text:
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, kay Unidad de Inteligencia Antidelincuencial (UIAD) llankaywan, alli tapuykunawan paktachishkami kay “Mega Impacto 28” llankayta ña tantachishka kay Impacto “518 – 519 –...
Kay chillay tuta 27 sasi killa, shuk chapakmi purikushka kay runakunata aparik intercantonal antawa ukupi, chimpapurashkami llakichik runakunawan paykunami kay antawa ukupi llakichishpa shuwanata munashka. Kay...
Ecuador Mamallaktapa Chapak kay distrito Eugenio Espejo llankaypi charishkami kay mishak wawakunata, kay proyecto “Comandante Por Un Día” llankaywan, Micaela Guamán de la escuela San José...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, kay Dirección Nacional de Delitos contra la Vida, Muertes Violentas, Desapariciones, Extorsión y Secuestro (Dinased), llankaymanta pakta llankaywan ña tantachishkami mama ushushiwan 36...
Ecuador mamallaktapa chapakkuna katikunmi pakta llankaykunawan ayllu llaktakunata wakaychinapa, kay llankaypika llankay katinkami rikurayay ruraykunata, tukuy mamallaktapi, kay Día de los Difuntos y la Independencia de...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, shinallatak kay Escuela de Tambillo yachana wasimanta tantalla warmi chapakkuna yachana wasimanta, kay llaktapi llankak mashikuna ña rurashkami ayllukunapa maki mañachikunata, kay llakta...
Kay Unidad Antisecuestro y Extorsión (UNASE) llankaymanta ña hapishkami ishkay runakunata umashpa shuwashkamanta, kay Ibarra Kitypi kaymanta shuk runa Colombia llaktamanta. Kay huchachita churashkamanta shuk warmi,...
Kay willaykunapi, ministra del Interior, María Paula Romo; mashi pushak comandante General de la Policía Nacional, general Nelson Villegas; la fiscal general encargada, Ruth Palacios; el general...
Ecuador mamallatapa chapakkuna ayllullaktakuna kasilla kawsayta charichun, llakta ñankuna wakaychikuna, llakta runakunata wakaychikuna tukuy mamallaktapi, ña paktachishkami alli pakta llankaykunata kay “9 de Octubre”,inti raymi punchakunapi,...
Kay Primicias de la cultura de Quito samarina pampa kay ciudadela Ibarra sur de la ciudad, kitypi kay inti tutamanta 30 kuski killa 2018 wata, ña...
Ecuador Mamallaktapa Chapak, kay Dirección Nacional Antinarcóticos, llankaywan ña paktachishkami kay 25 kuski killa 2018 wata, kay rikurayay ruray “Relámpago 73” llankay, ña hapishkami 3 kilos...
Shuk ashka rikurayay ruraykunawan, manarak chunka ishkay sayllakuna pasakpi kishpichishkami shuk wambra musu 13 watakta shinallatak shuk warmi wawa 8 watayukta, ña shuwashpa apashka kay Orellana...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna willakunmi ayllu llaktakunaman kay rikurayay rurakuna frontera norte llaktapi punchantami katikun, shinapash kay Fuerzas Armadas de Colombia en el norte de Nariño llankaymanta,...
Yupaychayta kushkami alli tapuykunata mashi chapakkuna, kay alli yachak shinallatak alli yachayta paktachikun kay Dinased llankaymanta, ña wankurikun ña utka llankaykunata kay instrucciones fiscales, llankaykunata ña...
Kay alli yachaykunata ña rurashkami kay Grupo de Intervención y Rescate (GIR) y del Grupo de Operaciones Especiales (GOE) alli yachay llankay mashi chapakkunamantakay 21 punchakunata...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, kay Dirección Nacional de Delitos contra la Vida, Muertes Violentas y Secuestros (DINASED), llankaymanta ña hapishkami tullukunata kay Richar Antonio M. V. de...
Ecuador mamallaktapa chapakkuna kay Dinased llankaywan, hapishkami shuk runapa haychata ña mana kawsaywan, I.M.R.R de 55 wata runata, kay Carcelén Industrial llaktapi, payta ña willashkami chinkarishka...
Ecuador mamallaktapa Chapakkuna kay Dirección Nacional de la Policía Judicial e Investigaciones llankaymanta kay Unidad de Investigación de Delitos Mineros llankaywan tantarishpa ña paktachikunmi harkaykunata kay...
Ecuador mamallaktapa chapakkun kay Dirección Nacional Antinarcóticos llankaywan, shuk rikurayay ruraywan kay Unidad de Investigaciones Antinarcóticos (UIAN) y la Unidad de Información de Puertos y Aeropuertos...
Ecuador mamallaktapa chapakkuna, kay Dirección Nacional Antinarcóticos (DNA) llankay shinallatak shukta llankaymanta kay Puertos y Aeropuertos y Centro Regional de Adiestramiento Canino (Crac), llankaymanta ña paktachishkami...


c: text/html

text:
Puerto Quijarro munisipyu
Puerto Quijarro munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Puerto Quijarro) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Germán Busch pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Quijarro llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puerto Quijarro munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ayoreo
- Cáceres qucha
- San Matías amachasqa sallqa suyu
- Chikitus runa
- Pantanal
- Utukis mamallaqta parki
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nikasyu distritu
Nikasyu distritu (kastilla simipi: Distrito de Nicasio) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Lampa pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Nikasyu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tupaq Amaru iskay ñiqin munumintu, Nikasyu


text:
Qullpachaq
Qullpachaq,[1] Chhukwi[2] icha Nitruhinu (musuq latin simipi: Nitrogenium, grigu simimanta vίtpov "qullpa", Yέvoς "paqari", Azōton, ΆZwtov "mana kawsaq" nisqapas), N nisqaqa huk mana q'illay qallawam, ñawpaq ñiqin, lliwmanta aswan llamsam (chhallam). Tiksi muyup wayra pachanpiqa lliwmanta aswan kaq wapsim, yaqa tawa kuti pichqa patma qullpachaqmi, iskaynintin iñukup iñuwankunayuq (N2).
Qullpachaqqa qullpapipas t'inkisqam.
Kawsa imayaypi achka k'illimsayaqwan t'inkisqa qullpachaqmi kan. Wanuchanapaq llamk'achinchik. Yurakunaqa t'inkisqa qullpachaqta allpamantam hurqunku, mana wayramanta atispanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qullpachaq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Teofilo Laime Ajacopa: Iskay simipi yuyayk'ancha. La Paz - Bolivia, 2007. p. 90. Qullpa. Salitre. [...] Nitro. Qullpa.
- ↑ Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa. p. 58.


text:
Mario Kempes
Mario Alberto Kempes Chiodi sutiyuq runaqa, icha "El Matador" (* 15 ñiqin anta situwa killapi 1954 paqarisqa Bell Ville llaqtapi, Córdoba suyupi, Arhintina mama llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huq Divisyun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Resúmen estadístico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna (Pukllaykamachiq)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mario Kempes.
- IFFHS
- Archivo
- Futbolpasion
- Columna en espndeportes


text:
Tuxtla Gutiérrez
Tuxtla Gutiérrez (nawa simi Tuchtlán) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Chiapas suyu uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fray Antonio de Pamplona kamasqa 25 ñiqin ayriway killapi 1560 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ? coloniakuna
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Karnawal
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mishiku Oaxaca de Juárez México[1]
- Mishiku Puebla, Puebla.
- Mishiku Celaya, Guanajuato.
- Mishiku Zamora, Michoacán.
- Mishiku Pachuca, Hidalgo.
- USA Amarillo, Texas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tuxtla Gutiérrez.


text:
Debra Winger
Mary Debra Winger sutiyuq warmiqa, (16 ñiqin aymuray killapi 1955 watapi paqarisqa Cleveland Heights llaqtapi - ) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Robert Winger, Maman: Ruth Felder.
Qusankuna: Timothy Hutton (1986–1990) / Arliss Howard (1996 watamanta)
Churinkuna: Noah Hutton, Gideon Babe, Ruth Howard).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oskar Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- John Voight
- Anne Hathaway
- Angie Dickinson
- Robert Redford
- Ava Gardner
- William Holden
- Deborah Kerr
- Vanessa Redgrave
Willaypukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Debra Winger.


text:
Chawpimayu rit'i urqu
Chawpimayu (kastilla qillqaypi: Nevado Chaupimayo) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Willkapampa distritupipas, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.557 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chukitakarpu
- Padreyoc rit'i urqu
- Sallqantay
- Saqsarayuq
- Tukarway
- Quriwayrachina rit'i urqu
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Wamantay
- Machu Pikchu
- Machu Pikchu llaqta
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
- Yanama mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Wamantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


text:
Rikch'aq wañuy
Rikch'aq wañuy nisqaqa huk uywa, yura icha k'allampa rikch'aqman tukuy kapuqninkunap wañuyninmi. Huk rikch'aq wañuspaqa, manañam hayk'appas paqarimunqachu.
Rikch'aqkunaqa wañun sallqa pachapi chikanyaykunarayku - ahinataq tukuy Dinusawru rikch'aqkuna 65 hunu ñaqhas - ichataq runap ruraykunaraykum, ahinataq Mawrisyu wat'api kawsasqa dodo, ancha ñawpa pachataq mamutchá.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa uywa rikch'aqkuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa yura rikch'aqkuna.


text:
Kristiyanuchay
Kristiyanuchay icha Kristiyanisasyun (cristianización) nisqaqa paganu nisqa manaraq kristiyanu kaq runakunata kristiyanu iñiyta yachachispa chaskichiymi. Chay iwanhilyumanta yachachiyqa iwanhilisasyun (evangelización) nisqam.
Kristiyanuchaypa tiksinqa Jesuspa misyun (misión) nisqa kamachisqanmi: Jesus manaraq hanaq pachata rispa, disipulunkunaman nin, tukuy runallaqtakunata kamachisqaymanta yachachispa bawtisaychik nispa (Mathiyup qillqasqanpa puchukayninpi: 28:18-20), iñiqkunallam qispichisqa kanqa nispa (Markuspa qillqasqan, 16:15-16). Chay Jesuspa nisqawanqa Kristiyanu Inlisyaqa takyachinmi, huk runakunata kristiyanuchananchikmi, qispinankupaq.
Jesuspa yachachisqankamaqa runa qispi munayllamantam Dyusman kutirikuyta atiptinpas, kristiyanu nikuq kamachiqkunam, Hatun Konstantinos sutiyuq romanu hatun qhapaqpa kamachisqanmantapachañas (306-337), hinallataqsi Ispañulkuna kulunyankunapi (ahinataq indihinapaq riduksyun nisqakunapi), munay mana munaylla runakunatam iñiyta chaskiyta atipayarqan, ñawpa iñiyta dyuskunatapas sarupaspa.


text:
1Israel runacuna waquin trïbucunaga chacrata chasquiran Canaán partichömi. Chay chacracunataga raquiparan cüra Eleazar, Nunpa wamran Josué y Israelcunapa mandajnincunami.
2Chacrataga raquiparan surtita jitarcur jitarcurmi. Raquiparan Israelcunapita isgun trïbu runacunata, pullan Manasés trïbu runacunata. Imano raquipänanpäpis Moisesta Tayta Dios nishannömi llapanta raquiparan.
3Rubén trïbuta, Gad trïbuta, pullan Manasés trïbutaga Moisés ñaupatanami raquiparan Jordán mayuta manaraj päsar. Leví trïbu runacunatami ichanga maychöpis mana raquiparanchu.
4Mana raquipaptinpis waquin trïbucunapa chacranchömi siudäcunatawan chacracunata chasquiran uywancunawan chaycho tiyananpaj. Josëpita miraj ishcay trïbucunaga Manasés trïbuwan Efraín trïbumi caran.
5Israelcunaga chacrata raquipänacuran Moisesta Tayta Dios nishannöllami.
6Gilgalcho Josué caycaptinmi Judá trïbu-masincunawan Cenez casta Jefonepa wamran Caleb aywaran Josuëta ruwacoj. Caleb niran: «Musyanquimi Cades-barneacho caycaptinchi sirbejnin Moisesta Tayta Dios gampäwan nogapaj imata nishantapis.
7Cades-barneapita Moisés intëru Canaán chacrata ricapacoj cachamashan öra chuscu chunca (40) watayojmi caycarä. Cutiycur nogaga willarä llapantami imano chacra cashantapis.
8Nogawan waquin aywajcunaga runacunata manchacächillarmi willaran. Paycuna chayno niptinpis nogaga Tayta Diosman llapan shongöpa yäracur runacunata shacyächirä.
9Chaymi Moisesga Tayta Diospa jutincho jurashpan nimaran: ‹Yaycur purishayqui chacraga canga gampämi, gampita mirajcunapämi. Gampaj canga Tayta Diosta wiyacushayquipita, nishanta cumlishayquipitami.›
10Tayta Dios Moisesta chayno nishanpitaga chuscu chunca pichga (45) watanami. Chay wichanga chunyajllaparämi purircaycaranchi. Cawaycärämi Tayta Dios nimashanno. Cananga caycä pusaj chunca pichgan (85) watayojnami.
11Cananpis callpä jinallarämi caycan ñaupata Moisés ricapacoj cachamashannölla. Ñaupata pillyar wac-läman cay-läman chayar pillyashäno cananpis pillyämanrämi.
12Chaymi gamta ruwacö. Aypalla puntayoj chacrata goycamay ari Tayta Dios nishanno. Gam musyashayquinöpis chaycho tiyarcaycan jatusaj runa Anac castacunami. Siudänincunapis jatusaj intëru cantunpa sumaj curalashami. Tayta Dios aunimashanno yanapämaptenga gargushämi quiquëpana paycunapa chacran cananpaj.»
13Chaura Josuëga bindisyunta Calebta goran. Nircur Hebrón partita goycuran paypaj, wamrancunapaj, miraj famillyancunapäpis cananpäna.
14Chaynöpami Hebrón partiga Calebpa, paypita mirajcunapa chacran ricacuran. Canancamapis paycunapami caycan. Calebga llapantapis ruraj Israelcunapa Tayta Diosnin nishannöllami.
15Hebronpa unay caj jutenga caran Quiriat-arbami. Chayno jutin caran Arba jutiyoj runa chaycho tiyashanpitami. Arbaga munayniyoj runami caran. Payga jatuncaray Anac castami caran. Chaypitaga chay particho jauca goyayllana caran.


text:
Puriy
- Puriy nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Puriy (sut'ichana) rikuy.
Puriy nisqaqa runap huk puystumanta, wasinmanta maymanpas riyninmi.
Runaqa kaykunaraykum purin:
- ayllunkunata watukunapaq;
- maypipas imatapas qhatunapaq icha rantinapaq;
- maypipas imatapas llamk'anapaq;
- maypipas ima llamk'aytapas tarinapaq, wakcha kaptin;
- hawkanapaq, kusikunapaq, huk llaqtakunata rikunapaq (qhaway karu puriy).
- Yachay wasi warmakuna riyanku huk llaqtapa riqsinkunanpaq.
- Unquq runa huk llaqtapa riyan hanpita maskhaq.


text:
Jacobo Zabludovsky
Jacobo Zabludovsky Kraveski sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin aymuray killapi 1928 watapi paqarisqa Mishiku llaqtapi - 2 ñiqin anta situwa killapi 2015 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Mishiku mama llaqtayuq taripay amachaq wan willay kamayuqmi qarqan.
Taytan: David Zabludovsky, Maman: Raquel Kraveski.
Warmi: Sara Nerubay Lieberman.
Churinkuna: Abraham, Jorge wan Diana.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jacobo Zabludovsky.


text:
Federico Boyd
Federico Augusto Boyd López sutiyuq runaqa, (* 24 ñiqin tarpuy killapi 1851 watapi paqarisqa Panama llaqta llaqtapi - 25 ñiqin aymuray killapi 1924 watapi wañusqa Panama llaqtapi). Panama mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1910 wata ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Taytan: Archibaldo B. Boyd
Mama: María López de Boyd.
Ñawpaq warmi: .
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Federico Boyd.


text:
Griguryu XVI
Griguryu XVI, Griguryu huk chunka suqta ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XVI, Italya simipi: Gregorio XVI) sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1717 watapi paqarisqa Belluno llaqtapi - † 1 ñiqin inti raymi killapi 1846 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
2 ñiqin hatun puquy killapi 1831 watapi watamanta 1 ñiqin inti raymi killapi 1846 watapi watakama Tayta Papam.
Bartolomeo Alberto Cappellari Pagani Gesa sutiyuq runaqa.
Tayta: Giovanni Battista Cappellari, Mama: Giulia Pagani Gesa de Pesariis.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XVI.


text:
Islay pruwinsya
Islay pruwinsya (aymara simipi: Islay jisk'a suyu; [kastilla simi]]pi: Provincia de Islay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Mullintu llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1862 watapi .
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Suqta distritunmi kan:
WakiLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kastilla simitam, qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Juan Gualberto Valdivia Cornejo paqarimurqa Islay pruwinsyapi 11 ñiqin anta situwa killapi 1796 watapi.


text:
ediciones
Teodoro Meneses Morales nisqapaq musuqchasqapura wakin kaynin
Musuq p'anqa: '''Teodoro Meneses Morales''' sutiyuq runaqa (1915 watapi paqarisqa Wanta llaqtapi, Ayakuchu suyupi, Piruwpi; 1987 watapi wañusqa Lima llaqtapi) piruwanu hatun yachachiq, simi yachaq, simi kapchiy yachaq, qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi karqan. == Kawsasqan == Teodoro Meneses Moralesqa 1930 watapi Lima llaqtatas rirqan Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturninpi chiqarimayta yachaqananpaq. Chaypi […


text:
Ahmad Tejan Kabbah
Alhaji Ahmad Tejan Kabbah (sirbya simipi: Ahmad Tejan Kabbah) sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin hatun puquy killapi 1932 watapi paqarisqa Pendembu llaqtapi - 13 ñiqin pawqar waray killapi 2014 watapi wañusqa Freetown llaqtapi ) huk Liyun Urqu mama llaqtap musiku yachachiq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Patricia Kabbah / Isata Jabbie Kabbah.
Churinkuna (5): Mariama, Abu, Michael, Isata wan Tejan Jr.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ahmad Tejan Kabbah.


text:
Sancti Spíritus (Kuba)
Sancti Spíritus (kastilla simipi: Sancti Spírituss), huk Kuwa mama llaqtayuq llaqtaqa, Sancti Spíritus pruwinsyap hatun llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 4 ñiqin inti raymi killapi 1514 watapi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
138 504 runakuna
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sancti Spíritus (Kuba).
- web


text:
Siwinaqucha
Siwinaqucha (kastilla qillqaypi: Sibinacocha) nisqaqa Piruwpi, Willkanuta wallapi, huk qucham,Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, 265,40 km² hatunmi, mama quchamanta 4.865 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amayani qucha (Jasjana)
- Awsanqati
- Hatun Uma
- Qayanqati (Qullpa Ananta)
- Alqamarinayuq (Qullqi Krus)
- Wisk'achani
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Tinki llaqta, Siwinaqucha, Sinkrinaqucha, Awsanqati urqu, Qayanqati urqu (Qullpa Ananta), Hatun Uma rit'i urqu, Alqamarinayuq (Qullqi Krus), Wisk'achani urqu


text:
Christopher Lee
Sir Christopher Frank Carandini Lee sutiyuq runaqa (27 ñiqin aymuray killapi 1922 watapi paqarisqa Belgravia, London llaqtapi - 7 ñiqin inti raymi killapi 2015 watapi wañusqa Chelsea, London llaqtapi), huk HQS Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi.
PilikulakunaLlamk'apuy
- Drácula
- Star Wars
- Lord of Rings
SuñaykunaLlamk'apuy
- Spirit of Metal Suñay - 2010 Metal Hammer Golden Gods
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Christopher Lee.


text:
Manuel Prado Ugarteche
.
Manuel Ignacio Prado y Ugarteche sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin ayriway killapi 1889 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1967 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq Allwiya kamayuqmi, pulitiku kawpaqpas qarqan.
Taytan: Mariano Ignacio Prado. Maman: María Magdalena Ugarteche Gutiérrez de Cossío.
Warmikuna: Enriqueta Garland Higginson / Clorinda Málaga Bravo.
Churinkuna: Rosa wan Manuel Prado Garland.
Wawqikunaː Leoncio, Javier, Mariano wan Jorge.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel Prado Ugarteche.


text:
Juan Gabriel
Alberto Aguilera Valadez sutiyuq runaqa icha Juan Gabriel (* 7 ñiqin qhulla puquy killapi 1950 watapi paqarisqa Parácuaro llaqtapi - 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2016 watapi wañusqa Santa Mónica llaqtapi) huk Mishiku mama llaqta takiqsi wan takichaq karqan.
Tayta: Gabriel Aguilera Rodríguez ; Mama: Victoria Valadez Rojas.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Taki kapchiy (Mishiku)
- Alejandra Guzmán
- Alejandro Fernández
- Ana Gabriel
- Armando Manzanero
- Daniela Romo
- Isabel Pantoja
- José José
- Lucha Villa
- Lola Beltrán
- Roberto Carlos
- Rocio Dúrcal
- Raphael
- Paquita la del Barrio
- Pedro Vargas
- Pandora
- Vicente Fernández
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Gabriel.


text:
Machu Pikchu llaqta
Machu Pikchu llaqta (kastilla simipi: Machupicchu Pueblo icha Aguas Calientes ("Q'uñiyaku")) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, huk llaqtam, Machu Pikchu distritup uma llaqtanmi.
- Qusqu: 110 km
- Machu Pikchu: 8 km
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urupampa walla
- Willkapampa walla
- Urupampa walla
- Willka Qhichwa
- Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu
- Inka ñan
- Willkamayu
- Ñawpa llaqtakuna Wayllapampa ñiqpi:


text:
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa. Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
"Imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta."
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.


text:
5
Dios munangaynuy cawapäcuy
1 Chauraga Diospa castan carcayarga, imanaypa ayganaypas Dios cawayangannuy cawapäcuy. 2 Jinaman cawapäcuy cuyanacur Cristo cuyamanganchinuy. Payga cuyamarninchim “Noga wanushag paycunapa trucan” nira. Nätan chay wanungan cayan Diospag juc ofrendanuymi, jinaman juc uywata wanurcachir rupachiptin shumag asyayagnuymi.
3 Nätan gamcunata Dios paylapag raquirarcayäshuptiquiga amam ni rimaylas rimapäcunquimanchu: “Noganchicunachru cayanmi warmin warmin, olgon olgon cawayagcuna, ima-aygayog cayarsi mastarag ashiyagcuna, jinaman ima-aygas ganra juchäcugcuna” nirsi. 4 Amatan rimapäcunquichu ima ganra rimaycunatas, ima lutancunatas, ni lutan burlacunatas. Chaynuy rimaycunaga manam alichu, antis shimiquicunaga cachun alicagta rimagcama. 5 Nämi gamcunaga musyarcayanqui pisi, warmin warmin, olgon olgon cawagcuna, u imatas tucuy juchäcugcuna, u ima-aygayog cayarsi mastarag ashiyagcuna, Cristopa ni Diospa munayninchru mana capäcunanta. (Chay mastarag munayagcunapagga chay munayangancunam diosnin.) 6 Ama piwansi engañächicurcaychu “Cayga razonmi” nir chay casqui rimagcunawan. Chay lutanta rurapäcunganpitam Diosga nä aywamun alisca juyupa cunchuchinanpag chay mana cäsucugcunaman. 7 Chaymi gamcunaga ama pasay rurapäcunquichu paycuna rurangantaga.
8 Gamcunaga unay cawapäcuray yanauyagchrünuymi juchalachru. Nätan cananga munayniyogwan capäcungaypam cawarcayanqui achicyagchrünuysi alita rurarcayar. Chauraga cawapäcuy chay achicyagnuysi cayagwan. 9 Nätan achicyagnuysi alita rurayar cawagga cuyapäcugmi, ali ruragmi, jinaman razoncagta rimagmi. 10 Chauraga munayniyog imanuy cawapäcunaytas munanganta shumag tantiarcur rurapäcuy. 11 Amam yanauyagchrünuysi juchalachru cayagcunanuyga manacagta rurapäcunquichu. Antis chay juchäcuyagcunata “Chay rurayangayga lutan ruraymi” nipäcuy. 12 Paycuna pacaylachru rurapäcunganpitaga pengacuypagmi cayan rimarcuysi. 13 Nätan lapan ima-aygas lutan rurapäcunganta nishaga, chay achquinuysi ali cawagcunata ricarmi tantiacurcanga imanuy cawarcayangantas. Chay lutan rurarcayanganta chay achquinuysi cayag shumag tantiachiptin. 14 Chaymi isquirbishachru ningannuysi:
“Gam punuyagnuysi cayag,
¡Ricchapäcuy!
Jinaman wanushanuysi juchalachru cayagcunapita sharcamuy.
Nätan Cristom shumag tantiachishunqui” nipäcug.
15 Chauraga shumag tantiacurcay imanuy cawarcayangaytas. Ama cawapäcuychu gotaracunanuyga, antis cawapäcuy musyag yachrag runacunanuy. 16 Timpu cayangancama imanuypanuysi alicagta rurarcayay. Cay wichancuna manam nä alichu cawapäcun runacuna. 17 Chauraga ama capäcuychu gotaracamaga, antis tantiapäcuy munayniyogniquicuna ima rurapäcunayta munayangantas. 18 Amam shincapäcunquichu. Shincarga lutantam imatas rurarcayanqui, antis capäcuy Santu Espíritu munangannuy cawagcama runa. 19 Jucniquis jucniquis rimapänacurcay Salmoscunawan, himnucunawan, Diospacag cantacunawan. Lapan shongoycunapa cantapapäcuy, alawapäcuy munayniyogta. 20 Tayta Diosta chaynuyla “Gracias” nicurcayay lapan ima-aygapitas, Munayniyogninchi Jesucristo nipäcushungaynuy.
Warmicuna gowaycunawan caynuy cawapäcuy
21 Cristota manchacurga jucniquis jucniquis cäsunacurcay. 22 Gowayog warmicuna gowayta cäsucurcay jana pachachru munayniyogta cäsucurcangaynuy. 23 Gowanga cayan warmipaga pushapagninmi. Chaynuymi Cristosi cayan payman yupachicug gotucagcunapa pushapagnin, jinaman salvagnin. Chay cuerpunnuysi cayag payman yupachicugcunapa. 24 Chauraga Jesusman yupachicug gotucagcunachu paylata cäsucur cawapäcun, chaynuy gowayog warmicunas gowanta cäsucuchun lapanchru. 25 Warmiyog olgocuna, warmiquita cuyapäcuy, Cristo payman yupachicug gotucagcunata cuyangannuy. Chay cuyarmi paycuna raygo Cristoga wanuras, 26 paylapag capäcunanpag, jinaman yacuwan maylashanuysi yachrachinganwan mana juchaynag capäcunanpag. 27 Noviapa cärantachu casaränanpag ima-ayga shumagman muyuchipäcun, chaynuy ima-ayga shumag mana juchaynagman payman yupachicugcunata ruramänanchipagmi Cristoga wanura. 28 Chaynuymi warmiyog olgosi cuyanman warminta quiquinpa cuerpuntanuy. Pisi warminta cuyagga quiquintam cuyacuyan. 29 Manam pisi quiquinpa cuerpuntaga chregninchu, antismi cuerpun ali cananpagga micun, cuidacun. Chaynuymi Cristosi rurayan payman yupachicug gotucagcunawan, 30 noganchi chay cuerpunnuysi cayagwan. 31 Chaymi olgoga mamanpita, taytanpita raquicanga, warminwan tuma cawacurcänanpag. Chauraga ishcaynin capäcunga juc runanuylam. 32 Chaynuy alisca ali cawaypitaga nircayag, Cristowan payman yupachicugcuna cawarcayanganpitam. 33 Chaura gamcunaga lapaysi cuyapäcuy warmiquicunata, quiquiquicuna cuyacurcangaynuy, jinaman warmisi alinninpag ricachun gowanta.


text:
Hanaq Amarumayu pruwinsya
Hanaq Amarumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Alto Amazonas) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Yurimawas llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 7 ñiqin hatun puquy killapi 1866 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Suqta distritunmi kan.
WakiLlamk'apuy
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa Chamikuru, Chayawita runakunam tiyanku.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
IñiyLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hanaq Amarumayu pruwinsya.
- Saywitu: Luritu suyu


text:
Armando Alfageme
Armando André Alfageme Palacios sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1990 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ), huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: ; Maman: Palacios .
Warmi: .
Churi: .
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Armando Alfageme.


text:
Layimir Ilich Ulyanuw (Vladimir Ilich Ulyanov, Kastilla simipi) (rusu simipi: Bлaди́Mиp Илbи́ч yлbя́HoB) sutiyuq runaqa, Lenin (ЛéHиH) nisqapas (22 ñiqin ayriway killapi 1870 watapi paqarisqa Simbirsk llaqtapi, Rusiyapi, 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1924 watapi wañusqa Gorki llaqtapi), huk Rusya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
1917 watapi Hatun Uktuwri Pachakutiypa pusaqninsi karqan, Suwit Huñup kamaqninpas. Lenin wañuptin Yosif Stalinsi qatiqninsi tukurqan.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lenin.


text:
Chūgoku suyu
Chūgoku suyu (kastilla simipi: Región de Chūgoku nihun simipi: 中国地方, Hepburn simipi: Chūgoku-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Hiroshima llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 563 428 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
4 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Chūgoku" Japan Encyclopedia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chūgoku suyu.


text:
Ministerio de Cultura se pronuncia en quechua ante infortunadas declaraciones de ex gerente Martín Romero
En el comunicado, además de censurar esta posición de Martín Romero, se hace un llamado a las autoridades de la Municipalidad del Cusco y otras a tomar medidas para designar funcionarios que velen por el respeto de nuestra cultura y el patrimonio.
A continuación publicamos el comunicado del Ministerio de Cultura.
MINISTERIO CULTURAN RIMARIKUN QOSQO MUNICIPALIDAD FUNCIONARIO MANA ALLIN RIMARISQANMANTA.
Qosqo llaqtapi, “Encuentro Nacional de Cultura” nisqa huñunakuyspin; Gerente Turismo, Cultura, Educación y Medio Ambienteq, Martín Romero Runa siminchismanta rimarisqa, runa simiqa sinchi “ch´iki”, cáncer “unquy” hina runakuna imapas yacharinanpaq, chayta nispan qepa p´unchaypi Gerencia kamachinata saqipun. Chay raykun Ministerio Cultura rimarikun:
1. Ministerio Culturapaqmi chay funcionarioq rimasqan manapuni allinchu, chaymi karunchan chay nisqanmanta. Chay rimasqanwanmi Runa Siminchista usuchin, sarunchachin ima; hinaspapas tukuy niraq llaqtanchiskunata, siminchiskunata llanllarichin, waykan ima.
2. Chay rimasqanwanmi siminchiskuna usuchiq hamutakuykunata wiñachikun, chay nisqanyá llaqtanchis simikunata usuchikun yachaykuna aypanapaq mana allinchu kanman hina. Chay usuchikuq hamut´akuykunan nin hukllan ñan ñaupaqman puririnanchispaq, hinaspapas chaysi indígena llaqtakunata t´aqan desarrollo nisqamanta,
3. Aswan Martin Ramiro saqipunña kamachikuyninta, ama hukmanta chhayna kananpaq, Ministerio Cultura llapan umalliqkunata waqyarikun, funcionariokunata hawarinankupaq allin llank´anankupaq, llapan siminichiskunata llank´ayninkupi chaninchaspa astawan mast´arikunanpaq.
4. Ministerio Culturan llank´ashan tukuy Perusuyunchispi llapan siminchiskuna amachananpaq, mirananpaq, sapinchakunanpaq ima; chaymi Peru suyunchista llapanchis puririchisun.
5. Ministerio Culturan waqarikun tukuy llaqta runakunaman llapan 51 siminchiskunata amachanankupaq, chaninchanankupaq, lliw llaqtanchiskunapa yachayninkunamanta lloqsimusqanman hina. Hinaspapas napayukun tukuy runakuna, huñunakuykuna ima Runasiminchista sayapakusqankunamanta, chay Martin Romero kamachikuq rimasqanmanta.
6. Tukunapaq, Ministerio Cultura, mink´akamun tukuy runakunaman Alerta contra el Racismo nisqaman haykuspa (www.alertacontraelracismo.pe), kayna hina sasachakuykunamanta yachanankupaq, hinallataq tukuy sayapakuq kaqkunamanta yachanankupaq chay “étnico – racial” usuchikuqkunata, t´aqachikuqkunata, tukuchinanchispaq.


text:
Armando Calderón
Armando Calderón Sol sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin inti raymi killapi 1948 watapi paqarisqa San Salvador llaqtapi - 9 ñiqin kantaray killapi 2017 watapi! wañusqa Houston llaqtapi), huk Salwadur mama llaqtayuq pulitiku, ruruchiq wan taripay amachaq qarqan.
1994 watamanta 1999 watakama ñawpaq kuti Salwadurpa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Calderón; Maman: Sol.
Ñawpaq warmi: Elizabeth Aguirre.
Churinkuna: () .
Yachaywasi: l Colegio Externado San José,.
Alma mater: Salwadur Yachay Suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Armando Calderón.


text:
Erwin Schrödinger
Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger sutiyuq runaqa (12 ñiqin chakra yapuy killapi 1887 watapi paqarisqa Erdberg llaqtapi - 4 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi wañusqa Wien llaqtapi) huk Awstiriya mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Rudolf Schrödinger, Mama: Georgine Emilia Brenda.
Alma mater: Wien Yachay Sunturnin
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Erwin Schrödinger.


text:
Oldřich Nejedlý
Oldřich Nejedlý sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1909 watapi paqarisqa Žebrák llaqtapi - 11 ñiqin inti raymi killapi 1990 watapi wañusqa Rakovník llaqtapi ) huk Chiksuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan. edlý (, 26 de diciembre de 1909-, 11 de junio de 1990) fue un futbolista checo Yaya: ; Mama: .
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta hayt'ay (Chiksuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1938
- Josef Masopust
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Oldřich Nejedlý.


text:
Pinchikillachana
Pinchikillachana nisqaqa huk qallariy michata pinchikillaman t'ikranapaq phawrikam.
Q'uñi pinchikillachanakunapiqa ñawpaqta imatapas kañaspa yakuta q'uñichispa yaku wapsiwan turbinatam kuyuchispa pinchikilla ruraq (generator) nisqawan pinchikillatam ruran. Kaymi q'uñi pinchikillachanakuna:
Yaku pinchikillachanapiqa urmaq yakup kallpanmi turbinata kuyuchin, ahinataq pinchikilla ruraqta kuyuchispa.
Inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana nisqakunaqa musuqchakuq michakunatam llamk'achinku, manam allpamanta tiyakunatachu hurquyta atin.


text:
Juan Martín Del Potro
Juan Martín Del Potro sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin tarpuy killapi 1988 watapi paqarisqa Tandil llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq tennis pukllaq.
Taytan: Daniel Del Potro, Maman: .
Warmi: .
Churinkuna: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Arhintinapa kurku kallpanchaynin
- Guillermo Vilas
- David Nalbandian
- José Luis Clerc
- Gastón Gaudio
- Guillermo Coria
- Gabriela Sabatini
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Martín Del Potro. * ITF


text:
1Patruncuna, uywayniquicunata alli ricar imachöpis yanapanqui. Gamcunapapis syëlucho Patrunniqui caycanmi.
2Ermänucuna, Diosninchïta imaypis mañacur mayaj mayajlla carcaycay. Mañacur payta agradësicuy.
3Nogacunapäpis Tayta Diosninchïta mañacuy chapata mana churapämänanpaj Jesucristupa alli willacuyninta willacunäpaj. Paypa willacuynenga pipis chasquicojcuna salbacunanpämi caycan. Chay alli willacuyta willacushäpitami carsilchöpis wichgaraycä.
4Chaynöpis Tayta Diosninchïta mañacuycuy ari paypa alli willacuyninta sumaj tantiyachinäpaj.
5Jesucristuman mana yäracojcunawan alli caway. Listu camaricushalla caycay paycunatapis Jesucristupa alli willacuyninta willapänayquipaj.
6Willaparga alli shimillayquipa parlapanqui. Chaynöpis camaricushalla carcaycanqui pipis tapushuptiqui alli shimillayquipa tantiyachinayquipaj.
7Ermänunchi Tíquico chayamurnami willashunquipaj imano caycashätapis. Payga allimi yanapämasha Jesucristupa willacuyninta willacuptë.
8Chaymi payta cachaycämö imano caycashätapis willashunayquipaj. Paymi shacyächishunquipaj mana cachaycuypa Diosninchïman yäracunayquipaj.
9Paytawan iwalmi cachaycämö marca-masiqui cuyashä ermänunchi Onésimutapis. Paycunami llapanta willashunquipaj imano caycho caycashantapis.
10Carsilcho nogawan caycaj Aristarcopis gamcunapaj salüdunta apachicaycämushunquimi. Bernabëpa prïmun Marcuspis salüdunta apachicaycämushunquimi. Pay chayamuptenga alli jamachinqui. Paypäga gamcunata willashcänami.
11Chaynöllami Justo nishan Jesuspis salüdunta apachicaycämun. Chay quimsan Israelcunallami Jesucristupa willacuyninta willacuptë yanapämasha. Sumaj shacyächimasha.
12Marca-masiqui Epafraspis salüdunta apachicamushunquimi. Payga Tayta Jesucristuta allimi sirbin. Paymi gamcunapaj Diosninchïta imaypis mañacuycan Diosninchi munashanno cawanayquipaj.
13Quiquëmi musyä Epafras gamcunapäwan Laodicea marcacho, Hierápolis marcacho yäracojcunapaj mañacushanta.
14Cuyanacushä mëdicu Lucaswan Demaspis salüdunta apachicamunmi.
15Salüdöta goycullay Laodicea marcacho tiyaj ermänunchicunata. Chaynöpis salüdöta goycullay Ninfata, wasinman shuntacaj ermänucunatapis.
16Cay cartata liguircacherga apachinqui Laodiceacho caj ermänunchicunaman paycunapis liguichinanpaj. Chaynömi Laodiceaman apachishä cartata liguircur paycunapis apachimonga gamcuna liguichinayquipaj.
17Arquipotana niy: «Taytanchi Jesucristupa willacuyninta willacunayquipaj churasha caycarga mana guellanaypashi willacunqui» nir.
18Cay salüdötaga quiquënami isquirbimö. Gamcunaga mana gongayllapa Tayta Diosninchïta mañacuy prësu caycashäpita llojshinäpaj. Tayta Diosninchi llapayquita cuyapayculläshunqui. Amén.


text:
Q'illay
Q'illay (latin simipi: metallum) nisqakunaqa lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas pusaykuq qallawa imayaykunam. Huk q'illaykunaqa allpapiqa llump'ayllam, huktaq t'inkisqam chuqin, icha iskay rikch'ayniyuq chuqim.
Mana q'illaywan ruranakuspa q'illayqa iliktrunkunata qupuspa pusitiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, mana q'illaytaq niyatiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun. Q'illayqa manam iñuwatachu rurakun.
Q'illaypuraqa mana chaqllisinchi ruranakuspa q'illay chaqrusqa (ahinataq champi hukkunapas) ruranakunku.
Aswan runap llamk'achisqan q'illaykuna kaymi:
- Quri
- Qullqi q'illay
- Anta
- Qullqiya
- Yaku qullqi (Puriq qullqi)
- Chayanta
- Titi
- Khillay


text:
Mamallaktapa Yachayta Kamaypa, Yachay Yuyay Covid 19 unkuy pachapi llankay paktashkakunamanta rimay
Kay Pawkar killa, 28 wacha punchami,
Mamallaktapa Yachay Kamayta pushak Monserrat Creamer pushaka Plan Educativo Covid 19 hawa willarka. Chaypimi yachachikkunapa, pushakkunapa, kamay llankakkumapa, DECE yachakukkunapa tantanakuyta pushak llankakkunapa, Unidades Distritales de Apoyo a la Inclusión UDAI- ukukunapi llankakkuna llankachunmi yachachinkapa llankay yuyaykunata kacharka. Kaytaka Coronavirus unkuy harkari pacha tiyanka kamami rurana kanchik nirkami.
Ecuador Mamallaktaka achka llaki pachakunatami yallikun, kaypimi tukuykuna tantalla kana kanchik, shinallatak ayllu ukukunapipash tantalla kana kanchik. Harkari pachapipash ñukanchik wawaunaka wasipimi mushuk yachaykunata yachakunkuna nishpami Mamallaktapa Yachay Kamayta pushakka willaka.
Mamallakpa Yachay Kamayta pushaka, astawahkarin nirkami: tukuykunapa yachana wasikuna, particulares, fiscomisionales, municipales yachana wasikunapa yachachikkunata mañashka: yapa achka wasipi llankaykunata ama kachakun, Shinallatak tukuy yachaykunamanta ishkay sayllallapi llankaykunata wasipi rurachichunmi kacharkanchik nishpami pushaka willan.
Shinallatak Mamallakpa Kamay yachayta pushkka, https://recursos2.educacion.gob.ec portal zirmapika shuk huno yalli killkarishkatami charinchik nirka, chayka nisha ninmi punchantami ishkay patsak waranka rikukkunami punchanta tikinrishpa[1], rikunkuna. Shinallak Yachay Kamay ukupash yachakuymanta willaykunata, willaykunata rurashpami tukuy willachikkunaman kachashpa wakin akllashka sayllakunapi[2] willachinchik nishpami willarka.
EDUCA yachaywanmi patsa sukta chunka karurikuchikkunapi llukshikunchik, ashtawankarin shuk waranka llaktapuyay[3] ankiuyarikunapipashmi uyarinchik. Shinallatak https://www.educa.ec zirmapipash digital karurikuchiktami charinchik. Shinami yachachikkuna yachachinkapak, yachakukkunapash yachankapak tukuy sami yachana mutsurikunatami charinkuna nishpami Yachay Kamayta pushakka willarka.
Ashtawankarin, Yachay Kamayta Pushakka, pitapash llankaymantaka mana surkushunchu nirkami. Quiero ser Maestro 6 mishanakuypi mishkakunamanka nombramiento pankatami pakta llankashpa katichun kurkanchik nishpa willarka. Ranti mishnakuypi mana mishakkuna, Educa Emple ukuman yaykukkunamanka contra pankawami llankakunkuna. Kunan kamaka kinsa waranka yachachikkunaman contrato pankata kurkanchik, paykunaka kuntisuyu yachay pachapi llankakunkuna. Shinallatak Monserrat Creamer pushakka ayriwa killa, 15 punchapika tawka yachachikkunami llankaymantaka contrato tukurishkamantaka shukshinkakuna nishpami willarka.
Puchukaypi Yachay Kamay Pushakka, tukuy yachachikkunapa llankaymanta yupaycharka, ashtawan ñawpakman katichunmi mañarka, “ayllukuna mutsurishkata yanapashpa katishun nishpa” mañarka, tukuykunami tandarina kanchik. Tanlla llankashpami Mamallaktapipash ashtawan sinchiyarishun, shinami kay pachamantaka achkata yachashun nirkami.


text:
Nos puedes contactar en la siguiente dirección electrónica:
Noemy Condori Arias kay revista de literatura quechua Yuyarinawanchikpaq wakichispa llank’arirqa. Kayqa kashan qhishwa runaq kawsayninta rikuchinanpaq, riqsichinanpaq jinallataq yuyarichinanpaq. Mana chinkapunanta munaspa tukuy laya runamanta ecunta uyarichinapaq kaypi qilqarinanchikpaq, mana ujllapaqchu tukuypaqmin kashan. Chayrayku Noemy kay qhishwa rimaynita watukuspa kasharqa, chantapis Edilson Ventura Sejas diseñuta wakichirqa waturikunapaq, paykunataq mana sapallankuchu kayta ñawpaqman tanqashanku tukuy kay activistas digitales Quri Q’intisituswan.
Yuyarinawanchikpaq uj simillapi qilqasqa kashan, qhishwapi; mana castellanuman thallisqachu astawanqa kay simipi ñawirinapaq yachakunapaq mana traducciónllata waturinapaq. kay revistaqa watapi kinsa kutita wakichisqa kanqa, tawa killamán tawa killa, tukuy apachimuyta atinku cuentos, leyendas, poesías, adivinanzas, historietas munasqaykichikta tukuy riqsirinapaq.
Wayrapis kaqniqta jaqayniqta munasqanman chayan, parapis sapa munarispa pararin, ichhupis wayrawan khuska tusuririn mana pí jark’anan kanchu. Kikinta qhishwa siminchikta qhallallarichina.Noemy Condori


text:
1Tayta Dios nimaran: «Runa, cananga shaprata afitacuna nabäjatano fïnu cuchilluta aptarcur shaprayquita, ajchayquita afitacuy. Nircur quimsa partiman raquircur balansawan pësanqui.
2Atacayta ushaycorga juc partiman raquishayqui caj ajchayquita siudäpa chaupincho rupachinqui. Yapay juc partiman raquishayqui cajtana siudäpa wajtanpa acapa-acapa cuchuraycar tumachinqui. Yapay juc parti puchoj cajtana janajpa jitarir machirinqui. Chay siudächo tiyaj runacunataga nogami espädäta aptacurcur gaticachäshaj.
3Chay ajchacunapita waquinta shuntarcur jacurashayquipa juc cantunman watacunqui.
4Yapay chay shuntashayquipitapis waquinta ninaman rupachinqui. Chaypitami llapan Israel runacunaman nina chayangapaj.»
5Caynömi Tayta Dios nin: «Nogami camacächishcä Jerusalenga llapan marcacunapa, nasyuncunapa chaupincho cananpaj.
6Ichanga Jerusalén runacuna mana munashachu nishäcunata, laynëcunata cumliyta. Chaynöpami paycunaga läduncho caycaj marca runacunapita, lädun nasyun runacunapita mas piyur fiyu ricacusha. Laynëcunata manami wiyacunnachu. Nishäcunatapis manami cumlinnachu.
7«Chaypitami, Noga Tayta Diosga në: Läduyquicho tiyaj nasyun runacunapita mas piyur mana wiyacojmi gamcunaga cashcanqui. Nishäcunata manami cumlishcanquichu. Ni tiyashayqui ñaupanpa caycaj nasyun runacunapa laynincunallatapis manami cumlishcanquichu.
8Chaypitami noga Tayta Diosga në: Nogapis ricacushaj gamcunapa contrayquimi. Llapan nasyuncuna ricacunanpämi castigashayqui.
9Gamcuna fiyupa melanaypajcunata rurashayquicunapitami castigashayqui imaypis mana castigashäno. Chaynöga yapaypis manami castigashayquipänachu.
10Chaymi taytancuna wamrancunata micucurcongapaj; wamrancunapis taytancunata micucurcongapaj. Chaynömi gamcunataga castigashayqui. Waquinniqui cawaycar quëdaj cajtanami intëruman mashtarishayqui.
11«Noga Tayta Diosmi jurä: Rispitädu Templöta ganrachishpayqui fiyupa melanaypajcunata rurashayquimannömi nogapis mana cuyapaypa illgächishayqui. Manami perdunashayquichu.
12Gamcuna quimsaman raquisha caycajpita juc partimi jinan siudächo wañonga fiyu gueshyawan, yargaywan. Yapay juc parti cajtanami contrancuna quiquin siudä ñaupancunacho wañuchenga. Yapay juc parti cajtanami machiypa-machir intëruman mashtarishaj. Paycunataga espädäta aptacurcurmi gaticachäshaj.
13Chayno castigaycuptërämi fiyupa rabyasha caycashäta gasacächishaj. Chayrämi musyanga cachaycamashanpita fiyupa rabyawan noga Tayta Dios chayno castiganäpaj nishätaga cumlishäta.
14«Jerusalén, nogami camacächishaj ragällan canayquipaj. Chaynöpami läduyquipa caj nasyun runacuna ricashuptiqui canquipaj llaquipaypaj. Caminanticunapis llapanmi ricashunquipaj imano caycashayquitapis.
15Gamcunapaj rabyasha cashpä imanöpis castigaptë, llapanmi ashllir wiyachipäshunquipaj. Sercayquipa tiyaj runacunapäpis ricacunanpämi canquipaj. Noga Tayta Diosmi nishcä chayno cananpaj.
16«Nogami camacächishaj wañuchicoj lëchacunanöraj gamcunacho fiyupa yargay cananpaj. Rasunpami camacächishaj gamcunaman yargay, wañuy chayamunanpaj, ima micuypis manana cananpaj.
17Rasunpami camacächishaj gamcunachöga yargay, gueshya, wañuypis cananpaj. Micucoj animalcunapis wamrayquicunatami micucurcongapaj. Waquinniquinami guërracho wañunquipaj. Noga Tayta Diosmi chayno në.»


text:
Yumay
Yumay nisqaqa runtuchap yuma kuruchawan huñunakuyninmi runap, uywakunap, yurakunappas miraykunanpaq. Yumanapaqqa qharip warmiwan yuqunakunankum atin.
Warmip kisma rurumantaqa sapa killa huk kuti ch'ulla runtucham rurakun. Mana yumasqa kaspanmi, warmi k'ikun.
Yuqunakuspa, qhariqa ullunta warmip rakhanman sat'in. Yumaqa q'urutakunamantam paqarispa, ullunta rakha ukhuman purin. Qharip yumanpi kaq yuma kuruchakunaqa kismapi kachkaq runtuchamanmi rinku, chupachankuta maywispa. Runtucha kachkaptinqa, ch'ulla yuma kurucha yaykuyta atispa yumanmi. Yumasqa runtuchamantaqa kismapi musuq runacham wiñariptin, warmi wiksayanmi. Chaymanta isqun killa pacha wawanta wachanmi.
Runa hinam uywakunapas yumanakunku.
Yurakunaqa wayra icha palamakuna sisachaptin tuktunkunapim yumanku. Sisa huk tuktumanta wak tuktup ruru raphiman chayaspa, ukhupi kaq runtuchaman wiñan. Huk sisacha runtuchata chayayta atispa yuman. Chaymantataq musuq murukunayuq rurukunam puquyta atinku.


text:
Ángel Sandoval pruwinsya
Ángel Sandoval pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Florida) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa San Matias llaqtam (5.370 runa, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk munisipyunmi kan: San Matías munisipyu.
Tawa kantunmi kan.
- San Matías kantun
- Santo Corazon kantun
- Las Petas kantun
- La Gaiba kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa (San Matías munisipyupi) aswanta indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ángel Sandoval pruwinsyapiqa (San Matias munisipyupi) kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Tawantinsuyu
Tawantinsuyu nisqaqa Inkakunap mama llaqtankus karqan, tawantin suyuyuq kaq. Qusqu llaqtas uma llaqtan kaptin, unanchankutaq wiphalas karqan. Kunan pachaqa Antikunap runankunam kikinkunatapas llaqta suyunkunatapas kawsay saphintapas Tawantinsuyu nikunku.
Riqisqa suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusqu tawantintinsuyu (Cusco incluso cuatro regiones).
Inkakunap tawantin suyun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusqu, Inkakunap uma llaqtanñas ñawpa pachañas Qusqu qhapaq suyu pachañas tawantin llaqta suyuyuqsi karqan. Chaypacha Hanan Qusqu, Urin Qusqu suyus karqan, chay iskay suyutaq iskaymansi rakisqa karqan, tawantin suyus.
1438 watapi Pachakutiq Inka Yupanki Chanka runakunata atipaspa hatunkaray suyuta hap'iptinsi, Inkakunap atiynin, mama llaqtan anchata mast'arikurqansi. Ñawpa pacha hina, manas qhapaq llaqtallapichu, ichataq tukuy atipasqan suyuntinpis tawantin rakin kamarirqanku. Chay tawantin suyunkaqa karqan: Chinchaysuyu, Antisuyu, Kuntisuyu, Qullasuyu. Suyunkunap kuchunkunaqa uma llaqtapi, Qusqupi, tarikurqanku. Tawa suyumanta Tawantinsuyu suti hamun.
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chinchaysuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuntisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullasuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tawantinsuyu.
- Inka taytanchiskunaq kawsayninta yacharispa. Instituto Superior Público la Salle, proyecto CRAM II, Urubamba, Qusqu 2002.
- Inkakunap paqarisqanmanta: Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy, Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy. Runasimi.de, Waskaran portalmanta hamuq.


text:
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwa
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Nacional de Flora y Fauna Tariquía) mama llaqta risirwaqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Tarija suyupi, Aniceto Arce pruwinsyapi, Burnet O'Connor pruwinsyapi, Hatun Chaku pruwinsyapi, José María Avilés pruwinsyapipas.
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwapiqa kanmi 609 laya yurakuna, 135 ayllupi.
- Podocarpus parlatorei
- Ramran Alnus acuminata
- Iskay phutuy raphiyuq: Bignoniaceae
- Viburnum seemenii (Caprifoliaceae)
- Terminalia triflora (Combretaceae)
- Aegiphila saltensis (Verbenaceae)
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mama llaqta risirwapiqa kanmi 406 laya uywakuna: 58 laya ñuñuqkuna, 241 laya pisqukuna, 43 laya allpa yaku kawsaqkuna suchuqkunapas, 64 laya challwakuna.
- Anti ukumari Tremartos ornatus
- Taruka Hippocamelus antisensis
- Puma Puma concolor
- Uturunku Panthera onca
- Wankana Tayassu tajacu
- Machin: Yana machin Cebus apella
- Puka luwichu Mazama americana
- Luru: Ara militaris
- Tigrisoma fasciatum
- Cinclus schulzi
- Amazona tucumana
- Salminus maxillosus
- Paulicea lutkeni
- Puma sunkaru Pseudoplatystoma fasciatum
- Prochilodus lineatus
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyupi Ava-Guaraní (Tupi-Guaraní) runakunam kawsanku.


text:
Mamara distritu
Mamara distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Mamara) Piruw mama llaqtapi huk distritum Grau pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Mamara llaqtam.
Allpantinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpantinkunaqa kanmi: Tutura-Urupisa mayu, Pukasara urqu, Qurimayu, Wayshani urqu, Wankakalla pampa, Waswaqucha, Puka urqu, Taraqpata, Chumillu q'as chaykuna ima.
Quchakuna kanmi: Quchapampa, Kimsaqucha, Uqhincha, Utqhuqucha, Q'umirqucha, Sunququcha, Waswaqucha, Runtuqucha, Mankaqucha
- Mayukuna: Llillihama, Raqayray, Sawrama, Mulinu, Tuturamayu, Pichipay mayu.
- Urqukuna: Wayshani, Sukusuku, Kalwaryu, Chankara, Qisqapata, Chawpi urqu, Kachina, Ventanillasniyuq
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yanawara ayllumanta paqarimuqmi kankupas, chaymi qharikunaq p'achankuqa yana warakama, ukhunankutaq yuraq wara, sunbrerunkutaq ch'umpi, yuraq ima, warmikunataq yana suk'upa, yana pullira t'ika pallay chumpiyuq, yana muntera wakinpataq yuraq.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta runa simitam rimanku, wakintaq kastilla simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Aamir Khan
Mohammed Aamir Hussain Khan sutiyuq runaqa, icha Aamir Khan (14 ñiqin pawqar waray killapi 1965 watapi paqarisqa Mumbai llaqtapi - llaqtapi), huk Indya mama llaqtayuq aranway pukllaq wan Kuyu walltay pusaqmi qarqan.
Taytan: Tahir Hussain, Maman: Zeenat Hussain.
Warmikuna: Reena Dutta (1986-2002) / Kiran Rao (2005 watamanta).
Churinkuna: 3.
PilikulakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aamir Khan.
- IMDb


text:
Muyuriq pacha amachay
Muyuriq pacha amachay nisqaqa runakunap muyuriq pachanchikta waqlliymanta amachay rurayninchikkunam.
Kay pacha musuqyaptinmi runakuna phawrikankunawan, antawakunawan, q'upankunawan miyuchaspa runap qhali kaynintam waqllirqaptin, huk runakuna chay sasachakuykunatam qhawayta qallirqan. Chaywan muyuriq pacha rikch'arimuymi p'aqarimurqan.
Chay sasachakuykuna musikuypaq, tukuy runa wakipaq miraykuptinmi, mama llaqtakunapas muyuriq pacha amachaypaq kamachikunatam kamachirqan.
Muyuriq pacha amachaypaq ruranakuna kaymi:
- Phawrikakuna ama nisyu miyukunata lluqsichichunchu.
- Huk miyukuna amapuni kachunchu.
- Runakuna ama sapaq antawanchu, ichataq sapsi apakachanawan icha iskaymuyuwan purichun.
- Antawata pusaspaqa, ama nisyuta utqachispa hakimachunchu, ichataq kuska-kuskalla purichun.
- Q'upakunata ama sallqa pachaman wikch'unchu, ichataq q'upata rakispa imaykanankunata musuqmanta llamk'achichun.
- Wasinkunata ama nisyuta q'uñichichunchu, ichataq punkukunata wintanakunata allinta wichq'achun. Wasi pirqakunata wasi qatapas chiriyaymanta amachachun.
- Ama nisyu yakuta mawk'achichunchu, amapuni upyana yakuta mana upyanapaq mawk'achichunchu, yaku kawsay pachap anchata muchusqan kaptinmi.
- Q'upa yakukunata ch'uyachachunku.
- Ama nisyu pinchikillata mawk'achichunchu, ichataq muchusqallatam.
- Pinchikillachanakunapi kutipayaq michakunata (kawsasqamanta micha, inti micha, yaku micha, wayra micha) llamk'achichunku.


text:
Roberto Rojas
Roberto Rojas Tardío sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin kantaray killapi 1955 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roberto Rojas.
Plantilla:Piluta hayt'aq (Piruw mamallaqta quchu / Awya Yala Kupa 1983)


text:
Elisabeth II
Elisabeth II sutiyuq warmiqa (Elizabeth Alexandra Mary Windsor) (* 21 ñiqin ayriway killapi 1926 watapi paqarisqa Mayfair, London llaqtapi - ) Hukllachasqa Qhapaq Suyup quyanmi kachkan, Commonwealth nisqa qhapay suyukunappas (Antiwa Barbudawan, Awstralya, Bahamas, Barbados, Bilisi, Kanada, Grinada, Shamayka, Musuq Silanda, Papwa Ñukini, San Kitts Niwiswan, Santa Lusiya, San Wisinti Grinadinakunawan, Salumun wat'akuna, Tuwalu).
Tayta: George VI; Mama: Elizabeth Bowes-Lyon.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Elisabeth II.


text:
Cortés (Unduras) suyu
Cortés suyu (kastilla simipi: Departamento de Cortés), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pedro Sula.
3 923 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 4 ñiqin anta situwa killapi 1893 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 120 497 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
12 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cortés (Unduras) suyu.


text:
Naska siq'ikuna
Naska siq'ikuna nisqaqa Naska k'itipi (Naska pruwinsyapi Ika suyupi, Piruwpi) ñawpa pacha huk runa llaqtap siq'isqan hatunkaray rikch'akunam: qinti, k'usillu, sik'imira, hukkunapas. Kinsa chunka iskay siq'ikuna kan: uywakuna, huknin; wakin, sach'akuna [1].
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhawana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa-español- qheswa/Simi taqe; Qosqo- Peru, 1995
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Naska Siq’ikunaqa
- Nazca Lines Research (inlis simi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naska siq'ikuna.


text:
T'utura munisipyu (Quchapampa)
T'utura munisipyu (kastilla simipi: Municipio Totora) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, T'utura pruwinsyapi, Quchapampa suyupi. Uma llaqtanqa T'utura llaqtam (1.597 llaqtayuq, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tutura munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Chawpi Urqu
Chawpi Urqu icha Wisk'achani [1] [2] (kastilla qillqaypi: Chaupi Orco / Viscachani) nisqaqa Apulupampa wallapi huk rit'i urqum, Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Piruwpipas, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Kawalluni rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 6.044 mitrum aswan hanaq. Chuqiyapu llaqta nisqamantaqa 240 km karum.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ John Biggar, Los Andes - Una Guía para Escaladores, p. 129: La montaña se denomina Viscachani en los mapas PIGM y BIGM.
- ↑ Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Sina llaqta, Ananiya, Chawpi Urqu, Hatun Palumani, Palumani Tranka


text:
Rakisa
Rakisa nisqaqa (kastilla simimanta: partido) pulitiku tantanakuymi, kuskan idiyuluhiyayuq, mama llaqtapi kawpayta aknachayta munaq. Wankurisqan runakunaqa munayllam yaykamun.
Rakisakunaqa manam mamallaqtapchu tantanakuynin, ichataq achka, lliwmanta aswan mamallaqtakunapiqa partidupi wankurisqa kawpaq runakunam mamallaqtap kawpayninta pusan, kamachiyninpi rimana huñunakuypipas. Rimana huñunakuy akllanakuykunapim partidukunaqa atipanakun.
Huk mamallaqtakunaqa ch'ulla partidu llikayuqmi, ahinataq kunan Chunwapi, ñawpa pacha Suwit Huñupipas kumunista partiduyuq.


text:
Francisco de Toledo
Francisco de Toledo, Conde de Oropesa sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin anta situwa killapi 1515 watapi paqarisqa Oropesa llaqtapi, Ispañapi - † 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1582 watapi wañusqa Sevilla llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1568 watamanta 1581 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Francisco de Toledoqa 1570 watapis inkisisyun nisqata Piruwman apaykamurqan. Indihinakunatas millaysapa sarupaspas inkumindatas, wiraquchapaq llamk'ay mit'a nisqatapas kamarirqan. 1572 watapis Tupaq Amaru sutiyuq qhipaq kaq Inkatas wañuchichirqan. 1581 watapis Ispañaman kutirqan.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- R. Levillier: Don Francisco de Toledo, Supremo organizador del Peru, kimsantin liwru, 1935.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Francisco de Toledomanta kawsay qillqa (kastilla simipi)
- Toledo, Francisco de, INFORMACIONES DE DON FRANCISCO DE TOLEDO, VIREY DEL PERÚ