text:
CAPÍTULO 8
Diospa Reinoka imatak kan
Bibliapi nishka shinaka, Diospa Reinoka imatak kan.
Imatatak Diospa Reinoka rurarka.
Ima punchakunapitak Diospa Reinoka kay Allpata mandanka.
TUKUY muyuntin Allpapika, achka waranka waranka gentekunami padrenuestro oraciontaka yachan. Jesucristollatakmi chay oraciontaka yachachishpa sakirka. Padrenuestro oracionpika, achka cosastami yachakuyta ushanchik. Shinaka, Bibliata ashtawan alli intindinkapakka, padrenuestro oracionta yuyarishun.
2 Padrenuestro oracionpika, Jesuska kashna nishpa mañankichik nirkami: “Jawa pachapi tiyakuk ñukanchi Taytalla, kanpak jucha illak shutikuka, allikachi tukushka [santo] kachun. Kan mandanaka [reino], ucha chayamuchunmi munanchi. Imashnami jawa pachapika kan munashkashna ruranakun, chashnallata kay pachapipash, kan munashkashna ruranakushpami alli kanman” nishpa (Mateo 6:9-13). Jesuska, imamantatak kashna nishpa mañankichik nirka.
3 Yuyarishun: Ñawpa capitulokunapika yachakurkanchikmi, Diospa shutika Jehová kashkata. Shinallatak, paypa munayta paktachinkapak imata rurashkata imata ruranatapash yachakushkanchikmi. Shinapash, imamantatak Jesuska kanpa ‘mandana [reino] ucha chayamuchun’ nishpa mañakurka. Diospa Reinoka, imatak kan. Kay Reino shamushpaka, imashinatak Diospa shutita santota ruranka. Imashinatak Diospa munayta paktachinka.
DIOSPA REINOKA IMATAK KAN
4 Diospa Reinoka shuk gobiernomi kan. Jehovami kay gobiernotaka churarka. Jehovallatakmi Jesustaka akllarka chay Reinopi Rey kachun. Jesuska mana kay Allpapi gobiernokuna shinachu kan. Jesuska ashtawan jatun mandakmi kan. Chaymantami Bibliapika nin, Jesuska ‘jatun mandakkunatapash Jatun Mandakmi kan, amokunapakpash jatun Amomi’ kan nishpa (1 Timoteo 6:15). Wakin gobiernokunaka alli ruraykunatami ruran. Shinapash, Jesuska ashtawan yalli ushaytami charin, ashtawan alli ruraykunata rurankapak.
5 Diospa Reinoka, maymantatak mandanka. Yuyarishun, Jesús kawsarishpaka maymantak rirka. Jesús kawsarishpaka, jawa pachamanmi rirka (Hechos 2:33). Shinaka Diospa Reinoka ‘jawa pachapimi’ kan. Chaymantami Bibliapika nin, kay Reinoka jawa pachamantami mandakun nishpa (2 Timoteo 4:18). Kay gobiernoka jawa pachapi kashpapash, tukuy Allpapi kawsak gentekunatami mandanka (Apocalipsis [Revelación] 11:15).
6 Jesuska mana kay Allpapi gobiernokuna shinachu kan. Jesuska ashtawan alli gobiernomi kan. Yuyay, kay Allpapi mandakkunaka asha watakunatalla kawsashpami wañun, shinapash Jesuska mana wañunkachu. Chaymantami Bibliapika nin, Jesusllami ‘wañuytapash na wañushpa kawsan, pipash na chayay ushanalla michapi tiyakun’ nishpa (1 Timoteo 6:16). Jesús kay Allpata mandakukpika, achka achka bendicionkunami tiyanka.
7 Jesuska, imashinatak mandanka. Bibliapika kashnami nin: “Paypimi, Mandak Diospak Espirituka kawsanka. Chay Espiritumi, alli yachaytapash, allipacha yachakushka kawsanatapash, alli yuyayta kunatapash, ninan ushaytapash payman kunka. Chay Espiritumi, Mandak Diosta riksishpa, manllashpa kawsana yuyaytapash kunka. Mandak Diosta manchashpa kawsanatapash, allikutapachami yachachikunka. Payka, na ñawita rikushpalla llakichikunkachu. Imata rurana kakpipash, na shukkuna nishkata uyashpalla rurakunkachu. Ashtawankarin imakutapash na charikkunataka, imatapash kashkatapacha rurashpami mandakunka. Llaktapi kawsanakuk na kariyakkunataka, allikuta rikushpami mandakunka” (Isaías 11:2-4). Kay versokunapi nishka shinaka, Jesuska justo, kuyak Reymi kanka. Shinaka, manachu chashna Reytaka charinkapak munankiman.
8 Bibliapi nishka shinaka, Diospa Reinopika mana Jesusllachu mandanka. Shuktakkunapashmi Jesuswanka mandakrinka. Chaymantami, apóstol Pabloka Timoteotaka nirka: “Llakikunata apanakushpaka, paywanmi mandakrishun” nishpa (2 Timoteo 2:12). Shinaka, Pablopash Timoteopash shuktak alli gentekunapash Jesuswan jawa pachapi mandakrinkami. Shinapash, Dioska mashna gentekunatatak akllashka, Jesuswan mandakrichun.
9 Imashinami capítulo 7-pi ña yachakurkanchik, apóstol Juanka muskuypi shina rikushpami, kashna nirka: “Sion shuti urku jawapi [jawa pachapi paypa mandana pushtu] Llama [Jesucristo] shayakukta ñapash rikurkani. Paywanka, patsak chusku chunka chusku waranka [144.000] gentekunami chaypi karka. Paykunaka, maltun Llamapak shutita, paypak Taytapak shutitapash, frentepi escribishkami karka”. Kay 144.000 gentekunaka, pikunatak kan. Apóstol Juanka ninmi: “Llama mayta rikpipash, payta katishpami purin. Paykunaka, tukuy gente purakunamanta kishpichishka kashpa, Tayta Diosmanpash, Llamamanpash punta karay tukushkakunami” kan nishpa (Apocalipsis 14:1, 4). Shinaka, kay 144.000 gentekunaka, Diospa tukuy mandashkakunata paktachikkunami kan. Paykunami wañushka kipaka kawsarinka, jawa pachamanta kay Allpapi ‘tukuykunata mandankapak’ (Apocalipsis 5:10). Jehová Dioska, apostolkunapa punchakunamanta kallarishpa kunan punchakunakamami, 144.000 gentekunataka akllakushka.
10 Jehovaka, imamantatak Jesustapash, 144.000 gentekunatapash kay Allpata mandachun akllashka. Tukuy gentekunata kuyashpami, Jehovaka Jesustapash, 144.000 gentekunatapash mandachun akllarka. Yuyarishun, Jesús kay Allpapi kawsaymantaka, gentekuna ima laya llakikunata charishkataka allimi yachan. Chaymantami Pablopash kashna nirka: “Ñukanchita llakik curatami charinchi. Ashtawankarin ñukanchitashna pantachinkapak munakpipash, na juchata rurak curatami charinchi” (Hebreos 4:15; 5:8). Shinallatak, chay 144.000-kunapash allimi yachan gentekunaka ima llakikunawan kawsakta. Kay 144.000-kuna Allpapi kawsashpaka, ñukanchik shinami llakikunata, unkuykunatapash charirka. Juchayukkuna wacharishpapash, paykunaka tukuypimi Diostaka kasurkakuna.
DIOSPA REINOKA, IMATATAK RURANKA
11 Yuyarishun: Jesuska nirkami, jawa pachapi shina, kay Allpapipash Diospa munay paktarichun mañankichik nishpa. Jawa pachapi alli angelkunaka Diospa tukuy munashkatami paktachinakushka. Shinaka, imamantatak Diospa munay jawa pachapi paktarichun nishpa mañankichik nirka. Yuyari, capítulo 3-pika yachakurkanchikmi, shuk millay angelmi Diospa contra tukurka. Kay millay angelmi Adantapash Evatapash juchata ruranata yachachirka. Capítulo 10-pimi kay millay ángel Satanasmantaka ashtawan yachakushun. Jesuspa punchakunapika, Satanaspash demoniokunapash jawa pachapi kawsanakurkarakmi. Shinaka, chay punchakunapika mana tukuy angelkunachu jawa pachapika Diospa munayta paktachinakurka. Shinapash, Jesucristo manday kallarishpaka, Satanastaka ña mana jawa pachapi kachun sakinachu karka (Apocalipsis 12:7-9).
12 Jesús manday kallarikpika, Satanaspash demoniokunapash imatak tukuna karka. Apóstol Juanka kashnami nirka: “Jawa pachapi ninanta kaparikta uyarkani: ‘Kunanmari, ñukanchita kishpichina puncha chayamushka. Ñukanchi Tayta Dioska, ninan ushayta charishpa, mandakushkatami rikuchimushka. Pay karamushka Kishpichik Cristo mandakuktapash, ñamari rikuchimushka. Ñukanchi Tayta Diospak ñawpakpi tutapash, punchapash ñukanchi wawkikunata juchachikka [Satanás], jawa pachamantami shitay tukurka’ ” (Apocalipsis 12:10). Kay versopi nishka shinaka, Jesucristo Diospa Reinopi manday kallarishpaka, Satanastami jawa pachamanta Allpaman shitana karka.
13 Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika imatak tukurka. Bibliapika ninmi: ‘Jawa pachapash, chaypi kawsakkunapash, kushikunami kankichi’ nishpa (Apocalipsis 12:12). Kay versopi nishka shinaka, Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, alli angelkunaka achkatami kushikurka. Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika kushilla alli kawsaymi tiyarka. Shinaka, Diospa munayka ñami jawa pachapika paktarikun.
14 Satanasta, demoniokunatapash kay Allpaman shitamukpika, kay Allpapi kawsayka, imatak tukurka. Bibliapika kashnami nin: “Allpapi kawsakkuna, mama kuchapi kawsakkunapash, ay imachari tukunkichi. Diabloka, punchakuna tukurikukta yachashpami, ninanta piñarishpa kankunapakman uriyakumurka” (Apocalipsis 12:12). Jawa pachamanta llukchishpa kachakpimi, Satanaska achkata piñarishka kan. Payta tukuchina punchakuna chayamukuktaka Satanaska allimi yachan. Chaymantami, Allpapi kawsak gentekunataka llakichikun. Capítulo 9-pimi yachakushun kay Allpapi ima llakikuna tiyakta. Shinapash, imashinatak Diospa Reinoka Diospa munayta kay Allpapi paktachinka.
15 Imashinami capítulo 3-pi ña yachakurkanchik, Jehovaka tukuy muyuntin Allpatami shuk paraisota rurasha nirka. Alli gentekunapash chay paraisopi mana wañushpa kawsachunmi munan. Adanpash Evapash juchata rurashkamantami, kunan punchakunapika mana shuk paraisopi kawsanakunchik. Shinapash, kay Allpata shuk paraisota ruranataka, Jehovaka mana kunkashkachu. Chaymantami Bibliapika nin: “Imatapash kashkatapacha rurakkunami, llaktataka japinka. Chay llaktapika, kawsaytami kawsanakunka” nishpa (Salmo 37:29). Diospa Reinomi kay profeciataka paktachinka. Shinapash, imashinatak paktachinka.
16 Daniel 2:44-pika kashnami nin: “Chay jatun mandakkuna mandakuy punchakunapimi, jawa pachapi kawsakuk Tayta Dioska, ima horapash na tukuchi tukuna mandana llaktata churanka. Chay mandana llaktataka, na shuk llakta runakunaman kunkachu. Chay mandakka, kay tukuylla mandana llaktakunatami ñutushpa tukuchinka. Ashtawankarin payka, kawsayta kawsaykaman mandakunkallami”. Kay versopika, imatatak Diospa Reinomantaka yachakunchik.
17 Daniel 2:44-pi ‘chay jatun mandakkuna mandakuy punchakunapimi’ Diospa Reinoka mandanka nishpaka, imatatak nikun. Kay Allpapi shuktak gobiernokuna tiyakpillatak, Diospa Reino manday kallarinatami nikun. Shinallatak, kay versopi nishka shinaka, Diospa Reinoka mana tukurinkachu. Diospa Reinomi kay Allpapi gobiernokunawan makanakushpa, tukuy kay gobiernokunataka tukuchinka. Chay kipaka, Diospa Reinollami tiyanka. Diospa Reino mandakpika, gentekunapash kushikushkakunami kawsanka.
18 Imashinami ña yachakushkanchik, Diospa Reinomi kay Allpapi tukuy gobiernokunawan makanakunka. Kay makanakuyka, imashinatak kanka. Bibliapika ninmi, tukurimuy punchakunapika mana alli angelkunami llullakunata kayman chayman nishpa, ‘tukuy kay pachapi kawsak jatun mandakkunata’ umachinka nishpa. Chay mana alli angelkunaka, imapaktak gobiernokunataka umachinka. Tukuy Ushayta Charik Tayta Diospa ‘llakichimuy punchapi makanakukrichun tantachinkapakmi’ gobiernokunataka pantachinka. Chay gobiernokunatami ‘hebreo rimaypika, Armagedón shuti pampapi’ tantachinka nin (Apocalipsis 16:14, 16). Kay versokunapi nishka shinaka, Diospa Reinowan gobiernokunawan makanakuytami Armagedón nishpa shutichin.
19 Diospa Reinoka, imamantatak Armagedonpi makanakuna kan. Yuyarishun, Jehovaka munanmi tukuy Allpaka shuk paraíso tukuchun. Shinallatak, gentekunapash jucha illakkuna kachun, justokuna kachunmi Jehovaka munan. Shinaka, imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan. Ñukanchikkunaka juchayukkuna wacharishkamantami, unkunchik, rukuyanchik, wañunchikpash. Shinapash, imashinami capítulo 5-pi ña yachakurkanchik, Jesús paypa kawsayta kushkamantaka, ñukanchikkunaka mana wañushpa kawsayta ushashunmi. Chaymantami, Bibliapika kashna nin: “Tayta Dioska, kay pachapi kawsakkunata ninanta kuyashpami, paypak shuklla Churita karamurka. Pipash payta krishpaka, na chinkayta chinkakrinkachu, ashtawankarin kawsaytami kawsakrinka” (Juan 3:16).
20 Ashtawanpash, imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan. Achka gentekunaka Diospa munayta mana rurankapak munanchu. Paykunaka llullashpa, pantachishpa, shuk warmiwan shuk kariwan mapayashpami kawsan. Chaymantami, Dioska Armagedón shuti jatun makanakuypi paykunataka tukuchinka (Salmo 37:10). Gobiernokunapash gentekunataka mana yachachishkachu Diospa munayta rurachun. Achka gobiernokunaka mana allikunachu kan. Paykunaka imata rurasha nishpapash mana paktachinchu. Ashtawankarin, llaktakunapa kullkikunata shuwashpami kawsan. Chaymantami Bibliapika nin: ‘Runaka, paypak llakipakllata kayshuk runataka llakichikun’ nishpa (Eclesiastés 8:9).
21 Armagedón kipaka, shuklla gobiernomi tiyanka. Kay gobiernoka Diospa Reinomi kan. Chay Reinomi Diospa munaytaka paktachinka, achka bendicionkunatapash kunka. Satanastapash, demoniokunatapash kay Allpamanta anchuchinkami (Apocalipsis 20:1-3). Yuyarishun: Ñukanchikta kishpichinkapakka, Jesusmi paypa kawsayta kurka. Jesús paypa kawsayta kushkamantaka, chay punchakunapika, ña mana unkushunchu, ña mana wañushunpashchu (Apocalipsis 22:1-3). Ashtawankarin, kay Allpapash shuk paraisomi tukunka. Chashnami, chay Reinoka Diospa munayta kay Allpapi paktachinka. Shinallatak, Diospa shutitapash santota rurankami. Shinapash, imashinatak Diospa shutitaka santota ruranka. Chay punchakunapika, tukuy gentekunami Jehovapa shutitaka respetanka. Shinami, gentekunaka Diospa shutitaka santota ruranka.
IMA PUNCHAKUNAPITAK DIOSPA REINOKA KAY ALLPATA MANDANKA
22 Yuyarishun: Jesús kay Allpapi kashpaka, “kan mandanaka, ucha chayamuchunmi munanchi” nishpami mañankichik nirka. Jesús chashna nikpimi yachanchik, Jesuspa punchakunapika, Diospa Reinoka manarak manday kallarishkata. Shinaka, jawa pachaman rishkantinchu Jesuska manday kallarirka. Mana, Apóstol Pedro, Apóstol Pablo nishka shinaka, mana jawa pachaman rishkantinchu manday kallarirka. Salmo 110:1-pipash kashnami nin: “Mandak Diosmi, ñukata Mandaktaka kashna nirka: ‘Kanta piñakkunata kanpak chaki ukupi ñuka churankakaman, ñuka alli ladopi tiyari’ ” (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Kay versopi nishka shinaka, Jesús manday kallarinkapakka, shuyanarakmi karka.
23 Jesús manday kallarinkapakka, mashna watakunatatak shuyana karka. Wata 1914 manarak chayamukpillatakmi, Bibliata yachakukkunaka ña yacharka 1914 watapi Jesús manday kallarinata. (Kay 1914 watamanta ashtawan yachakunkapak munashpaka, apendiceta rikunki.) Imashinatak yachanchik paykuna mana pantarishkata. Tukuy muyuntin Allpapika, achka profeciakunami paktarikun. Profeciakuna paktarikukta rikushpami, 1914 watapi Jesús jawa pachapi manday kallarishkata yachanchik. Shinallatak achka profeciakuna paktarikta rikushpami, Satanaspa tukurik punchakunapi kawsakushkatapash yachanchik (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Shinaka, Diospa Reinoka ñallami tukuy kay Allpata mandanka. Ashtawankarin, Dios munashka shinami Paraíso Allpapika kushilla alli kawsashun. Chayta yachashpaka, manachu achkata kushikunki. Shinapash, imashinatak yachanchik tukurik punchakunapi kawsanakushkata. Tukurimuy punchakunapi kawsakushkataka shamuk capitulopimi yachashun.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Diospa Reinoka jawa pachapimi kan. Jesucristomi Rey kan. Jesuswanka mandachunka, Dioska 144.000 gentekunatami akllashka (Apocalipsis 14:1, 4).
- Diospa Reinoka 1914 watapimi manday kallarirka. Chay watapimi Satanastaka jawa pachamanta kay Allpaman shitarka (Apocalipsis 12:9).
- Diospa Reinoka ñallami kay Allpapi tukuy gobiernokunata tukuchinka. Chay kipaka, kay Allpatapash shuk paraisota rurankami (Apocalipsis 16:14, 16).
TAPUYKUNA
1. Imatatak yuyarikrinchik.
2. Jesuska, ima kimsa cosastatak mañankichik nishpa yachachirka.
3. Ima tapuykunatatak yachana kanchik.
4. Diospa Reinoka, imatak kan. Diospa Reinopika, pitak Rey kan.
5. Diospa Reinoka, maymantatak mandanka. Pikunatatak mandanka.
6, 7. Imashinatak yachanchik Jesuska alli Rey kanataka.
8. Pikunatak Jesuswanka mandakrinka.
9. Mashna gentekunatak Jesuswanka mandanka. Ima punchakunamantatak Dioska paykunata akllay kallarirka.
10. Jehovaka, imamantatak Jesustapash, 144.000 gentekunatapash kay Allpata mandachun akllashka.
11. Jesuska, imamantatak Diospa munay jawa pachapi paktarichun mañankichik nirka.
12. Apocalipsis 12:10-pika, imatatak yachakunchik.
13. Satanasta jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika imatak tukurka.
14. Satanasta Allpaman shitakpika, Allpapi kawsayka imatak tukushka.
15. Allpapika, ima laya kawsay tiyachuntak Dioska munarka.
16, 17. Daniel 2:44-pika, imatatak Diospa Reinomantaka yachakunchik.
18. Diospa Reinoka kay Allpapi gobiernokunawanmi makanakunka. Kay makanakuyka, ima shutitak kan.
19, 20. Imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan.
21. Diospa Reinoka, imashinatak Diospa munayta paktachinka.
22. Salmo 110:1-pika, imatatak yachakunchik.
23. a) Ima watapitak Diospa Reinoka manday kallarirka. b) Shamuk capitulopika, imatatak yachakukrinchik.


c: text/html

text:
Wp/qug/Amy Winehouse
Amy Winehouse (23 kuya killapi 1983 watapi-23 purun killapi 2011 watapi) shuk Shukllachishka kapak suyumanta takikmi kan. Paypa shukniki diskuka Frank shutimi kan (2003), 2006 watapi Winehouseka paypa Back to Black nishka diskuta ninanta haturka, chay diskuwan payka pichka Grammy Awards premioskunata hapin. Shinapash, Winehouseka sinchi llakikunata charirka, payka yapata hayak yakuta, drogaskunatapash hapirka, diarioskunaka chay llakikunamanta ashtawan killkarka (2007 watamanta). Payka 23 purun killapi 2011 watapi wañurka, 27 watakunata charikpika, paypa London llakta wasipi. Chayshuk takikkunaka 27 watakunata charikpika wañurka shina Jimi Hendrix, Janis Joplin, Kurt Cobain, Jim Morrison shukkunapashmi, paykunaka Club 27 nishkami kan.
Maymanta surkushka[edit]
- Fransis shimipi wikipidiyamanta ([1])

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wp/qug/Ayllu runakuna
Ayllu runakuna, icha indígenas (Kastilla shimipi), runakunami kan, paykunaka ñawpak pachamanta paypak llaktapi kawsakpika, paypak shimita rimakpika, shuk runakunaka paypak llaktakunata kamachikpika, ayllu runa nishkami kan : shinallatak, Ecuador mamallaktapi, Kichwa runakunaka, Shuwar runakunaka, shuk runakunapashmi ayllu runami kan.
Ishkay kamachiykunaka paypa hayñikunata riman :
- OIT tantanakuymanta Convenio 169[1]
- ONU tantanakuymanta 12 kuya killapi 2007 watapi hatun rimashka[2]
Abya Yalapi, Cristobal Colón ñawpakman, Tawantinsuyupi, México mamallaktapi, chawpi Apyalapi, Chinchay Abya Yalapipash runakunaka kawsarkan, paypa kunan kawsashpaka hatun wawakunaka Ayllu runa nishkami kan, shinalla Kichwa runakunaka, waorani runakunaka, Nahuatl runakunaka, Haudenosaunee runakunatapashmi ayllu runakunami kan.
-
-
Yaunawas runakuna, Brasil mamallaktapi
-
-
-
Norvegia mamallaktapi Sami runakuna
-
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Kaypipash rikupay[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- ↑ Runa Llaktakunata Wakaychinkapak Convenio 169 nishkami Hatun Kamachiy, OIT tantanakuymanta (Kastilla shimipi, Kichwa shimipipash)
- ↑ Tukuy mama llaktakunapa tantariypi, runakunapa hayñikunamanta shina sakirishkakuna.


text:
Wp/qug/Francia
Francia, icha Pransis Ripuplika (Frances shimipi : République Française) shuk Europa mamallaktami kan. Chay mamallaktapi 65 800 000 runakunaka kawsan (2011 watapi). Francia mamallaktapak uma llaktaka Paris llaktami kan.
Contents
Wiñay kawsay[edit]
Ñauwpak pachapi[edit]
Francia mamallaktapi ashtawan 20 000 watamanta runakunaka kawsanmi. Paykunaka machaykunapi sumak wiwakunata, runakunata suyuchirkan. Chay kipa, 1000 wata Cristumanta ñawpakman, Galos runakunaka Francia mamallaktapi kawsarka. Kashna, Rumanu hatun llaktamanta pushak Julio César Francia mamallaktata hapirka, 50 wata Kristumanta ñawpakman. Chay kipa, Romanoskunaka 400 watapi Franciamanta llukshirka, Francia mamallaktaka shuk mushuk inkata charirka, payka Clovis nishkami karka, Francia mamallaktata hapirka, shukllachirkapash. Clovis pachamanta, Luis XVI pachaman, inkakunaka Francia mamallaktapi kamachirka. Shinapash, 1789 watamanta, 1799 wataman, Franciamanta runakunaka hatun katarikunata rurarka : paykunaka kullkita, mikunata, hayñikunatapash munarkan. Chay katarikunaka Revolución francesa nishkami kan, runakunaka Luis XVI kapak pushak llukshishirka, shinallatakmi paykuna 1792 watapi shukniki Ripuplika rimarka.
1792 - kunan pacha[edit]
Kamachiykuna[edit]
Chay kipa, 1804 watapi shukniki ripuplikaka tukurirkami, Francia mamallaktaka ishkay emperadoreskunata charirka (Napoléon Bonaparte icha Napoléon shukniki, 1804-1815, shinallami Napoléon III, 1851-1870). Shimallatakmi 1815 watamanta 1848 watakaman kutin kapak pushakkunatapashmi (reyes) charirka. Francia mamallaktaka pichka Ripuplikakunata charirka :
- 1792-1804 (shukniki Ripuplika)
- 1848-1853 (ishkayniki Ripuplika)
- 1870-1940 (kimsaniki Ripuplika)
- 1946-1958 (chuskuniki Ripuplika)
- 1958-.... (pichkaniki Ripuplika)
Makanakuykuna[edit]
Francia mamallaktapi tawka makanakuykunata makarka :
- 1792 watapi- 1815 watakaman, Francia runakunaka tukuy shuk Europamanta mamallaktawan makanakurka, shukniki shuk mamallaktakunaka kutin Inkakunata Francia mamallaktapi churankapak munarka, chay kipa 1802 wataman, 1815 watamanta Napoléon Bonaparte (kipa Napoléon I) mamallakta hatunyachinkapak makakurka, Españamanta, Alemaniamanta, Italiamanta, shuk mamallaktakunamanta llaktakunata hapirka, shinapash 1815 watapi payka chay makanakuykunata chinkarka, Inlish runakunaka Napoléon pushakta shuk karu waytaman kacharka.
- 1870 watapi, Alemaniamanta runakunaka Franciata makarka : payka Napoléon III pushakka hapirka. Chay makanakuymanta, Alemania mamallaktaka Alsace suyuta, Lorraine suyutapash hapirka, chay suyukunaka 1918 watamanta Alemaniapi karka.
- 1914-1918 : shukniki kapak makanakuy, chay makanakuypi Francia mashi mamallaktakunawan (Inglaterra, Italia, Rusia, Shukllachishka America Suyukuna) shuk mamallaktakunata (Alemania, Austria, Turquía) makakurka. Chay makanakuy kipa, Alsace-Lorraine suyukunaka kutin Francia mamallaktapimi tiyarka.
- 1939-1945 : ishkayniki kapak makanakuy, kutin Franciapa mashikunaka Inglaterra, Shukllachishka America Suyukuna, URSSpash karkami, paykunaka Alemania, Italia, Japónwan makanakurka. Alemania 1940 watapi tukuy Francia mamallaktata hapirka, shinapash 1944 watapi, Inglaterraka Shukllachishka America Suyukunatapash yanapakpika Francia kutin kishpichirka.
- 1946-1954 : Indochina (icha Witnam) makanakuy : Witnam mamallaktaka Francia manta kishpichirka.
- 1954-1962 : Argelia kishpichiypak makanakuy. Argeliaka Franciapak Coloniami karka, shinapash paykunaka kishpichinkapak sinchi makakurka. 1962, Argelia ñami kishpichirka.
Allpa, chirikunuk[edit]
-
-
Atlántico mamakucha, Bretagne suyupi.
-
Usson llakta, Chawpi urkukunapi.
-
Franciapak Europapi tiyak allpakunaka nima ashtawan kunuk, nima ashtawan chirimi kanchu, Franciaka ishkay mamakuchata charinmi, urayman Mediterraneo mamakuchaka tiyanmi, Intiyaykuyman Atlántico mamakuchaka tiyanmi, uray Francia ashtawan kunukmi kan, chinchay Francia ashtawan chirimi kan, Mediterraneo mamakuchapi tiyak suyukunaka ashtawan chakimi kan. Mediterraneo chawpipi Korsika islaka shuk Francia mamallaktapak suyumi kan. Chay allpakunapi ashtawan tarpushka yurakunaka Triku, Sara, Uwaskunapashmi kan.
Franciaka mana Europapi tiyak allpakunatapashmi charin, shina Guayana francesa (Awya Yalapi), Martinika, Wadalupi (Kariwi islakunapi), Saint-Pierre et Miquelon (Atlántico mamakuchapi), La Réunion (Índico mamakuchapi), Mushuk Kalidoniya (Pacífico mamakuchapi), shuk uchilla islakunapash. Chay islakunaka shikan shikan chirkunuykanami charin.
Franciapi wakin urkukunaka tiyanmi, Italia mamallaktaman Alpis urkukunami tiyan, España mamallaktaman Piriniyu urkukunami tiyan, Korsika islapi Korsika urkukunami tiyan, Franciapak chawpipi Chawpi urkukunaka tiyanmi, Intillukshiy Franciapi Jura urkukunaka, Vosges urkukunakapashmi tiyan. Francia mamallaktapak ashtawan hanak urkuka Yurak urkumi kan (Pransis shimipi : Mont Blanc), payka 4807m hanakmi kan (Alpes urkukunapi).
Paypak ashtawan hatun mayukunaka Rhône mayu (kay mayuka Suiza mamallaktamanta shamun), Seine mayu, Loire mayu, Garonne mayukapashmi kan. Franciaka Alemaniawan Rhein mayuta chawpin.
Markakuna llaktakunapash[edit]
Francia mamallaktapa yallik hatun llaktaka Paris llaktami kan. Shuk llaktakunaka Lyon, Marseille, Lille, Toulouse, Bordeaux, Rennespash shutikunami kan. Franciaka llaktaka Europapi 22 markakunata charinmi (régions nishkami), Mamakuchata yallishpa 5 markakunatami charin. Shinallatakmi, Franciaka Europapi 96 departamentoskunata charinmi (Départements nishkami), Mamakuchata yallishpa 5 departamentoskunata charinmi (Départements). Yapa 36.682 llaktakunata charinmi (2010 watapi).
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Kaypipash rikupay[edit]
Hawa tinkikuna[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- Chay pankakapi wakin yuyaykunata yupaykunatapash Kastilla shimipi wikipidiyamanta hapishkami kan (Killkakkuna)
- Chay pankakapi wakin yuyaykunata yupaykunatapash Pransis shimipi wikipidiyamanta hapishkami kan (Killkakkuna)


text:
Wp/qug/Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy (28 kamay killapi 1955 watapi Paris llaktapi wacharishka) shuk Franciamanta pushak karimi kapan. Pay 16 aymuray killapi 2007 watamantami Franciapak hatun pushakmi kapan, 2012 kutin elecciones nishkapi ñukata akllapaychik nishpa kutin pichka watakunapak hatun pushak tukunatami munan. Paypak partidu UMP nishkami (Union pour un Mouvement Populaire, shina tukuy runakunapak kuyuchik tantanakuy), derecha nishkamantami kapan.
1983 watapi, 28 watakunatalla charikpi, pay Neuilly-sur-Seine llaktapa alcaldeta tukukunmi, kipaka 1993-1995 watakunapi kulkita allichik ministromi tukukun, Édouard Balladur kamachiy pushak kakpi, shinapash 1995 watapi, Sarkozyka Balladur tiyuta presidente tukunkapak ayudashpapash, Balladurpa kuntra Jacques Chirac hatun pushakmi tukurka, chaymantami Sarkozy 1995 watamanta, 2002 watakaman ñana ministruchu karka. 2002 watamanta, 2007 watakaman, Chirac hatun pushakra kashpapash, Sarkozy kutin ministrumi tukukun (Chapakkunata pushak ministru).
2007 watapi, Sarkozy Franciapak hatun pushakmi tukurka: 6 aymuray killapi 2007 watapi, Franciamlanta runakuna paymi akllarka, 53.07% wan, paypa izquierda nishkamanta kuntra Ségolène Royal 46,94%-talla hapirka. Chay watamanta, paypak kuntrakuna nin, kulkiyukkunapalla kutin kullkita kararka, paypak impuestoskunata kuchushpa, chaymanta wakcha runakunaman kullkita karankapakka ñami illashka, shinapash paypak mashikuna nin, pay impuestoskunata kuchushkamanta wakcha runakunapak ashta sumak trabajota charirka. Karu mamallaktakunapi, Francia Aphkanistan llaktapi, Irak llaktapipash makakurka, 2011 watapi Libia mamallaktapipash Muammar Khadafita kalpachinkapak shuk mamallaktakunanti makakrirka. Europa allpapachapi, Alemaniapa kamachiy pushak Angela Merkel-ndi ninanta llankarkami.
2012 watapi, kutin hatun pushakmi tukunkapak, Sarkozy kutin eleccioneskunapi minkarikun. Paypak izquierdamanta kuntra François Hollande shutimi kapan.


text:
Lección 7
Diospa Reino ¿imara an?
1. Diospa Reino ¿imara an?
Diospa Reinoga ahua pachai tiaj gobiernomi an. Chi gobiernoga runauna gobiernounara tucuchinga. Shinami ahua pachai, cai pachais Diospa munai pactaringa. Allpai ali causangahua chi Reinora ministinchi. Caiga ali gustu cuintashcaunami an. Leapai Daniel 2:
Caran tunu gobiernoibi shu mandaj tian. Shinajpi, Diospa Reinoi ¿pita mandan? Diospa Churi Jesusmi mandan. Jehová Diosllara Jesusta ajllaca mandaj tucuchu. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 11:15.
2. Jesusga ¿imarasha mas ali mandaj an?
Diospa Churi mas ali mandajmi an. Paiga llaquij, alira rajmi an (Juan 1:
3. ¿Sapallachu Jesús mandanga?
Yaya Diosga ansalla runaunara ajllaca Jesushua ahua pachamanda mandanuchu (Ricuchina [Apocalipsis] 5:
¿Masnapura ahua pachama rinunga? Biblia ricuchinmi, ansahualla ahua pachama rinunga. Chiraigu Jesús paigunara nica, “ichilla muntun runauna” (Lucas 12:32). Allpara mandangahua 144.000 tupu ajllashcauna ahua pachama rinunga. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 14:1.
4. Jesús mandasha callarijpiga ¿imara tucuca?
Jesusga 1914 huatai mandai callarica. * Mandai callarishaga Satanasta, paihua supaigunaras ahua pachamanda Allpama shitaca. Satanasga Allpama shitashcaraigumanda piñarica. Chiraigu tucui runaunara llaquichiun (Ricuchina [Apocalipsis] 12:
5. Diospa Reino ¿imara raun?
Diospa Shimi rimanai intiru mundui “ashca atun muntun runaunara” Diospa Reino tandachiun. Ashca huaranga huaranga runauna Jesús mandashcara pactachisha, Diospa Reino partimanda tucunun. Paiguna quishpirinunga Diospa Reino manali mundura tucuchina huraspi. Diospa Reino shamushcai ali causanara apina munashaga, Jesús mandashcara pactachinami anchi. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 7:
Diospa Reinoga huaranga huata ucui intiru Allpara alichinga, Dios munashca cuinta paraíso tucuchu. Chibi runauna cushi causanunga. Huaranga huata huasha Jesusga mandanara pai Yayama cutichinga (1 Corintios 15:24-
^ par. 12 Chi 1914 huatamanda mas yachanara munashaga, ¿Qué enseña realmente la Biblia? nishca libroi página 215-218 ricungui.


text:
Giulio Andreotti
Giulio Andreotti sutiyup runaqa (* 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1919 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 6 ñiqin aymuray killapi 2013 watapi wañusqa Roma llaqtapi Roma llaqtapi) Italya mama llaqtap willay kamayuq wan pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Livia Danesee
Churinkuna: Lamberto, Marilena, Stefano wan Serena.
Alma mater: Roma Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Giulio Andreotti.


text:
¿Imaynan kawsay kanqa qhepa tiempokunaman?
¿Ima ninkin?
¿Kaqllachu kanqa?
¿Aswan mana allinchu kanqa?
Icha, ¿allinyanqachu?
BIBLIA NIN:
“Diosmi paykunaq ñawinkumanta tukuy weqeta pichanqa, manan wañuypas kanqañachu, manallataqmi llakikuypas, waqaypas, nanaypas kanqañachu, ñawpaqkaqkunaqa manaña kapusqanrayku”, nispa (Apocalipsis 21:3, 4, Diospa Simin Qelqa).
¿IMAYNAPIN YANAPAWANCHIS CHAY TEXTOQ NISQAN?
Llank’asqanchisqa kusikunanchispaqmi kanqa (Isaías 65:21-23)
Manañan kanqañachu onqoykuna ñak’ariykunapas (Isaías 25:8; 33:24)
Wiñaypaqmi kusisqa kawsasunchis familianchiswan amigonchiskunawanpas (Salmo 37:11, 29)
¿CREENANCHISPUNICHU BIBLIAQ NISQANPI?
Arí, ¿imarayku?
Chay promesanta hunt’ananpaq atiyniyoq Dios kasqanrayku. Jehová Diospa atiyninqa mana tukukuqmi chaymi Bibliapiqa payllata nikun: “Tukuy-atiyniyoq”, nispa (Apocalipsis 15:3). Kay pachata paraisoman tukuchinanpaq prometesqantaqa hunt’anqapunin. Chay promesanmantaqa manapunin iskayasunmanchu, ¿imarayku? Bibliaq nisqan hina, ‘Diospaqqa [...] tukuy imapas atikuqmi’ (Mateo 19:26).
Chay promesanta hunt’aytapuni Dios munasqanrayku. Bibliaq nisqan hina Jehová Diosqa anchatapunin munan wañuq runakunata kawsarichimpuyta (Job 14:14, 15).
Hinaspapas Biblian willan Jesús onqosqakunata qhaliyachisqanmanta. ¿Imaraykun chayta ruwarqan? Chay ruwaytapuni munasqanrayku (Marcos 1:40, 41). Chay ruwasqankunaqa sut’itan rikuchirqan Taytanpuni lliw runakunata yanapay munasqanta (Juan 14:9).
Chaykunawanmi yachanchis Jehová Diospas Jesuspas hamuq tiempopi kusisqa kawsananchista anchatapuni munasqankuta (Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9).
TAPUKUY
¿Imaynatan Jehová Dios kay pachata paraisoman tukuchinqa?
Chay tapuypa kutichiynintan tarinki: MATEO 6:9, 10; DANIEL 2:44 textokunapi.


text:
TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ) MARZO 2014
Kay yachaqanapi yachakusunchej imaynatachus wajkunaj allinninkuta maskʼayta, imaynatachus kusisqa kayta ima. ¿Imaynatá machitu hermanosta chayri machitu tatasta qhawarisunman?
Mana creente familiaresninchejta yanapana
¿Imatá yachakusunman Jesusmanta? ¿Imaynatataj waj religionniyoj chayri Diospi mana creej familiaresta Diosta rejsinankupaj yanapankuman?
Wajkunaj allinninkuta maskʼana
Wajkunaj allinninkuta maskʼayta mana atillanchejchu, juchasapa kasqanchejrayku. Kay yachaqanaqa yanapawasunchej, sajra munayta reparanapaj, Biblia atipanapaj yanapayta atiwasqanchejta ima.
¿Imaynatá kusisqallapuni kasunman?
¿Imaraykutaj wakin kuti pisipaj qhawakunchej? Kay yachaqanaqa kusisqallapuni kanapaj Biblia yanapawasqanchejta rikuchishan.
Familiapi Diosta yupaychanapaj tantakuyta, ¿astawan kusikunapaj jina ruwayta atiwajchu?
Wakin suyuspi imaynatachus tatas familiapi Diosta yupaychanapaj tantakuyta ruwasqankuta qhawariy, jinamanta ichá qanpis chay tatas jina ruwawaj.
Machitu hermanosta jatunpaj qhawana
Jehová, ¿machitusta jatunpajchu qhawan? ¿Imaynatá machitusta wawasnin yanapankuman? ¿Imaynatá qotuchakuymanta hermanos machitusta jatunpaj qhawasqankuta rikuchinkuman?
Machitu tatasninchejta qhawana
Tatas, wawas ima “sajra pʼunchaykunapaj” wakichikuyta atinkuman. ¿Imaynatataj wakin chʼampaykunata atipasunman?
Nisqaykita ¿juntʼashankichu?
Cristianosqa nisqankuta juntʼananku tiyan, manataj arí nispa mana ninankuchu tiyan. ¿Mana juntʼayta atejtinkuri? Apóstol Pabloj kausayninmanta yachakunkuman.


text:
Alberto Andrade
Alberto Manuel Andrade Carmona sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1943 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 19 ñiqin inti raymi killapi 2009 watapi wañusqa Washington llaqtapi), huk piruwanu abugadum, pulitikupas karqan.
1990 watamanta 1995 watakamapim Miraflorespa kurakan akllasqa tukurqan.
1996 watamanta 2002 watakamapim Limap kurakan akllasqa tukurqan.
Somos Piruw partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Warmi: Ana Botteri Herrera.
Wawakuna:
4
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin


text:
José María Morelos
José María Teclo Morelos Pérez y Pavón, José María Morelos sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1765 watapi paqarisqa Valladolid, Michoacán llaqtapi – † 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1815 watapi paqarisqa Ecatepec llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan awqaq pusaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José María Morelos.
- Biografía oficial
- Biografía
- La Independencia de México
- Las Campañas de Morelos


text:
Amasunu jawira
Amasunu jawira (kastilla aru, purtuguis aru: Amazonas) nisqaqa Tiksi muyuntinpi lliwmanta aswan hatun, 6 400 km suni jawiram. Piruwpiqa Ukayali Marañun jawiranaka nap tinkunpi paqarispa, sach'a-sach'anta Atlantiku Lamaraman kallpan. Chay hatun Amasunu jawirayup sach'a suyuntaqa Amasunu jawira sach'a-sach'a suyu nispa ninchikmi.
Markanaka: Iquitos - Pukallpa - Manaus - Belém - Macapá - Santarém
Irpirinaka[trukaña | editar código]
Hawa t'inkikuna[trukaña | editar código]
- Commons katt'ana uñnaqa Amasunu jawira.


text:
Trygve Lie
Trygve Lie sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi paqarisqa Oslo llaqtapi - 30 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi wañusqa Gelio llaqtapi), Nurwiga mama llaqtayuq diplumatiku qarqan.
1946 watamanta 1952 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Tayta: Martin Lie, Mama: Hulda Arnesen Lie.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trygve Lie.


text:
Amarupa mayu
Amaru mayu [1] (Kastilla simipi: Río Madre de Díos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Buliwya mama llaqtapipas huk 1.150 km suni mayum. Paqarin Pillqupata mayu Piñipiñi mayuwan tikuptin Q'usñipata hacha hachanpi, Pauqartanpu wamani, Qusqu suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna (Piruwpi): Wawaha-Sunini mamallaqta waricancha - Manu mamallaqta waricancha - Tanpupata mamallaqta churakusa
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
Mayutata mayu, Pando suyupi, Buliwyapi
-
Mayutata patapi pillpintukuna, Piruwpi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Amarupa mayu.
- ↑ Diccionario Quechua -Español- Quechua [...] Simi taqe, Academia Mayor de la lengua Quechua, Qosqo- Perú (1995)


text:
San Pedro de Totora pruwinsya
San Pedro de Totora pruwinsya (aymara simipi: San Pedro de Totora jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de San Pedro de Totora) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa T'utura llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk munisipyunmi kan: T'utura munisipyu icha San Pedro de Totora munisipyu.
Qanchis kantunmi kan.
Runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Pedro de Totora pruwinsyapiqa (Tutura munisipyupi) aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Chillanes kiti
Chillanes kiti (kastilla simipi: Cantón Chillanes) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Bolívar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Chillanes llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chillanes kitipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Chillanes kitillipi kawsanku.[1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kitillinmi kan, huk llaqta kitillim, Chillanes, huk chakrapura kitillim, Tampupampa (San José del Tambo).


text:
Lección 12
Dioshua ali rijsisha amigo tucungahua ¿imara rurana anchi?
1. ¿Tucui mañashcaunara Yaya Dios uyanzhu?
Tucui tunu runaunara ahua pachai causaj, Atun Yaya Dios cumbiranmi, oracionda rurasha paihua amigo tucungahua (1 Juan 5:14). Shina cumbirashas mana tucui mañashcaunara uyanzhu. Diospa Shimi ricuchinmi, shu cari pai huarmira mana cuirajpi, Yaya Dios pai mañashcara mana uyangachu (1 Pedro 3:7). Chiraigu israelita runauna cutin cutin manaliunara rurajpi, paiguna mañashcaunara Yaya Dios mana uyangaj munacachu. Shinajpis maicambas uchamanda llaquirisha aripintirijpiga, Yaya Dios paita uyangami. Leapai Isaías 1:
2. ¿Imasnara Jehová Diosta mañana anchi?
Yaya Diosta mañashaga paitami adoranchi. Chiraigu Jehovallara mañana anchi (Mateo 4:
Shungu ucui iyarishalla mañajpis, ñucanchira Ruraj Yaya Dios uyanmi (1 Samuel 1:
3. Diosta sirvijcunahua ¿imarasha tandarina anchi?
Ñucanchi mayanbi causajcuna Yaya Diosta mana casungahua munanunzhu. Shinallara Yaya Dios cai Allpara paraíso rurangaraushcara mana quirinunzhu. Chiraigu Diospa amigo tucungahua shinzhimi an (2 Timoteo 3:
Yaya Diosta llaquijcunahua tandarisha Diospa amigo tucushun. Testigo de Jehovaguna tandarinai ricuna ushangui, Yaya Diosta ali quirisha, cushihua sirvijcunara. Chita ricusha cambas Yaya Diosta cushihua sirvina ushangui. Leapai Romanos 1:
4. ¿Imasna rashara Diospa amigo tucuna ushangui?
Jehová Diosmanda Bibliai yachachishcara ali taripasha yuyarina angui. Shinallara pai rurashcaunara, camachishcaunara, ali causana tiangaraushcaras yuyaringui. Shina rashami, Diosta mañasha riparanchi Yaya Dios ashca ushaira charishcaras, sumaj sabiru ashcaras. Shinallara llaquij Dios ashcaras yachangui. Leapai 1 Timoteo 4:15, 16.
Diospa amigo tucungahua shinzhi fera charina, quirinas angui. Fera charinaga can tarpushca yura cuintami an, cuiranara ministin ali iñangaj. ¿Imasnara ñucanchi fera cuiranchi? Yaya Diosmanda Bibliai yachachishcara ali taripasha yuyarishami, ñucanchi fera caran punzha ali iñachu cuirana achi. Leapai Mateo 4:4; Hebreos 11:
5. Diospa amigo tucushaga ¿ima bendiciongunara charishun?
Jehová Dios llaquinmi paita llaquij runaunara. Chiraigu paiguna huiñai causana iyaira charisha catinuchu, shinzhi feras charisha catinuchu Dios yanapanmi (Salmo 91:


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUY
Ecuador mamallaktapi Kamachiy Awllita paktachichik tantanakuymi, shuklla wankuripi tantarishpa, kikin kamachiywan, llankanapak kullkiwan, pushaywan, llankanapak ñanta rurashpa, mañarishpami llankankuna, kunan llankaypika patsak kimsa chunka kanchis apukkuna kaypi, paykunaka chunka kimsa minkarishkapimi rakirishpa llankakunkuna. Wasika, Quito llakta, Mamallakta Tantanakuypak hatun wasipimi sakirin. Ashtawan Killka Katiy
Mamallakta Tantanakuypak shutipi rimana, riksirina, kamana, llankanapa;
Mamallaktata kari warmi pushak, kipapushakpash ishkantik illakpika pushanapak paktana, mamakamachiypak patsak chunka sukta nikipak, millkapi puchukay willay nishkata paktachishpa. Ashtawan Killka Katiy
Kari warmi pushak kunanllapi illakpika, katinakushpa yupaypi shuk nikipi, nakashpaka ishkay niki kipa pushakmi pushanaman yallinka.
Mamallakta Tantanakuyta pushak wiñayta illakpika, shuk niki kipapushakmi pakta pushakta akllankkakama pushakunka.
Kipa pushakkunaka Mamallakta Tantanakuyta pushak, Kamachiy Awllipak apukkuna shinallatak CAL tantanakuy minkashka llankaytami paktachinkakuna. Ashatawan killka katiy


text:
Juan Carlos Aramburu
Juan Carlos Aramburu sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin hatun puquy killapi 1912 watapi paqarisqa Reducción llaqtapi - † 11 ñiqin hatun puquy killapi 2004 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk kathuliku Uma Hatun yaya karqan.
Yachay wasi: Colegio Pío Latinoamericano de Roma wan Pontificia Universidad Gregoriana (Roma).
1975 watamanta 1990 watakama Buenos Aires Uma Hatun yaya.
Tayta: Copello; Mama: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Carlos Aramburu.
- Catholic Hierarchy
- Cardenales de la Iglesia católica
- Juan Carlos Aramburu


text:
José Bernardo Alcedo
José Bernardo Alcedo Retuerto sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin chakra yapuy killapi 1788 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 28 ñiqin qhapaq raymi killapi 1878 watapi wañusqa Lima llaqtapi), Piruw mama llaqtayuq klasiku musika takichaqmi karqan.
Tayta: José Isidoro Alcedo; Mama: Rosa Retuerto.
Yachay taki wasi: Convento de San Agustín.
Somos libres, seámoslo siempre nisqaqa (kastilla simipi), nisqa Piruwpa llaqta takinmi. Takinantaqa José Bernardo Alcedom kamarirqan, kastilla simipi rimankunatataq José de la Torre Ugartem qillqamurqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Filosofía Elemental de la Música (1869)


text:
Imbabura markapak, Otavalo kitipi, San Juan de Ilumán llaktapi Inti Raymita pusharka, sapan watami ñawpachamanta raymita aknan, 25 watatami ña pushamun. Kunan wataka, Gabriela Rivadeneira Mamallakta Tantanakuy Pushaktami raymikamayukta shayachirka.
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, “Gallo Capitán” churarinata hapirka, kipaka kamachikkunawan, llakta runakunawan tanta tiyarirka chaymanta llaktapak hatun ñankunata katishpa San Juan Pocyo yakuman chayarka. Chaypimi mushuk raymikamayukman “Rama del Gallo” kamarita kurka
Kay ñanta purikukpi tawka takikkuna, tushukkuna, chiwawakuna tiyarka, shinallatak irilawan, sisawan sumakta warawashka apyukunata purichirka, shusktak takikunapash tiyarka; aswa, mikunakunapash mana illarkachu.
Ilumán Shulka Tantarita puashak, Jorge de la Torre kamachik, Gabriela Rivadeneira, yallik wata “Rama del Gallo” huchata chaskirka nishpa yuyachirka, chayka runakunapak yuyay unanchami kan nirka, shinami llakta runakunapak kushiyay karka, chaywanka llaktapak munayta paktachinatami nisha nin.
Mamallakta Tantanakuy pushakpak sinchi yuyayka llaktakunapak kawsaytarpuywan, ñawpayachaywan, ñawpa raymikunawan Ecuador llaktapi kaykuna sinchiyachina yuyaytami charirka, shina Mamallaktapi, Istallaktakunapi runakunapak yachay rikurichun nirka.
Shinami, Mamallakta Tantanakuyka llaktakunaman, llaktayukkuman chayashpa llankakun, chaywanmi Mamallaktapak tawkasami kawsayta, kawsaypura kimirinakuyta yanapan nirka.
Yachakkuna, makirurakkuna, tarpukkuna
Ilumán llaktaka Yachak Taytakuna(hampikkuna, shamankuna) tiyashkamantami hatun kakta riksishka kan, paykunami ñawpa hampinakunata yachan.
Kunkuk llaktami kan, 14 pata patsakri tupu chirikunuktami charin, 8 waranka runakunami kawsan. Tarpuna allpakunatami charin, millma puchkakunatami awan, chaypimi muchikuta, chakisarunakunata ruran.
MG/jc-kichwa


text:
CAPÍTULO 18
Bautismo y Dioswan alli kënintsik
¿Imanötaq rasumpëpa bautismoqa?
¿Imakunataraq rurankiman bautizakunëkipaq?
¿Imanötaq Diosman dedicakï?
¿Imarëkurtaq bautizakïta munankiman?
1. ¿Imanirtaq Etiopía markapita huk autoridad bautizashqa këta munarqan?
“QUECHOMI yacu can. ¿Manacu canan juclla bautisecallämanquiman?”, nishpam nerqan, apostolkunapa tiemponchö Etiopía markapita huk autoridad. Jesus, Jehová änikonqan Mesias kanqantam Felipe shutiyoq cristiano Bibliawan alleq rikäratsishqa kanaq. Yachakonqan shonqunyaq chärishqa kaptinmi, kikin bauticëkamë nishpa mañakorqan (Hechos 8:26-36).
2. ¿Imanirtaq bautismoman pensankiman?
2 Jehovapa testigonkunawan kë librota estudiashqa karqa, itsapis listona këkanki kënö tapukunëkipaq, ¿imaraqtaq pishin noqa bautizashqa kanapaq?, nishpa. Paraïsochö mana wanushpa nunakuna tärayänampaq Biblia änikonqanta yachakurerqonkinam (Lucas 23:43; Apocalipsis 21:3, 4). Hina, wanushqakuna imanö këkanqanta y kawariyämunantapis alleqnam musyarerqonki (Eclesiastés 9:5; Juan 5:28, 29). Itsapis Jehovapa testigonkuna rurayanqan reunionninkunaman ëwëkanki atska kutina y rasumpëpa Dios munanqannö adorayanqanta rikarqonki (Juan 13:35). Pero más alleqa shonqïkipita patsë Jehová Diosta kuyar qallanqëkim.
3. a) ¿Imatataq mandarqan Jesus qateqninkunata? b) ¿Imanötaq cristiano bautismoqa?
3 ¿Imanötaq rikätsikunkiman Dios servita munanqëkita? Jesusmi mandarqan qateqninkunata: “Qamcunata[m] cachayaq jinantin nasioncunapa ewar, noqaman creyicuyänanpaq nunacunata willapäyänequipaq, y creyicoq caqtana bautisayanqui” nishpa (Mateo 28:19). Kikin Jesus bautizakurmi yachatsikorqan tsënö rurayänampaq. Pero manam ichiklla yakuwantsu tsaqtsupäriyarqan ni peqanllamantsu winapäriyarqan (Mateo 3:16). Bautizar nishqan palabraqa griegu idiömapitam shamun, tsëqa “yaku rurinman tullpï” ninanmi. Tsëmi, rasumpëpa bautismoqa yakuman llapan cuerponta tullpï.
4. ¿Imatataq rikätsikuntsik bautizakurnin?
4 Jehová Diospa amïgon këta munaqkunaqa bautizakuyänanmi. Bautizakurnenqa rikätsikuyan shonqunkunapita patsë Jehová Diosllata servita munayanqantam y Pëpa voluntadninta rurar kushikuyanqantam (Salmo 40:7, 8). Y qateqnin pärrafokunachömi yachakushun bautizakunapaq rurëkunata.
YACHËTAWAN FËTAM WANANTSIK
5. a) ¿Imatataq puntata rurashwan bautizakunapaq? b) ¿Imanirtaq alläpa preciso reunionkunaman ëwë?
5 Bautizakunapaq punta kaq rurëtaqa qallarerqonkinam. ¿Imanö? Itsapis Bibliapita estudio chaskenqëkiwanchi Jehová Diospita y Tsurin Jesucristupita yachakïkanki (Juan 17:3). Hina mastaran yachakïta puëdenki. “Diospa boluntaninta” alleq musyanëkitam munayan cristianokunaqa (Colosenses 1:9). Këpaqqa Jehovapa testigonkunapa reunionninkunam yanapashunki. Tsëmi mana faltashpa ëwanëki (Hebreus 10:24, 25). Imëpis reunionkunaman ewarqa masmi Diospita yachakunki.
6. ¿Llapan Bibliataraqtsuraq yachanëki bautizakunëkipaqqa?
6 Bautizakunëkipaqqa manam llapan Bibliataraqtsu yachakunëki. Yarpashqaqa Etiopía markapita autoridadpis wakin wakinllataqa Bibliapita musyarqannam, pero más yachapäratsiyänantam wanarqan (Hechos 8:30, 31). Tsënöllam hina qampis tiempowanqa mastaraq yachakunki. Awmi, Diospitaqa manam ni imëpis yachakur ushankitsu (Eclesiastés 3:11). Pero bautizakunëkipaqqa Bibliapa principal yachatsikïninkunallatapis yachakur ruranëkim (Hebreus 5:12). Wanushqakuna mëcho y imanö këkäyanqanta, Diospa shutin y Reinon preciso kanqantapis musyanëkim.
7. Bibliata estudiarqa, ¿imamantaq fëniki kanman?
7 Tsënö kaptimpis manam yachananllatsu, “Diosman mana marcäcurqa [fëta mana churarqa] manam imanopapis puedishuntsu pe munanqanno cawaquita” (Hebreus 11:6). Bibliachömi tarintsik unë Corinto markachö täraq nunakunaqa, cristianokuna Diospa Palabranta willapäyaptin “creyicurnin” bautizakuyanqanta (Hechos 18:8). Itsa qamtapis tsënölla pasashunkiman. Bibliata estudiarqa, rasumpëpa Diospa pensamienton Biblia kanqanmanmi fëta churankiman. Hinamampis Dios Yaya llapan änikonqanta cumplimunanman y Jesucristupa sacrificionrëkur salvashunëkimanmi fëta churankiman (Josué 23:14; Hechos 4:12; 2 Timoteu 3:16, 17).
BIBLIA YACHATSIKONQANTA WILLAKÏ
8. ¿Imataq yanapashunki yachakonqëkikunapita parlanëkipaqqa?
8 Fëniki hatun kaptenqa, masmi valorniki kanqa Bibliapita yachakonqëkikunata willapäkunëkipaq (Jeremías 20:9). Awmi, kikikillanam shonqïkipita patsë Diospita y änikonqankunapita parlëta munarinki (2 Corintios 4:13).
9, 10. a) ¿Pikunatataq Bibliapita yachakonqëkita willapar qallankiman? b) ¿Imataraq rurankiman Jehovapa testigonkunawan willapäkoq ewëta munarqa?
9 Shumaqllapam willapar qallanëki, kastëkikunata, yanasëkikunata, marka mayikikunata y trabajaq mayikikunatawan. Tiempowanqa, Jehovapa testigonkunawan willapäkoq ëwëtanam munarinki. Tsënö kaptenqa, mana mantsakushpa Bibliapita yachatsishoqniki Testigowan parlë. Willapäkoq yarqunëkipaq listona këkanqëkita rikarqa, congregacionpita ishkë ancianokunawan parlayänëkipaqmi willanakayämonqa.
10 Tsënöpam, Diospa üshankuna rikaq ancianokunata maslla reqinki (Hechos 20:28; 1 Pedru 5:2, 3). Pëkunam rikäyämonqa Bibliapa principal yachatsikïninkunata yachakonqëkita y creinqëkita, hina rikäyanqam Biblia yachatsikonqannö kawëkanqëkita y rasumpëpa Jehovapa testigon këta munanqëkitapis. Tsënö kaptenqa, congregacionwan willapäkoq yarqunëkipaq allina këkanqëkitam pëkuna willayäshunki.
11. ¿Ima mana alli rurëkunatataq haqiyänan congregacionwan willapäkoq yarquyänampaq?
11 Pero ancianokunaqa hina rikäyanmi willapäkoq ëwayänampaqqa kawëninchö ima pishenqanta y yachakonqannö kawanantapis. Itsapis pakëllapa ima mana allitapis rurëkanman y tsëtaqa haqinanmi. Tsëmi, congregacionwan willapäkoq yarqunëkipaqqa, kawënikichö haqinëki, warmiwampis ollquwampis lluta purikïta, machakïta, cigarro shoqïta, coca chaqchëta y wakin drogakuna mikïtapis, kë llapan mana alli rurëkunapitam libre kanëki (1 Corintios 6:9, 10; Gálatas 5:19-21).
MANA ALLI RURËKUNA HAQI Y ALLI KAQ RURË
12. ¿Imanirtaq alläpa preciso arrepentikï?
12 Bautizakunëkipaqqa mastaran ruranëki. Tsëtam apóstol Pedru willamantsik: “Cananqa mana alli rureniquicunata dejarir, Diosman cutiquicuyänequi. Tsenam pe jutsequicunata qonqe[conqa]” nishpa (Hechos 3:19). Rasumpëpa arrepentikorqa, punta mana alli rurëninkunapitam alläpa llakïkun. Pero manam, mana allita rurar kawashqa nunallatsu arrepentikunan, sinöqa Jehová Dios adorë munaqkunaqa llapanmi arrepentikuyänan. ¿Imanir? Llapantsik hutsasapa karmi Diosnintsikpa perdonninta wanantsik (Romanos 3:23; 5:12). Manaraq Bibliata estudiarqa, manam qampita Dios shuyaranqanta musyarqëkiraqtsu. Y Dios munanqannö kawarqonkitsu, tsëmi alläpa preciso arrepentimientoqa.
13. ¿Imataq alli kaq ashiqa?
13 Arrepentikurerqa alli kaqtam ashinëki. Tsëpaqqa, manam llapan mana alli ruranqëkipita llakikïllatsu sinöqa chipyëpam tsë llapanta haqinëki. Tsëpita patsëqa allillata ruranëkipaqmi decidido kanëki. Manaraq bautizakurmi arrepentikunëki y alli kaqta rurar qallanëki.
KIKIKI DIOSMAN DEDICAKÏ
14. ¿Imataraqtaq ruranëki manaraq bautizakur?
14 Hina bautizakunëkipaqqa Jehová Diosmanran dedicakunëki.
15, 16. ¿Ima ninantaq Diosman dedicakï y imaraq tsëta ruranapaqqa yanapamäshun?
15 Dedicakïqa, Jehová Diosman shonqupita patsë huk oracionchö qampa voluntadnikillatam ruramushaq nishpa entregakïmi (Deuteronomio 6:15). Pero ¿imanir-raq tsënöqa pipis comprometikïkunman? Rikärishun: Huk nuna, huk warmita más reqitam munaq ninman. Reqenqanmannömi shonqumpita patsë más kuyanqa. Y tsëpita tiempowanqa, qamwanmi casakïta munä nirenqanam. Pero casakurerqa problëmakuna pasananta musyanmi. Tsënö kanan kaptimpis shonqumpita patsë kuyakïninmi yanapanqa casakunampaq.
16 Tsënöllam hina Jehová Diosta alleq reqirir y shonquntsikpita patsë kuyarqa, problëmakuna kaptimpis pëllata imëyaqpis servita munashun. Y Diospa tsurin Jesucristuta qati munaqqa, ‘quiquinpa muneninta jaqirirmi’ qatenqa (Marcos 8:34). Tsëtaqa tarintsik Dios Yayata wiyakur y kikintsikpa munënintsikkunata qepaman churarmi. Tsëmi manaraq bautizakur, Jehová Diospa voluntadnin rurëllata kawënikichö puntaman churashqana kankiman (1 Pedru 4:2).
¿IMANIRTAQ MANA ALLIMAN ISHKITA MANTSASHWANTSU?
17. ¿Imanirtaq wakinqa dedicakïta mantsayan?
17 Wakin nunakunaqa Diosman dedicakïta mantsayanmi. Itsa mantsayan dedicakushqa karqa Diosman cuentata qoyänantachi. Hutsaman ishkir Jehová llakitsita itsapis wakinqa pensayanman y tsënö pensarna mana munayantsu dedicakïta.
18. ¿Imaraq Jehová Diosman dedicakunëkipaq yanapëkushunki?
18 Jehová Diosta shonqïkipita patsë kuyënikim yanapashunki pëman dedicakunëkipaq y tsënöpa dedicacionnikita cumplinëkipaq (Eclesiastés 5:4). Dedicakurerqa, Jehová “munashqanno” llapanchö kushitsirmi purita munanki (Colosenses 1:10). Dios Yayata kuyënikim yanapashunki voluntadninta cumplinëkipaq. Tsëqa itsapis apóstol Juan nenqannö ninkiman: “Mandacushqancunata cäsucurnenqa, Diosta[m] cuyantsic. Y mandacushqancunaqa manam allapa sasatsu” nishpa (1 Juan 5:3).
19. ¿Imanirtaq Diosman dedicakïta mantsankimantsu?
19 Dios Yayaqa, pëman dedicakoq nuna perfecto kanantatsu manam munan. Jehová Diosqa musyanmi mëyaq puëdenqantsiktapis, y mana puëdenqantsiktaqa manam mañamantsiktsu (Salmo 103:14). Jehová Diosqa yanapashunkim, kushishqa kawanëkitam pëqa munan (Isaías 41:10). Llapan shonquntsikwan Jehová Diosllaman markäkuptikeqa, “llapan nänikitam altsaramonqa” (Proverbios 3:5, 6).
RIKÄTSIKÏ DEDICACIONNIKITA BAUTIZAKURNIN
20. Diosman dedicakurirnenqa, ¿imanirtaq willakunkiman?
20 Kë llapan yachakonqantsikman yarpakurkorqa, itsa huk oracionchö Jehová Diosman dedicakïta munanki. Pero Jehová Diosta shonqupita patsë kuyaqkunaqa, mastaran rurayänan: ‘Willakuyanan’ dedicacionninkunata llapan nunakuna musyayänampaqmi (Romanos 10:10, NM). ¿Imanötaq tsëtaqa rurantsik?
21, 22. ¿Imata rurartaq fëniki kanqanta rikätsikunkiman?
21 Congregacionnikichö ancianopura rurayänanta rikaq wawqita willë bautizakï munanqëkita. Pëmi willanqa wakin ancianokuna Bibliapita principal yachatsikïninkunata tapuyäshunëkipaq. Listona këkaptikeqa kë ancianokunam willayäshunki shamoq kaq asambleachö bautizakunëkipaq. * Bautizakuyänan hunaqqa huk discursochömi wiyayan tsë bautismo ima significanqantapis. Tsë discursopa ushananchönam bautizakoqkunata ishkë tapukïkunata ruran discursaq, tsëtanam sinchipa contestayänan. Tsënöpam fëninkunata rikätsikuyan llapan tsëchö këkaqkunata.
22 Bautismoqa rikätsikun Diosman dedicakushqëkita y tsëpita patsë Jehovapa testigon tikranqëkitam. Bautizakoqkunataqa chipyëpam yakuman tullpurkuyan, Jehová Diosman dedicakushqa kanqanta llapan rikäyänampaq.
BAUTISMÏKIPA SIGNIFICÄDON
23. ¿Ima ninantaq “Dios Yayapa, Tsurin Jesucristupa y Santu Espiritupa jutincho” bautizakï?
23 “Dios Yayapa, Tsurin Jesucristupa y Santu Espiritupa jutincho” Bautizakuyänampaqmi Jesus qateqninkunata nerqan (Mateo 28:19). Kënö bautizakorqa Jehová Diosta y Jesucristuta autoridadninkunatanö rikäyanqantam rikätsikuyan (Salmo 83:18; Mateo 28:18). Tsënöllam hina Diospa santo espïritun o kallpampa rurëninman creiyanqantapis rikätsikuyan (Gálatas 5:22, 23; 2 Pedru 1:21).
24, 25. a) ¿Ima ninantaq bautismoqa? b) ¿Ima tapukïpa respuestantataq musyanantsik?
24 Bautizakïqa manam yakuman tullpukëllatsu yakuman tullpukanqëkiqa “wanonqëkitam” rikätsikonqa, tsëqa unë mana alli kawëta chipyëpa haqi ninanmi. Y yakupita yarqaramonqëkiqa tsëpita patsë Diosllapaqna kawanëkitam rikätsikonqa. Jehová Diosman dedicakonqëkitaqa manam ni imëpis qonqanëkitsu, manam huk nunamantsu, manam huk trabäjomantsu, ni huk emprësamantsu dedikakorqonki. Dedicacionniki y bautismïkiqa Dioswan alli kë y amïgon kë qallëmi (Salmo 25:14).
25 Pero manam bautizakurirllatsu salvashqana kanki. Tsëmi apóstol Pablu qellqarqan: “Diosnintsicta mantsacurninna y respetarninna shumaq cawaquita procurecuyë”, nishpa (Filipenses 2:12). Bautismoqa qallananllam. Pero kanran huk tapukï, ¿imanöraq Dioswan junto y kuyakïninchö këkashwan? Kë libropa qateqnin capïtulom këtaqa willamäshun.


text:
Inkuminda
Inkuminda (kastilla simipi: Encomienda, "apachikuy, kamachikuy, maña, mink'a") nisqaqa Kastilla Kamachiy pachapi wiraquchaman kamarisqa chakrankunapi indihina runakunap llamk'anan kayninsi karqan.
Ispañulkuna Awya Yalata atiyta qallarirqaptin, 1503 watapis Isabel I Kastillap quyan inkuminda llikatas kamachirqan, indihina runakunap allpankunata hap'ispas inkumindiru (encomendero) nisqa atiq wiraqucha awqaqkunaman quykuspa. Chay allpakunaqa manas chay awqaqkunapchu kapuynin, ichaqa Ispaña Qhapaqpa kapuyninsi. Lliwmanta aswan hatun inkumindaqa Piruwpi kaq Encomienda Casa Grande ("hatun wasi") nisqas, kunan pacha Bilhika hatun hinas. Chay pacha inkumindapi kaq indihinakunas anchata sarusqas karqan.
Bartolomé de las Casas sutiyuq munqhis chay inkuminda mana allinchu nispa anchatas qhawapayarqan.
1791 watapis inkuminda karunchasqa karqan. Chaymantataqsi chay allpakunas wiraquchakunap kapuynin tukuspa asindas tukurqan. Awya Yalapi musuq mama llaqtakuna Ispañamanta qispikuptin wiraquchakuna asindakunapi hinallataqsi indihinakunata sarupurqan.


text:
Paul Gauguin
Paul Gauguin (Eugène Henri Paul Gauguin) sutiyuq runaqa ( 7 ñiqin inti raymi killapi 1848 watapi paqarisqa Paris llaqtapi, Ransiyapi - 9 ñiqin aymuray killapi 1903 watapi wañusqa Atuona llaqtapi, Ransis Pulinisyapi) huk Ransiya mama llaqtayuq llimphiq runam karqan.
Tayta: Clovis Gauguin, Mama: Aline Marie Chazal.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paul Gauguin.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul Gauguin.
- Galería de Arte Virtual
- Paul Gauguin en Polinesia
- Biografía


text:
Franz Tamayo pruwinsya
Franz Tamayo pruwinsya (aymara simipi: Franz Tamayo jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Franz Tamayo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki - Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Askarani - Chawpi Katantika - Chawpi Urqu - Jach'a Waracha - Kunti Katantika - Machu Suchi Kuchi - Nuwi - Qululu - Salluyu - Wanakuni - Wilanqalluq; Walla: Apulupampa walla
- Mayukuna: Beni mayu - Qaqa mayu - Such'i mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna: Chalalan qucha - Phawchi qucha - Santa Rosa qucha - Such'i qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam, Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa (Apulu qhichwa simi), aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
¿Huañushcacunaca causaringachu?
¿Imatataj ninguiman...
...ari?
...mana?
...imachari?
BIBLIACA NINMI
‘Huañushcacunataca Dios causachingami’ (Hechos 24:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
Shuj familia huañujpi mana yallitaj llaquirishunchu (2 Corintios 1:
Huañunata mana manchashunchu (Hebreos 2:15).
Huañushca familiacuna causarinatami tucui shunguhuan crishun (Juan 5:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Quimsa yuyaicunata ricushun:
Diosmi causaita callarichirca. Bibliapica Jehová Diosmi ‘causaita, samaita cun’ ninmi (Hechos 17:
24, 25; Salmo 36:9). Tucuicunaman causaita cungapajmi poderta charin. Huañushcacunata causachingapajpish poderta charinmi.
Ñaupaca Diosca ñami huañushcacunata causachirca. Bibliapica 8 huañushcacunata causachishcatami parlan. C’ari o huarmi cajpipish, mashna huatata charijpipish cutin Allpapi causachunmi causachirca. Huaquincunataca huañushca q’uipallami causachirca. Cutin shuj c’aritaca chuscu punlla q’uipami causachirca (Juan 11:
39-44).
Diosca huañushcacunata causachinatami munan. Jehová Diosca huañuitaca p’iñanmi (1 Corintios 15:26). Huañuita chingachina munaita charishcamantami huañushcacunata causachinga. Paipaj yuyaipi cajcunataca Allpapi causachunmi causachinga (Job 14:
14, 15).
CASHNA TAPURI
¿Imamantataj yuyajyanchij huañunchijpish?
Cai versocunata mashcai GÉNESIS 3:


text:
Leonid Kravčuk
Leonid Makarovych Kravčuk (ukranya simipi: ЛeoHiд MakapoBич KpaBчyk) sutiyuq runaqa (10 ñiqin qhulla puquy killapi 1934 watapi paqarisqa Velyky Zhytyn (Pulunya) llaqtapi) huk Ukranya mama llaqta pulitiku, 1991 watapi marsu killamanta 1994 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna: 6.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Leonid Kravčuk.
).


text:
Yawar phista
Yawar phista nisqaqa Antikunapi huk ayllu llaqtakunapi phistasqan turu pukllaymi. Chay yawar phistapaqqa kunturta chakuspa chay kunturta turuman watanku, maqanakunapaq.
Wirrinatu Piruwpi, Kastilla Kamachiy pachapiñas chay phistataqa ruraq karqan, asindadu piyunkunata saruptin. Turuqa ispañulkunap uywan kaptinsi, indihinakunap kunturninsi paywan maqanakurqan, ispañul awqakunaman hinas.
José María Arguedas chay phistamantaqa Yawar fiesta nisqa kawsay rikch'anpim willakun. Kunan pacha chay yawar phistaqa yaqa qunqasqañam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Turu Puxkllay, Quyllurki, Kutawanbas llahtakunapi, yachay.com.pe (Turu pukllay, Quyllurki, Qutapampa llaqtakunapi)
- Quechua - Runasimi del MNC (Clodoaldo Soto Ruizpa qillqasqan), p. 62: Capítulo 16, Turu Pukllay. Wayllaypim turu pukllay kanqa.


text:
Kinwapampa distritu
Kinwapampa distritu (kastilla simipi: Distrito de Quinuabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Pumapampa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Kinwapampa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apusimi:9378, 28.09.1941.


text:
¿Imaynatá kusisqallapuni kasunman?
“Uj runaqa unay watastapis kawsachun, may jinata[...] kusikuchun.” (ECL. 11:8.)
1. ¿Ima bendicionestataj Jehová qowanchej kusisqa kanapaj?
JEHOVAQA kusisqa kananchejta munan, chaypajtaj may chhika bendicionesta qowanchej. Chaykunamanta ujnenqa kausayta qowasqanchej. Kausayninchejpitaj Payta yupaychayta atinchej, imajtinchus cheqa religionman pusamuwarqanchej (Sal. 144:15; Juan 6:44). Chantapis Jehovaqa munakuwanchej, mana llauchʼiyaspa payta yupaychanapajtaj yanapawanchej (Jer. 31:3; 2 Cor. 4:16). Mana chayllachu, llajtanpi kasqanchejrayku ashkha yachachiykunata japʼinchej, hermanoswanpis kʼachata kausakunchej. Astawanpis, sumaj suyakuyniyoj kanchej.
2. ¿Imastataj wakin cristianos yuyanku?
2 Chay imasrayku kusisqa kausakuna kajtinpis, wakin cheqa sonqo cristianosqa pisipaj qhawakunku. Paykuna yuyanku Jehovaqa paykunata, paypaj llankʼasqankutapis pisipaj qhawasqanta. Chay jawataj, “unay watastapis” kusisqa kausakoyqa llulla cuento jinallata kasqanta yuyanku. Paykunapajqa kausayninku sapa pʼunchay llakiylla (Ecl. 11:8).
3. ¿Imaraykutaj pisipaj qhawakusunman?
3 ¿Imaraykutaj paykuna pisipaj qhawakunku? Ichapis ima kajtin llakisqa kasqankurayku, uj onqoyrayku chayri machituña kasqankurayku (Sal. 71:9; Pro. 13:12; Ecl. 7:7). Chantapis sonqonchej aswan chʼauka kasqanrayku, Dios allinpaj qhawawajtinchejpis sonqonchejqa juchachawasunman (Jer. 17:9; 1 Juan 3:20). Satanaspis Diospa kamachisninta qhasimanta juchachan. Wakin runastaj Kuraj Supay jina yuyaspa, creechiyta munawanchej imatachus Elifaz Jobman nisqanta: Diospajqa mana valesqanchejta. Chaytaj, kunankamapis llullallapuni (Job 4:18, 19).
4. ¿Imatataj kay yachaqanapi ukhuncharisun?
4 Bibliaqa niwanchej Jehová “chʼin laqha wayqʼosta” purejkunata, nisunman pisipaj qhawakojkunata mana saqerparinanta (Sal. 23:4). Chayrayku Palabrannejta yanapawanchej. Arí, Bibliaj nisqasnenqa “Diospa atiyninwan sinchʼi kanku, jarkʼachasqa wasista” thuñinapaj jina, nisunman yanapawanchej mana pisipaj qhawakunapaj (2 Cor. 10:4, 5). Kunanqa kusisqallapuni kanapaj, imaynatachus Biblia yanapanawanchejta ukhuncharina. Chaytaj mayta yanapawasun, wajkunata yanapanapajpis wakichiwasun.
BIBLIAQA KUSISQALLAPUNI KANAPAJ YANAPAWANCHEJ
5. ¿Imatataj qhawarikunanchej tiyan kusisqallapuni kanapaj?
5 Apóstol Pabloqa kusisqallapuni kanapaj imatachus ruwanata yuyaycharqa. Corintopi cristianosman kayta nerqa: “Qankuna kikiykichej qhawarikuychej, yachanaykichejpaj creeypi sinchʼitachus sayashankichej, chayri manachus, chayta”, nispa (2 Cor. 13:5). “Creeypi” nispaqa Bibliaj yachachiykunasninpi creesqanchejmanta parlasharqa. ¿Imaynatá yachasunman “creeypi” sinchʼitachus sayashanchej manachus chayta? Chaypajqa parlasqanchej, kausayninchejpis chay creesqanchejman jinachus manachus kasqanta qhawarikuna. Manataj imachus allin rijchʼawasqallanchejchu juntʼana, manaqa Bibliaj tukuy yachachiykunasninta (Sant. 2:10, 11).
6. ¿Imaraykutaj qhawarikunanchej tiyan creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus, chayta? (12 paginapi dibujota qhawariy.)
6 Ichapis imaynatachus kausashasqanchejta qhawarikuyta manchachikusunman, imapipis pantashasqanchejta mana reparakuyta munaspa. Chaywanpis Jehová imatachus noqanchejmanta yuyasqanqa “aswan patapi” kashan, yuyasqanchejmanta nisqaqa (Isa. 55:8, 9). Payqa kamachisninta mana juchachanchu, manaqa allin imasta ruwasqankuta sumajpaj qhawan, yanapaytataj munan. Noqanchejpis, Bibliaj nisqanman jina creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus, chayta qhawarikusun chayqa, Dios yuyasqanman jinallataj qhawakusun. Chaytaj mana pisipaj qhawakunapaj yanapawasun, reparachiwasuntaj Jehovapaj may valorniyoj kasqanchejta. Chaytaj kanman inti kʼanchaykamunanpaj uj laqha cuartoj ventanantapis kicharisunman jina.
7. ¿Imaynatataj ñaupa tiempomanta Diospa cheqa sonqo kamachisninpi tʼukuriy yanapawasunman?
7 Chayta ruwanapajqa, ñaupa tiempomanta Diospa cheqa sonqo kamachisninpi tʼukurina. Paykuna ima llakiypichus rikukusqankuta, kausayninkutapis kausayninchejwan kikincharina. Paykuna jina rikukuspa, ¿imatataj ruwasunman karqa? Kunanqa Diospa ñaupa kinsa kamachisninmanta parlarina. Chaytaj reparachiwasun imaynatachus Bibliaj yanapayninwan creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus chayta qhawarikunapaj. Ajinamanta kusisqallapuni kasunchej.
WAJCHA VIUDA
8, 9. 1) ¿Imapitaj uj wajcha viuda rikukorqa? 2) ¿Imastataj yuyanman karqa?
8 Jesusqa Jerusalén templopi uj wajcha viudaj ruwasqanta qhawarqa. Chay ruwasqantaj yanapawasunman wakin imasta mana ruwayta atejtinchejpis, kusisqallapuni kanapaj (Lucas 21:1-4 leey). ¿Imapitaj chay viuda rikukusharqa? Qosan wañupusqanmanta may llakisqa kasharqa, chantapis chay tiempomanta religionta kamachejkunarayku ñakʼarisharqa. Imaraykuchus yanapanankumantaqa “viudaspa kapuyninkuta” oqokapoj kanku (Luc. 20:47). Chay viudaqa may wajchapuni kasqanrayku pisi qolqellata templopi churarqa, ichapis karqa uj runa uj mashkha minutosllapi ganakusqan jina.
9 Chay viuda temploman iskay phisitusllawan yaykusqanpi tʼukurina. Qosan kausashajtenqa ichapis aswan ashkhata churaj, chayrayku ichá yuyarqa churasqan ancha pisi kasqanta. ¿Pʼenqakunmanchu karqa wajkuna ashkha qolqeta churasqankuta rikuspa? ¿Yuyanmanchu karqa iskay phisitusta churasqan ni imapaj kasqanta? Ichapis chaykunata yuyarqa, jinapis Diosta yupaychay ñauparinanpaj chay iskay phisitusninwan yanapakorqa.
10. ¿Imaraykutaj nisunman chay viuda Jehovapaj may valorniyoj kasqanta?
10 Jesusqa sutʼincharqa chay viuda, qolqesituta churasqanpis Jehovapaj may valorniyoj kasqanta. Pay nerqa: “Kay wajcha viudaqa aswan ashkhata churan, tukuy [qhapaj] runasmanta nisqaqa”, nispa. Churasqan phisitus wajkunaj churasqankuwan chajrukojtinpis, Jesusqa chay viuda Jehovata tukuy sonqo yupaychasqan aswan sumaj kasqanta nerqa. Qolqe waqaychajkunataj, chay phisitusta rikuspa nichá yuyallarqankupischu Jehovapajqa may valorniyoj kasqanta. Jinapis Jehovapajqa may valorniyoj karqa, runas yuyasqankumanta chayri chay viudaj yuyasqanmanta nisqaqa. Chay viudaj ruwasqanqa creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus chayta qhawarikunapaj yanapawasunman.
11. ¿Imatá viudaj kausayninmanta yachakunchej?
11 Kausayninchej mana kikinchu kasqanrayku, mana munasqanchejman jinapunichu Jehovapaj llankʼayta atisunman. Wakin hermanosqa pisillata runasman willanku, machitusña chayri onqosqa kasqankurayku. ¿Chayraykuchu willasqankumanta informeta mana jaywananku kanman? Ichá mana tukuychu jinapi rikukunchej, jinapis sapa wata Jehovaj llajtan ashkha horasta willasqanwan willasqanchejtawan kikinchaspa, may pisilla kasqanta yuyasunman. Jinapis chay wajcha viudaj kausaynenqa rikuchiwanchej Jehovaqa kallpachakusqanchejta may sumajpaj qhawasqanta, astawanraj ima llakiypi rikukojtinchejqa. Qayna wata Jehovapaj llankʼasqaykipi tʼukuriy. Ichapis uj mashkha horatawan willanaykipaj mayta kallpachakorqanki. Ama qonqaychu chay ruwasqaykita Jehová may sumajpaj qhawasqanta. Chay viuda jina Jehovapaj tukuy atisqanchejta ruwaspaqa, “creeypi” sinchʼita sayashasqanchejta nisunman.
“KAWSAYNIYTA QECHUPUWAY”
12-14. 1) ¿Imapitaj Elías rikukorqa? 2) ¿Imaraykutaj Elías sinchʼi llakisqa kasharqa?
12 Profeta Eliasqa cheqa sonqo, sinchʼi creeyniyojtaj karqa. Jinapis uj kuteqa sinchʼi llakisqa kaspa kayta Diosmanta mañakorqa: “¡Señor Diosníy, kaykamallaña! Kawsayniyta qechupuway”, nispa (1 Rey. 19:4, Diospa Simin Qelqa). Mana chay jina llakiypi rikukojkunaqa ichapis ninkuman Elías “imatapis usqhayllata” mana yuyaychakuspa parlarparisqanta (Job 6:3). Jinapis may llakisqa kaspa chaytaqa nerqa. Jehovataj mana chaymanta phiñakorqachu, astawanqa Eliasta yanaparqa.
13 ¿Imaraykutaj Elías chay jinata llakikorqa? Payqa uj milagrota ruwaspa Jehová cheqa Diospuni kasqanta rikucherqa. Chay milagrota ruwasqantawantaj, Baalpa 450 profetasnin wañuchisqa karqanku (1 Rey. 18:37-40). Eliasqa ichapis yuyarqa Diospa llajtan chayta rikuspa, cheqa yupaychayman kutirikunanta, chaywanpis mana jinachu karqa. Sajra reina Jezabeltaj, wañuchiyta munasqanta willacherqa. Eliastaj wañuchinankuta manchachikuspa Israel jallpʼaj uranejninman ayqekorqa, Judá jallpʼanejta pasaspataj chʼin pampaman chayarqa (1 Rey. 19:2-4).
14 Eliasqa sapallan tarikuspa, qhasi manakajpaj imatapis ruwasqanta yuyarqa. Jehovamantaj nerqa: “Noqaqa mana aswan sumajchu kani tatasniymanta nisqaqa”, nispa. Payqa wañupoj ñaupa tatasninpa ismupoj tullusnin jina mana imapaj kasqanta yuyarqa. Chaytaj karqa yuyasqanman jinalla, chayrayku payqa ni imapaj valesqanta yuyarqa, ni Jehovapaj, nitaj waj runaspajpis.
15. ¿Imatá Jehová ruwarqa Eliasta valorniyojpaj qhawasqanta rikuchinanpaj?
15 Tukuy Atiyniyoj Diostajrí mana Elías jinachu yuyarqa, astawanqa may valorniyojpaj payta qhawarqa. ¿Imatá Dios ruwarqa ajinapuni kasqanta rikuchinanpaj? Uj angelta kallpachananpaj kacharqa. Chantapis Horeb orqoman 40 pʼunchay puriyta rishajtin yakutawan, mikhunatawan mana pisicherqachu. Eliasqa yuyarqa israelitasmanta sapallanña Jehovata yupaychashasqanta, Jehovataj mana jinachu kasqanta reparacherqa. Astawanpis waj ruwaykunatawan payman qorqa, chaytataj Eliasqa tukuy sonqo japʼikorqa. Jehová yanapasqanraykutaj, kallpachakuspa profeta jina llankʼallarqapuni (1 Rey. 19:5-8, 15-19).
16. ¿Imaynasmantataj Jehová kallpachasorqa?
16 Eliaspa kausaynenqa yanapallawasunmantaj creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus chayta qhawarikunapaj, kusisqallapunitaj kanapaj. ¿Imaynamantá chayta ruwasunman? Ñaupajtaqa tʼukurina tukuy imaymanamanta Jehová yanapawasqanchejpi. Ichapis ima llakiypi kashajtinchej, uj anciano chayri creeypi sinchʼi sayasqa hermano yanapawarqanchej (Gál. 6:2). Chayri ichapis creeyninchej sinchʼiyarqa Bibliata chayri publicacionesta leerisqanchejrayku, manaqa tantakuykunaman risqanchejrayku. Ama qonqanachu chay yanapasqa Jehovamanta jamusqanta, paymantaj agradecekuna (Sal. 121:1, 2).
17. ¿Imaraykutaj Jehová munakuwanchej?
17 Iskay kaj, ichá noqallanchej pisipaj qhawakushanchej. Chaywanpis, yuyasqanchejmanta nisqaqa Jehová imatachus noqanchejmanta yuyasqan aswan patapi kashan (Romanos 14:4 leey). Jehovaqa, payta tukuy sonqo yupaychasqanchejrayku, paymantaj cheqa sonqo kasqanchejrayku ima mayta munakuwanchej, manataj mashkhatachus Paypaj ruwasqanchejraykuchu. Chantapis, ichá Elías jinallataj yuyasqanchejmantapis aswan ashkhataña ruwanchej. Ichá mana reparakuspalla ashkha hermanostaña yanapanchej. Chayri ichapis willanapaj kallpachakusqanchejrayku wakin runas Bibliamanta yachakunku.
18. ¿Imatataj rikuchin Jehová ruwaykunata qowasqanchej?
18 Kinsa kaj, Jehová ima ruwaytapis qowasqanchejqa allinpaj qhawawasqanchejta rikuchin (Jer. 20:11). Ichapis yuyanchej willayninchej mana runata yanapasqanta chayri qotuchakuypi ima ruwaytapis mana japʼinapaj jinachu kasqanchejta. Chayta yuyajtinchej chayri manapis, sumaj willaykunata willayta atisqanchejqa imamantapis aswan sumaj, jinallataj Jehovaj testigosnin kasqanchejpis. Chayrayku Jehovata mana wasanchanachu. Ajinamanta Jesús niwasun: “Patronniykej kusikuyninman yaykuy”, nispa (Mat. 25:23).
“LLAKISQA RUNAJ MAÑAKUYNIN”
19. ¿Imaynataj kasharqa 102 Salmota qhelqaj?
19 Kay 102 Salmota qhelqajqa may “llakisqa” kasharqa, tʼunasqa jina chayri sonqo nanasqa jina. Chʼampayninta atipananpaj mana kallpayoj kasharqa (Sal. 102, qallariyninpi qhelqasqa). Chay Salmopi nin jina, payqa may llakisqa, sapallantaj kasharqa (Sal. 102:3, 4, 6, 11). Yuyarqataj Jehová wijchʼurparinanta (Sal. 102:10).
20. ¿Imaynatataj Diosmanta mañakuy mana pisipaj qhawakunaykipaj yanapasunkiman?
20 Jina llakisqa kashaspapis, chay salmistaqa Jehovata yupaychallarqapuni (Salmo 102:19-21 leey). Kay 102 Salmo rikuchin jina, creeypi kajkunaqa may llakisqa tarikunkuman, ñakʼarishankumantaj. Chay salmistaqa “sapan purikoj wasi patapi pʼisqo jina” kasqanta yuyakorqa, llakiykunallapis qhatirishanman jina (Sal. 102:7). Qanpis, ajinapi rikukuspaqa salmista jina, Jehovaman llakiykunasniykita willakuy. May llakisqa kashaspa Diosmanta mañakoyqa mana pisipaj qhawakunaykipaj yanapasonqa. Imajtinchus Jehovaqa “mana piniyojpa mañakusqanta uyarin; chay mañakusqantapis mana qhesachanchu” (Sal. 102:17). Chaymantaqa ama iskayrayaychu.
21. ¿Imataj kusisqallapuni kanapaj yanapawanchej?
21 Chantapis, 102 Salmoqa kusisqallapuni kanapaj yanapawanchej. Chay salmistaqa Jehovaj kausaqen kayta sumajpaj qhawasqanrayku kusisqallapuni karqa (Sal. 102:12, 27). Payqa mayta sonqochakorqa Jehová llajtanta llakiykunapi kashajtin yanapanantapuni yachaspa. Qanpis llakiykunarayku manaña Jehovapaj anchata ruwayta atinkichu chayqa imachus sonqoykipi kasqanta Jehovaman willay. Paymantataj mañakuy mana sonqochasqa kanallaykipajchu, manaqa “Diospa sutin rejsichisqa” kananpajpis (Sal. 102:20, 21).
22. ¿Imaynatataj Jehovata kusichisunman?
22 Rikunchej jina, Bibliaqa mayta yanapawasunman creeypi sinchʼitachus sayashanchej manachus chayta yachanapaj, Jehová allinpaj qhawawasqanchejta yachanapajpis. Kay sajra pachapi kausakusqanchejrayku, ichapis pisipaj qhawakullasunpuni, llakiykunapis kanqapuni. Chaywanpis Jehovata mana wasanchasunchu chayqa payta kusichisun, wiñay kausaytataj qowasun (Mat. 24:13).


text:
Amayá mana kaqpaqqa hapikusunchu
“Sichum pipas kawsan achka watakunata, hinaspaqa kusikuchun tukuy chaykunapi” (ECL. 11:8, Sagrada Biblia, escritura actualizada [SB]).
1. ¿Jehova Diospa ima bendicionninkunam kusisqa kawsakunapaq yanapawanchik?
JEHOVA DIOSQA kusisqa kawsakunanchiktam munan, chaymi bendicionninkunata qowanchik. Paymi kawsakuyta qowarqanchik. Chaytam servichikuchwan payta yupaychananchikpaq, paymá cheqap religionpi kananchikpaq pusaykamuwarqanchik (Sal. 144:15; Juan 6:44). Niwanchiktaqmi kuyawasqanchikmanta hinaspapas yanapawanchikmi hinalla servinapaq (Jer. 31:3; 2 Cor. 4:16). Ancha kusisqataqmi tarikunchik iñiyninchikpi allin yanapasqa kasqanchikmanta hinaspa Diospa llaqtanpi huk sonqolla kasqanchikmantapas. Chaymantapas, mosoq pachapi sumaqllaña kawsakunapaq suyakuyniyoqmi kanchik.
2. ¿Imaynam wakin iñiqmasinchikkunaqa tarikunku?
2 Chayna kusisqallaña kawsakunapaq achka bendicionkuna kapuwaptinchikpas, wakin iñiqmasinchikkunaqa mana allinpaq hapikuspankum hukmanyasqa tarikunku. Piensankum paykunatawan yupaychayninkuta Jehova Dios mana chaninchasqanta. Chayna tarikusqankuwanmi piensanmanku, ‘achka watakuna’ kusisqa kawsakuyqa yanqa kasqanta. Paykunapa kawsakuyninqa sapa punchawmi llakillaña (Ecl. 11:8, SB).
3. ¿Imanasqam wakin iñiqmasinchikkunaqa mana kaqpaq hapikunmanku?
3 ¿Imanasqam wakin iñiqmasinchikkunaqa mana kaqpaq hapikunku? Ichapas chayna tarikunku pipas engañarusqanrayku, ima onqoywanpas kasqankurayku otaq yuyaqyasqanpi sasachakusqankurayku (Sal. 71:9; Prov. 13:12; Ecl. 7:7). Amataq qonqasunchu sonqonchikpas pantachikuqllaña kasqanta, chaymi kikillanchik mana allinpaq hapikuchwan ñoqanchikwan Jehova Dios kusisqa kachkaptinpas (Jer. 17:9; 1 Juan 3:20, NM). Satanasqa yanqakunatam riman Diospa serviqninkunamanta. Satanas hina piensaq runakunapas, yaqapaschá intuwasunchik Diosta qepanchaq Elifazpa nisqanta creenapaq. Paymi Jobta nirqa Dios mana kaqpaqpas hapiwasqanchikta. Chayna nisqanqa yanqamá karqa, chaynallataqmi kunan tiempopipas (Job 4:18, 19).
4. ¿Imatam kay yachachikuypi qawasun?
4 Jehova Diosqa sutillatam Palabranpi niwanchik mana kaqpaq hapikuqkunata yanapasqanmanta (Sal. 23:4). Diosqa paykunatam Bibliawan yanapan. Bibliaqa “Diospa atiynin hina armam, chayna armaqa tuñirachinmanmi murallasqa llaqtakunatapas”. Huk rimaypiqa, mana kaqpaqpas hapikusqanchikta otaq ñoqanchikmanta mana allin piensasqanchiktam chinkarachinman (2 Cor. 10:4, 5). Chaynaqa, ¿imaynatam Bibliata servichikuchwan mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq? Kay yachachikuypi chaymanta yachayqa allinninchikpaqmi kanqa, yanapawasuntaqmi hukkunata kallpanchanapaqpas.
BIBLIAM YANAPAWANCHIK MANA KAQPAQ HAPIKUSQANCHIKTA ATIPANAPAQ
5. ¿Imataq yanapawasun mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq?
5 Apostol Pablom allin yanapakuykunata qorqa mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq. Corinto cristianokunatam nirqa: “Qamkuna kikikichik tapukuychik, [. . .] iñiynikichikpi allintachus takyachkankichik”, nispa (2 Cor. 13:5, SB). “Iñiynikichikpi” nisqanqa cristianokunapa lliw creesqankunam, chayqa Bibliapim tarikun. ‘Iñiyninchikpi’ allin takyasqanchikta yachanapaqqa, musyakunanchikmi sichu rimayninchik hinaspa ruwayninchik creesqanchikman hina kasqanta. Ichaqa manamá imapas munasqallanchiktachu kasukunanchik, aswanqa cristianokunapaq lliw kamachikuykunatawan yachachikuykunatam kasukunanchik (Sant. 2:10, 11).
6. ¿Imanasqam ancha allin sichu ‘iñiyninchikpi allin takyasqa’ kasqanchikmanta musyakuyqa? (Qaway 12 kaq paginapi dibujota.)
6 Ichapas qamqa iñiynikipi imayna tarikusqaykimanta qawakuytaqa mana munankichu, astawanraqmi iñiynikipi mana allin tarikusqaykita piensaspaykiqa. Ichaqa ñoqanchikmanta Jehova Diospa ima piensasqanmi aswan allinqa. Ñoqanchikmantaqa paymi tukuy imata yachan (Is. 55:8, 9). Jehova Diosqa sapa serviqninkunapa imayna kasqantam qawachkan, ichaqa manam castigawananchikpaqchu aswanqa sumaq kayninchikta qawaspan yanapawananchikpaqmi. Sichu ‘iñiyninchikpi allin takyasqa’ kasqanchikta Bibliapa nisqanman hina qawakuspaqa, Jehova Dios imayna qawawasqanchikmantam musyakusun. Chayna ruwaymi yanapawasun mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq, musyakusuntaqmi Jehova Dios ancha kuyawasqanchiktapas. Chayna kasqanmanta yachayqa, yaqapas tutayay wasiman achki yaykunanpaq ventananta kichachkaq hinam kanqa.
7. ¿Imaynatam ñawpaq tiempokunapi Diospa serviqninkunamanta yachayqa yanapawachwan?
7 Iñiyninchikpi allin takyasqa kasqanchikta yachanapaqqa, yanapawasuntaqmi ñawpaq tiempokunapi Diospa serviqninkunapi yuyaymanaypas. Paykunapa imayna tarikusqankuta tupachiy qampa imayna tarikusqaykiwan, chaymantañataq tapukuy: “¿Imatam ñoqaqa ruwayman karqa paykuna hina tarikuspayqa?”, nispa. Chaynaqa, ¿imaynatam Bibliata servichikuchwan ‘iñiyninchikpi allin takyasqa’ kasqanchikta yachaspa mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq? Chaypaq qawasun Diospa wakin serviqninkunamanta.
WAKCHA VIUDAMANTA
8, 9. a) ¿Imaynam wakcha viudaqa tarikurqa? b) ¿Imatam chay viudaqa piensanman karqa?
8 Jesusmi Jerusalen templopi qawarqa wakcha viudata. Chay viudapa ruwasqanmi allinta yanapawachwan, imaraykupas mana kaqpaq hapikusqanchikta atipanapaq (leey Lucas 21:1-4). ¿Imaynam chay viudaqa tarikurqa? Payqa llumpay llakikuywanchá karqa qosan wañukuptin. Chaymantapas, ñakarirqachá religionpi punta apaqkunapa imayna kasqankuwan. Paykunaqa ‘viudakunapa imallantapas qechuspam’ ñakarichiqku (Luc. 20:47). Chay viudaqa wakcha kayninpim llamkaq runapa iskay-kimsa minutollapi ganasqan qollqeta templopi kaq baulman churarqa.
9 Chay viudaqa imaynachá tarikurqa temploman iskay qollqechallanwan chayaykuspanqa. Yaqapaschá piensarqa chay qosqan qollqeqa mana valeq hina kasqanta, payqa yuyarirqachá qosan kawsachkaptin aswan qollqe qosqanta. Ichapas penqakuywan tarikurqa ñawpaqninpi runakuna achka qollqe churasqankuta qawaspan. Ichapas piensarqa chay apasqan qollqechakunata churayqa yanqapaqña kasqanta. Chayna kaptinpas, payqa tukuy atisqantam sonqonmanta churarqa Diosta yupaychananpaq.
10. ¿Imaynatam Jesusqa Jehova Diospa qayllanpi chay viuda ancha chaninniyoq kasqanta qawachirqa?
10 Jesusqa sutillatam qawachirqa chay viudaqa hinaspa churasqan qollqechakunapas Jehova Diospaq ancha chaninniyoq kasqanta. Nirqam: “Wakcha viudam llapallan apukunapa churasqanmantapas aswan achkataqa churaykun”, nispa. Arí, chay churasqan qollqechakunaqa hukkunapa churasqankuwanchá hukllawakururqa. Jesusmi ichaqa chay viudata alabaykurqa wakinkunamantaqa. Chay qollqe churasqankuta horqoq runakunaqa, manachá haykapipas musyakurqakuchu viudapa churasqan qollqechakuna Jehova Diospaq ancha chaninniyoq kasqantaqa. Chaynaqa, viudapa otaq runakunapa ima piensasqankumantaqa Diospa ima piensasqanmi aswan allin karqa. ¿Yaqachu kay willakuy yanapawachwan sichu ‘iñiyninchikpi allin takyasqa’ kasqanchikta musyakunapaq?
11. ¿Imatam yachachwan wakcha viudamanta?
11 Wakinpiqa sasachakuyniyoq kasqanchikraykum mana atinchikchu munasqanchikman hina Jehova Diosman qoytaqa. Wakin iñiqmasinchikkunam onqosqankurayku otaq yuyaqña kasqankurayku manaña anchatachu Diosmanta willakunku. ¿Chayraykuchu pisillatapas Diosmanta willakusqankuta manaña killa tukuyta yupananku? Sapa watam Diospa llaqtanqa achkallaña horakunata Diosmanta willakunku, chaywan tupachispam wakinpiqa piensachwan ruwasqanchikqa mana valeq hina kasqanta. Ichaqa wakcha viudamanta willakuymi qawachiwanchik Diosmanta willakunapaq tukuy kallpanchakusqanchikta Jehova Dios ancha chaninchasqanta. Yuyariy kay pasaq watapi Diosmanta hayka hora willakusqaykita. ¿Haykapipas Diosmanta huk horallapas willakunaykipaq anchata kallpanchakurqankichu? Chay willakunaykipaq kallpanchakusqaykitaqa anchatam Jehova Diosqa chaninchan. Chay viuda hina Diosta yupaychanapaq tukuy atisqaykita ruwaspaykiqa, hawkam niwaq ‘iñiynikipi allin takyasqa’ kasqaykita.
“ÑOQATAQA WAÑURACHIWAYÑAYÁ”
12-14. a) ¿Imaynam Eliasqa tarikurqa? b) ¿Imanasqam Eliasqa llumpay hukmanyasqa tarikunman karqa?
12 Diosmanta willakuq Eliasqa, Diosman sonqo hinaspa iñiyninpi allin takyasqam karqa. Chayna kaptinpas, huk kutipim llumpayta hukmanyaruspan Diosta mañakurqa wañurachinanpaq. Nirqam: “Dios Taytalláy, kunankamallañayá kawsasaq, ñoqataqa wañurachiwayñayá”, nispa (1 Rey. 19:4). Mana haykapipas llumpay llakikuypi tarikuqkunaqa, ichapas ninmanku Eliasqa mana controlakuspan yanqa chayna rimasqanta (Job 6:3). Ichaqa, llumpayta hukmanyaruspanmá chaynataqa nirqa. Jehova Diosqa manamá piñakururqachu Eliaspa wañuy munasqanwanqa, aswanmi yanapaykurqa.
13 ¿Imanasqam Eliasqa llumpay hukmanyasqa tarikurqa? Manaraq chayna tarikuchkaspanmi, Eliasqa huk milagrota ruwarqa Jehova cheqap Dios kasqanta qawachinanpaq. Chaymanta qepanmanmi, Baal taytachata yupaychaq 450 runakuna wañuchisqa karqaku (1 Rey. 18:37-40). Eliasqa yaqapaschá chayrayku piensarqa lliw runakuna Jehova Diosta yupaychay qallaykunankumanta, ichaqa manamá chaynachu karqa. Aswanmi mana allin reina Jezabelqa willakuqninta kamachirqa wañuchisqa kananmanta willananpaq. Chaymi Eliasqa mancharikuspan lluptikurqa, hinaspanmi Juda lawman chayaruspan manchakuypaq chunniqninta pasakurqa (1 Rey. 19:2-4).
14 Eliasqa sapallanpi tarikuspanmi tukuy ruwasqan yanqa kasqanmanta piensayta qallaykurqa. Jehova Diostam nirqa: “Ñoqaqa manam abueloykunamanta aswan allinchu kani”, nispa. Arí, payqa abuelonkunapa mana valeq uchpankuna otaq tullunkuna hinapaqmi hapikurqa. Payqa piensarqam Diospa chaynataq runakunapa qayllanpi mana valeq kasqanta.
15. ¿Imaynatam Jehova Diosqa Eliasta qawachirqa ancha kuyasqanta?
15 Jehova Diosmi ichaqa mana chaynatachu qawarqa, payqa anchatam Eliasta kuyarqa. Chayta qawachinanpaqmi Diosqa huk angelta kamachirqa kallpanchaykunanpaq. Chaymantapas mikuytawan yakutam qorqa chaynapi Horeb orqoman chayanankama 40 punchaw purinanpaq. Diosqa kuyakuywantaqmi qawachirqa Elias pantarusqanmanta, paymi piensarqa lliw Israel runakunamanta paylla iñiyninpi allin takyasqanta. Chaymantapas Diosqa huk ruwaykunata ruwananpaqmi Eliasta kamachirqa, payñataqmi chaskikurqa. Eliasqa allin kallpanchasqam tarikurqa Diospa yanapakuynin chaskisqanmanta hinaspanmi qarinchakuspan Diosmanta hinalla willakurqa (1 Rey. 19:5-8, 15-19).
16. ¿Imaynatam Jehova Diosqa qamta yanapasurqanki?
16 Eliasmanta yachayninchikqa, allintam yanapawachwan sichu ‘iñiyninchikpi allin takyasqa’ kasqanchikta musyakunapaq hinaspa mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq. Chaypaqqa, puntata piensariy Jehova Dios imayna yanapasusqaykipi. ¿Yaqachu sasachakuypi tarikuptiki congregacionpi ancianopa otaq huk kaqnin iñiqmasikipa yanapakuyninta chaskirqanki? (Gal. 6:2.) ¿Kallpanchasqachu tarikunki Bibliata hinaspa qellqanchikkunata leespayki otaq huñunakuykunaman rispayki? Haykapipas chay yanapakuykunawan kallpanchasqa tarikuspaykiqa, piensariy chay yanapakuykuna Jehova Diosmanta hamusqanta hinaspa payta agradecekuy (Sal. 121:1, 2).
17. ¿Ima ruwasqanchiktam Jehova Diosqa chaninchan?
17 Chaymantapas, kikinchik mana kaqpaqpas hapikuyqa mana allinkunamanmi aparuwachwan. Chaymi Jehova Dios ñoqanchikmanta ima piensasqanpi astawan reparananchik (leey Romanos 14:4). Payqa kuyawanchik manam llaqtanpi achka ruwayniyoq kasqanchikraykuchu, aswanqa payman sonqo kaspa servisqanchikraykum. Chaymantapas, yaqapaschá Elias hina Diosta allinta servirqanki piensasqaykimantaqa. Ichapas mana musyakuspayki achka iñiqmasikikunata yanaparqanki. Hinaspapas yaqapaschá achka runakuna willakuypi kallpanchakusqaykirayku Jehova Diosmanta uyarirqaku.
18. ¿Imatam qawachin congregacionpi ima llamkayniyoq kasqanchikqa?
18 Chaymantapas, congregacionpi ima llamkayniyoq kasqaykiqa qawachinmi Jehova Dios qanwan kusisqa kasqanta (Jer. 20:11). Ichapas Elias hina hukmanyasqa tarikunki Dios serviyniki mana allin kasqanta otaq congregacionpi ima llamkaypas mana haypay atina kasqanta piensaspayki. Ichaqa ima llamkaymantapas ancha kusikunapaq llamkayniyoqmi kanki, chayqa Diosmanta willakusqayki hinaspa sutinta apasqaykim. Amayá Diosman sonqo kasqaykitaqa saqeychu. Chaynata ruwaptikiqa, Jesusmi rikchanachisqanpi nisqanman hina “ñoqawanyá kusikuy” nispa nisunki (Mat. 25:23).
“ÑAKARIQPA MAÑAKUSQAN”
19. ¿Imaynam Salmo 102 capitulota qellqaq tarikurqa?
19 Salmo 102 capitulota qellqaqmi hukmanyasqallaña tarikurqa llumpay ñakarisqanwan, chaymi kallpan mana karqachu sasachakuyninta atipananpaq (Sal. 102, qallariyninpi kaq). Rimasqankunam qawachin ñakarisqallanpi hinaspa sapallan kasqanpi piensasqanta (Sal. 102:3, 4, 6, 11). Payqa piensarqam Jehova Dios mana kaqpaqpas hapisqanta (Sal. 102:10).
20. ¿Imaynatam Dios mañakuyninchik yanapawasun mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq?
20 Chaywanpas, chay Salmo qellqaqqa Jehova Diosta alabananpaqmi vidanta servichikurqa (leey Salmo 102:19-21). Salmo 102 capitulopa nisqanman hinaqa, iñiyninkupi allin takyasqa kaqkunapas llumpay llakikuypim tarikunmanku hinaspam chayllapi piensanmanku. Chay Salmo qellqaqqa “sapachallan kaq pichiwchakuna hinam” tarikurqa, yaqapas sasachakuyninwan llumpay waykasqa hina (Sal. 102:7). Haykapipas chayna tarikuspaykiqa, chay Salmo qellqaq hina Diosman sonqoykita kichaykuy. Chayna mañakusqaykim yanapasunki mana kaqpaqpas hapikusqaykita atipanaykipaq. Jehova Diosqa ninmi “mana imayoqkunapa mañakusqanta” uyarinanmanta hinaspa ‘chaylla chaskinanmantapas’ (Sal. 102:17). Hinaptinqa, chayna nisqanpiyá hapipakuy.
21. ¿Imaynatawanmi mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipachwan?
21 Salmo 102 capituloqa yanapawanchiktaqmi mana kaqpaqpas hapikusqanchikta atipanapaq. Chay ruwaytam Salmo qellqaq atirurqa Dioswan amistadninpi astawan piensaspan (Sal. 102:12, 27). Allintataqmi kallpancharqa Jehova Dios llaqtanta haykapipas yanapananmanta yachasqan. Chaynaqa, mana kaqpaqpas hapikusqaykirayku iñiynikipi mana ñawparinkichu hinaspaqa Diosta mañakuy. Mañakuy uyarisunaykipaq, chaynapi hawkayayta chaskispayki Diospa sutinmanta hinalla willakunaykipaq (Sal. 102:20, 21).
22. ¿Imaynatam llapanchik Jehova Dios kusichiyta atichwan?
22 Qawamusqanchikman hinaqa, allintam Bibliata servichikuchwan sichu iñiyninchikpi allin takyasqa kasqanchikta musyakunapaq hinaspa Dios ancha kuyawasqanchikta yachanapaqpas. Arí, kay mana allin tiempokunapiqa manamá qalaypaqtaqa chinkachiyta atisunchu mana kaqpaqpas hapikusqanchiktaqa nitaq hukmanyasqanchiktapas. Ichaqa llapanchikmi Jehova Dios kusichiyta hinaspa salvasqa kayta atichwan payman sonqo kaspaqa (Mat. 24:13).


text:
José Antonio García Belaúnde
José Antonio García-Belaúnde sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1948 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw Mama llaqtapi Taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan qillqa runanam. 2006 watamanta 2011 watakamapi Piruwpa kansillirninmi karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'intikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Antonio García Belaúnde.


text:
Jacobus Henricus van't Hoff
Jacobus Henricus van't Hoff (*30 ñiqin chakra yapuy killapi - 1852 paqarisqa Rotterdam (Urasuyupi) llaqtapi, - † 1 ñiqin pawqar waray killapi - 1911 wañusqa Steglitz-Berlín (Alimanya) llaqtapi; huk kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqsi karqan.
1901 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jacobus Henricus van't Hoff.


text:
Kjell Magne Bondevik
Kjell Magne Bondevik ( * 3 ñiqin tarpuy killapi 1947 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
17 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Bjørg Rasmussen
Wawakuna: 3
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kjell Magne Bondevik.


text:
Walaśhalun śhamü tiempucunäta, ¿imanuytam licayanqui?
Am, ¿ima ninquim?
Caśhannüllam
Llaquiman yaycuśhun
Allichacun’am
BIBLIÄMI NIN
“Paycunap llapa wïnincunacta Diosmi pichaycun’a; manañam can’añachu wañuypis, awćhuypis, wa’acuypis, nanaypis, nï ima llaquipis lluy punta cäcunaca camacäśhañamari [can’a]” (Apocalipsis 21:3, 4, Muśhü Limalicuy)
YA’ANCHICTA IMANUYPAM YANAPÄMANCHIC
Ima lulayninchicpis wayun’am, ñatac cushicachimaśhunmi (Isaías 65:21-23)
Manañaćhá ñacaśhunchu ishyaycunawan (1 Corintios 15:26, 27; Apocalipsis 22:1, 2)
Nunamasinchiccunawan ayllunchiccunawanpis cushisha jawcay jawcayćhá yaćhacuśhun (Mateo 5:5; 25:46)
¿RASUMPACHUĆH BIBLIÄPA NISHAN?
Aw, ishcayta yaćhaycuśhun:
Diosninchic sumä callpayümi, limaśhancäta lulalun’am. Japallantam Bibliaca śhutichayan “sumä jatun munayniyu Tayta Dios” (Apocalipsis 16:7, Muśhü Limalicuy). Chaymá niyan enterun allpäta tuqui tuquiman allichaśha, nishancätapis lulalün’amá. Bibliaca niyanmi: “Nunacunapá caycuna mana atipänam. Diospämi ichá imapis atipäna” (Mateo 19:26, Muśhü Limalicuy).
Dios’a sumätam munayan nishancäta lulaluyta. Jehová, allictam munayan wañucücunata cawsachimuyta (Juan 5:28).
Niyantacmi, Jehoväpa chulin Jesuspis jampilam ishyäcunactapis. ¿Imapićha jampila? Munaśhan captin (Marcos 1:40, 41). Chaymi paypa imapis lulaśhanca, taytampa munaśhanmi, mana cäniyucunata yanapaycunanmi (Juan 5:19).
Chaymi ya’anchiccunapis yaćhalpulunchic; Jehová, ñatac Jesuspis walaśhalun śhamü tiempucunäćhu: allin cawsananchictam munayalcan (Santiago 2:15; 2 Pedro 3:9, 13).
TANTIÄNAYQUIPA
¿Imanuypaćh Dios enterun allpäta muśhüman cutïchinman?
Bibliaćhumá talinqui MATEO 6:9, 10; 1 TESALONICENSES 5:3


text:
Griguryu II
San Griguryu II, Griguryu II huk iskay ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. II, Italya simipi: Gregorio II) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 10 ñiqin hatun puquy killapi 731 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
19 ñiqin aymuray killapi 715 watapimanta 10 ñiqin hatun puquy killapi 731 watapikama Tayta Papam.
Raymi: 2 ñiqin hatun puquy killapi
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu II.


text:
Griguryu III
Griguryu III, Griguryu III huk kimsa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. III, Italya simipi: Gregorio III) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Sirya mama llaqtpi - † 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
18 ñiqin pawqar waray killapi 731 watapimanta 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu III.


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Arí
Mana
¿Imaraykutaj wasimanta wasi willanku?
Jesús yachachisqasninman kayta kamacherqa: “
Tukuy laya runasta yachachisqasniyman tukuchimuychej”, nispa (Mateo 28:19, 20). Chantá willaj kachaspataj, runaspa wasisninkuman rinankuta nerqa (Mateo 10:7, 11-13). Jesús wañupusqantawantaj, ñaupa cristianosqa ‘
wasimanta wasi purispa tukuypa rikunanta’ willallarqankupuni (Hechos 5:42; 20:20). Noqaykutaj ñaupa cristianos jina ruwashayku, reparaykutaj wasimanta wasi rispa may sumaj kasqanta.


text:
Llika munisipyu
Llika munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Llica) nisqaqa huk munisipyu Daniel Campos pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Llikam (553 llaqtayuq, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanaq urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Pukallpa
Pukallpa (Puka Allpa) (kastilla simipi: Pucallpa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Ukayali mayu patanpi, Ukayali suyup uma llaqtanmi. Pukallpapiqa 180.000 runakunam kawsachkanku.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Miami-Dade County, Florida, USA
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pukallpa.
- Saywitu: Ukayali suyu
- Virtualperu.net: Pucallpa (inlish simipi)


text:
Nak'aq
- Nak'aq nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Nak'aq (sut'ichana) rikuy.
Nak'aq, anqash rimaypi Pishtaq nisqaqa saqra runas, huk runakunata sipiqsi, wirantas hurquq. Kay hinatam willakunku Antikunapi.
Chay nak'aqqa wiraquchas, qullqisapa runas, wañuchisqan indihinakunap wiranta, kurku yawrinkunata qhatuqsi.
Chay Nak'aqmanta willakuykunaqa mistip, wiraquchap indihina runata sarupayninmanta wallpama willaymi. Runakunaqa Nak'aqta chiqaptam manchakun, mistikuna llakichiptinmi, llullaptinmi, chawkaptinmi.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Dante Castro Arrasco: Nak'aq / Pishtaco. Edición bilingüe. Runasimiman t'ikraqnin: Washington Córdova Huamán. San Marcos, Lima 2010.


text:
Helping the Community
Dios carcelpi kaj runasta yanapayta atin
Donald pichus ñaupajpi carcelpi kasharqa, Diosta rejsinanpaj, kausayninta allinchananpaj, warminwan sumajta kausakunanpajtaj Biblia yanapasqanta nin.
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Video: ¿Ima qolqewantaj Jallpʼantinpi Jehovaj testigosnin willanku?
Yachakuy imaynatachus tukuy Jallpʼapi runas kapusqankuwan, qolqenkuwan willanallaykupajpuni yanapakushasqankuta.
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Video: Jallpʼantinpi willakunanpaj
Yachakuy imaraykuchus may chhika qalluspi willakusqanmanta chantá imajtinchus sapa wata may chhika horasta willasqaykumantawan.
TANTAKUYKUNA
Jehovaj testigosninpata tantakuyninku
Yachakuy maypichus chantá imaynatachus tantakusqaykuta ima.
Willaykuna: Jallpʼantinpi
239 suyuspi, lugarespiwan Jehovaj testigosnin kashanku
7.965.954 Jehovaj testigosnin kanku
9.254.963 runasman Bibliamanta yachachishanku
19.241.252 Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj tantakorqanku
113.823 qotuchakuykuna tiyan


text:
APÉNDICE
Angelkunata mandak Miguel shuti angelka, pitak kan
BIBLIAPIKA, Miguel shuti ángel tiyan ninmi. Wakin versokunata rikushpaka, yachakushunmi Miguel shuti angelka imatalla ruran kashkata. Daniel libropika ninmi, Miguelka mana alli angelkunawanmi makanakukun nishpa. Kutin, Judas libropika ninmi, Miguelka Diablowanmi piñanakukushka nishpa. Shinallatak, Apocalipsis (Revelación) libropipash ninmi, Miguelka Satanaswan, demoniokunawanpash makanakukushkami nishpa. Kay versokunata rikushpami, yachakunchik Miguelka, Jehová Diospa lado kashkata. Shinallatak, Diospa contrakunawan kutin kutin makanakun kashkatapash yachakunchikmi. Hebreo shimipi Miguel shutika, imatak nisha nin. Chay shutika nisha ninmi, “Pitak Dios Shina Kan”. Shinaka, Miguel shuti angelka, pitak kan.
Chayta manarak yachakushpallatak, yuyashun: Wakin gentekunaka ishkay shutitami charin. Jacobtaka Israel shutipipash riksinmi karka. Apóstol Pedrotapash Simón shutipimi riksin karka (Génesis 49:1, 2; Mateo 10:2). Bibliapi nishka shinaka, Jesucristo kay Allpaman manarak shamushpaka, Miguel shutimi karka. Kutin jawa pachaman tikrashka kipapash, Jesuska Miguel shutimi karka. Imashinatak yachanchik, Jesusllatak Miguel shuti kashkataka.
Angelkunata mandak ángel. Bibliapika ninmi, ‘angelkunata mandak angelka’ Miguel shutimi kan nishpa (Judas 9). Kay versopi nishka shinaka, angelkunata mandak ángel tiyan ninmi. Shinaka, shuklla ‘angelkunata mandak angelmi’ tiyan, mana tawka mandak angelkunachu tiyan. Imashinatak yachanchik angelkunata mandak angelka Jesucristollatak kashkata. 1 Tesalonicenses 4:16-pika ninmi, Jesuska angelkunata mandak angelpa shimiwanmi kaparinka nishpa. Shinami yachanchik, Jesusllatak Miguel kashkata.
Makanakunkapak ñawpashpa rik. Bibliapi nishka shinaka, ‘Miguel shuti angelmi, paypak angelkunati, dragonwan paypak angelkunawanpash makanakurka’ nin (Apocalipsis 12:7). Kay versopi nishka shinaka, Miguelmi alli angelkunataka mandakun nin. Apocalipsis libropi nishka shinapash, Jesusmi alli angelkunatapash mandakun nin (Apocalipsis 19:14-16). Apóstol Pablopash ninmi: ‘Apunchi Jesusmi ninan ushayta charik angelkunata’ charin nin (2 Tesalonicenses 1:7). Kay versokunapi nishka shinaka, Miguelka paypa angelkunata mandakun ninmi. Jesuspash paypa angelkunataka mandakun ninmi (Mateo 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pedro 3:22). Shinaka, wakin alli angelkunaka Migueltachu katinakun. Kutin shuktak alli angelkunaka Jesustachu katinakun. Mana, Bibliapika mana chaytachu yachachikun. Bibliapika ninmi, tukuy alli angelkunaka tantanakushkami kan nishpa. Chaymantami alli yachanchik, jawa pachapi Miguel shuti angelka Jesucristollatak kashkata.*
* Diospa Churi Miguel shuti kashkata ashtawan intindinkapakka, Perspicacia para comprender las Escrituras, volumen 2, página 386, 387-ta maskanki. Kay librotaka Jehovamanta willakkunami español shimipi llukchishka.


text:
Konstantinos Karamanlis
Konstantinos Karamanlis,grisya simipi: Kwvσtavtίvoς Kapauavλής (*8 ñiqin pawqar waray killapi - 1907 paqarisqa Kupkoy (Πpώtn), (Makedonia) llaqtapi - 23 ñiqin ayriway killapi 1998 wañusqa Athina (Grisya) llaqtapi).
1980 watamanta 1985 wan 1990 watamanta 1995 ñawpaq kuti Grisyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna:
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Konstantinos Karamanlis.
- El sitio de su fundación (inglés o griego)
- Su vida