text:
Tupi simi
Tupi simi nisqaqa ñawpa pacha Brasilpa anti chalanpi kawsaq Tupi runakunap rimaynisi karqan, waraniyi simiman ancha rikch'akuqllas, tupi waraniyi rimaykunaman kapuq.
Brasil Purtugalpa kulunyan kachkaptin, chay tupi simita tukuy Brasilpis runa llaqtapura rimarqanku, hinallataqsi blanco nisqa runakunapas, "sapsi simi" (Língua geral) nisqas.
Iskaynintin k'iti rimaysi karqan:
Amarumayu sach'a-sach'a suyupiqa ura Amarumayup patanpi kawsaq Tupinamba runakunap rimayninmanta yurisqa Amarumayu sapsi simi (Língua geral amazônica) icha ñengatu (allin rimay) nisqatas rimarqan. Chay Tupinamba mama k'itipi runakunaqa manañam tupi simitachu riman, ichataq Yanamayup patanpi, Kulumbyawan Winisuylawan saywapim 30.000-chá runakuna chay ñengatu simitaraq rimanku.
Uralan Brasilpitaq Uralan sapsi simi (Língua geral austral, Língua geral paulista) icha uralan tupi simi nisqatas rimarqanku. Chay uralan tupi rimayqa 19 kaq pachakwatapis wañurqan.


c: text/html

text:
¿Imatá yachakusunman phawaj animalesmanta?
“Phawajkunata tapuriy, paykunapis rikuchisonqanku. Kanrajchu pipis kay imasmanta mana yachajqa? Manachu tukuy yachanku Dios tukuy imata makisninwan ruwasqantaqa?” (Job 12:7, 9).
KINSA waranqa watas kuraj ñaupajta jina, Diospa kamachin Job repararqa pʼisqosta qhawarispa, astawan Diospa ruwasqasninmanta yachakuyta atisqanchejta. Wakin imasta sutʼinchanapajpis, imastachus pʼisqos ruwasqankumanta parlanchej. Bibliaqa ashkha kutispi parlan phawaj animalesmanta paykunamanta kausayninchejpi yachakunanchejpaj, Dioswan allinpi kanapajtaj. Wakinmanta parlarina.
PHICHITANKAS MAYPICHUS THAPACHAKUSQANKU
Jerusalenpi tiyakojkunaqa phichitankasta sumajta rejsej kanku. Phichitankasqa wasispa techo urasninpi thapachakoj kanku. Salomonpa templonpipis thapachakorqanku. Ichapis, chay lugar allin karqa sapa wata irpasninta uywananpaj.
Corejpa ujnin wawan 84 Salmota qhelqarqa. Payqa uj semanata sapa sojta killa Diospa templonpi sirverqa. Chaypitaj rikoj phichitankaj thapasninta. Chayrayku payqa munarqa imaynatachus uj phichitanka Diospa templonpi kausakoj, ajinata tukuy tiempo Diospa templonpi sirviyta. Nerqataj: “Tiyakuna wasiykeqa manchay kʼachitu, Tukuy Atiyniyoj Tata Dios. May jinatapuni wañurini Temploykej patiosnimpi kaymanta. Phichitankaspis, para pʼisqospis altaresniyki qayllapi wasita tarinku, chaypi irpitasninkupaj thapachakunankupaj, Tukuy Atiyniyoj Tata Dios, Reyníy, Diosníy”, nispa (Salmo 84:1-3). Noqanchej, wawasninchej ima, ¿Diosta yupaychajkunawan tantakuyta munanchejchu, chaytataj jatunpajchu qhawanchej? (Salmo 26:8, 12).
QEWIÑAPIS YACHAN MAYKʼAJCHUS KUTIPUNANTA
Profeta Jeremías nerqa: “Patata phawaj qewiñaspis yachanku, maykʼajchus kutimpunankuta”, nispa. Payqa sumajta yacharqa, Sumaj Jallpʼa chaynejta qewiñas wajnejman ripusqankuta. Chantapis paray tiempopi 300.000 yuraj qewiñas Africamanta Europakama, Jordán vallenejta phawapunku. Qʼoñi tiempopitaj relojniyojpis kankuman jina maypichus thapachakuyta atinku chayman ripunku. Qewiñasqa waj pʼisqos jinallataj “yachanku maykʼajchus wajnejman rinankuta” (Jeremías 8:7).
Wajnejman ripoj pʼisqosmanta parlaj libropi nisqanman jina, “astawan tʼukunapaj jinaqa pʼisqos maykʼajchus wajnejman ripuyta yachasqanku”. Jehovaqa chay pʼisqosta ruwarqa, qʼoñi tiempopichus chayri chiri tiempopichus kashasqankuta yachanankupaj. Chaywanpis runastaqa ruwawarqanchej ima tiempopichus kausashasqanchejta entiendenanchejpaj jina (Lucas 12:54-56). Qewiñasqa maykʼajchus wajnejman ripunankuta yachankuña. Chaywanpis runasqa Diosmantaraj yachakunanchej tiyan imaraykuchus kay tiempopi mana allin imas kashasqanta reparanapaj. Jeremiaspa tiemponmanta israelitasqa, mana entienderqankuchu imaraykuchus chay tiempopi mana allin imas kashasqanta. Diostaj imaraykuchus ajina kasqankuta nerqa: “Sichus nisqasniyta qhesachanku chayqa, ima laya yachayniyoj kasqankuri?”, nispa (Jeremías 8:9).
Biblia nisqanman jina kay tiempopi imaschus kasqanqa rikuchin sajra pʼunchaykunapi kausakusqanchejta (2 Timoteo 3:1-5). ¿Qewiña jinachu ruwasun? ¿Imayna tiempopichus kausashasqanchejta reparasunchu?
ANKAQA PATALLAMANTA QHAWAMUN
Bibliapeqa ashkha kutista ankamanta parlan. Sumaj Jallpʼapi ankasqa tukuynejpi kaj, alto chhankaspitaj thapachakoj. Chayrayku Bibliaqa nin: “Chay patallamanta qhawamun, imatachus japʼinantataj karullamanta wateqamun”, nispa (Job 39:27-29). Ankaqa sumajta qhawan, chayrayku uj kilometromantaña uj qowita rikuyta atin.
Imaynatachus anka karuta rikuyta atin, ajinallatataj Jehovaqa imachus qhepaman kananta yachan. Chayrayku nin: “Qallariymantapacha qhepaman imaschus kananmanta willani. Noqaqa unaymantapacha willani, manaraj imapis kashajtin”, nispa (Isaías 46:10). Jehovaj yuyaychasqanta kasukojtinchejqa, sumaj yachaynin, imachus qhepaman kananta yachasqan ima mayta yanapawasun (Isaías 48:17, 18).
Chantapis Bibliaqa, Jehovapi atienekojkunata ankaswan kikinchan. Nin: “Tata Diospi atienekuspa suyakojkunarí watejmanta kallpata japʼenqanku. Paykunaqa phawanqanku ankas jina”, nispa (Isaías 40:31). Ankaqa sumajta phawan qʼoñi wayraswan yanapachikuspa. Qʼoñi wayra kajtenqa, lijrasninta kicharin, wayraj chaupinta muyuspa jina astawan pataman phawan. Ankaqa mana kallpallanwanchu may patata, karutataj phawan. Ajinallatataj, Jehovapi suyakojkunapis, “chay may sumaj” atiyta qonanta nisqanta juntʼananpi atienekunkuman (2 Corintios 4:7, 8).
“WALLPA CHILLWISNINTA LIJRASNIN URAMAN TANTAYKUN”
Jesusqa, wañuchisqa kananpaj pisillaña faltashajtin, judiospa llajtanta qhawarispa llakiywan nerqa: “Jerusalén, Jerusalén, profetasta wañuchej, qanman kachamusqastapis rumiswan chʼanqaj llajta. Mashkha kutitachus wawasniykita tantayta munarqani, imaynatachus wallpa chillwisninta lijrasnin uraman tantaykun, ajinata, qantajrí mana munarqankichu”, nispa (Mateo 23:37).
Pʼisqosqa, irpasninkuta sumajta jarkʼanankupaj jina ruwasqa kanku. Pampallapi thapachakojkunaqa astawanraj irpasninkuta jarkʼananku tiyan, chaytataj wallpas ruwanku. Wallpaqa ankata rikuspa, chillwisitusninta wajyan, chillwistaj usqhayllata lijrasnin uraman correykunku. Chay urapeqa intimanta, paramanta ima jarkʼakullankutaj. Jesusqa, Jerusalenpi tiyakojkunata jarkʼayta munasqanta chaywan kikincharqa. Kay tiempopipis Jesusqa wajyariwanchej yanapanawanchejpaj, llakisqa, llasa qʼepiyoj jinataj kashajtinchej (Mateo 11:28, 29).
Phawaj animalitosmanta mayta yachakusunman. Kunanqa imastachus ruwasqankuta qhawaspa, Bibliapi imaswanchus kikinchasqanta yuyarikuna. Phichitankata rikuspaqa, Jehovata yupaychasqanchej lugarta jatunpaj qhawana. Anka jina, Jehová kallpata qonawanchejpi atienekuna. Jesusman qayllaykuna Diosmanta cheqa kajta yachanapaj, mayqenchus sajra imasmanta jarkʼawasun, wallpaj lijrasnin jina. Chantapis qewiña jina ruwana imaraykuchus kay tiempopi mana allin imas kashasqanta reparaspa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Steve Jobs
Steven Paul Jobs sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1955 watapi paqarisqa San Francisco llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiqmi qarqan.
iPhone nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Apple Computer Company nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.
Ñawpaq warmi: Laurene Powell (1991-2011)
Churinkuna: Lisa, Reed, Erin wan Eve.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Steve Jobs.
- Logros de Steve Jobs.
- Productos patentados por Steve Jobs
- BBC News


text:
Pinwinu
Pinwinu (Spheniscidae) nisqakunaqa yana yuraq alqa-alqa, ancha allinta wayt'aq, mana phawayta atiq pisqukunam. Pinwunukunaqa mama qucha patapim, chalapim q'isachan. Challwakunatam, umachakikunatam, yukrakunatapas mikhunku.
Chinaqa iskay icha ch'ulla runtutam wachan. Urqu chinawan kuska kawsan, sapsi runtuta uqllaspa. Iskay runtu kaptin, huklla kawsarin (wakin-wakinllapim iskaynin).
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Abya Yalapiqa kay pinwinukunam kawsan:
- Patranka (Spheniscus humboldti)
- Pataqunya pinwinu (Spheniscus magellanicus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pinwinu


text:
Ruma ri' toq k'o jun Chromebook — wakami yatikïr nak'ül ri ruyonil chuqa' ichinan Firefox Browser richin ye'achajij ri taq atzij.
Jun Chromebook k'o chik Chrome ruyakon richin niqasäx chuqa' nokisäx Firefox ruma chi awokik'amaya'l nub'än jujun taq rutzil chawäch:
Ütz ta ri man k'ayew ta, po ri Chromebook nrajo' chi yak'oje' pa rekosistema' Google Play. Niqana'ojij chi k'o rejqalem chi niyak ri Firefox okik'amaya'l pa Chromebook – e k'o taq tob'äl richin yatruto' we yek'atzin chawe. Ka'i' rub'eyal richin nak'ül ri Firefox pan awokisab'al.
Tiyak Firefox k'o pa Google Play Store: pa k'ak'a' ruwa Chrome OS (x86 xe'elin Chromebook rik'in Chrome OS 80 o chi rij), yatikïr nacha' nayäk ri chokoy Firefox richin Android chokoy. Re chokoy re' nuk'un richin oyonib'äl taq okisab'äl.
Tiyak Firefox achi'el jun ruchokoy Linux: nawoqaj re b'ey re' yaruk'waj pa ch'aqa' chik taq xak, po yalan jeb'ël. Toq nayäk ri rokik'amaya'l Firefox achi'el jun ruchokoy Linux, nak'ül ri ajch'atal rokik'amaya'l Firefox chuqa' ronojel ri taq rutzil, achi'el ri chajinïn chuwäch nïm ojqanem, tz'aqatisan jun runuk'samajel ewan tzij, okem pa k'ïy taq tz'aqat (tz'aqatisan ri ruq'atob'al eltzijol UBlock Origin), chuqa' taq wachinel richin nichinäx ri rub'anikil ri awokik'amaya'l. Tetamäx ch'aqa' chik pa ruwi' rub'eyal niyak ri ajch'atal rokik'amaya'l Firefox richin Chromebook.


text:
1
Causayniyoj Niskaka Cristomin
1Kallaricuypi carkapuniña causayniyoj Niskaka. Chay Niskataj Dioswan cusca carka Diospuni caspa. Paymin Jesucristoka. 2Paytaj carka Dioswan cusca kallariypi. 3Diostaj tucuy cajta ruwarka paynejta. Ruwaska cajmanta ni imapis canchu mana paynejta ruwaskaka. 4Payllataj tucuy causashajman causayta kon. Causayninnejta runasman yuyayta kon Diosta rejsinancupaj. Chay paymanta yuyayka sonkoncupi c'anchayjinamin. 5Cristoka c'anchaymin, jucharí lakhayaymin. Imaynatachus c'anchayka lakhayayta atipan, ajinallatataj Cristoka juchata atipan.
6Diospa cachamuskan runa riqhurimorka. Paypa sutintaj Juan. 7Payri cheka cajta willananpaj jamorka. Willarkataj cheka c'anchay Jesucristomanta, paynejta tucuy runas Diospi jap'icunancupaj. 8Juanka mana chay cheka c'anchaychu carka. Manachayrí chay c'anchaymanta runasman willanallanpaj carka. 9Chay cheka c'anchayrí causayniyoj Niskamin. Tucuy runaj yuyayninman c'anchamoj c'anchayka Diosmanta cay pachaman yaycumusharkaña. [Yaycumusharka juchata atipaj.]#1.9 Ninayan. 10Payka cay pachapi casharka runas chaupipi. Cay pachataj paynejta ruwaska carka. Cay pacha runastaj mana payta rejserkancuchu. 11Paypata cajman jamorka. Paypata caj runasninrí mana payta jap'iyta munarkancuchu. 12Astawanpis tucuy paypi jap'icojcunamanrí atiyta korka Diospa wawasnin canancupaj. Paycunaka Diospa Wawan Cristopi jap'icojcuna cancu. 13Chaywanpis Diosnejta nacecuspa wawasnin cancu paypi jap'icuskancuraycu. Manataj cay pacha runaj nacecuyninmanjinachu, ni cay pacha runaj munayninnejtachu, nitaj kharej yuyayninnejtachu Diospa wawasnin cancu.
14Chay Niska, Cristoka, runaman tucuspa nacecorka. Payri nokaycuwan tiyacorka. Paypi Diospa cayninta ricorkaycu. Dios Tataj c'ata Wawan caskanraycutaj paypeka Diospa cayninta ricorkaycu. Cristoka c'acha cayninwan cheka cajwanpis junt'amin. 15Paymantataj Juan tucuyman sut'ita willaraj. Nejtaj:
—Cay runamantamin nerkayquichej, khepayta jamojka nokamanta may curajpaj churaska caskanta. Payka manaraj nacecushajtiy carkapuniña, chayraycumin nokamantaka curaj, —nispa.
16Cristoka tucuy c'acha cayninwan tucuy nokanchejta yanapawarkanchej. Chay c'acha yanapayninmanta astawan astawanraj jap'ishanchej. 17Unayñamin Dios camachiskasninta Moisesnejta israelcunaman korka. Astawanpis cunanka c'acha yanapayninta cheka cajtapis Jesucristonejta kowanchej. 18Ni pi ni jayc'ajpis Dios Tatata ricorkachu. C'ata Wawan, Dios caspa, munacuypi yuyaypipis Tatanwan ujllamin. Chayraycu paylla Dios Tatanta sut'inchawarkanchej.
Caymin bautizaj Juanpa willaskan
19Jerusalén llajtamanta israel curajcuna cacharkancu yupaychana-wasipi ruwanayojcunata yanapajcunatawan Juanta tapunancupaj:
—¿Kan, pitaj canquirí?
20Juantaj cutichispa sut'ita willarka:
—Mana nokaka Diospa ajllaskan Cristochu cani, —nispa.
21Tapullarkancutaj:
—Chanta ¿kan unay willaj Eliaschu canqui?
Payri cuticherka:
—Mana Eliaschu cani, —nispa.
Ujtawan tapullarkancutaj:
—¿Diospa willajnin jamunan cashan, chaychu canqui?
Paytaj cuticherka:
—Mana paychu cani, —nispa.
22Chayraycu payta nerkancu:
—Willawaycu pichus caskayquita cachamuwarkaycu, chaycunaman willanaycupaj. Kan quiquiyquimanta ¿imatataj ninquirí?
23Juantaj nerka:
—Nokaka ch'in pampapi khaparej runa cani. Diospa unay willajnin Isaiaspa niskanmanjina niyquichej: “Señorninchej jamunanpaj sonkoyquichejta waquichicuychej”, —nispa.
24Chay tapojcunaka fariseospa cachamuskasnincu carkancu. 25Taporkancutaj:
—Mana Cristo caspa nitaj Elías nillataj chay jamoj willajpis caspa ¿imaraycutaj bautizashanquirí?
26Juantaj paycunaman cuticherka:
—Juchancumanta Diosman cutirejcunata noka yacunejta bautizashani. Astawanpis chaupiyquichejpiña cashan uj runa. Paytari mana rejsinquichejchu. 27Khepaytaña jamushan. Nokarí mana paypa [camachinpajjinallapischu cani, runalla caskayraycu,]#1.27 Ninayan. —nispa.
28Ajina carka Betábara, Jordán mayoj chimpanpi, Juan bautizasharka chaypi.
Juan Jesusmanta willan: “Diospa Corderon”, nispa
29Khepan p'unchaytaj payman jamushajta Jesusta ricuspa Juan nerka:
—¡Caymin Diospa Corderonka! Dios payta jaywanka cay pacha runaspa juchancuta khechunanpaj. 30Paymantamin nerkayquichej, khepayta jamoj khareka nokamanta may curajpaj churaska caskanta. Payka manaraj nacecushajtiy carkapuniña. 31Ni nokapis Diosmanta caskanta yacharkanichu. Astawanpis Dios cachamuwarka yacupi bautizaspa israelcunaman Cristota rejsichinaypaj, —nispa.
32Juanka caytapis willarka:
—Ricorkani Santo Espirituta palomatajina janaj pachamanta uraycamushajta, Jesuspitaj tiyaycushajta. 33Ni nokapis pi caskanta rejserkanichu. Astawanrí yacupi bautizanaypaj cachamuwaj Dios niwarka: “Santo Espirituta ricunqui uraycamushajta uj runapi tiyaycushajtataj. Cayta ricuspamin yachanqui chay runaka Santo Espiritupi bautizaj caskanta”, nispa. 34Nokaka ricorkaniña willaniñataj pay Diospa Wawan caskanta, —nerka Juan.
Ñaupaj yachacojcuna
35Khepan caj p'unchaypi watejmanta Juan iscay yachacojcunanwan sayaricorka. 36Chaynejpi Jesusta purishajta khawaspataj nerka:
—¡Caymin Diospa Corderonka! —nispa.
37Chay iscay yachacojcunataj Juanpa niskanta uyarispa Jesusta khaterkancu. 38Jesusri khatejcunaman cutiricamuspa paycunata khawarerka. Nerkataj:
—¿Imatataj munanquichejrí?
Paycunataj nerkancu:
—Yachachejníy ¿maypi tiyaricushanqui?
39Jesuska paycunaman nerka:
—Jamuychej, ricuchiskayquichej, —nispa.
Paywantaj rerkancu maypichus tiyaricusharka, chayman. Chaupi p'unchay pasaskaña. Chay p'unchaypitaj Jesuswan khepacorkancu.
40Juanta uyarispa Jesusta iscay khatejcunamanta ujnenka Andrés sutiyoj carka. Payka Simón Pedroj wauken carka. 41Payri ñaupajta wauken Simonta tarerka. Nerkataj:
—Chay Mesiasta tariycu, —nispa. Mesías niyta munan Diospa ajllaskan Cristo.
42Nispataj Jesusman pusarka. Jesustaj allinta payta khawarisparí nerka:
—Kan canqui Simón, Jonaspa wawan. Sutiyqui canka Pedro, —nispa. Pedro niyta munan jatun rumi.
Jesús wajyan Felipeta Natanaeltawan
43Khepan p'unchayta Jesús Galilea jallp'aman rinanpaj llojsisharka. Felipewan tincuspataj nin:
—Jamuy, yachacojniy cay, —nispa.
44Feliperi Betsaida llajtamanta carka. Chayllamantataj Andreswan Pedrowanpis carkancu. 45Felipe Natanaelta tarispa nin:
—Yachanqui camachiskaspi Moisés uj runamanta kelkaskanta. Paymanta Diospa unay willajcunanpis kelkarkancu. Paytamin tariycu, Joséj wawan Nazaret llajtayoj Jesusta, —nispa.
46Natanaeltaj payta tapun:
—¿Ima allintaj Nazaretmanta jamunman?
Feliperi cutichin:
—Jamuy ricunayquipaj, —nispa.
47Jesús Natanaelta jamushajta ricuspa nin:
—¡Caymin cheka israel runaka, tucuy sonkowan Diosta yupaychaj! —nispa.
48Natanaelri payta tapun:
—¿Imaynapitaj rejsiwanquirí?
Jesustaj cutichin:
—Manaraj Felipe wajyashasojtin higo sach'a urapi cashajtiyqui ricorkayquiña, —nispa.
49Natanael payman nin:
—¡Yachachejníy, kanmin Diospa Wawan canqui, israelcunaj Camachejnin! —nispa.
50Jesustaj payman cutichispa nin:
—Higo sach'a urapi ricorkayqui, nisuskayraycu nokapi jap'icushanqui. Astawan jatun imastaraj ricunqui, —nispa.
51Nillantaj:
—Chekatapuni niyquichej: Janaj pachata quichariskata ricunquichej, Diospa angelesnintapis chayman rishajta uraycamushajtataj noka, Diospa cachaska Runanman, —nispa.


text:
Runtu
- Runtu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Runtu (sut'ichana) rikuy.
Runtu nisqataqa pisqukunam huk uywakunapas miranapaq wachanku. Pisqukunaqa runtunkunata uqllanku. Mana hinallapas, huktaq uywakuna runtunkunata intip q'uñiyninpim saqinku malquchap puqunanpaq. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta, uqllay pacha nisqamanta runtuta t'uqyachispa paqarinku.
Pisqup runtunkunaqa isku rumi qarayuqmi.
Runakunaqa wallpakunatam huk pisqukunatapas uywanchik runtunkunata mikhunapaq.
Ñuñuq uywakunataq manam runtutachu wachanku, runa hinam uñachankunata wachaspa.


text:
Sirk'a llika
Sirk'a llika nisqaqa kurkupi yawarta muyurichinapaq sirk'akunap llikanmi.
Chawpi ukhu yawrinqa sunqum. Sunquqa yawarta sirk'akunantam tanqan. Sunqumanta pusaq sirk'akunaqa tawna sirk'am (arteria), sunquman pusaqtaq ch'illa sirk'am (vena). Kurku yawrikunaqa ch'iñi sirk'akunam (capilares).
Muksichaqsapa yawarta pusaq sirk'akunaqa puka yawar sirk'am, chimlasaysapataq yawarta pusaq yana yawar sirk'am.
Runapiqa, hinallataq ñuñuqkunapi, pisqukunapipas sunqumanta yana yawar surq'an tawna sirk'antam surq'anman purin. Surq'anpi chimlasayta lluqsichispa muksichaqtam chaskin. Chay pukayasqa yawarqa surq'anmanta surq'an ch'illa sirk'antam sunquman purin. Sunqutaq puka yawartaqa hatun tawna sirk'anta, chaymanta k'allmakuq huk tawna sirk'akunanta kurku yawrikunam tanqan, kurkuta muksichaqwan samachinanpaq. Chay kurkupi yanayasqa, chimlasaysapa yawarqa ch'illa sirk'akunantam sunquman purin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sirk'a llika.


text:
Aníbal Cavaco Silva
Aníbal António Cavaco Silva sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin anta situwa killapi 1939 watapi p'unchawpi paqarisqa Boliqueime llaqtapi - ) Purtugal mama llaqtap musiku wan pulitiku qarqan, uma kamayuqninmi kachkan.
Yaya: Teodoro Gonçalves Silva (Loulé, Boliqueime, Maritenda, 1912 – 2007); Mama: Maria do Nascimento Cavaco (Loulé, Boliqueime, Maritenda, 1912 - ).
Warmi: Maria Cavaco Silva
Churinkuna: Patrícia Maria Alves wan Bruno Alves.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aníbal Cavaco Silva.


text:
Joan Rivers
Joan Alexandra Molinsky sutiyuq warmiqa, icha Joan Rivers (* 8 ñiqin inti raymi killapi 1933 watapi paqarisqa Brooklyn llaqtapi - 4 ñiqin tarpuy killapi 2014 watapi wañusqa Manhattan llaqtapi) huk Ñawikaruy wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Qusankuna: James Sanger (1955) / Edgar Rosenberg (1965-1987)
Churinkuna: Melissa Rivers (1968)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Emmy Suñay
- 1991 The Joan Rivers Show (mejor presentadora de talk-show)
- Grammy Suñau
- 2015 Diary of a Mad Diva (Mejor álbum hablado).
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joan Rivers.
- Ufisyal Web Site
- IMDb: Joan Rivers


text:
Selena
Selena Quintanilla Pérez sutiyuq warmiqa, icha Selena (* 16 ñiqin ayriway killapi 1971 watapi paqarisqa Lake Jackson llaqtapi - 31 ñiqin pawqar waray killapi 1995 watapi wañusqa Corpus Christi llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq tex takiqmi, tusuqmi, aranway pukllaqpas.
Taytan: Abraham Quintanilla Jr
Qusan: Chris Pérez.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Selena.
- Uficial Qillqa web
- IMDb


text:
¿Imatikan uyay yuyayrina?
¿Imatikan uyay yuyayrina?
Neurofisiologica ushay munaykuna kan yaykun tantarinkapak (rikuy, uyay, mutkuy, tupay malliy) imakunawan shina. Imashina yuyayta charina chakrusha kamachik, shinatallatak kushiyachisha charirishpa tukuy rikuykunata mutsturishka pachakunapi.
¿Imatak rikuchin kay ushayka?
Yuyayrinaka rikuchin kunan kay pachakunapi tiyachun kunan kunan pachapi, ñukanchik uma ama yuyarichun sarun pachakunata shinallatak wiñachishpa ñawpa pachata ashtawankarin shuk rurayta rurakpi.
¿Imashina kamaykuta rurana imashina allichina?
Kay ushaytaka ñawpak kamayta ruranami shuk yuyaykunawan mashkashpa paktachinkapak achikyachinkapak, chimpapurashpa millkashuyukuna, uyarikunata shinallatakkuna rikurichun. Kay ushaytaka churanchikmi tukuy ñukanchik wiñarikunapi, allichinkapak hamutankapak willaykunata, charirishpa imashinami ruranakan chay yuyarishkata.
Ñukanchikpak tapuykunaka wiñachinmi munay shinallatak suyu umapi charishka alli hamutankapak alli yuyaywan kankapak. Kaymi kan pakchi yachana tukuy punllakuna, hillaykunawan imashinami hapinki kay ruraykatichiypi.
Servicios más buscados


text:
Tunari llaqta
Tunari llaqtaqa (kastilla simipi: Villa Tunari) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Tunari munisipyupi, Chapari pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
- Quchapampa: 165 km
- Santa Krus llaqta: 312 km
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nuyuy: 23 ñiqin qhapaq raymi killapi 2003 watapi
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inkachaka
- Isiboro Secure mamallaqta parki
- Qurani qucha
- Rucha mayu
- Tunari mamallaqta parki
- Yurakari runa
- Lista: Llaqtakuna (Buliwya)


text:
16
Pablom chalapacücunäta limaycun
1 Ñatac chalapacü paninchic Febectam amcunaman caćhayämú. Paymi Cencreaćhu cä chalapacücunäćhu juntunacuna wasićhu licaycüca. 2 Chaymi Jesusman chalapacü-masinchic cayaptin'a ćhasquinacuśhanchiccänu-ari ćhasquiycäliy. Ima pishipacuyllanćhüpis yanapaycäliy-ari pay achca nunacunacta aśhta ya'actapis yanapaycayämaptin'a.
3 Ñatac allin willacuyćhu lulä-masí Priscilactawan Aquilacta limaycäliy. 4 Yanapämayninwanmari bïdantapis ñaćha apälälila. Chaymi ya'apis jinantin mana-Israel chalapacü-masinchiccunapis sulpäta uculcá.
5 Chaynütac paypa wasinćhu juntunacü chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy.
Chaynütac Asia-lädućhu wamä chalapacü cuyaśhá chalapacü-masí Epenetoctapis limaycäliy.
6 Amcunapä ancha lulaycuyä Mariactapis limaycäliy.
7 Chaynütac malca-masí wićhalä-masí Andronicoctawan Juniastapis limaycäliy. Paycunam ya'apïpis puntacta chalapaculcäla, jinaman puydï caćhacunäpäpis sumäninmi caculcan.
8 Chaynütac Jesusninchicćhu cuyaśhá chalapacü-masí Ampliastapis limaycäliy.
9 Jesusćhu lulawshï-masinchic Urbanuctapis limaycäliy.
Jinaman cuyaśhá chalapacü-masinchic Estaquistapis limaycäliy.
10 Chaynütac chalapacuyninta achca cuti sumäpa camalaycachï Apelestapis limaycäliy.
Aristobulop aylluncunactapis limaycäliy.
11 Malca-masí Herodiontapis limaycäliy.
Chaynütac Jesusman chalapacü Narcisop aylluncunactapis limaycäliy.
12 Chaynütac Jesusninchicpa lulaycuyta callpanchacü Trifenectawan Trifosactapis limaycäliy.
Chaynütac allin willacuyćhu sumä sirbiycü cuyay paní Persidactapis limaycäliy.
13 Chaynütac allin sirbï Rufoctapis, jinaman mamä-yupay cä mamantapis limaycäliy.
14 Chaynütac Asincritocta, Flegontesta, Hermesta, Patrobasta, Hermasta, jinaman paycunawan cä chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy.
15 Chaynütac Filologoctapis, Juliactapis, Nereoctapis panintinta, jinaman Olimpiactapis, chayćhu lluy cä chalapacü-masinchiccunactapis limaycäliy.
16
Lluypis sumä cuyacuywan limanacaycäliy.*
Cayćhu Salbacüninchic Jesusman llapallan chalapacü-masinchiccunam limaycälimuśhunqui.
17 Chalapacü-masïcuna, mañaculcac iwichïcunäpi, laquichïcunäpi, sumäta licaculcänayquipämi. Paycunam yaćhachipäcuśhacpi iwïshacunacta yaćhachipäcun. Chaycunapi japächaculcay. 18 Chay nunacunaca Duyñunchic Jesustachu manam sirbipäcun, sinu'a quiquinpa munaynintamari. Chaymi mana tantiayniyu cäcunäta tuqui mishqui allin-nilä limaycunallawan pantächin. 19 Ñatac amcuna uyalicü-cama capäcuśhayquitá lluymi yaćhapäcun. Chaymi sumä cushicú. Ñatac munaycú allincäpä tantiayniyü-cama caycälinayquitam; mana allincätañatac uchuyllapis mana lulaycälïcama caycälinayquita. 20 Jawcacta uycü Tayta Dios ćhaquiquiman Satanaśhcäta jalünanpä ashllañam cacuyan. Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun.
21 Ñatac lulawshï-masí Timoteopis, malca-masí Luciopis, Jasonpis Sosipaterpis, limaycälimuśhunquim.
22 Chaynütac Pablop cay cartanta ya'a isquirbimü Terciopis limaycälimucmi.
23 Gayopis limaycälimuśhunquim. Paypa wasinćhümari ya'apis chaynütac llapa chalapacücunäpis juntunacuyalcá. Chaynütac malcap illay juntünin Erastopis limaycälishunquim, jinaman'a chalapacü-masinchic Cuartupis.
24 Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun.
25-26 Canan'a wiñaypa cä Tayta Dios alawäśha cachun cay lulaynincunapi:
Salbacü Jesuspi willacuśhäpa tacyacälichishunqui. Una-unay pacalächishantam willacünincunawan camalaycachin. Jinantin nasyunman willacuyninta lluy uyalil cäsucunanpämi ćhaycachin. 27 Sumä yaćhayniyu japallan Tayta Diosta Salbacü Jesusninchicpa imaycamapis altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun.


text:
Kawasaki (Kanagawa)
Kawasaki (nihun simipi: 川崎市, Hepburn: Kawasaki-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kawasaki llaqta kamachiy llaqtam, Kantō suyu hatun llaqta. 144,35 km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1924 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 385 003 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kawasaki (Kanagawa).
- Kawasaki uficial qillqa web


text:
François Hollande (12 chakmay killapi 1954 watapi, Rouen llaktapi wacharichka) shuk Francia mamallaktamanta kapakkapak runami kapan. Pay 1997 watamanta, 2008 watakaman Partido socialista nishkapak umami kashka. 2012 watapi, Franciapak hatun pushakta tukurkami.
1988 watapi, 1993 watakaman, kutin 1997 watamanta kunankaman, Correze kitipa diputado nishkami kapan. Shinallatakmi, 1997 watapi, Susyalistu Partidupa hatun pushakmi tukukun : 2008 watapilla chay llankayta sakirka, pay kipa Martine Aubry Partidupa hatun pushakmi tukurka. 2011 watapi, Partidu runakuna, shuk Franciamanta runakunapash payta akllakurka, 2012 eleccioneskunapi Franciamanta hatun pushakta tukunkapak : chaymanta, 2012 watapi, paypak kuntrakunawan hatun pushakta tukunkapak imata rurasha nishpami tukuy runakunaman ñukata votapay nikun. Pay izquierda nishkamanta kay eleccioneskunapi yallik hatun pushakmi kapan, derecha nishkamant yallik hatun pushakka Nicolas Sarkozy shutimi kapan : Sarkozy 2007 watamanta ñami Franciapak hatun pushakmi kapan. Shuk partidukunamanta pushakkunami hatun pushakta tukunata munan: sinchi izquierdamanta Jean-Luc Mélenchon, sinchi derechamanta Marine Le Pen, centro nishkamanta François Bayrou.
15 aymuray killapi 2012 watamanta, shuk pushakkunamanta yallik votosunata tantachikpi, François Hollande Francia mamallaktapa hatun pushakmi kapan. Hollande pushakka paypak mashi Jean-Marc Ayrault Primer ministro nishkata tukunkapak akllarka.


text:
Arí, yukakuyman aswan hatun
Enviado por Rufino Chuquimamani (no verificado) el
Arí, yukakuyman aswan hatun yukakuy yapakamun. ¿Maytaq nacionalismori? ¿Maytaq 1979 watapi paqariq Mama Kamachikuypa yuyayninpi sullullchasqanri? ¿Maytaq ¡Agua sí, oro no! nispa rimasqanri? Chay munachikusqankuna mana hunt'asqanqa llulla kaymi, yukakuq kaymi, Kunanmanta kayniqmanqa umalliqninchikpaqqa runa siminchik rimaq runata akllakusunchik, Ñuqanchik sunqu runata akllakusunchik, yanqam hukkunaqa, apaykachananchik petroleotapas hawaman qhaturqapun, kinuwa mama mikhuyninchiktapas hawa llaqtakunaman qhaturquchin, chayri, ¿maytaq aswan allin kawsasqanchik? Sapa pachak wawakunamantam kuskan kuraq wawakuna mana allin mikhusqa tarikun; chayri aswanta wiñarispa, ¿manachu aswan unquyli kanqaku? Wak karu mama llaqtakunapiqa ninkum: "Perú Mama Llaqtaqa sapa watas pachak qullqimanta pusaqta, qanchista, suqtata miran" nispa, chayri, ¿maymantaq chay mirasqa qullqi rin? ¿Imaraykutaq Salaverry k'ikllupiri killa p'unchawmanta ch'aska p'unchawkama Llamk'anamanta qhawariq Ministerio punkupi p'unchaw p'unchaw runa qaparichkan?
Wak karu llaqtakunapiqa manam 'peruano' niwanchikchu, aswanpas 'qhichwa' nispapas, 'inka' nispapas riqsiwanchik, chayri kay llulla kamachikuqninchikpas, makinpi puriq runakunapas ¿kay qhichwa siminchikta yachankuchu, rimankuchu? Chay simiqa mama siminchikmi, pichus maychus chay simi mana rimaqqa mamantapas sarunchakunmanhinam; mamanpa kawsaynintapas sarunchakunmanhinam. Mamanpa kawsasqanta sarunchakuq runaqa, aswanta riki ñuqanchiktaqa sarunchakuwanchik. ¿Mayhinatataq, imata ruraspataq aswan allin kawsayman yaykusunchikman? Chayqa sut'i kachkan, ñawpa kawsayninchikmanmi kutinanchik; papata, uqata, añuta, ullukuta, unkuchata, kiwichata, qañiwata, kinuwata tarpuspa, paquchata, llamata, wik'uñata, wanakuta michispa; chaykunata mikhuspa, quranchikkunawan hampikuspa, Pacha Mamanchikwan uywanakuspa, ununchikkunata aymuraspa, yuyaqkunamanta yachaspa, kamachikuqkunata ñuqanchikmanta aklaspa, kaqtaq Mama Kamachikuyta t'ikraspa; chaymi allin kanqa, chaywanmi ñawpaqman puririsunchik, chaywanmi sumaq kawsayta tarisunchik.
Yachachiq Nonato Rufino.


text:
Febrero killa tukuypim
Colectivo Germinando sutichasqa kimsa kawsay yachapayayta qawachirqaku,
Asociación de artistas aficionadospa wasinpi. Qallaykurqaku tayta Juan
Maldonadopa llamkayninwan: "José
María Arguedas, un río profundo", chaymanta qatiykurqa "Lazos que unen", Janet Gutarra
Luquepa siminpi. Tukunapaqñataq Aroma de Octubre sutichasqa huñunakuy "Micaela
- Mujer rebelde" llamkayta qawachirqaku, ancha riqsisqa tayta Reynaldo
Arenaspa yanapayninwan.
Anchatam kusikuniku chay aranwaykuna runamasinchikpa ñakasqanta yuyarichimuwasqanchikmanta, ñakaspapas sayarisqankumanta. Llamkayninku wiñaypaq kachun.
Olivia Reginaldo
Atuqpa Chupan paqarichiq


text:
Chimpu kiti
Chimpu kiti (kastilla simipi: Cantón San José de Chimbo icha Cantón Chimbo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Bolívar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Chimpu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chimpu kitipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Asankutu kitillipi kawsanku.[1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kitillinmi kan:
- Huk llaqta kitilli: Chimpu kitilli
- Tawa chakrapura kitilli: San Sebastián, Asankutu (Asunción), Chapakutu (Magdalena), Telimbela.


text:
Pratibha Patil
Pratibha Devisingh Patil (hindi simipi: प्रतिभा देवीसिंह पाटिल sutiyuq warmiqa (* 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1934 watapi paqarisqa Nadgaon (Indya) llaqtapi - ) huk Indya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2007 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Indyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: Devisingh Ramsingh Shekhawat
Churinkuna:
Yachaywasi:
Alma mater: Mooljee Jaitha (M.J.) College, Jalgaon Maharashtra Yachay suntur
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pratibha Patil.
- Biografía en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- Profile (inlish simipi)


text:
Ivo Josipović
Ivo Josipović sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin chakra yapuy killapi 1957 watapi paqarisqa Zagreb llaqtapi - ) huk Hurwatsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Taytan: Ante Josipović, Maman:
Milica Josipović.
Warmi: Tatjana Josipović.
Churinkuna: (1).
Alma mater: Zagreb Yachay Sunturnin.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ivo Josipović.


text:
[Willakuy] Qichwa Qhapariy | Mink'arikuy #Qichwa mast'arichiqkunapaq
Munakusqayku masichay kay llallinakuyman sayamuq Influenciadores en quechua #qichwaqapariy:
Anchata añanchakamuykiku kayman sayarimusqaykimanta hinallataq saminchamuykiku lliw lllamk’ay ruwasqaykimanta qichwa siminchispaq.
Kay willakuyqa kashan mayqan llamk’aykunachus atiparqanku kay llallinakuypi riqsichinapaqmi, paykunataqmi kanku:
1. Inés Quispe Puma | Vive el Quechua
2. Liz Camacho Zuñiga | Urpichakunaq rimaynin
Kikillantaq willarimuyku lliw mayqankunachus llallinakuyman sayamuqkunan chaskirinqaku huk Certificado nisqata, riqsirikuykun munay llamk’aykuna ruwasqankumanta. Chaytataq chayarichikunqa Correoq sunquta.
Hayllichaytaq mayqankunachus llalliranku paykunapaq aparikunqa kay 27 intichay p’unchayta tarpuy killapi, 6 pacha tuta 30 tuytuyuqta, kaytataq qhawarichikunqa lliw runaman Facebookpa sunqunta.
Waq kutimanta añanchakuyku hinallataq saminchayku khunataqcha ama tatispallapuni aswanta kallpawan purichisun runa siminchista/qichwa siminchista
Yanapaqkuna: Huwan Yunpaqa Liberato Kaniwan Yheny Quispewan Papicha Javierwan Abel Anccallepuwan
[kastillanu simi, no es una traducción literal]
Estimado participante del #qichwaqapariy Concurso de Influenciadores en Quechua:
Informamos que las propuestas ganadoras del concurso son las siguientes:
1. Inés Quispe Puma | Vive el Quechua
2. Liz Camacho Zuñiga | Urpichakunaq rimaynin
Asimismo, los 18 concursantes recibirán un certificado de participación en reconocimiento por su labor. Esta será enviada de manera digital a sus correos registrados.
La ceremonia de reconocimiento a las propuestas ganadoras se realizará el domingo 27 de septiembre a las 6:30pm (hora de Lima) y será transmitida en vivo en nuestra página en Facebook.
Reiteramos el agradecimiento y el reconocimiento de seguir promoviendo nuestro idioma quechua.
Un especial agradecimiento a la comisión organizadora: Liberato Kani, Yheny Quispe, Papicha Javier y Abel Anccalle.
Lineamientos: Mink'arikuy Qichwa Mast'ariqkunapaq
Mink'arikuy Qichwa Mast'ariqkunapaq |Qichwa Qapariy
Huwan Yunpapiqa yuyaykuyku allinta qichwa siminchis kay p’unchaykuna kawsananpaq aswanta rurarina kanqa lliw tiqsi yachaykunata kay Plataformas Virtules hinallataq Internet chaypaq sunqunta. Chaypaqmi ancha chanin mayqankunachus mast’ariq utaq contenido awariqkuna.
Huwan Yunpaqa Liberato Kaniwan Yheny Quispewan Papicha Javierwan Abel Anccallepuwan hina masachakuspa, tariyta munanku iskay (02) tiqsi yachayta qichwa simillapi mast’ariqkunata utaq contenido awariqkunata, aswanta kallpachanapaq kay rurayñinkupi. Kay llallinakuyman sayarinapaqqa qhillqachikuqkunaqa kanan ch’ullapas utaq iskay ima.
Kay llallinakuyman sayayta atinqa tukuy mayqankunachus imaymana ruraqkuna lliw tiqsi yachaypi ichaqa kananku Perú suyullapi tiyakuqkuna. Mayqan qichwa t’aqataña rimanku chaypas sumaq chaskiykusqan kanqaku. Mayqanchus kay llallinakuyman hamuqqa riqsirichinanmi kanqa llamk’ayñinta kay iskay waranqa chunka isqunñiyuq watamantapacha khunan p’unchaykunakama mayqan plataformapiña kaqtinpas, qhawarisun: Facebook, YouTube, Twitter, TikTok, Pagina Web, Grupos educativos de WhatsApp, Instagram utaq mayqan musuq red social paqarimuqña chaypas.
Ch’iqirichiqkuna utaq contenido awariqkuna llallinqaku chayqa, sapanka huk chaskirinqaku yanapay q’imiriyta qullqipi waranqa pichqa pachak solesta (PEN 1,500)
Hinallataq mayqan runamasikunachus kayman qhillqachikunqa chayqa, llapanku hunt’ananku kanqa Ficha Virtual de postulacionta: https://forms.gle/j2aKmaVMPHTB5a9w6 Maypachus kachkan hatun llamk’ay utaq hukllasqa askhamanta chayqa churananku kanqa llapankuq sutinkuta imaynachus formatoq kamachikusqanman hina. Qhillqanayki pisi suysusqa simillapi imapaqmi llamk’ayñiki, imakunatañan llamk’arimuchkan khunankama hinallataq imaynatan runamasiq qhawarisqanman hina kachkan khunan p’unchaykama chayta (kananmi pichqa pachaq rimaykuna chay qhillqasqaykipi). Hinallataq k’askachimuna kanqa llapan llamk’ay rurarisqaykikunata kay links sutiyasqata ima.
Ichaqa haykuyta atinqaku mayqankunachus kaypi willakuyman hina hunt’aqkunalla, mayqankunachus mana allin tukusqata imaynatachus kaypi willakuyman hina ruranqaku chayqa, manan sayayta atinqakuchu kay llallinakuyman, kaypiqa manan suyakunqachu qhipa mita utaq hunt’apanapaq. Qhawarikunqataq: i) musuq ruraykunata hinallataq musuq kamarisqaykikuna, ii) allinta llamk’ay riqsichiyñiki, iii) imaynatataq qhawarinku llamk’aynikita qatikuqñiykikuna imatataqmi paykunapi t’ikrarichinki(qhawarichinki)kay ruwayñikiwan iv) imaynan kachkan lliw puriyniki kay qichwa mast’ariy ukhupi.
Imaña tapukuy kaqtinpas kaypi qhillqapi willakuymanta chayqa kutirichimusunkichis mayqankunachus kaypi qhawariqkuna kachkanku paykuna: huwanyunpa@gmail.com
Llalliqkunaq hunt’arinanpaq.
Akllarisqaña kaqtiyki, runamasi hina hunt’arinayki kanqa: maskhi huk kutillapipas ñuqaykumanta rimarinayki kanqa hamuq tiqsi yachay rurayñikipi kay redes sociales ukhupi/sunqunpi utaq internetpi.
Kanayki kay premiación virtual chaypi.
Riqsirichiy llalliqkunamanta (mayqan plataforma ukhuntapas). Kayta ichaqa rurakunqa ñawpaqchamanta kay umalliqkunawan rimayuspa.
Sut’inchakunqa qullqi makiman chayasqanta imaynachus willarikuchkan kaypi chayman hina.
Kayman sayanapaqqa llamk’aynikita riqsirichina kanqa qhillqapi kay: 14/08/2020, 24:00 tuta pacha puriykama. Riqsirichikunqataq llalliqkunaq sutinta kay: 11/09/2020.
Kayman qhillqarimuyta atiwaqchis tapurikunapaq, mayqan sasachakuyña kaqtinpas: huwanyunpa@gmail.com
[Versión de lineamientos en castellano aquí]


text:
Saddam Hussein
Saddam Hussein sutiyuq runaqa (arabya simipi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي, Ṣaddām Ḥusayn Abd al-Maŷīd al-Takrītī, 28 ñiqin ayriway killapi 1937 paqarisqa Al-Awja llaqtapi, Iraqpi; 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 wañusqa Al-Kazimiyya llaqtapi, Bagdad ñiqpi) huk Iraq mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas runam, sunita islam iñiqmi karqan. 1979 watamanta 2003 watakama Iraqpa umalliqninmi karqan.
1957 watapis Baath nisqa partidupi wankurikurqan.
7 ñiqin kantaray killapi 1959 p'unchawpi Saddam Husseinqa chunka masinwan Abdel Karim Kassem sutiyuq ñawpaq ministruta wañuchiyta munaspa manas atirqanchu, chayrayku karu llaqtaman ayqispa. Iqiptu mama llaqtap Gamal Abdel Nasser sutiyuq umalliqninsi Husseinta yanapaspa qurpacharqan.
1963 watapi huk awqaq pusaqkuna Abdel Karim Kassem-ta wañuchiptin, Husseinqa Bagdad llaqtaman kutirqan. 17 ñiqin anta situwa killapi 1968 p'unchawpi Baath partidum ayñikunawan atipayta hap'irqan. 1969 watamanta umalliqpa rantin kaspa, 1979 watapi umalliqmi tukurqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Fransya, Suwit Huñupas yanapaptinmi, 1980 watamanta 1988 watakama Iran mama llaqtawan awqanakurqan. Ancha achka runakuna wañuptinpas, manam atiqchu tukurqan.
2-XIII-1990 p'unchawpi Iraq awqaqkuna Kuwayt qhapaq suyuta atirqan, Iraq mama llaqtaman ukhuchaspa. 1991 watap qallariyninpitaq Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqkunam Iraq awqaqkunata Kuwaytmanta ayqichirqan, ancha achka Iraq runakunata wañuchispa.
George Walker Bush sutiyuq Hukllachasqa Amirika Suyukunap umalliqnin terrorismu hayu maqanakuyta rimariptin, 20 ñiqin pawqar waray killapi 2003 p'unchawmanta Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunam Iraq mama llaqtata atirqan, Saddam Huseinta urmachispa hap'ispa. Saddam Husseinqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 p'unchawpi runa warkhunapim wañurqan. Kunanraqmi Iraq mama llaqtapi maqanakuchkanku.
Hawa tínkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Saddam Hussein.


text:
KILLKANUKU ISHKAYSHIMI YACHAY SHINALLATIK YACHACHIY KAMAYUKWASI SHUK NINAKUSHKA ASPIRKA
Chunkashuk kulla wacha pucha Killkanuku Ishkayshimi Yachay shinallatik Yachachiy Kamayukwasi shuk ninakushka aspirka ishkayshimi yachay sinchyachishpa katichun. Killkanuku Ishkayshimi Yachay pushakkuna shinallatik shuktik runakuna kay tantanakuyman shamurkakuna.
Romulo Atun, Killkanuku Ishkayshimi Yachay Pushak, nirka “llamkakunchik ñukanchik ishkayshimi yachay sinchyachishpa katichun, ñukanchik wawakunamanta wamprakunamantapish”.
Shinallatik Monserrat Creamer, Yachachiy Kamayukwasi Pushak nirka “tukuykuna wamkurishpa llamkashpa sumak yachay paktachishun”.


text:
Chullusqa
Chullusqa nisqaqa chulluq nisqa puriqllapi chaqrusqa manaña rikunalla chulluna nisqa sinchiyasqa icha wapsi kasqa. Chulluy nisqawan chay sinchiyasqaqa icha wapsiqa puriqlla ukhunman rin, ichataq manam musuq t'inkisqachu tukukun.
Mama quchakunapi yakupiqa achka kachim qullusqa, lliwmanta aswan natriyu kluruchasqam. Chayrayku kachi yaku nisqam.
Yaku pachapi wayaypas chullusqam, yakupi kawsaq challwakunap, huk uywakunap samananpaq anchata muchusqam. Chay yakupi wayayqa inti wayllaq laqukunamantam, huk yaku yuramantakunamantapas lluqsin.


text:
Walther Nernst
Walther Hermann Nernst (25 ñiqin inti raymi killapi 1864 watapi paqarisqa Briesen (Westpreußen) llaqtapi, Prusyapi - 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1941 watapi wañusqa Zibelle, Oberlausitz suyupi Alimanyapi) huk Alimanya mama llaqtayuq kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqmi qarqan.
1920 Nobel suñaytas chaskirqan (chaqllisinchipi hampi yachaypipas).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Walther Nernst.
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1920 (inlish simipi)


text:
José Ballivián
José Ballivián Segurola sutiyuq runaqa (5 ñiqin kantaray killapi 1805 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi - 6 ñiqin kantaray killapi 1852 watapi wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Isqun ñiqi wuliwiyanu umalliqmi karqan (1841-1847).
Taytan: Jorge Ballivián; Maman. Isidora Segurola.
Warmi: Mercedes Coll.
Churi: Adolfo Ballivián.
José Ballivián pruwinsyaqa José Balliviánmantam sutichasqa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Ballivián.
- www.worldlingo.com


text:
Saint John (Newfoundland wan Labrador)
Saint John nisqaqa Kanada mama llaqtap hatun llaqtanmi. Newfoundland wan Labrador pruwinsya uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1583 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ «St John's - Canada: City Travel Guide, Things to do, Hotels to Stay». 15 de julio 2008 watapi rikusqa.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Regina.
- Saint John Uficial Web


text:
Sisachay
Sisachay nisqaqa yurakunapi huk tuktumanta - sisa raphinmanta - huk tuktuman - ruru raphiman - sisa apaymi. Sisaqa sisa raphi (Stamina, Androeceum) nisqapim tukukun. Sisachaywan ruru raphi (Gynoeceum) nisqamanmi hamun.
Huk muruyuq yurakunapiqa wayram sisata apaykun.
Tuktuqa pawqar kaptin, palamakunam icha huk uywachakunam, q'intikunapas, tuktup ñupchunta suq'uq hamuspa sisata huk tuktumanta huktaq tuktuman apamunku.
Sisa ruru raphiman chaymuspa, ukhunman wiñaspa yuma huk'i nisqankuna ruru raphip ukhunpi kaq runtucha nisqa kawsayniyuqta yumachan. Chaymantataq musuq murukunayuq rurukunam puquyta atinku.


text:
Cuscatlán suyu
Cuscatlán suyu (kastilla simipi: Departamento de Cuscatlán) nisqaqa huk suyum Salwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Cojutepeque llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 22 ñiqin aymuray killapi 1835 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
192 788 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
16 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cuscatlán suyu.


text:
Giorgi Margvelashvili
Giorgi Margvelashvili (Kartulsuyu simipi: გიორგი მარგველაშვილი), sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin tarpuy killapi 1969 watapi paqarisqa Tbilisi llaqtapi - ). Kartulsuyu mama llaqtayuq yachay wayllukuq wan pulitiku.
2013 watamanta 2018 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin qarqan.
2012 watamanta 2013 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Yachachiy wan Hamut'ay ministrunin qarqan.
Taytan: Teimuraz Margvelashvili (p. 1938); Maman: Mzeana Gomelauri.
Ñawpaq warmi: Maka Chichu.
Churinkuna: (3) Anna, Teimuraz wan Toma.
Yachaywasi:
Alma mater: Tbilisi Mama llaqta Yachay Suntur
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Giorgi Margvelashvili.


text:
Nordrhein-Westfalen
Nordrhein-Westfalen nisqaqa huk suyum (Land/ Bundesland) Alimanya mama llaqtapi.
Uma llaqtanqa Düsseldorf llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna:
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna: Düsseldorf, Köln, Aachen, Münster, Essen, Bochum, Siegen llaqtakunapi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nordrhein-Westfalen.


text:
Antamarka munisipyu
Antamarka (kastilla simipi: Andamarca / Santiago de Andamarca) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Urin Qaranqa pruwinsyapi, Uru Uru suyupi. Uma llaqtanqa Antamarka (Santiago de Andamarca) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Ch'iyar Qullu (Chiar Kkollu) - Wichhu Qullu (Wichu Kkollu)
- Quchakuna: Janq'u Quta (Jankho Kkota) - Jayu Quta (Jayu Kkota) - Puwpu qucha
- Mayukuna: K'ara K'ara mayu - Laq'a Jawira
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antamarka munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Evo Morales, Buliwya suyup kunan umalliqnin paqarimurqa Jurinuqa kantunpi, Isallawi llaqtapi, 26 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 024 (Very good)
24. Manchay Sumaj
5° cursopi clases manchay ch’ajwan karishasqa, imaraykuchus yachachej jamawt’a matematicasmanta exámenesninkuta kutichisharqa. Chaypita wakin ukhu ukhumanta samarqoshasqanku uyarikorqa, allillanta sapa tapuyman kutichisqanku yachakojkunaqa.
Bibliapi tarirqani, uj rimayta mayqen rimaytachus manchaytapuni uyariyta munanku yachakojkunaqa: "sumajpacha, muy bueno" niyta.
¿Yachankichu maynejpi kashasqantá? Chayqa kashan, may cheqapichus nishan Diostata tukuy ima kajta ruwasqa chay cheqapi. Tukuy imata ruwasqanmanta calificacionqa kasqa, "muy bueno" sumaj kasqa.
Mayta t’ukuchiwan sapa kuti ñawirejtiy Tata Diospa tukuy ima ruwasqanqa. Chay k’acha misisituyki, wira khhuchi uñitas, ch’api alqetuyki, juch’uy sik’imirakuna, chay jatun elefante, montepi phinkiykachaj monos, tukuy yakupi kawsaj challwakuna chanta tukuy phawajkunapis sumajpuni Diospa ruwasqan karqanku.
Manaraj uywakunata ruwashaspaqa Dios sach’akunataraj ruwasqa, chanta tukuy q’omirkunata chaymanta mikhunankupaj. Chantapis chay k’acha t’ikitakunatapis: juch’uy margarita t’ikitastas chanta jatuchej q’ellu girasolestapis, ima munay rosas t’ikakunata, k’acha q’apayniyoj violetakunatapis. Chanta sapa ujtataj mujunankuta nisqa Diosqa, chaywan astawan miranankupaj. Cheqamanta tukuy imata ruwaj Tata Diosqa tukuy imapipuni yuyasqa, ñawpaj ñawpajtataj intitarajpuni ruwasqa, imaraykuchus mana k’achaywan mana imapis kanmanchu, nitaj kawsaytapis atinkumanchu nipi.
Tukuy ima kajta Diostata ruwarqa. ¿Yachankichu imaynatachus ruwasqanta?
Rimarisqallanwan. Nisqa: "K’achany kachu" – k’achaytaj kasqa. Tukuy imatachus rikusqayki chhikata, Diostata ajinallatapuni ruwasqa. Qallariypeqa nimapis kasqachu, nimapis uj imata ruwanapaj nitaj imapis wiñanampaj jinaqa kasqachu.
Nimaynamanta, nitaj ima t’oqhajpis kasqachu qallariypeqa, Tata Dios sapallan tukuy atiyninwan ruwasqa tukuy ima kajta kay pachapeqa.
Chaymantataj may k’acha kaj jamusqa:
Dios nisqa: "Runata ruwanachej."
Chaymantaqa ruwasqa qharitawan warmitawan, imayanchus ruwanampaj wakichisqa kasqanman jina.
Sojta kaj p’unchaypitaj Tata Diosqa qhawarisqa tukuy imakunatachus ruwasqasninta, chantataj mayta kusikusqa ruwasqan sumaj kasqanmanta, imaraykuchus tukuypis sumajpuni karqa, "muy bueno". Chay tukuytataj regalapusqa Adánmanwan Evamanwan, ñawpaj ñawpaj kaj runakunaman, Paypa ruwasqallantaj karqanku.
Cheqamanta manachay kusisqa karqanku Diostatawam khuska huertopi uj ima kanankamaqa...
Qhepallampiña willasqayki, kaypachantimpi may llakiy kasqanmanta ya.
Personajes: Relator (insertar voces de animales)
© Copyright: CEF Germany


text:
H. P. Lovecraft
Howard Phillips Lovecraft sutiyuq runaqa icha H. P. Lovecraft (* 20 ñiqin chakra yapuy killapi 1890 watapi paqarisqa Providence llaqtapi - 15 ñiqin pawqar waray killapi 1937 watapi wañusqa Providence llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.
Taytan: Winfield Scott Lovecraft; Maman:
Sarah Susan Phillips.
Warmi: Sonia Greene (1924-1926).
Yachaywasi: Hope High School.
QillqasqankunaLlamk'apuy
- La llamada de Cthulhu
- La sombra de otro tiempo
- En las montañas de la locura
- El caso de Charles Dexter Ward
- Los gatos de Ulthar
- Al otro lado de la barrera del sueño
- La búsqueda en sueños de la ignota Kadath
' La sombra sobre Innsmouth
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: H. P. Lovecraft.


text:
José Uriburu
José Félix Benito Uriburu sutiyuq runaqa (20 ñiqin anta situwa killapi 1868 watapi paqarisqa Salta llaqtapi - † 29 ñiqin ayriway killapi 1932 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikupas runam karqan.
1930 watamanta 1932 watakama Arhintinap umalliqninmi.
Tayta: , Mama: .
Warmikuna: Aurelia Madero Buján
Churinkuna:
Yachaywasi:
Alma mater:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Uriburu.


text:
Kurmambek Bakiyev
Kurmanbek Salíyevich Bakíyev (kirilitsapi: KypMaHбek CaлиeBич БakиeB ) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1949 watapi paqarisqa Masadan llaqtapi - ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama: .
Warmi: Tatyana Bakiyeva
Churinkuna: Maksim Bakiyev.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kurmambek Bakiyev.


text:
Ryūichi Sakamoto
Ryūichi Sakamoto (村上春坂本 龍一 Sakamoto Ryūichi?) sutiyuq runaqa ( * 17 ñiqin qhulla puquy killapi 1951 watapi paqarisqa Tokyo llaqtapi - ), huk Nihun mama llaqtayuq takiq, takichaq wan yatana qallwa waqachiq qarqan. Yellow Magic Orchestra Kusituy.
Warmi: Akiko Yano (1982–2006). Pani: Miu Sakamoto.
Qillqasqanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ryūichi Sakamoto.


text:
Eduard Shevardnadze
Eduard Shevardnadze (Kartulsuyu simipi: ედუარდ შევარდნაძე, Rusiya: Эдyápд AMBpócиeBич ШeBapдHáдзe, tr. Eduard Amvrosiyevich Shevardnadze), sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin qhulla puquy killapi 1928 watapi paqarisqa Mamati llaqtapi - 7 ñiqin anta situwa killapi 2014 watapi wañusqa Tiflis llaqtapi ). Kartulsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
1995 watamanta 2003 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin karqan.
1985 watamanta 1990 watakama ñawpaq kuti Susyalista Suwit Republikakunap Huñunpa Hawa Ministrunin karqan.
Tayta: Ambrose Shevardnadze; Mama: .
Ñawpaq warmi: Nanuli Shevardnadze
Churinkuna: 2.
Yachaywasi:
Alma mater:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eduard Shevardnadze.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 069 (The showdown 2)
69. Kallpata jap´inapaj 2
Mikhunaqa qarasqaña, nitaj nipipis mikhushanchu. Iskay tiyanakunapis wakisqa kashan. ¿Ch’usajllapunichu qhepakunqa?
Misionero: "Nisina imapis kanqachu, kay kinsa chunka watakunata jinaña kay campopi tiyakojkunaman Jesúsmanta parlanchej, nintaj creeyta munankuchu, sonqonkoqa ila chhullunka jina."
Misionera: "Kunan kayrí. Iskay misioneros chanta kinsa rit’ipi puriy yachajkuna ima chay jina chhullukiyasqata chimpanku mana cuenta qokuspa manchay chhullinkiyasqa rit’i ikhakuy kashajtin. Chaypi wañunqankucha kunaqa, chay jampiri runaqa asiykukunqacharí."
Misionero: "Ni ima kashajtin q’enaqakusunchu. Orananchej tiyan, Jesús salvayta atin. Paypata tukuy atiy tiyan janaj pachapi, kay pachapipis."
Chaypi oranankukamaqa mama qocha manchayta sonarishan. Kayman jaqayman ikhakuykuna kajqa phatu chhullunkasta p’akin. Phisqa runakuna chaypi qhapariyta qallarinku.
Moisés: "¡Chhullunka phirikushan…! Kunanmin kunanqa."
Esquimal: "Alqosta kachariychej ripuchunku."
T’ijuychej, mask’aspa may cheqapichus salvakunaykichejpaj allin kajta.
Chay purinanku autota jina qhatatej alqosqa phawashankumampis jina risqanku. Jinallapi uj yaku qocha rikhurisqa, chhanka jina chhullunkas ñaninkuta chinkarpachisqa. Ñak’ayllata chaynejpi chhankaman llojsirqosqanku, alqos aysaj kasqanku chay carronkoqa kikimpi chakasqa, alqostaj manañá aysayta atisqankuchu.
Moisésqa qhepata qhawarispa nimanakuyta atinchu. Uj jatun chhanka jina chhullunka paykunaman qayllaykushasqa. Chhankaman tinkurpachinampaj jina, jinapitaj Moisésqa Jesúsman qhaparikuyta qallarin.
Moisés: "¡Señor Jesús! ¡Yanapawayku arí!"
Manchayta sonarispataj chhanka jina chhullunkaqa carro jina ruwasqa purinanku uraman sat’iykukuspa, patata oqharipataj kantuman wijch’urpasqa tukuyninkuta.
Moisés y esquimal: "¡Waaayy…! ¡Salvakunchej…!"
Jinapi kashajtinkutaj uj wayra jina oqharikuspa jallp’akama choqarpasqa. Ch’aritan may manchharisqastaj atin mana atin ch’ipakusqaku uj pata orqoman chayanankukama, chaypiqa manaña chay mana allin kasqachu. Jisq’on p’unchaykunatapuni chaypi muchunanku kasharqa chirita mana allinkunataqa. Chanta chhullunka allinta duruyaykojtintaj watej yaykuspa wasinkuman kutipunanku karqa. Jinapunitaj kasqa, Coli sutiyojqa karullataraj jamushajta rikusqa.
Coli: "Kupa, qhaway má, jamushanku."
Kupa: "¿Pikuna?"
Coli: "Misioneros á. Jesús atipampuni chay jina sinch’i mana allin kaypeqa."
Kupa: "¡Imatá a! jisq’on p’unchaykunamanta nipipis kutimunchu chay jina rit’i chhullunkiyasqa ikhakuymantaqa."
Chay jampiri runaqa, saqellasqa chay jina mana allin kashajtimpi chhullunkiyasqa maman qochaman rejtaqa. Sayk’usqas, jinapis salvos chay runakuna kutipusqanku wasinkumanqa. ¡Chayqa Diospa jatun ruwasqa!
Kupaqa rikusqa, creesqataj Jesúspeqa.
Manchay kusisqa iglesiaman t’ijuspa campanata tokarimusqa, paywan khuskata askha ajinata rit’ipi purejkuna Jesuspì creesqanku.
Personajes: Relator, misionera, misionero, Moisés, esquimal, Kupa, Coli
© Copyright: CEF Germany


text:
2
1 Tsepita chunca chuscu (14) watataran Jerusalenman yape cuterqä Bernabeta y Tituta pusharcur. 2 Tsemanqa ewarqä Dios ewanäpaq rebelamashqa captinmi. Tsechomi respetashqa caq apostolcunallawan quiquïcuna puralla juntaquecur, mana israel caq nunacunatapis alli willaquita willapanqäta willarqä “¿Allitacu o mana allitacu rurecä?” nirnin. 3-4 Tse parlacuyanqäman uli creyicoqcuna rataquillapa yecayämushqa cayaptinpis, manam pushayanqä Tituta mana israel nuna quecaptinpis, obligayarqantsu señalacunanpaq. Peru tse uli creyicoqcunaqa Jesucristurecur librina quecashqantsicta despresyarmi, munayan yape Moisespa leyninpa esclabuno canantsictaran. 5 Peru noqacuna manam ni ichicllapis pecuna munayanqanta rurayarqätsu, porqui munayarqä rasonpa caq alli willaquiman creyicuyanqequillacho alli tsaracuyänequitam.
6 Peru presisaq caq apostolcunaqa manam yachatsiconqäpita juclayata yachatsicunäpaq niyämarqantsu. (Aunqui noqapita mas presisaq apostol cayanqanqa manam imanantsu, porqui Diosqa llapantsictapis iwalmi ricamantsic.) 7 Antis cuentatam qocuriyarqan, mana israel nunacunaman Jesucristupa alli willaquininta willacunäpaq Dios cachamashqanta, y Pedrutana Israel caqcunaman willapäcunanpaq cachashqanta. 8 Imanomi israel nunacunapa apostolnin cananpaq Pedruta Dios churarqan, tsenollam noqatapis mana israel caq nunacunapa apostolnin canäpaq churamashqa. 9 Tseno canäpaq Dios yachenï qomashqantam Jesusman creyicoqcunapa mandacoqnincuna Santiagu, Pedru y Juan, cuentata qocuriyarqan. Tsemi noqatawan Bernabeta taqllaparayämarqan noqacunawan acuerdu carnin. Tsenomi parlariyarqä pecuna Israel caqcunata willapäcuyänanpaq y noqacunana mana israel caqcunaman willapäcoq eucuyänäpaq. 10 Unicoqa niyämarqan mana qonqellata wactsacunata yanapayänäpaqmi. Peru tsetaqa unepita patsanam rurarqä.
Pablu apostol Pedruta piñapan Antioquiacho
11 Tsepitanam quecanqä Antioquia marcaman apostol Pedru shamuptin, piñapäcacharcorqä mana allita ruranqanpita. 12 Quenomi tse carqan: Santiagu cachamushqan nunacuna manaraq chäyämuptenqa, mana israel caq creyicoqcunawanmi apostol Pedru juntu juntu micurnin cayarqan. Peru chärayämuptinnam, señalaquipaqraq ecsijicoq nunacunata mantsacurnin, ichicllapa ichicllapa waqtsacäcurir munarqannatsu mana israel caqcunawan juntaquita. 13 Y waquin israel creyicoqcunapis peta qatirmi dosmanos ticracuriyarqan. Y asta Bernabepis pecunano portacurmi qallaquicorqan. 14 Tsemi rasonpa alli willaqui nenqanmanno mana portacuptin, llapanpa nopancho queno Pedruta nerqä: “Israel nuna quecarpis, mana israel nunacunanomi cawecanqui. Cananqa ¿Imanirtaq tse mana israel caqcuna israel nunacunapa costumbrintsiccunataraq cumpliyänanta munanqui!” nir.
Marcäquinintsicrecurllam Diosqa allitano ricamantsic
15 Noqantsicqa yuriquinintsicpita patsam israel nuna cantsic, y manam “Jutsasapa” nenqantsic, mana israel nunacunanotsu. 16 Tseno quecarpis, musyantsicmi leynintsiccunata cumplita tïrarpis, Diospaqqa mana alliraq canqantsicta, peru Teyta Jesusllaman marcäcushqam siqa allitano ricamäshun. Tsemi noqantsictapis leycunata cumplenqantsicrecurtsu Diosnintsic allipa ricamäshun, sinoqa Jesucristuman marcäcushqallam. Porqui manam pitapis leycunata cumplenqanrecurllaqa allitano Diosnintsic chasquenqatsu.
17 Sitsun Jesucristurecurllana Diosnintsic allitano ricamänantsicta tïrantsic, y cuentata qocurintsic jutsasaparaq quecanqantsicta. Tsepenqa ¿Jesucristucu jutsasapata ruraramantsic? ¡Manam tsenotsu! 18 Antis noqa imatapis ushacäratsir yape sharcatserqa, quiquïmi jutsayoq cä. 19 Leycunarecurmi wanushqa cuenta quecä, y mananam tse leycunata cumplinäpaq yarpacachänatsu; sinoqa Diosllapaq cawacunäpaqmi yarpacachëcä. 20 Noqaqa Teyta Jesucristuwan cruscho juntu wanushqa cuentam quecä, y manam quiquï munanqänonatsu cawä, sinoqa Jesucristu munanqannonam. Tsemi que patsacho cawecarqa, Diospa tsurinman marcäcurllana cawacü. Pemi allapa cuyamarnï rantï wanorqan. 21 Noqaqa manam mana baleqpaqnotsu churä Diospa alli queninta. Sitsun leynintsiccunata cumplishqaraq alli ruraqtano Dios chasquimashwan carqan; tseno captenqa, Jesucristu wanonqan manachi balinmantsu.


text:
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy nisqaqa huk hatun, tukuy tiksi muyuntinpi, manataq Abya Yalapi awqasqa maqanakuymi karqan. Qallarirqan 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi aliman awqaqkuna Pulunyata ch'utiptin.
Adolf Hitler-pa kamachisqan Alimanyawan masi kaspa maqanakurqan Aksis nisqa mama llaqtakunam: Italya, Unriya, Isluwakya, Rumanya, Bulgarya, Hapun. Hitlerpa hayunkunaqa Alyadu nisqakunam karqan: Pulunya, Fransya, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Suwit Huñu, Chunwa, hukkunapas. Yaqa tukuy pacham Alimanyap, Hapunpapas hayun karqan.
Hitlerqa lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum.
Iwrupapi tukukurqan 8 ñiqin aymuray killapi 1945 p'unchawpi alyadukuna aliman awqaqkunata qulluchiptin. Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqana antankankuna 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpi iñuku huk'i t'uqyanawan Hiroshima llaqtata, 9-VIII p'unchawpitaq Nagasaki llaqtata qulluchiptinmi, Nihuntaq 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpim suhitakurqan.
QatichisqankunaLlamk'apuy
Iskay ñiqin pachantin maqanakuypiqa pichqa chunka hunumanta aswan runakunas wañurqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuyqa kaytam qatichirqan: Alimanyam, tukuy Iwrupapas rakisqa tukurqan. Suwit Huñup awqaqkunap hap'isqan anti Iwrupapi suyukunapi kumunista partidukuna kamachiyta hap'irqan, kapitalistakunata qarquspa, susyalismu nisqa "runa llaqta dimukratiya" nisqata kamaspa. Kunti Iwrupapitaq mama llaqtakuna kapitalista puchurqan, parlamintu dimukratiyam.
Alimanyataq tukuy antinpa, tawa ñiqin rakinta Pulunyaman, Suwit Huñumanpas chinkachirqan. Chunka hunamanta aswan runakunam chay suyukunamanta puchu Alimanyaman ayqichisqa karqan. Chay puchu Alimanyataq tawantin atiq mama llaqtap ukupasyun suyunman rakisqa karqan: Kimsantin kuntinpi kaq ukupasyun suyumanta 1949 watapi kapitalista, parlamintu dimukratiya kaq Tantasqa Republika Alimanya nisqam tukurqan, Suwit Huñup hap'isqan suyumantataq susyalista Aliman Dimukratiku Republika nisqam.


text:
Roh Moo-hyun
Roh Moo-hyun Korianu simipi:노무현, hanja simipi: 盧武鉉, No Muhyeon, No Muhyǒn sutiyuq runaqa, (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1946 paqarisqa Gimhae llaqtapi - 23 ñiqin aymuray killapi 2009 wañusqa Yansang llaqtapi - ), Uralan Hansuyupa mama llaqta pulitiku qarqan.
2003 watamanta 2008 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Kwon Yang-sook
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roh Moo-hyun.
- Roh Moo-hyun


text:
Arturo Fernández
Arturo Fernández Meyzán sutiyuq runaqa, (* 3 ñiqin hatun puquy killapi 1906 watapi paqarisqa San Vicente Kañitipi llaqtapi - † 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1999 watapi wañusqa Limaq llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Taytan: Tomás Fernández Cisneros; Maman: Raymunda Meyzán.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Arturo Fernández.
- Universitario de Deportes


text:
Ch'usaq yupay
Ch'usaq, kichwapi illak nisqaqa mana ima kaqtapas niq yupaymi. Yupay sanampanqa 0.
0 imapas icha "ch'usaq" imapas nisqaqa mana imapas niyta munanmi.
{} = pa yupaynin.
Mayqan yupapis katsun x, tsaypita yarqun
Ch'usaq ima yupayman yapasqaqa chay yupaymi kakun: .
Ch'usaq ima yupaymanta qichusqaqa chay yupaymi kakun: .
Ch'usaqwan ima yupaypas mirasqaqa ch'usaqmi tukukun: .
Manam saqillanchu ch'usaqwan rakiy: .
Huqmi lluqsin hatarisqa
Hukwan (1) ch'usaqllawan (0), llapan yupaykunata atinchik qillqayta.


text:
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen sutiyuq runaqa icha Otto von Bismarck (1 ñiqin ayriway killapi 1815 watapi paqarisqa Schönhausen llaqtapi; 30 ñiqin anta situwa killapi 1898 watapi wañusqa Friedrichsruh llaqtapi) Alimanya mamallaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas karqan.
1871 watapi Prusya, huk aliman mama llaqtakunapas Aliman Ransis Maqanakuy nisqapi (1870 watamanta 1871 watakama) Ransiyata atipaptin Bismarck musuq Aliman Impiryuta kamarirqan. 1871 watamanta 1890 watakama Aliman Impiryup kansillirninmi karqan.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Otto von Bismarck.
- Artículo sobre la unificación alemana
- Blog sobre Bismarck
- La unificación de Alemania


text:
Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Julia Gillard
Julia Eileen Gillard sutiyuq warmiqa (29 ñiqin tarpuy killapi 1961 watapi paqarisqa Barry llaqtapi-). (Awstralya mama llaqtap taripay amachaq wan pulitikupas qarqan.
2010 watamanta 2013 ñawpaq kuti Awstralyaqa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: John Gillard; Mama: Moira Gillard.
Ñawpaq warmi: Tim Mathieson.
Yachaywasi: Unley High School
University of Adelaide
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Julia Gillard.


text:
Maria Reiche
- Kay qillqasqa Ayakuchu-Chanka sutiyuq simipi kachkan.
Maria Reiche sutiyuq warmiqa (* 15 ñiqin aymuray killapi 1903 watapi paqarisqa Dresden llaqtapi, Alimanyapi - 8 ñiqin inti raymi killapi 1998 watapi wañusqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk aliman yupana yachaqmi, mawk'a llaqtakunata k'uskiykuqpas karqan.
Maria Reiche paqarisqa Alimanyapi Dresden sutiyuq llaqtapi 15 kaq punchawpi mayu killapi 1903 watapi. Paqarisqan llaqtapi yachakurqan yupanayachayta , yachay wasipi yachachinanpaq. 1932 watapi Piruwman chayamurqa, aliman kunsulpa churinkuna uywananpaq Kusku llaqtapi. Achka wata qhepata, Limaman astakamurqa. Chaypi llamkarqa Paul Kosok sutiyuq arkyulugupaq qillqasqanta tikraspan. Paul Kosok llamkarqa Naska siq'ikunamanta. Chaykunamanta ñawinchaptin, Mariapa uman rikcharirurqa Naskapa siqinkunapaq. 1947 watamanta payñataq librukuna qillqayta qallarirqa. Sumaqta Naska siqikunamanta willakuyninwan qatirqa yaqa wañunankama. Pay yanaparqa wakinkuna yachakunankupaq, allin riqsinankupaq Nascapa pampankunata. Paya kachkaspa Maria chaskira Piruw istadumanta aswan hatun urdinta, Orden del Sol sutiyuq. Chaywan llamkasqanta chanincharaku. UNESCOmanta chaskirqa Machu Pikchuwan sutichasqa midallata. 1998 watapi Maria wañurqa Hospital de las Fuerzas Aereas wasipi, Lima hatun llaqtapi. Naskapa hichpanpi pampakurqa, allin pampasqata. Wañusqanrayku huk llaqtakunamantapas chayamurqaku achka kamachikuqkuna. Yachasqan wasi Naskapa hichpanpi kunan musiyu hina kachkan.


text:
Aden Abdullah Osman
Aden Abdullah Osman Daar , Aadan Cadde, (sumalya simipi: Aadan Cabdulle Cismaan Daar, arabya simipi: آدم عبد الله عثمان دار ) sutiyuq runaqa (* 1908 watapi paqarisqa Beledweyne llaqtapi - 8 ñiqin inti raymi killapi 2007 watapi wañusqa Nairobi llaqtapi ) huk Sumalya mama llaqta pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?): .
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aden Abdullah Osman.


text:
Cuenta DNI nisqata Banco de la Naciónpi kichay
Esta página también está Disponible en Español
Kay Cuenta DNI nisqaqa qullqi chaskinaykipaq, mayqin Banco de la Nación cajeronpi hurqunaykipaq, billetera digital Bimniykiman qullqita apachinaykipaq hinallataqmi hinantin qhatu wasikunapi app Vendemas de Niubiz nisqawan llamk’aqkunaq qhatumpi rantikunaykipaq, qullqitapas qunaykipaq.
Kunanqa, kay Cuenta DNI nisqaqa Yanapaymanta qullqi chaskiqkunallapaqmi kichasqa kanqa.
Maypachachus qampaq kay qullqi Yanapay kan chayqa, plataforma de consultas del Yanapay nisqata tapuynayki, chaymanhina hayk’aqmantas kichasqa kanqa chayta yachanaykipaq.
- DNI nisqa
- Celularniyki sutiykiwan rantisqa kanan, hinallataq chay celularniykiqa kimsa chunka ñawpa p’unchawmantaraq DNIniykiwan tupachisqa kanan.
- Correo electrónico nisqa.
Modalidad: Online
Manaraq qallarichkaspa kaykunatam yachanayki:
DNIniykip yupayninwan qhillqachikuy. Hinamanqa qam qasqayki riqsikunampaq tapukuykuna rikhurimusunki.
Tapukusqanmanhina kutichiy, celularnikip yupayninta hinallataq código de verificación celularniykiman apachimusqankuta churay. Hinamantaq qampa correo electrónico nisqata churay, chayninta código de verificación nisqata chaskinki.
Maypachachus código de verificación nisqata plataforma de verificaciónpi churanki chayqa qammanta willakuykunata hunt’anayki (maypi tiyasqaykita, imapi llamk’asqaykita, RUC nisqata, waq tapukuykunapas kanmanmi), hinaspa arí niy términos y condiciones nisqakunata.
Tukunaykipaq, 6 (suqta) yupaykunawan clave secreta nisqata churay, chaymanhina cuentaykiqa kicharisqaña kanqa. chaymanta video instructivo nisqatapas qhawawaqmi.
Imatapas tapukuyta munanki chayqa, Banco de la Nacionman waqyakuyta atiwaqmi kay teléfono yupaykunaman: 0800 107 00, (01) 440 5305, (01) 442 4470 chaymantapas kay correo consultascuentadni@bn.com.pe. nisqaman ima tapukuytapas qillqawaqmi.
En caso no hayas podido activar tu Cuenta DNI en la fecha que te correspondía, pasarás a cobrar por Pago en Ventanilla en las agencias de Lima y provincias del Banco de la Nación.
Consulta en la plataforma de Yanapay para conocer tu nueva fecha de pago.


text:
Amaru
Amaru (familia Boidae) nisqakunaqa ancha hatun, sach'a-sach'api sach'api kawsaq, miyu kirunnaq mach'aqwaykunam. Hap'isqa uywakunata ch'uwispa wañuchispa mikhunku.
Amaru llullakuypa machaway yarpamun hanaq pachamanta illapanuw [1].
Amaru hacha, qichwa pata hacha, rapranta aqaykur puchayan tullu pakishqa hanaman [2]
Kaypas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amaru ayllu suti.
- Amaru Inka Yupanki, Tawantinsuyu inka.
- Amaru marka wasi inkakunapa wakan, ñawpaq antisuyu siq'i.
- Tupaq Amaru I Willkapanpa inka, wañuchisqa Panchu Tulidu.
- Tupaq Amaru II sumay sutin Husi Kunturkankipa sumay sutin, payta wañuskachir amana qichwa niyaran harukuq ispaña runakunakuna.
- Amaru mayu qichwa sutin 'Mari Yuspa' mayupa.
- Amaru kancha unay urmasa wasikuna Qusqu hatun llaqta chawpinpi [3]
Huk qichwa qallupi, amaruta niyan: Katari ( Puliwyapi), machaway ( Apurimaq suyupi), pushkuyllu ( Ankash washawaqtapi).
Amaru rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Illawi / Sach'a amaru (Boa constrictor)
- Ukumpi / K'uychi amaru (Epicrates cenchria)
- Yana amaru (Eunectes murinus)


text:
Home
Qhichwaqa huk wari simi kay Sudamérica kaqmanta mayqinchus mant’asuyuqpa kuntin k’uchunta aysakun. Achkha rimariqkunayuq achkha antiq llaqtakunapi tiyan chantapis wakin llaqtakunapi kamachisqa simihina kachkan.
Qhichwa ayllu, ñawpaq inka kamaymanta, precordillera kaqpi antiqpa punapampakunapi ima kay pachakwata XV kaqpi tiyakuyta qallarirqa. Qhichwaqa kamachisqa simi karqa chanta hatun uma runakuna Inkakuna sutichasqa karqanku. Iñiymanku muyuyninkup pachamamawan allinta kawsananku karqa, chayrayku muyuyninkup kawsay kallpata willkacharqanku. Inkap kamaypa aswan riqsisqa apukunan karqanku Pachamama (mama hallp’ata much’ay), Wiraqucha (huk kamaq Aputa much’ay) chanta Inti apu manchay Inti. Rimariqkunap yupayri, 7 kaqmanta 9 kaqkama junu runa qhichwa rimariqkuna kasqanta yupakun. Kunan pachapi kamachisqa simihina kachkan Ecuadorpi (2 huñu rimariqkuna), Peru (2,7 huñu rimariqkuna) chanta Bolivia (2,4 huñu rimariqkuna), mana kamachisqa kaspalla rimarikullantaq kay k’ika suyukunamanta Argentina (130.000 rimariqkuna), Chile Colombia ima (18.000 rimariqkuna).
Achkha aranwaya chanta qillqapallakun rimanapaq tiyan chay qallariyninmanta paykunawan Inka kamachiqkuna manchay apukuna Pachamamahina Inti apuhina.
Qhichwa tusuykunaqa, qallariynin Tawantinsuyu pachamanta pacha (qhichwamanta tawantin suyu, «tawa kitikuna manchay t’aqaynin»), inkap qhapchinka sumaq qhallallariyninpi. Rimanankuna achkha: aranwayaqpa-iñiyma, riqsisqa-suyu, totémica ñisqa, maqanakuy, cinegenetica ñisqa, ayap’ampay, runakhipukpa, tarpuy, wakkuna ima, chantapis imakunawan saynatakunawa ima kanan tiyan, chantapis sumaq p’achakuna ponchos ñisqa (unku) manchay k’acha qhatana (llikllakuna). Wakin aswan riqsisqa tusuykuna tusukullankupuni chaykuna kanku Achachilakuna, Mallkukuna, Kallawallakuna, Sikurikuna, Pukllay, Tinku, manchay Diablada,
Musica instrumental ñisqa, kunanpi waqachikullanpuni runap kusiyninta llakiyninta ima wakkunaman willanapaq, jatun yachayhinata qhawakurqa chay prehispanica ñisqa pachapiña. Qhichwa runakuna Instrumentos musicales ñisqawan aswanta llamk’anku kachkan kay charango, qina, tarka, pinkillu manchay antara, chantapis kaykunata ruwanapaq kanku rumi, llank’i, tullu, mathi, qiklla, aswantataq, pinku chanta k’ullu.
Tiksiqi chanta hawari takiykuna ima chhuyutaq chhillitaq kasqanrayku riqsikun, chantapis llump’atqa rit’i kayniyuqtaq kanku. Paykunapi tukuy kay pachamamapi kaqkunap sutinkuta juqharikun. Huk wallpamajina “Wanka” kachkan, kayqa hawkay jawarimanta, belica ñisqamanta, política ñisqamanta, wakkuna ima. Wak takiy wallpama “Wallawi” kachkan kay takiykuna Pachamamapaq, lliwpachaq willka kaypaq chanta mirapaq ima ruwasqa kanku, sanata wayna kay wiñaypillapuni kachiq. Paypaq tarpuy takiy manchay aymuray takiy, wakkuna ima kanku.
Tiksiqi aranwapi achkha lirica ruwaykunawan llamk’arqanku aswan riqsisqa allwirpa karqanku: Ollantay chanta Atawallpa, atikup qhipanta watiqmanta ruwakurqanku.
Tiksiqi ayllukunap mikhuyqa may jatun yachayninkuta rikuchin. Hallp’ap puquykunanta mikhuq kanku tarpuy mit’anta miray mit’anta ima kawsayninkuta qhawarispa kaq kanku, ajinata, pachamamawan allin sumaqta kawsakuq kanku, payqa kawsayta quntaq hark’antaq ñiq kanku.
Coloquial ñiqi ñisqapi, qhichwapi anchata rimarikun, aswantaqa ayllu ukhupi chanta kanchakunapi, awtukuna ukhupi, tukuypaq kitikunapi ima, maypichus rimarikunapaq, rantinapaq chanta ranqhanapaq ima qhichwapi rimarikun. Ajina kamachisqa simijina Boliviapi, Perupi, chanta Ecuadorpi hap’ikusqa kachkan, manaraq iskay ñiqi simihinaraqchu wakinpi rimarikuchkan, chayrayku rimariyninta sumaqta chaninchakunantaq sunquchakunantaq tiyan qhichwapi rimarinapaq. Waktaq, wakin suyukunapi qhichwata mana allintachu hap’ikunku chayrayku ayllu ukhullapi rimarinku imaraykuchus tiksiqi simijinallatapuni qhawanku.
Tukuypaq kamachiynin kaqpiqa, Boliviapi, Ecuadorpi, Perupi ima llamk’akuchkan qhichwata llapa imapi churanapaq imaraykuchus allin chaniyuq kasqanrayku chantapis kamachisqa simihina kasqanrayku riqsinapaq. Chayrayku, yachaywasikunapi hatun yachaywasikunapi ima qhichwata yachachikunan tiyan, chantapis Boliviapi tukuy runa pikunachus tukuypaq kitikunapi llamk’aqkuna iskayta manchay kimsa simita rimarinanku tiyan (suyu pachat’iktuqaypa kaqmanhina, kay simikuna kankuman qhichwa, aymara, manchay warani, kastilla simi ingles ñisqa simiima). Chayrayku, achkhaña kanku kamachisqa wasikuna maykunapichus llamk’aq runakunata umacharichkanku uk originaria ñisqa simikunapi manchay sumaq rimariqkunata hap’ichkanku. Waktaq, pisimanta pisi qhichwa runasimi sistema de señalización ñisqaman yapakuchkan; Perupi, kayhina, ñankunapi, kanchapi ima, Boliviapiri achkha hampina wasikunapi wakin consulados ñisqapi ima jatuntaq huch’uytaq willariykuna yapakun. Llapa kaykunawan rikukun qhichwa sapa kuti sinchichakuchkan chantapis aswanta sumaqta chaninchakunan tiyan.
iDISC huk simimanta wak simiman tikraykuna llamk'aykunata ruwan kay kaqman Quechua.
Aswan willaypaq ñuqaykuwan tinkuriy.
Web: www.idisc.com | Correo electrónico: info@idisc.com | Teléfono: (+34) 93 778 73 00
Información básica sobre protección de datos
Responsable:
IDISC INFORMATION TECHNOLOGIES, S.L.
Finalidad:
Gestión de tu solicitud.
Envío de información sobre nuestros productos y servicios.
Legitimación:
Cumplimiento de tu solicitud de información.
Tu consentimiento expresado al enviar este formulario.
Destinatarios:
Tus datos no serán cedidos a terceros sin tu consentimiento previo y explícito, salvo obligación legal.
Derechos:
Puedes acceder, rectificar o suprimir los datos, así como ejercer los derechos que se mencionan en nuestra Política de Privacidad.
Más información:
Consulta la Política de Privacidad.


text:
Rajiv Gandhi
Rajiv Ratna Gandhi o Rajivaratina Gabhi Zindabad (राजीव गाँधी) sutiyuq runaqa (* ̪20 ñiqin chakra yapuy killapi 1944 watapi paqarisqa Mumbai llaqtapi - 21 ñiqin aymuray killapi 1991 watapi wañusqa Tamil Nadu llaqtapi), huk Indya mama llaqtayuq pulitiku.
Taytanː Feroze Gandhi, Mamanː Indira Gandhi
Warmiː Sonia Gandhi
Churinkunaː Rahul Gandhi
Indya mama llaqtayuq Uma kamayuq 31 ñiqin kantaray killapi 1984 watamanta 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi watakama.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rajiv Gandhi.


text:
2
Quichi ndehe tahan ra ni quichi inga ñuhun nu ni cacu ra Jesuu
1 Quivi cha ni ndaca ñahan ra Herode cacu ra Jesuu ñuun Belén cha iyo cuenda ñuhun Judea. Suvi ni quivi can queta ra sacuaha chi ri tiñu. Inga ñuhun chiyo nu cana nicandi quichi ra, ta queta ra ñuun Jerusalén, 2 ta quechaha nducu tuhun ra ti:
―¿Ndaa cuu nu ni cacu ra cuu ra cua cundaca ñahan chi ñivi judío? Nducu tuhun ndi, vati cha ni ndehe ndi cha ndaa ri cuu tiñu ra chiyo cana nicandi, ta vachi ndi, vati cuni sacahnu tahan ndi chi ra ―cati ra ta ra.
3 Tuhun can chini ra Herode can, ta quechaha saxini xaan ra, ta yuhvi tahan ndihi ñivi iyo ñuun Jerusalén can. 4 Tacan cuu, ta sacuiti ra chi ndihi ra sutu chahnu chi ndihi ra sacuaha ley chahnu cha sacahnu ñivi can, ta quechaha nducu tuhun ra chi ra ta ra ndaa cuu nu cua cacu ra Cristo. 5 Tacan cuu, ta cati ndico ra ta ra ti:
―Iti ñuun Belén cha iyo cuenda ñuhun Judea cua cacu ra, vati tacan ni taa ra ni cahan cuenda ra Ndioo nu ni quichi quivi. Cha cati ra ti:
6 Ndioho ñivi ñuun Belén cha iyo cuenda ñuhun Judea,
cahnu xaan cua coo ñuun ndo,
vati iin rai cahnu xaan cua quee ñuun ndo,
ta cua cundaca ñahan ra chi ñivi ra Ndioo ñivi Israel,
cati ra ―cati ra sutu chahnu ta ra.
7 Tacan cuu, ta cana xehe ra Herode chi ra sacuaha tiñu can, ta nducu tuhun ra chi ra ta ra ndaa quivi ni quechaha ndehe ra ta ra tiñu can iti siqui andivi. 8 Tacan cuu, ta cati ra ti:
―Cuahan ndo iti ñuun Belén, ta cua nanducu vaha ndo chi ve luhu can. Tacan cua nanihin ndo chi ve, ta sa cua quichi cati ndo chihin yu, vati tacan cua cuhun tahin, ta sa cua sacahnu tahin chi ve ―cati ra. Tacan tava tiñu ra chi ra ta ra iti ñuun Belén.
9 Chini ra ta ra cha ni cahan ra Herode can, ta cuahan ra. Ni ndehe ndico tucu ra chi ri tiñu ndehe xihna ra chiyo nu ni quichi ra, ta iti nuun ra ta ra cuahan ri nda cua nda ni queta ri xini vehe nu caa ve luhu can. 10 Ndehe ra ta ra nu chacuiñi ri, ta sii xaan quechaha cuni ra. 11 Tacan cuu, ta quihvi ra ta ra tichi vehe can, ta ndehe ra ta ra chi maan ve luhu can chi ña María sihi ve. Tacan cuu, ta chahnu chiti ra, ta sacahnu ra ta ra chi ve. Nuna ra ta ra cha naan ra, ta samani ra ta ra chi ve. Samani ra xuhun cuaan. Samani ra cutu. Samani ra suchan xico vixin chahan. Samani ra ta ra. 12 Tacan cuu, ta cati ra Ndioo chi ra ta ra chi ñumahna ti ña cua yaha ndico ra ta ra nuun ra Herode. Chacan cuu cha quihin ra ta ra inga iti, ta cuahan ndico ra iti ñuun ra.
Chinu ñivi ra Jesuu chi ra iti ñuhun Egipto
13 Cha cuahan ra sacuaha chi ri tiñu, ta cahan tucu ra tatun ra chahnu Ndioo chi ra José chi ñumahna, ta cati ra chi ra ti:
―Cua cuinda cun, ta cua quihun chi ve luhu sehun chi sihi ve, ta cua cunu ndo cuhun ndo iti ñuhun Egipto. Cua ndoo ndo tican nda cua nda quivi cua cati ndique chihun, vati cua nanducu ra Herode chi ve, vati cua cahni run chi ve ―cati ra tatun Ndioo can.
14 Tacan cuu, ta quihin ra José chi ve chi sihi ve cha cuaa can, ta cuahan ñi iti ñuhun Egipto. 15 Ican ndoo ñi nda quivi ni chihi ra Herode can. Chacan cuu cha queta tuhun ra chahnu Ndioo cuhva ni cati ra cahan cuenda ra Ndioo nu ni quichi quivi, vati cha cati ra ti iti ñuhun Egipto cana ra chi sehe ra, cati ra Ndioo ―cati racan.
Cati ra Herode ti cua cuvi ndihi ve cuati
16 Tacan cuu, ta nihin ra Herode cuhva ti sandahyu ñahan ra sacuaha chi ri tiñu chi ra, ta xaan xaan ra cuu. Tacan cuu, ta cati tuhun ra ti cua cuvi ndihi ra cuati ndihli iyo ñuun Belén chi ndihi ranchu iyo yatin ñuun can. Chahni ra chi ndihi ra ña ta queta uvi cuiya ra, vati cuhva can saxini ra Herode cha ni cacu ra nanducu ra sacuaha chi ri tiñu can. 17 Tacan queta tuhun cha ni cati ra Jeremía nu ni quichi quivi, vati cati ra ti:
18 Chini ñivi ti ndahyu ñivi ñuun Ramá.
Cuihya xaan cuni anima ñi,
ta ndahyu chaa ñi.
Cuvaa ñivi cuu ñivi ña Raquel cuenda sehe ñi,
ta ña cuni ñi cha cua cava taxin anima ñi,
vati cha ni chihi ve,
cati ra Jeremía can.
19 Tacan cuu, ta queta quivi chihi tahan ra Herode can, ta queta ndico tucu tatun ra chahnu Ndioo nu iyo ra José iti ñuhun Egipto can, ta quechaha cahan tucu ra chi ra José tichi ñumahna, 20 ta cati ra chi ra ti:
―Cua cuinda cun, ta cua quihun chi ve luhu sehun chi sihi ve, ta cua cuhun ndico ndo iti ñuhun Israel, vati cha ni chihi ra nducu cahni chi ve ―cati ra.
21 Chacan cuu cha ni chacuinda ra José, ta quihin ra chi ve chi sihi ve, ta quee ñi cuahan ñi iti ñuhun Israel. 22 Tacan cuu, ta chini soho ra ti ra Arquelao cuu ra ndiso tiñu ra Herode sutu ra, ta ndaca ñahan ra iti ñuhun Judea can. Chacan cuu cha yuhvi ra José cuhun ndico ra tican. Cahan ndico tucu ra Ndioo chi ra tichi ñumahna, ta cuahan ra José chi ñi iti ñuhun Galilea. 23 Cuahan ra tican, ta ni chacoo ra iin ñuun nani Nazaret. Chacan cuu cha queta tuhun cahan ra ni cahan cuenda ra Ndioo, vati cati ra ti ra ñuun Nazaret cua cuu ra Jesuu.


text:
Apunchij Jesusca Abrahammanta miraimi
(Luc 3:23-38)
1Cai Libropica, Abrahammanta mirai Davidpaj huahua huahua Jesucristopaj ñaupa yayacunapaj shuticunami tiyacun. 2Abrahampaj churica, Isaacmi carca. Isaacpaj churica, Jacobomi carca. Jacobopaj churicunaca, Judá huauquicunandijmi carca. 3Judapaj churicunaca Farespish, Zarapishmi carca. Paicunapaj mamaca, Tamarmi carca. Farespaj churica, Jesrom, Jesrompaj churica, Arammi carca. 4Arampaj churica, Aminadab, Aminadabpaj churica Naasón, Naasonpaj churica Salmón, 5Salmonpaj churica, Boozmi carca. Boozpaj mamaca, Rahabmi carca. Boozpaj churica Obedmi carca. Obedpaj mamaca, Rutmi carca. Obedpaj churica, Isaimi carca. 6Jatun mandaj Davidca, Isaipaj churimi carca. Davidca, Uriaspaj huarmipimi Salomontaca charirca. 7Salomonpaj churica Roboam, Roboampaj churica Abías, Abiaspaj churica Asa, 8Asapaj churica Josafat, Josafatpaj churica Joram, Jorampaj churica Uzías, 9Uziaspaj churica Jotam, Jotampaj churica Acaz, Acazpaj churica Ezequías, 10Ezequiaspaj churica Manasés, Manasespaj churica Amón, Amonpaj churica Josiasmi carca. 11Josiaspaj churicunaca, Jeconías huauquicunandijmi carca. Paicuna causai punllacunami, israelcunataca Babiloniaman preźu aparcacuna. 12Babiloniaman preźu apashca qʼuipami Jeconiasca, Salatiel shuti churita charirca. Salatielpaj churica Zorobabel, 13Zorobabelpaj churica Abiud, Abiudpaj churica Eliaquim, Eliaquimpaj churica Azor, 14Azorpaj churica Sadoc, Sadocpaj churica Aquim, Aquimpaj churica Eliud, 15Eliudpaj churica Eleazar, Eleazarpaj churica Matán, Matanpaj churica Jacobo, 16Jacobopaj churica, Josemi carca. Chai Josemi, Mariapaj cusa tucurca. Mariami, Jesuspaj mama carca. Jesusmi, Quishpichij Cristo.
17Chashnami ñaupa yaya Abrahammanta Davidcamaca, chunga chuscu yayacuna tiyarca. Shinallataj Davidmantapacha israelcunata Babiloniaman preźu apashca punllacamapish, chunga chuscu yayacunami tiyarca. Babiloniaman apashca punllamanta, Quishpichij Cristo huacharingacamapish chunga chuscu yayacunallatajmi tiyarca.
Jesús huacharinapajca cashnami cashca
(Luc 2:1-7)
18Jesucristoca, cashnami huacharirca: Paipaj mama Mariaca, Josehuanmi caźarangapaj ari ninacushpa puricurca. Shinapish paihuan manaraj caźarashpami, Mariaca Diospaj jucha illaj Espiritumanta huijsapi huahuan ricurirca. 19Paipaj cusa tucugrij Joseca alli shungu runa cashpami, Mariata shujtajcunapaj ñaupajpi mana pingachisha nishpa, huashalla shitasha yuyacurca. 20Chaimantami, Mandaj Dios cachashca shuj angelca, ñapish Joseman muscuipi ricurishpa cashna nirca:
«Davidpaj huahua José, Mariahuan caźaranataca ama manchaichu. Diospaj jucha illaj Espiritumantami paipica huahua tiyarishca. 21Paica, cʼari huahuatami huachagrin, chai huahuataca, JESÚS shutita shutichingui. Paimi Paipaj israelcunataca, juchacunamanta quishpichinga» nircami.
22Tucui caicunaca, Mandaj Dios Pai ima nishcata huillajhuan cashna huillachishcami pajtarca:
23«Cʼarihuan manaraj chayarinacushca huarmi
chichushpa, cʼari huahuata huachangami.
Paipaj shutica, Emanuelmi canga» nishcami carca.
(Cai shutica: «Taita Dios ñucanchijhuanmi» nisha ninmi).
24José rijcharishpaca, Mandaj Dios cachashca ángel imalla nishcata caźushpami, Mariahuan caźararca. 25Ña tandanacushpapish, María paipaj punta churita huachangacamaca mana chayarircachu. Ña huahua huacharijpica, JESÚS shutitami shutichirca.


text:
Liam Neeson
William John Neeson sutiyuq runaqa, icha Liam Neeson (7 ñiqin inti raymi killapi 1952 watapi paqarisqa Ballymena llaqtapi - ) huk Chinchay Ilanda mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Bernard "Barney" Neeson; Maman: Katherine "Kitty" Brown.
Warmi: Natasha Richardson (1994-2009).
Churinkuna: (2) .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liam Neeson.
- Ufisyal Qillqa web
- IMDb


text:
Muruyuq
Muruyuq, Muruchaq icha Tuktuyuq nisqakunaqa (Spermatophyta, grigu simimanta Eπepuatόφuta, "muru yurakuna") lliw tuktuyuq, muru icha ruru ruraq yurakunam. Lliw yurakunamanta aswan achkaqa tuktuyuq yurakunam.
Muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukunaLlamk'apuy
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Akwayuqkuna (Coniferae / Pinophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae / Magnoliophyta)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cycadophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ginkgophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gnetophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Magnoliophyta.


text:
Alawsi kiti
Alawsi kiti nisqaqa (kastilla simipi: Alausí) Ikwadur mamallaqtapi, Chimpurasu markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Alawsi llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Chunka kitillinmi kan, huk llaqta kitillim, Alawsi kitilli, isqun chakrapura kitillipas: Achupallas, Wasuntu, Multitud, Pistishi, Pumallakta, Tixan, Sibambe, Sevilla, Wikra.
RunakunaLlamk'apuy
Alawsi kitipiqa Puruha Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku: Alawsi kitilli, Achupallas kitilli, Wasuntu kitilli, Multitud kitilli, Pumallakta kitilli, Sibambe kitilli, Tixan kitilli. [1]
Karu puriyLlamk'apuy
Kitipi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Puruha (kastilla simipi)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alawsi kiti.


text:
Lusuqucha rit'i urqu
Lusuqucha (Losojocha / Losoccocha) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Surapata, Wisk'achani (Chawpi Urqu) rit'i urqup chinchayninpi, saywapi Buliwya mama llaqtawan. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.100 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ escale.minedu.gob.pe/carta-educativa: Punu suyu, Putina pruwinsya
- ↑ IGN, Piruw


text:
Taqna pruwinsya
Taqna pruwinsya (aymara simipi: Taqna jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Tacna) nisqaqa Taqna suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam, Barroso wallapi. Uma llaqtanqa Taqna llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Allpa saywachiLlamk'apuy
UrqukunaLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Taqna pruwinsyaqa 8 066,11 km² hatunmi. Chunkahukniyuq distrituyuqmi:
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Yachay tarpuyLlamk'apuy
Llaqtap amachana santunLlamk'apuy
- Señor de Locumba


text:
Pierre Littbarski
Pierre Michael Littbarski sutiyuq runaqa, (* 16 ñiqin ayriway killapi 1960 watapi paqarisqa Berlin llaqtapi - ), huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Tayta: Littbarski , Mama: .
Warmikuna:
Churinkuna: (?)
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pierre Littbarski.
.


text:
Paul-Henri Spaak
Paul-Henri Spaak sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin qhulla puquy killapi 1899 watapi paqarisqa Schaerbeek llaqtapi - 31 ñiqin anta situwa killapi 1972 watapi wañusqa Braine-l'Alledu llaqtapi), Bilhika mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
Tayta: Paul Spaak; Mama: Marie Janson
Ñawpaq warmi: Marguerite Malevez
Churinkuna: (2) Antoinette Spaak wan Fernand Spaak
Yachaywasi:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paul-Henri Spaak.


text:
Pacha Ruraq. Dante Gonzalez
Publicado por Dante en el TALLER DE POESÍA N.° 4, 2003. de San Marcos Pacha ruraq Wawqi kundur, qamqa hanan pachataqa qatipanki. Yanasa killis, qamqa llapan sillutaqa purinki. ¿Manaku qamkuna mamayta rikararqankiku? Mamay muhu ruraq. Pachamama kausay kamaq. Ñuqaqa makiykipita mana mikuynirqa mallaqkaynita wiksaykita ashirkur wañuchirqa. Ñuqaqa ñuñuykipita mana upyarqa, tsakiriyni yakumanta, parawan wañuchirqanki sapallan, wakcha purikapti. Wawqi kundur, tsay puyuqa phawaykita mana munanchu, … Continúa leyendo Pacha Ruraq. Dante Gonzalez


text:
Ukumari
Ukumari, Qusqupi Ukuku nisqakunaqa (Latin simipi Ursus - familia Ursidae) aycha uquq ñuñuq, aycha mikhuq, ancha hatun uywakunam.
Piruwpi kawsaq ukumari rikch'aqqa Tremarctos ornatus (anti ukumari) nisqam.
Rikch'aqkunaLlamk'apuy
Kaymi tukuy kawsaqraq ukumari rikch'aqkuna:
- genus Ursus
- Paqu ukumari (Ursus arctos)
- Yana ukumari (Ursus americanus)
- Yuraq ukumari (Ursus maritimus)
- Asya ukumari icha Yuraqkunka ukumari (Ursus thibetanus syn. Selenarctos thibetanus)
- genus Melursus
- Wirp'a ukumari (Melursus ursinus)
- genus Helarctos
- Malay ukumari (Helarctos malayanus)
- genus Tremarctos
- Antikuna ukumari icha Allqa ukumari (Tremarctos ornatus)
- genus Ailuropoda
- Hatun panda (Ailuropoda melanoleuca)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Ukumari


text:
Alfred Werner
Alfred Werner sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1866 watapi paqarisqa Mulhouse (Ransya) llaqtapi - † 15 ñiqin ayamarq'a killapi 1919 watapi wañusqa Zürich (Suwisa) llaqtapi); huk Suwisa mama llaqtayuq Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
1913 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Taytan: Alfred Werner, Maman: .
Alma mater: Suwisa Federal Institute (Polytechnikum), Zurich.
QillqasqankunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Alfred Werner.


text:
Ecuador Wiñariy Kullkiwasika B. P. kikinman takyay pachaman Kullkiwakaychishka Illupankakunata rikuchinmi, kaykunawanka, imata kikinpa rurakwasipak ashtawan alli kakta rikushpaka kikinpa puchuk kullkikunataka kipaman wakaychiytami ushanki. Ñukanchikpa rurakwasika Chaniykuna Katuymanta Killkachikwasipi killkarichishkami kan, Kullkimañachiy Kanchamanta Tukuyllapa Karakwasi shina 2003 ayamarkay 10 punchamanta 2003.1.01.00242 yupaywan; shinallatak “KULLKIWAKAYCHISHKA ILLUPANKA” nishka killakarishka kapak pankaka 2003 ayamarkay 10 punchamanta 2003.1.02.00451 yupaywanmi killkarishkami tiyan.
Chay kullkichurashkamantaka mashna kullkita mirachinaka Kullkimañachiy Kullkita Kamay Pushaykamay Tantariymanta 2015 kuski 29 punchapi N.º 133-2015-M kachashka Pankapimi nishka kan, chaypika Shukllapa Kuskapak shinallatak Tukuyllapa Kuskapak, mayyallik wawakullki chanichiykunaka kaykunami kan:
Ecuador Wiñariy Kullkiwasika B.P (BDE), Mamallaktapa Kullkiwasipa kullkimañachik rurakwasimi kan, llikakuna ruayuyaykunaman kullkimañachiypi shinallatak tukuyllapa mitachikunata chayachiypi kapak pushakmi kan; llaktakunapa kullkikamayta ñawpaman pushak shinallatak runakuna kawsayta alliyachik alli ruranakunami kan.
Ecuador Wiñariy Kullkiwasika B. P. Sinchi rurakwasimi kan, ñukanchikpa maklluy tupuyka, PCR Pacific Credit Rating Maklluy Tupukwasimanta karashka, “AAA-” nishkami kan.
Ashatawanpish, kullkichurayta rurashka kakpika, imashinami Kullkimañachiy Kullkita Kamay Pushaykamay Tantariymanta, 2014 ayamarkay 6 punchapi kachashka, No. 006-2014-M Panka ukupi tiyak Tukuyllapa Kuska Kullkichuraykunamanta Kimsa Rakiypi nishkamanta, 27 kachachiypi nikun “tukuyllapa kuskamanta llankakwasikuna, rurakwasikuna, rurak ukukunapak kullkichuraykunataka, kay kachashka panka tiyay kallarishkamantapacha, Ecuador Mama Kullkiwasimanta Chaniykuna Chawpiyashka Kullkapimi wakaychishka kana kan”, chayraykumari, wakyachishka illupankataka sirmayachishpami BCEmanta DCVpi wakaychishka kana, chaymantami kay ruraytaka ruranallatakmi.


text:
Chunwa
- Chunwa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Chunwa (sut'ichana) rikuy.
Chunsuyu icha Chunkuk (Chun-kuyik?; han simipi: 中国 Dyung-cuec, icha Chunwa (Chun-huwa?; han simipi: 中華 Dyung-hua, Wade–Gilespi: Chung¹-hua², phinyimpi: Zhōnghuó) icha “Chunwa” (kastilla) nisqaqa anti Asyapi huk mawk'a mama llaqtam. 1948 watamantapacha Chunkuk mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan (1948 Chunwa maqanakuy):
- Chunwa Runallaqta Republika, Asya allpa pachapi ancha hatun rakinmi;
- Chunwa Republika (T'aywan) wat'api kaq uchuylla rakinmi.


text:
JW LIBRARY
“Historial” herramientata utilizay (Android)
JW Library aplicacionqa leesqayki temakunata capitulokunata iman listapi waqaychan. Ejemplopaq, yanapasunkin ñaupaqpi maskhasqayki Bibliamanta textota tarinaykipaq.
Qatimuq yanapaykunata qhaway “Historial” herramientata utilizanaykipaq:
Historial herramientapi maskhay
Historial botonta ñit’iy chayllaraq leesqayki textokunata temakunata ima rikunaykipaq. Bibliamanta textopi otaq juj temapi ñit’iy jujmanta qhawanaykipaq.
Historial herramientapi borray
Historial botonta ñit’iy llapan listata rikunaykipaq. Borrar nisqata ñit’iy listata borranaykipaq.
Kay herramientaqa 2014 mayo killapin lloqsimuran JW Library 1.2 nisqawan, chayqa tupanmi Android 2.3 nisqawan chay qhepaman lloqsimuqkunawanpas. Sichus chay herramientakunata mana tarinkichu chayqa, ama jina kaspa qhaway: “Utilizay JW Library aplicacionta (Android)” nisqa temapi lloqsimuq indicacionkunata. Chaymi kashan “Última actualizacionkuna” nisqapi.


text:
Wp/qug/FARC
FARC nishkakuna, FARC-EP nishkapash (Kastilla shimipi, Fuerzas armadas revolucionarias de Colombia - Ejército del Pueblo, shina Colombiapak katarik tantachishka awkakkuna - Runakunapak Ijirsitu) Colombia mamallaktapi shuk awkakkunami kapan, guerrilla nishkami. Paykunaka Kumunista nishkakunami kapan, sinchi sinchi katarishpa Colombiapa gobiernota urmachinata munakun, shuk mushuk gobiernota churankapak. Paykuna nin, Colombiapa gobiernoka na allichu kapan, tarpukkuna llankakkunapash llaki llaki, wakcha wakcha yallikpipish gobiernoka kullkiyukkunatalla cuidanmi. Chaymanta FARC nishkakuna 1964 watamanta, kunankaman Colombia pakgobiernopa kuntrakunami kapan, chaymanta tuklla antanakunata churashpa, llaktakunata hapishpa, awkakunata chapakunatapash wanchishpa makanakunmi. Shinapash, tawka karu llaktamanta gobiernokuna FARCkunaka terroristakunami nin, shina shina Europa mamallaktakunapa tantanakuy, Shukllachishka America Suyukunapash. Chay mamallaktakunapa gobiernoskunaka FARCkunamari Colombiamanta runakunata llakichikun nin, paypak makanakuykunawan.
FARCkunapak hatun pushakkuna chaykunami karka : 1964 watamanta, 2008 watakaman, Manuel Marulanda Vélez, kipaka 2011 watakaman Alfonso Cano, kipaka Timoleón Jiménez.


text:
Thorbjørn Jagland
Thorbjørn Jagland ( * 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1950 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
25 ñiqin kantaray killapi 1996 watamanta 17 ñiqin kantaray killapi 1997 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
10 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta 1 ñiqin kantaray killapi 2009 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Rimana huñunakuy Umalliqnin karqan.
Tayta: Helge Th. Jagland; Mama: Ingrid Bjerknes.
Ñawpaq warmi: Hanna Grotjord
Churinkuna: 2; Anders (*1978) wan Henrik (*1986).
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thorbjørn Jagland.


text:
Chiri mit'a
Chiri mit'a icha Chiripacha nisqaqa watapi aswan chiri mit'am. Chiri mit'apiqa suni tutam, pisillataq p'unchawmi, aslla achkiymi. Aswan chiri kaq suyukunapi chiri mit'api qasanmi, rit'inmi.
Tiksimuyup chincha larunpi chiri mit'aqa disimri, iniru, phiwriru killakunapim, uralan larunpitaq hunyu, hulyu, awustu killakunapim. Kalindaryukamaqa Qhapaq raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta pawqarwara p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chiri mit'a.