text:
Albert Einstein
Albert Einstein sutiyuqqa (*14 ñiqin pawqar waray killapi 1879 paqarisqa Ulm llaqtapi, Alimanyapi - 18 ñiqin kantaray killapi-1955 wañusqa Princeton llaqtapi, Hukllasqa Kasqakunapi) huk Alimanyayuq, mama llaqtanmanta ayqirqaspataq Hukllasqa Kasqakunayuq pachaykamay yachaq runam karqan.
Sapsi pachapi tiyaq chimpaykuna nisqa ñasatam kamarirqan.
Hudyu aylluyuq kaptinsi, Adolf Hitlerpa Nasyunalsusyalistankunas Alimanyamanta ayqichirqan.
1921 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Eltern Hermann Einstein (*30 Chakra yapuy killa 1847 Buchau, Württemberg - †10 Kantaray killa 1902 Mailand llaqtapi). Mama: Pauline Einstein (* Koch; 8 Hatun puquy killa 1858 Cannstatt, Württemberg - †20 Hatun puquy killa 1920 Berlin llaqtapi).
Warmikuna: Mileva Marić / Elsa Löwenthal
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nobel Suñay Pachaykamaypi (1921)
- Medalla Copley (1925)
- Medalla Max Planck (1929)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Albert Einstein.
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Premio Nobel de Física en 1921
- El mundo como yo lo veo (Ensayo) Albert Einstein.
- Varios libros de Einstein en castellano
- ¿Fue Einstein un extraterrestre?
- Sobre la Teoría de la Relatividad (ebook)
- Escrito socialista de Einstein
- Biografía de Einstein


c: text/html

text:
Manuel Neuer
Manuel Neuer ( 27 ñiqin pawqar waray killapi 1986 watapi paqarisqa Gelsenkirchen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2013: FIFA/FIFPro Pachantin XI
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel Neuer.
- Uficial web
- fussballdaten.de
- Neuer - Bayern München

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tukuy sapsipaq hallch'akuna
Wiktionarypa tukuy hallch'ankunamanta ch'allisqa rikuy. Rikuyniykitaqa k'ullkuchaytam atinki hallch'a layata, ruraqpa sutinta (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) icha chayachisqa p'anqata (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) akllaspa.
- 01:31 23 hul 2006 Huhsunqu rimanakuy llamk'apusqakuna sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan qhapaq panka-manta Qhapaq panka-man pusapunata huknachaspa
- 00:15 4 may 2005 Huhsunqu rimanakuy llamk'apusqakuna protegió la página Rikcha:Wiki.png (Wisimitaqi logo) (wñka)


text:
Santu
Santu (qhari) icha Santa (warmi) nisqaqa - latin simimanta: sanctus, sancta; grigu simipi: άYιoς, άYιa [ágios, ágia]; iwriyu simipi: קדש, [qodesh] - kristiyanu inlisyapi Dyuswan allinta kawsaq iñiq runam, willka hina.
Apustul Pawlu nisqankamaqa llapa Dyuspi iñiq runaqa santum, mana chay allin rurayninkunaraykuchu, ichataq Dyuspa grasyallanraykum.
Kathuliku Inlisyapiqa Hatun Papam Dyuswan allin kawsayniyuq runakunata "santu runam karqan" nispa santuchan (kanunisasyun), Dyuspa yanapayninwan achachillakunata ruraptinmi icha Dyuspi iñiyninrayku sipisqa (martir) kaptinmi.


text:
Mesut Özil
Mesut Özil ( 15 ñiqin kantaray killapi 1988 watapi paqarisqa Gelsenkirchen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2014: Atipaq - Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014 Brasil
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mesut Özil.
- fussballdaten.de


text:
Tesalonicachru Yachragcunaman Pablo Naupacagta Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Pablo imanir cay carta isquirbingantas. Leyiy Hechos libruchru capítulu 17.
Tesalónica marcachru Pablo yachrarachiptin Israel castacunaga wanuchiytam munapäcura. Chaymi payga Jesuspita juc quilla yachrarcachilar gueshpicura jucläpa. Chaura quëdarärira yanapagnincunalam.
Chaypita quima quillanuytaran Pablo chrarura Corintoman. Chay guepalantam chrarärira Jesuspita yachrachiyta yanapagnincunas Tesalonicapita. Paycunaga willaparärin cay nirmi: “Tesalonicachru runacunaga alim yupachicurcayan Jesusman, jinaman aliscam cunchurcayansi. Gamtachu Jesuspita willapacuptiqui runacuna cunchurcayächishunqui, chaynuymi cananga Jesusman yupachicugcunatas cunchurcayächin. Chaypitaga puriyanmi casqui willapacugcunas. Chayta mayarärirmi waquinga nä mana yarpapäcunchu Dios munangannuy ali cawayta. Waquinga nä muyurärin guellamanmi nätan waquinmi ‘Jesusga manam cutimungachu’ nircayan”.
Nipäcuptinmi Pabloga alisca laquicurura. Chaymi cay cartata isquirbira payga “Dios munangannuy ali cawapäcuy, nätan Jesusga razonpam cutimunga” nishata.
Chaura Pabloga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pablo pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pablom Silvanowan, jinaman Timoteowan salüduta aparcayächimug Tesalónica marcachru Jesusman yupachicug-mayïcunaman. Gamcunata Dios Taytanchi, jinaman Munayniyog Jesucristo cuyapälar ima-aygachrüsi yanapapäcushunqui ali cawapäcunaypag.
Gamcuna Jesusman yupachicugcunapitaga aliscam cushirarcayä
2 Lapaypitas gamcunapitaga chaynuylam Dios Taytanchita “Gracias” nicurcayä. Chaynuylam Dioswan rimarga, gamcunapagsi manacurcayä. 3 Dios Taytanchita manacurga imayüra aygayürasi gamcuna caynuy capäcungaypita yarparcayämi. Gamcunaga Tayta Diospa willapanta musyarcayächinquim, jinaman runacunata cuyarmi imanaypa ayganaypas yanaparcayanqui. Nätan chaynuylam shuyacurcayanqui Jesús cutimunantas. 4 Diospa cuyashan Jesusman yupachicug-mayïcuna, nogacuna shumagmi musyarcayä Diospa acrashan capäcungayta. 5 Nogacuna Jesuspita ali willapata willapapäcuptï manam mayacurcaray imas runapa rimashantanuylachu, antis mayacurcaray Diospa willapantam “Cayga razonpa Diospa willapanmi” nir chrasquipäcuray Santu Espíritu yanapapäcushuptiqui. Nätan gamcunaga shumagmi ricapäcamaray chay willapa willapacurcayangänuy cawapäcungätas.
6 Chaura chaymi gamcunaga nogacunanuy jinaman Munayniyogninchi Jesusnuy nä cawarcayanqui. Nätan chaynuy cawapäcungaypita runacuna alisca cunchurcayächishuptiquis, Santu Espíritu yanapäcushuptiquim gamcunaga cushisha cawarcayanqui. 7 Chaura chay ali cawapäcungayta ricarmi Macedoniachrüsi Acayachrüsi Jesusman lapan yupachicugcuna gamcunanuy ali cawarcayan. 8 Chaura chaynuy ali cawapäcungaytam Macedoniachrüsi Acayachrüsi, jinaman mas muyuragnin marcacunapas limpu mayachinacurcasha. Gamcunapita galayurmi Diospa willapanga musyacarura. Chaynuy shumag musyapäcuptinmi nogacunaga nä mana imatas nipäcüchu gamcunapitaga. 9 Lapan runacunam musyarcayan Jesuspita willapäcuptï alipa chrasquicurcangayta. Chaynuytan musyarcayan imata gamcuna “Caymi diosnï” nir, servircayangayta dëjarcur, cawayag jinaman razoncag Diosta servircayangaytas. 10 Jinaman musyarcayantan Diospa-mayin Jesucristo jana pachapita cay pachaman cutimunanta shuyacurcayangaytas. Paytaga Diosmi wanushapita cawacächimusha. Pay Jesusmi salvayämanchi juchasapacunata cunchuchinan junagchru Dios mana cunchuchimänanchipag.


text:
Diospa kamachikuyninkunata hinaspa yachachikuyninkunata yachasun allin tanteoyuq kanapaq
‘¡Maynatam yachachikuynikita kuyallani! Sapa punchawmi chayllapi yuyaymanani’ (SAL. 119:97).
1. ¿Imanasqataq mana chaynallachu kanchik animalkunawanqa?
JEHOVA DIOSQA unanchawarqanchik imam allin utaq mana allin kasqanmanta cuentata qukuqtam, animalkunam ichaqa mana chaynachu kanku. Chaynam Adanwan Evapas karqaku, chayna kasqantam yachanchik huchallikuruspanku Diosmanta pakakurusqankuwan. Pakakururqakuqa mana allin ruwasqankumanta cuentata qukurusqankuraykum.
2. ¿Imanasqam nichwan imam allin utaq mana allin kasqanmanta cuentata qukuyninchikqa barcopa timonninwan tupasqanta? (Qaway kay paginapi dibujota).
2 Imam allin utaq mana allin kasqanmanta cuentata qukuq kasqanchikmi yanapawanchik imatapas allinta tanteakunapaq. Chaytam tupachichwan barcota manejananku timonwan. Chay barcopa timonnin allin kaptinqa, manejaqnintam yanapan maymi rinanta apananpaq. Ichaqa, ¿imataq pasanman chay timonnin mana allin kaptinqa? Wayrakunawan olakunam kayman-chayman apakachanman. Chaynallataqmi imamantapas cuentata qukuyninchikqa yanapawanchik allinta tanteakunapaq, mana chayqa manam yanapawasunchu.
3. Imam allin utaq mana allin kasqanmanta mana sumaqta cuentata qukuspanchikqa, ¿imatam ruwaruchwan?
3 Huk runa imapas allin utaq mana allin kasqanmanta mana sumaqta cuentata qukuspanqa mana allintapas tantearunmanmi, chayraykum ‘mana allin’ kaqtapas ‘allinmi’ ninman (Is. 5:20; 1 Tim. 4:1, 2). Jesusmi qatiqninkunata nirqa: “Chayamunqataqmi tiempo pipas wañuchisunaykichikpaq, wañurachisuspaykichikmi piensanqaku chay ruwasqankuwan Diosta servisqankuta”, nispa (Juan 16:2). Chaynata piensaspankum runakunaqa Jesuspa qatiqnin Estebanta wañurachirqaku, chaynata piensaspankutaqmi hukkunapas runamasinkuta ñakarichirqaku (Hech. 6:8, 12; 7:54-60). Diospi iñiq tukuq runakunaqa runamasinkuta ñakarichispankum ninku “Diospa munaynintam ruwachkaniku” nispanku. Ichaqa Diospa kamachikuyninpa contranpim ruwachkanku (Ex. 20:13). Arí, manamá chay ruwasqanku mana allin kasqanmantaqa cuentata qukunkuchu.
4. ¿Imataq yanapawasunchik allin tanteoyuq runa kanapaq?
4 Chaynaqa, ¿imataq yanapawasunchik allin tanteoyuq kanapaq? Diospa kamachikuyninkunawan yachachikuyninkunaqa allinmi “runakunata yachachinapaq, pantaypi kasqanta qawachinapaq, imatapas allichanapaq chaynataq Diospa kamachikuyninman hina correginapaq” (2 Tim. 3:16). Hinaptinqa, imamantapas cuentata qukuq kanapaqqa Diospa piensasqanman hinam piensananchik, chaynapi allin kanapaq. Chaypaqqa bibliatam sapa kuti estudiananchik, nisqankunapi yuyaymanananchik hinaspa kasukunanchik. Chaymi kunanqa yachasunchik Diospa kamachikuyninkuna hinaspa yachachikuyninkuna imaynata allin tanteoyuq kanapaq yanapawasqanchikmanta.
DIOSPA KAMACHIKUYNINTAM YACHANANCHIK ALLIN TANTEOYUQ KANAPAQ
5, 6. ¿Imaynatam yanapawanchik Diospa kamachikuyninkunata kasukuyqa?
5 Diospa kamachikuyninkunataqa kuyananchikmi hinaspa kasukunanchikmi yanapawananchikpaqqa. Bibliam nin: ‘Mana allin kaqta chiqnispayá allin kaqta kuyaychik’, nispa (Amos 5:15). Chaypaqqa Diospa piensasqanman hina piensaymi yanapawasunchik. Kaypi piensarisun: Unayña mana puñuyta atispaqa doctormanmi rinchik. Hinaptinmi doctorqa niwasunchik imata mikunapaq, astawan purinapaq utaq imata ruwanapaqpas. Chay niwasqanchikta kasukusqanchikrayku allinña kaspanchikqa, ¿manachum hampiwaqninchik doctorta anchata agradecekunchik allinninchikpaq niwasqanchikmanta?
6 Chaynam Jehova Diospas kamachikuykunata quwanchik mana allinkunamanta harkawananchikpaq, chaynapi allin kawsakunapaq. Bibliam kamachiwanchik mana llullakunapaq, mana pantachikuq kanapaq, mana suwakunapaq, mana huchapakunapaq, mana maqakuq kanapaq hinaspa layqa ruwaymanta karunchakunapaq. Chaykuna mana ruwayninchikqa yanapawanchikmi allin kawsakunapaq ¿aw? (qaway Proverbios 6:16-19; Apoc. 21:8). Jehova Dios kasukuyninchik allinninchikpaq kasqanmanta cuentata qukuspaqa astawanmi payta hinaspa kamachikuyninkunatapas kuyasunchik.
7. Bibliapi rikuriq runakunamanta yachayqa hinaspa yuyaymanayqa, ¿imanasqam yanapawanchik?
7 Manam ñakarinanchikraqchu Diosta kasukuyqa allinninchikpaq kasqanmanta yachanapaqqa. Bibliata ñawinchaspa hinaspa yuyaymanaspam yachasun Diosta mana kasukusqankurayku wakinku imayna tukusqankumanta. Proverbios 1:5 nin: ‘Yachayniyuq runapas uyarispanmi yachayninta huntachin’, nispa. Arí, Jehova Diospa yachachikuyninkunaqa imamantapas aswan allinmi. Yuyaymanasun Davidpi, payqa Diosta mana kasukuspanmi Betsabeywan huchapakururqa, chayraykum llumpayta ñakarirqa (2 Sam. 12:7-14). Chaymanta ñawinchaspaqa tapukuchwanmi: “¿Imatam Davidqa ruwanman karqa mana ñakarinanpaq? David hina tarikuspayqa, ¿imatam ruwayman? ¿Josey hinachu ayqikuyman icha David hinachu huchaman wichiykuyman?”, nispa (Gen. 39:11-15). Huchallikuruspaqa mana allinpi tukunamanta yuyaymanaymi, yanapawasunchik mana allin ruwaykunata astawan chiqninapaq.
8, 9. (1) ¿Imapaqmi yanapawasun bibliapa yachachikuyninkuna sunqunchikpi churayqa? (2) Diospa yachachikuyninkunapi yuyaymanayqa, ¿imapaqmi yanapawasunchik?
8 Llapallanchikmá karunchakunchik Diospa chiqnisqan ruwaykunamantaqa. Ichaqa, ¿imatam ruwachwan imayna ruwanapaq biblia mana kamachiwaptinchikqa? ¿Imaynatam yachachwan imayna ruwanapaq Jehova Dios munasqanta? Sichu bibliapa yachachikuyninkuna sunqunchikpi kaptinqa allin tanteoyuqmi kasunchik.
9 Jehova Diosqa kuyawasqanchikraykum allinta tanteakunapaq yachachikuyninkunata quwarqanchik. Paymi niwanchik: ‘Ñuqaqa Diosnikim kani, allinnikipaq yachachiqnikim kani, maynin purinayki qawachiqnikim kani’, nispa (Is. 48:17, 18). Sichum Diospa yachachikuyninkunapi yuyaymanasun hinaspa sunqunchikman churasun hinaptinqa, imayna piensasqanchikmi cambianqa chaynataq allin tanteoyuqmi kasunchik. Chaynata ruwaspaqa imapipas allintam tanteakusunchik.
DIOSPA YACHACHIKUYNINKUNATAM YACHANANCHIK ALLIN TANTEOYUQ KANAPAQ
10. (1) ¿Imapaqmi bibliapa sumaq yachachikuyninkunaqa yanapawanchik? (2) ¿Imaynatam Jesusqa qatiqninkunata yanaparqa bibliapa yachachikuyninkunawan allinta tanteakunankupaq?
10 Bibliapiqa kachkantaqmi sumaq yachachikuykuna, chaykunam yanapawanchik allinta piensanapaq hinaspa kawsakuyninchikpi allinta tanteakunapaq. Chay sumaq yachachikuykunata entiendespaqa yachasunmi, imaynata Jehova Diosqa piensasqanmanta hinaspa imanasqa wakin kamachikuykunata quwasqanchikmanta. Jesusqa qatiqninkunamanmi allinta yachachirqa wakin ruwaykunaqa imanasqa mana allin kasqanmanta. Willakurqam runamasinchikpaq piñasqalla kaspaqa aswan mana allinta ruwarunamanta, chaynataq warmita utaq qarita munapayaspaqa huchapakuypi tukurunamanta (Mat. 5:21, 22, 27, 28). Sichum Diospa sumaq yachachikuyninkunaman hina kawsakuspaqa allin tanteoyuqmi kasunchik, hinaspapas tanteakusqanchikwanmi Diosta hatunchasunchik (1 Cor. 10:31).
11. ¿Llapanchikchu hina chaynallata imapipas tanteanchik?
11 ¿Llapanchikchu hina chaynallata imapipas tanteanchik? Manam. Bibliapa yachachikuyninwan yanapasqa allin yuyayniyuq Diosta serviqkunapas manam chaynallatachu wakinpiqa tanteanku. Rimarisun aslla trago tomaymanta. Bibliaqa manam huchapaqchu hapin aslla trago tomaytaqa, sinkakuytam ichaqa (Prov. 20:1; 1 Tim. 3:8). Asllata tomanapaq tanteaspaqa utaq manapas, ¿imataraqmi yuyarinanchik? Ñuqanchikpaq aslla trago tomay allin kaptinpas, yuyarinanchikmi wakin iñiqmasinchikkuna aslla trago tomayta imayna qawasqankuta.
12. ¿Imata ruwanapaqmi kallpanchawanchik Romanos 14:21 nisqanqa?
12 Apostol Pablom nirqa Diosta serviqkunaqa iñiqmasinchikkunapa imayna piensasqankutapas yuyarinamanta. Nirqam: “Wawqiki mana urmananraykuqa allinmi kanman aychata amaña mikuyniki, vinota amaña tomayniki hinaspa imatapas amaña ruwayniki”, nispa (Rom. 14:21). Sichum huk iñiqmasinchik aslla tragotapas mana malliyta munaptinqa allinmi kanman payrayku mana tomayninchik, chaynapi mana urmachinapaq. Arí, wakin iñiqmasinchikkunaqa manaraq testigo kachkaspankum tomaypi puriqkuna karqaku, kunanmi ichaqa asllata malliytapas mana munankuchu. Ñuqanchikqa manachá munachwanchu tomasqanchikrayku, trago tomayman yapamanta iñiqmasinchikkuna wichiykunankutaqa (1 Cor. 6:9, 10). Chaynaqa, pi iñiqmasinchikpas trago qusqanchikta mana chaskiwaptinchikqa manam hikutananchikchu, hikutaspanchikqa manachá kuyasqanchiktachu qawachichkachwan.
13. ¿Imatam Timoteoqa ruwarqa judiokunaman Diosmanta willakunanpaq?
13 Timoteopa ima ruwasqanmanta yachasunchik. Yaqa 20 watanpi kachkaspanmi, llumpayta nananan kaptinpas qari kayninta señalachikurqa judiokunaman Diosmanta willakunanpaq, mana chayta ruwachikuptinqa judiokunam mana allintachu qawanmanku karqa. Arí, apostol Pablo hinam Timoteopas hukkunarayku imatapas ruwaq (Hech. 16:3; 1 Cor. 9:19-23). ¿Ñuqanchikpas qipanchanchikchu imapas munasqanchikta iñiqmasinchikkunapa allinninrayku?
“YUYAYNIYUQÑA KASUNCHIK”
14, 15. (1) ¿Imatam ruwananchik yuyayniyuq kanapaqqa? (2) ¿Imanasqataq kuyakuq kaspaqa yuyayniyuq kasqanchikta qawachinchik?
14 ‘Cristomanta puntapi yachasqanchik yachachikuykunata’ ña yachaspanchikpas, hinallam aswan yuyayniyuq kanapaq kallpanchakunanchik (Heb. 6:1). Ichaqa manamá chayllachu yuyayniyuqqa rikurirusunchik. Allin yuyayniyuq kanapaqqa, astawanmi yachayta maskananchik hinaspa allin tanteoyuq kanapaq kallpanchakunanchik. Chaymi Diospa llaqtanqa sapa kuti kallpanchawanchik bibliata sapa punchaw ñawinchanapaq (Sal. 1:1-3). ¿Chay ruwaytachu munanchik? Sapa punchaw bibliata ñawinchayninchikqa yanapawasunmi Diospa kamachikuyninkunata hinaspa yachachikuyninkunata aswan allinta entiendenapaq.
15 Diospa aswan allin kamachikuyninqa kuyakuq kaymi. Jesusmi qatiqninkunata nirqa: “Qamkuna kuyanakuptikichikmi llapallan runakuna yachanqaku qatiqniykuna kasqaykichikta”, nispa (Juan 13:35). Chay kamachikuytam Jesuspa wawqin Santiagoqa suticharqa ‘hatun kamachikuqpa kamachikuynin’ nispa (Sant. 2:8). Apostol Pabloñataqmi nirqa: “Pipas kuyakuqqa Moisespa leynintam allinta cumplichkan”, nispa (Rom. 13:10). Arí, bibliaqa kuyanakunapaqmi anchata kallpanchawanchik ‘Diosqa kuyakuqllaña kasqanrayku’ (1 Juan 4:8). Diosqa kuyawasqanchiktam qawachiwanchik ruwasqanwan. Juanmi qillqarqa: “Diosninchikmi sapallan churinta kay pachaman kachamurqa churinrayku kawsakuyniyuq kananchikpaq, chaynatam Diosninchikqa kuyawasqanchikta qawachiwarqanchik”, nispa (1 Juan 4:9). Ñuqanchikpas Jehova Diosta, Jesusta, iñiqmasinchikkunata hinaspa hukkunatapas kuyaspanchikqa yuyayniyuq kasqanchiktam qawachichkanchik (Mat. 22:37-39).
16. ¿Imanasqataq aswan yuyayniyuq kasqanchikman hina musyakunchik bibliapa yachachikuyninkunaqa aswan allin kasqanmanta?
16 Yaqa lliw kamachikuykunam servikun huk ruwayllapaq, yachachikuykunam ichaqa tukuy imapi yanapawanchik. Chayraykum, aswan yuyayniyuq kaspanchikqa bibliapa yachachikuyninkuna aswan allin kasqanmanta cuentata qukunchik. Chaytam tupachichwan warmachakunapa wiñasqanwan. Warmallaraq kaspankuqa manam entiendenkuraqchu mana allin amistadkunawan hukllawakuyqa mana allin kasqanmanta, chaymi tayta-mamankuqa kamachin mana allin amistadkunawan mana hukllawakunankupaq (1 Cor. 15:33). Wiñasqankuman hinam ichaqa kikinkuña bibliapa yachachikuyninkunaman hina tanteaspanku allintaña yachanku pikunawan hukllawakuyta (qaway 1 Corintios 13:11; 14:20). Ñuqanchikpas bibliapa yachachikuyninkunapi yuyaymanaspaqa Diospa piensasqanman hinam piensasunchik, chayna kayqa yanapawasunmi allin tanteoyuq kanapaq.
17. ¿Imanasqam nichwan allinta tanteakunapaqqa achka yanapakuykuna kasqanmanta?
17 Jehova Diospa munasqanman hina imapipas tanteakunapaqqa kachkanmi yanapakuykuna. ¿Imanasqam chaynata ninchik? Bibliapi rikuriq kamachikuykuna hinaspa yachachikuykunaqa yanapawanchikmi “alli-allin yachachisqa” kanapaq hinaspa ‘tukuy allinkunata ruwanapaq listo kanapaq’ (2 Tim. 3:16, 17). Ichaqa, “Jehova Diospa imam munaynin kasqanta” allinta yachayta munaspaqa kallpanchakunanchikmi (Efes. 5:17). Servichikunanchikmi kay yanapakuykunata: Índice de las publicaciones Watch Tower, Jehova Diospa testigonkunapa qillqankunapi maskanapaq, programa Watchtower Library, internetpi LEENAPAQ QILLQAKUNA Watchtower hinaspa JW Library nisqantapas. Chaykunaqa yanapawasunmi sapallanchik utaq ayllunchikwan allinta estudianapaq.
BIBLIAPA NISQANMAN HINA TANTEAKUYQA ALLINNINCHIKPAQMI
18. ¿Imaynam kasunchik Diospa kamachikuyninkunapi hinaspa yachachikuyninkunapi yuyaymanaspaqa?
18 Diospa kamachikuyninkunata hinaspa yachachikuyninkunata kasukuyninchikqa allinninchikpaqmi kanqa. Salmo 119:97-100 nin: ‘¡Maynatam yachachikuynikita kuyallani! Sapa punchawmi chayllapi yuyaymanani. Kamachikuynikikunawanmi llapa enemigoymantapas aswan yachayniyuqta ruwaykuwanki, kamachikuynikikunaqa ñuqawanmi kachkan. Yachachikuynikipi yuyaymanasqayraykum yachachiqniykunamantapas aswan yachayniyuqraq rikuriruni. Kamachikuynikikunata kasukusqayraykum yuyaqkunamantapas aswan yachayniyuq rikuriruni’, nispa. Sichum tiempota rakisunchik Diospa kamachikuyninkunapi hinaspa yachachikuyninkunapi ‘yuyaymananapaq’, hinaspaqa aswan yachayniyuq, allin tanteoyuq hinaspa aswan yuyayniyuqmi kasunchik. Chaymantapas, Diospa kamachikuyninkunaman hinaspa yachachikuyninkunaman hina sapa kuti tanteanapaq kallpanchakuspaqa ‘Cristo hina cabal runam kasunchik’ (Efes. 4:13).


text:
Leeqkunapa tapukuyninkuna
¿Pikunataq karqaku manaraq Sinchi para kachkaptin, Genesis 6:2, 4 nisqanman hina ‘Diospa churinkunaqa’?
Bibliam sutillata qawachin angelkuna kasqankumanta. ¿Imaynatam Bibliaqa chayta qawachin?
Genesis 6:2 nin: “Diospa churinkunam runakunapa warmi churinkunata buenamoza kasqanta qawaykuspanku llapallanmanta akllaspa casararqaku”, nispa.
‘Diospa churinkuna’ niq rimaykunaqa hebreo rimaypi punta kaq qellqasqa Bibliapiqa rikurinmi kay textokunapi: Genesis 6:2, 4; Job 1:6; 2:1; 38:7 hinaspa Salmo 89:6. Chay rimaykunaqa Chuya Qellqa Bibliapiqa rikurinmi Genesis 6:2, 4 hinaspa Salmos 89:6 textokunapi. ¿Imatam kay textokuna nin ‘Diospa churinkunamanta’?
Hebreo rimaypi punta kaq qellqasqa Bibliapiqa Job 1:6 nisqanpi ‘Diospa churinkunaqa’, Diospa qayllanpi angelkunam karqaku. Satanaspas chaypim kachkarqa, payqa Allpa pachata canton-canton muyumusqanmantam kutimurqa (Job 1:7; 2:1, 2). Hebreo rimaypi punta kaq qellqasqa Bibliapi Job 38:4-7 nisqanpiqa willakuntaqmi Jehova Dios kay Allpa pachata unanchaspan ‘esquinanpi hapiq rumita’ churaptin ‘Diospa churinkuna’ ‘qapariyllawanña kusikusqankumanta’. Diospa chay churinkunaqa angelkunachá karqa, chaykamaqa manaraqmi Diosqa runakunata unancharqachu. ¿Imatam nichwan Salmo 89:6 nisqanpi “Diospa churinkunamantaqa”? Paykunapas cielopi Diospa qayllanpi angelkunam kanku, manamá aychayoq tulluyoq runakuna hinachu kanku.
Hinaptinqa, ¿pikunataq karqaku Genesis 6:2, 4 nisqanpi ‘Diospa churinkunaqa’? Bibliapa nisqanman hinaqa, kay Pachaman hamuq angelkunam karqaku.
Wakinkuqa piensankum angelkunaqa warmikunawan mana puñuy atisqankuta, ¿imanasqa? Mateo 22:30 nisqanpi Jesuspa nisqanman hina, hanaq pachapi angelkuna mana casarakusqankurayku nitaq piwanpas puñusqankurayku. Ichaqa, wakinpim angelkunaqa runayaruspanku runakunawan mikurqaku hinaspa tomarqaku (Gen. 18:1-8; 19:1-3). Chaynaqa, angelkuna runayaruspankuqa atirqakum warmikunawan puñuytaqa.
Chayna kasqanmantam Bibliaqa sutillata qawachin. Judas 6, 7 nisqanpim Sodoma llaqtapi runakunapa huchanta tupanachin mana allin angelkunapa huchanwan, ‘paykunaqa punta munaychakuyninkuta mana waqaychaspankum saqerurqaku yachananku sitiota’. Chay angelkunaqa Sodoma llaqtapi runakuna hinam llumpay “huchapakuypi purirqaku”, hinaspam mana ruwana kaqkunata ruwarqaku. 1 Pedro 3:19, 20 nisqanpipas rimanmi mana kasukuq angelkunamanta, paykunaqa Noeypa tiemponpi mana allin angelkunawanmi tupan (2 Ped. 2:4, 5). Hinaptinqa, Noeypa tiemponpi mana allin angelkunapa ruwasqankuqa tupanmi Sodoma hinaspa Gomorra llaqtapi runakunapa ruwasqankuwan.
Qawamusqanchikman hinaqa, Genesis 6:2, 4 nisqanpi ‘Diospa churinkunaqa’ runayaruq angelkunam karqaku, hinaspankum warmikunawan huchapakururqaku.
Bibliam nin Jesusqa “preso kaq espiritukunamanpas” willamusqanmanta, ¿imatam chaywan niyta munachkarqa? (1 Ped. 3:19.)
Apostol Pedrom rimarqa mana kasukuq angelkunamanta, “paykunam pacienciawan Dios suyachkaptinpas mana kasukurqakuchu buqueta Noey ruranankama” (1 Ped. 3:20). Chay angelkunaqa Satanaspa yanapaqninkunam karqaku. Chayna angelkunamantam Judaspas rimarqa, “paykunaqa punta munaychakuyninkuta mana waqaychaspankum saqerurqaku yachananku sitiotapas”. Nirqataqmi “hatun juicio punchawpaq” ‘Dios tutayaypi wiñaypaq cadenarusqanmantapas’ (Jud. 6).
¿Ima mana allintataq Noeypa tiemponpi chay angelkunaqa mana kasukuspanku ruwarurqaku? Manaraq Sinchi para chayamuchkaptinmi paykunaqa runayarurqaku, chayna ruwasqankuqa manam Diospa munayninchu karqa (Gen. 6:2, 4). Chaymantapas warmikunawanmi casarakurqaku. Manamá chayta ruwanankupaqchu angelkunaqa unanchasqa karqaku (Gen. 5:2). Kay mana allin angelkunaqa Diospa tanteasqan punchawpim chinkachisqa kanqaku. Chay punchawkamaqa Judaspa nisqanman hinam “tutayaypi” tarikunqaku, huk rimaypiqa presochasqa hinam kanqaku.
¿Haykapim hinaspa imaynatam Jesusqa chay ‘preso kaq espiritukunaman’ willamurqa? Chayqa karqa Pedropa nisqanman hina Jesus espiritupiña kawsarimusqan qepamanmi (1 Ped. 3:18, 19). Pedroqa nirqataqmi paykunaman Jesus willamusqanta. Chayna nisqanwanmi qawachin manaraq punta kaq cartanta qellqachkaptin chay espiritukunaman Jesus willasqanmanta. Chaynaqa, yaqachusmi kawsarimusqan qepamanña Jesusqa chay mana allin espiritukunaman castigasqa kanankumanta willarqa. Chay willasqan sumaq willakuy kananmantaqa, juiciopaq willakuymi karqa (Jon. 1:1, 2). Jesusqa wañunankama Diosman sonqo kasqanwan hinaspa kawsarisqanwanmi sutilla qawachirqa paypi Satanas mana munaychakusqanta, chayraykum payqa chay espiritukunaman willayta atirqa (Juan 14:30; 16:8-11).
Hamuq tiempopim Jesusqa Satanastawan mana allin angelkunata hapispan uku pozoman wischuykunqa (Luc. 8:30, 31; Apoc. 20:1-3). Chaykamaqa mana kasukuq angelkunaqa tutayaypi hinam kanqaku. Paykunaqa mana munaymi chinkachisqa kanqaku (Apoc. 20:7-10).


text:
Lliw ñakariykunam wiñaypaq chinkanqa
Lliw ñakariykunam wiñaypaq chinkanqa
ENTERON pachapim qarikunapas warmikunapas anchata kallpanchakunku ñakariqkunata yanapanankupaq. Doctorkunam kallpanchakunku hampinankupaq, bomberokunawan policiakunañataqmi cuidanankupaq, chaynallataqmi hukkunapas. Arí chayna rurasqankuqa ancha allinmi. Ichaqa manam pipas nitaq runapa mayqan gobiernonpas atinmanchu lliw runakunapa ñakariyninta chinkachiytaqa. Diosmi ichaqa atinqa, hinaspa nirqataqmi chayna rurananmanta.
Qaway runakunapaq Diospa ima rurananmanta, Bibliapa tukuyninpi librom nin: “Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, lutokuypas, waqaypas nitaq nanaypas. Ñawpaq kaqkunaqa pasarunñam”, nispa (Apocalipsis 21:4). ¿Musyakunkichu ima niwasqanchikmanta? Huk rimaypiqa niwachkanchikmi lliw ñakariykunata chinkachinanpaq Dios tantearusqanta. Chinkachinqam guerrakunata, yarqayta, onqoykunata hinaspa ima ñakarichiwaqninchik kaqkunatawan mana allin runakunatapas. ¿Pitaq kaykuna rurayta atinman?
Diospa Gobiernonmi lliwta allichanqa
Jehová Diosmi atiyniyoq churin Jesucristontakama prometesqanta cumplinqa. Ñam Jesusqa hanaq pachamanta kay enteron pachata kamachimunqaña. Hinaptinmi manaña pipas presidentekunawanqa nitaq yanapaqninkunawanpas kamachisqaqa kanqañachu. Diospa Gobiernollanmi kanqa, chaypim Jesucristo kamachinqa.
Chay Gobierno runakunapa gobiernonta chinkachinanmantam, ñawpaqtaraq Bibliaqa kaynata willakurqa: “Dios[mi] hatarichinqa mana tuñichiy atina gobiernota, chay gobiernoqa huk runamanqa manam qosqachu kanqa wiñaypaqpas. Aswanqa chay gobiernom llapallan wakin gobiernokunata ñutupaspan chinkachinqa hinaptinmi chay puchuruq gobiernollaña takyanqa wiña-wiñaypaq”, nispa (Daniel 2:44). Hinaptinmi enteron pachamanta tukuy rikchaq runakuna Diospa gobiernonpi huk sonqollaña kawsanqaku.
Jesucristoqa kay Pachapi kaspanmi achka kutipi Jehová Diospa gobiernonmanta rimarqa. Ejemplopaq, discipulonkunata orakunankupaq yachachispanmi nirqa: “Munaychakusqayki hamuchun. Munasqaykiyá rurasqa kachun kay pachapipas hanaq pachapi hina”, nispa (Mateo 6:10). Qawasqanchikman hinaqa, Jesusqa nirqam Jehová Diospa Gobiernon hamuptin Diospa munaynin kay pachapi rurakunanmanta. Chaymi runakunapa ñakariynintapas chinkachinqa.
Diospa Gobiernonmi runakunapa gobiernonpa mana ruray atinanta ruranqa. Qawasun, Jehová Diosmi Churinta ñoqanchikrayku wañunanpaq kachamurqa, chaymi runakunaqa wiñaypaq kusisqallaña kawsakunqaku. Diosqa ancha kuyakuyninpim ‘wiñaypaq chinkachinqa wañuyta. [. . .] Pichanqam llapallan waqaqkunapa weqenta’ (Isaias 25:8).
Ichapas tapukuchkanki: “¿Imanasqataq manaraq chinkachinchu? ¿Imanasqataq llumpayta unamuchkan?”, nispa. Arí, Jehová Diosqa ñam chinkarachinmanña karqa. Ichaqa allinninchikta munaspanmi ñakariykunataqa saqerqa. Payqa kuyakuq tayta-mamakuna hinam rurarqa, tayta-mamakunaqa churi-wawanku ñakarinantam saqenku tiempopa risqanman hina allinninpaq kasqanta yachaspanku. Bibliapas nintaqmi ñakariykunata saqenanpaq Diospa achka razonkuna kasqanta. Kaykunam tupan imatapas ruranapaq libre kayninchikwan, hucharayku imayna tarikusqanchikwan hinaspa Jehová Dioslla kamachiwananchikpaq derechoyoq kasqanwanpas. Bibliaqa yachachintaqmi kay pachata pisi tiempolla Satanas munaychakunanpaq Dios saqesqanmanta. *
Kay yachachikuykunapiqa manamá anchatachu qawasun chay razonkunamantaqa. Ichaqa kay qatiqnin yachachikuykunapim yuyaymanachwan, kaykunaqa suyakuytawan consuelotam qowasunchik. Punta kaq: Jehová Diosqa aswan bendicionkunatam qowasun tukuy ñakarisqanchikmantaqa. Niwanchiktaqmi ‘punta kaqkuna qonqasqaña chaynataq mana pipapas yuyarisqanña kananmanta’ (Isaias 65:17). Hinaptinqa, Diosmi wiñaypaq allichanqa kay pachapi tukuy mana allin pasawasqanchiktaqa.
Iskay kaq: Diosqa tantearunñam runakunapa ñakariyninta haykapi chinkachinantaqa. Yuyariy, Habacucmi Jehová Diosta tapurqa haykapikama ñakariykunata saqenanmanta. Hinaptinmi Dios nirqa: “Señalasqay tiempopim kay revelacion qosqayqa cumplikunqa [. . .]. Chayamunqapunim chay punchawqa”, nispa (Habacuc 2:3). ¿Haykapitaq chay ‘señalasqa tiempoqa’ chayamunqa? Qatiqnin yachachikuypim qawasun.
[Willakuy]
^ par. 9 Aswan yachachikuytam tarinki, ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? libropa 11 kaq yachachikuyninpi, kay libroqa Jehová Diospa testigonkunapa rurasqanmi.
[30 kaq paginapi recuadro]
Bibliaqa suma-sumaq kawsakuytam prometewanchik
MANAÑAM GUERRAKUNA KANQAÑACHU
“Hamuspayá qawaychik Tayta Diospa imam rurasqankunata [. . .] imam purmachisqankunata. Guerrakunatam payqa tanirachin” (Salmo 46:8, 9).
WAÑUQKUNAM KAWSARIMUNQAKU
‘Allin runakunatawan mana allin runakunatam hamuq punchawpi Dios kawsarichimunqa’ (Hechos 24:15).
LLIW RUNAKUNAPAQMI MIKUY KANQA
“Kay pachapiyá achka-achka kawsaykuna qespichun. Moqo chakrakunapiyá sumaqllataña kawsaykuna aywityachun” (Salmo 72:16).
ONQOYKUNAM CHINKANQA
“Manañam mayqannikichikpas ninkichikñachu: ‘Onqochkanim’ nispaqa” (Isaias 33:24).
MANA ALLIN RUNAKUNAQA MANAM KANQAÑACHU
“Mana allin ruraqkunam ichaqa kay pachamanta chinkachisqa kanqaku. Traicionaqkunam ichaqa qora pilarusqa hina kay pachamanta qechusqa kanqaku” (Proverbios 2:22).
ALLIN RURAYLLAÑAM KANQA
“Allinkunallata ruraspa gobiernaq reymi [Jesucristo] kanqa. Allinta arreglaspa gobiernaq kamachikuqkunam kanqa” (Isaias 32:1).
[30 kaq paginapi dibujokuna]
Diospa Gobiernonpiqa, tukuy ima ñakariykunam qonqasqa kanqa


text:
Ecuadorpi punchan punchan kay Añawllawtuwan (coronavirus) unkushkakuna mirarishpa rikun
Kunan puncha Secretaria de Riesgos willachirka: Guayaquilpi ashtawan unkushkakuna tiyan patsak ishkay chunka pusak. Wakin llaktakunapipash: pinchincha chuka ishkay, Manabí pusak, Sucumbíos shuk, los ríos chunka, Morona Santiago shuk, Azuay picha, el oro shuk, Bolívar 2,
Ñapashmi kay unkuy mirarikun, wacha punchapika ishkay chunka pusak karka, inti punchapaka kimsa chunka kanchisman chayarka, awakipika picha chunka pusakman mirarka, kayna awkarik punchapika patsak chunka shukman chayarkanchik, kunan punchaka patsak sukta chunka pusak unkushkakuna tiyan.
Imbabura markapika manarak unkushkakuna tiyanchu.
KULLKIMANTA AMA LLAKIKUNA TIYACHUN HATUN YUYAYKUNA TIYAN
Ecuadorpa Pushak, Lenin Moreno rimarka imashina llamkakun, ama kullkimanta llakikuna tiyachun.
IESSwan kallarirka, abril mayo junio killakunamanta kullkita pagana, 90 puncha kipa churachun sakikun.
Ban Ecuador, CFN marzo, abril, mayo killakunapi kullkita paganaka, junio killamanta 12 killapa rakirin.
Cooperativakuna CONAFIPSwan llamkakkuna abril, mayo killapi pagana kullkitaka shukshina kuyta ushana kan. Kutin kullkita mañayta ushanka 12 killapa.
Shinallatak kullkimañachikkunapash Bancokuna,
60 punchakama mana kullkita mirachishpa shuyayta ushanka.
GUAYAQUILPI TOQUE DE QUEDA
Guayaquilpilla, toque de queda, ama pipash ñankunapi purichun
kunan punchamanta kallarin 4 chishimanta, 5 pacha tutamantakama.,
Tukuy Ecuadorpika, 9 pacha tutapi kallarinka, 5 tutamantakaman.
Shinami, Ministra de Gobierno, Maria Paula Romo willachirka.
Añawllawtu ( coronavirus) unkuymanta Otavalopi wakin ruraykunawan katinakun.
Gad Municipal Otavalomanta fumigacionkunata shinakun (virus) añawkunata wanchinkapa.
Katupampakunata, antawakunata, iglesiakunata wakin kuskakunatapash ñami fumigarka, asha ashami tukuyman chayakrinchik nirka
Kikinkuna wasipi sakirishpa yanapaychi, nishpami willachirka.
Añawllawtu ( coronavirus) unkuymanta Cotacachipi wakin ruraykuna
Kitipa pushak, Auki Tituaña shuk resoluciontami llukchirka, chaypimi willachin:
Runakunata antawa pushakkuna (transporte público), kunan punchamanta mana purita ushankachu.Taxikuna, taxi camionetakunallami purita ushanka pawkar killa tukurinkakaman.
Kaykunaka, Cotacachiman ama unkuy chayachunmi shinakun nirka.
Mashikuna, kay unkuyka ashtawanmi wiñakun, 168 unkushkakuna ñami tiyan, wasipi mana sakirikpi. sawari raymikunata shinanakukpi, pukllankapa llukshinakukpi ashtawanmi miranka, chaymantami kutin kutin mañapanchik, WASIPILLA YALLIPASHUNCHIK, ama wasimanta llukshipashunchiK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani.
kayakama mashikuna.
WILLACHITA UYAPAY / ESCUCHA LA NOTICIA


text:
%s yanapakuyman manam Windows tinkikurachu. Kay sasachakuymi lliw ruwaqkuna llamkay qallarinanta harkan.
Kamachiq ruwaq hina, llamkanakunapa llamkanamanta ñawpaqchasqanta qawapankiman kay sasachakuymanta allin willakuy tarinaykipaq.
Windows yanapakuyman tinkikuyta manam atinchu
Windows license is invalid. Error %1. Policy Value %2.
Clicta ruway kaypi kunanta kunanyachiypaq.
Kay computadorata harkay; chaymanta kacharichiy aswan musuq kichanawan utaq yuyaysapa tarjetawan.
Kichana tikranapaq, Ctrl+Alt+Fin ñitinata ñitiy, chaymanta “Kichana tikray” niqpi clicta ruway.
Llamkay qallariy harkasqa akllanakunata mana qawachiyta atinchu hinaspa Ctrl+Alt+Fin niqta ñitikuptin llamkayta qallarirun. Windows mana llamkaptinqa, Esc ñitinata ñitiy utaq corriente hapichiqta hapiy musuqmanta qallarichinapaq.
See original version: winlogon.exe Windows Logon Application
winlogon.exe Windows llamkay qallariy llamkana


text:
Wayrukuna
Wayru nisqaqa machina (wayru) hina, suqta uyayuq pukllanam. Lliwmanta aswan wayrukunaqa suqtantin huchhayuq - iñuntin icha huchhara hinam -, pukllana chaniyuq. Wayruta chamqarqaptinchik, huk uyantam, huk huchhantam patanpi rikuchin. Chay chaniqa (huk, iskay, kimsa, tawa, pichqa icha suqta) pukllaqpa pukllay iñukunatam mirachin.
Achka wayrukuna pukllaykunam kan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayrukuna chamqaywan yanaychay.


text:
Coromoto Pallan
Coromoto Pallan (kastilla simipi: Virgen de Coromoto, Nuestra Señora de Coromoto ) nisqaqa Winisuyla mama llaqtapi huk raymim, chakra yapuy killapi. Coromoto Pallanqa Winisuylap wan Guanare patronanmi nisqa.
.
Raymi: 11 ñiqin tarpuy killapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coromoto Pallan.
- Sitio Oficial de la Virgen de Coromoto
- VENEZUELA VIRTUAL mipunto.com
- Venezuela Tuya


text:
Henry Meiggs
Henry Meiggs, (kastilla simipi: Enrique Meiggs), sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin anta situwa killapi 1811 watapi paqarisqa Catskill llaqtapi - 30 ñiqin tarpuy killapi 1877 watapiwañusqa California llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq allwiya kamayuq (inhiñiru) runam qarqan.
Taytan: Elías Meiggs; Maman: Fannie Williams.
Willay pukyukunaLlamk'apuy
- Basadre, Jorge (1969), Historia de la República del Perú, 1822 - 1933. Vol VI. Lima.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Henry Meiggs.


text:
Quito, 17 de julio de 2018
Boletín de Prensa Nro. 138
AUDIENCIA PÚBLICA PARA SUPERINTENDENTA DE COMPAÑÍAS SE REALIZARÁ EL 23 DE JULIO
La Superintendenta de Compañías, Valores y Seguros, Suad Manssur, deberá presentar sus alegatos orales de defensa en Audiencia Pública el próximo lunes 23 de julio , durante la sesión del Pleno del Consejo de Participación Ciudadana y Control Social Transitorio (CPCCS-T) que se llevará a cabo en la ciudad de Guayaquil. La resolución se tomó este 17 de julio, como parte del proceso de evaluación que se realiza a la Superintendenta.
Según el Mandato de Evaluación de Autoridades, el Superintendente tendrá 30 minutos para presentar sus argumentos de defensa en torno al Informe Técnico de Investigación y evaluación remitido por el CPCCS-T. Posteriormente, de ser el caso, los consejeros podrán realizar preguntas a la autoridad evaluada.
Tomando en cuenta la información y defensa presentada, se aplicarán los cinco parámetros de evaluación: legitimidad del cargo, cumplimiento de funciones, debida gestión de recursos públicos, transparencia y evaluación ciudadana. Concluida esta fase, el Pleno del CPCCS-T resolverá dentro del término de cinco días.
Luego de ser notificado con la referida Resolución, el Superintendente tendrá tres días para presentar el recurso de revisión, de considerarlo pertinente.
COORDINACIÓN DE COMUNICACIÓN
CONSEJO DE PARTICIPACIÓN CIUDADANA Y CONTROL SOCIAL
Quito, 17 puncha sitwa killa 2018 wata
Willay 138 N
SUPERINTENDENTA DE COMPAÑÍAS PUSHAKKA TUKUYLLA RIMAYKA 23 PUNCHA SITWA KILLAPI PAKTACHINKAMI.
Suad Manssur, Superintendenta de Compañías, Valores y Seguros pushakka, harkay rimaykunataka Tukuylla Rimaypi paktachinkami, shamuk lunes 23 punchapi sitas killapi, Mushuyachik Ecuador Mamallakta Runa Tantanakuymanta Ñawinchinamantapash Hatun Tantanakuy (CPCCS-T) Tukuytantanakuy tantaripi Guayaquil kitipi paktachinkami. Kunan 17 punchata sitwa killapi shina yuyarirkakuna. Pushakkunata Kamayku Mandato Kamachiypi nihun, Superintendente pushakka 30 taktikunata charinka CPCCS-T kachaska Yachaymashkay Willay Killaypi mana shinachun ninka. Chay hipa, consejeros pushakkuna ima tapuy charikpi kutichinkami. Willay tiyashka harkay rimaykunata paktachiska rikusha, kamaykupak pishka yuyayta paktachinka: alli akllasha yaykushka, minkashkata paktachiska man paktachiska, tukuyllapak kullkita alli llamkaykunapi tukuchiskata, tukuy llamkay achillkalla kashkata, llaktarunakuna kamayku tiyashkatapash. Kay pacha tukurikpi, CPCCS-T Tukuytantanakuy pishka punchata charin shuk sinchiyuyarita surkunka. Kay Sinchiyuyarita willayta riksichishkamanta, Superintendente pushakka kimsa punchata charinka rikuchun mañankapak, munakpilla churana.
MUSHYACHIK ECUADOR MAMALLAKTA RUNA TANTANAKUYMANTA ÑAWINCHINAMANTAPASH HATUN TANTANAKUY


text:
Rimaq mayumanta ñawpa willakuy
Rimaq mayumanta ñawpa willakuy
Unay pachas, unay unay wataraqsi, hanaq pachapi, Tayta Intipa tiyananpi Rimaq sutiyuq wayna runa tiyasqa, payqa allin sayayniyuq, allin runa kasqa. Mayninpis kay pachaman uraykamuspa runakunaman munay willakuykunata willaq; chayraykus Rimaqqa aswan khuyasqa kaq.
Huk p'unchawsi, Tayta Intipa wasinmanta wakin taytachakunawan kuska kay pachanchista qhawamuchkarqa. Rikumusqas kay lamar qucha patapi allpakuna chak'isqanta: qurakunapas, t'ikakunapas, sach'akunapas, uywakunapas, runakunapas ch'akiymanta wañuqta.
Chayta rikuspas hanaq pachapi taytachakunaqa llakisqa taytanku Intita chay allpakunapaq unuta apachinanpaq mañakuq rinku. Tayta Intiqa "Manam atikunmanchu - ninsi - kay Tiqsi Muyupa kamachikuyninmi nin hukkaqnin runam Nina Altarman ruphachikuq yaykunan, chayllawanmi unutaqa tarinqaku".
Tayta Intita uyarispas churinkunaqa, llikisqa, upallarqunku; ichaqa, Chaklla sutiyuq warmi wawansi taytan Intipa ñawpaqninpi sayaspa nin: "ñuqam chay Nina Altarman ruphachikuq yaykusaq" nispa.
Rimaqñataq, pananta sinchi munasqanrayku, qunqurispa tayta Intita Chaklla rantinpi ninaman yaykunanpaq mañakun. Ichaqa Chakllataqsimana munanchu. "Uray pachapi runakunammunay willakuykuna yachasqaykita chinkachinqaku" ninsi pananqa.
Rimaqpas manallataqsi panan ruphachikunanta munasqachu. Qipallatañas, iskaynin mañakusqankurayku, Tayta Intipas mana uyakuchkaptinsi, Rimaqwan, Chakllawan, iskayninku Nina Altarman yaykuq puririnku. Chayhinallapis Tayta Intiqa kay pachapi tiyaq runakunapaq parata apachimurqa. Lamar qucha patapi tiyaq runakunas, chala suyupi tiyaq ñawpa runakunas, parata rikuspa hanaq pachapi taytachakunata yupaychanku.
Rimaqwan Chakllawanqa unu sut'uykunaman tukuspas urqukunapi paraqku. Lima wayq'upa urqunkunamantas paraman tukuspa mayuta paqarichimunku; mayuman tukuspataq pukllaspa, kusilla pukllaspa uraykamunku Lamar quchaman chayamunankukama. Lamar quchapi kaspataq phuyuman tukuspa qatikachanakuspa hanaq pachaman kaq wicharipunku, chaypi kaspa yapamanta paramunankupaq.


text:
Qataq listritu
Qataq listritu (kastilla simipi: Distrito de Cátac ) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk listritum, Anqash suyupi, Rikuway pruwinsiyapi. Uma llaqtanqa Qataq llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Challwa - Qiwllarahu - Minapata - Mururahu - Pastururi - Santun (Santon) - Tantash - Wanaku Punta (Huanaco Punta); Walla: Urin Yuraq Walla
- Quchakuna: Qunuqucha
- Mayukuna: Santa mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Listritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Pachan simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Listritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qiwllarahu rit'i urqu Qunuquchamanta rikusqa


text:
5 YACHAQANA
“May sumaj warmi”
1, 2. 1) ¿Imaynataj Rutpa llankʼaynin karqa? 2) ¿Imastataj Jehovaj llajtanmanta, leyesninmanta ima Rut yacharqa?
RUTTA rikushawajpis jina tʼukuriy. Payqa chajmakusqan cebada kantupi kashan, pʼunchaynintintataj chajmakorqa. Chʼisiyaykushajtinñataj ashkha llankʼajkuna Belén llajtaman kutipushanku, chay llajtitataj, orqo qayllapi kashan. Rutqa, pʼunchaynintinta mana samarispa llankʼasqanrayku makhurkasqachá kashan. Chaywanpis chajmakusqan cebadaj poqoyninta orqhonanpaj uj kʼaspiwan wajtanallanpuniraj tiyan. May sumajtaj chay pʼunchay chajmakusqanpi rerqa.
2 ¿Kay sipas viudapaj tukuy imapis allinyasharqachu? Tawa yachaqanapi yachakorqanchej jina, Rutqa suegran Noemiwan qhepakuyta ajllarqa, ni jaykʼaj saqerparinanta, Diosnin Jehovatataj, Diosninpaj rejsikapunanta nerqa. Iskayninkutaj Moab jallpʼamanta, Belenman chayarqanku. Yacharqataj, Jehová Israel llajtaman leyta qosqanpeqa, wajchasta, waj llajtayojkunata ima yanapanapaj kamachiykuna kasqanta. Rikullarqataj chay llajtapi tiyakojkuna, Jehovaj Leyninman jina kausasqankuta, chay llajtapi wakenqa, ruwayninkuwan, kʼacha kasqankuwan Jehovaj leyesninta munakusqankuta rikucherqanku, chaytaj Rutta mayta kallpacharqa.
3, 4. 1) ¿Imaynatá Booz, Rutta kallpacharqa? 2) ¿Imaynatá Rutmanta yachakuy qolqe pisiyajtin yanapawasunman?
3 Jehovaj leyesninta munakojkunamanta ujnenqa, qhapaj runa Booz karqa, paypa chajrasninpitaj Rut chajmakorqa. Machu runa Boozqa, Rutta wawanta jina qhawarqa. Chantá Noemita qhawasqanmanta, cheqa Dios Jehovaj lijrasnin urapi pakakusqanmanta ima, allinta ruwasqanta nerqa, chaytataj Rutqa may kusiywan yuyarikorqa (Rut 2:11-14 leey).
4 Chaywanpis Rutqa, ichá paymanta imachus aswan qhepaman kananmanta llakikorqa. Waj llajtayoj, viuda, mana wawasniyoj ima kaspa, ¿imatá ruwanman karqa, pay, Noemí ima kausanankupaj? ¿Chajmakusqallanwan kausayta atillankumanchu karqa? ¿Pitaj payayajtin payta qhawanman karqarí? Chay imasmanta llakikusqanqa entiendenapaj jinalla karqa. Kunanpis, qolqe pisiyasqanrayku Rutta llakichisqan imasllataj runasta llakichin. Rutta creeynin imaynatachus llakiykunasninta atipananpaj yanapasqanta yachakuspaqa, pay jina tukuy imapi ruwayta munasun.
¿Mashkha ukhutaj kana tiyan familia kanapaj?
5, 6. 1) ¿Imaynataj Rutta rerqa Boozpa jallpʼasninpi chajmakushajtin? 2) ¿Imaynataj Noemí kasharqa Rutta rikuspa?
5 Rutqa, chajmakusqan cebadaj poqoyninta orqhoytawan tantaykorqa, chaytaj uj “efá” jina karqa (Rut 2:17, NM). Uj efaqa, 22 litrosniyoj, Rut cebada tantakusqantaj ichapis 14 kilos pesarqa. Laqhayaykuytañataj cebada qʼepirisqa Belenman kutiporqa.
6 Noemiqa, Rut wasiman chajmakusqanmanta kutinpojtin mayta kusikorqa, cebada qʼepirisqa chayasqanta rikuspataj tʼukullachá qhepakorqa. Chantapis Rutqa, Booz llankʼajkunaman mikhuyta qosqanmanta puchojtapis apallarqataj, chaytataj iskayninku mikhorqanku. Noemí, Rutta taporqa: “Maypitaj kunan chajmamorqankiri? Maypitaj chay chhikata pallarqankiri? Allin richun, pichus chay jinatapuni yanapasorqa, chayta”, nispa (Rut 2:19). Tukuy imawan chayasqanta rikuspataj, Noemiqa, Rutta pichá kʼacha sonqowan qhawasqanta repararqa.
7, 8. 1) Noemipaj, ¿Booz kʼacha kayta rikuchisqan pimanta jamorqa, chantá imaraykutaj? 2) ¿Imaynatá Rut suegranman kʼacha munakuyta rikuchillarqapuni?
7 Rutqa, suegranman willarerqa Booz paywan may kʼacha kasqanta. Noemitaj kusiywan nerqa “Diosqa payta khuyachun, imaraykuchus payqa may khuyakuyniyoj noqanchejpaj, jinallataj, wañupunkuña, chaykunapajpis”, nispa (Rut 2:20). Rikunchej jina Noemipajqa, Booz kʼacha kasqanqa Jehovamantapis jamunman jina karqa, imaraykuchus Jehovaqa kamachisninta khuyakuyniyoj, qorikoj kanankupaj ima tanqan. Chantapis ajinata ruwajtinku kamachisninta tʼinkananta nin (Proverbios 19:17 leey). *
8 Noemiqa, Rutta yuyaycharqa Boozpa chajrasninpi sipas kamachisninwan chajmakoj qhepakunanta ajinamanta mana runaswan rimachikunanpaj. Rutqa suegranpa nisqanta uyarerqa, Biblia nin jinataj payqa “suegranwan khuskallapuni tiyakorqa” (Rut 2:22, 23). Kay rimayqa Rut kʼacha munakuyniyoj kasqanta watejmanta rikuchin. Noqanchejrí, ¿familianchej yanapanchejta necesitajtin yanapanchejchu? Yuyarikuna Jehová kʼacha munanakuyta rikuchishasqanchejta qhawashasqanta.
Rutpa, Noemijpa kausaynin ima, yachachiwanchej familianchejta jatunpaj qhawanata
9. Rutpa, Noemij kausayninmanta ima, ¿imatá yachakunchej?
9 ¿Noemiwan, Rutwan uj familia kasqankutachu nisunman? Wakinkuna yuyasqankuman jina cheqamanta uj familia kanapajqa, kanan tiyan uj tata, uj mama, wawas, abuelos ima. Chaywanpis Rutpa, Noemij kausaynin ima, rikuchiwanchej, iskay ukhulla kaspapis uj familia kayta atisqanchejta, kʼacha kayta, munakuyta ima purajmanta rikuchejtinchej. Noqanchejrí, ¿familianchejta jatunpajchu qhawanchej? Jesús sutʼincharqa, mana familiayoj kajkuna qotuchakuy ukhupi uj familiata tariyta atisqankuta (Mar. 10:29, 30).
“Paymin atinman noqanchejta qhespichiyta”
10. ¿Noemí imatataj Rutpaj ruwayta munan?
10 Rutqa Boozpa chajrasninpi chajmakorqa cebada ruthuy tiempomanta (abril killamanta), trigo ruthuy tiempokama (junio killakama). Semanas pasasqanman jinataj Noemiqa, ñojchʼanrayku imatachus ruwananpi tʼukurishallarqapuni. Moabllapiraj kashaspaqa, Rutta ni jaykʼaj uj qosata tariysinanta yacharqa (Rut 1:11-13). Kunantaj waj jinata yuyarqa, Rutmantaj nerqa: “Wawáy, maskʼapusunay tiyan uj qosata” nispa (Rut 3:1). Jaqay tiempopeqa tatas wawasninkupaj qosata chayri warmita maskʼapoj kanku, Ruttajrí, Noemij wawan jina karqa. Chayrayku “uj qosata” jarkʼananpaj maskʼapuyta munarqa. Chaywanpis, ¿imatataj tarinanpaj ruwanman karqarí?
11, 12. 1) ¿Ima kamachiymantataj Noemí parlasharqa Booz qhespichejnin kasqanta nispa? 2) ¿Rut, suegranpa yuyaychasqanta uyarerqachu?
11 Rut ñaupaj kutirayku Boozmanta parlarejtin, Noemiqa jinata nerqa: “Chay runaqa qaylla ayllunchej; paymin atinman noqanchejta qhespichiyta”, nispa (Rut 2:20). ¿Chaywan ima niyta munasharqa? Jehová Israel llajtaman Leyta qosqanpeqa, familias wajcha kasqankurayku, chayri familiankumanta pillapis wañupusqanrayku llakiypi kajtinku yanapananpaj kamachiykuna kaj. Uj warmi mana wawasniyojlla viuda qhepakojtenqa llakiynenqa astawanraj kaj, imaraykuchus qosanpa sutin chinkanman karqa. Chayrayku Diospa leyninman jina, uj viuda qosanpa wauqellanwan casarakunan karqa, qosanpa sutin mana chinkananpaj (Deu. 25:5-7). *
12 Noemiqa, Rutman imatachus ruwayta munashasqanta willarqa. Ruttaj suegranta uyarispa tʼukullachá qhepakorqa. Israel llajtaman Dios Leyta qosqantataj manaraj allintachu rejserqa, chayrayku chay llajtaj ususnin, uj jinachá paypaj karqa. Chaywanpis Noemita jatunpaj qhawasqanrayku tukuy ima nisqanta sumajta uyarerqa. Noemij yuyaychasqan pʼenqaypi rikhurichinanpaj, pisipaj qhawasqa kananpaj jina kajtinpis, Rutqa kayta nerqa: “Tukuy niwasqaykita ruwasaj”, nispa (Rut 3:5).
13. Machu runas yuyaychashawajtinchej, ¿imatá Rutmanta yuyarikusunman? (Job 12:12 qhawariy.)
13 Waynas, sipaskunaqa ichá mana kasukuyta atillankuchu machu runaspa yuyaychasqankuta, paykunaj chʼampaykunasninkuta machu runas mana entiendesqankuta yuyasqankurayku. Chaywanpis Rut llampʼu sonqo kasqanqa, machu runaspa yuyaychaynin allinninchejpaj kasqanta yuyarichiwanchej, imaraykuchus paykunaqa, unaytaña kausakusqankurayku yachayniyoj kanku, allinninchejtataj maskʼanku (Salmo 71:17, 18 leey). Chaywanpis, ¿imatataj Noemí, Rutman yuyaycharqa? ¿Allinchu rerqa Rutta, Noemij yuyaychasqanta kasukojtin?
Rut era patapi kashan
14. ¿Imaynataj era karqa, chantá imatataj chaypi ruwakoj?
14 Rutqa tardeyaykuyta eraman rerqa, eraqa tʼajra pampita karqa, chaypitaj cebadata, trigota ima saruchej kanku. Eraqa chʼutuspi chayri maynejpichus wayrarej chay lugarespi kaj. Granota pajamanta tʼaqanankupajtaj cebada trillasqata jorkawan wayrachej kanku. Ajinamanta, poqoynillanta oqharej kanku.
15, 16. 1) Booz llankʼayninta tukojtin, ¿imataj erapi karqa? 2) ¿Imaynatá Booz repararqa jaytʼananpi pichá kashasqanta?
15 Rutqa, llankʼajkunawan mana reparachikuspalla, llankʼayninkuta tukojta qhawasharqa. Chay runasqa ashkha granota oqharisharqanku. Booztaj, imaynatachus llankʼajkunasnin llankʼasqankuta qhawaytawan, mikhuspa sonqonpi mayta kusikorqa, chaymantataj puñunanpaj siriykakaporqa wayrachisqan grano kantupi. Jaqay tiempopeqa era patapi puñoj kanku, ichapis suwasmanta granonkuta jarkʼanankupaj. Rutqa, Booz puñunanman siriykusqantawan, Noemij nisqanman jina ruwarqa.
16 Rutqa, manchachikuspa chʼinsitullamanta Boozman qayllaykorqa, sinchʼi puñusqaña kasqanta reparaspataj, suegran nisqanman jina ruwarqa. Boozpa chakisninta qhataraytawan jaytʼananman siriykuspa rijchʼarinanta suyarqa. Paypajqa unaytapis suyashanman jina karqa. Chaupi tutata jinataj Booz uj ladoman tijrarikorqa, chakisninmanta chirejtin qhataykukunanpajtaj tiyaykorqa. Repararqataj jaytʼananpi pichá kashasqanta. Bibliataj nin: “Uj warmi sirisqata rikuspataj, mancharikorqa”, nispa (Rut 3:8).
17. ¿Imaynatá yachanchej Rut mana khuchichakuyta yuyaspachu Boozpa jaytʼananman siriykusqanta?
17 “Pitaj kanki?” nispa Booz Rutta waturerqa. Ruttaj ichá manchachikuspa kuticherqa: “Kamachiyki Rut kaneqa. Qanqa aswan qaylla aylluy kaspa, qhespichiwajniy kayta atinki; chayrayku qhatanaykiwan qhataykuriway”, nispa (Rut 3:9). Rut jinata kutichispaqa, mana khuchichakuyta yuyaspachu Boozpa jaytʼananman puñuykusqanta rikucherqa. Astawanpis Rutqa chay tiempomanta ususman jinalla ruwasharqa. Imaynatachus Booz kutichisqantaj, Rut llimphu kausayniyoj kasqanta, jatunpaj qhawanapaj jina kasqanta ima rikucherqa.
18. ¿Ima kʼacha rimaykunatataj Booz Rutman nerqa? Chantá, ¿imaynasmantá Rut kʼacha munakuyta rikucherqa?
18 Boozqa, kʼachallamanta Rutman nerqa: “Jehová bendecisuchun wawáy. Qanqa kʼacha munakuyniykita kay qhepa kajpi aswan allinta rikuchishanki, chay ñaupaj kajpi rikuchisqaykimanta nisqaqa, imaraykuchus mana waynastachu qhawakorqanki, wajchapis qhapajpis kajtinku”, nispa (Rut 3:10, NM). “Ñaupaj kajpi” nispaqa, Rut suegranta qhawananpaj, Israel llajtaman paywan khuska ripuspa kʼacha munakuyninta rikuchisqanmanta parlasharqa. “Qhepa kajpi” nispataj Boozqa, Rut qosanpaj wiña masinta, wajchatapis chayri qhapajtapis maskʼakuyta atisqanta yachasqanmanta parlasharqa. Chaywanpis Rutqa, mana Noemiraykullachu allin kajta ruwayta munarqa, manaqa wañoj suegronpajpis. ¿Imaynamanta? Noemij qosanpa sutin Israel llajtapi mana chinkananta maskʼaspa. Chay ruwasqantaj Booztaqa mayta tʼukucherqa.
19, 20. 1) ¿Imaraykú Booz, Rutwan mana chay ratochu casarakorqa? 2) ¿Imaynatá Booz Rutmanta llakikusqanta, allinninta maskʼasqanta ima rikucherqa?
19 Booz, Rutman nillarqapuni: “Ama manchachikuychu, wawáy; kay llajtapi tukuyña yachanku qan may sumaj warmi kasqaykita. Chayrayku mañawasqaykita ruwasaj”, nispa (Rut 3:11). Payqa, Rutwan casarakuyta allinpaj qhawarqa, Rut qhespichejnin kananta mañasqantaj nichá tʼukucherqachu. Chaywanpis Boozqa, cheqan runa karqa, nitaj paypa allinnillantachu maskʼaj. Rutmantaj waj qhespichejnin Noemij wañoj qosanpa aswan qaylla ayllunmanta kasqanta nerqa, chayraykutaj chay runataraj, Rutpa qosan kayta munasqantachus manachus tapurinanta nerqa.
Rutqa wajkunata jatunpaj qhawasqanrayku, kʼacha kasqanrayku ima allinpaj qhawasqa karqa
20 Boozqa, jaytʼananpi chay tuta Rutta puñukunallanta, mana ni pi rikunantataj sutʼiyayta ripunanta nerqa. Payqa, allinninta, Rutpa allinninta ima maskʼasharqa, imaraykuchus pillapis paykunata rikuspaqa khuchichakusqankuta yuyanman karqa. Rutqa mañakusqanta Booz kʼachamanta uyarisqanrayku, manaña mancharisqachu kasharqa, chayraykutaj Boozpa jaytʼananman puñunanpaj watejmanta siriykullarqataj. Qʼayantintaj manaraj sutʼiyamushajtin, Boozqa, Rutpa mantanman cebadata jichʼaykorqa, Ruttaj chay cebadawan Belenman kutiporqa (Rut 3:13-15 leey). *
21. ¿Imataj Rutta “may sumaj warmi” jina rejsisqa kananpaj yanaparqa? Chantá, ¿imaynatá pay jina ruwasunman?
21 Rutqa, may kusisqa kasharqa Booz “tukuyña yachanku qan may sumaj warmi kasqaykita” nisqanmanta. Cheqamantachá ajina sumaj warmi kananpaj Diosta rejsiyta munasqan, payta yupaychayta munasqan ima yanaparqa. Chantapis Noemiwan kʼacha karqa, judiospa ususninmantaj yachaykukorqa mayqenchus paypaj mana rejsisqachu karqa. Noqanchejpis allinpaj qhawasqas kasunchej, wajkunata allinpaj qhawanapaj, ususninkuta jatunpaj qhawanapaj kallpachakojtinchej, Rutpa creeyninmanta yachakojtinchej ima.
Rutqa uj qosata tarerqa
22, 23. 1) Booz sojta medidata Rutman qosqan, ¿ima ninayanmantaj karqa? (Sutʼinchayninta qhawariy.) 2) ¿Imatá Noemí, Rutman yuyaycharqa?
22 Noemiqa, Rut wasiman chayajtinkama “imaynataj risorqa wawáy?”, nispa tapurerqa. Kayta tapurispaqa ichapis Noemí yachayta munarqa viudallapunichus qhepakunanta chayri casarakuytachus munashasqanta. Ruttaj imaynachus era patapi risqanta willarqapacha, Booz cebada apachisqantapis jaywarqa (Rut 3:16, 17). *
23 Noemiqa, allin yuyaywan yuyaycharqa Rutta chay pʼunchay mana chajmakoj rinanta, manaqa wasipi qhepakunallanta. Chantá nerqa: “Chay runaqa mana samarikonqachu, chay tukuy imata allinta sutʼinchanankama”, nispa (Rut 3:18).
24, 25. 1) ¿Imaynatá Booz cheqan runa kasqanta, wajpa allinninta maskʼasqanta ima rikucherqa? 2) ¿Ima bendicionestataj Rut japʼerqa?
24 Noemí, Boozmanta nisqanqa cheqapuni karqa, imaraykuchus Boozqa llajta yaykuna punkuman rerqa, maypichus kuraj runas tantakoj kanku chayman, Noemij wañusqa qosanpa aswan qaylla familiarnin chaynejta pasanankamataj suyarqa. Chay runa chaynejta pasajtintaj, Boozqa llajta yaykuna punkupi kaj runaspa ñaupaqenpi chay runata Rutwan casarakuspa qhespichejnin kayta atinantachus manachus tapurerqa. Chay runataj Rutwan mana casarakuyta munarqachu herencianta mana chinkachinanrayku. Chantá Boozqa, chay runaspa ñaupaqenpi Rutpa qhespichejnin kananta, Elimelecpa jallpʼasninta rantikapunanta, Rutwan casarakunantataj nerqa. Booz chay tukuy imasta ruwarqa, chay jallpʼas “wañojpa sutillampipuni kanampaj” (Rut 4:1-10). Cheqamantapuni Boozqa, wajpa allinninta maskʼaj, cheqan runataj karqa.
25 Boozqa, Rutwan casarakorqa, Biblia nin jinataj: “[Jehová] Diosqa munarqa Rut wijsallikuspa, wawitayoj kananta”. Belenmanta warmisqa, kusikorqanku Noemí allchhiyoj kasqanmanta, Rut qanchis qhari wawasmantapis aswan sumaj kasqanta nerqanku. Tiempo pasasqanman jina Rutpa wawanqa, Davidpa jatun tatan karqa (Rut 4:11-22). Davidpa mirayninmantataj Jesucristo jamorqa (Mat. 1:1). *
26. ¿Imatá yuyarichiwanchej Rutpa, Noemijpa kausaynin ima?
26 Yachakorqanchej jina, Rutqa ashkha bendicionesta japʼerqa, jinallataj Noemipis, pichus chay wawata munakuywan wawanta jina uywaysikorqa. Kay iskay warmispa kausayninkoqa, yuyarichiwanchej Jehová Dios, familiankurayku llankʼajkunata allinpaj qhawasqanta, pisipaj qhawasqa llankʼaypi llankʼajtinkupis. Chantá yuyarichillawanchejtaj llajtanwan khuska Payta yupaychajkunata allin ñawiwan qhawasqanta. Jehová Diosqa cheqa sonqo kamachisninta bendecinpuni, Boozta jina, Noemita jina, Rutta jina.
^ párr. 7 Noemiqa, Jehová “may khuyakuyniyoj noqanchejpaj, jinallataj, wañupunkuña, chaykunapajpis” nerqa. Noemijpa qosanqa wañuporqa, iskaynin wawasninpis, Ruttaj ujnin wawanpa viudan karqa. Noemipaj, Rutpaj ima, chay kinsa runas may munasqas karqanku. Chayrayku pillapis Noemiwan, Rutwan kʼacha kaspaqa chay wañupoj qhariswanpis kʼacha kashankuman jina karqa. Imaraykuchus paykunaqa Rutta, Noemita ima allinta qhawayta munankuman karqa.
^ párr. 11 Uj viudaqa, wañoj qosanpa wauqellanwan casarakuyta aterqa, mana kajtintaj qosanpa aswan qaylla familiarninwan, imaynatachus wañojpa herencianwan ruwakoj ajinata (Núm. 27:5-11).
^ párr. 20 Hebreo qallupi nisqanman jina, Boozqa, cebadata sojta medidata jina Rutman qorqa, chaytaj mana yachakunchu mashkhapunichus pesasqan.
^ párr. 22 Boozqa, cebadata sojta medidata jina Rutman qorqa, chaytaj mana yachakunchu mashkhapunichus pesasqan. Sojta medidata qosqanqa, ichá sojta llankʼana pʼunchaykunawan ninakorqa. Israelitasqa sojta pʼunchaykunata llankʼaytawan sábado pʼunchaypi samarikoj kanku, chayrayku Rutpajqa uj sábado, samarikuna pʼunchaypis qayllamushanman jina karqa, imaraykuchus qosayoj, wasiyoj ima kanman karqa, manañataj viudachu. Chantá chay sojta medidasqa ichapis sojta palas jina kallanmantaj karqa, ichá Rutqa chayllata apayta aterqa.
^ párr. 25 Bibliaqa, ima familiamantachus Cristo jamusqanmanta parlaspa phishqa warmisllamanta parlan, ujnin Rut karqa. Ujnintaj Rahab karqa, Boozpa maman (Mat. 1:3, 5, 6, 16). Rut jina Rahabpis mana israelitachu karqa.


text:
1Tayta Dios cayno nimaran:
2«Runa, gamga marca-masiquicunata willapay. Noga cayno nishäta willay: ‹May nasyunchöpis guërra cananpaj camacächiptë chay nasyuncho tiyaj runacunaga juctami acran ricachacojpaj.
3Contran suldärucuna nasyunninman yaycuycajta ricar chay ricachacöga trompëtata tucashpan runacunata musyarachin.
4Trompëtata tucamushanta wiyaycar mana cäsupaptin, contrancuna chayaycur chay runata wañuchiptin wañoj runaga quiquinmi juchayoj canga.
5Chay runaga trompëtata tucamojta wiyaycarpis mana cäsupashachu. Chaymi wañushanpitaga quiquin juchayoj caycan. Tucamushanta wiyaycarga gueshpicunman caran. Chauraga manami wañunmanchu caran.
6« ‹Ichanga capas chay ricachacoj runa ricanman contran suldärucuna aywaycämojta. Chayno ricaycarpis runacunata musyachinanpaj trompëtata mana tucaptin contrancuna chayaycur pitapis wañuchiptenga chay ricachacoj runami juchanpita wañonga. Chay runacuna wañushanpitaga ricachacoj runatami nogaga tapushäpaj.›
7«Runa, chaynömi gamta nogaga churashcä Israelcunapa ricachacojninno canayquipaj. Nogami gamta willapäshayqui. Imano ruranäpaj caycashantapis gamnami runacunata willapanqui.
8Capas mana allita ruraj runataga noga willachëman ‹wañunquimi› nir. Chayno niycaptë chay runa mana allita ruraycashanta cachaycunanpaj mana willaptiquega manami cachaycunmanchu mana allita ruraycashanta. Chay runaga juchanpitami wañonga. Ichanga chay runa wañushanpita gamtami tapushayquipaj.
9Chay mana allita ruraj runa ruraycashanta cachaycunanpaj willapaycaptiqui mana cachaycuptenga chay runa quiquinpa juchanpitami wañonga. Chaura gamga manami wañunquipächu.
10«Runa, gamga Israel runacunata niy: ‹Gamcunaga nircaycanqui: «Pasaypa mana allita rurajmi, juchata rurajmi caycanchi. Chaypitami cawaycällarna ismuycanchi. Chayno caycarga ¿imanöparaj cawashun?» nir.›
11Ichanga noga Tayta Diosmi jurashpä në: Nogaga manami munächu jucha ruraj runa wañunanta. Chaypa ruquenga munä mana allita ruraycashanta cachaycur allina cawanantami. Israelcuna mana allita rurarcaycashayquitaga cachaycuyna. ¿Imanirtaj wañuyta ashircaycanqui?
12«Runa, gamga marca-masiquicunata willapay: ‹Allillata ruraj runa jucha rurayman chayaptin, ñaupata allita rurashanpitaga manami salbacongachu. Mana allillata ruraj runa, mana alli ruraycashanta cachaycur allitana rurarga salbacongami. Ñaupata jucha rurashancunaga mananami chapachu canga. Chaymi allillata ruraj runa jucha rurayman chayaptin ñaupata allillata rurashanga castïgupita mana chapangachu.
13Allita ruraycaj runataga capas nëman: «cawanquipämi» nir. Chay runa allita ruraj cashanman yäracushpan mana manchacuypa mana allita ruraptenga manami yarpäshänachu allita rurashancunataga. Chaypa ruquenga mana allita rurashanpitami wañonga.
14Mana allita ruraj runata capas nëman: «wañunquipämi» nir. Chaura chay runa capas jucha ruraycashanta cachaycur alli cajtana rurar, rasun cajllatana ruranga.
15Rindata charaycashancunata, suwacushancunata capas cutiycachinman. Nircur cumlinman alli cawayman chayachicoj laycuna imanöpis nishanta. Capas manana ruranmannachu mana allitaga. Chauraga rasunpami cawanga. Manami wañongachu.
16Cananpita rasun cajta, alli cajllata rurashanpita chay runaga cawangami. Ñaupata juchata rurashancunataga manami yarpäshänachu.›
17«Marca-masiquicunaga nin ‹Diosga mana allimi arriglaycan› nir. Rasunpaga quiquincunami pantasha carcaycan.
18Allita ruraj runa, alli ruraycashanta cachaycur mana allitana rurashpanga juchanpitami wañonga.
19Mana allita ruraj runana, jucha ruraycashanta cachaycur rasun cajta alli cajtana rurashpanga cawangami.
20Chaypis gamcunaga yaparir-yaparir nircaycanqui: ‹Tayta Diosga mana allimi arriglaycan› nir. Ichanga cada-ünuyquitami Israelcunataga tapushayquipaj imanöpis rurashayquipita.»
21Babiloniaman apamashancunaga chunca ishcay (12) wata, chunca quillaman gallarej pichga junajninna caran. Chay junajmi Jerusalencho pillya caycajpita gueshpimoj runa chayamur willamaran «Jerusalentaga contranchïcunanami charicurcusha» nir.
22Chay runa chayamunan chacaymi Tayta Diosga munayninta nogaman chayachimuran. Tutannin chay runa chayamuptenga Tayta Dios camacächiran rimayta yapay pashtachinäpaj. Chaypitaga mananami shimë läbacarannachu.
23Tayta Dios cayno nimaran:
24«Runa, Israelcho ragällan caycaj siudäcunacho tiyaycaj runacunaga caynömi nircaycan: ‹Abrahamga caran japallanmi. Chayno caycashpanpis casha juc nasyunpa duyñunmi. Noganchi aypallaj caycashpanchëga masrächari cay nasyun intërupa duyñun cashun› nir.
25Chayno nishanpita niy: ‹Tayta Diosga caynömi nin: Gamcunaga yawar yawarllatami aychata micunqui, ïdulucunata aduranqui, wañuchicurcaycanqui. ¿Chayno ruraycarchu yarpaycanqui nasyunpa duyñun cayta?
26Gamcunaga sabliquicunamanmi yäracuycanqui. Noga mana munashä cajtami rurarcaycanqui. Llapayquipis majayoj-purami cacunqui. ¿Chayno ruraycarchu yarpanqui nasyunpa duyñun cayta?›
27«Mastapis niy: ‹Tayta Diosga caynömi nin: Nogaga jutëpami jurä: Ragällan caycaj siudäcunacho tiyaycajcunapis guërrawanmi wañonga. Chacracunacho tiyaycaj cajtanami jirca animalcuna micucurconga. Gagacunacho, machaycunacho tiyaycajcunana gueshyawan wañonga.
28Chay Israel nasyuntaga pasaypa chunyajtami cachaycushaj. Israel jircacunaga chunyajmi ricaconga. Chaypaga manami pipis purenganachu. Runacuna alli-tucurcaycashantapis manacajmanmi churashaj.
29Paycuna melanaypaj juchata rurashanpitami noga camacächishcä chay nasyun chunyaj ragällan ricacunanpaj. Chayrämi paycuna musyanga Noga Tayta Dios cashäta.›
30«Gampäga perga wajtancunacho, wasi puncucunachöpis marca-masiquicuna parlarcaycan. Jucnin-jucninmi ninacurcaycan: ‹Mä Tayta Dios Ezequielwan willachimashanchïta wiyaj aywashun-llapa› nir.
31Chayno ninacurmi paycunaga aywarcaycämun. Nircur ñaupayquiman jamaycärin willapashayquita wiyananpaj. Ichanga wiyaycarpis manami wiyashantano ruranchu. Shimillanwanmi nogapaj allita riman. Shongunchöga yarparaycan mana allita ruraypa gänayllatami.
32Paycunaga gamta ricashunqui juc jipashta u mösuta cuyar cantapashan birsuta cantaycajtanöllami, arpata llanupa tucar cantaycajtanöllami. Paycunaga nishayquicunata wiyaycarpis manami wiyacunchu.
33Ichanga gam nishayquicuna llapanmi cumlenga. Chayno cumliptinrämi paycuna musyanga rasunpa juc profëta paycunacho cashanta.»


text:
Juana Azurduy
Juana Azurduy Llanos de Padilla sutiyuq warmiqa (* 12 ñiqin anta situwa killapi 1780 watapi paqarisqa Turuqa kantunpi - 25 ñiqin aymuray killapi 1862 watapi wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk Qullasuyu mama llaqtayuq qhichwa ankallis karqan.
Buliwia mama llaqtapi Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy ankallikurqan.
Taytan: Matías Azurduy; Maman: Eulalia Bermúdez.
Qusan: Manuel Ascensio Padilla.
Churinkuna: Manuel, Mariano, Juliana, Mercedes wan Luisa.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Micaela Bastidas
- Juan Antonio Álvarez de Arenales
- Maria Parado de Bellido
- Juan Huallparrimachi
- Martín Miguel de Güemes
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juana Azurduy.


text:
Warayu pruwinsya
Warayu pruwinsya (aymara simipi: Warayu jisk'a suyu; kastilla simipi: Guarayos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Warayu wichay llaqtam. Warayu pruwinsyapiqa Warayu runakunam kawsanku.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Kimsa munisipyunmi kan:
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Warayu pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Kay Simplicidad y Progresividad Tributaria kamachiyta ishkaykutin atinakuyta charichun Comisión de Régimen Económico tantari, chay BanEcuador kullki wasipak, Corporación Financiera Nacional (CFN) kullki wasipak rimayta chaskirka, paykuna shuktak runakunapak llankayta yanapachun mañarka.
Kay kamachiypi rimashkapak yapa, mintalayta, chalwa tarpuyta, kullkiwasikunamanta, tukuylla kullkiwasimanta wawakullkita, wanachishka kullkita anchuchishkata rimarka, shinami Carlos Tamayo, BanEcuador kullkiwasimanta kamachik rimarka.
Mamallaktapak kullki awllikka 100 warankata kullki mañakkuna mana wawakullkita tikrachishkamanta willarka, chayta Urgente kamachiy yanapachun shuyan, kay BanEcuador kullki wasiwan 16 waranka runakuna yanaparishka kanka.
Kay CFN kullkiwasi, Pablo Patiñ kamachik, chay Plan Renova kullkiwasi imatalla llankashka, imashina kullkiwan runakunata, llaktakunata yanapashkata willachun mañarka, ashtawankarin Manabí markapi, Carchi markapi llankayta rurashkata willachun mañarka, shinallatak hatun antawapi llankaypak kullkita mañachishkata mana sakichichun mañarka.
Kipaman chay Confederación Campesina y Montubia del Ecuador tantarita pushakkunata chaskirka, shinallatak Riego de la Sierra-Centro tantarimanta pushakkunata chaskirka, chay kamachiy utka arinirichun mañarka, paykunapak yuyaypika chay kamachiy, paykunapak llankayta yanapankacha nirka.
MG/cz/jc-kichwa


text:
Richard Daniel Alarcón Urrutia
Richard Daniel Alarcón Urrutia sutiyuq runaqa (10 ñiqin ayriway killapi 1952 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakuram. Kunanqa Qusqup hatun yayanmi qarqan.
8 ñiqin qhapaq raymi killapi 1976 watapim taytakura tukurqan, 21 ñiqin anta situwa killapi 2001 watapitaqmi Qusqup hatun yayan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Richard Daniel Alarcón Urrutia.
- Exelentísimo Monseñor Richard Daniel Alarcón Urrutia, Arzobispado del Cusco


text:
Pinchikilla pila
Pinchikilla pila nisqaqa chaqllisinchi michata pinchikilla michaman t'ikraq llamk'anam, iyunsapa puriqllapi iskaynintin q'illaykunam icha huk pinchikilla pusaq imayaykunam, iskay k'aspi, ichataq huk k'aspi, huktaq suyk'u kaq tiñiqim.
Huk q'illay ridusisqa kachkaptin, huktaq uksidasqam kachkan. Uksidasqa q'illaymanta iliktrunkunam ridusisqa q'illayman purin.
Ñawpaq kaq pinchikilla pilataqa 1800 watapi Alessandro Voltas wallparirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pinchikilla pila.


text:
Ñawikaruy
Ñawikaruy, Karumanta rikuna icha Tiliwisyun (kastilla simipi: televisión) nisqaqa karu rikunapaq uyarinapaqpas, siq'isqakunata, llimphikunata, ruqyaytapas (rimasqakunata) radyu illanchay nisqawan apaykuq llamk'ana llikam. Illanchaq llamk'anataqa ñawikaruy ankichiq (emisor de televisión) ninchikmi, wasinchikkunapi kaq chaskiqkunatataq icha ñawikaruy chaskiq (receptor de televisión, televisor).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya (widyu, video)


text:
Isaac Stern
Isaac Stern sutiyuq runaqa (21 ñiqin anta situwa killapi 1920 watapi paqarisqa Kremenets llaqtapi - 22 ñiqin tarpuy killapi 2001 watapi wañusqa New York llaqtapi, huk Ukranya mama llaqtayuq wiyulin waqachiq, Yatawaki diriktur wan qillqaqmi karqan.
Warmi: Nora Kaye (1948-1949).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sinru qillqa: Ancha riqsisqa wiyulin waqachiq
- Ígor Stravinski
- Alexander Zakin
- Yo-Yo Ma
- Itzhak Perlman
- Pinchas Zukerman
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Isaac Stern.


text:
Yawli wamani
Yawli wamani (kastilla simipi: Provincia de Yauli) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Sunin suyupi, huk wamanim. Uma llaqtanqa Uruya llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin qhapaq raymi killapi 1906 watapi, José Pardo y Barreda Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Antikuna rit'i urqu Jitpa (La Viuda) - Turumuchu
- Mayukuna:
- Quchakuna:: Antaquta (icha Quriway) - Markapumaqucha
- Q'asakuna: Antikuna q'asa (Tíclio) - Kumpi q'asa
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka distritunmi kan:
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Pachan simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]


text:
Faustyna Kowalska
Maria Faustyna Kowalska, ZMBM, (kastilla simipi María Faustina Kowalska), Helena Kowalska sutiyuq warmiqa (25 ñiqin chakra yapuy killapi 1905 watapi paqarisqa Głogowiec llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 1938 watapi wañusqa Łagiewniki llaqtapi) huk Pulunya mama llaqtayuq kathuliku santas qarqan.
5 ñiqin kantaray killapi Santa Faustyna Kowlaska raymi p'unchawninmi.
Taytan: Stanislaus Kowalska; Maman: Marianna
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Faustyna Kowalska.


text:
Inriya iñiy
Inriya iñiy (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
- Sanskrt: एकम् सत् विप्रा: बहुधा वदन्ति
- (latin siq'i llump'api): Ekam Sat Vipraaha Bahudhaa Vadanti
- T'ikrasqa: "Chiqapqa hukllam, amawtakuna achkakunata riqsiptinpas."
- — Rigveda (I kaq qillqa, CLXIV kaq takintin, 46 kaq harawi)
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
- Vedanta (Vyāsa-manta)
- Yoga (Patañjali-manta)
- Sankhya (Maharshi Kapilá-manta)
- Pūrva Mīmānsā (Jaimini-manta)
- Nyāya (Gotama-manta)
- Vaiśeshika (Kanāda-manta)


text:
James Madison
James Madison, sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1751 watapi paqarisqa Belle Grove Plantation - Port Conway, (Virginia) llaqtapi - † 28 ñiqin inti raymi killapi 1836 watapi wañusqa Montpelier llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 4 kaq umalliqnin (1809 watamanta 1817 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hatun kamachi Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Taytan.
Tayta: James Madison Sr
Mama: Nelly Conway Madison
Warmi: Dolley Todd
Churinkuna: John
Alma mater: Princeton Yacha sunturnin (College of New Jersey)
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Madison.
- James Madison at MetaLibri


text:
Kay 83 apuchiwan, Mamallakta Tantanakuy, 637 yupay rimanakuypi, mushuk Simplificación y Progresividad Tributaria kamachiyta arinirka.
Kay kamachiyka llaktakunapi llankaykunata wiñarichun, kullkikuna mirarichun yanapanka.
Chaymanta utka kamachiy shutita charin, kapak killa, 20 punchapak ñan llankay kallarinka, shinami kay kamachiy paypak yuyayta llaktakunaman paktachinka.
Chaymanta kamachiy killkak, Daniel Mendoza, Comisión de Régimen Económico tantarita pushak, paymi kay kamachiyta churarka.
Shinami dólar kullki katichun, Mamallaktapi tiyakkunata llaktakunaman pakta pakta rakichun yanapanka. Shinallatak “ yallita charik, yalli churashka kullkita kuchun mañarak arinishka kan, chay kullkita wakcha runakunata hapichun nirka”, yuyayta kurka, llaktaman paktachichun mañarka.
Kay kamachiypak yuyayka: churashka kullkita imashina rakita, Mamallaktapi tiyakkunamanta llukshik kullkita imshina rakina, mushuk llankaykunata wiñachina, kapukkunata istaman mintalanata yanapanka, llaktayukkuna paykuna charishkamanta churashka kullkita Mamallaktaman churanata mana washaman sakichun yuyachina.
Mamallakta, sarun killa Mamallakta pushak 883 yupayuk churashka kamachiyta churakpi runakuna, mana chaskishpa kaparikpi, llankaykuna shayarishkamanta, shuk kutinlla 10 % patsakri Impuesto a la Renta kullkita Imbabura, Bolívar, Chimborazo, Tungurahua, Cotopaxi, Cañar, Loja, Azuay, Carchi markaman chayachichun, chay kullkiwan tarpuyta, wakra wiñachinata, riksina llankayman churachun mañarka.
Shinallatak 90 puncha mitapi, Ministerio de Educación kamaywasi, mashna yachachikkuna tiyashkata kipuchun, chay shutikunata IESS kamaywasiman chayachichun mañarka, shina Corte Constitucional rimashkata, 2020 watakama mañashkata paktachichun mañarka.
Katipka kay tarpuy, chalway llankkaykunapi kullkita churashkamanta mana kullkita tikrachishkamanta kunkarin, shinallatak Corporación Financiera Nacional y BanEcuador kullki wasimanta kullkita mañashpa mana tikrachishkamanta kunkarin, istapi kawsak runakuna charishkata kay llaktaman kachakpi chay Servicio de Aduana kamaywasi kullkita mana hapichun yuyarin.
MG/jc-kichwa


text:
ACUCHIMAYPI KUCHICHAWAN ASNUCHAWAN RIMANAKUSQANMANTA
—tayta Wilfredo Contreraspa willakusqan,
Juan Pedro Sebastianpa qillqasqan.
Acuchimay urqu patapis kuchichawan asnuchawan parlayta tinkuchinku:
—Qawchit, brrrr, qawwchit. Rimaykuyki tayta, ¿imaynallataq kuchi vida, allinllachu? —nispas asnucha tapurikun.
—Ohooqq, allinsu, ¡suma-sumaq! tiyuchallay. Sapa punchawpas quchpakuyllapi, puñuyllapi ohoqq llankachiwan —ninsi kuchichaqa winku ñawinwan chimllipayaspa.
—¿Qanpa asnu vidaykiyqa imaynataq?, ¿allinchu? ohoqq —nispas chansakunraq asnuchamanta.
—Qawchit, qawchit, manapuni allinchu. Asnu kasqaypim, wasaypas nanaqpaq utiy susunkanankama llankachiwan achikyaymanta chawpi yayan tutakama, ni aqhachallatapas upyaykachiwanchu; mikquytaqa ni riqsinipaschu; asnupaqwanchu alfa nispataq llama qurapa tullullanta kachuykachiwan —nispas qawchityallan wakcha asnuchaqa.
—Ohoqqq kakallaw; ñuqataqa tuta punchawnintin mikquchiwan, tukuy niraq kachipayuq lawata, ismusqacha durazno manzanachayuqta makillamanta kachuchiywan… hinaspapas umakuytaraq wiksaytaraq rachkiykuwanpas allinta chista-puñukunaypaq —nispas kallpi-waqsa kiruntapas
qawaykachachin —ohooqq, ¿hinaptinqa sabaru dominguntinpas llankachisunkiychu?, —ahinatas tapupayan kunpadrinta.
—Ariya, paqarin duminguta hatarichiwanqa tutapayllamanta. Qawchit, natas… Mutuyniyuqtas risaqku; yanta, achkasu kintalninpi corral hunta yanta muntunaykupaq. ¡Kuchim nisyu llunpaytaña wirayarqun! niwankutaq; chicharrutam ruwasunchik nispataq allichakuchkanku…


text:
Rikch'aqyay
Rikch'aqyay icha Iwulusyun (evolución) nisqaqa huk ñawpa kawsaq rikch'aqmanta musuq, huk kayninkunayuq rikch'aqpa tukukuyninmi.
Charles Darwinpa nisqankamaqa llapa rikch'aq manas tiyaqlla kayninkunayuqchu, ichataq hukchakuq kayninkunayuqsi. Huk rikch'aqpi kawsaqpuraqa hayk'a aslla chikanyanakuq kikin kaqkunap kayninkunas. Huk kayninkunaqa manas allinchu, hukkunataq allinsi. Chay allin kayninkunayuq kikin kaqkunaqa kawsanqas, hukkunataq wañunqas, sallqa akllay (selección natural) nisqamanta.
Ancha riqsisqa rikch'aqyaymanta yachaqkunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Pacha kamay yachay (kriyasyunismu, creacionismo)


text:
Tony Abbott
Anthony John Abbott sutiyuq runaqa, icha Tony Abbott (* 4 ñiqin ayamarq'a killapi 1957 watapi paqarisqa London llaqtapi - ), huk Awstralya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
2013 watamanta 2015 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: Richard Henry «Dick» Abbott; Maman: Fay Peters.
Ñawpaq warmi: Margie Abbott.
Churinkuna: 3.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tony Abbott.
- Biografía Fundación CIDOB (kastilla simipi)


text:
Frederick Chiluba
Frederick Jacob Titus Chiluba sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1943 watapi paqarisqa Kitwe llaqtapi - 18 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi wañusqa Lusaka llaqtapi ) huk Sambya mama llaqtayuq sindikatu pulitiku karqan.
Taytan: Jacob Titus Chiluba Nkonde; Maman: Diana Kaimba.
Warmimuna: Vera Tembo (?–2000) / Regina Mwanza (2002–2011 .
Churinkuna (9): .
Willay pukuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frederick Chiluba.


text:
Asamoah Gyan
Asamoah Gyan sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayamarq'a killapi 1985 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Asamoah Gyan.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Asamoah Gyan.
- Gyan Asamoah's profile, stats & pics
- Official site profile
- Asamoah's Stats Page – RAI Sport
- Asamoah Stats Page – Gazzetta dello Sport
- Fifa 2006 World Cup Profile
- Asamoah Gyan Profile on ESPN


text:
Eusebio Guilarte Vera
Eusebio Guilarte Vera sutiyuq runaqa (15 ñiqin kantaray killapi 1805 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi - 11 ñiqin inti raymi killapi 1849 watapi wañusqa Kuwiha llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwkya suyup umalliqninmi karqan (23 ñiqin qhapaq raymi killapi 1847 watamanta 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1848 watakama).
Taytansi Miguel Guilarte, mamantaq Lorenza Mole kasqaku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eusebio Guilarte Vera.
- www.worldlingo.com


text:
Kashawan
Kasha niyan huk yurata llimllam hananchaw ichiklla takarpinaw kaqninkuna tukshikun, llawakun. Tsay tukshikuqtapis kasha niyan, qaraman hatikaskiptin aha hipina, mana sas kutikarqa qirin, ahan, isquy yurin. Turunapa, shinwaapa, qarwa kinchapa, awriq shinwaapa, tuunaspa kashan kan.
Kasha kasha ( ashlli shuti)
Kasharay aqtsa ichin yuriipita, manaqa pipis mantsakaptin
Ukush kasha ichishaq kashakuna, panpakunachaw, hallqamanpa wiñan.
Kasha sirku chakrakuna mana waatakuna yaykunanpaq kasjawan qinhay.
Kashamuy kshata quriy, chakrakunata qinchayananpaq.


text:
Ampay mamallaqta willkachasqa
Ampay mamallaqta willkachasqa (kastilla simipi: Santuario Nacional de Ampay) muyuyqa qhawasqa kasan, Piruw mama llaqtapi, ,Apurimaq suyupi, Awankay pruwinsyapi, Tampurqu distritupi. Llipinchispa qhawakuntaqmi askha qhapaq kasqan hina. Quchakunatapis qhawariytaya munasankun.
- Hallka k'iti kanchar: 3.635 ha
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Ampay nina urqu
- Quchakuna: Uspaqucha, Anqasqucha, Willkaqucha, Turnuqucha, Isuqucha
- Mayukuna:
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sach'a-sach'ap yurankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1985 (Galiano, Tupayachi, Ricalde, Tupayachi, Venero), Pukyu: [1]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Atuq (Pseudalopex culpaeus)
- Taruka: Yuraqchupa luwichu (Odocoileus virginianus), Hatun taruka (Hippocamelus antisensis);
- Kuntur (Vultur gryphus)
- Wisk'acha (Lagidium peruanum)
- Qiwlla (Larus serranus)
- Puma
- Kuntur
Ñuñuqkunap layankuna 1995 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Galiano, Tupayachi, Nuñez, Ochoa, Zevallos, 1995)
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Phaqcha (Catarata Paccha), hanaq kay: 50 m (Awankay: 12 km)
- Intimpa sach'a sach'a
- Pajonal Paco Paco
- Bosque Enano
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1962 watapiqa kimsa ayllu Santuario Nacional de Ampay suyupi tiyarqan, ca. 1977 watapi 30 ayllu karqan. Kamasqa watapiqa, 1987, 70 ayllu muyuypi tiyarqan, Tuturpampa, Qucha, Phaqchaq, Umaq'ata, Chupapata, Sawanay, Ñacchiru, Supayhuayq'u, Llawipunku, Negromonte llaqtakunapi (Hostnig & Palomino, 1997). 1996 watapiqa 51 runa Ñacchiru llaqtapi, Umaccata llaqtapi, Chupapata llaqtapipas tiyarqan, 36 runa Sawanay llaqtapi, Ampay llaqtapi, Maucacalle llaqtapipas, 38 runa Qurwani llaqtapi, Uqshapampa llaqtapi, Phaqchaq llaqtapipas tiyarqan.


text:
Hans-Dietrich Genscher
Hans-Dietrich Genscher sutiyuq runaqa ( (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1927 watapi paqarisqa Reideburg llaqtapi - ) Alimanya mama llaqtap pulitiku qarqan.
1974 watamanta 1992 watakama kunti Alimanya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Warmi: Barbara Schmidt Genscher.
Alma mater: Freiburg im Breisgau Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hans-Dietrich Genscher.


text:
Sukumpiyu marka
Sukumpiyu marka nisqaqa huk markam Ikwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Musuq Loja llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Limunqucha risirwa - Kuyawinu risirwa - Kayampi Kuka kawsaykuska amachasqa allpa - Cofán Bermejo kawsaykuska amachasqa allpa - Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki
- Mayukuna: Awariku mayu - San Miguel mayu - Putumayu
- Quchakuna: Limunkucha
- Phaqchakuna: San Rafael phaqcha
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitinmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sukumpiyu markapiqa Napurunakunam tiyanku. Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku:


text:
Eva Copa
Mónica Eva Copa Murga (Munika Iwa Qupa Murqa) sutiyuq warmiqa (3 ñiqin qhulla puquy killapi 1987 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi, Quchapampa suyupi - ) huk Qullasuyu mama llaqtayuq pulitiku warmim.
Evo Morales Wuliwiyap umalliq kayninmanta qarqurqaptin, Evaqa Buliwya Achka Nasyun Kamachi Quq Rimana Huñunakuypa umalliqnin akllasqa karqan, 15 ñiqin ayamarq'a killapi 2019 watapi. Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) nisqapim wankurisqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eva Copa.
- Mónica Eva Copa Murga, Senado de Bolivia, 17 ñiqin ayamarq'a killapi 2019 watapi


text:
Fenerbahçe SK
Fenerbahçe Spor Kulübü nisqaqa huk Turkiya piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 3 ñiqin aymuray killapi 1907 watapi
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fenerbahçe SK.
- Uficial web sitel


text:
14 KAQ YACHACHIKUY
Llakipayakuq kaytam yacharurqa
1. ¿Mayninkunatam Jonasqa rirqa? ¿Imaynam sientekurqa?
JONASPAQA killa masnin puriytam rinan kachkan 800 kilometro masninta. Payqa piensarqachá vidanta peligropi mana churaspan mayninta rinanpaq. Rinanchá karqa orqonkunata, wayqonkunata Siria nacionpa chunniq pampankunata, chinparqachá sasa chinpana Eufrates mayuta chaynataq huk mayukunatapas. Risqanman hinachá Siria, Mesopotamia hinaspa Asiria nacionkunapa llaqtankunapi mana reqsisqan runakunapa wasinpi samapakurqa. Risqanman hinataqchá piensarqa Ninive llaqtaman chayaptin vidan imayna kananpi.
2. ¿Imaynatam Jonasqa Diospa kamachisqan kasukuyta yacharurqa?
2 Jonasqa mana iskayrayaspanmi Jehova Diospa kamachisqanman hina kasukunanpaq kallpanchakunqa. Huknin yachachikuypi yachamusqanchikman hinam mana kasukuspan huklawman ayqekuptin Jehova Diosqa sinchi wayrawan Jonas apaq buqueta yakuman yaqalla chinkaykachirqa. Chaymantapas heqepaspa wañunanmantam librarqa hatun challwawan millpuchispan, hinaspam kimsa punchawmanta lamar qochapa patanpi aqtunanpaq challwata kamachirqa. Chaywanmi Jonasqa yacharurqa humillakuspa kasukuyta. Jonasqa manachá chayna pasasqantaqa haykapipas qonqarqachu (Jonas libropa 1, 2 capitulonkuna).
3. ¿Imaynatam Jehova Diosqa qawachirqa Jonas llakipayasqanta? ¿Ima tapuykunatam contestasun?
3 Jehova Diosqa yapamantam Jonasta kamachirqa Ninive llaqtaman rinanpaq. Payqa kasuspanmi karu-karuta rirqa intipa qespimunan lawman (leey Jonas 3:1-3). Ichaqa, ¿tukuy sonqonwanchu kasukurqa? Jehova Diosmi llakipayasqanta qawachirqa wañuymanta libraspan chaynataq rinanpaq yapamanta kamachispan. Chaywanqa, ¿yacharurqachu Jonasqa runamasinkuna llakipayayta? Runakunaqa pantaq kasqanchikwanmi llakipayakuq kanapaqqa sasachakunchik. Qawasunyá Jonasta imam pasasqanmanta chaynataq ima yachachiwasqanchikmantapas.
Diospa juicionmanta willakuptinmi wanakurqaku
4, 5. Ninive ‘hatun llaqta’ kaptinpas, ¿imapim Jehova Diosqa repararqa? ¿Imatam paymanta chaywan yachanchik?
4 Jehova Diosqa manam Jonas hinachu Ninive llaqtataqa qawarqa. Bibliam nin: “Ninive llaqtaqa chawpinta pasanapaqpas kimsa punchaw purina hatu-hatun llaqtam karqa”, nispa (Jon. 3:3). Jonas libropim Jehova Diosqa kimsa kutikama Ninive llaqtata ‘hatun llaqta’ nin (Jon. 1:2; 3:2; 4:11). ¿Imanasqataq Jehova Diosqa chay llaqtata allinpaq qawarqa?
5 Ninive llaqtaqa ñawpa watakunamantaraqmi karqa. Sinchi Para kasqanmanta watakuna pasaytam chay llaqtataqa Nimrod sutiyoq runa hatarichirqa. Hatu-hatun kasqanraykum kaylaw cantonmanta waklaw cantonkamaqa kimsa punchaw puriy karqa (Gen. 10:11; Jon. 3:3). Chay llaqtapiqa hatun templokunam, perqakunam chaynataq altosniyoq wasikunam admirakuypaq karqa. Ichaqa manam chaykunapichu Jehova Diosqa repararqa, aswanqa chay llaqtapi yachaq otaq tiyaq runakunapim. Chay tiempopiqa ancha reqsisqam Ninive llaqtaqa karqa. Chay llaqtapi kaqkuna llumpayta huchallikuptinkupas Jehova Diosqa llakipayarqam. ¿Imanasqa? Payqa valoranmi runakunapa vidanta, chaymi munan lliw runakuna huchankumanta wanakunankuta.
6. a) ¿Imanasqataq Ninive llaqtaqa Jonasta mancharichinman karqa? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.) b) ¿Imaynatam Jonasta qatipakuchwan Diosmanta willakusqanchikpi?
6 Ninive llaqtapiqa 120 waranqa runakunam yacharqaku, chayna runayoq llaqtaman Jonas chayaruspanqa astawanraqchá mancharikurqa. * Chay llaqtaman chayaspanmi huk punchaw puriyta rirqa, yaqapaschá sitiota maskarqa Diospa juiciomanta willakunanpaq. Manam yachanchikchu mayqen rimaypi willakusqantaqa. Yaqapaschá Asiria runakunapa idiomanta yacharqaña otaq Jehova Diospa yanapayninwan chay rimaypi willarqa. Hebreo rimaypi willakuspanqa yaqapaschá chay rimasqanta ninivitakuna entiendenankupaq pitapas valekurqa tikrananpaq. Imayna kaptinpas kaynata nispanmi willakurqa: “Tawa chunka punchawmantam Ninive llaqtaqa puchukachisqa kanqa”, nispa (Jon. 3:4). Jonasqa yapa-yapamantam tukuy sonqonwan chaynata rimarqa, chaywanmi qawachirqa iñiyniyoq chaynataq qarinchakuq kasqanta. ¿Manachu ñoqanchikpas chayna kananchik kay sasachakuy tiempopi?
Jonasqa Diospa juicionmantam willakurqa uyariqninkunata mana gustaptinpas
7, 8. a) ¿Imatam ninivitakunaqa ruwarqaku Jonaspa willakusqanmanta yacharuspanku? b) ¿Imatam reyninkupas ruwarqa Diospa juicionmanta yacharuspan?
7 Jonaspa willakusqanqa manam yanqapaqchu karqa. Payqa piensarqachá chaypi runakunaqa mana uyarinankuta otaq payta imanarunankupaqpas kasqanpi. Ichaqa manam Jonaspa piensasqanman hinachu chay runakunaqa karqaku, paykunaqa chayllam kasukuyta qallaykurqaku. Diospa juiciomanta Jonaspa willakusqantaqa lliwmi willanakuyta qallaykurqaku (leey Jonas 3:5). Apupas, wakchapas, warmipas, qaripas mozo-sipaspas chaynataq yuyaqkunapas lliwmi huchankumanta wanakurqaku. Wanakusqankuta qawachinankupaqmi ayunarqaku. Chayna wanakusqankumantam reyninkumanpas willarqaku.
8 Jonaspa willakusqanmanta Reypas yacharuspanmi Jehova Diosta manchakuspan huchanmanta wanakurqa. Tiyananmanta hatariruspanmi kamachisqan runakuna hina llakipayanapaq pachawan pachakuruspan llakillawanña “uchpapa hawanpi” tiyaykurqa. Hinaptinmi yanapaqninkunapiwan huk decretota horqorqa llapallan runakuna ayunanankupaq. Kamachirqataqmi paypa churakusqan llakipayanapaq pachawan churakunankupaq chaynataq animalninkumanpas * churanankupaq. Reyqa reqsikurqataqmi runankunapa llumpay mana allin ruwasqankutapas. Payqa confiarqam chayna wanakusqankumanta Jehova Dios llakipayaykunanta, chaymi nirqa: “Diosqa icharaqpas llakipayariwaspanchik piñakuyninpi puchukarachiy munawasqanchikta manaña ruranmanchu”, nispa (Jon. 3:6-9).
9. ¿Imatam wakin runakunaqa ninivitakunamanta mana creenkuchu? ¿Imatam Jesusqa paykunamanta nirqa?
9 Wakin runakunaqa manam creenkuchu ninivitakuna huchankumanta chaylla wanakusqankutaqa. Ichaqa yachaysapa huk runam nin chay tiempopi ninivitakunaqa creenciankurayku chaylla cambiaq kasqankumanta. Runakuna imata niptinkupas Jesucristom nirqa ninivitakuna wanakusqankumanta, chayna nisqanmantaqa manam iskayrayanchikchu (leey Mateo 12:41). Jesusqa yacharqam imam pasasqanmanta, chay tiempopiqa hanaq pachamantam payqa qawamurqa (Juan 8:57, 58). Runakunaqa cambiankum llumpay mana allin ruwaq kaspankupas, Jehova Diosllam yachan imayna sonqoyoq kasqankutaqa.
Diosqa llakipayakuqmi
10, 11. a) ¿Imatam Jehova Diosqa ruwarqa ninivitakunapa wanakusqanta qawaspan? b) ¿Imanasqataq seguro kanchik Jehova Diosqa castigananpaq mana pantarusqanmanta?
10 ¿Imatam Jehova Diosqa ruwarqa ninivitakuna huchankumanta wanakuptinku? Bibliam nin: “Diosmi qawarispan rikururqa Ninive llaqtayoq runakunapa imam rurasqankuta. Paykunaqa mana allin kawsasqankumantam wanakurqaku, paykunata castigananpaq nisqantaqa manañam rurarqachu”, nispa (Jon. 3:10).
11 ¿Imanasqataq Jehova Diosqa mana castigarqachu ninivitakunata? ¿Pantarurqachu? Manam. Paymantam Biblia nin: “Paypa rurasqankunaqa alli-allinmi [...]. Paypiqa manam kanchu mana allinqa”, nispa (leey Deuteronomio 32:4). Wanakusqankuta qawaspanmi Jehova Diosqa kuyapayaspam llakipayarqa, chaymi manaña castigarqañachu.
12, 13. a) ¿Imaynatam Jehova Diosqa qawachirqa entiendeq chaynataq kuyapayakuq kasqanta? b) ¿Imanasqam Jonaspa willakusqanqa mana yanqapaqchu karqa?
12 Religionpi umalliqkunam wakinqa yachachinku Diosqa mana kuyapayakuq kasqanmanta, Jehova Diosqa manam chaynachu. Payqa entiendeqmi chaymantapas kuyapayakuqmi. Pitapas manaraq castigachkaspanmi serviqninkunawan willachin, Jehova Diosqa munanmi mana allin ruwaqkunaqa ninivitakuna hina huchankumanta wanakuspa cambianankuta (Ezeq. 33:11). Huk kutipim profeta Jeremiasman nirqa: “Tanteasqay horapim rimarisaq mayqan naciontapas otaq mayqan gobiernotapas plantata pilachkaq hina puchukachinaypaq, tuñichinaypaq chaynataq chinkarachinaypaq. Chaywanpas sichu chay anyasqay nacionpi runakuna mana allinkuna rurasqankumanta wanakuptinkuqa, chay castiganaypaq tanteasqay castigotam manaña kachamusaqchu”, nispa (Jer. 18:7, 8).
Diosqa munanmi mana allin runakunaqa ninivitakuna hina huchankumanta wanakunankuta
13 ¿Nichwanchu Jonaspa willakusqanqa yanqapaq kasqanmanta? Manam. Jonasqa willakurqa tukuy mana allin ruwasqankumanta ninivitakuna wanakunankupaqmi. Chay willasqanwanmi ninivitakunaqa wanakuspanku cambiarqaku, ichaqa kaqmanta huchallikuptinkuqa willachisqanman hinam Jehova Diosqa castiganan karqa, chaynatam ruwarqa tiempo pasasqanman hina kaqmanta mana wanakuptinku (Sof. 2:13-15).
14. ¿Imaynam Jonasqa sientekurqa ninivitakunata Jehova Dios pampachaykuptin?
14 Jonasqa, ¿imaynataq sientekurqa willakusqankuna mana cumplikuptin? Bibliam nin: ‘Manapunim gustarqachu Tayta Diospa imam rurasqanqa chaymi paypa contranpi piñakururqa’, nispa (Jon. 4:1). Diosta mañakuspanpas qaqchachkaq hinam rimarqa. Nirqam wasiypi hinaspa llaqtaypi qepakamuyman karqa. Yacharqaniñam Ninive llaqtapi kaqkunata mana castiganaykipaq kasqanmanta chaymi Tarsis lawman ayqekurqani nispa, hinaspam wañurachinanpaqña mañakurqa (leey Jonas 4:2, 3).
15. a) ¿Imanasqataq Jonasqa llumpayta piñakururqa? b) ¿Imaynatam Jehova Diosqa Jonasta yanaparqa?
15 ¿Imanasqataq Jonasqa llumpayta piñakururqa? Manam yachanchikchu imanasqa piñakusqanmantaqa, ichaqa yachanchikmi Diospa juicionmanta ninivitakunaman willakusqanmanta. Paykunaqa chayna willakusqanwanmi wanakurqaku, ichaqa Jonaspa chay willakusqanqa manam cumplikurqachu. Jonasqa yaqapaschá piñakururqa willakusqan mana cumplikuptin burlakunankumanta otaq yanqa rimaqpaq hapinankumanta piensasqanwan. Payqa manam kusikurqachu ninivitakuna wanakusqankumanta nitaq Jehova Dios paykunata llakipayaykusqanmantapas. Aswanqa piñakuspanmi llumpay hukmanyasqa tarikurqa kikillanpi piensaspan. Chayna tarikuptinpas Jehova Diosqa Jonaspa allin kayninkunapim repararqa. Mana respetowan rimasqanmanta castigarunanmantaqa pacienciakuspanmi piensarichinanpaq kaynata tapurqa: ‘¿Allintachu rurachkanki chaynata piñakuspaykiqa?’, nispa (Jon. 4:4). Bibliaqa manam willawanchikchu chaynata tapuptin ima contestasqanmantaqa.
16. ¿Imayna piensasqanchikwanmi Diospa contranpi kachwan? ¿Imatam Jonasmanta yachachwan?
16 Diospa contranpi Jonaspa piñakusqantaqa manapaschá allinpaqchu hapinchik, ichaqa manam entiendenchikchu Jehova Diospa tanteasqankunataqa. Wakinmi piensanku ima desgraciapas mana pasananpaq Dios harkananpaq kasqanmanta, mana allin ruwasqanmanta pitapas chaylla castigananpaq kasqanta otaq mana allin runakunata imanasqa manaraq chinkachisqanmanta. Ichaqa Diospa contranpi Jonaspa piñakusqanwanmi cuentata qokunanchik, piensasqanchikqa Diospa piensayninwan mana tupasqanmanta.
Llakipayakuq kananpaqmi yachachirqa
17, 18. a) ¿Imatam Jonasqa ruwarqa Ninive llaqtamanta pasakuspan? b) ¿Imaynam Jonasqa sientekurqa calabaza kaqlla arwiwan?
17 Jonasqa hukmanyasqallañam Ninive llaqtamanta pasakurqa. Ichaqa wasinman kutikunanmantaqa intipa qespimunan law orqomanmi pasarqa chaymanta Ninive llaqtata qawamunanpaq. Chaypi llantukunanpaq ramadachanta ruwaruspanmi Ninive llaqtata qawarqa, payqa suyarqaraqmi chay llaqtaqa purmachisqa kananta. Mana llakipayakuq runa kaptinpas, ¿imaynatam Jehova Diosqa yachachirqa llakipayakuq kananpaq?
18 Jehova Diosmi tuta wiñarachirqa calabazaman rikchakuq arwi qorata. Jonasñataqmi rikchariruspan chay arwita rikururqa sumaqllaña rapisapata, chayqa astawanraqmi llanturqa ramada ruwakusqanmantaqa. Chay arwita rikuruspanmi Jonasqa anchata kusikurqa, milagrowan wiñasqanraykupaschá piensarqa Diospa favorninpi kasqanta. Jehova Diosqa chay arwitaqa wiñachirqa manam llantuchinallanpaqchu nitaq piñakusqanmanta sonqonta tiyachinallanpaqchu aswanqa yachachinanpaqmi. Diosqa astawanraqmi milagrota ruwarqa. Utuskuru kaqlla urutam rikurirachirqa chay arwita kachuparunanpaq, chaywanmi chay arwiqa chakirurqa. Chaymantam intipa qespimunan “chunniq lawmanta rupaq wayrata Dios rikurirachimurqa”, llumpayta rupaptinmi Jonaspa “yuyayninpas chinkaruchkarqaña”. Chayna tarikuspanqa, ¿ima nirqataq Jonasqa? Kaqmanta hukmanyaruspanmi Diosta mañakurqa wañurachinanpaqña (Jon. 4:6-8).
19, 20. ¿Imaynata piensarichispanmi Jehova Diosqa Jonasta yanaparqa?
19 Jehova Diosqa kaqmantam tapurqa: ‘¿Allintachu rurachkanki [calabaza kaqlla qora chakirusqanmanta] llumpayllataña piñakuruspayki?’, nispa. Jonasqa hinallam piñasqa nirqa: “Arí, ñoqaqa allintam rurachkani. Ñoqaqa rabiamantam wañuruchkaniña”, nispa. Chaymi Jehova Diosqa Jonasta yanapananpaq tantearqa (Jon. 4:9).
20 Piensarichispanmi yanaparqa, puntatam qawachirqa mana tarpusqan chaynataq mana parqosqan otaq mana qarpasqan huk tutallapi wiñaq arwi qora chakisqanmanta llakikusqanta. Hinaspam tapurqa kaynata nispan: “¿Manachum llakipayariyman Ninive hatun llaqtapi yachaqkunataqa? Chaypiqariki kachkan pachak iskay chunkan waranqa masnin mana yuyayniyoq runakunam, chaypiqa kachkantaqmi nana-nanaq animalkunapas”, nispa (Jon. 4:10, 11). *
21. a) ¿Imamanta cuentata qokunanpaqmi Jehova Diosqa rikchanachispan Jonasta entiendechirqa? b) ¿Imaynatam yanapawachwan Jonasmanta yachasqanchikqa?
21 Rikchanachispanmi Jehova Diosqa Jonasta allintapuni entiendechirqa. Jonasqa manam imallatapas ruwarqachu chay arwi wiñananpaqqa. Jehova Diosmi ichaqa ninivitakunaman vidata qospan tukuy imata qorqa kawsanankupaq imaynam lliw kawsaqkunaman qosqanman hina. ¿Imanasqataq chay arwi qorata Jonasqa astawan valorarqa pachak iskay chunka waranqa runakunapa vidanmanta chaynataq lliw animalninkupa vidanmantapas? Kikillanpi piensaq kasqanraykum. Chay arwi chakiruspan manaña llantuptinmi Jonasqa llakikurqa. Hatunchakuq kasqanraykum penqaypi qepayta mana munaspan ninivitakuna mana castigasqa kasqanmantapas piñakurqa. Jonasmanta yachasqanchikmi yanapawanchik imayna kasqanchikta sapakama qawarikunapaq. Llapanchikmi kallpanchakunanchik kikillanchikpi mana piensanapaq. ¡Maynatam Jehova Diosta agradecekunchik pacienciakuspan kuyapayakuq chaynataq llakipayakuq hinaspa hukkunapi reparaq kananchikpaq yachachiwasqanchikmanta!
22. a) ¿Imawantaq musyanchik Jonasqa llakipayakuqña kasqanmanta? b) ¿Imatam yachachiwanchik Jonasmanta willakuyqa?
22 ¿Yaqachu Jonasqa yacharurqa llakipayakuq kayta? Jehova Diospa tapusqanmanta Jonas imatapuni contestasqanmantaqa manam yachanchikchu. Yachaysapa runakuna chayta mana allinpaq hapiptinkupas Jonaspa qellqasqan librom qawachiwanchik imayna runaña kasqanmanta. Payqa llaqtanman kutispanchá chay tukuy pasasqankunamanta tiempopa pasasqanman hina qellqarqa. Yaqapaschá yuyaqña karqa, ichaqa yachayniyoq hinaspa humillakuqñam karqa, chaymi kikinpuni qellqarqa pantasqankunamanta, mana kasukusqanmanta chaynataq mana llakipayakuq kasqanmantapas. Chaykunawanmi musyanchik Jonasqa Jehova Diospa yachachisqanman hina llakipayakuq kasqanmanta. ¿Ñoqanchikpas atichwanchu kuyapayakuq kayta? (Leey Mateo 5:7.)
^ par. 6 Jonaspa tiemponpim chunkantin ayllukunamanta israelitakunaqa Samaria llaqtapi karqaku iskay chunka otaq kimsa chunka waranqa runakunalla, chayqa pisichallam karqa Ninive llaqtapi kaqkunamantaqa. Jonaspa tiemponpi Ninive llaqtaqa yaqapaschá allpantinpi wakin llaqtakunamantaqa astawan hatun karqa.
^ par. 8 Uywakunata ayunachisqankumanta willakuyqa mana creenapaq hinam. Ichaqa ñawpa tiempokunapi imapas imayna ruwasqankumanta estudiaq Heródoto sutiyoq runam willakun, Persia nacionpa tropakunata kamachiq kuyasqanku runa wañuruptin animalninkutapas ayunachisqankumanta.
^ par. 20 Mana yuyayniyoq runakuna nisqanwanqa qawachirqam Ninive llaqtapi kaq runakunaqa Diospa yachachikuyninkunata qalaypaq mana yachasqankumanta.