text:
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy nisqaqa huk hatun, tukuy tiksi muyuntinpi, manataq Abya Yalapi awqasqa maqanakuymi karqan. Qallarirqan 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi aliman awqaqkuna Pulunyata ch'utiptin.
Adolf Hitler-pa kamachisqan Alimanyawan masi kaspa maqanakurqan Aksis nisqa mama llaqtakunam: Italya, Unriya, Isluwakya, Rumanya, Bulgarya, Hapun. Hitlerpa hayunkunaqa Alyadu nisqakunam karqan: Pulunya, Fransya, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Suwit Huñu, Chunwa, hukkunapas. Yaqa tukuy pacham Alimanyap, Hapunpapas hayun karqan.
Hitlerqa lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum.
Iwrupapi tukukurqan 8 ñiqin aymuray killapi 1945 p'unchawpi alyadukuna aliman awqaqkunata qulluchiptin. Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqana antankankuna 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpi iñuku huk'i t'uqyanawan Hiroshima llaqtata, 9-VIII p'unchawpitaq Nagasaki llaqtata qulluchiptinmi, Nihuntaq 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpim suhitakurqan.
[allichay] Qatichisqankuna
Iskay ñiqin pachantin maqanakuypiqa pichqa chunka hunumanta aswan runakunas wañurqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuyqa kaytam qatichirqan: Alimanyam, tukuy Iwrupapas rakisqa tukurqan. Suwit Huñup awqaqkunap hap'isqan anti Iwrupapi suyukunapi kumunista partidukuna kamachiyta hap'irqan, kapitalistakunata qarquspa, susyalismu nisqa "runa llaqta dimukratiya" nisqata kamaspa. Kunti Iwrupapitaq mama llaqtakuna kapitalista puchurqan, parlamintu dimukratiyam.
Alimanyataq tukuy antinpa, tawa ñiqin rakinta Pulunyaman, Suwit Huñumanpas chinkachirqan. Chunka hunamanta aswan runakunam chay suyukunamanta puchu Alimanyaman ayqichisqa karqan. Chay puchu Alimanyataq tawantin atiq mama llaqtap ukupasyun suyunman rakisqa karqan: Kimsantin kuntinpi kaq ukupasyun suyumanta 1949 watapi kapitalista, parlamintu dimukratiya kaq Tantasqa Republika Alimanya nisqam tukurqan, Suwit Huñup hap'isqan suyumantataq susyalista Aliman Dimukratiku Republika nisqam.
[allichay] Kaypipas qhaway


c: text/html

text:
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna
runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay
pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos
imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu
kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa.
Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun
paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta
qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova
nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman
k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta
q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qullqaquyllur
Qullqaquyllur icha Mayu nisqaqa (latin simipi: Via Lactea) ñuñu waraninchikmi. Watiqaykunamanta, Qullqaquyllurmi huk wisnuyuqqa 1012 intip wisnunkunahina, huk muyuqi k'aspim icha. Huk chayna-chayna 100.000 achkiy wata chawpi raqtawan, quyllur yachaqkuna Qullqaquyllurmi 200.000 hunu quylluryuq 400.000 hunu quylluryuqpas llup'inku. Intim Qullqaquyllurpa chawpinmantaqa 27.700-chá achkiy wata (8,5 kpc).
[allichay] Qullqaquyllurpa Pitinkuna
Ñuñu waraninchikpa kimsa sapaq pitin kan: halo, disco y bulbo.
[allichay] Halu
[allichay] Disku
[allichay] Qutu
[allichay] Willakuykunap paqarisqan
[allichay] Kaypipas qhaway


text:
Sach'a-sach'a qulluy
Sach'a-sach'a qulluy nisqaqa runap paqarichisqan sach'a-sach'akunap wañuyninmi.
Umawa paray sach'a-sach'akunam lliwmanta aswan ch'uqrinallam. Chay paray sach'a-sach'akuna qullukuptinqa, mana puqunachu kaq, as-aslla kawsachikuy imayayniyuq allpankunam chinkarin. Qullusqa sach'a-sach'akunapiqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi.
Runakunaqa kaykunaraykum sach'a-sach'akunatam waqllin:
- Qiruta (K'ulluta), yamt'atapas hurqunapaqmi sach'akunata muthunku;
- Michinakunata (ahinataq wakapaq) icha chakrakunata chaskinapaqmi sach'a-sach'akunata chaquspa qulluchinku;
- Sach'a-sach'akunata miyuchaspa - ahinataq puriq qullqiwan qurita hurquspa - wañuchinku;
- Hatun hark'a quchakunawan (yaku pinchikillachanakunapaq) hatun sach'a-sach'ayuq suyukunatam nuyuchinku.
Tukuy tiksimuyuntinpim chay sach'a-sach'a qulluyqa ancha hatun sallqa waqlliy sasachakuymi.


text:
KAY librituqa mana cuentitullachu, ñawpa runap kawsayninmanta willawanchik. Kayqa sumaq libro Bibliamanta urqhukun. Diosninchik ruwayta qallarisqanmantapacha, kunankama imachus kasqanta willawanchik. Chantapis, imatachus Diosninchik astawan qhipaman ruwananmantapis yachachiwanchik.
Kay libroqa unay runamanta, ruwayninmanta ima yachachiwanchik. Astawanpis, imaynatachus qhipaman juk paraisopi kawsananchikta niwanchik.
Kay libropi 116 yachachiykuna kan. Pusaq tantaspi t’aqasqa kachkan. Sapa tantap qallariyninpi imamantachus yachakunanchikta niwanchik. Kay libroqa, qallariymantapacha kunankama ruwakusqanmanjina willariwanchik. Chaytaq ima tiempopichus imatapis ruwakusqanta yachakuyta yanapasunqa.
Kay willaykunaqa jap’iqayta atinapaqjinalla, ch’uyita. Wawaspis, sapitanku ñawiriyta atinqanku. Tatamamaqa wawitan kay willaykunawan misk’illichikusqanta rikunqanku. Jatunpis juch’uypis kay libritupi allin yachachiykuna kasqanta rikunqanku.
Sapa willaypa tukukuyninpi Bibliamanta rimaykuna mask’anaykipaq rikhurin. Chayta mask’aspa, Bibliapi runap kawsayninta astawan jap’iqanki. Sapa yachachiyta ñawiriytawan, 116 yachachinap qhipanpi, yachaqanapaq tapuykunata ñawirillaytaq, amataq kutichiykunata qunqaychu.
Kay libropi Bibliamanta sumaqnillanta urqhukun. Wawas yachanankupaqjinalla ch’uwa simipi churakun. Sapa yachachina tukukuyninpitaq, Bibliamanta maymantachus urqhukusqanta willakuchkan.


text:
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa (MQQ) nisqaqa (inlish simipi: International Monetary Fund IMF, kastilla simipi: Fondo Monetario Internacional FMI) huk mamallaqtapura tantanakuymi, Huñusqa Nasyunkunaman kapuq.
MQQ-qa 22 ñiqin anta situwa killapi 1944 Bretton Woods llaqtapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) mamallaqta kamachiqpura huñunakuypim makarisqas karqan.
MQQ tantanakuypi lliwmanta aswan qullqisapa mamallaqtakunam lliwmanta aswan akllana atiyniyuqmi kachkan: Hukllachasqa Amirika Suyukuna 17,08 %, Nihun 6,13 %, Alimanya 5,99 %, Ransiya 4,95 %, Hukllachasqa Qhapaq Suyu 4,95 %.
MQQ-qa huk mama llaqtakunaman muchuptinqa kañinawan manuchinmi.


text:
Sasa kamachik / Ley fácil
P’anqa allin ñanchariq / Guía legal en Quechua
Imayna kamay juch’uy chawpi qhatuta
Cómo crear una PYME
Yachachiykuna llamk’ay qallarinapaq juch’uy chawpi qhatukunata SII niqta.
Imataq juch’uy chawpi qhaturi?
PYME nisqaqa niyta munan “Juch’uy chawpi qhatukuna”. Ministro nisqa qullqimanta, kay jinamanta akllan juch’uy qhatukunataqa 2.400 y 25.000 UF imakunasninta juk watapi ranqhan; chawpi qhatutaq chayqa 25.000 UF y 100.000 UF nisqamanta sapawatapi ranqhanninkunamanta.
Imayna sayachisunman juch’uy, chawpi qhatukunata?
Juch’uy, chawpi qhatu sayachinanpaq jamut’akunantiyan, sumaqta sapallanchu qutupichu kicharinqa chayta.
- Pay sapallan ranqhayta qallarinan tiyan, Servicio de Impuestos Internos nisqa chayman (SII), kay thaskiyqa munasqami qhatu jatunyachinapaq qullqi junt’aykuchimunanpaq ima.
- Qutupi ranqhay munan chayqa, qututaraq wakichina, Notario niqaman chantaraq llamk’ayta qallarinkuman SII nisqapi qillqaykuchikuspa.
Imaynata wakichisunman, qutu runakuna qhatuyuqtari?
Raphipi qillqaykunatiyan, qutu wakichichkaspa, jinallatataq jatun qhatu wasi wakichichkaspa ruwana tiyan Notario nisqa ñapaqninpi, kaykuna qillqasqa rinan tiyan.
- Sutikuna
- Wasi tiyaynin.
- Razón Social nisqa.
- Thiqraq.
- Tukuy ima kaqkuna qhatu wasi sayachinapaq (capital de inicio) nisqa.
- Qutumanta runakunaq junt’aynin.
- Chiqanchaykuna puriyninmanta.
Allin kusaqa wakichiy qutupi ruwaykunamanta jark’aypi manaqa jatun wasi qhatu, juk sapa ruwananpaq jark’aypi; jinapaq imakunasnin mana chinkananpaq; manaqa musuq qutu wakichisqamanta, chantapis jatun wasi qhatumanta.
Munasaqchu yachaq abogado nisqata qutuqhatu sauachinampaq manaqa jatun wasi ranqhaymanta wakichinapaq?
Ari, wakichiymanta raphipi qillqananpaq.
Sapallay imaynata ranqhayta qallariymanri?
SII nisqa wasiman rinan tiyan, mayqinchu qaylla wasiykichikman rikukun. Kay kunata apanayki tiyan.
- Cédula de Identidad nisqa.
- Raphi tawa waranqa tawa pachak chunka pichqayuq (llamk’aymanta qallariy) junt’a llimphu warallasqa.
- Wasi tiyasqaykimanta raphikunata, (rol y certificado de avalúo), wasi mana qanpaqtachu chayqa, mink’ayta notario nisqawan warallasqata apamunan tiyan, manaqa raphipi qillqasqa mañasqa kaptin.
- Chhantapis pikunachus awtu apaykachaspa llamk’an, qhuyakunapi tukuy yachayniyuq llamk’aqkuna raphinkunatapiwan apamunanku tiyan.
- Factura niqata qunki chayqa, juk runa SII nisqamanta wasiykiman qhawaq jamunqa.
- Kay trámite nisqataq usqhayllata ruwana tiyan, iskay killa ukhupi ranqay qallarisqanmanta
Imataq chay timbraje nisqa qillqaymantari?
Juk thaskiy qillqaykuna chiqanpi kananpaq, reqsichinampaq chantapis jark’anampaq ranqhayninkunamanta.
- Raphi qillqasqa ranqhaymanta, llamk’aymantawan (Boletas de Ventas y de Servicios)
- Raphi qillqasqa llamk’aymanta. (Boletas de Honorarios)
- Raphi qillqasqa waqkunamam llamk’ananpaq mañasqa. (Boletas de prestación a Terceros)
- Raphi qillqasqa achkha ranqaykunamanta. (Facturas)
- Raphi qillqasqa manu jatun qullqi wasimanta. (Notas de crédito).
- Raphi qillqasqa manumanta. (Notas de débito).
- Raphi qillqasqa jaywaymanta. (Guías de Despacho).
- Raphikuna yupaychasqamanta yupaywan yupakipasqa. (Contabilidad en hojas suelta con numeración única).
- Raphi qillqasqa junt’anapaq sullullcha (Pagarés)
- Sananpakuna tiqranapaq (Letras de cambio).
- Raphi qullqi junt’aykunamanta (Liquidaciones).
- P’anqakuna yupayninmanta wakichisqa. (Libro de contabilidad empastada).
- Raphi achkha ranqaykunamanta waq jina mana junt’ayniyuq IVA nisqaman. (Impuestos al Valor Agregado).
- Raphikuna qillqanapaq. (Rollos de máquinas registradoras).
- Raphikuna yaykunapaq asinakunata qhawanapaq. (Entradas de espectáculos).
Timbraje nisqata, imaynata ruwakunri?
SII nisqa wasiman chinpana tiyan, tukuy raphi qillqasqakunawan warayachinapaq.
- Runaq kikinchayninta yupaynintawan manaqa qhatuq yupayninta
- Runaq kikinchayninta yupaynintawan ichus ruwaqpaqta.
- Raphi 3230 (raphikunata warawchinapaq) junt’aqata, SII nisqa wasimanta urquna tiyan.
- Qhipa killamanta junt’ay IVA nisqa (iskay chunka isq’unniyuq raphi, kay raphitaqa SII nisqa wasillamantataq urqhuna manaqa Internet nisqamanta kanman.
- Rapli qillqasqa tukuy kaykunata ruwananpaq waqawan ruwachiqtiykiqa
Waq jina mantataq chayqa ruwasunman (Boletas o facturas electrónicas) internet www.SII.cl nisqamanta. Chaypaqqa qillqasqa Llika Facturación Electrónica SII nisqapi chayllapitaq Timbraje Electrónico nisqata ruwanantiyan.
Patente nisqata urqunachu tiyan?
Ari tukuy ranqhaq qallariqkuna willanankutiyan chantapis Impuestos nisqata sapa killa junt’ananku tiyan, imaynatachus ranqhasqankuman jina.
Kay juch’uy chawpi qhatukunapiqa, Impuestos nisqa sapa killamanta junt’anapaq kaykunami kanku:
- Impuesto nisqa chaniman yapasqa (IVA).
- Junt’ay provisionales nisqa sapa killamanta (PPM)
- Rimariy impuestos nisqamanta (phichqa chunka raphi), apaykachakun Impuestos nisqata rimarinapaq; mana wasiyuq rumakunapaq, chantapis mana kay suyupichu tiyakuqkunapaq, urqunapaq wakichisqañakaptin, chantapis pikunachus combustible, tabacos jugos de azar nisqakunata ranqanku.
- Qhipachiykuna iskayñiqin mit’manta, (Llamk’aqkuna honorarios nisqaman).
- Rimariy Renta nisqamanta, juk kuti sapa wata ruwakun.
Imayna rimarisun IVA, PPM nisqa qhipachiykunamantari?
Kay rimariytaqa ruwakun, chunka iskayniyuq punchay qhipankillamantakama, pacha willananpaq.
Kaykunaniqta rimarinmam: teléfono, internet y Formulario 29 nisqakuna
- Internet nisqapi: Sitio web de Servicio de Impuestos Internos (SII) nisqaman yaykuna, chantaqa iskay chunka isq’unniyuq raphita mañana, junt’aykuchispa apachina, chantaqa waq raphita certificado nisqata suyana.
- Teléfono nisqapi: kay yupaykunaman waqyana 188-6000744744 yupayniykita, qhatuq yupaynintawan chinpachina, nisqankuta uyarispa qhatirina.
- Raphipi: Rantiy manaqa qurichikun SII nisqa wasimanta, iskay chunka isq’unniyuq raphita junt’aykuchispa jayway qullqi jallch’na wasipi nisqaman, junt’nakaptinqa junt’achiy qullqiwan manaqa cheque nisqawan; Tesorería General de la República nisqa sutiman cheque nisqa kaptinqa chay banco nisqallamantataq kanantiyan.
Ima chaykuna qullqi jaywaykunamanta juch’uy, chawpi qhatukunapaq tiyanri?
Qullqi jallch’ana wasikunaqa manukunata aypurinku juch’uy chawpi qhatukunapaqa, proyectos de inversión nisqa kay suyupi waq suyukunapipis; jukta jap’ispaqa manaña juktawan jap’inmanñachu tukuy manunta junt’anankama.
Astawanpis tiyan achkha fondo ninqakuna qhatukunata jatunyachinapaq.
Waqkuna suyu pachamanta Chile Emprende, Sercotec, Capital Semilla, Fosis nisqakuna ima.
- Qullqi jatunyachinapaq tecnológico, (FONTEC) de CORFO nisqa.
- Qullqikuna, Inversión Privado Precursor CORFO nisqa.
- Qullqikuna tukuy chiqamanta churaykuna. Multilateral de inversiones del Banco Interamericano de Desarrollo (BID) niqa.
Niqta tikrasqa / Traductor:
Aydeé López Cruz, integrante activa y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Académica de la Universidad Arturo Prat.
Niqta tikrasqa / Validadora:
Claudia Quintana Bermúdez, presidenta y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Profesora de educación intercultural bilingüe.
Niqta ñqwirisqa / Locutor:
Aydée López Cruz
Qillqay / Nota: qillqasqa willay kaypi rikhurikqa, Kamachiykunaq puriyninmanta yachananchikpaq. Mana imaraykupis Ley nisqa jinachu, chiqan sut’inchay, nisqakuna, ni kamachiykunamanta yachaqpis junt’anchu.


text:
Kay horquna cashian runakunaq llapan makillanpi Kikin Microsoft Windows. Clicta churay ñit’inapi Purillay Windows chaninchasqa qallarinapaq. Kaypi qelqasqa hina mana pipas yachanampaq churay, Microsoft manan ruwanqachu chaninchanapaq willakuy huñusqawan reqsinaykupaq otaq qanwan tupanaykupaq.
Pikunachus Windows Vista llank’aqkuna atipanman Microsoft Genuine chaninchana mañakuyta imayna ruruchinapaq tupachiy tarinapaq waqaychanawan mana tupaqta hinallataq rurunpa taqyacheq hatun yachay. Aswan yachayta munaspa, rillay seqechasqaman P+F Kikin Windows allichakuypaq imankunapas hunt’achinaman
Osqay imachakunapas


text:
Mayuatu
Mayuatu icha Mapachi (genus Procyon) nisqaqa tukuy mikhuq aycha uquq ñuñuq uywam.
[allichay] Rikch'aqkuna
- Chincha mayuatu (Procyon lotor): Chincha, Chawpi Awya Yalapi kawsaq (Kanadamanta Panamakama).
- Urin mayuatu icha Yukramikuq mayuatu (Procyon cancrivorus): Urin Awya Yalapi kawsaq
- Kimsamaryas mayuatu (Procyon insularis): Kimsamaryas wat'akunapi kawsaq (Mishikup kuntinpi)
- Bahamas mayuatu (Procyon maynardi): Bahamas wat'akunaman kapuq New Providence wat'api kawsaq
- Wadalupi mayuatu (Procyon minor): Wadalupi wat'api kawsaq
- Cozumel mayuatu (Procyon pygmaeus): Cozumel wat'api kawsaq (Yukatan yaqa wat'ap antinpi)
- Barbados mayuatu (Procyon gloveralleni): Barbados wat'api kawsaq, wañusqaña
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mayuatu