text:
Marbán pruwinsya
Marbán pruwinsya (kastilla simi: Provincia de Marbán) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Luritu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Isiboro Sécure mamallaqta parki
- Mayukuna: Isiboro mayu - Mamuriy mayu - Sécure mayu
- Quchakuna: Arani qucha - Musuq Pacha qucha - Larga qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam, hukkuna indihina runakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


c: text/html

text:
Lola Flores
María Dolores Flores Ruiz sutiyuq warmiqa icha Lola Flores «La Faraona» (* 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1923 watapi paqarisqa Jerez de la Frontera llaqtapi - 16 ñiqin aymuray killapi 1995 watapi wañusqa La Moraleja, Madrid llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq takiq, tusuq, kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Runa: .
Churinkuna:
PilikulakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lola Flores.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Toronto
Toronto (huron simipi: toran-ten "lugar de encuentro") nisqaqa Kanada mama llaqtap hatun llaqtanmi. Ontario pruwinsya hatun llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin pawqar waray killapi 1834 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Toronto.
- Toronto Uficial Web
- Toronto's Economic Profile
- Statistics Canada.


text:
Ernesto Teodoro Moneta
Ernesto Teodoro Moneta sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin tarpuy killapi 1833 watapi paqarisqa Milano llaqtapi - 10 ñiqin hatun puquy killapi 1918 watapi wañusqa Milano llaqtapi), huk Italya mama llaqtayuq willay kamayuq qarqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1907 watapiqa chiqniq.
Taytanː Moneta; Mamanː
Warmi:
Churinkuna: .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1907 Nobel Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ernesto Teodoro Moneta.


text:
14
Puydï sasirdüticunam Jesusta wañuchipäcunanpä limanaculcan
Mt 26.1-5; Lc 22.1-2; Jn 11.45-53
1 Ñatac ishcay muyunllañam cacuyäla Libraculcäśhan Fistaćhu Mana Libadürayu Tanta Fistapä. Chayćhümi puydï sasirdüticunäwan, yaćhachicücunaca limanaculcäla artillawan Jesusta chalalcachil wañuchipäcunanpä. 2 Waquinnincunañatacmi: “Cay fistäćhu amalä chalachishunchu; caynüpa nunacunacá yan'alćha chäcunacülunman” nipäcun.
Jesustam juc walmi pirfümicta jillpuycun.
Mt 26.6-13; Jn 12.1-8
3 Ñatac Jesus Betania malcäćhu “lipra-sapa” nipäcuśhan Simonpa wasinćhümi micuyalcäla. Chaymanmi juc walmi śhamuñä caćhi lumipïtanuy uchuy butïllachaćhu sumä ćhaniyu nardo nishan pirfümicta apacuśha. Chayta paquilculmi Jesuspa umanman jillpuycula. 4 Chayta licälälilmi waquincuna piñacälälil: “¿Imapätan cay-chica ćhaniyüta yan'al pampapä jinayanqui? 5 Aśhwanpam juc wata trabajup ćhaninman lanticulcul lluy wacchacunacta aypuycuchwan cala” nil ñaćhaña millpälälinpis.
6 Chaymi Jesus: “¿Imapïtan ancha rabyachipäcunqui? Jina chaynu cachun. Cay lulamäśhancá allinmi. 7 Wacchacunawan'a imaypis cuscaćh capäcunqui munaśhayquićhu yanapaycälinayquipä. Ya'am ichá pasaypichu mana cayćhu caśhä. 8 Cay walmica puydishallanwan'a allintam lulaycaman; cay aychá pampaśha cananpämari puntaycayächin. 9 Rasunpa, allin willacuyta jinantin pachäćhu willacuśhancunaćhüpis, cay walmi lulaśhanpïpis yalpaśham can'a” nin.
Judasmi ipanchan Jesusta
Mt 26.14-16; Lc 22.3-6
10 Chaypïtam jucnin yaćhapacünin Judas Iscarioti pasacula puydï sasirdüticunäman Jesusta chalaycachinanpä limalicamü. 11 Chayćhüshi chay puydïcunaca sumä cushicälälil illayta unanpä limalicälälin. Jinaptinmi imanuypa imay maquinman chalaycachinanpäpis Judas ashila.
Jesusmi yaćhapacünincunawan camacayllactaña sinaycun
Mt 26.17-29; Lc 22.7-23; Jn 13.21-30; 1Co 11.23-26
12 Ñä Mana Libadürayu Tanta Fistap allaycuyninćhümi juc malta uwishta Diospa wañuchipäcunan cala. Chay üra ćhämuptinmi yaćhapacünincuna Jesusta tapula: “¿Mayćhütan alistapämuśhä ya'anchicpis sinayta micunanchicpä?” nil.
13 Niptinmi ishcay yaćhapacünincunacta Jesus nila: “Canan Jerusalenta cutipäcul yacun ipicüśha liyä wayapawan tincunqui. Paytam may lishantapis atipäcunqui. 14 Wasinman ćhaycul ji'acuycuptinmi wasiyüninta nipäcunqui: ‘Yaćhachicünïmi tapucamuśhunqui: “¿Mayannin cuartuyquim yaćhapacünïcunawan cay fistaćhu micapäcunäpä cayällan?” ’ nil. 15 Nipäcuptiquim altuśhninćhu licachipäcuśhunqui juc jatun cuartunta tuqui allichäśhacta. Chayćhu lulapämuy” nil caćhala.
16 Niptinmi yaćhapacünincuna malcaman ñawpapäcula. Chayćhüshi nishantanülla rasunpa lluy talilcälil alistapämula.
17 Aspicalpuyaptinñam yaćhapacünincunawan Jesus ćhälälin. 18 Chay micuyalcäśhanćhümi Jesus nila: “Rasunpa, canan cayćhu micuśhanchiccäpïmi jucniqui ipanchäman'a” nil.
19
Niptinmi llapanpis llaquicälälisha-cama: “¿Ya'achun icha calläman?” nil nicuyalcan. 20
Niptinmi Jesus: “Aw, ćhunca ishcayniquipïtamari jucniqui. Ya'awan cusca micücälämá ipanchaman'a*
” nin. 21
Nishanpïmi: “Ya'a Rasun Nunap Chulincäpi isquirbishancämi lulacacun'a. Ñatac ¡imanuylä can'a chay ipanchamäca! Aśhwanpaćh mana näsimuptinpis mas allin canman cala” nin.
22 Chay micapäcuśhanćhümi juc tantacta apticulcul Diosta sulpäta ucula. Chaypïtam partilcul aypula: “Caymi aychá. Micapäcuy” nil.
23 Chaynütacmi bïnüta apticulcul Diosta anradisiculcul, paycunaman uycula llapan upyapäcunanpä. Chayćhümi: 24 “Cay jićhaśha yawarnïwanmá lluy-laycu muśhü limalicuśhäta tacyalpachishä. 25 Ñatac cay bïnucta manañamá mallilcuśhächu Diospa gubirnunćhu amcunawan cusca muśhü bïnucta upyananchiccama” nin. 26 Chaypïtam taquicunawan alawapäcuśhanpi Ulibus nishan ulüta liculcäla.
Pedro ipanchänanpi Jesusmi willan
Mt 26.30-35; Lc 22.31-34; Jn 13.36-38
27
Chayćhümi Jesus: “Cay tuta japalläta caćhayculmi lluy jitälälimanqui isquirbïshaćhu nishanmannuy: ‘Uwish michïninta wañüchiptïmi uwishcunaca lluy chi'ilun'a†
’✡
nil. 28
Ñatac śhalcämulmi amcunapïpis puntactalä Galileaman lishä” nin.
29 Niptinmi Pedroñatac: “¡Masqui lluy jitälälishuptiquipis ya'a manamá imaypis caćhaycuśhayquichu!” nicuyan.
30 Niptinmi Jesus: “Rasunpa canan tutallam manaläpis ishcayta wallpa wa'amuptin quimsactaña ipanchämanqui” nin.
31 Niptinmi Pedro sumälä nicuyan: “¡Masqui anwan cusca wañuná captinpis manam ipanchaśhayquichu!” nil. Chaynütam llapan yaćhapacünincunapis nicuyalcan.
Getsemaní wirtaćhu Jesustam llaquinay chalan
Mt 26.36-46; Lc 22.39-46
32 Chaypïtam Getsemaní nishanman lipäcula. Chayćhümi Jesus yaćhapacünincunacta nila: “Taytäwan limaśhäcama cayllaćhu-ari täcapäcuchcay” nil. 33 Nilcul mas puntascaman Pedroctawan, Jacobocta, Juanta puśhaptinmi chayćhu sumä llaqui chalälun. 34 Chayćhümi: “Wañucüpä śhun'unnümi śhun'ú llaquicüśhaña cacuyan. Cayllaćhu-ari lichcat-lichcat capäcuchcay” nila.
35 Nilcul chay wicniscaman liculmi pampäman lawacaculcul mañacula chay śhamü ñacaycunaca mana ćhaycunanpä. 36 Chayćhümi nila: “Papáy, imapis ampá manam sasachu. Munal'a śhamü ćhacćhä-yupay ñacaycunäpi julaycallämay-ari. Amatac ya'a munaśhänu'a cachunchu sinu'a ampïtaćh imanuypis can'a” nil.
37 Nilcuśhanpi caśhan cutimunanpämi yaćhapacünincuna puñuywan aysachicüśha cayalcäñä. Chaymi Pedrocta nila: “¿¡Puñuyanquichun, Simon!? ¿Manachun juc ürallapis ya'awan cusca lichcat-lichcat cayta atipälanqui imamá? 38 Licchat-licchatllari Diosninchicta ruygaculcay cay śhamü llaquicuycunäćhu callpawan śhaycapäcunayquipä. Śhun'uyqui allin lulayta wañupacuyaptinpis aychayquimá mana callpayu” nil.
39 Nilcuśhanpi yapa mañacü cutilpis chaynüllactam mañacula. 40 Yapa cutimulpis caśhan puñuywan aysachicüśha aywićhyayalcätam talïlun. Chaymi imaniytapis atipapäculachu. 41 Chaypi Jesus yapa mañacuśhanpi quimsacta cutilcamul yaćhapacünincunacta nila: “¿Jinallachun puñuycällaćhu cayalcanquiman, imatá? Rasun Nunap Chulincäta jucha-sapap maquincunaman ćhulaycamänan üraca ćhämunñamá. 42 ¡Śhalcapäcuy! ¡Licuśhun! ¡Ipanchamänïca cayta ji'acaycayämunñam!” nil.
Jesustam puśhaculcan
Mt 26.47-56; Lc 22.47-53; Jn 18.2-11
43 Chaynu limayällaptinlämi yaćhapacünin Judas nishan puydï sasirdüticunap, camachicuyta yaćhachicücunap, Israel prinsipal yaśhacunap caćhaśhan achca nunacuna caśhpicunawan, ispädacunawan sumä armädu-cama ćhälälimun. 44 Ipanchä Judasñatacmi yaćhachilaña “Muchaycuywan limaycuśhäcäta sigüructa chalalcul aysapäcunqui” nil. 45 Chaymi ćhämul-pacha Jesusman aśhuycul: “Taytalláy” nil muchaycul limaycula.
46 Jinaptinmi puśhamuśhan nunacunaca Jesusta lluy chalacälälila puśhapäcunanpä. 47 Ñatac chayćhu jucnin yaćhapacüninmi ispädanta jululcul puydï sasirdütip uyway nunanpa linlinta pasächin.
48 Chayćhu Jesusmi nila: “¿Ya'a suwachun imam calá caynu caśhpiqui ispädayqui aysacälälisha puśhapämänayquipä? 49 Walan-walan Diospa chuya wasinćhu yaćhayächiptïpis manatac chalapämälanquichu. Ñatac isquirbishaćhu nishanmannuy lulacacunanmi” nil. 50 Niyällaptinmi japallanta caćhaycul llapa yaćhapacünincuna ayiculcäla. 51 Juc walaśhllañam atila calullapi säbanaśhllan catacüśha. 52 Payta chaläläliptinmi säbanaśhllantapis caćhaycul calanllan ayicula.
Cunsïjup puydïnincunam Jesusta “wañuchun” nipäcun
Mt 26.57-68; Lc 22.54-55,63-71; Jn 18.12-14,19-24
53 Jesustañatacmi sasirdüticunap mas puydïninman puśhaculcäla. Chayćhümi puydï sasirdüticunäpis, prinsipal yaśhacunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäpis lluy juntunacälälimula. 54 Pedroñatacmi calullapi atila puydï sasirdütip canancäpa patyuncama. Chayćhümi täpä wardiacunawan cusca unupacuyäla. 55 Wasi lulićhüñatacmi sasirdüticunäwan Cunsïjup puydïnincuna ima mana allintapis ashiycälila Jesus wañuchisha cananpä. Jinalpis manam talipäculachu. 56 Masqui yan'al tumpayninwan achca nipäculpis quiquincunap limaynincunam juc-jucman iwinaculcäla. 57-58 Chayćhu waquinnincunam: “Cay nunam yaćhachiñä: ‘Nunacunallap lulaśhan Diospa chuya wasinta tunilculmi quimsa muyunllacta jucta śhalcächishä mana nunacunallap lulaśhantanüchu’ nil” nicuyalcanlä canpis. 59 Masqui chaynu nipäculpis juc-jucmanmi limaynincuna iwinaculcäla.
60 Chayćhümi chay puydï sasirdütica śhalcalcamul Jesusta nila: “¿Manachun limalinqui, caynu cäraycuyäśhuptiquipis?” nil. 61 Niptinpis Jesus'a manam imactapis limalilachu. Chaymi puydï sasirdütica: “Rasuncäta niycamay. ¿Amchun Diospa Caćhaśhan Salbacü Chulinca cayanqui?” nin.
62 Jesusñatacmi: “Aw, nishayquinümi. Jinamanmi Sumä Munayniyu Diosninchicpa munayninwan mandayätapis, chaynütac janay pachäpi pucutaypa ćhawpinćhu Rasun Nunap Chulinca śhayämütapis licapämanqui” nin.
63 Nïluptinmi puydï sasirdütica müdananta laćhyalcul ñaćhaña imanacülunpis: 64 “Quiquinchic linlinchicwan uyaliyalñá, ¿ima mastañam munaśhun? Canan lluypis uyalinchicmi quiquinpa shiminwan Diosninchicta jalutacuśhanta. ¿Canan'a imanipäcunquimá, taytacuna?” nin.
Niptinmi lluypis: “¡Chay'a wañuchisha cachun!” nipäcula. 65 Waquinnincunañatac ñawinta bindacaycälil ima tuwapäcuyalcan: “Yaćhätucü, má, ¿mayannïshi tacapäcuñac?” nilcul nilcul tacaypa camacapäcula. Wardiacunäpis cäraćhü-camam lapyapäcula.
Pedrom Jesusta ipanchan
Mt 26.69-75; Lc 22.56-62; Jn 18.15-18,25-29
66 Ñatac patyu lulićhu Pedro cayaptinmi, puydï sasirdütip sirbïnin walmi ćhämun. 67 Paymi Pedro unupacuyaptin alli-allicta licapaycuśhanpïta nin: “Nazaret-lädu Jesuswan pulï-ari ampis cayanqui ¿aw?” nil.
68 Niptinmi Pedro: “¿Mayanpïćha limacunquipis? ¡Manam ya'a lisïchu!” nicuyan.
Nilcul waśha puncuman yalayämuptinmi wallpa wa'amun. 69 Ñatac chayćhu cayäśhanta licalculñatacmi chay walmica yapa juccunätapis nicuyan: “Cay nunäpis Jesuswan pulï-ari” nil.
70 Niptinmi Pedro yapañatac: “Manam lisïchu” nin.
Unascapïta yapañatac lädunćhu cä nunacunaca: “Am'a rasunpa jucnin puliwshï-masinćha canqui. Galilea nunäpanüllam limacuyniquipis cañä” nicuyalcan.
71 Nipäcuptinmi Pedro janay pachätapis ñaćhaña ishpicuyan: “¡Manam chay nunacta lisïchu! ¿Pićh cacunpis?” nil. 72 Nilpuyällaptinmi wallpa yapa wa'amun. Jinayällaptinmi yalpaćhacülun: “Quimsa cutictañam ipanchämanqui wallpa ishcayta wa'amunanpá” nil nishancäta. Jinalmi llaqui-llaquicta wa'acula.


text:
Wañusqa rimay
Wañusqa rimay nisqaqa manaña rimaqniyuq kaq rimaymi. Ahinataq, manañam kanchu muchik simita, kulli simita, pukina simita, muyska simita rimaq runakuna.
Wakin wañusqa simikunaqa wakin llamk'aykunapim puririnku, iskay ñiqin simi hina, klasiku simi hina icha liturgia simi hina, manaña pipas mama simi hinachu chay simita hap'iptinpas. Chayna kaptinpas, simiqa manam purinchu kawsaq simikunapi pachapa risqanman hina wiñayninpa, wiñayninpa normal ñanninta.
Simi wañuyqa simi tikraypa rurunmi, chaymi huknin kayhinata rikurimunman:
- Pisi pisimanta simi wañuy: simikunap wañuynin aswan riqsisqa.[1] Generalmente pasakun chay simi rimaq runakuna aswan riqsisqa simi rimaqkunawan tinkuptinku. Kay qutu runakunaqa ñawpaqta iskay simipi rimaqman tukunku, chaymantataq musuq miraykunawan yachaypa nivelninqa pisiyan, tukukuypiqa mana mama simi rimaqkuna kanchu.
- Uramanta pataman simi wañuy: simiqa religionpaq, literaturapaq, ceremonialpaqlla llamk'achiyta qallariptin, ichaqa mana casual contextopichu. (Latin simipi hina)
- Patamanta urayman simi wañuy: simi tikray qallarikun hatun pata pachamamapi, ahinataq kamachiypi, ichaqa hinallam llamk’achisqa kachkan contexto casual nisqapi.
- Radikal simi wañuy: huk simi chinkapuynin, chay simita llapa rimaqkuna mana rimayta munaptinku, manchachikusqankurayku, ñit’isqa kasqankurayku, qatiykachasqa kasqankurayku, utaq colonización nisqawan.


text:
Gerald Ford
Leslie Lynch King, Jr. sutiyuq runaqa, icha Gerald Ford (14 ñiqin anta situwa killapi 1913 watapi paqarisqa Omaha llaqtapi - 26 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 watapi wañusqa Rancho Mirage llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna pulitiku runam.
Taytan: Leslie Lynch King, Sr; Maman: Dorothy Ayer Gardner.
Warmi: Elizabeth Anne "Betty" Bloomer Warren Ford.
Churinkuna: Michael Gerald, John Gardner, Steven Meigs wan Susan Elizabeth
Alma mater: Michigan Yachay Sunturnin wan Yale Yachay Sunturnin.
1974 watamanta 20 ñiqin qhulla puquy killapi 1977 watapi p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 38 kaq umalliqninmi qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Gerald Ford.


text:
3
Pablu yachachiwanchisapa Jesukristuwan tantalla kawsananchikunapa.
1 Tata Dios Jesukristuta wañushkanmanta kawsachimushpa willarkan ladunpi tiyarinanpa tukuy laya tiyakta kamachikunanpa. Tata Dios Jesukristuta kawsachimushkanshina ñukanchikunatapish yanapawashkanchisapa paywan tantalla allita rurashpa kawsananchikunapa. Chayrayku kay allpapi kawsashpaykichira munaychi ashwan ashwanta payta riksishpa allita kasushpa paywan tantalla kawsayta.
2 Yuyaychi Jesukristu sielupi kamachimuwaykananchita payllata kasushpa kawsananchikunapa. Amana yuyaychinachu kay allpapi mana alli ruranakunata.
3 Jesukristu wañushka kaptin paywan tantalla wañushkanchisapa amana uchallikunanchikunapa. Jesukristu kawsamushka kaptin paywan tantalla kawsaykanchisapa. Tata Dios arkawanchisapa ama ni pi wakllichiwananchikunapa.
4 Jesukristu ñukanchikunapi kawsan. Chaymanta kay allpaman kashkan shamuptin paywan tantalla kushikushpa sielupi kawsashunchisapa.
5 Chayrayku ama munaychichu Tata Diosta mana kasuk runakunashina kawsayta. Ama chikan warmiwan uchallikuychichu. Ama uchallikushpa mana valekkunata ruraychichu. Ama kikikichillapa munanaykichita rurashpa kawsaychichu. Ama rikchak laya kawanaykichita munaychichu. Chashna rikchak layata sukaman munashpa kawsashpaykichika ruradu dioskunatashina kuyashpa kawsaykankichi.
6 Mana Tata Diosta kasushpa uchallikuk runakunata Tata Dios sukaman kastigankasapa.
7 Ñawpa kankunapish chay mana allikunata rurashpa kawsarkankichi.
8 Kunanka Jesukristuta kreyishpa kawsashpaykichi ama piñakushpa ni pita chiknishpa nima pinkakunapa layata rimashpa kawsaychichu. Ama runamasikichiwan piñanakushpa nima ayninakushpa kawsaychichu.
9 Ama sukwan sukwan llullachinakushpa kawsaychichu. Ñawpa mana allita rurashpa kawsarkankichi. Kunanka manana chashnanachu kawsaykankichi.
10 Kunanka rurawakninchikuna Tata Dios kawsananshina mushuk layata rurashpana kawsaykankichi. Tata Dios yanapashuykankichi ashwan allita payta riksinaykichipa.
11 Jesukristu ñukanchikunapi kawsaptin ima laya runakuna kaptinchikunapish mana nimananchu. Judiyu mana judiyu runakuna, señaladu mana señaladu runakuna, chikan llaktamanta runakuna, awka runakuna, rantidu mana rantidu runakuna kaptinchikunapish mana nimananchu. Payka tukuy layapi kamachikukmi.
12 Tata Dios kankunata kuyashushpaykichi akllashushkankichi paypa wambrankuna kanaykichipa. Chayrayku mushuk layata rurashpa sukwan sukwan kuyanakushpa yanapanakushpa kawsaychi. Ama yuyaychichu sukkunamanta ashwan alli kanaykichita. Allima modoyuklla kawsaychi. Suk runa imatapish willashuptikichi allillapi ayniychi.
13 Sukwan sukwan allimallata kawsaychi. Runakuna ima mana allita rurashuptikichipish perdonaychilla. Señorninchi Jesukristu kankunata perdonashushkaykichishina kankunapish sukwan sukwan perdonanakushpalla kawsaychi.
14 Tukuy alli ruranaykichimanta ashwan allimi kuyanakushpa kawsanaykichipa. Kuyanakushpa kawsashpaykichira atipankichi allillapi tantalla kawsayta.
15 Tata Diosmi akllashushkankichi suk kuerpushinalla kanaykichipa. Chayrayku tukuy shunku kushikushpa Tata Diosta agradesishpa sukwan sukwan allillapi tantalla kawsaychi.
16 Jesukristupa yachachikunanta allita yuyashpa kawsaychi. Sukwan sukwan allita yachachinakuychi. Animuchinakuychi Jesukristuta ashwan allita kasunaykichipa. Tata Diosta agradesishpa salmokunata himnokunata kantukunata kantaychi payta alabanaykichipa.
17 Tukuy layata rurashpaykichi rimashpaykichi Señorninchi Jesukristuta kasushpa kawsaychi. Jesukristu yanapashuptikichi Tatanchi Diosta agradesishpa kawsaychi.
Pablu yachachiwanchisapa imashnami Jesukristuta kasushpa kawsashunchisapa nishpa.
18 Kankuna kusayuk paninikuna, Señorninchi Jesukristuta kreyik kashpaykichi kusaykichita kasushpa kawsaychi.
19 Kankuna warmiyuk wawkinikuna warmikichita kuyanaykichi tiyan. Ama warmikichita rabyashpa sientichiychichu.
20 Kankuna wambrakuna, tukuy layapi tataykichita mamaykichita allita kasushpa kawsaychi. Paykunata kasushpa kawsashpaykichi Tata Diosta kushichinkichi.
21 Kankuna tatakuna, ama wambraykichita sukaman sinchita kamachishpa sientichiychichu. Paykunata sientichiptikichi ichara manana kasushunayankichimannachu.
22 Kankuna rantidu runakuna, patronnikichita allita tukuy layapi kasunaykichi tiyan. Patronnikichi kawashuptikichi mana kawashuptikichipish tukuy shunku munashpa Tata Diosta kuyashpa allillata rurashpa trabajaychi. Ama trabajaychichu patronnikichi alabashunaykichillapa.
23 Tukuy layapi kushikushpa mana killakushpa allita trabajaychi Señorninchi Jesukristuta kushichinaykichipa.
24 Señorninchi Jesukristu alli patronninchikunashina kaptin yachanchisapa payta kasushpa kawsashpanchikuna willawashkanchikunashina paywan tantalla sielupi kawsashunchisapa.
25 Tata Dioska tukuy mana alli rurak runakunata kastiganankuna tiyan patron mana patron kaptinkunapish.


text:
Ayawaka pruwinsya
Ayawaka pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Ayabaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Piwra suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Ayawaka llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 30 ñiqin pawqar waray killapi 1861 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ayawaka pruwinsya.
- Saywitu: Piwra suyu


text:
Mohandas Gandhi
Mohandās Karamchand Gandhī sutiyuq runaqa (मोहनदास करमचंद गांधी, Mohandās Karamcand Gāndhī) icha Mahatma Gandhi, sanskrit simipi: महात्मा māha atma, "hatun nuna", (2 ñiqin kantaray killapi 1869 paqarisqa Porbandar llaqtapi - 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1948 wañusqa Musuq Dilhi llaqtapi), huk Indya mama llaqtayuq pulitiku runam, yachay wayllukuqpas karqan.
Tayta: Karamchand Gandhi; Mama: Putlibai.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mohandas Gandhi.


text:
11 KAQ YACHACHIKUY
Qawan-qawanlla kaspanmi Diospi confiarqa
1, 2. ¿Eliasqa mana munastinpas piwantaq rimanan karqa? ¿Imayna runataq karqaku Eliaswan Acabqa?
ELIASQA anchatam munan Jehova Diosta sapallanpi mañakuyta. Qayllanpi kaq achkallaña runakunaqa Jehova Diosta mañakuptin ninata kacharimusqanwanmi wakinqa Eliasman asuykuyta munanku bendeciykunanpaq. Chaymantapas Diosta sapallanpi mañakunanpaq manaraq richkaspanmi Eliasqa mana allin rey Acabwanraq rimanan karqa.
2 Eliaswan rey Acabqa manam chaynallachu kanku. Acabqa reykunapa churakunan sumaqllaña pachawanmi pachasqa kachkan chaymantapas payqa Diosta qepanchaq ambicioso runam. Eliasñataqmi pachasqa karqa Diosmanta willakuqkunapa churakuna pachawan, yaqapaschá pachanqa karqa camellopa otaq cabrapa qaranmanta sirasqa. Payqa Diosman sonqo iñiyniyoq runam karqa. Chay punchawmi sapakama qawachikurqaku imayna runa kasqankuta.
3, 4. a) ¿Imanasqataq Acabpas chaynataq Baalta yupaychaqkunapas penqaypi qeparqaku? b) ¿Ima tapukuykunatam contestasun?
3 Rey Acabpas Jezabelpas chaynataq Baalta yupaychaq runakunapas chay punchawmi penqaypi qeparurqaku. Baal taytachaqa mana imapaq valeqmi karqa. Ninata rupachinanpaq qaparispa pawaykachaspa chaynataq lanzakunawan kuchukuspa mañakuptinkupas manam imallatapas ruwarqachu. Manataqmi 450 sacerdotekunatapas wañuymanta librarqachu. Parachimunanpaq kimsa wata masnin mañakuptinkupas manataqmi parachimurqachu. Jehova Diosmi ichaqa chaylla parachimurqa, chaywanmi qawachirqa paylla cheqap Dios kasqanta (1 Rey. 16:30–17:1; 18:1-40).
4 Ichaqa, ¿haykapitaq Jehova Diosqa parachimurqa? ¿Imatam Eliasqa chaykama ruwarqa? ¿Imatam ñoqanchikpas Eliaspa iñiyninmanta yachachwan? Chaykunamantayá yachasun (leey 1 Reyes 18:41-46).
Diostam mañakuq
5. ¿Imatam Eliasqa Acabman nirqa? ¿Wanakurqachu Acabqa chay punchawpi admirakuypaq kaqkunata rikusqanwan?
5 Eliasmi Acabta nirqa: “Mikumuy, tomamuy llumpay parapa qaparisqantam uyarichkani”, nispa. Chay punchawpi tukuy pasasqanta qawasqanwanqa, ¿yaqachu chay mana allin reyqa wanakunman karqa? ¿Eliastachu mañakurqa Jehova Dios pampachaykunanpaq? Chaymantaqa manam ima willakuypas kanchu. Acabqa ‘mikuq hinaspa tomaqmi’ pasarqa (1 Rey. 18:41, 42). ¿Imatataq Eliasqa ruwarqa?
6, 7. ¿Imatataq Jehova Diosmanta Eliasqa mañakurqa hinaspa imanasqa?
6 Bibliam nin: ‘Eliasñataqmi rirqa Carmelo orqopa puntankama, chaypim [qonqorakuykuspan pampakama kumuykurqa]’, nispa. Acabqa mikuypi afanakunankamam Eliasqa humillakuspan Jehova Diosta mañakurqa. ¿Imatataq Carmelo orqopa puntanpi mañakurqa? Santiago 5:18 nisqanman hinam paramunanpaq mañakurqa.
7 Eliasqa yacharqam Jehova Diospa kayna nisqanta: “Ñoqam kasqallan kay allpaman parata chayachimusaq”, nispa (1 Rey. 18:1). Profeta Eliasqa Jehova Diospa munaynin ruwakunanpaqmi mañakurqa, Jesucristopas yaqa waranqa wata pasaytam discipulonkunaman yachachirqa Taytanta chaynata mañakunankupaq (Mat. 6:9, 10).
8. ¿Imatam yachachiwanchik Eliaspa mañakusqan?
8 Eliaspa ejemplonmi yachachiwanchik imamanta mañakunapaq. Payqa imamantapas puntatam munarqa Diospa munaynin ruwakunanta. Ñoqanchikpas Diospa ‘munasqanman hina mañakuptinchikqa uyariwasunmi’ (1 Juan 5:14). Oracionninchikpi imata mañakunapaqqa yachananchikraqmi Diospa munaynin imam kasqanmanta, chaypaqmi Bibliata allinta estudiananchik. Chaymantapas israelitakuna ñakarisqankuta qawaspanmi Eliasqa paramunanpaq mañakurqa. Hinaspapas agradecekurqachá Diospa chay punchawpi milagro ruwasqanmanta. Ñoqanchikpas qawachinanchikmi agradecekusqanchikta chaynataq iñiqmasinchikkunamanta llakikusqanchiktapas (leey 2 Corintios 1:11; Filipenses 4:6).
Qawan-qawanllam confianzawan suyarqa
9. ¿Imatam Eliasqa kamachirqa serviqninman? ¿Imakunatam Eliasqa yachachiwanchik?
9 Eliasqa seguropunim karqa Jehova Dios parachimunanmanta ichaqa manam yacharqachu haykapi parachimunantaqa. ¿Imatam Eliasqa ruwarqa Jehova Dios parachimunankama? ‘Serviqnintam nirqa: “Rispaykiyá qawamuy lamar qocha lawta”, nispa. Serviqninñataqmi lamar qocha lawta qawamuspan nirqa: “Manam imatapas rikumunichu”’, nispa. Hinaptinmi Eliasñataq nirqa: “Qanchis kutikama rispayá qawamuy”, nispa (1 Rey. 18:43). Elias hinam ñoqanchikpas Jehova Diospi confiaspa qawan-qawanlla kananchik.
Jehova Dios ima ruwanantam Eliasqa qawan-qawanlla suyarqa
10, 11. a) ¿Imaynatam Eliasqa qawachirqa Jehova Diospi confiasqanta? b) ¿Imanasqataq Elias hina confiananchik Diospa promesankunapi?
10 Eliasqa tukuy sonqonwanmi Jehova Diospa promesan cumplikunanta suyarqa. Chaymi yanapaqninta orqopa puntanman kacharqa paramunanpaq puyumusqanta otaq mana puyumusqanta qawamunanpaq. Serviqninqa sapa kutimuspanmi hukmanyasqa nin: “Manam imatapas rikumunichu”, nispa. Lamar qocha lawpiqa nitaq cielopiqa manam imaniraqllapas puyuqa rikurirqachu. Ichaqa, ¿imanasqataq Eliasqa rey Acabman nirqa “llumpay parapaqaparisqantam uyarichkani” nispa? ¿Imanasqataq chaynata nirqa ima puyullatapas manaraq rikuchkaspanqa?
11 Eliasqa yacharqam Jehova Diospa imam prometesqanmanta. Chaymi payqa seguropuni kachkan cumplikunanmanta. Chayna confiasqanraykum parapa qaparimusqanta uyarichkaq hinaña suyarqa. Chayna suyasqanmi Moisesta yuyarichiwanchik, Bibliam nin: “Mana rikuna Diosta qawachkaq hinam kallpanchakurqa”, nispa. ¿Chaynatachu ñoqanchikpas Diospi confianchik? Chayna iñiyniyoq kanapaqmi kallpanchawanchik Diospa tukuy prometesqankunaqa (Heb. 11:1, 27).
12. ¿Imaynatam Eliasqa qawan-qawanlla kasqanta qawachirqa? ¿Imatam ruwarqa maki sayaylla puyu rikurimusqanmanta yacharuspan?
12 Eliasqa qawan-qawanllam karqa. Chaymi serviqninta kacharqa puyumusqanta qawamunanpaq qanchis kutikama. Chayna kutikama risqanwan hinaspa kutimusqanwanqa mayna pisipasqañach tarikurqa. Eliasqa hinallam qawan-qawanlla paramunanta suyachkan. Qanchis kutita risqanmanta kutimuspanmi serviqninqa nirqa: “Runapa maki plantan hina sayayniyoq puyutam lamar qochamanta seqamuqta rikuramuni”, nispa. Manapaschá admirasqachu chay serviqninqa willakurqa maki sayaylla puyu rikumusqanmantaqa. Pay mana admirakuptinpas Eliasqa chaywanmi musyarqa paramunanpaqña kasqanmanta. Chaymi serviqninta chaylla kacharqa rey Acabman kaynata nimunanpaq: “Carretaykiman caballokunata wataspayá ripuy para mana harkasunaykipaq”, nispa (1 Rey. 18:44).
13, 14. a) ¿Imaynam kawsananchik kay tukupay tiempopi? b) ¿Imanasqam Diosta servinanchik qawan-qawanlla?
13 Eliasqa kaqmantam allin ejemplota qowanchik. Ñoqanchikpas tukupay tiempopim kawsanchik, Jehova Diospa munayninqa chayllam cumplikunqaña. Eliasmi suyarqa usyay tiempo tukunanta, ñoqanchikñataqmi suyachkanchik mana allin runakuna puchukanankuta otaq chinkanankuta (1 Juan 2:17). Chay punchaw chayamunankamam Elias hina qawan-qawanlla kananchik. Jehova Diospa Churin Jesucristom qatiqninkunaman nirqa: “Qawan-qawanllayá kaychik, manam yachankichikchu ima punchawmi Señornikichik kutimunaytaqa”, nispa (Mat. 24:42). ¿Chaywanqa nichkarqachu puchukay tiempo imayna kananmanta qatiqninkuna mana yachasqankuta? Manam, Jesusqa allintapunim willakurqa tukupay tiempokunapiqa imakuna pasananmanta. Ñoqanchikqa qawachkanchikmi Jesuspa nisqankuna kay tiempopi imayna cumplikusqanta (leey Mateo 24:3-7).
Eliasqa maki sayaylla puyu rikurimusqanwanmi seguropuni karqa Dios parachimunanmanta. ¡Astawanraqmi ñoqanchikqa qawan-qawanlla kananchik kay tiempopi imakuna cumplikusqanpi reparaspa!
14 Jesuspa nisqankuna imayna cumplikusqanmi qawachiwanchik Diospa castiganan punchaw hichpamusqanta. Chaykunaqa, ¿kallpanchawanchikchu qawan-qawanlla kaspa Diospa munayninta ruwanapaq? Lamar qochamanta maki sayaylla puyu hoqarikamusqanwanmi Eliasqa seguropuni karqa Jehova Diosqa prometesqan cumplinanmanta. Ichaqa, ¿cumplikurqapunichu Eliaspa suyasqanqa?
Jehova Diosmi bendecispan yanaparqa
15, 16. ¿Imakunataq chaylla pasarqa? ¿Imatataq Eliasqa Acabmanta piensanman karqa?
15 Bibliaqa nintaqmi: ‘Rey Acab carretanpi Jezreel llaqtaman richkaptinmi cielokunata sinchi wayrayoq yanay-yanay puyukuna taparamuptin [llumpayta paraykamurqa]’, nispa (1 Rey. 18:45). Tukuy chaykunaqa pisi tiempollapim pasarqa. Eliaspa serviqnin paramunanmanta Acabman willamunankamaqa chay uchuychalla puyum cielota tutay-tutayta taparamurqa, chaymantapas llumpaytam wayramuyta qallaykurqa. Kimsa wata partenmantañam Israelpi paramuyta qallaykurqa. Allpaqa chakiy-chakiy kasqanraykum yakuta soqorqa. Paramusqanman hinam Cison mayupas yapakamuyta qallaykurqa hinaspam Baalta yupaychaq sacerdotekunapa yawarnin chaqchusqankutapas mayllarqa; chay wayqopim chay runakunata wañuchirqaku. Tukuy chaykunata qawasqankuwanmi israelitakunaqa Baal taytachata yupaychasqankumanta wanakunankupaq favorecesqa karqaku. ¿Wanakurqakuchu?
16 Eliasqa munarqam wanakunankuta. Payqa piensarqapaschá Baal taytacha millakuypaq yupaychayninta rey Acabpas saqenanta. Chay punchawpi tukuy rikusqanwanqa rey Acabqa manañachá iskayrayarqachu pim cheqap Dios kasqanmantaqa. Ichaqa manam ima tanteasqanmantaqa yachanchikchu, ‘carretanpi Jezreel llaqtaman risqallanmantam’ yachanchik. ¿Yaqachu cuentata qokunman karqa huchallikusqanmanta? ¿Wanakunanpaqchu tanteakurqa? Chaymanta qepata imakuna ruwasqanmi qawachiwanchik mana wanakusqanmanta. Imayna kaptinpas chay punchawqa manaraqmi tukurqachu paypaqpas nitaq Eliaspaqpas.
17, 18. a) ¿Imam Eliasta pasarurqa Jezreel llaqtaman richkaptin? b) ¿Imanasqataq admirakuypaq kallparqa? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.)
17 Chaymantam Acabpa risqan ñanninta Eliaspas pasarqa. Yanay-yanay parapim karuta rinan karqa, ichaqa admirakuypaqmi pitapas mana sucedesqanman hina sucederqa. ¿Imataq sucederurqa?
18 Bibliam nin: “Eliasta Tayta Dios kallpanchaykuptinmi pachanta allichakuykuspan Jezreel llaqtaman kallparqa hinaspam rey Acabmantapas puntataraq chayarurqa”, nispa (1 Rey. 18:46). Eliasqa admirakuypaqmi kallparqa Jehova Dios kallpata qoykuptin. Carmelo orqomanta Jezreel llaqtakamaqa 30 kilometrom karqa. Chayna kallpananpaqqa manam mozoñachu karqa. * Eliasqa mitullaña ñanninta mana sasachakuspa kallpananpaqmi pachanta weqawninman watakururqa. Hinaspam admirakuypaq kallpaspan rey Acabpa carretanman hayparuspanpas pasarurqa.
19. a) ¿Imatam yuyarichiwanchik Diospa atiyninwan Eliaspa kallpasqan? b) ¿Imamantam Eliasqa seguropuni karqa Jezreelman kallpasqanpi?
19 ¡Eliasqa maynatachá kusikurqa Diospa atiyninwan chayna kallpasqanmantaqa! Mozollaraq kaspanpas manam chaynataqa kallparqachu. Chayna pasasqanqa yuyarichiwanchikchá hamuq tiempopi Allpa pacha suma-sumaqta huertayaptin Diosta tukuy sonqonwan serviqkunaqa mana yuyaqyaspa sanolla kawsanankuta (leey Isaias 35:6; Luc. 23:43). Eliasqa cuentatam qokurqa Jehova Diospa yanapayninwan chayna kallpasqanmanta.
20. ¿Imatam ruwananchik Jehova Dios bendeciwananchikpaq?
20 Diosqa tukuy sonqonwanmi munan bendicionninkuna chaskikunanchikta, chayta chaskikunapaqmi anchata kallpanchakunanchik. Bibliapi willakuykuna kay tiempopi imayna cumplikusqanpi reparaspam ñoqanchikpas Elias hina qawan-qawanlla Diospa piñakuynin punchawta suyananchik. Chaymantapas Elias hinataqmi ñoqanchikpas Jehova Diospa promesankunapi tukuy sonqonchikwan confiananchik (Sal. 31:5).
^ par. 18 Chaymanta qepallatam Jehova Diosqa Eliasta kamachirqa Eliseota yanapananpaq, paytam reqsirqaku ‘Eliaspa makinman yaku talliqwan’. Eliseotam Eliasqa yanaparqa Diosmanta willakuq kananpaq (2 Rey. 3:11). Yaqapaschá Eliasqa yuyaqña kasqanrayku Eliseopa yanapayninta necesitarqa.


text:
Hukllawasqa Nacionkunapa Reqsichisqan Llapa Runakunapa Derechonkuna
Qallariynin
QAWARISUNYA: Libre kawsakuywan kay pachapi tukuy imapi hawka kawsakuyqa sumaq sapichasqam kachkan kaykunapi: Lliw runakunaqa mamanchikpa wachakuwasqanchikmantapunim mana pipapas usuchisqan allin qawasqa hinaspa igual derechoyoq kananchik.
QAWARISUNYA: Runakunam tukuy mana allin ruwaykunaman chayarunku, runapa derechonkunata mana sumaqta reqsispanku otaq yachachkaspankupas chaykunata mana kaqpaqpas hapispanku, lliw runakunam munanchik hamuq punchawkunapi allin kawsakuyta; tukuy manchakuykuna hinaspa muchuyllapi wakcha kaykuna chinkaruptinqa lliw runakunam mana manchakuspaña rimarisun imam umanchikpi kaqta, mana manchakuspataqmi chaskisun imam yachay munasqanchiktapas.
QAWARISUNYA: Kananmi Runakunapa Derechon waqaychaq munayniyoq kamachikuykuna, chay kamachikuykunam mana pimanpas sayapakuspa yanapanan derechon valechiy munaq sarutyasqa hinaspa usuchisqa runakunata.
QAWARISUNYA: Kay pachapi nacionkuna amistadta armanankupaqmi sonqonchikpi munaypaq-munananchik hinaspam chay munayta cheqechinanchik.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam kay qellqapi cheqapyachirqaku Iliw runakunapa derechonpi creesqankuta hinaspam rimanakurqaku runakunaqa qari kaspapas otaq warmi kaspapas igual derechoyoqkama kasqan reqsichiyta. Tukuy chaykunata sumaqta yachaykuspaqa libre kawsakuyninchikpa kallpanchasqanmi aswan sumaqtaraq llamkasunchik llaqtanchik hatunyananpaq.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam rimanakurunku lliw runakunapa derechonchikqa hinaspa libre kayninchikqa llapallanpa allin chaskisqan kananpaq.
QAWARISU NYA: Runakunapa derechonchikwan libre kayninchik allin reqsisqa kaspaqa cheqapmi kanqa.
HATUN HUÑUNAKUYPI RUNAKUNAPA DERECHON REQSICHISQA KASQANMANTA
Hatun rimanakuyman lliw nacionkunamanta hamuqkunam kay qellqapi reqsichinku lliw mundontin runakunapa derechonkunata, chaynapi runakuna maypiña yachaspapas kay qeliqata qawaspanku respetayta hinaspa libre kawsakuyta yachanankupaq; atisqankuman hinam wakinkunamanpas reqsichinqaku tukuy kaykuna cheqappuni kananpaq; kaykunataqa ruwanqaku hukllawasqaman perteneceq nacionkunapi kawsaqkunam otaq kay nacionkunapa amparonpi kaqkunam.
PUNTA KAQ (1)
Lliw runakunam nacesqanchikmantapacha libre kanchik, lliw derechonchikpipas iguallataqmi kanchik. Yuyayniyoq kasqanchikraykum hawkalla aylluntin hina kawsayta debenchik llapa runakunawan.
ISKAY KAQ (2)
Kay qellqapi tarikuq derechonchikmanta yachachikuykunaqa lliwchanchikpaqmi, manam imananchu huk runapa imayrikuq kayninpas nitaq qari warmi kayninpas nitaq imayna rimasqanpas nitaq ima diospi creesqanpas, manam imananchu imayna formapi gobierno kananpaq piensasqankunapas nitaq maylawmanta kasqanpas nitaq wakcha-apu kasqanpas nitaq imaynaña kasqanpas.
Lliw nacionkunam libre kaspapas otaq mana libre kaspapas imaymana rikchaq gobiernoyoq kanchik, wakinñataqmi huk nacionkunaman hapipasqa kanku, ichaqa imaynaña kaspapas manam hukmanpaq qawasqachu kananchik.
KIMSA KAQ (3)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik kawsananchikpaq libre kananchikpaq hinaspa waqaychasqa kananchikpaq.
TAWA KAQ (4)
Manam pipas usurpasqa sirvienteqa kachwanchu, tukuy formapi prohibisqam runakunata dueñochakuruspa sirvichikuyqa hinaspa runa rantinakuyqa.
PICHQA KAQ (5)
Manam pipas imaymana ñakariykunaman churasqaqa kachwanchu, manataqmi runa kayninchikta penqayman churaykuspa castigasqaqa kachwanchu.
SOQTA KAQ (6)
Lliw runakunam maypiña tarikuspapas derechoyoq kanchik ima juiciopipas valechikunanchikpaq.
QANCHIS KAQ (7)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik igualkama leypapas chaskisqan kananchikpaq, leyqa mana pimanpas sayapakuspanmi amparawananchik. Kantaqmi derechonchik kay yachachikuykunata mana kasukuspa contranchikpi sayariy munaqkunamanta. Derechoyoqtaqmi kanchik kay yachachikuykuna qonqayta pantaypi kaptin leypa waqaychasqan kananchikpaqpas.
PUSAQ KAQ (8)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik justiciapi uyarisqa kaspanchik amparachikunanchikpaq, leyman hina derechonchikpa contranpi ruwaqkunamantam waqaychasqa kananchik.
ISQON KAQ (9)
Faltanta mana sumaqta yachachkaspaqa manam pipas detenesqaqa, presochasqaqa nitaq hukláw nacionman qarqosqaqa kanmanchu.
CHUNKA KAQ (10)
Lliw runakunam igual kasqanchikrayku mana sayapakuq justiciawan uyarichikunanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqmi kanchik juiciopi ima deberninchikpas otaq derechonchikpas yachananchikpaq. Imamanta tumpasqa karuspapas yachananchikpaqmi sumaqta qawachiwananchik.
CHUNKA HUKNIYOQ (11)
- LIiw runakunam ima huchamanta tumpasqa kaspanchikpas inocente kasqanchik valechikunanchikpaq derechoyoq kanchik, leyman hina juiciopi huchayoq kasqanchikta tarinankukama. Chay juiciopipas kanmi derechonchik garantiata chaskispanchik cheqaptapuni difiendesqa kananchikpaq.
- Huk runapa imapas ruwarusqanmantaqa manam sentenciaruspanku castiganmankuchu sichum chay ruwasqan punchawkunapi manaraq ley lloqsispa delito kasqanta qawachichkaptinqa. Castigasqaqa kanqa chay hucha ruwasqan punchawkunapi leyman hina castigokunallawanmi.
CHUNKA ISKAYNIYOQ (12)
Manam pipas yanqapas yanqaqa chaqwanmanchu vidanchiktaqa nitaq ayllunchikkunapatapas, manam yanqapuniqa yaykukuykunmanchu wasinchikmanpas, manataqmi cartanchiktapas yanqaqa pipas Ieekurunmanchu. Lliwmi derechoyoq kanchik kaykunamanta leywan amparachikunanchikpaq.
CHUNKA KIMSAYOQ (13)
- Lliw runakunam maypipas purinanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik nacionninchikpiqa maypi wasichakunapaqpas.
- Lliw runakunapam derecho kapuwanchik kikin nacionninchikmanta otaq maylaw nacionmantapas lloqsinanchikpaq hinaspa kikin nacionninchikman kutimunanchikpaq.
CHUNKA TAWAYOQ (14)
- Sichum huk runa persiguisqa kanman nacionninpa gobiernon hina mana piensasqanrayku, hinaspaqa payqa derechoyoqmi huklaw nacionman ayqekuspa amparasqa kananpaq.
- Nacionninpi cheqap hucha rurarusqanmanta justiciapa qatikachasqan runaqa manam runakunapa derechonman hapipakunmanchu huklaw nacionman ayqekuspa chaypiña libre kawsakunanpaq.
CHUNKA PICHQAYOQ (15)
- Sapakama runakunam derechoyoq kanchik huk nacionman pertenecenanchikpaq.
- Kay derechonchiktaqa manam pipas yanqamantaqa qechuwachwanchu. Kantaqmi derechonchik nacionmanta cambiakuyta munaptinchik mana pipas harkakuwananchikpaq.
CHUNKA SOQTAYOQ (16)
- Qaripas warmipas casarakuy tiempoman chayaruptinchikqa kanñam derechonchik casarakuspanchik familiayoq kananchikpaq, manam imananchu ima castamantam otaq maylawmantam kayninchikpas, qaripas warmipas igual derechoyoqmi kanchik casado kayninchikpi allin kawsakunanchikpaq chaynataq rakinakunanchikpaqpas.
- Qaripas warmipas mana munaspaqa manam casarakuchwanchu.
- Tayta-mamam llapa familiantin estadopa waqaychasqan kananchikpaq derechoyoq kanchik, ñoqanchikqariki nacionta wiñachiq huk hatun ayllum kanchik.
CHUNKA QANCHISNIYOQ (17)
- Lliwmi derechoyoq kanchik sapallanchikpas otaq iskay kimsa runakunawan kuskapas kapuqniyoq kananchikpaq.
- Manam kapuqninchiktaqa yanqaqa pipas qechuwachwanchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ (18)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik imayna formapipas piensananchikpaq, conciencianchikman hina kawsakunanchikpaq hinaspa ima diospi creenanchikpaqpas. Kay derechonchikman hinaqa librem kanchik ima religiontapas chaskinanchikpaq hinaspa imayna formapipas creesqanchikta ruwananchikpaq. Sapallanchikpipas otaq huk huñunakuypipas ruwachwanmi chay creesqanchiktaqa hinaspapas yachachichwanmi wasinchikpi otaq maypipas.
CHUNKA ISQONNIYOQ (19)
Lliw runakunam imayna piensasqanchiktapas rimarinanchikpaq derechoyoq kanchik, erechoyoqtaqmi kanchik mana pipa harkakusqan chaykunata willakunanchikpaqpas, chaskichwantaqmi hukkunapa piensasqantapas.
ISKAY CHUNKA (20)
- Kanmi derechonchik huñunakunapaq chaynataq ima huñunakuyta hawkalla hatarichinapaqpas.
- Manam pipas obligasqaqa kachwanchu ima huñunakuymanpas mana munastin pertenecenanchikpaqqa.
ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ (21)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik nacionninchikpa gobiernonpi servikunanchikpaq, chaytaqa rurachwanmi kikinchikpunipas otaq munasqanchikta akllaspapas.
- Lliw runakunam igual derechoyoq kanchik gobiernonchikpa atiendenan wasikunaman yaykuspa chaypi atiendechikunanchikpaq.
- Gobiernopa atiyninqa kachkan lliw llaqtakuna munaspanchik chay autoridadta qoptillanchikmi, chay munasqanchiktam reqsichinchik librepuni votaspanchik; chay vototam ruwayta debenchik mana pipa yachasqanta chaynapi munasqanchikpaq votananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ (22)
Llapallan runakunam derechoyoq kanchik educacionpi, kupuqninchikpi hinaspa imayna kawsayninchikpipas amparasqa kananchikpaq chaynapi tukuy allin kayman chayananchikpaq. Chay seguridadtam chaskinchik kaykunawan: Gobiernom organizasqa kaspan ñoqanchikpaq atisqanta ruranan imakunam nacionninchikpi kaqkunawan, allinninchikpaqmi ruranan kallpanman hina otaq huklaw nacionkunapa yanapasqanpas.
ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ (23)
- LIiw runakunam munasqanchikpi iiamkananchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik mana ilamkayniyoqkunapas llarnkayta maskaspa tarinanchikpaq, manam pipas munarispanqa qarqowachwanchu llamkayninchikmantaqa.
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik mana ima sayapakuykunawan trabajonchikman hina pago chaskinanchikpaq.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik sasapas facilpas iiarnkasqanchikman hina pagonchik chaskinanchikpaq, chaynapi allin kawsakuyman hina familiantin allin kawsananchikpaq; mana chayqa chaskinam yanapakuyta chaypaq hina hatarichisqa yanapakuqkunamanta.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik lamkaq-masinchikkunaWan grupota formaspa otaq chayna grupokunaman pertenecespa derechonchik vechikunanchikpaq.
ISKAY CHUNKA TAWAYOQ (24)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik samananchikpaq hinaspa samarispa asirikunanchikpaq, derechoyoqtaqmi kanchik atisqanchikman hinalla sapa punchaw llamkananchikpaqpas hinaspa vacacionalninchik chaskinanchikpaqpas.
ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ (25)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik allin kawsayta tarispa familiantin allin mikusqa, allin pachasqa hinaspa sano kawsakunapaq. Derechoyoqtaqmi kanchik amparasqa kananchikpaq, invalido kaspapas, viudo otaq viuda kaspapas, machu otaq paya kaspapas; derechoyoqtaqmi kanchik trabajota mana tarispapas otaq qonqayta ima mantenikunanchikpaq kaqta pierderuspapas amparasqa kananchikpaq.
- Wiksayoq warmikunapas chaynataq warmachakunapas derechoyoqmi kanku allin mantienesqa kanankupaq. Casadómanta otaq mana casadomanta kaspapas lliw warmachakunaqa igual derechoyoqmi kanku amparasqa kanankupaq.
ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ (26)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik educasqa kananchikpaq. Mana qollqellapaqmi primariaqa chaymi obligatorio primariayoqllapas lliw kanankupaq. Allin notanchikman hinaqa lliwmi mastaraq educakuchwanchik chaynapi imam munasqanchikman chayananchikpaq.
- Educacionpa rurunqa kanan runakunapa allin kawsakuyninmi hinaspa lliw derechonkuna sumaq reqsiymi chaynapi libre kaynin allin respetasqa kananpaq. Hawkalla kaspanchikmi comprendenakunanchik huklaw nacionkunawan, wakin castakunawan hinaspa ima diospi creeqkunawanpas. Huñunasqa nacionkunatapas yanapananchikmi tukuy kay pachapi hawka kawsakuy kananpaq.
- Tayta-mamakunaqa derechoyoqmi kanchik imayna educacionta familianchik chaskinanpaqpas.
ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ (27)
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik maymi yachasqanchikpi ima ruray kaptinpas yanapakunanchikpaq. Yanapakuchwanmi tukuy imapi llaqtanchik sumaqílataña wiñananpaq hinaspapas derechoyoqmi kanchik chay llaqtapa imapas qowasqanchikta chaskikunapaq.
- Sichum umallanchikmanta imapas valorniyoq kaqta horqoruchwan otaq pipapas manaraq rurasqanta imatapas chayraq ruwaruchwan, hinaspaqa derechoyoqmi kanchik chay paqarichisqanchikkunapa valorniyoq kasqanta amparachinanchikpaq.
ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ (28)
Derechoyoqmi kanchik nacionninchikpi hinaspa lIiw nacionkunapipas runakunapa derechon valechiq organizacion kananpaq, chaynapi kay tukuy qawasqanchik derechonchik hinaspa libre kasqanchik haypananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISQONNIYOQ (29)
- Lliw runakunam llaqtanchikpi qespinchik, chayraykum llaqtanchikpaq deberniyoq kanchik.
- Derechonchik otaq libre kayninchik valechikunanchikmantaqa leyllam harkakuwachwan, chaynaqa kanman wakinpa derechonkuna otaq libre kayninku mana usurpasqa kananpaqmi, chaynapi chaqwakuna mana kananpaq. Chaynapitaq lliw runakunaqa sapakama kikin nacionninchikpi hawkalla kawsakunanchikpaq.
- Kay lliw derechonchikqa otaq libre kayninchikqa manam valechisqaqa kanmanchu, sichum imayna formapipas hukllawasqa nacionkunapa munasqanpa contranpi kaspaqa.
KIMSA CHUNKA (30)
Kay qelíqapa nisqankunaman hapipakuspaqa manam pipas otaq gobiernopas imatapas ruwanmanchu, derechonchikta hinaspa libre kayninchikta usurpanankupaqa.


text:
Khunurana rit'i urqu (Raya walla)
- Khunurana nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Khunurana (sut'ichana) rikuy.
Khunurana (Cunurana / Kunurana) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Raya wallapi, Punu suyupi, Melgar pruwinsyapi, Santa Rusa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.420 mitrum aswan hanaq.
Khunurana rit'i urqup sutinqa aymara simim: khunu: llaslla; [1] khunurana: huk laya misk'i papap sutinmi. [2]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- John Biggar: The Andes. A Guide for Climbers. p. 121


text:
“Las nubes me rodean, ellas me envuelven al verme triste con llanto en los ojos. Quisiera ser como las golondrinas, volar entre las nubes y robarte el corazón”
Heyo mayo heye maye he heyo maye heye. Puyumuyumuwan puyuwankumuwan waqaqta qawaspa wiqy ñawiyuqta. Puyumuyumuwan puyuwankumuwan waqaqta qawaspa wiqy ñawiyuqta. Heyo mayo heye maye he heyo maye heye. Wayanaku kayman puyunta pawayman piwi wawaykypa sunqunta suwayman. Heyo mayo heye maye he heyo maye heye. Puyumuyumuwan puyuwankumuwan waqaqta qawaspa wiqy ñawiyuqta. Heyo mayo heye maye he heyo maye heye. Wayanaku kayman puyunta pawayman piwi wawaykypa sunqunta suwayman. Heyo nayo heye naye he heyo naye heye.


text:
Umar Siiwuri ( Sívori)
Inriki Umar Siiwuri (Enrique Omar Sívori, Kasitlla simipi) (* 2 ñiqin kantaray killapi 1935 watapi paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi - 17 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk Arhintina Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Trio Magicoː John Charles, Omar Sívori wan Giampiero Boniperti.
ChunkaywasikunaLlamk'apuy
Mamallaqtapura QiirukunaLlamk'apuy
Kipuyuq pisichayLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Mama llaqta AtinakuykunaLlamk'apuy
Mamallaqtapura QiirukunaLlamk'apuy
Kikin suñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Umar Siiwuri ( Sívori).
- Estadísticas de Omar Sívori - Selección Argentina por RSSSF
- Obituario y semblanza del jugador, por UEFA.com (kastilla simi).
- Sivori golkuna


text:
David Toro
José David Toro Ruilova sutiyuq runaqa (24 ñiqin inti raymi killapi 1898 watapi paqarisqa Chuqichaka llaqtapi, Wuliwiyapi, 25 ñiqin anta situwa killapi 1977 watapi wañusqa Santiago de Chile llaqtapi, Chilipi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq pulitiku karqan.
Buliwya suyup umalliqninmi karqan (22 ñiqin aymuray killapi 1936 watamanta 13 ñiqin anta situwa killapi 1937 watakama).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: David Toro.
- www.worldlingo.com


text:
Bartolina Sisa
Bartolina Sisa sutiyuq warmiqa (12 ñiqin chakra yapuy killapi 1750 watapi icha 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1753 watapi paqarisqa Sullkawi llaqtapi, 5 ñiqin tarpuy killapi 1782 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) Hanan Piruwpi huk aymara ankallis karqan, Tupaq Katarip warminsi.
Qusanta maqayninkunapi yanapaspa, Andres Tupaq Amaruwanpas Chuqiyaputa ch'utirqanku. Ayriway killapi 1781 watapi Ispañulkuna Tupaq Katarita hap'irqaptinsi, indihina awqaqsuyutas pusarqan. Ispañulkunap Bartolinatapas hap'irqaspansi, runa warkhunapi wañuchirqan, Gregoria Apasa sutiyuq Tupaq Katarip panantawan.


text:
Palistina kamachikuy
Palistina kamachikuy (arabya simipi دولة فلسطين Dawlat Filastin) nisqaqa Palistinap rakinkunapi 1994 watapi kamarisqa kamachiymi. Chay k'itikunataqa Israyil awqaqkunam 1967 watapi hap'irqan, aswan Palistina k'itikunatapas, tukuy ñawpa Palistina nisqa suyutam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Jordan Mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Palistina kamachikuy.


text:
Gro Harlem Brundtland
Gro Harlem Brundtland sutiyuq warmiqa (* 20 ñiqin ayriway killapi 1939 watapi paqarisqa Bærum, Oslo, llaqtapi, Nurwigapi) huk Nurwiga mama llaqtayuq hampikamayuq, pulitiku wan kawpaq runa warmim.
Nurwiga Uma kamayuq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 4 ñiqin hatun puquy killapi 1981 watapi - 14 ñiqin kantaray killapi 1981 watapi
- 9 ñiqin aymuray killapi 1986 watapi - 16 ñiqin kantaray killapi 1989 watapi
- 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1990 watapi - 25 ñiqin kantaray killapi 1996 watapi
Ñawpaq runa: Arne Olav Brundtland
Wawakuna: (4)
Alma mater: Oslo Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gro Harlem Brundtland.


text:
Kjell Magne Bondevik
Kjell Magne Bondevik ( * 3 ñiqin tarpuy killapi 1947 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
17 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Bjørg Rasmussen
Wawakuna: 3
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kjell Magne Bondevik.
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Tucuy Runacunapac Hatum Rimay
CALLARI
Yuyashpa ima shina quishpiri, taripa, sumac causay pachapi, mashcanga ricsipi cusilla causayta, ayacunapi mana pi miticuchum, runacunapac ucullapi tián.
Yuyashpa mana ricsicuna runaman millayhuán ricuchum ñausashina pishihuán. Caycuna tucuy llaquicunata apamushca; chaymantami tucuylla ninchic, runacuna, pacha callaricpi mana manchay, huaccha llaqui charic carca, quishipita munashpa, rimaytapes cusilla cacharishpa, paycunahuánmi huiñarca.
Yuyashpa runacunapac ancha allimi taripacuna mitsachum, mana runacuna cayta ricushpa hatum piñayhuán jatarichum.
Yuyashpa mashcanami llactacunaman, pay pura, mayjanpes cachum tandarishpa alli causayta catina.
Yuyashpa imashinami llactacuna tinguinacushca HATUM SUYUPI, catishpa alli yuyayhuán quella rurashcata, mana astahuán runacunata llaquichichum sumaclla cari, huarmicuna shuc maquillahuán causachum; chaymanta ninchic, puricunahuán shucla pachaman chayashum quishpicunahuán.
Yuyashpa imashina llactacunapes mingayta rurashca, tandarishca mama suyupi, rimayta cushcami tucuy runa quishpihuán causachum.
Yuyashpa chay taripacunaca astahuán allimi tucuyllacunapac, runacunapac, maypipes tiacuchum cay ura pachapi.
HATUM TANDARI
Nin, cay shuricunata, tucuy runacuna uyachum, imashina llactacuna, utiuc, hatum cachum tandari quipa sumacta rimarishpa, tutamanta, punlla, chishi, tuta cachum, llactacunallatac, ayllucunaman runacunama yachay huasipi shina yachachinga cay nishcacunata. Chaymantami pacarina shina llugshinga quishpicuna, alli causaycuna tucuypaglla.
Shayana 1
Tucuy runacuna quishpirihuán huiñán, pactacunahuampes, pay pura, umahuán, ayahuán chay shucuna shina, chaymantami shuclla shina causangacuna.
Shayana 2
Tucuy runacuna paycunapac charín quishpita; rimaycunapi nishcata, misho, yana, quillu cachum, cayta, chayta nichum, rimachum, Pachacamac charichum mana charichum, charic cachum, mana charic cachum, caypi huiñashca cachum, shuctac llactapi huiñashca cachum.
Chasnalatac mana astahuán alli llacta cangachu, paypac allpacuna shuctac maquicunapi tiacuc, quishpilla cacpipes. Quishpicunata sisachinallami, millay runacuna munacpi, mana munacpi.
Shayana 3
Tucuy runacunami quiquin causayta, quishpita charín, mana pi shuashina caminga.
Shayana 4
Mana pi cay pachapi yanacuna, mitayucuna canga; yana catuc anchurichum tucuy llactacunapi.
Shayana 5
Mana pi ñacaychinga, pingay macaycunatapes mana cungachum runacunaman.
Shayana 6
Tucuy runacunami paycunapac quiquin causayta charín taripa allichicunahuán.
Shayana 7
Tucuymi chasnallatac can taripa ñaupapi, tucuymi paypac alli maquipi churaringa. Tucuymi shuclla causaymanta huiñarcanchic, mana pi cayta quichuchum.
Shayana 8
Tucuy runacunami taripa huasicunaman chayanga, chaypi mashcangapac mana chay shuccuna millayta mashcachum. Hatum quellacunami tucuy llactacunapi caytucuyta ricunga sinchi ñahuihuán.
Shayana 9
Mana pi amsa ucuman apanga, shuctac allpacunamantapes pi surcunga.
Shayana 10
Tucuy runacunami shinallatac canga quiquin pura shina, caypica pay nishcacunata uyanga cuna, rucucuna cacpi, taripa cacpi, chaypimi quellacunata ricunga mana millayta uyashpa.
Shayana 11
Tucuy runacunami llaquita charishpa paypac millacunahuán mashcanga mana chaychu nishpa, imashina taripacuna nin. Yaya taripacuna mashcanga mitsata.
Mana pi amsa ucuman apanga pandari nishcamanta, imashina nin quiquin llactacunapac quellca, mashcanacungami haum llaquichi, tucuylla allí ricuyhuán ricushpa.
Shayana 12
Mana pi shuctac miticucpi urmanga quiquin causaypi, ayllucunapipes, alli shutipipes illaringa chasnacuna millayta cushca nishpaca.
Shayana 13
Tucuy runacunami maipipes puringallami, paypac allpa llactapi.
Tucuy runacunami llugshingalla shuctan llactacunaman, cutín paypac quiquin llactaman tigrangapac.
Shayana 14
Pi caticucpi, runacuna maypi miticunata mashcan, mana pi chaymantaca llugshichinga, mayjan llactapi cachum.
Cay miticunapi, masna taripa nicpi, runa millay cacpipes mana llacta cayahuán ricunga.
Shayana 15
Tucuy runacuna quiquin llactata charinga.
Mana piman quiquin llactata quichunga, nishpapes shuctala llactata mashcanga.
Shayana 16
Caricuna, huarmicuna, longocuna cashpa, mana pi munashpa shuctac carahuán, shuctac llactahuán tinguinacungallami yaya, mama cangapac, chasna causangallami alli tandarishca, tinguinacuymi cari, huarmi zapalla saquiricpi.
Cari, huarmi nicpila tinguinacunga cuna.
Ayllucuna ñaupamanta shamun, paycunami tucuy allpapi tandarishpa llactata rurán.
Shayana 17
Tucuy runacunami paycunapac quiquin allpata charinga, paycunala, hatum tandaripacpes.
Mana paycunapac allpacunata quichunga.
Shayana 18
Tucuy runacuna yuyay quishpita, Pachacamac yuyacta charín; chaylapitac saquingacuna Pachacamac yuyay shuctac yuyacunahuán. Caycunataca paylatac, tandarishca cacpipes chayshuc cuna uyachum yuyaycunapi cacharichum.
Shayana 19
Tucuy runacunami yuyanata, rimanata quishpichingalla. Mana pi paypac yuyaycunamanta caminga, quichunga. Rimay cunatapes cacharincunallami caycuna alli cacpi ushacunata catishpa imashinapes cachum.
Shayana 20
Tucuy runacunami quishpi tandaycuna ruranga mana pi piñachichum.
Mana pi cay tandaycunaman piña nishpa apanga.
Shayana 21
Tucuy runacunami llacta camayu cunapi curaga shina ruranga paylatac, shuctac cunapi shutipi.
Tucuy runacunami camayuc cunaman chayanga, mana shuccuna astahuán chayshu canahuán cachum.
Ayllucunapac quiquin yuyaycunahuán camayucunata purichinga; chaycunataca alli acllayhuán mashcanga; cay alli aclla tandarica huata, huata quipa ruraringa, acllapica upalla shitanga, ama shitay amsapi chingarichum.
Shayana 22
Tucuy runacunami ayllupac cashpa charingacuna sumac ricuy, llactacunallapitac quiquin pura mashcanga cuna, paycunapac ancha ministicuna, allí yuyaycunahuán tucuy causachum.
Shayana 23
Tucuy runacunami llangata charinga paycunalatacmi llanga mayta mashcanga, mana chasnalla shitashca causangapac.
Tucuy runacunami alli cullquita japinga, mana shuc cunaca alli, chayshuc cunaca yaricay puchu cunahuán.
Tucuy runacunami paypac llangacunamanta cullquita japinga, pay, huarmi, huahua ayllucuna micunapac, churanapac charichum.
Tucuy runacunami nishpaca tandarita ruranga, paylatac chaypi tandaringa shuctac cunahuán.
Shayana 24
Tucuy runacunami samayta charinga llanga quipaca, chasnallatac punllacunapi cayta, chayta puringa, rimanga shuyunata quichungapac, chaypacca cullquita japinga.
Shayana 25
Tucuy runacunami alli causayta charinga, paypac huarmi, huahuapes chasnallatac causanga, unguyta quichushpa, micunapes alli cachum, churanacuna, huasitapes tucuyllami charinga; mana llanga charishpa, unguyhuán, rucuyashpa, huacchayashpa hatum apucuna tucuyta chasna cachum ricunga.
Chichu huarmipes, llullu huahuacunapes alli causaytami charinga. Tucuy llullu huahuacuna, tinguy mana tinguy huiñashca, chasnallatac shumay causayta charinga cuna.
Shayana 26
Tucuy runacunami yachachi huasiman chayanga. Yachayca mana cullquihuán randinachu, tucuypacmi yangalla huahua huasicunamanta hatum yachay huasiman ringa.
Yachachimi canga uma hatumhuán, aicha sinchiyachum, chaylapitac quishpita apachum tucuy llactacuna tandarichum sumaclla, quiquin pura alli causachum.
Yayacuna paycunalatac mashcanga manashca yachachita churi, hushushicunaman.
Shayana 27
Tucuy runacunami paypac ayllucunapac causayta causanga. Hatum yachanacunatapes ministishpa mashcanga paypac chayshu cunapapes.
Tucuy runacunami yachayuc manta japinga masna paymanta shuctac yachayuc cuchum.
Shayana 28
Tucuy runacunami paypac quiquin llactapi, chayshuc llactacunapipes quishpicunata, alli cunatapes hatum quellcapi nishcata taringa, ima shina llacta mama rurarca.
Shayana 29
Tucuy runacunami chayshuc cunahuán llactaman anchata cuyanga, paycunalatac quipaca quishipirichum.
Caytucuy nishcacunata tucuyllami yachan, chaymantami huaquichina mana chingarichum; ayllucuna, llactacuna sumaclla tiachum, mana chayshu cunaman quichushpa, camishpa, millashpa. Llactacuna alla shayarichum, quipa mana huacangapac.
Cay quishpi cunaca mana pi japingachu jarcangapac mana hatum llacta nishca cunata, paypac hatum tandari quipa.
Shayana 30
Mana ima cay rimaycunamanta rimanallachu, shuctac llactacunaca mana cayta japingachu quiquinta rurangapac, runacunapes, ayllucunapes mana shinallatac paypac causaypi churunga chayshuc cunaman quichusha nishpa caya sumac rimayta.


text:
Wakiwan tinkiri llamkay
ÑANKUNA WAKIWANKUNAWA TINKIRI LLAMKAYPA
Hatun Yachana Wasika, wakiwan tinkiri llamkayta rikun ima shina ñawpaman apankapak, yachachikunata, maskaykunata; chaymanta, yachakukunataka yachachinami pakta kachun paypa llaktakunawan, shinapash paypa kawsaykunawanpash, ima shina yachachikunawanpash.
Tinkuchishpamanta kamachiy Ecuadorpa Regímen Académicomanta, wakiwan tantanakuyka ñawpachinmi nukanchik wakiwankunata, imakunawan, ruraykatichikunawan, kipapakchiruraykunawanpash, llankaspak llaktakunawan, wakiwankunawan, sumakakawsayta paktachinkapak.
a) Ayllu llaktawan llamkaykunaka imashina ruraykatichikunawan, shinallatak kipapakchiruraykunapash paskashka punkuwan kan, kaykunaka ricurinmi wakikuna mañayta churashkamantak llaktakupa sumak kawsay maskaykunapi.
b) Ayllu llaktawan llamkaykunaka imashina ruraykatichikunawan, shinallatak kipapakchiruraykunapash paskashka punkuwan kan, kay yuyaymi rurashka kan tukuylla aranwakunata tatachishpa.
c) Ayllu llaktawan llamkaykunaka imashina ruraykatichikunawan, shinallatak kipapakchiruraykunapash paskashka punkuwan kan, yuyashka kan tukuylla kari, warmi, ruku, wamprakuna chayamuchun.
d) Ruraykatichikunaka akllarinkmi punkukuna paskashka, tukuyllapak ñawpapik shinallatak tukuylla llaktakunawan.
a) Ayllu llakta ruraypi: Ayllu llakta ruraypimi tinkichin tucuylla yachaykunata, imapillak, ruraykunapik, ima kaykupaik, shinallata, chrishkata caraykunapik, kay pachakunami kan yachakunkapak paktalla, yachakukkunawan, yachachikunawan, apukkunawan, shinallata, ayllu llaktakunawanpash.
Kipapakchiruraykunaka rurarinami kan Ayllullaktawan llamkay yuyaykunawan, taripaykunandi ruraycunadi tandachispa yachakuna kan; kaypi tinkichina yachachiyta, taripaytapash shinallata, aynikuychina llaktakunata kallarimanta, minishtikunata rikushpa, yuyaikunawan, llankakunapi, shinallatak imatata taririshakakunata rikushpa.
Yanapaykunata tarinkapak hatun yachana wasika paktachinakuykunata ruranka, conevio nishka pankakunata rurankami ayllu llaktakuna tandarishkawan tukuylla Ecuador mama llaktamantakunawan ayllullaktawan llamkayta pakatachinkapak.
b) Paskashka punkuwan: kay kuskami paskashka kan tukuylla ayllu llaktakunapa, runakunapak, yanakunapak, montubiokunapak, shinallatak, allpa mamanta, wankurikawsaymanta, kullkykamaykunmatanta tandarishkakunawan llankankapak.
Kaykunata paktachinkapak rurarinkamy Kipapakchiruraykunata, chaypi tantanakuchun tucuyllak yachachikuna shinallatak yachachikunapash.
c) Yachachikuymanta katichina: kay kuskami kan yuyaykunata mushukyachinkapak, kaypi chayamuy ushan tukuy yachakushpa katichinata munakkuna, Amawtay Wasipi yachakuskakunapak, shinallata, shuk yachana wasimantakunapash.kaypi llamkankami mushuk kipapakchiruraykunata, mushuk yuyaykunata churankapak, mushuk yachaykunata rimarinkkapak.
d) Amawtay Wasi Hatun Yachachik wasimanta yachakuy tukuchiskata katik: kay kuskami kan rimarinkapak, Amawtay Wasipi yachakuy tukuchiskapurakunawan, kaypi rimarin imashintak yanapay ushan, shinallata simarin paykunapak kawsayta, yachaytak tukuylla yachakuchun.


text:
Achi'el ri Firefox okik'amaya'l, ri Brave sipan, jaqäl rub'itz'ib' chuqa' nuya' retal chi rij kichinanem okisanela'. Brave k'ak'a' chi kikojol ri okik'amaya'l: ri runuk'unel, Brave Software, xuk'üt nab'ey mul ri okik'amaya'l pa enero richin 2016. Pa re cholna'oj re' xtiqajunamaj ri qokik'amaya'l Firefox rik'in ri okik'amaya'l Brave pa oxi' retal: ichinanem, okisanem chuqa' uk'wanem.
Jikomal chuqa' Ichinanem
Ri Brave okik'amaya'l, achi'el ch'aqa' chik, nuk'un rik'in jaqäl-rub'itz'ib' Chromium richin Google. Jaqäl-b'itz'ib' nel chi tzij chi xab'achike nitikïr nrokisaj ri ruxe' b'itz'ib' richin nunük' — ri nrajo' achi'el ri Opera chuqa' Edge taq okik'amaya'l. Man qitzij ta chi konojel ri taq okik'amaya'l kojqan Chromium e junam o jaqäl kokem.
Brave jun wi chi kiwa ri ch'aqa' chi Chromium taq okik'amaya'l toq nitz'et ri kichinanem okisanela', achi'el toq yeq'at ri taq ojqanela', ri scripts chuqa' ri taq eltzijol e k'o wi. Ruma ri' toq nawokisaj ri Brave okik'amaya'l, e kowöl ri kik'ojlem taq eltzijol pa jun ajk'amaya'l ruxaq. K'o b'ey re' man ütz ta yesamäj ri taq ruxaq, chi ri' toq xtik'atzin chi nacha' jun chik okik'amaya'l o najäl ri ‘Shields Up’ runuk'ulem rik'in ‘Shields Down’ richin nichuputäj ri ruchajinik ichinanem chuqa' jikomal.
Ri K'amaya'l nitojb'ëx rik'in taq eltzijol, ri nuya' q'ij chi yatikïr natz'ët xab'achike. Brave xrajo' xujäl ri rub'eyal ri' toq xuk'utuj chi ke ri rokisanela' tikicha' ri tojel rub'eyal Brave, chi runuk'uche'el eltzijol. Toq nutz'ib'aj ri' jun okisanel, Brave nikik'üt ri nikib'ij chi re “ch'a'äl taq reltzijol ichinanem” ri yatikïr natz'ët chuqa' nach'äk kib'ina'an token richin nab'ey tz'etoj, chuqa' kib'ina'an BATs. Ke ri' toq ri taq rokisanela' Brave yetikïr nikicha' richin yekisäch ri taq BATs richin yekito' ri ruxaq taq k'amaya'l o yonil taq to'onel yekajo', ri yetikïr yekik'ëx ri BATs rik'in pwäq.
We re re' k'ayew nino' pan awi' o jun nïm na'oj, achike na ana'on chi kij ri ketal taq eltzijol pa K'amaya'l. B'ama konojel ri rokisanela' K'amaya'l nino' pan kiwi' chi jun utziläj rupam k'ïy rajil ruma ri' ütz nikitz'ët chi ri pwäq tel pe chi rij ri eltziol.
Pa ri jun chik peraj, rik'in ri Firefox okik'amaya'l, niqajo' chi man k'ayew ta tub'ana' chi qawa. Firefox yeruq'ät k'ïy ojqanela', ajkriptominer chuqa' kojqanela' retal kiq'a' aj röx winäq. Xa xe chi ri Firefox, toq man ichinam ta rokem pa k'amaya'l, man nuq'ät ta ri eltzijol. Ri ri' ke ri' we nayäk chuqa' ri jun chi ke ri taq k'amal nuk'un richin nub'än ri samaj ri'.
K'o jujun retal jikomal pa Brave k'atzinel nitzijöx rij, achi'el ri ütz ruyon nok pa jun HTTPS (Firefox chuqa' nusüj rik'in ri k'amal). Brave chuqa' Firefox nikisüj chi ke ri okisanela' jun runuk'samajel ewan tzij chuqa' ri yetikïr nikitz'ët ri resta'istika' jikomal xab'achike ramaj. Brave nuk'üt ri esta'istika' achi'el janipe' taq ojqanela' eruq'aton toq najäq jun k'ak'a' ruwi'. Firefox nuk'üt pe ri na'oj ri' toq nanik'oj rutzijol awichinanem ri yatikïr natz'ët xab'achike ramaj toq napïtz ri ti pokob' k'o pa ri rukajtz'ik ochochib'äl.
Pa ruk'isib'äl estape' ri rub'eyal richin okem pa Brave kik'in ri taq Tokens richin Nab'ey Tz'etoj rik'in jub'a' yalan k'ayew chi kiwäch ri okisanela', achi'el ri Brave chuqa' ri Firefox taq okik'amaya'l jalajöj taq rub'anikil nikisüj richin ütz awokem pa k'amaya'l rik'in jikomal chuqa' ichinanem.
Rokisaxik:
Rik'in jub'a' ri xtikimäy ri k'ak'a' rokisanela' Brave ja ri aninäq yesamajïx ri taq ruxaq pa okik'amaya'l. Ri aruma chi aninäq yesamajïx petenäq chi rij ri toq yeq'at ri taq eltzijol. Jub'a' ok ri nusamajij ruma ri' nuk'waj jub'a' ramaj.
Toq yojch'o chi rij ri rujolom RAM nrokisaj, ri Brave okik'amaya'l petenäq rik'in k'ïy taq rusamaj chuqa' “taq tz'aqat”, ri nuya' retal chi k'ïy RAM nrokisaj. Firefox nuya' q'ij chawe richin nacha' achike' taq tz'aqat chuqa' taq k'amal nawajo' ye'atz'aqatisaj.
Ri kichinaxik taq ch'akulal chuqa' taq ruwachinel ruk'amal okisanel, jun jeb'ël rub'anikil Firefox chi kiwa ri okisanela' ka'i' oxi' yan chik kan juna' chuqa' ri qamolaj chi b'ananela' xkitz'ük jun nïm kiwujb'al taq tz'aqat chuqa' taq k'amal ri jaqäl kib'itz'ib', ri nikiya' q'ij richin ye'ichinalöx chuqa' niya' kisamaj. Ri taq rub'anikil ruk'amon pe Firefox toq niqasäx ruk'amon pe ri nimaläj rusamajib'al chapoj ruwa, rub'anikil okem chuqa' tunujri'ïl rik'in Pocket — jun tob'äl nuya' q'ij chi ke ri okisanela' richin anin nikiyäk jun cholna'oj richin nikisik'ij tena' pa xab'achike okisab'äl.
Brave ruk'amon ri' chuqa' rik'in ri nïm ruwujb'al taq k'amal e k'o pan ajk'amaya'l ruk'ayij Google Chrome chuqa' nikisüj jalajöj taq samaj pa ri okik'amaya'l achi'el ri rucholkema' ruto'onik Brave sik'in kan, chuqa' to'ïk richin niqasäx torrents pa ri okik'amaya'l.
K'wayel:
Ri etamab'äl richin ye'axïm ri ewan taq atzij, taq k'amal, kitzij nojwuj, taq tz'aqat chuqa' ch'aqa' chik taq ajowab'äl pa ronojel ri awokisb'al chuqa' samajel aq'inoj, jun samaj k'o chik pe janipe' la yan chik juna' pa Firefox. Ri taq tzij eximon chuqa' ewan kisik'ixik, ri nuq'ajuj chi majun nitikïr nok pe chi rij.
Ri Firefox okik'amaya'l chuqa' nusüj chi kiwa ri okisanela' richin nikitz'ib'aj kib'i' richin nikik'ül jun sipan Firefox Account. Toq k'o jun rub'i' taqoya'l richin Firefox retal richin ye'awosq'opij ri kiximoj okisab'äl, chuqa' richin nak'ül ri tikojil Firefox Monitor ri yerunik'oj ri kochochib'al ataqoya'l chuqa' nuya' rutzijol chawe we xtz'iläx ri awetamab'al pa jun etaman kichayuxik tzij.
Brave chuqa' k'ab'a' titikïr yeruxim taq tzij chi kikojol samajel taq q'inoj chuqa' taq okisab'äl yalan ye'okisäx, chuqa' retaman yeruxïm ri taq Tokens Rik'in Nab'ey Tz'etoj.
Chi jun Tojtob'enïk
Toq yejunamäj ri ka'i' taq okik'amaya'l, Firefox chuqa' Brave nikisüj nïm ichinanem chuqa' jikomal kik'amon wi pe, e k'o ri nab'ey mul toq ye'ajäq.
Ri runa'oj richin nuk'ëx rub'eyal nrelesaj eltzijol ri Brave, jun k'exoj rik'in ri rub'eyal richin nik'ut ri tojon eltzijol chuqa' tojon kanoxïk. Jumul chik, jujun taq rokisanela' k'amaya'l rik'in jub'a' man nikajo' ta niketama jpa ruwi' chi rij ri rusamajixik ko'öl taq kitojik ruxaq akuchi' nikik'ëx rik'in ri kiyamaj chuqa' kitzub'al.
Ke ri' toq, Brave jun aninäq chuqa' jikïl chi okik'amaya'l, jeb'ël chi kiwa ri rokisanela' ajkriptominer. Po chi kiwa konojel ri ruwinaq k'amaya'l, Firefox k'a jun jeb'ël soloj k'ayewal chuqa' man k'ayew ta.
Ri taq junamaxïk xeb'an wawe', xeb'an rik'in ri kinuk'ulem kik'amon pe chuqa' ri taq ruwäch xe'elesäx pe richin ri okik'amaya'l ke re':
Firefox (81) | Brave (1.14.81)
Re ruxaq nik'ëx pa taq ik' rik'in nik'aj richin yek'ut ri ruk'isib'äl taq ruwäch po rik'in jub'a' man jutaqil ta nuk'üt ri ruk'isib'äl taq ruwäch.


text:
Santa Rosa Limamanta
Santa Rosa Limamanta (kastilla simipi: Santa Rosa de Lima), Isabel Flores de Oliva sutiyuq warmiqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1586 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1617 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku Santam karqan. Limaq Santa Rúsa, manaqa Limaq Mama Llúsha.
30 kaq p'unchawqa awustupi Santa Rosa Limamanta warmip raymi p'unchawninmi.
Taytan: Gaspar Flores; Maman: María de Oliva.
Ñawiriy kay yachay panq'ataLlamk'apuy
- Mujica, Ramón, La Rosa Astrea, Lima.
- Del Busto, José Antonio, Santa Rosa de Lima.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Rosa Limamanta.


text:
Raúl Leoni
Raúl Leoni Otero sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin ayriway killapi 1905 watapi paqarisqa Upata llaqtapi - † 5 ñiqin anta situwa killapi 1972 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.
Taytan: Clemente Leoni; Maman: Carmen Otero Fernández.
Warmi: Carmen América Fernández
Yachay wasi: .
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
Kastilla simiLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Raúl Leoni.
- [


text:
Lachaki distritu
Lachaki distritu (kastilla simipi: distrito de Lachaqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Kanta pruwinsyapi, Lima suyupi. Uma llaqtanqa Lachaki llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1070 runa
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Lima suyu
- Municipalidad Distrital de Lachaqui (kastilla simipi)


text:
Filemón
Apostol Pablo Filemónman Carta Apatsingan
Apostol Pablom cay cartata gellgargan, criyicugmajin Filemónman. Filemónga Colosas marcachömi täcurgan. Tsay witsanmi rïcucuna wactsa runacunata rantiyag servignin esclävuncuna cayäpag. Tsaymi costumbrincunamannö Filemónpis, Onésimo shutiyog runata esclävunpag rantirgan.
Tsay Onésimonam Filemónpita geshpirnin juclä caru marcapa aywacurnin, apostol Pablowan carcelchö camacäyargan. Tsaynö carcelchö camacasquirmi, Pablo Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta willarnin yachatsiptin Onésimoga Señor Jesucristota chasquirnin criyicurgan. Tsaynam Onésimota shumag yachatsirnin Pablo nirgan: “Geshpimungayquipita patronniqui Filemón alli chasquishunayquipag cay cartata apacur cutiy” nir. Tsaynö nirmi Onésimota cutitsirgan patronnin Filemónman.
1
Cartapa gallarinan
1 Noga Pablom Señor Jesucristopag yachatsicungäraycu carcelchö gaycuraycar, cay cartata gamman cuyashga amïgo Filemón gellgamü waugentsic Timoteowanpis, gamwan pagta yachatsicurnin arur, alläpa cuyashga wauge.
2 Tsaynöllam gellgamü cuyay panintsic Apiamanwan llapan criyicugmajintsiccuna goricäyangan wajiquichö, Señor Jesucristopa soldädunnö yanapamagnintsic Arquipomanpis.
3 Dios Yayawan Señor Jesucristo shumag alli päsacuynincunatawan alläpa cuyacuy yanapacuy poderninta gamcunaman churaycamutsun.
Pablo Dios Yayata agradëcicun Filemónpa cuyacuyninpagwan criyicuyninpag
4 Gampagmi Filemón imaypis siempri yarparniqui Dios Yayata mañacur agradëcicuycä.
5 Nogam wiyashcä Señor Jesucristoman rasumpa firmi criyicungayquitawan Dios Yayaman criyicugcunata cuyarnin llaquipar imaycachö yanapaycangayquita.
6 Tsaynöllam Dios Yayata mañacuycä criyicungayquita willacunayquipag y shumag entendinayquipag llapan imayca allicuna canganta Señor Jesucristoman mas firmi criyicurnin.
7 Alläpam cushicü nogata llaquimar cuyamangayquita. Tsaynö carmi cuyapäcug wauge nogatapis animatsirnin consolamar, llapan criyicugcunapa shongoncunatapis consolar animatsishcanqui.
Pablo mañacun Onésimopag
8 Tsaymi Señor Jesucristopa apostolnin car, allicunallata ruranayquipag ordenayniquita puediycarpis,
9 Señor Jesucristopag willacungäraycu carcelchö yashgayäcushgana gaycuraycar, noga Pablo alläpa cuyarniqui rugag.
10 Tsaynöllam rugamug waugentsic Onésimopagpis. Payga nogawan carcelchö gaycuraycarmi Señor Jesucristoman entregacur criyicurgan. Tsaymi cananga quiquïpa cuyay tsurï cuenta caycan.
11 Puntatam Onésimoga ni imachö shumagga servishurgayquitsu, pero cananmi sïga gampagpis y nogapagpis alläpa servicial runa caycan.
12 Tsaymi cananga payta imayca quiquïpa shongötanö gamman cutitsimü, nogata cuyamar chasquimangayquinölla paytapis chasquiycullay.
13 Munämi pay gampa rantiqui caychö yashgayäcushgata atendir cuidamänanta y Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta willacuptï yanapamänanta.
14 Pero nogaga manam catsicuyninta munätsu manarag gamta tapurniquiga, manam obligayniquita puedïtsu Onésimo atendir cuidamänanpag. Mas allim canman quiquiquipa voluntäniquiwan libri änimar cuidatsimanayquita.
15 Quisas servishugniqui esclävuyqui Onésimoga gampita raquicar ichic tiempu aywacurgan, pero canan cutimurga gamta servishurniquim pagtayquillana imayyagpis cawacunga.
16 Canan cutimurga manam servigniqui esclävuyquillanötsu, sinöga quiquiquipa cuyay waugeyquinönam canga. Noga alläpa cuyangäpitapis, masmi gamga cuyanayqui. Manam servishugniqui esclävuyqui runa canganllapitatsu, sinöga Señor Jesucristoman rasumpa firmi criyicug waugeyqui canganpitam.
17 Tsaymi criyicur arupucugmajiquiman rasumpa churamarga, paytapis nogatanölla chasquiycunqui.
18 Si imatapis mana allita ruracashga captinga o dëbeshuptiquiga nogapa cuentäman churaycuy.
19 Noga Pablom quiquïpa maquiwan gellgamü: Onésimo llapan dëbeshungayquitam rasumpa pägashayqui. Pero gampis almayqui salvacänanpag yachatsingagpitam nogatapis dëbemanqui.
20 Tsaymi cuyashga wauge cay mañangagcunata rurarnin yanapaycamay Señor Jesucristoman criyicungayquiraycu. Tsaynö ruraptiquiga shongöpis alläpa cushicurmi, Señor Jesucristota gampag agradëcicunga.
21 Musyarmi confiacug cay gellgamungäcunata cäsurnin ruranayquipagcagta. Manam tsay ningagcunallatatsu ruranqui, sinöga mastaragmi gamga ruranquipis.
22 Tsaymi cananga juc masta gamta mañashayqui: Noga shamunäpag wajiquichö juc cuartota preveninqui. Dios Yayaman nogapag mañacuyangayquiraycu ojalä gamcunaman chämunäpag Pay permïtinga.
Filemónman cartapa ushanan
23 Waugentsic Epafrasmi saludayäshunqui. Paypis Señor Jesucristopag willacunganpitam nogawan pagta carcelchö gaycuraycan.
24 Tsaynöllam saludayämushunqui waugentsic Marcos, Aristarco, Demas y Lucaspis. Paycunapis nogawan pagta arurmi yanapayäman Señor Jesucristopag willacurnin.
25 Señor Jesucristo yanapaycuy podernin llapan tucuyläya bendiciunninta gamcunaman churaycamutsun.


text:
18
Tayta Diosninsita mana ajayaypa manacunansipä Jesucristo yachasishgan
1 Mana ajayaypa Tayta Diosta manacuyänanpä discïpuluncunata Jesús yachasir nergan:
2 “Juc marcachöshi Tayta Diosta ni runacunatapis mana mansapacog juez cargan.
3 Say marcachöshi targan juc viüda warmipis. Payshi say juezman aywargan: ‘Quejacushgäta arreglaycalämay, taytay’ nir.
4-5 Sayno yaparir yaparir aywaptinpis juezga manashi cäsorgansu. Nircurnashi say juez cayno yarpachacorgan: ‘Diosta mana mansapacurpis ni runacunata mana mansaparpis cay warmipa demandunta jucla arreglashä. Mana arreglaptëga imay hörapis cutiycämongami fastidiamar umäta nanäsinanpä’.”
6-7 Sayno wilaparcurmi Jesús nergan: “Say juez fiyu runa caycarpis viüda quejacushganta arreglaycaptenga ¿manasurä Tayta Diosninsipis wiyanga payman yäracogcuna manacuyashganta? Manami walälasu pagasta junagta Tayta Diosninsita manacuyanga.
8 Manacog cagtaga Tayta Diosninsi mana shuyaräsiylapami yanapanga. Sayno caycaptinpis cay pasaman noga cutimushpä ¿tarishäsurä pilapis yäracaycämagta?”
Mana alabacuypa Tayta Diosninsita manacunansipä Jesucristo tantyasishgan
9 Juc cutichömi ishcay cära runacunata Jesús wilapargan:
10 “Ishcay runashi aywayargan templuman Diosta manacuyänanpä. Jucagshi cargan fariseo y jucagnashi cargan impuesto cobrag.
11 Sayshi fariseo cäga ichircur manacorgan: ‘Päquilä, Tayta Dios. Gamta agradëcicö waquin runacunano mana cashgäpitami. Paycunaga cayan suwa, Diosta mana cäsucog, adulteriucho cag. Saynöpis gamta agradëcicö tagay impuesto cobrag runano mana cashgäpita.
12 Ayunäpis semänacho ishcay cutimi. Saynölami imaypis diezmöta apä templuman.’
13 Impuesto cobrag cagnashi isanga carulacho ichicuycorgan. Payga jusasapa carshi ciëluman rircäriylapis rircärergansu. Saypa trucanga fiyupa laquicushpan: ‘Cuyapaycalämay, Tayta Dios. Nogaga jusasapa runami cä’ nergan.
14 Saymi impuestuta cobrag cäga wayinman cutergan jusanpita perdonashgana. Fariseo cagtami isanga Tayta Diosninsi perdonargansu. Saynölami mayganpis ishcay cära cagtaga Tayta Diosninsi perdonangasu. Jusayog cashganta tantyacog cagtami isanga perdonangapä.”
Wamracunapä Tayta Diosta Jesucristo manacushgan
(Mateo 19.13-15; Marcos 10.13-16)
15 Saypitanami wamracunata Jesús cagman apayargan umanman maquinta churaycur Tayta Diosta manacunanpä. Wamracunata apaycagta ricarmi discïpuluncuna michäyargan.
16 Sayno michäyaptinpis wamracunata Jesús gayargan shayämunanpä. Nircurnami discïpuluncunata nergan: “Wamracunata apacayämunanta ama michäyaysu. Wamrano cagcunami Tayta Diospa naupanman chäyangapä.
17 Pipis Tayta Diosninsipa naupanman chayta munarga papänin nishganta wamra criyishganno Tayta Diosninsi nishganta criyisun. Wamrano criyegcunalami Tayta Diospa naupanman chäyangapä.”
Rïcu runa ajatarä salvacunanpä Jesucristo yachasishgan
(Mateo 19.16-30; Marcos 10.17-31)
18 Juc mandag runami Jesusta nergan: “Gam imaycatapis musyanquimi, taytay. Saymi tapuculäshayqui. ¿Imatatä ruräman Tayta Diospa naupanman chänäpä?”
19 Saymi Jesús nergan: “¿Imanirtä yarpanqui lapantapis musyashgäta? Tayta Diosnilansimi lapantapis musyaycan.
20 Tayta Diosninsipa naupanman chänayquipäga mandamientucunata cumpliy. Musyanquimi mandamientucuna cayno nishganta: ‘Ama adulteriucho canquisu. Runa mayiquita ama wanusinquisu. Ama suwacunquisu. Manacagtaga ama pitapis tumpanquisu. Mamayquitawan taytayquita ali ricanqui.’ ”
21 Niptin say runa nergan: “Saycunataga wamra cashgäpita-pasami lapanta cumplishcä, taytay.”
22 Sayno niptin Jesús nergan: “Lapanta cumpliycarpis Tayta Diospa naupanman chänayquipäga jucrämi pishëshunqui ruranayquipä. Lapan imayquicunatapis ranticuycur guellayta muchogcunata aypuy. Nircur nogawan aywashun yachasishgäta yachacunayquipä. Sayno rurashpayquega gloriaman riquëzayquita churacognömi caycanqui.”
23 Sayno niptinmi say runa laquicorgan segaypa rïcu cashpan.
24 Laquish caycagta ricar Jesús nergan: “¡Ajami caycan rïcu runacuna Tayta Diospa naupanman chäyänanpäga!
25 Auja uchcupa camëllo päsayta mana camäpacushganno rïcu runapis quiquilanpitaga Tayta Diospa naupanman chayta manami camäpacunsu.”
26 Sayno niptinmi wiyagcuna Jesusta tapuyargan: “Sayno captenga ¿pirä salvaconga?” nir.
27 Niyaptin Jesús nergan: “Quiquilanpitaga runacuna manami salvacuyta camäpacuyansu. Tayta Dioslami pitapis salvan.”
28 Saymi Pedro nergan: “Nogacunaga lapantami imaycätapis cachariyashcä gamta gatiräyänäpä, taytay.”
29-30 Sayno niptin Jesús nergan: “Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacunayqui cash wauguiquicunata, paniquicunata, mamayquita, taytayquita, suriquicunata, wayiquita y chacrayquicunatapis cacharerga cay pasacho pachac (100) cuti mastami chasquinquipä. Saynöpami paniquipis, wauguiquipis, mamayquipis, taytayquipis, chacrayquicunapis y wayiquicunapis gampa canga. Isanga wilacuynëta wilacushgayquipita runacuna chiquiyäshunquipämi. Sayno captinpis Tayta Diospa naupanman char imayyagpis cushishmi cawanquipä.”
Wanusish cananpä Jesucristo yapay wilacushgan
(Mateo 20.17-19; Marcos 10.32-34)
31 Saypitami chunca ishcay (12) acrashgan cag discïpuluncunata gayaycur Jesús nergan: “Musyayanquimi Jerusalenpa aywaycashgansita. Jerusalenman chashgami Tayta Diosninsipa profëtancuna guelgayashgannöla lapanpis nogata päsamanga.
32 Saymi wanusimänanpä mana Israel runacunapa maquinman autoridäcuna entregayämanga. Paycunami asipäyämanga, ashliyämanga y togapäyämangapis.
33 Saynöpis astarcamar wanusiyämanga. Sayno captinpis quimsa junagtaga cawarimushämi.”
34 Sayno niptin discïpuluncuna manami tantyayargansu imapita parlaycashgantapis.
Jericó marcacho gaprata Jesucristo aliyäsishgan
(Mateo 20.29-34; Marcos 10.46-52)
35 Saypita Jericó marcaman Jesús yaycuycaptinna nänicho jamaraycargan juc gapra runa caridäta manacur.
36 Sauraga asca runacuna aywaycagta mayarmi say gapra runa tapucorgan pï päsaycashgantapis musyananpä.
37 Tapucuptinmi wilayargan: “Nazaretpita cag Jesusmi päsaycan” nir.
38 Wilaycuptinmi gayacorgan: “¡Rey Davidpa castan Jesús, cuyapaycalämay!” nir.
39 Saymi puntanta aywaycagcunaga say gaprata olgutupäyargan upälacunanpä. Sayno olgutupäyaptinpis masrämi gayacorgan: “¡Rey Davidpa castan Jesús, cuyapaycalämay, ari!” nir.
40 Sayno gayacushganta wiyarmi Jesusga ichicuycushpan gayasimorgan. Naupanman chaycasiyaptinna taporgan:
41 “¿Imacho yanapänätatä munaycanqui?” nir.
Gapranami nergan: “¡Nawë ricanantami munaycä, taytay!”
42 Niptin Jesús nergan: “¡Ricayna! Yäracamayniquipami canan nawiqui ricangana.”
43 Sayno niptinmi jinan höra gaprapa nawincuna ricarganna. Ricarnami Jesuspa guepanpa aywargan Tayta Diosninsita alabaraycar. Sayta ricaycur lapan runacuna Tayta Diosninsita alabayargan.


text:
Wachu llaqta
Wachu nisqaqa (kastilla simipi: Huacho) Piruw mama llaqtapi llaqtam, Lima suyupi, Wawra pruwinsyapi, Wachu distritupi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1571 watapi.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wachu, 22 ñiqin aymuray killapi 2008 watapi
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruw, Lima
- Chili, Valparaíso
- Iqiptu, Qahira
- Piruw, San Isidro
- Nihun, Tokio, Japón
- Musuq Silanda, Wellington
- Ispaña, Madrid
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wachu llaqta.


text:
6
Necesidadpi kaqkunata yanapanamanta
1 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Amayá qankunaqa runakuna rikunallanpaqchu allin kaqkunataqa ruwaychis. Sichus runakunapa rikunallanpaq imatapas ruwankichis chayqa, hanaq pachapi Dios Taytaykichisqa manan ni ima premiotapas qosunkichishchu.
2 Wakchakunaman imatapas qospaykichisqa, amayá runakunaman willakachakusparaqchu imatapas qoychis. Ichaqa ishkay uya runakunallan runakunaman willakachakuspaqa qonku, Diosmanta yachachina sinagoga wasikunapi, hinallataq callekunapipas, alabasqa kanankupaq. Ichaqa cheqaqtapunin niykichis, saynata ruwasqankuraykun chay runakunaqa, ña chashkirunkuña premionkuta; chay premioqa runakunapa alabasqanmi. Chaymi paykunaqa manaña ni ima premiotapas Diosmantaqa chashkinqakuñachu.
3 Aswanqa wakchakunaman imatapas qosqaykitaqa, amayá ni pipas yachachunchu.
4 Sayna secretollapi qosqaykita rikuspan, Diosqa premioykita qanman qosunki {runakunapa ñawpaqninpi}.
Diosman imaynatas orakunamanta
(Luc 11.2-4)
5 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa Diosman orakuspaykichisqa amayá ishkay uya runakuna hinachu orakuychis. Paykunaqa runakuna rikunallanpaqmi orakunku, Diosmanta yachachina sinagoga wasikunapi, hinallataq calle esquinakunapipas sayaykuspa. Noqan ichaqa cheqaqtapuni niykichis: saynata orakuspaqa ñan paykunaqa premionkuta chashkirunkuña; chay premionkuqa runakunapa alabasqanmi. Chaymi paykunaqa Diosmanta manaña ni ima premiotapas chashkinqakuñachu.
6 Ichaqa Diosmanta qan orakuspaykiqa, wasiyki ukhuman haykuy; punkuta wisq'ayukuspa, mana rikuna Dios Taytaykiman orakuy. Saynata secretollapi orakusqaykita rikuspanmi, Dios Taytaykiqa premioykita qosunki {llapallan runakunapa ñawpaqninpi}.
7 Qankunaqa Diosman orakuspaqa, amayá Diosta mana reqsiq runakuna hinachu, kaq-kaqllata rimaspa comunta orakuychis. Paykunaqa piensankun, kaq-kaqllata unayllataña orakuqtinku, Dios uyarinanpaq.
8 Qankunaqa amayá paykuna hinachu orakuychis. Dios Taytaykichisqa manaraq orakushaqtiykichismi, ña yachanña imakuna necesitasqaykichistapas.
9 Qankunaqa Diosmanta orakuspaykichisqa khaynatayá orakuychis:
“Hanaq pachapi Dios Taytayku,
sutiyki yupaychasqa kachun.
10 Hamuy noqaykuman sumaqta gobiernawanaykikupaq.
Munayniyki ruwasqa kachun, imaynan hanaq pachapipas hinallataq kay pachapipas.
11 Sapa p'unchawtaq t'antaykuta qowayku.
12 Tukuy huchaykutapas perdonawayku,
imaynan noqaykupas perdonayku mana allin ruwawaqniykutapas.
13 Amataq dejawaykuchu tentasqa kanaykuta, aswan mana allinmanta waqaychawayku.
{Ichaqa qanpan, kay pachapi, hanaq pachapi gobiernasqaykipas, atiyniykipas, hinallataq sumaq k'anchariq kayniykipas wiña-wiñaypaq. Amén}”, nispa.
14 Contraykichispi mana allin ruwaq runakunata qankuna perdonankichis chayqa, hanaq pachapi Dios Taytaykichispas perdonasunkichismi.
15 Sichus mana perdonankichishchu contraykichispi mana allin ruwaq runakunata chayqa, hanaq pachapi Dios Taytaykichispas manan qankunataqa huchaykichismanta perdonasunkichishchu, nispa.
Jesusmi yachachin ayunomanta
16 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Ayunaspaykichisqa aman ishkay uya runakuna hinachu llakisqa uyayoq kankichis. Paykunaqa llakisqa uyantinmi kanku, saynapi ayunasqankuta runakuna yachanankupaq. Cheqaqtapunin niykichis, saynata ruwasqankuraykun chay runakunaqa ña chashkirunkuña premionkutaqa. Chay premio chashkisqankuqa runakunapa alabasqanmi. Chaymi paykunaqa Diosmanta manaña ni ima premiotapas chashkinqakuñachu.
17 Ichaqa qan ayunaspaykiqa, uyaykita unuwan uphakuspa, sumaqta umaykitapas ñaqch'akuy.
18 Saynata ruwaqtiykin, qanpa ayunasqaykimantaqa mana ni pipas cuentata qokunqachu. Aswanpas hanaq pachapi Dios Taytallaykin yachanqa. Hinaspan premioykita qosunki {llapallan runakuna rikunanpaq}, nispa.
Hanaq pachapi qapaq kanamanta
(Luc 12.33-34)
19 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa amayá kay pachapi qolqeta huñuspa qapaq kayllapichu piensaychis. Kay pachapi imapas huñusqaykichistaqa phuyu urun mikhuspa tukun; ismuspan tukukun; hinallataqmi suwapas suwakun.
20 Qankunaqa aswanyá hanaq pachapi qapaq kayta munaspaqa, Diosta allinta serviychis tukuy kaqniykichiswan. Saynata ruwaspan hanaq pachapiqa qapaq kankichis. Chaypiqa manan ismunqachu, nitaq phuyu urupas mikhunqachu, nitaq suwapas suwakunqachu.
21 Ichaqa maypichus qapaq kayniyki kashan, chayllapitaqmi sonqoykichispas kashan, nispa.
K'anchay hina kananchismanta
(Luc 11.34-36)
22 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Ñawiykiqa huk mechero hinan kashan, enteron aycha cuerpoykita k'anchayunanpaq. (Mecheropa k'anchayninqa Diospa yachachikuyninmi). Chaymi chay k'anchayta allinta rikuspaykichisqa, tukuy imatapas allinta ruwanaykichis, (Diospa yachachikuyninta allinta chashkisqaykichisrayku).
23 Ichaqa sichus ñawiyki ñawsayasqa kaqtinqa, manan allintachu qawawaq purinaykipaqqa. (Saynallataqmi sichus sonqoyki qenlli kaqtinpas, allintaqa manan kawsawaqchu, huchapi kawsasqaykirayku), nispa.
Pitas servinamanta
(Luc 16.13)
24 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Manan ni pi sirvientepas ishkay patronkunataqa kasqan ratollaqa serviyta atinmanchu. Huknin kaq patronnintan masta khuyakuspa allinta servinman; huknin kaq patronnintañataqmi cheqnikuspa mana allintachu servinman. Saynallataqmi pipas kay pachapi qapaq kayllata munaspaqa, Diostaqa mana allintachu servinman, nispa.
Ama preocupakuspa kawsanamanta
(Luc 12.22-31)
25 Jesusqa nillarantaqmi khaynata:
—Qankunaqa amayá preocupakuychishchu mikhunaykichismanta, tomanaykichismanta nitaq p'achakunaykichismantapas. Kay pachapi vidaykichisqa valen allin kaqkunata ruwanaykichispaqmi, manan mikhuchinallaykichispaqchu. Saynallataqmi cuerpoykichispas allin kaqkunata ruwanaykichispaq valen, manan sumaqta p'achachinallaykichispaqchu.
26 Aswanyá qawariychis alton phawaq pichinkukunata. Paykunaqa manan tarpunkuchu nitaq cosechankuchu, nitaqmi huñunkupashchu waqaychanankupaqqa. Ichaqa hanaq pachapi Dios Taytaykichismi mikhuchin. ¡Qankunaqa chay pichinkukunamantapas, aswan más valorniyoqmi kankichis!
27 Icha ¿qankuna creenkichishchu sapa p'unchaw aswan masta afanakuspaykichis, huk p'unchawtawan kawsanaykichispaq, otaq huk chikallantapas wiñaruyta?
28 Chayri, ¿imanaqtintaq p'achaykichismantapas afanakunkichís? Qawariychisyá campokunapi sumaqllaña wiñaq t'ikakunata. Chay t'ikakunaqa manan llank'ankuchu nitaqmi pushkankupashchu p'achakunankupaqqa.
29 Ichaqa cheqaqtapunin niykichis, Israel nación llaqtapi ñawpaq kamachiq rey Salomonpas, ancha qapaq kashaspanmi, huknin kaq t'ikakuna hinallapas mana p'achakuranchu.
30 Diosmi chay t'ikakunataqa sumaqta t'ikachispa chikan tiempollapaq wiñachin; ch'akiruqtintaqmi ninaman wikch'uyusqa. Chayri, ¿Diosqa manachu qankunata chay t'ikakunamantapas aswan mastaraq p'achachisunkichisman? ¡Qankunaqa pisi iñiyniyoq runakunan kankichis!
31 Hinaspapas qankunaqa amayá afanakuychishchu, nitaq preocupakuychishchu mikhunaykichismanta, tomanaykichismanta, nitaq p'achakunaykichismantapas.
32 Kay pachapi mikhuymanta, tomaymanta hinallataq p'achakuymantaqa, Diospi mana creeq runakunallan mastaqa afanakunku. Ichaqa hanaq pachapi Dios Taytaykichisqa yachanmi imapas necesitasqaykichistaqa.
33 Chaymi niykichis, primertaqa Diosta mashkaychis, hinaspa Diospa munasqanman hina imatapas ruwaychis. Saynata ruwaspa kawsaqtiykichismi tukuy ima necesitasqaykichistapas Diosqa qosunkichis.
34 Saynaqa amayá afanakuychishchu paqarin p'unchawmantaqa. Sapa p'unchaw afanakuyqa chay p'unchawllapaqyá kachun, nispa.


text:
Atakama suyu
Atakama suyu nisqaqa (kastilla simipi: III Región de Atacama) Chilipi huk suyum. Uma llaqtanqa Qhupiyapu (Copiapó) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa pruwinsyanmi kan:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Atakama suyu.


text:
Chukllaqa puñuna ichik wasimi. Chaytaqa uqshapitawan kashpi qirukunawanmi ruranchik. Chukllata
ruranapaqqa, puntata achka uqshatami rutunchik. Niykur llanu qirukunatami pallanchik. Chaypita, qirukunata watanapaqqa, llanu waskatami kawpunchik.
Chukllataqa ishkay niraqtami rurana. Huanucochaw, qirukunallawan, uqshallawanmi rurayan, wakman kayman witichinata.
Pascochawqa, hukniraqtami chukllata ruranchik. Kay suyuqchawqa champawan pirqayan punkun qipanman, mana witichinata. Chaypita champata pirqarirmi, chaqllanchik hananta uqshawan qatanayaananpaq.
Chukllataqa ruranchik uywakunata taapanapaqmi. Chaymi ruranchik uywakunapa qinchan wakllanchaw, allqukuna uywakunata qawar puñuyaananpaqpis.


text:
Ansaltu
Ansaltu (kastilla simipi: Anzaldo) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi, Quchapampa suyupi, T'arata pruwinsyapi, huk llaqtam, Ansaltu munisipyup uma llaqtanmi. Kay llaqtapi wak juch'uy ayllukuna tiyallankutaq: Kalallusta, Tijrasqa, Ch'ullku Mayu, Quibrada Unda, Alfa Mayu, Turu Qucha, Uma Piwra wak kunapis.
Llaqtapi paqarisqaLlamk'apuy
Kay llaqtapi runaqa astawanpis jallp'api tukuy laya puquykunata puquchikusqankumanta qullqita jap'ikunku. Paykuna papata, riwuta, sarata, siwarata ima astawan tarpunku. Q'umir yurakunatawan misk'i puquykunatawanpis puquchikullankutaq. Jinallamantataq uywakunata uywaspa chanta ranqhaspa. Wakin runa kay ayllupi sapa k'uychichaw p'unchaw puquchisqankuta, mikhunata ima ranqhaspa qullqichallankutaq.


text:
Wp/qug/México
México (Miksiku, Nawatl shimipi Mēxihco) shuk Abya Yalapi mamallaktami kapan, paypa uma llaktaka México llaktami kan, México mamallaktaka 2010 watapi 112 322 757 runakunatami charirka, paykunaka Kastilla shimita, ashtawan 67 ayllu shimikunatapashmi riman, shina Nawatl shimi, Kichi shimipash (quiché). México llaktamanta chinchayman Shukllachishka America Suyukunami tiyan, urayman Guatemala mamallaktami Belize mamallaktapashmi tiyan. Intillukshiyman Atlántico mamakuchami tiyan, Intiyaykuyman Pacífico mamakuchami tiyan. Citlaltépetl urkuka 5610m hanakmi tiyan, payka mamallaktapa ashtawan hatun urkumi kan, shinapash tukuy Mexicopak chawpisuyupi urkukunami tiyan, chaymanta México llaktaka 2240m hanakmi tiyan.
Ashtawan yachakunkapak[edit | edit source]
Kaypipash rikupay[edit | edit source]
- Abya Yala
- Shukllachishka America Suyukuna
Maymanta surkushka[edit | edit source]
- Shuk yupaykuna yuyaykunapash Kastilla shimipi pankamantami kan (kaypi paykunapa killkakuna)


text:
Imatan cuarentenapi ruwashani
Imaynallam kashankichis kay cuarentenapi? Ñuqa allillanmi kashani.
Sapa p’unchay simikunata yachakushanin. Runasimita francés simita japonés simita ima yachakushanin.
Chaymanta masiykunawan yawarmasiykunawantaq celularnintin rimashanin. Videowanpas rimanakushayku.
Kikin wasipi icha huknin kwartupi tiyaq wasimasiywanpas rimashanin.
Qillqasqakunata t’ikraspa computadoraymanta llank’ashanin.
Chaymanta celularnintin alemán simita qullqipaq yachachishanin.
Kunan cuarentenarayku Perupiraq kashaq Alemaniamanta runakunapaqpas kastilla simita mana qullqipaqchu yachachishanin.
Yaqa mana lluqsinichu, mikhunata rantiyllapaq lluqsini, ichaqa ñawpaq ña kaypi kaq mikhunayta tukuyta munani mana achka kuti lluqsinaypaq.
Tukuy chayrayku ñuqa cuarentanapi mana amisqa kashanichu. Qankunarí, imata ruwashankichis?
Wasiykipi qhipakuspa achka runakunapa kawsayninta amachayta atinki. Kuskata atisunchik!
Rimaq Sipas: https://rimaqsipas.wordpress.com