text: 1Callari uras imahuas chara mana tiyashcallaita, Jesucristoga Causac Shimi nishca tiyagashca. Ñáa Causac Shimi Dioshuan pariu causac ashca, paillatami Dios ashca. Paillatami Diospa Shimi nishcahuas an Yaya Dios imasna acta ñucanchita ricuchishcamanda. 2Chasna callari uras imatahuas chara mana rashcallaitami ña paihua yayahuan pariu tiyac aushca. 3Paimandami tucui tiyangaraushcaguna callarishcauna Yaya Dios rashcagunaga anaushca. Cai Shimi illashca acpiga mana imas raitucunmachara. 4Tucui rashcagunaga cai Shimimandami causaita charinaura, pai quiquin causaimi punzhashina runagunataga Yaya Dios imasna acta ricuchira. 5Cai punzhami ansa ucuibi punzhayachishcashina juchaibi causac runagunataga tucuita pagllai ricuchiun. Chi ansa tutaicuinta puriu runagunaga mana punzhata munashallata binsinata mana ushashcaunachu. 6Shuc punzha Juan nishca runataga Dios cachara. 7Paiga cai punzhayachigmanda sirtuta rimac shamura. Cai mundui auc runagunata yachachiura tucui runaguna pai rimashcata uyasha Jesucristo punzha acta quirinauchun nisha. 8Juanga mana chi punzhayachicchashca, randi cai punzhayachigmandami yachachingahua cachashca runa mara. 9Ñáa Causac Shimi nishcaga cai pachama shamura punzhayachishcashina tucui runaguna Diosta yuyarisha quirinauchun nisha. 10Cai Diospa Shimi agmi munduibi aura. Yaya Dios cai munduta paihuanllatami pariu rashca agllaitami, cai mundui auc runagunaga mana ricsinaushcachu. 11Paihua quiquin runagunama shamugllaita mana llaquinaurachu. 12Randi paita llaquisha quiriccunataga ushaita cura quiquin Diospa runaguna nishca tucungahua. 13Paigunaga mana runa miraimandachu, mana runa munaimandachushina tucunaun, randi Diospa ushaimandallami paihua runaguna tucunaun. 14Cai Causac Shimiga aichayuc tucuc shamusha ñucanchihuan pariu causaura. Paiga yapa llaquic, sirtutas rimac ara. Diospa shuglla churi actas, paishinallata ushaiyuc sumac actahuas ricushcanchi. 15Paimanda Juanga rimara casna, Paiga ñuca cangunata rimashca man. Ñáucahuasha shamucca ñucamandas mas yali balic man ñaupamandapacha causac ashcaraicu nishcani. Chasna nisha paimandami cangunataga cuintac arani. 16Tucui imatas pai charishami ñucanchita yapa llaquishami imatas cun. Chasna acpimi tucui tunu aligunata catin catin ashcata japiunchi. 17Yaya Diosca pai mandashcagunata ñaupa causac Moisesma cucpi ñucanchima pasachira. Randi Dios ñucanchita llaquiushcataga chasnallata sirtu shimitahuas Jesucristo ricuchun nisha cachara. 18Mana pihuas Yaya Diostaga ima uraspas ricushcachu, randi paihuan pariu causac sapalla churillata ñucanchitaga ricsichishcami. 19Ñáa shuc punzha Juanda can pitangui nisha tapugringahua, israel amugunaga cachanaura maican israel pagrigunatas, chasnallata paigunata yanapac Leví muntunmanda runagunatas Jerusalenmanda Juanbagma cachanaura tapunauchun nisha. 20Tapucpi Juan pagllai rimara, Ñáucaga mana quishpichic Cristochani. 21Cutillata tapunaura, Mana chasna ashaga pitangui, Dios rimashcata pasachic ñaupa causac Elias nishca runachangui nicpi Juan cutipara mana paichani. Mas tapusha ninaura, Dios cachangaraushca pai rimashcata pasachic runa changui nisha tapucpi mana paihuaschani nira. 22Nicpi cuti tapunaura, Chasna ashaga pitanguiya. Imatata nigrishun ñucanchitas cachac fariseogunamaga. 23Chasna nicpi Juanga Dios rimashcata pasachic runa Isaias rimashca shimitacuintallata paigunata nira: Ñáucaga chaquishca pambaibi casna caparisha camachini: Dios cachashca quishpichic runaraicu shuc cusca ñambita rashcacuinta canguna causaita alichirichi nisha rimac runa ani. 24Ñáa maican tapuccunaga fariseo cachashca runaguna manaura. 25Paigunaga cutillata tapunaura, Can mana quishpichic Cristo ashaga, mana ñaupa causac Elias ashaga, mana Dios rimashcata pasachic runa ashaga, imahuata bautisaungui. 26Juan randi cutipara, Yacullahuanmi ñucaga bautisauni, randi canguna ucullaitami aun shuc canguna mana ricsishca runa. 27Paiga ñucahuasha shamuc ashallatami mas balicchani tucunga. Ñáucaga astahuan paihua zapatosta pascangallahuas mas ucui rauc runa ani nira. 28Ñáa chasna tapuc shamunaura Jordan yacu chimbai, Betania nishca llactai Juan bautisaushca partibi. 29Cayandi punzha Juanbagma Jesus caillayamuuta ricusha ricuichi nira, Caimi Dios ovejatashina cachashca runa an, paimi tucui juchagunatas pichac an. 30Paimandami cangunata cuintasha casna nirani, Ñáucahuasha shamucca ñucamandas mas balic man pai ñaupamandapacha causac ashcaraicu. 31Ñáucahuas mana yacharanichu maican actahuas, chasna agllaita yacuhuan bautisashalla purini israel runaguna paita ricsinauchun nisha. 32Juan chasnallata rimarami, Ricushcanimi Diospa Samaita jahuapachamanda shuc palomashina uraicumusha paihua jahuai tiyaricta. 33Ñáuca chara mana yacharanichu maican actas. Randi yacuhuan bautisachun nisha ñucata cachac Diosmi ñaupata paimanda nihuara, ñuca Samai uraicusha shuc runa jahuaibi tiyaricta ricunguimi, paimanga runagunata ñuca Samaihuan bautisangarauc runaga. 34Ñáucami chitaga ña ricushcani, chiraicumi cangunata nini, paimi sirtupacha Diospa churi an nisha. 35Cayandi punzha Juan chillaita aura ishcai (2) paita catiu runagunahuan. 36Jesus pasauta ricusha paigunata nira, Ricuichi, paimi Dios cachamushca quishpichiccuna an. 37Chasna chi ishcandi Juanda catic runagunami pai rimashcata uyasha Jesusta catinaura. 38Chasna catisha rinaupi Jesus bulltiarisha ricusha tapura, Imatata mascaunguichi nicpi paiguna ninaura, Maibita causangui rabí. (Hebreo shimibi “rabí” nishaga runa shimibi yachachic ninmi). 39Jesus cutipasha ricucshamuichi nicpi risha pai tiyashcata ricusha chi punzha paihuan cainanaura, las cuatro tupugama. 40Chi ishcandimi Jesusmanda Juan rimashcata uyasha Jesusta caticpuramanda shucca arami Simon Pedrohua huauqui Andres nishca. 41Andresca chara mana imatas rashallata paihua huauqui Simonda mascasha tupashcaibi nira, Mesiasta, Dios cachashca quishpichic Cristotami tupashcanchi. (Paiguna shimibi “Mesias” nisha Cristo ninmi). 42Chihuasha Andres paihua huauqui Simonda Jesuspagma apara. Pactacpi Jesus Simonda ricusha nira, Canga Juanba churi Simon mangui, randi cunanga camba shuti angami Cefas nishca, (“Cefas” nisha griego shimibi Pedro nin, chitaga runa shimibi rumi nin). 43Ñáa cayandi punzha Jesus Galilea nishca partima rinata yuyarira. Risha Felipeta tupasha paita, ñucata catihuai nira. 44Cai Felipega Betsaida nishca llactamanda mara, chasnallata Andrespas, Pedrondi chimandallata manaura. 45Felipega Natanaelta mascasha tupagrisha casnami cuintara, Uyai, Moises mandashca shimibi quillcashca runataga tuparanchimi, Dios rimashcata pasachic runagunahuas paimandami rimanaushca. Paiga Nazaret llactamanda Josehua churi Jesus man. 46Caita uyasha Natanael nira, Imasata Nazaretmandaga angaya. Nazaretmanda imallahuas ali llucshimucca mana tiyanzhu nicpi Felipe paita cutipara, Canllata ricucshamui nira. 47Natanael caillayamuuta ricusha Jesus paimanda rimara, Caibimi shamuun shuc sirtupacha israel runa, paiga mana llullac runachan. 48Jesus chasna nicpi Natanael tapura, Imasata can ñucata ricsihuangui. Tapucpi Jesus cutipara, Felipe chara mana cuintagllaita candaga ricurani, can higo nishca ruya sapibi aushcaibi. 49Chita uyasha Natanael cutipasha nira, Sirtupacha canmi Diospa churiga angui señor, canmi israel llactata mandac gubirnuga angui. 50Jesus randi paita nira, Higo ruya sapibi shayaushcallaitami canda ricuranimi nicpichu quirihuangui. Caimandahuas mas jatun rashcagunatahuasmi ricungaraungui. 51Chasnallata Jesus nirami, Sirtupacha cangunata nini ricunguichimi jahuapacha pascarishcata, Diospa angelgunatahuas Runa Tucucpa jahuaibi sicasha uraicusha raucunata ricuhuangaraunguichimi nira.


c: text/html

text: 1Chaymantan Jesusqa huktawan discipulonkunaman rikhuriran Galilea provincia lawpi Tiberias sutiyoq laguna qochapa patanpi. Chay lugarpin kaykuna pasaran: 2Chaypin huñunasqa kasharanku Jesuspa kay discipulonkuna: Simón Pedro, Mellizowan sutichasqa Tomás, Galilea lawpi Caná llaqtamanta Natanael, Zebedeopa wawankuna, hinallataq ishkay discipulokunapiwan ima. 3Hinaqtinmi Simón Pedroqa chaypi kaq wakin discipulokunata, khaynata niran: —Challwata challwaqmi risaq, nispa. Chaymi paykunapas nillarankutaq: —Noqaykupas qanwanmi risaqku, nispanku. Chaymi paykunaqa huk boteman wichaspa riranku. Ichaqa enteron tuta challwashaspankupas, paykunaqa manan ni huk challwallatapas hap'irankuchu. 4Hinaqtinmi ña achiqamushaqtinña, Jesusqa chay challwasqanku laguna qochapa patanpi sayasharan. Ichaqa chay discipulonkunaqa, Jesusta rikushaspankupas manan reqsirankuchu. 5Hinaqtinmi Jesusqa paykunata tapuran: —Wawqellaykuna, ¿mikhunaykichispaq imallaykichispas kashanchú? nispa. Chaymi paykunaqa contestaranku: —Manan kanchu ni imaykupas, nispanku. 6Chaymi Jesusqa khaynata niran: —Botepa phaña ladonman challwanaykichis mallata wikch'uyuychis. Hinaspan qankunaqa challwata hap'inkichis, nispa. Hinaqtinmi Jesuspa nisqanman hina ruwaranku. Chaymi challwananku malla ashkallaña challwayoq kasqanrayku, manaña ni chutaytapas atirankuñachu. 7Jesuspa munakusqan discipuloñataqmi, Jesús kasqanta reqsiruspa, Pedrota niran: —¡Payqa Señorninchis Jesusmi! nispa. Chaymi Simón Pedroqa Señor Jesús kasqanta yacharuspa, q'ala wasalla kasqanrayku apurayllaman p'achakuspa, unu ukhuman saltaykuran. 8Ichaqa pachaq metro hinallañan laguna qochapa patanman chayamunankupaqqa faltasharan. Hinaqtinmi wakin discipulonkunaqa botepi hamuranku, challwa challwamusqankuta laguna qochapa patankama mallapi aysamuspanku. 9Hinaspan laguna qochapa patanman lloqsimuspanku, nina sansapa hawanpi huk challwata rikuranku, chaypa ladonpitaq t'antatawan ima. 10Hinaqtinmi Jesusqa khaynata niran: —Challwa hap'imusqaykichista apamuychis, nispa. 11Chaymi Simón Pedroqa boteman qespispa, challwa hap'inan mallata hunt'a challwayoqta laguna qochapa patanman chutamuran. Chay mallapiqa pachaq pishqa chunka kinsayoq hatun challwakunan karan. Sayna ashka challwata chutamushaqtinpas, chay challwanan mallaqa manan llik'ikuranchu. 12Hinaqtinmi Jesusqa khaynata niran: —Mikhunanchispaq hamuychis kayman, nispa. Ichaqa manataqmi ni mayqen discipulonpas tapuytaqa atirankuchu, “¿pitaq qanri kankí?” nispaqa. Hinaspapas paykunaqa ñan yacharankuña Señor Jesús kasqantaqa. 13Hinaqtinmi Jesusqa paykunaman ashuyuspa, t'antatawan hinallataq kankasqa challwatawan paykunaman rakiran. 14Jesusqa kawsarimusqan p'unchawmantaqa, kinsa kutitañan kay rikhuriywanqa, discipulonkunaman rikhuriran. 15Discipulonkuna mikhuyta tukuruqtinkun, Jesusqa Simón Pedrota khaynata tapuran: —Jonaspa wawan Simón, ¿wakin discipuloykunamanta aswan mastachu khuyakuwankí? nispa. Pedroñataqmi contestaran: —Arí Señor. Qanqa yachankin khuyakusqaytaqa, nispa. Chaymi Jesusqa niran: —Cheqaqtapuni khuyawaspaykiqa, noqapi chayraq creeq runakunatayá, corderokunata hina allinta cuidamuy, nispa. 16Hinaqtinmi Jesusqa kaqmanta tapullarantaq: —Jonaspa wawan Simón, ¿khuyakuwankichú? nispa. Chaymi Pedroqa contestaran khaynata: —Arí Señor. Qanqa yachankin khuyakusqayta, nispa. Hinaqtinmi Jesusqa niran: —Saynaqa noqapi creeq runakunatayá cuidamuy, imaynan ovejakunata cuidaq runa hina, nispa. 17Hinaqtinmi Jesusqa huktawan kinsa kaq tapuypi, Pedrota niran: —Jonaspa wawan Simón, ¿khuyakuwankichú? nispa. Chaymi Pedroqa kinsa kutikamaña “khuyakuwankichu” nispa Jesús tapupayasqanrayku, anchata llakikuran. Hinaspan khaynata niran: —Señor, qanqa tukuy imatapas yachankin. Hinaspapas yachallankitaqmi noqa qanta khuyakusqaytaqa, nispa. Hinaqtinmi Jesusqa niran: —Saynaqa noqapi creeq runakunatayá cuidamuy, imaynan ovejakunata cuidaq runa hina, nispa. 18Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Cheqaqtapunin niyki, jovenllaraq kashaspaykiqa kikillaykin p'achakuranki; hinaspan may munasqaykiman ima rirankipas. Yuyaqña kaqtiykin ichaqa, makiykimantapas hukraq aysarisunki, hinallataq p'achachisunkipas; hinaspan pusasunkipas mana riy munasqayki lugarkunaman, nispa. 19Saynata nispanmi Jesusqa entiendechiran, imaynatas Pedro wañunanmanta, saynapi Dios alabasqa kananpaq. Hinaspan Jesusqa Pedrota niran: —¡Qatikuway! nispa. 20Pedroqa Jesuswan rishaspanmi, qepanta qawarikuran. Hinaspan Jesuspa munakusqan discipulonta qepankuta hamushaqta rikuran. Chay munakusqan discipulonmi, ñawpaqtaraq Pascua cenaypi mikhusqanku rato, Jesuspa qasqonman k'imiyukuspa kasharan. Hinaspan khaynata tapuran: “Señorlláy, ¿mayqenniykutaq traicionasunkirí?” nispa. 21Hinaspanmi Pedroqa chay discipulota rikuruspa, Jesusta khaynata tapuran: —Señorlláy, ¿imataq paytari pasanqa? nispa. 22Chaymi Jesusqa khaynata contestaran: —Sichus munayman chayqa, kutimunaykamapas payqa kawsanmanmi; qanmanri, ¿imataq qokusunkí? Qanqa qatikullawayá, nispa. 23Saynata niqtinmi, discipulokunaqa paykunapura rimaranku khaynata: “Chay discipuloqa manas wañunqachu” nispanku. Ichaqa Jesusqa manan niranchu: “Manan wañunqachu”, nispachu. Aswanqa khaynatan niran: “Sichus munayman chayqa, kutimunaykamapas payqa kawsanmanmi; qanmanri, ¿imataq qokusunkí?” nispa. 24Noqan chay ancha munakusqan discipuloqa kani. Chaymi noqa kikiy, Jesuspa tukuy ima ruwasqankunamanta kay libropi escribimushaykichis. Hinaspapas noqaykuqa yachaykun, kay libropi llapallan escribisqakunaqa cheqaqpuni kasqanta. 25Jesusqa ashkatan tukuy imakunatapas ruwaran. Sichus sapankama ruwasqankunamanta escribikunman chayqa, piensasqayman hinaqa, manan kay enteron pachapipas campoqa kanmanchu, chay llapallan librokuna churanapaqqa. Amén.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Israel suyupi Jehú qanchis watataña kamachishajtin, Joasqa Judá suyuta kamachiyta qallarerqa. Jerusalenmantapacha tawa chunka watata kamacherqa. Paypa mamantaj Beersebamanta Sibia sutiyoj karqa. 2Sacerdote Joiada kawsashaspa yanapanankama, Joasqa Tata Diospa munasqanman jina ruwarqa. 3Chay tukuywampis, orqo patapi lanti yupaychana altarkuna mana thuñerqachu. Runakunaqa chaykunapi uywa wañuchisqata jaywallajpuni kanku, chanta inciensotawan q'oshñichej kanku. 4Uj kuti Joasqa sacerdotekunata nerqa: –Tata Diospa Temploman apamusqanku tukuy ofrendata tantaychej: Sapa uj paymanta paganan kajta, sonqomanta munaspa churasqa ofrendapis. 5Sacerdotekunataj qolqe jallch'ajkunamanta sapa uj qolqeta jap'ichunku, Diospa Templompi mana allin kajta allinchanankupaj, nispa. 6Chaywampis Joás iskay chunka kinsayoj watata kamachinankama, sacerdotekunaqa manarajpuni Diospa Templonta allinchasqankuchu. 7Chayrayku Joásqa kuraj kaj sacerdote Joiadata, chantá waj sacerdotekunatawan wajyachispa, nerqa: –¿Imaraykutaj Diospa Templonta kunankama mana allinchankichejchuri? Kunanqa manaña qolqe jallch'ajkunamanta qolqeta jap'iychejñachu, aswampis jap'isqaykichej qolqeta qopuychej, pikunachus Diospa Templonta allinchashanku, chaykunallamanña, nispa. 8Chanta sacerdotekunaqa kasukuspa runakunamanta manaña astawan qolqeta jap'erqankuchu, nitaj Diospa Templonta allincharqankuchu. 9Sacerdote Joiadataj uj cajata jap'erqa, tapanta jusk'uspataj, Diospa Templompi altar qayllapi paña ladonman churarqa. Chantá punkuta qhawaj sacerdotekuna, runa Diosman apamusqanku qolqeta chay cajaman churarqanku. 10Cajapi ashkhataña qolqe rikuspa, jatun kamachejpa qhelqerin, kuraj kaj sacerdotewan, mashkhachus Tata Diospa Templompi qolqe karqa, chayta yupaykuspa waqaychaj kanku. 11Chanta Diospa Templonta allinchachejkunaman qolqeta jaywarqanku. Paykunataj carpinterokunaman, Tata Diospa Templompi waj imakuna allinchajkunaman ima pagaj kanku. 12Jinataj albañilkunaman, rumita ch'eqojkunaman ima pagarqanku, jinallataj kurkuta, ch'eqosqa rumita, waj imakunata ima rantinankupaj qolqeta qorqanku, chaywan Tata Diospa Templonta allinchanankupaj. 13Chay tukuynin qolqeta Tata Diospa Templonman apamusqankumantaqa, mana qolqe vasota, pábilo k'utunata, jatuchaj vasokunata, cornetakunata ima ruwarqankuchu. Manallataj qorimanta, qolqemantapis waj imakunatawan Tata Diospa Templompaj ruwarqankuchu. 14Chay qolqetaqa Tata Diospa Templonta allinchajkunaman qorqanku, chaywan Templota allinchanankupaj. 15Templota allinchanapi llank'ajkunaman pagajkunamanta mana cuentata mañajchu kanku, imaraykuchus paykunaqa allin sonqowan ruwarqanku. 16Israelitakuna juchankumanta apaj kanku chay qolqeta, pantasqankumanta apaj kanku chay qolqetawan Diospa Templonman mana apajchu kanku; chayqa sacerdotekunapaj karqa. 17Chaypachata Siriamanta jatun kamachej Hazael Gat llajtaj contrampi maqanakoj jamuspa, atipaykorqa. Chay jawataj Hazaelqa Jerusalenpa contrampiñataj maqanakoj rerqa. 18Chayrayku Judamanta jatun kamachej Joasqa ñawpa tatankuna Josafat, Joram, Ocoziaspiwan, jatun kamachej kashaspa Diosman qosqanku qorita, chanta paypa jaywasqantawan ima, Siriamanta jatun kamachej Hazaelman apacherqa. Apachillarqataj Tata Diospa Templompi, jatun kamachejpa wasimpiwan waqaychasqa karqa chay qoritawan. Ajinamanta Hazaelqa Jerusalenta jap'inampaj manaña maqanakorqachu. 19Joás kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqampiwan, Juda suyuta jatun kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 20Joastaqa, payta yanapajkunallataj contrampi oqharikuspa Silaman urayk'amushajtin, Milo nisqa wasi qayllapi wañucherqanku. 21Joasta wañuchejkunaqa Simeatpa churin Josacar chanta Somerpa churin Jozabadwan karqanku. P'amparqankutaj ñawpa tatan Davidpa llajtampi. Paypa cuentanmantataj churin Amasías jatun kamachej jina kamacherqa.


text: 1Capernaumpita Jesús aywashpan chargan Judea provinciaman. Nircurna päsargan Jordán mayu simpanman. Saychöpis asca runacuna juntapäyaptinmi Jesús yachasergan imaypis yachasishgannöla. 2Saycho yachaycäsiptinmi fariseo runacuna aywaycur lutanta parlasinan cash ali shimilanpa Jesusta tapuyargan: “¿Warminpita runa raquicanmancu o manacu?” nir. 3Saymi Jesús nergan: “Moisés guelgashgancho ¿imatatä nican?” 4Sayno niptinmi fariseucuna niyargan: “Moisés yachasergan pipis warminpita raquicayta munarga papilta rmaparcur raquicänanpämi.” 5Saymi Jesús nergan: “Moisés sayno yachasergan runacuna mana cäsucog cayaptinmi. 6Musyashgansinöpis Tayta Diosninsimi cay pasata camar olgutawan warmita camargan. 7‘Sayno captinmi warmita ashir runa promitin mana raquicaypa tänanpä. Saymi majasacarna mamanpa taytanpa maquincho caycashganpita runa yargucun warminwan tänanpä. Warminwan tarnami jäpa carpis paywan say castalana ricacun.’ Sayno cananpä Tayta Dios nicaptenga mananami ishcay castanasu caycäyan, sinöga juc castalanami caycäyan. 9Saymi Tayta Diosninsi juclasashgantaga pipis raquinmansu.” 10Saypita posädacuyashgan wayicho caycarnami discïpuluncuna Jesusta tapuyargan say yachasishganpita. 11Tapuyaptin Jesús nergan: “Pï runapis warminpita raquicarcur juc warmiwan targa adulteriuchömi caycan. 12Saynöla pï warmipis runanpita raquicarcur juc runawan targa adulteriuchömi caycan.” 13Saypitanami wamracunata Jesús cagman apayargan umanman maquinta churaycur Tayta Diosta manacunanpä. Wamracunata apaycagta ricarmi discïpuluncuna michäyargan. 14Saymi discïpuluncunata Jesús olgutupargan: “Wamracunata apacayämunanta ama michäyaysu. Wamrano cagcunami Tayta Diospa naupanman chäyangapä. 15Pipis Tayta Diosninsipa naupanman chayta munarga papänin nishganta wamra criyishganno Tayta Diosninsi nishganta criyisun. Wamrano criyegcunalami Tayta Diospa naupanman changa.” 16Nircurnami saycho caycag wamracunata margarcur margarcur umanta yataycushpan Tayta Diosninsita manacorgan paycunata yanapänanpä. 17Saypita Jesús aywacunanpäna caycaptinmi juc magta cörriyla chargan Jesús cagman. Paymi gongurpacuycur nergan: “Gam imaycatapis musyanquimi, taytay. Saymi tapuculäshayqui. ¿Imatatä ruräman Tayta Diospa naupanman chänäpä?” 18Saymi Jesús nergan: “¿Imanirtä yarpanqui lapantapis musyashgäta? Tayta Diosnilansimi lapantapis musyaycan. 19Tayta Diosninsipa naupanman chänayquipäga paypa mandamientucunata cumpliy. Musyanquimi mandamientucuna cayno nishganta: ‘Ama adulteriucho canquisu. Runa mayiquita ama wanusinquisu. Ama suwacunquisu. Manacagtaga ama pitapis tumpanquisu. Runa mayiquita ama lulapanquisu. Mamayquitawan taytayquita ali ricanqui. 20Niptin say magta nergan: “Saycunataga wamra cashgäpita-pasami lapanta cumplishcä, taytay.” 21Sayno niptin Jesús cuyapar ricärishpan nergan: “Lapanta cumpliycarpis Tayta Diospa naupanman chänayquipäga jucrämi pishëshunqui ruranayquipä. Lapan imayquicunatapis ranticuycur guellayta muchogcunata aypuy. Nircur nogawan aywashun yachasishgäta yachacunayquipä. Sayno rurashpayquega gloriaman riquëzayquita churacognömi caycanqui.” 22Sayno niptinmi segaypa rïcu car say magta laquish aywacorgan. 23Sauraga saycho caycag runacunata ricärishpan discïpuluncunata Jesús nergan: “¡Ajami caycan rïcu runacuna Tayta Diospa naupanman chäyänanpäga!” 24Jesús parlashganta wiyarmi discïpuluncuna mansacashno ricacuyargan. Saymi Jesús yapay nergan: “¡Ajami caycan rïcu runacuna Tayta Diospa naupanman chäyänanpäga! 25Auja uchcupa camëllo päsayta mana camäpacushganno rïcu runapis quiquilanpitaga Tayta Diospa naupanman chayta manami camäpacunsu.” 26Sayno niptin discïpuluncuna segaypa mansacash quiquinpura parlayargan: “Sayno captenga ¿pirä salvaconga?” nir. 27Saymi paycunata ricärishpan Jesús nergan: “Quiquilanpitaga runacuna manami salvacuyta camäpacuyansu. Tayta Dioslami pitapis salvan. Saymi Tayta Diosninsipäga imapis ajasu.” 28Saymi Pedro nergan: “Nogacunaga lapantami imaycätapis cachariyashcä gamta gatiräyänäpä, taytay.” 29Sayno niptin Jesús nergan: “Noga munashgäta ruranan cash y Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacunan cash pipis wauguincunata, panincunata, mamanta, taytanta, surincunata, wayinta o chacrancunatapis cachareg cäga cay pasacho pachac (100) cuti mastami chasquengapä. Saynöpami paninpis, wauguinpis, mamanpis, taytanpis, chacrancunapis y wayincunapis paypa canga. Isanga wilacuynëta wilacushganpita runacuna chiquiyangapämi. Sayno captinpis Tayta Diospa naupanman char imayyagpis cushishmi cawangapä. 31Waquin runacuna, rïcu cashganpita respitädu carpis, gloriaman manami chäyangasu. Waquin runacunami isanga, mana cäsush pobri carpis, gloriaman char cushicuyangapä.” 32Nircurnami Jerusalenpa aywar discïpuluncunapa puntanta Jesús aywaycargan. Jerusalén autoridäcuna Jesusta wanusiyta munaycashganta musyarmi discïpuluncuna y paywan waquin aywagcunapis mansariycar aywayargan. Sayno caycäyashganta ricarmi chunca ishcay (12) acrashgan cag discïpuluncunata jucläman Jesús gayargan. Nircurmi ima päsananpä cashgantapis wilargan: 33“Musyayanquimi Jerusalenpa aywaycashgansita. Saychömi mandag cüracuna y Moisés guelgashganta yachasegcunapis NOGATA prësu sariyämanga. Nircurmi wanusimänanpä mana Israel runacunapa maquinman entregayämanga. 34Paycunami asipäyämanga, togapäyämanga y astayämangapis. Sayno nacarcasiyämarmi wanusiyämangapä. Sayno captinpis quimsa junagtaga cawarimushämi.” 35Sauraga Jesusman aywaycur Zebedeupa surincuna Santiaguwan Juan niyargan: “Ruwacuyäläshayqui, taytay.” 36Sayno niyaptin Jesús nergan: “Captenga alicher canman.” 37Saymi paycuna niyargan: “Mandag canayquipä Tayta Dios churashuptiqui gamta mandäsiyänäpä nogacunata churaycalämay, taytay. Jucnëta jamaycasilämanqui derëchayqui cagman y jucnëtana isogniqui cagman.” 38Saymi Jesús nergan: “Gamcunaga mana tantyacuypachä manacaycäyämanqui. ¿Gamcuna awantayanquimansurä nogata nacasimashganno nacasiyäshuptiqui? ¿Päsamänanpä caycashganta gamcuna päsayanquimansurä?” 39Saymi paycuna niyargan: “Au, awantayäshämi.” Sayno niyaptin Jesús nergan: “Rasunpaypami noga nacashgäno gamcunapis nacayanquipä y päsamashganno päsayäshunquipä. 40Sayno captinpis isognëman y derëchämanga pitapis jamasishä Tayta Dios nimashgan caglatami.” 41Santiaguwan Juan manacuyashganta wiyarmi waquin cag discïpuluncuna rabianäyargan. 42Saymi discïpuluncunata gayaycur Jesús nergan: “Gamcuna musyayashgayquinöpis nación mandag runacunaga mandag cayninman atiënicuycur runacunata mandayan. 43Gamcunachöga manami sayno canmansu. Saypa trucanga waquin runacunapita más ali ricash cayta munarga runa mayiquita ashmaynöla yanapäyay. 45Manami runacunata munashgäta rurasinäpäsu NOGA shamushcä, sinöga runacunata yanapänäpämi shamushcä. Saynöpis shamushcä runacuna-raycu wanur salvanäpämi.” 46Saypitanami discïpuluncunawan Jesús chäyargan Jericó marcaman. Discïpuluncunawan y más asca runacunawan Jericöpita yarguycaptinmi Timeupa surin Bartimeo caridäta manacur nänicho jamaraycargan. Payga gaprami cargan. 47“Nazaretpita cag Jesús päsaycan” nir wilayaptinmi gayacur nergan: “¡Rey Davidpa castan Jesús, cuyapaycalämay!” 48Sayno gayacuptinmi runacuna olgutupäyargan upälacunanpä. Sayno olgutupäyaptinpis masrämi gayacorgan: “¡Rey Davidpa castan Jesús, cuyapaycalämay, ari!” nir. 49Sayno gayacushganta wiyarmi Jesusga ichisquergan. Nircur gayasiptin aywagcuna Bartimeuta niyargan: “Upälacuyna. Jesusmi gayaycäshunqui. Jucla aywashun.” 50Sauraga jucla sharcurcur punchunta jitariycushpan Jesús cagman cushish aywargan. 51Chaycuptinna Jesús taporgan: “¿Imacho yanapänätatä munaycanqui?” nir. Saymi Bartimeo nergan: “¡Nawë ricanantami munaycä, taytay!” 52Niptin Jesús nergan: “Yäracamayniquipami canan nawiqui ricangana.” Sayno niptinmi jinan höra Bartimeupa nawincuna ricarganna. Ricarnami Jesusta gaticurcur aywacorgan.


text: 1- 3 Filemónllau Filemón, nuwa Pablo, irmänunchi Timoteuwan ishcanï cartacamü Washäcuj Jesús-janan runacuna wiçhgaraycächimaptinsi. Tayta Diosninchipa shiminta willapäcur purïshimashayquipita sumaj cushicü. Wasiquiçhu llapan juturaj irmänunchicunatapis, mama Apiatapis, yanapäcuj Arquiputapis wamayapämay, ari. Llapaniquita Washäcujninchi Jesúspis, Tayta Diosninchipis alli ñawinwan ricayculläshunqui. Llaquipäshushpayqui sumaj yanapayculläshunqui. 4Jamta yarpararmi, sumaj cushicü. Chaymi waran-waran Tayta Diosninchita mañacü: 5Taytallau Tayta, ima allish Filemón Tayta Jesúsman sumaj yupachicun. Irmänucunatapis alli ñawinwan rican. 6Ichanga: Yupachicü nirpis, alli cawananpaj sumajraj tantiyacuchun. Washäcujninchi Jesús-raycur allillata ruraycullächun nir. 7Irmänunchicunata sumaj llaquipashayquita musyä. Shacyächiptiqui, shungunpis achicyacäcusha. Chayta rurar, nuwatapis shacyächimanqui. Shungüpis achicyacäcusha. 8Chaypis Washäcuj Jesúspa maquinçhu cawar, piñacunaj camacan. 9Ichanga llaquipashpä alli shimilläpa mañacushayqui auquin carpis, Washäcuj Jesús-janan wiçhgarächimaptinpis. 10Uywayniqui Onésimupaj mañacushayqui, ari. Wiçhgararpis, Onésimuta wawäta-yupaymi ricä shimïpita Jesúsman yupachicuptin. 11Ñaupata ricay ñawiquiçhu manacaj runash caran. Cananmi ichanga ishcaninchita sumaj yanapaycämanchi. 12Shungü llaquiraycaptinsi, maquiquiçhüna cawananpaj cutiycächimü. 13Jesúspa alli willapanta willapäcushäpita wiçhgaraptï, ricamaj pishïman. Quiquiqui yanapämayta mana camäpacuptiqui, Onésimuta maquïçhu charayta yarpashcä. 14Ichanga mana aunimashayquicaman charänä mana camacanmanchu. Jamurpämanquiman. Alli shimiquipa aunimaptiquiraj, yanapämanman. 15Ñaupata Tayta Diosninchi camacächiptinçhi, Onésimo çhaquinta jurgusha. Cananmi ichanga maquiquipita mana imaypis jishpipäshunquipächu. 16Ñaupata uywayniqui captin, maquiquiçhu charashcanqui. Jesúsman yupachicuptinmi ichanga, yaçhänacushayqui irmänu-jina ricanquiman. Llaquipäshä-jina sumaj llaquipanquiman. 17Chaymi shungunchi tincuycaptin, nuwata-jina Onésimutapis alli ñawiquiwan ricanquiman. 18Imaçhüsi llutanta rurash captin, imatapis jaga-tucush captin, willamay. Llapanta jugaricushaj. 19Quiquï cartacaycämü: Llapallanta cutichishayqui nir. Ichanga Tayta Diosninchipa willacuyninta yaçhachishajpita, jagä-yupay caycanqui. Chaypis mana rimapäshayquinachu. 20Manchäga irmänu, Tayta Diosninchi-raycur yanapaycallämay, ari. Washäcuj Jesús-raycur shacyächicamay, ari. 21Wiyacujmi canqui. Chaymi juc-ishcayllata cartacamuptïsi, llapallantaçhi çharcuj aywanqui. 22Mañacärishayquita wiyar carsilpita llucshinäpaj Tayta Diosninchi camacächiptin, yapay watucushayqui. Pachächimanqui, ari. 23-24 Purïshimaj Marcospis, Aristarcupis, Demáspis, Lucaspis wamayämushunqui. Irmänunchi Epafraspis wamayämushunqui. Paytapis Washäcuj Jesús-janan carsilaraycächin. 25Chayllata cartacallämü. Taytanchi Jesucristu llaquipäshushpayqui yanapayculläshunqui, ari. Chaynuy caycullächun.


text: 1Chaymantan Jesusqa akllaran qanchis chunka ishkayniyoq discipulonkunata. Hinaspan ishka-ishkayta comisionaspa mandaran, may llaqtakunamansi Jesús rinan karan, chay llaqtakunaman paykuna rinankupaq. 2Paykunatan Jesusqa khaynata niran: —Ashkan cosechanaqa kashan. Ichaqa Diosmanta willakuq runakunan chikallan kanku. Chayraykuyá qankunaqa Diosman orakuychis, yachachiq runakunata mandamunanpaq, saynapi llapallan runakunaman Diosmanta allin willakuykunata willamunankupaq, nispa. 3Kunanyá qankunaqa tukuy imamanta allinta cuidakuspa riychis. Noqan qankunataqa mandashaykichis atoqkunapa kasqanman ovejakunata hina. 4Hinaspapas qankunaqa aman apankichishchu qolqeta, mochilata, nitaq husut'atapas cambiakunaykichispaqqa. Saynallataq ñan risqaykichispiqa, aman piwanpas unayta parlaspachu demorankichis. 5Mayqen wasiman chayaspaykichispas, llapallan chay wasipi kaq runakunatayá rimayukunkichis khaynata: “Hawkayay qankunapi kachun”, nispa. 6Chay wasipi hukllapas allin runa kaqtinqa, qankunapa chay rimayukusqaykichisman hinan paykunapi chay hawkayay cumplikunqa. Sichus mana allin runakuna kaqtinkun ichaqa, qankunapa rimayukusqaykichis hawkayaytaqa mana paykunaqa chashkinqakuchu. 7Wasin-wasin samapakuqqa aman purinkichishchu. Aswanqa huk wasillapiyá samapakunkichis. Hinaspapas chay wasiyoqpa kapusqanman hina qosusqaykichistayá mikhunkichispas, hinallataq tomankichispas. Ichaqa huk llank'aq runaqa, chashkinqapunin pagontaqa. 8Mayqen llaqtaman chayaqtiykichispas, sichus runakuna allinta chashkisunkichis chayqa, ima mikhuna qosusqaykichistapas, mikhuychis. 9Saynallataq, chay llaqtapi kaq onqosqakunatapas sanoyachiychis. Hinaspa paykunatapas niychis: “Diospa gobiernanan p'unchawmi ña chayamushanña qankunaman”, nispa. 10Hinallataq may llaqtamanpas chayaqtiykichis, runakuna mana allintachu chashkisunkichis chayqa, callekunaman lloqsispaykichis, runakunata niychis khaynata: 11“Llaqtaykichispa allpan chakiykuman ratamuqtapas thaptikuykun, saynapi qankunaqa mana allin runakuna kasqaykichista yachanaykichispaq. Ichaqa yachaychisyá Diospa gobiernanan p'unchawmi ña chayamushanña qankunamanpas”, nispa. 12Cheqaqtapunin niykichis, juicio p'unchaw chayamuqtinqa, Diosmi castiganqa Sodoma llaqtamantapas aswan mastaraq chay mana chashkisuqniykichis llaqtataqa, nispa. 13Jesusqa nillarantaqmi: —Ay ¡imaynaraq kankichis Corazín llaqtapi tiyaq runakuna! Ay ¡imaynaraq kankichis Betsaida llaqtapi tiyaq runakuna! Qankunapa llaqtaykichispin ashka milagrokunata ruwarani. Sichus Tiro llaqtapi hinallataq Sidón llaqtapipas chay milagrokunata ruwayman karan chayqa, paykunaqa huchankumanta wanakuspankun rikuchikunkuman karan Diosman kutirikusqankuta, qashqa p'achakunawan p'achakuspanku, hinallataq ushpa hawakunapi tiyaspanku ima. 14Chayraykun juicio p'unchawpiqa, Tiro llaqtapi hinallataq Sidón llaqtapi tiyaq runakunamantapas aswan mastaraqmi castigasqa kankichis, qankuna Corazín llaqtapi tiyaq runakuna, hinallataq Betsaida llaqtapi tiyaq runakunapas. (Saynataqa castigasqa kankichis, Diosman mana kutirikusqaykichisraykun). 15¡Capernaúm llaqtapi tiyaq runakuna! ¿Creenkichishchu Dios qankunata hanaq pachaman oqarisunaykichista? ¡Manan! Aswanmi qankunaqa nina rawray infiernopa aswan más ukhu-ukhunmanraq wikch'uyusqa kankichis, nispa. 16Chaykunata niruspanmi Jesusqa discipulonkunata khaynata niran: —Qankunapa rimasqaykichista uyariq runakunaqa, noqatan uyariwan. Qankunata mana uyariq runakunan ichaqa, noqatapas mana uyariwanchu. Hinallataq qankunata mana chashkiqqa, noqatapas manan chashkiwanchu, nitaqmi mandamuwaqniy Diostapas chashkinchu, nispa. 17Jesuspa qanchis chunka ishkayniyoq comisionasqan discipulonkunan kusisqallaña kutimuspanku Jesusman willaranku khaynata: —Señor, sutiykipi qarqoqtiykuqa demoniokunapas kasuwankun, nispa. 18Chaymi Jesusñataq paykunata khaynata niran: —Arí, Satanastan rikurani rayo hina cielomanta urmayamuqta. 19Atiytan qoraykichis enemigoykichis diablota vencenaykichispaq, hinallataq mach'aqwaykunawan otaq ato-atoqkunawan qonqayllamanta tupaqtiykichispas, mana imanasunaykichispaq. 20Ichaqa amayá qankunaqa kusikuychishchu demoniokunata venceruspaqa; aswanqa hanaq pachapi sutiykichis escribisqa kasqanwanyá kusikuychis, nispa. 21Chay ratollapin Santo Espiritupa yanapayninwan anchata kusikuspa Jesusqa, khaynata niran: —Dios Taytalláy, qantan alabayki, qanmi kanki hanaq pachapipas, hinallataq kay pachapipas kamachiqqa. Tukuy ruwasqaykikunatan yachaq tukuq runakunamanqa mana rikuchirankichu. Aswanmi pisi yachayniyoq wawa hina kaq runakunallaman kaykunataqa yachanankupaq rikuchiranki. Sayna ruwasqaykimantan graciasta qoyki. Arí, Dios Taytalláy, sayna kanantan qanqa munaranki, nispa. 22Jesusqa chaypi kaq runakunatan nillarantaq: —Dios Taytaymi qoykuwaran tukuy imakunata. Noqataqa manan ni pipas allintaqa reqsiwanchu, aswanqa Dios Taytallaymi. Manataqmi Dios Taytaytaqa ni pipas reqsinchu; aswanqa noqa wawallanmi reqsini. Noqan runakunataqa akllani, paykunapas Dios Taytayta noqa hina reqsinankupaq, nispa. 23Chaymantan Jesusqa discipulonkunata sapallankupiña khaynata niran: —Mayna kusisqan qankunapa rikusqaykichista rikuq runakunaqa. 24Cheqaqtapunin niykichis, Diosmanta ashka willakuq profeta runakunan, hinallataq kay pachapi kamachiq runakunapas, qankunapa rikusqaykichistan rikuyta munaranku; hinaspapas qankunapa uyarisqaykichistan uyariyta munaranku. Ichaqa manan rikurankuchu nitaqmi uyarirankupashchu, nispa. 25Huk p'unchawmi leykunata yachachiq runa, Jesusta pantachispa p'enqayman churayta munaspa tapuran khaynata: —Yachachikuq, ¿imatataq noqari ruwayman, wañuruspa, Diospa ladonpi wiñaypaq kawsanaypaqrí? nispa. 26Chaymi Jesusqa payta contestaran: —¿Ima nispataq Moisespa escribisqan leypiri nishan? nispa. 27Hinaqtinmi leykunata yachachiq runaqa khaynata niran: —“Señor Diosniykitan munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy vidaykiwan, tukuy kallpaykiwan, hinallataq tukuy yuyayniykiwan ima. Saynallataqmi runamasiykitapas qan kikiykita hina khuyakunayki”, nispa 28Chaymi Jesusñataq niran: —¡Allinmi nisqaykiqa! Chaykunata ruwaspaykin Diospa ladonpiqa wiñaypaq kawsanki, nispa. 29Hinaqtinmi leykunata yachachiq runaqa allinpi qepayta munaspa, Jesusta kaqmanta tapuran: —¿Pitaq noqapa runamasiyrí? nispa. 30Chaymi Jesusqa kay willakuyta willaran: —Huk p'unchawmi huk runa Jerusalén llaqtamanta Jericó llaqtaman risharan. Hinaqtinmi ñan risqanpi, suwakunaqa hap'iruspanku nishuta maqaspanku tukuy kaqninkunatapas qechuranku. Hinaspan chay runataqa wikapatamuranku yaqa wañusqata hinaña. 31Hinaqtinmi chay ñanninta Israel nación llaqtayoq huk sacerdote runa rishaspan, chay k'irisqa runata karullamanta qawarispa pasatamuran. 32Hinallataqmi chay ñanninta rillarantaq Jerusalén templopi sacerdotekunata yanapaq Israel llaqtamanta huk Leví runa. Paypas chay k'irisqa runata rikuspan, huk lawman muyurispa pasatamuran. 33Saynallataqmi Samaria law llaqtamanta huk runapas chay ñanninta rillasharantaq. Paymi (ichaqa huk law nación llaqtayoq runa kashaspanpas), chay k'irisqa runata rikuruspa, anchata khuyapayaran. 34Chaymi chay k'irisqa runaman ashuyuspa, k'irinkunata vinowan hinallataq aceitewan ima hampiran. Chaymantan k'irinkunata wataruspa, asnonman montachispa, samana wasiman apaspa, chaypi cuidaran. 35Chay samana wasimanta ripuspanñataqmi, wasiyoqman ishkay p'unchaw jornal qolqeta qotamuran, khaynata nispan: “Kay k'irisqa runata allinta atiendeykapuwanki. Sichus masta gastanki chayqa, kutimuspaymi pagapusqayki”, nispa. 36Jesusqa saynata willaspanmi, leykunata yachachiq runata tapuran: —¿Qanri ima ninkitaq? Chay kinsantin runamantari, ¿mayqen kaqtaq runamasinta khuyapayaqrí? nispa. 37Hinaqtinmi leykunata yachachiq runaqa niran: —Chay k'irisqa runata khuyapayaspa yanapaq runan, nispa. Chaymi Jesusñataq niran: —Qanpas ripuspayki saynata ruwamuy, nispa. 38Jesusqa discipulonkunapiwanmi Jerusalén llaqtaman rishaspanku, huk llaqtaman chayaranku. Hinaqtinmi chay llaqtapi tiyaq Marta sutiyoq warmiqa wasinpi samachiran. 39Martapaqa karanmi huk hermanan María sutiyoq. Mariaqa Jesuspa yachachisqankunatan ñawpaqninpi tiyayuspa uyariran. 40Ichaqa Martañataqmi mikhuna ruwaypi hinallataq wasipi tukuy ruwanakunapi afanakuspa, Jesuspa yachachisqankunataqa mana uyariranchu. Chaymi Martaqa Jesusman ashuyuspa khaynata niran: —Señorlláy ¿manachu qanman imapas qokusunki hermanay mana yanapawaqtin? Niy, ima ruwayllapipas yanapawananpaq, nispa. 41Hinaqtinmi Jesusqa Martata contestaran: —¡Ay, Marta, Marta! ¿Imanaqtintaq qanri wasipi tukuy ima ruwanakunawan ancha afanasqallaña kashankirí? 42Ichaqa ima ruwaykunamantapas aswan más allinqa, yachachisqaykunata uyariymi. Chaymi Mariaqa, aswan más allinnin kaqta akllarukun. Chay yachasqantaqa manan ni pipas qechunqachu, nispa.


text: 1Saypitanami ángil ricasimargan imayyagpis cawasicog chuya mayuta. Say mayoga yargaycämorgan Tayta Dios y Jesucristo jamaraycashgan trönun jawanpitami. 2Jatun cag cällipa chaupinpami say mayu päsargan. Say mayupa cuchuncunachömi imayyagpis cawasicog jachacuna cayargan. Say jachacunami cada quila wayuyargan. Saymi wayushgancunata cada quila cosechayag micuyänanpä. Raprancunanami lapan nación runacunapä jampi cargan pipis mana gueshyananpä. 3Say marcachöga jusalicuy mana captin manami pipis nacanganasu. Tayta Dioswan Jesucristupis say marcacho cag runacunawanmi imaypis cayangapä. Saymi Tayta Diosta imayyagpis adorayangapä. 4Saychömi Tayta Diosta lapanpis reguiyangapä. Paycunapa urcuncunachömi Tayta Diospa jutinpis guelgaranga. 5Saychöga pasapis mananami sacanganasu. Tayta Dios chipipiyninwan saycho asicyaptinmi intipis canganasu ni ima acsitapis runacuna nistäyanganasu. Saycho tagcunaga Tayta Diospa naupancho car imayyagpis cushishmi cawayangapä. 6Saymi ángil nimargan: “Lapan wilacushgäcunaga cumplinanpänami caycan. Profëtancunata tantyaseg Tayta Diosmi nogata cachamash päsananpäna cagcunata wilanäpä.” 7Saynöpis Jesucristo caynömi nin: “Shamunäpänami caycä. Saymi cay librucho guelgaraycagta cäsucogcunaga Tayta Diospa naupanman char cushicuyangapä.” 8Noga Juanmi cay librucho guelgaraycagcunata ricashcä y wiyashcäpis. Saymi lapanta ricasimag angilpa puntanman gongurpacuycorgä adoranäpä. 9Saymi say ángil nimargan: “¡Nogataga ama adoramaysu! Tayta Diosninsipa profëtan mayiquicunanöla y guelgashgayquicunata chasquicogcunanölami nogapis Tayta Dios munashganta ruragla caycä. Tayta Diosnilansita adorayga.” 10Mastapis caynömi nimargan: “Cay guelgashgayqui libruta ama pacaysu, sinöga may-saymanpis apasiy lapan runacuna liyiyänanpä. Cay guelgashgayquicunaga cumplinanpänami caycan. 11Jusalicur cawag runacunaga jusalicur cawayäsun. Fiyu runacunaga jina yupis cacuyäsun. Ali runacunaga alita rurar cawacuyäsun. Dios munashganno cawagcunaga Tayta Dios munashganno cawayäsun.” 12Jesucristo caynömi nin: “Nogaga shamunäpänami caycä. Shamurmi lapan runacunata rurashgan-tupu juzgashäpä. Ali ruragcunataga premiuta goshä. Mana ali ruragcunatami isanga in ernuman gaycushäpä. 13Cay pasata manarä camarpis maynami caycargä. Saynölami cay pasa ushacaptinpis caycäshäpä.” 14Cushishmi cayanga Jesucristuta chasquicur jusancunata cacharegcunaga. Jusalicushgancunapita perdonash carmi mushog Jerusalenman yaycuyangapä. Saychömi imayyagpis cawasicog jachapa wayuyninta micuyangapä. 15Say marcamanga manami yaycuyangasu Tayta Diosta mana cäsucogcunaga, brüjucunaga, chïnäcur waynäcur puricogcunaga, runa mayinta wanusegcunaga, ïdulucunata adoragcunaga y lapan jusalicogcunapis. 16Jesucristumi nin: “Nogami angilnëta cachamushcä yäracamagcunata imapis päsananpä cagcunata musyasinäpä. Nogaga rey Davidpa castanmi caycä. Saynöpis warag goyllarnömi caycä.” 17Santu Espiritupis y Jesucristuta chasquicogcunapis: “¡Jucla cuticamuyna, Taytay!” nicäyan. Cay librucho guelgashgancunata liyimushganta wiyagcunapis saynöla: “Cutimuyna, Taytay” niyäsun. Yacunaypanörä Diospa naupancho cawayta munagcunaga Jesucristuta chasquicuyäsun. Diospa naupancho cawayänanpäga manami imatapis pägayangapäsu. 18Cay librucho guelgaraycashganta wiyagcuna shumag tantyacuyäsun. Mayganpis cay guelgarashgancunaman yarpaynincunata yapag cagtaga Tayta Dios yupami castigangapä. Cay librucho runacuna nacayänanpä cashganta guelgarashgannömi say runacuna nacayangapä. 19Cay librucho guelgaraycagta juc yachasicuylatapis jorguptenga Tayta Diosninsimi jutinta libro de la vïdapita börranga naupanman mana chänanpä. Saynöpis mushog Jerusalenman mana yaycur imayyagpis cawasicog jachapa wayuyninta manami miconganasu. 20Cay libruta guelganäpä tantyasimag Jesucristo caynömi nin: “Nogaga shamunäpänami caycä.” Sayno niptinmi: “¡Nishgayquinöla juclana shacalämuy, Señor Jesús!” nicä. 21Señorninsi Jesucristo lapayquita imaypis yanapaycuyäläshunqui. [Amén.]


text: 1Chay p'unchawkunapin Bautizaq Juanqa riran Judea provincia lawpi kaq ch'inñeq desierto lugarkunapi runakunaman khaynata willastin: 2—Huchaykichismanta wanakuspa Diosman kutirikuychis. Diospa kay pachapi gobiernanan p'unchawqa chayamushanñan, nispa. 3Diosmanta willakuq ñawpaq profeta Isaiasmi Bautizaq Juanmantaqa ña escribiranña khaynata: “Ch'inñeq desierto lugarpin huk runa altollamantaña rimaspa willakushan khaynata: ‘Sonqoykichista allichaychis Diosmanta Hamuq Salvadorta chashkinaykichispaq, imaynan wiksu ñankunata allichanku chay hinata’ ”, nispa 4Bautizaq Juanpa p'achanmi karan hatun camello animalpa pelonmanta ruwasqa. Cinturan watakunanñataqmi karan qaramanta ruwasqa. Hinaspapas payqa langosta urukunata, hinallataq ch'inñeq desierto lugarkunapi abejapa mishk'inkunatan mikhuran. 5Hinaqtinmi ashka runakunaqa Bautizaq Juanpa yachachisqanta uyarinankupaq hamuranku Jerusalén llaqtamanta, Judea provincia lawmanta, hinallataq Jordán mayupa muyuriqninpi kaq llapallan llaqtakunamantawan ima. 6Hinaspan paykunaqa huchankuta willakuspanku Bautizaq Juanwan bautizachikuranku Jordán mayupi. 7Hinaqtinmi Juanpa bautizasqan lugarmanqa hamullarankutaq ashka runakunapas. Paykunan karanku fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq saduceo religionniyoq runakunapiwan ima. Chaymi Bautizaq Juanqa paykunata rikuspa khaynata niran: —¡Mach'aqwaypa miraynin hina runakuna! Qankunamanri, ¿pitaq nisurankichis Diospa castigonmanta ayqekunaykichispaqrí? 8Tukuy huchaykichismanta wanakuspayá, allin kawsaypiña puriychis. 9Amayá niychishchu: “Noqaykuqa ñawpaq abueloyku Abrahampa mirayninmanta kasqaykuraykun salvasqa kasaqku”, nispachu. —Ichaqa noqan nisqaykichis, sichus Dios munanman chayqa, Abrahammanta miramuq runakunamanmi kay rumikunatapas tukurachinman. 10Imaynan mana ruruq sach'akunatapas dueñonqa, saphinmanta orqospa, hachawan takaspa ninaman wikch'uyun, saynallatataqmi Diospas ruwanqa mana allin ruwaq runakunawanqa. 11Noqaqa unullawanmi qankunataqa bautizaykichis huchaykichismanta wanakusqaykichisrayku. Aswanqa hukraqmi hamushan noqamanta aswan más atiyniyoq. Chaymi noqaqa paypa husut'anllantapas mana apanaypaq hinachu kani. Paymi Diospa Santo Espiritunta qosunkichis qankunapi kananpaq; hinallataq bautizasunkichispas ninawan hina. 12Pay hamuspanmi t'aqanqa allin runakunata mana allin runakunamanta, imaynan pajanmanta trigota akllaspa wayrachinku chay hinata. Ichaqa allin ruwaq runakunatataqmi salvanqa. Mana allinpi kawsaq runakunatataqmi mana wañuq nina rawrayman wikch'uyuspa k'ananqa, chaypi wiña-wiñaypaq ñak'arinankupaq, nispa. 13Jesusmi riran Galilea provincia lawmanta Jordán mayuman, Bautizaq Juan chaypi bautizananpaq. 14Ichaqa Juanñataqmi Jesusta bautizayta mana munaspa, khaynata niran: —Noqan necesitashani qan bautizawanaykitaqa, ¿chaychu qanri noqawan bautizachikunaykipaq hamushankirí? nispa. 15Chaymi Jesusñataq contestaran khaynata: —Bautizawanaykipunin, saynapin Diospa nisqanta cumplisunchis, nispa. Chayñan Juanqa bautizaran Jesusta. 16Bautizaruqtintaqmi Jesusqa unumanta lloqsimuran; hinaqtinmi chay rato hanaq pacha cielo kicharikuran. Hinaspan Jesusqa Diospa Santo Espiritunta rikuran, paloma hina payman urayamushaqta. 17Hinaqtinmi hanaq pachamanta nimuran khaynata: —Paymi ancha munakusqay Wawayqa. Paywanmi ancha kusisqa kashani, nispa.


text: 1Chay Diospa chuya wasinpi Jesus yalayämuptinmi jucnin yaćhapacünin nila: “Yaćhachicü taytáy, ¡licay, maynu sumä wasim caculläñä; jatućhaćhä lumicunawanlämi cacullañäpis!” nil. 2Niptinmi Jesus: “Cayta licayalcanquimá. Rasunpa cay caśhancäćhu licachillapäpis manamá juc lumillapis caycun'achu. Lluymi pampaman muyun'a” nin. 3Chaypi chay chuya wasip chimpan Ulibus ulućhu Jesus täcuyaptinmi Pedro, Jacobo, Juan, Andreswan japälla tapuculcäla: 4“Niycälimay-ari ¿imaymi chay lulacacun'a? Chay timpu ji'acaycayämuptin ¿ima siñalcunam śhamun'a?” nil. 5Niptinmi Jesus: “Yan'al-lätac pipis ingañapäcuśhunquiman. 6Ya'atucul achca śhapämulmi ‘Ya'am Diospi Caćhaśhan Salbacüca cayá’ nil achca nunacunacta pantachin'a. 7Ñatac wicćhüpis cayćhüpis gïrrash nïcunacta uyalipäcul ama manchaculcaychu. Chaycuna pasananmi yaćhacun masqui manalä camacayca cayaptinpis. 8Rasunpa chaypá nasyuncunapis malcacunapis gïrranaculcan'am. Chaynütacmi mayćhu chayćhüpis śhaśhaycunapis micuy wanacunapis jicutacücunapis cacun'a. Lluy caycuna ñacaycunap allaycuyllanlämi can'a. 9“Sumäta cuydaculcay: Malcap puydïninpa maquincunaman ćhulapäcuśhuptiquim juntunaculcänan wasicunäćhu lawćhaycälishunqui. Ya'a-laycum malcacunap puydïninmanlä ćhächipäcuśhunqui, chayćhu paycunacta ya'api willaycälinayquipä. 10Mastá puydiyan jinantin pachäćhu allin willacuy willacuśha cananmi. 11Chaynu mandacücunap maquinman aysapäcuśhuptiqui ama llaquiculcaychu ‘Canan ¿imactatá limalicuśhä?’ nil. Chayüram Diospa Ispiritun amcunap liman'a. Ninallayquita niycäliy. 12“Ñatac wawi-caśhacunam wañuyman ćhulaycanacun'a. Taytacunapis chulincunactam. Chulicunapis taytancunap cuntran śhalcuculculmi wañuchipäcun'a. 13Ya'a-laycutacmi lluy ćhïnipäcuśhunqui. Wañuycäcama tacyaycücäñatacmi ichá salbacun'a. 14“¿Manachun willacünin Daniel isquirbila chay Sumä Millachicüman Muyuchïcäpi? Chayurá cayta lïgïcunaca, sumäta tantiapäcuy. Chay Millachicüca Diospa chuya wasinćhu licalimuptinmi, Judea-lädućhu yaćhäcunaca juclla ayipäcunan ulucunäman. 15Chaynütac wasinpa altuśhninćhu cäcunaca imallanta juluycunallanpäpis timpu manañam can'añachu. 16Ćhaclanćhu cäcunäpis müdanallanta juntulcü cutipämunallanpäpis timpu manañatacmi can'añachu. 17¡Maynu llaquićh can'a patayu walmicunäpä, chaynütac wawinta ñuñücunäpä! 18Caycuna tamya timpućhu mana pasananpäri Diosta ruygaculcay. 19Cay sumä ñacaycunanu'a cay pachap allaycuyninpïpis manam pasalachu, nïtacmi can'atacchu. 20Chay timpucta Tayta Dios mana mirmachiptin'a manaćh mayanpis salbaculcanmanchu; ñatac japächacuśhancuna-laycum mirmaycachin'a. 21Chay timpu mayanpis ‘¡Licay! ¡Diospa Salbacüca cayäñä wicćhümi, cayćhümi!’ nil nipäcuśhuptiquilätac quiriyalcanquiman. 22Rasunpa salbacütucücuna willacütucücuna śhalcapämulmi imaymana milagrucunacta lulapäcul Diospa aclacuśhancunätapis atipayänülä pantachiyta jicutapäcun'a. 23Chaymi manalä imapis pasaśhancama amcunacta canan willayalcac lichcat-lichcat capäcunayquipä. 24“Chay sumä ñacay timpuca pasalcullaptinmi intica wañun'a; quilläpis manañam acchin'achu; 25uyllurcunäpis lluyñam palpatityamun'a; janay pachäćhu lluy cäcunäpis śhaśhalin'am. 26Chayćhümi Rasun Nunap Chulincäta jinantin pachäćhu cä nunacunaca licapäman'a, pucutay śhun'unćhu sumä munaynïwan śhayämüta. 27Chayćhümi anjilnïcunacta caćhamuśhä wicpi caypi jinantin pachäpi aśhta sïlup sapinpi-camapis aclaśhäcunacta juntuchimunäpä. 28“Yaćhapäcuy-ari lanta tantiachimäśhallanchictapis. Pallaynincunaćhu chillquilimuptinmi tamya timpumanña ćhaycuśhanchicta tantianchic. 29Chaynu-ari lluy caycuna pasaśhanta licapäcul'a yaćhapäcuy janayquićhüña timpuca caśhanta. 30Rasunpa caycuna pasan'a manaläpis cay nunacunaca camacaptinlämi. 31Cay allpäpis sïlupis camacällamari. Ñatac cay nishäcá manam imaypis chincan'achu; lluymi lulacacun'a. 32“Ñatac chay śhamuná ürätam ichá nï pipis yaćhanchu. Manam quiquïpis nïtac anjilcunäpis sinu'a Taytallämi yaćhan. 33¡Lichcat-lichcat capäcuy! ¡Licaculcay! Chay muyun imay ćhämunätapis manamá yaćhapäcunquichu. 34Maynümari mayanpis calucta lil nunancunacta lulayniyü-camacta wasinćhu caćhaycun, jinaman täpänintapis musyat-musyat caycunanpämá. 35“Chayurá amcunapis musyat-musyatlla capäcuy; manamá yaćhapäcunquichu wasiyüca tardiscaman, ćhawpi tuta, wallpa wa'ay üra ütac aspi-aspiy cutimunantapis. 36Un'aypi śhamul yan'al-lätac puñuyä imacta talïlälishunquiman. 37Cay nishäcá lluypämi: ¡Musyat-musyat capäcuy!” nil.


text: 1Ancha Hatun Diospa pakaykusqan tiyaqqa, Tukuy-atiyniyoqpa llanthuykusqan tiyaqqa 2Señor Diostan ninman: Qanqa yanapaykuwaqniymi, pukaraymi, hap'ipaykukunay Diosmi kanki, nispa. 3Paymi qespichisunki pakasqa toqllamantapas wañuchiq onqoymantapas. 4Raphranwanmi qataykusunki, phurunwanmi pakaykusunki, hunt'aq-kayninwanmi waqaychasunkipas amachasunkipas. 5Tutayaqpi manchachikuqtaqa aman manchakunkichu, p'unchaypi wach'isqataqa aman manchakunkichu, 6laqhapi chayamuq onqoytaqa aman manchakunkichu, chawpi p'unchaypi mast'aq wañuytaqa aman manchakunkichu. 7Waranqa runan lloq'e ladoykipi wañunqa, chunka waranqa runataq paña ladoykipi, qanmi ichaqa mana imanasqapaschu kanki. 8Qanqa qhawayllan qhawarinki, millay runakunaq muchusqantan rikunki. 9Señor Diostan yanapaykunasuykipaq hap'ikurqanki, Ancha Hatun Diostan waqaychaykunasuykipaq hap'ikurqanki, 10chaymi ima mana allinpas mana chayamusunkichu, onqoypas manan wasiykiman haykunqachu. 11Angelninkunatan Diosqa kamachimunqa mayta riqtiykipas waqaychanasuykipaq. 12Paykunaqa marq'ayninkupin apasunkiku, ama ima rumipipas misk'akunaykipaq. 13Leonkunatan viborakunatan sarunki, uña leontapas mach'aqwaytapas t'ustunkin. 14Diosmi nin: Sonqollikuwaqniytan qespichisaq, reqsiwaqniytan waqaychasaq. 15Waqyakamuwaqtinmi, paykunaman kutichimusaq, ñoqa kikiymi llaki-phutiypi paywan kashasaq, chaymantan qespichisaq, hinaspan payta hatunchaykusaq. 16Unaytapunin kawsachisaq, paytaqa qespichispan kusichisaq, nispa.


text: 1Kriyiq masiykuna, allita kwintata qukar yarpuyllapa: Taytanchik Dyusqa llakipakuq kar, uchayjun kashallapamapis kusalata llakipar wamrankuna kanallapapaq riqsimashanchikllapa nir. Chaymi ashwan kananqa paypa chiqap wamrankunana kanchikllapa. Piru chay mana kriyiq runakunaqami, nuqanchikkunataqa Dyuspa mana wamranpaq yupaychu rikamanchikllapa paykuna Dyusta mana riqsishanllaparayku. 2Chaymi kusala munashay kriyiq masiykuna nishaykillapa: Nuqanchikkunaqami kananqa Dyuspa wamrankunana kanchikllapa. Piru manaraqmi yach'anchikllapachu chay tyimpuqa imanu kusa shumaq kashunllapa nirqa. Nataq Jesucristuqami nimanchikllapa, maydiya pay pullakumanallapapaq shamutinqashi pay payllata rikar, pay yupay kusala shumaqna kashunllapa nir. 3Chayraykumi maydiyaqa Jesucristuwanna kayashaq nir kunfyakashanchikrayku, kananlla tukuy uchanchikkunata dijar, allinkunalata rurarna kawsashunllapa, imanutaq Jesucristumaqa allinlata kawsaq chaynu. 4Kriyiq masiykuna, allita kuytakar kawsankillapa. Chaqa imalapipis uchakurqami, Dyus mantakushantaqa mana kasurnachu uchakushana rikarinchik Dyuspa naypanpiqa. 5Chaqa qamkunaqami allita yach'ankillapa Jesucristuqami mana ima uchayjunlamapischu karan nir. Chaynullami yach'ayankillapapis payqami shamuran wanur chay runakunapa uchankunata limpu chinqachiq nir ima. 6Chaynu Jesucristo mana uchayjun ima kasha katinmi, payllawan maydiyapis kawsaqkunaqami, manana uchakurllaqa kawsannachu. Nataq chay uchakurlla kawsaqkunaqami, Jesucristutaqa mana rikasha, chaynulla mana riqsishallapalamapischu. 7Munashay wamrituykuna, amami mayqanpis ingañashunqallapachu. Chaqa mayqanpis allinlata ruraqkunaqami, paypis allinla imanutaq Jesucristumaqa allinla chaynu. 8Piru chay mana allinta rurarlla uchakuqkunaqa dyablupa kaqninkuna. Chaqa yach'ashaykillapanulla dyabluqami unaymanta-pacha uchakuran. Chaynu uchakur tukuy mana allin rurashankunata limpu chinqachinanpaqmi, Dyuspa Wamran Jesucristuqa shamuran. 9Chaymi mayqanpis Dyuspa wamran kaqkunaqa, imanupi uchakurmapis mananami qashan qashanqa chaynu uchakurlla kawsayta puytinnachu, Dyus akratin mushuqmanta nasisha yupay, wamranna kashanrayku. Chaynu karmi, ima mana allinta rurarmapis Dyusninchikpa naypanpi shumaqchakarna allinlata rurar kawsayta puytin, Dyus paywan kar yanapashanrayku. 10Piru imanu katinmapismi runakunataqa dasla riqsiyta puytinchik, mayqanmi Dyuspa chiqap wamran, chaynulla mayqankunami dyablupa wamran nirmapis. Chaqa chay mana allinta ruraqkuna, chaynulla mana ukninkunata llakipaqkunaqa, manami Dyuspa wamranlamapischu. 11Kriyiq masiykuna, qamkuna puntamanta-pacha kriyiq qallaritkillapaqa, kaynu kawsanaykillapapaq nir yach'achishuranllapa: Uknikillapa uknikillapa llakipanakur ima kawsankillapa nir. 12Chayraykumi ama nuqanchikkunapis imanutaq Cainmaqa chay kusala mana allinta rurachikuqpa kaqnin kar, ukninta wanuchiran chaynuchu kashunllapa. ¡Ma yarpuyllapa! ¿Imapaqtaq Cainqa uknintaqa wanuchisha kasha kanqa? Chaqa Cainqami uknintaqa wanuchiran, paypa ruraynin mana allin kashanraykula. Nataq uknin rurayashanqami kusala allin kayaq. 13Kriyiq masiykuna, amami llakir yarpupakunkillapachu, chay mana kriyiq runakuna ch'iqnishutinllapapis. 14Ashwanmi imanu katinpis ukninchikllapataqa llakipashunllapa. Chaqa nuqanchikkunaqami yach'anchikllapa Jesucristupi kriyishanchikllaparayku, ukninchikta llakipanapaq kanchikllapa nir. Piru chay mayqanpis ukninta mana llakipaqqami uk wanusha yupay kanqa. Chaymi nuqanchikkunamaqa uchanchikllaparayku tukuy tyimpupaq wanunallapapaq kasha karmapis, kananqa ashwan tukuy tyimpu kawsanallapapaqna nimashanchikllapa Jesucristuqa. 15Chaymi nishaykillapa: Chay mayqanpis ukninta mana llakipar ch'iqniqkunaqami uk wanuchikuq yupay. Chaqa allitana yach'ankillapa tukuy wanuchikuqkunaqami mana imanupis tukuy tyimpupaq Dyuswan kawsayta puytinchu nir. 16Piru nuqanchikkunaqami allita yach'anchikllapa imanumi llakipanakuyqa nir. Chaqa Jesucristumi llakipamashanchikllaparayku wanuran nuqanchikkunapa uchanchikllaparayku. Chaymi imanutaq Jesucristumaqa wanuran nuqanchikkunapaq, chaynumi nuqanchikkunapis ukninchikkunata yanapayarlla wanunapaq karmapis wanuypaq. 17Yarpushunllapa: Uk runa kusala imayjun kanman. Piru chay runaqa rikayanman ukninkuna imakunata ministiqta. Chaynu rikarmapis mana imalapimapis yanapayanmanchu. Chaynu ukninta mana llakiparqa ¿imanutaq tukuy shunqunwan Dyuspaqqa llakiyanqa? Manami chiqaptaqa Dyuspaqpis llakiyanqachu. 18Chayraykumi munashay wamrituykuna, ukninchikta llakiparqa ama shiminchiklawanchu llakipani nishun. Ashwanmi imatapis paypaq allinta rurar yanapar imana rikachikushun chiqapta paypaq llakinchik nirqa. 19Chaynu ukninchikkunata chiqapta llakipar imanaqami allitana yach'ashunllapa chiqapta Dyus munashanta rurayanchikllapa nir. Chaynullami yach'ashunllapapis chiqaptana Dyuspa wamran kanchikllapa nir. 20Piru chaynu Tayta Dyus uchanchikkunamanta llakipamashanchikllapana katinmapis shunqunchikpi yarpunchikllapa, ¿Tayta Dyusqachu chiqapta llakipamasha kanqa? nir. Chaynu nir nuqanchiklla chay uchanchikllapapaq yarpushallapamapismi, tukuy imata yach'aq Tayta Dyusqa yach'amayanchikllapana nuqanchikkunaqa mana uchayjunnachu kar, chiqap paypa wamrankunana kanchikllapa nir. 21Chaymi munashay kriyiq masiykuna nishaykillapa: Shunqunchikpi, yarpuyninchikpi Tayta Dyusqami tukuy uchaykunamantaqa chiqapta llakipamasha nir, mana uchanchikkunapaq yarpurnachu ashwan Tayta Dyuspa naypanmanqa kusa aligrilana ima qimikashunllapa. 22Chaymi Taytanchik Dyusqa imata ministir mañashallapamapis yanapamashunllapa, pay mantakushankunata kasur, munashanlatana rurashanchikllaparayku. 23Chaqa mantakushanqami kaynu nimayanchikllapa: "Wamran Jesucristupinashi kriyishunllapa, chaynulla ukninchikllapa ukninchikllapashi llakipanakushunllapa, imanutaq pay nimashanchikllapanulla" nir. 24Chaymi Dyus nishankunata kasuqkunaqa paywan kawsanllapa, chaynulla Taytanchik Dyuspis paykunawan kawsan. ¿Imanumi yach'anchikllapa Dyusqa nuqanchikkunapi kawsayan? nirqa. Chaytaqami yach'anchikllapa, Santu Ispirituta qumashanchikllapa shunqunchikllapapi kawsashanrayku.


text:
Wak'as munisipyu
Wak'as (kastilla simipi: Vacas, wak'a nisqamanta sutinchasqa) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtan Wak'as, "Papaq llaqtan" sutiwan riqsisqa, achkha papa puqusqanrayku.
Qhipa runayupayman jina tiyapun 12.511 runakunan (2001).
Yuyarina
- 1 Tarikuy
- 2 Allpa saywachi
- 3 Yurakuna
- 4 Uywakuna
- 5 Chiriqunuy
- 6 Ñawpa kawsay
- 7 Kantunkuna
- 8 Runakuna
- 9 Simikuna
- 10 Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
- 11 Musiku
- 12 Karu puriy
- 13 Qhatukuna
- 14 Raymikuna
- 15 Yachachiy
- 16 Chiwalaki Wayrawasi
- 17 Qullana runakuna
- 18 Ñaña llaqtakuna
- 19 Apaykachana
- 20 Kaypipas qhaway
- 21 Pukyukuna
- 22 Qhawallaytaq
- 23 Hawa t'inkikuna
Tarikuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as munisipyu tarikun qulla antipi Quchapampa suyupi; antiman kantun Carrasco pruwinsyawan, kuntiman kantun Jarani munisipyuwan, chinchaman kantun T'iraqi pruwinsyawan, qullamantaq kantun Misk'i pruwinsyawan. Kasqantaq jana kaynin 3.400 mitrusmanta 4.420 mitrus kama.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as allin riqsisqallataq quchasninrayku, mayqinkunachus aswan jatunkuna kanku Quchapanpa suyu ukhupi.
- Quchakuna: Parqu Qucha, Asiru Qucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpa Qucha, Yanatama.
- Mayukuna: Phaqcha, Challwa Mayu, Jatun Mayu
- Urqukuna: Kunturpuñuna, Khurupanpa, P'allqaluma, Juch'uy Llallawa, Quturipunta.
- Phaqchakuna: Turu Wayq'u
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay munisipyupi wiñan juk ñawpa mallki, Chukiqayara (Titanka / Puya / Kara / T'ikanka) sutiwan riqsisqa, t'ikan sapa pachaq watalla, wiñantaq 10 m. aswanta, Quchapampa suyupi Wak'asllapi tiyan kay mallkiqa. Ñawpaq riqsichiktaq karqa jamut'asqa Ransiyamanta Alcide d'Orbigny, 1838 watapi. Kay mallkiq jamut'asqa sutin Puya raimondii.
Tiyallantaq waq mallkikuna:
- Alisu (Alnus acuminata)
- Anrreswaylla / Andres waylla (Cestrum Parqui L’Herit, Cestrum mathewsi)
- Ch'illka / t'ula (Baccharis dracunculifolia)
- Ichhu (Stipa ichu)
- Kalistu (genus Eucalyptus)
- Kishwara / Kiswar (Buddleja incana)
- Mat'ara / t'utura (Scirpus californicus)
- Kichka muqu-muqu (Sulcorebutia steinbachii)
- Qayara (Puya...)
- Qiwiña / Qiwuña (Polylepis)
- Ulala / Waraqu (Cactus flagelliformis, Eriocereus tephracanthus)
- Waqaq Sawsi (genus Salix)
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quchakunampi tiyan achkha qucha p'isqukuna: wallata (Chloephaga melanoptera), pariwana, suq'a, panama (Oxyura jamaicensis), chullunpa; challwakunapis tiyallankutaq.
Chaymanta kallankutaq kay k'itakuna: wisk'acha, atuq, añathuya (Mephitidae) , k'itaquwi, ch'usiqa, waman, p'isaqa, yuthu, jamp'atu, k'ayrankuli, ararankha, kataripis.
Tiyallankutaq kay uywakuna: llama, quwi, waqkuna ima.
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa pacha Wak'as k'itipi kawsarqanku ñawray llaqtakuna, Quta Chuwi llaqtakuna jina, qhipaman Inkakuna pachapi Puqunawan khuska juñusqa karqa Tawantinsuyuman, maynintataqchus qhapaq ñan riq. Chaymanta kulunya pachapi karqa Misk'i k'itiqta, "Doctrina de San Francisco de Pocona" ukhupi, "Viceparroquia de Santa Bárbara de Bacas" sutiwan.
Qhispiy chayamusqantawan musuq suyu Buliwyapaq, Wak'as riqsipasqa karqa wisikantun jina Misk'i pruwinsyaqta, 1830 watapitaq kantunman tukurqa. Chaymanta musuq Punata pruwinsya kamasqa kasqanmantawan, 1874 watapi, Wak'as kantun juñusqa karqa Wantiula wisikantunninwan khuska, kinsa ñiqin T'iraqi munisipyumpata. Qhipa watasmantaq Jarani pruwinsya kamakuqtin, 1914 watapi, Wak'as kantun qiparirqa iskay ñiqin T'iraqi munisipyumpata jina. Qhipa qhipamantaq, T'iraqi kamasqa kaqtin musuq pruwinsya, 1986 watapi, Wak'as kikin pachapi tukurqa iskay ñiqin munisipyu Jarani pruwinsyaqta. Chaymantapachataq Wak'aspa wakin juch'uy llaqtasninta kay musuq pruwinsya T'iraqi jap'iyqakapun: Boqueron k'asa, Ch'ullkumayu, Qañiquta, Qayarani, Quwari, Payrumani, T'ulapampa, Sapataranchu waqkunatawan.
Kulunya pachapi Wak'as karqa 13 ayllu llaqtasniyuq, "estancias" sutiwan riqsisqas, chaymanta Buliwya suyu qhispiy tarisqantawan, Quchapampa munisipyu kay jatuchachaq jallp'akunata jap'iyqakapurqa "haciendasman" tukuchispa "Rijurma Agrariakama" (1953), kaykunaq arrinsanwantaq payllaq munisipyu yachay wasinkunata Quchapampa suyuq uma llaqtanpi.
Wak'as munisipyumanta llaqtayuqkuna riqsisqan kanku maqanakusqallankumantapuni, ankalli kayninkuraykutaq tukuy atiy millp'uymanta ñak'arisqankumanta kulunya pachapi ripublikapiwan, ñawpa kaysay jap'in achkha juqharichiykunata jatariykunatawan, kaykunamanta achkha tukukurqanku kallpawan pampachasqas, atirakiywantaq. Maqanakuyninkuna ukhupi allin kawsayta mask'aspa 1936 watapi, 20 p'unchay qhapaq inti raymi killapi kamarqanku iskay kaq ñiqin qutata Buliwya suyupi ukhupi, "Sindicato de Trabajadores Agrarios de Vacas" nisqa sutiwan, yachachiq Toribio Clauriq yanapayninwan khuska, pichus kamasqa ñawpaq watapi "Escuela Indigenal de Vacas" juch'uy yachay wasita Challwamayupi, mask'aspa purum runakunapaq qhispiyta.
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Juk kantunmi kan: Wak'as kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Runakuna 2001 watapi)[2]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as munisipyuqta tiyan achkha allin imakuna qhawaykachanapaq, ñawpaqta kasanku quchasnin Parququcha, Asiruqucha, Junt'utuyu, Pilaqucha, Qullpaqucha, Yanatamawan; riqsisqas challwakunarayku, qucha p'isqus icha k'ita pilikunaraykupis; chanta Quchaquchitapis maypichus unay pacha Santa Bárbara rikhurikunman kasqa.
Unay ñawpa mallki Puya raimondii, Chukiqayara sutiwan riqsisqa, sapa pachaq watalla t'ikaq, may ima chaniyuq riqsisqa. Jinallataq Turu Wayq'u phaqcha; qhatukuna sapa junqajuna: intichaw p'unchayta Wak'as llaqtapi, killachaw p'unchayta Rudiyupi, ch'askachaw p'unchaytataq Parirumpi, chhalaku wata qhatukuna San Pedro Virgen del Carmen raymipiwan, "Jatun qhatu challwamanta" ayriway killapi iskay ñiqin intichaw p'unchayninpi, maypichus atikun mikhuriyta challwamanta misk'i mukhuna wayk'usqasta, waqkuna mikhuykunatapis, Wak'as aqhatawan khuska uqyaykurispa. Phuqllay raymi takipayanakuswan, ayakunaq p'unchaynin raymipis mastak'uswan wayllunk'aswan ima; Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaqpis, juk ñawpa jatun yachay wasi Buliwya suyumanta, maypichus kamasqa karqanku "Escuela Indigenal de Vacas", "Sindicato de Trabajadores Agrarios de Vacaswan" khuska. Jinallataq Santa Bárbara raymi, Wak'aspa patrunan, qhapaq raymin Wak'as llaqtaq p'unchaynin ima, raymichakun kikin Wak'aspi tawa p'unchay qhapaq inti raymi killapi; chanta ruwakullankutaq waq raymikunapis.
Qhatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ayriway killapi iskay ñiqin intichaw p'unchayninpi ruwakun Wak'as llaqtapi Jatun qhatu challwamanta, karu puriymantawan (Feria del Pejerrey y del Turismo).
Jinallataq sapa qanchischawta ruwakunku qhatukuna, Wak'as llaqtapi intichaw p'unchayta, Rudiyupi killachaw p'unchayta, Parirumpitaq ch'askachaw p'unchayta; kay qhatukunapi ranqhanku tukuy laya puquykunata, astawanqa Wak'as munisipyumanta puquykunata, ranqhallankutaq p'achakuna waq imakunatapis.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 18 ñiqin hatun puquy killapi: Jatun Yachay Wasi Yachachiqkuna Wakichikunankupaq, Escuela Superior de Formación de Maestros Ismael Montespa p'unchaynin, Challwamayupi.
- Phuqllay, takipayanaku
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala, Wak'aspi Parirunpi ima.
- 14 ñiqin aymuray killapi: Tata Isiku (San Isidro), Misuk'anipi Parirunpi ima.
- Corpus Christi, Wak'aspi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro, Wak'aspi.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Buliwyaq patrunan, Wak'aspi.
- 2 ñiqin chakra yapuy killapi: Kanpu runaq p'unchaynin, Challwamayupi.
- 3 ñiqin chakra yapuy killapi: Virgen de Copacabana, Buliwyaq Quyan pillunchasqa, Challwamayupi.
- 15 ñiqin kantaray killapi: Wak'as munisipyuq p'unchaynin
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunap p'unchawnin / Tukuy Santukuna, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi: Santa Bárbara, Wak'aspa qhapaq raymichakuynin.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiymanta rimaspa Wak'as munisipyupi tiyan tukuy yachay wasikuna. Ñawpaq juch'uy yachay wasi qhari wawakunapaq kamasqa karqa 1862 watapi, kikin Wak'as llaqtapi. Aswan qhipatataq kamarqa yachachiq Toribio Claure Challwamayupi Escuela Indigenal de Vacas nisqata, 1935 watapi, Warisata yachay wasi unanchayninman jina, purum runakunaq wawasninku yachakunankupaq. Kunanqa tiyan tukuy juch'uy llaqtakunapi Juch'uy Yachay wasikuna, jinallataq wakimpi Chawpi yachay wasikunapis.
1946 watapi "Escuela Normal Rural Ismael Montes", kunan "Escuela Superior de Formación de Maestros Ismael Montes", 18 p'unchay jatun puquy killapi 1916 watapi kamasqa Tunqulipi, Qulumi k'itipi, apasqa karqa Escuela Indigenal de Vacaspa wasinman; maypichus kunankama wakichikunku musuq yachachiqkuna llank'amunankupaq purumakunapi.
Chiwalaki Wayrawasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay wayrawasita Misuk'anipi kamarqa «Instituto de Capacitación Campesina» (INCCA), uk ONG, 1 ñiqin tarpuy killapi 1990 watapi. Kunanqa Chiwalaki wayrawasita apanku ñawpaqman «Central Regional de Chiwalaki», purum runakunaq qutun.
Qullana runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiqkuna:
- Mariano Vásquez, pay karqa kasiki, pay kikintaq kamarqa juk "juch'uy yachay wasi qhispisqata" Kuruspampa jallkampi 1925 watapi.
Jarawiqkuna:
- José Rojas, paqarimurqa Wak'as llaqtapi, pay karqa yachachiq, arawirqa "Linda Vaqueña" takiyta.
- Pablo Fernández, paqarimurqa Wak'as llaqtapi 29 ñiqin inti raymi killapi 1954 watapi.
Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo, paqarimurqa Wak'as llaqtapi 10 ñiqin tarpuy killapi 1959 watapi.
- Freddy Veizaga Siles, payqa yachachiq, waqachin charankuta kitarratawan.
Takiqkuna:
- Albaro Clavijo López.
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo, paqarimurqa Wak'as llaqtapi 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1963 watapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles, paqarimurqa Wak'as llaqtapi 25 ñiqin qhapaq raymi killapi 1957 watapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta 1980 watamantapacha.
Tantakamusqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiqkuna:
- Toribio Claure Montaño, paqarimurqa T'arata llaqtapi 27 ñiqin ayriway killapi 1900 watapi, wañupurqataq Qurqi (Uru-Uru) llaqtapi, 16 ñiqin pacha puquy killapi 1965 watapi. Karqa yachachiq kampupi llaqtakunapiwan. Pay kamarqa «Escuela Indigenal de Vacas» nisqata, Challwamayupi; yanapallarqataq «Sindicato de Trabajadores Agrarios de Vacas» nisqaq kamayninpi.
- David Morató, yachachiq kampupi, yanaparqa yachachiq Toribio Claureta «Escuela Indigenal de Vacas» ñawpaqman apayta.
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ismael Montes, Buliwya suyup umalliqnin (1904 - 1909, 1913 - 1917)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhawallaytaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wak'as munisipyu.
- Saywitu: Wak'as munisipyu
- Wak'as munisipyu: yupaykuna, saywitu
- Yupaykuna: Wak'as munisipyu
- Santa Bárbara raymi Wak'aspi (Kastilla simi)
- Wak'asmanta rikch'akuna
- Betty Veizaga Pukaj Wayra Qutuwan: Llaqtaypa takiynin (Takipayanaku)
- Chiwalaki Wayrawasi (Kastilla simi)
- «Ismael Montes» Yatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Kastilla simi)
- Puya Raimondi (Chukiqayara) wañupuwasanchiq (Kastilla simi)


text: 1Diosníy, willakususqayta uyariway. Manchana enemigosmanta kawsayniyta jark'akuy. 2Pakaykuway sajra runaspa pakayllapi wakichikusqasninkumanta. Libraway sajrata ruwajkunaj ch'ajwasqankumanta. 3Espadata jina qallunkuta filoyachinku. Jaya parlasqankuta venenoyoj flechasta jina kachaykunku. 4Pakayllamanta flechankuta mana juchayojkunaman kachaykunku. Ni pita manchachikuspa, ujllata flechasta kachaykunku. 5Sajrata ruwanankupaj paykunapura yanapanakunku. Tojllata churanankupaj parlanakunku, ninkutaj: Mana pipis rikonqachu, nispa. 6Sajra ruway imasta wakichispa, ninku: Kay wakichisqanchejqa allimpuni kashan, nispa, imaraykuchus yuyayninku, sonqonkupis mana entiendey atina kanku. 7Chaywampis Diosqa paykunata flechasninwan kachaykonqa. Kaymanta jinalla chay flechaswan t'ojsisqa rikhurenqanku. 8Kikin parlasqallankupitaj urmanqanku. Paykunata rikojkunataj umankuta khiwispa, alqochakonqanku. 9Chaypacha tukuy runas manchachikonqanku; Diospa ruwasqasninmanta parlanqanku, unanchanqankutaj Paypa ruwasqasnimpi. 10Cheqan runaqa Diospi kusikonqa, Paypitaj atienekonqa. Tukuy cheqan sonqoyoj kajkunataj sonqo junt'asqa kanqanku.


text: 1Noqa Pabloqa Cristo Jesusrayku carcelpi wisq'asqa kashaspa, kay cartata qhelqamuni hermano Timoteowan, qan yanapawajniyku munasqa Filemonman, 2jinallataj munasqa hermananchej Apiaman, tinkupi yanapawajninchej Arquipoman, wasiykipi tantakoj iglesiamanwan. 3Qankunawan kachun Diospa qhasilla k'acha yanapaynin, sonqo tiyaykuy ima Dios Tatanchejmanta, Señor Jesucristomantawan. 4Diosniymanta mañakuspa, qanmanta graciasta qonipuni, 5imaraykuchus uyarini Diospa tukuy ajllakusqasninta munakusqaykimanta, tukuy sonqo Señor Jesuspi creesqaykimantapis. 6Qampaj mañapuyki noqayku jina creesqaykirayku sut'ita entiendeyta atinaykipaj noqanchejpi tukuy allin kajmanta, mayqentachus Dios qowanchej Cristopi kasqanchejrayku, chayta. 7Chayrayku ancha kusisqa, sonqo junt'asqataj kani hermanosta munakusqaykirayku. Qannejta hermanóy, Diospa ajllakusqasnimpa sonqosninku pataman oqharisqa karqanku. 8Chayrayku, atiymampis Cristoj sutimpi kamachisuyta imachus allin kajta ruwanaykita. 9Astawanqa noqa munakususqayrayku, imatachus ruwanaykita mañarikullayki. Noqa Pabloqa machuña kaspa, Cristo Jesusrayku presochasqa kaspataj, 10mañarikuyki Onesimorayku, pichus waway jina kashan, kay carcelpi kashaspa Cristoman payta pusasqayrayku. 11Ñawpajta Onesimoqa qampaj ni imapaj walej runa karqa; kunantajrí qampajpis, noqapajpis tukuy imapaj walej runa. 12Noqapaj may munasqa kashajtimpis, kunanqa payta qanman kachampuyki. 13Munayman karqa pay noqawan qhepakunanta, yanapanawampaj qampa cuentaykimanta, evangeliorayku preso kashajtiy. 14Chaywampis mana imata ruwayta munarqanichu, manaraj qanwan parlashaspa, kay khuyakuyniykeqa ama kamachisusqayraykuchu kanampaj, manachayqa qan munasqaykiraykulla. 15Ichapis Onesimoqa uj pisi tiempollapaj qanmanta t'aqasqa karqa, kunanmanta wiñaypaj payta jap'ikapunaykipaj. 16Kunanmanta payta jap'ikapuy mana wata runata jinallachu, astawanqa Cristopi munasqa hermanota jina. Noqapajqa ancha munasqa. Qampajrí aswan munasqa wata runayki jina, Señorpi hermanoyki jinataj. 17Diospa ruwaynimpi trabajaj masis kasqanchejrayku, payta jap'ikapuy noqatapis jap'ikushawankiman jina. 18Sichus ima sajratapis ruwasorqa, chayrí manu kasunkiman chayqa, noqa junt'apusqayki. 19Noqa Pabloqa makiywan kayta qhelqamuyki: Noqa chay manuta qopusqayki. Jinapis atiyman yuyarichisuyta qampis noqaman manu kasqaykita. 20Arí, hermano, kayllatapis noqarayku ruway Señorpa sutimpi; Cristopi hermanoy jina sonqoyta t'ikarichiy. 21Kayta qhelqamuyki, yachaspa kasukoj kasqaykirayku, kay nisusqaymantapis astawanraj ruwanaykita. 22Chay jawaqa wakichipuway uj cuartota chayman chayakamunaypaj, imaraykuchus yuyashani jamuyta, Diosmanta mañapuwasqaykichejman jina. 23Napaykamusunku Cristo Jesusrayku presochasqa masiy Epafras, 24evangeliopi yanapawajkuna Marcos, Aristarco, Demas, Lucas ima. 25Señor Jesucristoj qhasilla k'acha yanapaynin qankunawan kachun.


text:
Wamali pruwinsya
Wamali pruwinsya (aymara simipi: Wamali jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Huamalíes) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Llata llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka hukniyuq distritunmi kan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruru, mawk'a llaqta


text: 1Jesusqa Olivos orqotan rirqan. 2Hinaspan pacha illarimuyta Dios yupaychana wasiman kutimurqan, hinan llapa runakuna Jesusman qayllaykurqanku, tiyaykuspataq paykunata yachachirqan. 3Kamachikuy simita yachachiqkunan fariseokunapiwan wasanchay huchapi hap'isqa warmita Jesusman apamurqanku, hinaspan chawpipi sayaykachispa 4payta nirqanku: –Yachachikuq, kay warmitan wasanchay hucha ruwashaqta hap'irqamuyku. 5Moisesmi kamachikuy simipi kamachiwarqanku, chay hina warmikunataqa rumiwan ch'aqespa wañuchinaykupaq, qanri, ¿ima ninkitaq? nispa. 6Chaytaqa nirqanku Jesusta wateqaspa huchachanankupaqmi. Jesustaq ichaqa pampaman k'umuykuspa hallp'a pampapi dedonwan qelqasharqan. 7Anchatapuni tapupayaqtinkutaq sayarispa paykunata nirqan: –Mayqenniykichispas mana huchayoq kashaq ñawpaqta rumiwan kay warmita ch'aqeychis, nispa. 8Hinaspan yapamanta pampaman k'umuykuspa, hallp'api qelqasharqan. 9Paykunataq chayta uyarispa, concienciankuq huchachasqan ch'ulla-ch'ullamanta lloqsipurqanku, kurak runakunamantapacha qallarispa, Jesustaq sapallan qheparqan, warmipas kaq sayashasqanpi. 10Hinan Jesusqa sayarispa mana pitapas rikurqanchu, aswanpas warmillata, chaymi nirqan: –Warmi, ¿maytaq chay huchachaqniykikunari? ¿Manachu pipas huchachasunki? nispa. 11Warmitaq nirqan: –Señorníy, manan pipas huchachawanchu, nispa. Hinan Jesusqa payta nirqan: –Manan ñoqapas huchachaykichu, ripuy, amañataq astawan huchallikuychu, nispa.] 12Jesusmi paykunata nillarqantaq: –Ñoqan lliw runakunapaq k'anchay kani, pipas qhepayta hamuqqa manan laqhayaqpichu purinqa, aswanmi kawsay k'anchayniyoq kanqa, nispa. 13Hinaqtinmi fariseokunaqa payta nirqanku: –Qanqa kikiykimantan willakunki, willakusqaykiqa manan cheqaqchu, nispa. 14Chaymi Jesusqa paykunata nirqan: –Ñoqa kikiymantaña willakuni chaypas, willakusqayqa cheqaqmi, yachanin maymantachus hamusqayta, maymanchus risqaytapas, qankunan ichaqa mana yachankichischu maymantachus hamusqayta, maymanchus rishasqaytapas. 15Qankunaqa runakuna hinallan juzgankichis, ñoqaqa manan pitapas juzganichu. 16Juzganiña chaypas, chaninchasqayqa cheqaqmi, manan sapallaychu kashani, aswanpas kachamuwaqniy Yayaypiwanmi. 17Kamachikuy simi qelqaykichisman hinaqa iskay testigoq willakusqan tupaqtinqa cheqaqmi. 18Ñoqan kani kikiymanta willakuqqa, kachamuwaqniy Yayapas ñoqamantataqmi willakun, nispa. 19Chaymi payta nirqanku: –¿Maypitaq Yayaykiqa kashan? nispa. Jesustaq kutichirqan: –Manataq ñoqatapas reqsiwankichischu chayqa, manallataqmi Yayaytapas reqsinkichischu, ñoqata reqsiwankichisman chayqa, Yayaytapas reqsiwaqchismi, nispa. 20Chay simikunatan Jesusqa Dios yupaychana wasipi yachachishaspa alcanciaq qayllanpi rimarqan, manataq pipas payta hap'irqanchu, tiempon manaraq chayamusqanrayku. 21Jesusmi paykunata nillarqantaq: –Ñoqaqa ripusaqmi, qankunataq maskhawankichis, ñoqaq risqaymanqa manan riyta atiwaqchischu, huchaykichispin wañunkichis, nispa. 22Hinan judío umallikunaqa nirqanku: –Pay kikinpaschá wañuchikunqa chaychá niwanchis, “ñoqaq risqaymanqa manan riyta atiwaqchischu”, nispa. 23Chaymi Jesusqa paykunata nirqan: –Qankunaqa kaymantan kankichis, ñoqataq hanaq pachamanta kani. Qankunaqa kay pachamantan kankichis, ñoqaqa manan kay pachamantachu kani. 24Chaymi nirqaykichis: Huchaykichispin wañunkichis, nispa. Pipas Ñoqa kasqayta mana iñinkichischu chayqa, huchaykichispin wañunkichis, nispa. 25Hinan paykunaqa tapurqanku: –¿Pitaq qanri kanki? nispanku. Chaymi Jesusqa nirqan: –Pichus kasqaytaqa qallariymantapachañan nishaykichis. 26Askhan qankunamanta rimanay kashan huchachanaypaq. Ichaqa kachamuwaqniymi cheqaqta riman, ñoqataq paypa niwasqallanta runakunaman willani, nispa. 27Paykunaqa manan entienderqankuchu Yayamanta rimashasqanta. 28Hinaqtinmi Jesusqa paykunata nirqan: –Runaq Churinta chakataspaykichisñan entiendenkichis pichus Ñoqa kasqaytaqa. Tukuy imatapas manan ñoqa kikillaymantachu ruwani, aswanpas Yayaq yachachiwasqallantan willaykichis. 29Kachamuwaqniy Yayaqa ñoqawanmi kashan, manan sapallaytachu saqewan, ñoqaqa paypa sonqonman chayaqtapunin ruwani, nispa. 30Chaykunata Jesús rimaqtinmi askha runa paypi iñirqanku. 31Jesusqa nillarqantaqmi paypi iñiq judío runakunata: –Qankunachus rimasqayta hunt'ankichis chayqa, cheqaqtapunin yachachisqaykuna kankichis. 32Cheqaqkaqtan reqsinkichis, chay cheqaqkaqtaqmi kacharichisunkichispas, nispa. 33Chaymi paykunaqa nirqanku: –Abrahampa mirayninmi kayku, manan hayk'aqpas piqpa kamachinpas karqaykuchu. ¿Imaynataq qanri ninki: Kacharichisqan kankichis, nispayki? nispa. 34Jesustaq paykunata nirqan: –Cheqaqtapunin niykichis, pipas huchallikuqqa huchaq kamachinmi. 35Kamachiqa manataqmi familiawan wiñaypaqchu tiyan, churin ichaqa familianwan wiñaypaq tiyan. 36Ahinaqa Churichus kacharichisunkichis chayqa, cheqaqtapunin kacharichisqa kankichis. 37Ñoqaqa yachanin Abrahampa miraynin kasqaykichista, ichaqa wañuchiytapunin munashawankichis, simiyta sonqoykichispi mana hap'isqaykichisrayku. 38Ñoqaqa rimani Yayaq qayllanpi rikusqaytan, qankunataq ruwankichis taytaykichismanta uyarisqallaykichista, nispa. 39Hinan Jesusta nirqanku: –Ñoqaykuq taytaykuqa Abrahammi, nispa. Jesustaq paykunata nirqan: –Abrahampa wawankuna kaspaykichisqa, Abrahampa ruwasqantachá ruwawaqchis. 40Manachá Diosmanta uyarisqay cheqaqkaqta qankunaman willashaqtiyqa wañuchiytapunichu munawankichisman. Abrahamqa manan chay hinataqa ruwarqanchu. 41Qankunaqa taytaykichispa ruwasqankunatan ruwankichis, nispa. Chaymi payta nirqanku: –Ñoqaykuqa manan qhelli huchapi puriymanta paqariqchu kayku, taytaykuqa sapan Diosllan, nispa. 42Jesustaq paykunata nirqan: –Dioschus taytaykichis kanman chayqa, munakuwankichismanchá. Ñoqaqa Diosmanta hamuspan kaypi kashani, manataqmi ñoqallamantachu hamuni, aswanpas paymi kachamuwarqan. 43¿Imaraykun rimasqayta mana reparankichischu? Simiytan mana uyariyta munankichischu, chaymi mana reparankichischu. 44Qankunaqa saqraq wawankunan kankichis, chaymi taytaykichispa munayninta ruwayta munankichis. Payqa qallariymantapachan runa wañuchiq karqan, manataqmi cheqaq-kayqa sonqonpi kanchu, cheqaq-kay paypi mana kasqanrayku. Llullakuspaqa, pay kikinmantan riman llulla kasqanrayku, llullakunaq taytantaq kanpas. 45Ñoqatataq cheqaqkaqta rimaqtiy mana creewankichischu. 46¿Mayqenniykichistaq huchayoq kasqayta sut'inchawankichisman? Cheqaqkaqta nishaqtiyqa, ¿imaraykun mana creewankichischu? 47Diospa wawanqa Diospa siminkunatan uyarin. Chaymi qankunaqa mana chaykunata uyarinkichischu, mana Diospa wawanchu kasqaykichisrayku, nispa. 48Hinaqtinmi judío runakunaqa Jesusta nirqanku: –Allintan ñoqaykuqa niykiku Samaria runa kasqaykita, supaypa hunt'aykusqan kasqaykitawan, nispa. 49Jesustaq kutichirqan: –Manan supaypa hunt'aykusqanchu kashani, aswanpas Yayatan hatunchani, qankunataq ichaqa pisichawankichis. 50Manan yupaychawanaykichistachu munashani, Diosmi yupaychasqa kanaytaqa munan, paymi juzgaqpas. 51Cheqaqtapunin niykichis: Pipas simiyta hunt'an chayqa, manapunin hayk'aqpas wañunqachu, nispa. 52Chaymi judío runakunaqa Jesusta nirqanku: –Kunanqa yachaykun supaypa hunt'aykusqanpuni kasqaykita. Abrahampas profetakunapas wañupurqankun, qantaq ninki: Pipas simiyta hunt'aqqa manapunin hayk'aqpas wañunqachu, nispa. 53¿Qanqa, Abraham taytaykumanta aswan kurakchu kanki? Payqa wañupunñan, profetakunapas wañupullantaqmi. ¿Pimantaq qanri tukunki? nispa. 54Jesustaq kutichirqan: –Ñoqa kikiyta hatunchakuyman chayqa, yanqan kanman. Yayaymi hatunchawaqniyqa, paytan qankunaqa “Diosniyku” ninkichis. 55Ichaqa manan payta reqsinkichischu. Ñoqan ichaqa payta reqsini. “Manan payta reqsinichu” niyman chayqa, qankuna hina llullachá kayman. Aswanpas paytaqa reqsinin, simintapas hunt'anin. 56Taytaykichis Abrahamqa kusikurqanmi kay pachaman hamunay p'unchayta rikuyta yuyaspa. Rikuspataq anchatapuni q'ochukurqan, nispa. 57Hinan judío runakunaqa Jesusta nirqanku: –Manaraqmi phisqa chunka watayoqpaschu kashanki, chaychu, ¿Abrahamta rikuwaq karqan? nispa. 58Jesustaq nirqan: –Cheqaqtapunin niykichis: Manaraq Abrahampas kashaqtinmi Ñoqaqa kaniña, nispa. 59Hinaqtinmi paykunaqa rumita hoqarirqanku Jesusta ch'aqenankupaq, paytaq pakaykukuspa, Dios yupaychana wasimanta lloqsipurqan.


text: 1Kamachikuy simita wakin yachachiqkunan fariseokunapiwan Jerusalén llaqtamanta hamuspa Jesusman qayllaykuspa tapurqanku: 2–¿Imaraykun yachachisqaykikunaqa ñawpa runakunaq yachachisqan simita p'akinku? Paykunaqa manan makinkuta mayllikunkuchu mikhunankupaq, nispa. 3Chaymi Jesusqa paykunata tapurqan: –Qankunapas, ¿imaraykun Diospa kamachikuyninta p'akinkichis, ñawpa runakunaq yachachisqanta ruwaspaykichis? 4Diosmi kamachikurqan: “Taytaykita mamaykita respetanki”, nispa. Kamachikullarqantaqmi: “Pipas taytantapas mamantapas ñakaqqa wañuchunpuni”, nispa. 5Qankunataq ninkichis: Pipas taytantapas mamantapas ninman: Lliw imachus qanman qonay karqan chaytan Diosman ofrendata qopuni niqqa, 6manan taytantapas mamantapas yanapanqañachu, nispaykichis. Chay hinatan ñawpa runakunaq yachachisqanta ruwaspa Diospa kamachikuyninta p'akinkichis. 7¡Iskay uyakuna! Allintamá qankunamanta profeta Isaiasqa nisqa: 8“Kay runakunaqa simillanwanmi yupaychawan, sonqonkutaq ichaqa ñoqamanta karupi kashan. 9Yanqanpaqmi yupaychawanku, yachachikuyninkupas runaq yachachikuynillanmi”, nispa. 10Hinaspan Jesusqa runakunata qayllanman waqyaspa nirqan: –Uyariychis, hinaspa entiendeychis: 11Manan imapas mikhusqanchu runataqa huchallichin, aswanpas mana allinta yuyaykuspa rimasqanmi runataqa huchallichin, nispa. 12Hinan yachachisqankunaqa Jesusman asuykuspa nirqanku: –¿Yachankichu fariseokunaqa chay rimasqaykita uyarispa phiñakusqankuta? nispa. 13Jesustaq nirqan: –Ima yurapas hanaq pacha Yayaypa mana tarpusqanqa t'irasqan kanqa. 14Hina kashachun paykunaqa, ñawsata pusaqkunaqa ñawsallataqmi kanku. Ñawsapura pusanakuspaqa, iskayninkun t'oqoman urmaykunqaku, nispa. 15Hinan Pedroqa Jesusta nirqan: –Chay rikch'anachiy simita sut'inchawayku, nispa. 16Chaymi Jesusqa nirqan: –¿Qankunapas manachu entiendenkichis? 17¿Manachu reparankichis ima mikhusqapas wiksaman haykusqanta, hinaspa hisp'anaman lloqsipusqanta? 18Millay rimasqakunan ichaqa sonqomanta lloqsimuspa runataqa huchallichin. 19Runaq sonqonmantan lloqsimun mana allin yuyaykuna, runa wañuchiykuna, wasanchaykuna, qhelli huchapi puriykuna, suwakuykuna, yanqa tumpakuykuna, millay k'amikuykuna. 20Chaykunan runataqa huchallichin, mana mayllisqa makiwan mikhuyqa manan runataqa huchallichinchu, nispa. 21Chaymanta puririspataq Jesusqa rirqan Tiro ladoman, Sidón ladomanwan. 22Hinan chay ladomanta mana judía warmi hamuspa Jesusta waqyakurqan: –¡Señor, Davidpa churin, khuyapayaykuway! Ususiytan sinchita supay ñak'arichishan, nispa. 23Jesustaq ichaqa mana imanirqanpaschu. Chaymi yachachisqankunaqa payman asuykuspa rogakurqanku: –Qhepanchistan waqyakuspa hamushan, kachapuy ripunanpaq, nispa. 24Chaymi Jesusqa nirqan: –Israel suyumanta chinkasqa ovejakunallamanmi Yayayqa kachamuwan, nispa. 25Hinan warmiqa Jesuspa ñawpaqenpi k'umuykukuspa nirqan: –¡Señor, yanapaykullaway! nispa. 26Jesustaq nirqan: –Manan allinchu wawakunaq t'antanta qechuspa alqokunaman qaraykuyqa, nispa. 27Hinan warmiqa nirqan: –Arí, Señor. Chaywanpas alqokunaqa uywaqninkuq mesanmanta usuqkunataqa mikhunmi, nispa. 28Hinaqtinmi Jesusqa nirqan: –¡Ususíy, ancha hatunmi iñiyniyki! Munasqaykiman hina ruwasqa kachun, nispa. Chay ratopachan ususinqa qhaliyarqapurqan. 29Chaymanta ripuspataq Jesusqa Galilea qocha pataman chayarqan, hinaspan orqota wicharispa chaypi tiyaykurqan. 30Askha runakunan Jesusman rirqanku, wist'ukunata, ñawsakunata, upakunata, ñuk'ukunata, wak askha onqosqakunatawan pusaspanku. Hinaspan Jesuspa ñawpaqenman qayllaykachirqanku, hinan Jesusqa paykunata qhaliyachirqan. 31Chaymi runakunaqa muspharqanku, upakuna rimariqtin, ñuk'ukuna haywariqtin, wist'ukuna puririqtin, ñawsakuna qhawariqtin. Hinaspan Israelpa Diosninta hatuncharqanku. 32Jesusmi yachachisqankunata waqyaspa nirqan: –Kay runakunatan khuyapayani, kinsa p'unchayñan ñoqawan kashanku, manataqmi mikhunankupaq imapas kanchu. Manan yarqasqataqa wasinkuman kachapuymanchu, ñanpichá pisipankuman, nispa. 33Hinaqtinmi yachachisqankunaqa Jesusta nirqanku: –¿Maymantan askha t'antata tariykuman kay ch'inneqpi askha runakunaman saksachinaykupaq? nispa. 34Jesustaq paykunata nirqan: –¿Hayk'ataq t'antaykichisqa kashan? nispa. Paykunataq nirqanku: –Qanchisllan kashan pisi challwachakunallapiwan, nispa. 35Chaymi Jesusqa runakunata kamachirqan pampapi tiyaykunankupaq. 36Chay qanchis t'antata, challwachakunatawan hap'iykuspataq Diosman graciasta qospa phasmirqan, hinaspan yachachisqankunaman qorqan runakunaman rakimunankupaq. 37Hinan llapanku mikhurqanku saksaykunankukama. Puchuq p'akikunatataq qanchis canasta hunt'ata hoqarirqanku. 38Mikhuqkunaqa tawa waranqa qharikunan karqan, warmikunapas wawakunapas manan yupasqachu karqan. 39Chay qhepatataq Jesusqa runakunata kacharparipurqan, boteman haykuspataq Magadán hap'iyman ripurqan.


text: 1Chaymi nishaykillapa: Allitami kuytakankillapa nir. Chaqa qamkunallamantami mana allinta yach'achikuqkuna rikarinqallapa. Imanutaq Israel runakunamaqa Dyus akrashan pwiblu katinllapamapis, paykunallamanta Dyuspa rimaqnin yupay tukuqkuna rikariran chaynu. Chaqa chay mana allinta yach'achikuqkunaqami, kriyiq tukur mananula chay pay yach'ayashanta yach'achikur, kriyiqkunataqa pantachin. Paykunaqami Amitunchik Jesucristo uchanmanta washananpaq wanusha chaymatapis manana kwintachanllapanachu. Chaymi chaynuqa paykunaqa dasna kastigakasha rikarinqallapa tukuy tyimpupaqna. 2Piru achka wakinkunaqami chay yach'achikushanllapata kasunqallapa. Chaymi chaynu kasushanllaparayku kusa mana allinkunata ima rurar kawsatinllapa, wakin rikaqkunaqa washamaqninchik Jesucristupaqmapis mana allinta ima rimanqallapa. 3Chaqa chay mana allinta yach'achikuqkunaqami, imatapis kusalata munapakushanllaparayku chay paykuna yach'ayashanllapawan kusalata ingañashurllapa imaykillapatapis tantakunqallapa. Piru chaynu rurashanllaparaykumi, mana imanupis washakayta puytinqallapachu. Chaqa chaynu rurashanllaparaykumi unaymanta-pacha chaynu kastigakananllapapaqna karanllapa. 4Chaqa yarpuyllapa: Chay unay angelkuna uchakutinllapaqami, Tayta Dyusqa mana pirdunarchu ashwan chay kusala manchaypaq tutaparaqlla uch'ku ruri infyirnuman itakuran. Chaymi chaypina paykuna, kusalata qischakar ima yarakuyanllapa chay jwisyu diyapi Tayta Dyusqa rikar yach'ananpaq. 5Chaynullami unay Noepa tyimpunpi runakuna uchakur Tayta Dyusta mana kasutinllapaqa, payqa mana pirdunarchu kusala manchaypaq atun tamyawan tukchiran. Nataq Noelami washakaran syiti ayllunkunalawan. Chaqa payqami Tayta Dyuspaq parlakur ima kusala allinta kawsaran. Piru chay runakunaqami mana kasur, kusa mana allinkunata rurar ima kawsaqllapa. 6Chaynumi Dyusta mana kasushanllaparayku, Sodoma pwibluta, chaynulla Gomorra pwibluta chinqachinanpaq niran Tayta Dyusqa. Chaymi chay pwiblukunamanqa Dyusqa syilumanta-pacha kach'amuran ninata. Chaynuqami tukuyla chay pwiblupi kaqkunaqa limpu rupar uch'pa intirupaq tikrakar tukukaranllapa. Piru chay pwiblukunawan Tayta Dyus chaynu rurashanqami intrachimanallapapaq karan kanan tyimpupi kawsaqkunaqa Dyuslatana kasur amana uchakurnachu kawsanallapapaq. 7- 8Piru chaynu chay runakunata tukchirmapismi, Lotta washaran. Chaqa payqami kusala allin runa karan Dyuspa naypanpiqa. Chay Lot shutiq runaqami kusalata llakir ima kawsaq chay wakinkuna kusala mana allinkunata ruraqta rikar, chaynulla mana allinta rurashallapa nir uyaparqa. Chaymi wakinninkunapaq tukuy shunqunwan llakir mana imanupis aligrila kawsaytaqa puytiqchu. 9Chaynuqami Dyusqa intrachimanchik imanumi payqa tukuy imata yach'an nir. Chaqa payqami tukuy paypi kriyiqkunataqa, mana allin kaqkunamanta washan. Piru chay mana allinta ruraqkunata-shuypaqa, kananmanta-pacha kastigashana. Chaymi chay kastigakasha chaykunaqa yarakuyanllapa, chay jwisyu diyapi rikar yach'ananpaq. 10Chaqa Dyusqami kastigan tukuy uchayjunkunataqa. Piru chay mana allinta yach'achikuq runakunaqami, paykuna munashannulla millanaypaq imakunata rurar kawsanllapa. Chaymi Dyusmatapis mana kasuyta munanllapachu. Chaqa paykunaqami yanqa runakunala karmapis kusa marraju kashanrayku, chay rikaypaq chaynulla mana rikaypaq kusa mantakuqkunapaqmapis kusala mana allinkunata rimanllapa. 11Piru angelkuna-shuypaqa Amitunchikmanta kar, mas pudirniyjun runakunamanta karmapis, manami chay kusa mantakuqkunapaqqa mana allinkunataqa rimanllapachu. 12Chaymi chay llullakur yach'achikuq runakunaqa, imanutaq animalkunamaqa mana intrakanllapachu chaynu kawsanllapa. Chaqa animalkunamaqami nasir winanllapa, piru mana imalamatapis intrakarchu. Chaymantami imanutaq animalmataqa aypar wanuchinllapa, chaynumi chay runakunapis wanunllapa mana intrakashanllapapaq rimar uchanllaparayku. 13Chaynuqami ukkunata llullachir yach'achir qischakananpaq dijashanrayku, paykunapis qischakar ima wanunqallapa. Chaqa paykunaqami mana pinqakurchu unaqmapis kwirpunllapa munashanlata rurar kawsanllapa. Chaymi qamkuna kriyiqkuna tantakar fyistakunkillapa chaypimapis, chay mana allinta ruraqkunaqa pullaykillapa kar, kusala pinqaypaqta tukutin, wakin rikashuqkunaqa qamkunapaq mana allinkunata rimanllapa. 14Dyusta mana kasuqkunaqami kusala mana allin runakuna kar, uchakurlla kawsayta munanllapa. Chaymi warmita rikarmaqa kusalata munan. Chaynulla chay manaraq allita kriyir, litalla yupay kaqkunatami kusalata disanimachin. Paykunalapaqmi imatapis tantakuyta munanllapa ima. 15Chaqa paykunaqami chay kusala shumaq nanmanta chiqanchakashanmanta, chinqasha yupay purinllapa. Chaymi imanutaq unaymaqa chay Beorpa wamran Balaamqami kusala mana allinkunata rurar ima qillayniyjun kanaran, chaynu paykunapis kawsanllapa. Chaqa Dyuspa rimaqnin Balaamqami, chaynuqa tukuran Dyusmanta chiqanchakashanrayku. 16Chaymi chaynu Dyusninchikmanta chiqanchakashanrayku mana allinta rurayatinqa, Dyus nitin burrunmapis rimaran. Chaymi ashwan chay burrituqa amun kusala mana allinta ruranayashanpaq willaran, amana munashanllata rurananpaq. 17Chaymi nishaykillapa: Chay llullakur yach'achikuqkunaqami, imanutaq uk quch'amaqa mana yaku katin yanqalla tan, chaynu. Chaynullapis imanutaq puktaymataqa jwirti wayra tikrar apan chaynu. Chaymi chaynu mana allinta rurashanllaparayku, Dyusqa paykunataqa kach'anqa chay kusala tutaparaqlla uch'ku ruriman, chaypina tukuy tyimpu qischakananllapapaq. 18Chaqa paykunaqami kusalata alabakar kriyiq yupay tukur, chay manaraq allita kriyiqkunataqa ingañanllapa paykuna yupay kwirpun munashanlatana rurananllapapaq. Chaymi chay kriyiqkunaqa imanulapis uchanllapamanta washakananpaq kayatinllapamapis, chay mana allinta rurachikuqkunaqa qashan chayllaman tikrayanllapa. 19Chaymi chay runakunaqa wakinkunataqa ninllapa: "Washakashana karqami imatapis munashaykillapata rurar kawsayta puytinkillapa" nir. Chaynu nir ima ingañakunllapa, michka paykunaqa chay mana allinta rurachikuq dyablupa sirbiqnin yupay karllapamapis. Chaqa chay mana allinta rurachikuq dyabluqami, chay runakunataqa limpu saruch'asha yupayna purichiyan. 20Kay paykunaqami washamaqninchik Amitunchik Jesucristuta riqsirqa, kay pachapi kusala mana allin kaqkunamantaqa akrakashana karanllapa. Piru chaynu akrakashallapana kasha karmapis, chay mana allin kaqkunallata rurayarqami, unay kayashanmantaqa kusala mana allinnachu kanqallapa. 21Chaynu Jesucristuta riqsiyar qashan chay unay kayashanllapaman tikrakananpaqqa, mas allinmi kasha kanman Jesucristuta mana riqsirchu, unay kashannulla kananpaq. 22Piru Jesucristuta riqsiyar qashan ikiman tikrakaqkunawanqami kumplikasha chay kaynu nishanllapakunaqa: "Allqumi gumitarqa qashan chay gumitashanllata mikun". Chaynulla "Kuchipis allita paqakusha kar, qashan lluchkaman yaykur tiqtiyan" nir.


text: 1Unay wichan Israelchru caram Dios rimanganpita casquiyta yachrachigcuna, chaynuymi canga gamcunachrüsi Diospita casqui yachrachigcuna. Chaycunaga mana pipitas tantiachicularmi yachrachipäcushunqui lutancunata. Chaynuy yachrarcayächishuptilaymi Cristoman yupachicuytas dëjapäcunqui. Jinarcurmi chay ima-aygapitas jorgapäcushugniqui Diospagsi lutanta rimapäcunga. Chaymi paycunaga mayänipita cunchuchisha capäcunga. 2Nätan achcam chay yachracurcangannuy ganra juchacunata rurayar cawapäcunga. Chaycunapa jananmi lutanta rimapäcunga Jesús ningannuy cawagcunapita. 3Imatas charayta munarmi, chay casqui yachrachigcunaga nipäcushunqui yangacagta imatas gopäcunaypag. Chaynuy jinapäcunganpita nä unaylapitam nisha cayan cunchupäcunanpag, nätan chayga nämi nachrgayämun. 4Shumag tantiapäcunaypag cayta niyärishay: Tayta Diosga manam perdonashachu angelcuna juchäcaräriptinsi, antis payga jitarpusha alisca yanauyag cunchuymanmi. Chaychrümi carcayan Dios juchacunata taripänan junagcama. 5Diosga manam unay wichan jucha ruragcunatas perdonashachu, antis alisca juyu tamyawanmi cunchuchira. Chaypin Diosga salvara Noé jutiyog runalatam “Ali cawapäcuy” nir, willapacug captin, jinaman ganchris runalatam. 6Tayta Diosga Sodomawan Gomorra marcachru yachrag runacunatas juchanpita ninawanmi ruparachira uchrpaman muyupäcungancama. Chaynuy rurara, guepa wiñaycuna Dios jucha ruragcunata cunchuchig canganta musyapäcunanpagmi. 7Nätan Diosga alita rurag Lot jutiyog runatam jorgosha ninawan rupananpita. Payga alisca laquicug runa-mayincuna shongon munangan juchalata rurapäcuptinmi. 8Payga alita rurag carmi waran waransi alisca laquishala cacug juchala rurarcayanganta mayar jinaman ricar. 9Chaynuymi Taytanchiga payta manchacushaga imanaypa yanapämayninchitas musyan mana juchaman ishquinanchipag. Nätan jucha ruragcunataga cayächin juchacunapita taripänan junagcamam cunchuchinanpag. 10Tayta Diosga razonpam cunchuchinga cuerpun munangan juchacunalachru cawayagcunataga. Chaycunaga lapan mandagcunatas manacagpagmi ricapäcun. Chaycuna capäcun lutan munangalanta ruragcamam, jinaman manam manchacurcanchu ima lutan niytas jana pachachru munayniyog cagcunapagsi. 11Nätan chaycuna chaynuy nircayaptinsi, angelcunaga mas munayniyog, jinaman alisca calpayog carcayarsi, manam imatas lutanta nipäcunchu chay lutan rurag runacunapag Diospa naupanchru. 12Chay runacunaga capäcun uywacunanuymi. Chaymi mana tantiaynincuna captin rimapäcun lutanta ima-aygapitas. Uywacunachu näcipäcamun wanuchisha capäcunalanpag, chaynuymi paycunas lutanta rurayälar wanupäcunga. 13Chaycunaga lutan rurapäcunganpita cunchuchisham capäcunga. Chaycunaga aliscam cushicurcan runa ricay ima juchata rurapäcursi. Jinaman chay lutancunaga lutanpagmi runacunawan ricachimanchi micapäcuyninchicunaman aywarcamur imas lutan rurapäcunganpita rimapäcur. 14Chaycunaga pita ricapursi aliscam munapapäcun “Wacwan punuyümanga” nir. Manatan juchäcuytas yamapäcunchu. Chaycunaga mana aläpa yupachicugcunatas juchäcarcayächinmi. Chaycunaga yachracasham capäcun lutan ruracuylapag, jinaman capäcun Asyagpa castanmi. 15Chaycuna purircayan pantacasham ali cawananchipag yachrachimagninchi willapata dëjarcur, jinaman cawarcayansi Beorpa churin Balaamnuymi, lutan rurapäcunganpita golgue chrasquiyta munarcayar. 16Balaamta juchanpita tantiachira juc chrina ashnum juc runanuy rimapayar munangannuy juchata mana rurananpag. 17Chay lutan yachrachigcuna capäcun chaqui pucutaynuymi, jinaman walyaywan yana pucutay jucläman aywachishanuymi. Chaycunaga mas yanauyagninchru imaycamas cunchupäcunanpagmi nä nisha carcayan. 18Chaycunaga rimapäcun manacagpitam alisca alita nirag. Jinaypam juchäcuypita chayrag yargamushacunatas juchäcachiyta munapäcun naupatanuysi juchäcuyälar cawapäcunanta munar. 19Chaycunaga “Ima-ayga juchäcuypitas jorgapäcushaymi” nipäcunmi, mana quiquincunas ganra jucha ruraypita mana yargoyta atiparcayarsi. Chaymi pisi jucha ruraywan yalichicururga juchalata rurayar cawapäcun. 20Chaycunaga nä Munayniyog Salvacug Jesucristota reguerarcayarmi, nätan jucha ruraycunapitas nä yargorcayarmi chay juchaman yapay cutiyururga, nä juchawan yalichicarärin. Chaymi chay runacunaga unay cawapäcunganpitaga mas lutanman muyurärin. 21Antis chaycunaga alichr canman cara payta mana reguepäcuptinsi, nä reguercur-rag pay ningancunatas mana cäsucurcayanganpitaga. 22Chaycunata rurar paycunaga capäcun cay ninganchinuymi: “Algolam yapay micucurunga shongon cutichingantas, nätan maylasha cuchilam isguerachru yapay gochrparun” ninganchinuymi.