text:
Paolo Maldini
Paolo Maldini sutiyuq runaqa, icha "Il Capitano"(* 26 ñiqin inti raymi killapi 1968 watapi paqarisqa Milano (Italya) llaqtapi - ), Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Cesare Maldini
Churinkuna: (2) Daniel wan Christian.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
AC Milan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paolo Maldini.


c: text/html

text:
19 YACHAQANA
Diospa munakuyninpi kallaypuni
¿Imatataq Diosta munakuy niyta munan?
¿Imaynatá Diospa munakuyninpi kallasunmanpuni?
¿Imaynatá Jehová paypa munakuyninpi kaqkunata tʼinkanqa?
1, 2. ¿Maypitaq pakakuyta atisunman?
CAMPOPI purichkaptiyki cielopi phuyus yanayarichkasqanpi tʼukuriy. Jinallamanta lliwq lliwq nirin, manchaytataq para jichʼakamun. Qamtaq mana juqʼuchikunaykirayku, usqhayllata pakakuq ayqinki. Juk chʼukllata tarispataq, chaypi pakakunki. Chayta tarispa, ¿maytacharí kusikunki?
2 Kunanqa, manchachikunapaqjina saqra pʼunchaykunapi kawsachkanchik, llakiymanta juntʼa, chaytaq astawan yapakuchkan. Kunan jina llakiypis kawsayninchik kachun, tukuy llakiykunamanta jarkʼakusunman. ¿Imapitaq jarkʼakusunman? Biblia nin: “[Jehová] Tata Diosman nisaj: Qan kanki pakakunay, jarkʼachasqa wasiy, Diosniytaj; qampi atienekusaj”, nispa (Salmo 91:2).
3. ¿Imaynatá Jehovapi jarkʼakusunman?
3 Jehovaqa, tukuy imata Ruwaq, tukuy atiyniyuq Dios, paytaq jarkʼayta atiwasunman. ¿Manachu chay may jatun tʼinka kasqanta nisunman? Payqa tukuy imamanta astawan atiyniyuq. Pipis ñakʼarichiwanchik chayqa, Jehová tukuy llakiyninchikta chinkachiyta atin. ¿Imaynatá Jehovapi jarkʼakusunman? Paypi atienekuspa. Astawanpis Bibliaqa jinata waqyawanchik: “Diospa munakuynimpi kallaychejpuni”, nispa (Judas 21). Arí, Diospa munakuyninpi kanallanchikpuni tiyan, manataq jaykʼaq paymanta karunchakunanchikchu tiyan. Jinata ruwasunchik chayqa, Diosninchik jarkʼallawasunchikpuni. Chaywanpis, ¿imaynatá Ruwawaqninchikman astawan qayllaykusunman?
DIOS MUNAKUSUSQANPI TʼUKURIY, KIKINTATAQ PAYTA MUNAKUY
4, 5. ¿Imaynatá Diosninchik munakuwasqanchikta rikuchiwanchik?
4 Jehovaqa, imaymanamanta munakuyninta rikuchiwanchik. Yuyarina imaynatachus munakuwasqanchikta, jinamanta munakuyninpi kanallanchikpaqpuni. Kay libropi Bibliamanta imastachus yachakusqaykipi tʼukuriy. Diosqa, juk kʼacha wasita kusisqa tiyakunanchikpaq quwarqanchik, chay wasitaq, kay Jallpʼa, chʼuwa yakusniyuq, achkha mikhunayuq ima, chantá may chhika kʼachitu animales kallantaq. Chantá, Biblia Diospa yuyaychasqan kasqanta yachanchik, chaypitaq Payqa imaynachus pay kasqanta, sutinta ima willawanchik. Biblia ninjina, Jehová munasqa Churinta kay pachaman kachamurqa, ñuqanchikrayku ñakʼarinanpaq, wañunanpaq ima (Juan 3:16). Jinamanta Diosqa, juk jatun regalota quwarqanchik, chayrayku qhipapaq juk sumaq kawsayta suyachkanchik.
5 Qhipaman sumaqta kawsananchikpaq Jehovaqa, Jesusniqta janaqpachamanta kamachimunanpaq, juk Reinota churarqa. Kay Reinoqa tumpamantawan tukuy llakiykunata chinkachinqa, Jallpʼatataq juk paraisoman tukuchinqa. ¡Chaypimá sunqu tiyasqa, wiñaypaq kusisqa kawsakusunchik! (Salmo 37:29.) Kunanqa, chay pʼunchaykuna chayamunankama, Diospa kamachiykunasnin kusisqa kawsakunapaq yanapawanchik. Jehová wak regalota qullawarqanchiktaq, chay regaloqa: Diosmanta mañakuy, mañakuyniqta tukuy imamanta paywan parlayta atinchik. Kaykunaqa, Diosninchik tukuyta munakuwasqanchikta rikuchiwanchik.
6. ¿Imaynatá Diospa munakuyninman kutichiwaq?
6 Kunan, kayta tapukunayki tiyan: “¿Imaynatá Jehová munakuwasqanman kutichiyman?”, nispa. Ichá wakinkuna, “Jehovata munakuspa”, nispa ninkuman. ¿Kikillantataqchu qampis ninki? Jesusqa, astawan jatun kamachiymanta parlaspa nirqa: “[Jehová] Diosniykitaqa munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwantaj”, nispa (Mateo 22:37). Ichá qampis Jehovata munakunki, chaywanpis, ¿imatataq astawan ruwanayki tiyan, Diosta tukuy sunquykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwantaq munakunaykipaq?
7. ¿Imaynatá Diosta munakusqaykita rikuchinki?
7 Biblia yachachisqanmanjina Diosta munakuyqa mana Diosta munakuni niyllachu manaqa astawanraq niyta munan. Allinta japʼiqanapaq juk manzanawan kikinchana: Qam juk manzanata munaptiyki, manzanap mujullanta mikhuspa, ¿mujullanwan saksawaqchu? Mana, ¿icharí? Imaraykuchus mujuqa tarpunapaq, mana mikhunapaqchu. Jinallataq Diosta munakuyninchikqa, mujitujinalla; puqunanpaqqa, wiñananraq tiyan. Chayrayku Biblia nin: “Diosta munakoyqa kamachisqasninta juntʼaymin, kamachisqasninta juntʼaytaj atina jinalla”, nispa (1 Juan 5:3). Arí, chiqamanta Diosta munakuyqa, ruwasqanchikpi rikukunan tiyan (Mateo 7:16-20).
8, 9. ¿Imaynatá Diosta munakusqanchikta, agradecesqas kasqanchikta ima rikuchinchik?
8 Diosta munakusqanchikta rikuchinchik, kamachisqanta kasukuspa. Jehovap kamachisqanqa juntʼayta atinajinalla, mana llasa qʼipijinachu. Chantá, tukuy imata Diosninchik kusisqa kawsakunanchikpaq kamachiwanchik (Isaías 48:17, 18). Jehová munasqanmanjina ñanninpi pusanawanchikta saqispaqa, tukuy imamanta agradecekusqanchikta rikuchinchik. Llakikunapaqjina kunan tiempopi, wakin runaslla Diosman agradecekunku. Ñuqanchik mana Jesuspa pʼunchayninpi runasjinachu kananchik tiyan. Juk kutiqa, Jesús lepra unquyniyuq chunka runasta jampirqa, chay chunkamantataq juklla graciasta quq kutimurqa (Lucas 17:12-17). Tukuypis chay runajina kayta munanchik, manataq chay jisqʼun runasjinachu, ¿icharí?
9 Jina kaptinqa, ¿Jehovap ima kamachiykunasnintataq kasukunanchik tiyan? Wakin kamachiykunata kay libropi yachanchikña. Chaywanpis, Diospa wakin kamachiykunasninmanta parlarina, chaykunata kasukuspaqa Diospa munakuyninpi kallasunchikpuni.
ASTAWAN JEHOVAMAN QAYLLAYKULLAYPUNI
10. ¿Imaraykutaq Jehovamanta yachakunallanchikpuni tiyan?
10 Jehovaman qayllaykunapaq payta sumaqta riqsinanchik tiyan. Chayrayku Diosmanta yachakullaypuni. Juk urqupi kachkasqaykipi tʼukuriy, manchaytataq chirimuchkan, qamtaq, qʼuñikunaykipaq ninata japʼichinki. ¿Nina wañupunanta saqiwaqchu? Mana, ¿icharí? Nina mana wañupunanpaq inqhanallaykipuni tiyan, nina wañupunanta saqinki chayqa, chirimanta qampis wañupuwaq. Imaynatachus llamtʼa nina mana wañunanpaq yanapan, jinallatataq Diosmanta astawan yachakusqanchikqa, Diosta munakuyninchik mana chiriyapunanpaq yanapan (Proverbios 2:1-5).
11. ¿Jesuspa parlasqan discipulosninpa sunqunkuta kʼajarichirqachu?
11 Jesusqa, discipulosnin Jehovata, chiqa kaq Palabranta ima munakunankuta munarqa. Wañuymanta kawsarimuytawan Jesús iskay discipulosninman Hebreopi Qillqasqasmanta ima profeciaschus paypi juntʼakusqanta sutʼincharqa. ¿Imaynataq discipulosnin sientekurqanku? Paykuna nirqanku: “Manachu sonqonchej kʼajarerqa ñampi parlashawajtinchej, Diospa Palabrantataj sutʼinchashawajtinchej?”, nispa (Lucas 24:32).
12, 13. a) Kunan tiempopi runaqa, ¿Diosta, Bibliatapis munakunchu? b) ¿Imatataq ruwasunman mana munakuyninchik chiriyapunanpaq?
12 ¿Manachu Bibliamanta yachakuchkaptiyki, sunquykipis kʼajarirqa, kusirikurqa, Diostataq astawan munakunaykipaq tanqasurqa ima? Jinachá karqa. Achkha runaspata sunqunku kikillantataq kʼajarirqa. Kunanqa Diosta munakuyninchik, mana wañunanchu tiyan, manaqa wiñanan tiyan. Mana kunan tiempopi saqra runasjinachu kananchik tiyan, Jesús paykunamanta parlaspa nirqa: “Ashkhaspa munakuyninku chiriyaponqa”, nispa (Mateo 24:12). Jehovata munakusqayki, Biblia yachachisqanta munakusqayki ima, mana chiriyapunanpaq, ¿imatá ruwawaq?
13 Jehovamanta, Jesucristomantawan yachakullaypuni (Juan 17:3). Bibliamanta ñawirisqaykipi allinta tʼukuriy, tapukuytaq: “¿Imatataq kay ñawirisqay Jehovamanta yachachiwan? ¿Astawan Diosta tukuy sunquywan, almaywan, yuyayniywan ima munakunaypaq yanapawanchu?”, nispa (1 Timoteo 4:15). Jinata tʼukurinki chayqa, Jehovata munakuyniyki mana chiriyapunqachu.
14. ¿Imaraykutaq Jehovawan parlananchik tiyan mana munakuyninchik chiriyapunanpaq?
14 Jehovata munakusqanchik mana chiriyapunanpaq, mañakunallanchikpuni tiyan (1 Tesalonicenses 5:17). Chunka qanchisniyuq yachaqanapi, mañakuy Diospa jatun regalon kasqanta rikurqanchik. Imaynatachus runa masinchikwan astawan parlaspa astawan payman qayllaykunchik, kikillantataq Jehovawan parlaspa astawan payman qayllaykunchik. Mana kikillantapunichu parlaspa Diosmanta mañakunanchik tiyan; allinta tʼukurispa paywan parlananchik tiyan. Jehovawanqa, imaynatachus juk munasqa wawa tatanwan parlan, kikillantataq parlananchik tiyan. Paywan sunqunchikmantapacha jatunpaq qhawaspa llampʼu sunquwan parlananchik tiyan (Salmo 62:8). Arí, Diosta yupaychananchikpaq sapitanchik Bibliata ukhunchananchik tiyan, chantapis llampʼu sunquwan mañakunanchik tiyan. Jinamanta Diospa munakuyninpi kallasunchikpuni.
DIOSTA YUPAYCHAY KUSICHIWANCHIK
15, 16. ¿Imaptintaq Diospa Reinonmanta willayta sumaqpaq qhawananchik tiyan?
15 Tukuypis sapallanchik Bibliamanta yachakuspa, Diosmanta mañakuspa, Diosta yupaychanchik. Kunanqa, wak runaswan kachkaspa ruwasqanchikmanta parlarina, chay ruwayqa: yachakusqanchikmanta willariy. ¿Pillamanpis Bibliamanta parlarqankiñachu? Jina kaptinqa allinta ruwanki (Lucas 1:73-75). Jehovamanta yachakusqanchikta wakkunaman willaptinchik, Jesús chiqa cristianosman kamachisqanta juntʼachkanchik, chay kamachiytaq: Diospa Reinonmanta tukuy runasman willay (Mateo 24:14; 28:19, 20).
16 Apóstol Pabloqa, runasman willaytaqa sumaqpaq qhawarqa (2 Corintios 4:7). Jehovamanta, munayninmanta ima parlayqa, astawan sumaq ima llamkʼaymantapis. Chayta ruwaspaqa Diospaq llamkʼachkanchik, chaytaq yanapawanchik. Runasman willamuspaqa, llampʼu sunqu runasta Jehovaman qayllaykunankupaq yanapanchik, chantá wiñaypaq kawsanankupaq yanapallanchiktaq. ¿Ima ruwaytaq astawan kusichiwasunman? Astawanpis, Jehovamanta, Palabranmanta parlaspaqa, iñiyninchik, Diosta munakuyninchikpis wiñan. Jehovataq ruwasqanchikta sumaqpaq qhawan (Hebreos 6:10). Rikunchikjina, runasman willamuyqa Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni yanapawanchik (1 Corintios 15:58).
17. ¿Imaptintaq usqhayta runaman willananchik tiyan?
17 Usqhayta Diospa Reinonmanta willakunan tiyan. Biblia nin: “Diospa Palabranta willaraypuni tutapis, pʼunchaypis, ima ratollapis”, nispa (2 Timoteo 4:2). ¿Imaptintaq usqhayta willananchik tiyan? Jinata Biblia nisqanrayku: “[Jehová] Diospa jatun pʼunchaynenqa qayllamushanña. Qayllapiña kashan, usqhayllatataj chayamushan”, nispa (Sofonías 1:14). Arí, saqra runasta chinkachinanpaq Jehovap pʼunchayninqa, usqhayta qayllamuchkan. ¡Runastaq chayta yachananku tiyan! Runasqa, kunanmantapacha Jehovata Kamachiqninkutajina qhawayta yachananku tiyan, imaraykuchus Diospa pʼunchayninqa “chayamonqapuni” (Habacuc 2:3).
18. ¿Imaraykutaq hermanosninchikwan tantakuspa Jehovata yupaychananchik tiyan?
18 Jehovaqa, chiqa yupaychaqkunawan khuska yupaychananchikta munan. Chayrayku Palabran jinata nin: “Purajmanta kallpachanakuspa yanaparinakunachej, munanakuypi kawsananchejpaj, allin ruwaykunata ruwananchejpajtaj. Chaypajqa Diosta yupaychana tantakuytaqa ama saqeychejchu, imaynatachus wakin saqenku, ajinata. Astawanqa kallpachanakuspa ujkuna ujkunata sonqosninchejta oqharinakuna, astawampis [...] [Diospa] pʼunchay[nin] qayllapiña kasqanta reparaspa” (Hebreos 10:24, 25). Hermanosninchikwan tantakuspa, munasqa Diosninchik Jehovata astawan yupaychanchik. Chantá, puraqmanta yanapanakunchik, kallpachanakunchik ima.
19. ¿Imaynatá hermanosninchikta munakusqanchikta astawan kallpachasunman?
19 Jehová Diosninchikta yupaychaqkunawan tantakuspaqa, qutuchakuypi astawan paykunawan masichakunchik, munanakunchik ima. Jehovajina ñuqanchikpis kʼacha kaykunasninkuta qhawananchik tiyan. Mana suyanachu cristianos mana pantanankuta. Tukuypis juchasapa kasqanchikta yuyarikunanchik tiyan, chantapis yachakusqanchikmanjina mana tukuychu kikinta ruwanchik (Colosenses 3:13). Tukuy sunqunkuwan Jehovata munakuqkunawan amigosta ruwakuy, jinamanta imaynatachus munakuyniyki wiñasqanta rikunki. Hermanoswan khuska Jehovata yupaychaspaqa, Diospa munakuyninpi kallankipuni. Kunan qhawarina imaynatachus Jehová paypa munakuyninpi kaqkunata tʼinkasqanta.
“CHEQA KAJ KAWSAYMANTA” CHʼIPAKUY
20, 21. ¿Imataq ‘chiqa kaq kawsay’ niyta munan, imaraykutaq may kʼacha chay kanqa?
20 Jehovaqa, chiqa sunqu runasta kawsaywan tʼinkanqa, ¿imayna kawsaywantaq? Wakinkuna ichá ninkuman: “¿Manachu kawsachkanchikña, chayrayku mikhunchik, ukyanchik, samanchik ima?”, nispa. Wakin kutiqa ichá “¡kaymin kawsayqa!”, nispa ninchik. Chaywanpis Bibliaqa, chiqa kaq kawsaymanta parlawanchik.
21 Bibliaqa, “cheqa kaj kawsaymanta” chʼipakunanchikta niwanchik. Chayri Qheshwa Biblia ninjina, “wiñay kawsaymanta mana” kacharikunanchikta (1 Timoteo 6:19). Kay “cheqa kaj kawsay[qa]”, wiñay kawsay niyta munan. Mana juchayuq juntʼa runa kaspaqa, chiqamanta kawsasunchik qallariypi Dios munasqanmanjina. Chaypacha, Paraisopi mana unquspa, kusisqa, tukuywan allinpi kaspa ima, wiñaypaq ‘chiqa kawsayta’ kawsasunchik (1 Timoteo 6:12). Arí, may kʼacha kawsay suyawanchik, ¿icharí?
22. ¿Imaynatá ‘chiqa kaq kawsayta’ tariyta atiwaq?
22 ¿Imaynatá chay ‘chiqa kaq kawsayta’ tarisunman? Manaraq chayta nichkaspa apóstol Pablo cristianosta “allin kajta ruwanankuta, allin ruwanaspitaj qhapaj kanankuta”, nirqa (1 Timoteo 6:18). Arí, wiñaypaq kawsananchikpaq, Bibliamanta yachakusqanchikmanjina ruwananchik tiyan. Chay ‘chiqa kaq kawsay’, ¿pagojina kasqantachu nisunman? Mana; wiñay kawsayqa “Diospa qhasilla kʼacha yanapay[nin]”, mana pagochu (Romanos 5:15). Jehovaqa, payta kasukuqkunata yanapayta munan. Payqa, kusisqa, ‘chiqa kaq kawsayta’ tarinaykita munan. Jehová chayjina kawsayta, Paypa munakuyninpi kaqkunaman qunqa.
23. ¿Imaraykutaq Diospa munayninpi kanallanchikpuni tiyan?
23 Sapa juk tapukunanchik tiyan: “¿Biblia nisqanmanjinachu Diosta yupaychachkani?”, nispa. Sapa pʼunchay “arí” nispa kutichinchik chayqa, allinta ruwachkanchik. Arí, Jehovaqa, jarkʼawaqninchik. Payqa llaqtanta kay qhipa saqra pʼunchaykunapi waqaychachkan. Astawanpis, tumpamantawan juk musuq pachaman pusaykuwasunchik. ¡May sumaq chay kanqa! ¡Maytachá kusikusunchik kay qhipa saqra pʼunchaykunapi allin kaqta ruwasqanchikmanta! Kunan allin kaqmanjina kawsanki chayqa, ‘chiqa kaq kawsayta’ japʼikuspa wiñaypaq kawsakuyta atinki, qallariypi Diosninchik munasqanmanjina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr sutiyuq runaqa (7 ñiqin kantaray killapi 1885 watapi paqarisqa København llaqtapi - 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa København llaqtapi) huk Dansuyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Christian Bohr, Mama: Ellen Adler.
Alma mater: København Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Niels Bohr.


text:
Ecuador Mamallaktapa chapak, Distrito Quevedo llankaymanta chapakkunawan, shuk rikurayay ruraykunawan hapishkami shuk runata llullashpa shuwashkamanta, juzgado 13 de lo penal del Guayas. llankaymanta. Los operativos Siipne...
Los Ríos Mrkapi, Distrito Pueblo Viejo llankaypi, hapishkami Miguel P., Carlos M., Luis B., runakunata llakichishpa shuwashkamanta shuk ayllu wasipi kay Ricaurte kityllipi. Yanapak chapakkuna pakta...
Los Ríos Markapi, kay aymuray killa yanapak chapakkuna ña rurashkami chikan chikan rikurayay ruraykunata kuyukkuna harkayta shinallatak antawakunata; llakta ayllukuna harkayta, antawakuna kutin hapita shinallatak kuyukunatapash,...
Distrito Quevedo llankaymanta chapakkuna, shuk harkay llankaykunawan, kay 8 Sasi killa 2015 wata, 19:00 saylla pachakuna, hapishkami shuk runata, paymi charikushka shuk illapa hayñita. Circuito Playa...
Ishkay waranka yalli runakunami kushikushkakuna, Mamallaktapa chapak festival acrobático sumak rikuchita rikuchishkamanta, kay tutamanta shinallatak chishi kay Inty puncha kay Santo Domingo de Los Tsáchilas llaktapi....
Distrito Puebloviejo llankaymanta chapakkuna rikurayay ruraykunawan, kay 1 kuski killa 2015 wata, hapishkami Carlos Javier V.C. de 27 wata, José Ramiro P. L. (24), watayuk runakunata,...
Ashka punchakuna tapuywanmi Dirección Nacional de Delitos contra la Vida, Muertes Violentas, Desapariciones, Extorsión y Secuestros (Dinased) llankay chapakkunawan Los Ríos kitypi shuk wañuchik runata Kay...
En la Subzona Los Ríos Markapi, rurashkami sumakchita paypak llankayman wichiyachishkamanta oficiales y clases mashi chapakkunata, llankaykamakpa kamachiykunata paktachishpa. Unidad de Vigilancia Comunitaria de Quevedo, llankay wasikunapi...
Ecuador Mamallaktapa Chapak Distrito Quevedo llankaymanta, willashkami kayna tutamanta 08 Aymuray killa 2015 wata, 12:00 sayllamanta, llankay paktachishkami hapishpa shuk runata huchachishkami llaki yumaymanta shuk 4...
Kay hunkay punchakunami, mamallaktapa chapak hapishkami ishkay runakunata paykunami mintalatukushpa shiraykunata hatukushka Quevedo shinallatak Babahoyo kitykunapi. Kay kallari llankaytaka charishkami Quevedo kitypi, kay llaktamanta chikan chikan...
Los Rios markapi chapakkuna llankashpami kay 05 puncha ayriwa killa 2015 wata, By Pass y Callejón sin nombre, sector 1 de Diciembre ñankuna kuskapi Vicente Gregorio...
Ecuador Mamallaktapa chapak Distrito Quevedo llankaywan, willashkami kayna chishi 08 panchi killa 2015 wata, 17H00 saylla pacha hapishkami shuk illapa ayñita. Circuito galo plaza, llankaymanta chapakkuna,...
El Distrito Quevedo llankaypi, harkay llankayta rurakushpami, 19 kulla killa 2015 wata, hapishkami, Alex Fernando C. B. runata Unidad Judicial Penal de Huaquillas – El Oro....
Ecuador mamallaktapa chapak Distrito Quevedo llankaymanta willanmi paktachishkami ishkay killka panka wanachita, Unidad Judicial Penal de Quevedo Los Ríos llankay wanachimanta. Dinapen llankaymanta chapakkuna, rurakushkami tapuykunata...
Ecuador Mamallaktapa chapak, Distrito Quevedo llankaywan, willashkami kullka puncha 08 kulla killa 2015 wata, 10H00 saylla kuchullaman Buena Fe kity llaktapi shayachishkami sacha yura wakaychishkata kamachiyta...
Ecuador mamallaktapa chapak, subzona Los Ríos markapi llankaywan wankurishpa, hapishka Choez J. (46) shinallatak Jácome J. (22) runakunata, huchachishkami shuwashkamanta, San Camilo kityllipi. Ña willashkami chusku...
Ecuador Mamallaktapa chapakkuna Distrito Quevedo llankaywan wankurishpa hapishkami ishkay riksinalla runakunata (Mendoza F. shinallatak Cuello A.), runakunami illapa ayñiwan manchachishpa shuwanata yuyashka, shuk warmita, purikushkami hatuna...
Ecuador Mamallaktapa chapakkuna, Distrito Quevedo llankaymanta, hapishkami 55.8 cm3 mamapachapak yurata, apakushkami kamachiyta pakishpa, kimsa hatun aparik antawakunapi, wishkachishkami Buena Fe kitypi. Unidad de Protección del...
Quevedo.- Chusku wamrakunatami Dirección Nacional de Policía Especializada para Niños, Niñas y Adolescentes (Dinapen) tantanakuy kutin hapirkakuna, paykunaka Quito ñan, Quevedo kiti wichkana wasi chimpapurapimi purikushka...
Quevedo Kitypi rikurayay ruraykunawan kay Awaki puncha, Policía Judicial de Los Ríos llankaymanta kutin hapishkami shuk hatunakunata, shuwashka nishpa ña willashkakuna kay kipikunaka 200 waranka kullkimi...


text:
Antikuna ukumari
Antikuna ukumari icha Allqa ukumari (Tremarctos ornatus) nisqaqa Antikunapi (Buliwyapi, Ikwadurpi, Kulumbyapi, Piruwpi, Winisuylapi) kawsaq ukumari rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Goldstein, I., Velez-Liendo, X., Paisley, S. & Garshelis, D.L. (2008). «Tremarctos ornatus». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2021. 27 ñiqin qhulla puquy killapi 2009 watapi p'unchawpi rikusqa. Listed as Vulnerable (VU A4cd)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antikuna ukumari.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Antikuna ukumari


text:
Yunka runashimi
Yunka runashimi nisqaqa Piruwpa Kashamarka, Lampalliqi, Lima suyunkunapi rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [h] nisqa kunkatachu rimanku, ahinataq manam hatun nispachu, ichataq atun nispam rimanku. Mana urin runasimi hinaqa, mawk'a qhichwap /s/, /š/ kunkataraq sapaqchankum, s, sh qillqaspa, hinallataq /ch/, /ĉ/ kunkatapas, ch, ĉ (ch' Kashamarkapi) qillqaspa. Manam chinchay runashimi hinachu, ichataq urin runasimi hinam, mawk'a qhichwap /k/, /q/ kunkantaraq sapaqchanku.
Chinchay runashimi rimaykunaqa kaymi:


text:
KICHWASHUN - EL NORTE
| 2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 |2015 |2016 |2017 |2018 |2019 |2020 |2021 |
Kay shamuk inti punchapi, kimsa chunka, kuski killapi, LA BANDA llaktapimi kallarikrin shuk sumak haytana pukllaykuna. Kay pukllaykunaka karikunapak warmikunapashmi kakrin.
Kallaripika alli raku saratami akllanchik nishpa willachin; kanchis laya sara muruwanmi ruranchik nin; yana sarawan, yurak sarawan, killu sarawan, kankilwan, chulpi sarawan, hura sarawanpash; chaypa hipami ashata kamllashpa, kutachinchik nin; shinashpaka hatun mankakunapi shayachishpa, chunka ishkay sayllakunata allipacha yanunchik nishpa willachin
Sumak runa kayta rikuchinkapa suktaniki chaski-kallpaykunami Wichay Aphya Yala Patagoniamanta, shinallata Uray Aphya Yala Alaskamantapash llukshimushka, kaykunaka rantimanta Guatemala Mamallaktapimi tuparinakunka. Kay hatun rurayka kunan punchakunapika Ecuador Mamallaktatami yallikun
Allpa mamaman wilkaykunawan, allpa tarpuy yachaykunawan, sumak mikunakunawan, sumak asuwa upiyanakunawan, Imbabura markapi allpa yapuy-koya raymi kallarin.
Siguiente


text:
Lamrama distritu
Lamrama distritu (kastilla simipi Distrito de Lambrama) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Awankay pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Lamrama (Lambrama) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
llapan llaqtamasiycunata peru, apurimac,lambrama nisq'anku suyupi napayakamuni, nuq'a Leonidas Silva Ccanri. Internitpi mashkamuspa tarimuni kay pagina web ninq'ankuta, kay llaqtaypi lambrama sepas q'arikuna kaycu ashka, manan pipis nukaycumanta yuyarimuankucho empresatan ruayta munaycu, chaypaqmi pi runapis yanapariwanacuna munaycuman.
q'aynatan nuq'aycucca rimaycu runa simitaq'a, llapan lambrama masiycunata uyarichiyta munayman llanq'arisun ya llaqtanchis wiñarinanpa'q.
nuq`'a llapan sonq'oyhuan rimayamusaq:
lambrama llaq`taypi nuq'a wiñani taq'sa casccaymanta pacha wacacunata, cabracuna, ccuchicunata, uywacunata michispa, chaypin yuyayta q'apipa rikchani, inaspan chipito orcco chimpaypi tiascca. jinalla wiñani llaqtaymanta lluqsimunaycama, lluqsiruspañataq sonq'oy manapunin tiyariyta munachu lambramallapin tiayta gustarucusq'a. cuna carupi cani pero manan llaqtayta k'onccanta atiymanchu, chaymi nuq'a waq'ani sapa yuyarispa, caru llactatan purimushani llactamasiycuna raycu, llactay raycu, chay chipito orccoyta mañarucusaq, maytaña risaq chayq'a ccanña ya chipito amaya q'onqaruanquichu.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Apurimaq suyu
- Apurimaq suyumanta (kastilla simi)


text:
1Tayta Diospa Templunta, quiquinpa palasyunta Salomón rurachishanga ishcay chunca (20) watana caran.
2Chaypitana Hiram goshan siudäcunatapis allchachiran. Nircur Israel-masincunata chayman tiyachiran.
3Chaypita Salomonga pillyaj aywaran Soba nasyuncho caycaj Hamat siudäman. Pillyar chay siudäta guechuran.
4Chunyaj chaqui jircacho caycaj Tadmor siudätapis allchachiran; Hamatcho caycaj micuy churacuna siudäcunatapis.
5Allchachiran jana caj Bet-horonta ura caj Bet-horontapis. Allchachiran pergancunata, puncuncunata, rancancunata. Chaycunaga caran curalasha siudäcunami.
6Allchachiran Baalat siudäta micuy churacuna waquin siudäcunatawan. Allchachiran pillyananpaj caj carrëtacunata y cawallucunata wichgananpaj curralcunata. Jerusalencho, Libanucho, mandashan cajchöga intërucho rurachiyta munashan cajta llapanta rurachiran.
7Chaycho tiyarcaycaranraj Amorreo, Het, Ferez, Hev, Jebús runacuna. Paycunaga manami Israel casta runacunachu caran.
8Chaycho quëdaj runacunapa mirar aywaj wamrancunata Israel runacuna ushajpäga manami wañuchiranchu. Chay runacunata Salomonga aruchiran fiyupa sasa aruycunacho. Canancamapis chaynöllami arurcaycan.
9Israelcunatami ichanga mana ni jucnayllatapis churaranchu uywayno arunanpäga. Paycunaga caran suldärucunallami, mandajcunalla, capitancunalla, comandanticunalla. Mandaran pillyapaj caj carrëtacunacho purejcunata, cawalluwan muntädu purejcunata.
10Salomonpaga capuralnincuna caran ishcay pachac pichga chuncan (250) runacunami.
11Salomonga faraonpa wamranwan majachacashan warmintaga Davidpa siudäninpita witichiran rurachipashan palasyuman. Salomón yarparan: «Warmëtaga manami tiyachëmanchu Israelpa raynin David tiyashan palasyuchöga. Tayta Diospa babulnin cashanga fiyupa rispitädumi» nir.
12Salomonga rupachina sacrifisyucunata rupachej Tayta Diospaj rurachishan altarchömi. Altartaga rurasha caran Templu puncuchömi.
13Säbadu jamay junajcho, llullu quilla fistacho, cada watacho quimsa cuti fistacuna cashancho: Lebadüraynaj tantata micuna fistacho, «Semänacuna» jutiyoj fistacho, Ramädata rurana fistacho Tayta Diospaj rupachej laycho isquirbiraycashanno.
14Papänin David camacächishannömi Salomonga camacächiran turnuncho-cama cüracuna arunanpaj. Leví famillyacunatapis churaran turnuncho-cama Tayta Diosta alabananpaj, cüracunata cada junaj yanapänanpaj. Puncu täpajcunatapis churaran turnuypa. Tayta Diosta sirbej Davidmi chayno cananpaj nisha caran.
15Ray David nishannöllami camacächiran cüracunata, Leví famillyacunata, tesurërucunatapis.
16Ray Salomón rurayta munashan cajtaga llapantami ruraran Templupa simintunta chutachiyta gallaycushanpita-pacha ushanancama. Tayta Diospa Templuntaga aruchir llapantapis alli ushachiran.
17Chaypita Salomonga lamar cantun Edom nasyuncho caycaj Ezión-gebermanwan Elat marcaman aywaran.
18Hiramga lamar rejsej piyunnincunata cacharan büquintawan-cama mandajnintinta. Chaura paycunaga Salomonpa mandaj suldäruncunawan aywaran Ofir partiman. Chaypitanami Salomonmanga apamuran chunca pichgan waranga (15,000) quïlutano gorita.


text:
Hernán Cortés
Hernán Cortés sutiyuqqa (1485 watapi paqarisqa Medellín (Ispaña) llaqtapi, Ispañapi 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1547 wañusqa Castilleja de la Cuesta llaqtapi, Ispañapi) Mishika runakunap qhapaq suyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1519 watamanta 1521 watakama chay mama llaqtatas atiparqan, 1521 watapi Tenochtitlan nisqa uma llaqtantas thuñichispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hernán Cortés.


text:
Llaqta
Llaqta nisqaqa achka runakunap kuska kaynin.
Kaytam niyta munayta atinmi:
- Runa llaqta: huk hina, huk kultura nisqayuq, huk mama llaqtapi kawsaq runakunam.
- Mama llaqta: huk pusaqkunap kamachisqan suyu, chaypim achka runakuna kawsan achka hatun llaqtakunapi, ayllu llaqtakunapipas.
- Hatun llaqta: ancha achka wasikunam, chaypim achka runakuna kawsan.
- Uma llaqta: huk hatun llaqtam, chaypim mama llaqtap kamachiqninkuna tiyaykun.
- Uchuy llaqta: huk uchuylla llaqtam, uchuy, pisi wasikunayuq, chaypim pisilla runakuna kawsan.
- Ayllu llaqta: huk uchuylla llaqtam, uchuy, pisi wasikunayuq, chaypim pisilla runakuna kawsan, huk ayllupi hina, ñawpa pacha hinachá.


text:
Vincent Paulmanta
Vincent Paulmanta, Vincent de Paul sutiyuq runaqa, (kastilla simipi: Vincente de Paul) (* 24 ñiqin ayriway killapi 1581 watapi paqarisqa Pouy llaqtapi - † 27 ñiqin tarpuy killapi 1660 watapi wañusqa Paris llaqtapi). huk Ransiya mama llaqtayuq taytakura. Kathuliku santu.
Taytan: Jean de Paul, Maman: Bertrande de Moras.
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Vincent Paulmanta.


text:
Hillurina yura rikch'aq ayllu
Hillurina yura rikch'aq ayllu (familia Orchidaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, ancha rikch'aqsapam, 25.000-chá 30.000-chá rikch'aq. Achka rikch'aqninkunaqa ancha sumaq tuktuyuqmi, hillurina nisqa waytam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk hillurina yurakuna:
- munti hamanq'ay (Sobralia mandonii)
- waqanki (Masdevallia veitchiana)
- waynilla (Vanilla spp.)
- wiñay wayna (Epidendrum spp.)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu


text:
Fernando Cavenaghi
Fernando Ezequiel Cavenaghi sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1983 watapi paqarisqa Bragado llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Taytan: ; Maman: .
Warmi: Soledad Gaynor
Churinkuna: (1)
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fernando Cavenaghi.


text:
Fredrik Reinfeldt
John Fredrik Reinfeldt ( * 4 ñiqin chakra yapuy killapi 1965 watapi paqarisqa Österhaninge llaqtapi - ). huk Suwidsuyu mama llaqtayuq musikuq wan pulitikumi qarqan
2006 watamanta 2014 watakama ñawpaq kuti Suwidsuyupa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: Bruno Reinfeldt; Maman: Birgitta Reinfeldt
Ñawpaq warmi: Filippa Reinfeldt
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fredrik Reinfeldt.


text:
Edward Mutesa
Sir Edward Frederick William David Walugembe Mutebi Luwangula Mutesa Edward Mutesa II sutiyuq runaqa (* 19 ñiqin ayamarq'a killapi 1924 watapi paqarisqa Makindye suyupi - 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1969 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Sudan mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Daudi Chwa II, Mama: Namasole Irene Drusilla Namaganda.
Willay pukuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Edward Mutesa.


text:
Wak'as
Wak'as nisqaqa (kastilla simipi: Vacas, wak'a nisqamanta sutinchasqa) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Wak'as munisipyupi, uma llaqtan, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Wak'as sumaq riqsisqa ashkha papa puqusqanrayku, chayraykutaq "Papaq llaqtan" ninku.
Quchapampa llaqtamanta 85 kilumitruspi tarikun; Jaranimantari 30 km kashan, mamaquchamantataq 3.475 mitrusmanta patapi kashan. Qhipa runayupayman jinataq tiyapun 650 runakunan (2001).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtañiq tarikun achka quchakunam, Parququcha, Asiruqucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpaqucha, Yanatama, mayqinkunachus aswan jatunkuna kanku Quchapampa suyu ukhupi.
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pachapi Wak'as, sutin nisqanman jina, karqa uq much'ana, maypichus jaywaq kanku jaywakunata apukunaman, chayri uq kikin wak'a kanman kasqa, ajinata pikunachus chay pacha kawsaq kaqkuna qhawaspa waqaychaspataq karqanku, ñawpaqta Jarajuri, Chuwi, Quta runakunawan, mayqinkunachus aymara simi rimaq kanku, aswan qhipatataq inka runakuna.
Inkakuna pachapi Wak'as llaqta kallarqataq uq tampu inkañan patapi, Inkallaqta Puquna llaqtaman ima rinapi. Chaymanta ispañul runakuna suticharqanku "Santa Bárbara de Bacas" sutiwan.
Buliwya llaqta qhispi kay tarisqanmantapacha wisikantun karqa, chawmantataq kantun. 1830 watapitaq kamarisqa karqa «Parroquia de Santa Bárbara de Vacas» jina.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Phuqllay, takipayanaku.
- Ayriway killapi, ñawpaq intichaw p'unchaypi: Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía).
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala.
- Corpus Christi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Buliwyaq patrunan.
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa qhapaq raymichakuynin.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna puriyqacharikamunankupaq Wak'as llaqtapi ñawpaqta kasqanku sapa uq raymikunasnin, maypichus atikun mikhuriy misk'i mikhuykunata, challwata jina, q'unchapi llant'awan wayk'usqata, astawanqa sapa wata Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan p'unchaypi.
Santa Bárbara inlisyan iskay pachaq watas aswanña ruwasqata allillantaq qhawarimuy, chaymanta intichaw p'unchay qhatunta, kanchanta, quchastapis qhawarimuy kusallataq kanman.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya kamachiqkuna kamarqanku ñawpaq juch'uy yachay wasi qhari wawaspaq Wak'as llaqtapi 1862 watapi, "Escuela de Varones" sutiwan, qhipantataq waq juch'uy yachay wasi warmi wawaspaq, "Escuela Municipal de Niñas" sutiwan, kamarqa Quchapampamanta llaqta kamaq 1912 watapi. Kunan p'unchaypi tiyanku kay wachay wasikuna:
- Wawa wasi: Guardería Corazón de Jesús, kay wawa wasita kamarqanku "Hermanas Misioneras Catequistas del Sagrado Corazón" 2008 watapi.
- Huch'uy yachay wasi: Unidad Experimental Vacas, 1862 watapi kamasqa.
- Chawpi yachay wasi: Colegio Profesor Toribio Claure, 1984 watapi kamasqa.
- Yachay suntur: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq, Escuela Superior de Formación de Maestros Ismael Montes, kay Jatun Yachay Wasiqa Challwamayupi, astawan riqsisqataq "Wak'as Normal" sutiwan, 1916 watapi kamasqa.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtapi runakuna kawsanku papa puquchispa, chaymanta tarpullankutaq uqata, jawasta, arwijata, riquta, siwarata, waq puquykunata ima. Kay tukuy puquykunata ranqhanku intichaw p'unchay qhatupi kikin Wak'as llaqtapi, chanta apallankutaq ranqhaq waq qhatukunaman Quchapampapi, Punatapi, Jaranipipis.
Chaymanta aqhata askhata ruwallankutaq, challwamantapis wayk'unku mikhuykunata ranqhanankupaq.
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ñan: Quchapampa - Punata - Jarani (55 km.), Jarani - Wak'as (30 km.), Wak'as - Puquna (30 km.) - Inkallaqta, Wak'as - Misk'i, Wak'as - Tiraqi.
Wak'asman rinapaq taqsikuna lluqsinku Qhuchapampa llaqtamanta, San Carlos wak'a chayri inlisya wasamanta, jinallataq Punata llaqtamanta taqsikuna lluqsillankutaq inlisyan wasamanta.
Qullana runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarawiqkuna:
- José Rojas, yachachiq, arawirqa "Linda Vaqueña" takiyta.
- Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi.
Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi.
- Freddy Veizaga Siles.
Takiqkuna:
- Albaro Clavijo López.
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta 1.980 watamantapacha.
Tantakamusqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullana waturikuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tupaq Yupanki (1471-1493), chunka ñiqin Inka.
- Wayna Qhapaq (1493-1525), chunka uqniyuq ñiqin Inka.
- Esteban Arze (1770-1815), Wak'aspi purirqa 1812 watapi.
- Simón Bolívar (1783-1830), Buliwya / Qullasuyuta Qhispiq, purirqa Wak'aspi 1825 watapi.
- Alcide d'Orbigny (1802-1857), Ransiyamanta jamut'asqa, Wak'asta watukurqa 1830 watapi, tarirqataq Chukiqayara mallkita.
- Jesús Lara (1898-1980), Qullasuyumanta arawiq, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta purirqa 1927 watapi.
- Martín Cárdenas (1899-1973), Buliwyamanta jamut'asqa, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta waturikurqa 1940 watapi.
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Challwamayu
- Ismael Montes
- Juch'uy Llallawa
- Khurupampa
- Kunturpuñuna
- P'allqaluma
- Phaqcha
- Quturipunta
- Turu Wayq'u phaqcha
- Lista: Llaqtakuna (Buliwya)
Qhawallaytaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wak'as.
- Saywitu: Wak'as munisipyu
- Wak'as munisipyu: yupaykuna, saywitu
- Yupaykuna: Wak'as munisipyu
- Santa Bárbara raymi Wak'aspi (kastilla simi)
- Wak'asmanta rikch'akuna
- Betty Veizaga Pukaj Wayra Qutuwan: Llaqtaypa takiynin (Takipayanaku)
- Chiwalaki Wayrawasi (kastilla simi)
- «Ismael Montes» Yatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Kastilla simi)
- Puya Raimondi (Chukiqayara) wañupusawanchiq (kastilla simi)


text:
Chunwa
- Chunwa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Chunwa (sut'ichana) rikuy.
Chunsuyu icha Chunkuk (Chun-kuyik?; han simipi: 中国 Dyung-cuec, icha Chunwa (Chun-huwa?; han simipi: 中華 Dyung-hua, Wade–Gilespi: Chung¹-hua², phinyimpi: Zhōnghuó) icha “Chunwa” (kastilla) nisqaqa anti Asyapi huk mawk'a mama llaqtam. 1948 watamantapacha Chunkuk mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan (1948 Chunwa maqanakuy):
- Chunwa Runallaqta Republika, Asya allpa pachapi ancha hatun rakinmi;
- Chunwa Republika (T'aywan) wat'api kaq uchuylla rakinmi.


text:
Guillermo León Valencia
Guillermo León Valencia Muñoz sutiyuq runaqa (27 ñiqin ayriway killapi 1909 watapi paqarisqa Popayán llaqtapi - 4 ñiqin ayamarq'a killapi 1971 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Kulumbya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.
1962 watamanta 1966 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.
Taytan: Guillermo Valencia; Maman: Josefina Muñoz.
Warmi: Susana López Navia .
Churinkuna: Pedro Felipe, Alma, Ignacio wan Diana Valencia López .
Alma máter: Cauca Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Juan Uribe Holguin
- Carlos Augusto Valderrama
- Belisario Betancur
- Miguel Abadía
- Fernando Gómez Martínez
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guillermo León Valencia.


text:
Urin Qaranqa pruwinsya
Urin Qaranqa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Sud Carangas) nisqaqa Buliwyapi, Uru-Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Antamarka (Santiago de Andamarca) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uralan Qaranqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Evo Morales, Buliwya suyup kunan umalliqnin paqarimurqa Urinuqa kantunpi, Isallawi llaqtapi, 26 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi.


text:
Chinchay distritu (Israyil)
Chinchay distritu (Iwriyu simiː מחוז הצפון, Meḥoz HaTzafon, kastilla simipi: Distrito Norte) nisqaqa huk suyum Israyil mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Nof HaGalil llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chinchay distritu (Israyil).


text:
Chiqan Iñitsay
homo
Orthodoksa Inlisya (grigu simimanta: OpθόδoEn Ekkλnσίa (orthódoxī ekklīsía) "allin iñiy inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Orthodoxa, kastilla simipi: Iglesia Ortodoxa) nisqaqa anti Iwrupapi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta Bisantinu qhapaq suyupi tukurqan, kunti Iwrupapi kaq Kathuliku Inlisyamantas rakispa. Chay pacha inlisyap umanqa Bisantyu llaqtapis karqan, hatun Aya Sophiya ΆYιa Eoφίa (Santa Sophiya) nisqa hatun inlisyayuq. 1453 watapi Turkukuna Bisantyuta atispa Orthodoksa Inlisyata saruparqan, Islam nisqata mast'aspa.
Kunan pachaqa Grisyapim, Bulgaryapim, Makidunyapim, Sirbyapim, Rumanyapim, Ukranyapim, Bilaruspim, Rusyapim lliwmanta aswan hatun inlisyam.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiqan Iñitsay.


text:
TEQSIMUYU
QALLARIYNINMANTA
(De los orígenes de la tierra)
Hayk’a watañan kay Pachamama kawsayninmanta? Hayk’a unayñataq kay teqsimuyu
kamasqanmanta?
Pikunan kaykunata yachankuman? Suyukuna kamachikuqkunachu? Qolqesapa runakunachu?
Qhapaq suyukunachu? Hamawt’akunachu? Yachaysapa (científico) runakuna nisqakunachu?
Chaqhay avionniyoq, barcoyoq, fabricayoq, industrial
runakunachu chaykunata yachankuman?
Papa de Roma nisqachu imaymanakunata yachanman? Pikunapunin yachankuman?
Sichus ñoqanchis ñan
kimsa ñeqen waranqalliman (hacia el tercer milenio) chayamuranchis, chayqa, ajllasqa
runakunachá kakunchis. Apu Taytanchischá kay p’unchaykunaman chayananchistaqa munakuran.
Paypunin munaran.
Pitaq kay Taytanchisrí?
Qankuna reqsinkichischu? Wakinkunaqa manachu hina. Illa Teqsi Wiraqocha nispan ñawpaq
runakuna Taytanchistaqa sutinchakuranku. Pacha Ruraq Apu, Pachamama kamaq Apunmi
Illa Teqsi Wiraqochaqa. Manan Hoq Wiraqochachu. Huqllan Apunchisqa. Manan iskay
apukunachu, kimsa apukunachu, askha apukunachu. Huqllan Apunchisqa. Paymi Hanaqpacha
Ruraq, Kaypacha Kamaq, Tukuy Pacha Kamaq, Paqarina Kamaq, Waranikuna (constelaciones)
Kamaq, Imaymana Kamaq. Huqllan Taytanchisqa.
Kay Apunchisllan imaymanakunata yachakushan: noqanchismanta, kawsayninchismanta,
nunanchismanta yuyayninchismantawan, kay teqsimuyumanta, yachayninchismanta, imaymanakunamanta.
Payllan hayk’a watakunan kay teqsimuyu qallariyninmanta puririrqan. Hayk’a
pachakunan ñawpaq k’anchaymanta, ñawpaq illamanta kashan. Hayk’a unayñan ñawpaq
runa paqarimusqanmanta.


text:
Qarawili pruwinsya
Qarawili pruwinsya (kastilla simipi: Caravelí) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qarawili llaqtam.
Ñawpakawsaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
22 ñiqin hatun puquy killapi 1935 watapim paqarichirqan, Oscar R. Benavidesqa mamallaqta umalliq kaptin.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kimsayuq distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qarawili pruwinsya.
- Saywitu: Ariqipa suyu


text:
Allinta takyapakuspa wiñayqa allinmi, chaymi peru suyunchikpa munayniy. Chay aypanapaqmi kay chunka qanchisniyuq, abril killapi, iskaychunka waranqa chunkapusaqniyuq watapi, kamachi ruwaqkuna, qurqumura chay Ley marco sobre Cambio Climático sutinchasqata.
Kay leymi yanapawasun, chay qasakuna, llumpay chirikuna, llumpay parakuna, asllayachinapaq, chaynataqmi yanapakun allinta yachaykuspa tanichisun chay emisión de carbono nisqanta, hinaspa waqaychasun llapa sachakunata Kay Ley Marco sobre Cambio Climático...
Leer más


text:
Yawar Mallku
Yawar Mallku nisqaqa huk buliwyanu pilikulam, 1969 watapi qhichwa simipim rurasqa. Kuyu walltay pusaqninqa Jorge Sanjinés karqan.
Pilikulaqa Buliwyapi Qhichwa ayllu llaqtachap sayarisqanmanta willaykun, Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta hamuq kururay yanapaqkuna mana willaspa warminkunata qumichaptinmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yawar Mallku sutiyuq pilikulamanta qillqa, inlish simipi, kastilla simipi, Internet Movie Database nisqapi
- Film Reference: Yawar Mallku pilikulamanta (inlish simipi)
- Yawar Mallku pilikulata qhaway (vimeo.com)


text:
Niqa chi qawäch niqachajij ri awichinanem. Ruma ri' xqab'än chi nïm ruchuq'a' ri Firefox Private Browsing chi kiwäch ri ch'aqa' chik.
Yakomonin ja ri' ri chajinïk, ri ri' k'o chi awoyonik. Firefox Private Browsing nuyüj pa ruyonil ri awetamab'al pa k'amb'ey achi'el ewan taq tzij, taq kaxlanwey chuqa' runatab'al akematz'ib'. Ke ri' toq natz'apij majun awetal naya' kan.
Jujun taq ruxaq ajk'amaya'l chuqa' taq rutzijol yekitz'aqatisaj qa ewan taq kanonela' ri nikimöl awetamab'al chi rij okem pa k'amaya'l chi rij toq rat xatel yan el. Xa xe ri Firefox Private Browsing k'o ruchajinik chuwäch ojqanïk richin pa ruyonil yeruq'ät.
Ma xa xe ta yemolon etamab'äl ri ojqanela' chuqa' nikitz'ila' ranin okem pa k'amaya'l. Xa xe ri Firefox Private Browsing nitikïr yeq'aton ri taq rutzijol rik'in ewan taq ojqanela', richin xapik'wi naya' wi kan ri awejqan chuqa' jamäl yatok pa k'amaya'l.


text:
Chinkasqa Churi
Chinkasqa Churi nisqamantaqa Jesusmi Lukaspa qillqasqanpi, chunka pichqayuq uma rakipi, 11-manta 32-kama kaq wirsupi rikch'anachinapi willan pharisiyukuna niptin: "Kay runaqa huchasapakunawanmi mikhuspa kawsakun", nispa.
Kaytam nin: Huk runap iskay churinmi karqan. Sullka churinqa taytanmanta tupaqninta mañakuspa tupaqninwan karu llaqtaman ripurqan. Tukuy tupaqninta mana allinta kawsaspa chinkachirqan. Wakchayasqa kaspa huk chakra runapaq khuchikunata michispa yarqaspa nikurqan: Taytayman kutimusaq, manaña churinchu kaspay. Wasinman chayamuchkaspa taytanqa karumantaña rikurqan. Churinqa "manañam churiykichu kachkani" niptinpas taytanqa churintata marq'aspa much'aspa chaskirqan, chitata sipispa sirwiqkunawan phistarqan. Kuraq churintaq chayta rikuspa phiñakuspa taytanta "imaraykum chay?" nispa tapurqan. Taytantaq kutichirqan: "Churíy, qamqa ñuqawanpunim kachkanki, tukuy kapuqniykunapas qampataqmi; ichaqa kay wawqiyki wañusqa kachkaspa kawsariramusqanraykum, chinkasqa kachkaspa tarimusqa kasqanraykupiwanmi, q'uchukuspa kusikuna karqan."
Chunka qanchisniyuq kaq pachakwatapis Juan de Espinosa Medrano Chinkasqa Churimantamanta aranwaytas qillqarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Chinkasqa churimanta (Lk 15, 11-32)
- Dr. D. Juan de Espinoza-Medrano (17 ñiqin pachakwatapi): Chinkasqa churimanta aranway
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bible.is nisqapi:
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Qosqo qheswa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Urin Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bibles.org nisqapi:


text:
Pukarani munisipyu
Pukarani munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Pucarani) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Antikuna pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pukarani llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka iskayniyuq kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kunturiri 5.648 m
- Ala Derecha 5.482 m
- Wyoming 5.463 m
- Ch'iyarquta


text:
Piruw suyupi runa llaqtakuna
Kay Piruw suyupiqa kanmi askha runa llaqtakuna.
- Pukyu: [1]
Amarumayu sach'a-sach'a suyupi runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qhichwa runa: Llakwash, Napuruna, Qhichwa Pastasa-Tigre
- Arawaka rimaq ayllu llaqtakuna: Amuesha, Ashaninka, Culina, Chamicuro, Machiqinqa, Nomatsiguenga, Piro
- Jíbaro rimaq ayllu llaqtakuna: Achual, Awahun, Candoshi, Huambisa, Jíbaro
- Pano rimaq ayllu llaqtakuna: Amahuaca, Capanahua, Cashibo - Cacataibo, Cashinahua, Isconahua, Mayo-Pisabo, Mayoruna, Nahua, Sharanahua, Shipibo - Conibo, Yaminahua
- Tupi-Warani rimaq ayllu llaqtakuna: Cocama - Cocamilla
- Cahuapana rimaq ayllu llaqtakuna: Chayahuita, Jebero
- Ya no clasificada: Taushiro, Ticuna, Urarina
- Peba-Yagua rimaq ayllu llaqtakuna: Yagua
- Huitoto rimaq ayllu llaqtakuna: Bora, Huitoto, Ocaina
- Harakmbet rimaq ayllu llaqtakuna: Amarakaeri
- Tacano rimaq ayllu llaqtakuna: Ese' Ejja
- Tucano rimaq ayllu llaqtakuna: Orejón, Secoya
- Záparo rimaq ayllu llaqtakuna: Sapara: Arabela, Iquito
Qhichwa rimaq runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa pachap runallaqtankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ashaninka simi
- Awahun simi
- Aymara simi
- Chayawita simi
- Haqaru simi
- Kukama simi
- Machiqinqa simi
- Qhichwa simi
- Shipibu simi
- Terena simi
- Yanisha simi


text:
Griguryu X
Griguryu X, Griguryu X huk chunka ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. X, Italya simipi: Gregorio X) Teobaldo Visconti sutiyuq runaqa (* 1210 watapi paqarisqa Rosiers-d'Égletons llaqtapi - † 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1276 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
27 ñiqin pawqar waray killapi 1272 watapimanta 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1276 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu X.


text:
Mariano Melgar
Mariyanu Lurinsu Milyar Walyiwisu (Mariano Lorenzo Melgar Valdivieso) sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1790 paqarisqa Ariqipa llaqtapi, Piruwpi - † 12 ñiqin pawqar waray killapi 1815 wañusqa Umachiri llaqtapi, Puno suyupi, Piruwpi) huk Piruw mama llaqtayuq qillqaqmi, harawi simi yachaqpas karqan. Elegías, Carta a Silvia nisqa kawsay rikch'akunatam qillqarqan.
Tayta: Juan de Dios Melgar Sanabria
Mama: Andrea Valdivieso Gallegos
QillqasqankunaLlamk'apuy
- Llakillkukuna (Elegías)
- Warmipaq Chunkatawi (Soneto a la Mujer)
- Chuntawi (Soneto)
- Harawi (Yaravì)
- Silwiyapaq qillqallku (Carta a Silvia)
PukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mariano Melgar.
- Los poetas (kastilla simipi)
- Mayor información biográfica de Mariano Melgar
- Poesía de Melgar
- Fábulas de Mariano Melgar


text:
Kristiyanu inlisya
- Inlisya nisqa wasimanta qhawanaykipaqqa chaypi qhaway.
Kristiyanu inlisya nisqaqa (grigu simimanta: ekkλnσίa (ekklīsía) "qayakusqa [runakuna]", chaymanta kastilla simipi: iglesia) kristiyanu iñiykama, Dyuspa Simin Qillqapi qillqamusqa Jesuspa kamasqankama tukuy iñiqnin runakunap kuskachakusqanmi.
Jesus huklla inlisyatam kamarqaptinpas, hanaq pachaman risqanmantapacha kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan


text:
Jun winäq yerutz'ët jun 4,000 eltzijol q'ij q'ij. We nana'ojij chi yalan k'ïy, xtiqa chawäch ri q'atöy taq eltzijol.
Jun q'atöy eltzijol, jun kema' nokisäx richin niq'at kitzijik ri eltzijol, ka'i' rub'eyal nisamäj. Ri nab'ey, nuq'ät akuchi' nitikïr pe ri ruk'u'x eltzijol, richin man niq'alajin ta pe pa ri ruxaq. Ri jun chik yerelesaj ri taq peraj k'o eltzijol chi kipam.
Re eltzijol re' rik'in jub'a' e silowäch yetararyax, yatrojqaj pa k'ïy ruxaq, ojqanela', taq kikuki aj rox winäq, chuqa' juley chik. Richin nawokisaj jun q'atöy, yatikïr ye'akanoj taq tz'aqat e k'o richin ri awokik'amaya'l. Firefox, achi'el ri ke'anik'oj re kitz'aqat taq q'atöy re'. Tapitz'a' pa re rucholajem re' (o tacha' jun chik ri ütz chi re ri awokik'amaya'l) achike na ri awajowaxik.
K'o ri AdBlocker Ultimate ri yerelesaj el konojel ri taq eltzijol, po jujun chi ke ri taq atalutzij chuqa' ch'uti talutzij e k'o ruma ri eltzijol. We k'ïy winaqi' yekiq'ät ri taq eltzijol k'o chupam, rik'in jub'a' nikitz'apij.
ri elenel taq eltzijol yalan e itzel. Keq'at rik'in Popup Blocker richin majub'ey xke'atz'ët chik kiwa.
Jun jeb'ël q'atöy eltzijol ja ri AdBlock, ütz richin Chrome, Safari chuqa' Firefox. Tawokisaj richin nawelesaj eltzijol pa Facebook, YouTube chuqa' Hulu.
Pa Firefox yatikïr nawokisaj Ichinanem o Ruq'atik Rupam richin nachajij awi' chi kiwäch ri ojqanela' yekitäq chawe ri taq eltzijol.
Richin nitikirisäx, tapitz'a' pa ri ruk'utsamaj Firefox, pa ri rajsik rajkiq'a' rutz'ik ruwäch. Akuchi' yewachin oxi' juch' kiwarab'en ki'. Pa ri k'utsamaj niq'alajin, tacha' Ruq'atik Rupam. K'o ta chi natz'ët jun elenel xar kajtz'ik rik'in jalajoj taq cha'oj.
We majun nub'än chawe ri eltzijol chuqa' man naya' ta rejqalem achi'el ojqanela' chuqa' taq kikuki aj rox winäq nikiya' retal ri rub'i' awäch, xtik'atzin chawe ri Pa Rub'eyal cha'oj. Richin man yatkojqaj ta chik, pa ri pa Rub'eyal rub'anikil tawokisaj jun rutzuwäch Ichinan Okik'amaya'l.
Wi ri eltzijol nutz'ila' ri aq'ij, rik'in ri Jikïl rub'anikil yatrutzilaj. Re rub'anikil re' yeruq'ät ri ojqanela' chuqa' ri taq kikuki aj rox winäq, ri etaman kiwäch pa ronojel rutzuwäch Firefox.
Ri Ichinan rub'anikil yeruya' chawäch ronojel ri taq karta chuwa ri ch'atal. Chi ri' natz'ët achike naq'ät, achi'el ojqanela', taq kuki chuqa' ch'aqa' chik. We naya' q'ij chi jun ruxaq nrokisaj kuki, at k'o chik pan Ichinan rub'anikil.
Tapitz'a' pa ri Ojqanela' kajtz'ik, ri xke'aq'ät pa ka'i' rub'anikil. Jun ye'aq'ät toq nawokisaj ri ichinan okik'amaya'l. Jun chik toq nib'an pa ronojel tzuwäch. Tawetamaj chi we nacha' chi jantape' xke'aq'ät, rik'in jub'a' jujun taq ruxaq man pa rub'eyal ta yesamäj.
Ri taq ruxaq ye'atz'ët yekitäq Taq Kuki chawe. Re taq yakb'äl e k'o pa ri awokik'amaya'l chuqa' nikinik'oj achike nab'än pa jujun ruxaq. Toq jun ajsik'ach'ich' nujotob'a' kajil chawäch ruma chijun q'ij xatz'ët kajil kiwujil, ri ri' rusamaj jun kuki.
Ri Firefox nuya' q'ij chawe richin ye'aq'ät ronojel ri taq kikuki aj rox winäq o xa xe ri yekijikib'a' ri ojqanela'. Tanataj chi toq ye'aq'ät ri taq kuki, xtub'än chi rik'in jub'a' jujun taq ruxaq man xkesamäj ta.
We man nawajo' ta chi ri nab'än pa k'amab'ey tokisäx richin eltzijol, yatikïr natäq chi ke ri ruxaq “Matyox po mani matyox” rik'in ri cha'oj Mani Ojqanem rucha'oj Firefox. Man tojel ta ri to'ïk, po ri jujun taq ruxaq ajk'amaya'l ri yeto'on man xkatkojqaj ta.
K'o re', jun q'atöy eltzijol yatruto' richin anin yatok pa k'amaya'l. Toq nisamajïx jun eltzijol rik'in jub'a' eqal nub'än chi re ri ruxaq. Man xa xe ta ri', chuqa' k'o chi ye'atz'apila' ri taq eltzijol yetuk'ulun pe, toq ke ri' kan eqal xtawïl ri tajin nakanoj.
We nawajo' nawetamaj pa ruwi ri ruq'atik eltzijol, k'ïy taq ruk'amal q'atoj e k'o richin ri Firefox chuqa' kichin ch'aqa' chik taq okik'amaya'l. We nawajo' ye'atojtob'ej ri taq q'atonela' nrokisaj ri Firefox, taqasaj jun okik'amaya'l ri runab'eyisaj ri awichinanem.


text:
Shukri al-Kuwatli
Subhi Bey Barakat al-Khalidi icha Shukri al-Kuwatli (Arabya simipi: شكري القوتلي) sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin aymuray killapi 1891 watapi paqarisqa Damasku llaqtapi - 30 ñiqin inti raymi killapi 1967 watapi wañusqa Beyrut llaqtapi), huk Sirya mama llaqtayuq pulitiku wan Umalliq.
1943 watamanta 1949 watakama wan 1955 watamanta 1958 watakama ñawpaq kuti Siryapa Umalliqnin qarqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Bahira al-Dalati (w.1989).
Churinkuna: (5) Hassan (p.1935), Mahmud, Huda, Hana wan Hala.
Yachaywasi: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Shukri al-Kuwatli.


text:
Catherine Deneuve
Catherine Fabienne Dorléac sutiyuq warmiqa, icha Catherine Deneuve (* 22 ñiqin kantaray killapi 1943 watapi paqarisqa Paris llaqtapi - ) huk Ransiya mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Maurice Dorléac; Maman: Renée Simonot ,
Qusan: David Bailey (1965-1972) / Roger Vadim / Marcello Mastroianni.
Churinkuna: Christian Vadim wan Chiara Mastroianni.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Louis Malle
- François Truffaut
- Michelangelo Antonioni
- Jeanne Moreau
- Jacques Demy
- Roger Vadim
- Elia Kazan
- Orson Welles
- Peter Brook
- Wim Wenders
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Catherine Deneuve.


text:
Jun nïm okik'amaya'l k'o chi nub'än ri samaj nawajo', kik'waxik pa taq okisab'äl chuqa' ri ichinanem k'atzinel chawe.
Xa ja ri okik'amaya'l ruchi' jay richin yatok pa k'amaya'l, ri aninem, ri jikomal, ri ichinanem chuqa' ri nach'äk yalan e k'atzinel. Re ruk'isib'äl taq juna', Google Chrome jun okik'amaya'l yalan kicha'on. Xa xe chi toq ri taq eltzijol pa k'amab'ey achi'el yojkojqaj xab'akuchi' chuqa' ri eläq' taq tzij yalan k'o kitzijol pa taq rutzijol, k'ïy winaqi' nikik'utuj k'ïy ichinanem chuqa' chi ri okik'amaya'l kerukamelaj.
Ruma ri' ¿la ja ri awokik'amaya'l yalan ütz richin ri nab'än pa k'amaya'l? Ri ütz okik'amaya'l nuya' retal awetamab'al pa ajk'amaya'l. Ruma ri' keqajunamaj ri Google Chrome, Firefox, Safari, Opera, Brave, Microsoft Internet Explorer chuqa' Edge — richin niqatz'ët achike ri ruk'aman chi re ri nik'atzin chawe.
Jikomal chuqa' Ichinanem
¿Achike okik'amaya'l yalan ütz richin yeruyäk ri ewäl taq wachinäq?
K'atzinel noyob'ëx jun nïm kichajik tzij chuqa' kichinanem taq k'ayij, ri yeqokisaj toq öj k'o pa k'amab'ey. Jun okik'amaya'l ütz we xa xe ok nusüj jun ko'öl ruwäch “ichinan okem rub'anikil” ri nuyüj pa ruyonil ronojel ri anatab'al richin okem pa k'amaya'l chuqa' richin kanoxïk richin ri juley chik winäq man yetikïr ta nikitz'ët toq nikokisaj ri asamajib'al. Pa re k'ojlib'äl re', ri waqi' okik'amaya'l yejunamäx wawe' k'o nikich'äk.
Ri nab'än pa k'amab'ey k'o ta chi majun chik nik'atzin chi re.
Jun chi rub'anikil k'o chi ruk'wan jun okik'amaya'l ja chi man tuya' q'ij chi ke ri ajk'amaya'l taq ruxaq chuqa' taq ajk'aymoloj chi kekojqaj ri rutzij awokem pa k'amaya'l chuqa' ri rutzij aloq'oj — achi'el toq k'o pa relik rub'anikil okem pa k'amaya'l.
Jun okik'amaya'l yeruq'ät kojqanela' aj rox winäq yalan k'atzinel richin ri ichinanem — yalan aninäq nisamäj chuqa'. B'ama konojel ri ojqanela' e retal nuk'uj ri yesamäj pa rukan b'ey pa k'ïy taq ajk'amaya'l. Man etz'etel ta po eqal nikib'än chi re ri okik'amaya'l. Rik'in ri ruwäch 67 Firefox ri kanonela' retal q'ab'aj chuqa' ri taq ajkriptom chuqa' eq'aton. We man awetaman ta achike ri ajkriptominer wawe' nik'ut chawäch rub'eyal yetz'ilon: rik'in jub'a' k'ate nik'atanüb' ri akematz'ib' o ri nik'is ruchuq'a' aninäq. B'ama ja ri' ri kachk'ayij ri ajkriptom yesamajin ri awokisab'al.
Rokisaxik:
¿Achike ruk'isib'äl rub'anon awuma ri awokik'amaya'l?
Rik'in ri ruchajixik ichinanem, nik'ulwachitäj pa ri ruka'n b'ey, jun retal chi jun okik'amaya'l yalan ütz rub'anikil ja ri ruk'amal winäq chuqa' ri rusamaj. B'ama e junam ri wuqu' okik'amaya'l toq yetz'et ri taq ruwi', runuk'ik yaketal, ruyonil nutz'aqatisaj, runik'oxik chuqa' taq k'amal. Firefox, Edge chuqa' Opera chuqa' nikisüj jun chapoj ruwa', ri yalan k'atzinel, ja ri' natz'ët chi man k'o ta toq najäq jun okik'amaya'l.
K'wayel:
¿La ütz nisamäj ri awokik'amaya'l pa taq awokisaxel?
Ri nab'ey k'o chi niya' retal chi rij ri ruk'waxik, ja chi man ronojel ta ri okik'amaya'l yesamäj kik'in konojel ri samajel taq q'inoj. Toq ri Firefox, Chrome, Edge, Brave chuqa' Opera yesamäj kik'in konojel ri taq q'inoj chuqa' man k'ayew ta yeyak. Internet Explorer chuqa' Safari xa xe yesamäj pa ri kiq'inoj Microsoft chuqa' Apple. Ri ruwa oyonib'äl Safari yakon chik pe pa rokisab'al Apple, chuqa' konoje ri taq Android okisab'äl kiyakon chik pe jun okik'amaya'l, ri k'exon ruma ri b'anonel richin ri okisab'äl. Firefox, Chrome, Brave, Edge chuqa' Opera aninäq tikirel yeyak chuqa' tikirel ye'okisäx junam.
B'ama konojel ri taq okik'amaya'l eloq'on wawe' nikiya' q'ij ri kiximoj pa kematz'ib' chuqa' pan oyonib'äl. K'o chi k'o jun rub'i' ataqoya'l richin nasamajij, ri yatikïr nawokisaj richin natikirisaj molojri'ïl pa ri okik'amaya'l pa ronojel ri okisab'äl chuqa' yatikïr ye'axïm taq wachinäq achi'el ewan taq tzij, runatab'al okik'amaya'l, taq yaketal chuqa' taq runuk'ulem.
Ruk'isib'äl taq tzij:
Ri ch'akonel ja ri…
Ruma ri taq na'oj xeqach'öl qa — ichinanem, okisaxïk, chuqa' ruk'waxik — pa qitzij chi xa xe jun okik'amaya'l nub'än ronojel ri', ja ri Firefox. Ri kan qitzij rujalon man ja ta ri rusamaj, xa ja ri ichinanem. Ri Firefox ja ri' ri okik'amaya'l yalan nichinan ri man yatrutz'apij ta pa jun nuk'ulem. Tawokisaj pa xab'achike samajel q'inoj, pa ronoje awokisab'al, richin nana' chi at jikïl toq yasamäj.
K'ïy xeb'iyin ri taq okik'amaya'l toq xel pe ri Chrome ri xuq'eb'a' ri' pa k'ayb'äl. Konojel ri k'ak'a' taq okik'amaya'l xe'ik'o chi rij ri ruk'waxik chuqa' ri rusamaj, chuqa' pa jujun k'ojlib'äl, achi'el ri aninem chuqa' ri ichinanem xe'ik'o chuwäch ri Chrome. Rik'in ri' richin niya' retal achike ri ütz okik'amaya'l richin nawokisaj, k'o chi natz'ët ri nik'atzin chawe chuqa' ütz taq na'oj ruk'wan toq yatok pa k'amab'ey.
Ri taq junamaxïk xeb'an wawe', xeb'an rik'in ri kinuk'ulem kik'amon pe chuqa' ri taq ruwäch xe'elesäx pe richin ri okik'amaya'l ke re':
Firefox (81) | Chrome (85) | Edge (85) | Safari (14) | Opera (67) | Internet Explorer (11) | Brave (1.14.81)
Re ruxaq nik'ëx pa taq ik' rik'in nik'aj richin yek'ut ri ruk'isib'äl taq ruwäch po rik'in jub'a' man jutaqil ta nuk'üt ri ruk'isib'äl taq ruwäch.
Firefox temen ruma ri Mozilla, juna moloj majun ch'akoj rojqan.
Ri Firefox nunab'eyij ri awichinanem — pa ronojel ri niqab'än chuqa' niqanük'. K'o chi qak'u'x chi ja rat ri yach'ojin achoq ik'in nakomonij ri awetamab'al. Jub'a' taq tzij yerumöl ri Firefox chuqa' majub'ey yeruk'ayij. Ri jub'a' taq tzij yeqamöl richin yequtzilaj ri taq k'ayij chuqa' ri taq samaj. Majun ewäl. Po k'ïy k'o pa saqil chuqa' qitzij ichinanem.


text:
José Cardozo
José Saturnino Cardozo Otazú, sutipaq ruqnaqa, (* 19 ñiqin pawqar waray killapi 1971 watapi paqarisqa Nueva Italia llaqtapi - ) mama llaqtayuq Parawayi piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiqmi.
Tayta: Cardozo; Mama: Otazú.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José Cardozo.
- RSSSF


text:
Don Quijote
Don Quijote - El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha (Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan) nisqaqa Miguel de Cervantes-pa 1605 watapi kastilla simipi qillqasqan kawsay rikch'am, lliw qillqasqankunamanta aswan riqsisqam.
2005 watapiqa Demetrio Tupaq Yupanki-p t'ikrasqan Qhichwa simipi yachayp'anqachasqam lluqsirqan.
Kawsay rikch'aqa kay hinam qallarin: Huk k'iti, la Mancha llaqta suyupin, mana yuyarina markapin, yaqa kay watakuna kama, huk axllasqa wiraqucha.
Liwruchasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Miguel Cervantes Saavedra (qillqaq), Demetrio Túpac Yupanqui (t'ikraq): Yachay Sapa Wiraqucha Dun Qvixote Manchamantan. El Comercio, Lima 2005.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Don Quijote.
- Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan
- Pin karan, imatan ruwaran, Manchay rihsisqa tukuy yallipah / Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Timoteoman Pablo Guepacagta Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Pablo imanir cay guepacag cartata isquirbingantas.
Chay naupacag carta Timoteoman aparcachirsi, Pabloga chaynuylam Jesuspita yachrachiyta purira. Chaypitam nä quima watanuy cayaptin Roma marcachru munayniyogga charirachira achcata Jesusman yupachicugcunata. Jinarcurmi nirura wanuchipäcunanpag, chaypinmi charirärira Pablotas. Nätan paytaga cachipäcura carcelchrüran manam pasay-pachachu wanuchipäcura. Pabloga shumagmi musyara wanuchipäcunanpag nä pasay nachrgarayämunganta. Chaymi payga yapay cay cartata isquirbira Timoteopag. Payga cayara Efesolachrüran.
Chaura Pabloga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pablo pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pabloga Jesucristopa cachran rurag cayä, Dios chaynuy canäpag acramasha captinmi. Nätan nogata acramasha payga “Jesusman yupachicurcay Dioswan imaycamas cawapäcunaypag” nir willapacunäpagmi. Nätan Diosga paywan chay imaycamas cawananchitaga unaylam musyachisha cara. 2 Cay cartata isquirbiyämü gampag cuyashä Timoteo, churïnuysi captiquim. Chauragar cuyapäcug Tayta Diosninchi, jinaman Munayniyogninchi Jesucristo cuyapälar ima-aygachrüsi yanapäshunqui, jinaman gasilata cawachishunqui.
Manacuyä Tayta Diosta ima-aygachrüsi yanapäshunaypagmi
3 Nogaga Tayta Diosta “Gracias” nicümi. Nätan paytaga serviyä shongöpita mana pasay juchachasham unay awillücunanuysi. Chaymi Dioswan rimarga pagaspas junagpas chaynuyla manacuyä gampita. 4 Chay wagar quëdamungayta yarpayä chaynuylam. Nätan nogaga aliscam gamwan tincuyta munayä, ishcayninchi alisca cushicunanchipag. 5 Nogaga yarpayämi lapan shongoypa Jesusman yupachicug cangayta. Chaynuy yupachicugcamam capäcura awillay Loidas jinaman mamay Eunices. Nätan paycunanuysi Jesusman yupachicuyälarchri fijus cawayanquiga.
Dios nishungayta rurayarga jina cunchuy ima-aygatas
6 Chaymi cananga yarpachishay, chay juc junagchru gampa umayman maquïta chruraptï Diosga nämi nishuray imata ruranaypagsi. Chaura cananga Dios chay ruray nishungayta, canan rurayangaypitas masta ruray. 7 Diosga noganchiman cachramura Santu Espirituta manam manchariyagta cachimänanchipagchu. Antis payga Santu Espirituta cachrarayämun noganchita ima-ayga ruraytas alisca yanapämänanchipagmi, runa-mayinchi cuyayta yanapämänanchipagmi, jinaman shumag tantiarcur ruraytawan rimayta yanapämänanchipagmi. 8 Chaura ama pengacuychu Munayniyogninchi Jesuspita rimaytas, ni carcelchru Jesuspa janan noga cayangäpitas, antis chay ali willapapa jananga gamsi jina noganuy ima-aygatas cunchuy, Munayniyog Diosninchi awantayta yanapayämashaga. 9 Paymi noganchitaga salvarayämanchis, jinaman acrarayämanchis paylapag cananchipag. Nätan payga salvarayämanchis, acrayämanchis manam imalatas alita ruranganchipitachu, antis chaynuy rurayta nä pinsiasha carmi, jinaman cuyapämarlanchim. Nätan manaragsi cay pachatas camalarmi Diosga nä pinsiashata cachira Jesucristo imatas ruranganpa noganchiwan chaynuy rurananta. 10 Chaura nä cananga noganchiwan chaynuy nä rurayan Diosga Salvacug Jesucristota cachramunganpam. Nätan pay wanushapita cawacämunganpam musyachimanchi chay imaycamas cunchuyman mana jitayusha cananchita, antis Dioswan imaycamas cawananchita.
11 Chaypita willapacunäpagmi Diosga nimasha. Jinarcurmi cachramasha juc casta runacunata yachrachimunäpag. 12 Chayta willapacungäpitam cay carcelchru cunchuyä, nätan manam pengacüchu piman yupachicuyangätas nä shumag musyar. Nogaga shumagmi musyayä pay alisca munayniyog canganta. Chaymi yupachicuyä pay cutiramur juchacunata taripänan junag imaycamas paywan cawanäta.
13 Nätan cananga gammi yachrachinqui noga yachrayächingänuy, jinaman caway Jesusman yupachicuyälar, nätan runa-mayiquitas cuyayälar. Chaura chaynuyga cawayanqui Jesuswan carmi. 14 Nätan gamtas chaynuy ruranaypag Dios nirayäshuptiquiga ruray, noganchiwan cayag Santu Espirituga yanapäshunquim.
15 Gamga shumagmi musyayanqui Asia ninganchru yachrag Jesusman yupachicug-mayinchicuna lapan dëjapäcamanganta. Chaynuytan dëjaräriman Figelowan Hermogenessi. Paycunanuytag ichaga Dios ruray nishungayta dëjarunquimanga. 16 Nätan nä jamayag Onesiforopa wayinchru lapan aylluncunata ichaga Munayniyog Dios cuyapälar yanapächun. Payga yapay yapaymi cushicachimasha, jinaman cay carcelchru cadenasha cayaptïsi mana pengacularmi yaycayämug ricamagnï. 17 Payga cay Roma marcaman chraramur, tarimangancamam alisca ashimasha. 18 Payta Munayniyog Dios cuyapächun, Munayniyog Jesucristo cutimuptin paypa lädunchru cananpag. Nätan gamga shumagmi musyayanqui chay Efeso marcachru pay alisca alisca yanapämanganchita.


text:
ATUQPA CHUPAN RIWISTANCHIK RIQSICHINAPAQ
–«Kawsayninchikqa qunqayllapiñachiki kanqa» nispam nirqanchik José Marya Arguedas wawqinchikpa sunqu rurun tuqyasqan punchawmanta. Chimbote llaqtapi puriq masinchikpa pampakusqan punchawpiqa waqaytapas llakikuytapas qunqarispanchikmi, runakunapa chawpinpi paykunaman tikrakuspanchik danzaqkunawanpas takiykurqanchik, tusuykurqanchik, ancha ayllusqa wawqinchikpa munasqanpihina. «Kunan pachamantaqa yana puyukunawan maytusqallam kawsakusunchik.» nirqanchiktaqmi. La Molinapa Cieneguillapa urqunkunapi tayta Intipa kanchiriynin wañuykuchkaptin. «Chaynasqallam wawqinchik runakunapa imayna haykayna kawsakusqankuta qawaykusunchik, simillanchiktapas mana kicharispa, chiri wayrakunawanpas rawraq rupaykunawanpas ñakaristin, mikusqapas mana mikusqapas.» Nispataqmi nirqanchik Pachamamapa sunqunman Arguedasninchik yaykuykuchkaptin.
Chaymantaqa hanaymanpas uraymanpas puriykacharqanchikmi puyu wayrakunallata millpuykuspa, chikankaray llakikuyninchikwan imayna mikuy kasqantapas qunqarispa. Qapaq apukunapa, ñawpa willkanchikkunapa munayninchiki karqa muspaypihina kawsaymanta rikcharispanchik, Watyakuripa punchawninkunapihina musuq llamkaykunata kanchirinanchikpaq. Kayqayá kunanqa, kay qipa runakunarayku, miski rimayllata qallayriykuchkanchik… Hanaymanta Atuq qamñataqyá rimariykuy. Amayá ñuqallaqa, rinrillaykitapas nanachiymanmi.
–Allinmi Uraymanta Atuq. Ñuqañataqyá rimaykullasaq, atistin mana atistinpas.
–Rimaykullasqay mana allin kaptinqa pampachaykuyá, hinaspa qallariykuy.
–Llantullapi kawsaq masillay, watantin watantin mana rimaqpa qallunqa sumaqllatam paskarikun utaqmi watarikurqun tinkusqalla rimaykuna sunqunchikta kanchiriykuptin.
Mitmaqkunahinam ñawpapachamantaraq kunanpachakamama purimurqanchik hanay urqukunapipas la mar qucha patanpi llaqtakunapipas. Chayna purisqanchikpim Watyakurilla taytanchiktapas riqsirqanchik, Jose Marya Arguedas wawqinchikwanpas puriykacharqanchik Obrajillopipas Chimbote llaqtapipas. Paytam kallpanchayarqanchik aswan challwasapa llaqtamanta qillqaykunanpaq, hierru makinakunamantapas, qullqiwan runakunapa sunqun ismusqanmantapas. Arguedastaqa kanchiriykurqanchikmi ayllunchikkunapa qallariq ñawin kasqanmanta, qullanan kasqanmanta. Chayna kaptinpas wañuyllamanta qichuytayá mana atirqanchikchu. Wawqillay, runapa nanayninqa payllapam. Llapa imata ruwaspanchikpas wañunanpaq nanaynintaqa manam atichwanchu nanaychakuyta. Ñuqanchikqa, wawallaraq kasqanmantaraqmi Arguedasninchikta qawarqanchik wañuywan takanakusqantapas...
–Hanaymanta Atuq, pisillatapas nanayninchikta qunqarispayá rimaykusunchik kay qipa runakunawan, ñawichasqa waynakunawan Lima llaqta patankunapi paykunawan tinkusqanchikrayku.
¬–Chikankaray llaqtapa sunqunpi tiyaykuspanchik, yachaysapa wiraquchakunahina rimaykuchkanchik. Chaynaspanchikpas ñuqanchikqa manayá kastillasimipichu rimanchik. Kunanpachapi atuqkunaqa imaynas runasimipi rimanakuchkanmanku? nispankuchá wiraquchakunaqa tapukunku. Ariyá! Ñawpapachapihinam kay llaqtaqa ñuqanchikpaña. Aswan chayna kananpaq, willkakunapa apukunapa munayninkupihina kanchiriykusunchik wawqinchikkunata Atuqpa Chupan riwistata paqarichinankupaq, kallpanchikwan kallpanchakuspanku rimayninkuta mastarichinankupaq.
–Ji, Ji, Ji! Imaynanpitaq riwistankuta chupanchikwan suticharqaku? (Wawqillay, suti churaypiqa ñuqanchiktapas llalliruwanchikmi. Pisillatapas manam musyakurqanchikchu).
–Manayá, wawqi… Manayá musyakurqanchikchu. Ñuqanchikpi aswan iñinankupaq saminchaykusun llamkayninkuta runasiminchik sumaqlla yupaychasqa kananpaq.
–Tapunakurqanchiktaqmi «Ima suyutaq kay Perú suyuqa? imañataq runakunapa sisihina ruwayninkupas, umankumanta kaynaña imakunatalluqsichiypas? upayanapaqhina wañuy kawsay rimaykunapa chawpinpi, llapantin suyukunapa ayllunisqankupi chinkasqahina kawsakuyqa, imataq?» nispanchikmi tapunakurqanchik, machasqahinalla uma muyuwan puriyninchikpi, anaqpacha tuqpiqhina wasikunata qawa–qawarista, chay wasi ruwaykunapi llamkapakuspanchik. Chayna purisqanchikpim runa wawqinchikkunataqa riqsirqanchik, aqupampakunapi, urquchakunapa qichqankunapi wasichakusqankutapas. Chay ayllukunapa sunqunmantam lluqsimun Atuqpa Chupan riwistaqa. Kunanpachakunapi imapaqtaq allin runasimillapi qillqaykuy? Imapaqtaq ñawpa simillanchikpi hamutaykunaqa? Kay tapukuykunachá wiraquchakunapa, mistikunapa siminpi, wakin wawqinchikkunapa siminpipas. Ñuqanchikqa kutichisunchik: umanchikmanta ima hayka allin paqarichimusqanchikkqa llapanchikpam. Runasimipi rimaypas, hamutaypas allinmi, llapa imakunamanta qillqayqa aswan allinmi. Runasimiqa sisihina runakunapa siminraqmi, chaymi mana qullunanpaq rimana, qillqana, riwistakunata maytukunatapas paqarichispa mastarichina llapantin pachapi suyukunapi. Hanaymanta Atuq, wawqinchikkunaqa llamkayta atinqakum… Atinqakun!
–Chaynam kanqa wawqiy, chaynam kanqa! Ñuqanchikqa yachanchikñam. Pacha tikraymi musuqmanta qallarin!
Perú, aya marqay killa, iskay waranqa chunka hukniyuq watapi.
*Publicado el 7 de febrero de 2012


text:
San Luis distritu (Kañiti)
San Luis distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Luis) Piruw mama llaqtapi distritum, Lima suyupi , Kañiti pruwinsyapi. Uma llaqtanqa San Luis llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qucha: Encantada qucha
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inkawasi
- Kañiti mayu
- Musuq Kamachina yaku ñan hark'a ñiqpi amachana sach'a-sach'a
- Ukira
- Unkara pukara


text:
Alberto Quintero
Alberto Abdiel Quintero Medina sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1987 watapi paqarisqa Panamá llaqtapi - ) huk Panama mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto Quintero.


text:
Paray sach'a-sach'a
Paray sach'a-sach'a nisqaqa parasapa sach'a-sach'am.
Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan hatun paray sach'a-sach'aqa Amarumayup suyunpim, Amarumayu sach'a-sach'a suyu nisqa.
Paray sach'a-sach'aqa ancha rikch'aqsapam, ancha achka yura, uywa rikch'aqkunam, kawsay pachapaq ancha chaniyuq kawsay suyum.
Q'iru ruraq, michiq, chakra kamay ruraq ruruchinakunam sach'a-sach'ata qulluchichkanku. Huk kuti qullusqa kaspaqa, manam allichinachu. Manaña sach'a-sach'a kaptinqa, allpa chinkarim qallarin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paray sach'a-sach'a.


text:
Juan Carlos Onganía
Juan Carlos Onganía sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin pawqar waray killapi 1914 watapi paqarisqa Marcos Paz llaqtapi - † 17 ñiqin pawqar waray killapi 1995 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi runam qarqan.
1966 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 1970 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Taytan: Carlos Luis Onganía; Maman: Sara Rosa Carballo.
Warmi: María Emilia Green Urien (1915-1990).
Churinkuna:
Yachaywasi: . Secundaria: Colegio
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Carlos Onganía.


text:
Jesuspita Marcos Isquirbingan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Marcos imanir cay libruta isquirbingantas.
Marcosga cara Jesusman yupachicug runam. Payga mözu cayälarmi Jesustaga nä reguera. “Chay ushanan cënata Jesusga micura discïpuluncunawan chay Marcospa mamanpa wayinchrümi” nipäcunmi. Bernabëga cara Marcospa prïmunmi. Mas guepaman payga purira Pablowanmi. Chaypitaga puriram Pedrowansi Jesuspita willapacuptin. Chaymi payga shumag musyarura Jesús pi cangantas. Paymi Roma carcelchru wichrgaräriptin Pablota atendira. Chaura paysi aliscam cunchusha Jesuspita willapacurga. Chay wichancuna Jesusman yupachicugcunata alisca wanuchipäcuptinmi Marcosga cay libruta isquirbira Jesusman chay yupachicugcunata valorchächinanpag. Payga yarpachiyta munara Jesús cunchunganpitam “Noganchisi aliscaran cunchushun pay ningannuysi” ninanpag. Nätan payga cay libruta isquirbira juc casta runacunapagmi, manam Israel castacunapagchu.
Chaura Marcosga cay libru isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Bautizag Juan chunyag pampachru rimangan
(Mt 3.1-12; Lc 3.1-9, 15-17; Jn 1.19-28)
1 Caynuypam galayura Diospa-mayin Jesucristopita ali willapa.
2 Diospa unay willacugnin Isaiaspa isquirbishanchru Jesuspag cay niyanmi:
Gampa naupaytam willacugnïta cachrayä,
gam chränaypag runacunata camarinanpag.
3 Paymi chunyag pampachru gayacuypanuy willacunga cay niyar:
“Camaricurcay munayniyog chrämunanpag
lutan cawarcayangaypita ali cawayta galayapäcuy” nir.
4 Chauraga chay isquirbishachru ningannuymi Bautizag Juanga chunyag pampachru runacunata rimapara cay nir: “Juchaycunapita wanacurcur Diosman cutipäcamuy perdonapäcushunaypag, jinaman bautizacurcay” nir. 5 Chaynuy niptinmi Judea ninganchru lapan marcacunapitawan Jerusalén marcapitaga aywapäcura lapan runacuna Juan rimanganta mayapäcunanpag. Nätan “Juchasapam cä” nigtam, Juanga bautizara Jordán mayuchru.
6 Juanpa jacun cara ‘camellu’ jutiyog uywapa milwanpita rurasham. Nätan wachrucunmi cara garapita rurasha. Micunanmi cara salta piricu nirayag langosta jutiyog curu, jinaman chrinyashpa mishquin. 7 Nätan Juanga willapäcura cay nirmi: “Nogapa guepäta aywamugga cayan nogapita mas munayniyogmi, manam nogaga paypagga maygan alinninsi cächu lipurpuyur languenta pasquipunaläpagsi. 8 Gamcunata noga bautizapäcurag yacuwanmi, nätan payga galayachipäcushunqui cawayta Santu Espíritu munangannuymi” nirmi.
Jesús Diospa-mayin canganta rimamungan
(Mt 3.13-17; Lc 3.21-22)
9 Chay junagcunalam Jesusga aywara Juan cayanganman Nazaret marcapita. (Nazaretga cayan Galilea ninganchrümi.) Jinarcurmi Juanga bautizara Jesusta Jordán mayuchru. 10 Chaypitam bautizächicurcur mayupita yargayämur, Jesusga ricapurun jana pacha quichracayagta. Jinarcurmi ricapurun Santu Espirituta payman juc palömanuy uranpayämugta. 11 Chaylam jana pachapita Diosga rimaparamun cay nir: “Gamga cayanqui alisca cuyashä Dios-mayïmi. Gampitaga alisca cushisham cayä” nir.
Jesusta Asyag juchäcachiyta munangan
(Mt 4.1-11; Lc 4.1-13)
12 Chaypita chaylam Jesusga aywara chunyag pampata Santu Espíritu aywachiptin. 13 Chaychru payga cara chruscu chrunca junagmi, sima uywacunawan. Chaychrümi Asyagga imanuypanuysi juchäcachiyta munara. Chaypitam angelcunaga aywarcamur Jesusta atendipäcura.
Jesús Diospita shamusha canganta reguechicungan
(Mt 4.12-17; Lc 4.14-15)
14 Chaypitam Bautizag Juan nä carcelchru wichrgarayaptin, Jesusga aywara Galilea ninganpa Diospa ali willapanta cay nir musyayächir: 15 “Nämi chraramun Diospa munayninchru cawapäcunay wichan. Jucha ruraypita wanacurcur Diosman cutipäcuy, jinaman ali willapa rimayangäta ‘Razonmi chayga’ nir, chrasquicurcay” niyar.
Pescacug runacunata Jesús gayangan
(Mt 4.18-22; Lc 5.1-11)
16 Chaypitam Jesusga ricapurun Galilea ningan gochra manyanpa aywayar Simonta, jinaman Andresta, ataräyancunawan chay gochrachru pescacurcayagta. Paycunapaga chaymi uryaynincuna cara, jinaman capäcuras chay wauguelam. 17 Chauraga paycunatam Jesusga cay nirun: “Aywashun nogawan, nogam yachrachipäcushay imanaypa runacunata Diosman aywachipäcamunaypagsi”. 18 Chaynuy niruptinga ataräyancunata chrurayurmi Jesuswan aywacurcara pasay-pacha.
19 Chaypita nä washascata aywarcayarmi Jesusga ricaparuntag Jacobotawan Juanta, büquinchru ataräyancuna alcharcayagta. Paycuna capäcura Zebedeopa churinmi. 20 Chaura Jesusga paycunatas gayarunmi. Jinarcurmi paycunas aywacurcan Jesuswan, taytan Zebedeota mincaynincunatawan büquinchru dëjarcur.
Lutan espiritucunata Jesús runapita gargongan
(Lc 4.31-37)
21 Chaypitam paycunaga chrarärin Capernaum marcaman. Jinarcurmi jamana junagchrüga Jesusga yaycurun Israel castacuna gotucarcänan wayiman. Chaychrümi yachrachiyta galacuyun. 22 Jinarcurmi runacunaga rircaräcurcan mayacasha cay nir: “Payga yachrayächin quiquin Dios ningannuytag manatag cay yachrachimagninchi runacuna nipäcungannuylachu”. 23 Chauraga chay gotucarcänan wayichrümi cayara juc runa lutan espiritupa munayninchru. Jinarcurmi mayänipita chay espirituga chay runata gayacuypanuy rimarachin cay nir:
24 “¿Imanarayanquitag nogacunawan Nazaret marcapita Jesús, gamga nä aywarayämunqui cunchuchipäcamänaypagchu? Nogaga musyayämi gam pi cangaytas. Gamga cayanqui Diospita shamusham”.
25 Niptinmi Jesusga lutan espirituta piñaparun cay nir: “¡Upäla mayaray! ¡Yargoy cay runapita!”.
26 Niruptinmi espirituga chay runata wanuparcachir alisca gapachracuyar yargorun. 27 Chayta ricarurga lapan chaychru carcayagcunam manchacarärin Jesús chaynuy ruraruptin. Jinarcurmi quiquincama tapunacarärin cay nir: “¿Imatag cayga? ¿Imatatag ricarunchi? Cay runa yachrachingantanuyga manam imaysi mayacuranchichu. Jinaman lutan espiritucunas yargoy niptinsi cäsucurcayantan” nir.
28 Jesús chaynuy ruranganpitaga, limpum Galilea ninganpa mayachinacarärira.
Simonpa suydranta Jesús cuticächingan
(Mt 8.14-15; Lc 4.38-39)
29 Nä chay Israel castäcuna gotucarcänan wayipita yargarärirga, Jesusga aywacun Jacobowanmi, Juanwanmi, Simonpa jinaman Andrespa wayinta. 30 Chrapäcunanpagmi alisca rupariyar cämachru jitarayänag Simonpa suydranga. Chaytam Jesustaga willarärira. 31 Chaura Jesusga gueshyagcagman ashuyurmi maquipita charircur sharcarachin. Chauraga chaylam chay acachaynin illacarura. Jinarcurmi payga garachracuyta galacuyun.
Achca gueshyagcunata Jesús cuticächingan
(Mt 8.16-17; Lc 4.40-41)
32 Nä pacha chacarpurayaptinmi, Jesús cayangan chay wayiman chrarärichin gueshyag runacunatawan, lutan espirituyog runacunata. 33 Chaypitam chay marcachru yachrag runacunaga, lapalan gotucarärimun chay wayi puncuman. 34 Chaychru Jesusga cuticarachin tucuywan gueshyagcunatam. Nätan waquinpitam gargora achca lutan espiritucunata. Chay Asyagpa espirituncuna musyaram Jesús Diospita shamusha cangantas. Chaymi Jesusga “Nogapita ama rimapäcuychu” nira chay lutan espiritucunata.
Jesús Galileachru ali willapata willapacungan
(Lc 4.42-44)
35 Jinarcurmi warantinga chacay chacayla sharcurcur Jesusga aywacun chunyag pampata, chaychrümi Dioswan rimara. 36 Chaypitam Simonga chaychru cayag-mayincunawan Jesús ashig aywacurcan. 37 Nä tarirurga “Lapan runacunam ashircayäshunqui” nirärin.
38 Nipäcuptinmi Jesusga nirun: “Cananga aywashun waquin marcacunatarag Dios ninganta chaycunachru musyachinäpag. Chaypagmi nogaga shamusha cä”.
39 Nircurga aywara Galileachru cayag lapan marcacunapam, Israel castäcuna gotucarcänan wayicunachru willapacuyar, nätan runacunapita lutan espiritucunata gargoyar.
Leprawan gueshyag runata Jesús cuticächingan
(Mt 8.1-4; Lc 5.12-16)
40 Chaypitam Jesusman chrarun gueri nirayag leprawan gueshyag runa. Jinarcurmi naupanman gongorpacuyur cay nin: “Tayta, munargar cay gueshyapita cuticayächimay”.
41 Niptin Jesusga cuyaparunmi, jinarcurmi yatayurun cay nir: “Munämi cuticänayta”.
42 Niruptilanmi chay runaga chay gueshyapita cuticarura. 43 Chaura Jesusga “Aywacuy” nircurmi, chruncay chruncay cay nirun: 44 “Mayamay shumag: Amam cuticächingagpitaga pitas willapanquichu antis ayway sacerdötiman ricashunaypag. Jinarcurga Moisés mandangannuy gonaycagta gomuy, razonpa cuticasha cangayta paycuna musyapäcunanpag”.
45 Chaypita aywar, chay runaga lapan runacunatam willapacuyta galacuyun imanuypa cuticächingantas. Chaura Jesusga manam yaycuyta atiparachu marcacunaman, antis puricura runacuna mana yachrangalanpam. Nätan runacunaga mayag chayagpitas aywapäcug pay cayanganmanmi.


text:
Cambridge Yachay Suntur
Cambridge Yachay Suntur (inlish simipi: University of Cambridge) nisqaqa HQS Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtapi huk yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cambridge Yachay Suntur, 1231 watapi kamarisqa karqan.
Yachay suntur hatun runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cambridge Yachay Suntur.
- Cambridge Yachay Suntur: Tukri llika tiyaynin (inlish simipi)


text:
Chiqap Jesuspa Inlisyan
Chiqap Jesuspa Inlisyan (inlish simipi: True Jesus Church) nisqaqa huk mana t'inkisqa kristiyanu inlisyam, 1917 watapi paqarisqa Beijing llaqtapi (Chunwa mama llaqtapi). Kunanqa 1.5 icha 2.5 hunuchá wankurisqan iñiqkunas tawa chunka pichqayuq mama llaqtakunapis kachkan. Chay inlisyaqa Pintikustis Inlisyap iskay chunka kaq pachakwatap qallarisqanpi yurisqan huk chinu wawa inlisyansi. Mama llaqtapura huñunakuyninsi Los Angeles llaqtapi qallarirqan 1967 watapi. Chay inlisyaqa iwanhilyuta mast'arinayansi lliw runa llaqtakunaman Tiksi muyuntinpi, Jesuspa iskay ñiqin hamunankama.
Kaymi chunkantin uma tiksi iñiyninkuna:
- Ch'uya Ispiritu
- Bawtisay
- Chaki mayllay
- Siñurpa Sinan
- Sabadu p'unchaw
- Jesu Kristu
- Dyuspa Simin Qillqa
- Qispichikuy
- Inlisya
- Jesuspa iskay ñiqin hamunan


text:
Akshay Kumar
Rajiv Hari Om Bhatia sutiyuq runaqa, icha Akshay Kumar (* 9 ñiqin tarpuy killapi 1967 watapi paqarisqa Amritsar llaqtapi - ) huk Indya mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Hari Om Bhatia;Maman: Aruna Bhatia.
Warmi: Twinkle Khanna (2001 watamanta).
Churinkina: (2).
PilikulakunaLlamk'apuy
Kuyu walltayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Akshay Kumar.
- IMDb
- Ufisyal web


text:
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Roberts sutiyuq warmiqa, icha Margaret Thatcher, (* 13 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Grantham llaqtapi - † 8 ñiqin ayriway killapi 2013 watapi), huk Inlatirra mama llaqtayuq pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.
1979 watamanta 1990 watakama Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq
Taytan: Alfred Roberts, Maman: Beatrice Stephenson.
Qusan: Denis Thatcher (1951-2003).
Churinkuna: Carol wan Mark.
Yachay wasikuna: Kesteven wan Somerville.
Alma mater: Oxford Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Margaret Thatcher.


text:
Tukarway
Tukarway (kastilla qillqaypi Tucarhuay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Mullipata distritupi, Killapampa pruwinsyapipas, Santa Teresa distritupi, Sallqantay rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.928 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Urupampa pruwinsya
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Humantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


text:
Aspina ninakushka Cuenca Hatunyachana wasiwan
Rómulo Antun, Killkanuku Ishkayshimi Yachay pushak Pablo Vanegas Cuenca Hatunyachana wasi pushakwan shuk ninakushka aspirka, kay chunka panchikilla, Cuenca llaktapi.
Kay ninakushka yachachikkunata kikinkunapa yuyaykunata sinchyachin kunanka pregrado shinallatak posgrado ruranata ushankakuna Yachachiy Amawtaykunapi.
Kay ninakushka chusku watapi tukurinka aspishpa punllamanta, yachachikkunataka shuktik istakllaktamanta kushkiwan yanapanka shina pregrado y posgrado rurankakuna yachankakunapish.
Kay shina SESEIB wasika llamkan yachachiyuk ashawan paykunapak yuyaykuna sinchyachichun paykunaka wawakunata wamprakunatapash CECIBs UECIBspish imashina MOSEIBTA yachana kan yachachinka.


text:
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen sutiyuq runaqa icha Otto von Bismarck (1 ñiqin ayriway killapi 1815 watapi paqarisqa Schönhausen llaqtapi; 30 ñiqin anta situwa killapi 1898 watapi wañusqa Friedrichsruh llaqtapi) Alimanya mamallaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas karqan.
1871 watapi Prusya, huk aliman mama llaqtakunapas Aliman Ransis Maqanakuy nisqapi (1870 watamanta 1871 watakama) Ransiyata atipaptin Bismarck musuq Aliman Impiryuta kamarirqan. 1871 watamanta 1890 watakama Aliman Impiryup kansillirninmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Otto von Bismarck.
- Artículo sobre la unificación alemana
- Blog sobre Bismarck
- La unificación de Alemania


text:
Andriy Gromyko
Andriy Andreyevich Gromyko sutiyuq runaqa (rusiya simiː AHдpéй AHдpéeBич ГpoMы́k, bilurusu simipiː AHдpэй AHдpэeBiч ГpaMыka) (* 18 ñiqin anta situwa killapi 1909 watapi paqarisqa Gómel llaqtapi - 2 ñiqin anta situwa killapi 1989 watapi wañusqa Moskwa llaqtapi) huk Bilarus mama llaqtami Musikuq wan pulitiku runam.
1957 watamantapacha 1985 watakama Susyalista Suwit Republikakunap Huñun hawa ministrunmi, (MиHиcTpы иHocTpaHHыx дeл Poccии) kachkan.
Taytaː Andriy Matveyevich; Mamaː Olga Yevgenyevna.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'intikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Andriy Gromyko.
- Reseña biográfica en la Web Oficial del Ministerio de Asuntos Exteriores (inlish simipi)


text:
1Colosas siudächo caycaj ermänucuna: Noga Pablumi gamcunaman cay cartata apachimö. Timoteopis salüdunta apachicamunmi. Nogataga Jesucristupa apostulnin canäpaj Tayta Diosninchïmi acramasha. Tayta Diosninchi, y Taytanchi Jesucristo cuyapaycushunqui ari alli cawanayquipaj.
3Jesucristupa papänin Tayta Diosta gamcunapaj cada mañacuyllämi simri agradësicuycä.
4Nogacunaga mayashcämi Jesucristuman yäracurcaycashayquita, ermänucunatapis cuyarcaycashayquita.
5Chayno cawarcaycanqui Tayta Diospa ñaupancho imaycamapis cawanayquipaj cashayquita musyarmi. Tayta Diospa ñaupancho cawanayquipaj cashayquitaga musyashcanqui Jesucristupa alli willacuyninta chasquicurmi.
6Jesucristupa alli willacuynin gamcunaman chayamushanga may-chaymanpis mayacaycanmi. Chay alli willacuyta chasquicurmi runacuna allina cawarcaycan. Gamcunapis Jesucristupa alli willacuyninta chasquicushayquipita-pachami musyashcanqui Tayta Dios cuyapäcoj cashanta.
7Chay alli willacuytaga gamcunata willapar yachachishurayqui ermänunchi Epafrasmi. Paymi nogata willacäshimaran. Jesucristupa sirbejnin carmi gamcunatapis willapäshurayqui alli cawayta tarinayquipaj.
8Epafras chayaycamurmi willamasha Espíritu Santu yanapäshuptiqui fiyupa cuyacoj caycashayquitapis.
9Chayta musyashä junajpita-pachami waran-waran gamcunapaj Tayta Diosta mañacuycä. Chaynöpis mañacuycä Espíritu Santu yachayta goycushunayquipaj, Tayta Diospa buluntäninta musyanayquipaj.
10Chaynami pay munashanno imaypis cawanquipaj. Gamcunaga cawanquipaj Tayta Diosta manchapacurmi, pay munashanta rurarmi.
11Tayta Diosta mañacurcaycä munayninwan yanapäshunayquipaj, llapan rurashayquicunapis alli llojshipäshunayquipaj; ima päsashuptiquipis pasinsacur mana yamacaypa yäracunayquipaj.
12Chaynöpami cushicushpayqui Tayta Diosninchïta agradësicunquipaj. Paymi salbasha-cashunqui acrashan cajcunawan iwal achicyaycaj syëlucho cawanayquipaj.
13Paymi salbamashcanchi chacajpa munaynincho caycajta. Nircorga Cuyay Wamranpa maquinmanna churamashcanchi.
14Chay Cuyay Wamran Jesucristo yawarninta jichashanpitami Tayta Diosninchi juchanchïcunata perdunar salbamashcanchi.
15Tayta Diosta imaypis mana ricasha captinchïpis, wamran Jesucristumi musyachimanchi pay imano cashantapis. Payga caycarannami Tayta Dios manaraj imata camaptinpis.
16Paywanmi Tayta Diosga camaran llapan ima-aycatapis syëlucho cajcunata cay pachacho cajcunata, ricacajcunata mana ricacajcunata, munayniyoj anjilcunata, espiritucunatapis. Llapantapis camaran Jesucristuwanmi y paypa maquincho cananpämi.
17Imapis manaraj captinmi Jesucristoga mayna caycaran. Tayta Dios llapan camashancunapis Jesucristupa maquinchömi caycan.
18Jesucristumi inlisyapa mandajnin car juc cuerpupa umanno caycan. Inlisyanami cuerpuno caycanchi. Paypitami inlisyaga cuerpuno cawaycan. Chaypämi rimir-puntatapis cawarimusha. Chaynöpami Paypa maquillancho llapanpis caycan.
19Tayta Diosninchëga quiquinmi camacächiran payno Jesucristupis cananpaj.
20Jesucristu-raycumi Tayta Diosninchëga llapan camashancunatapis alli ricaycan. Jesucristo cruscho wañur yawarninta mashtashanpitami cay pachacho cajcunatapis syëlucho cajcunatapis Diosninchëga alli ricaycan.
21Ñaupataga mana allicunata rurarmi, juchallayquicho cawar Tayta Diospita carucho y contran caycarayqui.
22Cananmi ichanga Jesucristo wañuyninpa Diosninchi chasquishurayqui, paypa ñaupanchöna gamcuna juchaynaj canayquipaj.
23Ñaupancho imaycamapis cawananchïpäga Jesucristuman imaypis yäracur alli willacuyninta wiyacur cawashun. Payman chaynölla yäracushpayquega imaycamapis paypa ñaupanchömi cawanquipaj. Chay alli willacuytaga may-chaychöpis willacurcaycanmi. Nogapis chay willacuyta willacuycämi.
24Jesucristupa willacuyninta runacuna chasquicuptinmi willacushäpita runacuna ñacachimaptinpis mana llaquicöchu. Jesucristo gamcunapaj ñacashannömi nogapis gamcuna-raycu ñacar cushisha caycä.
25Gamcunata cuyaparmi Tayta Diosga churamasha gamcunata yanapänäpaj. Chaymi Pay musyachimashancunata musyaycächë.
26Unayga chaycunata runacuna manami musyaranchu. Cananmi ichanga payman yäracojcunata Tayta Diosninchi musyachishana imano cashantapis.
27Chaymi musyanchi, mana Israel runacuna caycaptiquipis gamcunawan Jesucristo caycashanta. Chaynöpami musyanchi may-chaypita carpis Tayta Diospa ñaupanman chayananchïpaj cashanta.
28Nogacunaga Jesucristupita willacurmi llapan runacunata sumaj tantiyachir willapaycä. Sumaj yachaycächë Jesucristuta chasquicojcuna Tayta Dios munashanno cawananpaj.
29Chaypämi imano ñacarpis Jesucristo munayninwan yanapämaptin willacur puriycä.


text:
Yakuma pruwinsya
Yakuma pruwinsya (aymara simipi: Yakuma jisk'a suyu; kastilla simi: Provincia de Yacuma) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Santa Ana Yakumamanta llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Beni kawsay pacha risirwa
- Mayukuna: Mamuriy mayu - Yakuma mayu - Yata mayu
- Quchakuna: Rogaguado qucha - Wachuna qucha - Waytunas qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Harriet Beecher Stowe
Harriet Beecher Stowe sutiyuq warmiqa (* 14 ñiqin inti raymi killapi 1811 watapi paqarisqa Litchfield llaqtapi - † 1 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi wañusqa Hartfort llaqtapi ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap qillqaqmi.
Tayta: Lyman Beecher; Mama: .
Qusan: Calvin Ellis Stove.
Churinkuna: Eliza Taylor, Harriet Beecher, Henry Ellis, Frederick William, Georgiana May, Samuel Charles wan Charles Edward.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Uncle Tom's Cabin
- A Key to Uncle Tom's Cabin
- A Tale of the Great Dismal Swamp
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Harriet Beecher Stowe.


text:
Tunari llaqta
Tunari llaqtaqa (kastilla simipi: Villa Tunari) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Tunari munisipyupi, Chapari pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
- Quchapampa: 165 km
- Santa Krus llaqta: 312 km
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nuyuy: 23 ñiqin qhapaq raymi killapi 2003 watapi
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inkachaka
- Isiboro Secure mamallaqta parki
- Qurani qucha
- Rucha mayu
- Tunari mamallaqta parki
- Yurakari runa
- Lista: Llaqtakuna (Buliwya)


text:
Sapsi rakiqunakunayuq sutisuyu
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
- AvicBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- BotMultichill (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- Chobot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- Dexbot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- EmausBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- InternetArchiveBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha -wan probador del sistema de autenticación de dos pasos)
- JAnDbot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- Revibot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- Xqbot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)
- YiFeiBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, sapsi rurana antacha)


text:
Pilikulamanta
Kay dukumintalqa « El Perro sin Pelo del Perú » (Perumanta q’ala allqu) runakunaman riqsichiyta munanku, ima laya allqu kasqanmanta chaninchanmantapas; kunan kunaqa kay laya allquqa lliw tiqsimuyupi chaninchasqa kanku manayá sumaq kaynillamantachu aswanyá paykunawan kuska kaptinku, maskutahina, tukuy llapa allinniyuqrayku: q’ala kaspa, allin kamalla munaypaq kaspapas.
Pilikulapa riqsichiykuna
Kaypi yachaykuy maykunapim runakunaman allquta munachinku pilikulata riqsichispa, hinallataq tukuy tisqimuyupi q’ala allqumanta rimapayastin astawanpas…
Iskay kaq dukumintal
Iskay waranqa watapi, Pedro Santiago Allemant, ancha llakikuspa, kay patrimuniyu pirwanu mana chinkananpaq, kay ruwayman churakun.
Willaykuna
Kaypi yachanki puchukaq willariykunamanta hinallataq pruyiktunchikmantapas.
Tinkuna
Sichus ñuqaykuwan tinkuyta munankichik utaq pruyiktunchikta yanapayta munankichikpas, ancha kusa kanqa qamkunawan rimayqa!
¿Pikunam kanchik?
Pedro-Santiago Allemant, François Darleguywan, iskayninku qallarirqanku l’Association pour la protection du patrimoine Péruvien (APPP), Huñunakuy patrimuniyu pirwanuta amachananpaq (APPP) hinallataq, Huñunakuy patrimuniyu pirwanuta amachananpaq. Asociación de defensa del patrimonio Peruano (ADPP). Iskayninku patrimuniyuta amachanqaku, ñawpaq yachayninkunatapas riqsichinqaku, midyu ambintitapas amachanqaku, tukuy Perupi wiñaqkunatapas amachanqaku, huk imakunatapas). Iskayninkum timpunta churanku kulturakunata riqsichinanpaq pilikulawan, vidiyukunawan, tukuy tiqsimuyupi rimastin, rimanakunata qustin.
¿Yacharqankichu?
Sichus kay Perumanta q’ala allqumanta yachayta munanki, kaypim tarinki tukuy allin ruwasqaykunata, qampaqmi kaykuna kaypi kachkan.