼunchaypi, Bibliap nisqanmanjina allinchus manachus kasqanta? b) Costumbres casarakuy pʼunchaypi, allinman rikchʼakuptinpis, ¿imatá mana qunqananchikchu tiyan?
16 Tumpamantawanqa, Jatun Babiloniapi (llulla religionpi) “casarakojkunaj parlarikusqankupis [mana] uyarikonqañachu” imaptinchus tʼunasqa kanqa (Apocalipsis 18:23). ¿Imaraykutaq? May chhika runasta layqa ruwaykunasninwan pantachisqanrayku. Casarakuy pʼunchaykunapi wakin costumbresqa, layqa ruwaykunamanta jamun, chaykunata ruwaspataq runasqa casarakuy pʼunchayta chʼichichanku (Marcos 10:6-9).
17 Chay costumbrestaqa, mana tukuy suyupichu kikinta ruwanku, chantá allinman rikchʼakuptinpis mana qunqananchikchu tiyan llulla religionmanta jamusqanta (Isaías 65:11). Wakinkunaqa casarakuy pʼunchaypi casarakuqkunata misturawan tʼakanku allinta rinanta, ni ima saqrapi urmanankuta, kusisqas kawsakunankuta ima yuyaspa. Rikunchikjina, Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni, kay millay costumbresmanta karunchakunanchik tiyan (2 Corintios 6:14-18 leey).
18. ¿Bibliamanta ima yuyaychaykunataq casarakuqkunata, waqyarisqasta ima, allin kaqta ruwanankupaq yanapanman?
18 Chantapis Diosta yupaychaqkunaqa, casarakuy pʼunchaypi mana saqra ruwaykunata ruwankuchu, wakkunata mana urmachinankupaq. Mana millay chanzasta parlankuchu, casarakuqkunata wakkunata ima pʼinqachinankupaq (Proverbios 26:18, 19; Lucas 6:31; 10:27). Chantapis casarakuy pʼunchaypi mana jatun fiestata ruwankuchu, qhapaq kasqankuta rikuchiyta munaspa (1 Juan 2:16). Jehovaqa munan casarakuqkuna casarakuy pʼunchayninkuta kusikuywan yuyarinankuta, mana llakiywanchu. *
VASOSTA TINKUCHIY COSTUMBRE, ¿MAYMANTÁ JAMUN?
19, 20. Vasosninkuta uqharispa tinkuchiy, ¿maymantá jamun, chantá imaraykutaq juk cristiano mana chayta ruwananchu tiyan?
19 Casarakuy pʼunchaypi, wak raymikunapi ima, runasqa aqhata, cervezata, vinota ima ukyachkaspa, vasosninkuta ¡salud!, nispa tinkuchinku (brindis). Kay ruwayqa, 1995 watapi juk libro nisqanmajina, “unay raymikunamanta jamun, maypichus juk chhikata llamiriytawan, lantispaq nispa machanapaq ukyanataqa jichʼaq kanku, chayta ruwachkaspataq imatachus munasqankuta mañakunku, chantapis ninku: ‘¡Achkha wataspaq kachun!’ chayri ‘¡salud!’”, nispa (International Handbook on Alcohol and Culture).
20 Chiqamanta kayta ruwachkaspa achkha runasqa mana lantispaq jichʼachkasqankutachu yuyanku. Chaywanpis chʼallachkaspaqa chayri vasota uqharispa tinkuchichkaspaqa, “Pachamamata” yupaychachkanku, chayri juk espiritumanta yanapata mañakuchkanku. Chay ruwaykunatataq Biblia juchachan (Juan 14:6; 16:23). *
‘JEHOVATA MUNAKUQKUNA SAQRA KAQTA CHIQNICHUNKU’
21. ¿Ima raymismantataq chiqa cristiano karunchakunan tiyan, imaraykutaq?
21 Kay saqra pachapi llulla religionqa, runasta tanqan millay kaqta ruwanankupaq. Wakin suyuspi sapa wata, carnavales raymita ruwanku, chay raymipitaq runasqa aychap munayninta rikchʼarichinankupaqjina millayta tusunku, qharispis warmisjina pʼachallikunku. ¿Allinchu kanman Diosta yupaychaqkuna chay raymiman rinanku chayri chayta qhawananku? Chaykunata ruwankuman chayqa, ¿ninkumanchu saqra kaqta chiqnichkasqankuta? (Salmo 1:1, 2; 97:10.) Chayrayku may allin salmistajina yuyananchik, pay Diosmanta jinata mañakurqa: “Amaña saqeychu ñawisniy manakaj imasta qhawananta; kawsayta qollawaypuni ñanniykita purinaypaj”, nispa (Salmo 119:37).
22. Juk raymi mana Bibliap nisqanwan churanakuptin, ¿juk cristiano imatá ruwanman?
22 Diospa chiqnisqan raymita runas ruwachkaptinku, imatachus ruwayta munasqanchikta allinta qhawakunanchik tiyan, runas mana yuyanankupaq chay raymipi chhapukuchkasqanchikta. Apóstol Pablo sutʼita nirqa: “Kunanqa mikhuspapis, ujyaspapis, imata ruwaspapis, tukuy imata ruwaychej Dios jatunchasqa kanampaj”, nispa (1 Corintios 10:31; kaymanta astawan yachakunaykipaq, “ Imatapis, yuyaywan akllanapaq yanapa”, nisqa recuadrota ñawiriy). Chaywanpis, wakin raymis, costumbres imaqa, mana lantita yupaychaywan, politicawan, juk suyuta jatunchaywan ima, khuskachasqa kaptinpis, nitaq Bibliap nisqanwan churanakuptinpis, ¿juk cristiano chaykunaman rinmanchu? Sapa cristiano akllanan tiyan, rinantachus manachus. Chaywanpis, niraq ima raymimanpis richkaspa, juk cristianoqa, ni pita urmachiyta munasqanrayku, riptin, wakkuna imatachus ninankupi tʼukurinqa.
PARLAYNINCHIKWAN, RUWAYNINCHIKWAN IMA, JEHOVATA JATUNCHANA
23, 24. ¿Imaynatá runasman, Jehovap chiqan kamachiykunasninta sutʼinchasunman?
23 Kunan tiempopi, achkha runasqa kay pachamanta raymistaqa familiankuwan, amigosninkuwan ima, tantakunankupaqjinalla qhawanku. Chayrayku wakinkunaqa ichá yuyankuman mana allintachu yuyachkasqanchikta, nitaq runa masinchikta munakuchkasqanchikta. Ajinata yuyaqkunamanqa allinllawan sutʼinchana kanman familiaresninchikwan, chayri amigosninchikwan maykʼaqllapis tantakuyta munasqanchikta (Proverbios 11:25; Eclesiastés 3:12, 13; 2 Corintios 9:7). Chaywanpis, yachanankuta munanchik Diospa chiqnisqan ruwaykunaqa, mana kusiyta apamuwasqanchikta (“ Chiqa Diosta yupaychayjinaqa mana imapis kusichiwanchikchu”, nisqa recuadrota ñawiriy).
24 Pillapis tukuy sunquwan Jehovamanta sutʼinchaqkunata, ima raymitapis mana ruwasqankumanta tapuptinku, wakin Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa kay ¿Imatapunitaq Biblia yachachin?, nisqa libromanta, 16 yachaqananmanta wakin parrafosta ñawiripuspa allinta kutichinku. * Chaywanpis, sutʼinchachkaspaqa yuyarikunanchik tiyan, mana runastachu atipayta munasqanchikta, manaqa sunqunkuman chayayta munasqanchikta. Chayrayku allinllawan, runasta jatunpaq qhawaspa, “kʼacha simiwan”, “kachiwan kachinchasqata jina” parlananchik tiyan (Colosenses 4:6).
25, 26. ¿Imaynatá wawasninchikpa iñiyninkuta kallpachasunman, chantá imaynatá paykunata yanapasunman, astawan Diosta munakunankupaq?
25 Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa, sutʼita yachanchik imaraykuchus juk raymita, chayri juk costumbreta qhisachasqanchikta (Hebreos 5:14). Wawasninchikpis sutʼita yachanallankutaq tiyan. Ima raymitapis mana ruwasqanchikmanta, Bibliap yuyaychasqanwan wawasninchikman sutʼinchaspaqa, paykunap iñiyninkuta kallpachanchik, creesqankumanta allinta kutichinankupaq wakichinchik, Diospa munakuyninpitaq kanallankupaqpuni yanapanchik (Isaías 48:17, 18; 1 Pedro 3:15).
26 Diosta “tukuy sonqowan, chiqa kajmanjinataj” yupaychananchikpaqqa, paypa chiqnisqan raymikunata qhisachananchik tiyan, chantapis, qhipan yachaqanapi rikusunchikjina, tukuy imapi allinta purinanchik tiyan (Juan 4:23). Qhawarisunchik imaraykuchus Diosta kasukuy may allin kasqanta, mana wakkuna jinata yuyaptinkupis.
^ párrafo 3 “ ¿Chay raymiman rinaychu kanman?”, nisqa recuadrota ñawiriy. Astawanpis kay Índice de las publicaciones Watch Tower nisqapi achkha raymikunamanta qillqakusqanta tarinki. Kaytataq Jehovamanta sutʼinchaqkuna castellano simipi urqhunku.
^ párrafo 5 Biblia sutʼinchasqanmanjina, yachayniyuq runas qillqasqankumanjinataq, ichapis Jesusqa 2 wata qayna pacha watapi nacekunman karqa, Judiospa etanim killanpi, nisunman kunan tiempopiqa septiembre chayri octubre killapi (kay Perspicacia para comprender las Escrituras, nisqa vol. 2, págs. 84, 85, ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sutʼinchaqkuna castellano simipi urqhunku).
^ párrafo 11 “ Kuraq Supayta yupaychaqkunap ‘Jatun’ pʼunchaykunasnin”, nisqa recuadrota ñawiriy.
^ párrafo 11 Dios, israelitasta kamachisqanmanjina, juk wawitata nacechikuq warmiqa, juk jaywanata Diosman qunan karqa, chaytaq tatamamata yuyarichiq wawitapis juchayuq nacekusqanta (Levítico 12:1-8). Chaytaq israelitasta yachachirqa nacekusqanku pʼunchayninkuta, mana may jatunpaq qhawanankuta, jinamantataq mana diachakuta ruwanankupaq, lantista yupaychaqkunajina (Salmo 51:5).
^ párrafo 18 La Atalaya 15 octubre 2006 watamanta 18-31 paginasninpi nisqanta ñawiriy.
^ párrafo 20 La Atalaya 15 febrero de 2007 watamanta, 30, 31 paginasninpi nisqanta ñawiriy.
^ párrafo 24 Kayta Jehovamanta sutʼinchaqkuna urqhunku.
ASTAWAN YACHAKUY
DIOSPA REINONQA KAMACHISHANÑA
Reyqa Diospa llajtanta llulla religionmanta llimphuchan
¿Imapitaj Navidad ruway, cruzwan kikin kanku?


text:
Perú suyunkuna, llaqtankuna wiñachiq llamkaykunapi, llaqtapa qullqinmanhina qatukunapi hapipakuspa musuq llamkaykuna rikurimunantam munayku, chaypaqmi llamkasaqku. Hinallataq, runahina llamkanapaq, llamkasqamanhina qullqiyuq kanapaq, ima sasachakuypas llamkaqpaq rikurimuptin qawasqa kananpaq allin sumaq llamkaytam rikurichimusaqku. Hinaspapas, qullqi waqaychasqa mirananpaq, qullqiyuq runakuna takyasqa llamkayta rikurichimunanpaq llamkasaqku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Llamkayniyuq runa kananpaq, llamkasqanchikkuna hawa hatun suyukunapi chaninniyuq kananpaq, chiqap yachay wiñananpaq, rurasqanchikkuna musuqyananpaq, chiqap yachaywan runakuna wiñananpaq Estado nisqawan, yachaywan hinaspa llamkayniyuqkuna rimanakunankupaq llamkanqa; kaymanhinam runakuna atiyninkunata, yachayninkunata, llamkayninkunata wiñachinqaku.
(ch) Qawanakustin rimaspa, allin takyasqa llamkaykuna kananpaq kamachikuykuna kanqa.
(h) Llamkaykunapa derechun allin kananpaq huk hawa nacionkunapa rimanakuyninmanta, Organización Internacional de Trabajo OIT nisqamantapas hapipakuspa kallpachanqa, sapan llamkananpaqpas, achkamanta llamkananpaqpas derechunkum kanqa; hatun llamkanapaq kamachikuykunawan, llamkaqkuna munasqanmanhina huñunakuspa llamkayninta amachanankupaq huk Sindicato nisqatapas rurayta atinallankutaqmi.
(i) Perú hatun suyupipas, suyunkunapipas llamkanakunata allinyachinanpaq; qatunakunaman, rantinakuyman, manukuynam, musuq ruranakunaman ima aypananpaq kamachikuykuna kanqa; hinaspa chay huchuy taksa empresakuna ukupi llamkanakuna mirananpaqpas yanapakullanqataq.
(k) Huchuy empresa nisqapi llamkaqkunapaqpas derechunku ayparinankupaq tukuy allichasqa kamachinakunata rikurichimunqa.
(l) Llaqta ukupi makillawan ruraspa (artesanías nisqa) llamkaykuna rikurimunanpaq huchuy empresakunata yanapanqa.
(ll) Llaqtakunapi, suyukunapi llamkaqkuna allin yachayniyuq kanqaku, chaypaqmi empresakuna qullqinta churanqaku musuq yachaykunaman aypanankupaq.
(m) Maypi allin yachachikuy kasqanta yachananpaq, maypi allin llamkaykuna tarikusqanta yachananpaq willakuykunata mana sasachakuspan aypanankupaq llamkanqa.
(n) Pisi qullqiyuqkuna achka qullqiyukunawan hukllachasqa kananpaq llamkanqa.
(ñ) Llaqta wiñachinapaq llamkaykuna warmikunata, machu payakunata, wayna sipaskunata llamkachinanpaqmi tanqanqa.
(p) Mana ruray atiq runakunapaq, atinankupaqhinalla, llamkaykunata rikurichimunqa; hinaspa ima ruraypipas huchuy llaqtakunapi kaq runakunaraq llamkanayuq kanankupaqmi tanqanqa.
(q) kikin ruraykunapi llamkaqkuna kaq qullqillata chaskinankupaq kamachikunqa, manam imaraykupas: qaripas warmipas, kuraqpas sullkapas, may llaqtamanta kaspapas, huk apukunapi iñispapas kuchunchasqaqa kananchu.
(r) Campupi tarpuqkuna, awaqkuna, mituwan llamkaqkunapa ima llamkasqanku allin chaninniyuq kananpaq kamachikunqa.
(s) Warmakunapaq, irqikunapaq llumpay/sinchi ñakarichiq llamkaykunata chinkachinqa; warmakunapa, maqtakunapa yachaynin, qali kawsaynin, pukllaynin, wiñaynin qipachiq llamkaykunamanta amachanqa.
(t) Wasipi llamkapakuqkuna derechusninkupi mana chiqnisqa, qipachasqa kanankupaq, sumaq llamkaykunapi kanankupaq amachanqa.
(u) Llamkaqkunapa derechosnin takyasqa kananpaq, llamkaykuna rikurimunanpaq ima “Consejo Nacional de Trabajo” nisqanta kallpanchaspa rimanakuyta tanqanqa.
(w) Allin mana allin llamkanakunamanta yachanapaq qatipaykunata, yanapaykunata qispichinqa.


text:
James Madison
James Madison, sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1751 watapi paqarisqa Belle Grove Plantation - Port Conway, (Virginia) llaqtapi - † 28 ñiqin inti raymi killapi 1836 watapi wañusqa Montpelier llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 4 kaq umalliqnin (1809 watamanta 1817 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hatun kamachi Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Taytan.
Tayta: James Madison Sr
Mama: Nelly Conway Madison
Warmi: Dolley Todd
Churinkuna: John
Alma mater: Princeton Yacha sunturnin (College of New Jersey)
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Madison.
- James Madison at MetaLibri


text:
Iñuku huk'i ayñi
Iñuku huk'i ayñi nisqakunaqa iñuku huk'i t'uqyaywan thuñichiq, runakunta wañuchiq ayñikunam, illanchaykuywan runakunata unquchiq.
Ñawpaq kaq iñuku huk'i ayñiqa Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi 1945 watapi Hiroshima llaqtap hawanpi t'uqyarqan, iskay kaqtaq Nagasaki llaqtap hawanpi (iskaynintin llaqta Nihunpi), pachak waranqa runatam wañuchispa.
Kunan pachaqa kay mama llaqtakunam iñuku huk'i ayñiyuq:
- Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Rusya (1991 watakama: Suwit Huñu)
- Hukllachasqa Qhapaq Suyu
- Ransiya
- Chunwa
Huk mama llaqtakunataq hinallataq iñuku huk'i ayñiyuqchá, ichaqa mana nispa takyankum.


text:
Nicolás Avellaneda
Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin kantaray killapi 1837 watapi paqarisqa Tukuman llaqtapi - † 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1885 watapi wañusqa [[hatun qucha] llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq, Willay kamayuq, pulitikupas runam karqan.
1874 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1880 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Marco Manuel de Avellaneda; Mama: Dolores de Silva y Zavaleta.
Warmi: Carmen Nóbrega Miguens.
Churinkuna: (?).
Yachaywasi: .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Estudio sobre las leyes de Tierras,.


text:
sábado, 13 de octubre de 2012
Baltazarpaq ishqay kaqnin
Nisushkarayki ina, ancha utulita karanki paqarespa, y paqareptiyki, shoqta quillaspi amoqkuna yarqayki pacha karanku, mamayki mana qosunaaptin imatapas manapi kara ñuñonmantaqa. Utulitamanta wiñaranki, y tukuy punchawpi waqas piñakus karanki mikunaaspa astaanta... pero mamayki qoq kasa kara ñuñunmantallami.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Amelia
Farber speaks in Quechua (Language
spoken in Peru
, Ecuador
, Bolivia
, and Argentina
), as an introduction to two Quechua art songs, composed by a Spanish-Peruvian composer in 1930
. With Daniel
Lockert on Piano
, at Stanford University
.
Quechua Speech
:
Rimaykullayki qamkunata, diospagrasunkichis hamusqaykismanta kunsirtuyman. Kay iskay takikunam sumaq allin munasqay ñuqapaq quechuapi kasqan rayku. Ñuqa qallyarini yachayta quechuata kay watapi, yachachiq Marisolwan ichapas yachaq masiywan Stanford
runasimi klasipi. Quechua rimaq runakuna kanku Pirupi, Ecuadurpi, Buliviapi, ichapas Argintinapi - kay llaqtakunapim maypi kawsarqanku inka runakuna, chaypitaqmi inkakuna urqukunapi tiara. Uyarirqani quechuamanta Ecuadurpi llamkachkaspa investigaciun ruwaq risqaypi. Kunan, yachaywasi Galápaguspi kan, “Runakunapaq Yachay” sutiyuq, chaypim kunan maypi yachachinku quechuata españultapas. Yuyaymanani runasimita yachanmanku allin chaniyuq kasqan rayku ichapas kan ancha runakuna Ecuadurpi, Pirupipas runasimilla rimaq. Huq candidatu Perupi atin rimayta quechuata españulta francestataq, chayrayku atin llamkayta runasimi rimaq runakunawan Pirupi.
Kay kunsirtupaq, munarani maskayta takikunata quechuapi, chaynaqa, tarirqani iskay takikunata Stanford bibliutika liuwrupi. Diuspagrapuchun Stanfordpi Takiq Yachachiqkunata kay liwrukuna waqaychasqanmanta chay liuwrukunapim tarini iskaynim takikunata Latinu America
llaqtamanta. Takisaq kay takikunata quechuapi kunan tuta. Sutinkuna kanku: Suray surita, Hakuchuwan. Kay takikunata qillqarqa Theodoro
Valcárcel Pirupi waranqa isqun pachaq kimsachunka watapi (1930). Kay takikuna yachanaypaq qallarirqani runasimi yachayta puntata chaymanta kay takikunata qallarini yachayta. Sasa
karun mana allin runasimpi qillqasqa kasqan rayku manam allintachu qillqaraku runasimita kay waranqa isqun pachaq kimsachunka watapi, chayrayku sasa kunan ñuqapaq karun. Marisolchay yachay masiypiwan ñuqata yanapawarqa, ñuqayku kuska llamkarqaniku kay takikunapi. Amala
qamkunapaqpas allin sumaq takikuna kachun.
- published: 26 May 2016
- views: 109


text:
Siñurpa Sinan
Siñurpa Sinan, Kumunyun icha Iwkharistiya (grigu simipi: (Θeίa) Euxapισtίa, latin simipi: Communio) nisqapiqa kristiyanukuna Jesuspa muchusqanmantam wañusqanmantam yuyaykun.
Jesusqa Qhipaq Sinapi "Wañusaq. Kay t'antaqa kurkuymi. Mikhuychik yuyawanaykichikpaq. Kay winuqa yawarniy. Kayqa musuq rimanakuymi. Upyaychik huchaykichikkunata qispisunaykichikpaq." nispa disipulunkunawan t'antata winutapas yachakuqninkunawanmi rakinakurqan (Mathiyu 26:26-29 , Markus 14:22-25 , Lukas 22:19-20 , 1ñ Kurinthuyuqkunapaq 11:23-26 ).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Siñurpa Sinan.


text:
Samuel Eto'o
Samuel Eto'o sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin pawqar waray killapi 1981 watapi paqarisqa Nkon, Duala, (Kamirun) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Kamirun piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo la Selección
Otras[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Samuel Eto'o.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Samuel Eto'o.
- Sitio web oficial de Samuel Eto'o


text:
Víctor Raúl Haya de la Torre
Víctor Raúl Haya de la Torre, (* 22 ñiqin hatun puquy killapi 1895 watapi paqarisqa Truhillu llaqtapi - † 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watapi wañusqa Limaq llaqtapi), huk riqishapiruwki, llaqta pusaqpas karqan.Amacchaqpaq yachakuykar mana usharanchu [1].
Yaya: Raúl Edmundo Haya y Cárdenas; Mama: Zoila Victoria De la Torre y Cárdenas.
Nuna wiñachiq: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Qillqaq, APRA raki pushanap kamariqnin karqan.Kay runa wakcha wañurqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1936: El antiimperialismo y el APRA
- 1954: El Apra después de 30 años
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willaychaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nisha Twista , "Quyalli 1" pi, lashta 6, Limaq 14.08.14
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Víctor Raúl Haya de la Torre.
- Partido Aprista Peruano-Biografía de Víctor Raúl Haya de la Torre


text:
Dyuspa Simin Qillqa
Dyuspa Simin Qillqa, Ch'uya Qillqa (Chuya Qillqa) icha Biblia nisqaqa kristiyanukunap Dyusmanta willaq qillqanmi, liwrukunap liwrun nisqapas. Kristiyanu iñiykamaqa Dyuspa kamachisqan runakunap qillqasqan.
Bibliapiqa iskay rakim: Ñawpa Rimanakuywan Musuq Rimanakuymi.
Ñawpa Rimanakuyqa Hudyukunap iwriyu simipi qillqasqan. Musuq Rimanakuy nisqataq grigu simipi qillqasqa kaspa Jesusmantam willakun.
Qhichwa simiman t'ikrasqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bibliaqa lliw pachapi qillqakunamantaqa aswan rimaykunaman t'ikrasqam. Tukuy Bibliaqa suqta Qhichwa simi rimaykunamanñam t'ikrasqa. Kaypim lluqsisqanpa watankuna (wichq'achiqkunapi: Musuq Rimanakuypa):
- Urin Buliwya Qhichwa (Buliwyapi Qusqu-Qullaw) 1986 (1922)
- Chanka runasimi (Ayakuchu) 1987 (1958)
- Qusqu-Qullaw (Piruwpi) 1988, llamk'apusqa 2005 (1947)
- Chimpurasu Kichwa 1989 (1954)
- Imbabura Kichwa 1994 (1976)
- Inga kichwa (Kulumbya) 1996 (1971)
Dyuspa Simin Qillqap liwrunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)
- Qhichwa rimaykunapi Dyuspa Simin Qillqa: maypim tarinchik
- Lukaspa qillqasqanpa tawan ñawpaq uma rakikuna
- Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq): Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku. Irma Inugay de Phelps qelqasqan (QSHKS qillqaypi)
- Yaya Diospa Mushu Killkachishkan Shimi (Pastasa kichwa simipi)


text:
¿Imakunatam ruwaniku enteron pachapi Diosmanta willakunaykupaq?
Testigokunaqa huñunakunaykupaqmi grupo-grupopi rakinasqa kachkaniku, sapa grupotam sutichaniku congregacion nispa, chay sapa grupopim kan yachachiqkuna utaq ancianokuna. Yaqa iskay chunka grupokunatam circuito nispa sutichaniku. Chayna grupokunamantam cuentallikun iñiqkunata llaqtan-llaqtan watukuq iñiqmasiyku.
Estados Unidospim (Warwick, Nueva York) Jehova Diospa llaqtanpi punta apaqkuna kachkan, paykunam enteron pachapi huk sunqulla kawsakunaykupaq bibliamanta yachachikuykunawan yanapawanku. Paykunaqa iñiyninkupi allin takyasqa kaqkunam (Hechos 15:23-29; 1 Timoteo 3:1-7).
Yachachikuykuna
¿PIKUNATAQ JEHOVÁ DIOSPA MUNAYNINTA KAY TIEMPOPI RURACHKAN?
¿Imamantam cuentata qokunki Jehová Diospa testigonkunapa huñunakuyninkupi?
Ñoqaykuqa huñunakuniku Bibliata estudiaspa kallpanchanakunaykupaqmi. Allin chaskisqam kanki.
TAPUKUYKUNA
¿Testigokunaqa pagankuchu yachachiqninkuman?
¿Pikunataq yachachiqninku? ¿Pikunataq punta apaqninku kanku?
HUÑUNAKUYKUNA
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
Huñunakuyniykupi ima ruwasqaykuta yachanaykipaq watukaykamuwayku.