text:
13 YACHAQANA
Diosjina kawsaytaqa qhawananchik tiyan
¿Imaynatá Diosninchik kawsayta qhawan?
¿Imatataq Dios wawitata urqhuchikunamanta nin?
¿Imaynatá kawsayta jatunpaq qhawasqanchikta rikuchinchik?
‘JEHOVÁ DIOSQA chiqan kaq Dios, kawsaq Dios, wiñaypaq Reytaq’, nispa profeta Jeremías nirqa (Jeremías 10:10). Chantapis, Pay tukuy kawsaqkunata ruwarqa. Chayrayku janaqpachapi angelesnin nirqanku: “Qanmin tukuy kaj chhikata ruwarqanki; munayniykirayku ruwasqa karqanku, kakushankutaj”, nispa (Apocalipsis 4:11). Davidtaq takiyninpi Jehovata yupaychachkaspa nirqa: “Qampi kawsay yaku juturi kashan”, nispa (Salmo 36:9). Chayrayku nisunman kawsayninchik Diospa regalon kasqanta.
2 Astawanpis, Jehová tukuy imata quwanchik kawsanallanchikpaqpuni (Hechos 17:28). Pay tukuy imata mikhunapaq, ukyanapaq ima quwanchik, chantá kay Jallp’ata kawsananchikpaq qullawanchiktaq (Hechos 14:15-17). Tukuy kaykunata kusisqa kawsakunanchikpaq quwarqanchik. Chaywanpis, astawan sumaqta kawsananchikpaq, Diospa kamachisqasninta riqsinanchik tiyan, chaykunatataq kasukunanchik tiyan (Isaías 48:17, 18).
KAWSAYTA JATUNPAQ QHAWANA
3 Diosqa, kawsayninchikta, wakkunap kawsayninkuta ima, jatunpaq qhawananchikta munan. Qhawarina Caín ruwasqanta. Cainqa Adanpata, Evaptawan wawanku karqa, paytaq Abel wawqinpaq phiñakurqa. Diostaq ñawpaqmantapacha phiñakuyninwan mana atipachikunanta nirqa, manataq pay kasukurqachu. Jinallapi ‘wawqinta wañuchirqa’ (Génesis 4:3-8). Biblia willawanchik wawqinta wañuchisqanrayku, imaynatachus Dios, Cainta jasut’isqanta (Génesis 4:9-11).
4 Chaymanta achkha watas qhipaman Jehová, Moisesniqta kamachiykunata israelitasman qurqa. Chaykunata Moisesniqta qusqanrayku Ley mosaica nisqa sutichakun. Chaykunapi kay kamachiy karqa: “Ama wañuchinkichu runa masiykita”, nispa (Deuteronomio 5:17). Kay kamachiyqa, Dios kawsayta jatunpaq qhawasqanta rikuchin, Diosqa kunanpis kikillantataq kawsayta qhawananchikta munan.
5 ¿Imaynatá Dios manaraq paqarikusqa wawap kawsayninta qhawan? Diospa kamachiynin nisqanmanjina, manaraq paqarikusqa wawitata mana wañuchikunanchu karqa. Arí, chay wawap kawsayninqa, Jehovap ñawpaqinpi sumaqpaq qhawasqa karqa (Éxodo 21:22-25; Salmo 127:3). Chayrayku, wawitata urqhuchikuyqa may jucha kasqanta nin.
6 Kawsayta jatunpaq qhawanapaq, runasta jatunpaq qhawananchik tiyan. Biblia nin: “Pichus hermanonta chejnejqa runa wañuchi, yachankichejtaj runa wañucheqa mana wiñay kawsayniyoj kasqanta”, nispa (1 Juan 3:15). Wiñay kawsayta munanchik chayqa, sunqunchikmanta tukuy chiqnikuyta urqhunanchik tiyan, chiqnikuyqa tukuy saqra ruwaypa qallariynin (1 Juan 3:11, 12). Chayrayku puraqmanta munanakuyta yachananchik tiyan.
KAWSAYTA JATUNPAQ QHAWANCHIK
- manaraq paqarikuq wawitata mana wañuchispa
- Diospa ñawpaqinpi ch’ichipaq qhawasqa ruwaykunata saqispa
- sunqunchikmanta runa chiqnikuyta chinkachispa
7 ¿Imaynatá kawsayninchikta jatunpaq qhawasunmanrí? Tukuypis mana wañuyta munanchikchu, chaywanpis wakinkunaqa kawsayninkuta peligropi churanku. T’ukuriy, wakinqa, cigarrota pitanku, cocata pikchanku, wakintaq, drogata ukyanku. Kaykunaqa unquchiwanchik, wakin kutitaq wañuyman apawanchik. Arí, kay vicioyuq runasqa mana kawsayta jatunpaqchu qhawanku. Diospa ñawpaqinpi kay ruwaykunaqa ch’ichi, millay ima (Romanos 6:19; 12:1; 2 Corintios 7:1). Dios nisqanmanjina ruwanapaq tukuy chaykunata saqinanchik tiyan. Ichá mana atillasunchu, chaywanpis Jehová yanapawasunchik. Kawsayninchikta jatunpaq qhawaptinchikqa, Payqa allinpaq qhawawasunchik, chayrayku kawsayninchikta juk jatun regalotajina qhawananchik tiyan.
8 Kawsayta jatunpaq qhawanchik chayqa, mana kusiyta tarinanchikraykulla kawsayninchikta peligropi churasunchu, nitaq juk autota chayri bicicletata, munasqanchikmanjinalla apaykachasunchu, kawsayninchikta peligropi churaspa, manataq maqanakuyta munakusunchu (Salmo 11:5, Quechua de Cuzce). Jehová israelitasta kamachirqa: “Mosoj wasita ruwakuspaqa, techonta jark’achinayojta ruwankichej. Ajinamanta mana juchayojchu kankichej, pipis chay patamanta urmaykuspa wañojtin”, nispa (Deuteronomio 22:8). Kay kamachiyqa imaynatachus Dios kawsayta qhawasqanta rikuchin. Chayrayku, wasiyki escalerayuq chayqa, allin ruwasqa kanan tiyan, ni pipis imanakunanpaq. Chantá, autoyki, bicicletayki kapusunki chayqa, tukuy iman allin kanan tiyan. Pillapis wasiykipi chayri autoykipi kachkaspa mana imanakunanchu tiyan.
9 ¿Imaynatá Dios uywap kawsayninta qhawan? Diosqa uywaspa kawsayninkutapis jatunpaq qhawan. Payqa animalesta wañuchinanchikta saqin, mikhunapaq, p’achallikunapaq chayri paykunamanta jark’akunapaq (Génesis 3:21; 9:3; Éxodo 21:28). Chaywanpis, pichus animalesta qhasita chayri kusikunanraykulla wañuchin chayqa, mana kawsayta jatunpaqchu qhawachkan (Proverbios 12:10).
YAWARTA JATUNPAQ QHAWANA
10 Caín Abelta wañuchisqanrayku Jehová Cainta nirqa: “Wawqeykej yawarninta jich’asqaykeqa jallp’amantapacha qhaparimushawan”, nispa (Génesis 4:10). Diosqa, Abelpa yawarninmanta parlaspa, Abelpa kawsayninmanta parlachkarqa. Caín wawqinta wañuchirqa, chayrayku Dios payta juchacharqa. Abelpa yawarninqa, Jehovaman chiqanta ruwakunanpaq qhaparichkanmanpisjina karqa. Yawar kawsaywan ninakusqanqa, Noep p’unchayninpipis rikukullarqataq. Manaraq Jatun Para jamuchkaptin, runasqa q’umirkunata, puquykunata, k’isasta ima mikhuq kanku. Jatun para pasasqantawantaq Jehová jinata Noeta, familianta ima nirqa: “Atinkichej mikhuyta tukuynin animalesta, jinallataj q’omer qhorastapis atisqaykichejman jina. Noqa qoykichej chay tukuyninta. Uj imallata mana mikhunaykichejchu tiyan: Yawarniyoj aychata, imaraykuchus chay yawarpi kawsayqa kashan”, nispa (Génesis 1:29; 9:3, 4). Arí, Jehovapaq, yawarqa kawsaywan ninakun.
11 Yawarta mana mikhuspa, yawarta jatunpaq qhawasqanchikta rikuchisunman. Jehová israelitasta jinata kamachirqa: “Mayqen israelitallapis, chayrí qankunawan tiyakoj forasteropis, […] ima k’ita animaltapis, chayrí lijrayojtapis jap’ejqa, chaypa yawarninta jallp’aman sut’uchispa, p’ampaykunan tiyan […]. Chayrayku israelitasman nini ni ima kawsajpata yawarninta mikhunankuta”, nispa (Levítico 17:13, 14). Pusaq pachak wata ñawpaqta Noeman Dios kamachisqanqa mana tikrakusqachu. Jehová yawarmanta nisqanqa sut’i karqa, payta kasukuqkuna mana yawarniyuq aychata mikhunankuchu karqa. Astawanqa yawarta Jallp’aman suruchinanku karqa, jinata ruwaspaqa uywap kawsayninta Diosman kutichipuchkankumanpisjina karqa.
12 Diosqa cristianosta kikillantataq kamachiwanchik. Jesús wañupusqanmanta qhipaman, apóstoles, wak wakichisqa cristianos ima, tantakurqanku akllanankupaq ima kamachiykunatachus tukuy cristianos kasukunankuta. Jinatataq paykuna kamachirqanku: “Espíritu Santoman, noqaykumampis kayqa allin rijch’awayku: Mana astawan llasa q’epita qankunaman churayta munaykuchu. Chaypajtaj kay cartapi nichimusqallaykuta junt’aychej: Ama mikhuychejchu lantisman jaywasqa aychasta, nitaj yawarta, nillataj jeq’eqasqa chayrí sipisqa animalestapis; amataj khuchichakuychejchu”, nispa (Hechos 15:28, 29; 21:25). Chayrayku tukuyninchik mana yawarta mikhunanchikchu tiyan. Chayqa Diospa ñawpaqinpi khuchichakuywan, lanti yupaychaywan ima ninakun.
13 ¿Chay kamachiy, yawarta churachikuymantapis parlallantaqchu? Arí. T’ukuriy, juk doctor mana alcoholta ukyanaykita nisuptin, ¿venaykiman alcoholta churachikuwaqchu? Mana, ¿icharí? Jinallatataq, Biblia mana yawarta mikhunanchikta niptin, ni imaymanamanta churachikunata, mikhunata ima niyta munan. Chayrayku, chay kamachiyta kasukunapaqqa mana yawarta churachikunanchikchu tiyan.
14 Chaywanpis, ¿imatá ruwanman juk cristiano accidentakuptin, chayri operachikunan kaptin? Ichá doctor ninman: “Mana yawarta churachikuptiykiqa wañupunki”, nispa. Mana pipis wañuyta munanchikchu. Tukuypis kawsayta munanchik, ¿icharí? Chayrayku jukjinamanta doctor thañichinawanchikta mask’anchik, mana yawarta churachikunapaq. Chayrayku, unquyniykimanta sanoyakunaykipaq ichá yawarta mana churachikuspalla jukjinamanta jampichikuwaq.
15 ¿Juchallikunchu juk cristiano pisi watastawan kawsananpaq, Diospa kamachiyninta p’akispa? Jesús nirqa: “Pichus kawsayninta salvayta munajqa kawsayninta chinkachenqa; kawsayninta noqarayku chinkachejrí tarikaponqa”, nispa (Mateo 16:25). Mana pipis wañuyta munanchikchu. Chaywanpis, kawsayta munasqanchikrayku Diospa kamachiyninta p’akisunchik chayqa, wiñaypaq kawsayninchikta chinkachisun. Chayrayku, Diospa kamachiyninta kasukuyqa allinninchikpaq, chaytataq allinta umachakunanchik tiyan. Wañupusunchik chayqa, kawsayta Quwaqninchik kawsarichimuwasunchik (Juan 5:28, 29; Hebreos 11:6).
16 Diosta kasukuqkuna, yawarmanta Dios nisqanta kasukuytapuni munanku. Chayrayku mana yawarta mikhunkuchu, nitaq churachikunkuchu.* Paykunaqa yawarta Ruwaq, paykunap allinnillankuta munasqanta yachanku. Qamrí, ¿paykunajinachu yuyanki?
¿IMALLAPAQTAQ YAWAR APAYKACHAKUN?
17 Moisesniqta Dios kamachisqanqa, rikuchiwanchik imaynatachus yawarta apaykachakunan kasqanta. Chaypiqa, israelitasman jinamanta Payta yupaychanankuta nirqa: “Tukuy kawsajpata kawsaynenqa yawarnimpi kashan. Noqa qoykichej uywaspa yawarninkuta altarman ch’ajchunaykichejpaj, juchasniykichej perdonasqa kanampaj. Yawarpi kawsay kasqanrayku, chaywan juchata pagana kashan”, nispa (Levítico 17:10, 11). Juk israelita juchallikuspaqa, Diospa toldonman, chantá Diospa templonman juk uywata apanan karqa, juchan pampachakunanpaqtaq kuraq sacerdoteqa chay uywap yawarninta altarman ch’aqchunan karqa. Ajinallata yawarta apaykachakunan karqa.
18 Kunan tiempopi cristianosqa, Moisesniqta kamachikusqanta manaña kasunankuchu tiyan, chayrayku mana uywasta q’ulachinkuchu, nitaq yawarta juk altarman ch’aqchunkuchu (Hebreos 10:1). Chaywanpis, unay tiempo Israel llaqtapi imaynatachus yawarta apaykachakusqanqa, chaymanta aswan qhipaman Diospa Churin Jesús, imaynatachus yawarninta apaykachasqanwan ninakurqa. Phichqa yachaqanapi yachanchikjina, Jesús ñuqanchikrayku junt’a kawsayninta qurqa, yawarninta jich’aspa. Chaymanta janaqpachaman kutipurqa, chaypitaq wiñaypaq juk kutillata Diosman yawarninta jaywarqa (Hebreos 9:11, 12). Jinamanta tukuypa juchasninku pampachakun, jinamantataq wiñay kawsayta tariyta atinchik (Mateo 20:28; Juan 3:16). Ajinamanta yawarninta Jesús apaykachasqan may sumaq karqa (1 Pedro 1:18, 19). Jesuspa yawarninta jatunpaq qhawasunchik chayqa, salvacionta tarisunchik.
19 Kawsayta quwasqanchikmanta Diosman, ¡may agradecesqas kachkanchik! Chayrayku runasmanpis willamunchik Jesuspi iñispa wiñay kawsayta tariyta atinankupaq. Jehovajina ñuqanchikpis runa masinchikpa kawsayninta jatunpaq qhawasqanchikrayku, tukuy sunquwan runaman willamunchik (Ezequiel 3:17-21). Chay llamk’ayta allinta junt’anchik chayqa, apóstol Pablojina niyta atisunchik: “Pillapis chinkayman rejtenqa, mana juchayojchu kasaj, imaraykuchus qankunaman mana imata pakaspa willarqaykichej Diospa tukuy munayninta”, nispa (Hechos 20:26, 27). Arí, Diospa munayninmanta tukuy runaman willaspa, kawsayta, yawarta ima jatunpaq qhawasqanchikta rikuchinchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Kawsayqa Diospa regalon (Salmo 36:9; Apocalipsis 4:11).
- Wawitata urqhuchikuy mana allinchu, manaraq paqarikusqan wawapta kawsayninqa, Diospa ñawpaqinpi allinpaq qhawasqa (Éxodo 21:22, 23; Salmo 127:3).
- Kawsayta jatunpaq qhawanchik, mana yawarta mikhuspa, kawsayninchikta mana peligropi churaspa ima (Deuteronomio 5:17; Hechos 15:28, 29).
* Yawarta mana churachikuspa imaynatachus operachikuyta atisqaykimanta astawan yachanaykipaq ¿Cómo puede salvarle la vida la sangre?, nisqa folletopi 13-17 paginasta ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sut’inchaqkuna urqhunku.
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1. ¿Pitaq tukuy kawsaqkunata ruwarqa?
2. ¿Imatataq Dios kawsananchikpaq quwanchik?
3. ¿Imaraykutaq Dios, Cainta jasut’irqa?
4. ¿Imaynatá Dios Ley mosaica nisqawan kawsayta jatunpaq qhawananchikta yachachiwanchik?
5. ¿Imaynatá wawitata urqhuchikuyta qhawananchik tiyan?
6. ¿Imaptintaq mana wak runasta chiqninanchikchu tiyan?
7. ¿Ima viciosman qukuspataq wakinkuna kawsayta pisipaq qhawanku?
8. ¿Imaptintaq tukuy imamanta jark’akunanchik tiyan?
9. Kawsayta jatunpaq qhawanchik chayqa, ¿imatataq animalesta mana ruwasunchu?
10. ¿Imaynatá yawar, kawsaywan ninakusqanta Dios rikuchirqa?
11. ¿Imatataq Noep p’unchayninmantapacha yawarwan ruwakunan karqa?
12. ¿Ima kamachiytataq espíritu santoniqta cristianosman qukurqa?
13. ¿Ima kikinchaywantaq, yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta sut’inchawaq?
14, 15. Doctor juk cristianoman yawarta churachikunanta ninman chayqa, ¿imatá ruwanman, imaraykutaq?
16. ¿Imaynatá Diosta kasukuqkuna, yawarmanta Diospa nisqanta kasukunku?
17. Israel llaqtapi, ¿imaynatá yawarta apaykachakunan karqa?
18. ¿Ima t’inkakunatataq Jesuspa yawarninrayku jap’ikusunchik?
19. ¿Imatá sapa cristiano ruwanan tiyan ‘mana juchayuq kananpaq’?


c: text/html

text:
Ladislao Cabrera
Juan Ladislao Cabrera Vargas (*23 ñiqin aymuray killapi - 1830 paqarisqa Tutura llaqtapi - 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1921 wañusqa Calama llaqtapi). Buliwya wiñay kawsay, abugadu wan pulitiku.
Tayta: Mariano Cabrera ; Mama: Manuela Vargas
Ñawpaq warmi: Petronila Vásquez
Wawakuna:
Yachaywasi:
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Severino Zapata, Eduardo Abaroa, Ladislao Cabrera, hukkunapas
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ladislao Cabrera.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beşiktaş JK
Beşiktaş Jimnastik Kulübü nisqaqa huk Turkiya piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 19 ñiqin pawqar waray killapi 1903 watapi
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Beşiktaş JK.
- Uficial web sitel


text:
Campinas
Campinas llaqtaqa Brasilpi (São Paulo suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1774 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin anta situwa killapi 1774 watapi
Campinas llaqtaqa 1 080 999-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Campinas.
- Munisipyu Campinas
- Campinas Yachay sunturnin
- PUC Campinas
- Hoteles Campinas
- Campinas - Postales Antiguas


text:
Emiliano Zapata
Emiliano Zapata Salazar sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1879 watapi paqarisqa San Miguel Anenecuilco, (Morelos) llaqtapi - † 10 ñiqin ayriway killapi 1919 watapi wañusqa Chinameca, (Morelos) llaqtapi), Mishikupas Awqaq suyup hiniral.
Tayta: Gabriel Zapata; Mama: Cleofas Salazar
Ñawpaq warmi: Piedad Reyes
Wawakuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Emiliano Zapata.
- Zapata, Flores-Magón y el anarquismo,
- Emiliano Zapata 1909-1919 ç


text:
APÉNDICE
¿Iman Sheol, iman Hades?
BIBLIAPIN qanchis chunka kutita rikhurin hebreopi sche’óhl simi, griegopitaq háides simi, chay simikunan wañuywan tupan. Wakin Bibliakunapitaq t’ikrakun, “wañuy-pacha”, “aya p’ampana” “sepultura”, “ukhu-pacha”, “wañuy”, “hallp’a sonqo”, nispa. Sheol, hades simikunaqa yaqa llapa rimaykunapi manan k’apak t’ikrayta atikunchu. Chhaynaqa, ¿ima ninanmi chay simikuna? Qhawarisun imata Biblia yachachin huk textokunapi chay simikunamanta.
Eclesiastés 9:10 texton nin: “Maymanchus rishanki chay Wañuy-pachapiqa [Sheol] manan ima llank’anapas yuyanapas reqsinapas yachanapas kanchu”, nispa. Chhaynaqa, ¿sapanka ayaq p’anpakusqan cheqastachu Sheol nispa nikun? Manan. Sapanka ayaq p’anpakunan cheqasmanta rimaspaqa manan scheʼóhl, háides nispachu Bibliapi qelqakun, aswanmi hebreopi, griegopi hukniray simikunawan (Génesis 23:7-9; Mateo 28:1). Manataqmi askha ayakuna p’anpana cheqastachu nitaq familiapaq aya p’anpana cheqastachu nikun “Sheol”, nispa (Génesis 49:30, 31).
Bibliapi, ¿ima ninantaq “Sheol”, “Hades” simikuna? Chayqa aya p’anpana cheqasmanta aswan hatunkaraymi. Isaías 5:14 textopin nin: Sheolqa “huk phiña animal hinan siminta kicharin mana hayk’aq saksaq hina”, nispa. Sheol nisqan mana yupay atina wañupuqkunata oqoykushan, chaywanpas astawanmi munashallan (Proverbios 30:15, 16). Cementeriopiqa hunt’anan kamalla wañuqkunata p’anpanku, ‘Wañuy-pachataq [Sheol] [...] mana hayk’aqpas saksanchu’ (Proverbios 27:20). Arí, Sheol otaq Hadesqa manan hayk’aqpas wañupuqkunawan hunt’akunmanchu. Sheol, Hades nisqaqa manan hanaq pachapichu, kay pachapichu nitaq ukhupachapipaschu kashan, nitaq huk cheqaschu. Aswanmi huk rikch’anachiy cheqaslla, chaymanmi wañupuqkuna rinku, chaypitaq yaqa llapanku wañuypi puñushanku.
Wañupuqkuna kawsarinanmanta Bibliaq yachachisqanwanmi astawan entiendenchis Sheol otaq Hades ima kasqanta. Bibliaq nisqan hina, Sheolpi otaq Hadespi kaqkunaqa kawsarimunqakun (Job 14:13; Hechos 2:31; Apocalipsis 20:13). * Chayllapitaqmi tarikunku Jehová Diospa munayninta ruwaqkuna mana ruwaqkunapas (Génesis 37:35; Salmo 55:15). Chaymi Biblia nin, “chaninkunatapas mana chaninkunatapas wañusqankumanta Diospa kawsarichimpunanta”, nispa (Hechos 24:15).
^ par. 4 “Gehena” nisqapi kaqkunan ichaqa manaña kawsarimunqakuñachu, “Gehena” simipas rikch’anachiyllan (Mateo 5:30, NM; 10:28, NM; 23:33, NM).