text:
4 YACHAQANA
¿Imaraykutaq kamachiqkunata jatunpaq qhawana?
“Tukuy runasta sumajpaj qhawaychej.” (1 PEDRO 2:17.)
1, 2. a) Wakin kuti, ¿imata ruwanapaqtaq sunqunchik iskaychakun? b) ¿Ima tapuykunamantaq kutichisun?
IMATAPIS wawaman kamachiptinku, mana kasukuyta munasqanta, ¿uyanpi reparankichu? Sunqunpi iskaychakusqanqa uyanpi rikukun. Imaraykuchus wawaqa, tatanpa nisqanta kasukunan kasqanta yachachkaspa, kay kutipiqa mana kasuyta munanchu. ¿Imatá kunan ruwasunchik? Wakin kutiqa ñuqanchikpis kay wawajina mana kasukuyta munanchikchu.
2 Wakin kutiqa kamachiqkunata jatunpaq qhaway, kasukuy imaqa, mana atikullanchu. ¿Maykʼaqllapis ajina chʼampaypi rikukurqankichu? Jina kaptin, mana qamllachu, chayjina chʼampaypi rikukurqanki. Chaywanpis Bibliaqa kamachiqkunata kasukunanchikta niwanchik, kay saqra pachamanta runas mana kasukuyta munaptinkupis (Proverbios 24:21). Astawanpis Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni Bibliap nisqanta kasukunanchik tiyan. ¿Imaraykutaq wakin kuti mana kasukuyta atillanchikchu? ¿Imaraykutaq Jehová Diosninchik kasukunanchiktapuni mañawanchik? Kasukunanchikpaq, ¿imataq yanapawasunman, chantá imaynamanta kasukusunman? Kunantaq kay tapuykunaman kutichiykunata qhawarisunchik.
¿IMARAYKUTAQ KASUKUY MANA ATIKULLANCHU?
3, 4. ¿Imaynatá kay pachapi jucha rikhurirqa, chantá kaytaq imaynatá kamachiqkunata jatunpaq qhawayta mana saqiwanchikchu?
3 ¿Imaraykutaq kamachiqkunata kasukuy mana atikullanchu? Tukuy juchasapa runa kasqanchikrayku, kamachiqkuna, kamachichikuqkunapis. Edén huertapi ñawpa tatasninchik Diospa contranta uqharikusqankurayku, juchaqa kay pachaman yaykumurqa. Rikunchikjina jucha qallarirqa Diospa contranta uqharikusqankurayku. Kunan pʼunchaykamataq tukuy juchayuq nacekunchik, chayraykutaq kamachiqkunap contranta uqharikuyllatapuni munanchik (Génesis 2:15-17; 3:1-7; Salmo 51:5; Romanos 5:12).
4 Nacekusqanchikmantapacha juchasapa runas kasqanchikrayku, kʼumuykukuq runa kanamantaqa, jatunchakuyllatapuni munanchik, chaywan mana atipachikunapaqtaq mayta kallpachakunanchik tiyan. May achkha watastaña, Jehovata mana wasanchaspa yupaychaptinchikpis, jatunchakuq runasman tukusunman. Chaytaq Corep kawsayninpi rikukurqa. Kay israelitaqa Diospa llaqtanwan khuska jatuchaq chʼampaykunata atiparqa. Chaywanpis jatunchakuy munayninwan atipachikurqa, llampʼu sunqu runa Moisespa contrantataq uqharikurqa, may kasqanta yuyakusqanrayku (Números 12:3; 16:1-3). Kikillantaq rey Uziaspa kawsayninpipis, payqa jatunchakuyninwan atipachikuspa, Diospa templon ukhuman yaykuytawan sacerdotespa ruwayninkuta ruwarqa (2 Crónicas 26:16-21). Corewan, Uziaswan uqharikusqankurayku mayta ñakʼarispa wañurqanku. Kay iskay israelitaspa kawsayninpi rikunchikjina, kamachiqkunata kasukunapaqqa jatunchakuy munayninchikwan mana atipachikunanchikchu tiyan.
5. Unaymantapachaña rikukunjina, ¿kamachiqkuna allintachu kamachinku?
5 Astawanpis, kamachiqkuna mana allinta kamachisqankurayku, paykuna kikin mana jatunpaq qhawachikunkuchu. Achkha kamachiqkunaqa saqras, mana chiqanta ruwaq runas ima karqanku, runastataq ñakʼarichirqanku kʼumuykachachirqanku ima. Kaytaq unaymantapachaña rikukun (Eclesiastés 8:9 leey). Saulpa kawsayninpi tʼukurina. Kʼacha runa, kʼumuykukuq runa ima kasqanrayku, Jehovaqa rey kananpaq payta akllarqa. Chaymantataq jatunchakuyninwan, envidianwan ima atipachikuspa, chiqa sunquyuq Davidta qhatiykachayta qallarirqa (1 Samuel 9:20, 21; 10:20-22; 18:7-11). Astawan qhipamantaq David Israelpi rey kananpaq akllasqa karqa. Israel llaqtamanta sumaq kamachiq kaspapis, kamachinapaq atiyninpi atienekuspa, Uriaspa warminwan puñuykurqa, astawanpis Uriasta jatun maqanakuypi maqanakunanpaq ñawpaqman churaspa wañuchichirqa (2 Samuel 11:1-17). Rikunchikjina runaqa juchasapa kasqanrayku, kamachiyninta mana allintachu apaykachan, astawanraq Jehová Diosta kamachiqtajina mana jatunpaq qhawaptinkuqa. Llulla religionta apaykachaqkunapis mana allintachu kamachiyninkuta apaykacharqanku, ruwasqankumanta parlaspa juk yachayniyuq runa nin: “Kamachinapaq atiyqa juk runata saqrayachin astawanraq kamachinapaq atiyniyuq kaptinqa”. Kamachiqkuna mana allinta ruwasqankuta rikuspa ichá tapukunchik: “¿Imaraykutaq kamachiqkunata jatunpaq qhawanay tiyan?”, nispa.
¿IMARAYKUTAQ KAMACHIQKUNATA JATUNPAQ QHAWANA?
6, 7. a) Sutʼinchay, imaraykuchus Diospa kamachiyninta jatunpaq qhawasqanchikta. b) ¿Imaraykutaq wakin kuti kʼumuykukuq sunquwan kasukunanchik tiyan, chantá pijina ruwanachik tiyan?
6 Jehová Diosta, runa masinchikta, ñuqanchik kikinchikta munakusqanchikrayku, kamachiqkunata jatunpaq qhawanchik. Astawanqa, Jehovata tukuy imamanta ñawpaqta munakusqanchikrayku, payta kusichiyta maskʼanchik (Proverbios 27:11; Marcos 12:29, 30 leey). Yachanchikjina Edén huertapi ñawpa tatasninchik uqharikusqankumantapacha, Diospa kamachiyninta iskaychachikurqa. Chantapis yachakullarqanchiktaq aswan achkha runas Diospa kamachiyninta qhisachasqankuta, Satanasmantaq kʼaskaykusqankuta. Chaywanpis paykunamanta nisqaqa, ñuqanchik tukuy sunqu Diospa kamachisqanta kasukunchik. Chayrayku Apocalipsis 4:11 pʼitipi Jehovap jatun kayninmanta ñawiriptinchik, ¿imayná sientekunchik? ¿Manachu sunqunchikta kuyurichin? Ñuqanchikpaqqa, Jehovapuni Tukuyta Kamachiq Dios, chayrayku sapa pʼunchay tukuy sunquwan payta kasukuspa, kamachiqninchik kasqanta rikuchinchik.
7 Jehová Diosninchikta, jatunpaq qhawanapaqqa mana kasukunallanchikchu tiyan. Jehová mañawasqanchikta kasukunchik payta munakusqanchikrayku. Chaywanpis, wawamanta parlachkarqanchikjina, wakin kutipiqa Jehová Tatanchikta mana kasukuyta munallasunchu, kasukunapaqqa kʼumuykukuq sunqu runas kayta yachananchik tiyan. Yuyarina, Jesusqa tatanpa munaynintapuni ruwarqa, ima jatun ñakʼariypi, llakiypi ima kachkaspapis, chayrayku pay kikin nirqa: “Ama munaynillayqa kachunchu, manachayqa qampa munayniyki ruwasqa kachun”, nispa (Lucas 22:42).
8. a) ¿Imaynatá Jehovata kamachiqninchiktajina qhawasqanchikta rikuchinchik, chantá imaynatá Jehová, israelitas ruwasqankuta qhawarqa? b) ¿Imataq yanapawasunman yuyaychawasqanchikta, kʼamiriwasqanchikta ima japʼikunanchikpaq? (“ ‘Yuyaychayta uyariy kʼamiytataq japʼikuy’”, nisqa recuadrota ñawiriy.)
8 Kunan pʼunchaypi Jehovaqa, mana kamachisninman parlanñachu, ñawpa tatasninchikmanjinaqa. Chaywanpis Biblianiqta, kay Jallpʼapi llaqtanta kamachiqkunaniqta ima, munayninta willawanchik. Chayrayku pikunatachus Jehová Diosninchik llaqtanta kamachinankupaq churan, paykunata kasukuspaqa, Jehovata kasukusqanchikta rikuchinchik. Paykunap contrankuta uqharikuptinchikqa, ichá Bibliawan yuyaychawasqanchikta mana uyarikuspa, Diosta phiñachichkasunman. Israelitas ajinata ruwarqanku. Israelitasqa Moisespa contranta thutuspa rimarqanku, rimarakusqankumantataq Jehová Dios nirqa: “Paykuna[qa] noqaj contrayta rimanku”, nispa (Números 14:26, 27).
9. ¿Imaraykutaq ninchik runamasinchikta munakusqanchikrayku kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikta? Sutʼinchay.
9 Chantapis kamachiqkunata kasukunchik runamasinchikta munakusqanchikrayku. Sumaqta entiendenaykipaq, juk soldado kasqaykipi tʼukuriy. Soldado compañerosniykiwan, jatun maqanakuypi mana atipachikuyta, nitaq wañuyta ima, munankichik chayqa, pichus qamkunata kamachisuqkunata jatunpaq qhawaspa kasunaykichik tiyan. Maqanakuypi juk soldadolla kamachiq contranta uqharikunman chayqa, tukuy soldados uqharikuyta qallarinkuman, jinamantataq kawsayninkuta peligropi churankuman. Ichá soldadosmanta parlaqta uyarispaqa jatun maqanakuypi, ñakʼariypi ima tʼukurisunman. Chaywanpis Jehovap soldadosninqa, allin kaqtapuni ruwanku. Jehovaqa tukuy angelesta janaqpachapi kamachin soldadostajina. Chantapis Biblia niwanchik, cristianos soldadosjina kasqanchikta, Diosta servinapaq (Ezequiel 37:1-10). Jehová wakin runasta kay soldadospa ñawpaqinman churan. Paykuna nisqankuta mana kasukusunman chayqa, compañerosninchikpa kawsayninta peligropi churasunman. Juk cristiano qutuchakuymanta ancianospa contranta uqharikuptinqa, wak hermanostapis pantachinman (1 Corintios 12:14, 25, 26). Kikillantaq familiapipis juk wawa mana kasukusqanrayku, ñakʼariy kanman. Kaykama rikunchikjina kamachiqkunata jatunpaq qhawaspa, yanapaspa imaqa, runamasinchikta munakuchkasqanchikta rikuchinchik.
10, 11. ¿Imaraykutaq kamachiqta kasukusqanchik allinninchikpaq kasqanta yachananchik tiyan? Sutʼinchay.
10 Chantapis, kamachiqkunata jatunpaq qhawanchik, kasukunchik ima, allinninchikpaq kasqanrayku. Jehová pitachus kasukunanchikta mañawaptinchikqa, willawanchik imaraykuchus chay kasukusqanchik allinninchikpaq kasqanta. Chayrayku, ¿imaraykutaq tatamamanchikta kasukunanchikta niwanchik? Kay pachapi kusisqa unayta kawsananchikpaq (Deuteronomio 5:16; Efesios 6:2, 3). Chantapis, ¿imaraykutaq qutuchakuymanta ancianospa yuyaychasqasninta uyarinanchikta niwanchik? Mana paypa munakuyninmanta karunchakunanchikpaq (Hebreos 13:7, 17). ¿Imaraykutaq kay pachamanta kamachiqkunata kasukunanchikta niwanchik? Jarkʼasqa kananchikpaq (Romanos 13:4).
11 Jehovaqa imaraykuchus kamachiqkunata kasukunanchikta munasqanta yachaspa, paykunata jatunpaq qhawayta, kasukuyta ima atillasunchik. Qhawarina pikunatachus familiapi, qutuchakuypi, suyupi ima kamachiqtajina jatunpaq qhawananchikmanta.
FAMILIAPI
12. ¿Qusa familiapi imata juntʼanapaqtaq churasqa kachkan, chantá imaynatá juntʼanan tiyan?
12 Jehovaqa familiata qallarichiq. Diosninchik mana chʼaqwata munaq Dioschu, manaqa familiapi pichus kamachiqta kasukunanchikta munan, familia kusisqa tiyakunanpaq (1 Corintios 14:33). Jehovaqa, qusata familiapi kamachiq uma kananpaq churan. Kamachiq uma kayninta allinta apaykachananpaqqa, Jesusta kamachiq umantajina qhawanan tiyan. ¿Imaynatá chayta rikuchin? Imaynatachus Jesús qutuchakuykunata kamachin, kikinta familianpi kamachispa (Efesios 5:23). Qusaqa kamachiq umajina ruwanasninmanta mana ayqinchu, manaqa juntʼayta maskʼan. Chaywanpis mana saqra capatasjinachu kamachin, manaqa munakuywan, khuyakuywan, llampʼu sunquwan ima familianta kamachin. Chantapis qusaqa mana jaykʼaq qunqakunchu Jehovap kamachiynin aswan kuraq kasqanta.
Cristiano tataqa, Cristojina munakuywan familianta kamachin
13. ¿Imaynatá warmi familiapi ruwananta juntʼanan tiyan, Jehová Diosta kusichinanpaqjina?
13 Warmiqa qusanta yanapanan tiyan. Warmipis familiapi kamachiyta atillantaq, chayrayku Bibliaqa warmip ‘kamachiyninmanta’ parlan (Proverbios 6:20). Chaywanpis cristiana warmiqa yachan, qusan familiapi kamachinanpaq aswan patapi kasqanta, chayrayku payta yanapayta maskʼan kamachiq umajina ruwanasninta allinta juntʼananpaq. Chantapis, qusanpa nisqanta kasukun, mana pisipaq qhawanchu, mana munasqanta ruwananpaq kamachinchu, nitaq familiapi kamachiq uma kayta maskʼanchu. Mana qusanjina yuyaspaqa, allinllawan qusanman yuyasqanta ninqa, manataq paypa nisqan contranpi uqharikunqachu. ¿Qusan mana creyente kaptinrí? Jina kaptin, ichá cristiana warmiqa wak chʼampaykunapi rikukunqa, chaywanpis qusanta kamachiq umantajina jatunpaq qhawaptinqa, ichá tiempowanqa qusanpis Jehová Diosta riqsiyta munanqa (1 Pedro 3:1 leey).
14. ¿Imaynatá wawas Jehová Diosta, tatasninkuta ima kusichinkuman?
14 Wawasqa tatasninkuta kasukuspaqa, paykunata jatunpaq qhawasqankuta rikuchinku, maytataq sunqunkuta kusichinku (Proverbios 10:1). Astawanpis, Jehová Diosta kusichillankutaq. Tatallankuwan chayri mamallankuwan tiyakuptinkuqa, astawan kasukunanku tiyan, jinamanta yanapanankupaq. Familiapi Bibliap nisqanmanjina sapa juk ruwanasninkuta juntʼaptinkuqa, familiapi tukuyninku kusisqas tiyakunqanku. Jinamanta familiata qallarichiq Jehová Diostapis jatunpaq qhawasqankuta rikuchinqanku (Efesios 3:14, 15).
QUTUCHAKUYPI
15. a) ¿Imaynatá qutuchakuypi Jehovata kasukuchkasqanchikta rikuchinchik? b) ¿Bibliamanta ima yuyaychaykunataq qutuchakuypi ancianosta kasukunanchikpaq yanapawasunman? (“ Qutuchakuymanta ancianosta kasukunachik”, nisqa recuadrota ñawiriy.)
15 Jehová Diosqa, Churin Jesusta churan tukuy qutuchakuykunata kamachinanpaq (Colosenses 1:13). Jesustaq, ‘allin kamachi yuyayniyuqta’, qutuchakuykunata qhawananpaq kamachin (Mateo 24:45-47). Diospa Llaqtanta Kamachiqkunaqa, kay ‘allin kamachi yuyayniyuq’ kaqkunamanta ñawpaqpi kachkanku. Ñawpa siglopijina, Diospa Llaqtanta Kamachiqkunaqa qutuchakuykunamanta ancianosta, superintendentesniqta yuyaychanku, kamachinku ima. Chayrayku ancianosta kasukuspaqa, Jehová Diosta kasukuchkanchik (1 Tesalonicenses 5:12; Hebreos 13:17 leey).
16. ¿Imaraykutaq Biblia nin qutuchakuypi ancianos espíritu santoniqta churasqa kasqankuta?
16 Ancianos, siervos ministeriales kaqkunaqa, juchasapa runas kanku, chayrayku tukuy runasjina paykunapis pantallankutaq. Chaywanpis Jehová Diosqa, qutuchakuykunapi ancianosta churan “regalostajina”, hermanosta iñiyninkupi kallpachanankupaq (Efesios 4:8, NM). Biblia niwanchik ancianosqa espíritu santoniqta qutuchakuypi churasqa kasqankuta (Hechos 20:28). ¿Imaraykutaq chayta nin? Qallarinapaq; Bibliaqa Diosninchikpa espíritu santonwan yuyaychasqa kasqanta yuyarinanchik tiyan, chayrayku ancianosqa juk hermanota anciano kananpaq akllachkaspaqa, tantakunku chay hermano anciano kananpaq Bibliap nisqanta juntʼachkasqantachus manachus, chayta qhawarinankupaq (1 Timoteo 3:1-7, 12; Tito 1:5-9). Chantapis ancianosqa, Jehová Diospa espíritu santonta mañakunku, juk hermano anciano kananpaq akllachkaptinku.
17. ¿Imaraykutaq cristiana warmi umanta imawanpis qhatakunan tiyan?
17 Qutuchakuypiqa ancianos, siervos ministeriales ima achkha ruwanasniyuq kanku. Runaman willamunapaq tantakuypiqa, juk anciano chayri juk siervo ministerial kamachin. ¿Willamunapaq tantakuypi mana juk anciano chayri juk siervo ministerial kaptinrí? Juk bautizasqa hermano kamachiyta atinman. ¿Mana juk bautizasqa hermano kaptinrí? Juk sumaq yachachiq hermana kamachiyta atinman. Chaywanpis chay hermana kamachichkaspaqa, imawanpis umanta qhatakunan tiyan, juk hermanop ruwananta ruwachkasqanrayku (1 Corintios 11:3-10). * Kay nisqanchikqa mana warmita pisipaqchu qhawachin, imaptinchus ajinamanta warmiqa, familiapi, qutuchakuypi ima Jehová, kamachiqkunata churasqanta, jatunpaq qhawasqanta rikuchin.
SUYUPI KAMACHIQKUNATA
18, 19. a) ¿Imaynatá Romanos 13:1-7 pʼitikuna, nisqanta sutʼinchawaq? b) ¿Imaynatá kay pachamanta kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikta rikuchinchik?
18 Chiqa cristianosqa kallpachakunchik tukuy sunquwan Romanos 13:1-7 (leey) pʼitikunata juntʼananchikpaq. Kay pʼitikunapitaq “kamachejkunamanta” parlachkan, nisunman kay pachapi kamachiqkunamanta. Jehová Diosqa kay pachapi kamachiqkuna kananta saqin, mana chʼaqway kananpaq, runasta yanapanankupaq ima. ¿Imaynatá kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikta rikuchinchik? Paykuna kamachisqankuta kasukuspa. Chayrayku, impuestosta paganchik, ima tramiteta ruwachkaspapis, paykuna mañasqankumanjinataq ruwanchik. Chaywanpis kamachiqkuna Diospa kamachiyninta pʼakinanchikta niwaptinchikqa, mana ni imarayku kasukusunchikchu. Apostolesjina kutichinchik: “Diostapuni astawanqa kasunayku tiyan, runasta kasunaykumantaqa”, nispa (Hechos 5:28, 29; “ ¿Piqpa kamachisqantataq kasukusaq?”, nisqa recuadrota ñawiriy).
19 Chantapis kay pachapi kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikta rikuchinchik, paykunamanta mayqillanwanpis allinllawan parlaspa. Juk kutiqa apóstol Pablo iskay kamachiqkunap ñawpaqinman apasqa karqa, Herodes Agripap ñawpaqinman, kamachiq Festop ñawpaqinman ima. Kay kamachiqkuna mana allin runas kasqankuta yachaspapis Pabloqa, paykunata jatunpaq qhawaspa, paykunawan parlarqa (Hechos 26:2, 25). Ñuqanchikpis, juk kamachiqpa ñawpaqinpi kachkaspa, apóstol Pablojina ruwananchik tiyan. Waynaspis kikillantataq escuelankupi kamachiqkunata jatunpaq qhawananku tiyan. Mana Diospa llaqtanta allinpaq qhawaqkunallatachu jatunpaq qhawananchik tiyan, manaqa Diospa llaqtanta qhatiykachaqkuna kamachiqkunatapis. Kay pachamanta runasqa —mana ñuqanchikjina Diosta yupaychaptinkupis— rikunanku tiyan tukuy kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikta (Romanos 12:17, 18 leey; 1 Pedro 3:15).
20, 21. Kamachiqkunata jatunpaq qhawasqanchikrayku, ¿ima allin kaqkunata tarisun?
20 Mana wakinkunallatachu jatunpaq qhawananchik tiyan. Chayta ruwanamantaqa kay Bibliap nisqanta ruwasunchik: “Tukuy runasta sumajta qhawaychej” (1 Pedro 2:17). Achkha runasqa tʼukulla qhipakunku paykunata jatunpaq qhawaspa kʼachamanta parlasqanchikrayku, imaptinchus kay pachapiqa, mana tukuychu runasta jatunpaq qhawanku. Jinata ruwaspaqa, Jesuspa nisqanta kasukuchkanchik, pay nirqa: “Ajinallatataq kʼanchayniykichejqa kʼanchachun runaspa ñawpaqempi, paykuna allin ruwasqasniykichejta rikuspa, janajpachapi kashaj Tataykichejta jatunchanankupaq”, nispa (Mateo 5:16).
21 Kay saqra pachapi runas laqhayaypi kawsachkasqankurayku, llampʼu sunqu runasqa Diosman qayllaykuyta munanku. Chayrayku familiapi tatasninchikta, qutuchakuypi hermanosta, kay pachapi kamachiqkunata ima jatunpaq qhawanchik chayqa, ichapis ruwasqanchikta rikuqkunaqa ñuqanchikwan Diosta yupaychayta munanqanku. ¡May allin kanman!, ¿icharí? Mana jina kaptinpis, mana qunqananchikchu tiyan, Jehová Diosninchik ruwasqanchikwan, kasukusqanchikwan ima mayta kusikusqanta, munakuyninpitaq kanallanchikpaqpuni.
^ párrafo 17 Yapanpiqa, “Warmis, ¿maykʼaqtaq umankuta imawanpis qhatakunanku tiyan, imaraykutaq?” nisqapi astawan sutʼinchakuchkan imaynatachus kay Bibliap kamachiyninta juntʼanamanta.
ASTAWAN YACHAKUY
TORREMANTA QHAWAJ (CONGREGACIONPAJ)
Michejkunata kasukuna
Ancianosqa qotuchakuyta qhawanankupaj espíritu santonejta sutichasqa kanku. ¿Imaraykutaj Diospa kamachisnin paykunata kasukunanku tiyan?


c: text/html

text:
Luis Enrique Martínez
Luis Enrique Martínez García, "Lucho" sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin aymuray killapi 1970 watapi paqarisqa Gijón (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Yachay wasikuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Como jugador[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participasyunkunao[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Enrique Martínez.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
3 YACHAQANA
¿Imatataq Diosninchik Jallpʼapaq munan?
¿Imatataq Diosninchik runaspaq munan?
¿Imaynamanta Kuraq Supay Diospa contranta sayaykun?
¿Imaynatataq qhipaman Jallpʼapi kawsasunchik?
1. ¿Imatataq Diosninchik Jallpʼapaq munan?
DIOSNINCHIK Jallpʼapi, tukuy runas kusisqa kawsakunankuta munan. Bibliaqa jinata niwanchik: “Tata Dios uj qhallallaj huertata Edenpi ruwarqa [...]. Chay huertapi Tata Dios wiñacherqa tukuy laya sumaj sachʼasta poqoyninta mikhunapaj”. Chayta ruwaytawan, Diosninchikqa, Adantawan, Evatawan ruwallarqataq, chantá chay qhallallaq huertaman kawsanankupaq paykunata churarqa, nirqataq: “Miraychej, kay pachaman juntʼaychej; atiyniyojtaj kaychej”, nispa (Génesis 1:28; 2:8, 9, 15). Rikunchikjina Diosninchikqa, Adanwan Evawan wawasniyuq kanankuta, Jallpʼata juk paraisoman tukuchinankuta, uywasta kamachinankuta ima munarqa.
2. a) ¿Imaptintaq Diospa munaynin Jallpʼapaq juntʼakunanta suyasunman? b) Biblia nisqanmanjina, ¿imayna runastaq wiñaypaq kawsanqanku?
2 ¿Maykʼaqllapis, Diospa munayninmanjina runa Jallpʼapi kawsanmanchu? Diosninchik, jinata kutichiwanchik: “Noqa nini, chay nisqaytataj juntʼasaq”, nispa (Isaías 46:9-11; 55:11). Ruwawaqninchik munayninta, juntʼanqapuni. Payqa, “kay pachatapis ruwarqa, kamacherqataj ama chʼusajlla kanampaj, manachayqa kawsayniyojkuna chaypi tiyakunankupaj” (Isaías 45:18). ¿Imayna runastaq, Diosninchik kay pachapi kawsakunankuta munarqa? Paykuna, ¿machkha unaytataq kawsananku karqa? Bibliaqa, jinata kutichiwanchik: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj japʼenqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku”, nispa (Salmo 37:29; Apocalipsis 21:3, 4).
3. ¿Ima llakiykunatataq Jallpʼapi rikunchik, chantapis imatataq tapukusunman?
3 Kay pachapaq Diospa munayninqa, manaraq juntʼakunchu. Kunanqa, runa mana Dios munasqanmanjinachu kawsachkan. Runaqa unqun, wañun, chantapis maqanakun, wañuchinakun ima. Mana jaykʼaq Diosninchik jinata kawsananchikta munarqachu. ¿Imaraykutaq Diospa munaynin mana juntʼakunchu? Kay tapuytaqa mana runa kutichiyta atinmanchu, imaraykuchus kay chʼampayqa janaqpachapi qallarirqa.
JUK ENEMIGO RIKHURIN
4, 5. a) ¿Pitaq katariniqta Evawan parlarqa? b) ¿Imaynamantá juk chiqan runa suwaman tukun?
4 Bibliaqa, Génesis libropi willawanchik, imaynatachus Diospa enemigon, Edén huertapi rikhurisqanta. Kay Diospa enemigonqa, mana juk katarillachu. Bibliaqa Apocalipsispi chay katarimanta parlaspa nin, ‘Kuraq Supay, Satanastaq, sutichasqa kasqanta. Payqa llullakuspa kay pachapi may chhika runasta pantachin’. Chantapis Kuraq Supayta “unay ñawpa katari” nispa sutichakullantaq (Génesis 3:1; Apocalipsis 12:9). Arí, Diospa enemigonqa, juk atiyniyuq ángel kasqa. Payqa katariniqta Evawan parlarqa, kataripis parlachkanmanjina Eva uyarirqa. Kay angelqa, Diosninchik Jallpʼata runapaq wakichichkaqta, rikurqa (Job 38:4, 6, 7).
5 Jehovaqa, tukuy ima ruwasqasninpi mana pantanchu. Chaywanpis, ¿pitaq Kuraq Supayta ruwarqarí? Payllataq munasqanrayku Supayman tukurqa. ¿Imaynataq chayrí? Imaynatachus juk runa, chiqan runa kaspapis, suwaman tukun, kikillantataq. ¿Imaynataq chay kanman? Ichapis runaqa, sunqunpi saqrata tarpun. Chay saqra ruwayllapipuni tʼukurin chayqa, saqra munayqa sunqunpi wiñan. Jinamanta chay runaqa saqra munayninta kasuspa, juchallikun (Santiago 1:13-15).
6. ¿Imaynamantá juk ángel Kuraq Supayman, Satanasman ima tukurqa?
6 Kikillantataq Supaypis saqrayarqa. Ichapis Supayqa, Diosninchikta uyarirqa Adanta, Evata miraychik, Jallpʼaman juntʼaychik niqta (Génesis 1:27, 28). Supayqa jinatachá yuyarqa: “Tukuy runasqa ñuqata yupaychawankuman, Diosta yupaychanankumantaqa”, nispa. Kay saqra yuyaytaq sunqunpi saphichakurqa, chayrayku llullakuspa warmita chʼawkiyarqa (Génesis 3:1-5). Jinamanta chay angelqa “Kuraq Supayman” tukurqa, chay sutiqa Griego simipi “llullakuq” kasqanta niyta munan. Chantapis “Satanasman” tukullarqataq, chay sutitaq, hebreo simipi “churanakuq” kasqanta niyta munan.
7. a) ¿Imaraykutaq Adanwan Evawan wañurqanku? b) ¿Imaptintaq ñuqanchik, machuyanchik, wañupunchik ima?
7 Supayqa, Diosninchikta mana kasukunankupaq, llullakuspa Adanta, Evatawan chʼawkiyarqa (Génesis 2:17; 3:6). Adán, Eva ima, mana Diosninchikta kasukusqankurayku wañurqanku (Génesis 3:17-19). Adán juchallikusqanrayku, manaña juntʼa runachu karqa, jinamanta mirayninman juchanta saqirqa (Romanos 5:12). Juk wistʼu adoberapi adobeta ruwaptiyki, ¿imaynataq adobes lluqsinku? Wistʼullataq, ¿icharí? Jinallataq tukuypis, Adanmanta jamusqanchikrayku, manallataq juntʼa runaschu kanchik. Tukuypis chayrayku, machuyanchik, wañunchik ima (Romanos 3:23).
8, 9. a) ¿Imatataq Diosninchikmanta Kuraq Supay nisqa? b) ¿Imaptintaq Diosninchik uqharikuqkunata mana kikinpi wañuchirqachu?
8 Supayqa, Diospa contranta churanakuyta qallarirqa, Adanta, Evatawan juchallikunankupaq tanqaspa. Jehovap kamachiyninta pisipaq qhawaspa, Supayqa Jehovap contranta sayaykurqa. Ichapis Supayqa jinata nirqa: “Diosqa mana allintachu kamachin, llullakun, mana runap allinninta munanchu. Chantapis, runaqa Diosmanta karunchakuspa, imachus allin, imataqchus mana allin kasqanta akllaspa, allinta kawsayta atin. Astawanpis, ñuqata kasuwaspa sumaqta kawsanqa”, nispa. ¿Imaynatá Diosninchik Supayman kutichinman karqa? Wakinkunaqa, “Diosninchik uqharikuqkunata kikinpi wañuchinan karqa”, nispa ninku. Ajinata Diosninchik ruwanman karqa chayqa, ¿Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchinmanchu karqa? Chantapis, ¿allin kamachiq kasqanta rikuchinmanchu karqa?
9 Jehovaqa, imachus chiqan kasqanta allinta yachan. Chayrayku, uqharikuqkunata mana kikinpi wañuchirqachu. Manaqa, chay uqharikuyman allinta kutichinanpaq, suyarqa, jinamanta Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchinanpaq. Chayrayku, Jehová Diosninchikqa, Supaypa makinpi runasta saqirqa, paykunapura kamachinakunankupaq. Chunka jukniyuq yachaqanapi rikusunchik, imaptinchus kay chhika unayta llakiypi runata saqisqanta. Chaywanpis tʼukuriy, ¿imaptintaq Adanwan Evawan Kuraq Supayta kasukurqanku? ¿Imallatapis paykunapaq ruwarqachu? Diosninchik tukuy imata quchkaptin, ¿imaynatataq llulla kasqanta ninkuman karqarí? ¿Imatataq qam ruwawaq karqa?
10. ¿Imaynatataq Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchisunman?
10 Chay tapuykunapi tʼukurinanchik tiyan, imaraykuchus ñuqanchikpis Satanaspa nisqan chiqachus manachus kasqanta rikuchinanchik tiyan. Qampis, Jehová Diosninchikman qayllaykuspa, Diosta Kamachiqniykitajina qhawaspa, Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchiwaq (Salmo 73:28; Proverbios 27:11). Chaywanpis, Jallpʼantinpi may achkha runas kaptinkupis, jukchhikalla Diosninchikman qayllaykunku. Chayrayku kunan tapukusunman: Biblia, ¿Kuraq Supay kay pachata kamachichkasqantachu yachachin?
¿PITAQ KAY PACHATA KAMACHICHKAN?
11, 12. a) Kuraq Supay, pachantinpi kaq llaqtasta Jesusman quyta munasqan, ¿imatá rikuchin? b) ¿Imastaq astawan rikuchin, Kuraq Supay kay pachamanta kamachiq kasqanta?
11 Jesús yacharqa, Kuraq Supay kay pachamanta kamachiq kasqanta. Kuraq Supayqa, Jesusman “tukuy kay pachantimpi kaj llajtasta, qhapaj kapuyninkutawan ima rikuchispa, Jesusta nerqa: Noqa kay tukuy imata qosqayki, qonqorikuspachus yupaychawanki chayqa, nispa” (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6). Tʼukuriy, tukuy chay llaqtas mana Supaypatachu kanman chayqa, ¿Jesucristoman quyta munanmanchu karqa? Chantapis Jesucristoqa, mana imatapis nirqachu. Kay pacha mana Kuraq Supaypata kaptinqa, Jesucristoqa, “mana qampatachu”, nispa ninman karqa.
12 Tukuy atiyniyuq Diosninchik Jehovaqa, cielopi, Jallpʼapi ima tukuy imata ruwarqa (Apocalipsis 4:11). Chaywanpis, Jesucristo Jallpʼapi kachkaspa “kay pachata kamachejqa” Kuraq Supay kasqanta nirqa (Juan 12:31; 14:30; 16:11). Chantapis apóstol Juanqa, Kuraq Supaymanta parlaspa jinata qillqarqa: “Kay pachapi kaj chhika runastaj Kuraj Supaypa atiynimpi [kachkanku]”, nispa (1 Juan 5:19).
SUPAYPA SAQRA PACHAN TUKUKUNQA
13. ¿Imataq tukukunqa musuq pacha jamuptin?
13 Watamanta wata, kay pachaqa, astawan saqrayachkan. Kay pachaqa, maqanakuqkunamanta, wistʼuta kamachiqkunamanta, religionta puraq uya kamachiqkunamanta, wañuchiqkunamanta ima, juntʼa kachkan. Kay saqra pachaqa mana allinchakunmanchu. Biblia nisqanmanjina Diosqa, maqanakuyninpi, Armagedón nisqapi kay saqra pachata chinkachinqa. Chaymantataq chiqan musuq pacha jamunqa (Apocalipsis 16:14-16).
14. ¿Pitataq Diosninchik Kamachiq kananpaq akllarqa, imaynatá ñawpaqmantapacha chayta willakurqa?
14 Jehovaqa, Jallpʼata Kamachinanpaq Jesucristota akllarqa. Ñawpaqmantapacha Biblia nirqa: “Uj wawa nacepuwanchejña; Dios uj wawata qowanchej. Paywan kanqa jatun atiy kamachinampaj. Sutisnintaj kaykuna kanqa: [...] Wiñaypaj Tata, Allin Kawsayta Apamoj Rey ima. Kamachisqanta, chantá allin kawsayta qosqampis manapuni tukukonqachu”, nispa (Isaías 9:6, 7). Jesucristoqa, chay reino jamunanta mañakunankupaq discipulosninman yachachirqa, nirqataq: “Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:10). Rikusunchikjina, Diospa Reinonqa, tukuy kay pachapi kamachiqkunata chinkachinqa (Daniel 2:44). Chayta ruwaytawan, Diosninchik Jallpʼata juk paraisoman tikrachinqa.
¡JUK MUSUQ PACHA QAYLLAMUCHKAN!
15. ¿Imatá ‘musuq jallpʼa’ niyta munan?
15 Biblia niwanchik: “Mosoj cielota, mosoj jallpʼatawan, Dios ruwasaj nisqanman jina, maypichus cheqan kawsaylla kanqa”, nispa (2 Pedro 3:13; Isaías 65:17). Biblia ‘musuq jallpʼamanta’ parlaspa, juk qutu chiqan runasmanta parlachkan, paykunaqa, Diospa ñawpaqinpi kʼacha runas kanku.
16. ¿Ima tʼinkatataq Diosninchik munayninta ruwaqkunaman qunqa, imatataq ruwananchik tiyan chay tʼinkata japʼinanchikpaq?
16 Jesucristo nisqanmanjina, Diosninchik munayninta ruwaqkunaman ‘wiñay kawsaywan’ tʼinkanqa (Marcos 10:29, 30). Bibliaykipi, Juan 3:16; 17:3 pʼitikunapi wiñay kawsayta tarinanchikpaq imatachus ruwananchik kasqanta ñawiriy. Kunantaq Bibliapi qhawarina, paraisopi tiyakuqkunapaq ima tʼinkakunachus kananta.
17, 18. ¿Imaptintaq ninchik mana imamanta llakikuspa Jallpʼapi tiyakunanchikta?
17 Manaña maqanakuy, juchachakuy, wañuchinakuy, chiqninakuy ima kanqachu. “Manaña sajra runas kanqankuchu [...]. Llampʼu sonqoyojkunatajrí kay pachata herenciata jina japʼenqanku.” (Salmo 37:10, 11.) Mana maqanakuy kanqachu, Diosninchik “tukuy kay pachapi chʼajwasta chʼinyachin[qa]” (Salmo 46:9; Isaías 2:4). Chaymantaraq ‘allin kawsay kanqa, chiqan kaypis kallanqataq, manaña killa kanankama’, nisunman wiñaypaq wiñayninkama (Salmo 72:7).
18 Jehovata yupaychaqkunaqa mana imamanta llakikuspa tiyakunqanku. Unayqa Israel llaqtapi tiyakuqkuna, Diosta kasukuspa, mana imamanta llakikuspa tiyakurqanku (Levítico 25:18, 19). Jinallataq, ¡mana imamanta llakikuspa paraisopi kawsakusunchik! (Isaías 32:18; Miqueas 4:4.)
19. ¿Imaptintaq paraisopi manaña yarqhaykuna kanqachu?
19 Manaña mikhuna pisiyanqachu. “Nacionnimpeqa ashkha trigo [chayri mikhuna] kachun; [...] trigoj poqoynintaj campo qhora jina kachun”, nispa salmosta qillqaq takirqa (Salmo 72:16). Jehová Diosninchik payta kasukuqkunata tʼinkanqa, ‘jallpʼataq sumaqta puqunqa’ (Salmo 67:6).
20. ¿Imaynatá yachanchik Jallpʼanchik juk paraisoman tukunanta?
20 Tukuy Jallpʼa paraisoman tukunqa. Pierdesqa jallpʼaqa, juk kʼacha huertaman tukunqa, chaypitaq runaqa wasista ruwakunqa (Isaías 65:21-24; Apocalipsis 11:18). Pisimanta pisi Jallpʼanchik juk paraisoman tukunqa. Jallpʼantinpi Edén huertapijina jallpʼaqa sumaqta puqunqa. Diosninchik wiñaypaq ‘makinta kicharinqa, tukuy kawsaqkunatataq saksachinqa achkhata quspa’ (Salmo 145:16).
21. ¿Runa phiña animalesta manchachikullanqapunichu?
21 Tukuy runasqa phiña animaleswanpis, allinta kawsakunqanku. Uywakunaqa, phiña animaleswan khuska mikhunqanku. Juk ñuñuq wawapis mana phiña animalesta manchachikunqachu (Isaías 11:6-9; 65:25).
22. ¿Unquykuna kallanqapunichu?
22 Manaña ima unquypis kanqachu. Jesucristo kamachiqjina, tukuy unqusqa kaqkunata jampinqa, mana unay jinallachu, manaqa astawanraq (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9). “Mana pipis nenqachu: Onqosqa kani, nispaqa.” (Isaías 33:24; 35:5, 6.)
23. ¿Imaptintaq wañuymanta kawsarimuy, runata kusichinqa?
23 Wañusqakunaqa watiqmanta kawsarimunqanku, wiñay wiñaypaqtaq kawsayta atinqanku. Tukuy wañusqakuna, Diospa yuyayninpi kaqkuna, kawsarimunqanku. “Tukuy runas wañuymanta kawsarimpunankuta [suyanchik], cheqan kajta ruwajkuna, sajrata ruwajkunapis.” (Hechos 24:15; Juan 5:28, 29.)
24. ¿Paraisopi kawsakuyta munawaqchu?
24 Jehová Diospa munayninta ruwaqkunapaq, payta riqsiyta munaqkunapaq ima, allin kawsay kanqa. Ajina kawsaytataq Jesucristoniqta quwasunchik, chayrayku Jesucristotapis, allinta riqsinanchik tiyan.


text:
Rimana huñunakuy
Rimana huñunakuy, Kamachitantari icha Parlamintu (kastilla simipi: parlamento) nisqaqa akllanakuspa kamachinakuy (dimukrasya) nisqa mama llaqtapi akllanakuykunapi mama llaqtayuqkunap akllasqan apulliq, kamachiruraq nisqa pulitiku runakunap huñunakuyninmi, kamachikunata ruranapaq, mama llaqtap uma kamayuqninta akllanapaq.
Rimana huñunakuyqa kamachiruraq atiy nisqam, kamachikunata rurayninrayku.
Huk mama llaqtakunapi rimana huñunakuytaqa Kunrisu (kastilla simipi: congreso, inlish simipi: congress) icha Rimana Wasi ninku, ahinataq Piruwpi (Piruw suyup Rimana Wasin), Hukllachasqa Amirikika Suyukunapipas.


text:
LECCIÓN 4
Jesusca ¿pita can?
1. ¿Maimandata Jesusca shamurca?
Alpaman nara shamushpaca shuj angel caimandami Jesusca jahua cielopi causajurca (Juan 8:23). Jehová Diosca Jesustami punda rurarca. Chaimandami Jesusca Diosta ayudarca tucui cosascunata rurachun. Diosllata Jesusta rurashca cajpimi ‘Diospa Churi’ nin (Mateo 16:16). Diospa munaita rurachun agllashcamandami ‘Cristo’ nishpapash rijsin. Proverbios 8:
2. Jesusca ¿imapata cai Alpaman shamurca?
Diosmi Jesustaca Alpaman cachamurca. Chaipaca María shuti huarmigupa vijsapimi Jesuspa causaita churarca. Chaimandami aichayu taitataca Jesusca na charirca (Lucas 1:
3. ¿Imamandata salvachun minishtinchi?
Jehová Diosca gentecuna rucuyachun, huañuchunga na munarcachu. Diosca Adandaca nircami, na cazushpaca huañunguimi nishpa (Génesis 2:
Juchamanda, huañuimandaca ¿pita salvai ushan? Huañushpaca cada unopa juchacunamandallami huañunchi. Shujcunapa juchacunataca na anchuchi ushanchichu. Salmo 49:
4. ¿Imamandata Jesusca huañurca?
Jesusca na juchayu carcachu. Chaimandami pai huañushpaca gentecunapa juchacunamanda huañurca. Jehová Diosca paipa Churiguta huañuchun cachamushpami gentecunata ninanda juyashcata ricuchirca. Jesuspash gentecunata juyarcami. Chaimandami Diosta cazushpa gentecunata juchamanda, huañuimanda salvangapaj huañurca. Juan 3:
5. Cunanbica ¿imatata Jesusca rurajun?
Jesús huañujpica jahua cielopi causachunmi Diosca causachirca (Efesios 1:20). Cai Alpata mandachun ningacamanmi Jesusca paipa Taitapa ali ladopi shuyajurca (Hebreos 10:
Ñallami Jesusca nali gentecunatapash llaquicunatapash tucuchinga. Jesús Alpapi cashpaca ungüihuan cajcunata janbirca, huañushcacunata causachirca, llaquilla cajcunatapash ayudarca. Shinami jipa punllacunapi tucui shunguhuan Diosta sirvijcunata ayudangapaj imata ruranata ricuchirca (Mateo 15:


text:
Yunnan pruwinsya
Yunnan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Yunnan, chun simipi: 云南, phinyimpi: Yúnnán, machu: Yünnan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kunming llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
16 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 44 830 000 runakuna (Han runa 67,08%, Yi runa 11,0%, Bait runa 3,6%, Hani runa 3,4%, Zhuang runa 2,7%, Dai runa 2,7).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yunnan pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Sichuan saywitu (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Sichuan (kastilla simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Allin kawsay
Allin kawsay icha Sumaq kawsay (kichwapi Alli kawsay, Sumak kawsay; aymara simipi Suma Qamaña) nisqaqa dyuswan, kikinwan, runa masikunawanpas allin apanakuspa samisapa kawsaymi.
Iñiq runap dyuspa, dyus kaykunap kamasqankama kawsananmi allinta kawsananpaq.
Kristiyanu iñiypi chay allin kawsayqa niyta munan, runaqa Dyuswan allin apanakunmi, chaywan Dyuspa saminchasqam. Manaña dyuswan apanakuspaqa huchallikunmi. Dyusllam chay allin kawsayta quyta atin, huchakunata pampachaspa.
Runapura allin kawsayqa thakmi, mana maqanakuspa kawsay, huk runakunata yanapaymi, ayninakuymi, kawsay pachata mana waqllispa chaninchaymi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Juana Huacoto Béjar: ¿Imataq sumaq kawsay ayllunchikpi? Sumaq kawsay. Kuskanchik Yachasunchik, Llamk’ana Mayt’u 5, p. 72. Perú suyupi Yachay Kamayuq, Lima 2013.
- Rafael Correa Delgado, Mamallaktapak Pushak: Sumak Kawsay. Mamallaktapak Ruranakuna 2013–2017. Tukuylla alli kaypak. Secretaría Nacional de Planificación y Desarrollo, Quito 2013.
- Lima Llaqtamanta Rimarimusqa – Runa llaqtakunapa yupaychayninmantawan chanin yachaymantawan – Hatun Suyupi Tantanakuy (Bolivia, Ecuador, Perú, Guatemala, Honduras, Paraguay mama llaqtakuna), 2008 watapi 16 manta 17 p’unchawkama kantaray killapi.


text:
Kichwa
Kichwa ayllullaktakunaka sisay pachapi kankuna, shina kashkamanta Monserrath runakuna Pawkar Raymi kushikuyman kayachinakun.
Chikan rikuchikunami...
Chota ayllullakta tukuyllata paykunapak carnaval raymiman kayachikun, kay 26, 27, 28 mushuk pukuy punchakunapak, El...
Kayna 14 huchay pukuy punchamanta 29 punchakaman quitomanta Casa de la Cultura Ecuatoriana, cine Alfredo...
Kay 17 huchay pukuy punchamanta 31 punchakaman pikuna wawakuna ñukanchi takikunata taki yachakuchun munakkunaka wawakunata...
Kay 12 mushuk pukuy punchapi, Peguchepa Coliseo kanchapi, 11 tutamanta pachamanta 6 pacha chishikaman, Warmi...
Kay 19, 20 huchay pukuy punchakuna quitomanta, La Mariscal kawsay kuskapi Los Diablos raymi tyanka....
Punasuyu llaktakunapi pawkar raymi, sisay pacha, chayakunmi, shina kashkamanta Camuendo Chiquito ayllullaktaka Kallari Pawkar Raymi...
Kaya 12 huchay pukuy punchamanta 9 pawkar raymi punchakaman kichwata yachakuna pacha kallarinka tunkunakuypi.
Pikuna...
Kaya 2017, mushuk pukuy killapi watapi Oatavalo kitipi, Peguche ayllu llaktaka Pawkar Raymi Peguche Tio...
Humazapas takikkuna Concierto de Solsticio takita uyachinka Son del Valle pakta. Kay 23 kapak raymi...


text:
Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Internet
Internet - inlish simipi Interconnected Networks: T'inkinakusqa llikakuna - lliw tiksimuyuntinpi antañiqiq llikakunap ancha hatun llikanmi, yawirkawan icha ankichiywan t'inkinakusqa, antañiqiqpura willakunata qunakunapaq. Tiksimuyuntinpi ima antañiqiq kay internetpi t'inkisqa kayta atinmi. Antañiqiqkunaqa willankunata "tantari qillqa" (protocol) nisqakunawanmi qunakun.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internetqa 1969 watapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqanakuy ministiryunpa (Pentagon nisqap) ARPANET nisqa antañiqiq llikanmantas paqarirqan. Hatun yachaywasikunas, k'uskiykuy sunturkunapas chay ARPANET nisqataqa willanakunapaqsi llamk'achirqan. Chay pachas UNIX nisqa llamk'aykuna llikatapas kururachirqan. 1982 watapiqa ARPANET TCP/IP (Transmission control protocol / Internet protocol, "karpay llanchiy tantari qillqa / t'inkinakusqa llikakuna tantari qillqa") nisqa tantari qillqatas llamk'achiyta qallarirqan. 1993 watapi WWW (Internet p'anqakunap llikan) paqariptin, internet anchata mastarikuytam qallarirqan.
Internetpa minkankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- E-chaski (Iliktrun chaski): E-mail
- Karu willanakuy llika Telecommunication Network (Telnet)
- Sinru wantuy tantari qillqa: File Tranfer Protocol (FTP)
- Internet p'anqakunap llikan: World Wide Web (WWW) - Hypertext transfer protocol HTTP, Hypertext Markup Language HTML


text:
Firenze
Firenze icha Florencia llaqtaqa Toscana riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Wiñay kawsayninpaq, hatunwasikunanpaq, kusa khuskanpaqyuq, tukuy pacha riqsinku kay sumaq llaqta. Tiyan arkiwisquwil kan, hatun yachay wasikunamanta, istitusiun artimanta kawsaymantayuq, intiwatanamantayuq. Tukuynin riqsinqu munumintukuna midiuywumanta, rinashymintumantayuq. Nishu wank'akuna cuadrukunayuq kanqu kay llaqtapi. Nishuyuq watunku Firenze tukuy watakuna.
Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).
Yuyarina
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Reims, Ransiya
- Dresden, Alimanya
- Isfahan, Iran
- Kassel, Alimanya
- Kyōto, Nihun
- Philadelphia, USA
- Kraków, Pulska
- Gaziantep, Turkya
- Nanjing,Chunwa


text:
- 24. Estado chuya chuya allin llamkayta tarinanpaq
- 25. Democracia ukupi yanapakunanpaq Fuerzas Armadas nisqata kallpanchanapaq
- 26. Chuya chuyapi llamkay kananpaq, mana qilli ruraymanta qullqi hamunanpaq, llapallan runakuna impuesto qunanpaq
- 27. Droga nisqa chinkananpaq
- 28. Perumanta Hatun Kamachinanwan, Derechunchikta qawarispa purinapaq, justicia llapanman chayananpaq, Poder Judicial sapanmanta kikinchasqa kananpaq
- 29. Llapan runakuna imamantapas willasqa kananpaq, ima rimayninpas, qillqayninpas uyarisqa kananpaq
- 30. Terrorismo nisqa chinkananpaq Perú Suyupi runa allin kawsarinankupaq


text:
Iwrupa Huñu
Iwrupa Huñu, IH nisqaqa (inlish simipi: European Union, EU, kastilla simipi: Unión Europea, UE) mama llaqtakunap tantanakuynimi, kunanqa iskay chunka qanchisniyuqmi wankurisqa Iwrupapi mama llaqta kachkan. 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1993 p'unchawpim kamasqa karqan, Iwrupa Huñu Rimanakusqa (Tratado de la Unión Europea) chanirikuptin, 1957 watapi kamasqa Iwrupa Musiku Huñup qatiqnin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Iwrupa Huñu.


text:
Zhelyu Zhelev
Zhelyu Mitev Zhelev (Bulgarya simipi: Жeлю MиTeB ЖeлeB) sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin pawqar waray killapi 1935 watapi paqarisqa Veselinovo llaqtapi - ) huk Bulgarya mama llaqtayuq yachay wayllukuqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Maria Zheleva
Churinkuna: Yordanka wan Stanka.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zhelyu Zhelev.


text:
Arthur Schopenhauer
Arthur Schopenhauer sutiyuq runaqa (22 ñiqin hatun puquy killapi 1788 watapi paqarisqa Danzig llaqtapi, Anti Prusyapi) - 21 ñiqin tarpuy killapi 1860 watapi wañusqa Frankfurt am Main llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtap Yachay wayllukuqsi karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Die Welt als Wille und Vorstellung (El mundo como voluntad y representación).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Arthur Schopenhauer.


text:
Taiyuan
Tayyuwan (Taiyuan, Kastilla simipi) ( chun simipi: 太原, phinyimpi: Tàiyuán, machu: Jinyang), Chunwa llaqtap, Shanxi pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
- Qutakuna:
Llaqta pusana rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
suqta (6) listritukuna, huk(1) munisipyu-llaqta wan kimsa(3) kunyayukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Taiyuan.
- Taiyuan (inlish simipi)


text:
Inti wayllay
Inti wallay icha Photosinthesis (Kastilla simipi: fotosíntesis, grigu simimanta: Φwtoσύvθeσις) nisqaqa yurakunap raphi q'umirwan intip achkiyninpi chimlasayta huk mana kawsaq imayaykunatapas yurap kawsa imayayninman t'ikraykuyninmi.
Yurakunap raphinkunapi kawsaykuqkunapiqa kawsaykuq inti wayllaq (khloroplastu) nisqakunam. Chay raphi q'umirniyuq (khlorophila nisqayuq) inti wayllaqkunawan inti wayllayta ruraspa yaku iñuwakunata ch'iqtanku, muksichaqta kachaykuspa. Chimlasayta wayra pachamanta hurquykuspa kikinpa imayayninta ruraykuspa hinatapas wiñaspa uwas misk'itam ruraykunku. Yurap kachaykusqan muksichaqtam ñuqanchik runakunataq kawsananchikpaq mat'ipayanchik. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik. Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Mana inti achkichkaptinqa, yura manam inti wayllayta atinchu.
Kay hinam inti wayllaypa ruranakuy paqtachanin:
-
6 CO2 + 12 H2O + achkiy → C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O
-
chimlasay + yaku + achkiy → uwas misk'i + muksichaq + yaku
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inti wayllay.


text:
Aya Sophiya
Aya Sophiya (grigu simipi: AYίa Eoφίa Agía Sophía, "Willka Yachay", turkiya simipi: Ayasofya Müzesi, latin simipi Sancta Sophia) nisqaqa Turkiya mamallaqtapi, Istanbul llaqtapi, huk mawk'a inlisyam, suqta kaq pachakwatapi wasichasqa.
1453 watapi Bisantyup puchukasqankama Orthodoksa Inlisyap chawpinsi karqan. Turkukuna atiparqaspan, miskitaman hukcharqan.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aya Sophiya.


text:
Martin Luther
Martin Luther icha Luder (10 ñiqin ayamarq'a killapi 1483 paqarisqa Eisleben llaqtapi, Alimanyapi, 18 ñiqin hatun puquy killapi 1546 wañusqa Eisleben llaqtapi) kristiyanu rifurmasyun nisqap kamaqninsi yachachiqpas karqan.
Awgustinu munqhi, katuliku munqhi, Dyusmanta yachachiq kaspa, katuliku inlisyapi mana allin wiñaykuykunata allinchayta munarqan, Dyuspa simillanmanta, Jesu Kristullamanta yuyaykuspa.
Kristiyanu iñiq runakunap Dyuspa Simin Qillqata allinta hap'inankupaqqa chay Bibliataqa iwriyu simimanta grigu simimantapas aliman simiman t'ikrarqan, Wartburg nisqa pukarapi (Eisenach k'itipi) pakasqa kachkaspa.
Katuliku inlisyata allinchayta munaptinpas, Hatun Papa mana atiyninta chinkayta munaspa Lutherta ñakarqan. Huk aliman qhapaqkunaqa Lutherpa yachachiyninta chaskiptin, wakinkuna Aliman hatun qhapaqpas (Habsburg hatun qhapaq) mana chaskispa ñakarqan. Chay hinatam Alimanyapi inlisya rakikurqan. Lutherpa yachachiyninta uyariq iñiqkuna musuq inlisya tukurqan, prutistantismu nisqata kamaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Martin Luther.


text:
William Harrison
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Washington rikuy.
William Henry Harrison sutiyuq runaqa (*9 ñiqin hatun puquy killapi 1773 watapi Charles City County llaqtapi – † 14 ñiqin ayriway killapi 1841 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (pawqar waray killapi 1841 watamanta - aymuray killapi 1841 watakama).
Tayta: Benjamin Harrison; Mama: Elizabeth Basset.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: William Harrison.


text:
Datoskunata imayna waqaychasqaykumanta “Cookies” nisqakunamantawan
Llapa runakunaqpas kanmi derechonchis ama pipas ima datosninchistapas maymanpas apakachashananpaq, noqayku Jehová Diospa testigonkunaqa respetaykun chayta. Imaynatachus datosniykita waqaychayku chayta astawan yachayta munanki chayqa kayman jaykuy.
“¿Imaynatan datosniykikunata waqaychayku?” nisqa partepin astawan explicashan imaynatas Jehová Diospa testigonkunaqa sapanka runaq datosninta utilizayku chayta. Chaymantapas kay “página web” nisqaqa manan común paginachu, imaynas chaykuna chayta yachanaykipaq aswan uraykunaman leey.
Chaymantapas kay “página web” nisqaqa dueñoyoqmi, “Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc” nisqa corporacionpan, chay corporacionqa Estados Unidospin kashan Nueva York nisqa llaqtapi, manataqmi kaykunataqa ruwan qhapaqyananpaqchu. Aswanmi tukuy imatapas ruwan runakuna Bibliamanta yachanankupaq, llapa Testigokuna allin preparasqa kanankupaq ima. Estados Unidospi kaq oficinapin kashan jatun computadorakuna, chaypin kashan kay paginapi lloqsimuq wakin informacionkunaqa.
Runakunaq datosnin
Kay “página web” nisqapi ima datosniykitapas churanki chayqa imapaqchus churaranki chayllapaqmi usasqa kanqa.
Manan ima datosniykitapas pimanpas qosaqkuchu. Ichaqa kanmanmi kay razonkuna pimanpas qonaykupaq: imachus mañakusqaykita jujman qona kaqtin, pimanpas qonaykupaq willasqa kaqtiyki, imapas ruwakunanpaqqa leypa mañasqan kaqtin, autoridadkuna mañaqtin, ima “fraude” nisqapas mana kananpaq mañaqtinku o ima peligropas kaqtin. Kay “página web” nisqaman jaykuspaykiqa llapa chaykunatapas “allinmi” nishawaq jinan kashanman. Manan piqpa ima datosninpas kaypiqa vendesqachu kanqa ni alquilasqachu kanqa.
Juj ladokunaman jaykuqtiyki. Kay “página web” nisqamantaqa jaykullawaqtaqmi juj “página web” nisqakunamanpas, paykunan imaymanakunapi yanapawanankupaq contratasqa kashanku. ¿Imaynapin yachanki waj paginapiña kasqaykita? Alayrillan colornin fotonkuna ima cambianqa. Manaraq chay yanapaqkunata ajllashaspaykuqa allintaraqmi yachayku noqayku jinachus runakunaq datosninta cuidanku icha manachus chayta, chaymanñan ajllayku yanapawanankupaq, sapa kutillantaqmi qhawashayku kaqllachus kashanku icha manachus chayta. Imaynatachus runakunaq datosninta cuidanku chayta yachayta munanki chayqa jaykuy paykunaq sitionman.
¿Imaynatan cuidayku datosniykita?
Noqaykuqa allintan cuidayku runakunaq datosnintaqa, kay paginaman otaq sitioman jaykusqayki ratoqa “protocolo TLS” nisqawanmi allinta cuidashaykiku chhaynapi ima datosniykitapas ama pipas orqonanpaq. Chaymantapas imaymana juj aparatokunatawanmi usayku tanto runakunapas kay páginapi ima ruwasqankupas allin cuidasqa kananpaq. Llapa chaykunatan ruwayku lliu kay paginaman jaykuqpa ima datosninpas allin cuidasqa kananpaq.
Correo electrónico
Kay paginapi cuentata kichaspa correoykita qowankiku chayqa, chay kichasqayki cuentapi imapas kaqtin personaykita yanapanaykupaqmi kanqa. Mayninpiqa yaqapaschá claveykita qonqarunki o imaykitapas qonqarunki, jinaspa qelqamuwankiku yanapanaykupaq, chay qowasqaykiku correontan imatapas apachimunayku.
Donacionkuna
Ima donaciontapas kay paginanta apachimunki chayqa allintan noqaykuqa llapa datosniykitapas waqaychasaqku. Wakinqa “tarjeta de crédito” nisqawanmi donacionkunata apachimunku, chhayna apachimuqkunaqa allin segurasqan kashanku, allin seguroyoq empresakunawanmi chaykunapaqqa tratota ruwayku. Manan noqaykuqa waqaychaykuchu runakunaq cuentankuq numerontaqa ni tarjetanmanta imatapas, manataqmi chaykunamanqa jaykuykupaschu. Noqaykuqa chunka watan waqaychayku donacionkuna apachimusqanku ticket-ta otaq recibotaqa, chay ticketpiqa rijurin jayk’aqchus apachimuranku, jayk’atachus apachimuranku, imaynatachus apachimuranku chaykunallan. Chaytaqa waqaychayku allinta cuentata apakunanpaqmi chay watakunapi imapas kaqtin allichakunanpaq iman. Manan noqaykuqa jayk’aqpas pitapas mañasaqkuchu astawan donacionta apachimunanpaqqa.
¿Imakunatawan yachanayki?
Wakinqa manapaschá juj cuentata kichaspallachu nitaq ima donaciontapas apachimuspallachu sutinkuta, maypichus tiyasqankuta, telefononkuta o ima datosninkunatapas churamunqaku. Yaqapaschá paykunaqa Bibliamanta astawan yachayta munaspa chayta junt’amunqaku. Chhayna kaqtinqa imapaqchus junt’amuranki chayllapaqmi chay datosniykiqa usasqa kanqa.
“Cookies” nisqa chhayna juj programakunapiwan
Kay “página web” nisqaman jaykuqtiykiqa kikillanmi waqaychakun imakunatachus maskharanki, maykunamanchus jaykuranki chaykuna, chaypaqmi valen chay “cookie” nisqa, “web beacons” nisqa, chay jina juj programakunapas. Chaymantapas chay “cookie” nisqaqa imaymanakunapaqwanmi valen.
Cookies. Chay “cookies” nisqakunaqa yaqa llapa “página web” nisqakunapin kashan. Pipas kay paginaman o sitioman jaykunqa chayqa, ima computadorapichus, celularpichus o tabletpichus jaykuran chaypin rijurinqa juj chikan imachus leesqan o qhawasqan, chaytan nikun “cookie” nispa. Imaymana clasekunan kan chay “cookie” nisqakunaqa, chhaynapi facilta pipas ima paginamanpas jaykunanpaq. Yaqapaschá ñaupaqta kay paginaman o sitioman jaykumurankiña, ima partetapaschá masta qhawanki chaykuna facilta lloqsimunasuykipaqmi chay “cookie” nisqaqa valellantaq. Chaymantapas yaqapaschá ajllakurankiña ima rimaypichus qhawayta munanki chayta, chaytan chay “cookie” nisqaqa orqomusunki jujmanta jaykumunki chayqa. Ichaqa manan noqaykuqa jayk’aqpas usaykuchu chay “cookie” nisqakunataqa ima propagandatapas ruwakunanpaq.
Kay paginapiqa kinsa clase “cookie” nisqakunatan noqaykuqa usayku.
Wakin “cookie” nisqakunaqa kananpunin. Manachus kay paginapi chay “cookie” nisqakuna kanman chayqa manan ima cuentatapas kichayta atikunmanchu ni ima documentotapas apachimuyta atiwaqchischu. Chaymantapas manan ima mañakamusqaykichistapas apachimuyta atiykikumanchu, donaciontaña kayninta apachimuyta munawaqchis chaypas manan atikunmanchu. Chaymantapas manan atiwaqchischu kayninta imatapas mañakamuyta. Ichaqa, chaypaq valeq “cookie” nisqakunaqa manan waqaychanchu runakunamanta imatapas, nitaqmi waqaychanchu internetpi maykunamanchus jaykuranki chaytapas.
Wakin “cookie” nisqakunaqa imapas facilta ruwakunanpaqmi. Chhayna clase “cookie” nisqakunaq yanapayninwanqa manañan sasataraqchu wajmanta imatas qelqashanki ima cuentaykiman jaykunaykipaqpas, ni ima simi rimayman jaykunaykipaqpas o may partepichus kasharanki chayman kutiyunaykipaqpas. Chaymantapas chhayna clase “cookie” nisqakunaqa imaymanakunapin yanapallasunkitaq.
Wakin “cookie” nisqakunaqa imatapas yachanapaqmi. Chay “cookie” nisqakunaq yanapayninwanmi yachayku imaynatas kay paginata o sitiota runakuna usashanku, jayk’a runakunas jaykumushanku, jayk’a tiempos kaypi kashanku chaykunata. Chhaynapi chaykuna imaynachus kashan chayman jina kay paginata astawan mejoranaykupaq.
Wakin “cookie” nisqakunaqa kay paginaqmi, kay paginapaq jina programasqataqmi kashanpas, wakinmi ichaqa juj paginakunaq. Noqaykuqa usayku kay paginapaq ruwasqakunallatan, “Google reCAPTCHA” nisqa programan ichaqa paykunaq “cookie” nisqankuta usayku, chay programan valen ima computadorapas ama ima mana valeq mensajekunatapas apachimunanpaq. Paykuna imaynatachus imatapas ruwanku chayta yachanaykipaq kayman jaykuy https://www.google.com/intl/en/policies/privacy/.
Web beacons. Kay paginapin kashallantaq “web beacons” nisqakuna, chaykunaqa juj juch’uy programachakunan. Chaykunan waqaychan kay paginaman jaykumuqkuna imaynatas jaykumuranku, imay ratos jaykumuranku, atirankuchus jaykumuyta icha manachus chaykunata.
Dirección IP. ¿Imataq chayri? Sapanka computadoraqmi kan sutinpas kanman jina juj numerokuna, chaytan nikun “Dirección IP” nispa. Chay direcciontan noqaykuqa usayku imayna clase computadorapichus kashanki chayman jina yanapamunaykupaq, chayman jina imatapas mejoranaykupaqwan.
Ajllakuy. Chay “cookie” nisqakunaqa borrakullanmi, qanmantan kanqa borrapunaykipaqpas manapas. Imaynatachus chayta ruwakun chayta yachanaykipaq jaykuy internetpi “Ayuda” nisqaman, chaypin yachanki imayna borrayta. Ichaqa manachus chay “cookie” nisqa programachakunata usanki chayqa manan facilchu qanpaq kanqa kay paginapi purinaykipaq.
Active Scripting o JavaScript
“Script” nisqakunaqa programakunan, chay programakunawanmi kay paginakunaqa o sitiokunaqa allinta funcionan. Manan noqaykuqa jayk’aqpas usaykuchu chay programakunataqa computadoraykiman ima programata churanaykupaqpas ni imaykita orqomunaykupaqpas.
Chaymantapas “Active Scripting” nisqapas “JavaScript” nisqapas jap’ichisqan kashanan computadoraykipiqa, chhaynapin kay paginaman jaykuspaqa facil-llata may partemanpas jaykunki. Wakin computadorakunapiqa atiwaqmi wañuchiyta o jap’ichiytapas chhaynapi juj paginakunaman facilta jaykunapaq. Imaynatachus chayta ruwakun chayta yachanaykipaq jaykuy internetpi “Ayuda” nisqa parteman.
Derechoykikuna.
Kay paginaman jaykuspaqa gratisllan may partemanpas jaykunki, gratisllan librokunatapas, revistakunatapas, videokunatapas, ima grabaciontapas orqonki. Chaymantapas kay paginapi maymanpas jaykunaykipaqqa manan juj cuentataraqchu kichanayki, manan ima donaciontaraqchu apachimunayki, ni datosniykitaraqchu churamunayki. Ichaqa, sichus juj cuentata kichayta munanki, ima donaciontapas apachimuyta munanki, Biblia estudiaytapas munanki chayqa junt’amunaykin datosniykikunata. Chayta ruwamunki chayqa kaypi llapa ima nikusqantapas “allinmi” nishawaq jinan kanqa. Chhayna casopiqa Estados Unidospi kaq computadorakunapi, maykunapichus sucursalkuna kan chaypi kaq computadorakunapi iman datosniykikuna waqaychasqa kanqa, chhaynapi imatachus mañakamusqaykiman jina ruwamunaykupaq. Ichaqa imapaqchus qelqamushanki chayman jinan mayqen sucursalpipas datosniykikunaqa waqaychasqa kanqa. Yaqapaschá mayqen sucursalpaqpas donacionta apachimushanki, chhayna kaqtinqa chay sucursalpin sutiykipas imaykipas waqaychasqa kanqa. Bibliamanta yachaytachus munashanki chayqa may sucursalmanchus pertenecenki chaypin sutiykipas ima datosniykipas waqaychasqa kanqa chhaynapi paykuna chaymanta encargakunankupaq.
Manachus datosniykita junt’amunki ima cuentata kichanaykipaqpas, donacionta apachimunaykipaqpas o Bibliamanta estudiota mañakuspaykipas chayqa, manapaschá atiendeyta atimusaykikuchu.
Jayk’aqpas “Datoskunata imayna waqaychasqaykumanta “Cookies” nisqakunamantawan” nisqata cambiasaqku chayqa kay paginapin chaytaqa willakamusaqku, chhaynapi imaynatas ima datosniykikunatapas waqaychashayku, imaynatas usashaykupas chayta yachanaykipaq.
Leypa nisqanman jinaqa yaqapaschá kay paginapi churamusqayki datosniykikunata qhawayta munanki, yaqapaschá cambiayta o borrapuyta munanki. Llaqtaykipichus chaykuna ruwakuyta atikun chayqa kayman jaykuy. Donación apachimusqaykimantachus imatapas yachayta munanki chayqa, ama jinachu kay maymanchus apachiranki chayta wajay o qelqaypas, chayqa rijurin recibopin.


text:
Inka chaski
Chaski nisqakunaqa Tawantinsuyupi Sapa Inkapaq kallpaq wayna runakunas karqan, putututa waqachiq, willaykunata, willayuq khipu q'aytukunata, q'ipinpi imakunatapas apaykuqsi. Huk chakiqa huk tampumantas wak tampullakamas puriq karqan, chay tampumantataqsi huk chaskis, inka ñankunapi puriqsi.
Chay hinaqa chay puriqkuna inkakunap allin llamk'aq chaski llikas karqan.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chaski (Willakuy) 1) Inlish simipi 2) Quechua Cuzco Collao simipi 3) Quechua boliviano (Cochabamba) simipi, 4) Kastilla simipi


text:
Runasimi yachachiqkuna, Quechua teachers, Profesores de Quechua, Nous enseignons quechua. Traducciones, translations, tikraykuna, traductions. // runasimiy@gmail.com // correo@mundoquechua.org // WWW.FACEBOOK.COM/runasimiy TELEF. 996 394 284 (consultas al correo y contestamos prontamente)
miércoles, 27 de julio de 2011
viernes, 7 de enero de 2011
Carnaval takikuna
sábado, 25 de diciembre de 2010
Watuchikuna - Adivinanzas
1) IMACHÁ, IMACHÁ?
mana makiyuq kaspapas panyayta yachan,
mana simiyuq kaspapas sukayta yachan,
mana raprayuq kaspapas pawayta yachan,
mana lampayuq kaspapas allpata quqarin.
2) PITAQ, PITAQ?
Ukun qari, hawan warmi?
3) IMATAQ, IMATAQ
Llaqtan llaqtan willapakuq?
4) IMATAQ, IMATAQ?
Chukchantapas mana ñaqchakunchu,
Kiruntapas mana kanikunchu,
Manaña kirun kaptintaq
Manaña pipas munanñachu.
5) PICHÁ, PICHÁ?
Puchkan chaypas mana kururta ruwanchu,
Awan chaypas mana kallwankunaqa kanchu.
6) IMATAQ, IMATAQ?
Riptiyki rin,
Kutumuptiyki kutimun.
7) PITAQ KANI?
Rimaytaqa atinim.
Takiytapas atinim,
Manataqmi tusuytaqa atinichu.
8) IMATAQ, IMATAQ?
Mana munawaspapas muchawankipunim.
9) IMACHÁ, IMACHÁ?
Qaripa uchuylla,
Warmipataq hatun.
Qaripa takay-taka,
Warmipataq warkuy-warku,
Qallariypim yanay-yana,
Yuyayninpitaq yuraq-yuraq.
10) PICHÁ, PICHÁ?
China kachkaspapas mana wachanchu,
Urqu kachkaspapas mana churiyanchu.
11) PITAQ, PITAQ?
Ninaman yaykun, mana rupanchu.
Yakuman yaykun, mana nuyunchu.
12 IMATAQ?
Mayqin pawaq uywataq ñuñuyuq?
13) IMATAQ, IMATAQ?
Wayrawanpas, parawanpas
Mana wañuq kanchiq.
14) IMATAQ, IMATAQ?
Panpapi puriytapas atinmi,
Yaku wanpuytapas atinmi,
Pawaytapas atillantaqmi.
15) IMATAQ, IMATAQ?
Lecheyuq kaptiymi mana pipas munawanchu,
Manaña lecheyuq kaptiytaq munallawankuña.
16) IMATAQ, IMATAQ?
Punchawpi ñawsa, tutataq rikun,
Chakraykipi waqaptintaqmi waqanki.
respuestas.
1) WAYRA
2) TAYTA CURA
3) CARTA
4) CHUQLLU
5) ARAÑA
6) YUPI
7) RADIO
8) VASO
9) CHUKCHA
10) MULA
11) LLANTU
12) MASU
13) INTI
14) PATO
15) HIGOS
16) TUKU
recopilación ILV Arequipa, DRE 1997
viernes, 16 de octubre de 2009
Warmi Urquy (Pedida de mano)
Llaqtaypiqa kimsa kutitam parlaq puririna, chay sipaspa taytamamanpa wasinta purina. Qari wawayuqqa nisyutam ñakarin.
Ñawpaqta parlaq purina, chiqapunichus manachus, chayta yachaqraq purina. Chaypaq apana kukata, tantata, aychata, qallparata apana, chay qallparaqa huk nakasqam, mana qara chutisqa, chunchull urqusqalla, chaymi qallpara nisqa sutin, chayniyuq purina.
Riniku hinaqa, nisyu mana munakuq churakun, chay warmi churiyuq taytamamankuna, ayllunkunapas. Qariwawayuq taytamamantaqa lliwta ñakarichinku llaqtaypiqa.
Hinaspa chaymantaqa uyanakunku, allinta parlaykunku, haykaqsi urqunanku chaykunata. Chaymataqa huk kutita purillanataq, chaytaqa kancha qipakunapi sayarparichikunku, mana utqaytachu uyarinakamunku, tutam chaytaqa purina, mana punchaychuqa.Wakin tutaqa riki, manam vela kanchu, tutayaqmi nikamunku.
Chayrayku qari taytamamanqa prevenido, velantin, fosforontin purina.
Ñuqap velayqa kachkanmi, kaypi fosforoypas kachkan, nispa chiqanta hapiykachina. Chaypi uyanakunku haykaqsi urqunqanku chaykunata, chaypi apana gastutaqa, mana qara makillayuqchu purina.
Qipa kutipiqa, yachasqallaña chayqa, urquqllaña purina, chaypiqa achkata gastutaqa churakuna: cervezata, upyanakunata, frutakunata, imaymana apana. Qipipi, caballopi, asnopi carganiku chaytaqa. Chaypiqa primerota, qunqurichinku qarita, warmitawan, qarita maqanku, waqtanku. Qariqa chaskikullan, chaypaqchá warmi churinta munan riki.
Tapurinku: Allintachu tiyanki, nispa. Mana allin tiyanki hinaqa guardiayawan wanachisqayki nispa niykunku. Warmitaqa tapunku: Pachayki kanchu, awayta yachankichu, allintachu waykukunki nispa. Qalata pachanta huñuykapunku, chayta churapunku qipinman. Sichus mana churapunku hinaqa, mana allinchu. Manam taytamamanpa wasinpiqa imapas qipananchu.
Hinaspa pachapaqariykama urqupunku, warmitaqa pasachipunku, apakapunku. Chay pasaymantaqa, qariq wasinman chayachinku, chay warmi urqusqataqa. Chaypiqa waykuchinku, llamakunkankunata, uqa kunkankunata quykunku, imaynatas kuchunqa nispa, chay warmi atinchus manachus chaypaq.
Qaritapas suegronqa, qiwata rutuchimun, hatun rumikunata tanqachimun, kanchakunata ruwachin, imaymanata ruwachin. Sichus mana atinchu hinaqa nin:
Imataq kay micha qari, wischupuy aswan nin. Chaynam chay ñuqaykup kaqpiqa warmi urquyqa.
lunes, 30 de marzo de 2009
lunes, 23 de febrero de 2009
Lenguas en Peligro
Salvaguardar las lenguas en peligro
La cuestión de las lenguas en la Convención para la Salvaguardia del Patrimonio Cultural Inmaterial
martes, 25 de noviembre de 2008
misi ukuchachawan
sumaq willakuy tukupanapaq
domingo, 14 de septiembre de 2008
miércoles, 6 de agosto de 2008
cuento infantil
Huk runapa qipinmantas iskay hawas ruruchakuna urmaykusqaku ranra aqu allpaman.
Chaysi punchaw rupaypi yakumanta yaqa wañusqaku. Tutankunataq chirimanta katkatatasqaku. Wakin punchawkunataq pichinkukuna yaqa yaqa mikurqusqaku.
Chaynas iskaynin hawaskunaqa, unay sinchita ñakarisqaku. Mana para kaptin, mana allpa kaptin, yaqaña wañukusqaku. Chayllamansi hanaq pacha, aswan kuyapayaspa, parata apachimusqa.
Chay tarpuy killa parawansi, kallpanchakusqaku, chaymantas allpawan qataykukuspa puñusqankupi, qumir yuraman tukuspanku kusisqa kawsasqaku.
LAS DOS SEMILLITAS DE HABA
Dice que un dia de la espalda de un campesino se cayeron, a un lugar pedregoso y arenoso, dos semillitas de haba.
Dice que con el calor del dia casi mueren y en la noches con el frio tiritaban. Otros dias los pájaros casi se lo comieron
Se cuenta que ahi sufrieron por mucho tiempo, por falta lluvia, a falta de tierra hasta casi murieron. Pero un dia el Dios envio lluvia divina.
Con la lluvia de la epoca de siembra se fortalecieron, dice que luego se cubrieron con tierra, ahi donde cayeron, y luego se trasnformaron en una planta verde y asi felices vivieron.


text:
Simón Bolívar
Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios y Blanco (* 24 ñiqin anta situwa killapi 1783 watapi paqarisqa Caracas llaqtapi, Winisuylapi - 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapi wañusqa Santa Marta llaqtapi, Kulumbyapi), Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaq, llaqta pusaq, rimaq, qillqaqpas. Qespichiq nisqa. Hamaut'ankuna kasqan Simón Rodríguez, Andrés Bello. "Mama quchapi yapaska" nirqan.
Ura Qonti kuskanrunp'upi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Buliwyapaq, Kulumbyapaq, Ikwadurpaq, Piruwpaq, Winisuylapaqpas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Simón Bolívar.


text:
Profesores de Quechua, Quechua teachers, Runasimi yachachiqkuna, Nous enseignons quechua, Wir lehren Quechua. Traducciones, translations, tikraykuna, traductions, übersetzungen. // EMAIL - - - runasimiy@gmail.com // correo@mundoquechua.org // www.facebook.com/runasimiy TELEF. RPM #996 394 284
lunes, 11 de agosto de 2014
Vivocha
(Runasimi willakuy)
Huamanga llaqtapis kasqa huk warmacha uchiti uchitillaña, chayna kaptinsi maman suticharusqa "vivocha" sutiwan, hinaspas niq: vivocham wawayqa nispa. Yachay wasiman kachaptinsi mana riqchu. Arco pampatas ripukuq hinaspansi chaypi pukllakuq sapa punchaw wallpakunata jebe warakawan wañuchispa.
Llapa wallpa wañuchisqantas mamanman apaq mikunanpaq. Chayta apaptinsi mamanqa mana imatapas niqchu, upallallas chaskikuq "vivocha kaspanmi wawayqa wallpakunata apamuwan" nispa. Wiñanñas "vivochaqa" hatunyasqanman hinas allqukunataña, kuchikunataña, asnokunataña wañuchin, manasá mamanqa imatapas niqchu kusisqas chaskikuq.
Hatunyaruspanqa suwakuymanñas wichiykun, hinaspansi ripukun hatun chunniq chiri urquman, "pumaqawanqa" sutiyuqman.
Chay urqupis machaypi yachan, hinaspas ñan puriqkunata suwakuspan suwaq, chaymantas asnokunatawan kuskanta wañuchin, hinaspansi asinanpaq runapa umanta asnoman churan, asnopatañataqsi runaman, chaysi chaynata qawaspan asikun.
Huk punchawsi soldadokuna watiqaruspa "vivochataqa" hapirunku hinaspas allin allin waskawan chaqnaruspan pusamunku, piña torota hina Huamanga plazaman. Chayarachimuspas Huamanga hatun plazapi muyuchinku llapa runa riqsinanpaq. Manaraq warkuruchkaptinkus nin: "Mamakuna taytakuna, llapa Huamanga llaqta runakuna, mamaymi huchayuq kayna suwa, runa wañuchiq kanaypaq, tukuy imatam tarikamuni nispa apaptiymi, upallalla kusisqa chaskikuwan mana imatapas niwaspa, allinmi apamuy niwaq, chaymi kaykunaman wichiykuruni, taytamamakuna amamá chaynaqa kankichikchu, wawa churiykichikkunata allinta uywaychik mana ñuqa hina kanankupaq", nispa.
Kay rimayta tukuruptinsi soldadokuna waskata kunkanpi tiqurunku llapa runapa qayllanpi, chaysi llapa warmikuna llumpa llumpayta waqasqaku.
(Recop. Prof. Cavero Caso)


text:
Título: Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta: Pragmática de los enunciados en el quechua. La Paz: Plural. 2014. 157 p.
Autor(es): Laime Ajacopa, Teófilo
Donación: Teófilo Laime Ajacopa
Descriptores:
Resumen: Kay k’uski yachayqa Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta “Pragmática de los enunciados en el quechua” ñispa sutinchasqa. Kay laya k’uskiyqa (investigación) yampara qhichwamanta allinta phaskaran, jinamanta sut’inchantaq. Yampara qhichwa rimayqa jaqay Chuqichaka departamento jap’iypi kan. Chay chiqanpi yampara qhichwata parlaqkunaqa unay pachamanta kawsakusqanku. Kunan pachapiri, paykunaqa qhichwa kawsayta yachaspa, qhichwa kawaypi tiyakuspa, kikin sumaq kawsaymanjina allin puriymanjina kawsakunku. Jinataq paykunap qhichwa rimayninqa allinpuni kachkan ñisunman. Chayta yachaspataq, Wulliwya mama llaqtapi, qhichwataqa astawan parlananchikpaq, qillqananchikpaq, yachananchikpaq ari. Kay k’uskiy p’anqaqa Universidad Mayor de San Andrés suntur-wasipi 2000 watapa tesis p’anqajina riqsichisqa karqa; kunanri, tukuy k’uskiqpaq, qhichwamanta yachaq runakunapaq rikhurichisqa kachkan.


text:
Q'illay
Q'illay (latin simipi: metallum) nisqakunaqa lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas pusaykuq qallawa imayaykunam. Huk q'illaykunaqa allpapiqa llump'ayllam, huktaq t'inkisqam chuqin, icha iskay rikch'ayniyuq chuqim.
Mana q'illaywan ruranakuspa q'illayqa iliktrunkunata qupuspa pusitiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, mana q'illaytaq niyatiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun. Q'illayqa manam iñuwatachu rurakun.
Q'illaypuraqa mana chaqllisinchi ruranakuspa q'illay chaqrusqa (ahinataq champi hukkunapas) ruranakunku.
Aswan runap llamk'achisqan q'illaykuna kaymi:
- Quri
- Qullqi q'illay
- Anta
- Qullqiya
- Yaku qullqi (Puriq qullqi)
- Chayanta
- Titi
- Khillay


text:
Liyun XII
Liyun XII icha Liyun iskay chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XII, Italya simipi: Papa Leone XII) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1760 watapi paqarisqa Genga, Roma llaqtapi, Italyapi - † 10 ñiqin hatun puquy killapi 1829 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) 252 ñiqin Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Charitate Christi
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XII.
- León XII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Carl von Linné
Carl Nilsson Linnaeus, 1762 watapi qhapaq kayninman t'ikrasqamanta Carl von Linné, latin simipitaq Carolus Linnaeus nisqapas (23 ñiqin aymuray killapi 1707 paqarisqa Råshult llaqtapi, Kronoberg suyupi, uralan Suysyapi; 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1778 wañusqa Uppsala llaqtapi, Suysyapi) huk Suysya mama llaqtayuq kawsay yachaq runam karqan.
Carl von Linné-qa uywa, yura, k'allampa rikch'aqpaq iskaynintin simiyuq, latin icha grigu simipi mitan kamaypaq sutitam sut'ichaspa kanankamapas chaninchasqa mitan kamay llika nisqatam kamarqan.
Linné-pa sut'ichasqan rikch'aqpa mitan kamaypaq sutinkunatam L. qillqaspa pisichanchik.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carl von Linné.


text:
Dios Cushca Alli Huillaicuna
¿Ima alli huillaicunatataj Diosca cushca? ¿Alli huillaicunataca imamantataj crina canchij? Cai folletomi cai tapuicunata cutichin.
Cai folletoca ¿ima shinataj ayudan?
Cai folletoca Diospaj Shimi Bibliata yachachunmi ayudan. Yanalla ricurij tapuicunamanta cambaj Biblia imata yachachijta ricungapajmi parrafocuna tucuripica versocuna tiyan.
¿Ima alli huillaicunataj ñucanchijpaj tiyan?
Dios cushca alli huillaicuna ima cashcata, imamanta yachana cashcata, imata rurana cashcata yachai.
Diosca ¿pitaj can?
¿Diosca ima shutitaj can? ¿Diosca ñucanchijmanta preocuparinchu?
¿Alli huillaicunaca Diosmantachu shamun?
Biblia mana llullacushcata yachangapajca ¿imatataj rurana canchij?
Jesusca ¿pitaj can?
Jesús imamanta huañushcata, quishpichingapaj imata rurashcata, cunan punllacunapi imata ruracushcata yachai.
Diosca ¿imatataj cai Allpahuanca ruranga?
Bibliapica cai Allpata Dios imapaj rurashcata, llaquicuna ima shina tucurinata, cai Allpa ima tucunata, Allpapi picuna causana cashcatami yachachin.
¿Huañushpaca imashi tucunchij?
¿Huañushpaca imashi tucunchij? ¿Ñucanchij huañushca familiacunata cutin ricushunchu?
Diosca ¿ima shinataj ñucanchijta mandanga?
¿Diospaj Mandanapica pitaj mandanga? ¿Diospaj Mandanaca imatataj ruranga?
Diosca ¿imamantataj mana alli ruraicuna llaquicunapish tiyachun saquishca?
Mana alli ruraicunaca ¿ima shinataj tiyai callarirca? Diosca ¿imamantataj llaquicuna tiyachun saquishca? ¿Llaquicunaca tucuringachu?
Familiacuna cushilla causangapajca ¿imatataj rurana can?
Jehová Diosca familiacuna pai shina cushilla causachunmi munan. Cusacunaman, huarmicunaman, yaya mamacunaman, huahuacunaman Biblia imata mandajta yachai.
Alli religiontaca ¿ima shinataj rijsi tucunchij?
¿Shujlla alli religionchu tiyan? Diosta alli servijcunata rijsingapaj 5 yuyaicunata ricui.
Dios mandashcacunaca ¿ima shinataj ayudan?
Jesusca imamanta ayudachun minishtishcata, Bibliapi ishqui alli ayudacuna tiyashcatami yachachirca.
¿Ima shinataj Diospajman cˈuchuyai tucunchij?
¿Diosca tucui mañashcacunatachu uyan? ¿Ima shinataj mañana canchij? ¿Diospajman cˈuchuyangapajca maimantaj rina canchij?
Religioncuna ¿ima tucunatataj Bibliaca yachachin?
¿Shuj punllaca tucui gentecuna tandanacushpa shujlla Diosta adorangacunachu?
Diosca ¿imamantataj shuj llajtata agllacun?
Bibliami Diosta alli servijcuna imata rurana cashcata yachachin.
¿Imamantataj Bibliata yachashpa catina cangui?
¿Diosmanta, paipaj Shimimantapish yachashcamantaca ima shinataj shujtajcunata ayudai tucungui? ¿Diospaj amigo cai tucunchijchu?


text:
Aragun
- Aragun qhapaq suyu nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Aragun, kastilla simipi Aragón nisqaqa huk suyum (comunidad autónoma) Ispaña mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Zaragoza llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 23 Ayriway killa: San Jorge
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aragun.
- Gobierno de Aragón (requiere Javascript)
- Las Cortes de Aragón
- Gran Enciclopedia Aragonesa
- Fotos antiguas de Aragón
- Delimitación geográfica de las comarcas de Aragón y municipios
- Corporación Aragonesa de Radio y Televisión
- Aragón Televisión
- Aragón Radio
- Heraldo de Aragón
- El Periódico de Aragón
- Senderos de Aragón


text:
Rikch'aq wañuy
Rikch'aq wañuy nisqaqa huk uywa, yura icha k'allampa rikch'aqman tukuy kapuqninkunap wañuyninmi. Huk rikch'aq wañuspaqa, manañam hayk'appas paqarimunqachu.
Rikch'aqkunaqa wañun sallqa pachapi chikanyaykunarayku - ahinataq tukuy Dinusawru rikch'aqkuna 65 hunu ñaqhas - ichataq runap ruraykunaraykum, ahinataq Mawrisyu wat'api kawsasqa dodo, ancha ñawpa pachataq mamutchá.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa uywa rikch'aqkuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa yura rikch'aqkuna.


text:
Walt Disney
Walter Elias Disney sutiyuq runaqa (15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1901 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi, Illinois; 15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1966 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi, California) huk kuyu walltay pusaqsi karqan, Miki Ukucha (Mickey Mouse), Donald Patu (Donald Duck) nisqa comic strips nisqap phigurankunap kamariqninpas, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Walt Disney.


text:
Pinchikilla
Pinchikilla (kastilla simipi: electricidad) huk micha rikch'aqmi.
Pinchikillaqa chuqikunapi, k'illimsapipas (pinchikilla pusaq nisqa) purinmi. Anta yawirkakunapim purichinchik, antaqa lliwmanta aswan allin pinchikilla pusaq kaptinmi.
Pinchikillataqa k'anchanapaq (achkinapaq), kuyunapaq, q'uñinapaq (ahinata yanuypaq), karuyaripaq (yawirka rimaypaq) ankichiypaq (radyupaq) hukkunapaqpas llamk'achinchikmi.
Pinchikillataqa pinchikillachanakunapim (k'illimsa pinchikillachana, yaku pinchikillachana, iñuku huk'i pinchikillachana, inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana) - ruranku.


text:
Quechua y Aymara están ligados o mejor dicho pertenecen a una lengua madre llamada Quechumara. De este tronco nacieron dos familias: la familia Jaqi y la familia quechua.
Es una de las más importantes lenguas de América y su verdadero nombre es Runasimi, que significa lengua de seres humanos.
Se calcula su número de hablantes en alrededor de siete millones de personas en América.
El quechua se difundió desde el sur de Colombia hasta el norte de Argentina y el centro de Chile. Sin embargo, dentro del país no logró imponerse como lengua, a pesar de haber estado sometido al dominio inca.
Además de los topónimos más abundantes en el norte, dejó su huella en algunas palabras del mapudungun (mapuche) como los numerales cien y mil: pataka y guaranka.
Saynas kasqa ñawpaq pachapi, iskay apukuna wawqintin: Sintiwan, Tiriqmanawan.
Sumaq sumaqtas allin kawsaypi tiyakusqaku, imatapas yanapanakusqaku, ima mikhuna kaptinpas kuchkamantas aypaykachinakuqku.
Huk punchawñataqsi, ñan puriq qari wayna, tiriqmanapa llantunpi samaykatamusqa nichhu pisipasqa, hinaptinsi Apu tiriqmanaqa umallanpi, sunqun ukullapi hamutasqa:
- Kay churu kankachataqa nuqallaya ama wawqiy rikumullachkaptin mikhurukusaq- nisqa.
Mikhunanña kachkaptinsi, Apu Sinti wawqinqa rimarirpamusqa:
- Wawqichallay Tiriqmana, imanaptinmi sapallaykiri, chay churu kankatari mikhuyta munachanki, manachu nuqamanri mikhuykachiwankiri- nispa.
- Manan, nuqan kankataqa rikukuni, manan qanmanqa quykimanchu- nispas kutichisqa.
Chayllamantas, iskaynin wawqintinqa kachaykunku kamiykanakuyta nichu nichhu qapariywan, chaysi, puriq waynaqa mancharikuspa rikcharirpasqa.
- Imataq kay qapariyri, achachaw iman kanpas, aswanyá ripusaq- nispas utqayllamanña pasapusqa.
Aswansi Tiriqmanaqa piñakuspa wawqintaqa kamiykusqa, rumikunawam ima warakaykusqa, sapa punchawsi awqanakuypi, manan allin kawsaypi tiyasqaku, llaqtankupas, ayllunkupas lliwsi paykuna pura chikniykanakunku.
Kayta uyarispas, mamanchis Apu Wachwallaqa hatunkaray machaqwayta qayaspa nisqa:
- Amaru, qanmi rispayki wawaykunata yuyayninman kutichimunki ama awqanakuypi kawsanankupaq.
Chaysi hatunkaray machaqwayqa chayaspa, iskayninta tiyachispa nisqa:
- Mamaykis Wachwallan nichhu llakisqa tarikun, pay rantinmantan nuqa qamuchkani ama chikninakuspa tiyanaykispaq, allin kawsaypi kanaykispaq.
Manaraq rimaytapas tukuchkaptinsi, Tiriqmanaqa kamiyta kachaykun wawqintaqa, takakunawansi apaykamunraq amaruq qawa qawantaraq.
Hatun machaqwayqa, llakis llakis kutiripusqa Wachwallaman willaq:
- Manan kasumuwankuchu, aswanmi nuqatapas chay Tiriqmana wawayki maqawaytaraq munaykun- nispa.
Chysi, Apu Wachwallaqa phiñakuspa hatunmantaraq rimarirpasqa:
- Qan Amaru mana kasuchikamusqaykimantan hatun mayuman tikrakunki , hinallataq Tiriqmana wawallayta liw aylluntapas nina parawanmi chinkachipusaq; ay quyakusqay sintillay, qaqamanmi puma niraqman kutipunki, huk punchaw kawsarimunaykipaq, lliw llaqtaykipas chaq nik machaypin wañupunqa.
Saynas kasqa, amaruqa hatun karay mayumasi tukupusqa iskay apukunaq chawpintas chhutarirpakuspa wiñaypaq wiñayninpaqsi rakirpasqa, Tiriqmanañaqsi lliw ayllunkunawan kuchka nina paraq chawpinpi wañukapusqa, hinallataqsi Sintiqa qaqaman puma pakakuq hinaman tukukapusqa, ayllunkunañataqsi chaqnik machaykunapis wañukapusqaku.
Kunankamapas Tiriqmana apupin lliw rumikunapas, runaq kurkunpas ninawan kankasqan hinan kachkan, sintipas qaqapi imaynan puma pakakunman hinan kachkan.
Chaymi, Pichirwa llaqtaypi ñawpaq machukuna, kay apukunamanta willakuspanku niwarqaku:
- Aman wawqintin puraqa chikninakunachu, nitaq awqanakunachu, sumaqtan kawsananchis; kanqan huq punchaw Apu sintinchis kawsarimunanpaq, llaqtanchis sapimanta sayarinanpaq, ñan Pachakutiq kutimuchkanña, chaypaqmi lliw kay pachapi runakunaqa ñawpaq yachayninchiskunata, kaqninchiskunata qatarichinanchis, llaqtakunaman mirarichinanchis.- Nispa.
Qillqaq: Wawqiykis Wilman Caichihua Robles
Email. Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
Mientras que la lengua aymara tiene aquí una función manifiestamente comunicativa, la lengua quechua, hasta donde se ha podido comprobar, se mantiene sólo con propósitos rituales en textos versificados de cantos y danzas vigentes, en sectores rurales den las inmediaciones de Putre y Socoroma. Según Lehnert:
«En el presente el quechua es hablado por algunos ancianos en las áreas de Cupo-Turi y por algunos habitantes en Toconce y Estación San Pedro, como resultado del asentamiento de la mano de obra que vive en ambos sectores de la línea fronteriza, Chile-Bolivia».
Fuente: La Lengua Kunza y sus Textos.Cuadernos de Filología. Antofagasta.


text:
Na huañushpa causangapaca Diosta uyashunchi
The Diosca ñucanchita pushangapaj, cuidangapaj, bendiciangapami munan.
Prólogo
Gentecunata juyaimandami imashina ali causanatami Diosca yachachin.
Diostaca ¿imashinata uyaita ushanchi?
Diosta imashina uyanata, chaita rurangapaj picuna ayudanata yachajupai.
Diosca ¿pita can?
Ima shuti cajta, imashina Dios cajta yachajupai.
Jardín de Edenpica ¿ima causaita tiarca?
Bibliapa primer libromi chaitaca villajun.
Diablota uyaimandaca ¿imata tucurca?
Ashtaca nali ruraicunami ricurirca.
Noepa punllacunapica ¿picunata Diosta cazurca?
Gentecunaca ¿imashinata carca?
Jatun manllanai tamia tiashcamandaca ¿imatata yachajunchi?
Ñaupa punllacunapi ima pasashcatallaca na villajunllu.
Jesusca ¿pita carca?
Jesusmanda yachajunaca ¿imandata importante can?
Jesusca ¿imamandata huañurca?
Jesús huañushcamandami alipacha bencidionguna tianga.
Cai Alpaca ¿ima horashi shuj paraíso canga?
Cai Alpa ñalla paraíso tucugrijujpi imalla pasanatami Bibliapica yachachin.
Diosta uyashpaca ¿ima bendicioncunatata charishun?
Tucuicunami chai bendicioncunata chasquingapaj munanchi.
¿Ñucanchi oracioncunata Diosca uyanllu?
¿Diosmanga ima cosascunamandallata parlaita ushanchi?
Ali causangapaca ¿imatata familiacunaca rurana can?
Familiacunata Dios callarichishcamandami ali causachunga ali consejocunta cun.
Diosta cushichingapaca ¿imatata rurana canchi?
Taita Diosca huaquin cosascunataca alicachinmi, shuj cosascunataca na ricunayachinllu.
Jehovapa lado tucungapaca ¿imatata rurana cangui?
Diostalla cazuna munaita charishcataca ñucanchi decisiongunahuanmi ricuchina canchi.


text:
Ch'illa sirk'a
Ch'illa sirk'a (Vena) nisqaqa yawarta hawamanta sunquman pusaq sirk'am, pisilla ñit'iyniyuq yawarniyuq.
Aslla yawar ñit'iyraykum kay tawna sirk'a pirqankunaqa tawna sirk'apmanta aswan ñañullam, manam sinchi aychayuqchu. Ch'illa sirk'aqa sirk'a llapllayuqmi, yawar mana hawan kutimunanpaq, sunqullaman purinanpaq.
Kurkupi yawrikunaman pusaq ch'illa sirk'api yana yawar nisqaqa chimlasaysapam (CO2), surq'anman pusaq surq'an ch'illa sirk'apitaq puka yawar nisqa wayaysapa (chhuhusapam, O2) yawarmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'illa sirk'a.


text:
Awarank'u
Awana, Awarank'u icha Awa nisqaqa awanapaq, p'acha ruranapaq k'aspikunayuq lamk'anam. Awa k'aspikuna ukhupiqa tarikun takarpukuna. Awaq runaqa awa sutiyuq k'aspikunapi q'aytuta allwispa wak q'aytuwan minispa p'achakunata ruran.
Ñawpaqta, iskay k'aspip chawpinpi allwi nisqa achka q'aytukunatam mast'anchik. Chaymantataq huk miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta hukchapayaspa allwinchik, ruk'i nisqa tulluwan pipuchaspa.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Awana: wachku awanap rakinkuna - Runasimipi
- Inkawasi Awana - El tejido de la casa del Inka (Kastilla simipi)


text:
Hernán Cortés
Hernán Cortés sutiyuqqa (1485 watapi paqarisqa Medellín (Ispaña) llaqtapi, Ispañapi 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1547 wañusqa Castilleja de la Cuesta llaqtapi, Ispañapi) Mishika runakunap qhapaq suyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1519 watamanta 1521 watakama chay mama llaqtatas atiparqan, 1521 watapi Tenochtitlan nisqa uma llaqtantas thuñichispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hernán Cortés.


text:
Diospa alli willakïninkuna
¿Mëqankunataq kayan Dios qomanqantsik alli willakïkuna? ¿Rasumpa kaqku? Pï më tapukuyanqan tapukïkunatam kë follëtu Bibliawan contestan.
¿Imanöraq kë folleto yanapashunki?
Kë folleto yanapashunki Diospa Palabran Bibliapita kushishqa yachakunëkipaq. Bibliëkichö textukunata ashi yachakunëkipaq.
¿Ima alli willakïkunataq noqantsikpaq kan?
Diospa alli willakïninkuna ima kanqanta, imanir alläpa precisanqanta, y imata ruranëkipaq kaqta yachakï.
¿Pitaq Dios?
¿Diospa jutin kanku y noqantsikpaq yarparanku?
¿Bibliachö alli willakïkunaqa Diospitaku shamun?
¿Imanötaq alli musyashwan Biblia ninqan rasumpa kanqanta?
¿Pitaq Jesucristu?
Imanir Jesus wanunqanta, rescäti ima kanqanta, Jesus imata kanan rurëkanqampita yachakuri.
¿Patsa imanö kanantataq Dios munan?
Dios imanir Patsata kamanqanta, imë sufrimientukuna ushakänampaq kaqta, shamoq tiempuchö Patsa imanö kanampaq kaqta y tsëchö pikuna kawayänampaq kaqtam Biblia yachatsikun.
¿Wanushqakuna kawariyämunqatsuraq?
¿Imataq pasamantsik wanurishqa? ¿Pïnintsikllapis wanushqakunata imëllapis rikärishuntsuraq?
¿Imataq Diospa Gobiernon?
¿Pitaq Diospa Gobiernunchö gobernaq y imataraq gobernaq ruramunqa?
¿Imanirtaq sufrimientokunata Dios permitin?
¿Imanötaq mana alli rurëkuna qallarqan y imanirtaq kananyaq kananta Dios permitin? ¿Imëllapis ushakärinqatsuraq?
¿Imanöraq familiakuna kushishqa kawayanman?
Kushishqa kakoq Diosqa, familiakuna shumaq kawakuyänantam munan. Casädukunapaq, teytakunapaq y wamrakunapaq yanapakïkunata Bibliachö tari.
¿Imanöraq reqishwan rasumpa kaq religionta?
¿Jukllëllaku kan rasumpa kaq religion? Rasumpa kaq cristiänukunata imanö reqinapaq pitsqa yanapakïkuna yachakuri.
¿Bibliapa musyatsikïninkunaqa yanapakunku?
Jesusqa clärum willakurqan imanir yanapëta wananqantsikta y Bibliapa ishkë musyatsikïninkuna alläpa precisanqanta.
¿Imanöraq Diosman witishwan?
Llapan mañakïkunata Dios wiyanqanta o mana wiyanqanta yachakuri, imanöraq mañakushwan, y ima mastataq rurashwan Diosman witinapaq.
¿Imataq mana alli kaq religionta pasanqa?
¿Imëllapis llapan nunakuna rasumpa kaq Diosta juntu adorayanqatsuraq?
¿Imanirtaq Diosta sirweqkunaqa alli churanakushqa kayänan?
Rasumpa kaq cristiänukunaqa imanir, y imanö churanakushqa këkäyanqantam Bibliaqa willakun.
¿Imanirtaq Bibliapita yachakur sïguinëki?
¿Imanöraq Bibliapita y Diospita yachakunqëki wakinkunata yanapanman? ¿Imanö këtaraq Dioschö tarinki?


text:
Mach'ina
Wayrukunawan pukllanchik.
Wayru icha Machina nisqaqa suqta kaqlla chiruyuq, chunka iskayniyuq kaqlla manyayuq, pusaq ñawch'inkunayuq pachankam, paqtan suqtawask'am.
Yuyarina
Hamu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wichachikan huk t'asrata sayaqllapa chachinchin karunnin kanqa manyanpa tupun.
|
T'asra
Kayninkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kan suqta uya.
- Kan huk chunka iskay tupra
- Kan pusaq k'achi
- Kan tawa k'achiwataq
- Wayrupa kapun aswan sayay llapan suqtauyakunapura, uyan s'aytu kaptin.
Tupukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Uyakuna tarpuytupunin (qaran tupu) T = 6l2 ; chaypi, l = tupra tupu = tupra suni
- Wayru sayaynin = Warupa hakukaynin = l3 ; chaypi, l= tupra tupu
- K'achiwataqpa sunin = ; chaypi, l = tupra tupu


text:
Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun?
Kë librotaqa rurayämushqa kë tëmakunapita y maskunapita Biblia ima ninqanta yachakunëkipaqmi; imanir hipanqantsikta, wanurir ima pasamanqantsikta y familiakuna kushishqa kawakuyänampaq imata rurayänampaq kaqta musyanëkipaq.
¿Këtatsuraq Dios munarqan?
Kanan witsan imanir problëmakuna kanqanta itsa tapukunki. ¿Musyarqëkiku jukläya kawë chämunampaqna këkaqta y qampis tsënö kawëta chaskinëkipaq kaqta?
CAPÍTULO 1
¿Imataq Diospita rasumpëpa yachatsikïqa?
¿Creinkiku Dios kuyashunqëkita? Imanö kanqanta y imanö pëman mas witinëkipaq kaqta yachakuri.
CAPÍTULO 2
Jehová Diospitam Bibliaqa shamun
¿Imanöraq Biblia yanapashunkiman problëmëkikunata altsanëkipaq? ¿Imanirtaq Bibliachö profecïakunaman creishwan?
CAPÍTULO 3
¿Imanö kë Patsa kanantaraq Dios munan?
¿Imëllapis cumplikanqatsuraq kë Patsa huk shumaq huertaman tikrananta Dios munanqan? Y tsënö kaptinqa, ¿imëtaq?
CAPÍTULO 4
¿Pitaq Jesucristu?
Diospa hukllëlla Tsurin y mayor Tsurin imanir kanqanta yachakuri.
CAPÍTULO 5
Diosnintsikpa huk valoryoq qarëninmi rescäteqa
¿Imataq rescateqa? ¿Imanötaq qamta yanapashunkiman?
CAPÍTULO 6
¿Mëchötaq wanushqakuna këkäyan?
Wanushqakuna imanö këkäyanqanta y nunakuna imanir wanuyanqanta Biblia musyatsikunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 7
Rasumpëpaqa, ¿imataq wanushqakunata shuyaran?
¿Pïnikillapis wanukushqaku? ¿Kawëkaqta yapë rikärita munakimantsuraq? Wanushqakuna kawariyämunampaq kaqta Biblia yachatsikunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 8
¿Imataq Diospa Reinon?
Pï mëmi, “Reyniki shamutsun” nir mañakïta yachayan, peru ¿musyayantsuraq ima ninan kanqanta?
CAPÍTULO 9
¿‘Ushanan tiempokunachöku’ kawëkantsik?
Kanan witsan, ‘ushanan tiempokunachö’ kawëkanqantsikta Biblia willakunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 10
¿Imanötaq allita y mana allitapis ruramashwan espïritukuna?
Angelkunapaq y demoniokunapaqmi Bibliaqa parlan. ¿Rasumpëpatsuraq tsë espïritukuna kan? ¿Yanapakuyantsuraq?
CAPÍTULO 11
¿Imanirtaq hipakïkunata Dios rikaran?
Pï mëmi pensayan hipakïkuna kanampaq Dios permitinqanta. ¿Ima ninkitaq qamqa? Hipakïkuna kanqampaq Dios ima ninqanta yachakuri.
CAPÍTULO 12
Dios munanqannö kawë
Dios munanqannö kawëta puëdintsikmi. Awmi, amïgun këta puëdinkim.
CAPÍTULO 13
Kawëta rikë Dios rikanqannö
¿Imanötaq Dios rikan manaraq yureq wambrata hitarita, yawar churakïta, y animalkunapa kawëninta?
CAPÍTULO 14
Imatataq familiakuna rurayanman kushishqa kawayänampaq
Jesus kuyakoq kanqampitam qowakuna, casada warmikuna y wambrakuna yachakuyanman. ¿Imatataq pëpita yachakuntsik?
CAPÍTULO 15
Diosnintsikpa shonqunta kushitseq adoración
Rasumpëpa religion kanqanta rikätsikoq hoqta rurëkunapita yachakuri
CAPÍTULO 16
Rasumpëpa adoración lädonman churakë
¿Creenciantsikkunapita wakinkunawan parlarninqa imakunamantaq chashwan? ¿Imanötaq mana piñatsishllapa parlashwan?
CAPÍTULO 17
Oracionqa Diosman más witinapaqmi yanapamantsik
¿Wiyashunkiku Dios mañakuptiki? Kë tapukïpa respuestanta tarinëkipaqqa mañakïpaq Biblia ima ninqanta yachakï
CAPÍTULO 18
Bautismo y Dioswan alli kënintsik
¿Imakunatataq rurashwan bautisakïta munarqa? Tsë ima ninan kanqanta y imanö kanqanta yachakï
CAPÍTULO 19
Diospa kuyakïninchö imëpis kë
¿Imanötaq imëkata ruranqampita Diosta kuyanqashwan y agradecikushwan?
APÉNDICE
¿Ima ninantaq Diospa shutin, y imanirtaq shutimpa qayashwan?
Wakin Bibliakunachöqa Diospa shutinta jorqayashqam. ¿Imanir? ¿Diospa shutinta utilisëqa precisanku?
APÉNDICE
Mesías chämunantam profeta Daniel qellqarqan
500 watakunapitapis mas pishikaptinmi, puntallapitana Diosqa willakurqan imë tiempupaq Mesias chämunampaq. ¡Kënö shumaq willakïkunapita yachakï!
APÉNDICE
Jesucristu, Dios änikonqan Mesías
Jesusqa Bibliachö llapan profecïakuna parlanqantam cumplirqan. Bibliëkichö rikë imanö kë profecïakuna chipyëpa cumplikanqanta.
APÉNDICE
Dios Yayapita, Tsuripita, y santu espïritupita rasumpëpa yachatsikïkuna
Mëtsikaqmi niyan kima Dios hukllëllachö kanqanta Biblia yachatsikunqanta. ¿Tsëqa rasunpaku?
APÉNDICE
¿Rasumpëpa cristianokunaqa katsiyanmantsuraq cruzta adoracionninkunachö?
¿Rasumpaku Jesusqa cuzchö wanurqan? Kikin Bibliachö respuestanta leyi.
APÉNDICE
Señorpa Cënan celebrëqa Jehová Diostam kushitsin
Cristianokunataqa Biblia mandan Jesus wanunqanta yarpäyänampaqmi, y tsëtaqa señorpa cënan nirpis reqiyanmi. ¿Imë y imanötaq celebrayanman?
APÉNDICE
¿Imataq “almawan” “espïrituqa”?
Mëtsikaqmi niyan nuna wanuriptinqa, nunapa alman cuerpunta haqirir kawar sïguinganta. ¿Tsënöku Diospa palabranqa yachatsikun?
APÉNDICE
¿Imataq Seol y Hades ninanqa?
Wakin Bibliakunaqa Seolpaqwan Hadespaqqa “sepultura” o “infierno” niyanmi. ¿Kë palabrakunaqa ima ninantaq?
APÉNDICE
¿Imataq Juicio Hunaqqa?
Yachakï Juicio hunaqqa wiyakoq nunakunapaq huk bendicion kanampaq kaqta.
APÉNDICE
Profecïakunachö alläpa importante 1914 wata
¿Imataq rikätsikun 1914 wata alläpa importante kanqanta?
APÉNDICE
¿Pitaq arcángel Miguelqa?
Bibliaqa poderoso angelpaqmi parlan. Pëpita y imata kanan rurëkanqampita yachakï.
APÉNDICE
¿Imataq “Jatungare Babilonia”?
Bibliapa Apocalipsis libronchöqa parlan lluta purikoq warmi Jatungarë Babilonia kanqanpaqmi. ¿Rasumpa warmiku? ¿Ima nintaq Biblia kë warmipaq?
APÉNDICE
¿Diciembre killachötsuraq Jesus yurerqan?
Cuentaman churë Jesus yurinqan witsanchö Belenpa tiempun imanö kanqanta. ¿Tsëqa imatataq musyatsimantsik?
APÉNDICE
¿Fiestakunata celebrashwantsuraq?
¿Mëpitataq shamushqa markëkichö rurayanqan fiestakuna? Respuestanta tarirninqa espantakunkim


text:
Recife
Recife llaqtaqa Brasilpi (Pernambuco suyupi), Brasil wamp'urani huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1537 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin pawqar waray killapi 1537 watapi
Recife llaqtaqa 1 546 516-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Recife.
- Recife Munisipyu


text:
¿Imatataq Biblia yachatsikun?
¿Imataq Diospa Gobiernun?
WAKINKUNAQA NIYAN Diospa Gobiernuntaqa shonquntsikllachö apanqantsiktam; wakinnam creiyan entëru Patsachö yamë kë kanampaq kallpachakuyanqampita yurinqanta. ¿Y qamqa ima ninkimanraq?
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
‘Ciëluchö këkaq Diosmi, mana ushakaq gobiernuta churanqa. Y chipyëpam ushakäratsinqa nunakunapa gobiernunta’ (Daniel 2:44). Diospa Gobiernunqa rasumpa kaq mandakïmi.
¿IMA MASTATAQ BIBLIA YACHATSIKUN?
Diospa Gobiernunqa ciëlupita patsëmi mandakamunqa (Mateu 10:7; Lücas 10:9).
Diosmi Gobiernunta utilizan ciëluchö y Patsachö munënin rurakänampaq (Mateu 6:10).
¿Imëraq tsë Gobiernu chämunqa?
¿IMA NINKIMANRAQ?
Manam ni pï musyantsu
Ichikllachönam chämunqa
Manam chämunqatsu
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
“Kë gobiernupa alli willakïnintaqa jinantin Patsachömi yachatsikuyanqa, llapan markachö nunakuna musyayänampaq; tsënam ushakë chäramunqa” (Mateu 24:14, NM). Diospa alli willakïnin yachatsikïta, yachatsikur ushariyaptinmi, Diospa Gobiernun chäramur entëru Patsachö mana alli kaqkunata ushakäratsinqa.
¿IMA MASTATAQ BIBLIA YACHATSIKUN?
Manam kë Patsachöqa ni pï musyantsu Diospa Gobiernun imë höra chämunampaq kaqta (Mateu 24:36).
Bibliapa willakïninkunam rikätsikun Diospa Gobiernun këllachöna këkanqanta (Mateu 24:3, 7, 12).