text:
Juan Seminario
Juan Roberto Seminario Rodríguez sutiyuq runaqa, icha "Loco" (* 22 ñiqin anta situwa killapi 1936 watapi paqarisqa Piwra llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Seminario.


c: text/html

text:
Sapsi rakiqunakunayuq sutisuyu
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
(ñawpaqkuna | qhipaqkuna) Qhaway (50 ñawpaq | 50 qatiq) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- *Youngjin (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- -revi (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, steward -wan VRT permissions agent)
- .avgas (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- AFBorchert (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Acagastya (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global, ombuds -wan VRT permissions agent)
- Adamt (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Ahmad252 (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- Ahonc (k'itillapi kan, VRT permissions agent)
- Aka (k'itillapi kan, VRT permissions agent)
- Albertoleoncio (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Alex Noble (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- Alraunenstern (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- AlvaroMolina (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- AmandaNP (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, steward -wan VRT permissions agent)
- Anachronist (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Andrei Stroe (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Andriy.v (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- AntiCompositeNumber (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, probador del sistema de autenticación de dos pasos -wan VRT permissions agent)
- Atsme (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- Avicenno (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- Az1568 (k'itillapi kan, sapsi kutichiq -wan VRT permissions agent)
- Bachounda (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Base (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, steward -wan VRT permissions agent)
- Bastenbas (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Bencemac (k'itillapi kan, sapsi kutichiq -wan VRT permissions agent)
- Bluerasberry (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Captain-tucker (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Carn (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Caulfield (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Chenzw (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Chicocvenancio (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global, probador del sistema de autenticación de dos pasos -wan VRT permissions agent)
- Ciell (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Civvì (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Coffee (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- Count Count (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Cromium (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, steward -wan VRT permissions agent)
- DCB (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- DaB. (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Dajasj (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Daniel (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Daniuu (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, ayudante del filtro antiabusos, sapsi kutichiq -wan VRT permissions agent)
- DarwIn (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- DejaVu (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global -wan VRT permissions agent)
- DerHexer (k'itillapi kan, steward -wan VRT permissions agent)
- Didym (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Doc Taxon (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Dungodung (k'itillapi kan, VRT permissions agent)
- DutchTina (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, exento de bloqueo IP global, sapsi kutichiq -wan VRT permissions agent)
- Dyolf77 (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)
- Effeietsanders (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, VRT permissions agent)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ikwayur
- Chawpipacha nisqa Tiksimuyup sinrinmanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Ikwayur (kastilla simipi: Ecuador, "Chawpipacha") nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam. Ikwayur Runaq Imayka 13.212.742 runakunam kawsachkanku (2006).
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna: Chimpurasu, Impapura, Pichincha, Qutuphaqsi, Tunqurawra, Kayampi urqu, Sangay nina urqu
- Quchakuna: Impaqucha - P'uchqu qucha - Quwiqucha
- Mayukuna: Wayas mayu - Pastasa mayu - Napu mayu
- Wat'akuna: Yawatisuyu
Yurakuna wiwakunapashLlamk'apuy
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Ñawpa pachapiLlamk'apuy
Kunan pacha Ikwadur icha Chawpipacha nisqa suyupiqa, ancha ñawpa pacha achka runa llaqtakunas tiyarqan. Ahinataq Waltiwya (Valdivia) nisqa runakunas Manawi markapi Santa Elena markapipas kawsarqan, 3500 kñ - 1800 kñ watakunapi. Paykunaqa sumaq k'apra ruraqsi karqan. Awya Yalapiqa manas ñawpaq huktaq runakunachu k'aprakunata rurayta yacharqan.
Achka wiñay kawsay yachaqkuna Juan de Velasco yachaq hina yuyarqan, aslla watamanta, Inkakunap hamusqankama, huk mamallaqta hatun pusaq Kitupi kawsarqan, pay Chawpipachap Antinkunatas kamachirqan, Puruha runallaqtamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaqtaman (Karchi markapi). Chay hatun pusaqqa Shyri nisqas karqan. Kunanqa manam tukuy wiñay kawsay yachaqkunachu pay hina yuyan. Astawan yachaqkuna yuyan, Chawpipachapi, Inkakunap hamusqankama, manas huklla hatun pusaqchu tiyarqan, aswantaq achka kurakakunas tiyarqan, huk kurakaqa achka ayllu llaqtakunatas kamachirqan[1]. Qhipaqa Inkakuna Tupaq Inka Yupanki Wayna Qhapaqpas Chawpipachapi Antikunatas kamachirirqan, qhipa Chawpipacha Antikunap runankuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarqan. Kimsa chunka wata qhipa, Ispañulkunas hamurqan, Francisco Pizarro sutiyuq pusaqninqa 1533 watapi Atawallpa Inkatas wañuchirqan. 1534 watapiqa Kunkistadur Sebastián de Belalcázar Kitu llaqtatas hap'irqan, chay llaqta Ispañapaqmi nispa. Kunkistadurkunaqa hamurqaptinsi, Rumiñawi sutiyuq awqaq pusaqqa Kitu k'itipi tukuy wasikunatas ruphachirqan, Ispañulkuna ama tukuyta chaskinanpaq nispa, hinaspas quri imakunata khuyaylla rumikunatapas urqukunamansi apamurqan.
Kastilla Kamachiy pachapiLlamk'apuy
1534 watamanta 1822 watakama Kitu mamallaqtaqa ispañul sarushka llaqtas karqan. Chay watakunapiqa indihina runakuna anachatas llakikurqan. Ispañulkunaqa tukuy sumaq allpakunatas hap'irqan asindakunata ruranapaq. Chay asindakunapiqa kichwa runakuna sinchi-sinchilla ispañul, mistikunapaq llamk'aspas mana allin mikhunakunata chaskirqan. Misti asindadukunaqa indihinakunata anchatas maqarqan. Ispañulkunaqa hatun inlisyakunatas rurarqan, ahinataq Kitupi kaq Iglesia de la Compañia nisqata. Hinallataq achka runakuna astawan sumaq kapchiykunatas Kitupi rurakurqan. Chay runakunaqa Kitupi yachay wasi (escuela Quiteña) nisqas, paykunaqa Indihinakunap ispañulkunappas yawarniyuqsi, yuyayniyuqpas karqan.
Republika pachapiLlamk'apuy
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqapi Antonio José de Sucre, Simón Bolívar sutiyuq awqaq pusaqkuna Ispañulkunawan maqanakurqaptin 1822 watamanta Ikwadur nisqa suyuqa Hatun Kulumbyaman kapuq markam karqan. 1830 watakunapi chay Hatun Kulumbya manaña tiyaptinsi Ikwadur huk musuq mamallaqtas tukurirqan. Juan José Flores Ikwadurpa huk ñiqin mamallaqta hatun pusaqsi tukurirqan. Hinaptinpas allpayuq mistikunaqa hinallataqsi indihinakunata maqarqan, sinchitas llamk'achisparaq. Astawantaqsi kichwa runakunaqa wasipunku nisqapi kawsarqan, mistikunapaq allpankunapi llamk'aspa, uchuylla allpayuq kaspa, chay uchuylla allpankunapi mikhuchikunanpaq llamk'aspa. Allpasapakunaqa, Kathuliku Inlisyapas tukuykunata kamachirqan. 1895 watapi Eloy Alfaro sutiyuq runas Ikwadurpa hatun pusaqnin tukurirqan, indihinakunata ñawpaq ñiqin yanapaqsi hatun pusaq kaspa.
1941 watapi Ikwadurqa Piruwwansi maqanakurqan. Chay maqanakuy qhipaqa Piruw mamallaqta Amarumayu sach'a-sach'a suyupi achka allpakunata Ikwadurmantas hapirqan. Chay qhipaqa iskay maqanakuyraqsi karqan, 1981 watapi, 1995 watapipas, hinaptinqa chay maqanakuykunamanta Ikwadurqa mana Piruwmantachu, Piruwtaq mana Ikwadurmantapas ima allpatapas hap'irqanchu. 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapas umalliqninkunaqa rimanakurqan, kay hina ninakurqan, amaña maqanakuy kachunchu, nispa. Hinallataqsi Jamil Mahuad, Alberto Fujimori sutiyuq umalliqninkuna mamallaqtapura qasi kaytas ruranakurqan.
1990 watamanta CONAIE sutiyuq tantanakuy ECUARUNARI tantanakuypas achka runakunap hatariykunatas qayakurqan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad sutiyuq hatun pusaq kamachiyninmanta lluqsinanmi karqan. 1996 watamantataq huk Pachakutik nisqa runakunap pulitiku tantanakuyninmi tiyan. 2003 watapi chay Pachakutik nisqaqa yanaparqan Lucio Gutiérrez sutiyuq hatun pushaqta akllanakuykunapi akllayta. Payqa 2005 watapi huk hatariymanta karu llaqtamanmi ayqirqan, chaymantataqmi Alfredo Palacio hatun pushaqmi tukurqan. 2007 watapitaq, kutinmanta 2009 watapipas, Ikwadur runakunaqa Rafael Correa sutiyuq runata hatun pushaqmanmi akllarqan. Payqa huk musuq Susyalismutam Ikwadurpi ruranata munan. Pachakutik nisqaqa payta ñawpaqta yanapaspanpas, kunantaq manañam arí ninakunchu.
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiyninLlamk'apuy
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiyninqa 2008 watapim qillqasqam karqan. Chay mamakamachiyqa kaman, huk hatun pusaqmi tiyan, payqa Presidente de la República nisqam.[2]
Markakuna kitikunapasLlamk'apuy
Ikwadur mamallaqtapiqa iskay chunka tawayuq markam kachkan, sach'a-sach'akunapi suqta markam, Chalapi suqta markam, Antikunapitaq chunka hukniyuq marqam, Yawatisuyupitaq huklla markam kachkan. Sapa markapiqa achka kitikunam kachkan.
(++) Kamasqa wata: 2007
RunakunaLlamk'apuy
RimaykunaLlamk'apuy
- Kastilla simi (ufisyal nisqa): 11.000.000 rimaq
- Kichwa simi: 2.000.000 rimaq
- Shuwar simi: 110.000 rimaq
- hukkunapas
IñiyLlamk'apuy
Hatun llaqtakunaLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
Wayakil, Ikwadurpa astawan hatun llaqtan
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- www.inec.gov.ec INEC (kichwa simi)
- Ikwadurpi pulitika rakiy 2008
- www.inec.gov.ec / Markakunap yupayninkuna, Hatun Yupay 2001
- Quitoka, Distrito Metropollitanomi
- Dr. Alfredo Palacio: Hampika, Tukuykunapakmi Kan
- Kawsay Ecuador - Runakunapaq Kawsay Tantanakuypi Yanapak
- Tukuy Ecuador runa shimikuna kamachiy ukupi kana, maypi kashpapash rimana, killkanamantapash kamachiy
- Ecuador Indíginas Ayllu-Juñu Chikaykuna
- Curso básico de kichwa para hispanoparlantes, nivel 1
- Galapagos, Ikwadur (Inlish simipi)
- Ikwadur (Inlish simipi)
- Galapagos (Inlish simipi)


text:
Vladimir Putin
Vladimir Putin (rusiya simipi: BлaдиMиp BлaдиMиpoBич ПyTиH) (* 7 ñiqin kantaray killapi 1952 watapi paqarisqa Leningrad llaqtapi, Susyalista Suwit Republikakunap Huñunpi, kunan Rusiyapi), huk Rusya mama llaqtayuq pulitiku wan umalliqninmi kachkan.
Taytan: Vladimir Spiridonovich Putin; Maman: Maria Ivanovna Putina.
Warmi: Liudmila Pútina (1983-2013).
Churinkuna: María Vladimirovna Pútina (1985) wan Yekaterina Vladimirovna Pútina (1986).
1999 watamanta 2008 ñawpaq kuti Rusiyap Umalliqnin qarqan, 7 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi p'unchawmantataq iskay kutiñam kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Vladimir Putin.
- Biografía en Fundación CIDOB (kastillla simipi).


text:
Alan García
Alan Gabriel Ludwig García Pérez (icha Alan Apriyil Luwiq Arsiya Piiris) sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin aymuray killapi 1949 paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi - 17 ñiqin ayriway killapi 2019 watapi Lima llaqtapi, Piruwpi[1]) huk piruwanu pulitiku runam. APRA partidupi wankurisqan kaspa, 1985 watamanta 1990 watakamam ñawpaq kuti Piruwpa umalliqnin karqan.
4-VI-2006 p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Ollanta Humala-wan hayu kaspa lliw kunkakunap 53-%-ninwan yallispa, 28-VI-2006 p'unchawmantam Piruwpa umalliqnin kachkan, Alejandro Toledo-ta qatispa.
28 ñiqin anta situwa killapi 2011 watapi p'unchawkamam umalliq karqan, chay pachataq Ollanta Humalam qatirqan.


text:
Germán Busch pruwinsya
Germán Busch pruwinsya (aymara simipi: Germán Busch jisk'a suyu; kastilla simipi: Germán Busch) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Puerto Suárez llaqtam.
Pruwinsyaqa Buliwya suyup umalliqnin Germán Busch Becerramantam sutichasqa.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Kimsa munisipyunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Germán Busch pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Chakrarahu
Chakrarahu, Chakra rahu, Chakra Rahu (Chacrarraju),[1] Shaprarahu, Shapra rahu, Shapra Rahu icha Shaprarasu (Shapraraju) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Qaras distritupi, Yunkay pruwinsyapipas, Yanama distritupi, Yunkay distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.112 mitrum aswan hanaq.
RikchakunaLlamk'apuy
Parun qucha Garcilaso rahuwan (chawpi); paña: Chakrarahu rit'i urqup kinraynin
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ Instituto Geográfico Nacional, Perú


text:
Qarapuku Chawaya munisipyu
Qarapuku Chawaya munisipyu icha Qarapuku munisipyu (kastilla simipi: Municipio Puerto Carabuco Chaguaya ) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qarapuku (Carabuco) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan:
- Qarapuku kantun
- Ampana kantun
- Chawaya kantun
- San Miguel de Yaricoa kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Machaqa Marka (Pantaleón Dalence)
Machaqa Marka (aymara simi machaqa = musuq, marka = llaqta,[1] kastilla qillqaypi: Machacamarca) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk llaqtam Uru Uru suyupi, Pantaléon Dalence pruwinsyapi, Machaqa Marka munisipyup uma llaqtanmi.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ katari.org - Diccionario Quechua - Aymara al español. Machaqa: Nuevo. Marka: Pueblo, ciudad..
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Machaqamarka khillayñan musiyu.


text:
Merced Latacunga kitimanta Mana Negra raymikunaman mañaykunata rurankapak shamurkami mashi Jorgue Guamán Cotopaxi markapak apuk ari nirkami kay mañaykunata tukuy llankak mashi panikunawan, shinallatak tukuykuna ari nirkami kay raymikunapi yallikrinkapak.
Mario Ataballo, Belisario Quevedo, kitillita pushak Cotopaxi markapak apukkunata mañarkami ñan llankaykunamanta tukuchishpa katichun chikan chikan ayllu llaktakunapi alli antawakuna purita ushachun. Chay kipa Cotopaxi markata apuk Jorge Guamán rirkami ayllu llakta Potrerillo tantanakuyman rirka, chaypika tukuykunaman riksichirkami allí manda shuyashun kay presupuesto 2015 churanakama.
Shuk patsak chunka pishka ayllu llaktamanta ayllukuna rimarkami ña chusku wata kay llankaykunata mañashpa killkaykunata sakishkanchik kunan kama mana chaskishkanchik nima llankaykunata. Chay kipa mashi Jorge Guamán nirkami ña tantanakukrinchik mashi Hector Gutierrez Apuk, Concejales, Juntas Parroquiales apuk mashikunawan imashina kay llankaykunata paktachikrinchik. Director de Obras Publicas llankay ukumanta riksichirkami kay llankaykunaka mana estudio técnico rurashkakunata charishkachu.
Ordenamiento Territorial llankak ukumanta mashi panikunana kay sitwa killapi taller de capacitación yachaykunata chaskirkami. Gongope yanapak wasimanta Yachachirkami kay modalidades, normativas vigente, presentación del modelo de gestión, herramientas yachaykunamanta. kay Gobierno Provincial llankak wasimanta shinallatak kay Congope yanapak wasikuanwan llankaykunata paktalla paktachishpa katinka
Chay tantanakuypika Guaytacama kitillita pushak Mario Germán, mañarkami kay ayllu llaktakuna calle Vicente León, barrio La Floresta ñankunata allichichun. Silvia Bravo Cajas katik apuk nirkami ñukanchik ayllu llaktakunaman llukshirishpa rikunchik ima llakikuna tiyan may ushashka kama paktachishpa katinkapak.
Rene Morales, Obras Públicas apuk nirkami Guaytacama kitillipi ñan llankaykunata paktachinkapak kay Planificación ukupi churashka tiyanmi, (289 mil dólares), ishkay waranka pusak chunka iskun kullkikunawanmi yanapanka kay Banco del Estado kullki kamachikmanta.
MKay sesión solemne tantanakuypi kay convenios aspikunta charirkami GAD-COTOPAXI shinallatak Municipio Sigchos yanapak wasimanta, ñan llankaykunata paktachinkapakka 360 mil, kinsa waranka sukta chunka kullki kunawan yanapanka, kallari watamanta shamuk mushuk watakama Sigchos ayllu llaktapi kay llankaykunawan katinka.
Kay raymipika Cotopaxi markamanta llankak mashi panikuna chinallatak, la Brigada de Fuerzas Especiales N: 9 Patria, la Sub zona número 3 de Policía, 16 instituciones educativas, y delegaciones yanapak wasikunamanta shinallatak tukuy apuk mashi panikuna chikan chikan llankak wasikunamanta chaypimi karka.
Sigchos kiti (21 de julio de 1992), shuk waranka iskun patsak iskun chunka ishkay wata ishkay chunka shuk sitwa killa wiñarirka chaymantami tawka ayllu llaktakuna tiyarka: Chugchilán, Las Pampas, Palo Quemado e Isinliví kitillikuna.
Jatari Unancha yachana wasi ishkay shimipi yachaykunwan, sukta kitikunapi chunka iskun yachana wasikunapi, tawka watakuna paktachishpa shamushka, kay yachaykunapika charishkami bachilleres en Ciencias especialización Sociales, Químico Biólogo, Gestión y Desarrollo Local yachaykuna.
Kushi pata José Manangón, kay yachana wasita apuk nirkami ñukanchik runakunapak tantanakuykunwan paktalla shamushkanchik chaymanta yachakuk kunata mañanimi kunanka kikinkunami kay ñampi katina kankichik.
Chay kipaka Victoria kitillamanta Apuk mañarkami shuk conevnios kunata ñankunamanta aspichun, (13) kinsa chunka mashi panikuna ari nirkami kay convenios kunata 33 parroquias kinsa chunka kitilli ayllu llaktakuna shinallatak 7 cantones, kanchis kitikunapi paktalla ñankunamanta llankaykunata apachun.
Consejero Juan Villamar nirkami La mana Kitipi ishkay convenios kuna aspishka tiyan chaykunata kaypika kunkarikunchik tukuykunamanta yuyarina kanchik.
Comisión de limites apuk Patricio Sánchez kay tantanakuypi llankay paktachishkakunata riksichirkami, chay kipaka mañarkami aprobachun hoja de ruta llankaykunata.
600 kilómetros de mantenimiento vial en los siete cantones, 40 proyectos de riego en ejecución, operación y mantenimiento de 51 óvalos de los canales transferidos, 90% de la maquinaria operativa, reforestación de mil hectáreas, proyectos productivos en proceso y programas sociales a través del Patronato, son los primeros resultados de los 100 días de gestión del Gobierno Autónomo Descentralizado de la provincia de Cotopaxi.
La mañana de este 20 de agosto Enrique Yánez, Presidente del recinto La Chala perteneciente al cantón Sigchos, luego de recorrer las vías junto a la Viceprefecta de Cotopaxi, Silvia Bravo Cajas, el director de Obras Públicas del GAD Provincial, Rene Morales, el concejal de La Maná, Galo Sánchez y delegados del Municipio de Sigchos pidió a las autoridades intervenir y mejorar las condiciones de la red vial.
Ayer, desde las 09:00, en el Parador del Finca, se desarrolló el primer encuentro de seis GADs provinciales del centro del país, bajo la convocatoria del prefecto Jorge Guamán, quien intenta unir a los segmentos seccionales para la construcción de una mancomunidad con varios temas de interés común como la terminal aérea bajo la denominación de Aeropuerto Regional Cotopaxi.


text:
Griguryu XII
Griguryu XII, Griguryu XII huk chunka iskay ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XIX, Italya simipi: Gregorio XII) Angelo Correr sutiyuq runaqa (* 1326 watapi paqarisqa Venezia llaqtapi - † 18 ñiqin kantaray killapi 1417 watapi wañusqa Recanati llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
20 ñiqin ayamarq'a killapi 1406 watapi watamanta 4 ñiqin anta situwa killapi 1415 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XII.


text:
Litoral pruwinsya
Litoral pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Litoral de Atacama) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Wachaqalla llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Pacha Qullu (Kimsa Misa) (Pacha Kkollu Quimsa Misa) (4702 m) (nina urqu) - Inka Qhamachu (4792 m)
- Mayukuna: Lawqa mayu - Sawaya mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Litoral pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Thomas Klestil
Thomas Klestil sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin ayamarq'a killapi 1932 watapi paqarisqa Wien llaqtapi - 6 ñiqin anta situwa killapi 2004 watapi wañusqa Wien llaqtapi) huk Awstiriya mama llaqtayuq musikuqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Edith Klestil
Margot Klestil-Löffler
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thomas Klestil.
- Uficial Web Site


text:
Perlis suyu
Perlis suyu nisqaqa (kastilla simipi: Estado de Perlis), huk Malasya mama llaqtayuq suyum. Uma llaqtanqa Kangar llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Perlis suyu p'unchaw kamasqa 16 ñiqin tarpuy killapi 1963 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6°30′ C 100°15′ A
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Perlis suyu: ? mukimkuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
253 100 runakuna.
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Perlis suyu.


text:
Daniel Sánchez
Daniel Sánchez Bustamante Vásquez sutiyuqqa (10 ñiqin qhulla puquy killapi 1871 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi - 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1933 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq yachachiq, willay kamayuq, qillqaq, taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup Yachachiy ministru karqan.
Taytan: Juan Sánchez de Bustamante; Maman: Mercedes Vásquez-Bru Zuazo.
Warmi: Carmen Calvo.
Churinkuna: Carmen wan María Luisa .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Sánchez.
- www.worldlingo.com


text:
Murrupun pruwinsya
Murrupun pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Murrupun jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Morropón) Piwra suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chulukanas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 31 ñiqin qhulla puquy killapi 1936 watapi, Oscar R. Benavides Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Murrupun pruwinsya.
- Saywitu: Piwra suyu


text:
RIMAYKUWAYKU
¿Kachkanraqchu ima tapukuykikuna? ¿Yachaymaskaypi kachkanki hinaspa huk especialistawan rimayta munanki? ¿Yachaywasiyki utaq llamkaqwasiyki kaykunamanta llamkayta munachkan? Datoykikunata saqiwayku hinaspa ñuqayku maskamusqaykiku.
Yuyariy, waqchaykuy usuchikuymanta willakuyta churanaykipaq kayman yaykunayki: reporta
Chaynallataq, kamachikuykunamanta yachanaykipaq kayman yaykunaykita minkakamuykiku: normas, utaq kaykunamanta yachaymaskaykuna qillqakunata ñawinchayta munaptikiqa kayman yaykuykamuy: investigaciones


text:
Chuntu wasi
Chuntu wasi icha Mintu wasi nisqaqa chuntup (mintu nisqappas) rikch'ayniyuq wasim.
Mawk'a Iqiptu runakuna, Maya, Mishika runakunapas achka mintu wasikunatas wasicharqan.
Mawk'a Iqiptupiqa wañusqa qhapaqninkunata - pharaw nisqakunata - ayanta waqaychaspa p'ampacharqan.
Awya Yalapi, Asyapipas lliwmanta aswan chuntu wasikunaqa manqus wasis karqan, dyus kayninkunata yupaychanapaq. Hinallataqsi Inkakunapas chuntu wasinkunata wasicharqan, usnu nisqa.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wolfgang Kosack: Die altägyptischen Pyramidentexte. In neuer deutscher Uebersetzung; vollständig bearbeitet und herausgegeben von Wolfgang Kosack. Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-1-1.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chuntu wasi.


text:
Naha
Naha (nihun simipi: 那覇市, Hepburn: Naha-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Okinagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 38,99 km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 20 ñiqin aymuray killapi 1921 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
310 476 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chunwa Fuzhou, 1981
- USA Honolulu, 1961.
- Nihun Kawasaki, 1996.
- Nihun Nichinan, 1969.
- Brasil São Vicente, 1978.
- Brasil São Paulo.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naha.
- Uficial web site


text:
Tupaq Amaru
Tupaq Amaru, 1545 watapi paqarisqa, 24-IX p'unchawpi 1572 watapi Qusqu llaqtapi wañusqa, Inkakunap chunka pusaqniyuq ñiqin, qhipaqtaq qhapaqninsi, Willkapampap tawa ñiqintaq qhapaqnin karqan. Kaypa yawarninsi karqan Tupan Amaru II.
1570 watamanta 1572 watakamas qhapaq karqan.
Ispañulkunaqa payta atispas 1572 watapi Qusqu llaqtapi umanta kuchurqan, Francisco de Toledo sutiyuq qhapaq rantipa kamachisqankama.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Titu Kusi Yupanki
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inka Wañuymanta waqyay. Waman Pumap siq'isqan: Wiraquchakuna Tupaq Amaru huk ñiqinpa umanta kuchun 1572 watapi


text:
Haq'arwitu
Haq'arwitu, aqarqitu, aqaruway, chiyampu, ch'ariña, kharma icha tinti nisqakunaqa (ordo Orthoptera) iskay ch'ila (kapka) hark'akunapaq raprakunayuq, iskay wiquriqtaq phawanapaq raprakunayuq palamakunam, khachuq k'akllachayuq. Haq'arwitukunap qirisankuna wiñakusqaña mama palama hinam.
Aswan haq'arwitukunaqa yurakunatam mikhun, hukkunataq palamachakunatam.
Haq'arwitup mitan kamaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Churchu / Ch'illik'utu / Suni waqracha (Ensifera)
- Ch'ariña / Chiyampu / Chutu waqracha (Caelifera)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Haq'arwitu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Haq'arwitu


text:
Just Fontaine
Just "Justo" Fontaine (* 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1933 watapi paqarisqa Marrakech llaqtapi, Morocco mama llaqtapi - ) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1967 : Ransiya
- 1973-1976 : Paris SG (Ransiya)
- 1978-1979 : Toulouse FC (Ransiya)
- 1979-1981 : Maroc (Morocco)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Referenciakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Just Fontaine.
- Fontaine en la Web oficial - Federación Francesa de Fútbol


text:
3 KAQ YACHACHIKUY
‘Llapallan iñiqkunapa taytan’
1, 2. ¿Ima mana allintam Abrahampa tiemponpi runakuna ruwarqaku? ¿Imaynam Abrahamqa chaywan sientekurqa?
ABRAHANMI * qawarispan rikururqa hatun torreta. Chay torremantam qosñi hoqarikurqa. Yaqapaschá Killa yupaychaq sacerdotekuna ofrendata kañachkarqaku, qaparisqankupas sutillatam uyarikurqa. Chaykunata mana qawarispanmi Abrahamqa wasinman hukmanyasqa kutirqa. Kutisqanman hinaqa yaqapaschá piensarqa taytacha-mamacha yupaychaqkunaqa Ur llaqtapi achkallaña yapakusqanpi. Chay llaqtapi runakunaqa manañam Noeypa tiemponpi hinañachu karqaku.
2 Noeypa wañukusqanmanta iskay wata pasayllatam Abrahamqa nacerqa. Noeyqa Sinchi para tukuytam familianpiwan arcamanta lloqsispanku Jehova Diospaq ofrendata kañapurqaku, Diosñataqmi chaskisqanta qawachirqa chirapata cielopi rikurichispan (Gen. 8:20; 9:12-14). Paykunaqa Jehova Diosllatam yupaycharqaku. Tiempo pasasqanman hinam ichaqa taytacha-mamacha yupaychaytaña qallaykurqaku. Abrahampa taytan Tareypas yaqapaschá taytacha-mamachakunata ruwarqa (Jos. 24:2).
¿Imataq Abrahamta yanaparqa allin iñiyniyoq kananpaq?
3. ¿Imayna runam Abrahamqa karqa? ¿Imatam paymanta yachachwan?
3 Abrahanmi ichaqa Jehova Diospi iñirqa, tiempo pasasqanman hinam iñiyninpi astawan takyarqa. Chaymi paymanta apostol Pablo nirqa: ‘Llapallan iñikuqkunapa taytan’, nispa (leey Romanos 4:11). Yachasunyá imanasqa ancha iñiyniyoq kasqanmanta chaynataq chayna iñiyniyoq kanapaq ima ruwananchikmantapas.
Sinchi para pasayta
4, 5. ¿Pitaq Abrahanmanqa Jehova Diosmanta yachachinman karqa? ¿Imaynatam chayta yachanchik?
4 ¿Pitaq Abrahanmanqa Jehova Diosmanta yachachirqa? Abrahampa tiemponpiqa karqaraqmi Diosman sonqo runakuna. Hukninmi karqa Sem. Payqa manam Noeypa mayor kaq churinchu karqa, ichaqa yaqa sapa kutillam Bibliaqa paymanta puntata riman, yaqachusmi ancha iñiyniyoq kasqanrayku. * Sinchi para kasqanmanta watakuna pasaytam Jehova Diosmanta rimaspan Noey nirqa: ‘Sempa yupaychasqan Tayta Dios’, nispa (Gen. 9:26). Semqa Diosta tukuy sonqonwan respetaspanmi payllata yupaycharqa.
5 Ichaqa, ¿reqsirqachu Abrahamqa Semta? Abrahamqa warmacha kasqanmantachá reqsirqa. ¡Maynatachá admirachirqa tawa pachak watakunapi Sempa tukuy rikusqanmanta yachasqanqa! Semqa rikurqam Sinchi para manaraq chayachkaptin tukuy mana allin kasqanta chaynataq Allpa pachata yaku imayna tapasqantapas. Chaymantapas rikurqam runakunaqa mirasqankuman hina llaqtakuna rikurichisqankuta. Rikurqataqmi Diospa contranpi churakuspan Nimrod sutiyoq runa Babel llaqtapi hatun torre ruwachisqantapas. Chayna kaptinpas Semqa hinallam Diosman sonqo karqa. Jehova Diospa contranpi kaq runakunapa rimayninkuta manaña entiendenakunankupaq pantarachiptinpas Semqa familianwanmi Noeypa rimasqan rimaytam hinalla rimarqaku, chaynallataqmi Abrahampa ayllunkunapas hina chay idiomallata rimarqaku. Abrahamqa anchatachá kuyarqa Semta. Abraham nacesqanmantaqa unay watakunaraqmi Semqa kawsarqa, paychá Abrahanmanqa Diosmanta yachachirqa.
6. a) ¿Imayna kawsananpaqmi Abrahamqa kallpanchakurqa Sinchi paramanta yachasqanwan? b) ¿Imaynataq Abrahampawan Sarapa vidanqa karqa?
6 Sinchi paramanta yachasqanmi Abrahamtaqa yanaparqa Noey hina tukuy sonqonwan Jehova Diospa munasqanman hina kawsananpaq. Chaymi payqa mana yupaycharqachu taytacha-mamachataqa ayllunkuna yupaychaptinkupas. Abrahamqa casarakunanpaqpas Sara * sutiyoq sumaq sonqo sipastam maskarqa. Buenamoza kaptinpas Diosman sonqo iñiyniyoq kayninmi aswan allinqa karqa, mana wawa-churiyoq kaspankupas kusikuywanchá Diosta kuska servirqaku. Chaymantapas Abrahampa sobrinon Lotmi mana tayta-mamayoq qeparurqa, chaymi paykunaña uywakurqaku.
7. ¿Imanasqam Jesuspa qatiqninkunaqa Abraham hina kananku?
7 Ur llaqtapi kaqkuna taytacha-mamachata yupaychaptinkupas Abrahanwan Saraqa Diosllatam yupaycharqaku. Cheqap iñiyniyoq kanapaqqa paykuna hinam mana chaqrukunanchikchu Diosta mana serviqkunawanqa. Jesusmi niwanchik: ‘Manam kay pachapa partenchu kankichik’, nispa. Chaywanmi qawachirqa Diosta mana serviqkunaqa cheqniwasqanchikta (leey Juan 15:19). Jehova Diosta servisqaykirayku familiayki otaq pipas cheqnisuptikiqa ama hukmanyaychu, manam qamllachu chayna sasachakuypiqa tarikunki. Hinalla kallpanchakuspaykiqa Abrahamtawan Saratam qatipakuchkanki.
‘Llaqtaykimanta lloqsiy’
8, 9. a) ¿Ima admirakuypaq kaqtaq Abrahamta huk punchaw pasarurqa? b) ¿Imamantam Jehova Diosqa Abrahanman willachirqa?
8 Huk punchawmi Abrahamta admirakuypaq kaq pasarurqa, ¡Jehova Diosmantam willakuyta chaskirqa! Chaytaqa manachá haykapipas qonqarqachu. Chay willakuyta imaynata uyarisqanmantaqa Bibliaqa manam willawanchikchu, ichaqa ninmi atiyniyoq Dios payman rikuriykusqanmanta (leey Hechos 7:2, 3). Yaqapaschá Abrahamqa Diospa atiyninta rikurqa angelpa kanchariyninta qawaspan. Mana vidayoq taytacha-mamacha yupaychaqkunamantaqa Abrahamqa kawsaq Diostam yupaycharqa, chayqa maynatachá kallpancharqa.
9 Ichaqa, ¿imamantam Jehova Diosqa Abrahanman willachirqa? Nirqam: “Llaqtaykimanta hinaspa aylluykimanta lloqsiy qawachinay allpaman”, nispa. Jehova Diosqa manam nirqachu mayman rinanpaq kasqantaqa, aswanqa risqanman hinam nirqa mayman rinanpaq kasqanmanta. Chaypaqqa Abrahamqa llaqtanta chaynataq ayllunkunatam saqenan karqa. Chay tiempopiqa Abrahampa kasqan lawpiqa ayllukuna kuskalla kayninkutam ancha allinpaq qawarqaku. Pipas ayllunta saqespan huklawman ripuqqa manam allinpichu tarikuq. Ripunanmantaqa wañurunantam wakinqa munaqku.
10. ¿Imanasqam Abrahampaq Sarapaq sasa karqa Ur llaqtanku saqeyqa?
10 Llaqtanta saqenanpaqqa sasatachá Abrahamqa tanteakurqa. Ur llaqtaqa tukuy imayoqmi karqa ( “Abrahanwan Sarapa saqesqanku llaqta” niq recuadrota qaway). Ñawpa tiempopi kaqkunata estudiaqkunam chay llaqtapi tarirqaku hatun wasikunapa raqayninta, chaypichá wakin familiakunaqa tiyarqaku servientenkunapiwan. Chay wasikunaqa karqa chunka iskayniyoq masnin cuartoyoqkunam, pationpas karqa rumikunawan sumaq churasqam. Chaymantapas karqam yakunku, bañonku chaynataq lloqsiq qacha yakukunapaq yarqapas. Chaymantapas Abrahamqa yaqapaschá 70 watanpiña karqa, Sarañataq 60 watanpi. Lliw allin qosakuna hinachá Abrahamqa señoran allin kananta munarqa. Ichaqa, ¿huklaw llaqtaman pusaspanqa allintachu mantienenman karqa? ¡Hayka kutikamachá Abrahanwan Saraqa imapi piensasqankumanta chaynataq ima manchakusqankumanta parlarqaku! Rimarqakuchá tiempo pasasqanman hina vidanku imayna kananpipas. Abrahamqa maynatachá kusikurqa paywan rinanpaq Sarapa nisqanwanqa. Saraqa llaqtanta chaynataq tukuy imata saqespanmi Abrahanwan riyta munarqa.
11, 12. a) ¿Imakunapaqmi Abrahanwan Saraqa tantearqaku manaraq viajachkaspanku? b) ¿Imaynataq karqa pasakunankupaqña chayamusqan punchaw?
11 Allinta tantearuspankum Abrahanwan Saraqa mana reqsisqanku lawman rinankupaq alistakuyta qallaykurqaku. ¡Tukuymi ruwananku karqa! Tantearqakuchá imakunata apanankupaq chaynataq saqenankupaqpas. Chaymantapas piensarqakuchá familianpi hinaspa sirvientenkupipas. Taytan Tareypas yuyaqñam karqa. Ichaqa, ¿atinmanraqchu karqa paykunawan kuska riyta? Kawsakunankama cuidanankupaqmi paytaqa pusarqaku. Chaypaqqa yaqachusmi Tareyqa taytacha-mamacha yupaychasqanta saqerurqaña. Chaymi Biblia willawanchik, Tareyqa Ur llaqtamanta familian horqosqanmanta. Sobrinonku Lotpas paykunawanmi rirqa (Gen. 11:31).
12 Ur llaqtamanta ripunankupaqmi tanteasqanku punchaw chayaramurqa. Piensariy imakuna pasasqanpi. Murallawan amparasqa llaqtapa punkunta lloqsiruspankum hawapiña kachkanku. Abrahamqa familianwan sirvientenkunawanmi listoña kachkanku pasakunankupaq. Ovejankunapas chaynataq cargayoq asnonkuwan camellonkunapas listoñam kachkanku puriyta qallaykunankupaq. * ¡Admirakuypaqchá karqa lloqsinankuña hora chayamusqanqa! Llapankuchá puriyta qallarinankupaq Abrahampa señaschayninta suyarqaku. Hinaptinmi risqankuman hina Ur llaqtaqa karupiña qeparqa.
13. ¿Imakunatam ruwanku Abrahanwan Sara hina kay tiempopipas Jehova Diosta serviqkunaqa?
13 Kay tiempopipas achka iñiqmasinchikkunam Testigokunapa pisilla kasqanku llaqtakunaman astakunku Diospa Palabranmanta astawan willakuypi yanapakunankupaq. Wakinñataqmi Diospa gobiernonmanta astawan willakunankupaq huk idiomakunata yachanku otaq pi runamanpas Diospa Gobiernonmanta imaynata astawan willakunankupaq kallpanchakunku, yaqapaschá chayna willakuyninkuqa wasin-wasin willakuymantaqa sasa. Chaynata willakunankupaqqa allintam kallpanchakunku, Abrahanwan Sara hinam qawachinku imatapas saqespa Diosta astawan serviy munasqankuta. ¡Mayna allinmá chayna kallpanchakusqankuqa! Paykuna hina iñisqanchikta qawachiptinchikqa servisqanchikpi imakuna ruwasqanchikmantapas Jehova Diosqa astawanraqmi bendeciwasun (Heb. 6:10; 11:6). Ichaqa, ¿imaynatam Jehova Diosqa Abrahamta bendecirqa iñisqanmanta?
Eufrates mayutam chimparqaku
14, 15. ¿Imaynatam Ur llaqtamanta Haran llaqtakama viajarqaku? ¿Imanasqataq Abrahamqa Haran llaqtapi huk tiempo karqa?
14 Abrahamqa familianwan chaynataq sirvientenkunawan hinaspa animalninkunapiwanmi hinalla richkanku, risqankuman hinam manaña llumpaytachu sasachakunku. Abrahamqa Sarawan rimaspankuchá richkanku wakinpiqa chakillawan wakinpiñataq asnopi otaq camellopi sillasqa. Ichaqa uywakuna esquilankuta chanlanyachiptinmi wakinpiqa sasata uyarinakunku. Risqankuman hinam allintaña yacharunku uywakunaman sillakuyta chaynataq sapa tutamanta cargaytapas. Tarey yuyaqña kasqanraykum sapa lloqsispanku preocupakurqaku camellopi otaq asnopi sillasqa rinanpaq. Yaqa inti lloqsimunan lawmanmi Eufrates mayu patanta sapa punchaw hinaspa sapa semana allillamanta richkanku.
15 Risqankuman hinam 960 kilometrota viajaspa Haran llaqtaman chayarurqaku, chaypim karqa qatinasllanpi wasikuna, chay llaqtamanmi hamuqku intipa qespimunan lawmanta chaynataq intipa seqaykunan lawmanta negociantekuna. Abrahamqa chay llaqtapim huk tiempo qeparqa, yaqapaschá taytan manaña viajayta atiptin.
16, 17. a) ¿Ima contratotam Diosqa Abrahanwan ruwarqa? b) ¿Imaynatam Jehova Diosqa Abrahamta Haran llaqtapi bendecirqa?
16 Chaymanta qepatam Tareyqa 205 watanpi wañukurqa (Gen. 11:32). Abrahamqa mayna llakisqachá tarikurqa taytan wañukuptin. Chaypim Diosqa paywan kaqmanta rimarqa. ¿Ima nirqataq chay kutipiqa? Ur llaqtapi nisqantam kaqmanta nirqa, chaynataq bendicionkuna chaskinanmantapas. Abrahanmantam rikurinan karqa ‘hatun nacion’, paynintakamataqmi kay Pachapi lliw runakunata Jehova Diosqa bendecinan karqa (leey Genesis 12:2, 3). Diospa nisqankunaqa, ¡maynatachá kallpancharqa! Paywan contrato ruwasqanraykum kaqmanta viajayta qallaykurqa.
17 Kaqmanta viajayta qallarinanpaqqa astawanmi afanakurqa tukuyta alistaypi. Abrahamta Haran llaqtapi Dios bendeceykuptinmi astawanraq tukuy iman kapurqa. Bibliam nin: ‘Aparqataqmi Haran llaqtapi rantisqan runakunatapas tukuy ima armakusqankunatapas’, nispa (Gen. 12:5). Paymanta hatun nacion rikurinanpaqqa tukuy imayoq chaynataq achka sirvienteyoqmi kanan karqa. Ichaqa manam nichkanchikchu kapuqniyoq kanapaq Dios bendeciwananchikmantachu, aswanqa munayninta ruwanapaq ima pisipuwaqninchiktapas qowananchiktam. Abrahamqa hinallam kallpanchakurqa viajananpaq ichaqa manam yacharqachu mayman chayanantaqa.
18. a) ¿Ima punchawpitaq Abrahamqa Eufrates mayuta chimparqa, imanasqataq chayqa mana qonqanapaq karqa? b) ¿Imakunataq pasarqa nisan killapa 14 punchawninpi tiempo pasasqanman hina? ( “Diospa llaqtanpi mana qonqanapaq punchaw” niq recuadrota qaway.)
18 Achka punchaw puriypim karqa Carquemis llaqta, chaynintam viajerokuna chimpaqku Eufrates mayuta. Jesucristo kay pachapi manaraq nacechkaptinmi Abrahamqa 1943 kaq watapi Eufrates mayuta chimparqa killapa 14 kaq punchawninpi. Chay punchawmantam Abrahanwan Jehova Diospa contrato ruwasqan qallaykurqa. Watakuna pasaytam chay killata nirqaku nisan nispa. Chay killapa 14 kaq punchawninmi Diospa llaqtanpi mana qonqay atina (Ex. 12:40-43). Carquemismantam sur lawninman karqa Diospa prometesqan allpa.
19. ¿Imatam Jehova Diosqa Abrahanman prometerqa? ¿Diospa ima prometesqanpim Abrahamqa piensanman karqa?
19 Sur lawmanmi Abrahanqa viajarqa runakunapiwan chaynataq tukuy imankuta aparikuspan hinaspam samarqaku hatun sachakunapa kasqan More lawpi, chayqa karqa Siquem llaqtapim. Chaypim Jehova Diosqa Abrahamta kaqmanta rimapayarqa. Hina chaypitaqmi Jehova Diosqa Abrahanman prometerqa chay allpakunata miraynin dueñochakunanpaq. Diospa chayna prometesqanwanqa yaqapaschá Abrahamqa piensarqa runakunata librananpaq Eden huertapi prometesqan miraypi (Gen. 3:15; 12:7). Chaywanqa yaqapaschá Abrahamqa entiendeyta qallaykurqa paynintakama Jehova Diospa munaynin kay Pachapi cumplikunanpaq kasqanta.
20. ¿Imakunatam Abrahamqa ruwarqa Dios favorecesqanmanta?
20 Abrahamqa anchatam agradecekurqa Jehova Dios favorecesqanmanta. Canaan casta runakunapa kasqanku sitiokunata rispanmi Abrahamqa Jehova Diospaq altarta ruwapurqa, puntataqa hatun sachakunapa kasqan More lawpa hichpanpi, chaymantañataq Betel llaqtapa hichpanpi. Chaypim Jehova Diospa sutin rimasqanmanta Biblia willakun. Yaqapaschá agradecekurqa chay allpakunata mirayninkunapaq kasqanta qawachiptin. Chaypi kaq runakunamanpas yaqapaschá Jehova Diosmanta willakurqa (leey Genesis 12:7, 8). Abrahamqa tiempo pasasqanman hinam iñisqanrayku sasachakuykunata atipanan karqa. Sasachakuykunata aguantaspanpas payqa manam piensarqachu Ur llaqtapi tukuy ima saqemusqanpiqa. Astawanqa piensarqa hamuq tiempopim, payqa ‘suyarqam cimientoyoq llaqtata otaq Diospa ruwasqan llaqtata’ (Heb. 11:10).
21. ¿Imakunatataq ñoqanchikqa yachanchik Diospa Gobiernonmanta? ¿Imapaqtaq hinalla kallpanchakunanchik?
21 Ñoqanchikqa astawanmi entiendenchik Abrahampa suyasqan cimientoyoq llaqtamantaqa otaq Diospa Gobiernonmantaqa. Yachanchikmi Diospa Gobiernon hanaq pachapi gobiernasqanta chaynataq kay Pachapi mana allin runakunata chinkachinanmantapas. Yachanchiktaqmi chay Gobiernopiqa Jesucristo gobiernasqanta, paymi karqa Abrahanman Diospa prometesqan mirayqa. ¡Abraham kawsarimuspanqa maynatachá kusikunqa Diospa prometesqankuna imayna cumplikusqanmanta yachasqanwan! ¿Qampas munawaqchu Diospa promesankuna imayna cumplikusqan qawayta? Chaynaqa hinallayá Abrahamta qatipakuy. ¿Imaynata? Jehova Diosta servinaykipaq tukuy sonqowan kallpanchakuspa, kamachikuyninkunata kasukuspa chaynataq ima favorecewasqanchikmantapas agradecekuspa. ‘Abrahamqa llapallan iñiqkunapa taytanmi’, qampaqpas payqa taytayki hinam kanman.
^ par. 1 Chay tiempopiqa Abrahampa sutinmi karqa Abran. Tiempo pasasqanman hinam Jehova Diosqa suticharqa “Abraham”, nispa. Chay ninanqa “achkallaña runakunapa taytan” ninanmi (Gen. 17:5, NM).
^ par. 4 Abrahampas manam Tareypa mayor churinchu karqa ichaqa yaqa sapa kutillam Abrahanmanta Bibliaqa puntata riman.
^ par. 6 Chay tiempopiqa Sarapa sutinqa karqa Sarai. Chaymantañam Diosqa suticharqa “Sara” nispa, chay ninanqa “Reypa churin” otaq “Princesa” ninanmi (Gen. 17:15).
^ par. 12 Wakin estudioso runakunaqa manam creenkuchu Abrahampa tiemponpi camellokuna uywasqankumantaqa. Ichaqa manam ciertochu chayna rimasqankuqa. Bibliaqa achka kutipim willakun Abrahampa camellonkuna kasqanmanta (Gen. 12:16; 24:35).


text:
Georgi Parvanov
Georgi Sedefchov Parvanov (Bulgarya simipi: Гeoprи CeдeфчoB ПъpBaHoB) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi paqarisqa Sirishtnik llaqtapi - ) huk Bulgarya mama llaqtayuq Wiñay kawsayuqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Zorka Petrova
Churinkuna: Vladimir wan Ivaylo.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
Kastilla simiLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Georgi Parvanov.
- Uficial Web Site


text:
Rimana huñunakuy
Rimana huñunakuy, Kamachitantari icha Parlamintu (kastilla simipi: parlamento) nisqaqa akllanakuspa kamachinakuy (dimukrasya) nisqa mama llaqtapi akllanakuykunapi mama llaqtayuqkunap akllasqan apulliq, kamachiruraq nisqa pulitiku runakunap huñunakuyninmi, kamachikunata ruranapaq, mama llaqtap uma kamayuqninta akllanapaq.
Rimana huñunakuyqa kamachiruraq atiy nisqam, kamachikunata rurayninrayku.
Huk mama llaqtakunapi rimana huñunakuytaqa Kunrisu (kastilla simipi: congreso, inlish simipi: congress) icha Rimana Wasi ninku, ahinataq Piruwpi (Piruw suyup Rimana Wasin), Hukllachasqa Amirikika Suyukunapipas.


text:
Uyuni kachi qucha
Uyuni kachi qucha (kastilla simipi: Salar de Uyuni icha Salar de Tunupa ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ancha hatun kachi qucham, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Daniel Campos pruwinsyapi, Ladislao Cabrera pruwinsyapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uyuni kachi qucha - Quwiphasa kachi qucha - Puwpu qucha
Tunupa nina urqu Uyuni kachi quchawan
Uyuni kachi quchapiqa kachitam hurquchkanku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Uyuni kachi qucha.


text:
Yerushalayim distritu
Yerushalayim distritu (Iwriyu simiː מחוז ירושלים, Mehoz Cherusalem, kastilla simipi: Distrito de Jerusalén) nisqaqa huk suyum Israyil mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yerushalayim llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yerushalayim distritu.


text:
Khunurana rit'i urqu (Raya walla)
- Khunurana nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Khunurana (sut'ichana) rikuy.
Khunurana (Cunurana / Kunurana) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Raya wallapi, Punu suyupi, Melgar pruwinsyapi, Santa Rusa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.420 mitrum aswan hanaq.
Khunurana rit'i urqup sutinqa aymara simim: khunu: llaslla; [1] khunurana: huk laya misk'i papap sutinmi. [2]
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- John Biggar: The Andes. A Guide for Climbers. p. 121


text:
Ernesto Corripio
Ernesto Corripio Ahumada sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin inti raymi killapi 1919 watapi paqarisqa Tampico llaqtapi - † 10 ñiqin ayriway killapi 2008 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Mishiku mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mishiku llaqtapi karqan.
Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1977-1994)
Taytan: ; maman: .
QuilqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ernesto Corripio.
- Catholic Hierarchy (inlish simipi)


text:
József Antall
József Antall sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin ayriway killapi 1932 watapi paqarisqa Budapest llaqtapi - 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1993 watapi Budapest llaqtayuq huk Unriya mama llaqtayuq wiñay kawsaymi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Klára Fülepp.
Churinkuna: (2) György Antall wan Péter Antall.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: József Antall.


text:
Chunta paqpa
- Ama paqpa (Agave americana) nisqawan pantaychu.
Chunta paqpa[2] (Furcraea andina syn. Fourcroya andina) nisqaqa wira qiru hina raphiyuq, kurkunnaq, sinchi yuram, Awya Yalapi ch'aki-ch'akipi wiñaq.
Paqpap raphinpi q'aytuchamantaqa waskakunatam ruranchik.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ «Furcraea andina». Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families. 14 de mayo de 2011 rikusqa.
- ↑ Infoperú: Cusco
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Furcraea


text:
Wanachay
Wanay icha Wanachay nisqaqa pi runamanpas paypaq millay kaq ruraymi huchallikusqanrayku, q'umallikusqanrayku.
Wanakuy, Ankash qallupi. "Wanakuyna, kachakukuna warkayashuruyki, alaq yakuwan paqaspa armatsiyashuruyki".
Kay hinatam wanachanku:
- Tayta mamaqa wawanta wanachan mana uyarisqanrayku, ima millaytapas rurasqanrayku.
- Hinallataq yachay wasipi yachachiq mana uyariq, mana llamk'aq yachaqaqkunatam wanachan. Huk mama llaqtakunapim yachachiq ama maqachunchu, yachaqaqkunata rimapullachun, ruranakunatam qullachun.
- Mama llaqtaqa q'umalli nisqa huchallikuq, mana kamachikunakama ruraq runatam wanachan. Chay wananaqa taripay sunturpim kamarikunku. Kay wanaykuna hinam kachkan:
- Qullqi wanay: Taripasqa runaqa kañinatam quchun.
- Samk'ay wanay: Taripasqa runaqa samk'ay wasipim wichq'asqa kachun, huk mit'alla icha wañunankama (ancha millay rurasqanrayku).
- Wañuy wanay: Taripasqa runaqa wañuchisqa kachun (huk mama llaqtakunallapiraq, ancha millay rurasqanrayku): runa warkhunapi, uma kuchuywan, miyu wapsi ukhupi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi), pinchikilla tiyanapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). Huchallikuqqa wañunanta samk'ay wasipim suyan.
- Maqay wanay: Taripasqa runaqa maqasqa kachun, asutiwan icha k'aspiwan (pisilla mama llaqtakunapi: Iranpi, Sawud Arabyapi)
- Mutuy wanay: Taripasqa runaqa mutusqa kachun. Makinta, chakinta, huk kurku yawrikunatapas kuchunku (pisilla mama llaqtakunapi: Iranpi, Sawud Arabyapi)


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text:
Ingvar Carlsson
Ingvar Carlsson ( * 9 ñiqin ayamarq'a killapi 1934 watapi paqarisqa Borås llaqtapi - ). Suwidsuyu mama llaqta pulitiku, Yachachiy ministru, Wasichay ministru wan Uma kamayuq.
1994 watamanta 1996 watakama wan 1986 watamanta 1991 watakama ñawpaq kuti Suwidsuyupa Uma kamayuqnin karqan.
1969 watamanta 1973 watakama ñawpaq kuti Suwidsuyupa Yachachiy ministrunin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Ingrid Melander
Churinkuna:
Yachaywasi:
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ingvar Carlsson.


text:
Qhichwa runa
Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.
Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.
Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.
Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Buliwyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.
Arhintinapi Qhichwa runakunaLlamk'apuy
Arhintina suyupiqa 140.000-chá 160.000-chá Qhichwa rimaq kawsan Santiago del Estero pruwinsyapi. Astawan 6290 qhichwa runakuna Huhuy (Jujui) pruwinsyapi tiyanku. 1.379.000 urin Buliwyamanta qhichwa rimaq runakunaqa waq Arhintina suyukunapi kankus.
- Pukyu: [2]
Buliwyapi Qhichwa runakunaLlamk'apuy
Buliwya suyupiqa 2.920.000 Qhichwa rimaq kawsan, Chuqichaka suyupi, Quchapampa suyupi, P'utuqsi suyupi, Uru-Uru suyupi, Chuqiyapu suyupi, Santa Kruspipas.
Chuqiyapu suyupiqa Kallawaya runakuna tiyanku. Kallawaya simitam rimanku.
Apaykachana: Apulu, Mirq´amaya, hukkunapas: antanka
Ikwadurpi Qhichwa runakunaLlamk'apuy
Kulumbyapi Qhichwa runakunaLlamk'apuy
- Pukyu: [3]
Piruwpi Qhichwa runakunaLlamk'apuy
Piruw suyupiqa 3.262.137 Qhichwa rimaq kawsarqan 2007 watapi pikunachus 5-watayuq aswan kuraq ima karqanku. Qusqu suyupi, Ayakuchu suyupi, Apurimaq suyupi, Wankawillka suyupi, Anqash suyupi, Wanuku suyupi, Hunin suyupi, Pasqu suyupi, Kashamarka suyupi, Lima suyupi, Punu suyupi, Ariqipa suyupi, hukkunapas.
MusikuLlamk'apuy
- Allpa llamk'ay: sara, papa, uqa, papaliza, triyu, yuyu, siwara, kinwa, kuka, kaphiy, waytakuna, .
- Qhuya
- Maki kapchiy
==
WankikunaLlamk'apuy
Qhichwa warmi llama michiq (Qusqu suyupi, Piruw)
Kichwa warmi, Alawsi llaqtayuq (Chimpurasu markapi), Ikwadur mama llaqtamanta
Kunchuku k'itimanta qhichwa runakuna, Piruw
Qhichwa wamra allpaqawan (Qusqupi, Piruw)
RunakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ Converting Inca Indians in Peru
- ↑ El Quichua de Santiago del Estero (kastilla simipi)
- ↑ www.ethnologue.com / Quechua, Napo Lowland (inlish simipi)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Pueblos Indígenas de Bolivia, Qhichwa runa llaqta (kastilla simipi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qhichwa runa.
- Kay qillqapis Waylas qalluchawmi kaykan: Qichwa nuna.


text:
Robert Young
Robert George Young sutiyuq runaqa ( 22 ñiqin hatun puquy killapi 1907 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi - 21 ñiqin anta situwa killapi 1998 watapi wañusqa Westlake Village llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytanː Thomas E. Young, Mamanː Margaret Fyfe.
Warmi: Betty Henderson (1933-1994).
Churinkunaː (4) Carol Proffitt, Barbara Beebe, Kathy Young wan Betty Lou Gleason.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Emmy Suñay 1957
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Jane Wyatt
- Katharine Hepburn
- Margaret Sullavan
- Norma Shearer
- Joan Crawford
- Helen Hayes
- Luise Rainer
- John Huston
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robert Young.
- IMDb


text:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNANTA WILAKUSHQAN
KAYNOQ NIRMI QALAYKUN
Munashqantsita ruranantsipaq, runakuna ali jusgashqa kananpaq, y ali kawanantsipaqpis kay patsacho, tantyashwan imanoq lapantsikunapis bälishqantsita. Tsaynoqpa tantyashwan imanoq lapan runa mayintsikuna derëchun nishqankunata tsararaykashqanta. Manami pipis kay derëchun nishqankunata kachanmantsu.
Wakinkuna kay derëchun nishqankunata despresyar mana reqipäkushpan pasaypa mana ali kaqkunata rurapäkun. Rurapäkuptin interu munducho lapan runakuna shonqun rurincho rabyakärin. Tsawraqa lapanpita mas munashqannoq wilakärin mas alina kawapäkunanpaq kaynoq nir: "Lapan runakuna mana mantsakuypa kawanmanna y pishiychöpis manami kanmannatsu. Tsaynoqpis lapan runakuna ima yarpashqankunalatapis parlanman y munashqankunalamanpis kriyinman".
Laykuna kanman runakunapa derëchun nishqankuna mana elqashqa kananpaq. Tsay presïsumi kaykan. Mana kaptenqa imatapis mas rurayta mana pwëdir runakuna imaykanoqpapis mana ali awturidäkunapa kontran sharkapakun y tukuynoqpa nakatsikoqkunata elqätsipäkun.
Tsaynoqmi lapan nasyunkuna amistächo kawapäkunman. Tsaypis presïsumi.
Lapan nasyunkunapa delegädunkuna juntakärir eskribipäkorqan Nasyones Unidas nishqanpa qalaykatsinan kartata. Tsay kartacho eskribipäkorqan runakunapa derëchun nishqankunapita. Tsaynoqpis eskribipäkorqan imanoq runakuna balurniyoq kashqanta, y olqupaq warmipaqpis derëchun nishqankuna iwal kashqanta. Tsay eskribishqankunaman yärakärin Nasyones Unidas nishqanpa myemrunkuna. Tsaynoqpis tsay kartacho eskribiraykan kaynoq nir: "Librina arupäkushun ali kawayman chayapäkunantsipaq" nir.
Nasyones Unidas nishqanpa lapan myemrunkuna promitipakorqan yanapänakur arupäkunanpaq interu munducho runakunapa derëchun nishqankuna respitashqa kar kumplikänanpaq.
Kay promitishqanqa ali rurakashqa kananpaq, Iapantsikunapis juk yarpayla tantyapäkushwan kay derëchun nishqankunata.
Tsaymi Nasyones Unidaspa juntakashqan runakuna wilakun kayta:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNAPITA WILAKUSHQAN
Kay wilakushqan lapan runakunapis nasyunkunapis iwal tantyapäkunanpaq tsay derëchun nishqankunapitami. Tsaynoqpaqa lapan runakunapis y mandaq awturidäkunapis, kay wilakushqanman yarpashqala kashpanqa, yachatsipäkunman wakinkunata kay derëchun nishqankunata respitananpaq. Tsaynoqpis juklä nasyunkunawanpis shumaq animatsipäkunman nasyunnincho kaqkunata y wakin munaynincho kaqkunatapis kaynoq nir ninanpaq: "Kay derëchun nishqankuna lapan runakunapaqmi. Noqa tsay derëchunkuna nishqannoqlami ali kawashaq runa mayëkunawan'.
NISHOAN JUK (1)
Lapantsikunapis Iibrimi yurishqantsi. Bälintsimi y derëchuntsikunapis wakinkaqkunanoqlapami. Yarpaynintsikunapis kaykanmi runa mayintsikunawan juk wawqinoq kuyanakur kawapäkunantsipaq.
NISHQAN ISHKAY (2)
Lapantsikunapaqpis kay wilakushqancho eskribishqankaq dere.chuntsikuna. Kay derëchuntsikuna iwalla kanman ima räsa runakunapaqpis, yoraqpaq yanapaqpis, warmipaq olqupaqpis ima kläsi rimaqkunapaqpis, mayqan relijyunkunaman kriyeqkunapaqpis, tsaynoq ima politikacho pureqkunapaqpis, mayqan nasyunpita runakunapaqpis, riku runakunapaq pobri runakunapaqpis, imanoq yurishqa kaqkunapaqpis, y tsaynoq imanoq kawaqkunapaqpis.
Kay derëchuntsikuna iwalla kanman lapantsikunapaqpis. Markantsi nasyunnoq kaptin o mana nasyunnoq kaptinpis, markantsi kikintsipa munaynintsicho kaptin o jukpa munaynincho kaptinpis, markantsipa awturidäninkuna imanoq kaptinpis, derëchuntsikuna iwalla kanman.
NISHQAN KIMSA (3)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan mana pipis wanutsimänantsipaq, Iibri munaynintsicho kawanantsipaq, y mana pipitapis mantsakuypa kawanantsipaq.
NISHQAN CHUSKU (4)
Manami pipis rantishqa runanoq arunmantsu jukpaq.
NISHOAN PITSQA (5)
Kastigashqa karpis, manami pipis fiypa nakatsishqaqa kanmantsu animal nakatsishqa kashqannoq, ni pasaypa umillatsishqapis kanmantsu.
NISHQAN SOQTA (6)
Lapantsikunatapis maycho tsaychöpis awturidäkuna mana jarukuylapa ali respitamashwan.
NISHQAN QANCHIS (7)
Laykuna jusgamashwan lapantsita iwalla. Kay karta eskribishqa kashqanpita mana käsukoqkunapita Iaykuna kuydamashwan lapantsikunatapis mana despresyashqa kaylapa.
NISHQAN PUSAQ (8)
Juk runa, nasyunninpa layninta mana käsukur, mana al ita ruramaptintsi, derëchuntsi kanmi awturidäkunaman kejakoq aywanantsipaq. Y tsaycho lapantsi atyendishqa kashwan iwalla.
NISHQAN ISQUN (9)
Manami pipis lutalaqa prësutsishqa kanmantsu karsil wayiman. Ni tsaynoqpis lutalaqa qarqushqa kanmantsu markanpita.
NISHOAN CHUNKA (10)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalapitapis runakunapa nawpancho jusgashqa kanantsipaq, alipita mana alipitapis. Tsay mana alita jusganman juk tsaycho mana jatikashqa kaq awturidä iwalla mana mayqanpapis faburnin sharkuylapa.
NISHQAN CHUNKA JUK (11)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan "Jutsaynaqmi kanki" nimänantsipaq imalapitapis akusashqa kaptintsipis manaraq shumaq musyakashqa kaptenqa. Lay nishqannoq musyakashqa kanman lapan runakunapa nawpancho imalapis defyendikunantsipaqnoq kaykaptenqa.
- Manami pipis kondenashqa kanmantsu rurashqanpita y mana rurashqanpitapis tsay jinan öraqa mana nawpapita patsa nasyunninpa laynincho "tsaynoq katsun" nishqa kaptin, y tsaynoqpis lapan nasyunkunapa yarpashqan layninkunachöpis. Jutsantsikunapita kastigashqa kanantsipaq kaqkunapita manami mastaqa kastigashqa kashwantsu jutsantsi kaptinpis.
NISHQAN CHUNKA ISHKAY (12)
Juk runataqa manami pipis lutalaqa imatapis ruranmantsu: kikinta, familyankunata, ni wayinkunatapis. Ni eskribishqan kartankunatapis ama kichanmantsu. Tsaynoqpis ama ashlinmantsu. Lapantsikunapami derëchuntsi kan tsaykunapita laykuna kuydamänantsipaq.
NISHQAN CHUNKA KIMSA (13)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan maypapis libri purikunantsipaq y maychöpis nasyunnintsichöqa täkunantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsipa nasyunnintsikunapita yarqunantsipaq y tsaynoqpis kutimunantispaq.
NISHQAN CHUNKA CHUSKU (14)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juklä nasyunkunacho wayintsita ashir täkunantsipaq qatikachämaqnintsikuna kaptin.
- Markantsipa kontran ni Nasyones Unidaspa kontran juk runa ima jutsatapis rurar manami ninmantsu "Noqapa derëchö kanmi juklä nasyunman aywakur täkunäpaq qatikachamaqn. kaptin." Jutsantsikuna ima politikakunapita kaptinmi itsanqa derëchuntsi kan qeshpikunantsipaq.
NISHQAN CHUNKA PITSQA (15)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan may nasyunkunamanpis pertene.sinantsipaq.
- Juk nasyunman pertenësiyta munaptintsi, manami pipis lutalaqa nimashwantsu "Manami qam pertenësinkimantsu kay nasyunman." Tsaynoqpis lutalaqa nimashwantsu "Qam manami kikikipa nasyunnikimanpis pertene'sinkimantsu."
NISHQAN CHUNKA SOQTA (16)
- Olqupapis y warmipapis, edäninman chayaptin, derëchun kanmi kasarakunanpaq. Tsaynoq derëchun kan kasarakunanpaq ima räsa runakunawanpis, mayqan nasyunman pertene.seqkunawanpis, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoq kasarakurmi derëchun kan familyanta formananpaq. Kasädu kar, rakikashqa kar, o mayqankuna nawpata wanuptinpis, derëchunkuna kanmi iwalla olqupaq y warmipaqpis.
- Manami pipis fersanmantsu kasarakunanpaqqa. Itsanqa kasarakärenqa kikinkuna awninakur munanakushqalanpita.
- Tsay kasarashqa kaqkunapitami juntakashqa kaykan lapan markakunapis. Tsaynoqpis derëchun kanmi runakuna y nasyunpa mandaqninkunapis kasarashqa kaqkunata kuydananpaq.
NISHQAN CHUNKA QANCHIS (17)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imaykantsikunapis kikintsipaq kananpaq. Y tsaynoqpis derëchuntsi kanmi pi lawanpis imaykantsikunalachöpis dwëñunoq kapäkunantsipaq.
- Manami pipis lutalaqa qechunmantsu pitapis imalankunatapis.
NISHQAN CHUNKA PUSAQ (18)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan shonquntsicho munashqantsita yarpanantsipaq y munashqantsi relijyunman kriyinantsipaq. Tsaynoq derëchuntsi kaptin trukashwan juk relijyunpita juk relijyunmanpis. Relijyunnintsita rikatsikushwan japalantsi y wakin runakunawanpis, kikintsikunalapaq o runakunapa nawpanchöpis. Tsaynoq rikatsikushwan yachatsikushpantsi, kumplishpantsi, y kultuntsikunata rurashpantsi.
NISHQAN CHUNKA ISQUN (19)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan yarpashqantsita parlanantsipaq mana pipis fastidyaylapa. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi ima notisyakunalatapis ashinantsipaq runakunata mayatsinantsipaq imaykanoqpapis: parlaypa, eskribiypa, o radyupa pasatsiypapis mayqan nasyunkunamanpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA (20)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juk patsalaman juntakänantsipaq itsanqa mana búllata ruraylapa.
- Mana munaptenqa manami pipis pitapis "kay noqakunaman pertenësiy" ninmantsu fersaypaqa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA JUK (21)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan nasyunnintsikunacho mandaq kayta munar chayanantsipaq. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kikintsi jukta munashqantsi kaqta akranantsipaqpis mandaq kananpaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan iwalla awturidä kanantsipaq nasyunnintsikunachöpis.
- Markakunapa munayninchömi churakashqa kanman gobyernupa yanapäsheqnin awturidäkuna. Tsaykuna rurakashqa kanman käda bötukuna watakunalacho. Tsaymi Iapantsikuna imanoq karpis munashqantsi kaqpaq iwalla pakaylapa bötushwan. Tsaycho gänaq kaqmi yaykunman awturidä kananpaq. Mana pakaylapa bötorqa juknoqpa bötushwan awturidänintsikuna markantsi munashqannoq akrashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISHKAY (22)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan ali kawanantsipaq. Wakin imayoqpis kaqkuna yanapäshinman mana imayoqpis kaqkunata. Tsaynoqpis nasyunnintsipita y juklä nasyunkunapitapis pwëdishqanyaq yanapäshinman pishiycho kawaqkunata lapan derëchunkuna kumplikänanpaq. Tsay yanapäshiy kanman respitashqa kanantsipaq y kikintsi aliyätsikunantsipaqpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA KIMSA (23)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsikuna munashqantsinoq arunantsipaq mana despresyashqa kaylapa. Shumaq sigurashqa kanman ima aruychöpis. Y tsaynoqpis aruynintsipita yarquptintseqa yanapäshishqa kashwan imalawanpis.
- Lapantsikunapamj derëchuntsi kan mana despresyaylapa aruynintsikunacho iwal gänanantsipaq wakin aroq mayintsikunanoq.
- Lapan aroqkunapami derëchun kan ali pägashqa kananpaq kikinpaqpis y familyankunapaqpis ali respitashqa runanoq kawananpaq. Pishëpakoqnoq kaptenqa yanapäshishqa kanman imanoqpapis runa mayinkunapita.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan aroq mayintsikunawan juntakaykur imalatapis formanantsipaq mandaqnintsikunapita respi tatsimänantsipaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA CHUSKU (24)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan aruynintsikunapita jamakunantsipaq. Manami aläpaqa arushwantsu pwëdishqantsipita mastaqa. Y tsaypita juk watata kumplirkuptin bakasyunnintsi kanman itsanqa pägashqa
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PITSQA (25)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan ima!antsikunapis ali aypänanpaq kikintsikunapaq y familyantsikunapaqpis. Tsaykunapaqqa kanman kaykuna: mikuynintsikuna, röpantsikuna, wayintsikunapis. Tsaynoqpis qeshyaptintsi mëdikukuna atyendimashwan, y imalachöpis wakin runakuna yanapäshimashwan. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kuydashqa kanantsipaq mana aruynintsi kaptin, qeshyaqtukur mana aruyta pwëdiptintsipis, byúdayashqa kaptintsipis, awkin kaptintsipis, o ima desgrasya päsamaptintsipis.
- Wachaq warmipa y akapa wamrankunapapis derëchun kanmi shumaq ali kuydashqa kananpaq. Kasarashqa kaqkunapa y mana kasarashqa kaqkunapapis wamrankuna iwalla derëchun kanmi kuydashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA SOQTA (26)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan dembaldila primarya kaq eskwëlakunaman yachakoq yaykunantsipaq. Manami ni juklaylapis mana yachakuypaqa kanmantsu. Tsaynoqpis mas jatun kaq yachakuy eskwëlakunapis kanman imalapis kayta munaptintsi yachakunantsipaq. Tsay eskwëlakunaqa lapan runakunata chaskinman iwalla yachashqantupu.
- Kay yachakuy kanman noqantsikuna runa mayintsikunawan ali shonquyoq kanantsipaq. Tsaynoqpis kanman runa mayintsikunapa derëchunkunata respitanantsipaq, tantyanakunantsipaq, pasensyantsi kananpaq y pipis yanasantsi kananpaq. Tsaykuna kanman markantsikunawan, juklä nasyunkunawan, jukniraq räsakunawan, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoqpis yachakuy kanman yanapänantsipaq Nasyones Unidasta runakunata ali kawayman churananpaq.
- Taytankunapami derëchun kan tsurinkunata munashqannoq imanoqpapis edukananpaq.
NISHOAN ISHKAY CHUNKA QANCHI (27)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan markantsikunacho kustumrintsikunata ruranantsipaq. Tsaynoqpa munaq kaqpa derëchun kan kantananpaq, dansananpaq, dibuj ananpaq, tukananpaq, puklananpaq, y imalatapis rurananpaq markanpa kustumrin kashqannoq. Tsaynoqpis juk yachaq imalatapis mushoqta ruraptenqa tsay kanman lapantsikunapaq juknintsi y juknintsipis mas ali kawanantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalatapis mushoqta ruraptintsi o eskribiptintsi kikilantsipaq gänashqantsi kaqkuna kananpaq. Manami pipis ninmantsu lulakushpan "Noqami rurashqä kayta" tsaynoqpa apakunanpaq ruraq kaqpa derëchunta.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PUSAQ (28)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan gobyernuntsi kananpaq nasyunnintsikunacho y lapan nasyunkuna juntakashqanchöpis kay derëchuntsikúna rasunpa kumplikashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISQUN (29)
- Lapantsikunapami ruranantsikuna kan markantsicho kumplinantsipaq. Tsaynoqlapami aliyätsikuntsi kikintsikuna.
- Derëchuntsikunata rurarpis mana qechushwantsu jukpa derëchunkunata. Tsaypaq kanmi laykuna respitatsikunantsipaq y tsaynoqpis reqitsimänantsipaq wakinkunapa derëchunkunapis kashqanta. Tsaynoqpis tsay laykuna kaykan ali shonquyoq runakuna kanantsipaq, ali respitanakunantsipaq, y ali runa mayintsikunawan kawanantsipaq. Tsay ali kaway kaykan runakuna awturidäninkunapaq bötushqan nasyunkunacho.
- Kay derëchuntsikunata kumplishpantsi manami Nasyones Unidas nishqankunapa kontrannin yarqushwantsu.
NISHQAN KIMSA CHUNKA (30)
Kay nishqankunacho manami qam tarinkimantsu derëchuykikuna kaptin pipa derëchunkunatapis elqätsinaykipaq imata rurashpaykipis. Tsaynoq kaykan qampaq, juk nasyunpaq, juntakashqa runakunapaq, o pi runalapaqpis.


text:
Judas Tadeu
Judas Tadeu (kastilla simipi San Judas Tadeo, grigu simi Фaйлы ў kaTэropыi); (* 1 watapi paqarisqa Qana llaqtapi - † 28 ñiqin kantaray killapi 70 watapi wañusqa Beirut llaqtapi) Musuq Rimanakuypi nisqakamaqa Jesuspa chunka iskayniyuqnintin apustulu nisqa disipulunpura huksi karqan. Mawk'a Kristiyanu inlisyap ñawpaq kaq pusaqninsi karqan.
Tayta: Alfeo Cleofás; Mama: Miriam Antera
- 28 Kantaray killa San Judas Tadeu raymi p'unchawninmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Judas Tadeu.
- PrimerosCristianos.com
- Zenit.org (Binidiktu XVI: Simón el Cananeo wan Judas Tadeo).
- Commons
- Tradizione Cristiana (italianu simipi)
- IADFW.net Martyrol
- SJudasTadeo.com (Santuario de San Judas Tadeo, Duminikanu, Chicago, EE. UU).


text:
Simón Rodríguez
Simón Narciso Jesús Rodríguez sutiyuq runaqa (28 ñiqin kantaray killapi 1769 watapi paqarisqa Karakas llaqtapi - 28 ñiqin hatun puquy killapi 1854 watapi wañusqa Amutapi distritupi), huk Winisuyla mama llaqtayuq yachachiq, qillqaq wan yachay wayllukuqsi runa qarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Simón Rodríguez.
- Biografía de Simon Rodríguez en Simon Bolivar Hombre
- Sociedades Americanas, Versión HTML.
- Defensa de Bolívar, Simón Rodríguez,1828. Publicado en 1916


text:
Yaku munisipyu
Yaku munisipyu (kastilla simipi: Municipio Yaco) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu José Ramón Loayza pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi, Kimsa Krus wallapi. Uma llaqtanqa Yaku llaqtam (640 llaqtayuq, 2001 watapi).[1]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq kantunmi kan:
- Yaku kantun
- Q'ajata kantun
- Challuma kantun
- Chhuqhamarka kantun
- Llipi Llipi kantun
- Umalaqu kantun
- Puchuni kantun
- Tawlachaka kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Kichwa runa (Kichwaruna) nisqakunaqa - Inka icha Inga nikuqpas - lliw Kichwa rimaq runakunam, Ikwadur, Kulumbya, Chincha Piruwpi kaq Qhichwa runam, ahinataq Puruhakuna, Kañarikuna hukkunapas.
Ikwadur mama llaqtapi kichwa runakunap tantanakuyninqa ECUARUNARI nisqam.
Ikwadurpi, kichwa runakunaka ñawpak ashtawan waranka watakaman sapiyakurka. Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velascoshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitupi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kawarkan, Puruha llaktamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaktaman (Karchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllu llaktakunata kawarkan[1]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpi Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakmi, 1533 watapi Atawalpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Ispañapakmi nirka. Chay kipa, 19 ñiqin pachakwataman, ashta kichwa runakunaka asindakunapi kawsarkakun, ashta llankakushun, shinapash mana kullkitapash, mana allpatapash charikurkan. 20 ñiqin pachakwatapi, hatun pushak Eloy Alfaro kichwa runakunapak hayñikunata kararkan, chay kipa, tawka runakunapak pushakkuna (shina Dolores Cacuango, Tránsito Amaguaña) hayñiman makakurka. Shinalla mushuk tantanakuykuna (shinalla ECUARUNARI), tukuchirirka, kashnalla kichwa runakunaka Iskay simipi iskay kawsaypi yachaykunata rurarka.
Kunan punchapi, ashta kichwa runakuna allpata llankakkunami kan. Kashna, tawka kichwa runakuna maki kapchiyta llankakkunami kan. Ashtawan kichwa runakunaka uchilla, mana sumak allpata charikun, shinalla kunan pachapi wakchalla kawsakun (2001 watapi, 87%)[2]. Shinapash Utawalu runakanaka, Sarakuru runakunakapash sumak maki kapchiykunata hatunkapa ruran. Paykunaka chay churanakunata, pachalinakunatapash Ikwadurpi karullaktapipash hatun. Shuktak kichwa runakunaka takikkunami kan.
Kichwa tushukkuna, llaktapak churanakunawan (Chikuy
)
Kichwa runakuna kichwa simita riman. Kichwa simika ashta dialectokunata (shina Sachapa kichwa, Chimpurasupa kichwapash, Impapurapa kichwapash etc.) charin, chaymanta yachachikkunaka Kichwa Amawta Kamachikpi tantanakurirka, paykunaka Shukllachishka Kichwa rurarka. Kunan, Iskay simipi iskay kawsaypi yachay wasikunapi, Shukllachishka Kichwaka yachachishkami kan. Shinalla, ashtawan kichwa runakunaka kastilla simita riman. Ayllu llaktakunapi, tawka runakunaka runa simita kastilla simiwan chapun, chay rimaykunaka chapushka nishkami.
Kichwa runakunapa kawsayka llaktapi hatun sapikunata charin. Paykuna yuyan Pachamamaka ñuka wasimi kan, chaymanta payman mikunakunata karan. Shinalla kichwa runakunaka yuyan, Inti kunukta, achiktapash ñukanchikman karan. Chaymanta Inti raymipi tukuy watakunapi tushunami, takinamipash kan. Kichwa runapa kawsaypi, ruku runakuna ashta kuyashkami kan, paykunaka taytaka, mamaka nishkami kan.
Ikwadurpi, kichwa runakuna Antikunapi, Amasuniyapipash kawsan. Amasuniya kichwa kunakuna mamallaktayuk kan. Paykuna Napu markapi, Pastasa markapi, Sukumpiyu markapi, Orellana markapipash kawsakun. Chay markakunapi, 80.000 kichwa runakuna kawsakun, CODENPE nin[3]. Amasuniya mamallaktapi, iskay runa llaktakuna tiyan, shuk runa llaktapi Napurunakunaka kawsakun, shuk runa llaktapipash Pastasa runakunaka kawsakun. Sarayaku shuk Amasuniya kichwa ayllullaktami kan.
Shuk kichwa runakuna Antikunapi kawsan. Antikunapi, tawka kichwa runa llaktakunaka tiyan :
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ (es) Población indígena y afroecuatoriana en Ecuador: Diagnóstico sociodemográfico a partir del censo de 2001, p. 88
- ↑ Nacionalidad Kichwa Amazonia
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kichwa runakunamanta (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Qhichwa Pastasa-Tigre (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Napuruna
- ↑ www.peruecologico.com.pe/ Quechua Lamista / Llakwash runakuna (kastilla simipi)


text:
8 KAQ YACHACHIKUY
Sasachakuykuna kaptinpas hinallam Diosta servirqa
1. ¿Imanasqam Silo llaqtapi runakuna puramintita waqachkanku?
SAMUELQA llumpay llakisqa runakunapa qayllanpim kachkan. Filisteokunawan peleasqankupim 30.000 israelitakuna wañurunku. Punta peleasqankupipas 4.000 runakunam wañururqaku. Chaymi Silo llaqtapi warmachakuna, warmikuna chaynataq tayta-mamakunapas puramintita waqachkanku, qosanku, turinku otaq wawanku wasinkuman manaña kutimunanta yachasqankuwan (1 Sam. 4:1, 2, 10).
2, 3. ¿Ima desgraciakunam karurqa Silo llaqtamanta Diospa baulninta huklawman aparuptinku?
2 Chayna desgraciapiqa tarikurqaku Ofniwan Finees Diospa contrato ruwasqan baulninta Silo llaqtamanta peleasqanku sitioman aparuptinkum. Israelitakunaqa piensarqakum baulpa kasqanpi Jehova Dios kasqanta chaymi Diospa yanapayninwan vencenankupaq aparurqaku. Chay baulqa Diospa karpanpim sumaq sitiopi waqaychasqa karqa, manam imamantapas harkachikunata hina apaykachanankupaqchu. Ichaqa, ¿imataq pasarurqa? Filisteokunaqa israelitakunata venceruspankum Diospa baulnintapas apakurqaku chaymantapas Eliypa iskaynin churinkunatam wañurachirqaku (1 Sam. 4:3-11).
3 Pachaknintin watakunañam Diospa baulninqa Silo llaqtapi karqa. Filisteokuna apakusqankumanta yacharuspanmi Eliyqa tiyananmanta wichiykuspan wañururqa, payqa 98 watayoqñam karqa. Viuda llumchuyninpas wachakuchkaspanmi wañururqa, manaraq wañukuchkaspanmi nirqa: “Tayta Diospa atiyninmi Israel casta runakunamanta chinkarun”, nispa. Diospa baulnin Silo llaqtapi manaña kaptinqa paypa favorninmi manaña karqachu (1 Sam. 4:12-22).
4. ¿Imakunamantam kay yachachikuypi yachasun?
4 Samuelqa maynatachá hukmanyarqa tukuy chaykuna pasasqanwan. ¿Hinallachu iñiyniyoq kanqa chaykunata atipananpaq? ¿Atinqachu Jehova Diospa favorninta israelitakuna maskanankupaq yanapayta? Ñoqanchikpas manam librechu kanchik ima sasachakuywanpas iñiyninchik pruebapi kananmantaqa, astawanyá yachasun Samuelpa ejemplonmanta.
Diosta yupaychanankupaqmi kallpancharqa
5, 6. ¿Filisteokunata ima pasasqanmantam Bibliaqa willakun? ¿Imatam 20 watakunapi Samuelqa ruwanman karqa?
5 Iskay chunka wata ukupim kaykuna pasarqa: filisteokunam Diospa baulninta apakurqaku hinaspam castigasqa karqaku chaymi baulta kutichimurqaku. Hinaptinmi Bibliaqa kaqmanta Samuelmanta willawanchik (1 Sam. 7:2). Ichaqa, ¿imatam Samuelqa ruwarqa chay 20 watakunapi? Payqa hinallachá israelitakunata yanaparqa.
6 Bibliam willakun filisteokunawan manaraq peleachkaptinku Israel casta llapallan runakunaman Samuelqa Diosmanta hinalla yachachisqanta (1 Sam. 4:1). Bibliaqa willakuntaqmi chay 20 wata pasaytapas Diosmanta hinalla yachachisqanta. Nintaqmi Betel, Gilgal hinaspa Mizpa llaqtakunaman sapa wata rispan chaypi kaqkunapa quejankuta allichasqanmanta. Hinaspa Rama llaqtapi wasinman kutisqanmantapas (1 Sam. 7:15-17). Chay 20 watakunapiqa hinallachá kallpanchakurqa Diosmanta yachachinanpaq.
Bibliaqa manam willakunchu 20 watakunapi Samuel ima ruwasqanmantaqa, payqa hinallachá Jehova Diosta servirqa
7, 8. a) ¿Ima nirqam Samuelqa israelitakunaman 20 watantin yanapananpaq ancha kallpanchakusqanmanta? b) ¿Imatam israelitakunaqa ruwarqaku Samuelpa nisqanta uyarispanku?
7 Israelitakunaqa Jehova Diosmantam karunchakururqaku Eliypa churinkunapa huchapakusqankurayku. Chaymi taytacha-mamachakunataña yupaychayta qallaykurqaku. Paykunata 20 watantin yanapasqanmantam Samuelqa nirqa: ‘Tukuy sonqoykichikwan Tayta Diosman kutirikuspaykichikqa wischuychikyá qamkuna ukupi kaq taytachakunata. Wischuychiktaqyá Astarot sutiyoq mamachatapas hinaspayá Tayta Diosllapaqña kawsaspa payllataña adoraychik. Chayna kaptinqa kikinpunim librasunkichik Filisteokunamanta’, nispa (1 Sam. 7:3).
8 ‘Filistea runakunam’ israelitakunata llumpayta ñakarichirqaku. Israelita tropakunata yaqa llapanta wañurachisqankuwanmi piensarqaku pipas mana imanananmanta. Samuelmi ichaqa israelitakunata kallpancharqa Jehova Diosman kutirikuspa librasqa kanankupaq. ¿Kasukurqakuchu? Awriki, taytacha-mamachakuna yupaychanankumantaqa Jehova Diosllatañam ‘adorayta’ qallaykurqaku. Chaymi Samuelqa kusikuywan llapallankuta huñunachirqa Mizpa llaqtaman, chay llaqtaqa karqa Jerusalenpa norte lawninpim. Chaypi ayunaspankum Jehova Diosman qawachirqaku taytacha-mamacha yupaychasqankumanta wanakusqankuta (leey 1 Samuel 7:4-6).
Huchankumanta wanakuspanku israelitakuna huñunakuruptinkum filisteokunaqa atacanankupaq tantearqaku
9. ¿Imatam piensarqa filisteokunaqa? ¿Imatam israelitakunaqa ruwarqaku?
9 Chay huñunakusqankuta yacharuspanmi filisteokunaqa piensarqaku israelitakunata wañuchinankupaq kasqanta. Filisteo tropakuna llaqtaman hichpamusqankuta israelitakuna yacharuspankum llumpay mancharisqallaña Samuelta nirqaku Diospa yanapayninta mañakunanpaq. Chaymi payqa Jehova Diosta mañakurqa ofrendata kañapuspan. Kañapuytapas manaraq tukuchkaptinmi filisteokunaqa llaqta atacamuytaña qallaykurqaku. Jehova Diosñataqmi Samuelpa mañakusqanta uyarispan filisteokunapa contranpi llumpayta piñakuspan “kachaykamurqa nisyullay-nisyu rayota” (1 Sam. 7:7-10).
10, 11. a) ¿Imanasqataq Jehova Diospa rayochimusqanqa mancharikuypaq karqa? b) ¿Imapitaq tukurqa filisteokunapa Mizpa llaqtata atacasqankuqa?
10 Chaywan llumpayta mancharikuspankum filisteokunaqa lluptikurqaku. Chay runakunaqa guerrakunapi mana manchakuspa peleaqkunam karqaku manam manchati warmachakuna hinachu. ¿Imanasqataq llumpaytaqa mancharikurqaku? Yaqapaschá orqokunapas katkatatanankama rayopa llumpay toqyasqanwan otaq rupay kachkaptin rayomusqanwan. Imayna kaptinpas mancharisqallañam luwichu hina lluptirqaku. Israelitakunañataqmi Mizpa llaqtamanta Jerusalenpa hichpan karullay-karukama qatirqaku (1 Sam. 7:11).
11 Chay punchawpi chayna pasasqanqa mana qonqanankupaqmi karqa. Samuelqa hinallam llaqtamasinkunata juez kaspan yanaparqa, israelitakunañataqmi filisteokunawan vencechikuspa qechuchikusqanku llaqtakunata kutichikurqaku (1 Sam. 7:13, 14).
12. ¿Imapaqmi Samuelqa hinalla kallpanchakurqa? ¿Imam yanaparqa?
12 Apostol Pablom allin ruwaq Diosman sonqo juezkunamanta chaynataq profetakunamanta rimaspan Samuelmantapas rimarqa (Heb. 11:32, 33). Samuelqa anchatam kallpanchakurqa Jehova Diospa kamachisqanman hina yupaychananpaq hukkunatapas kallpancharqam chaynata yupaychanankupaq. Sasachakuykunawan atipachikunanmantaqa hinallam kallpanchakurqa ruwayninkunata ruwananpaq, chaymantapas pacienciawanmi suyarqa ima sasachakuytapas Jehova Dios allichananpaq. Qawachirqataqmi agradecekuq kasqantapas. Filisteokunamanta Mizpa llaqtapi Jehova Dios llaqtanta librasqanta yuyanankupaqmi señalpaq rumita sayachirqa (1 Sam. 7:12).
13. a) ¿Imayna sumaq kayniyoqmi kananchik Samuel hina kanapaq? b) ¿Haykapimantam kallpanchakunanchik Samuel hina sumaq kayniyoq kanapaq?
13 Jehova Diospa agradonpaq kawsayta munaspaqa Samuel hinam pacienciakuq, humillakuq chaynataq agradecekuq kananchik (leey 1 Pedro 5:6). Llapanchikmi chayna sumaq kayniyoq kanapaq kallpanchakunanchik. Samuelqa mozo kasqanmantaraqmi kallpanchakurqa chayna kananpaq, chayna kasqanmi yanaparqa yuyaqña kaspanpas astawan sasachakuykunataraq atipananpaq, chaymantam qatiqninpi yachasunchik.
“Churikikunaqa manam qam hina allintachu kawsanku”
14, 15. a) ¿Imam Samuelta hukmanyachirqa yuyaq vidanpi? b) ¿Imanasqataq nichwan Samuelqa Eliymantaqa allin tayta kasqanta?
14 Samuelmanta Biblia yapamanta willaspanqa yuyaq kasqanmantañam riman. Chaymi israelitakunapa sasachakuyninkuta allichaysinanpaq churinkunata nombrarqa juezkuna kanankupaq, paykunapa sutinmi Joel hinaspa Abias karqa. Ichaqa chay runakunaqa mana confianapaq runakunam karqaku. Taytan hina allin kaqkunata ruwanankumantaqa autoridad kayninkutam servichikurqaku tukuy mana allinta ruwanankupaq (1 Sam. 8:1-3).
15 Chaymi israelita ancianokunaqa Samuelman nirqaku: “Churikikunaqa manam qam hina allintachu kawsanku”, nispa (1 Sam. 8:4, 5). ¿Yacharqachu Samuelqa churinkuna mana allin ruwasqankuta? Bibliaqa manam imatapas ninchu. Ichaqa yacharqam churinkunata mana corregisqanmanta Eliy castigasqa kasqanmanta, Samuelqa kallpanchakurqachá churinkunata correginanpaq (1 Sam. 2:27-29). Jehova Diosqa manam tarirqachu ima huchatapas Samuelpiqa.
16. ¿Imaynam sientekunku wawa-churinku mana kasukuq kaptinqa? ¿Imaynatam Samuelpa ejemplon kallpanchanman?
16 Bibliaqa manataqmi imatapas ninchu churinkuna mana allin ruwasqankumanta yacharuspan Samuel ima ruwasqanmantaqa. Ichaqa achka tayta-mamakunam yachanku wawa-churinkupa mana allin ruwasqankuqa penqaypaq, hukmanyanapaq chaynataq llakikuypaq kasqanta. Kay tiempopiqa yaqa lliw wawa-churikunam tayta-mamankuta mana kasukunkuchu. Mana kasukuyqa onqoy hinañam mirarun (leey 2 Timoteo 3:1-5). ¿Hukmanyasqachu tarikunki wawa-churikikuna mana kasukuq kasqankuwan? Chayna tarikuptikiqa Samuelpa imayna kasqanmanta yachasqaykim kallpanchasunki. Churinkuna mana allinkunata ruwaptinkupas Samuelqa hinallam Jehova Diosta tukuy sonqonwan servirqa. Rimasqaykimantaqa imayna kawsasqaykim aswan allinqa. Dios serviynikipi kallpanchakuspaqa wawa-churikikunatapas allintam kallpanchanki. Jehova Diospas anchatam kusikunqa Samuel hina payman sonqo takyaptikiqa.
“Churapuwaykuyá huk reyta”
17. ¿Imatam mañakurqaku israelita ancianokuna? ¿Imaynam Samuelqa chay mañakusqankuwan sientekurqa?
17 Samuelpa churinkunaqa manam piensarqachu mana allinkuna ruwasqankuwan hukkunata huchallichinankumantaqa. Churinkuna mana allin ruwasqankumanta willaruspankum ancianokunaqa Samuelta nirqaku: “Churapuwaykuyá huk reyta chaynapi huklaw nacionkunapi hina huk reyña gobiernaqniyku kananpaq”, nispa. ¿Imaynam chaywan sientekurqa Samuelqa? ¿Mana valeqpaqñachu Samuelqa hapikurqa? Jehova Diospa rantinpim israelitakunata unay watakunaña yanaparqa. Chay runakunañataqmi Samuelta wischupakuspanku huklaw nacionkuna hina reyniyoq kayta munarqaku. ¿Imatam piensarqa Samuelqa chayna mañakusqankumanta? Bibliam nin: ‘Samueltaqa manam gustarqachu’, nispa (1 Sam. 8:5, 6).
18. ¿Ima nirqam Jehova Diosqa gobiernaqninku kananpaq runamasinkutaña mañakusqankumanta?
18 Chayna mañakusqankumantam Samuelman Jehova Dios kaynata nirqa: “Uyariyá runakunapa tukuy ima mañakususqaykita, manam qamtachu qepanchakusunkiqa aswanqa ñoqatam. Manam munankuchu paykunapa reynin kanayta”, nispa. Chayna nisqanwanmi Samuelqa entienderqa israelitakunaqa Diosta qepanchasqankumanta. ¡Llumpay mana allinmi karqa Jehova Diosta qepanchasqankuqa! Chaymantam Jehova Diosqa Samuelnintakama willachirqa rey mañakusqankuqa mana allin kasqanmanta, runakunam ichaqa nirqaku: “Huklaw nacionkuna hina reyniyoq kaytam ñoqaykuqa munaniku”, nispa. Hinaptinmi Diosqa huk reyta akllarqa, Samuelñataqmi aceitewan tallispa nombrananpaq rirqa (1 Sam. 8:7-19).
19, 20. a) Saulta rey kananpaq Jehova Dios akllaruptin, ¿imayna sonqowanmi Samuelqa nombrarqa? b) ¿Imaynatam israelitakunata hinalla yanaparqa?
19 ¿Mana munastinchu Samuelqa Diosta kasukurqa? ¿Reyta mañakusqankuwanqa unaytachu hukmanrayarqa? Wakin runakunaqa piñakunmankuchá, Samuelqa manam piñakurqachu. Payqa reqsikurqam llaqtanta kamachinanpaq Saulta Dios akllasqanmanta. Chaymi aceitewan umanpi tallispan muchaykurqa, chaywanmi qawachirqa nombrasqa kasqanmanta kusikusqanta chaynataq yanapananpaq kasqantapas. Chaymantapas israelitakunamanmi nirqa: “¿Qawachkankichikchu reynikichikpaq Tayta Diospa akllasqanta? ¡Qamkuna ukupiqa manam pipas kanchu pay hinaqa!”, nispa (1 Sam. 10:1, 24).
20 Samuelqa manam hukmanyarqachu imaña pasaptinpas. Diospa akllasqan reypa pantasqankunapi reparananmantaqa allin kaqkunata ruwasqanpim repararqa. Munaysapa runakunapa mañakusqanpi piensananmantaqa Jehova Diosta tukuy sonqonwan unay wataña servisqanpim yuyaymanarqa (1 Sam. 12:1-4). Chaymantapas israelitakunamanmi hinalla yachachirqa Jehova Diosmanta mana karunchakunankupaq chaynataq tukuy sonqonkuwan yupaychanankupaqpas. Chaywanmi paykunaqa reqsikurqaku huchallikusqankuta, chaymi Samuelta nirqaku paykunapaq Diosta mañapunanpaq. Chaymi nirqa: “Ñoqaqa mañapusqaykichikmi Tayta Diosta, mana chayta ruraspayqa paypa contranpich huchallikuyman [. . .]. Ñoqaqa yachachisqaykichikmi imaynam allin sumaq kawsakuyta”, nispa (1 Sam. 12:21-24).
Samuelpa ejemplonmi yanapawanchik imaña sientechiwaptinchikpas hukkunapa contranpi mana piñakunapaq
21. Kallpanchakuchkaptinchik rantinchikpi hukta nombraruptinkuqa, ¿imaynatam yanapawachwan Samuelpa ejemplon?
21 ¿Diosta astawan servinaykipaq kallpanchakuchkaptikichu rantikipi hukta nombrarunku? ¿Chaywanchu hukmanyarunki? Samuel hina Diosman sonqo kaspaqa manachá chaykunawanqa hukmanyasunchu (leey Proverbios 14:30). Jehova Diospa llaqtanpiqa kusikunapaqmi achka ruwaykuna kachkan, chaykunapi reparaspam hinalla kallpanchakunanchik.
“¿Haykapikamataq Saulmanta waqanki?”
22. ¿Saulpa imayna kayninkunapitaq Samuelqa repararqa?
22 Samuelqa Saulpa allin kayninkunapim repararqa. Payqa yachayniyoq mana manchakuq, mana hatunchakuq hatunkaray runam karqa (1 Sam. 10:22, 23, 27). Hinaspapas librem karqa vidanpi allin otaq mana allin ruwayta akllakunanpaq (Deut. 30:19). ¿Allintachu libre kayninwan ruwarqa?
23. ¿Imayna sumaq kaynintataq Saulqa yanqacharurqa? ¿Imaynatam qawachirqa hatunchakuq kasqanta?
23 Kamachinanpaq autoridadniyoq kaqkunaqa tiempo pasasqanman hinam hatunchakuyta qallaykuspa manaña humillakuqchu kanku. Saulwanpas chaymi pasarurqa. Pisi tiempollapim hatunchakuq millay runa rikuriruspan Jehova Diospa kamachisqantaqa manaña kasukurqachu. Huk kutipim mana pacienciakuq kaspan ofrendata Diospaq kañapurqa, chaytaqa Samuellam ruwanan karqa. Chaymi Samuelqa qaqchaspan willarqa Saulpa churinkunaqa rey manaña kanankumanta. Chay nisqanwan wanakunanmantaqa Saulqa astawanraqmi penqaypaq huchallikurqa (1 Sam. 13:8, 9, 13, 14).
24. a) ¿Imaynatam Saulqa Jehova Diosta mana kasukurqachu Amalec tropakunawan peleaspan? b) ¿Imatam Saulqa nirqa corregisqa kaspan, imatam Jehova Diosqa tantearqa?
24 Samuelnintakamam Jehova Diosqa Saulta kamachirqa Amalec runakunawan peleaspan tukuy imankuta purmachinanpaq chaynataq Agag sutiyoq mana allin reytapas wañuchinanpaq. Saulmi ichaqa chay reyta chaynataq allinnin kaq uywakunatapas mana wañuchirqachu. Mana kasukusqanmanta corregispanmi Samuelqa cuentata qokurqa Saulqa qallariypi hina manaña kasqanmanta. Humillakunanmantaqa Samuelwan atipanakuspanmi Saulqa mana reqsikurqachu mana allinkuna ruwasqanta. Imanasqa chayna ruwasqankumantam tropankunaman tumpaykurqa. Chaymantapas nirqam chay allinnin kaq pusamusqanku animalkunaqa Jehova Diospa ofrendanpaq kasqanta. Chayna rimasqanta uyarispanmi Samuelqa nirqa: ‘Animalkunata wañuchispa kañapunamantaqa kasukunatam payqa munan’, nispa. Samuelqa mana manchakuspanmi Jehova Diospa nisqanta Saulman willarqa: rey kaynikimantam qarqosqa kanki, Diosmi maskanqa paypa agradonpaq kaq runaña rey kananpaq, nispa * (1 Sam. 15:1-33).
25, 26. a) ¿Imanasqam Samuelqa Saulmanta llumpayta llakikurqa? ¿Ima nispanmi Diosqa Samuelta corregirqa? b) ¿Imamantam Samuelqa cuentata qokurqa Isaipa wasinpi kaspan?
25 Saulpa mana kasukuspa huchallikusqanwanmi Samuelqa llumpay llakisqa kaspan Jehova Diosta tukuy tuta mañakurqa puramintita waqaspan. ¡Maynataraq llakichirqa Saulpa hatunchakuspan Diosta mana kasukusqanqa! Yuyarirqachá Saulta Dios chayraq akllaruptinqa allin rey kasqanta . . . Manañam haykapipas rikuyta munarqachu. Samuelpa chayna llakisqa kasqanta qawaspanmi Jehova Dios nirqa: “¿Haykapikamataq Saulmanta waqanki? Ñoqaqa qarqoruniñam Israel runakunapa reynin manaña kananpaq. Hatarispaykiyá waqrachamanta botellaykiman aceiteta huntachiy. Ñoqam munachkani Belen llaqtayoq Isai sutiyoq runapa wasin rinaykita. Paypa huknin churintam akllaruniña rey kananpaq”, nispa (1 Sam. 15:34, 35; 16:1).
26 Jehova Diospa munaynin cumplikunanpaqqa manam pantaq runakunapa ruwasqanmantachu. Akllasqan runa munayninta mana ruwaptinqa huktam akllan. Chaymi Samuelqa Saulmanta manaña llakikuspan Diospa kamachisqanman hina Belen llaqtapi Isaipa wasinman rirqa huk reyta nombrananpaq. Chaypim qawarqa Isaipa achka churinkunata, llapankum allin runa kasqankupaq rikchakurqaku. Ichaqa Jehova Diosmi Samuelta yuyarichirqa rikchayllankupi mana reparananpaq (leey 1 Samuel 16:7). Chaymantañam Isaipa sullka churinta pusachimurqaku, payqa Diospa akllasqan Davidmi karqa.
Samuelqa cuentatam qokurqa imaña pasawaptinchikpas Jehova Diosqa yanapawaqninchik chaynataq bendecikuq kasqanmanta
27. a) Wañukuynin hichpamuptin, ¿imamantam Samuelqa cuentata qokurqa? b) ¿Imatam piensanki Samuelpa ejemplonmanta?
27 Wañukunanpaq hichpapiñam Samuelqa cuentata qokurqa Saulpa rantinpi Davidta Jehova Dios nombrasqanqa allinpaq kasqanta. Saulqa mana allin ruwaq kaspanmi Jehova Diostapas qepancharurqa. Davidmi ichaqa karqa mana manchakuq, iñiyniyoq hinaspa Diosman sonqo runa. Wañukunanpaqña hichpan punchawkunapim Samuelqa iñiyninpi astawan kallpanchasqa tarikurqa. Payqa cuentatam qokurqa ima sasachakuyña pasawaptinchikpas Jehova Diosqa librawaqninchik chaynataq mana allinkuna pasawaptinchikpas bendecikuq kasqanmanta. Samuel wañukuptinmi israelitakunaqa llumpayta waqarqaku. Payqa Jehova Diostam tukuy sonqonwan servirqa yaqa pachak wata. Chaymi allin kanman kayna tapukuyninchik: “¿Qatipakusaqchu Samuelpa iñiyninta?”, nispa.
^ par. 24 Samuelmi mana allin Agag runata wañurachirqa. Paypas nitaq familianpas manam kuyapayanapaqchu karqaku. Unay wata qepakunatam Aman sutiyoq runa Diospa llaqtanta chinkarachiyta munarqa, chay runaqa yaqapasmi karqa “Agagpa miraynin” (Ester 8:3; kaymantam astawan yachanki kay libropa 15 hinaspa 16 kaq Yachachikuyninkunapi).


text:
Fray Jorge sach'a sach'a mama llaqta parki
Fray Jorge sach'a sach'a mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Bosque Fray Jorge) mama llaqta parkiqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Chili mama llaqtapi, Kukimpu suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Palama uquq ñuñuq
Palama uquq ñuñuq (ordo Insectivora) nisqakunaqa huk ñuñuq, aycha mikhuq - astwan palama mikhuq - uywakunam.
Kaymi tukuy palama uquq ñuñuq rikch'aq ayllukuna:
- Askanku (Erinaceidae)
- Tuhu (Talpidae)
- K'awchisuyt'u (Soricidae)
- Khallasuyt'u (Solenodontidae)
- Wat'a k'awchisuyt'u (Nesophontidae)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq


text:
Juan Antonio Samaranch
Juan Antonio Samaranch Torelló sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin anta situwa killapi 1920 watapi paqarisqa Barcelona llaqtapi - 21 ñiqin ayriway killapi 2010 watapi wañusqa Barcelona llaqtapi), huk Ispaña mama llaqtayuq ruruchiq, willay kamayuq wan pulitiku qarqan.
1980 watamanta 2001 watakama Apuwasinyuq pukllaykuna Mamallaqtapura Umalliqmi chaskirqan.
Taytanː Samaranch; Mamanː Torelló.
Warmi: María Teresa Salisachs (1931-2000).
Churinkuna: Juan Antonio Jr wan María Teresa.
SuñaykunaLlamk'apuy
- 1988 Asturiaspa awki Kurku kallpanchaynin Suñay
- 2001 Orden del Mérito FIFA
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Antonio Samaranch.
- IMDb


text:
Sun Yat-sen
Sun Yat-sen, (Chinu simipi: 孫德明, pinyin: Sun Yixian) sutiyuq runaqa, (12 ñiqin ayamarq'a killapi 1866 watapi paqarisqa Cuiheng (Guangdong) llaqtapi, - 12 ñiqin pawqar waray killapi 1925 watapi wañusqa Beijing llaqtapi), huk Chunwa mama llaqtayuq hampikamayuq wan pulitiku qarqan
1 ñiqin qhulla puquy killapi 1912 watamanta 1 ñiqin ayriway killapi 1912 watakamam ñawpaq kuti Chunwapa Umalliqnin qarqan.
Ñawpaq warmi:
Lu Muzhen (1885-1915) / Soong Ching-ling (1915-1925).
Churinkuna: Sun Fo.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sun Yat-sen.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
Bono (U2)
Paul David Hewson, KBE, sutiyuq runaqa, icha Bono (* 10 ñiqin aymuray killapi 1960 watapi paqarisqa Dublin llaqtapi - ) huk Ilanda mama llaqtayuq U2 takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas aarqan.
Tayta: Brendan Robert «Bobby» Hewson, Mama: Iris Rankin Hewson.
Warmi: Alison Stewart (1982-)
Churi: Jordan Joy Hewson (10 ñiqin aymuray killapi 1989 watapi), Memphis Eve Hewson (7 ñiqin anta situwa killapi 1991 watapi), Elijah 'Eli' Bob Patricius Guggi Q Hewson (17 ñiqin chakra yapuy killapi 1999 watapi) wan John Abraham Hewson (20 ñiqin aymuray killapi 2001 watapi)..
Yachaywasi: .
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Álbumkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bono (U2).
- (inlish simipi)