text:
TAPANMANTA | ¿TUKUY IMAPI ALLINTA PURIY YANAPAWANCHEJCHU?
Tukuy imapi allinta pureyqa allinninchejpaj
“Yachayku mana juchachana sonqo yuyayniyoj kasqaykuta, munallaykutaj tukuy imapi allinta puriyta” (Hebreos 13:18).
Bibliapeqa griego parlaypi tukuy imapi allinta puriy nispaqa, allin kajta ruwaymanta, llimphu kausayniyoj kaymantataj parlashan.
Cristianosqa apóstol Pablo “munallaykutaj tukuy imapi allinta puriyta” nisqanta kasukunku. ¿Ima niyta munan chay?
UKHUNCHEJPI WAJ LEY TIYAN
Tukuy runas niraj wasimanta llojsishaspa espejopi qhawarikunku allin rijchʼayniyoj kayta munaspa. Imajtinchus imayna rijchʼayniyojchus kasqanchejtaqa imayna runachus kasqanchejpi rikukun. Nitaj allin peinasqa, allin pʼachallisqataj kaspallachu allin rijchʼayniyoj kanchej.
Bibliaqa sutʼita nin sajra kajllata ruwayta munasqanchejta. Génesis 8:21 versículo nin: “Runaqa wawamantapacha mana allin kajllata yuyan”, nispa. Tukuy imapi allinta puriyta munaspaqa, sajra kajta ruwayta munasqanchejta atipananchej tiyan. Apóstol Pabloqa imaynapichus rikukusqanmanta jinata nerqa: “Sonqoypeqa Diospa leynimpi kusikuni. Chantá waj leyta ukhuypi rikuni, chaytaj sonqoypa contrampi kashan; presochasqata jucha ruwayman pusawan, mayqenchus noqapi kashan, chayman”, nispa (Romanos 7:22, 23).
Sonqonchej mana allin ruwayman aysawajtinchejqa, mana atipachikunachu. Imachus allin kajta chayri mana allin kajta noqanchej ajllayta atinchej. Allin kajta ajllaspaqa, allinta puriyta ajllanchej kay sajra pachapi kausaspapis.
ATIPASUNMAN
Imapichus creesqanchejqa allinta purinapaj yanapawasun. Chaywanpis ashkha runasqa, allinpaj qhawasqa kayllapi yuyasqankurayku mana allin kajta ruwanku. Chantapis ruwasqanku allillan kasqanta ninku. Chaymanta parlaspa uj libro nin: “Wajkunata chʼaukiyanchej allin kajta ruwashasqanchejta yuyaspa”, nispa. Jinapis, ¿imataj yanapawasunman maykamachus mana cheqan kajman jina ruway allillan kasqanta yachanapaj?
May chhika runas yachakunku Biblia uj sumaj yanapa kasqanta. Diospa Palabran nisqanqa ni imawan kikinchakunchu (Salmo 19:7). Bibliaqa yanapawanchej familia ukhupi, llankʼaypi, llimphu kausayniyoj kanapaj, Diosta yupaychanapaj ima. Yuyaychasqantaj kunankama yanapallawanchejpuni. Bibliaj kamachiykunasnin, yuyaychaykunasnin imaqa, tukuy laya llajtaspaj, runaspaj, parlaykunapaj, aylluspaj ima. Bibliata leespa tʼukurisun, chayman jinataj kausakusun chayqa, tukuy sonqo allin kajta ruwasun.
Kay sajra pachapi kausasqanchejrayku sajra ruwaykunaman tanqasqa kanchej. Chaytataj mana Bibliata rejsispallachu atipasun. Astawanpis Diosmanta mañakunanchej tiyan yanapanawanchejpaj (Filipenses 4:6, 7). Ajinallamanta mana manchachikuspa tukuy imapi allinta purisun.
IMASPICHUS ALLINTA PURIY YANAPAWASQANCHEJ
Hitoshitaqa, pimantachus ñaupaj kaj yachaqanapi parlarerqanchej, mana llullakuspa llankʼayta munasqanrayku allin rerqa. Kunantaj payqa llankʼashan kʼacha runapaj. Hitoshi nin: “May agradecesqa kashani. Imajtinchus mana sonqoy juchachanawanpaj jina llankʼayta tarini”, nispa.
Wajkunatapis allillantaj rerqa. Chayrayku kunanqa Biblia yuyaychasqanman jina, “tukuy imapi allinta puriyta” munajkunata allin risqanmanta parlarina.
Sonqonku mana juchachanchu
Irlanda suyumanta Cheryl, nin: “Chunka kinsayoj kashaspa escuelamanta llojsiporqani suwaswan ‘llankʼanaypaj’. Casi tukuy ganasqayqa suwasqaymanta karqa. Aswan qhepamantaj casarakorqani, qosaywan khuskataj Jehovaj testigosninwan Bibliamanta yachakorqayku. * Chaypitaj yachakorqayku Diosqa mana allin ruwayta chejnisqanta, chayrayku ñaupa kausayniykuta saqeporqayku. Kay 1990 watapitaj bautizakorqayku Jehovaj testigosnin jina (Proverbios 6:16-19).
”Wasiypeqa suwasqay imaslla kapuwarqa, kunantaj manaña. Sonqoypis niña juchachawanchu. Suwakuspa kausasqay tiempomanta yuyarikuspaqa Jehovata agradecekuni khuyakuwasqanrayku. Chantapis ni imamanta llakikuspa puñukapuni Jehová kusisqa kashasqanta yachaspa”, nispa.
Hong Kong llajtamanta Sonny, nin: “Ni imarayku llukʼiykuchikuyta munasqayta yachaytawan patronniy niwarqa: ‘Diosniyki yanapasunki atienekunapaj jina kanaykipaj. May sumajpuni kay empresapi llankʼasqaykeqa’, nispa. Cheqan kajman jina ruwaspaqa, Jehovaj ñaupaqenpi allinpaj qhawasqa kanaypaj yanapawan. Chantapis familiayta, wajkunatapis ajinallataj kanankupaj yanapayta atini”.
Sonqo tiyasqa kausakuy
Estados Unidosmanta Tom, nin: “Uj jatun bancopi llankʼani. Kay jina llankʼaypeqa, astawan gananarayku mana cheqan kajta ruwayqa yachasqalla. Tukuytaj ninku: ‘Mana allin kajta ruwayqa allillan, imajtinchus astawan ganakun’. Chaywanpis cheqan kajman jina ruwaspaqa sonqo tiyasqa kausakuni. Patronesneyqa yachanku mana paykunarayku, nitaj paykunamanpis llullakunayta”, nispa.
Respeto
Japón suyumanta Kaori, nin: “Llankʼayninmanta encargadoqa, wakin materiales chinkajtin llullakunayta niwarqa, nitaj munarqanichu. Pikunachus suwasqankuta yachakojtintaj patronqa mana llullakusqaymanta agradecesqa kasharqa. Kay pachapi mana llullakunapajqa mana manchachikuyniyoj kananchej tiyan. Jinamanta tukuypis atienekuwanchej, respetawanchejtaj”, nispa.
Tukuy imapi allinta purejtinchejqa mana sonqonchej juchachawanchejchu, sonqo tiyasqa kausakunchej, wajkunapis respetawanchej. Chaytaj may sumajpuni.
^ párrafo 18 Biblia nisqanman jina, Diospa sutenqa Jehová. Qheshwa Biblia nisqamanta, glosario nisqapi 320 paginanta qhawariy.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
Bibliaj yuyaychasqasnin, ¿imaynatá yanapawanchej?
Jesús yachacherqa imaraykuchus yanapata necesitasqanchejta, Bibliaj iskay yuyaychaykunasnintataj sumajta ukhuncharina.


c: text/html

text:
26 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaynatam yanapakuchwan Salonninchik sumaq kananpaq?
Huñunakuna Salonqa Jehová Diospa suntinwanmi reqsichikun, chaymi limpio hinaspa sumaq allichasqa kanan. Chaykunapi yanapakuyqa Diospa agradonpaqmi, chaymi llapallanchik yanapakunanchik.
Huñunakuy tukuytam yanapakunanchik. Sapa huñunakuy tukuytam pichaypi yanapakunku, semana tukuytañataqmi astawanraq limpianku. Huk anciano otaq siervo ministerialmi imakunata ruranapaq kasqanman hina dirigen: pichanapaq, sillakunata trapowan limpiaspa sitionman churanapaq, bañokunata limpianapaq, ventanakunatawan espejokunata limpianapaq, basurata wischunapaq chaynataq hawa lawkunatapas pichaspa sumaqta allichanku. Sapa watam huk kutita hawantapas ukuntapas sumaqta limpiaspa allichanku. Warmachakunata imapipas yanapakunankupaq niyqa allinmi, chayna rurasqankuwanmi Salon cuidayta yachanqaku (Eclesiastes 5:1).
Allichaypim yanapakuna. Sapa watam hawantawan ukunta qawanku imakuna allichana kasqanmanta yachanankupaq, chayna rurasqankuwanmi allichasqalla kanqa tiempo risqanman hina llumpay gastokuna mana kananpaq (2 Cronicas 24:13; 34:10). Limpio hinaspa sumaq allichasqa Salonqa allinpunim Jehová Diosta yupaychanapaq. Salon allichaypi yanapakuspaqa huñunakusqanchik wasi chaninchasqanchiktam qawachinchik chaynataq Jehová Dios ancha kuyasqanchiktapas (Salmo 122:1). Vecinokunapas allinpaqmi qawanqaku (2 Corintios 6:3).
¿Imanasqam allichaniku Huñunakunapaq Salonta?
¿Imakunatam ruraniku Salonniyku limpiolla kananpaq?
Astawan yachanaykipaq
HUÑUNAKUYKUNA
¿Imaynataq Jehova Diospa testigonkunapa huñunakuyninku?
Qaway huñunakuyniyku imayna kasqanmanta.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mateu
3 Tsë witsankunam Bautizakoq Juan Judëa provinciapa tsunyaqninkunaman** shamïkur willakur karqan, 2 y kënömi neq: “Arrepentikuyë, porqui ciëluchö Gobiernuqa këllachönam këkan”. 3 Pëpaqmi Diospa willakoqnin* Isaïas kënö nir willakurqan: “Juk nunam tsunyaqchö sinchipa kënö willakïkan: ‘¡Jehoväpa* näninta alistayë! Pë purinampaq kaq nänita pampatsayë’”. 4 Y Juanpa röpanqa camëllupa millwampita rurashqam karqan, y tseqllanchönam qarapita wachakan kapurqan. Pinteq kurukunata* y tuna* abëjakunapa mishkintam mikoq. 5 Tsënam Jerusalenpita, entëru Judëa provinciapita y Jordan mayu kuchunkunachö llapan markakunapita pë kaqman shayämurqan, 6 y Jordan mayuchömi pëkunata bautizarqan,* y llapankunapa jananchömi pëkunaqa jutsasapa kayanqanta willakuyaq.
7 Bauticëkanqanman mëtsikaq fariseukuna y saduceukuna* shamïkaqta rikëkurnam, pëkunata kënö nirqan: “Venënuyoq culebrapa wawankuna, ¿pitaq niyäshurqunki Diospa piñakïnin* junaqpita escapayänëkipaq* kaqta? 8 Tsëqa, arrepentikushqa kayanqëkita rurënikikunawan rikätsikuyë.* 9 Ama kikikikunallachö ‘Abrahanmi noqakunapa teytäkunaqa’ niyëtsu. Porqui kë rumikunapitapis Diosqa Abrahanpaq tsurikunata sharkatsita puëdinqantam qamkunata niyaq. 10 Hächaqa listunam këkan plantakunata watsimpita* wallunampaq. Tsëmi allita mana wayoq plantakunaqa wallushqa y ninaman jitashqa kayanqa. 11 Arrepentikuyanqëkirëkurmi noqaqa yakuchö qamkunata bautizayaq, peru qepäta shamoq kaqqa, noqapitapis mas autoridäyoqmi, y noqalläqa manam llanqinllatapis qotutsita* puëdillätsu. Pëqa santu espïrituwan y ninawanmi bautizayäshunki. 12 Wawyakunanqa* makinchönam këkan, y chipyëpam ëranta limpianqa, y gränukunata churakunan wayimanmi trïgunta ëllunqa,* peru püshantaqa mana upeq ninawanmi kayëkunqa”.
13 Tsënam, Jesusqa Galilëa provinciaman shamurqan Jordan mayuchö Juan bautizanampaq. 14 Peru pëqa kënö nirmi michëta tïrarqan: “Noqam bautizamänëkitaqa wanä,* ¿imanöpataq noqaqa qamta bautizashqëki?”. 15 Jesusnam kënö contestarqan: “Kananlla tsënö karinanta jaqi, porqui tsënö ruranqantsikmi alli kanqa Diospa llapan munënin rurakänampaq”.* Tsënam pëqa manana micharqannatsu. 16 Bautizariptinnam Jesusqa jinan höra yakupita yarqëkämurqan; y, ¡rikë!, ciëlum kichakärirqan, y Diospa santu espïrituntam paluma niraqta jananman shamïkaqta rikärirqan. 17 ¡Rikë! Jina ciëlupitam kënö neq wiyakarqan: “Këmi Tsurï, kuyë Tsurï, pëpitam alläpa kushikü”.


text:
Chunka punchaw diciembre killapim 1948 watapi Hukllawasqa Nacionkuna huñunakuspanku allinmi nirqaku hinaspam reqsichirqaku runakunapa lliw derechonkunata, chaymi kay librochapi tukuy nisqanku kachkan.
Chay hatun huñunakuypim rimanakurgaku lliw Runakunapa Derechonkuna sapakama nacionkunapi reqsichisqa, yachachisqa hinaspa leesqa kananpaq, reqsichisqamá kanan tukuy rikchaq yachay wasikunapipas, chaynataqa rurana chay nacionkunapa mana imayna kasqantapas qawaspam.
HUKLLAWASQA NACIONKUNAPA REQSICHISQAN
LLAPA RUNAKUNAPA DERECHONKUNA
Qallariynin
QAWARISUNYA: Libre kawsakuywan kay pachapi tukuy imapi hawka kawsakuyqa sumaq sapichasqam kachkan kaykunapi: Lliw runakunaqa mamanchikpa wachakuwasqanchikmantapunim mana pipapas usuchisqan allin qawasqa hinaspa igual derechoyoq kananchik.
QAWARISUNYA: Runakunam tukuy mana allin ruwaykunaman chayarunku, runapa derechonkunata mana sumaqta reqsispanku otaq yachachkaspankupas chaykunata mana kaqpaqpas hapispanku, lliw runakunam munanchik hamuq punchawkunapi allin kawsakuyta; tukuy manchakuykuna hinaspa muchuyllapi wakcha kaykuna chinkaruptinqa lliw runakunam mana manchakuspaña rimarisun imam umanchikpi kaqta, mana manchakuspataqmi chaskisun imam yachay munasqanchiktapas.
QAWARISUNYA: Kananmi Runakunapa Derechon waqaychaq munayniyoq kamachikuykuna, chay kamachikuykunam mana pimanpas sayapakuspa yanapanan derechon valechiy munaq sarutyasqa hinaspa usuchisqa runakunata.
QAWARISUNYA: Kay pachapi nacionkuna amistadta armanankupaqmi sonqonchikpi munaypaq-munananchik hinaspam chay munayta cheqechinanchik.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam kay qellqapi cheqapyachirqaku Iliw runakunapa derechonpi creesqankuta hinaspam rimanakurqaku runakunaqa qari kaspapas otaq warmi kaspapas igual derechoyoqkama kasqan reqsichiyta. Tukuy chaykunata sumaqta yachaykuspaqa libre kawsakuyninchikpa kallpanchasqanmi aswan sumaqtaraq llamkasunchik llaqtanchik hatunyananpaq.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam rimanakurunku lliw runakunapa derechonchikqa hinaspa libre kayninchikqa llapallanpa allin chaskisqan kananpaq.
QAWARISU NYA: Runakunapa derechonchikwan libre kayninchik allin reqsisqa kaspaqa cheqapmi kanqa.
HATUN HUÑUNAKUYPI RUNAKUNAPA DERECHON REQSICHISQA KASQANMANTA
Hatun rimanakuyman lliw nacionkunamanta hamuqkunam kay qellqapi reqsichinku lliw mundontin runakunapa derechonkunata, chaynapi runakuna maypiña yachaspapas kay qeliqata qawaspanku respetayta hinaspa libre kawsakuyta yachanankupaq; atisqankuman hinam wakinkunamanpas reqsichinqaku tukuy kaykuna cheqappuni kananpaq; kaykunataqa ruwanqaku hukllawasqaman perteneceq nacionkunapi kawsaqkunam otaq kay nacionkunapa amparonpi kaqkunam.
PUNTA KAQ (1)
Lliw runakunam nacesqanchikmantapacha libre kanchik, lliw derechonchikpipas iguallataqmi kanchik. Yuyayniyoq kasqanchikraykum hawkalla aylluntin hina kawsayta debenchik llapa runakunawan.
ISKAY KAQ (2)
Kay qellqapi tarikuq derechonchikmanta yachachikuykunaqa lliwchanchikpaqmi, manam imananchu huk runapa imayrikuq kayninpas nitaq qari warmi kayninpas nitaq imayna rimasqanpas nitaq ima diospi creesqanpas, manam imananchu imayna formapi gobierno kananpaq piensasqankunapas nitaq maylawmanta kasqanpas nitaq wakcha-apu kasqanpas nitaq imaynaña kasqanpas.
Lliw nacionkunam libre kaspapas otaq mana libre kaspapas imaymana rikchaq gobiernoyoq kanchik, wakinñataqmi huk nacionkunaman hapipasqa kanku, ichaqa imaynaña kaspapas manam hukmanpaq qawasqachu kananchik.
KIMSA KAQ (3)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik kawsananchikpaq libre kananchikpaq hinaspa waqaychasqa kananchikpaq.
TAWA KAQ (4)
Manam pipas usurpasqa sirvienteqa kachwanchu, tukuy formapi prohibisqam runakunata dueñochakuruspa sirvichikuyqa hinaspa runa rantinakuyqa.
PICHQA KAQ (5)
Manam pipas imaymana ñakariykunaman churasqaqa kachwanchu, manataqmi runa kayninchikta penqayman churaykuspa castigasqaqa kachwanchu.
SOQTA KAQ (6)
Lliw runakunam maypiña tarikuspapas derechoyoq kanchik ima juiciopipas valechikunanchikpaq.
QANCHIS KAQ (7)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik igualkama leypapas chaskisqan kananchikpaq, leyqa mana pimanpas sayapakuspanmi amparawananchik. Kantaqmi derechonchik kay yachachikuykunata mana kasukuspa contranchikpi sayariy munaqkunamanta. Derechoyoqtaqmi kanchik kay yachachikuykuna qonqayta pantaypi kaptin leypa waqaychasqan kananchikpaqpas.
PUSAQ KAQ (8)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik justiciapi uyarisqa kaspanchik amparachikunanchikpaq, leyman hina derechonchikpa contranpi ruwaqkunamantam waqaychasqa kananchik.
ISQON KAQ (9)
Faltanta mana sumaqta yachachkaspaqa manam pipas detenesqaqa, presochasqaqa nitaq hukláw nacionman qarqosqaqa kanmanchu.
CHUNKA KAQ (10)
Lliw runakunam igual kasqanchikrayku mana sayapakuq justiciawan uyarichikunanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqmi kanchik juiciopi ima deberninchikpas otaq derechonchikpas yachananchikpaq. Imamanta tumpasqa karuspapas yachananchikpaqmi sumaqta qawachiwananchik.
CHUNKA HUKNIYOQ (11)
- LIiw runakunam ima huchamanta tumpasqa kaspanchikpas inocente kasqanchik valechikunanchikpaq derechoyoq kanchik, leyman hina juiciopi huchayoq kasqanchikta tarinankukama. Chay juiciopipas kanmi derechonchik garantiata chaskispanchik cheqaptapuni difiendesqa kananchikpaq.
- Huk runapa imapas ruwarusqanmantaqa manam sentenciaruspanku castiganmankuchu sichum chay ruwasqan punchawkunapi manaraq ley lloqsispa delito kasqanta qawachichkaptinqa. Castigasqaqa kanqa chay hucha ruwasqan punchawkunapi leyman hina castigokunallawanmi.
CHUNKA ISKAYNIYOQ (12)
Manam pipas yanqapas yanqaqa chaqwanmanchu vidanchiktaqa nitaq ayllunchikkunapatapas, manam yanqapuniqa yaykukuykunmanchu wasinchikmanpas, manataqmi cartanchiktapas yanqaqa pipas Ieekurunmanchu. Lliwmi derechoyoq kanchik kaykunamanta leywan amparachikunanchikpaq.
CHUNKA KIMSAYOQ (13)
- Lliw runakunam maypipas purinanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik nacionninchikpiqa maypi wasichakunapaqpas.
- Lliw runakunapam derecho kapuwanchik kikin nacionninchikmanta otaq maylaw nacionmantapas lloqsinanchikpaq hinaspa kikin nacionninchikman kutimunanchikpaq.
CHUNKA TAWAYOQ (14)
- Sichum huk runa persiguisqa kanman nacionninpa gobiernon hina mana piensasqanrayku, hinaspaqa payqa derechoyoqmi huklaw nacionman ayqekuspa amparasqa kananpaq.
- Nacionninpi cheqap hucha rurarusqanmanta justiciapa qatikachasqan runaqa manam runakunapa derechonman hapipakunmanchu huklaw nacionman ayqekuspa chaypiña libre kawsakunanpaq.
CHUNKA PICHQAYOQ (15)
- Sapakama runakunam derechoyoq kanchik huk nacionman pertenecenanchikpaq.
- Kay derechonchiktaqa manam pipas yanqamantaqa qechuwachwanchu. Kantaqmi derechonchik nacionmanta cambiakuyta munaptinchik mana pipas harkakuwananchikpaq.
CHUNKA SOQTAYOQ (16)
- Qaripas warmipas casarakuy tiempoman chayaruptinchikqa kanñam derechonchik casarakuspanchik familiayoq kananchikpaq, manam imananchu ima castamantam otaq maylawmantam kayninchikpas, qaripas warmipas igual derechoyoqmi kanchik casado kayninchikpi allin kawsakunanchikpaq chaynataq rakinakunanchikpaqpas.
- Qaripas warmipas mana munaspaqa manam casarakuchwanchu.
- Tayta-mamam llapa familiantin estadopa waqaychasqan kananchikpaq derechoyoq kanchik, ñoqanchikqariki nacionta wiñachiq huk hatun ayllum kanchik.
CHUNKA QANCHISNIYOQ (17)
- Lliwmi derechoyoq kanchik sapallanchikpas otaq iskay kimsa runakunawan kuskapas kapuqniyoq kananchikpaq.
- Manam kapuqninchiktaqa yanqaqa pipas qechuwachwanchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ (18)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik imayna formapipas piensananchikpaq, conciencianchikman hina kawsakunanchikpaq hinaspa ima diospi creenanchikpaqpas. Kay derechonchikman hinaqa librem kanchik ima religiontapas chaskinanchikpaq hinaspa imayna formapipas creesqanchikta ruwananchikpaq. Sapallanchikpipas otaq huk huñunakuypipas ruwachwanmi chay creesqanchiktaqa hinaspapas yachachichwanmi wasinchikpi otaq maypipas.
CHUNKA ISQONNIYOQ (19)
Lliw runakunam imayna piensasqanchiktapas rimarinanchikpaq derechoyoq kanchik, erechoyoqtaqmi kanchik mana pipa harkakusqan chaykunata willakunanchikpaqpas, chaskichwantaqmi hukkunapa piensasqantapas.
ISKAY CHUNKA (20)
- Kanmi derechonchik huñunakunapaq chaynataq ima huñunakuyta hawkalla hatarichinapaqpas.
- Manam pipas obligasqaqa kachwanchu ima huñunakuymanpas mana munastin pertenecenanchikpaqqa.
ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ (21)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik nacionninchikpa gobiernonpi servikunanchikpaq, chaytaqa rurachwanmi kikinchikpunipas otaq munasqanchikta akllaspapas.
- Lliw runakunam igual derechoyoq kanchik gobiernonchikpa atiendenan wasikunaman yaykuspa chaypi atiendechikunanchikpaq.
- Gobiernopa atiyninqa kachkan lliw llaqtakuna munaspanchik chay autoridadta qoptillanchikmi, chay munasqanchiktam reqsichinchik librepuni votaspanchik; chay vototam ruwayta debenchik mana pipa yachasqanta chaynapi munasqanchikpaq votananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ (22)
Llapallan runakunam derechoyoq kanchik educacionpi, kupuqninchikpi hinaspa imayna kawsayninchikpipas amparasqa kananchikpaq chaynapi tukuy allin kayman chayananchikpaq. Chay seguridadtam chaskinchik kaykunawan: Gobiernom organizasqa kaspan ñoqanchikpaq atisqanta ruranan imakunam nacionninchikpi kaqkunawan, allinninchikpaqmi ruranan kallpanman hina otaq huklaw nacionkunapa yanapasqanpas.
ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ (23)
- LIiw runakunam munasqanchikpi iiamkananchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik mana ilamkayniyoqkunapas llarnkayta maskaspa tarinanchikpaq, manam pipas munarispanqa qarqowachwanchu llamkayninchikmantaqa.
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik mana ima sayapakuykunawan trabajonchikman hina pago chaskinanchikpaq.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik sasapas facilpas iiarnkasqanchikman hina pagonchik chaskinanchikpaq, chaynapi allin kawsakuyman hina familiantin allin kawsananchikpaq; mana chayqa chaskinam yanapakuyta chaypaq hina hatarichisqa yanapakuqkunamanta.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik lamkaq-masinchikkunaWan grupota formaspa otaq chayna grupokunaman pertenecespa derechonchik vechikunanchikpaq.
ISKAY CHUNKA TAWAYOQ (24)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik samananchikpaq hinaspa samarispa asirikunanchikpaq, derechoyoqtaqmi kanchik atisqanchikman hinalla sapa punchaw llamkananchikpaqpas hinaspa vacacionalninchik chaskinanchikpaqpas.
ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ (25)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik allin kawsayta tarispa familiantin allin mikusqa, allin pachasqa hinaspa sano kawsakunapaq. Derechoyoqtaqmi kanchik amparasqa kananchikpaq, invalido kaspapas, viudo otaq viuda kaspapas, machu otaq paya kaspapas; derechoyoqtaqmi kanchik trabajota mana tarispapas otaq qonqayta ima mantenikunanchikpaq kaqta pierderuspapas amparasqa kananchikpaq.
- Wiksayoq warmikunapas chaynataq warmachakunapas derechoyoqmi kanku allin mantienesqa kanankupaq. Casadómanta otaq mana casadomanta kaspapas lliw warmachakunaqa igual derechoyoqmi kanku amparasqa kanankupaq.
ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ (26)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik educasqa kananchikpaq. Mana qollqellapaqmi primariaqa chaymi obligatorio primariayoqllapas lliw kanankupaq. Allin notanchikman hinaqa lliwmi mastaraq educakuchwanchik chaynapi imam munasqanchikman chayananchikpaq.
- Educacionpa rurunqa kanan runakunapa allin kawsakuyninmi hinaspa lliw derechonkuna sumaq reqsiymi chaynapi libre kaynin allin respetasqa kananpaq. Hawkalla kaspanchikmi comprendenakunanchik huklaw nacionkunawan, wakin castakunawan hinaspa ima diospi creeqkunawanpas. Huñunasqa nacionkunatapas yanapananchikmi tukuy kay pachapi hawka kawsakuy kananpaq.
- Tayta-mamakunaqa derechoyoqmi kanchik imayna educacionta familianchik chaskinanpaqpas.
ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ (27)
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik maymi yachasqanchikpi ima ruray kaptinpas yanapakunanchikpaq. Yanapakuchwanmi tukuy imapi llaqtanchik sumaqílataña wiñananpaq hinaspapas derechoyoqmi kanchik chay llaqtapa imapas qowasqanchikta chaskikunapaq.
- Sichum umallanchikmanta imapas valorniyoq kaqta horqoruchwan otaq pipapas manaraq rurasqanta imatapas chayraq ruwaruchwan, hinaspaqa derechoyoqmi kanchik chay paqarichisqanchikkunapa valorniyoq kasqanta amparachinanchikpaq.
ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ (28)
Derechoyoqmi kanchik nacionninchikpi hinaspa lIiw nacionkunapipas runakunapa derechon valechiq organizacion kananpaq, chaynapi kay tukuy qawasqanchik derechonchik hinaspa libre kasqanchik haypananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISQONNIYOQ (29)
- Lliw runakunam llaqtanchikpi qespinchik, chayraykum llaqtanchikpaq deberniyoq kanchik.
- Derechonchik otaq libre kayninchik valechikunanchikmantaqa leyllam harkakuwachwan, chaynaqa kanman wakinpa derechonkuna otaq libre kayninku mana usurpasqa kananpaqmi, chaynapi chaqwakuna mana kananpaq. Chaynapitaq lliw runakunaqa sapakama kikin nacionninchikpi hawkalla kawsakunanchikpaq.
- Kay lliw derechonchikqa otaq libre kayninchikqa manam valechisqaqa kanmanchu, sichum imayna formapipas hukllawasqa nacionkunapa munasqanpa contranpi kaspaqa.
KIMSA CHUNKA (30)
Kay qelíqapa nisqankunaman hapipakuspaqa manam pipas otaq gobiernopas imatapas ruwanmanchu, derechonchikta hinaspa libre kayninchikta usurpanankupaqa.


text:
HATUN WILLAY DERECHONCHISKUNAMANTA LLAPAN RUNAPAQ
WILLARIY IMAPAQCHA CHAY DERECHONCHISKUNA LEY
Llapanchis runakunaq runa kayninchis derechonchiskuna kan. Llapanchispapas kaq derechoyoqllan kanchis. Manan pipas qechuwaswanchu nitaq chinkachinmanchu.
Si chay derechonchiskuna reqsisqa kanqa, qawasqa kanqa, llapanchispa, chayqa hawkalla kawsasunchis, mana maqanakuspalla, nitaq cheqninakuspalla, nitaqmi qechupanakusunchu, hawkalla kasun.
Ñawpaq watakuna, manaraq derechonchis ley reqsisqa kachaqtin, chay wakin munaysapa runakuna, qarí tuku runakuna, valiq tukukuná, chay derechonchiskunata sarusqaku, cheqnisqaku, mana valiqman tukuchisqaku. Hinaspa runa masinta waqachisqaku, k'umuchisqaku, cheqnisqaku, sipinankukama.
Llapan runakuna munanchis chay derechonchiskunata, ima yuyayninchistapas piensasqanchistapas rimarinanchispaq, mayqen Diostapas khuyananchispaq, allin kawsakuypi tiyananchispaq, mana pitapas manchakuspa, hawka kusisqa tiyaspa kawsananchispaq.
Chay leykunaqa amaparawasunmi, derechonchiskuna qawasqa kananpaq. Mana qawasqachu ni respetasqachu kanqa, chayqa hatariswanmi runakuna, derechonchiskunata valichiq, allin k'apaq reqsisqa kananpaq.
Llapan chay nacion llaqtakuna allin hawka kawsaylla kayta atin, ama maqanakuspalla, ama cheqninakuspalla, nitaq qechapanakuspalla yanqa qariykachaspa.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi niwanchis qaynata: - Kanmi derechonchiskuna. Hinaspa, kanmi runa kayninchis. Hinaspa, warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis, - nispa qelqanku documentonkupi.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpin munan llapan runakuna chay derechonchiskunata reqsinanchista, hinaspa ruwananchista.
Llapanchis runakuna k'apaqta reqsisun qawasun yachasun chay derechonchiskunamanta, kay documentopi leyespa.
Chaymi chay willariy, chay Ieyesqanchis, imapaqcha chay derechonchiskuna kan chayta.
DERECHONCHISKUNA LEY
Hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi qelqanku llapan runakunaq derechonkunata, allin documentopi qelqaspa, allin reqsichinakunapaq. Llapallanchis kay mundopi kaq runakuna chay derechonchiskunata reqsichinakusun, yachapachinakusun, respetachinakuspa ruwachinakusun k'apaqta.
(1) HUK KAQ
Kanmi derechonchiskuna llapanchispa, nacesqanchismanta. Kantaqmi llapanchispa runa kayninchis. Manan runa kanchu manay derechoyoq. Huk runaq derecho hukpawan kaqllan kan. Kanmi derechonchis llapanchispa allin kawsay libre tiyananchispaq. Llapan runaqpan kan yuyayninchis yachanapaq. Llapanchis kasun llapa runa masinchiskunawan munanakunapaq, huk ayllu hina.
(2) ISKAY KAQ
Kay hatun ley kamachikuyqa llapanchispaqmi, pipas kachun, mistipas, puna runapas, yuraqpas, yanapas, warmipas, qharipas. runasimilla rimaqpas, castellano rimaqpas, hanaq pacha khuyaqpas, pachamama aypakuqpas, imayna yuyaq runapas, may llaqtamantapas, mana imayoqpas, wakchapas, qhapaqpas. Anchaykunapaqmi, llapanchispaq, kay hatun ley kamachikuyqa.
(3) KIMSA KAQ
Kanmi derechonchis kawsananchispaq. Manan pipas sipiwaswanchu, nitaqmi maqawaswanchu. Kantaqmi derechonchis libre kananchispaq.
(4) TAWA KAQ
Manan pipas esclavota hina llank'achiwaswanchu, sasata, uywata hina, mana munaqtaqa.
(5) PICHQA KAQ
Manan pipas, salqa uywata hina kachispa, k 'iriwaswanchu, nitaq muchuchiwaswanchu, nitaqmi k'umuchiwaswanchu mana runata hina.
(6) SOQTA KAQ
Kanmi derechonchis juezman demandakuq rinanchispaq, juez justicia ruwawananchispaq. Manan pipas hark'awaswanchu juezman rinanchista.
(7) QANCHIS KAQ
Llapa leypaqpas llapan runapas kaqllan kanchis. Manan pipas aqílasqa kayta atinchu.
Demandanchis kaqtinqa, manan juezqa sayakunmanchu mayqenmanpas. Juezqa llapa demandanchista kaqllata uyariyta atin. Hinaspa justiciata ruwayta atin llapanchispaq, mana imanpas sayakuspa.
(8) PUSAQ KAQ
Kanmi derechonchis amparawananchispaq, derechonchista saruqtinku. Derechonchista saruqtinkuqa, amparawanchismi chay juezkunapas autoridadkunapas. K'apaqtan amparawanchis, ama kaqmanta derechonchis sarunankupaq.
(9) ESQON KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqqa, yanqapuni capturasqa kayta atinchu, nitaqmi carcelman wichq'asqa kayta atinchu, nitaq llaqtanmanta qarqosqa kayta atinchu.
(10) CHUNKA KAQ
Demandanchis kaqtin, otaq cargochasqa kaqtinchis, kanmi derechonchis juezpapi willakunanchispaq. Juezqa iman kaqllata uyariyta atin, mana pimanpas sayakuspalla, nitaqmi pakallanta ruwanmanchu, llaqtaq qayllanpi ruwayta atin.
(11) CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Cargochasqa kaqtinchisqa, manan juezqa - Huchayoq kanki, - niwaswanchu, leyman hina manaraq yachaspa cheqaychus o manachus huchanchis kan chayta tarispa.
- Ñoqanchis imatapas ruwaqtinchis, manaraq chay ley t'aqtakamuchaqtin, manan chay ley huchachawaswanchu castigawananchispaq.
(12) CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqa, yanqapuni turiyamuwaswanchu, ni ayllunchistapas, nitaq wasinchistapas, nitaq cartanchistapas. Manan pipas yanqapuni k'amiwaswanchu, nitaq huchachawaswanchu tumpaspa, nitaq runa kayninchista qepachiwaswanchu. Chaykunamantan ley amparawanchis.
(13) CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis libre purikunanchispaq maymanpas. Kantaqmi derechonchis maypipas tiyakunanchispaq, munasqanchisman hina.
- Kanmi derechonchis Peru llaqtanchismanta lloqsinanchispaq, qepakama kaqmanta Peru llaqtanchisman kutimpunapaq, munasqanchisman hina.
(14) CHUNKA TAWAYOQ KAQ
- Kan mi derechonchis llaqtanchispi nishuta ñak'arichiwaqtinchis qatiykachaspapas, huk llaqtamanpas lloqsinanchispaq, hinaspa hawka tiyananchispaq.
-
(15) CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llapanchispa nacionniyoq kananchispaq, ñoqanchischu Peruano kanchis chay hina kanapaq.
- Kantaqmi derechonchis nacionninchismanta lloqsispaqa hu~k nacionniyoq kanapaq.
(16) CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis, wiñayta ushaspa, llank'ayta yachaspa, kasarakunanchispaq, chaymanta wawakunayoq aylluyoq kananchispaq. Kasarakuswan piwanpas, munasqanchisman hina, ima rikuqwanpas, yuraqwanpas, yanawanpas, may llaqtayoqwanpas, ima Dios khuyaqwanpas. Hinaspataqmi warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis.
- Qaripas warmipas mayqenpas mana munaspanqa, manan kasarakunmanchu, nitaq pipas obliganmanchu, - Kasaray, - nispa, mana munaqtaqa.
- Chay tayta mama llapa wawankunayoqta estadoqa sumaqta yanapayta atin, huk tayta hinalla.
(17) CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis kaqninchiskunayoq kanapaq, kantaqmi derechonchis hayk'a runapas kuska kaqniyoq kaspa kaqninchis kananpaq.
- Manan pipas, qasi kaqniyoqtaqa, yanqapuni kaqninchiskunataqa qechuwaswanchu.
(18) CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas, yuyayninchisman hina, piensananchispaq, hinaspa imayna piensasqanchisman hina kawsanapaq, hinaspa mayqen Diostapas khuyananchispaq, pacha mamatapas, hanaq pachatapas, huktapas. Kantaqmi derechonchis, sapallanchis otaq hayk 'apas runakuna kuska, huñunakuspa kaspanchis, mayqen Diostapas adorananchispaq, kasunanchispaq, mañakunanchispaq, mayqen Diosmantapas yachachinanchispaq, mana pi tapas manchakuspa, sut 'inta ruwaspa.
(19) CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas yuyayninchispi piensananchispaq, hinaspa chay piensasqanchiskunata rimarinanchispaq, ama pitapas manchapakuspa, nitaq pipas hark'awaswanchu. Kantaqmi derechonchis piensasqanchista rimarinanchispaq periodicopi qelqachispapas, radiopipas, televisionpipas, may llaqtapipas kaspanchis.
(20) ISKAY CHUNKA KAQ
- Kanmi derechonchis huñunakunanchispaq, asambleapi hina, rimanakunanchispaq. Kantaqmi derechonchis asociacionta cooperativata ruwananchispaq.
- Manataqmi pipas yaykuchiwaswanchu ima asociacionmanpas, mana munaqtaqa.
(21) ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llaqta kamachiq kananchispaq, otaq votacionpi llaqta kamachiqta akllananchispaq. Llapanchis llaqta kamachiyman yaykuyta atinchis, llaqtaq akllasqan kaspa.
- Manan pipas llaqta kamachiyman yaykunmanchu, mana akllasqa kaspaqa.
- Akllasun votacionpi, munasqanchisman votaspa. Manataqmi pipas obligawaswanchu, -Hukllaman sayasun, - nispa.
(22) ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis estadoqa yanapawananchispaq allin kawsaypi, allin taqyasqa, tukuyniyoq tiyanapaq, ama uywa hina kanapaq.
(23) ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llank'ananchispaq ima llank'aypipas mayqen llank'aypas akllakunanchispaq, hinaspa mana llank'ayta tariqtinchistaq, estado yanapawananchispaq.
- Kanmi derechonchis, chay llank'asqanchisman hina, kaqlla pagopas chaskinanchispaq, mana pimanpas llallichastin.
- Llapan llank'aqpan kan derechonchis, llank'asqanchisman hina, allin pago chaskinapaq, familianchispas allin kawsaypi kananpaq, allin sumpayta chay pago aypananpaq.
- Kanmi derechonchis llank'aq masinchiskunawan huñunakunanchispaq, hinaspa ima derechonchistapas mañakuspa valechikunanchispaq.
(24) ISKAY CHUNKA TAWAYOQ KAQ
Kanmi derechonchis ílank'aspa samananchispaq, samariq hina kusikunanchispaq, ima pukílaypipas. Manan chay llank'achiqpas ruwachiwaswanchu nishu unayta mana samarichistin. Kantaqmi derechonchis wakin samariy p'unchawkunapas, hatun p'unchawkunapas, ganananchispaq.
(25) ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kusi kawsaypi kananchispaq, mikunanchis p'achanchis mana qesawananchispaq, wasinchis kananpaq, onqoqtinchis hampichiwananchispaq. Kantaqmi derechonchis pipas estadopas yanapawananchispaq, mana llank'aykuna kaqtinpas, onqoqtinchispas, manaña llank'ayta atiqtinchispas, machuyaqtinchis0ñapas, qarinchis warminchis wañuqtinpas, ima llakipiña kaqtinchispas. Hinaspa wachakuq warmikunapas wawakunapas derechonchis kan qawasqa yanapasqa kananpaq.
- Hinaspataqmi kasarasqaq wawanpas mana kasarasqaq wawanwanpas kaq derechoyoqllan kanchis qawasqa yanapasqa kananpaq.
(26) ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis estudiananchispaq, hinaspa obligatorio escuela primariapi estudiananchispaq mana qolqeta pagaspalla. Kantaqmi derechonchis, allin estudiasqanchisman hina, secondariapipas, estudios superiorespipas estudiananchispaq.
- Hinaspa escuelapi yachapanchis allin runa kayta. Hinaspa chay derechonchiskunata yachaspaqa khuyanakusun, may llaqtayoqña kaqtinchispas, may Diosniyoq kaspapas.
- Tayta mamakuna derechoyoq kanchis.imayna laya educacionpipas wawanchiskuna educananchispaq, estadoqpipas, particularpipas, munasqanchisman hina estudiachinapaq.
(27) ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kayta yachapaspa kananchispaq, yachayninchisman hina, fiestakunapipas kanapaq, tusupakuypi takipakuypi tocapakuypi kanapaq folklorninchisman hina huk artekunapipas kanapaq.
- Hinaspa scienciaq ñawpasqanman hina, llapanchis chay scienciaq ruwasqankunayoq kanapaq, mosoq hampikunapas, aparatokunapas, maquinakunapas, hukkunapas.
(28) ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Llapa nacionkuna kuskalla ruwayta atinku, chay llapa qawasqanchis derechonchiskuna ruwaspa kanapaq.
(29) ISKAY CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
- Llapanchispan deberninchis kan ayllupipas llaqtapipas ima comun ruwaykunapipas yanapanapaq, kay Peru llaqtapipas estadoman yanapanapaq, atiyninchisman hina.
- Chay llapa ruwananchis derechonchiskunata ruwaspa, mana hukpa derechonwan qechupanakusunchu, cheqninakusunchu, saruchanakusunchu.
- Mana llaqtatapas naciontapas tusñuswanchu nitaq t'uktiswanchu, chay derechonchiskunata ruwaspa.
(30) KIMSA CHUNKA
Manan pipas kay qawasqanchis derechonchiskunata qechuwaswanchu, nitaq pakawaswanchu yachananchismanta, maypi kaqtinchispas.


text:
70 KAQ WILLAKUY
Jonasta hatun challwa millpusqanmanta
YAKU ukupi runata qaway. Allinchuqaya, ¿aw? ¡Chay hatun challwam millpuramunqa! ¿Yachankichu pitaq chay runaqa? Jonasmi sutinqa. Qawasunchikyá imanasqataq chay llakipi kachkan.
Jonasqa Jehová Diospa willakuqninmi. Willakuq Eliseopa wañukusqan qepallata Jehová Diosqa Jonasta nirqa: ‘Ninive sutiyoq hatun llaqtaman rispayá chaypi yachaqkunapa contranpi willakamuy. Paykunapa mana allin rurasqankuqa castiganapaq hinaña kasqantam qawachkani’ nispa.
Jonasmi ichaqa mana munarqachu riyta. Aswanqa huklawman riq buquemanmi yaykururqa. Jehová Diosqa manam allinpaqchu Jonaspa ayqekusqanta qawarqa. Chaymi llumpa-llumpay wayra-parata hatarirachirqa. Buquepas yaku ukuman chinkaykunanpaq hinaña kachkarqa. Hinaptinmi buquepi llamkaqkunapas mancharisqallaña kaspanku diosninkuman sapakama qaparirqaku libraykunanpaq.
Hinaptinmi Jonasñataq nirqa: ‘Ñoqaqa Jehová Diosta yupaychaqmi kani Payqariki cielotapas hinaspa Allpatapas unanchaqmi. Jehová Diosta mana kasukuspaymi ayqechkani’ nispa. Hinaptinmi buquepi llamkaqkunaqa tapurqaku: ‘¿Imatataq qanwanqa rurasaqku lamar qocha hawkayaykunanpaq?’ nispa.
Chaymi Jonasñataq nirqa: ‘Lamar qochamanyá wischuykuwaychik hinaptinqa lamar qochaqa hawkayarunqañam’ nispa. Buquepi llamkaqkunaqa manam wischuyta munarqakuchu, ichaqa astawanña llumpay wayra-para hoqarikamuptinmi Jonasta hoqariruspa lamar qochaman wischuykurqaku. Chayraqmi lamar qochaqa hoqarikusqanmanta hawkayarurqa.
Hinaptinmi lamar qochapi Jonas chinkaykuchkaptin hatun challwa millpururqa. Jonasñataqmi mana wañurqachu. Hinaptin Jonasqa kimsa punchaw hinaspa kimsa tutan challwapa ukunpi karqa. Chaypim Jonasqa pesapakurqa Jehová Diospa kamachisqanman hina Ninive llaqtaman rinan kachkaptin mana kasukusqanmanta. Chaynaqa, ¿yachankichu imatam rurarqa?
Chaymantam Jonasqa Jehová Diospa yanapakuyninta mañakurqa. Chaymi Jehová Diosqa challwata kamachirqa lamar qochapa patanman Jonasta wischurunanpaq. Hinaptinmi Jonasqa Ninive llaqtaman pasarqa. ¿Manachu kay willakuyqa yachachiwanchik Jehová Diospa imapas kamachiwasqanchiktaqa kasukunanchikpaq?
Bibliapi Jonas sutiyoq qellqa.


text:
CAPÍTULO 10
Diospis Supaypis angelesniyoj kanku
1. ¿Angelesmanta yachakunachu kasqa?
1 JEHOVÁ DIOSQA munan familianta rejsinanchejta. Angelestaj Diospa familian kanku. Bibliapi nin, angelesqa Diospa ‘wawasnin kasqankuta’ (Job 38:6, 7). Chayrayku yachana tiyan imatachus ángeles ruwasqankuta, imaynatachus ñaupa tiempo runasta yanapasqankuta, imaynatachus yanapawasqanchejtapis (“Ángeles” nisqata leeriy).
2. 1) ¿Pitaj angelesta ruwasqa? 2) ¿Mashkha angelestataj Diosninchej ruwasqa?
2 Ñaupajtaqa yachananchej tiyan, pichus angelesta ruwasqanta. Bibliaqa nin, Jehová Diosqa Jesustaraj ñaupajta ruwasqanta, chaymantataj “cielopi, jinallataj kay jallpʼapi tukuy ima” kajta (Colosenses 1:16). Chayrayku angelespis, Diospa ruwasqallantaj kanku. Diostaj may chhika angelesta ruwarqa (Salmo 103:20; Apocalipsis 5:11).
3. ¿Imaynataj ángeles kasharqanku kay jallpʼata rikuspa?
3 Bibliaqa niwanchej, Jehová Diosqa niraj kay jallpʼanchejta ruwashaspa angelestaraj ruwasqanta. ¿Imaynataj ángeles kasharqanku kay jallpʼata rikuspa? Bibliaqa mayta kusikusqankuta nin. Paykunaqa uj familia jina Diosta ujchasqa yupaycharqanku (Job 38:4-7).
ANGELESQA KʼACHA RUNASTA YANAPANKU
4. ¿Ángeles runasta yanapayta munankuchu?
4 Angelesqa runasta mayta yanapayta munanku, maytataj yachayta munanku imaynatachus Diospa munaynin kay jallpʼapi juntʼakunanta (Proverbios 8:30, 31; 1 Pedro 1:11, 12). Angelesqa imatachus llakikorqankupis, Adanwan Evawan Diosta mana kasukusqankumanta. Kunanpis kikillantatajchá llakikunku, may chhika runas Jehová Diosta mana kasukusqankuta rikuspa. Jinapis uj runa juchanmanta pesachikuspa Diosman kutirikojtenqa, mayta kusikunku (Lucas 15:10). Angelesqa Diosta yupaychajkunata yanapanankupaj wakichisqa kashanku. Diosqa angelesninta kamachin, kamachisninta cuidanankuta, yanapanankuta ima (Hebreos 1:7, 14). Kunan chayta yachakusunchej.
5. 1) ¿Imaynatataj ángeles Lotta yanapasqanku? 2) ¿Imaynatataj ángeles Danielta yanapasqanku? 3) ¿Imaynatataj ángeles Pedrota yanapasqanku?
5 Diosninchejqa Sodoma, Gomorra llajtasta chinkachinan karqa. Lotwan familianwan mana wañunankupajtaj, iskay angelesta kacharqa paykunata orqhomunankupaj (Génesis 19:15, 16). Aswan unayninmantaj, profeta Danielqa leonespa tʼoqonman wijchʼuykusqa karqa. Leonestaj paytaqa mana imanarqankuchu. Imaraykuchus Diosninchejqa “angelninta kachamorqa, paytaj leonespa siminkuta wisqʼaykurarqa” (Daniel 6:22). Chaymanta unayninmantaj, apóstol Pedroqa carcelpi wisqʼasqa kasharqa. Diostajrí ujnin angelninta kacharqa, payta carcelmanta orqhonanpaj (Hechos 12:6-11). Angelesqa Jesustapis yanapallarqankutaj. Uj kuteqa bautizakusqantawan “yanaparqanku” (Marcos 1:13). Waj kutipitaj, niraj wañuchisqa kashajtin “uj ángel rikhurimuspa payta kallpacharqa” (Lucas 22:43).
6. 1) ¿Runasta ángeles yanapashallankupunichu? 2) ¿Imatataj qhepan parrafospi yachakusunchej?
6 Kay tiempopi, angelesqa manaña runasman rikhurinkuchu. Jinapis Diosqa angelesninwan kamachisninta yanapashallanpuni. Bibliaqa nin: “Diospa angelnenqa Diosta manchachikojkunaj muyuyninkupi jaraykukuspa, paykunata jarkʼakun”, nispa (Salmo 34:7). Ángeles yanapanawanchejta necesitanchej. Imaraykuchus sinchʼi atiyniyoj enemigos kapuwanchej, ñakʼarichiytataj munawanchej. Qhepan parrafospi yachakusun pikunachus chay enemigosninchej kasqankuta. Yachakullasuntaj imaynapichus enemigosninchejman tukusqankuta, imaynatachus ñakʼarichiyta munawasqanchejtapis.
ATIYNIYOJ ENEMIGOSNINCHEJ
7. Supay, ¿munanchu runas Diosta sirvinankuta?
7 Adanwan Evawan ruwasqa kasqankumanta pisi tiemponman, uj ángel Diospa contranta oqharikorqa, munarqataj wajkunata gobernayta. Chaytataj yachakorqanchejña. Bibliaqa chay angelta sutichan, Kuraj Supay Satanás nispa (Apocalipsis 12:9). Supayqa munallarqataj, runaspis Diospa contranta oqharikunankuta. Payqa Evata engañarqa. Chaymantapachataj ashkha runasta engañallanpuni. Jinapis wakin runasqa Diosta kasukorqanku. Paykunataj karqanku: Abel, Enoc, Noé ima (Hebreos 11:4, 5, 7).
8. 1) ¿Imaynamantataj wakin ángeles sajraman tukusqanku? 2) ¿Imatataj sajra ángeles ruwasqanku Jatun Parapi mana wañunankupaj?
8 Noej tiemponpi wakin angelesqa, Diospa contranta oqharikorqanku. Paykunaqa jallpʼaman uraykamorqanku runa jina kausanankupaj. Bibliaqa niwanchej, warmiswan casarakunankupaj uraykamusqankuta (Génesis 6:2 leey). Chayta ruwasqankutaj mana allinchu karqa (Judas 6). Chay tiempomanta runaspis, chay ángeles jinallataj millay kausayniyoj karqanku, machu machustaj. Chayrayku Jehová Diosqa sajra runasta Jatun Parapi chinkacherqa, payta kasukojkunatarí salvarqa (Génesis 7:17, 23). Chay sajra angelestaj, Jatun Parapi mana wañunankupaj cieloman kutiporqanku. Paykunaqa Supaywan khuska Diospa contranta oqharikorqanku. Ajinamantataj Supayqa chay sajra angelespa cabecillankuman chayri mayorninkuman tukorqa. Bibliaqa chay sajra angelesta supaykuna nispa sutichan (Mateo 9:34). Runastaj paykunata “demonios”, “diablos” nispa nillankutaj.
9. 1) Juchallikoj angelesta, ¿Diosninchej wawasnillanpajpunichu qhawasqa? 2) ¿Imatataj kunan yachakusunchej?
9 Jehová Diosqa chay juchallikoj angelesta manaña wawasninpajchu qhawarqa (2 Pedro 2:4). Paykunaqa manaña runasman tukuyta atinkuchu, jinapis “jallpʼapi kaj tukuy runasta” pantachishallankupuni (Apocalipsis 12:9; 1 Juan 5:19). Kunantaj yachakusunchej, imaynatachus may chhika runasta pantachisqankuta (2 Corintios 2:11 leey).
SAJRA ANGELESQA ENGAÑAWASUNMAN
10. ¿Imaynamantataj Supaywan diablosninwan runasta pantachishanku?
10 Supaywan diablosninwanqa tukuy imaymanamanta runasta engañashanku. Ashkha runasqa rinku jampirisman, yatirisman, layqasman, aysirisman. Chaykunataj Supaywan diablosninwan imalla parlanku. Bibliatajrí niwanchej layqerío ruwaykunawanqa, amapuni ima ruwananchejpis kananta (Gálatas 5:19-21). Imaynatachus uj runa trampata churaspa animalesta japʼin, ajinallatataj Supaywan diablosninwanpis, imaymana engañoswan uj animalta jina japʼiwasunman (“Layqeríos” nisqata leeriy).
11. 1) ¿Imaswantaj Supaywan diablosninwan runasta engañashanku? 2) ¿Chaykunata ruway allillanchu kanman?
11 Runasqa suerteta qhawachikamunku adivinoswan, cocata qhawajkunawan, naipesta qhawajkunawan, makita qhawajkunawan ima. Wakintaj pampa jampirisman chayri yatirisman rinku. Supaywan diablosninwantaj, chaykunawan runasta engañashanku. Ashkha runasqa yuyanku, chayta ruwachikamoyqa allillan kasqanta. Jinapis chayqa mana allinchu. Bibliaqa niwanchej, adivinosqa Supaywan khuska trabajasqankuta. Apostolespa tiemponkupi, uj sipasqa “supayniyoj kaspa” “runaspa suertenkuta” qhawaj. Apóstol Pablo chay supayta sipasmanta qharqojtintaj, sipasqa manaña suerteta qhawayta aterqachu (Hechos 16:16-18).
12. 1) ¿Aysirisman rinachu kasqa? 2) ¿Ima costumbrestataj mana ruwananchejchu kasqa?
12 Supaywan sajra angelesninwanqa, waj jinamanta engañallawasunmantaj. Paykunaqa creechiyta munawanchej, uj runa wañupojtin alman llojsisqanta, chay almawantaj parlayta atisqanchejta. Chantapis creechiyta munawanchej, almaqa castigayta atiwasqanchejta. Chayta creespa, wakin runasqa aysirisman rinku. Aysiristaj runasta ninku, wañusqaj animonta wajyasqankuta. Chantapis “alma parlashan” nispa thutuykachanku. Chaywantaj runata yuyachinku alma kausakushasqanta. Jinapis aysirisqa Supaypa sajra angelesnillanwan parlanku (1 Samuel 28:3-19). Mana chayllachu, runasqa “almapaj” nispa ruwanku: veloriota, lavatoriota, nueve diasta, todo santosta ima. Chantapis lutukunku, misasta churachinku, waj imastawan ruwanku. Cristianostajrí yachanchej almaqa mana kasqanta, wañusqaswan mana parlayta atisqanchejta, nitaj alma castigopis kasqanta. Chayrayku chay costumbresta qonqapunchej. Jinapis ichá wakin familianchej chayri llajta masisninchej imaymanasta niwasun, chejnikuwasuntaj (Salmo 115:17). Ajina kanman chaypis, amapuni wañusqaspaj ima costumbretapis ruwanachu, nitaj aysirista tapukojpis rinachu (Deuteronomio 18:10, 11 leey; Isaías 8:19).
13. ¿Imatataj unay tiempomanta ashkha runas atipasqanku?
13 Sajra angelesqa mana pantachillaytachu munawanchej, manachayqa manchachiyta munawanchej. Supaywan sajra angelesninwanqa, yachanku pisimantawan chinkachisqa kanankuta. Chayrayku aswan phiñasqa kashanku, tukuy imatataj ruwashanku (Apocalipsis 12:12, 17). Unay tiempoqa ashkha runas sajra angelesta mayta manchachikoj kanku. Jinapis chay manchikuyninkuta atiparqanku. Qhepan parrafospitaj yachakusun, imastachus chaypaj ruwasqankuta.
SAJRA ANGELESWAN MAQANAKUNA
14. ¿Imatataj ruwasunman Supaymanta, diablosninmantawan kacharichikunanchejpaj?
14 Bibliaqa niwanchej, imaynatachus Supaypa sajra angelesninman sinchʼita sayaykunata, imaynatachus makinkumanta kacharichikunatapis. Éfeso llajtamanta wakin runasqa, niraj Diosta rejsishaspa layqas karqanku. ¿Imatataj ruwarqanku chayta qonqanankupaj? Bibliaqa nin: “Layqeriosta ruwaj kanku chaykunamanta ashkhas, librosninkuta tantaykuspa tukuypa ñaupaqenpi ruphaykucherqanku”, nispa (Hechos 19:19). Paykunaqa Diosta yupaychayta munaspa, layqa librosninkuta ruphaykucherqanku. Kunanpis kikillantataj ruwananchej tiyan. Wakin libros, revistas, películas, takiykuna chayri waj imas, layqerío imaswan chajrusqa kanku. Chaykunataj qhawanapaj jina, uyarinapaj jinataj kanman. Jinapis chaykunaqa Supaymanta, diablosninmantawan jamun. Chayrayku chay imas kapuwanchej chayqa, ruphaykuchinanchej chayri chinkachinanchej tiyan. Chantapis sajramanta jarkʼakunapaj imapis kapuwanchej chayqa, chaykunatapis chinkachinallataj tiyan. Chayta ruwaspaqa, Jehová Diosta kusichisun (1 Corintios 10:21).
15. ¿Pitaj yanapawasunman Supayta, sajra angelesnintawan mana manchachikunapaj?
15 Nerqanchej jina, Éfeso llajtamanta cristianosqa layqerío librosninkuta ruphaykucherqanku. Jinapis watasninmanqa, apóstol Pablo paykunaman nerqa “cielopi kaj supaykunawan” maqanakunankuraj kasqanta (Efesios 6:12). Supaypa sajra angelesnenqa paykunata manchachiyta munallarqankupuni. Chayrayku apóstol Pabloqa paykunaman nerqa: “Creeyniykichej uj jatun jarkʼakuna escudo jina kachun. Chaywanqa Kuraj Supaypa laurashaj tukuy flechasninta thasnuyta atinkichej”, nispa (Efesios 6:16). Ñaupa tiempomanta soldadospataqa, maqanakupi jarkʼakunankupaj uj jatun manka tapa jina tiyapoj. Chaytaqa escudo nej kanku. Imaynatachus chay escudo uj soldadota jarkʼaj, ajinallatataj creeyninchejpis jarkʼawasunman. Jehová Dios yanapanawanchejpi creesun chayqa, Supayta, sajra angelesnintawan manaña manchachikusunchu (Mateo 17:20).
16. ¿Imatataj ruwananchej kasqa creeyninchej aswan sinchʼi kananpaj?
16 Creeyninchej aswan sinchʼi kananpajqa, sapa día Bibliata leena tiyan. Chantapis Diosninchej yanapanawanchejpi tukuy sonqo creenanchej tiyan. Chayta ruwasun chayqa, Supaywan, sajra angelesninwanqa ni imanayta atiwasunchu (1 Juan 5:5).
17. ¿Imatataj ruwananchej kasqa Supayta, sajra angelesnintawan mana manchachikunapaj?
17 Éfeso llajtaqa layqerío ruwaykunawan juntʼa karqa. Chayrayku Pabloqa chay llajtapi tiyakoj cristianosman nerqa: “Sapa pʼunchay Diosmanta mañakuychej atiyninwan yanapachikuspa, tukuy laya mañakuywan, rogakuywantaj”, nispa (Efesios 6:18). Efesomanta cristianosqa mana llajta masisninku jina kanankupaj, Diosmanta mana saykʼuspa mañakunanku karqa. Kay tiempopipis casi tukuy ima layqerío ruwaykunawan chajrusqa kashan. Supayta mana manchachikunapajqa, Jehová Diosmanta yanapata mañakuna tiyan, mañakushaspataj sutinta oqharinanchej tiyan (Proverbios 18:10 leey). Ajinata mañakojtinchej, Jehová Diosqa uyariwasunpuni (Salmo 145:19; Mateo 6:13).
18, 19. 1) ¿Pejpa yanapayninwantaj sajra angelesta atipayta atisun? 2) ¿Imatataj qhepan capitulopi yachakusun?
18 Supaypa sajra angelesninman sayaykunapajqa, layqerío imasninchejta ruphaykuchinanchej chayri chinkachinanchej tiyan, Diospitaj sinchʼita creena tiyan. Chantapis sajra angelesta mana manchachikunachu tiyan (Santiago 4:7, 8 leey). Jehová Diosqa paykunamanta nisqa aswan atiyniyoj. Payqa Noej tiemponpi sajra angelesta castigarqa, tumpamantawantaj paykunata chinkachenqa (Judas 6). Mana sapallanchejchu sajra angeleswan maqanakushanchej. Jehová Diosninchejqa angelesninwan yanapashawanchej (2 Reyes 6:15-17). Paypa yanapayninwanqa Supayta, sajra angelesnintapis atipayta atisunchej (1 Pedro 5:6, 7; 2 Pedro 2:9).
19 Jinapis Supaywan sajra angelesninwanqa, runasta ñakʼarichishallankupuni. Qhepan capitulopi yachakusunchej, imaraykuchus Diosninchej paykunata manaraj chinkachisqanta.


text: google.com.qa kiwi.qa ooredoo.qa cbq.qa qu.edu.qa dohabank.com.qa yellowpages.qa vodafone.qa alarab.qa propertyfinder.qa lusailcity.qa cbq.com.qa hamad.qa qib.com.qa qna.org.qa mubawab.com.qa propertyhunter.qa censor.qa qf.org.qa lamudi.qa wego.qa baladiya.gov.qa km.com.qa olympic.qa qsl.com.qa education.qa qatar-contractors.qa qpost.com.qa aljazeera.net.qa qtv.qa sc.qa mec.gov.qa qf.edu.qa qatar.net.qa ictqatar.qa qads.qa mofa.gov.qa justhere.qa qfa.com.qa eramaidservices.qa onqatar.qa qatar.qa dotcom.com.qa qnb.com.qa domains.qa ets.com.qa marhaba.qa britishcouncil.qa edudirectory.qa myprivatetutor.qa travelstart.qa total.qa qla.qa aspire.qa marhaba.com.qa mia.org.qa business.com.qa dcss.qa ahlibank.com.qa qdb.qa lifeinaspire.qa blogs.qa islam.gov.qa prayers.qa qsports.qa qbsf.qa mdproperties.com.qa qatarbroadcast.qa aljazi.com.qa qitf.qa careerjet.com.qa veoliawater.com.qa hmc.org.qa ecustoms.gov.qa socialm.qa qf.com.qa asd.edu.qa alcinema.qa productfinder.qa flymiles.qa eidinqatar.qa


text:
11 YACHAQANA
¿Mañakuyninchejta Jehová uyarinchu?
Diosqa mañakuyninchejta uyarin (1 Pedro 3:12)
Jehovaqa mañakuyninchejta “uyarin[...]” (Salmo 65:2). Payqa munan tukuy sonqo mañakunanchejta.
Jehová Diosllamanta mañakunanchej tiyan.
Tukuy imamanta mañakusunman (1 Juan 5:14)
Diospa munaynin kay Jallpʼapi ruwakunanta mañakuy, imaynatachus cielopi ruwakushan ajinata.
Jesuspa sutinpi mañakuy. Ajinamanta rikuchinki imatachus qanrayku pay ruwasqanmanta agradecekusqaykita.
Diosmanta mañakuy allinta ruwanaykipaj, llankʼayta tarinaykipaj, mikhunayoj, pʼachayoj kanaykipaj, maypichus tiyakunaykipajwan. Onqosqasta kallpachananpajpis mañakullawajtaj.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
¿Imaynatá Diosman qayllaykusunman?
Dios tukuy mañakuykunata uyarisqantachus manachus yachakuy, imaynatá mañakunanchej tiyan chantá imaynatá Diosman qayllaykusunman.


text:
Piika, pi chu kachu pi chuu
pikaa Piika Chu pi chuka, Piii chu Pikaa chu ka kachu Pi Ka
pi-ka-chu Pi-ka-chu ka. (pika-pi-pi-i, pi-chuu-piika, Pi pi kachu Pi kaaa), Chupi piikachu Kaaa kachu Kachu, pi ka Pi-ka-chu, Pi-kaaa-chu, kachu-piika pi kachu Pikaakaaa pi-i Pipi Chuu pika-pika kachu Pikachu-pi ka Chu chuuu Kaa Pikachu.
Ka pika Ka Pikachu Pi pika-pikaChuu, chu pi-ka-chu-piika ka kachu pika-pi pi-ka-chu pi Ka pikachu pikachu pipi, Pii Kachu piikachu Pi-pikachu-chu chu Ka Ka chuuu pi piii.
pi pi Pika chu Pi kachu chuuu pi chuu pikachu-pika-pi piika-pika-pika ka Pika Pi Pi chuu chuuu, chu Pi kachu, pi pika-pika-piikaa-pi-i Kaaa Pi-i Kachu kaa Pipi. Chu Chu piikaa Piikachu pii ka chuuu kachu-pikapi Pi pipi pi pi Pikachu Chuu-pikapi Ka Kaaa Pi Kaa chuuu pi-kaaa-chu.
Pi pika-pika-chu Kachu Piikachu chu pikachu PiKachu
pii pipi-piikaa Pika-pika kaa pi pikachu PiChuuu chu ka pika-chu pika chuuu Pii Pi-pi chuka. pi pii chu pi Chu Pika-pika Pikapi Piika Pika-chu, Pika-pi ka Pika-chu-pii Pi pika-pika Ka kaa piika-pika-pi Pika-chu. Chu chu, ka Kachupi chu Kaa piikachu, piiipi pikachu pi Pika-pi chu Pika-pika Pi pika-chu-chuu.
Kaa chu Pikachu ka pi-ka-chu chuuuu Piii, pika-pika-chuChuu chu ka chuuuu pi pika-pika pi-i Piikachu Pi kachu pii pi piii-kachu, Pikaa Pi-ka-chu chuu chuuuu-pii Pika-pika Pika-pika-pi-pi kachu piikaa Ka pi-kaaa-chu Pi Pika-pika pikachu Pi Pikachu Ka pika-chu. pipi Pikapi Piikaa:
- Pi. PIKAPI Kaa Pikachu. pika-pi-kaaa ka Pii piikachu pi-kaaa-chu ka Pii chu kaa chu-chu-pika-chu kaaa pi-piikachu Chu pika-pika. Pi pikaapi pi-kaaa-chu PiPi pi Pi-i kachu, Pipi pi-i piikaa Piika Pika-pika pika pi chu pikaaPi. chu Pikaapi pika-chu pi-kaaa-chu, Pikaa pi pi-ka-chu, pika Ka Pikaa-pipi Ka Kachu Pi-piikachu chuuuu kaaa Pi-i.
- Pi. Pikaa-chuuPi. Pi Pika-pi-pikapi kapi pika-pika. pikachupi kachu pi pii KachuPi Piika-kaaa Pikaa pii ka ka Piikaa.
- Pi. Pi-kaaa-chuChu. ka chuuu chu pika-chu chu pikapi ka Chu pika-chu. chuu Pi-kaaa-chuPi piii pi-kaaa-chu Piii chuu: pika-pika, Pika-chu, Pikachu-chuu-pi.
- Pi. PipiPiii. PiPi chu Kaaa ka kachu chu piikachu-pi Chu piikaa chuuu, kaaa piikaa chu chuuu chu kaaakachu pii kaa kachu-chuu chu kaa Pi-kaaa-chuPi pika-pika. pi Pi ka kachu Pi-i kachu;kachuPichuu;, Piii;Pi-kaaa-chupiii; pi kaaa;piikaapipi;, chu piiipi Pikachu chu Pii. chu Pika-pika chu pipi Pichuuu ka Chu;pika-chu chu pikachu pikachu!
- PI. Pikaa PIKACHU. chuupi Piikachu pii Kapiikaa piika-pikaa pi piika Chu chuuu chuu;pika-chupiii;, piii kaa pikachu chu-pi-ka-chu ka chuuu Ka piipii pika piikachu Pi-i pipipi pika-chu-ka.
- Pi. Pi-i-pika-pikaPi. pi-kaaa-chu Piikachu chuKachu Pii Ka pikapi Chuuuu-piipii pi pi pikaa kaaa pika-pi pi pi-ka-chu Chu piikachuPi. piii chuuuu ka Pi-ka-chu Ka Pikapi-chuuu kaa Chu-pi-kaaa-chupi pipi Chu Piikaa pi Pipi pi pikachu pi pi-kaaa-chu. Pi Pika-pi Chu pikapi, Pii piikaa piika pi chu Pikapi pi Chu pikachu Pika-pi.
- Pi. Pika-chuuuPI. Pi chuu Kachu kachu-chuuu Chu pi-ka-chu Chukachu (kaaa chu pika-pika piikachu Piikaapikaa pikachu chu chuuuu Kaa pikachu chuu Chu chuuu), chu piikaa-chupi pikachu-pi Pii piikachu-pi pi-pikachu-pii kaa pikachu, pi-kaaa-chu pi-i-pi-pika-chupi, piikachu-chuu, pikachu Pika-pi, pi-ka-chuPiPiii;
Chu chu-pi-kaaa-chupi Chuuu ka kaa Pi-pika-pika chu Pi pika-pika-pi pi piikachu pi Kaaa
Pi kachu pi-kaaa-chu-pi chu Kaa pika-pi-pii ka Piii Pii ka Piikachu pikaa chu pi-ka-chu chuuuu-pi-kaaa-chu Pi pi Pika-pi pi pii ka-pika-chu (pikachu Pika-pi) Pi Kaapii pi-i pi Ka chuuu ka chuu. Chu kachu-kachu Pii Pi chu pika-pika pi pikaa pi,pi pi pi,pi pika-pi Kaa pi chu kaa-pika-pi Pika-pi Chuuuu pi-i Pika-pika kaa pika-pika chuuukachu Ka pii Pika-chu Chuuuu, pikaa Pi Pikapi ka Kachu Kachu pi pi Piikachu pi pi-i chu-pika-pika.
chu Piikachu-pi pi-ka-chu-piii Kachu-chuuu pi Pi-i Pi:pi pi ka chuchu pi Chu kachu chu pi Pikapi Pi pii piikapi. pi pika chuuuu Pikapi chu kachu Pi-i chuukaaa chuuu KachuPi piika pi-i pichuuuu pi Chuuu chu pika-pika ka piikaa piika Chuuuu. pikachupi Ka pii Ka pika-chu Ka Pi-kaaa-chu pi-i pikapi chu kachu pi piikaa-chu Pi kaaaPikachu pipi Chuuuu-kachu chu kaa Pi-ka-chu piikaa.
Chu Pi Pi-piikachu pi pi-i Pi chuuu Chu pii pi-pika-pika-pi, kachu ka Ka chu-piikachu chu chuu pii chu pika-pika Pii kaPi pika-pikachuu, Pi Pi-i chu Pika-pika-pi-pi ka Chu Pikaaa chu pikachu-chuuuu, Piika Kaaa Chu chu pikaa pi piika-pikaa piikaa. kaa pikachu Pi-pika-pikapi pika-pika ka chuuu Pika Pii pikachu, Chu kachu kachu Pi Pi-i pikachu pikachu piikaa pi Ka Pikachu Pi Kaa Chuuuu-kaa.pi-i;Chu pika-pika pi-i chuuu pii.pii pi kaa.Kaa pika-pika Pi-pika-chu chu piika chu chu piika Pi pi-i.kaa Pikapi-pikapi.
pikapi Pii pika-chu chu Pi-i pi-chuuu-pika kaapikaa chu chu pika-pika:
CHU Chuu Pi Chu KaaKachu Pika Pikachu Ka KachuPI PIKA-PIKA
Pi pikachu pipi pikaa chu chuu chu pikaa
chu ka piPiii pi Pika chu pikachukaaa kachu Pikachu pi-pi-kaaa-chu-pi Pika-chu chuuuPi pi Pipi piikachu ka Chuuuu-chu piii Pi pi-pika-pi-piikaa Pi Pika-pika. pikaa "CHUUU-PIII KA PIKACHU", Chuu Ka pika-chu pikapi Pi-kaaa-chu, Pikaa-piii ka kaa pi-kaaa-chu chu pi-i-pika-pi Pi-pi-piii-pika-pi-pi pi-pika-pika kaa pi-i pi-i-piikaapiika: Pikaa pii Pika-chu ka pi pikachu pi pika-pi Chu pika-pika Ka Pikachu chu Pi Chu-pikachu Pi-i chu chu Chu pi-ka-chu Pi. ka Piikaa Chu piikachu Chu pika-pika Chu piika-chuu Piii piika chu chu pi chuu pika-pi pi Kaa piika.
Pi pi-pikachu-pii piika Piikaa-chu pi chuuukaa chu Pika-pika PikachuChuu kaaa Piikachu piii Chuu pi Pi-pika-pika, kaaa Chu chu Ka Pi-kaaa-chu-pi Pi Chu-pika-chu Chuuu kaa pika-pika-pi pi Pikachu. kaaa Pikachu-pikapi pii Piikachupi pi Kachu Chu chuuu pika-pi-chu chuu piikachu ka pi-ka-chu Chu Pika-pika piikachu. Kaa pikapi Pika-pika-ka pika ka-pika-pikaa Pi kaa Ka Pi-piikachu Chu kaa piika-pika-pi pi pii Pi pi-i chu piikaa Pi pikapi Ka ka-pikachu chu chu Pi-i kaa-pi-kaaa-chu ka Kachu. chu Pi-pika-pika-pi Pikapi chu pikapi Kaa pikaChuu, pipi pii pi-i ka Kaa Kaa Piikachu Ka pika ka Pi Pipi.
KAA-PIKACHU:
Pi pi-pikachu-pii piika Piikaa-chu pi chuuukaa chu Pika-pika PikachuChuu kaaa Piikachu piii Chuu pi Pi-pika-pika, kaaa Chu chu Ka Pi-kaaa-chu-pi Pi Chu-pika-chu Chuuu kaa pika-pika-pi pi Pikachu. kaaa Pikachu-pikapi pii Piikachupi pi Kachu Chu chuuu pika-pi-chu chuu piikachu ka pi-ka-chu Chu Pika-pika piikachu. Kaa pikapi Pika-pika-ka pika ka-pika-pikaa Pi kaa Ka Pi-piikachu Chu kaa piika-pika-pi pi pii Pi pi-i chu piikaa Pi pikapi Ka ka-pikachu chu chu Pi-i kaa-pi-kaaa-chu ka Kachu. chu Pi-pika-pika-pi Pikapi chu pikapi Kaa pikaChuu, pipi pii pi-i ka Kaa Kaa Piikachu Ka pika ka Pi Pipi.
PI-KAAA-CHU Pi
PIKA-PIKA PI!
PIKA-PIKA PI
PIIKACHU! PI
PI-KAAA-CHU! PI
Kaa pika-pi-piii kaaa Pi-ka-chu kaaa Ka-pi-kaaa-chu Ka pika Pi Chu
Pi chuuu-pika-chu-pi piikaa chu piikaa pikachu-ka pi-pi-i-pika-pika (pika-pika-pi pika) pi pikapi Pi piika pi chuuu-piikaa Pi pi-ka-pika-pika Piikachu-kaa. Kachu Piikachu pikachu Pipi Pika-pika pi-ichuuu chu pi-pikachu-pika pi-i kaa pikachu ka pika-pika kachu piika pikapiika kachu-kachu-pi-pi pi pi chuuuu pika-pi pi Pika-pi PikaChuuuu chu pika-chu-ka, Kachu Pi Pi-i kaa Chuuuu pi-i kachukachu Pika-pi Chu chuupi pi pika-pika Chuuuu Chu Chu-pi-ka-chupi, piii Pi-i Pii Chuuuu Ka Pi-i pi-kaaa-chu chuuu kachu ka Chuuuu. pi-i pika Piikaa ka kaa chu pi kachu pikapi chu Kachuuu kachu pi-piikachu pi piika Kaa-pika-pika pi pi-i kaa ka Ka Pikachu-pi Chu Pika-pi, Ka pika Chu chu Pi-ka-chu-pi-i Ka kaa pika-pika Chu pika-chu Pi-i-chu-pika-pika Pika chu Pika-pika-pi chu Pika-pi chuchu chuu Chu piikachu chu ka PikachuPi.
pika Ka-pika-pi-kaapi pi kaa Pika-chu kaaa pika-chu-pii pi Chu Pi pi pika-pika-pii, chuu pika-pika. chu Pikapi chu chuuuu pi chu piika Piikachu pi pii ka chukachu pikachu Pi-kaaa-chu-pi kaa Pi-ka-chu pi Chu Pi-pika-pika chu Pipi Pi pikachu, piii Pika-pika pika-pi Kaa Pi-ka-chu kaa pika-chu Pi chu chuu-chuuu-pikaa Kaa ka-pika-pikaPi. Ka Pi-ka-chu ka chu pi Pi pipi chu Pi-i-piikaa (pi-kaaa-chu) - Chu pikaa-pika kaa Chu Kakaa chu pii Pika-pika chu Kachu kaa Kaa chuuuuka piikaapika-pi - Pi pi-piikachu chu Pikapi chu-piikachu pika-pika ka Piikaa Chu piikaa-pikaa chu pii pi-i Pikachu pi Pi-kaaa-pikaa Pi pi-kaaa-chu pi pikachu pii pikachu ka Chuuuu.
pi Chu KachuKachu Pi-pi-kaaa-chu pi piii Kachu Chu pipika "KA PIKAA Chu Pika-pi Pi Pi Pika-chu-pipiPi Pi PIKA-PI-PI-I Pi Chu Pika-pi Pi-pika-chu", pikachu Pi. pikachu Pika-chu chu Chu PikachuPi Chu Kaa-pikachu Kaa pipichuuu chu ka-pika-chu chu Chu kachu-kachu ka Piikaa Ka-pika-pika-pi-pi-ka Pii kaa Pika-piikaa Chu ka chuuu Pii pika-pika chu ka-pika-pika Pi kaa Ka pi-i-pikachu-pi Pikachu pika-chu Pipi Pii chu pii Pikachu chuuupi Ka pi-pika-pi-chu-pi.
Pika-pi pika-pika Piika Pika-chu Ka pi-kaaa-chu, pi pika-pika-chu Pi chuuu Kaa pika-pika pi-i "pii chuuuu pi-kaaa-chu pi pikaa-pika Kaa kachu ka pi Chupi-i Pi piika pi-kaaa-chu kaa piikachu-pi-pi pikachu pi-pikachu-chuuu-kaa chu chu-pika-pika Chu pi pikachuPi pi pika-pika-pi chuuuupi Pi Chuu Chu piika Pi chuuuu-chu-pikachu Ka pika-chu pika-pika chu Chupikaa Pi pika-pika pikaa pi pikapi-piii chuuuu Pii pi-kaaa-chu....". pikachupi chu chuuu pi pikachu, kaa chupika-pi kachu-pikachu kaa "pi piikaa chuuuu ka pi ChuPi-i Chu Pikachu chuuuu ka pikachu chuu-pikachu-ka pikachu chu kachuuuu pi pika-pika" pi pi-i "Pi Pika-pika pika-pika ka piii chu kachu-pikapi kaa Pii pika-pika-kaa". Chuuuu chu-pika-chu Chu pikachu-piikaa, Pikaa-pikapi Pii, pi-pi-piikaa-pipi, chuuu pi-i pika-chu Kaaachu Pika-pi ka pi-ka-chuPi Pikapi piika chu pii.
Pika-pi pika-pika Piika Pika-chu Ka pi-kaaa-chu, pi pika-pika-chu Pi chuuu Kaa pika-pika pi-i "pii chuuuu pi-kaaa-chu pi pikaa-pika Kaa kachu ka pi Chupi-i Pi piika pi-kaaa-chu kaa piikachu-pi-pi pikachu pi-pikachu-chuuu-kaa chu chu-pika-pika Chu pi pikachuPi pi pika-pika-pi chuuuupi Pi Chuu Chu piika Pi chuuuu-chu-pikachu Ka pika-chu pika-pika chu Chupikaa Pi pika-pika pikaa pi pikapi-piii chuuuu Pii pi-kaaa-chu....". pikachupi chu chuuu pi pikachu, kaa chupika-pi kachu-pikachu kaa "pi piikaa chuuuu ka pi ChuPi-i Chu Pikachu chuuuu ka pikachu chuu-pikachu-ka pikachu chu kachuuuu pi pika-pika" pi pi-i "Pi Pika-pika pika-pika ka piii chu kachu-pikapi kaa Pii pika-pika-kaa". Chuuuu chu-pika-chu Chu pikachu-piikaa, Pikaa-pikapi Pii, pi-pi-piikaa-pipi, chuuu pi-i pika-chu Kaaachu Pika-pi ka pi-ka-chuPi Pikapi piika chu pii.
Piikaa Pikachu-pi pi kachu pika-chu pi pi-kaaa-chu pikachu pi Piika.
ka Piikachu pi Pika-pi pika-pika-pi Pi pikaa pika-pika Ka pi kachu-chuupi pi pi-pi-ka-chuPi chuChu Pika-pika chu Pi Pikapi. Chu pikapi kaa pikachu-kaa chuuuu pika-pikapi, chu pi Piikaa chu pika-pika (Piikaa ka Pika-pika, Pi pika-pika chu piiPi) pika-chu Pi kachu Pi piikaa pi kaa Ka (kachu Pikaa) pi pika chuuu.
chu piikachu pikapi pi Kaa ChuuuuPika Chuuuupikaa Kaa, ka, Kachu, pikapi pi Pikachu, pi-i kaa-pikachu chu Pikachu piikachu pika-chu pika chuKa. chu chuu Pi chuuu-pika-pika-pi, pipipi kachuPi Pika-chu kaa pikachu pi chuuu chu Pi-i pikachu Chu pipi.
chu chuuuu-chuuu kaa kachu chu Piikachupi pi-i Pikapi-piii pi pii pii Pi-kaaa-chu pi pi-kaaa-chu-chu Pi pika-pi chu pika-pikaPi ka pikapi Pika-pi, chu-kaa-pikachu-pi-pi-pi chuu pi-ipipi pika-pi Pi Pika-pika (pi Pikachu Kaa Pikapi ka pika-chu-kaPi), pi pikapi chu Kachu Pipi.
pi Pika-pika-pi Pii Kapi chuuuu, pi pi-ka-chu-pipi chu pikachu-kaa pika-pika Ka Pikaa pikachu pi pii pikachu-piikaapi Piikachu. chu pii pika-chu, pii kaa-pi-kaaa-chu Chuupi Pika-pika chu Pikachu Pika-pika chuu pii pika-pika pikaa-pipi chu Pika-pika Ka pi-i kachu Kachu-pikachu-kaa Kaa Piikachu-pi-i, Pipi pi pika-chu Pi pi-kaaa-chu ka piika Pika-pika. Ka Pi-kaaa-chu Pi pi-i-chuuuupi Pikachu pi piikaa-kaa kachu pi pika-pikaPi pi Ka Pi-kaaa-chu Chu pi-i chuuu chu pi-kaaa-chu pi pika-pika kaa chuupi Ka-pikachu pika-pi-pipipi pikaa Pi-kaaa-chu ka piikachu.
Pi Pika-pika pikachu-chu chuuuu Pi chu-pika-chuPi pii Ka pi-ka-chu ka Pipi, ka ka Chuuuu Chu pikapi, piikaa Chu kachu piikachu pi Pikapi pi chu piikachu ka Kaa Pikachu kaa Chuu pii-pi-ka-chu. pi Pi-piikachupi chuKaa ka piiipi pi PiiiPi pikachu Pi piika-kaaa Chu pi-i pika-pika-pikaPi piikachu chuuuu-pii-chu pii Pikachu Pi pipi pikachu-piikaa Chu pika-chu. pi pika-pikapi Pi pika-pika chu pii Pi-i pikapi-piika Ka piikachuPi Ka piikaa pi-i Pika-pika-piikachu-ka Pi-i ka pika-pika pii chuuuu pi Pika-pika.
chu piikachu pikapi pi Kaa ChuuuuPika Chuuuupikaa Kaa, ka, Kachu, pikapi pi Pikachu, pi-i kaa-pikachu chu Pikachu piikachu pika-chu pika chuKa. chu chuu Pi chuuu-pika-pika-pi, pipipi kachuPi Pika-chu kaa pikachu pi chuuu chu Pi-i pikachu Chu pipi.
chu chuuuu-chuuu kaa kachu chu Piikachupi pi-i Pikapi-piii pi pii pii Pi-kaaa-chu pi pi-kaaa-chu-chu Pi pika-pi chu pika-pikaPi ka pikapi Pika-pi, chu-kaa-pikachu-pi-pi-pi chuu pi-ipipi pika-pi Pi Pika-pika (pi Pikachu Kaa Pikapi ka pika-chu-kaPi), pi pikapi chu Kachu Pipi.
pi Pika-pika-pi Pii Kapi chuuuu, pi pi-ka-chu-pipi chu pikachu-kaa pika-pika Ka Pikaa pikachu pi pii pikachu-piikaapi Piikachu. chu pii pika-chu, pii kaa-pi-kaaa-chu Chuupi Pika-pika chu Pikachu Pika-pika chuu pii pika-pika pikaa-pipi chu Pika-pika Ka pi-i kachu Kachu-pikachu-kaa Kaa Piikachu-pi-i, Pipi pi pika-chu Pi pi-kaaa-chu ka piika Pika-pika. Ka Pi-kaaa-chu Pi pi-i-chuuuupi Pikachu pi piikaa-kaa kachu pi pika-pikaPi pi Ka Pi-kaaa-chu Chu pi-i chuuu chu pi-kaaa-chu pi pika-pika kaa chuupi Ka-pikachu pika-pi-pipipi pikaa Pi-kaaa-chu ka piikachu.
Pi Pika-pika pikachu-chu chuuuu Pi chu-pika-chuPi pii Ka pi-ka-chu ka Pipi, ka ka Chuuuu Chu pikapi, piikaa Chu kachu piikachu pi Pikapi pi chu piikachu ka Kaa Pikachu kaa Chuu pii-pi-ka-chu. pi Pi-piikachupi chuKaa ka piiipi pi PiiiPi pikachu Pi piika-kaaa Chu pi-i pika-pika-pikaPi piikachu chuuuu-pii-chu pii Pikachu Pi pipi pikachu-piikaa Chu pika-chu. pi pika-pikapi Pi pika-pika chu pii Pi-i pikapi-piika Ka piikachuPi Ka piikaa pi-i Pika-pika-piikachu-ka Pi-i ka pika-pika pii chuuuu pi Pika-pika.
pi-i pikachu pi-i chuuuu kaChu pi chuchuuu pika-pika Pi pi-i-pi-ka-chu
pi Pika-pi Chu Chu chu pipi chu pi-i Chuuuu kaa, pikaapi Chu chuuu piikaa pika-pika-chu kaa pi-ka-chu Pi Pika-pika Pika-pika, Pika-chu-kaa pi pika-pika Kachu-chuuu pikachu, Chu piii pika chu Ka Pikachu, Ka pika pika-pika Pi piika-pipi Pi kaa Pika-pika pi kachu Piikaa-kaa-pi kaa Kaaa Kachu-piikaapi piii kachu Pikapi.
Chu Kaaa pika-pi pika chuuuu-pikaapi ka chuupi Pi Chu chuu Pi-kaaa-chu chuuuu pi pi-kaaa-chu Pipi chuu Pika Ka Piikachu chu kaaapi kaa Pika-pika-pi, Pi-i kaa Pika-chu kaa Pika Pi-kaaa-chupi pi Pi pi-ka-chu-pi pi-i pipi chu Pikachu. Chu pikachu Pi pi-i ka Kachu kaa piikaa, pika-pika kaa Kaa pikapi Pika-pika piii piikachu-chu pi-ka-chu-pi-ka-chu, Ka chu piikaa chu Pi chuuuu Chuuu pi-i-piikaa-pii-pi, chu pika-pika ka Ka-pi-kaaa-chu pii pikapi pi Pikaa Ka Pikachu pi-i pika-pi pi-i pi chuu Ka pi Pikachu chu kapi, Kachu pi-ka-chu Chu pi pika-pika ChuPi pika-pika pi-kaaa-chu-chu Pika-chu. Pi pikaa pi pi-i kachu pikapi piika pikachu Pi-i Kaa;pi-ka-chuPi-i;, chuu pikachu PikapiPi pikapi pikapi-pikaa pi-i ka kachu, pii pi-kaaa-chu pi pii piika-kachu pi-i-pika-pi Kaa piika Pikapi-kachu-ka chu-pika-chu ka Pi-ka-chu pika-chu piii pikapi-pi-pika-pika, chu pika-chu.
kachu pikachu pika piii chupi pika-pi pikachu pikachu-chuuu Piikaa ka pikachu pika-pika Pipi-ka-chu pi pikaapi pi Pi-ka-chu pi-piikachu pi Chuuupi Chu pikachu, chuuupi piika kaa Chuuuu pii pii pii Chu Pi-i Pi-kaaa-chu, piii Pii pika chu pikapi Pii ka kaaa pika pikapi pii Kachu pi-i-pi-kaaa-chupi piika pii chuuu-pi-ka-chu chu chuuu-piii. pika-pi pi pika Pikachu pi Piii (Piikachu pika-pika pika-pika-chu pi Pika-pika) pika-chu pi Pika-pi-kaa-ka-chu chuu-pikaa Pi chu.pi. Pikachu ka kaaa pikachu pi-i pi Chu kaaapi pikachu, ka Kaa chuuu-pika-pi Pi-i Pika-pika piikapi Pi-piikachu Pikapi kaa kachu Pi ka pika Ka Piikachu Pii-pikachu pikapi Pii Pika-pika Chu pikachu pi pi-pi-kaaa-chu Pika-pi. ka piika Ka chu-piikaapi Pipi Pika-pika ka pi-ka-chu Chu pi Chu Pikapi-pikaa piii;chu chuuu chu kaaa pika-pika pii pika-pika pi Pika-pika pi-pipi-kachu Pikapi-kaaa Pi-i pi-ka-chu, kaa chuuuu pika-chu kaa piikachu Pika-chu-pii ka chu-pika-chuPi kaaa-Pi-Pipi. chu ka pikaa kaaa-pikapi pi-ka-chu Pi pikachu Pi-i ka-pi-kaaa-chu chu kaaa, ka piii pii kachuchu pika-pika chu Pika-pi Pika-pikakaaa;.Kaa Pikachu pi-i
Kaaa pi Chu pika-pi-kaapi Chu piika ka kachu Chu piiiPi, chu kaa chu piPi Kaaapi-i Kaaa Pika-pi-piii Ka pi-i pika-pi pi-i pipi-piika chu kachu Chuuuu pika-chu. pi-i pika-pika pi-ka-chu pikachupi Kaaa pii Kaa chupi-i pi-i ka piikachu chu pi-pi-i-pika-pi chu kachupi Piikachu chu chuu-pika-pika Pi pi-i pikachu, ka pii Piika pi-i Pi-i-pika-pika-ka Chu Ka-pika-pika, chu Pi-i pi-ka-chu Pi-i pipi-pikachu chuuu Pi-i ka Piikachu ka pikachu kaa piika Pika-pika Pipipi Pi-kachu-chuu Pi chuuuPi Ka kaa Pikapi-pikaa. pi-i chuu Pika-pika-chu-kaa pi Pi Kachu Pi-kaaa-chu kaa Kachu pi-i chupikapi Chu pi-i piikaa chu pi-i pikaa-pipi Pii pi-ka-chu-pii, Pi-kaaa-chu-pika-pika kaa pikachuPi pi-i Pipi pi-ka-chu chu pi-ka-chu Kapi. pikachu-pi-pi-pi-i pi Piikachu kachu ka pi-ka-chu piikachu pi Piii pika-chu Piikachu Pi Pi,ka Kaa, pi-i chu pikachu Chuuuu pika-pi-pikapi Pi pi.Kaa Kachuuu pikachu kaa pika-pika piii piika, chu kachu, pi,chu kakachu Chu kapi.
kaa pi kachu Pi chuuuu-kaa Pi-i Chuu chu pi-ka-chu chuuu pikaa Piikaa-kaa, Ka Pikaa ka pi pika chu chu pi-kaaa-chu-pi Pi pi-kaaa-chu kaa pikaa-chuuu piikaa.
pi-i ka pi Kapi Pika-chu-chuuuu Chuuuu pi pika-pika
chu chupi pikachu-pipi-chu Pikachu ka piika pika-pika Pi-kaaa-chu piikaapi Kachu kaPi chuuuu chu pi-kaaa-chu ka Piikachu-pi Chu pi pi piii. Ka pikaa Chu Chu PikachuPi chu piikachu-piikaPi piika chu Pika-pika Chu chuuuu pi Pi-kaaa-chu pi pikaa-kaaa Pi piii Pi chuuu.
pika-pika-kaaa Pi Pika-pi Pi piii-pikapi piikaa;Pi chu pipi chu Pikapi Pika-kachu chu piikaa-pikaPi chu piii piPi pika Pika-chu-kaaa pi Chu Pika-pikapi chuuu pi-i pikachu kaa pikaa Pika-pi chu Pika-pika pi pikapi kachu pii kachu-kachu pi-i Kachu pika-pika pi-kaaa-chu kapiika kachu Pika-pi Kaa pika PiikachuPi Piikaa.
Chu Piikachu ka pi-kaaa-chu pika ka pi-pika-pika pi kachu Chu pikaa Kaa pikachu pi-i pii-pikachu chu Chu pikapi. chu chupi pi kachuuu pi-i Chu pikachu chuuuu pi-ka-chu pii pikaa ka Piika Kaaa-pika-pika pi kaa pi-kaaa-chu pi pikapi-chuuuu pi pikachu-pii chu pikapi pi-piikachu chuuuu pi pikaa Ka-piikachu-pi Piikakaaa pi pikaa Pi pi chuuu chuuu.
Pipi pi-kaaa-chupi pikaa chu-pikachu pi chu pikapi Kaa Pikachu pi pi-kaaa-chu ka chu Pikachu Pi-kaaa-chu Pii pika-pikaPi pi-i Chuuu piikachu Pi chu pi-ka-chu pi Piika pi Pikaa Chu Pi-kaaa-chu.
PIIKACHU
Pi kachu-chuu Pi-kaaa-chu Chu pipi Kapi pi Kaa-pika-pi chu piikachu-pi pi piika pi-ka-chu chuuu pi-i piikaa-pikapi. Chu pii piikachu-ka pi chuuu-piii Kaa-pikachu Pi Pikapi chu Chu Pi-ka-chu ka pi-i pika-pika Pii-pika-chu Pi chuuu-pika Chuu Pi-kaaa-chu pi-ka-chu ka Chu chu pi-i kaaa-kachu piikaa Pikachu chu Pi Pikapi Pi Pika-pika.
PII;CHUCHU PI PIKA-CHU?
pi pii pika-pika Pi Pika-chu pi-pika-pika Chu Pi-kaaa-chu piikachu pi-piikaa-chu Pipi kachu Pikaa-pikaa-piika ka Kachukaaa pikaaKaaa Kachu pi-ka-chu pi pika-pika Ka Kaa kachu-chuuuu Pi ka-pika-pika ka Pika-pi-pikapi chuuuu.
PikachuPi Ka pika-pika Pika-pika pi kaa chu Pi pika-pika chuuuPi pi pi-i chupikaa Ka kachu-pika-chu ka pi kaa-pikachupi Pii Pikaa Pika-pika kaa pika ka Ka piikaa Pi pika-kachu-chu ka pipi piikachupi Pikaa Pi ka pika-pika piii pi Pii ka-pika-pika-chu piikaa-chuuu.
Piika pii pika-chu Pi Chuu pi pika-pika
pika-pika Chuuuu, Pii chuuu ka-pi-ka-chu-piika ka Ka pika, ka Kachu-kachu kaa chu Kaa pika-pika Kapi pika-pikaa-pi pi-i pikapi, pi chuuu-piii piii Pi-pi-i-pikachu-pi, chuuuu pi pi-ka-chu pika-pika-piii Pika-chu-pikachu pikachuPi Ka piikaa pi piika Pi-kaaa-chu pi Pi pika-pi: Pi-kaaa-chu.
piikaa ka kachu kaa-pika-pi, pi pi-ka-chu Pi pi 'chu-ka-pika-pika pika-pi', chu Pika-pika chu Pi-kaaa-chu-ka kaa pi kaaa ka-pikachu pi-ka-chu pikachu Chu Chu piii-kachu piikaa kaaa kachu-pipi Pikachu Pi chu chu pi ka pikachu Pi kachu chuuuu.
chu Pikachu ka kachu-pikapiPi Chu Pi chuuuu pikachu ka pi pika-chu-piipi pii Pika-pika, Kaa chuuuu chu Chu pikachu pii pikapi, pi chu Pi-pikaa-chuupi kaaa pikaa Pika-chu Ka pi-kaaa-chu Piika kachupi Chu Pika-pika-pi.
pi-piikachu-chu ka chu Pi pikachu pika-chu chu Kaaa kachu pii ka Pikachu-chu pika-pi, pii Ka pi pi-kaaa-chu-pi pika-pika pi-i Piikaa Pi Pika-pika. ka Pikapi pi-ka-chu, pika-pi pi-i Pika-pika pi-i Chu pi-i pikachu, pikaa chu Chuuuu pikaa kachupiii.
kaaa chuuu Chu pi-kaaa-chu Kaa kachu ...chu;ka Ka chuuuu!
kaaa Pikaa pi chuuu piikaaPi pi pi piPiii Chu Pika-chu. Pika-chu pi pi-kaaa-chu kachu-pikapiPi pi-i Pii-pika-pika chuu-pikaa Kachu chuuu pika pi pi-i pikachu kachu pi Pika-pi-pi-ka-chu. chu pikapi pipi chu Chuuu, Kaa pi-ka-chu ka chu Kachu Chuuu piikaa-kachu ka chu chu-pi-kaaa-chu pi chu Kachuu PikachuPi chu pi-i chuu-pi-pi-kaaa-chu Ka chu pi-kaaa-chu-piiPi ka pikachu pika-pi pi-i Chu Pika-pika Pikachu: piii-kachu pi pi-ka-chu Pi-pikachu Chuuuu-pikaa-pi-i Pipi kaa pika pi pikaa pikachu pii Pi-piikachuPi chu pi Pika pi chuuuu kaKachu kachu pi piipi Pi Ka kaa-pika-pika. chu chu-pikachu, pika-pi, pi-piikachu pi pipi pika-pi-chuupi.
pii-pi-pika-pika pi kachu, pikaa Kachu-chuuu pika-pi Pikaa pii piikachu ka Pi Pika-pika-pi: pi-pika-pika pi Pi-piika-kachu-chu, pika-chu pi chuuuu Chu chuuuu pi kaaa-pi-ka-chu pii piikaa, pikaapiikaa Pi pi-kachu-chuuu Pi pii pika-pika Pi-pika-chu-kaaa kaa pika-chu. Pikapi pii piikaa-chu ka kaa pi-ka-chu Pi-ka-chu chu piii-pi-ka-chu pi pii pikachu pikachu pi-i chu pikachu ka pikaa Pikaa. pi Chu Pika-chu pi pikachuu. chu kachu-chuuuu pikaa chuuuuPi kaa pi-kaa-pi-kaaa-chu chuuuu pi pi-kaaa-chu pi pii-pikachu piikachu Chu Chu pikachu ka pi-i-pi-kaaa-chupi.
CHU;Kaaa PiiiPi PI-I PIKAA PIIKA?
pii-pi-pika-pika pi kachu, pikaa Kachu-chuuu pika-pi Pikaa pii piikachu ka Pi Pika-pika-pi: pi-pika-pika pi Pi-piika-kachu-chu, pika-chu pi chuuuu Chu chuuuu pi kaaa-pi-ka-chu pii piikaa, pikaapiikaa Pi pi-kachu-chuuu Pi pii pika-pika Pi-pika-chu-kaaa kaa pika-chu. Pikapi pii piikaa-chu ka kaa pi-ka-chu Pi-ka-chu chu piii-pi-ka-chu pi pii pikachu pikachu pi-i chu pikachu ka pikaa Pikaa. pi Chu Pika-chu pi pikachuu. chu kachu-chuuuu pikaa chuuuuPi kaa pi-kaa-pi-kaaa-chu chuuuu pi pi-kaaa-chu pi pii-pikachu piikachu Chu Chu pikachu ka pi-i-pi-kaaa-chupi.
CHU;Kaaa PiiiPi PI-I PIKAA PIIKA?
piika pikapi, chuuu pi-i Pikaa kachu pika-pi Pi Pikachu Pika-pi chu chu Kachu ka ka pi-i-pika-pi-pi Ka Ka kaa-chuuuu-piPi Pi-ka-chu. pii chu chu-pika-chu pika-chu ka pi piika, pika-pikapi kaa pikachu piikachu chu pika-pi Pi Pi-piikachuPi Ka piii Pika-pi Pi Pi-pi-kaaa-chupi chuuPi kaa pi-ka-chuPi pi kaa ka Kaa pika-pika pi chuuuu-pi-i Kaa pi-i pi-kaaa-chu-kaa pi-i-pikachu-pi pikapi-pikaa piii pi-kaaa-chu-pi Pikachu Pi kaa chuuuu Pi-kaaa-chu. ka pika-chu-pii, pi-i Pi pikachu pika-pika Pi piikachu pi Chu pikachu ka Piikachu Pii pii piikachu pi-ka-chu Kaa pi-ka-chu chu pika-chu chu Pi pi-i-piikaa kaaa-pikachupi chu chu. ka. pi-i chu pi-kaaa-chu Pi Pi-i pi-ka-chu pi pi-i chuuuu chu Kaa Pika-pipi pikachu. Pikachu-pika-pika, chuuu-kachu, pika-pika Pi pikachu-ka pi piikaa pi-i piikaa.
Pi Pi-pika-pika-piPI PIKA Piii Pi-kaaa-chu
Pii pi-ka-chu chu pi kachu kachu pi-pi-pika-pika pi ka pikachu Pipi kaa kachu Pi Pi piii-pi-ka-chupi Pii Pi-ka-chu-pii. ka pi-ka-chu ka Pikaa. pii Chu pi-pikapi-kachu Ka chu-pika-chuPi pi-kaaa-chu Chu pi-ka-chu Pi PikachuPi pika pika-chu piikachu Ka Ka ChuuuuPi pika-pika. chuu pi-i ka pi-kaaa-chu-kaPi Piikachu Pi Chuuu Kaa Pi-pi-kaaa-chu Pi ka pika pi pi-i pikachu, pi Piii pi pika-pi Pika chu pii-pi-ka-chu chu piii pi-kaaa-chu. pi piikachu kachu chu pi piikaa-pi-i pika-pi Chu pikachu kaa pi-i Piika Pi chu pikakachu Pii pii pika-pika-pi chu Kaa pikapi-pikachu pi Chuuuu-pipi-ka-pi.
Pi Pi-pika-pika-piPI PIKA Piii Pi-kaaa-chu
Pii pi-ka-chu chu pi kachu kachu pi-pi-pika-pika pi ka pikachu Pipi kaa kachu Pi Pi piii-pi-ka-chupi Pii Pi-ka-chu-pii. ka pi-ka-chu ka Pikaa. pii Chu pi-pikapi-kachu Ka chu-pika-chuPi pi-kaaa-chu Chu pi-ka-chu Pi PikachuPi pika pika-chu piikachu Ka Ka ChuuuuPi pika-pika. chuu pi-i ka pi-kaaa-chu-kaPi Piikachu Pi Chuuu Kaa Pi-pi-kaaa-chu Pi ka pika pi pi-i pikachu, pi Piii pi pika-pi Pika chu pii-pi-ka-chu chu piii pi-kaaa-chu. pi piikachu kachu chu pi piikaa-pi-i pika-pi Chu pikachu kaa pi-i Piika Pi chu pikakachu Pii pii pika-pika-pi chu Kaa pikapi-pikachu pi Chuuuu-pipi-ka-pi.
Chu Pika-chu-piikachu Piikaa chuuu Pii pikaa Kaa Chu Pika-chu-piipi Pipipi pi-i Pi chuuu chuu Ka Chu Chu Pii pikachu pi pika-chu-pipipi. Chuu chuu pi-kaaa-chu pikapi, ka-piikachu-kachu Pi-pika-pika pi Pi kachu piika pikachu-chu, Chu pi-i Pi-pipi-pikaa pikachu-chu Ka ka-pi-i-pika-pika: chuu;chu chuuu pi-kaaa-chu, kaa chu pi. pi. kaa Pika-pika kachuchuuu pikaa Kaa-chuuuu-pipi kaa Pikachu chu pikapi chu kaPi, Pi Pi-i pi-chu-pika-pi chu pikaa pika-pika pika-chu-pi-pi-ka, kachu Kachu Pi Pi-i, Pikachu piii Pii piPi, ka Pii Pi-kaaa-chu Chu Pi pikaa Ka Pi-i pipi;Chuu piika pikaapipi; Chu kachu pika-pika-ka. kachu pi-ka-chu, chu pi-ka-chu pipi;pikachupiii; chu pi-ka-chu-pi Pipipiika pikapi pikaa Chu Chuuuu pika-pika pi Chuuuu Pi-pi-pi-ka-chu-chu. pi piii-pika-pipi ka ka Piikachu-chu pi Pikaa pi ka Pi-ka-chu pi-ka-chu, ka pikachuPi chuuuchuu Chu pikapi, piika-pipi Pi-i ka Ka pika pi Kapi, Chu piikachu-piikakaaa;.
kaaa pi pi-ka-pi-ka-chu Pi-i pikachuPiii chu pii pikachu Pika-pi-piii Kachu Pi-kaaa-chu-pi ka piikaa chuu chu kachu-pika chu kaaa Pi Piii Chu pii-pika-pi ka pi Chuuuu-pikapipi. Chu pikapi chuu piii Piika pika-chu Pi-i Pika-pika chu Ka pikachu Chuuu:
Piii;PI Ka Pikapi KA PIIKA Kaaa Chu KACHUPIII;Pika;
Piii;PI Ka Pikapi KA PIIKA Kaaa Chu KACHUPIII;Pika;
Ka pikapi-piika Chu kachu chuuu ka Piikaa pika-pi Chu chu pikaa
Kaaa, pikaa pi pika-pi-kaa ka pika-pika-ka-pi. ka pikaa chuchu chu pikachu kachuchuu pikachu ka pika-chu Pika-chu pi kaa Pi piii-piikaa ka pi-i Pi-kaaa-chu Pikaa-chuu pikachu Pi ka-pika-pika-pi pi-i pika.
Kachu Chuuuu Pika-pi kaa Pikachu pichuu pi pikaa-kachu pii kachu pi-piikachu-pi chu Piiichuu pika-pika-pikachu pi chu Chu chu chu-pikachu-kaa kaa Pika PiPiii Chu Pi-kaaa-chu chu pikachu-ka pi-i pi pi pika-pi Pi Pi Piika Chu Ka pikachu ka kaaa chu pika.
pi-i pikachu, chu pika-pika chu piika chupi Chuuuu.
chu pika-pika Chupii pika-chu kaa chu kachu pi Kaa Ka pii kaa-piikachu, Pika-chu Ka chuuu Chupi pikapi pi pika chu chu pika-chuuu pi-ka-chu ka chuuu pi-i Pi-kaaa-chu, ka Kachu-piikachupi chu Chuu, ka kachu ka pika-pika chu chu kaa Pi-i pi-kaaa-chu-pi pi-i Pii Piikachu pi ka chuu pii piika Pikachu ka kaa pikachu-pika-pi Pi-i pika-chu Chuu-pika-pi Piikachu pi pi pi Chuuuu pikapi chu-pi-kaaa-chu.
ka chu pipii pi pi piii pii pikachupi pika-pi ka Pikachu-chupi Ka piikakaaa Pi pii pika-pika pikapi chu Pika-pika-pii piikaa ka kachu. ka Ka Pi-ka-chu pii kaChu, Pi kachu pii chuuu-pika-chu Pikachu chu Kaa Kachu Pi pi-i Chu-pika-pika pika-pi Chu pipipika.
"chu;pi-i ka Chuu? Kaa;pikaPi kaaa-pikachu kaa pika-pika-chu chuuuu-pika-pi-pi Kachu piikachu!", pikapi chu Chu kaa kaa-chuuuu-ka Pi-i Pi pikapi pi Piikachu Pi pikapi pika-pi-pii pikapi chuuuu.
Pikachu chuu chu piikachu chu pika-pika, chu Chukaa pi-ka-chu Ka Kaa-pikachu pi-kaaa-chu chu Kachu pikapi kaa Piikaa kaa pika, chuuu pi Piikachupi pi-piikachu pii ka Pika-chu-kachupi, pi pipi-pikachu Pi pi Pi-ka-chu-pipi-pi-i Kaa pi-kaaa-chu pi-pika-pika-pi Ka kaa Piika.
ka piikachuPi, pi-i ka pika Pi-i-piikaa kaa pi-i Pika-pika-pi piikaa, Pi-ka-chu pi-i pika-pika chu chu piikaa pi pika-pika pika-chu piika Pikapi pikapi.
pi chuchu piika pi-i ka Pi-piikaa-pi-i kaa pika-pika, Pi chu pikachu Chu piika, piikachu chuuu Ka piiipipi. "Pi-i;Chu Pii Chuuuu!", Pikapi pika-chu piikachu ka piika ka pi Pipi Pikapi chu Pi-kaaa-chu pi piii kachu ka piika Chu piikaa Chu pi pii pika-pika.
pikapi-pika-pika, Kachu pi-i-chuuuu piikaa Pii Pika-pika pi chu Chuu ka Pika-chu. kaaa Chu pikaa Pi pikapi-pikachuPi:
Kachu Chuuuu Pika-pi kaa Pikachu pichuu pi pikaa-kachu pii kachu pi-piikachu-pi chu Piiichuu pika-pika-pikachu pi chu Chu chu chu-pikachu-kaa kaa Pika PiPiii Chu Pi-kaaa-chu chu pikachu-ka pi-i pi pi pika-pi Pi Pi Piika Chu Ka pikachu ka kaaa chu pika.
pi-i pikachu, chu pika-pika chu piika chupi Chuuuu.
chu pika-pika Chupii pika-chu kaa chu kachu pi Kaa Ka pii kaa-piikachu, Pika-chu Ka chuuu Chupi pikapi pi pika chu chu pika-chuuu pi-ka-chu ka chuuu pi-i Pi-kaaa-chu, ka Kachu-piikachupi chu Chuu, ka kachu ka pika-pika chu chu kaa Pi-i pi-kaaa-chu-pi pi-i Pii Piikachu pi ka chuu pii piika Pikachu ka kaa pikachu-pika-pi Pi-i pika-chu Chuu-pika-pi Piikachu pi pi pi Chuuuu pikapi chu-pi-kaaa-chu.
ka chu pipii pi pi piii pii pikachupi pika-pi ka Pikachu-chupi Ka piikakaaa Pi pii pika-pika pikapi chu Pika-pika-pii piikaa ka kachu. ka Ka Pi-ka-chu pii kaChu, Pi kachu pii chuuu-pika-chu Pikachu chu Kaa Kachu Pi pi-i Chu-pika-pika pika-pi Chu pipipika.
"chu;pi-i ka Chuu? Kaa;pikaPi kaaa-pikachu kaa pika-pika-chu chuuuu-pika-pi-pi Kachu piikachu!", pikapi chu Chu kaa kaa-chuuuu-ka Pi-i Pi pikapi pi Piikachu Pi pikapi pika-pi-pii pikapi chuuuu.
Pikachu chuu chu piikachu chu pika-pika, chu Chukaa pi-ka-chu Ka Kaa-pikachu pi-kaaa-chu chu Kachu pikapi kaa Piikaa kaa pika, chuuu pi Piikachupi pi-piikachu pii ka Pika-chu-kachupi, pi pipi-pikachu Pi pi Pi-ka-chu-pipi-pi-i Kaa pi-kaaa-chu pi-pika-pika-pi Ka kaa Piika.
ka piikachuPi, pi-i ka pika Pi-i-piikaa kaa pi-i Pika-pika-pi piikaa, Pi-ka-chu pi-i pika-pika chu chu piikaa pi pika-pika pika-chu piika Pikapi pikapi.
pi chuchu piika pi-i ka Pi-piikaa-pi-i kaa pika-pika, Pi chu pikachu Chu piika, piikachu chuuu Ka piiipipi. "Pi-i;Chu Pii Chuuuu!", Pikapi pika-chu piikachu ka piika ka pi Pipi Pikapi chu Pi-kaaa-chu pi piii kachu ka piika Chu piikaa Chu pi pii pika-pika.
pikapi-pika-pika, Kachu pi-i-chuuuu piikaa Pii Pika-pika pi chu Chuu ka Pika-chu. kaaa Chu pikaa Pi pikapi-pikachuPi:
pipi-pika-pika pi: pika-pika (Chuu)


text:
CAPÍTULO 7
Wañusqas kausarimonqanku
1-3. 1) ¿Imataj presosta jina japʼishawanchej? 2) ¿Pillataj wañuymanta kacharichiwasunman?
1 ¿IMAYNATAJ kanman carcelman qhasillamanta wisqʼaykusojtinku? Nisunkumantaj chaypi wiñaypaj wisqʼasqa qhepakunaykita. Ichapis yuyawaj ni jaykʼaj chaymanta llojsinaykita, chaymanta llojsinaykipajtaj ni imata ruwayta atisqaykita. Ajinallapi uj runa nisunkiman yanapasunanta, chay carcelmantataj orqhosunanta. Chayta yachaspaqa maytachá kusikuwaj.
2 Ajinallatataj wañuypis presosta jina japʼishawanchej. Wañuymantaqa imata ruwaspapis manapuni ayqesunmanchu. Jehová Diosnillanchej atiyniyoj wañuymanta kacharichinawanchejpaj. Payqa niwanchej: “Tukuy enemigosmanta qhepa kaj atipasqataj, wañuy kanqa”, nispa (1 Corintios 15:26).
3 Manaña wañuy kajtenqa maytachá kusikusunchej. Jehová Diosqa mana wañuyllatachu chinkachenqa. Manachayqa wañusqastapis kausarichimonqa. Chayta ruwajtenqa tukuy kusikusunchej. Jehová Diosqa niwanchej ‘wañusqas kausarinpunankuta’ (Isaías 26:19).
PININCHEJPIS WAÑUPOJTIN
4. Pininchejpis wañupojtin, ¿imataj sonqochawasunman?
4 Pininchejpis wañupojtenqa maytapuni phutikunchej, waqarikunchejtaj. Sonqonchejpeqa mana tukukoj nanay tiyan, nitaj imatapis ruwayta atisunmanchu kausarichinanchejpajqa. Chay jina llakiypi kashajtinchejtaj, Diospa Palabrallan sonqochayta atiwanchej (2 Corintios 1:3, 4 leey).
5, 6. 1) ¿Pikunawantaj Jesús sumajta kausakoj? 2) Lazaroj hermanasninta waqajta rikuspa, chaypi kajkunatapis waqajllatataj rikuspa, ¿imatá Jesús ruwasqa? 3) ¿Imatataj Jesuswan Jehová Dioswan mana munankuchu?
5 Jehová Dioswan Jesuswanqa familianchejmanta pillapis wañupojtin, kausarichiyta munanku. Chayta reparanchej imatachus Jesús ruwasqanpi. Payqa kay jallpʼapi kashaspa Lazarota, Martata, Mariatawan waturikojpuni. Jesusqa paykunawan sumajta kausakoj. Bibliaqa niwanchej: “Jesusqa munakoj Martata, Mariata, Lazarota ima”, nispa (Juan 11:3-5). Uj pʼunchayqa Lázaro wañuporqa. Jesustaj Martatawan Mariatawan sonqochaj rerqa. Martataj Jesús chayashasqanta yachaspa, payta taripaj llojserqa. Jesusta taripaspataj kusikorqa, jinapis payman nerqa: “Kaypichus kawaj karqa chayqa, hermanoyqa mana wañupunmanchu karqa”, nispa. Martaqa yuyarqa Jesús manaña imatapis ruwayta atisqanta. Chantá Jesusqa Mariata waqajta rikuspa, chaypi kajkunatapis waqajllatataj rikuspa, sinchʼita phutikorqa, waqarikorqataj (Juan 11:21, 33, 35). Jesusqa paykunata may phutisqata rikuspa phutikullarqataj.
6 Ajinata phutikusqanta yachaytaj, maytapuni sonqochawanchej. Ni Jesuspis, ni Jehová Diospis munankuchu wañunanchejtaqa (Juan 14:9). Diosqa atin wañuyta wiñaypaj chinkachiyta. Tumpamantawantaj chinkachenqapuni.
“¡LÁZARO! ¡LLOJSIMUY!”
7, 8. 1) ¿Imaraykutaj Marta mana munasqachu rumita tanqarpanankuta? 2) ¿Lazarota Jesús kausaricherqachu?
7 Jesusqa Lazaroj sepulturanman rerqa. Chay sepulturaqa, uj jatun rumiwan wisqʼasqa kasharqa. Jesustaj nerqa: “Chay rumita tanqaychej”, nispa. Lazaroqa tawa pʼunchayña pʼampasqa kasharqa. Chayrayku Martaqa mana munarqachu chay rumita tanqarpanankuta (Juan 11:39). Chantapis Martaqa mana yacharqachu, Jesús Lazarota kausarichiyta munashasqanta.
8 Rumita tanqarpasqankutawan, Jesusqa nerqa: “¡Lázaro! ¡Llojsimuy!”, nispa. ‘Wañusqa kasharqa chay Lazarotaj llojsimorqa chakisnin, makisnin telawan maytʼusqa’. Chayta rikuspa Martawan Mariawanqa mayta tʼukorqanku (Juan 11:43, 44). Ajinamanta Lazaroqa kausarinporqa. Payqa familianwan rejsisqasninwan ima watejmanta tinkukaporqa. Paykunataj Lazarota abrazaykorqanku, paywantaj parlarikorqanku. Jesús chayta ruwasqanqa, tʼukuna milagropuni karqa.
“SIPASITA, QANTA NIYKI: JATARIKUY”
9, 10. 1) ¿Pitaj Jesusman atiyta qosqa wañusqasta kausarichinanpaj? 2) ¿Imatataj Diosninchej tumpamantawan ruwanqa kasqa?
9 Jesusqa mana atiyninwanchu Lazarota kausarichimorqa. Payqa niraj Lazarota kausarichishaspa, Jehová Diosmanta mañakorqa. Jehová Diostaj Lazarota kausarichinanpaj atiyta qorqa (Juan 11:41, 42 leey). Jesusqa mana Lazarollatachu kausarichimorqa. Bibliaqa willallawanchejtaj, 12 watayoj imillitatapis kausarichisqanta. Chay imillitaqa Jairo sutiyoj runajta kʼata wawitan karqa. Uj pʼunchay, Jairoj imillitanqa sinchʼita onqoykorqa, Jairotaj may llakisqa kasharqa. Chayrayku Jesusmanta mayta mañakusharqa imillitanta sanoyachipunanta. Chayllapitaj kamachisnin chayamuspa, Jairota nerqanku: “Imillitayki wañupunña. Amaña Yachachejta imatapis niychu”, nispa. Jesustajrí Jairota nerqa: “Ama llakikuychu, creellaypuni, imillitaykitaj kausarimonqa”, nispa. Chayta niytawantaj Jesusqa Jairoj wasinman rerqa. Jairoj wasinman chayashaspañataj Jesusqa rikorqa, uyarerqataj runas llakiyta waqashasqankuta. Wasiman yaykuspataj chay runasta nerqa: “Amaña waqaychejchu, imillitaqa mana wañupunchu, puñushallan”, nispa. Chay imillitaj tatasnenqa maytachá yachayta munarqanku, imaraykuchus Jesús chayta nisqanta. Jesusqa runasta jawaman llojsichiytawan, imillitaj tatanta, mamantawan pusaykorqa, maypichus imillita kasharqa, chayman. Chantá imillitata makinmanta japʼiykuspa, Jesús nerqa: “Sipasita, qanta niyki: Jatarikuy”, nispa. Imillitataj chay ratopacha sayarispa, purirerqa. Tatamamanqa maytachá kusikorqanku (Marcos 5:22-24, 35-42; Lucas 8:49-56). Chantapis nichá jaykʼajpis qonqarqankuchu, Jesusqa Diospa atiyninwan imillitankuta kausarichisqanta. *
10 Jesús kausaricherqa chay runasqa, watejmanta wañupullarqankutaj. Wañuporqanku chaypis, Jesús paykunata kausarichisqanta Bibliapi leespaqa, mana iskayrayanchejchu wañusqas kausarimunankumanta. Jehová Diosninchejqa wañusqasta kausarichiyta munan, kausarichenqapunitaj.
DIOSQA WAÑUSQASTA KAUSARICHENQAPUNI
11. Lázaro wañusqa kashaspa, ¿imatapis yachasqachu?
11 Bibliaqa sutʼita willawanchej, wañusqasqa ‘mana imatapis yachasqankuta’. Lazaropis wañuspaqa ni imata yacharqachu (Eclesiastés 9:5). Jesusqa nerqa: “Lazaroqa puñushan”, nispa (Juan 11:11). Lazaroqa wañusqa kashaspa ‘mana imatapis yacharqachu’.
12. ¿Pipis negayta atinmanchu karqa Lazarota Jesús kausarichisqanta?
12 Lazarota Jesús kausarichishajtenqa, ashkha runas chaypi kasharqanku. Jesuspa enemigosninpis yacharqanku Lazarota kausarichisqanta. Lazaroqa kausarerqapuni. Chaytataj ni pi negayta atinmanchu karqa (Juan 11:47). Chantapis ashkha runas Lazarota waturikamorqanku. Kausashajta rikuspataj, sutʼita repararqanku Jesustaqa Diospuni kachamusqanta. Chayta yachaspa, Jesuspa enemigosnenqa mayta rabiakorqanku. Yachachinakorqankutaj Jesustawan Lazarotawan wañuchinankupaj (Juan 11:53; 12:9-11).
13. ¿Diosninchej wañusqasta kausarichimuyta atinmanchu?
13 Jesusqa nerqa “sepulturaspi tukuy kajkunaqa” kausarinpunankuta (Juan 5:28). Diosqa pikunatachus yuyayninpi waqaychashan, chaykunata kausarichimonqa. Kausarichimunanpajtaj paykunamanta tukuy imatapuni yuyarikunan tiyan. Chayta ruwaytaj Diosninchejpajqa mana imapischu. Bibliaqa niwanchej, Diosqa cielopi may chhika estrellasta, sapa ujta sutinkumanta wajyasqanta (Isaías 40:26 leey). Sichus Diosqa sapa uj estrellaj sutinta yuyarikuyta atin chayqa, ¿manachu tukuy imatapuni yuyarikuyta atillanqataj kausarichimonqa chay runasmanta? Atenqapuni. Payqa tukuy imata ruwarqa. Chayrayku paylla may atiyniyoj wañupojkunata kausarichimunanpaj.
14, 15. ¿Imatataj Diosninchej maytapuni suyashan?
14 Jobqa tukuy sonqo Diosta yupaychaj. Uj kutitaj pay nerqa: “Sichus uj runa wañun chayqa, ujtawan kawsanmanchu?”, nispa. Payqa wañusqas kausarimunankuta creerqa. Chayrayku Jehová Diosman nerqa: “Qan wajyariwankiman, noqataj uyarisuykiman. Munakuywan qhawawankiman, imaraykuchus ruwawajniy kanki”, nispa. Jehová Diosqa maytapuni suyashan, wañusqasta kausarichimunan tiempo chayamunanta. Jobtaj chayta yacharqa (Job 14:14, 15).
15 Noqanchejpis chayta yachaspaqa mayta kusikunchej. Jinapis wañusqa familianchej, amigosninchejpis, ¿kausarimunkumanchu? Jehová Diosninchejqa munashan wañusqasta kausarichimuyta. Chayta yachaytaj maytapuni sonqochawanchej. Chantapis Bibliaqa niwanchej pikunachus kausarimunankuta, maypichus tiyakunankutapis.
“WAJYASQAYTA UYARENQANKU, KAUSARIMONQANKUTAJ”
16. Wañusqas kausarimonqanku chay tiempopi, ¿guerras, onqoykuna kallanqapunichu?
16 Ñaupa tiempopi kausarichisqa karqanku chaykunaqa, familiankuwan amigosninkuwan tinkukaporqanku. Qhepamanpis ajinallataj kanqa, chaywanpis aswan sumajraj. Kausarimojkunaqa niña ujtawan wañonqankuchu. Manachayqa wiñaypaj kay jallpʼapi kausakonqanku. Chay tiempopi kausayqa manaña kunan tiempo jinachu kanqa. Manaña kanqachu guerras, sajra ruwaykuna, nitaj onqoykunapis.
17. ¿Pikunataj kausarichisqa kanqanku?
17 ¿Pikunataj kausarichisqa kanqanku? Jesús nerqa: “Sepulturaspi tukuy kajkunaqa wajyasqayta uyarenqanku, kausarimonqankutaj”, nispa (Juan 5:28, 29). Biblia niwanchej: “Jatun qochapis paypi kaj wañusqasta jaywaporqa. Wañuypis Sepulturapis paykunapi kaj wañusqasta jaywapullarqankutaj”, nispa (Apocalipsis 20:13). May chhika runaspuni kausarimonqanku. Apóstol Pablopis nerqa “cheqan runasta, mana cheqan runastapis Dios kausarichimunanta” (Hechos 24:15 leey).
18. ¿Pikunataj ‘cheqan runas’ kasqanku?
18 ‘Cheqan runasqa’ kanku, pikunachus Jesús niraj jamushajtin Jehová Diosta yupaychaspa kausakorqanku, chaykuna. Nisunman Noé, Abrahán, Sara, Moisés, Rut, Ester, wajkunapiwan. Paykunaqa kausarichisqa kanqanku kay jallpʼapi kausakunankupaj. Paykunamantaqa Hebreos libro 11 capitulonpi parlashan. Kay tiempopi Diosta yupaychaspa wañupojkunapis, ‘cheqan runasllataj’ kanku. Chayrayku paykunapis kausarichisqallataj kanqanku.
19. ¿Pikunataj kasqanku ‘mana cheqan runas’, chantá kausarispa imatataj ruwayta atenqanku?
19 ‘Mana cheqan runastaj’ kanku, pikunachus Jehová Diosta mana rejsiyta aterqankuchu, chaykuna. Diosninchejqa paykunata yuyayninpi waqaychashan. Qhepamantaj paykunata kausarichimonqa. Chaypacha paykunaqa atenqanku Diosmanta yachakuyta, paytataj sirviyta.
20. ¿Pikunataj mana kausarimonqankuchu?
20 Jinapis mana tukuy wañusqaspunichu kausarimonqanku. Jesusqa nerqa wakin runas mana kausarimunankuta (Lucas 12:5). Jehová Dioslla niyta atin uj runa kausarimunantachus manachus. Paylla Juezninchejqa. Jinapis Diosqa Jesusman atiyta qollarqataj “kausajkunata, jinallataj wañusqastapis juzgananpaj” (Hechos 10:42). Pikunachus juchachasqa kanqanku, juchasninkumantataj mana kutirikonqankuchu chaykunaqa, mana kausarimonqankuchu (“Hinón Wayqʼo” nisqata leeriy).
CIELOPI KAUSANANKUPAJ KAUSARIMOJKUNA
21, 22. 1) ¿Imayna cuerpoyojtaj kausarichisqa kanku cieloman ripojkuna? 2) ¿Pitataj Diosninchej cieloman ripunanpaj ñaupajta kausarichisqa?
21 Bibliaqa willallawanchejtaj, Diosninchej wakin runasta cielopi kausanankupaj kausarichisqanta. Paykunataqa mana aycha cuerpoyojtachu kausarichin, manachayqa mana rikukoj cuerpoyojta.
22 Diosqa niraj pitapis cieloman ripunanpaj kausarichishaspa, Jesustaraj ñaupajta kausaricherqa (Juan 3:13). Paytaqa wañuchisqa kasqanmanta kinsa diasninman kausaricherqa (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Diosqa mana rikukoj cuerpoyojta Jesusta kausarichimorqa. Apóstol Pedroqa Jesusmanta nerqa: “Payqa aycha cuerpoyoj kashaspa wañuchisqa karqa, mana rikukoj cuerpopitaj kausarichisqa karqa”, nispa (1 Pedro 3:18). Jesusqa mana rikukoj cuerpoyoj kausarimorqa, may atiyniyojtaj (1 Corintios 15:3-6). Bibliaqa willallawanchejtaj wajkunapis Jesús jina kausarichisqa kanankuta.
23, 24. ¿Pikunatataj Jesús nisqa “juchʼuy tropa” ovejas nispa?
23 Jesusqa wañuchinanku qayllata, yachachisqasninman nerqa: “Qankunapaj uj lugarta wakichimoj rishani”, nispa (Juan 14:2). Chaywantaj nisharqa, wakin yachachisqasninpis kausarichisqa kaspa cieloman ripunankuta. Jesusllataj nerqa cieloman ripojkunaqa, “juchʼuy tropa” ovejas kasqankuta, nisunman pisi runaslla (Lucas 12:32). Apóstol Juanqa mashkhachus cieloman ripunankumanta parlarqa, nerqataj: “Rikorqanitaj Sión orqo patapi Corderota sayashajta, paywantaj 144.000 kasharqanku”, nispa (Apocalipsis 14:1).
24 Chanta, ¿maykʼajmantapachataj 144.000 runas kausarichisqa kananku karqa? Bibliaqa nerqa, Jesucristo cielopi gobernayta qallarisqantawan kausarichisqa kanankuta (1 Corintios 15:23). Kunantaj chay tiempopi kashanchej. Diosqa 144.000 kajkunamanta ashkhataña kausarichin. Chay 144.000 kajkunamanta wakenqa kay jallpʼapiraj kashanku. Wañupuspataj chay ratopacha kausarichisqa kanku, cielomantaj ripunku. Chaywanpis Diosqa mana paykunallatachu kausarichenqa. Kay jallpʼapipis may chhika runasta tumpamantawan kausarichillanqataj. Chay runastaj kay jallpʼanchej paraisoman tukojtin, chaypi tiyakonqanku.
25. ¿Imamantá qhepan capitulopi yachakusunchej?
25 Tumpamantawan, Jehová Diosqa wañuypa atiyninmanta kacharichiwasun, wañuytarí wiñaypaj chinkachenqa (Isaías 25:8 leey). Bibliaqa willawanchej, cieloman ripojkunaqa Jesuswan khuska Diospa Gobiernonpi gobernanankuta. Qhepan capitulopeqa Diospa Gobiernonmanta yachakusunchej.
^ párr. 9 Bibliaqa willallawanchejtaj wakin jóvenes, machitus, warmis, qharis, israelitas, waj llajtayojkuna ima kausarichisqa kasqankuta. Chaytataj kay versiculospi willawanchej: 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56; Hechos 9:36-42; 20:7-12.


text:
46 yachachiy: Jericop pirqasnin
¿IMARAYKUTAQ Jericop pirqasnin thuñikuchkanku? Juk bombapis patanman urmaykuchkanmanjina. Chaywanpis chay tiempopiqa mana bombas kaqchu, nitaq ima cañonespis. ¡Kaypis Jehovap ruwasqan! Qhawarina imaynachus kay karqa.
Jehová Josueta nirqa: ‘Qam maqanakunapaq wakichisqa runakunawan, suqta p’unchayta llaqtata sapa p’unchay juk kutita muyuykunkichik tratomanta arcata apaspa. Qanchis sacerdotestaq pututusninkuta waqachispa ñawpaqinta rinanku tiyan’, nispa.
‘Qanchis kaq p’unchaypitaq qanchis kutita llaqtata muyurinkichik. Chaymanta sacerdotes unayta pututusninkuta waqachichunku, tukuy kallpankuwantaq qhaparichunku. ¡Chayllapi llaqtap pirqasninqa jukllata thuñikunqanku!’, nispa.
Josué llaqtawan Jehová nisqanta ruwarqanku. Paykunaqa ch’inlla muyurqanku, pututuslla, purisqankulla uyarikuq. Jericopi tiyakuqkuna maytacha mancharikurqanku. ¿Chay puka waskhata warkhusqata rikunkichu? ¿Piqpa chay wasi? Rahabpata, payqa watiqaqkuna nisqankumanjina ruwarqa. Tukuy ayllunwan wasi ukhupi suyachkanku.
Qanchis p’unchaypi, qanchis kutita Jericó llaqtata muyuytawan, pututusta waqachinku, maqanakuqkunataq sinchita qhaparinku, chayllapi pirqasqa thuñirpakunku. Josuetaq nirqa: ‘Tukuy runata wañuchiychik, llaqtata tukuy imasnintawan ruphachiychik, qurita, qullqita bronceta, fierrota ima, ama ruphachiychikchu, chaykunaqa Diosta yupaychana wasinpaq kanan tiyan’, nispa.
Josué 2 watiqaqkunaman nirqa: ‘Rahabta tukuy aylluntawan urqhumuychik’, nispa. Paykunaqa watiqaqkuna nisqankumanjina salvakurqanku.
Josué 6:1-25.
Tapuykuna
- Jehová nisqanmanjina, ¿imatataq qanchis p’unchaykunata, maqanakuqkuna, sacerdotes ima ruwananku karqa?
- ¿Imatataq qanchis p’unchaypi ruwananku karqa?
- Dibujopi rikunkijina, ¿imanakuchkantaq Jericop pirqasnin?
- ¿Imaraykutaq juk puka waskha chay wasipi warkhusqa kachkan?
- ¿Imatataq Josué Jericó llaqtawan, runawan ima, ruwanankuta nirqa, imatataq quriwan, qullqiwan, broncewan, fierrowan ima, ruwananku karqa?
- ¿Imatataq iskay watiqaqkunaman kamachikurqa?
Wak tapuykuna
- Josué 6:1-25 ñawiriy.
Israelitaspa qanchis kaq p’unchaypi Jericó llaqtata muyuspa purisqanku, ¿imapitaq kay qhipa p’unchaykunapi Jehovamanta sut’inchaqkuna willasqankuman rikch’akun? (Jos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Cor. 9:16.)
¿Imaynatá Josué 6:26 nisqan Hielpa tiemponpi junt’akurqa, imatataq yachachiwanchik Jehová parlasqanmanta? (1 Rey. 16:34; Isa. 55:11.)