text:
Muyla munisipyu
Muyla munisipyu icha Villa Rivero munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Villa Rivero / Muela) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Punata pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Villa Rivero llaqtam (671 runa, 2001 watapi).
- Punata: 52 km
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: Villa Rivero kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Muyla munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qillqaq Jesús Lara paqarimurqa Muela llaqtapi 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1898 watapi. 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1898 watapi paqarisqa Muela llaqtapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


c: text/html

text:
Pakasmayu pruwinsya
Pakasmayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Pacasmayo) nisqaqa Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Pedro Lluq llaqtam.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 23 ñiqin ayamarq'a killapi 1864 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa distritunmi kan.
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pakasmayu pruwinsya.
- Saywitu: Qispi kay suyu
- Pakasmayu tour
- Pakasmayu net

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 061 (A new star 1)
61. Uj mosoj ch´asqa 1
Uumm waranqa waranqa quyllorkuna ch’isin k’ajarishajtin, yachayniyoj runakuna Babiloniapi pata qhawarisqa kashanku manchay jatuchej telescopios nisqawan qhawaspa.
Sabio 1: "Qhawaychej, uj mosoj k’asqa rikhurin, ni jayk’ajpis jaqay jina ch’askata rikorqanchejchu."
Sabio 2: "¿Cheqapuneqa, kaymanta jinalla uj mosoj ch’aska rikhurin. Imatataj niyta munanri?"
Kay yachayniyoj runakunaqa, sumajta yachasqarqanku ch’askakunamantaqa (astronomía). Chayrata kuyurikusqanku watuykachaspa papiros nisqapi qhelqasqakunata ñawirispa, rumikunapi qhelqasqakunata ima, chaykuna chaypacha libro jina imatapis yachayta munaspa ñawirinankupaj karqa, chaypitaj tarisqanku tapukuyninkuman kutichiytaqa.
Sabio 1: "Kayqa, chay ch’askaqa willashan uj rey judiokunamanta paqarisqanta."
Sabio 2: "Uunn chay reyqa nimayqen rey jinachu ujinapuni, allin kanqa mask’aj rinanchej yupaychanapaj, chay noqanchejpatapis reyninchej kanqa."
Jesús, wiñaypaj rey paqarisqa. Diostata ñawpajta yachayta qosqa ovejata michejkunaman, chanta chay yachayniyoj Babiloniamanta runakunaman ima. Yachayniyojkunaqa camellosninkuman imachus karuta ch’usarinankupaj kajta chajnaykukusqanku, regalosta ima.
Chay maymanchus risharqanku chaypi purinanku kasqa mil km. kurajta. Chay riyniykutaj mana uj maskha p’unchayllachu kasqa á, killasta chakipi risqanku, Jesústa rikunaraykoqa rinankupuni karqa mana qhellakuspa. Munarqanku jatunchayta chanta rejsichiyta paykuna jap’eqasqankuta Señorninku chanta salvajkuntaj kasqanta.
¿Qampis rejsichinkichu kay navidad tiempopeqa? ¿Munankichu Señorniyki chanta salvadorniykitaj kananta?
Manchay sayk’usqa chayasqanku chay yachayniyojkuna jatun Jerusalen llajtamanqa.
Sabio 1: "¿Maypitaj kashan chay rey paqarejri? Willaj ch’askata rikuspa jamuyku yupaychaspa jatunchanaykupaj."
Nipipis chay watusqankuman kutichisqankuchu. Chay nisqankuta uyarispa aswampis manchharisqanku, pichus astawan manchharej kasqa rey Herodes. Arí, chay sajra sonqo mana khuyakuyniyoj rey, paypa ñawpaqempeqa tukuy kharkatej kasqanku, chay rey manchikusharqa kamachiyninta mana qhechuchikuyta munaspa. Chaypachita wajyachisqa escribas nisqa runakunata.
Herodes: "¿Qankuna yachankichejchu maypichus paqarin karqa Judiospa reyninkoqa?"
Escriba: "Ari á, Diospa nisqasninta sumajtapuni ukhunchariyku, Belénmanta jamonqa chay atiyniyoj reyqa."
Chay nisqankoqa Herodes clavo jina kasqa, jinapis mana cuentata qokunankupaj ujinayarisqa. Pakayllapi chay Babiloniamanta runakunata tapurisqa:
Herodes: "¿Mayk’ajtaj ch’askakuna rikhurisorqachej? ¿Mayk’ajta ñawpajkutipi rikorqankichejrí?"
Nimata riparaspa ima p’unchaychu kasqanta sut’inchapusqanku. Chaywanqa tukuyta yachasqa Herodes.
Herodes: "Riychej Belénman chay wawata mask’aj, tarispataj jamuspa willawankichej noqapis yupaychaj rinaypaj."
¿Cheqapunichu Herodes yupaychayta munanman karqa? Chay sajra sonqo llullaqa, paylla rey kayta munarisqa. Yachaynoyojkuna Jerusalénmanta llojsinku reyta mask’aj.
Chayta qhepallampiña alliysituwan sut’inchasqayki chaychu.
Personajes: Relator, dos sabios, Herodes, Escriba
© Copyright: CEF Germany


text:
Wp/qug/Wiwa
Wiwakuna, Latin shimipi Animalia, kawsak imakunatami kapan. Kawsay yachaykunapi, wiwakuna shuk Sami suyumi kapan. Wiwakuna tawka celulas nishkakunata charinmi, kuyurinata ushanmi, shuk kawsak imakunata (yurakuna, shuk wiwakuna...) mikuna kapan. Kawsay yachaykunapi, runakuna (Homo sapiens) wiwakunami kapan, shinapash ñukanchik shimipi runakuna na wiwachu kapan.
Maymanta surkushkaEdit
- Kay yachaykunata Fransis shimipi killkashka Wikipidiyamanta surkushkami kapan. kay mashikunami chay pankata killkankapak llankarkami.


text:
Puntarenas
Puntarenas llaqtaqa Kustarika mama llaqtap hatun llaqtanmi. Puntarenas pruwinsya wan Puntarenas kantun uma llaqtanmi. Puntarenas llaqta 70 682 runakunam kawsachkanku (2010).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamasqa 17 ñiqin tarpuy killapi 1858 watapi.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sister Cities International, Inc. (SCI):
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Puntarenas.
- Puntarenas Munisipyu


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 056 (God forgets no one 4)
56. Tata Diosqa ni pita qonqanchu 4
José suyasharqa. Uj semana, ujwampis semanawampis... uj killatapuni. Kutin kutinta t’ukushan:
José: "¿Imaraykutaj nipipis kaymanta orqhowanchurí? Mana juchayojchu kani, imamanta kay jinata wisq’awankurí."
Uj Josewan khuska wisq’asqa kaj Joserayku faraonwan parlanankasqa, jinapis chay runaqa carcelmanta llojsispa qonqapusqa, iskay wataña llojsisqanmanta kasqa. Jinapis Tata Diosqa mana Josémanta qonqasqachu, Pay nisqa José uj atiyniyoj kamachej kanantaqa, chaytataj ruwayta qallarisqa Tata Diosqa.
Faraónqa chaypacha mana allankunata mosqosqa, chaytataj mana pipis sut’inchayta atisqachu ima niytachus mosoqoynin munasqantaqa. Imanakuyta mana atisqachu. Jinallapi faraonpa kamachimpa yuyayninman jamun:
Mozo: "Noqa uj runa mosqoykuta sut’inchajta rejsinia, arí José sutikun. Carcelpi wisq’asqa kashan mana juchayoj. Qonqasqata qonqasqachu chaymantaqa."
Faraón: "¡A…kunitampacha pusamuwaychej!"
Faraónpa nisqanman jina chayrato kuyurikunku. Chayaytawantaj Joséqa manchay respetowan k’umuykuspa Egipto suyuta kamachejman chimpaykun.
Faraón: "Uyarini qan mosqoykunta sut’inchayta yachasqaykita."
José: "Kamachej Faraón, mana noqa yachanichu, jinapis Tata Dios ruwanman."
Faraón: "Mosqoyniypi Nilo Mayu kantupi sayashasqani. Chay mayumanta qanchis wira wakas llojsimorqanku, qhepankuta llojsimullarqankutaj qanchis millay tullu wakas. Chay qanchis tullu wakastaj, qanchis wira wakasta oqoykorqanku. Chantá mosqokullarqanitaj, qanchis sumaj trigo umas uj wiñayllamanta wiñasqanku, chanta qanchis millay ch’aki ch’usu umas mikhuykusharqanku chay sumachaj trigo umasta, ¿imatataj niyta munan chay niwankimanchu?"
José: "Chay mosqoywan Dios niyta munasunki qanchis wata junt’ata chajra sumajta poqonanta, chanta jamunqa qanchis yarqhay watakuna, ni ima chay watakuna poqonqachu. Tukuy ch’akinqa, allin kanman uj yuyayniyoj, yachayniyoj runata mask’anayki kay llajtamanta cuentayoj kanampaj, ajinamanta runakuna mana wañunankupaj yarqhayway."
Chay yuyaychasqanqa sumaj karqa faraompajqa.
Faraón: "José, qan chay yachayniyoj runa kanki. Dios qanwan kashan, qanta churayki kay llajtamanta cuentayoj kanaykipaj, tukuy Egiptopi qampa nisqaykiman jina ruwanqanku."
¡Joséqa Egiptopi kamachejpa qhatijninman yaykun jatun kamachej! mana yuyasqallamanta. Diosqa mana qonqarparqachu, wawqenku chejnikuspa ranqharparqanku chaypis, chaynejtataj Joseqa mana juchayoj carcelpi wisq’arayarqa. Ukhurispa tarisqaman jinaqa, José chunka watakuanta ñak’arerqa. Chaytaj qanta kallpachasunan, Tata Diosqa manapuni pitapis qonqarpanchu, ní qantapis Paypi tukuy sonqo creey kawsayniykitataj jayway.
T’ukurinki maskha imakunatachus DiosJosenejta ruwasqanta yachaspaqa. Chayrayku ama qonqankichu qhepan tinkuyninchejtaqa.
Personajes: Relator, Faraón, mozo, José
© Copyright: CEF Germany


text:
Aleksandr Borodin
Aleksandr Porfírievich Borodin (rusu simipi: MoдecT ПeTpoBич Mycoprckий) sutiyuq runaqa (12 ñiqin ayamarq'a killapi 1833 watapi paqarisqa San Petersburgo llaqtapi - 27 ñiqin hatun puquy killapi 1887 watapi wañusqa San Petersburgo llaqtapi), huk Rusya mama llaqtayuq Chaqllisinchi yachaq, yatana qallwa waqachiqmi wan takichaqmi qarqan.
Taytan: Luka Stepanovitch Gedevanishvili, Maman: Evdokia (Eudoxie) Constantínovna Antonova.
Warmi: Ekaterina Sergueievna Protopopova.
Taki kapchiyLlamk'apuy
YatawakiLlamk'apuy
- Symphony No. 1 in E flat
- Symphony No. 2 in B minor
- Symphony No. 3 in A minor
- In the Steppes of Central Asia
Yatana qallwa taki kapchiyLlamk'apuy
- Allegretto in D-flat
- Hélène-Polka in D minor
- Chopsticks Paraphrases
- Scherzo in A-flat major
Taki aranwayLlamk'apuy
- The Tsar's Bride
- Bogatyri
- Igor Awki
- Mlada
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aleksandr Borodin.


text:
1Punta wajtanta tumarcullar Davidga tincuran Mefi-bosetpa uywaynin Sibawan. Payga gatiycaran ishcay bürru sillashata. Cargasha apaycaran ishcay pachac (200) tantata, päsaspita pachac (100) bölluta, pachac (100) pogusha frütacunata, bïnutapis.
2Chaura ray tapuran: «¿Imapätaj apamushcanqui caytaga?» Chaura Siba niran: «Bürrucunaga famillyayquicuna muntacunanpämi. Tantawan frütaga suldärucuna micunanpämi. Bïnuga chunyajcho uticajcuna upunanpämi.»
3Rayga tapuran: «¿Maytaj patrunniquipa willcanga?» nir. Chaura Siba niran: «Payga ‹Canan Israelcuna nogatanami chachäpa ruquin ray churamanga› nirmi Jerusalencho quëdacamusha.»
4Chaura ray niran: «Chayno captenga canan gampana cacuchun unay Mefi-bosetpa ima-aycanpis cashanga.» Sibaga gongurpaycur niran: «Tayta ray, gampa maquiqui chaquiquichömi caycällä. Ojalä llapan rurashäcunapis gam munashayquino caycullanman.»
5Ray David Bahurim marca quinrayman chayaycaptin Saúl casta runa chimpanpa llojshiycaran. Chay caran Gerapa wamran Simei. Chimpanchöna cashpan Davidta tucuyta gayaparaycar aywaycaran.
6Davidta llapan suldäruntinta sajmaran. Runacunapa, suldäruncunapa chaupinta aywaycaptinpis Davidtaga
7Simei gayaparan: «¡Caypita aywacuy wañuchicoj, fiyu runa!
8¡Cananga Tayta Diosmi castigaycäshunqui ruquin ray canayquipaj Saulpa castancunata wañuchishayquipita! ¡Tayta Diosmi ray cananpaj churasha wamrayqui Absalontana. Caycho caycanqui quiquiqui mana allita rurashayquipitami. Gamga canqui wañuchicojmi!»
9Chaura Sarviapa wamran Abisaiga ray Davidta niran: «Tayta, mana bälej allgoga ¿imanirtaj gayapäshunqui? ¡Canan öra charir cuncanta cuchurishaj!»
10Niptin rayga niran: «Sarviapa wamrancuna, gamcunataga imata gocushunqui. Tayta Dios chayno nisha captinchari pay gayapaycäman. Chayno captenga ¿piraj ‹imatataj rurashcanqui› nenga?»
11Nircur, Abisaita llapan mandaj suldäruncunata niran: «Quiquëpa wamräpis wañuchimayta munaycaptenga masrächari Benjamín trïbupita cäga. ¡Ama imatapis rimapaychu! ¡Jina gayapäcamächun! Tayta Dioschari chayno ninanpaj nisha.
12Capaschari Tayta Dios fiyupa llaquicuycajta ricamarga canan ashllimaptinpis bindisyunta gomanga.»
13Davidga yan'guincunawan aywacuran. Simeipis chimpanpa päsacuran Davidta ashlliraycar, sajmaraycar, allpata machiraycar.
14Raypis yan'guincunapis pasaypa uticashana Jordán mayuman chayar jamaycaran.
15Chaycama Absalonga llapan Israelcunawan Ahitofelwan Jerusalenman chayaran.
16Davidpa amïgun Arac runa Husainami Absalonta tariparan «¡Rayga alli cawachun, rayga alli cawachun!» nir.
17Chaura Absalón tapuran: «Cuyanacushayqui amïguyquita ¿chaynöchu ruranqui? ¿Imanirtaj mana aywacushcanquichu Davidwan?»
18Chaura Husai niran: «Aywanäga manami camacanchu. Nogaga goyanä Tayta Diospis, Israelcunapis acrashan raywanmi.
19Sirberga amïgöpa wamrantami sirbishaj. Chaymi nogaga papäniquita sirbishäno gamtapis sirbishayqui.»
20Chaypitanaga Ahitofelta Absalón niran: «¿Imatataj ruräman?»
21Chayno Absalón tapuptin Ahitofel niran: «Papäniquimi chïnancunata cachasha palasyuta täpananpaj. Paycunata charircur-charircur ruracuriy ari. Chaynöpami llapan Israelcuna tantiyaconga papäniquiwan chiquinacushayquita. Chaura masmi balurchanga gampa faburniqui caycajcunapis.»
22Chayno niptinmi llapan Israel runacuna ricananpaj palasyu janancho juc tolduta Absalonpaj ruraran. Chaychömi taytan Davidpa chïnancunata charircur-charircur cacuran.
23Chay wichan Ahitofel willapashantaga Tayta Dios nishanta-yupaymi wiyacoj. Davidpis Absalonpis wiyacoj.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 042 (TiFam, daughter of the witch doctor 1)
42. TiFam - layqaj wawan 1
Haití suyu orqo puntasman inti jap’ikamushajtin. Uj juch’uy ch’ujllitapi juch’uy imallita Tifam sutiyoj tatan mamanwan kashan. Allin wajcha kawsaypi paykuna kawsanku, astawanqa tuta p’unchay espíritus malignosta manchikuspapuni. Paykuna nimata yachankuchu cheqa Diosmanta, pichus munakun nintaj: "Ama manchikuychejchu, imaraykuchus Noqa qankunawan kashani, nispa."
Orestil juch’uy imillita TiFampa tatan, chanta jampiri brujowanqa, tuta tutamanta jatarispa imachu sapa p’unchay ruwanasninkuta ruwanankupaj. Chaypitaj wakinkuti TiFamqa yanapanampuni tatan mamantaqa.
Mamá: "TiFam, jamuy waway papata allamusunchej, q’aya qhatuman apanapaj. Qan jaqay jatuchej laqhesta k’utumunki canastaman mast’aykunaypaj."
TiFam: "¿Chanta mosoj vestidota rantipuwanki, ichari mamay?"
Mamá: "Ay wawa, chaytaraj niwanqa. Yanapawajtiyki ratipusqaykipuni á."
Manchay kusisqa TiFamqa machetewampuni q’omer laqhesta k’uturan, jinallapi imillita masin Mariqa chayman chimpaspa.
Mary: "TiFam, TiFam."
TiFam: "Mary, q’aya kunana jina mosoj vestidoyojña kashasan, k’acha t’ikitasniyoj kanaqa chanta letrasniyo ima kanqa."
Mary: "¿Letrasniyoj? Qan mana leeyta yachankichoqa. Noqa leeyta yachashaniña chanta imatacha noqapis rantirikusaj."
TiFam: "Ní, imata rantiwaj. Tataymantacha uj juch’uy alqetuta rantillankichejta jark’asunaykichejpaj."
Mary: "Mana, manaña alqota uywasqaykuchu. Cristianosña kayku, kunanqa Bibliata rantikusqayku."
TiFam: "Mary, locayapushanki. Chay espíritus malos mana saqesunqachejchu, onqoykuchisonqanku."
Mary: "TiFam, manaña imatapis manchikunichu. Jesúsqa, aswan atiyniyoj chay millay espíritusmanta nisqaqa. Pay nin: Ama manchikuychu, noqamin qanwan kashani, nispa nisqanta Victor willawayku Bibliamantaqa."
TiFam: "Ejj, llulla chayqa, imata jina kanman llullakusunkichej."
Chayta niytawan juch’uy imillita TiFamqa, q’omer laqhes oqharisqa mamanman t’ijusqa.
TiFam: "Mamáy, mamay. Maryqa manaña alqota uywasqaykuchu niwan, cristianosman tukupusqanku.
Cristianosqa Jesucristopi creejkuna kanku, chayrayku manaña waj imapi confiankuñachu; ní alqo jark’anampi, ní suertepi, ni lantespi, ni ima runaj ruwasqan kajpi, imaraykuchus Diostata jark’akojninku tukuy mana allin kajkunamanta.
Icha qan espiritus malos, jap’eqas, chanta ¿waj imakunapi ima creeshankiraj? Tata Diosqa waqaychasoj, jark’akusojniyki, yanapasojniykitaj. Qantapis nillasunkitaj: Ama manchikuychu, Noqa qanwan kashani, nispa.
Imillita TiFamqa mana yacharqachu Jesuswan parlakuna kasqantaqa. Chayrayku tukuy tiempo manchikuspallapuni karqa. Chanta jampiri runa Mary-j tukuy ayllun Cristiman chimpapusqankuta yacharqospa, pukayarisqataj yanayarisqataj, chanta…
Chayta qhepallampiña willasqayki, imaynachus chay kawsay kasqanta.
Personajes: Relator, TiFam, mamá, Mary
© Copyright: CEF Germany


text:
Demis Nikolaidis
Themistoklis "Demis" Nikolaidis (grisya simi: Θeuισtokλής "Ntέunς" Nιkoλaΐδnς) sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin tarpuy killapi 1973 watapi paqarisqa Gießen llaqtapi - ) huk Alimanya- Grisya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Demis Nikolaidis.


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUYPAK KAMACHIKKUNA RUNAPAK “USHAY TAWNA” UNANCHATA CHASKIRKA
Kay Gabriela Rivadeneira Mamallakta Tantanakuyta pushak, Rosana Alvarado, Marcela Aguiñaga kipapushakkuna kimsantin, Chimborazo markapak, Alausí llaktapi runa llaktakunapak aknaypi karka, chaypimi runallaktakunapak “ushay tawna” unanchata tukuy shunkuwan chaskichirka, kipaka Mamallakta Tantanakuyta allita pushasha nishpa runakunaman willarka.
Chay aknay tantarika Alausí llaktapak Plazoleta “Guayaquil” kuskapimi karka, achka paklla mishukuna, kari warmi runakuna tantarirka, marka kamachikkunapash chaypi karka. 21 kamachiy killkakkunapash kayashka chayarka.
Kay kuskapimi, shuk yachak runa, kay llaktakuna kachaska warmikunapash sisakuna, rurukuna, hampi kiwakuna chawpipi shuk unanchan aknayta rurarkakuna. Mamallakta Tantanakuypak kamachikkunata mishki ashnak yakuta tsiraparka, shinami pachamamapak shutipi shutichirka, shinami anti rukunapak pachamamata rikuyka kan, Mamallakta Tantanakuyman ushayta kurka.
Aknashka kipa, Manuel Vargas, Alausí kitipak pushak, kay uchilla suyupak runakunata pushak, shuk ushay unancha tawta Gabriela Rivadeneira kmachikmanj kurka, Mamallakta Tantanakuypi kimsa warmi pushakushkata rikushpami kurka. Chimborazo marka warmikunapak churarinatami churachirka.
Mamallakta Tantnakuyta pushak runllaktakunata yupaycharka, kikinkunaka wiñaykawsamanta hayñikunata charisha nishpa achka ñakarikunata charishkankichik nirka. Shinami Yaku kamachiyta charinka hatun yuyarikunata charishkanchik nirka, kay Mamallaktata allichinkapa, yaku shukpakllamakipi sakirichun harkan nirka. Manarak Allpa Kamachiyta arinishpa, ama axchka allpakuna shukpaklla makipi XXI watakunapi sakirichun yuyarikunaman chayankapa shuk kayayta rurarka, shina tukuykunaman awki mikuykunata charinkapa nishpa uyachirka.
«¿Imashina antawa ñankuna, chirlli yaku,allikawsay, yachay, kapukyachina llikakuna, Mamallaktapak sapan kuskakunapi tarpuy mushukyay tiyachun runa?», kay llankaykuna paktana hawa tapurka» tantarishpalla llankashpallami paktashun nirka, tukuykuna shuklla Mamallaktamanta kashkata rikuchishpami paktashun nirka».
Mama Rosana Alvarado, Mamallakta Tantakuyta kipapushak, ñawpa Mamallakta Tantanakuy imashina kashkata, Mamallakta mana kunkarinachu nirka, chay watakunapika Mamallakta Tantarika ashalla charikkunapak, ashalla ushak tantarikunamana kamachiykunata arinik karka. “Mana kunkarina wiñaykawsaymanta rikurishkakunami kanchik nirka, wakinkunaka kay mana alli wiñaykawsayta kunkarisha ninkunami, kunanka kishpiyrina wiñaykawsaytami sinchiyachina kanchik”, nishpa rikuchirka.
Paymanta, Mamallakta Tantanalkuyta ishakyniki Pushak, Marcela Aguiñaga, runakunapak munaymi mana pakpakta kawsanata ashayachik kamachiykunata arinichun yanapan. Chay pachallatak, tukuy shunkuwan apuchishkamanta Alausí llaktapi kawsak runakunata yupaycharka, shinami Mamallakta Tantanakuypak kamachikkunata llankachun churan nirka. “Chay ñawpa Mamallaktaman mana tikranaka, kikinkuna yanapakpillami paktashun”, nishpa rimarka.
Tantaripika Rosa Elvira Muñoz kamachiy killkak, Mariano Curicama marka kamak, Hermuy Calle marka Kamachik, Lenin Tito Municipalidades de Chimborazo tantarita Pushak achkata rimarkakuna.
JS/jc-kichwa


text:
LLAPAN RIMAYKUNA APAQ
Perusuyuntinpa Rimaspa llapan llank’asqakuna qhawaq, ichaqa kasqan Congreso de la República ukhupi llank’aqkuna, wakin kamachisqa kashanku allin sapaqchasqa t’aqa yachachiqkuna hinapin hunt’akunqa rimaspa llank’asqanku, kamacheq apu simi qelqa horqonankupaq, qatipan mast’arispa rimasqankuta qhawanan cheymanta sayananku suyuntin rantita.
Paykunawan kuska llank’aq t’aqakuna kashan:
- Chaupipi Rimaspa llank’aqkuna yachacheq llank’ay ateq kanankupaq
- Kamachisqa t’aqa t’aqa allin llank’anankupaq.
- Kamachisqa t’aqa t’aqwispa llank’aqkuna hinataq qelqaman churanku Rimaspa llank’aqkunaq rimasqanta.
- Kamachisqa t’aqa qelqasqata allin rimachiqkuna, cheymanta qelqan sapa p’unchay ima ruwanankupaq kasqanta, qelqaman churan huñukuypi rimasqankuta.
- Kamachisqa t’aqa sapa p’unchay mast’arispa rimasqankuta qelqaman churaq.
- Kamachisqa t’aqa qelqa tapara pirwa waqaychana wasita churanku.
- T’aqasqa cheqaspi allinpaq qelqa ruwaqkuna, yupaykunamanta willakuy mast’areq.
- Rimaspa llank’aqkunata tukuy ima pisisqanpi yanapaq t’aqa


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 080 (A bill for Mom)
80. Maman manuta junt´anampaj
Imatachus manchayta Jazmín munasqanqa, uj qhatupi sumaj churarqosqeta kashasqa.
Jazmín: "Uumm qolqellay kanman. Ima kusiy kurajkunapajqa, imatachus munasqankuta qolqenkuwan rantirikunku. Aaa ujta yuyashani..."
Chay p’unchay Jasmínqa mikhunata mikhuykuytawan imata jina risqa puñunan wasi ukhumanqa. Mask’asqataj uj lápiztawan papeltawan ima.
Jazmín: "Tukuy ima ruwasqamanta sapa killamanta pagonanku Jazminman. Imaraykuchus mana noqa qhasilla imatapis ruwaymanchu:
Vidrio p’akisqasta q’opa wijch’unaman orqhona 2,- BS
Bañota llimpuchana 3,- BS
Sapa mikhusqamanta platos mayllanapaj oqharina 6,- BS
Puñunay wasita k’uchunchana, pichana ima, chayqa grave 10,- BS
Plato mayllasqasta jallch’ana maypichus kananman 4,- BS
Q’opata orqhona, chayqa millayta asnan 6,- BS
Tukuynimpi sumasqaqa...15, 20, … 31,- BS
Ama jina kaspa pagay usqayllata
Jazmínniyki kay wasipi llank’aj."
Pakaysitullamanta chay ruwasqanta cocinaman churarqosqa. Chay ch’isi mikhunankupajtaj waj cartata platunwan khuska kashajta tarisqa. Sapitallan kashaspalla kicharisqa chay cartataqa.
Jazmín: "Uumm, imachus kashan á. (abrir de carta, dinero que se cae) Aaa… nerqani jina 31 ¡PESOS…! Ni jayk’aj kay jina qhapaj karqanichu. Aa, uj carta ima kasqa:
"¡May munasqa Jasmínniy!
Kayqa pagoyki, cheqamanta manchay trabajadoritapuni kanki. Mayk’ajpis tiempituyki kajtin kay cuentata ñawiriy chaychu.
10 watata p’achaykita t’ajsani 0 BS
10 watata qampaj wayk’upuyki 0 BS
Sapa kuti onqoykojtiyki cuidaspa sonqochayki 0 BS
Qanwan pujllani 0 BS
Imatapis munajtiyki, waqajtiykipis chaypipuni qanwan mana tiempy kashajtinpi kani 0 BS
Mana astawan jatunta kay litataj ruway munanichu. Tukuy chayta kusikuywan ruwani, mayta munakususqayrayku, uj k’ata wawitay. Mamayki"
Chayta ñawirispa Jazmínqa p’enqaymanta waqay waqayta llant’asqa, sayariytawantaj maman kashasqa chayman t’ijuspa ujllaykusqa.
Jazmín: "Mamáy, ni jayk’aj ujtawan qhelqasajñachu ruwasqaymanta pago mañaspaqa. Kay chay qolqe, ¡noqa munakuyki mamitay!"
Yanapana, regalanapis kusikuyta rikuchin. Manaña unaychu kashan mamakunaj p’unchayninkumanqa.
¿Manachu kusikuyta regalayta munanki mamaykimanqa? Munayman uj k’acha wakichiywan mamaykita p’unchaynimpi kusichinaykita. Chanta amataj qonqaychu: kusirikunapaj jayway, kusirichiypis, mana mamakunaj p’unchaynillampichu kasqanta.
Personajes: Relator, Jasmín
© Copyright: CEF Germany


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 140 (Dream job 1)
140. Imata yachayta munay 1
Cuidado, ruphachikuwajtaj rupha té kashan. (ruido de taza, cuchara, etc.)
Hudsonqa ujchhikampiwan qalluya chayarpachinman karqa. Té tomana rato Taylorkunaqa tukuyninku wasipi ujchakoj kasqanku jaqay karu Inglaterra suyupi. May k’achata kawsakusqanku, unay watakunamantaña tatanku cuentallajpuni kasqa China suyumanta imayna kasqantaqa. Ujpachataj ujllata llakiy uyayoj karparisqa.
Papá: "Ni yachanichu. ¿Imaraykutaj mana astawan misioneros China suyuman rinkuchurí? May chhika chinokuna ni jayk’aj uyarinkuchu Jesúcristomantaqa."
Hudson: "Tatáy, noqa jatun kaspa, misionero kasaj, China suyumantaj risaj."
Chay tatamamakunaqa asirisqanku juch’uy phisqa watayoj wawankuta qhawarispaqa, sapa kuti onqosqallapuni kasqa chay wawaqa. Mana misionero mayk’ajpis kananta yuyanapaj jinachu, ní yachaywasimampis riyta atisqachu ajina onqosqalla kasqanraykoqa. Hudsonqa bibliotecapi juk’ucha jinapuni kasqa á, ñawirinaqa misk’i jina paypaj kasqa.
Hudson: "Tutasninchu puñunaypi kay p’anqakunta ñawiriyman chayqa, astawan yachayman. Jinapis mamayqa lámparata apakapullampuni, chaywampis velasta mask’akusaj..."
Chay ch’isitaj, manaraj allin tuta nishaspa, bulsillosninman junt’aykuchisqa vela puchustaqa. Chayraytaj kallasqataj paypajqa, uj chayakoj runa wasimpi kashasqa, chayrayku maypichus ninata k’ajachispa q’oñikushasqanku chaynejman tiyaykusqa paypis. Nina qayllapi kasqanrayku Hudsonqa bolsillompi vela puchus unuyarejta riparasqa, nimaynapi mana kayta atisqañachu, uj minuto uj hora jina paypaj kashasqa.
Mamá: "Hudson, mana kay atispa usqay riy camaman."
Hudson: "Ya, ¡allin tuta tukuypaj!"
Puñunampaj vela puchusta bolsillonmanta oqhonampaj masa jina q’ala mach’aykusqa kasqa, nipuni orqhoyta atisqachu. Hudsonqa may arrepentikusqa mamampa pakayninmanta puchu velasta bolsillokusqanmantaqa. Ujtawan mana chayta ruwasqañachu.
Chay bibliotecamanta juk’uchita nisqaqa waj imapiñataj tinkullajtaj kasqa á: ¡sullk’anta molestajmin kasqa! Payllawampuni mana t’aqanakuspa kaj kasqanku, khuritusta mask’aspa, p’isqetusqa qhawaspa ima.
Hudson 13 watayojña kashaspa jampikunata apaykachayta yachaykusqa farmacéutico ninku chaytaqa. Qhepaman imakunara rawanampaj sumajta wakirichikusqa, jinapis uj p’unchay nima ruwanayoj kashajtin, tukuy kawsayninta wajinaman tukurpachisqa. Uj p’anqata ñawirispalla cuenta qorpakusqa, Jesúcristoj wañusqanmanta, jinataj kawsarimusqanta payta munakusqanrayku.
Hudson: "Señor Jesús agradecekuyki munakuwasqaykimanta. Qampata kay munani, imatachus niwasqaykita ruwaspa, ajina kachun."
Chay orakusqanmantapachataj Hudsonqa sonqompi Jesústa uyarishanmampis jina kasqa: "Kunanqa riy Chinaman."
Misionero kayta munasqa qanchis watitallayojraj kashaspaqa, ñapis 17 watasniyojña wakichikuyta qallarisqa misionero kanampaj. Ichás chay jina kusiywan wakichikuyninta chimpachisonqa. Chaymanta qhepallampiña willarisqayki, ama qonqankichu á.
Personajes: Relator, papá, Hudson, mamá
© Copyright: CEF Germany


text:
K'uchumuyla munisipyu
K'uchumuyla munisipyu icha Villa Gualberto Villarroel munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Cuchumuela / Municipio de Villa Gualberto Villarroel) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Punata pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Qhipa runayupayman jina tiyapun 1.708 runakunan. Uma llaqtanqa K'uchumuyla llaqtam.
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: K'uchumuela kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'uchumuyla munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[1]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Inkakunap wasichasqankuna
Inkakunaqa ancha sikllalla rikch'ayniyuq, ancha sinchi, sanaywaq, kunanraq rikunalla hatun wasikunatam wasicharqan.
Ima hinatas wasicharqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ulilla, hina-hinalla wasikunataqa tikakunawansi pirqacharqan, kunankamapas ayllu llaqtakunapiraq wasichanku hinas.
Qhapaqkunap wasinkunatataq, manqus wasikunatapas pirqana rumi ch'iquspa rumilla pirqakunamantas wasicharqan, mana pirqa llut'anatachu, mana isku chapusqatachu churaspa. Ancha allinta pirqasqa rumipura saywanman manapas tumichu, manapas yawrichu sat'ikuyta atirqan.
Inkakunap wasichasqankunapiqa ancha hatun rumikunatam tarinchik, ahinataq Saksaywamanpi, Qusqupi Hatun Rumiyuq sutiyuq k'ikllu ñanpipas. Manataqsi pirqankunata achalacharqanchu.
Lliwmanta aswan allin ch'iquqkunaqa Qullawmantas hamuspa Qusqu llaqtapi hatun Inka panakakunapaqsi llamk'aq karqan.
Inkakunap rumilla wasinkunaqa ancha sinchi kaspas pacha kuyuypapas manas thuñichisqanchu karqan, Ispañulkunap musuq wasichasqankuna urmaptintaq.
Inkakunaqa manas k'uktikunatachu, manapas p'aqchikunatachu pirqarqan. Punkunkunataqa wintanankunatapas kirma rumikunawanmi qatacharqan. Wasi qatankunaqa k'ullumanta chakakuqniyuq, ichhumanta, qachumanta rurasqas karqan, waylla qatas, ichataq chay pachamanta qatakuna manañam kanchu.
Inkakunap hatun wasi layankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kancha nisqakunaqa chawpi kanchata hatun tawa k'uchu hina muyuriq hatun wasikunas karqan. Sapa Inkap wasin, ichataq manqus wasikunapas - ahinataq Qusqupi Qurikancha - kanchas karqan. Huk kanchakunap puchunkunatataq Ullantaytampu llaqtapim tarinchik.
- Kallanka nisqakunaqa ancha hatun, 70-kama mitru suni wask'a wasis karqan, ñawch'i wasi qatayuqsi, Inka mama llaqtap kamachiyninpa llamk'achisqan.
- Usnu icha ushnu nisqakunaqa pata-pata hina rurasqa chuntu wasikunas karqan, chawpinpi siqana pata-patayuq.
- Tampu nisqakunaqa inka chaskikunapaq, puriqkunapaqpas qurpachana wasinkunas karqan, inka ñankunap kinrayninkunapi, sikllalla wasichasqas, mikhunapaq qullqayuqpas.
- Akllawasi nisqakunaqa akllasqa ñust'akunapaq wasis karqan, p'achakunatas, aqhatapas ruranapaq.
Inka wasiyuq llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qusqu suyupi
- Qusqu llaqta
- Saksaywaman
- Ullantaytampu
- P'isaq
- Qinqu
- Machu Pikchu
- Ullantaytampu (kunankamapas llaqtayuq, 2.792 m hanaq)
- Ayakuchu suyupi
- Willkawaman: Manqus wasi llaqtas, Chankakunata Puqrakunatapas atiparqaptin kamarisqa. Willkawaman pruwinsyapi, 3.490 mitru hanaq, 40.000-chá runayuq.
- Tumipampa (Tupaq Yupankipsi kamarisqan, Kañarikunata atiparqaspa)
- Kashamarka (Tupaq Yupankipsi kamarisqan)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inkakunap wasichasqankuna.


text:
Rafik Hariri
Rafik Hariri' al-Din al-Hariri (arabya simipi: رفيق بهاء الدين الحريري) sutiyuq runaka (* 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi paqarisqa Sidón llaqtapi - 14 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi wañusqa Beyrut llaqtapi), huk Libanu mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq warmi: Nazik
Churikuna: (1) Saad.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rafik Hariri.


text:
Oña kiti
Oña kiti (kastilla simipi: Oña) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Asway markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Oña llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oña kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku. Paykuna Susudel kitillipi kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kitillinmi kan: Oña kitilli, Susudel kitilli.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kañari (kastilla simipi)


text:
Wikipidiya shuk Internetpi tiyak kamumi kapan, Insiklupidiya nishka. Kay Internet pankaka tukuy runakunapak yachaykunata allichinami munan, tukuy runakunaman yachaykunata willankapak. Chaymanta, tukuy runakunaka Wikipidiyapi killkakatinata, killkanatapash ushanmi. Chay killkaykunata kishpi (Kastilla shimipi: libres, Inlish shimipi: free) nishka kapan, pipash chaykunata pita killkarka nishpalla copianata ushan, karanata ushan, hatunatapashmi ushan. Paypak wachachik taytakuna Jimmy Wales, Larry Stangerpashmi kapan, shinapash 2002 watapi Larry Stanger proyectomanta llukshirka.
15 kamay killapi 2001 watapi, Inlish shimi wikipidiya wacharirka, kipaka 23 pawkar killapi 2001 watapi Ransiw shimipi, kipaka shuk shimikunapash wacharishkami karka. 2012 watapi, Wikipidiya 282 shikan shikan shimikunapi tiyarka[1]. Quechua shimi wikipedia 2003 watapi wacharishkami karka, 2012 watapi, 15 000 yallik pankakunata charirka. Shinallatakmi, 2012 watapi, Inlish shimipi wikipidiya 3 800 000 pankakunata charirkami, chay wikipidiya tukuy shikan shimikuna wikipidiyakunamanta yallik hatunmi kan.


text:
Anthony Bourdain
Anthony Michael Bourdain sutiyuq runaqa, icha Anthony Bourdain (* 25 ñiqin inti raymi killapi 1956 watapi paqarisqa New York City llaqtapi – 8 ñiqin inti raymi killapi 2018 watapi wañusqa Kaysersberg-Vignoble llaqtapi) huk Ñawikaruy wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sindicatu suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Anthony Bourdain.


text:
Kamacheqt´aqa kunawa
Sichus munanaki yachayta pinkunan kanku kunawa apaq cheyqa t’urpuy keypi.
Kunawa apaqkunan kanku rimana wasipi tawa kamachiqkuna chaymantapas t’aqasqapi apullikuna huñuynin. Chay t’aqa t’aqa apullikuna huñusqanpin ajllanku hoq apulli paykuna rantinkaspa rimanankupaq, hinaspa chay kunawa apaqpa ruwayninmi:
- Allin kamachinakuy ruwan Rimana Wasipi kusa llank’aypaq.
- Rinama wasipa qolqe llapa kausay ruwayninpaq chaskiy, manaraq apullikuna
- Riaman Wasipi tawa kamachiqpa, llank’aqkuna kamachiqpata hinaspa rikuq
- Rimana Wasipi llank’aqkunaq llapa ruwayninmanta, kayninkunmanta qolqe chaskisqankumanta, hinaspapapas key wasipaq ima kausaykuna qatupi rantiymantapas willakuykunata chaskiy.
- Rimana Wasipi huñuypi rimayninkuta chaskiy, chaypin rikunku imamantapas rimayninkuta apullikunaman yachachispa iskay chunka tawakoq ñaupaq kausayta manaraq rimay qallariypi.
- Churay ima kunanpis rimaykuna rimakunanta apullikunaq huñuyninpi, tawa kamachiq apullikunan atinku hoq mosoq qelqa ruwayta.
- Rimana awasioi ima ruwayninkupaq chaskiy, chaymanta t’aqapi apullikuna llank’anankupaq hinaspa llapan allin apulli huñuypi llank’aykuna ruwakunanpaqpas.
- Mayqen allin runakuna yupanchasqa kananpaq.
- Apulli mana llank’aq rinanpaq, onqosqan rayku, utaq waqman rinanpaq uñisqa kanmi, ichaqa 10% llapan apullillan nana llank’anmanchuqa ichaqa maninpiqa kallanmantaqsi 20% llapan; kay willakuyqa 92º ñeqe Hatun Kamay Pirwapin qelqasqa kashian.
- Chay 92º ñeqe Hatun Kamay Pirwa nisqanman hina qoy ima ruwaykunapi apulli llank’ananpaq.
- Llank’aqkuna kamachiqninta Rimana Wasipi kamachiq yuyayninta rikuspa churay, ichaqa huñunasqa rimayman yachachispa.
- Hinaspa wakin kamachiykunaman hina Rimana Wasiq kamachiyninkumanan hina hinaspa huñunakuypi kamachisqankuman hinallataq.
(Kay kakachiyqa hoqmanta ruwakusqa 06.03.98)


text:
Mikhuy
Mikhuy nisqaqa mikhuq nisqa kawsaqkunap - uywakunap, runakunap - mikhunap ukhunchakuyninmi. Kay hinam runa mikhun:
- Kaniy: Mikhunamanta rakinkunata kuchun (kirukunawan);
- Khachuy: Kanisqa mikhunatam simipi ch'amqan (kirukunawan);
- Millp'uy: Khachusqa mikhuna hiq'imanmi rin;
- Mikhuna ukhunchakuy: Hiq'ipi, ch'unchulpi kaq mikhuna ismukuspa yawarman rin;
- Akay: Mikhunap sinchi puchunkuna uqutinta hawamanmi rin.
Runaqa kaywanmi mikhun:
- Q'uncha nisqapi manka nisqapim mikhunata yanun (wayk'un), wisllawan qawispa;
- Anqara nisqawan mikhunata apamun;
- P'uku nisqamantam kucharawan mikhun (ichataq kuchilluwan tinirurwanpas), suyk'umantataqmi upyan.


text:
THE QUINO TREATY
Renewing Relations with the Cinchona Plant at the Center of the World by Decolonizing Quinine and the Global Discourse on Conservation
Produced on lands of the Kechwan Peoples of northern Ecuador
QUINO HAWA RANTIMANTA ARI NIRINA
TRATADO DEL QUINO
THE QUINO TREATY
Cinchona yurawan kutin alli tukushpa chawpi allpapachapi rimarita mushuqyachishpa Quinina kiru yurata kishpichinqapa shinallata pachamamata allichinamantapash rimashkakuna
/
/
kay ruraytaka kichwa runakunawan kikin ayllu allpakunapi rurashkami
(Chawpi Anti allpakunapi)
EL TRATADO DEL QUINO: Intro
Willay rimay: 529 watakunapi SINCHIYASHPA LLUQSHIMUNCHIQ
Añakikuna tiyarishka yuyaykunamanta tarpuy yachaykunakaman, kaypika 529 watakunata tukuyta llakichishpa maskanahuqpipash Wichay Abya Yalamanta Cinchona yura mana allipacha hapichishkamanta rimaymi. XVII patsaqwatapi Jesuitakuna, Españamanta apaqkunapash upallamanta shuwashpa apanahushkamanta, XVIII patsaqwatapi Gran Bretaña shinallata Holandamanta, India, Indonesia allpakunaman apashpa chaypi tarpushkamanta, Alemaniamanta Alexander von Humbolt puriq XIX patsaqwatapi shuyushpa riqsichishkamanta, XX patsaqwatapi Estados unidos kay yurawan kullkita rurashkamanta. shinallata XXI patsaqwatapi hampi hatuqkuna shuwashpa hapishkamanta rimanchiq, shina “rupari unkuypa” hampi nishpa shutichishka Cinchona yuraka kunan pachapi kawsaqkunapaqka kawsay sapi shinami kan.
Chuqchu unkuypaq hampita mascashpa shinallata chay quinina hampita pukuchinata pimampash mana sakishpami, kunan ima shina rikunchiq kullki chariqkuna, África República Democrática del Congo mamallaqtapi llakichinahuqta, shinallatami rurashka Amazoníapi, Anti allpakunapipash allpakunata kichushpa, llamkachishpapash mana imatapash kushka llakikunamo tiyan. Tukuykunapa alli kanata maskanchiq, ima tiyashkakunatapash wawakunaman allichinami kanchiq nishpalla pichka patsaq watakunata shuqkunalla chariqyashpa kawsashka, shinallata mana paykuna shina kaymanta, makashpa, karikunata warmikunatapash manchachishpa, shinallata mamallaqtakunata apaq mishukunapa yanapaywan ñukanchiq allpakunatapash kichushpa kawsashka. Kashna kay allpakunapi llaki kawsaykuna tiyashkata alli rikushpaka, mamallaqtata apaq mishukunaka allpapi tiyashkatapash lluqchishkamanta kawsaytapash waqllichishkamantami kunan punchapika ñukanchiqpacha kanqapa munanchiq, ñukanchiqllata ruranqapa munanchiq nishka munaykuna kaypika chapurin. Kaywanqa alli kawsayta maskaq shina Cinchona yurawan kawsayta taripashpa, ñawpa yayakunapa kawsaykunata allpakuna mañashpa. llakichiq mamallaqtapa ushaykunawan makanahunqapaq.
Kay karumanta kawsaykunata kuyaq mamallaqtata pushaq mishukunaka runa warmikuna, yana warmikunapash sinchiyashpa alli kawsayta mitsashpa makanahushka kawsaykunataka hawalla rimashpa yallishkami kan. Kay XXI patsaq watapimi kutin kay sinchiyaykunaka lluqshirimun wañuchinata mana manchashpa, allpamamapi tiyashkakunatapash tukuchinahuqpi, kati shamuq wawakunapaqpash hampi yurakuna ima kawsaypash tiyachun munanchiq nishpa.
2019 watapi ruray kallarishpa 2021 watapimi chayraq rikurishkanchiq QUINOMANTA RANTIMANTA ARI NIRINA nishka rimaywan, kaytaka multimedia nishkapi rurashkanchiq kaykunapi allpa kichushkakunata tikrachiway nishkakunata, shinallata runakunata quinina yurata kichushpa, shuwashpa, llamkachishpalla kullkitapash mana kushkakuna tukurichun munanchiq nishkakunata yanapanqapaqmi kan.
1805 watapimi Alexander von Humbolt shuq llakichi tukunalla Anti allpakunata shuyurka “Essai sur la Géographie des Plantes” nishkata-, kay shuyuta washalla churashpami ñawpamanta kunankaman llakichiqkunaman willachishpa rikuchita rurashkanchiq runakunapa, yanakunapa, waqcha mishukunapaq kawsaykunata llakichinahunqichiq nishpa: chaypaqka shuyupilla Quitu llaqtapi shayahuq antapi riqchashka Isabel la Católica (1451-1504) koyapa umata muchushkata rikuchipi churashkanchiq. Kay riqchaka Ecuador Mamallaqtapa hatun llaqtapimi churashka shayahun, ima shina yachanchiq kay llaqtataka 1978 watapimi UNESCO ukumantaka kay llaqtaka Patrimonio de la Humanidad kan nishpa sakirka.
Kay rikuchitami kunan punchakunapika ruranahunchiq Italia mamallaqtapi 20 puncha aymuray killamanta 20 puncha sasi killakaman 2021 watapi. Kay rikuchika Estados Unidosman Ecuadormanpash 2022 watapi chayanqa.
Ima shinataq shuq yuramanta rimayka allpa mamapi alli mana alli kawsashkata rikuchin. Ima shinataq kay yuramanta kawsayta yachashpaka, ishkay yuyay, ishkay yachaykuna mana paqta kawsay ushaqta rikuchin, shinallata allpakunata kichuqpi mitsarishpa makanahuykunatapash rikuchin. Ima shinataq chay yurapa muyumanta mamallaqtata pushaqkunakaman llaki kawsay tukurichuqa yanapayta ushan. Wakin kashna rikuchikunaka ñawpa pachakunapi shuwashkakunata tarinqapa yanapayta ushanqacha imashi. Ima shina yachachin Cinchona yuramanta yachay, tawka allpakunata chariq mamallactakuna kichushpa shuwashpa yallishkakunataka mana willanchu, shinallata Quinina tarpuykunapi llakikuna tiyashkakunatapash mana riqsichinchu.
Chariq mishukuna Anti urkukunata yallishpa Amazonía allpakunaman yallishpa chaypi ima tiyashkatapash apanqapaq yaykushpaka kay yuraka mana hampi kaqtalla rikuchishkachu. Cinchona yuraka mana Sueciamanta Carl Linnaeus 1753 watapi nishka shinaka kanchu, kay yuraka ishkay hampi kaytallaka mana charinchu, shinallata mana Alemaniamanta Alexander von Humbolt 1805 watapi kayka ista yurata tarishkanchiq nishkapash mana kanchu. Kay yuraka ima shina chariq mishukuna allpamata wañuchiq miyukunata churashpa tsalayachishkata, yakukunatapash mapayachishpa sakishkata, runa kawsaykunatapash tukuchishkata, runa llaktakunatapash llakichishkata, nishun, ima shina Saraguro kichwa runakunapa quinina yurata tarpuy yachaykuna, paykunapa hampi yachaykuna, paykunapa “rupary unquyta hampiq” yurapa sumaq yachaykuna.
Oro Editions (GOFF Books) ukumi 543 panqayuq kamuta kay 2021 rupay killakunapi lluqchiqrin, kay kamutaka taririnqallami tukuy kamu hatuq ukukunapi shinallata sumaq maki ruraykunata hatuq ukukunapipash tukuylla allapamamapi tiyashka mamallaqtakunapi.
Shuqkunata llakichishpa kawsaqkunapa yuyaypika Chuqchu unkuy illa kawsaymi alli kawsay kan, shina kaqpipash Cinchona hampi yuraka runakunapa yawarta hichashpa mishukuna kullkita rurashka yurami kan. 2015 watapi Organización Mundial de la Salud ukuka willachirkami Europa allpakunapika ña mana chuqchu unquy tiyanchu nishpa, shina paykuna tukuy mamallaqtakunata ñawpashpa kay unquyta tukuchiqpipash tiyarkaraqmi 1.500 hunu runakuna África, Amércia del Sur, Pacífico Occidental mamallaqtakunapi kay unquyta hapi tukunalla runakuna. Shina yachana kanchiq maypi kay yura ñawpakunamanta pukuq allpakuna kashkata (Ecuador, kimirya mamallaqtakunapipash) shinallata hipaman kay yurata kichushpa, shuwashpa apashpa tarpushkata (República Democrática del Congo, India, Indonmesia) mamallaqtakunapika kunan punchakunakaman.
Europakunapaqka 2015 wataka ninan allimi karka, chay watapimi tukurirka chuqchu unquy, chaypimi paykunaka yachaq chayarka Abya Yalapi kuritapash kullkitapash yalli kullkichiq hampi tiyashkata. Paykunapaqka Cinchona yurapa karaka kuri shinami karka, chay allpakunapika ñawpa pachakunamantami chuqchu unquy ruparikunataka mana pipash hampi ushan kashka, shina kay hawa Hipócrates hampiqpash kaytaka mana yacharkachu. Abya Yala allpakunata tarishpaka paykunaka runakunaman, yana runakunaman tukuy llakita yallichirka, kunanpipash kashna runakunata, yanakunata llakichinahuqtaka rikunchiraqmi. Cinchona yurakunataka Anti allpakunapika shuwashpa tukuchirka shinashpa shuq allpakunapipash tarpunqapaq aparka, chaymantaka kunanqaman tiyanraqmi kay llakikunamanta tiyarishka allpa kichuykuna, runa kaymanta llakichikuna, warmikunata makashpa manchachikuna, shuqkunapash. Mayhan hampi yurapash mana kashna llaki kawsaytaka runakunaman riqsichishkachu.
1990 watapi Quito llaqtapi (Encuentro Continental de Pueblos Indígenas, Ecuador) nishka tupari paqtahuqpimi ruranqapa munanchiq Ecuador mamallaqtapi 17 punchamanta 20 punchakaman situwa killapi shuq hatun munay rimayta killkashpa tukuyman lluqchishpa willachinqapaq munanchiq kay hatun munay rimayka Cinchona yurapa shutitami kutin kaymi kikin shuti ninqapa munanchiq, chaymantami – Quino hawa rantimanta Ari nirina – nishpa kay rimaytaka shutichishkanchiq, kaywanka mamallaqtakunata apaqkuna llakichihuyta mana chaskinchiqchu ninqapa munanchiq, shinallata kullki chariqkuna allpata kichunahuqta, runakunata, yanakunata, waqcha llamkashpa kawsaq mishukunata llakichinahuqtapash tukurichun munanchiq ninqapa kayta ruranahunchiq.
CREDITOS DEL PROYECTO
CURACION
Pablo Escudero, Ghazal Jafari, Pierre Bélanger
INVESTIGACION, DIRECCION CREATIVA & PRODUCCION
Iniciativa LA MINGA, OPSYS, NOT YOUR AMAZON
COSULTA TERRITORIAL, URBANA
Patricia Yallico (Acapana)
COSULTA LEGAL
Carolina Villagómez Monteros
BORDADO, DISENO & PRODUCCION
Manos de Colores, Handicrafts of Ecuador (Daniela Fuentes Moncada)
BORDADO
Sara Sisa Bordados: Verónica Montesdeoca, Gissela Simbaña, Erika Simbaña,
Rosita Tasiguano, Rosario Tashiguano, Catalina Toapanta, Rebeca Uyana
ENCUADERNACION
Daniela Fuentes Moncada
IMPRESION
Silvia Zurita, Grafitext
DECAPITACION DIGITAL, MODELO 3D
Dr. Trevor Kemp (UVA), Landscape Infrastructure Lab
MEDIA 2D
Esteban Calderón, Sergio Calderón, Pinxcel
CARPINTERIA
Paul Granizo
INSTALACION
Simone Cadamuro
DISENO WEB
Diana Mosquera
TRADUCCION AL KICHWA
Enrique Cachiguango Katsa
Consulta: Patricia Yallico
WEB
www.eltratadodelquino.net
IMPRENTA
ORO Editions (Goff Books)
RECONOCIMIENTO
Alejandra Pinto Cárdenas
AGRADECIMIENTOS ESPECIALES
Tupac Enrique Acosta, David Diaz Arcos, Yann Arthus-Bertrand, Alexander Arroyo, Jean-Marc Bélanger, Mónica Belevan, Joe Berlinger, Hernán Bianchi-Benguria, Dirk Brinkman, Mona Caron, Fabiola Cuvi, Tiffany Kaewen Dang, Henrietta Danker, Lou Dematteis, Ana María Durán Calisto, Enotrius, Pablo A. Escudero, Verónica Escudero, Ingeborg Eggink, Reid Farnsworth, Ali Fard, Belén Fuentes Suarez, Daniela Fuentes Moncada, Jacob Geitner, Gordon Goff, Graham Foundation for Advanced Studies in the Fine Arts, María Guagalango, Patricia Gualinga, Christine D. Helmlinger Stewart, Salvador Huillca, Emanuela Innelli, Dr. Trevor Kemp, G. Mathias Kondolf, Gabriel Kozlowski, Sanford Kwinter, Dr. Bernd Lehmann, Ana Maria León, Eduardo León, Alex Lucitante, Olivier Martí, Miho Mazereeuw, Nina Mazereeuw, Scott McCreary, Ran Mei, Ivan Mejia, Nela Meriguet, Gabriel Moreno, Diana Mosquera, Oleg Muzyka, Matteo Nardone, Nemonte Nenquimo, Liesbeth Ouwehand, David Pellicola, Sophie Pinchetti, Alejandra Pinto, Katherine A. Porras, Jeremy Rosenberg, Abby Ross, Jeff Russell, Octavio Santa Cruz, Roi Salgueiro Barrio, Hashim Sarkis, Santiago Serna, Samantha Sigmon, Sara Sisa Bordados (Verónica Montesdeoca, Giss Simbaña, Erika Simbaña, Rosita Tasiguano, Rosario Tashiguano, Catalina Toapanta, Rebeca Uyana) & Manos de Colores (Daniela Fuentes Moncada), Andrey Sitnik, Silvercrowncoin, Fanke Su, Gloria Irene Taylor, Robert Wright, Robert Twiss, Hugo Tobar Webb, Ana Victoria Vásconez, Carolina Villagómez Monteros, Janie Day Whitworth, Patricia Yallico, and Yuri111
La Iniciativa LA MINGA es una plataforma colaborativa y multimedia basada en acción comprometida con las luchas por la justicia ambiental, la lucha contra el despojo territorial y la desigualdad racial a través de transformaciones espaciales, legales y territoriales. Con sede en Quito (Ecuador), las colaboraciones actuales y los proyectos piloto se ubican en la intersección de los Andes y la Amazonía.
Contacto:
©2021 Todos los derechos reservados.


text:
Mamallakta Tantanakuyta pushak, Virgilio Saquicela Espinoza, kamachi killkakmi llaktapak tantanakuykunawan, istallakta tantanakuykunawan, Pachakutik, Partido Socialcristiano, Izquierda Democrática, Unión por la Esperanza shinallatak Acuerdo Nacional, kamachi killkak wankuri pushakkunawanpash, Llakta pushak, Guillermo Lasso, Conaie tantanakuykuna, llaktayuk shuktak pushakkunawanpash utkashpa rimanakuyta kallarichun munaytami riksichin.
Rimanakuypika, Mamallakta Tantanakuy yuyarinakushka killkata paktachishpami kaypika mamallakta llakipi kawsakushkata allichinapak mashkanapakmi, kay rimanakuymanka Organización de Naciones Unidas (ONU), Federación de Cámaras de Comercio del Ecuador, Comité Internacional de Cruz Roja Ecuatoriana, Comité Empresarial Ecuatoriano, Conferencia Episcopal Ecuatoriana, Unión Europea, FEUE, Sociedad de Ingenieros del Ecuador shinallatak Organización Paz y Desarrollo tantanakuy pushakkunami chayamirka.
Pushak Virgilio Saquicela kamachi killkakka kay rimanakuypika ONU, Fundación Esquel tantanakuykuna shinallatak shuktak 300 tantanakuykunapashmi imashinalla rimanakuy paktanata allichikunkuna, kayman Mamallakta Tantanakuypashmi kimirin. Rimanakuyka Llakta pushak, Conaie pushak shinallatak llaktayuk tantanakuy pushakkunawan rimanakuyka utkashpami kallarina kan, nirkami.
Rimanakuypi alli yuyaykuna rikurishpa llakta kasi kawsayman paktachunmi munanchik shinallatak Ecuador llakta 17 hunu ayllukunapash llankaypi pakta katichun, llaktapi kullkillankaypash kutin sinchiyachunmi shuyakunchik llaktaka mana shuyay ushanchu nishpami Mamallakta Tantanakuyta pushakka puchukarka.
Mamallakta Tantanakuyka mutsurikpika punkupash pashkashkami shuyakun, rimanakuy paktachun, Ecuador llaktaka tukuy munaykunapak hawapimi kan. Ñukanchik llaktata Apunchik saminchachun, nishpami puchukarka.
PV/cg-k
escort bursa
bursa escort
görükle escort bursa eskort bayanlar bursa eskort bursa escort bayan bursa elit escort escort bursa vip escort alanya escort bayan antalya escort bayan bodrum escort


text:
Wesley Sneijder
Wesley Benjamin Sneijder sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin inti raymi killapi 1984 watapi paqarisqa Utrecht llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi qarqan.
Tayta: , Mama: .
Warmikuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Urasuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Arjen Robben
- Robin van Persie
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wesley Sneijder.
.


text:
Benjamin Mkapa
Benjamin William Mkapa , sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1938 watapi paqarisqa Mtwara llaqtapi - 24 ñiqin anta situwa killapi 2020 watapi wañusqa Dar es Salaam llaqtapi), huk Tansanya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.
1977 watamanta 1980 watakama wan 1984 watamanta 1990 watakama kuti Tansanyapa Hawa ministrunin qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq warmi: Anna .
Churinkuna: (3).
Alma mater: Makerere Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Benjamin Mkapa.


text:
Jânio Quadros
Jânio da Silva Quadros sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin qhulla puquy killapi 1917 watapi paqarisqa Campo Grande llaqtapi - 16 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi wañusqa São Paulo llaqtapi). Brasil mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Warmi: Eloá do Vale Quadros.
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Alma mater: São Paulo Yachay suntur
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jânio Quadros.


text:
Siwas wamani
Siwas wamani (kastilla simipi: Provincia de Sihuas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Siwas llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Chunka distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Wamanipi paqarisqaLlamk'apuy
- Mariano Llanos, taytakura.
- Francisco de Borja Rodríguez, awqaq pusaq.


text:
John Quincy Adams
John Quincy Adams, sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1767 watapi paqarisqa Braintree llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1848 watapi wañusqa Washignton DC llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: John Adams; Mama: Abigail Adams. Alma mater:
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Quincy Adams.


text:
Pedro Gallese
Pedro David Gallese Quiroz sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin ayriway killapi 1990 watapi paqarisqa Kallaw llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytanː José Luis Gallese; Mamanː Tatiana Quiroz.
Warmiː Claudia Díaz.
Churiː (1).
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Gallese.


text:
Yuqa
Yuqa nisqaqa (Sanskrit simipi योग yoga "t'inkinakuy, huñunakuy", yuga "yugu" nisqamanta) Indyamanta hamuq yachay wayllukuymi, Hinduwismup darshana nisqa suqtantin yachachiyninpa huk yachachiyninmi. Yogapiqa yuyaypaq kurkupaqpas yachayruraykunatam llamk'anku (Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Kriya, Miditasyun, Asitismu), kurkuta nunatapas qutuchanapaq, sunqu hunt'a yuyanapaq.
Patanjali sutiyuq runas Bhagavad Gita (Yoga Sutra) nisqa qillqasqanpi yogap yachay wayllukuyninmanta willaykun. Upanishad nisqa qillqakunapipas Yogamanta qillqasqas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurkupi kuskarichimuna (चक्र, chakra)


text:
José Ignacio Checa
José Ignacio Checa y Barba sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin chakra yapuy killapi 1829 watapi paqarisqa Kitu llaqtapi - † 30 ñiqin pawqar waray killapi 1877 watapi wañusqa Kitu llaqtapi) huk Ikwadur mama llaqtayuq kathuliku taytakura karqan.
Kitupi Uma Hatun yaya (1868-1877)
Taytan: Feliciano Checa y Barba, maman: Alegría Barba y Borja, .
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Ignacio Checa.
- Catholic-hierarchy (inlish simipi)


text:
En el marco de la conversacion virtual sobre los manuales de ensenaza del quechua el amawta Clodoaldo Soto comparte generosamente sus comentarios a las entradas de Hans Enciso y Pablo Landeo haciendo un llamado amplio de colaboracion y dialogo entre nosotros, y dando la posta a las venideras generaciones de quienes puedan hacer manuales mas actualizados. Dicho sea de paso, conversando con Blas Puente, recordamos haber conocido, cada uno por su cuenta, a un profesor de SUNY Oswego, que habia aprendido su quechua fluido con el manual del profesor Soto. Eso en los ochenta. Ha llegado el momento de reconocer y honrar al profesor Clodoaldo Soto por haber escrito , a fines de los setenta, el mas importate manual de ensenanza del quechua, que no solo tuvo un papel decisivo en la formacion de muchos profesores y estudiantes -por ejemplo, las clases de quechua en la Catolica se iniciaron con ese bello y didactico manual en 1977- sino que marca un paso adelante frente al monopolio de los manuales de esenanza y la normatividad del quechua por parte de los curas desde el inicio de la colonia. Tayta Clodoaldo qanpaqmi kay «llaqta maqta» Ranulfo Fuentes takisqan, Manuelcha Prado konpanasqan
Wawqíy Fredy,
Anchatam riqsikuni kay wayna amawtakunata, qillqasqaymanta allin sunqunkuwan qawaykuspa rimanakusqankumanta. Anchatataqmi kusikuni allin yachaq wawqi masi hina rimanakusqankumanta. Rimanakuyman qayaykusqanmanta hatun Kusku llaqtapi kamachikuqkunatapas riqsikullanim.
Ancha unayñam Manual de Enseñanza nisqa qillqasqaymantaqa. Chay pachamanta kanankamam kay liwrumantaqa mana pitapas allinpaq mana allinpaq rimaqta kikin llaqtanchikpiqa uyarirqanichu hinaspa chiriparisqa sunqulla kani. Chayraykuyá Pablo Landeo Muñosta riqsikuni. Paypa qillqasqanta qawaykuspa kutichisqanmanta Hans Enciso Choquehuankatapas riqsikunim. Hinallataqmi yupaychani lliw runasimi chaninchaq munaqkunata. Kay lliw wayna amawtakunapa makinpi, umanpi, sunqunpim, imam kasqanchik takyachiy, ama kikin kayninchik, chullurqunanpaq, warpapi waspirqunanpaq.
Chay Manualqa, allin, mana llinniyuqmi riki. Chayraykum wayna amawtukunapa hawanpi allinyachiy allinyachina kaqta. Runasimipa sapa punchaw kawsayninman hina, paqaripariyninman hina, mususq runasimi yachachinakuna qillqay. Sallqa runasimichu, llaqta runasimichu, Lima runasimichu allin kanman, chayta qawaparispa, musyaparispayá riki llamkakullaychik, hikutanakuspa, yanapanakuspa, yupaychanakuspa. Kay hinach kanman, ¿manachu? Chaynata hamutaspayá Roberto Zariquieywan, Gavina Cordova qillqarqaku QAYNA, KUNAN, PAQARIN. Una introducción práctica al quechua chanca nisqa liwruta.
Runasimitaqa, ima rikchaq kaptinpas, runasimita rimaspallanchikmi harkasunchik ima urmaymantapas, wañuymantapas. Simikunaqa, kikinchik hina wañuqllam. Rimaqkuna kanankamaqa runasimipas kanqataqchá. Chayman hinataqchá ñawi rurunchikpi hatallisun sallqakunapi, chakrakunapi ancha muchuyniyuq runasimi rimaqkunata, tukuy hinasninpi runasimi rimaqkunata.
Qamña allinlla,
Clodo.


text:
Wp/cak/Ri Wakx
Ri wakx.
Xk´oje´ jun b´ey jun wakx yalan jeb´el . ru b´onil säq rik´in K´aqoj retal pa ruch´akul. T äq k´a ko´ol yalan ko ´ol ri ruijey. Taq xk´iy, yala niq´alajin.
Ri rachib´il ri xti wakx yalan yeq´olon pa ruwi´ ri rujey. Rija´ man nipe ta royowal. Retaman chi ja ri´ nib´anon rubánikil. Yalan jeb´el nuna´´ janila nikikot.
Jun q´ij , xapon jun nïm molaj us pa nimako´k. Ri wakx xuch´ob´ chiirij jun k´ayewal . Re wakx re, janila utz ru ch´ob´onik un b´än jantape´. Chuqa janila utz nuna´ netzan pa juyu´.
Achike ru chojmilal xtin kanuj chire jun k´ayewal, xch´ob´on ri wakx.
Ye ru tzet ri jalajoj q´ayis pa juyu´ , pajunanin xuch´ob´ jun jeb´el na´oj. Xu peyoj ri rachib´il ri ixkale´. Xu k´utuj chi re´ chi ti jote´ chi rij. Ke ri´, xtapon pa ruwi´ri wakx, xti tikir xkerutïj konojel ri us ye b´iaj chirij.
Ri ixkale´t k´o ruwayb´äl chuqa´ ri wakx man nunäq ta ri us . Chuqa,´, yalan jeb´el kik´wan ki´. Niqa´chikiwäch junan yetzijon, junan yeb´iaj, chuqa´junan ye wa´a.
Ri wakx jantape´ xkikot.


text:
Santiago Wari pruwinsya
Santiago Wari pruwinsya icha Sebastián Pagador pruwinsya (aymara simipi: Sebastián Pagador jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Sebastián Pagador) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Uru-Uru suyupi, juk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Santiago Wari llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Asanaki - Ch'iyar Jaqhi Walla: Asanaki walla
- Mayukuna: Jach'a Juqhu - Qullpa Jawira
- Quchakuna: Puwpu qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Juk munisipyunmi kan: Santiago Wari munisipyu.
Chunka jukniyuq kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Santiago Wari pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Santiago Wari munisipyu (= Sebastián Pagador pruwinsya): yupaykuna, saywitu


text:
Paqariy
Wachay - Yuriy icha Paqariy:
Warmiqa mama tukuspa wawanta wachanmi. Wawaqa mamanpa rakhanmanta lluqsispa yurinmi icha paqarinmi.
Warmip runtuchan yumasqa kaptin, warmi wiksayan, kismapi musuq runacham wiñarin. Yumasqamanta isqun killa pacha, wachana nanay qallarinmi. Warmiqa wawanta rakhanmantam wachan. Wawa yuriptin, pupu waskata willunam atin. Chaymantataq thaminraq lluqsinmi. Lluqsisqa wawataqa ñuñunayaptin ñuñuchinam atin, ama hark'aychu.
Ñuñuq uywakunaqa runa hinam uñachankunata wachanku. Pisqukunataq huk uywakunapas runtukunatam wachanku. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta sapallam runtuta t'uqyachispa paqarinku.


text:
P'acha
P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
P'itasqa p'achataqa hatun akwakunawan p'itanchik.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.


text:
Seleccion de poema de «Runapa Ñawin». Edwin Lucero Rinza
Edwin Lucero Rinza*comparte varios poemas de «Runapa Ñawin», que es la primera obra literaria en quechua de Kañaris, Lambayeque. Aumenta, y se bifurca el caudal de la escritura creativa generada a partir de los programas de EIB. Allinmi Edwin. ¿IMATAQ KANCHIK? Qiruchu kani? Rumichu kani? Wayrachu kani? Qashaychu kani? Ĉiqniychu kani? Llakiychu kani? Imapaq waknu kayshunllapa kay pachapiqa? Imapaq ĉiqninakuyshunllapa? Imapaq maqanakuyshunllapa? Qichqanta rinka saqra … Continúa leyendo Seleccion de poema de «Runapa Ñawin». Edwin Lucero Rinza


text:
Villamontes munisipyu
Villamontes munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Villamontes) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Hatun Chaku pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi, Pilkumayu patanpi. Uma llaqtanqa Villamontes llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
- Weenhayek (1.756 runa, 2001 watapi)
- Tapiete (132 runa)
- Waraniyi runa
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- [Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwa]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Campinas
Campinas llaqtaqa Brasilpi (São Paulo suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1774 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin anta situwa killapi 1774 watapi
Campinas llaqtaqa 1 080 999-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Campinas.
- Munisipyu Campinas
- Campinas Yachay sunturnin
- PUC Campinas
- Hoteles Campinas
- Campinas - Postales Antiguas


text:
Jürgen Grabowski
Jürgen Grabowski sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin anta situwa killapi 1944 watapi paqarisqa Wiesbaden llaqtapi - ), Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aq'mi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Eintracht Frankfurt
- Bundesliga:
- Alimanya Kupa: 1974, 1975
- UEFA Kampiunkuna Kupa: 1980
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jürgen Grabowski.


text:
In the town of Lamas in the Andes Mountains, Rumalda stood in the church doorway, listening to the singing which was coming from within. Her face showed her conflicting emotions. She could not muster enough courage to follow the pull she was feeling in her heart to go in. She was so afraid to be rejected, to be looked down on or laughed at. As she turned to leave, I invited her in. Pointing to her Quechua dress, she simply said, “They would not like me in there dressed like this, and I do not know how to speak Spanish!”
Even though many regard Spanish as superior to Quechua (a native language in this area), attitudes are changing throughout the Andean region of South America. As pastor Lorenzo Ccama recently said to a group of literacy teachers, “We don’t have to be ashamed of being who we are, of using our own clothing or of using our language to pray, sing and teach. God speaks our language. We can understand him when he speaks to us through the Bible. It is so important that people learn how to read so they can study their Bibles, grow and mature as believers and be witnesses of God’s grace.” It is a great joy to hear Lorenzo teaching deep truths from his Quechua Bible.
SIL, Wycliffe Bible Translators' main partner working in the South Peru Scripture Advance Project, is poised to reach about a million and a half Cusco Quechua speakers. The ten-year project started in 2000 and aims to work alongside Quechuas while supporting local initiatives. For this the SIL team (composed of four Canadians, six Americans and one Peruvian) is partnering with two Quechua NGOs (Non-Governmental Organizations), ATEK1 and AIDIA2. These two organizations have their own plans, programs and objectives, parallel to the goals of the SIL team. Our work consists mainly in training trainers in different areas of expertise, such as literacy, non-print media, scripture use, leadership and management.
An Inca Heritage and a Modern Reality
A look back in history sheds light on the importance of supporting the use of Quechua scriptures. The Inca Empire flourished from the fourteenth to the sixteenth centuries in the central Andean Mountains of South America, with its capital, Cusco, in what is now Peru. Today the descendants of the Incas still live in Ecuador, Colombia, Peru, Bolivia, the northern part of Chile and Argentina and are known as Quechua or Quichua. The Quechua language family, according to some linguists, has over thirty-five varieties, some of which are closely related and mutually intelligible, while others differ greatly.
The Quechua and Spanish languages have coexisted since the Spanish arrived more than four hundred years ago. Over this time some Quechuas have fully assimilated into the Spanish speaking world; others have acquired different degrees of bilingualism while living in small towns and on the periphery of larger cities. Yet the majority have remained close to the land and are still monolinguals. These hard working people are farmers, herders and expert weavers.
The end of the last century has brought many changes to the Quechuas. With the introduction of roads, modernity is coming in the form of clothing, utensils and foods. This creates more stress in families where the daily battle for mere subsistence is great. In many villages the presence of male adults diminishes during certain months of the year because men go to the larger towns to find manual jobs, mainly in construction.
Use of the Mother Tongue and Church Growth
While most Quechuas would say they are Catholic Christians, in reality they practice syncretism—a combination of Christian rituals with traditional Andean beliefs. For example, the annual festival of the patron saints may be the most important day in a village, yet it will often include making offerings to different spirits. During the last century the gospel has been preached in all the countries where Quechua people live. With much persistence of itinerant preachers, small groups of believers are gathering all over the Andes. Translations of the New Testament were started by missionary agencies for the different varieties of Quechua. Today there are four whole Bibles and some eighteen translations of the New Testament, ten of them done in Peru by SIL and Quechua translation teams.
A translation of the New Testament for the Cusco Quechua done by the Bible Society was published in 1947 and a complete Bible came out in 1988. In 2004 a revised version was published and presented. To date over fifty thousand Bibles have been sold in this language area.
One Quechua lady from a village in Ocongate was sitting on a bench of Cusco’s main square. When I greeted her in Quechua she felt comfortable engaging in a conversation about the upcoming national elections. She said, “Most people in my community are going to vote for pastor H…There are only three families in my community that are not evangelical Christians.” Then she named more than a dozen villages in her area where the majority of the people attend church regularly.
In the last twenty years, Christian evangelical churches have experienced growth in this area of Peru. Today if you visit a Quechua church service, you will enjoy hearing worship, announcements, greetings, preaching and prayers in the vernacular language. However, the Bible reading is done in Spanish. Why is this the case?
Clemente and Florentino grew up in the village of Occoruro. As children they were overjoyed when a school started in their village because they did not have to walk for two hours as their oldest brother Eleuterio did to go to the nearest school. Their brother’s report of how town children mistreated him for speaking Quechua made the two afraid of Eleuterio’s school. However, even at Occoruro, the teacher had a negative attitude toward the use of Quechua. At home the father, trying to help his children learn Spanish, had forbidden the use of Quechua. Since their grandmother only knew a few words in Spanish, she could not speak much to her grandchildren, which made her feel sad and inferior.
This is not unique to this family, and with this kind of school and home background, many people become convinced that Quechua is inferior to Spanish, that it can not be written or read and that using it invites mistreatment. Bilingual church leaders having received their formal schooling in Spanish find it difficult to read Quechua.
There are many reasons why there are still so many illiterate Quechua people. In some families only one or two children are chosen to attend school. Fewer girls have the chance to receive any education because they are required to help with household chores and care of the animals.
Literacy and the Quechua Language: One Example
Mercedes’ hands were sweaty and beads of perspiration started forming on her forehead. She was nervous when Ignacia, the Quechua literacy teacher, called her up front to help form new words using the cards of the syllables they had been learning. This was a new experience for this 48-year-old woman who grew up in a Quechua village.
Ignacia had noticed not only Mercedes’ shyness and poor health, but also her eagerness to learn. As classes progressed Mercedes felt more confident. “She enjoyed the part of the lesson when we had to reflect on some relevant theme and what the Bible had to say about it,” said Ignacia. One day Mercedes shared with Ignacia that her husband recently commented, “You are really changing! You are telling me what the Bible says about this and that and suggesting to me how to act and what to say.” According to Ignacia, the changes in Mercedes are visible: “Now that she can read, she walks more erect, no more with her head down, ashamed of being an illiterate Quechua person, and even her illnesses seem to have disappeared!”
For the SIL team this is an encouraging picture; this type of situation is also being repeated in villages across Southern Peru where ATEK in partnership with SIL is carrying out a literacy program. Illiterate Quechuas used to receive criticism such as, “You don’t even know how to read and are going to church. People go there carrying their books.” Today new readers get the courage to testify about their faith. “Before, I had to content myself with hearing the Bible being read and even though I liked it so much, I would forget,” said Uvaldina Condori, a Christian who gave her testimony in church. “But now that I can read I’m not afraid to share with my family and neighbors.”
Literacy’s Joys and Challenges
To find able volunteer teachers is not an easy task. Participants are invited to an initial five-day training workshop. An orientation is given, materials are distributed and the methodology is explained (including an orientation about why it is necessary to start in the mother tongue and then transition to reading in Spanish). Evenings are dedicated to an intense time of Quechua reading and writing practice. After lesson demonstrations, much time is spent in practice teaching. With lots of encouragement and guidance by the trainers, at the end of the workshop most of the participants feel comfortable handling the different steps of the lessons.
Eleuterio and his two brothers came to one of the first workshops; today he is teaching a group in his church. Clemente and Florentino, after teaching for a while, went to study in a rural Bible institute. “Now that I can read my Quechua Bible,” said Clemente, “I can understand much better what a passage says. Before, when I read it in Spanish, the meaning was not very clear.”
A New View
Proverbs 16:9 says, “In his heart a man plans his course, but the Lord determines his steps.”
Leaders of the Maranatha Quechua Church met every Saturday afternoon for a “transference” literacy class (transferring Spanish reading skills to reading Quechua). My husband and I were teaching them, making use of a transitional primer. This team of evangelists had been going into the countryside to evangelize but had problems reading from their Quechua Bibles. Among the attendees was a young fellow named Albino.
When the director of a seminary asked Albino to translate some materials into Quechua, he attended a short Quechua writing workshop we conducted. At that time I noticed Albino’s sharp mind, so I invited him to come to the first literacy teacher training workshop.
For the second workshop we were expecting about twenty participants, and we asked Albino and Lorenzo Ccama to be assistant trainers. They were excellent trainers. One day during team sharing time Albino confessed, “At first I was skipping Quechua reading classes because I wanted to be part of the Spanish speaking world and have nothing to do with Quechua. Then, little by little, the Lord has opened doors of opportunity to serve my people. My views have changed and I am discovering the beauty of my mother tongue and it is more effective to teach Quechuas in our heart language.”
Partnering of SIL and ATEK
The SIL team provides training in literacy, writing in the vernacular, the use of non-print media and organizational planning. They also provide linguistic counsel and funding for all aspects of the project and introduce prospective funders to ATEK. ATEK provides the human resources: dedicated Christian leaders with love for their own people and the passion to help them reach their potential. There is mutual respect and openness. ATEK is also partnering with the following groups:
- Christian Quechua churches provide the human resources for the different areas of their ministry. Also, for the training workshops they offer the use of their buildings, provide lodging and help with food and preparation. The church leadership helps with coordination, promotion and encouragement.
- Community authorities and leaders understand that ATEK’s literacy program is non-sectarian and enhances Quechua cultural values such as family relationships and reciprocal help for work projects. Because of this they are more than willing to help the program, even if it is done without signing a formal agreement. Municipal buildings and communal houses are sometimes used for training workshops and literacy classes.
- Denominational organizations at regional or district level, such as the Synod of the Peruvian Evangelical Church, endorse ATEK’s work.
- Peruvian Bible Society subsidizes Bibles and publishes other Quechua literature.
- Interested individuals donate funds and offer occasional assistance.
Like the strong winds that blow across the valleys, mountains and high pampas of the Andes, various ideologies are enticing the Quechuas to look back at the mighty Inca Empire and call for a unification of their languages and a retaking of ancestral customs. While this appeals to some, many are discovering a new and deeper kind of belonging and unity as they come to faith in Christ. Discovering the joy of reading with understanding frees them of prejudices against their mother tongue; it gives them the necessary confidence to teach from the scriptures in Quechua. They are branching out into new ministries that are serving areas of perceived need in Quechua churches and communities. Some of these areas of need have not been addressed by traditional mission approaches. But as Christians from the outside have been willing to come alongside as servants and brothers and sisters rather than dominant leaders, their training and encouragement has been accepted and acted upon, resulting in capacity building, empowerment and Christian growth in Quechua communities.
Endnotes
1. Its Quechua acronym means “The association that shines the gospel to the Quechua speaking world.” ATEK is formed by leaders from different evangelical denominations to serve the different churches.
2. “Interdenominational Association for the Integral Development of Apurimac.” The Quechua spoken in this state is different from the one spoken in Cusco. A different translation is starting for this language as well.
(This article was originally written in Quechua. Click on next page for original text.)
Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank′ashanku
Irma Inugay de Phelps qelqasqan
Andes nisqan qonti law orqokunapi kanmi Lamas sutiyoq llaqta. Chay llaqtapitaq huk p′unchay iglesiaq punkullamanta Rumalda sutiyoq warmi uyarisharqan ukhupi takisqankuta. Uyanpitaq qhawachikusharqan ‘haykuymanchu manachu’ nispa sonqonpi sientispa ninakusqanta. Nishutapuni haykuyta munaspapas manapuni animukurqanchu. Payqa manchakuspa yuyaykusharqan: ‘Manan munawanqakuchu. Pisichawaspa qhawakuwaspankuchá asipayawankuman’ nispa. Punkumanta ayqekunanpaqña kashaqtinmi, noqa: — Mamáy, haykumuy, nispa invitaykurqani. Payñataq p′achanta qhawachiwaspa niwarqan: —Manan munanqakuchu kay niraq p′achayoq haykumunayta, manataq castellano rimayta yachanipaschu, nispa.
Askha runakuna niqtinkupas castellano simi astawan allin qheswa simimanta nispa, yaqapas tukuy Sud Americapi kaq sierra llaqtakunapi tiyaqkuna huk niraqtaña sientiqtinku yuyayninku t’ikrakushanña. Imaynan pastor Lorenzo Ccama qayninpalla qheswata ñawinchay yachachiqkunaman nirqa: —Manan pin kasqanchismanta p′enqakunanchischu, nitaq kikin p′achanchismantapas. Maypipas qheswa rimayninchispi rimarillasunchis, takisunchis, yachachisunchispas, hinaspataq Diosmanta mañakusunchis qheswa siminchista rimaspa imaraykuchus payqa qheswatapas yachan. Yaya Dios niwasqanchistapas entienteyta atinchis pay qheswapi Qelqasqa Simintakama parlawaqtinchis. Mana ñawinchay atiqkunapaq ancha allin ñawinchay yachanankuta, imaraykuchus paykuna Diospa Simin Qelqa nisqanta ñawinchaspa yuyaymananqaku, ahinapi iñiyninkupi astawan wiñaspa kallpanchakunqaku, hinaspataq Diospa sumaq khupayakuyninmanta hukkunatapas yachachinqaku, nispa. Arí, Diospa Simin Qelqapi kaq yachachiykunata sumaq-sumaqta t′aqwispa Lorenzo yachachiqtin anchatapuni kusikuyku.
Castellanopi Instituto Lingüístico de Verano nisqa organizacionmi Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq) nisqanpa t′aqaynin. Kay Institutoqa Peru suyuq uray sierra partipi huk proyectopi llank′ashan, imaraykuchus yanapayta munanku yaqapas wara-waranqa pisqa pachaq waranqantin qheswa rimaq runakunata. Chay chunka watapaq proyectoqa qallarirqan iskay waranqa watapi. Manataq paykunaqa sapallan llank′ayta munankuchu aswanpas qheswa rimaqkunawan aynipi, hina paykuna imakunatachá ruwayta munashanku, chaytan yanapashanku. Kay ILV equipopiqa kanku Canadamanta tawa, Estados Unidosmanta soqta, hukñataq peruana. Paykuna aynipi llank′ashanku iskay qheswa asociacionkunawan: hukmi ATEK, hukñataqmi AIDIA. Kay iskay asociacionkunaqa sapaq kaspanku tanteasqankuman hina llapa ruwayninkunata sapanka wakichinku. Chay hinallataq Institutopas ruwayninkunata wakichin qhawaspa imakunapi yanapanman ATEK-tapas AIDIA-tapas. Institutomanta kaqkuna astawan yanapashanku yachachiy yachachiqkunata. Imakunata allinta ruwayta yachanku chayta yachachinku; hina kanman: qheswa ñawinchayta qelqaytapas yachachinankupaq, wayra wasimanta yachachiykunata lloqsichinankupaq, videokunawan casetkunawan llank′ayta, imaynata Diospa Simin Qelqata runasimiman t’ikrachinqaku, aswan allin umalliqkuna kanankupaq, hinaspa imaynatan qolqentapas ima kapuqninkunatapas chaninchanqaku.
Inkakunaq herencia saqesqankumanta hinaspataq kunan imaynataq kawsashanku
Sichus ñawpa tiempo imayna kasqanta qhawasun chayqa, astawan allinta entiendesunchis imaraykuchus yanapayninchis Diospa Simin Qelqa ñawinchanankupaq allin kasqanta. Inkakunaq kawsayninku astawan allin karqan 1400 watakunamanta 1600 hina watakunakama. Paykuna tiyarqanku sierra partipi, Qosqo llaqtamantataq inkakuna kamachiqku. Qosqoqa Peru suyupi kashan. Kunan tiempopi inkakunaq miraynin runakuna kawsashanku kay suyukunapi: Ecuador, Colombia, Peru, Bolivia, Chileq Argentinaq qonti lawpipas. Paykunaqa reqsisqa kanku qheswa otaq kichua sutimanta. Qheswa simiqa manan kaqllatachu tukuy maypipas rimanku. Simikunata estudiaqkuna ninku ichapas kinsa chunka pisqayoq astawanraq huk niraq huk niraqpas qheswa rimaykuna kasqanta. Wakinqa yaqapas entiendenakunku, wakinñataq nishu sasa entiendenakunankupaq.
Españolkuna chayamusqankumantapacha tawa pachak astawanraq wataña pasarun. Chay pachamanta wakin qheswa rimaqkunan castellanollataña rimaspa mistikuna hina kanku; wakinñataq iskay simikunata rimayta yachanku imaraykuchus huch′uy llaktakunapi tiyanku, hukkunañataq hatun llaqtakunaq muyuriqninkunapi. Chayna kaqtinpas astawan askha campollapi tiyanku runasimillata rimaspa. Paykunaqa nishu allin llank′aq kaspanku tarpunku, uywankunata michinkupas, wakintaq sumaqta awayta yachanku.
Chay 1900 qhepa watakuna qheswa runakunaman apamurqan mosoq kawsayta. Maytapas carreterakuna chayasqanrayku paykuna reqsishanku hukniraq p′achakunata, mikhunata, imay niraq cosaskunatapas. Mana chaykunata rantinankupaq ayparuspa wakinqa astawan llakisqa kanku imaraykuchus sapa p′unchay mikhunanta tarinallankupaq llank′anshanku. Hinataq askha comunidaskunapi ushaq killakunapi mana yaqa kuraq qharikuna kanchu imaraykuchus paykuna hatun llaqtakunaman riyta yachanku ima sasa ruwaykunapi llank′aq.
Kikin rimayninkupi yachachiqtinku iglesia wiñashan
Yaqapas llapallan qheswa rimaqkuna católico kani nispa niqtinkupas cheqaqta rimaspa chaqrunku cristianoq yupaychaspa ruwayninkuta ñawpa machunkunaq iñiyninkunawan. Llaqtankuq patronninpa p′unchay chayamuqtin hatun fiestata ruwaspanku mana santollapaqchu haywapunku aswanpas apukunatapas yupaychaspa haywanku. Pachak wata aswanña, qheswa rimaq runakunaman maypiña tiyaqtinkupas, Jesucristomanta allin willakuyninta yachachishanku. Diospa Simin Qelqamanta yachachiqkuna mana sayk′uspa tukuy mayta rillashanku yachachiq, chayrayku kaypi-chaypi aslla kaspankupas iñiqkuna huñunakushanku. Chayta qhawaspa misionerokuna qheswaman t’ikrachiyta qallarirqanku Diospa simin Qelqaq Mosoq Rimanakuy nisqa t′aqanta. Kunanqa llapallan Diospa Simin Qelqa t′ikrachisqa kashanña tawa qheswa suyukunapaq, chaymanta Mosoq Rimanakuy chunka pusaqniyoq qheswa rimaq suyukunapaqpas kashanña. Peru suyupitaq Institutopi llank′aqkuna qheswa rimaqkunawan aynipi llank′aspanku chunka suyukunapaq t’ikrachirqanku.
Qosqopaq 1947 watapi Sociedad Bíblica Peruana nisqa, Mosoq Rimanakuy t’ikrachisqata horqomurqan; chaymanta 1988 watapi llapa Diospa Simin Qelqa lloqsirqan. 2004 watapiñataq Diospa Simin Qelqa revisasqata Yayanchis Diosman añanchaspa presentarqaku. Kunan watakama yaqapas pisqa chunka waranqa patarakunata rantirunkuña.
Huk p′unchay Qosqoq hatun plazanpi huk warmi tiyakusharan. Payqa Ocongateq huk huch′uy llaqtanmanta kasqa. Chaymi qheswamanta napaykuqtiy mana manchakurqanchu noqawan parlayta Peru suyuq kamachiqkunata akllanaykumanta. Niwarqantaq: —Yaqapas llapa llaqtaypi tiyaqkuna pastor H…ta akllasaqku. Tiyasqaypin kinsa familiallaña manaraq iñiq kanku, nispa. Hinaspataq chunkamanta astawan llaqtakunaq sutinkunata rimaspa niwarqan: —Tukuy chaypi yaqapas llapa comunerokuna iñiq kaspanku sapa domingo p′unchay Diosta yupaychanapaq huñunakunku, nispa.
Iskay chunka qhepa watata qhawaspa rikunchis imaynan kay Peru suyu sierrapi Diospa iñiq t′aqa astawan mirashan chayta. Sichus qheswa iñiqkunaq huñunakuyman riwaqchis chayqa, kusikuspa rikunkichis imaynatan Yaya Diosninchista yupaychashanku takispa, Siminmanta yachachispa, mañakuspa ima, hinaspataq napaykushanku, imatapas willanakushanku runasimita rimaspa; ichaqa Diospa Simin Qelqata castellanomanta ñawinchashanku. ¿Imaraykutaq chay kanman?
Clemente Florentinopas Occoruropi wiñarqanku. Paykuna maqt′achaña kaqtinku llaqtankupi estadoq yanapasqa yachay wasita kicharirqanku, chaymi paykunaqa anchatapuni kusikurqanku manaña iskay horasta purispa yachay wasiman rinankumanta imaynan kuraq wayqen Eleuterio purisqanta hina. Wayqen paykunata willarqan imaynatan llaqta warmakuna nishutapuni turiyaspa p′enqachiqku qheswa rimaq kasqanmanta. Chaymi paykuna manchakuqku chay yachay wasiman riyta. Hina Occoruropi kaq yachay wasipi yachachiqqa manataq munarqachu runasimi rimanankuta. Taytankutaq castellano yachanankupaq yanapayta munaspa nirqan: —Wasinchispi mana pipas runasimimanta rimankichischu, nispa. Chaymi awilanku mana yaqa hawayninkunawan parlayta atispa llakikurqan, payqa as castellano simikunalla yachasqanmanta pisinchasqa kasqanta yuyaykurqan.
Manan kay familia ukhullapichu ahina kasqanta rikunchis; aswanpas askhallaña wasinkupipas yachay wasikunapipas kaqchallata uyarishanku, chaymi runasimimanta castellanota astawan chaninchanku. Yuyasqankuman hina runasimi mana qelqayta atikunchu. Ninkutaq: —Runasimimanta rimaqtiyku pisinchawankumá, nispa. Hinaspataq iskay simi rimay yachaq iñiqkunaq umalliqninku mana yaqa atinkuchu runasimi ñawinchayta imaraykuchus yachay wasikunapi castellanollapi tukuyta yachakurqanku.
Kunankaman askha qheswa runakuna mana ñawinchay yachaq kanku imaraykuchus tayta mamanku mana llapan wawankunata yachay wasiman churankuchu; wakinqa huk-iskayllata akllaspa estudiachinku. Hinaspa astawanraq warmi wawankuta qhepachinku wasi ruwaykunawan yanapanankupaq, uywakunata michinankupaqpas.
Qheswa simi ñawinchay yachachiymanta huk willakuy
Huk p′unchay manchakuymanta Mercedespa makin hoq′ollaña kasharqan, orqonpiñataq hump′iynin sut′usharqanña imaraykuchus ñawinchay yachachiqnin Ignacia ñawpaqman waqyarqan chayqa. Mercedesqa ñawpaqman rirqan mosoq simikunata wakichinanpaq cartonchakunapi qelqasqa reqsisqan silabakunawan. Payqa chakrapi wiñasqa chaymi tawa chunka pusaqniyoq watanpiña kaspa chayraq yachakusharqan.
Ignaciaqa Mercedes p′enqali kasqanta reparasqa, rikusqataq onqoyli kasqanta. Chayna kaspapas Mercedesqa anchatapuni ñawinchayta munarqan. Sapa semana astawan yachakuspa Mercedesqa manaña manchakurqanñachu. Paymanta Ignacia nin: —Mercedesqa Diospa Simin Qelqata ñawinchaqtiyku kusikuq imaraykuchus sapa yachakuypi ima sasachakuymantapas parlayku, chaymantataq qhawayku Diosninchis chaykunapaq ima nisqantapas, nispa. Huk p′unchaytaq qosan ima nisqanta Mercedesmi Ignaciaman willarqan. Ahinata qosan nisqa: —Manan ñawpa hinañachu upallalla kanki. Kunanqa niwashanki imatan Diospa Simin Qelqa tukuy imamanta yachachiwanchis. Niwankitaq imaynatan portakusaq, imaynatan rimasaq, nispa. Ignacia nisqanman hina sut′illatas rikuyta atinchisman Mercedes huk niraqña kasqanta. Nintaq: —Kunanqa ñawinchayta yachaspa Mercedesqa mat′in hoqarisqa purin, manañan ñawpa hina: ‘qhawaq ñawsa kani’ nispa p′enqakuymanta k′umurayanñachu. ¡Lliw onqoyninkunapas chinkapunmanpis hina manañan kanchu!
Intitutoq llank′aqninkuna kayta qhawaspa astawanraq yanapayta munayku, imaraykuchus ATEK ILV-wan chay hinallata aynipi ruwashanku askha llaqtakunapi kay Peruq uray sierra partipi. Mana ñawinchay yachaqkuna uyariqku llaqtamasinkuna asikuspa niqtinku: —Ñawiyoq ñawsa kaspayki yanqapaq iglesiaman rishanki. Chayman patarankunata apaspa rinku, nispa. Kunanqa chayraq ñawinchay yachaqkuna mana manchakuspaña iñiyninkumanta hukkunaman willashanku. Imaynan Uvaldina Condori testimonionta willaspa iglesiapi nirqan: —Ñawpaqa Diospa Simin Qelqata ñawinchaqtinku kusisqallaña uyarispapas chayllan qonqaq kani. Kunanñataqmi ñawinchayta yachaniña, chaymi mana manchakuspa willani llapa familiaykunamanpas wasi-masiykunamanpas, nispa.
Ñawinchay yachachiypa kusikuyninkuna hinaspa sasachakuyninkunapas
Sasan mana pagasqalla allin yachachiqkunata tariyqa. Qallarinapaq yachachiy munaqkuna waqyasqa kanku pisqa p′unchay taller nisqaman. Chaypin willayku imaynatan yachaqasunchis, hinaspa patarakunata qospa qhawachiyku imaynatan yachachisunchis, (parlanchis imaraykun qallarinchis qheswa qelqakuna ñawinchayta chaymantaña castellanoq qelqankunata). Sapa tutañataq allinta atinankukama qheswata ñawinchanku qelqankupas. Chaymanta qhawachiyku imaynatan sapa qelqata yachachinchis chayta. Qhepatañataq kikinku ñawpaqman lloqsispa kaqllata yachachinku. Sapakama yachachiq lloqsiqtinku yachachiqninku sumaqta yanapanku ‘allinta ruwashanki’ nispa. Taller tukuqtin yaqapas llapanku atinkuña yachachiyta sapa qelqaq yachachiyninpi kaq ruwayninkunata.
Eleuterio iskay wayqenkunawan iskay kaq tallerpi karqanku; kunan payqa iglesianpi yachachishan. Clementewan Folorentinoñataq as tiempolla yachachispa pasarqanku Instituto Biblico nisqapi yachaqakuq. Clementeqa nisqa: ‘Kunan Diospa simin Qelqa ñawinchayta atispaña astawan allinta entiendeni ima nisqanta. Ñawpaqa castellanollamanta ñawinchaspay manan allintachu entiendeq kani’ nispa.
Mosoqmanta qhawana
Proverbios 16: 9-pi nin: “Runaqa sonqonpi imachus ruwananta yuyaykun, Señor Diostaqmi imaynan kananta unanchan.” Sapa sabado tardeta Maranata iglesiapi umalliqkuna huñunakuqku qheswa ñawinchayta yachaqaq. Paykunaqa yacharqankuña castellano ñawinchayta chaymi qosaywan kuska “transferencia” nisqa cartillawan yachachirayku imaraykuchus paykuna ‘misionerokuna’ kaspanku campoman rispa Diospa simin Qelqata sasachakuspa ñawinchaqku. Paykunamanta huknin waynallaraq Albino sutiyoq karqan.
Huk p′unchaytaq Seminarioq umalliqnin Albinota nisqa qheswaman t’ikrachinanpaq castellanopi qelqasqa kaq yachachikuykunata. Chaymi Albinoqa qelqaqkunapaq yachachisqayku tallerman hamurqan. Chaypitaq Albinoqa allin yuyayniyoq usqhaylla yachaqaq kasqanta rikuspay invitarqani huk tallerman. Chay karqan ñawinchay yachachiqkunapaq.


text:
Huwan Bawtista
Huwan Bawtista sutiyuq runaqa ((grigu simipi: Ἰwάvvnς ὁ Baπtισtής, Ioannēs ho baptistēs o Ἰwάvvnς ὁ BaπtίZwv, Ioannēs ho baptizōn; kastilla simipi: Juan El Bautista); ( 1 wata paqarisqa - 30 watapi wañusqa ) huk kristiyanu santu.
24 ñiqin inti raymi killapi (San Huwan Paqariy); 29 ñiqin chakra yapuy killapi (San Huwan Runa wilancha) San Huwan Bawtista raymi p'unchawninmi.
Taytan: Zacharie; Maman: Elisabeth.
Dyuspa Simin Qillqakamaqa Unuchachiq Huwanmi huchankunata willakuq runakunata, ichataq Hisuwtapas Hurdan mayupi unuchachin (Mathiyu 3:1-17 ). Huchallikuqkunataqa unuchachin kutirinankupaq, huchankunata pampachanapaqmi (Mathiyu 3:6 , Markus 1:4 , Lukas 3:3 ). Huwan hina Hisuwpa akllay qatiqninkunapas unuchachirqanku (Huwan 4:1 ).
Matiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa (Mathiyu 28:19 ).
Runa "Jesu Kristu apuymi" nispa huchankunamanta pampachanapaq mañaspa yakupi ch'ultichikun, musuq kristiyanu kawsayta, Ch'uya Ispirituta chaskinanpaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan Bawtista.


text:
Liyun XIII
Liyun XII icha Liyun kimsa chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XIII, Italya simipi: Papa Leone XIII) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1810 watapi paqarisqa Carpineto Romano nisqapi, Roma llaqtapi; 20 ñiqin anta situwa killapi 1903 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papas karqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XIII.
- León XIII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Palama uquq ñuñuq
Palama uquq ñuñuq (ordo Insectivora) nisqakunaqa huk ñuñuq, aycha mikhuq - astwan palama mikhuq - uywakunam.
Kaymi tukuy palama uquq ñuñuq rikch'aq ayllukuna:
- Askanku (Erinaceidae)
- Tuhu (Talpidae)
- K'awchisuyt'u (Soricidae)
- Khallasuyt'u (Solenodontidae)
- Wat'a k'awchisuyt'u (Nesophontidae)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq


text:
Cuento andino en lengua quechua recopilado de la tradición oral
Juk’uchaqtawan, atuqpatawan kawsaynin
Pallaq: Yachachiq Jhonny Rivera Prado
Juk kutiqa atuq ñanta richkaspa juk’uchata taripasqa; napaykuytawanqa ch’inllamanta paywan khuska karuta purisqa.
Atuqqa juk’uchata qhawarispa rimapayayta qallarisqa: Tata juk’ucha, imaptintaq ayllupi ñuqanchikta, llaqta runawan kikinchawanchikri, llaqtapipis juk’uchakuna, atuqkuna ima tiyallantaq ñinku; chantapis jaqaypiqa may allin qhawasqa kanku ñiqta uyarini.
Chayta uyariytawankama juk’uchaqa kutichisqa: Arí tata atuq, ñuqapis chay rimaytaqa uyarillanitaq; chayta uyarispa ñaqhalla t’ukurichkarqani, ¿Manachu llaqtaman kawsakuq ripusunman? Imaraykuchus ayllupiqa sinch’i chiqnisqa kanchik.
Atuqqa chayllaman, jaku ripuna llaqtaman tata juk’ucha, imata kaypi yarqhaymanta wañuspa ruwachkanchik, ñispa kutichisqa. Chayta ñiytawanqa utqayllata llaqtamanqa puririsqanku.
Llaqtapiña kaspaqa, wasita tiyakunankupaq mask’aq churakusqanku, chay puriykachasqankupiqa , wakin runap ruwayninta rikuspaqa kayjinata rimanarikusqanku:
Tata atuq, kay runakunaqa kikin ñuqanchikjinallataq kawsakuq kasqanku, tukuy imata kikinta ruwanku. Ñispa ñisqanku.
Atuqqa kayjinamanta kutichisqa: Arí tata juk’ucha, llaqtapipis atuqkuna, juk’uchakunapis kallasqankutaq. Chantapis llaqtapiqa manasina yanapakuyta yachasqankuchu,: chayraykucha mana pipis mikhunata jaywariwanchikchu. Jina kachkan tata atuq.
¿Manachu ayllunchikman kutiripullasunman? Yarqhay anchatapuni mat’iykuchkawan, yarqhaymanta wiksa qaraywan wasa qaraywan ima tinkuykuchkanña.
Ñispa juk’uchaqa kutichisqa. Chayta rimariytawanqa iskayninku mana mikhusqa, nitaq upyasqa ayllunkumanqa utqhay utqhayllata kikin uyan uyayuq kutiripusqanku.
SIMI PIRWA (GLOSARIO)
NAPAYKUY= Saludar, dirigir saludo a alguien.
AYLLU= Conjunto de consanguíneos, conjunto de varias familias, comunidad.
RIMAY= Acto de conversar, hablar.
UTQHAY= Rápido, urgente.


text:
13
Camacalpunäpä caycunacta yalpapäcuy
1 Quiquiqui-pula wawi-caśhanuy jinallari lluy cuyanaculcay. 2 Chaynütac jamachiytapis ama un'apäcuychu; chaypamari waquincuna mana tantial anjilcunactalä jamachipäcula. 3 Chaynütac carsilcäćhu cäcunäta watucaycäliy, quiquiqui carsilcäćhu cayä-yupay, chaynütac quiquiqui ñacä-yupay ñacäcunätapis.
4 Ñatac lluypis casaracuśhayqui limalicuyniquita ama jalutacuyalcaychu. Aśhwanpa chuyallacta caycachipäcuy. Ñatac mansibacücunätapis imaymana anla luläcunätapis Tayta Diosmi cäraycun'a.
5 Amatac illaycällamanñá atipacuyalcaychu; aśhwanpa capuśhuśhayquillawan jawca capäcuy; Taytanchic niyanmari:
“Manam caćhaycuśhayquichu nïtac un'aśhayquichu”✡ Dt 31.6-8; Jos 1.5 nil.
6 Chayurá masïsu chalapaculmi nichwan:
“Yanapaycamäní Taytá cayaptin'a manam manchacüchu. ¿Nunacunalla imanäman'atá?”✡ Sal 56.3-4,9-11; 118.6 nil.
7 Chaynütac Tayta Diospa limayninta willaycul caminaycälishüniquicunacta yalpaćhaculcay. Paypa lluy cawsaynin imanuy caśhantapis licaycul, chalapacuyninta atichipäcuy. 8 Jesusninchic'a unaypis cananpis śhamücunäćhüpis wiña-wiñaypä payllam.
9 Amatac imaymana iwïsha muśhünuy cä yaćhachicuycunäwan aysachicuyalcaychu. Micunapä imaymana camachisha cäcunäta atiycachishanchicnu'a, aśhwanpa Diosninchicpa llaquipayninwan śhun'unchic tacyaycachisha cachun. Chay micuycunacá manam ima allintapis lulaycunchu. 10 Ya'anchicpañatacmi ichá juc uycuna sityu juc licchä micuywan cayan; chaypïmá micunchic. Unay limalicuypa alawana carpaćhu sirbï sasirdüticunäñatacmi ichá chaypi micunanpä nï cunsintishachu.
11 Chay puydï sasirdüticunaca malcäpa juchan pampachaycuśha cananpä yawartam apaycula chay Sumä Chuya Sityuman. Aychannintañatacmi malcapi waśhaman julalcamul cañapäcula. 12 Chaymari Jesusninchicpis malcapïta julüśha ñacala, nunacunäpa juchanta yawarninwan chuyanchaycunanpä. 13 Chayurá ya'anchicpis malcapi waśhaman Jesusninchicman lishun paynuy pin'ayman ćhulaśha caśhanta apawshishtin. 14 Aw-ari, cay pachäćhu'a manam wiñaypä malcanchic canchu, sinu'a wiñaypä cäcätam ashiycuyanchic.
15 Shiminchicwan “lisïmi” niyal'a chay shiminchicwan Jesuspa imaypis Tayta Diosninchicta alawaycuśhun-ari 16 Ama-ari un'apäcuychu allincäta lulayta, pishipacücunäta cäniquicunawan yanapaycuytapis. Cay uycuśhanchiccunämari Tayta Diospa śhun'unpä.
17 Chaynütac caminaycälishüniquicunacta uyalicul sujitaculcay. Paycunam allinpa licaycälishunqui lulaśhanpi niycunan cayaptin'a. Uyalicuyniquiwanmari cushichipäcunqui; mana uyalicuyniquiwan'a paycunapä sasaćh capäcunqui. Amcunapäpis ima allinniquipäpis manaćh can'achu.
18 Má, ya'acunapä Taytanchicta mañaculcay; śhun'ú imaniycamänan caśhanta yaćhaculpis lluywanpis mayćhüpis allinpa caycäliytam munapäcú. 19 Mastá ćhuncay-ćhuncayta mañaculcac amcunawan yapa tincuycunanchicpä mañaculcänayquipämi.
20-21 Diosninchic jawcacta cawsaycachïca, wañuycäpi Jesusta śhalcachimüca, sumä puydï Michïman muyuycachïca, yawarninwan muśhü limanacuyta amcunawan tacyaycachï Taytallanchic-ari, lluy imawanpis tantiaycälichishunqui munaśhanta lulapäcunayquipä, jinaman ya'anchicćhu lulaycuchun śhun'unpä cäcunätapis. Jesusninchicpa wiñay simpripä altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun.
22 Chalapacü-masïcuna, callpanchaculcänayquipä ashllacta canan niycälishacta sumä tantiaywan licaycäliy.
23 Yaćhapäcuy-ari chalapacü-masinchic Timoteo carsilcäpi yalämuśhaña caśhanta. Pay ćhämuptin'a amcunaman watucaycälïmi śhapämuśhä.
24 Llapa caminaycälishüniquicunacta limaycäliy, jinaman Diosninchicpa llapa nunancunactapis. Chaynütac chalapacü-masinchic Italia-läducuna limaycälimuśhunqui.
25 Tayta Diosninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun.


text:
Lothar Matthäus
Lothar Herbert Matthäus sutiyuq runaqa (21 ñiqin pawqar waray killapi 1961 watapi paqarisqa Erlangen llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampionatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lothar Matthäus.
- Lothar Matthausep tukri llika tiyaynin