text:
Sergio Ramos
Sergio Ramos García sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin pawqar waray killapi 1986 watapi paqarisqa Camas llaqtapi - ), Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Warmi: , Churinkuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Ispaña)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Antonio Puerta
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sergio Ramos.


c: text/html

text:
Huch’uy warmi erqentan ayllu sutiyuq wagiman pusasqa kasqa,
Hinaspas erqeqa mana mama taytayoq yuyakuspa, waqchata rikukusqa,
mana yachaspapas wak wasikunapin luyluykunata maskhaspapuni purisqa,
Kusisqa rikukuspapas, ukhunpiqa llakisqa sapachallanmi rikukuran.
Hoq p’unchaytaqmi wasi qayllanpi sumaq q’omer t’ikasapa inkillpi purishiaqtin,
hoq qantu mallkipi uruq awayninpi mankukushiaq ch’uspita rikurparisqa,
waqachachaqa cheqaqtapunis kuyukuchakuspa paskarikuyta munaspa
astawan charwinakusqa mana aqey wañuyman hayratasqa rikukuspa.
Chaysi warmi erqeqa k’aspichawan munayllata ch’uspichata qespichisqa,
ichataqmi ch’uspi manan pharipusqachu, munay watuqman tukurparisqa.
Warmi erqeqa oqarayaspas rikusqa munaq watukuyqtaqmi nisqa:
Sumaq sonqoyoq kasqaykita yachani, chaymi munsqayki ruwaq hamuni?
Warmi rqechataqmi osqaylla yuyayninpi kikillanpi kutichisqa:
Kusi kausayniyoq kayta munani, ichaqa aswan hatun sumaqkausayniyoq,
Munay watuqtaqmi, ch’anchayninwan llamiyuspa osqaylla chinkapusqa
Warmi erqe sipas kaqtintaqmi, llaqtanpi aswan kusisqan kasqa.
Llapa munasqantan tariran hinaspa iskay ususiyoq ima kaspa.
Runaq tapukuran ima pakatan ruwanki kusidqa kausayni kanapaq nispa,
as asiypi rimarispan wilalkuq “erqe kashiaqtiy hoq munay watukuqtan uyarirqani”.
Paya kayninpi wañunayaypi kashiaqtintaqmi, wasimasinkuna huñukuranku
Manaraq wañunanpi tapuspanku imaynapin tarisqan kusi kausayninta .
Hinaspas, Payachata willakusqa; Hoq munay watuqmi niwaran, mayqen runapas
wayna machupas, waqcha qhapaqpas ima ruwayniyta mañawakuwallanqas”.
Hamut’ay
Pasaqmi imaymata nunanchis cheypaqtaqmi runamanta hap’ipakunchis,
Manan hinachu kanan imaymanakunatan saqena runamasinchista wayllunapaq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
martes, 11 de septiembre de 2012
Kakuypa leyendan
Kakuy suq panannioq kasa kara; ranchitunkunapi kausaq kasa karanku. Pay ancha sinchita llamkasa kara. Sachaman ris, masqas, pallasa kara mikunankunapaq. Ancha mishki mistolesta, atun algarrobata apaq kasa kara pananpaq. Pero panan ancha saqra kasa kara y kakuyta despreciasa kara. Payqa ancha qella kaptin, Kakuyqa saykusqanmanta, suq leccionta pananta yachachinaasa kara. Suq punchau, Kakuy waqyasa kara pananta y nipora:
-Amuy noqaan sachaman, suq taqota ancha miskyoq tarisqayrayku.”
Y payqa Kakuywan risa kara sachaman chá taqota masqas y chayaptinkuna Kakuy pananta nipusa kara:
-¡Lloqay chá taqopi!
Paykuna lloqas anaqpi chayaptinkuna, Kakuy kaspista kuchus uraykusa kara. Chaymanta, rikusa kara ranchitunman y panan sapallan kutisa kara tackopi. Payqa qallarisa kara qapariyta:
-¡Kakuy, turay! ¡Kakuy, turay!
Alfonso Idoyaga
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
6 WILLAKUY
¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
1. ¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
Huk kutinmi Jesuspa amigon Lázaro wañupurqan. Lazaroqa Betania ayllupin tiyarqan, Jerusalén llaqtaq qayllanpi. Chay llaqtaman Jesús chayaqtinqa tawa p’unchayñan pasasqa wañupusqanmanta. Chaymi Jesusqa Lazaroq panankunawan kuska p’ampasqanku cheqasta rirqan, paykunamantaq askha runakuna huñukamurqan. ¡Anchatachá Martapas Mariapas kusikurqanku turankuta Jesús kawsarichipuqtin!
Wañupuqkunaq kawsarimpunankumanta Bibliaq willasqanqa allin willakuymi. Martapas yachasqañan wañupuqkunata Jehová Dios kay Hallp’api tiyanankupaq kawsarichimpunanta.
2. ¿Imaynapin wañupuqkuna tarikunku?
Runakunaqa ‘ñut’u hallp’amantan’ ruwasqa kashanchis (Génesis 2:7; 3:19). Cuerponchispiqa manan mana wañuq almapas espiritupas kanchu, chaymi wañupuqtinchisqa manaña imanchispas kawsanchu. Aychayoq tulluyoq runan kanchis, chaymi wañupuqtinchisqa chaypi tukukapunchis. Ñosqonninchis wañupuqtinqa lliw yuyaykusqanchismi chinkapun. Chaymi wañupuqkunaqa manaña imatapas sientenkuchu nitaq ñak’arinkuchu. Lazaropas manan imatapas willakurqanchu kawsarimpusqan qhepamanqa.
Wakinqa ninkun: “Wañupuqkunataqa Diosmi infiernopi ñak’arichin”, nispa. Chayqa manan cheqaqchu, ñawpaqpi yachasqanchis hina, wañupuqkunaqa manañan imatapas yachankuchu nitaq ñak’arinkuchu. Infiernomanta yachachikuyqa manan cheqaqchu. Jehová Diosqa manapunin runakunata ninapi ruphachiytaqa yuyaykullarqanpaschu; infiernomanta yachachiqkunaqa Diostan k’amishanku.
3. ¿Rimasunmanchu wañupuqkunawan?
Wañusqakunaqa manan rimankuchu nitaq uyariwasunmanchu (Salmo 115:17). Ichaqa huk millay angelkunan wañupuqman tukuspa runakunawan rimankuman (2 Pedro 2:4). Chaymi Jehová Diosqa manapuni munanchu wañusqakunawan rimananchista.
4. ¿Pikunan kawsarimpunqaku?
Waranqa-waranqanpi runakunan kay Hallp’api tiyanankupaq kawsarimpunqaku. Jehová Diosta mana reqsispa huchapi kawsaq runakunapas kawsarimpunqakun.
Kawsarimpuqkunaqa Diosmantan cheqaq kaqta yachanqaku, Jesuspi iñinqaku, kasukusqankutataq rikuchinanku kanqa (Apocalipsis 20:11-13). Chayta ruwaspaqa wiñaypaqmi kusisqa kay Hallp’api kawsanqaku.
5. Kawsarimpuyta suyakuy, ¿imatan Diosmanta yachachiwanchis?
Jehová Diosmi Churinta kachamurqan ñoqanchisrayku kawsayninta qonanpaq, chaymi kawsarimpuy suyakuypas kan. Chaypin rikuchirqan anchatapuni munakuwasqanchista khuyapayawasqanchistapas. ¿Piqpa kawsarimpunantan qan munawaq?
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Maypin wañupuqkuna kashanku?
¿Iman suceden wañupuq runakunata? ¿Imaraykun wañunchis? ¿Ima ninmi Biblia?
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Munakusqanchis wañupuq runakunapaq cheqaq suyakuy
¿Pi munakusqayki runapas wañupurqanchu? ¿Munawaqchu paywan hukmanta tupayta? ¿Imatan Biblia yachachin kawsarimpuymanta? Chaykunamanta yachay.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Imaynatan yanapawasunman otaq pantachiwasunman espiritukuna?
Bibliaqa rimanmi angelkunamanta suypaykunamantapas. ¿Cheqaqchu kanku chay espiritukuna? ¿Yanapasunkikumanchu? ¿Manchachisunkikumanchu?


text:
Yura
Yura icha Mallki (latin simipi: Planta - (regnum) Plantae, grigu simipi: Φutόv - Φutά) nisqaqa llapan imapas allpamanta wiñaq kawsaqmi, inti wayllay nisqata ruraq. Yuraqa saphiyuq, chillkiyuq, raphiyuqmi. Chillkip ñawch'inpitaq icha raphip lluk'inkunapiqa yurap mukmunkunam.
Yuyarina
Ima hinam kawsanku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay hinataq yurakunaqa wiñankum: Mallkikunaqa sach'akunapas lliwmanta aswan hatunmi. Qurakunataq aswan pisim. Wiñayninkamaqa kay hinam kamanchik:
- Huklla wata qura: q'irunnaq yura, huklla wata kawsaq
- Sinchi qura: allpa ukhullapi q'iruyuq yura, aswan wata kawsaq
- Thansa: Q'irusapa, ichaqa uchuylla yura, mana ch'ulla kurkuyuq, achka k'allma hinayuq
- Sach'a: Q'irusapa, hatun yura, ch'ulla kurkuyuq, k'allmakunayuq
Tukuy yurakunaqa q'umir raphinkunapi intip achkiyninpi misk'ita ruranku. Kawsanapaqqa intip achkiyninta, wanuta, yakutapas mat'ipayanku. Saphinkunawan yakuta wanutapas ch'unqamunku.
Tuktuyuq, murukunata ruraq yurakunataqa muruyuq icha tuktuyuq ninchik. Hukkunataq, tuktunnaq yurakunaqa, pisillam (ahinataq laqu icha qucha yuyu).
Yurakunap kawsaykuqninkunap pirqankunaqa silulusayuqmi.
Inti wayllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurakunap raphinpi kawsaykuqkunapiqa kawsaykuq inti wayllaq (kloroplastu) nisqakunam. Chay raphi q'umirniyuq (klorophila nisqayuq) inti wayllaqkunawan, inti wayllay nisqata ruraspa yaku iñuwakunata ch'iqtaspa muksichaqtam kachaykunku. Chimlasayta wayra pachamanta hurquykuspa uwas misk'itam ruraykunku. Yurap rurasqan muksichaqtam ñuqanchik runakunataq kawsananchikpaq mat'ipayanchik. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik. Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan.
Yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir yurakuna (Chlorophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyceae)
- Rumi millmakuna (Bryophyta)
- Tuktunnaq sirk'ayuqkuna (Pteridophyta)
- Raki-rakikuna (Pteridopsida)
- Muqu-muqukuna (Equisetophyta)
- Hiki p'anqa yurakuna (Lycopodiophyta)
- Psilotopsida
- Muruyuqkuna (Spermatophyta)
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Akwayuqkuna (Coniferae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
Mikhuna chakra yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chakranchikkunapi miraspa tarpusqa sach'akunataqa mallkikunam ninchik.
Lliwmanta aswan tarpusqanchik chakra yurakunaqa sarawan papam.
Kaypi huk chakra yurakunam:
Hampina chakra yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'apachanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mallkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hampina qurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Achanqaray
- Allqu kichka
- Maych'a
- Muña
- Asnaq qura
- Q'itu-q'itu
- Pinku-pinku
- Pilli-pilli
- P'uru-p'uru
- P'irka icha Sillkiwa (Bidens siegesbeckia)
- Kisa
- Raki-raki
- Sullu-sullu
- Qhamatu
- Tara
- Sutuma
- Yawar ch'unqa qura
- Panti
Sumaq t'ikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-


text:
11 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaynatam yanapawanchik Bibliapa yachachikuyninkuna?
1. ¿Imanasqam Diospa yanapayninta necesitanchik?
Unanchaqninchik Jehová Diosqa ñoqanchikmanta aswan yachayniyoqmi. Payqa kuyawasqanchikraykum ñoqanchikmanta nanachikun. Unanchawarqanchikqa manam paymanta karunchakuspa munasqanchikman hina kawsanapaqchu. (Jeremias 10:23). Imaynam warmachakunapas tayta-mamanpa yanapayninta necesitan chaynam runakunapas Diospa yanapayninta necesitanchik (Isaias 48:
Diospa kamachikuyninkunawan yachachikuyninkunaqa sumaqta kawsanapaqmi yanapawanchik, yachachiwanchiktaqmi hamuq tiempopi wiñay kawsayta haypanapaqpas. Unanchawaqninchik kasqanraykum kamachikuyninkunataqa tukuy sonqowan kasukunanchik. Leey Salmo 19:
2. ¿Imataq Diospa yachachikuyninkunaqa?
Diospa yachachikuyninkunaqa imatapas allinta tanteanapaq yanapawaqninchikmi, Leyninkunañataqmi mana chaynachu (Deuteronomio 22:8). Yachachikuyninkunaman hina imatapas ruranapaqqa yuyaymanaspanchikmi allinta piensarina (Proverbios 2:
3. ¿Ima iskay yachachikuytam astawan kasukuna?
Punta kaqmantam Jesus nirqa, Diosta reqsispa kuyananchikpaq hinaspa tukuy sonqonchikwan servinanchikpaq. Chayman hinataqmi ima rurananchikpaqpas tanteakuna (Proverbios 3:6). Diospa yachachisqanman hina kawsaqkunaqa paypa amistadninmi kanqaku, chaynapim wiñay kawsaytawan cheqap kusikuyta tarinqaku. Leey Mateo 22:
Iskay kaq yachachikuymantañataqmi nirqa, runamasinchikta kuyaspa hawkalla kawsanapaq yanapawasqanchikmanta (1 Corintios 13:
4. ¿Imaynatam yanapawanchik?
Familiapi kuyanakuspa huk sonqolla kawsanapaqmi Diospa yachachikuyninkunaqa yanapawanchik (Colosenses 3:
Yanapawanchiktaqmi kapuqllanchikwan kawsanapaq chaynataq imayna sientekusqanchikpipas. Bibliapa yachachisqanman hina kawsaqkunatam wakin llamkaykunapiqa chaskinku mana suwakuqta chaynataq allin llamkaqkunata (Proverbios 10:
Diospa yachachikuyninkunaqa yanapawanchiktaqmi ima viciokunamantapas cuidakunapaq (Proverbios 14:30; 22:
Yachachikuykuna
Diospa munasqanman hina kawsakuymanta
Diospa munasqanman hina kawsaytaqa atiwaqmi hinaspa amistadnin kaytapas.
Diospa qawasqanman hina kawsakuyta qaway
¿Imaynatam Diosqa qawan sullu wawachata, yawarwan churachikuyta hinaspa animalkunapa vidantapas?
Bibliata estudianaykipaq mañakuy
Tiempoyki kasqanpi hinaspa munasqayki lawpi bibliata mana qullqillapaq estudiay.


text:
Quichua santiagueño
lunes, 30 de diciembre de 2013
Baltazarpaq ishqay chunka kaqnin
Atun kochapata mana aikachu gustasun. Rikunaani qaaq tukuy allqos tiaqkuna, pero akayakunki qayllapukunkuan.
Mana ñuñuta upianaykipaq, sorkosuni tukuy siestapi, tukuy tutapi, y suk horas, suk horas y mediata puris rinchis, qam mana puñunaaptiyki. Pero anchata wakanki, mamaykita mañas puñunta, pay mana qosuptin. Mana yakupi yaykusqaykirayku, noqa wakin kutis saycus nini "¡Baltazar!". Pero qam mana piñakunky, manapi, ninki: "¡Batatá!", asis.
Wawqeyki ancha kusikus waytan atun kochapi, choqakus.
Ka rupay pacha ancha rupaq kanmi. Buenos Airespi, astaan 40manta grados kan, y ka Sanbernardupi, 37 ina.
Tukuy patapatasta lloqanaanki, "¡Era!" nis, y tukuy wasis apis patapatasta, horasta puriychis ka llaqtapi.
Qonqayllamanta, chasqitay, supaycito, sutiyasuykiina.
martes, 27 de agosto de 2013
Baltazarpaq chunka ishqonnioq kaqnin
Ashpa urapi astashkas, mana imatapas leenaypaq apiapa, qellqayani kayta, menusta wikchusus. Asichiani tukuy punchawspi, anchami ruakuptiyki qallpayoqkunapa capaqninkuna, rey delos forzudos nisqankuina, tukuy imatachus soqariptiyki. Rumi ampatu o wallu yachankimi siyta kunanqa, pero lloksipusun 'tutuga'. Mana yachankimi quichuata!
domingo, 4 de agosto de 2013
Baltazarpaq chunka shoktayoq kaqnin
Alli waaspa punchawninkuna! Wakin imastísta nisqayki kanku 'memé' = spidermén, play = churapay videota o churapay playta, pepe = ampatu, pé = challua. Saqra quichuayki kan! Uturungu = jjjjjjj (Bravopapi) o qqqqqqq (alderetespapi). Teta = ňuňuyikita munani. Awa o agua = yaku. Anchata onkoshkanki y chayrayku mana tukuy punchawspi yachachina wasiman req rinki.
ASCHQA IMASTISTA qosoranku waaspa punchawninkunapaq pukllanaykipaq, pero qamta gusrasun lloqay y liusta inay. Qonqayllakama!
viernes, 21 de junio de 2013
Baltazarpaq chunka pichqayoq kaqnin
Alli tuta wawitay!
Ka llallisqa semanapi pichqa kaqnincha semana onqosa kasqayki kasa kara. WAmaqta kasa kara wiksayki y chaymanta pulmonesnlykimanta. Pero kunan allita kanki y munani chayna seguinaykita.
Yaqa rupachikoranki saqrata tiusniykipa wasinkunapi, sorqochipus suq tapa termotanquemanta, rupa yaku lloqsiptin qallpayoq chunkaykipi waqtas. Manchachiarayku tukusta chaypi tiyasqayku pusasunayku tiyaptiyku ampicheqpapi.
Tata Yaya munasqanrayku mana imatapas inacorankichu, pero noqa nerani na mana aykafchu saqesusqayky sapallan purinaykipaq mana yachaspa maypichus kanki, qam ancha manchachiasqaykirayku. Portate sumaq suqlla semanata, wawitay!
domingo, 16 de junio de 2013
Baltazarpaq chunka taayoq kaqnin
Kunan punchaw tatapa punchawnin kan y qam qoaranki suk sumaq regalota. Ancha onqos karanki llallisqa semanapi chiri chiri apisuptin, noqa ancha manchaptiy. Tukuy punchawpi astaan pukllalu kanki y lloqalupas y kutis noqa piñani qaman urmanaasqaykirayku. Qayna qaman Lautaroan tukuy punchawpi kuterani anchata saykus, imaynamanta mana aykafchus saykunkichu. Ancha kuyuriptin noqa puqllachisuni qellqasan , ashqa guatasunku chaykuná y chaymanta puñuchisuyki utqa llikchanki atin. Kunan puñushkanki. Samay sumaqta wawitay!
domingo, 2 de junio de 2013
Baltazarpaq chunka kimsayoq kaqnin
Alli punchaw wawitay! Qaya voliakoq rinky yachachina wasikyman chunka punchawsmanta, tatayky mamayky ancha saycuptiyku.
Ka kasa karaina qam ancha aschqa churitu kanky mana aykafchu saycuspa tukuy punchawpi pukllaspa y mana kananfinasta inaspa.
Rupachikoranki kimsa dirusniykimanta chmqas rupa hornallata. Yacharanki llokayta mosoq rejpispi, cha televisor sayana chaypi y yaqa wiqchuchiyky televisorta
Allimita kallareranki puñuyta ishqay kimsa ima horaskama puñunaykipi sapallitayki.
Tatayky mamayky chayna chayna kayku astakunaasqaykurayku qollqemanta saqrasta apispa. Nataq sullkiychis seguis mana alliyasqa kan, anchata piñaptiyku Josean, mana alliyachiptinchu.
Munaduyki wawitay y yachay tukuy alliyashkan ka wasiychis tata yaya munasqanrayku, mana makanakuptiyku mamaykyan ishqay kimsa im aa quillasmanta. Ancha kusi kani q aam wawqeyki mamaykipas apispa!!!
sábado, 25 de mayo de 2013
Baltazarpaq chunka ishqaynioq kaqnin
Aykafchus tiyan mana qellqasusqaymanta! Achka anche imas llalleranku tuku qellqasusqaymanta. Astakunaayku noqaan mamaykian y na qaarayku suk wasita gustaasqaykuta, qam wawqeykian pukllanaykichispaq, suk anaq allpanan. Kunanqa rantikuyku tiya wasiychista, pero mana pipas rantinaan ni wasita ni imatachus, noqayku suyashkas pipas kachun willaaptiyku. Qam onqos ina kan y ancha ocqos tiyaranki. Ampicoqkuna niarayku aam.mana upiaptin remediusniykita mana ampeq reranki y suk hospitalpi churayku tiyasqanta. Pero tata yaya yanapayninan aam allicheranki y mosoqmanta achka diabluras inashkanki. Munasuykish qam y wawqeykita ishqayntin!


text:
Programa de Redes Educativas Virtuales - PROREDVI; Apya Yala suyu llakta ayllukunapak kawsayta, killkata, yachaytapash riksichik llikapanka.
jueves, agosto 05, 2010
SHUK WALLINKUMANTA ATUKMANTAPASH
Tiyashka ninmi...!!
Shuk runami shuk sumak chakrata paypak wasi kuchupi tarpushka. Chay chakrapika achka mikuna kiwami tiyashka, shinapash shukwallinkumi paypak tarpushkata illakta mikushpa purik kashka. Kashna llakichikpipash runaka kutinmi tarpushka, chayllapitak shuk muyuntik harkanatami churashka ama wallinku yaykuchun yuyashpa; shinapash wallinkuka harka churakukta rikushpa asishpa mana uyarkachu. Ashtawanpash uku pampata allashpami kutinpash mukinapak yaykurka. Kayta rikushpami runa piñarishpa wallinkuta hapisha nishka:
-Imanishpatak ñukata mana uyanki
Kutin tarpushka, chay kipa shuk tukllatami churashka, wallinku yaykukushpa chaypi urmachun.wallinku tukllapimi urmarka. Chay runa wallinkuta hapishpa shuk uchilla wasi ukupi wishkashpa churaka.
Chaypika wallinkuman alli kiwatami wirayankama karaka, wallinkuata runa mikuta yuyashpa.
Wallinku allitami wirayarka, shinapash payka runa wañuchina munakushkata yacharkami. Chaymantami wichkashkamanta llukshisha mashkakurka.
Wallinku wichkashka wasi kuchullapimi shuk atuk purikushkata rikurka, payta kayashpami nirka:
- Ñuka amuka aychallatami karan. Ñuka mana aychata mikuy ushanichu.
Chaymantami kaypi wichkashpa churawashka.
Atuk nishkami:
- Ñuka aychata mikunapak yaykusha.
Wallinku nishkami:
- Ari, yaykupaylla.
Atukka punkuta pashkashpa, wichkaka ukuman yaykurka, ¡chaypimi wallinkupak ranti sakirishka!
Amu shamushpaka atuk chaypi kakta rikushpa mancharishpaka kaspiwanmi makarka, wichkashka wallinkuta mikushka yuyashpa.
Killka hapishka:
Literatura Oral kichwa - Ministerio de educación del Ecuador


text:
Lee Kuan Yew
Lee Kuan Yew, (*chinu simi pi: 李光耀, pinyin: Lǐ Guāngyào sutiyuq runaqa ( 16 ñiqin tarpuy killapi 1923 watapi paqarisqa Singapur llaqtapi - 23 ñiqin pawqar waray killapi 2015 watapi wañusqa Singapur llaqtapi). Singapur mama llaqtap pulitiku karqan.
1959 watamanta 1990 ñawpaq kuti Singapurpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lee Chin Koon
Mama: Chua Jim Neo
Ñawpaq warmi: Kwa Geok Choo
Churinkuna: 3 (Lee Hsien Loong, Lee Hsien Yang wan Lee Wei Ling)
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lee Kuan Yew.


text:
Malwina wat'akuna
Malwina wat'akuna icha Malwinakuna (kastilla simipi: Islas Malvinas, inlish simi: Falkland Islands, phransis simipi: Îles Malouines) nisqaqa Atlantiku mama quchapi, Ninasuyup antinpi wat'akunam. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kulunyanmi, Arhintina mama llaqtap atiqllasqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1764 watapis Louis Antoine de Bougainville Malwinakunapi phransis kulunyatas kamarirqan, Saint-Malo sutiyuq phransis wasi llaqtanmanta Îles Malouines sutichaspa, ichataq 1766 watapi ispañulsi tukurqan. Arhintina 9 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi ispañamanta kacharispas, Malwinakuna paypa watankunas tukurqan. 1820 watapi arhintina mama llaqta llamk'aqkunas wat'akunata tiyarirqan.
1833 watapis Hatun Britanyas Malwinakunata tiyarispa hap'irqan, britanya kulunyata ruraspa.
1982 watapi Malwina maqanakuymi karqan. 2 ñiqin ayriway killapi 1982 watapi arhintina awqaqkunam wat'akunata tiyarirqan, ichataq qanchis simana qhipaqta inlish awqaqkuna ch'utirqan, arhintinakunata atipaspa. 14 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi arhintinakuna saqirparirqan. Chay Malwina maqanakuypiqa waranqamanta aswan runakunam wañurqan, 649 arhintina, 258 britanya awqaqkunam.


text:
Yucatán suyu
Yucatán suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Yucatán), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Mérida llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1823 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
106 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mérida, 89 795 runakuna.
- Vicente Guerrero, 60 001 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yucatán suyu.
- Gobierno del Estado de Yucatán Uficial qillqa web.


text:
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa yawarta mana churachikunkuchu?
Rimasqanku, imam kaq
Rimasqanku: Jehova Diospa testigonkunaqa manam munankuchu doctorkunawan hampichikuyta, yanqapaq kasqanta piensaspanku.
Imam kaq: Testigokunaqa imawanpas unquspaykuqa kallpanchakunikum allin kaq doctorkunawan hampichikunaykupaq. Kikiyku utaq aylluyku operacionman yaykunan kaptinqa maskanikum yawarta mana churaspalla operay yachaq doctorkunata. Anchatam kusikuniku yawarta mana churaspa operanankupaq aparatokunata ruwasqankumanta. Manam testigokunallachu chaynataqa operachikunku, hukkunapas yawarta mana churachikuspallam operachikunku. Chaynataqa operachikunku yawarpi kaq unquykunawan mana hapirachikunankupaqmi.
Rimasqanku: Jehova Diospa testigonkunaqa Diosta mañakuspallam sanoyayta munanku.
Imam kaq: Ñuqaykuqa manam haykapipas yachachinikuchu Diosta mañakuspalla sanoyaymantaqa.
Rimasqanku: Achka qullqipaqmi yawarta mana churachikuspa operachikuyqa.
Imam kaq: Achka qullqipa chanin kaptinpas yawarta mana churachikuspalla operachikuyqa allinpaqmi, yawarta churarachikuspa ñakariymantaqa. *
Rimasqanku: Sapa watam achka testigokuna chaynataq warmachankupas yawarta mana churachikusqankurayku wañunku.
Imam kaq: Chayna rimasqankuqa llullam. Kay tiempopi doctorkunaqa sasa operana kaqkunatapas yawarta mana churaspallam operayta atinku. * Yawarta mana churachikuspalla operachikuqkunaqa allintam sanoyanku yuyayniyuqpas chaynataq warmachakunapas. * Ichaqa yawarta churachikuspa utaq mana churachikuspa operachikuqkunapas wakinpiqa wañunkum.
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa yawarta mana churachikunkuchu?
Jehova Diosta kasukusqaykuraykum. Bibliapim kamachin yawarta mana mikunapaq chaymi yawartaqa mana churachikunikuchu (Genesis 9:4; Levitico 17:10; Deuteronomio 12:23; Hechos 15:28, 29). Chaymantapas, Diospaqqa yawarninchikpim kawsayninchik kachkan (Levitico 17:14). Kawsakuy quwaqninchik Jehova Diosta kasukusqaykuraykum yawartaqa mana servichikunikuchu.
Imaynataña piensasqankumanta
Ñawpaq watakunapiqa doctorkunam piensarqaku yawarta mana churaspa operayqa sasallaña kasqanta. Chaymi niqku yawarta mana churachikuspalla operachikuy munaqqa wañuy maskasqanmanta. Kay watakunapiqa manaña chayna piensasqankumantam 2004 watapi doctorkunapaq qillqapi nirqa: “Yawarta mana churaspalla testigonkunata operasqanchikman hinam hamuq watakunapiqa runakunata operasunchik”, nispa *. 2010 watapipas doctorkunapaq huk qillqapim nirqa: “Yawarta mana churaspalla testigokunata imaynata operasqanchikqa yanapawasunmi hukkunatapas allinta operanapaq”, nispa (Medicina transfusional).
Wara-waranqantin doctorkunam enteron pachapi sasa operanapaq kaqkunata operachkanku yawarta mana churaspalla. Mana testigo kaqkunapas munankum yawarta mana churachikuspalla operachikuyta, chaynatam operachikuchkanku mana ancha qullqiyuq kaqkunapas.
^ par. 8 Medicina transfusional, página 14; Transfusion and Apheresis Science, volumen 33, número 3, página 349.
^ par. 10 Revista Española de Cardiología, volumen 59, número 5, páginas 507 a 509; Acta Médica Colombiana, volumen 26, número 5, página 261; The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, volumen 134, número 2, páginas 287 y 288; Texas Heart Institute Journal, volumen 38, número 5, página 563; Basics of Blood Management, página 2; Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.
^ par. 10 Revista de la Federación Argentina de Cardiología, volumen 34, número 3, páginas 407 y 408; Revista Española de Cardiología, volumen 60, número 7, páginas 727 a 731.
^ par. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.


text:
Qhichwa runa
Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.
Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.
Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.
Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Buliwyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.
Yuyarina
Arhintinapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Arhintina suyupiqa 140.000-chá 160.000-chá Qhichwa rimaq kawsan Santiago del Estero pruwinsyapi. Astawan 6290 qhichwa runakuna Huhuy (Jujui) pruwinsyapi tiyanku. 1.379.000 urin Buliwyamanta qhichwa rimaq runakunaqa waq Arhintina suyukunapi kankus.
- Pukyu: [1]
Buliwyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 2.920.000 Qhichwa rimaq kawsan, Chuqichaka suyupi, Quchapampa suyupi, P'utuqsi suyupi, Uru-Uru suyupi, Chuqiyapu suyupi, Santa Kruspipas.
Chuqiyapu suyupiqa Kallawaya runakuna tiyanku. Kallawaya simitam rimanku.
Apaykachana: Apulu, Mirq´amaya, hukkunapas: antanka
Ikwadurpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kulumbyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pukyu: [2]
Piruwpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw suyupiqa 3.262.137 Qhichwa rimaq kawsarqan 2007 watapi pikunachus 5-watayuq aswan kuraq ima karqanku. Qusqu suyupi, Ayakuchu suyupi, Apurimaq suyupi, Wankawillka suyupi, Anqash suyupi, Wanuku suyupi, Hunin suyupi, Pasqu suyupi, Kashamarka suyupi, Lima suyupi, Punu suyupi, Ariqipa suyupi, hukkunapas.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Allpa llamk'ay: sara, papa, uqa, papaliza, triyu, yuyu, siwara, kinwa, kuka, kaphiy, waytakuna, .
- Qhuya
- Maki kapchiy
==
Wankikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Qhichwa warmi llama michiq (Qusqu suyupi, Piruw)
-
Kichwa warmi, Alawsi llaqtayuq (Chimpurasu markapi), Ikwadur mama llaqtamanta
-
Kunchuku k'itimanta qhichwa runakuna, Piruw
-
Qhichwa wamra allpaqawan (Qusqupi, Piruw)
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ El Quichua de Santiago del Estero (kastilla simipi)
- ↑ www.ethnologue.com / Quechua, Napo Lowland (inlish simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pueblos Indígenas de Bolivia, Qhichwa runa llaqta (kastilla simipi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qhichwa runa.


text:
Juëvis 30 de marzu
¡Alleq yarpachakuyë imanö nuna kayänëkipaq kaqman! Qamkunaqa portakïnikikunachömi limpiu kayänëki y rurënikikunawanmi llapan shonquwan Diosta sirwiyänëki (2 Pëdru 3:11).
¿Ima rurëkunataq këkäyan “Diospa munëninta rurarllana” kawakïchöqa? Tsëkunaqa kayan: reunionkunaman ëwanqëki, Diospita yachatsikunqëki, Diosman mañakunqëki, Bibliata estudianqëki y maskunam. Jehovällatana sirwiyänampaq änikoqkunaqa manam këkunata rurayänan kaptinllatsu rurayan, tsëpa rantinqa kushishqam rurayan. Rey Davidnömi sientikuyan, pëmi kënö nirqan: “Teyta Diosllä, munanqëkita rurarmi alläpa kushikurqü, y shonqüpa rurinchömi leynikikuna këkan” (Salmu 40:8). Jehovällatana sirwinëkipaq änikur y bautizakurqa, qammi Jehoväpa amïgun këta akrëkanki y manam juktsu. Tsëmi imata rurarpis kikiki Jehoväta cuentata qonki. Tsëmi Jehoväpaq ruranqëkikunaqa, teytëkikunapitatsu o juk nunakunapitatsu kanan. Sï kanampita patsëkush “llapanchö limpiu kawakurnin y Diospa munëninta rurarllana” kawakunki, tsëqa yachakunqëkikunata rasumpa creinqëkita y Jehovä mandakunqanta respetanqëkitam rikätsikunki. Tsënö karqa, bautizakïta puëdinkinam. w16.03 2:10, 12, 15
Viernis 31 de marzu
Markäkï manaraq chämuptinqa, leymi täpëkämarqantsik [...].Tsëmi Leyqa Cristuman pushakoq täpamaqnintsik këman charqan (Gälatas 3:23, 24).
Moises qellqanqan leyqa israelïtakunatam yanapaq oqllanakur ruranakï jutsaman mana ishkiyänampaq y wakin nacionkunapa mana alli adoracionninkunaman mana ishkiyänampaq. Jehovä bendicinanta munarqa kë mandakïkunatam wiyakuyänan karqan, peru mana wiyakurqa sufriyanmanmi karqan (Deuteronomiu 28:1, 2, 15). Jina Moises qellqanqan leyqa yanapakurqan Mesïas shamunampaq listu këkäyänampaq, jutsasapa kayanqanta yarpäyänampaq y jutsankunapita librakäyänampaq juk precisaq pägutaraq wanayanqanta entiendiyänampaqmi (Gälatas 3:19; Hebrëus 10:1-10). Jina Leyqa Mesïas shamunampaq kaq familiakunatam mana allipita tsaparqan, y chäramuptinnam, reqiyänampaq yanapakurqan. Tsëmi Bibliaqa Leypaq nin, Mesïas chämunqanyaq juk tiempupa juk “pushakoq” cuenta kanqanta. w16.03 4:6, 7
Säbadu 1 de abril
¡Mäkoq mäkoqlla këkäyë! Chikiyäshoqniki Diabluqa qapareq qayareq leonnömi purikan, pitapis tragakurkïta tïrar (1 Pëdru 5:8).
Qallananchöqa Jehoväpa amïgunmi karqan. Peru Diosta adorayänampa rantin, pëta nunakuna adorayänanta munëman yarparäkurmi, jutsaman ishkirirqan (Santiägu 1:14, 15). Kë angelqa, Jehoväpa contran churakarmi ulikïpa teytan tikrarirqan (Juan 8:44). Manam musyantsiktsu puntata jutin ima kanqanta, peru kananqa Satanas nirmi reqintsik. Satanasqa, Jehoväpa y nunakunapa pasëpa chikeqninmi. Tsëmi Bibliaqa, Satanas nir qayan, tsëqa “chikikoq o contrakoq” ninanmi. Jehoväpa gobiernuntam chikin, y mandakamunanta mana munarmi imëkata ruran. w15 5/15 1:1, 2


text:
Musuq Rimanakuy
Musuq Rimanakuy icha Musuq Tistamintu nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap musuq rakinmi, Jesus kawsarqaptinña qillqasqa liwrunkunam, grigu simipi qillqasqa.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna iwanhilyu (kusi willay) nisqa liwrukunam Jesuspa kawsasqanmanta Kruspi wañusqanmanta sayarisqanmantapas willaq, Apustulkunap rurasqankuna nisqa liwru, ipistula nisqa chaski qillqakuna kristiyanu iñiqkunapaq, Huwanpa Apokalipsisnin nisqa liwru.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Musuq Rimanakuy.
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Apunchij Jesucristomanta alli huillana
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Gospelgo
- Mushuq Rimanakuy (Kashamarka rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Inkawasi-Kañaris rimaypi)
- Mushuk Rimanakuy (Pastasa kichwapi)
- Mushuk Rimanakuy (Lamas-Luritu rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Chincha Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Urin Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Marqus rimaypi)
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)


text:
Apanqara unquy
Apanqara unquy icha Kansir (latin simimanta: cancer, "apanqura", chay hina rik'chayninrayku) nisqakunaqa kurkupi mana atikuspa wiñaykuchkaq q'umpuyasqakunam, aswan kutikunapi wañuyman pusaq unquykunam.
Kawsaykuq waqllisqa kaspa, millay rikch'ayniyuq tukuspa apanqara kawsaykuq tukuspa miraykuyta qallarin, apanqara q'umpu tukuspa. Kurkup unquy hark'aynin allin kachkaptin, millay k'awsaykuqta musyaspa yuraq yawar kawsaykuqkunam apanqara kawsaykuqkunata wañuchin, apanqara unquyta hark'aspa. Mana allin kachkaptin, apanqara tuqa miraykuspa atin, runata wañuchispa.


text:
Qullqaquyllur
Qullqaquyllur icha Mayu nisqaqa (latin simipi: Via Lactea) ñuñu waraninchikmi. Watiqaykunamanta, Qullqaquyllurmi huk wisnuyuqqa 1012 intip wisnunkunahina, huk muyuqi k'aspim icha. Huk chayna-chayna 100.000 achkiy wata chawpi raqtawan, quyllur yachaqkuna Qullqaquyllurmi 200.000 hunu quylluryuq 400.000 hunu quylluryuqpas llup'inku. Intim Qullqaquyllurpa chawpinmantaqa 27.700-chá achkiy wata (8,5 kpc).
Yuyarina
Qullqaquyllurpa Pitinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñuñu waraninchikpa kimsa sapaq pitin kan: halo, disco y bulbo.


text:
¿Ima qullqiwantaq Jehova Diospa testigonkunaqa tukuyta ruwanku?
Sunquykumanta qullqiykuta sapakama qusqaykuwanmi. Huñunakuyniykupiqa manam qullqitaqa mañanikuchu, nitaqmi diezmotapas mañanikuchu (Mateo 10:7, 8). Pipas qullqita quyta munaspanqa huñunakusqayku wasipi qullqi churanaykupaq cajachamanmi winaykunman. Ichaqa manam willakunikuchu hayka qullqita pi churasqanmantaqa.
Qullqi churasqaykuqa manam hukkunaman paganaykupaqchu. Ñuqayku ukupi yachachiqkunaqa manam qullqiraykuchu Diosmanta yachachiwanku. Diosmanta wasin-wasin willakuspaykupas manam qullqiraykuchu puriniku. Huñunakunaykupaq wasiykupas manam achka qullqipa chaninchu.
Jehova Diospa testigonkunaqa betel sutiyuq wasiykumanmi huñunakunayku wasikunapi qullqi huñusqaykumanta wakinta apachiniku, chaywanmi hatun sasachakuypi tarikuq iñiqmasiykuta yanapanku, yanapankutaqmi misionerokunata hinaspa iñiqkunata llaqtan-llaqtan watukuq iñiqmasiykutapas. Chay apachisqayku qullqiwantaqmi huñunakunaykupaq wasikunata maypipas ruwanku, bibliata hinaspa chaymanta hurqusqa qillqakunatapas.
Sapakamam sunquykupi tanteasqaykuman hina huñunakunayku wasipi gastokunapaq utaq Diosmanta enteron pachapi willakunaykupaq qullqiykuta churaniku. Hayka qullqita huñusqaykumanta hinaspa imakunapi gastasqaykumantam huñunakuyniykupi sapa killa willawanku.
Yachachikuykuna
Maymantam imakunapaqpas qullqita hurquniku
Qaway tukuy hinastinmanta runakuna sunqunkumanta qullqichanta quspanku imakunapi yanapakusqankuta.


text:
8 CAPÍTULO
¿Imataq Diospa Reinonri?
¿Ima ninmi Biblia Diospa Reinonmanta?
¿Imatan chay Reino ruwanqa?
¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
1. ¿Ima reqsisqa mañakuymanta yachasun?
MILLONNINPI runakunan teqsimuyuntinpi yachanku yayayku nisqa mañakuyta. Jesucriston chay mañakuytaqa yachachiran, chay mañakuymantaqa imaymanatan yachasunman. Yayayku nisqa mañakuypi kinsa ñawpaq mañakuyninkunamanta yachasun, chaymi yanapawasun imatapuni Biblia yachachisqanta entiendenapaq.
2. ¿Yayaykupi ima kinsa mañakuykunatan Jesús yachachiran qatikuqninkunaman?
2 Mañakuyta qallarinapaqmi Jesús uyariqninkunata niran: “Qankunaqa kay hinata mañakuychis: Yayayku hanaq pachapi kaq, sutiyki yupaychasqa kachun, kamachikuq-kayniyki [reinoyki] takyachisqa kachun, munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9-13, Edición 1988). ¿Ima ninanmi kay kinsa mañakuykuna?
3. ¿Imakunatan yachananchis Diospa Reinonmanta?
3 Askhatañan yachanchis Jehová Diospa sutinmanta. Yachallaranchistaqmi Diospa munayninmantapas, ñawpa tiempopi ruwasqanmanta hamuq tiempopi llapa runakunapaq ruwananmantapas. ¿Ima ninantan Jesús niran “kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun” nisqanwan? ¿Imataq Diospa Reinonri? ¿Imaynatan ch’uyanchanqa Diospa sutinta? ¿Imapin tupan Diospa Reinon Diospa munaynin hunt’akunanwan?
¿IMATAQ DIOSPA REINONRI?
4. ¿Imataq Diospa Reinonri, pitaq Kamachikuqri?
4 Diospa Reinonqa Jehová Diospa kamachikusqanmi. Diosmi akllan chay Reinopi Kamachikuqta. ¿Pitaq chay Kamachikuqri? Jesucriston. Paymi llapa kamachikuq runakunamanta aswan atiyniyoq kamachikuq; chay rayku Biblia sutichan, “reykunaq Reynin, señorkunaqpas Señornin”, nispa (1 Timoteo 6:15). Kamachikuq runakunamanta aswan allin kamachikuqkunamantapas Jesusmi aswan atiyniyoq allinkunata ruwananpaqqa.
5. ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon, mayta kamachimunqa?
5 ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon? ¿Maypin Jesús tiyashan? Ñawpaqpi yachasqanchis hina, Jesustaqa kurkupi warkuspan wañuchiranku, kawsarisqan qhepamantaq hanaq pachaman hoqarisqa karan (Hechos 2:33). Chay rayku Diospa Reinon hanaq pachapi kashan, chaymi Biblia sutichan ‘hanaq pacha kamachikuy’, nispa (2 Timoteo 4:18, Edición 1988). Hanaq pachapiña kashan chaypas kay Hallp’atan kamachinqa (leey Apocalipsis 11:15).
6, 7. ¿Ima raykun Jesús hina mana pi kamachikuqpas kanmanchu?
6 Manan Jesús hina pi kamachikuqpas kanmanchu. ¿Ima rayku chayta ninchis? Payqa, manan hayk’aqpas wañunqachu. Biblia nin: “Pay sapallanmi mana wañuqqa, mana chimpaykuy atina k’anchaypi tiyaqqa”, nispa (1 Timoteo 6:16). Paypa lliw allin ruwasqanqa wiñaypaqmi kanqa. Imaymanatataqmi ruwanqa.
7 Jesusmantan Bibliaqa kayta willaranña: “Señor Diospa espiritunmi mana p’itiyta paywan kashanqa, ahinapin yachayniyoq allin yuyayniyoq kanqa, payqa kusa yuyaykuqmi allin kallpayoqmi kanqa, Señor Diospa munaynintan reqsinqa, paytan manchakunqa. Señor Diosta yupaychaspan payqa kusikunqa. Manan payqa ñawinpa rikusqanman hinallachu juzganqa, manataqmi rimayta uyarispallachu huchachanqapas. Chanin-kayman hinan sarunchasqakunata chaninchanqa, suyupi wakchakunaq uyarichikusqanmanmi sayakunqa”, nispa (Isaías 11:2-4). Chaypi rikusqanchis hina Jesusqa chanin-kaywan, khuyapayaywanmi runakunata kamachinqa. ¿Munawaqchu chhayna kamachikuqta?
8. ¿Pikunan Jesuswan kamachimunqaku?
8 Diospa Reinonpiqa manan Jesusllachu kamachimunqa, hukkunawan kuskan kamachimunqa. Apóstol Pablon Timoteota niran: “Pacienciawanchus muchusun chayqa, payllawantaqmi kamachisunchispas”, nispa (2 Timoteo 2:12). Arí, Pablowan Timoteowan huk cristianokunapiwanmi Jesusqa hanaq pachamanta kamachimunqa. ¿Hayk’an Jesuswan kamachimunqaku?
9. ¿Hayk’a runakunan Jesuswan kuska kamachimunqaku, hayk’aqmantapachan Dios akllayta qallariran?
9 7 capitulopi yachasqanchis hina, apóstol Juan huk rikhuriypi rikusqa, “Sión orqo patapi [hanaq pachapi kamachikuynin] Cordero [Jesucristo] sayashaqta, paywantaq pachak tawa chunka tawayoq waranqa runakunata, chaykunaq mat’inpitaq qelqasqa kasqa Corderoq sutin, Yayanpa sutinpiwan”. ¿Pikunan kanku chay 144.000 runakuna? Apóstol Juanmi kutichin: “Paykunan Corderowan kuska purirqanku maytaña riqtinpas. Paykunaqa runakuna ukhumanta ñawpaqkaq ruru hinan Diospaq Corderopaqwan rantisqa karqanku”, nispa (Apocalipsis 14:1, 4). Arí, Jesuspa hunt’aq qatikuqninkunan kanku, paykunan akllasqa karanku Jesuswan kuska hanaq pachamanta kamachimunankupaq. Wañusqankumanta kawsarinpuspan Jesuswan kuska ‘kay pachata kamachinqaku’ (Apocalipsis 5:10). Diosqa apostolkunamanta qallarispan hunt’aq cristianokunata akllaran 144.000 cristianokuna hunt’akunankama.
10. ¿Ima rayku nisunman munakuq-kayninpi Jehová Diosqa Jesusta 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq?
10 Jehová Diosmi munakuq-kayninpi Jesusta, 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq. Jesusqa ñoqanchis hina runa karan, chaymi reqsin runakunaq ñak’ariyninta. Apóstol Pablo niran: “Pisi kallpa kashaqtinchispas khuyapayawanchispunin, payqa ñoqanchis hinan imaymanapi wateqasqa karqan, ichaqa manan huchallikurqanchu”, nispa (Hebreos 4:15; 5:8). Paywan kamachikamuqkunapas ñak’arirankun llapa runakuna hina. Pantaq runakunaña karanku chaypas kallpachakurankun allin kaqta ruwanankupaq, muchurankutaq imaymana onqoykunawan. Chay rayku paykunaqa entiendenqakupuni runakunaq sasachakuyninta.
¿IMATA RUWANQA DIOSPA REINON?
11. ¿Ima raykun Jesús niran qatikuqninkunata hanaq pachapi Diospa munaynin ruwakunanpaq mañakunankuta?
11 Jesusqa manan Diospa Reinon hamunanmanta mañakunallankutachu yachachiran; yachachillarantaqmi mañakuyta Jehová Diospa munaynin “kay pachapi” “hanaq pachapipas” ruwakunanpaq. Hanaq pachapi hunt’aq angelkunaqa ruwarankupunin Diospa munayninta. Ichaqa 3 capitulopi yachasqanchis hina huk millay angelmi manaña Diospa munayninta ruwasqachu, Adanta Evatapas huchallichiranmi. Chay millay angeltan Satanás nispa sutichakuran, 10 capitulopi astawanraq paymanta yachasun. Diosqa hinallatan qhawaran Satanaspas supayninkunapas hanaq pachapi kanankuta. Chaymi Jesuspa tiemponpiqa mana llapa angelkunachu Diospa munayninta ruwasharanku. Ichaqa manan chhaynallachu kanan karan, Jesucristo Diospa Reinonpi kamachikuyta qallarishaspan Satanaswan maqanakunan karan (leey Apocalipsis 12:7-9).
12. ¿Ima iskay allin ruwaykunatan Apocalipsis 12:10 texto willan?
12 Ñawpaqmantan willakuranña kay sucedenanta: “Hanaq pachapi kunkayoq waqyakuqta uyarirqani: Kunanmi chayamun Diosninchispa qespichiynin, atiynin, kamachikuynin, Cristonpa atiyninpas. Wawqe-pananchiskunata tumpaqmi hanaq pachamanta wikch’usqaña. Paymi wawqe-pananchiskunata Diosninchispa ñawpaqenpi tuta-p’unchay huchachashallaqpuni”, nispa (Apocalipsis 12:10). ¿Reparankichu chay textopi iskay allin ruwaykuna sucedesqanta? Ñawpaqtaqa Jesucriston hanaq pachapi kamachikuyta qallariran. Chaymanta, Satanastan hanaq pachamanta kay Hallp’aman wikch’uykamuranku.
13. ¿Iman sucederan hanaq pachamanta Satanasta qarqoqtinku?
13 Chaykunaqa hunt’akunñan, chaykunamantan astawan yachasun hamuq capitulopi. ¿Imataq karan chay sucedesqanwan? Hanaq pachapi sucedesqanta leesun: “Chayrayku, hanaq pachakuna, ¡kusikuychis! Chaypi llapa tiyaqkuna, ¡q’ochukuychis!” (Apocalipsis 12:12). Arí, Satanaspas supayninkunapas hanaq pachamanta qarqosqa kasqankumantan hunt’aq angelkuna kusikuranku, hanaq pachapi qhepaq angelkunaqa llapallankun Jehová Diosman hunt’aq kanku, huk hinallataq thakpi kawsanku. Chay raykun hanaq pachapiqa Diospa munayninta ruwakushanña.
14. ¿Iman sucederan Hallp’aman Satanasta wikch’uykamuqtinku?
14 ¿Iman sucederan Hallp’api? Biblia willan: “¡Ay, imaynaraqmi kankichis kay pachapi lamar-qochapi tiyaqkuna! Saqran qankunaman uraykamun, sinchi phiñasqan kashan, tiempoqa pisillaña kananta yachaspa”, nispa (Apocalipsis 12:12). Satanasqa sinchi phiñasqan kashan kay pachaman wikch’uykamusqankumanta tiemponpas pisillaña kasqan rayku. Sinchi phiñasqa kasqanwanmi kay Hallp’api sasachakuykunata paqarichishan. Hamuq capitulopin astawan yachasun chay sasachakuykunamanta. Chhayna sasachakuykuna kashaqtin, ¿imaynatan Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
15. ¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
15 Yuyariy imatan Jehová Dios kay Hallp’apaq munan. Payqa munan Hallp’antin paraíso kanantan chanin runakuna mana wañuspa chaypi tiyanankutawan, chaytan Edén huertapi rikuchiran, 3 capitulopi yachasqayki hina. Satanasmi Adanta Evatawan huchallichiran chaymi kay Hallp’apaq Diospa munaynin mana hunt’akuranchu, munayninmi ichaqa hunt’akunqapuni. Jehová Diosqa munanpunin kay qelqa hunt’akunanta: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku” (Salmo 37:29). Diospa Reinonwanmi chayqa hunt’akunqa. ¿Imaynata?
16, 17. ¿Ima ninmi Daniel 2:44 textopi Diospa Reinonmanta?
16 Daniel 2:44 texton kay profeciata willan: “Chay reykuna kamachikushaqtinmi, Hanaq Pacha Diosqa mana hayk’aq thunikuq suyuta [reinota] sayarichinqa, manataqmi wak suyuqa chayta kamachinqachu, aswanpas llapa suyukunatan ñut’uspa tukunqa, wiñaypaqtaq kanqapas”, nispa. ¿Ima ninmi chay profecía Diospa Reinonmanta?
17 Ñawpaqkaqpi nin: “Reykuna kamachikushaqtinmi” Diospa Reinon takyachisqa kanqa, nispa. Iskaykaqpi nin: Diospa Reinon wiñaypaq kanqa, nispa. Manan ima kamachikuqpas atipanqachu nitaq paypa rantinta kamachinqachu. Kinsakaqpitaq nin: Diospa Reinonmi kay pachapi kamachikuqkunawan hatun maqanakuypi kanqa, Diospa Reinontaqmi atipanqa, nispa. Diospa Reinollanmi runakunata kamachimunqa, llapa kamachikuqkunamantapas aswan allintan kamachimunqa.
18. ¿Imaynatan sutichakun Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuyta?
18 Bibliaqa askhatan willan Diospa Reinon kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakunanmanta. Willanmi imaynata p’uchukay p’unchay qayllaykamushaqtin millay espiritukuna llullakuywan ‘kay pachantinpi tiyaqkunaq reyninkunata’ q’otunqa. ¿Imapaq? ‘Tukuy-atiyniyoq Diospa [...] hatun maqanakuyninman paykunata huñuykamunankupaq’. Chay reykunatan huñuykunqaku “hebreo rimaypi ‘Armagedón’ nisqa cheqaspi” (Apocalipsis 16:14, 16). Chay iskay versiculokunapi nisqan hina, Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuytan sutichakun Har–Magedón, otaq Armagedón, nispa.
19, 20. ¿Imakunan hark’ashan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunanpaq?
19 ¿Ima allinkunatan Diospa Reinon Armagedonwan apamunqa? Yuyarisun kay Hallp’apaq Jehová Diospa munasqanta: payqa munan paraisoman tukunantan, runakunapas ch’uya kapuspa chanin kapuspa pay yupaychanankuta. ¿Iman hark’ashan kay tiempopi Diospa munaynin hunt’akunanpaq? Ñawpaqtaqa, huchayoq runan kanchis chay raykun onqonchis wañunchispas. Ichaqa Jesusmi ñoqanchis rayku wañuran wiñay kawsayniyoq kananchispaq, 5 capitulopi yachasqanchis hina. Yuyarishankichá apóstol Juanpa qelqasqanta: “Diosqa anchatapunin runakunata munakurqan, chaymi sapan Churinta kachamurqan, pipas paypi iñiqqa ama wañunanpaq, aswanpas wiñay kawsayniyoq kananpaq”, nispa (Juan 3:16).
20 Hinaspapas askha runakunan millayta kawsanku. Llullakunku, q’otunku, qhelli huchapitaq kawsanku. Manan munankuchu Diospa munaynin ruwayta. Chhaynapi kawsaqkunaqa Armagedón maqanakuypin wañuchisqa kanqaku (leey Salmo 37:10). Hinaspapas, kay pachapi kamachikuqkunaqa manan runakunata kallpachankuchu Diospa munayninta ruwanankupaq. Askha kamachikuqkunan mana allintachu kamachiranku, waqllipuranku yana almataq karankupas. Sut’itan Biblia nin: ‘Runaqa runamasinta mana allinta ruwananpaq munaychakun’, nispa (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Imaynatan Diospa Reinonwan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunqa?
21 Armagedón qhepatan ichaqa Diospa Reinollanña kamachimunqa. Chay Reinon Diospa munayninta hunt’anqa, sumaq saminchaykunatataqmi apamunqa. Manañan Satanaspas supayninkunapas kanqañachu (Apocalipsis 20:1-3). Jesuspa sacrificakusqan rayku hunt’aq runakunaqa manaña onqonqakuchu nitaq wañunqakuchu, aswanmi wiñaypaq kawsanqaku (leey Apocalipsis 22:1-3). Hallp’atapas sumaq paraisomanmi tukuchinqa. Chhaynapin Reino Diospa munayninta kay Hallp’api hunt’achinqa Diospa sutintapas ch’uyanchanqa. ¿Ima ninanmi chay? Reinoq kamachikusqan tiempopin llapallanku Jehová Diospa sutinta hatunchanqaku.
¿HAYK’AQMI DIOSPA REINON KAMACHIKUYTA QALLARINQA?
22. Diospa Reinonqa manaraqmi takyachisqachu kasqa Jesús kay Hallp’api kashaqtin nitaq kawsarisqan qhepallamanchu, ¿imaynapin chayta yachanchis?
22 Jesusmi qatikuqninkunata yachachiran khayna mañakunankuta: “Kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun”, nispa, chaywanmi sut’ita yachakuran Reino manaraq takyachisqa kasqanta. ¿Jesús hanaq pachaman kutipuqtin hinachu takyachisqa karan? Manan, apóstol Pedropas Pablopas willarankun Jesuspa kawsarisqan qhepaman Salmo 110:1 textopi profecía paypi hunt’akusqanta: “Señor Diosmi Señorniyta nirqan: ‘Paña ladoypi tiyaykuy, awqaykikunata chaki sarunaykiman churanaykama’”, nispa (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Arí, Jesucristoqa suyananraqmi karan.
Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munayninqa ruwakunqa imaynan hanaq pachapi ruwakun hinata
23. a) ¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kamachikuyta qallariran? b) ¿Imamanta qatimuq capitulopi yachasun?
23 ¿Ima watakaman suyanan karan? 1800-1900 watakuna ukhupi Bibliata estudiaqkunaq pisi-pisimanta reparasqankuman hinaqa 1914 watakaman suyanan karan. (Chaymanta astawan yachayta munaspaqa maskhay apéndice nisqata, 1914: hatun wata Bibliaq profeciankunapi, nisqa temata.) 1914 watamantapacha imaymana sucedesqanmi rikuchin Biblia estudiaqkunaq entiendesqankuqa cheqaq kasqanta. Bibliamanta profeciakuna hunt’akusqanmi rikuchin 1914 watapi Jehová Dios Cristota Kamachikuq kananpaq churasqanta, Diospa Reinon kamachikuy qallarisqantawan. Arí, Satanaspa ‘tiemponqa pisillañan’ kashan, chay tiempopitaqmi kawsashanchis (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munaynin ruwakunqaña. ¿Ima ninkin chay allin willakuymanta? ¿Cheqaqchu kanman? Qatimuq capitulopin astawan yachasun imatapunin Biblia yachachin chaykunamanta.
Astawan yachanapaq
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
Kinsa amigokunamanta willakuy
Huk p’unchaymi rey Nabucodonosor ruwachirqan hatun karay qorimanta estatuata, kinsa chunka metro altuta, yaqa kinsa metro anchoyoqta. Hinan llapallan runakunata reyqa nirqan: Kunanmi llappallaykichis kay qorimanta ruwachisqay estuata yupachankichis. Sapa musicata uyarispan yupaychayta qallarinkichis, mana hina yawrashaq hornomanmi wikch’uykusqa kankichis, nipa.
Kinsantinku Sadrac, Mesac, Abednego ima, mana qonqorikurqankuchu nitaq yupaycharqankupaschu. Chayta rikuspan reyqa anchatapuni phiñakuspa nirqan: Imaraykutaq qankunarí qorimanta ruwachisqay estatuatari mana yupaychayta munankichischu?, nispa. Chaymantan nillarqantaq: Kunanmi waqmanta música waqaqtin yupaychankichis. Mana hinaqa yawrashaq horno ukhumanmi wikch’uysakichis, makiymantaqa manan ima diospas qespichiytaqa atisunkichischu, nispa.
Hinan kinsantin Sadrac, Mesac Abednegopiwan nirqanku: Rey manan necesariochu qanpa qayllaykipi amachakuyniykuqa. Sichus yawrashaq hormonan wikch’uywankiku chayqa, cheqaq Diosniykun chay hornomanta hinallataq makikimantapas qespichiyta atinman. Manaña ahinachu kanqa chaypas, yachay rey, manapunin qorimanta estuamanta qonqorikuykunmachu nitaq yupaychaykumanchu, nispa.
Chayta uyarispan reyqa kamachirqan hornota kanchis kutita hinaraq kananankuta, hinaspan kamachirqan kallpasapa soldokunata, allinta thunkuspa horno ukhuman wikch’uykunankupaq. Hinan hornoman wikch’uyoq soldadokuna nina wachirqan.
Hinan reyqa sayarispa qhawarqa horno ukhuta, chaypitaq rikurqan tawa runakuna purishaqta, hiñan nirqan: Manachu kinsalla wikch’uykusqa karqanku?, ñoqaqa rikushani tawatamá!, tawa-kaqqa diosman rikchakuqmi kashan, nispa. Hiñan reyqa wakyarqan, cheqaq Diospa kamachinkuna lloqsimuychis, nispa. Kinsantinku lloqwimurqanku mana ima k’irisqa, manan chukchallankutapas nina ruphasqachu, manan p’achallankupas qoqomasqachu. Chaymi reyqa cheqaq Diosta yupaycharqan.
Si le interesa mas cuentos en quechua, visita nuestro blog.


text:
¿Imanasqataq Bibliamanta yachananchik?
Enteron pachapi yaqa lliw runakunam Bibliayoq kanku. ¿Haykapipas leerqankichu kay suma-sumaq librota? Waranqantin watakunañam tukuy lawmanta runakuna yachachikuyninkunapi tarirqaku hawkayayta, suyakuytawan yanapakuytapas. Ichaqa achkam mana leenkuraqchu, hukkunañataqmi astawanraq yachayta munanku. Qampas yachayta munaptikiqa, kay folletom allinta yanapasunki.
ALLINMI kanman Bibliata manaraq leechkaspayki kaykunamanta yachayniki: Bibliapiqa otaq Diospa Palabranpiqa 66 librokunam kan. Punta kaq librom Genesis, tukuynin libroñataq Revelacion otaq Apocalipsis.
¿Pitaq Bibliata qellqachirqa? Chayqa allin tapukuymi. Bibliapi 66 librokunataqa yaqa 40 runakunam qellqarqaku yaqapas 1.600 watakunapi. Ichaqa manamá mayqanninkupas nirqachu kikinkumanta Bibliata qellqasqankutaqa. Aswanraqmi huknin qellqaq nirqa: “Bibliapi llapallan qellqasqa kaqkunaqa Diospa Espiritunpa qosqanmi”, nispa (2 Timoteo 3:16). Hukninpas nirqam: “Tayta Diospa Espiritunmi ñoqantakama rimarirqa. Tayta Diospa palabrallanmi simillaypipas tarikurqa”, nispa (2 Samuel 23:2). Qawasqanchikman hinaqa, Biblia qellqaqkunaqa reqsikurqakum Bibliata qellqachiqqa Llapallan kamachiq Jehová Dios kasqanta. Niwanchiktaqmi reqsinanchikta Dios munasqantapas.
Ancha allintaqmi Biblia imamantapuni yachachisqanta yachayqa: Diosmi hanaq pachapi huk gobiernota churanqa, chaynapi kamachinanpaq derechonta lliw runakuna reqsinankupaq. Kay folletopa qatiqnin paginankunapim qawanki Genesismanta Apocalipsis librokama Bibliaqa chay gobiernomanta rimasqanta.
Kallpanchaykikum chay yachachikuypi piensaspa Bibliapa nisqankunata estudianaykipaq.
^ par. 9 Tiempokunamanta rimaspam kay folletopi nisun, cristianokunapa tiemponmanta ñawpaqtaraq (c.t.ñ.), chaynataq cristianokunapa tiemponpi (c.t.), nispa. Kaytam sapa paginapa ura patanpi uchuy letrachakunawan pisi rimayllapi qellqasqata tarinki.
Yachachikuykuna
BIBLIAMANTA YACHANAPAQ
¿Imanasqataq bibliata estudiana?
Enteron pachapi waranqantin runakunam bibliapi tukuy ima tapukuyninkumanta yachachkanku. ¿Munawaqchu qampas yachayta?


text:
Suplemento infantil, Añaskitu (75)
1995 watamantapacha "Añaskitu" p'anqa ruwakun, periódico "Conosur Ñawpaqman" nisqapta uña wawan jina. "Añaskituqa" wawakuna ñawinanpaq, wawakunap ruwayninkuta, yachayninkuta, kawsayninkuta qhichwa qallupi qillqarimun, "Añaskitu" ñawpaqtaqa Suplemento Educativo nisqalla karqa, grupos de educación Raqaypampapi llank'arinankupaq. Kay Suplemento Educativo nisqataqa may chhika wawakuna ñawirisqanku, chayta rikuspataq p'anqaman tukun, sutita churanapaqtaq, radio Raqaypanpawan uk atipanaku ruwakurqa, chaymanta "Añaskitu" suti lluqsimun, wawakunawan khuchka llank'anapaq, wawakunapura riksinakunankuñaq, "Añaskitu" niqta parlanarikunankupaq.


text:
8 CAPÍTULO
Diosqa chʼuya runakunatan munakun
“Chʼuyapaqqa chʼuyallataqmi kanki.” (SALMO 18:26.)
1-3. a) ¿Imaraykun mamakuna munanku wawanku limpio allin pʼachasqa kanankuta? b) ¿Imaraykun Jehová Dios munan kamachinkuna chʼuya kananchista? ¿Imarayku kallpachakunanchis tukuy tiempo chʼuya kananchispaq?
HUK mamaqa munanmi wawan allin bañasqa, allin pʼachasqa, allin allichasqa kananta, chaymi manaraq wawan wasimanta lloqsishaqtin chaykunata qhawarin. ¿Imarayku? Yachanmi limpio kayqa qhali wiñananpaq kasqanta, hinaspapas yachanmi wawanta qhawarispanku paykunapas qhawarisqa kanankuta.
2 Hanaq pachapi kaq Taytanchispas munanmi kamachinkuna chʼuya runakuna kananchista. Pay kikinmi Bibliapi prometewanchis ‘chʼuyapaqqa chʼuyallataq kananta’ (Salmo 18:26). * ¿Imaraykun Jehová Dios munan chʼuya runakuna kananchista? Ñawpaqta, munakuwasqanchisrayku, hinaspapas yachanmi chʼuya kayqa allinninchispaq kasqanta. Iskaypi, Testigonkuna imayna kasqanchisman hinan paytapas qhawarinqaku. Ñoqanchisqa manapunin Jehová Diosta sutintapas pisichayta munanchischu. Aswanmi hatunchayta munanchis. Chaymi chʼuya kananchis pʼachakuyninchispi kawsayninchispipas (Ezequiel 36:22; leey 1 Pedro 2:12).
3 ¿Imarayku kallpachakunanchis tukuy tiempo chʼuya kananchispaq? Ñawpaqta, Jehová Dios chʼuya runakunata munakusqanrayku. Hinaspapas Jehová Diostan munakunchis chaymi tukuy ruwasqanchispi hatunchayta munanchis. Chaymantapas wiñaypaqmi munakuyninpi takyayta munanchis. Chayraykun chʼuya kaymanta kaykunata yachasun: ¿imarayku chʼuya kananchis? ¿Imakunapi chʼuya kasunman? ¿Imatan ruwananchis chʼuya kanapaq? Chaykunamanta yachaymi reparachiwasun chʼuya kanapaq imakunapi kallpachakunanchista.
¿IMARAYKU CHʼUYA KANANCHIS?
4, 5. a) ¿Imaraykun astawan tukuy qhelli kaqmanta karunchakunanchis? b) Diosqa munanmi tukuy kamasqanpas chʼuya kananta, ¿imaynatan chayta rikuchin?
4 Jehová Diosqa imaymanapin yachachiwanchis. Ñawpaqtaqa, ejemplonwanmi yachachiwanchis. Bibliapunin minkʼawanchis: “Payman rikchʼakuq kaychis”, nispa (Efesios 5:1). Chhaynaqa, ¿imaraykun astawan tukuy qhelli kaqmanta karunchakunanchis? Chʼuyay-chʼuya Diosta yupaychasqanchisrayku (leey Levítico 11:44, 45).
5 Tukuy kamasqanta qhawarispan yachanchis Jehová Dios imayna kasqanta, imakuna ruwasqanta, chʼuya kasqantapas (Romanos 1:20). Chaypaq yachasun tiyasqanchis Hallpʼamanta. Mana qhellichasqa kananpaqmi Jehová Dios huntʼasqata kamaran. Chayrayku wayratapas unutapas muyuchin huk tiempomanta chʼuyaman tukupunanpaq (ciclos ecológicos). Chaymantapas “chʼuyanchaq tropakunatan” kamallarantaq, chaykunaqa sinchita mikhuq mana rikuna kurukunan, chay kurukunan llapa qʼopakunata mikhuspa chʼuyanchapun. Chay kuruchakunaqa ancha allintan llankʼanku, chaymi científico nisqakunapas lamar qocha petroliowan qhellichasqa kaqtin otaq runakuna paykunallapaq munaq kayninkupi hallpʼanchista qhellichaqtinku chayman chay kuruchakunata churanku chʼuyanchapunanpaq. Arí, ‘kay pachata Ruwaq’ Diosqa lliwpas chʼuya kanantan munan, chaymi chay ruwasqankunapi rikukun (Jeremías 10:12). ¿Manachu ñoqanchispas chʼuya kananta munasunman? Ari munasunmanmi.
6, 7. ¿Imaynatan Jehová Dios Kamachikuy Simi churasqanpi rikuchiran kamachinkuna chʼuya kananku munasqanta?
6 Hinaspapas, ¿imarayku chʼuya kananchis? Jehová Dios kamachinkunaq chʼuya kananta munasqanrayku. Qhawarinapaq, israelitakunaman Kamachikuy Simi qosqanpin rikuchiran chʼuya kaywan yupaychaywan huklla kasqanta. Chaymi uma sacerdote Hucha Pampachana Pʼunchaypi iskay kutita bañakunan karan ruwananta huntʼananpaq (Levítico 16:4, 23, 24). Chhaynatan llapa sacerdotekunapas makinkuta chakinkuta maqchikunanku karan Jehová Diosman sacrificiota haywanankupaq (Éxodo 30:17-21; 2 Crónicas 4:6). Kallarantaqmi israelitakunata qhellichaq qanchis chunka ruwaykunapas. Chaykunawan qhellichasqa israelitaqa manan Jehová Diosta yupaychayta atiranchu, mayninpiqa wañuytapas tarinmanmi karan (Levítico 15:31). Hinaspapas qhellichakuq israelitaqa Kamachikuy Simi nisqanman hinan chʼuyanchakunan karan pʼachanta tʼaqsakuspa cuerpontapas bañakuspa, mana chayqa ‘wañunanpaq huchachasqan kanan’ karan (Números 19:17-20).
7 Chay Kamachikuy Simikunaqa manañan ñoqanchispaqchu, ichaqa yanapawanchismi Jehová Diospa yuyaykusqanta yachanapaq. Chay kamachikuykunapin Jehová Dios sutʼita rikuchiran payta yupaychaqkuna chʼuya kananku munasqanta. Payqa kaqllatapunin kunanpas munan (Malaquías 3:6). Ñawpa tiempopi hinan kunanpas payqa ‘chanin mana ima qhelliyoq yupaychanata’ munan (Santiago 1:27). Chay kamachikuyta kay tiempopi imayna huntʼananchismanta tʼaqwiriyqa allinpunin kanqa.
¿IMAN JEHOVÁ DIOSPA ÑAWPAQENPI CHʼUYA KAY?
8. ¿Imakunapi chʼuya kananchistan Jehová Dios munan?
8 Bibliaqa manan cuerpopi chʼuya kayllamantachu willan. Aswanmi willan Jehová Diospa ñawpaqenpi tukuy imaymanapi chʼuya kananchismanta. Arí, Jehová Diosqa munan kay tawa kaqkunapi chʼuya kananchista: yupaychaypi, kawsaypi, yuyaykuypi, cuerpopipas. Qhawarisun sapankamanta.
9, 10. ¿Imatan ruwananchis yupaychayninchis chʼuya kananpaq? ¿Imapin cheqaq cristianokuna mana chhaqrukunchischu?
9 Yupaychaypi chʼuya kay. Yupaychayninchis chʼuya kananpaqqa manan chhaqrukunachu pantasqa religionkunaq ima ruwayninwanpas. Yuyarisun Babilonia llaqtapi preso kaq israelitakunata. Jerusalén llaqtankuman manaraq kutipushaqtinkun Jehová Dios kayta kamachiran: “¡Ama [ima] qhellitapas llamiychischu! [...] lloqsiychis, hinaspa chʼuyanchakuychis” nispa, chaytan paykunaqa kasukunanku karan (Isaías 52:11). Paykunaqa Jehová Diosta hukmanta yupaychanankupaqmi kutipunanku karan. Diosta yupaychayninku chʼuya kananpaqqa manan chhaqrunankuchu karan Babilonia llaqtapi pantasqa religionkunaq yachachikuyninwan, ruwayninkuwan, costumbrenkuwanpas. Chay ruwaykunaqa Jehová Diostan phiñachiran.
10 Kunanpas cheqaq cristianokunaqa manapunin pantasqa religionkunaq ruwayninwan qhellichakunanchischu (leey 1 Corintios 10:21). Pantasqa religionkunaq yachachikuyninqa teqsimuyuntinpin mastʼarisqa kashan chaymi waqllichiwasunman. Yaqa llapa suyukunapi kaq costumbrenkuna, fiestankuna, yachachikuyninkupas, almaqa mana wañuqmi nisqa yachachikuypas ñawpa tiempopi pantasqa religionkunamantan paqarimun (Eclesiastés 9:5, 6, 10). Cheqaq cristianokunaqa manapunin munanchischu pantasqa religionkunaq ruwayninkunawan chhaqrukuyta. * Chayrayku runakunaña tanqawasunman chaypas manapuni Diosta yupaychanapaq kamachikuykunata pisichananchischu (Hechos 5:29).
11. ¿Imakunamantan karunchakuna kawsayninchispi chʼuya kanapaq, imarayku chayta ruwana?
11 Kawsaypi chʼuya kay. Kawsaypi chʼuya kanapaqqa millay qhelli ruwaykunamantan karunchakunanchis, chayllan Diospa munakuyninpi allinta takyasun (leey Efesios 5:5). Cristianokunaqa ‘qhelli huchapi puriymantan ayqekunankupuni’, chaymantan qatimuq capitulopi yachasun. Chhayna huchakunapi urmaspa mana kutirikuqkunaqa “Diospa qhapaqsuyunmanqa manan haykunqakuchu” (1 Corintios 6:9, 10, 18). Chay runakunan Jehová Diospaqqa “mana pʼenqakuqkuna” kanku, chaymi chay huchallikusqankumanta mana chʼuyanchakuqtinkuqa ‘iskaykaq wañuypaq’ kanqaku (Apocalipsis 21:8).
12, 13. ¿Imamanmi apawasunman yuyaykusqanchis? ¿Imakunan yanapawasun yuyayninchis chʼuya kananpaq?
12 Yuyaykuypi chʼuya kay. Runaqa yuyaykusqanman hinan imatapas ruwan. Sichus yuyayninchispi sonqonchispipas millay yuyaykuykuna hinalla saphichakunqa chayqa chay yuyaykusqanchisman hinan millay ruwaykunaman urmasunman (Mateo 5:28; 15:18-20). Allin chʼuya kaqkunallata yuyaykusun chaytaq allin kaqkunallata ruwanapaq kallpachakusun (leey Filipenses 4:8). Ichaqa, ¿imakunan yanapawasun yuyayninchis chʼuya kananpaq? Hukpi, millay qʼochukuykunamantan karunchakunanchis. * Iskaypi, Diospa Simin Qelqata tʼaqwispan allin yuyaykuykunata umanchisman huntʼachinanchis (Salmo 19:8, 9).
13 Ñawpaqpi yachasqanchis hina Diospa munakuyninpi allinta takyanapaqqa chʼuyan kananchis yupaychaypi, kawsaypi, yuyayninchispipas. Huk capitulokunapipas willashanmi chay kinsa chʼuya kaykunamanta. Kunanmi ichaqa yachasun tawa kaqta: cuerpopi chʼuya kaymanta.
CUERPONCHISPI CHʼUYA KASUN
14. Limpio kayqa manan allinnillanchispaqchu, ¿imarayku chayta ninchis?
14 Cuerponchispas tiyasqanchis wasipas chʼuya otaq limpion kanan. Wakin runakunan ninku, imayna kasqayqa manan pimanpas imapas qokunanchu, nispa. Cristianokunaqa manapunin chhaynata yuyaykunankuchu. Ñawpaqpi yachasqanchis hina, manan allinninchispaq kasqanraykullachu Jehová Diosqa munan cuerpopi limpio kananchista, aswanmi payta allinta qhawarichinanchispaq. Ñawpaq parrafopi wawamanta yachasqanchista yuyarisun: sichus qhellillaña mana allin allichasqataq purinman chayqa, ¿manachu nisunman, imayna tayta mamayoqtaq kay wawari, nispa? Sichus ñoqanchispas mana allintachu pʼachakusunman mana allintachu kawsasunman chayqa, ¿manachu hanaq pachapi kaq Taytanchista pʼenqayta qhawarichisunman? ¿Manachu willakuy apasqanchistapas pisichachisunman? Manapunin qonqananchischu Bibliapi kay nisqanta: “Manan pimanpas ima miskʼanatapas churaykuchu, llankʼayniykumanta ama pʼenqayta rimanankupaq. Aswanpas tukuypin Diospa kamachinkuna kasqaykuta rikuchikuyku”, nispa (2 Corintios 6:3, 4). Kunan yachasun cuerponchispi wasinchispi limpio kaymanta.
15, 16. ¿Imakunata ruwananchis cuerponchispi limpio kanapaq, imaynan pʼachanchispas kanan?
15 Bañakusun allintataq pʼachakusunpas. Tiyasqanchis llaqtapi imayna costumbreyoqña runakuna kankuman chaypas cristianokunaqa bañakunanchispunin. Maypiña kasunman chaypas bañakunanchispaqqa kanpunin unupas jabonpas. Hinaspapas makinchistan maqchikunanchis manaraq mikhushaspa, manaraq mikhuykunata hapʼishaspa, hispʼasqanchis qhepaman otaq wawaq pañalninta cambiasqanchis qhepamanpas. Chayta ruwaqtinchisqa manan onqoy rikhurichiq mana rikuna kurukuna miranqachu nitaqmi ima onqoypas —qʼecha onqoy hukkunapas— hapʼiwasunchu, wañuymantapas qespichiwasunmi. Sichus tiyasqanchis cheqaspi mana kanchu hispʼanapaq chayqa, ñawpa israelitakuna hinan pampata tʼoqonanchis chaypi hatun hispʼayninchista pʼampananchispaq (Deuteronomio 23:12, 13).
16 Pʼachanchistapas tʼaqsashanallanchispunin. Allinta pʼachakunanchispaqqa manan askha qolqewan rantisqaraqchu kanan nitaq chayllaraq rikhurimuq pʼachachu kanan, aswanqa limpion kanan allinta hapʼiq pʼachataq kananpas (leey 1 Timoteo 2:9, 10). Maypiña kashaspapas ima ratopas limpio kasqanchiswan sumaq pʼachasqa kasqanchispiwanmi rikuchinanchis “qespichiqninchis Diosmanta yachachikuyqa tukuypi sumaqpuni kasqanta” (Tito 2:10).
17. ¿Imarayku wasinchispas ima kaqninchispas limpio allin allichasqa kanan?
17 Wasinchispas tukuy kaqninchiskunapas. Wakchaña qhapaqña kasunman chaypas, atisqanchisman hinan wasinchistaqa limpiota sumaq allichasqata hapʼinanchis. Carroyoq kaspapas hawantin ukhuntintan allinta limpiananchis astawanqa huñunakuyman rispa otaq predicaq rispapas. Llapa kaqninchiskunatan limpiota hapʼinanchis. Chayta ruwaspan Jehová Diosta allinta qhawarichisun. Hinaspapas llapa runakunamanmi yachachimushanchis Jehová Dios kay Hallpʼa chʼuya kananta munasqanrayku ‘kay pacha waqllichiqkunata [otaq qhellichaqkunata] wañuchinanmanta’, Reinonwan kay Hallpʼata paraisoman tukuchinanmantawan (Apocalipsis 11:18; Lucas 23:43). Chaymi wasinchista ima kaqninchistapas limpiota allin allichasqata hapʼispa rikuchisun mosoq pachapi limpio tiyananchispaq preparakusqanchista.
18. ¿Imakunapi yanapakuspan rikuchinchis Huñunakuna Wasi respetasqanchista?
18 Huñunakunanchis Wasi. Chay wasipiqa munakusqanchis Diostan yupaychanchis chaymi anchata respetanchis. Visitamuqkuna sumaqta qhawarinankupaq hinan tukuy tiempo limpio kananta munanchis. Chaymi mana thantakunanpaqqa limpianapaq allichanapaq programaq nisqanman hina ruwananchis. Chay llankʼaykunapi yanapakuspan rikuchisun Diosta Yupaychanapaq Wasi munakusqanchista. Huñunakunanchis Wasita limpiaypi ‘allichaypi llankʼayqa’ hatun saminchaymi (2 Crónicas 34:10). Chhaynallatataqmi qhawarinanchis hatun huñunakuykunapaq wasikunatapas.
CUERPONCHIS UKHUTA QHELLICHAQ RUWAYKUNAMANTA KARUNCHAKUSUN
19. ¿Ima ruwaykunamantan karunchakunanchis ukhu cuerponchis mana qhellichasqa kananpaq? ¿Imaynatan Biblia chaypi yanapawanchis?
19 ¿Imakunamantawanmi karunchakunanchis cuerponchispi limpio kanapaq? Cuerponchista llapa qhellichaq ruwaykunamantawanmi. Chayraykun mana pitanchischu cigarrota, mana machanchischu nitaq medicokunaq mana recetasqan otaq yuyayta chinkachiq hampitapas ukyanchischu. Bibliaqa manan llapa viciokunamantachu willan, ichaqa kanmi yachachikuykuna kamachikuykunapiwan Jehová Dios imarayku chaykunata qhellipaq qhawarin chayta yachanapaq. Chayrayku kunan qhawarisun phisqamanta, chaykunan yanapawasun imatapas Diospa munasqanman hina ruwanapaq.
20, 21. ¿Ima ruwaykunamanta karunchakunanchistan Jehová Dios munan, imarayku chay ruwananchista munan?
20 “Munasqa wawqe-panaykuna, chaykunatan Diosqa prometewanchis. Chayrayku tukuy qhelli kaqmanta chʼuyanchakusun aycha cuerponchispipas espiritunchispipas, Diosta manchakuspataq aswan-aswan chʼuyata kawsasun.” (2 Corintios 7:1.) Chaypi nisqan hina Jehová Diosqa manan munanchu ‘aychanchista’ (otaq cuerponchis ukhuta) imawanpas qhellichananchista, ‘espiritunchista’ (yuyaykusqanchista otaq munasqanchista) waqllichinanchistapas. Chaymi karunchakunchis vicioman apaq otaq cuerponchista yuyayninchistapas qhellichaq ruwaykunamanta.
21 Chay textollapitaqmi Biblia willawanchis imarayku ‘tukuy qhelli kaqmanta chʼuyanchakunanchista’. 2 Corintios 7:1 texto khaynata qallarin: “Chaykunatan Diosqa prometewanchis”, nispa. ¿Ima promesamantan rimashan? Ñawpaq versiculokunapi Jehová Dios kayta niran: “Ñoqa chaskisqaykichis. Qankunaq Yayaykichismi kasaq” nispa, chay promesamantan rimashan (2 Corintios 6:17, 18). ¡Ancha sumaqmi chayqa! Imayna huk tayta wawankunata qhawarin chhaynata qhawariwananchispaqmi prometewanchis. Chaypaqmi ichaqa ‘aycha cuerponchista espiritunchistapas’ tukuy qhellichaq ruwaykunamanta karunchananchista munan. Mana yuyayniyoq runachá kasunman millay ruwaykunarayku Jehová Diosmanta karunchakuspaqa.
22-25. ¿Bibliapi ima yachachikuykuna ima kamachikuykunapiwanmi yanapawasun viciokunaman mana urmananchispaq?
22 “Señor Diosniykitan munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykipiwan.” (Mateo 22:37.) Jesusmi willaran chay kamachikuy huk kamachikuykunamanta aswan chaniyoq kasqanta (Mateo 22:38). Arí, Jehová Diosninchisqa tukuy yuyayninchiswan tukuy sonqonchiswan munakunapaq hinapunin. Chaypaqmi ichaqa karunchakunanchis kawsayta pisiyachiq otaq yuyayta tutayachiq ruwaykunamanta.
23 “[Jehová Diosqa] llapanchista kawsachiwanchis, samaytapas, tukuy imatapas qowanchis.” (Hechos 17:24, 25.) Kawsayqa munakuq Diosninchispa qoykuwasqanchismi chaymi cristianokunaqa anchata respetanchis. Chayraykun onqoyman apaq millay ruwaykunamanta karunchakunchis. Chayta mana ruwasunmanchu chayqa kawsaytapas mana allinpaq qhawarishasunman hinan kanman (Salmo 36:9).
24 “Runamasiykitan qan kikiykita hina munakunki.” (Mateo 22:39.) Vicioyoq runaqa manan payllatachu qhellichakun muyuriqninpi kaqkunatapas qhellichanmi. Chaytan rikukun cigarrota pitaq runa qʼosñinwan hukkunata qhellichasqanpi. Chayta ruwaqqa, runamasiykita munakuy nisqa kamachikuytan mana kasukushanchu chaywantaqmi rikuchishan Jehová Diosta mana munakusqanta (1 Juan 4:20, 21).
25 ‘Suyu kamachiqkunatapas llaqta kamachiqkunatapas kasukuychis.’ (Tito 3:1.) Yaqa llapa llaqtakunapin harkʼasqa kashan droga hapʼiy droga mikhuypas, chaymi cheqaq cristianokunaqa manapuni hapʼinkuchu nitaq mikhunkupaschu (Romanos 13:1).
26. a) ¿Imatan ruwananchis Jehová Diospa munakuyninpi allinta takyananchispaq? b) ¿Imaraykun Diospa ñawpaqenpi chʼuya kawsay ancha allinpuni?
26 Jehová Diospa munakuyninpi allinta takyanapaqqa manan iskay kinsa ruwaykunallapichu chʼuya kananchis aswanpas tukuypin chʼuya kananchis. Arí, sasan kanman huk viciota saqespa manaña hukmanta chayman urmayuyqa, ichaqa atikunmanmi. * May allinpunin chʼuya kawsayqa. Jehová Diosqa allinninchispaqmi chaykunata kamachiwanchis (leey Isaías 48:17). Chaymantapas munakusqanchis Diostan allinta qhawarichinchis chaytaqmi anchata kusichiwanchis.
^ párr. 2 “Ch’uya” nispaqa hebreo rimaypiqa cuerpopi ch’uya kaytan nin, ichaqa astawanqa kawsayninchispipas Dios yupaychayninchispipas ch’uya kaytan.
^ párr. 10 13 capitulopin willashan cheqaq cristianokunaq karunchakusqan fiestakunamanta costumbrekunamantawan.
^ párr. 26 “ ¿Kallpachakunichu allinkaqta ruwanaypaq?” nisqa recuadrota qhawariy, “ Diospaqqa ‘tukuy imapas atikunmi’” nisqa recuadrotawan.
^ párr. 67 Kay sutiqa manan sutinpunichu.
Astawan yachanapaq
¡DIOSPA GOBIERNONQA KAMACHISHANÑAN!
Kawsayninchispi aswan ch’uyanchasqa kanchis: Diosqa ch’uyan ñoqanchispas ch’uyan kananchis
Profeta Ezequielmi huk rikhuriypi rikurqan hatun punkukunata guardiakunaq cuartonkunatapas, chaykuna rikusqanmi Diospa llaqtanpi hunt’akurqan 1914 watamantapacha.


text:
Willy Brandt
Herbert Ernst Karl Frahm, chaymantataq Willy Brandt sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1913 watapi paqarisqa Lübeck llaqtapi; 8 ñiqin kantaray killapi 1992 watapi wañusqa Bonn llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
1957 watamanta 1966 watakama Kunti Berlinpa kurakan karqan.
1969 watamanta 1974 watakama kunti Alimanya mama llaqtap kansillirninmi karqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan 1971 watapi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Willy Brandt.


text:
Pawlu VI
Pawlu VI icha Pawlu suqta ñiqin (latin simipi: Paulus PP. VI, Italya simipi: Papa Paolo VI) sutiyuq runaqa (*26 ñiqin tarpuy killapi - 1897, Concesio, Brescia, Lombardia, Italyapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi -1978, Castell Gandolfo, Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna:
- Ecclesiam Suam (6 ñiqin chakra yapuy killapi 1964 watapi)
- Mense Maio (29 ñiqin ayriway killapi 1965 watapi)
- Mysterium Fi-i (3 ñiqin tarpuy killapi 1965 watapi)
- Christi Matri (15 ñiqin tarpuy killapi 1966 watapi)
- Populorum Progressio (26 ñiqin pawqar waray killapi 1967 watapi)
- Sacerdotalis Caelibatus (24 ñiqin inti raymi killapi 1967 watapi)
- Humanae Vitae (25 ñiqin anta situwa killapi 1968 watapi)


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text:
Ronald Reagan
Ronald Reagan sutiyuq runaqa (6 ñiqin hatun puquy killapi 1911 watapi paqarisqa Tampico llaqtapi, Illinois suyupi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi; 5 ñiqin inti raymi killapi 2004 watapi wañusqa Bel Air barriyupi, Los Angeles llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq aranway pukllaqmi, pulitiku runapas karqan. 1981 watamanta 1989 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 40 kaq umalliqninmi karqan, 1967 watamanta 1975 watakamataq California suyup 33 kaq kamachiqninmi.
Ripublikanu partidupi wankurisqan kaspa, 1976 watapi umallinapaq akllanakuykunapi llallisqa kaspa 1980 watapi 1988 watapipas akllanakuykunapim atiparqan.
Reaganqa kumunismuwan, Awya Yalapi riwulusyunaryuwan ancha hayum karqan. Nikarawapi kuntrariwulusyunaryu ("contra") nisqakunata sinchitam yanaparqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ronald Reagan.


text:
Luis Hernández
Luis Guillermo Hernández Camarero sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 watapi Lima llaqtapi paqarisqa - † 3 ñiqin kantaray killapi 1977 watapi Buenos Aires llaqtapi wañusqa), Piruw mama llaqtamanta Hampikamayuq wan harawi qillqaqmi karqan.
Llimanta aswan riqsisqa qillqasqanqa Vox Horrisona nisqa kawsay rikch'anmi karqan.
Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur wan Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Orilla (1961)
- Charlie Melnick (1962)
- Las Constelaciones (1965)
- VOX HORRISONA (1970)
- Voces íntimas
- Naturaleza viva
- El curvado universo
- El jardín de los Cherries
- El elefante asado
- La novela de la isla
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luis Hernández.
- Kastilla simipi


text:
Llankaykunta paktachinkapak kay maquinarias hillaykunawanmi yanapakun, shuk motoniveladora, ishki volqueta, shuk rodillo, shuk tanquero, shuk pala cargadora; kay hillaykunawanka llankankami ñankunata paskashpa, allichishpa.
Markapak apuk yupaycharkami pushak mashikunata kay llankaykunata tantanakushpa yanapakushkamanta; shinallatak nirkami “alli ñankunata charishpa murukunata hawalla katuna pampakunaman llukchita ushashun” nirkami.
Kay ayllu llaktapak ayllukuna yupaycharkami, maquinarias hillaykunata kachashpa kashna shina llankaykunata ayllu llaktakunapi yuyashpa llankakushkamanta.


text:
Jehová Diosqa maytan munashan kutimpunaykita
Jehová Diosqa maskhanmi chinkasqa ovejankunata, payqa maytan munashan kutimpunaykiata.
Umalliq T’aqaq cartan
Umalliq t’aqan kay carta apachimusqanpi Diospa llaqtanmanta karunchakuqkunata invitashan kutimpunankupaq.
1 T’AQA
“Chinkasqa ovejakunatapas maskhampusaqmi”
¿Mana kutimuqpaq hinachu Dios qhawarin chinkasqa ovejakunata?
2 T’AQA
Llakikuykuna: “Imaymana sasachakuypin kayku”
¿Manañachu ñawpaqpi hina Jehová Diosta serviyta atinki, chaychu llakichisunki? Kaypi huk yachachikuymi yanapasunki Diospa atiyninta chaskinaykipaq.
3 T’AQA
Sonqo k’irisqa kaqtin: Mayninpiqa kanmi motivo ‘hukpa contranpi imatapas rimanapaq’
Pillapas sonqoykita k’irirqan chayqa Bibliapi kinsa yachachikuykunan yanapasunki atipanaykipaq.
4 T’AQA
Sonqoq huchachasqan tarikuspa: “Huchaymanta ch’uyanchaykuway”
¿Imatan ruwanay ch’uya concienciayoq kapunaypaq?
5 T’AQA
Kutimpuychis michiwaqninchisman waqaychawaqninchisman
Diospa llaqtanman kutimpunaypaqri, ¿imatan ñawpaqta ruwanay? ¿Imaynatan iñiq t’aqapi chaskiwanqaku?
Tukupuynin
¿Jehová Diosta servisqaykitachu mayninpi yuyarinki?


text:
Mana kamachiy tantanakuy
Mana kamachiy tantanakuy nisqaqa (MKT, inlish simipi: non-governmental organization NGO) manam mama llaqtapchu paqarichisqan, manam kamachiypachu kapuq tantanakuymi, kamachiymantaqa manam warkukuqchu. Kañinataqa wankurisqankunamantam icha hawamantam chaskiykun.
Huk mana kamachi tantanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- NGOs - The Self Appointed Altruists (inlish simipi)
- What is a Non-Governmental Organization? City University, London (inlish simipi)
- NGO's role in peace-building (inlish simipi)


text:
Jehovaj amigosnin jina ruwana
“Tata Diosqa payta manchachikojkunamanta ni imata pakanchu.” (SAL. 25:14.)
106, 118 TAKIYKUNA
1-3. 1) ¿Imaraykutaj ninchej Diospa amigon kayta atisqanchejta? 2) ¿Pikunamantataj kay yachaqanapi yachakusunchej?
BIBLIAJ kinsa librosnin Abraham Diospa kausaqen chayri amigon kasqanta nin (2 Cró. 20:7; Isa. 41:8; Sant. 2:23). Bibliaqa Abrahamllamanta Jehová Diospa amigon kasqanta nin. Chaytaj mana ninayanchu paylla Diospa amigon kayta atisqanta. Imaraykuchus Bibliaqa tukuyninchej Diospa amigon kayta atisqanchejta willawanchej.
2 Diospa Palabran ashkha cheqa sonqo qharismanta warmismanta ima parlan, paykunaqa Diospi creerqanku, sumaj amigosnintaj karqanku (Salmo 25:14 leey). Paykunaqa apóstol Pablo nisqanman jina “chay chhika testigos[manta]” kajkuna kanku. Tukuyninkutaj Jehová Diospa amigosnin karqanku (Heb. 12:1).
3 Kunantaj Diospa kinsa amigosninmanta yachakusunchej, pikunamantachus Biblia mayta parlan. Ñaupajta Rutmanta yachakusunchej. Payqa Moab jallpʼamanta karqa, suegrantapis mayta munakorqa, viudataj karqa. Chantá Ezequiasmantañataj yachakullasuntaj. Payqa Judá llajtata kamachej, cheqa sonqotaj karqa. Chantapis Mariamanta yachakullasunchejtaj, payqa Jesuspa maman karqa. ¿Imaynatataj paykuna Diospa sumaj amigosnin karqanku? ¿Imatataj paykunamanta yachakusunman?
CHEQA MUNAKUYTA RIKUCHERQA
4, 5. ¿Imatataj Rut ajllanan karqa, imaraykutaj chayta mana ajllayta atillarqachu? (13 paginapi dibujota qhawariy.)
4 Noemiqa ñojchʼasnin Rutwan, Orfawan ima Moabmanta, Israelman purirerqa. Rishaspataj Orfaqa Moabman kutipuyta ajllarqa. Chaywanpis Noemiqa Israel llajtaman kutipuyta munarqa. ¿Imatataj Rut ruwarqa? ¿Orfa jinachu familianwan kananpaj Moab jallpʼaman kutipuyta ajllanman karqa? Chayrí, ¿Noemiwanchu Belenman ripuyta ajllanman karqa? Ichapis Rutqa imatachus ruwananta mana ajllayta atillarqachu (Rut 1:1-8, 14).
5 Ichapis payqa Moabman kutipuy may allin kasqanta yuyanman karqa. Imaraykuchus familiaresnin Moabpi tiyakorqanku, paykunataj ichá payta qhawayta atinkuman karqa. Chantapis Rutqa llajta masisninta, llajtanpa costumbresninta, ima qallutachus parlasqankuta ima sumajta yacharqa. Chaytataj Noemiqa Israelpi mana qoyta atinmanchu karqa. Chantapis Rutta Moabman kutinanta nerqa, imaraykuchus mana wasiyojchu karqa, nitaj waj wawasnin karqachu Rutwan, Orfawan casarakunankupaj. Orfaqa “llajtanman, dioskunanmantaj kutip[orqa]” (Rut 1:9-15). Ruttajrí mana llajtanman nitaj llulla diosesninmanpis kutiporqachu.
6. 1) ¿Imatataj Rut ajllarqa? 2) ¿Imaraykutaj Booz nerqa Jehovaj lijrasnin urapi pakakusqanta?
6 Ichapis Rutqa Jehovamanta yachakorqa qosan chayri Noemí yachachisqanrayku. Yachakorqataj Jehová mana Moabmanta dioses jinachu kasqanta. Payqa Jehovata munakorqa, yacharqataj Jehovalla yupaychanapaj jina, munakuyta rikuchinapaj jina ima kasqanta. Chayrayku Rutqa Noemiwan Israelman ripuyta ajllarqa, Noemimantaj nerqa: “Llajtaykeqa llajtay kanqa, Diosniykipis Diosnillaytaj kanqa”, nispa (Rut 1:16). Rut, Noemita munakusqanqa mayta tʼukuchiwanchej. Jehovata munakusqantaj astawanraj tʼukuchiwanchej. Rut Jehovata munakusqanqa Booztapis tʼukuchillarqataj, paytaj aswan qhepaman Jehovaj lijrasnin urapi pakakusqanmanta allinta ruwasqanta nerqa (Rut 2:11, 12 leey). Chay nisqantaj yuyarichiwanchej uj chilwisitu mamanpaj lijarasnin urapi imamantapis jarkʼakunanpaj pakakusqanta (Sal. 36:7; 91:1-4). Ajinallatataj Jehovapis uj kʼacha tata jina Rutta jarkʼarqa, creeyninraykutaj bendicerqa. Rutqa ni jaykʼaj pesachikorqachu imatachus ajllasqanmanta.
7. Jehová Diosman manaraj qokunchejchu chay, ¿imataj chayta ruwanapaj yanapawasun?
7 Kunanpis ashkha runas Jehová Diosta rejsispapis, mana lijrasnin urapi pakakuyta maskʼankuchu. Nitaj yuyankuchu Diosman qokuspa bautizakuyta. Qanpis bautizakuyta mana yuyashankichu chayqa, imaschus jarkʼashasusqanpi tʼukuriy. Tukuypis uj diosta chayri waj imata sirviyta ajllanku (Jos. 24:15). Chaywanpis Jehovata sirviyta ajllananchejqa aswan sumaj. Jehovaman qokuspaqa paypi creesqanchejta rikuchinchej, paytaj pakakunanchej kanqa. Chʼampaypi rikukojtinchejpis, Rutta jina yanapawasunchej payta yupaychanallapajpuni.
“EZEQUIASQA TATA DIOSTAPUNI QHATERQA”
8. ¿Imayna familiapitaj Ezequías uywasqa karqa?
8 Ezequiasqa Diospaj tʼaqasqa llajtapi nacekorqa. Chaywanpis ashkha israelitas Diosta wasancharqanku. Chaykunamanta ujnintaj rey Ajaz karqa, Ezequiaspa tatan. Chay reyqa may sajra karqa, israelitastataj llulla dioskunata yupaychanankupaj tanqarqa. Jerusalén templotapis mana jatunpajchu qhawarqa. Wawasnintapis kausashajta ujnin diosninpaj qʼolaykucherqa. Chay wawasnenqa may llakiytachá wañorqanku. Chayrayku Ezequiasqa wawa kashaspa maytachá ñakʼarerqa (2 Rey. 16:2-4, 10-17; 2 Cró. 28:1-3).
9, 10. 1) ¿Imaraykú ichá Ezequías phiñakunman karqa? 2) ¿Imaraykú Jehovawan ni jaykʼaj phiñakunachu tiyan? 3) Tatasninchej sajra imasta ruwajtinkupis, ¿paykuna jinallatajchu ruwananchej tiyan? Sutʼinchay.
9 Ezequiasqa tatanta sajra imasta ruwajta rikuspa, ichapis Jehovapaj phiñakunman karqa. Kay tiemponchejpi ashkha cristianos mana Ezequiaspa chʼampayninpi jinachu rikukunku. Chaywanpis uj llakiypi rikukuspa Diospa llajtanpaj chayri Jehovapaj mayta phiñakunku (Pro. 19:3). Wakintaj familiaresninku Diosta mana kasukusqankurayku, paykunapis mana kasukunankuta chayri tatasninku jinapuni ruwananku kasqanta yuyanku (Eze. 18:2, 3). ¿Chay cheqachu?
10 Chay mana cheqachu kasqanta Ezequiaspa kausaynin rikuchiwanchej. Ni jaykʼaj Jehovawan phiñakunachu. Imaraykuchus mana paychu juchayoj runas sajra imaspi rikukusqankumanta (Job 34:10). Cheqamantapuni nisunman tatasqa wawasninkuta kʼacha runas chayri sajra runas kanankupaj tanqayta atisqankuta (Pro. 22:6; Col. 3:21). Chaywanpis kayqa mana ninayanchu tatasninchej imatachus ruwanku chaytapuni ruwananchej kasqanta. Imaraykuchus Jehovaqa sapallanchejmanta imatapis ajllayta atinanchejpaj jina ruwawarqanchej. Chayrayku imayna runachus kayta, imatachus kausayninchejwan ruwaytapis ajllayta atinchej (Deu. 30:19). ¿Imatataj Ezequías ruwarqa?
11. ¿Imaraykutaj Ezequías Israelmanta aswan kʼacha rey karqa?
11 Ajazqa Judamanta tukuynin reyesmanta manchay sajra karqa, Ezequiastajrí tukuynin reyesmanta manchay kʼacha karqa (2 Reyes 18:5, 6 leey). Ezequiasqa mana munarqachu tatan jina ruwayta. Astawanpis Jehovaj profetasnin Isaiasta, Miqueasta, Oseasta ima kasukorqa. Chaytaj imatachus tatan ruwasqanta chinkachinanpaj yanaparqa. Diospa templonta llimphucharqa, Diosmanta mañakorqa israelitaspa juchasninta perdonananta, llulla diosesninkutapis chinkacherqa (2 Cró. 29:1-11, 18-24; 31:1). Asiriamanta rey Senaquerib Jerusalenman maqanakoj rinanta nejtintaj, payqa sinchʼi creeyniyoj kasqanta, mana manchachikoj kasqanta ima rikucherqa. Llajtatapis Jehová salvananpi atienekunankupaj yanaparqa (2 Cró. 32:7, 8). Uj kutitaj runaykachasqanmanta Jehová kʼamejtin llampʼu sonqowan japʼikorqa (2 Cró. 32:24-26). Rikunchej jina tatan jina sajra imasta ruwananmantaqa, Jehová Dioswan amigos kayta ajllarqa. Cheqamantapuni pay jina ruwanapaj mayta kallpachakusunman.
12. ¿Imatataj Ezequías jina ashkha cristianos ajllanku?
12 Kay sajra pachapi runasqa rumi sonqos kanku, chayraykutaj tatasqa wawitasninkuta mana munakuywanchu uywanku, nitaj ima sajra ruwaykunamantapis jarkʼankuchu (2 Tim. 3:1-5). Ajinapi ashkha cristianos uywasqas kaspapis, Dioswan masichakuyta ajllanku. Ezequías jinallataj, paykunapis mana tatasninku jinapunichu ruwananku kasqanta rikuchinku. Jehová Diosqa ima ruwaytapis sapallanchejmanta ajllayta atinanchejpaj jina ruwawarqanchej. Chayrayku Ezequías jina Jehovata sirviyta, jatunchayta ima ajllayta atinchej.
“NOQAQA SEÑORPA KAMACHIN KANI”
13, 14. 1) ¿Imastaj Mariata llakichinman karqa? 2) ¿Imatataj María ángel Gabrielman nerqa?
13 Ezequías kausasqanmanta ashkha watasninman, uj llampʼu sonqo sipas Jehovawan sumajta masichakorqa. Sutintaj María karqa, uj sumaj ruwaytataj Diosmanta japʼerqa. Chay sipasqa Diospa khuyakuyninta tarisqanrayku wijsayoj rikhurerqa, uj qhari wawata nacechikorqa, uywarqataj, chay wawaqa Jehová Diospa wawan karqa. Jehovaqa maytachá chay sipasta munakorqa, wawanta uywapunanpi atienekunanpaj. Chaywanpis, ¿imaynatá María chay sumaj ruwayta japʼerqa?
14 Mariaman uj sumaj ruwayta Jehová Dios qosqanmanta sapa kuti parlarinchej. Chaywanpis, ¿tʼukurerqanchejchu imaschus Mariata llakichinanpi? Sutʼincharinapaj, ángel Gabrielqa nerqa uj qhariwan mana puñuykuspalla uj milagronejta onqoj rikhurinanta. Chaywanpis chay angelqa Mariaj familiaresninman, vecinosninman ima, chayta mana sutʼincharqachu. ¿Imatataj paykuna yuyankuman karqa chayta yachaspa? ¿Imaynatataj Joseman mana wasanchasqanta willanman karqa? Mariaqa Diospa wawanta uywanan karqa. Mana tukuy llakiykunasninmanta yachaspapis, ángel Gabrielwan parlasqanmanta qhepaman imatachus ruwasqallanmanta yachanchej. Pay nerqa: “Noqaqa Señorpa kamachin kani. Diospa munaynin ruwasqa kachun noqapi nisqaykiman jina”, nispa (Luc. 1:26-38).
15. ¿Imaraykutaj María sinchʼi creeyniyoj karqa?
15 Mariaqa sinchʼi creeyniyojpuni karqa. Payqa imatachus Jehová ruwananta kamachisqanta, uj kamachi jina ruwayta munarqa. Atienekorqataj Jehová Dios qhawananpi, jarkʼananpi ima. ¿Imaraykutaj María sinchʼi creeyniyoj karqa? Payqa mana Diospi creespañachu necekorqa. Astawanpis maytachá kallpachakorqa sinchʼi creeyniyoj kananpaj. Chayta ruwasqanraykutaj Jehová bendicerqa (Efe. 2:8). ¿Imaynatataj María sinchʼi creeyniyoj kananpaj kallpachakusqanta yachanchej? Imaynatachus uyarisqannejta, imamantachus parlasqannejta ima. Chaykunatataj kunan qhawarina.
16. ¿Imaynatá yachanchej María sumajta uyarisqanta?
16 Imaynatachus uyarisqan. Bibliaqa “uyariyta yachaychej, amataj anchata parlaychejchu” niwanchej (Sant. 1:19, 20). Mariaqa uyariyta yachaj. Bibliaqa rikuchin imatapis sumajta uyarisqanta, astawantaj imastachus Jehová Diosninchejmanta yachakusqanta. Chay imaspi tʼukurinanpajtaj tiempochakoj. Sutʼincharinapaj, Jesús nacekojtin, michejkuna willarqanku imatachus Jesusmanta uj ángel nisqanta, chay nisqankupitaj María sumajta tʼukurerqa. Chantá tʼukurillarqataj Jesús 12 watayoj kashaspa imatachus nisqanpi. Chay iskay kutispi sumajta uyarerqa, imatachus uyarisqanpitaj tʼukurerqa, ni jaykʼajtaj qonqarqachu (Lucas 2:16-19, 49, 51 leey).
17. ¿Imatataj yachakunchej Mariaj nisqanmanta?
17 Imastachus nisqan. Imastachus Mariaj nisqanqa mana anchata Bibliapi rikhurinchu. Kay Lucas 1:46-55 versiculosllapi astawan rikhurin. Chaytaj rikuchiwanchej Diospa Palabranta María sumajta rejsisqanta. ¿Imaraykú chayta ninchej? Imaraykuchus paypa nisqan yuyarichiwanchej, Samuelpa maman Ana mañakuyninpi ima palabrastachus oqharisqanta (1 Sam. 2:1-10). Mariaqa Lucas 1:46-55 versiculospi 20 kutista jina Diospa Palabranta oqharerqa. Chantapis payqa Amigon Jehovamanta ashkha imasta yachakorqa, chaykunamanta parlariytaj mayta gustaj.
18. ¿Imaynatataj María jina ruwasunman?
18 Maykʼajllapis Jehovamanta uj sumaj ruwayta japʼispa mana juntʼayta atinanchejta yuyanchej chayqa, María jina ruwana, chay ruwayta llampʼu sonqowan japʼikuna, Jehová chay ruwayta juntʼanapaj yanapanawanchejpitaj atienekuna. Chantapis María jina Jehová yachachiwasqanchejta uyarina, paymanta yachakusqanchejpi, imatachus aswan qhepaman ruwananpi ima tʼukurina. Chaykunamanta wajkunaman willarinapajtaj kallpachakuna (Sal. 77:11, 12; Luc. 8:18; Rom. 10:15).
19. Jehovaj amigosnin jina ruwasunchej chayqa, ¿imatataj tarisunchej?
19 Rut, Ezequías, María ima, Abraham jinallataj Jehovaj sumaj amigosnin karqanku. Paykuna, ñaupa tiempomanta Diospa waj kamachisnin ima “chay chhika testigos[manta]” kanku. Paykunapis Jehová Diospa sumaj amigosnillantaj karqanku. Noqanchejpis paykuna jina ruwanallapuni (Heb. 6:11, 12). Chayta ruwasunchej chayqa, Jehovawan wiñaypaj masichakusunchej.


text:
Apaykachay
Apaykachay nisqaqa runakunap huk puystukunamanta huk puystukunaman puriyninmi, kuyuyninmi, kikinta icha ima qhatunakunatapas apaspa, kikillanpa chakinwan rispa icha apaykachanawan, ñankunapi. Apaykachasqakunata qhawaspaqa, iskaynintin apaykachaykunatam riqsinchik: runa apaykachaypas chaqna apaykachaypas.
Tawantinsuyu pachapi chakillanwan riqllas karqan, qhatunakunatataq llamap wasanpi chaqnaspa icha kikinpa wasanpi q'ipispa apaykacharqan. Iwrupapitaq Asyapipas Aphrikapipas ñawpa pachañas kawallupi rirqan, kawallukuna qallapurinakunatas aysarqan.
Kunan pacha lliwmanta aswan apaykachaytaqa rawray kuyuchinayuq apaykachanakunawanmi - antawakunawan - ruranku. Chaywan ancha achka runakunata, qhatunakunatapas apaykachayta aypanku, ichataq chaywan wayra pachata q'upa wapsikunawan miyuchaspa muyuriq pachata anchata waqllinku. Hatun llaqtakunapi llimanta aswan puriykunaqa manam karuchu. Chakillawan icha iskaymuyuwan rispa muyuriq pachata mana waqllinkumanchu, chaywanpas achka runakuna, antawan kaptin, antawan rin, sallqa pachapaq mana allin kaptinpas.


text:
Qillqaqkunap nisqanku
Jehovata munakuqkunapaq:
Jesús nirqa: “Cheqa kajta rejsinkichej, chay cheqa kajtaj kacharichisonqachej”, nispa (Juan 8:32). Jesuspa nisqanqa, ¡mayta sunquchawanchik! Kay ‘qhipa pʼunchaykunapi’ llulla yachachiykuna aywirichkaptinpis, chiqa kaqta riqsiyta atinchik (2 Timoteo 3:1). Chantapis may kusiywan, Diospa Palabranmanta chiqa kaqta yachakuchkasqanchikmanta sutʼita yuyarikunchik. ¡Mana imapis chayjinata kusichiwarqanchikchu!
Chaywanpis, mana chiqa kaqta riqsiyllachu nitaq chiqa kaqmanta runasman willayllachu, astawan sumaqqa chiqa kaqmanjina kawsakuna. Arí, Diospa munakuyninpi kanallanchikpuni tiyan. Chaywanpis, ¿imaynatá Diospa munakuyninpi kayta atillasunmanpuni? Jesús kay tapuyman kutichirqa wañunan pʼunchaymanta ñawpaq chʼisin, discipulosninmantaq nirqa: “Kamachisqasniytachus kasunkichej chayqa, munakuynillaypipuni kankichej, imaynatachus noqapis Tataypa kamachisqasninta kasuni, munakuynillampipunitaj kashani, ajinata” (Juan 15:10).
¿Imatachus Jesús Diospa munakuyninpi kanallanpaqpuni ruwasqanta reparanchikchu? Arí, payqa Tatanpa kamachisqasninta kasukurqa. Ñuqanchikpis kikillantataq ruwananchik tiyan. Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuniqa, chiqa kaqmanjina kawsananchik tiyan. Jesús chay chʼisillataq chayta ruwananchikta sutʼita nirqa: “Sichus chay imasta entiendespa ruwayta yachankichej chayqa, kusikuyniyojmin kankichej”, nispa (Juan 13:17).
Tukuyninchikta, kay libropi yachachikusqan chiqa kaqmanjina kawsanallanchikpaqpuni yanapanawanchikta tukuy sunquwan munayku, jinamanta ‘Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni, wiñay kawsaytataq japʼinanchikpaq’ (Judas 21).
Diospa Llaqtanta Kamachiqkuna


text:
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi paqarisqa Kolbermoor bei Rosenheim llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bastian Schweinsteiger.
- FC Bayern
.


text:
Francisco Pizarro
Francisco Pizarro González, marqués sutiyuqqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1476 watapi [icha 1478] paqarisqa Trujillo (Ispañapi) llaqtapi - 26 ñiqin inti raymi killapi 1541 watapi wañusqa Lima llaqtapi) Tawantinsuyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1533 watapi Sapa Inka Atawallpatas Kashamarka llaqtapi wañuchirqan; chaysi Kastilla Kamachiy pacha qallarirqan.
Huk mama qucha punku sutinta apan. 1541 watapiqa Lima llaqtapi ispañul awqankunas Pizarrota wañuchirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francisco Pizarro.


text:
Fujian pruwinsya
Fujian pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Fujian, chun simipi: 福建, phinyimpi: Fújià, a: Fukien, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Fuzhou llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 iskayniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fujian pruwinsya.
- Uficial qillqa web
- Anhui saywitu
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Santu
Santu (qhari) icha Santa (warmi) nisqaqa - latin simimanta: sanctus, sancta; grigu simipi: άYιoς, άYιa [ágios, ágia]; iwriyu simipi: קדש, [qodesh] - kristiyanu inlisyapi Dyuswan allinta kawsaq iñiq runam, willka hina.
Apustul Pawlu nisqankamaqa llapa Dyuspi iñiq runaqa santum, mana chay allin rurayninkunaraykuchu, ichataq Dyuspa grasyallanraykum.
Kathuliku Inlisyapiqa Hatun Papam Dyuswan allin kawsayniyuq runakunata "santu runam karqan" nispa santuchan (kanunisasyun), Dyuspa yanapayninwan achachillakunata ruraptinmi icha Dyuspi iñiyninrayku sipisqa (martir) kaptinmi.


text:
9 YACHAQANA
¿Imaynatá familias kusisqas kausakunkuman?
1. ¿Imaraykutaj leyesman jina casarakuna tiyan?
Sumaj willaykunaqa, ‘kusikuyniyoj Jehová Diosmanta’ jamun. Paytaj familias kusisqa kausakunankuta munan (1 Timoteo 1:11, NM). Casarakuytaqa Pay rikhurichin. Ley nisqanman jina casarakoyqa, familiata jarkʼan, kusisqa kausanankupajtaj yanapan. Cristianosqa suyunkoj leyesninman jina, casarakunanku tiyan. Lucas 2:1, 4, 5 leey.
Jehovaqa, casarasqas wañunankukama khuska kanankuta munan. Chantapis qhariwarmi kausay, khuchichakuymanta limphu kananta munallantaj (Hebreos 13:4). Payqa divorciota chejnikun (Malaquías 2:16). Cristianoqa, qosan chayri warmin qhenchachakojtillan, divorciakuspa watejmanta casarakuyta atin. Mateo 19:3-6, 9 leey.
2. ¿Imatá qosa, warmi ima ruwananku tiyan?
Jehová, qharita, warmita ima ruwarqa. ¿Imapaj? Casarakuspa yanapanakunankupaj (Génesis 2:18). Qosa familiamanta uma. Chayrayku familianman necesitasqanta qonan tiyan, Diosmantapis yachachinan tiyan. Warminta munakusqanraykutaj, allinninta maskʼanan tiyan. Casarasqasqa, munanakunanku, jatunpajtaj qhawakunanku tiyan. Juchasapas kasqankuraykutaj, kusisqa kausakunankupaj, perdonanakuyta yachananku tiyan. Efesios 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Pedro 3:7 leey.
3. Casarasqa kausaypi chʼampay kajtin, ¿tʼaqanakunankuchu tiyan?
Mana. Astawanpis purajmanta munakuyninkuta rikuchinanku tiyan (1 Corintios 13:4-6). Bibliaqa, qhariwarmi kausaypi chʼampay rikhurejtin, chayta allinchanankupaj mana tʼaqanakunankutachu kamachin. 1 Corintios 7:10-13 leey.
4. ¿Imatataj Dios wawaspaj munan?
Jehovaqa, wawas kusisqas kausanankuta munan. Chayraykutaj jovenesta kusisqa kanankupaj yuyaychan. ¿Ima yanapatawantaj qon? Tatasninkuj yachayninkuta, kausayninkupi yachakusqankuta ima (Colosenses 3:20). Jehovaqa paypaj, Jesuspaj ima llankʼaspa kusiyta tarinankuta munan. Eclesiastés 11:9–12:1; Mateo 19:13-15; 21:15, 16 leey.
5. ¿Imatá tatas ruwankuman wawasninku kusisqas kausanankupaj?
Tatasqa, wawasninkuman mikhunata, wasita, pʼachata ima qonankupaj kallpachakunanku tiyan (1 Timoteo 5:8). Chantapis Diosta munakuyta, Pay jina ruwaytataj, yachachinanku tiyan (Efesios 6:4). Tatas, Jehovata munakojtinkoqa, wawaspis kikillantataj ruwanqanku. Biblia nisqanman jina yachachejtinkutaj, qhepaman allinta ruwanankupaj yanapanqanku. Deuteronomio 6:4-7; Proverbios 22:6 leey.
Wawasqa allinta ruwasqankumanta, allinta ruwanki ninata necesitanku. Chaywanpis wakin kutipi, kʼaminata chayri jasutʼinata necesitanku. Jinamanta sajra ruwaypi, mana urmanqankuchu (Proverbios 22:15). Jasutʼispapis, mana wawankuj sonqonkuta nanachinankuchu tiyan. Colosenses 3:21 leey.
Jehovaj testigosnenqa, tatasta, wawasta ima yanapanapaj, ashkha librosta orqhonku. Chaykunataj Bibliamanta orqhosqa kanku. Salmo 19:7, 11 leey.
ASTAWAN YACHAKUY
Diosman qayllaykuspa kusisqas kausakuychej
Casarasqas kusisqas kausakunankupaj, ¿ima iskay tapuykunapitaj tʼukurinanku tiyan?
Chʼampaykunata allinchana
Qhariwarmi kausayniykichejpi imaynatachus chʼampaykunata allinchasqaykichejqa munakuyniykichejta, kusikuyniykichejta ima wiñachenqa.
¿Imaynatá familiaykiwan kusisqa tiyakuwaq?
Jesús munakuyta rikuchisqanmanta qosas, warmis, tatas, wawas ima mayta yachakunkuman. ¿Imatataj Jesusmanta yachakusunman?


text:
Hulyanu kalindaryu
Hulyanu kalindaryu nisqaqa 45 kñ watapi Gaius Iulius Caesar sutiyuq Romanukunap impiraturninpa kamarichisqan kalindaryum.
1582 watap qatiqnin watakunapi waliyta puchukarqan, Griguryanu kalindaryuta kamarichiptinmi. Huk mama llaqtakunapi - Rusiyapi 1918 watakama - aswan pachata walirqan.
Griguryanu kalindaryukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq:
- 1500, 1504, 1508, 1512, 1516, 1520, ...


text:
Dmitri Medvédev
Dmitri Anatólievich Medvédev sutiyuq runaqa (Rusiya simipi: ДMиTpий AHaToлbeBич MeдBeдeB; IPA: [ˈdmʲitrʲɪj ɐnɐˈtolʲjɪvʲɪtɕ mʲɪˈdvʲedʲɪf]; 14 ñiqin kantaray killapi 1965 paqarisqa Leningrad llaqtapi) Rusiya mama llaqtayuq taripay amachaqmi pulitikum. Rusiya umalliq.
2012 watamantapacha Rusiyap Uma kamayuqninmi kachkan. 2008 watamanta 2012 watakama Rusiyap Umalliqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Dmitri Medvédev.