text:
7 KAQ YACHACHIKUY
Kasukuyqa allinninchikpaqmi
TAPUSQAYKI, ¿imatapas munasqallaykiman hinachu ruwayta munanki?...
Ichaqa, ¿imataq allin kanman? ¿Munasqallaykiman hina imatapas ruwaychu icha tayta-mamaykipa kamachisusqaykita kasukuychu?... Jehova Diosqa tayta-mamanchikta kasukunanchikpaqmi kamachiwanchik. Chaymi imanasqa chayna kamachiwasqanchikmanta kaypi rimasunchik.
¿Hayka wataykipitaq kachkanki? ¿Hayka watanpitaq tayta-mamayki hinaspa abuelitoykikuna kachkan?... Paykunaqa qanmanta aswan unay wataña kawsakusqankuraykum imatapas allinta yachanku. Mayya paykunapa sapa wata imapas yachasqankuqa kachkan. Chaymi warmakunaqa yuyayniyuqkunamanta imatapas yachanmanku.
¿Riqsinkichu pipas sullkayki kaqta? ¿Mayqannikichiktaq aswan yachayniyuq kankichik?... ¿Imanasqa?... Qampas paymanta aswan unay wataña kawsakusqaykiraykum imatapas allinta yachanki.
¿Pitaq ñuqanchikmantapas aswan puntamantaraq kawsakuqqa?... Jehova Diosmi. Paymi pimantapas aswan yachayniyuqqa. Chaymi paypa imapas kamachiwasqanchikqa sasaña kasukuy kaptinpas allinninchikpaq. Jesuspas huk kutipim taytan kasukuypi sasachakurqa, ¿yacharqanki?...
Chay kutipim Jesusqa sasa kamachikuyta ruwanan karqa. Kay dibujopi qawasqanchikman hinam, Jesusqa taytanta mañakuspan nirqa: “Taytáy, munaspaykiqa kay vasotayá [utaq sasachakuytayá] ñuqamanta asuriykachiy”, nispa. Chayna nisqanwanmi Jesusqa qawachichkarqa Diosta kasukuy wakinpi sasa kasqanta. Ichaqa, ¿imatam ruwarqa?...
Nirqam: “Amayá ñuqapa munasqaychu ruwasqaqa kachun, aswanqa qampa munasqaykiyá”, nispa (Lucas 22:41, 42). Imaña kaptinpas Jesusqa Diospa munaynin ruwasqa kananta munaspam kasukurqa, manam kikinpa munasqantachu ruwarqa.
¿Imatam kayqa yachachiwanchik?... Wakinpi sasa kaptinpas Diosta kasukuy imamantapas aswan allin kasqantam. Chaymantapas yachachiwanchikmi Jehova Dioswan Jesusqa mana chaynalla kasqankutapas, ¿yacharqanki?...
Jehova Diosta kasukuspaqa kuyasqanchiktam qawachisun. Bibliam nin: “Diosta kuyayqa kamachikuyninkunata kasukuymi, kamachikuyninkunaqa manam llumpay sasachu”, nispa (1 Juan 5:3). Chaynaqa Jehova Diostam kasukunanchik. ¿Qamqa pay kasukuytachu munanki?...
Bibliapim qawasunchik warmakunaman Diospa imam nisqanta. Efesios 6:1-3 versiculokamam nin: “Wawa-churikuna, señorninchikpa munayninman hinayá tayta-mamaykichikta kasukuychik, chayqa allinpunim. Promesayuq punta kaq kamachikuymi nin: ‘Tayta-mamaykita respetay’, nispa. Chay promesaqa nintaqmi: ‘Chaynapi allin kanaykipaq hinaspa kay pachapi unayta kawsanaykipaq’”, nispa.
Kaypi nisqanman hinam kikin Jehova Dios nisuchkanki tayta-mamaykita kasukunaykipaq. Chaynata ruwaspam respetasqaykita qawachichkanki. Kasukuspaykiqa Diospa nisqanman hinam imamantapas hawka kanki.
Willasqayki Jerusalen llaqtapi yachaq wakin runakunamanta. Paykunam kasukuq kasqankurayku wañuymanta lluptirqaku. Ichaqa, Jerusalen llaqtapi yachaq yaqa lliw runakunam Diostaqa mana kasukuqkuchu. Chaymi Jesusqa willakurqa chay llaqta purmachisqa kananmanta. Willakurqataqmi Diosta kasukuqkuna mana wañunankupaq ima ruwanankumantapas. Kaynatam nirqa: ‘Jerusalen llaqtata tropakuna muyurirusqanta rikuspaykichikqa, yachaychikyá purmachisqa kananmantaña. Hinaspa Jerusalen llaqtamanta lluqsikuychik’, nispa (Lucas 21:20-22).
Jesuspa nisqanman hinam Roma nacionpi tropakunaqa Jerusalen llaqtata muyurirurqaku. Ichaqa manapas unaymantam chay tropakunaqa pasakurqaku. Chaymi Jerusalenpi yaqa llapallan runakunaqa hawkaña kanankuta piensaspanku mana ayqikurqakuchu. Ichaqa, ¿ima ruwanankupaqmi Jesusqa nirqa?... ¿Imatam qamqa ruwawaq karqa?... Jesuspa nisqanta kasukuqkunaqa wasinkuta saqispankum Jerusalenmanta urqukunaman ayqikurqaku.
Huk wataña... iskay wataña... kimsa watañam karurqa, ichaqa manam imapas karqaraqchu. Chayraykuchá runakunaqa ayqikuqkunata paqway upakuna kasqankupaq hapirqaku. Ichaqa qatiqnin watamanmi Roma nacionpi tropakuna kaqmanta Jerusalenta muyurirurqaku. Hinaptinmi pipas ayqikuytaqa manaña atirqakuñachu. Roma nacionpi tropakunaqa Jerusalen llaqtatam puchukachiyta qallaykurqaku. Llaqtantin runata wañuchispam puchuqnintaqa presochaspa apakurqaku.
Ichaqa, ¿imaynataq kachkarqaku Jesusta kasukuqkunaqa?... Paykunaqa kasukuq kasqankuraykum Jerusalenmanta karupi kachkarqaku, chayraykum mana wañurqakuchu.
¿Kasukuq kaynikiqa allinchu kanman?... Ichapas tayta-mamayki carropa purinanpi ama pukllanaykipaq nisunki. ¿Imanasqa? Mana sarurusunaykita munaspam. Ichapas huk punchaw niwaq: “Ñuqataqa manam saruwanqachu. Wakin warmakunatapas manataq sarunchu”, nispa.
Yaqa chaynata nispankum Jerusalen llaqtapi runakunapas Diosta mana kasukurqakuchu. ¿Yuyachkankichu qallariypiqa Roma nacionniyuq tropakuna Jerusalenmanta kutikusqankuta? Chayta qawaspankum wakinqa nirqaku hawkayaypiña kasqankuta. Ichaqa Jerusalenmanta lluqsinankupaq willasqa kaspankupas, mana uyarisqankuraykum wañurqaku.
¿Haykallapipas fosforowan pukllarqankichu?... Ichapas nina ratasqanrayku sumaqcha rikchakapusunkiman. Ichaqa manam allinchu kanman chaywan pukllayqa, wasiki ruparuptinmi qampas ruparuspa wañuruwaq.
Ama qunqaychu. Manam waki-wakillanpichu kasukuna, aswanqa sapa kutim kasukunanchik. ¿Pitaq nin: “Wawa-churikuna, [...] tayta-mamaykichikta kasukuychik”, nispa?... Arí, Jehova Diosmi. Payqa kuyasusqaykiraykum chayta kamachisunki.
Diosta kasukuy allin kasqanmantam rimachkan Proverbios 23:22; Eclesiastes 12:13; Isaias 48:17, 18 hinaspa Colosenses 3:20.


c: text/html

text:
46 WILLAKUY
Jericó llaqtaq perqankuna
¿IMAN Jericó llaqtaq perqankunata urmachishan? Hatun bombapas chaypi phataspa thunichishanman hinan. Haqay tiempokunapiqa manan bombakuna nitaq cañonkunapas karanchu. ¡Kayqa Jehová Diospa ruwasqan milagron! Yachasun imaynatan chay sucederan.
Uyariy Josueman Jehová Dios nisqanta: ‘Qanpas soldadoykikunapas llaqtata muyuriychis. Soqta p’unchayta muyuriychis, sapa p’unchay huk kutita. Rimanakuy arcata apaychis. Qanchis sacerdotekunan arcaq ñawpaqenta rinqaku waqrata phukuspa.
Qanchis kaq p’unchaytan ichaqa qanchis kutita llaqtata muyurinkichis. Chaymantan waqrata unayta phukunkichis, llapaykichistaq maqanakuypaq hina qaparinkichis. ¡Chaymi perqakunaqa urmayunqa!,’ nispa.
Josuepas runakunapas Jehová Dios nisqantan ruwanku. Llaqtata muyurispan llapanku ch’inlla purinku. Waqrakuna phukusqanku, purisqallankupiwan uyarikun. Jericopi awqankunaqa manchakurankuchá chayta uyarispa. ¿Rikushankichu ventanapi warkusqa puka waskhata? ¿Piqpan chay ventana? Arí, Rahabmi waskhata warkuran iskaynin qhamiyaqkuna nisqanta kasukuspa. Familiantinmi wasi ukhupi kashanku imapas sucedenanta suyaspa.
Qanchis kaq p’unchaypin llaqtata qanchis kutita muyurinku, sacerdotekunan waqrata phukunku soldadokunataq qaparinku, chaymi perqakunaqa urmaykun. Josué nin: ‘Runakunata wañuchiychis llaqtatataq llapanta ruphachiychis, qorita, qolqeta, cobreta, fierrotan ichaqa ama ruphachinkichischu, chaykunataqa yupaychana karpaman apaychis,’ nispa.
Iskaynin qhamiyaqkunata Josué nin: ‘Horqomuychis Rahabta familiantinta,’ nispa. Paykunaqa qespichisqan kanku qhamiyaqkunaq prometesqan hina.
Josué 6:1-25.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Makgamakglhtinankgo tuku nalikuchunkgo?
Chuna. Xtatayananin Jehová kmakglhtinanaw tuku naklikuchunaw chu kwayaw likuchun. Chu maski lu kuenta ktlawayaw, min kilhtamaku talakaskin naklakganaw makuchina (Lucas 5:31). Chu chuna la Lucas, chatum makuchina xalak pulana siglo, makgapitsi xtatayananin Jehová na makuchinanin (Colosenses 4:14).
Pero xtatayananin Jehová ni kmakgamakglhtinanaw tuku likuchunkan nema lakatsala limapakgsin xalak Biblia. Akgtum liʼakxilhtit, Biblia wan pi ni nawayaw kgalhni, ni mastayaw talakaskin nakinkawilinikanan kgalhni (Hechos 15:20). Nachuna, Biblia wan pi nitlan akxni likuchunkan taskuwan (Gálatas 5:
Pero lhuwa tuku limakuchinankan ni lakatsala tuku wan Biblia, wa xlakata chatunu chatunu xtatayana Jehová xlilaksakat tuku nalikuchun. Max wi tiku nalaksaka akgtum likuchun o tuku nalimakuchikan chu atanu ni katimakglhtinalh (Gálatas 6:5).


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Internetpi Biblia | MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
-
Kausayninchej, parlayninchejpis llimphu kanan tiyan (1-5)
-
Kʼanchaypa wawasnin jina kausaychej (6-14)
-
Diospa atiyninwan juntʼasqa kaychej (15-20)
-
Qhariwarmi kajkunapaj yuyaychaykuna (21-33)
5 Chayrayku Diospa munasqa wawasnin kaspa, pay jina ruwaychej.
2 Jinallataj munakuypi puriychej, imaynatachus Cristopis munakuwarqanchej, ajinata. Payqa noqanchejrayku kausayninta qorqa, Diosman ima munayta qʼaparishaj jaywanata jina.
3 Ama parlallaychejpischu khuchichakuy juchamanta, imaymana millay imasmanta, nitaj munapayaymantapis. Imaraykuchus chaykunaqa mana Diospa kamachisninpaj jinachu.
4 Qankuna ukhupeqa nillataj kananchu tiyan: pʼenqayta puriy, wampu parlaykuna, millay chanzas ima. Imaraykuchus chay imasqa mana walejchu kanku. Astawanqa Diosman graciasta qoychej.
5 Qankunaqa kayta yachankichej, reparankichejtaj: Khuchichakuy juchapi urmaj, millay imasta ruwaj, jinallataj munapayajpis, pichus llulla dioskunata yupaychajwan ninakun, manapuni Cristojtawan Diospatawan Gobiernonkupi ima herenciatapis japʼenqachu.
6 Ama piwanpis qhasi manakaj parlaykunawan chʼaukiyachikuychejchu. Chay imasraykumin mana kasukojkunapaj Diospa kʼajaj phiñakuynin jamonqa.
7 Chayrayku ama paykuna jina ruwaychejchu.
8 Qankunaqa ñaupajta laqhapi karqankichej. Kunantajrí Señorpata kasqaykichejrayku kʼanchaypi kashankichej. Chayrayku kʼanchaypa wawasnin jinallapuni kausaychej.
9 Imaraykuchus kʼanchaypi kausakoyqa niyta munan, tukuy imapi kʼacha kay, cheqan kajta ruway, cheqa kajman jinataj kausakuy.
10 Imaschus Señorta kusichisqanta reparallaychejpuni.
11 Amañataj laqha kajpa qhasi manakaj ruwaykunasninta ruwaysikuychejchu. Astawanqa chay ruwaykuna sajra kasqanta sutʼiman orqhoychej.
12 Imaraykuchus runaspa pakaypi ruwasqasninkumanta parlayllapis pʼenqay.
13 Kunanqa tukuy ima sutʼipi rikhurishan kʼanchaynejta, tukuy ima sutʼinchakusqantaj kʼanchayman tukupun.
14 Diosqa nin: “Puñuyniykimanta rijchʼariy. Sayariy wañusqas ukhumanta. Cristotaj kʼanchaykusonqa”, nispa.
15 Allinta qhawarikuychej imaynatachus kausashasqaykichejta. Ama wampus jina kausaychejchu, manachayqa yachayniyojkuna jina.
16 Tiempoykichejta ama usuchiychejchu. Imaraykuchus sajra pʼunchaykunapi kausashanchej.
17 Chayrayku amaña mana yuyayniyojkuna jina kaychejchu. Astawanqa allinta reparaychej imachus Jehová Diospa munaynin kasqanta.
18 Amallataj machaykuychejchu, imaraykuchus chayqa millay kausayman pusan. Astawanqa Diospa atiyninwan juntʼasqallapuni kaychej.
19 Qankunapura parlaychej salmoswan, Diosta alabanapaj takiykunawan, yupaychanapaj takiykunawan ima. Chantapis Jehová Diosman sonqoykichejpi takiychej, paytataj jatunchaychej.
20 Tukuy imamantataj Tata Diosninchejman agradecekuychejpuni, Señorninchej Jesucristoj sutinpi.
21 Cristota sonqomantapacha jatunpaj qhawasqaykichejrayku, purajmanta kʼumuykunakuychej.
22 Casarasqa warmisqa qosankuman kʼumuykukoj sonqo kachunku, Señorman jina.
23 Imaraykuchus qosaqa warminpa uman, imaynatachus Cristopis congregacionpa uman, ajina. Congregacionqa paypa cuerpon, paytaj salvajnin.
24 Imaynatachus congregacionqa Cristoman kʼumuykukun, ajinallatataj warmispis qosankuman kʼumuykukoj sonqo kachunku tukuy imapi.
25 Qosas, warmiykichejta munakullaychejpuni, imaynatachus Cristopis congregacionta munakorqa, ajinata. Congregacionraykutaj payqa kausayninta qorqa.
26 Payqa chayta ruwarqa congregacionta Diospaj tʼaqananpaj, mayqentachus Diospa palabranwan llimphucharqa, yakuwanpis mayllashanman jina, chayta.
27 Ajinamanta Cristoqa congregacionta kʼancharishajta pay kikinman pusaykunanpaj: mana chʼichiyojta, mana kʼusuyojta, ni iman imanasqatataj, manachayqa llimphuta, mana kʼaminatataj.
28 Ajinata qosaspis warminkuta munakunanku tiyan cuerponkuta jina. Warminta munakojqa pay kikinta munakun.
29 Manapuni pipis kikin cuerpontaqa chejnikunchu. Astawanpis cuerponta mikhunawan kallpachan, munakuntaj, imaynatachus Cristopis congregacionwan ruwan, ajinata.
30 Payqa chayta ruwan cuerponmanta kasqanchejrayku.
31 “Chayrayku qhareqa tatanta, mamantawan saqespa, warminman ujchaykukonqa, iskayninkutaj ujllaña kanqanku”.
32 Chay pakasqa yachayqa jatunmin. Chayta parlashani Cristomanta, congregacionmantawan.
33 Chaywanpis sapa ujniykichej warmiykichejta munakuychej, qankuna kikiykichejta jina. Warmitajrí qosanta sonqomantapacha jatunpaj qhawanan tiyan.
Wajman apachinapaj
Wajman apachinapaj
MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
Efesios 5
Quechua (Bolivia)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
PUNTO 15
¿Imarasha Bibliara mas yachasha catina angui?
1. ¿Imasnara yanapanga can Bibliara yachasha catijpi?
Caigama yachashcaga ¿imasnara canda yanapashca? ¿Manzhu yanapashca Yaya Diosta llaquingahua? ¡Ari! yanapashcami. Shinajpis, Jehová Diosta mas llaquisha catina angui (1 Pedro 2:2). Jehová Diosmanda yachanara mana saquishami Diosta mas llaquingui, shinallara huiñai huiñai causanara charingui. Leapai Juan 17:3; Judas 21.
Bibliara estudiasha catishaga, Yaya Diosta mas quiringui. Shinallara, pai mandashcara pactachingahua munangui (Hebreos 11:1, 6). Cierto pacha quirinaga ñucanchira yanapanmi uchaunamanda aripintiringaj, shinallara, ñucanchi causaira alichisha Yaya Dios munashca cuinta causangaj. Leapai Rashcauna (Hechos) 3:19.
2. Shujcunara ¿imasnara cambas yanapana ushangui?
Bibliamanda ali gustu cuintashcaunara ¿shujcunama cuintanara munanguichu? Bibliamanda yachasha catishaga cambas Jehovamanda, ali gustu cuintashcaunamandas alira intindichina ushangui. Leapai Romanos 10:13-15.
Camba aillura, amigogunaras cushilla, ali shimiunahua Bibliamanda cuintanami angui. Mana rimanachu angui, canguna quirishcauna mana valinzhu nisha. Chi randi, Yaya Dios ali causaira apamungaraun nisha cuintanami angui. Shinallara, Biblia nishcara can pactachiushcara ricushami, camba ailluunas Bibliamanda yachangaj munanunga. Leapai 2 Timoteo 2:24, 25.
3. Diospa ñaupai ali ricurisha ¿imara tucungui?
Bibliamanda yachanara mana saquishaga, Yaya Dios nishcara mas ali pactachingui. Shinallara, Jehová Diosta mas llaquingui. Shina rashaga, Diospa ñaupai ali ricurisha, Diospa aillu tucungui. Leapai 2 Corintios 6:18.
4. ¿Imara yanapan Diospa ñaupai mas ali ricuringaj?
Yaya Diospa Shimimanda mas yachasha catinara ama saquinguichu (Hebreos 5:13, 14). Shinallara shu Jehovahuaj testigora mañangui, ¿Qué enseña realmente la Biblia? nishca librohua canda yachachichu. Bibliamanda mas yachashaga, camba causaibi mas cushira charinguimi. Leapai Romanos 7:22; Santiago 1:25.
Bibliai tiaj ali gustu cuintashcauna Jehová Dios partimandami an. Diosta sirvijcunahua amigo tucusha, paiguna cuinta, cambas Yaya Diosta mas llaquinguimi (Hebreos 10:24, 25). Yaya Dios mandashcara pactachisha catishaga, ganaslla gustu, huiñai causaira charingui. Cierto pacha ninchi, imaras rurana randimanda, mas valinmi cushi Diospa amigo tucuna. Leapai 1 Timoteo 1:11; 6:19.
Mas yachana
TANDARINAUNA
Ñucanchi tandarinaunaga ¿imasnara an?
Reinomanda Yachana Huasira rijsi. Shinallara chibi ima ruraushcara rijsi.
BIBLIAMANTA GRATIS YACHAI
Videoclip: ¿Imarasha Bibliara estudiana angui?
Bibliaga ashca runaunara intiru munduibi ministirishca tapuigunara cutipangaj yanapan. ¿Candas yanapachu munanguichu?


text:
9 CAPÍTULO
¿Cercapiñachu kashan kay pachaq tukukuynin?
1. ¿Pillan willawanchis jamuq tiempopi imachus pasananta?
NOTICIATA uyarispaqa tapukurankichá: “¿Imapin kay pacha tukunqa?”, nispa. Imaymanan pasashan millay kausaypas astawanmi yapakushan. Chaymi askha runakuna piensanku kay pachaq tukukuynin cercapiña kashasqanta. ¿Cheqaqchu chay kanman? ¿Pin willawasunman jamuq tiempopi imachus pasananta? Jehová Diosllan Bibliapi willawanchis, runaqa manan chay ruwayta atisunmanchu (Isaías 46:10; Santiago 4:14).
2, 3. a) ¿Imatan Jesuspa discipulonkuna yachayta munaranku? b) ¿Ima nispan Jesús kutichiran?
2 Bibliapi kay pachaq tukupunanmanta rimaspaqa manan kay allpa thunisqa kananmantachu riman, aswanpas millay ruwaykunaq tukupunanmantan. Jesusmi willaran Diospa gobiernon kay allpata kamachinanta (Lucas 4:43). Jayk’aqchus chay gobierno chayamunanta yachayta munaspan discipulokunaqa Jesusta tapuranku: “Niwayku, ¿jayk’aqmi chaykuna kanqa? ¿Ima señalmi kanqa chayamusqayki tiempoña kashaqtin, kay tiempopas tukukapunanpaqña kashaqtin?”, nispa (Mateo 24:3). Jesusqa manan willaranchu ima fechapi chayamunanta, ichaqa willaranmi manaraq chayamushaqtin imakuna pasananmanta. Chayqa kay tiempopin junt’akushan (qhaway 24 willakuyta).
3 Kashanmi pruebakuna tukukuy tiempopi kashasqanchismanta, chaytan kunan yachasun. Ñaupaqta yachasun janaq pachapi jatun guerra kasqanmanta, chayta yachaspan entiendesun imarayku sinchi millay kausay kashasqanta.
JANAQ PACHAPI GUERRA
4, 5. a) ¿Iman pasaran janaq pachapi Jesús kamachiyta qallarisqan qhepaman? b) Apocalipsis 12:12 nisqanman jina, ¿iman kay allpapi pasaran Satanasta wijch’uykamuqtinku?
4 Jesusqa 1914 watapin janaq pachapi kamachiyta qallariran, chaytan 8 capitulopi yacharanchis (Daniel 7:13, 14). Apocalipsis libron nin: “Janaq pachapitaq juj guerra qallariran, Miguelmi angelninkunapiwan dragonwan maqanakuran, dragontaq angelninkunapiwan paykunawan maqanakuran”, nispa. Miguelqa Jesusmi, * dragontaq Satanás. Atipachikuspankun Satanaspas angelninkunapas allpaman wijch’uykamusqa karanku. ¡Janaq pachapi angelkunaqa anchatan kusikuranku! Runakunan ichaqa sinchi problemakunapi tarikunanku karan Satanás sinchi phiñasqa uraykamusqanrayku, ‘tiempon pisillaña kasqanrayku’ ima (Apocalipsis 12:7, 9, 12).
5 Satanasqa tukuytan ruwashan runata sufrichinanpaq. Diosmi ichaqa pisi tiempollaña permitinqa, chaymi Satanasqa sinchi phiñasqa kashan. Jesusqa willaranñan tukukuy p’unchaykunapi imachus pasananta, chaytan qatimuqpi yachasun.
¿IMAKUNAN PASANAN KARAN?
6, 7. ¿Imaynatan kay tiemponchispi junt’akushan guerrakunamanta yarqaymanta Jesuspa willasqan profeciakuna?
6 Guerrakuna. Jesusmi niran: “Juj nacionmi juj nación contra jatarinqa”, nispa (Mateo 24:7). Kay tiempopin aswan askha runakuna guerrakunapi wañuranku. Primer siglomanta 1914 watakamaqa 1.900 watakunan pasaran, chay watakunapin 30 millón runakuna wañuranku. 1914 watamanta 2000 watakamataq yaqa 100 wata pasaran, chaypin ichaqa 100 millón runakuna wañuranku, chayqa nishupunin. ¡Imaynataraqchá runakunaqa sufriranku chay guerrakunaq kasqanwan!
7 Yarqay. Jesusmi niran: “Kayneqpi chayneqpin kanqa yarqaypas”, nispa (Mateo 24:7). Jesuspa nisqanqa junt’akushanmi, askha runakunan yarqaypi kashanku. Wakinpaqqa manan qolqenku kanchu mijuyta rantinankupaq otaq mana allpanku kanchu chajrapi llank’anankupaq. Mundontinpiqa waranqa millón más runakunan pobre kanku. Jinaspapas sapa watanmi millonninpi wawakuna yarqaymanta wañunku.
8, 9. a) ¿Imaynatan junt’akuran terremotokunamanta Jesuspa willasqan profecía? b) ¿Imaynatan junt’akuran onqoykunamanta Jesuspa willasqan profecía?
8 Terremotokuna. Jesusmi niran: “Kallanqataqmi jatun terremotokunapas”, nispa (Lucas 21:11). Sapa watanmi kashan jatun terremotokuna. 1900 watamantapachan iskay millón más runakuna jatun terremotokunapi wañuranku. Aparatokunawanña terremotokunata detectanku chaypas, askha runakunan terremotokunapi wañushanku.
9 Onqoykuna. Jesusmi willaran “millay onqoykuna” mast’arikuspa askha runakunata wañuchinanta (Lucas 21:11). Askha onqoypaqña doctorkuna jampita tarinku chaypas wakin onqoykunapaqqa manan jampi kanchu. Sapa watanmi askha runakuna wañunku cáncer, tuberculosis, juj onqoykunawanpas. Jinaspapas 30 onqoykunan rijurimuran, chay onqoykunamanta wakinpaqqa manan jampi kanchu.
¿IMAYNAN RUNAKUNA KANANKU KARAN?
10. 2 Timoteo 3:1-5 nisqanman jina, ¿imaynan runakuna tukukuy p’unchaykunapi kananku karan?
10 Bibliapin 2 Timoteo 3:1-5 textopi nin: “Tukukuy p’unchaykunataqa manchakuy sinchi sasa tiempokunan chayamunqa”, nispa. Apóstol Pablon willaran runakuna imayna kanankuta, niranmi runakunaqa kanqaku:
Paykuna kikinkuta munakuqkuna.
Qolqe sonqokuna.
Tayta-mamankuta mana kasukuqkuna.
Jujkunapaq mana junt’aq kaqkuna.
Familiankuta mana munakuqkuna.
Cuerponkuta mana kamachiqkuna.
K’araq sonqokuna.
Diosta kusichinankumantaqa aycha kusichiyllapi puriyta munaqkuna.
Dios sonqo runaman rijch’akuqkuna.
11. Salmos 92:7 textopi nisqanman jina, ¿iman pasanqa millay runakunawan?
11 ¿Chhaynachu runakuna kay tiempopi kanku? Arí. Mundontinpin askha runakuna chhayna kanku, Diosmi ichaqa mana jinallatachu qhawanqa. Paymi nin: ‘Millay runakunachus qora jina phutumunku chayqa, tukuy mana chaninta ruwaqkunachus llanllarinku chayqa, wiñaypaq ch’usaqyachisqan kanqaku’, nispa (Salmos 92:7).
TUKUKUY TIEMPOPI ALLIN NOTICIAKUNA
12, 13. ¿Imatan Jehová Dios yachachiwaranchis tukukuy p’unchaykunapi?
12 Bibliaqa willaranñan tukukuy p’unchaykunapi sufrimientopas nanaypas kananta, ichaqa allin ruwaykunapas kananmi karan.
13 Bibliaq nisqantan entiendekunan karan. Profeta Danielmi willaran tukukuy p’unchaykunapi yachayniyoqkuna cheqaq kaqta ‘entiendenanku’ kasqanta (Daniel 12:9, 10). Tukukuy p’unchaykunapin Diosqa llaqtanta yanapanan karan Bibliaq nisqanta entiendenankupaq. Chayqa 1914 watamantapachan junt’akushan. Ejemplopaq, yachachiwaranchismi imarayku Diospa sutinta utilizananchis kasqanta, imata kay allpapaq munasqanta, Jesuspa wañusqanmanta, wañuqkunawan ima pasasqanta, kausarimpuymanta, problemanchiskunata Diospa gobiernon allichananmanta, imaynata kusi kausayta tarinamanta, imaynata Diospa munasqanman jina kausanamantawan. Ichaqa, ¿imatan ruwanchis yachasqanchiswan? Juj profecian chayta kutichiwasun (21, 25 willakuykunata qhaway).
14. ¿Jayk’a nacionpin “Diospa gobiernonmanta allin willakuykunata” predicakushan? ¿Pikunan chayta ruwashanku?
14 Pachantinpin predicakunan karan. Tukukuy p’unchaykunamanta rimaspan Jesús niran: “Diospa gobiernonmanta allin willakuykunan pachantinpi willasqa kanqa”, nispa (Mateo 24:3, 14). Allin willakuykunaqa 230 más nacionkunapin predicakushan 700 más simikunapi. Diospa testigonkunaqa ‘lliu nacionkunamanta, ayllukunamantan’ kanku, chaymi runakunata yanapashanku imas Diospa gobiernon imatas chay gobierno ruwanqa chayta entiendenankupaq (Apocalipsis 7:9). Chaytaqa gratisllan ruwanku, cheqnisqaña qatikachasqaña kaspapas predicashallankun (Lucas 21:17).
¿IMATAN RUWANKI?
15. a) ¿Imaraykun seguro kashanki tukukuy p’unchaykunapi kausashasqanchista? b) ¿Iman pasanqa Diosta mana kasukuq runakunawan? ¿Kasukuq runakunawanri?
15 Qhawarisqaykiman jina, ¿tukukuy p’unchaykunapiñachu kausashanchis? Askha profeciakunañan junt’akushan. Pisi tiempollamantan Diosqa ninqa amaña predicanankupaq, “jinan tukukuyqa chayamunqa” (Mateo 24:14). ¿Imataq chay tukukuyri? Chayqa Diospa jatun guerranmi, chay guerratan “Armagedón” nispa nikun. Jesusmi angelninkunawan llapa mana kasukuq runakunata wañuchipunqa (2 Tesalonicenses 1:6-9). Chay qhepamanqa manañan Satanaspas supayninkunapas runakunata engañanqakuchu. Diosta kasukuspa gobiernonta apoyaq runakunan ichaqa rikunqaku promesankunata Dios junt’asqanta (Apocalipsis 20:1-3; 21:3-5).
16. ¿Imatan ruwanayki kay pachaq tukukuynin cercapiña kashasqanta yachaspa?
16 Satanaspa kamachisqan pachaqa tukupunqañan. Noqanchisqa manan munanchischu wañuyta. Chhaynaqa kallpachakunaykin Diosta reqsinaykipaq, payqa munanmi Bibliamanta allinta yachanaykita (Juan 17:3). Jehová Diospa testigonkunaqa sapa semananmi juñunakunku. Chaymi runakunata yanapan Bibliata allinta entiendenankupaq. Kallpachakuy juñunakuykunaman rinaykipaq (leey Hebreos 10:24, 25). Sichus vidaykipi cambianayki kasqanta reparanki chayqa kallpachakuy cambianaykipaq. Chayta ruwanki chayqa astawanmi Jehová Dioswan amigontin kanki (Santiago 4:8).
17. ¿Imaynatan kay millay pachaq tukukuynin chayamunqa?
17 Apóstol Pablon willaran millay runakunaq tukukuyninqa ‘suwa jina qonqaylla chayamunanta’ (1 Tesalonicenses 5:2). Jesusmi willaranña runakunaqa tukukuy p’unchaymanta pruebakunata rikushaspapas mana kasukunankuchu kasqanta. Niranmi: “Imaynan Noepa p’unchayninkunapi karan chhaynallataqmi runaq Churinpa chayamusqan tiempopipas kanqa. Chay p’unchaykunapin manaraq jatun para chayamushaqtin runakuna mijusharanku, ujasharanku, qharikunapas warmikunapas casarakusharanku Noepa arcaman jaykusqan p’unchaykama, manataq imatapas repararankuchu jatun para chayamuspa llapankuta millp’unankama”, nispa (Mateo 24:37-39).
18. ¿Imatan Jesús kamachiwaranchis?
18 Jesusmi kamachiran ama sinchi mijuypi, sinchi ujaypi, kay kausaypa llakipakuyninkunawan afanasqa kananchista. Payqa willaranñan tukukuy ‘qonqaylla chayamunanta’. Chaymantapas niranmi: “Rijch’ashaqlla kashaychis Diosmanta tukuy tiempo rogakuspa, chhaynapi llapa chaykuna pasananmanta salvasqa kanaykichispaq, runaq Churinpa ñaupanpi sayanaykichispaqwan”, nispa (Lucas 21:34-36). Pisillamantan Satanaspa kamachisqan pachaqa chinkachisqa kanqa, chaymi Jesuspa nisqanta kasunanchis. Diosta Jesustawan kasukuq runakunallan salvasqa kanqaku, paraisopitaq wiñaypaq tiyanqaku (Juan 3:16; 2 Pedro 3:13).
^ párr. 4 Miguelmanta astawan yachanaykipaq qhaway 23 willakuyta.


text:
1 CAPÍTULO
¿Pitaq Diosri?
1, 2. ¿Imakunamantan tapukunchis?
WAWAKUNAQA imaymanamantan tapukunku, kutichiqtinchispas “¿imarayku?” nispan tapukushallanku.
2 Kuraqña otaq waynaña kanchis chaypas imatapas yachayta munaspaqa jujkunatan tapukunchis. Yaqapaschá tapukuranchis: “¿Imaraykun sufrinchis? ¿Imaynan kausay kanqa jamuq tiempopi?”, nispa. Chay tapuykunaman kutichiyta mana tarispataq “jinapas kachun” nispa ninchis.
3. ¿Imaraykun askha runakuna mana maskhankuchu tapukuyninkuman kutichiyta?
3 ¿Kutichinchu Biblia importante tapuyninchiskunaman? Wakinqa creenkun Biblia kutichisqanta, ichaqa ninkun: “Sasa entiendenapaqmi, escuelapi yachachiqkuna sacerdotekuna, pastorkunallan chaytaqa yachanku”, nispa. Jujkunataq mana yachasqankumanta p’enqakuspa mana ima ninkupaschu.
4, 5. a) ¿Imakunamantan yaqapas tapukuranki? b) ¿Imaraykun kutichiyninta maskhashanallayki?
4 Yaqapaschá tapukunki: “¿Imaraykun kaypi kashani? ¿Iman pasawanqa wañupuqtiy? ¿Imaynan Dios?”, nispa. Jesusmi niran: “Diosmanta mañakushallaychis, chaskinkichismi; maskhashallaychis, tarinkichismi; punkutapas takashallaychis, kicharimusunkichismi”, nispa (Mateo 7:7). Chhaynaqa, ¡maskhashallay tarinaykikama!
5 Maskhashallanki chayqa Bibliapin chay tapuykunaq kutichiyninta tarinki (Proverbios 2:1-5). Reparankin mana sasa entiendenapaqchu kasqanta. Jinaspapas Bibliapi yachasqaykiqa yanapasunkin kusisqa kausanaykipaq, jamuq tiempopaqtaq sumaq suyakuyta qosunki. Kunanqa askha runaq tapukusqanta kutichisun.
¿DIOSCHU SUFRICHIWANCHIS?
6. ¿Ima ninkun wakin runakuna sufrimiento kasqanmanta?
6 Kay pachapiqa imaymanan kashan: guerrakuna, cheqninakuykuna, wajchayay, onqoykuna, wañuypas. Chaykunawanmi runakunaqa sufrinchis. Chaymi wakinqa ninku: “Diosmi runakunata imaymana pruebaman churawanchis, chayraykun sufrinchis”, nispa.
7. a) ¿Ima ninkun religionpi umalliqkuna ima desgraciapas kaqtin? b) Diosqa manan sufrichiwanchischu, ¿imaraykun chaymanta seguro kashanchis?
7 ¿Imaraykun runakuna chhaynata piensanku? Religionpi umalliqkuna chayta yachachisqankurayku. Ima desgraciapas kaqtinmi ninku: “Diospa munayninmi karan”, nispa. Chaywanqa Diostan tumpashanku. Diosqa manan jayk’aqpas mana allinkunataqa ruwanchu. Santiago 1:13 texton nin: “Pipas pruebapi tarikuspaqa ama nichunchu: ‘Diosmi pruebaman churawashan’, nispaqa. Imaynan Diosqa mana imawanpas tentasqachu kanman, chhaynallataqmi payqa mana pitapas mana allinkunawanqa pruebaman churanmanchu”, nispa. Mana allinkuna pasananta permitinña chaypas, manapunin paychu chaykunataqa ruwan (leey Job 34:10, 12). Juj ejemplota qhawarisun.
8, 9. ¿Ima ejemplon rikuchiwanchis problemanchiskunamanta Diosta tumpay mana allinchu kasqanta?
8 Juj munakuq taytan wawanta yachachin imatapas allinta decidinanpaq. Wawanmi ichaqa kuraq kaspa taytanpa contranpi jatarispa wasimanta pasapun. Mana allinta kausaspataq problemakunapi tarikun. ¿Niwaqchu: “Papantaq mana jark’aranchu wasinmanta ripunanta chayqa, paymi juchayoq problemakunapi tarikusqanmanta”, nispa? Manan ¿riki? (Lucas 15:11-13.) Diospas chay tayta jinan mana runakunata jark’aranchu pay contra jatarispa mana allinkuna ruwanankuta. Chaymi sufrimiento kasqanmantaqa mana Diostachu tumpananchis.
9 Tapukunkipaschá: “¿Imaraykun Dios mana jark’anchu mana allinkuna pasananta?”, nispa. Chaytan 11 capitulopi yachasun, ichaqa ama qonqaychu: Diosqa anchatan munakuwanchis, manataqmi paychu juchayoq problemanchiskuna kasqanmanta. Aswanpas payllan problemanchiskunata allichanqa (Isaías 33:2).
10. ¿Imaraykun seguro kashanchis millay kausayta Dios tukuchinanmanta?
10 Jinaspapas Diosqa santon (Isaías 6:3). Tukuy ruwasqanpas allinpunin, chaymi paypiqa confiasunman. Runakunan ichaqa pantaq kasqanchisrayku mana allinkunata ruwanchis. Allin kamachikuqpas manan atinchu millay runakunaq ruwasqanta tukuchiyta. Diosmi ichaqa tukuy atiyniyoq kasqanrayku runakunaq mana allinkuna ruwasqanta tukuchinqa. ¡Diosqa maytan chay ruwayta munashan! (Leey Salmos 37:9-11.)
¿IMAYNAN DIOS SIENTEKUN SUFRIQTINCHIS?
11. ¿Imaynan Dios sientekun sufriqta rikuwaspanchis?
11 ¿Imaynatan Dios qhawarin kay pachapi imaymana pasasqanta? Payqa rikumushanmi allin kaqta mana allin kaqtapas, llakikuntaqmi sufrisqanchista rikumuspa. Diosqa allin kaq ruwaywanmi kusikun (Salmos 37:28). Ñaupa tiempopipas millay ruwaykunata rikumuspan ‘sonqonta mayta nanachikuran’ (Génesis 6:5, 6). Diosqa manan cambianchu (Malaquías 3:6). Jinaspapas interesakunmi noqanchispi (leey 1 Pedro 5:7).
12, 13. a) ¿Imaraykun munakuyniyoq kanchis? b) ¿Imaynan sientekunchis sufriqkunata rikuspa? c) ¿Imaraykun seguro kashanchis mana allin ruwaykunata Dios tukuchinanmanta?
12 Chaymantapas Diosqa payman rijch’akuqtan kamawaranchis (Génesis 1:26). Chaytaqa nishan pay jina sonqoyoq kasqanchismantan. Ejemplopaq, Biblian willawanchis Diosqa munakuq kasqanta (1 Juan 4:8). Munakuq kasqanmi tanqaran tukuy imatapas ruwananpaq. Chaymi noqanchispas munakuyniyoq kanchis jujkunata sufriqta rikuspataq llakikunchis, Diosninchismi ichaqa astawanraq llakikun.
13 Kaypi piensasun, sichus atiyniyki kanman mana allin ruwayta, sufrimientotapas tukuchinaykipaq chayri, ¿imatan ruwawaq? Runamasiykita munakuspaykiqa tukuchiwaqmi ¿riki? Diosqa tukuy atiyniyoqmi munakuwanchistaqmi, chaymi tukuchinqa mana allin ruwaykunata sufrimientotapas. Chayraykun kay libroq qallariyninpi kaq Diospa promesanmantaqa mana iskayanachu. Ichaqa Diospa promesankunapi confianapaqqa Diostan allinta reqsinanchis.
DIOSQA MUNANMI REQSINAYKITA
14. ¿Iman Diospa sutin, imaynapin yachanchis sutinta utilizananchista munasqanta?
14 ¿Imatan ruwanki piwanpas amigontin kayta munaspa? Sutiykitan willanki ¿riki? Diosri, ¿sutiyoqchu? Askha religionkunapin ninku sutinqa “Dios” otaq “Señor” nispa. Chayqa rey otaq presidente jina titulokunallan. Diosmi ichaqa willawanchis sutin Jehová kasqanta (Romanos 10:13). Biblian nin: ‘Qanllapuni Jehová Dios kasqaykita yachachunku, qanllapuni mundontinpi ancha jatun Dios kasqaykita reqsichunku’, nispa (Salmos 83:18) *. Diosqa munanmi sutinta utilizanaykita. Chaymi Biblia qelqaqkunapas askha kutita utilizaranku. Payqa amigonchis kaytan munan chaymi sutinta willawanchis.
15. ¿Ima ninanmi Jehová suti?
15 Jehová sutiqa tukuy munasqanta lliu prometesqanta junt’aq ninanmi, chaymi ima ruway munasqantaqa mana pipas jark’ayta atinmanchu, chayraykun Dioslla chay sutiyoqqa. *
16, 17. ¿Imaraykun Jehová Diosta nikun: a) tukuy atiyniyoq b) wiñay-wiñay rey c) kamaq nispa?
16 Salmos 83:18 textopin yacharanchis Jehová Dioslla ancha jatun Dios kasqanta. Apocalipsis 15:3 texton nillantaq: “Tukuy atiyniyoq Jehová Dios, ancha jatunmi admiranapaq jinataqmi tukuy ima ruwasqaykipas. Wiñay-wiñay rey”, nispa. “Tukuy atiyniyoq” nispaqa nishan lliumanta aswan atiyniyoq kasqantan. “Wiñay-wiñay rey” nisqanwantaq nishan mana qallariyniyoq kasqanta. Salmos 90:2 textotaq willan wiñay-wiñaypaq kausasqanta. ¡Chayqa ancha admiranapaqmi! ¿Riki?
17 Apocalipsis 4:11 textotaq willan kamaq kasqanta, ninmi: “Qanqa, Jehová Diosniyku, alabaytapas, jatunchaytapas, atiytapas chaskinaykipaq jinapunin kanki, tukuy imatapas qan kamasqaykirayku, arí, qanpa munayniykipin tukuy imapas kashan, munayniykipin kamasqapas karanku”, nispa. Diosmi tukuyta kamaran angelkunata, cielopi kaq ch’askakunata, mayupi kaq challwakunata, frutayoq sach’akunatapas.
¿ATIWAQCHU DIOSPA AMIGON KAYTA?
18. a) ¿Ima ninkun wakin runakuna Diosmanta? b) Ichaqa, ¿ima ninmi Biblia?
18 Wakin runakunan ninku: “Diosqa ancha atiyniyoqmi, sinchi karupitaqmi kashan, manan noqamantaqa yuyarikunmanchu”, nispa. Diosmi ichaqa mana munanchu chhayna sientekunanchista, aswanmi amigonchis kayta munan. Biblian nin: “Payqa manan sapankanchismantapas nishu karupichu kashan”, nispa (Hechos 17:27). Diosqa maytan munashan reqsinaykita, chayta ruwaqtiykiqa amigoykin kanqa (Santiago 4:8).
19. a) ¿Imatan ruwanayki Diospa amigon kanaykipaq? b) ¿Jehová Diospa imayna kasqanmi astawan gustasunki?
19 ¿Imatan ruwawaq Diospa amigon kanaykipaq? Jesusmi niran: “Paykuna wiñay kausayta chaskinankupaqqa qan sapallan cheqaq Diostan reqsinanku, reqsinallankutaqmi kachamusqayki Jesucristotapas”, nispa (Juan 17:3). Sichus Jehová Diosta Jesustapas reqsishallanki chayqa, Diospa amigonmi kanki wiñay kausaytataq tarinki. Yacharanchisñan Diosqa munakuq kasqanta (1 Juan 4:16). Bibliaqa willallantaqmi Diosqa sumaq sonqo, khuyapayakuq, cheqaq kaqta rimaq, mana usqhaylla phiñakuq, perdonakuq, pacienciakuq, junt’aq kasqantapas (Éxodo 34:6; Salmos 86:5; 2 Pedro 3:9; Apocalipsis15:4). Bibliata estudiaspan Jehová Diosta astawan reqsinki.
20, 21. ¿Imaynapin Diospa amigon kasunman manaña payta rikushaspapas?
20 ¿Imaynapin Diospa amigon kasunman manaña payta rikushaspapas? (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17.) Bibliata leespan yachanki Jehová Diosqa cheqaq kasqanta (Salmos 27:4; Romanos 1:20). Paymanta yachashallanki chayqa astawanmi payta munakunki.
21 Yachankin munakuq papanchis kasqanta (Mateo 6:9). Diosqa kamaqninchismi, chaymi juj tayta jina allin kananchista munan (Salmos 36:9). Bibliaqa sut’itan willan Diospa amigon kay atisqaykita (Santiago 2:23). Tukuyta kamaq Jehová Diosmi amigoyki kayta munan, ¡chayqa may munaymi riki!
22. ¿Imatan ruwawaq Biblia estudiayta jark’asuqtiykiku?
22 Yaqapaschá wakinqa jark’asunkiku Biblia estudianaykita religionniykita mana cambianaykirayku. Ichaqa amapuni pipas jark’achunchu Dioswan amigontin kanaykitaqa. Jehová Dios jinaqa manan pi amigopas kanchu.
23, 24. a) ¿Imaraykun tapukushanallayki? b) ¿Imamantan qatimuq capitulopi yachasun?
23 Bibliata estudiaspaqa manan llapantachu entiendenki, chaymi jujkunata tapukunayki kanqa. Chaypaqqa wawakuna jinan humilde kananchis, qallariypi yachasqanchis jina wawakunaqa tapukushallankun (Mateo 18:2-4). Jehová Diosqa munanmi llapa tapuyniykiman kutichiyta tarinaykita. Chaypaqmi ichaqa tukuy yuyaywan Bibliata estudianayki allinta entiendenaykipaq (leey Hechos 17:11).
24 Bibliata estudiaspan Jehová Diostaqa allinta reqsisunman. Qatimuq capitulopin yachasun Biblia jinaqa mana ima libropas kasqanta.
^ párr. 14 Diospa Simin Qelqa Bibliapi qhaway “Sut’inchasqa simikuna” nisqapi “Dios” nisqata, chaypin willashan Diospa sutin Jehová kasqanta.
^ párr. 15 Diospa sutinmanta astawan yachanaykipaq, qhaway “Astawan yachanapaq willakuykuna” nisqapi 1 willakuyta..


text:
Mana kamachiy tantanakuy
Mana kamachiy tantanakuy nisqaqa (MKT, inlish simipi: non-governmental organization NGO) manam mama llaqtapchu paqarichisqan, manam kamachiypachu kapuq tantanakuymi, kamachiymantaqa manam warkukuqchu. Kañinataqa wankurisqankunamantam icha hawamantam chaskiykun.
Huk mana kamachi tantanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- NGOs - The Self Appointed Altruists (inlish simipi)
- What is a Non-Governmental Organization? City University, London (inlish simipi)
- NGO's role in peace-building (inlish simipi)


text:
CRISTIÄNUNÖ KAWAKUNAPAQ Y YACHATSIKUNAPAQ REUNIONCHÖ YACHAKUNAPAQ Juliu de 2016
Imanö yachatsikunapaq
Täpakoq revistawan y Diospa alli willakïninkuna follëtuwan imanö yachatsikunapaq. Wakin yachatsikïkunata utilicë kikiki imanö yachatsikunëkipaq.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Mañakïnintsik wiyaqta alabashun
¿Imanirtaq Jehoväta äninqantsikkunata cumplinapaq mañakushwan? ¿Imanötaq Jehoväman markäkunqantsikta rikätsikuntsik mañakunqantsik höra? (Salmus 61-
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
Kapamanqantsikllawan kawakïqa, Diosta alabanapaqmi yanapamantsik
¿Imakunataraq rurëta puëdishun kapamanqantsikllawan kawanapaq churapakashqa? ¿Imanötaq Jesuspa kawakïninta qatishwan?
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Jehoväpa sirweqninkunaqa rasumpa kaq adoracionta alläpam kuyayan
¿Imatataq yachakuntsik Diosta precisaqpaq David churanqampita? ¿Imata ruranapaqtaq rasumpa kaq adoracionta precisaqpaq churanqantsik yanapamantsik? (Salmus 69-
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
¿Juk watallapis precursor regular kankimantsuraq?
Precursor regular kayänampaq churapakaqkunaqa atska bendicionkunatam chaskiyanqa.
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
Precursor regular kanapaq horariukuna
Wallka tiempuyoqkuna o qeshyapäkoqkunapis precursor këta puëdiyanqanta musyarirmi espantakunki.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Jehovä ruranqankunata yarpë
¿Imakunataq Jehovä ruranqankuna? ¿Imanötaq yanapamantsik Jehovä ruranqankunaman yarpakachë? (Salmus 74-78)
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
¿Pitaq kawënintsikchö mas precisaqqa?
Salmu 83 kaq capïtuluta qellqaqmi rikätsikurqan kawëninchö Jehovä mas precisaq kanqanta. ¿Imata rurartaq noqantsikpis kawënintsikchö Jehovälla mas precisaq kanqanta rikätsikushwan?


text:
Biblia, ¿imát yachachiáysh?
Cá libru yanapasuyta atin Biblia nisckanta yachanayquípaj, imajchus usúysh, huañuptíysh imát suceden, imaina apiyta atíysh suj cusiscka causayta y sujcuna temasmanta.
Tata Yaya, ¿imatachus nockáyshpaj munan?
Ckam tapunacuyta atinqui imajchus cunan ashca problemas tían. Biblia yachachin Tata Yaya ligerota personaspa problemasninuan úsuy ina, ónckoy y huañuyuan puchúcaj ’rin.
CAPITULO 1
Tata Yayát ’rejsiyta atíysh
¿Creenqui ima Tata Yaya ckamraycu preocupacun? Yáchay cualidaresninmanta, astaanpas imaina Yáyap yanasun cayta atinqui.
CAPÍTULO 2
Biblia Tata Yáyap ’Rimaynin can
¿Imaina Biblia yanapasuyta atin problemasniyquita allichayta? ¿Ímaj profeciaspi confiayta atinqui?
CAPITULO 3
¿Imát Tata Yaya tucuyraycu ’rúaj ’rin?
¿Imaina cáusay caj ’rin mósoj mundupi, Ashpa suj jardín ina captin?
CAPÍTULO 4
Jishu, ¿Mesiaschu can?
Yáchay imajchus Jishu Mesías can, maymanta amora, imajchus Jehóvap Huaan unigénitun can.


text:
11 WILLAKUY
¿Imaynatan yanapawanchis Diospa kamachikuyninkuna?
1. ¿Imaraykun necesitanchis yanapanata?
Kamaqninchis, Taytanchis Jehová Diosqa ancha hatun yachayniyoqmi. Payqa munakuwanchismi interesakuntaqmi ñoqanchispi. Manan paymanta t’aqakuspa kawsananchispaqchu kamawarqanchis (Jeremías 10:23). Imaynan wawakunapas tayta-mamankuq pusarinanta necesitanku, chay hinatan runakunapas Diospa pusariwananchista necesitanchis (Isaías 48:17, 18). Chaymi payqa huk sumaq regalota qowanchis: Bibliapi tarikuq kamachikuykunata.
Jehová Diospa kamachikuyninkunan yanapawanchis sumaqta kawsanapaq, willawanchismi qhepa tiempoman wiñay kawsayta tarinapaq imachus ruwananchistapas. Diostaq kamawarqanchis chayqa, tukuy sonqowanmi paywan pusachikunanchis.
2. ¿Imaynatan Diospa Simin pusariwanchis?
Bibliapin tarikun ancha importante yachachikuykuna, chaykunan imaymana ruwaykunapi yanapawanchis. Kallantaqmi huk kamachikuykunapas, chaykunaqa huk ruwayllapin yanapawasunman (Deuteronomio 22:8). Huk importante yachachikuywan imapipas yanapachikunapaqqa allin reparaqmi kana (Proverbios 2:10-12). Chayta entiendenapaq kaypi yuyaykusun: Biblian yachachin kawsayqa Diospa regalon kasqanta. Chay importante yachachikuymi yanapawanchis wasipi kaspa, llank’anapi kaspa otaq viajaqtinchis allinta cuidakuspa imatapas ruwanapaq.
3. ¿Mayqenkunan aswan hatun kamachikuykuna?
Jesusmi willarqan iskay kamachikuykunamanta. Ñawpaq kaqqa kaymi: Diostan reqsinanchis, munakunanchis, tukuy sonqowantaq servinanchis. Chaypaqmi runakunaqa kamasqa karqanchis. Chaytan yuyarinanchis imatapas decidinanchis kaqtin (Proverbios 3:6). Chayta kasukuqkunaqa Diospa amigonmi kanqaku, qhepamantaq wiñaypaq kusisqa kawsanqaku.
Iskay kaq kamachikuyqa hukkunawan allinta kawsanapaqmi yanapawanchis (1 Corintios 13:4-7). Chay kamachikuyta kasukuspaqa, Dios hinan runakunata sumaqta qhawarisun.
4. ¿Imaynatan yanapawanchis Diospa kamachikuyninkuna?
Familiapi munanakuspa huk nisqalla kawsanapaqmi yanapawanchis (Colosenses 3:12-14). Casarasqakuna pasaqpaq kawsanankumanta kamachikuypas familiaq allinninpaqmi.
Diospa kamachikuyninkunaqa yanapawanchismi llank’ayninchispi, kawsayninchispipas. Askha llank’anakunapin honrado, allin llank’aq runakunata astawanqa contratanku (Proverbios 10:4, 26; Hebreos 13:18). Yanapawanchismi necesitasqanchis kaqkunallawan kusisqa kawsanapaq, qhapaq kaykuna maskhaymantaqa Dioswan allinpi kayta ñawpaqman churananchispaqpas.
Diospa kamachikuyninkunaqa yanapawanchismi qhalilla kananchispaqpas (Proverbios 14:30; 22:24, 25). Rimasun machaymanta. Diosqa onqoykunamanta accidentekunamanta pakaykuyta munaspan kamachiwanchis ama machanapaq (Proverbios 23:20). Ichaqa manan hark’awanchischu pisilla ukyaytaqa (Salmo 104:15; 1 Corintios 6:10). Bibliapi kamachikuykunaqa yanapawanchismi imayna kawsasqanchista imakuna yuyaykusqanchistapas allinta qhawarikunapaq (Salmo 119:97-100). Ichaqa manan allinninchispaq kasqanraykullachu kasukunchis, aswanpas hanaq pacha Jehová Taytanchista hatunchanapaqmi.
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Diospa munasqanman hina kawsay
Diospa munasqanman hina kawsaytaqa atisunmanmi. Diospa amigon kaytapas atisunmanmi.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Dios hina kawsayta qhawariy
¿Imaynatan Dios qhawarin manaraq naceq wawata wañuchiyta, yawar churachikuyta, animalkunaq kawsaynintapas?
NOQAYKUMANTA
Bibliamanta estudiota mañakuy
Bibliamanta estudiota chaskiy hayk’aqchus atisqaykiman hina.


text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
- Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
- Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
- May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
- May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
- Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
- Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
- Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
- Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
- Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
- Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
- Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
- Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
- Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
- Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
- Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
- Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
- Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
- Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
- Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
- Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
- Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
- Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
- Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
- Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
- Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
- Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
- Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
- Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
- Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
4 Tsëmi noqa, Señor-rëkur prësurëkaq, qamkunata rogayaq qayashqa kayanqëkimannö shumaq portakuyänëkipaq,
2 chipyëpa qollmi shonqïkikunawan, yachanëpaq kënikikunawan y pacienciayoq kënikikunawan, kuyanakuyanqëkirëkur jukniki juknikikuna aguantanakur,
3 juknöllata katsikoq santu espïritupa yanapakïninwan juk shonqulla këman chätsikoq yamë kë qamkunachö imëpis kanampaq llapan puëdiyanqëkimannö kallpachakurnin.
4 Juk cuerpullam kan, y juk santu espïritullam kan, qamkuna juk shuyäkïllaman qayashqa kayanqëkinö;
5 juk Señorlla, juk creikïlla, juk bautizakïlla;
6 juk Dioslla y llapankunapa Teytan, pëqa llapankunapa janampam këkan, llapankunawanmi y llapankunachömi.
7 Noqantsikqa cada ünum Diospa alläpa alli këninta rikarquntsik. Tsëtaqa rikarquntsik debaldi qarëta Cristu imanö rakipamanqantsikchömi.
8 Porqui kënömi nin: “Rarata ëwakurmi wakin nunakunata prësu apakurqan; creikoqkunatam tsë nunakunata qarëtanö qorqan”.
9 Peru, ¿imatataq rikätsikun “rarata ëwakurmi” nirqa? Tsëqa rikätsikun jina urämushqa kanqantam, juk parlakïchöqa, patsaman urämushqa kanqanta.
10 Urämoq kaqllam jina ciëlupitapis mas rarata ëwarqan, tsënöpa llapan imëkakunata cumplikätsinampaq.
11 Wakinkunatam apostol kayänampaq churarqan, wakinkunatanam Diospa willakoqnin kayänampaq, wakinkunatanam alli willakïkunata yachatsikoq kayänampaq, wakinkunatanam mitseq y yachatsikoq kayänampaq,
12 santu nunakunata alli kaqman kutikätsiyänampaq, Diospa kaqchö rurëkunata rurayänampaq, Cristupa cuerpun kaqkunata sinchiyätsiyänampaq,
13 llapantsik creikïchö juknölla këta y Diospa Tsurinta alli reqita logranqantsikyaq, poqushqa nuna kanqantsikyaq, Cristu chipyëpa poqu kanqannö noqantsikpis poqu këman chanqantsikyaq.
14 Tsëqa amana pishi wamrakuna kashunnatsu, ni yachëllapa engañakoq nunakunapa yachatsikïninkunata cäsushuntsu; pëkunata cäsurqa imëka laqcheqsaq yaku wakman këman jitanqan y vientu wakman këman apanqan barcunömi kashun.
15 Tsëpa rantinqa, rasumpa kaqta parlarnin, y kuyanakunqantsikta rikätsikurnin, llapanchö poqu këman chäshun Cristunö kanapaq, pëmi dirigimaqnintsik.
16 Përëkurmi cuerpuchö llapan këkaqkuna juknölla këkäyan, y llapan moqukunapa yanapakïninwanmi kikinkunapura wanayanqankunachö yanapanakuyan. Cuerpuchö llapan këkaqkuna rurayänampaq kaqta cada ünu rurarqa, cuerpu winanampaqmi yanapakuyan, tsënöpa entëru cuerpu kuyakïchö sinchiyätsishqa kanampaq.
17 Tsëmi këta nï, y Señorpa jutinchömi këta musyatsikü, juk nacion nunakuna ni imapaqpis mana sirweqkunata pensëninkunachö katsirnin kawayanqanmannö manana kawayänëkipaq.
18 Pëkunaqa ampeqchönömi pensëninkunachö këkäyan, y Diospita shamoq kawëpitam karuchö këkäyan, tsënöqa këkäyan mana musyarmi, shonqunkuna chukru kaptin.
19 Ima alli kanqanta o ima mana alli kanqanta manana cuentapaq churarmi pëkunaqa mana penqakur mana allikunata rurar kakuyarqan, tsënöpam ërayarnin tukïläya melanëpaq rurëkunata rurayarqan.
20 Peru qamkunaqa manam Cristu tsënö kanqantatsu yachakuyarqëki,
21 pëta rasumpa wiyashqa kar y pëpita rasumpa yachakushqa karqa, Jesuschö rasumpa kaq këkanqanmannö.
22 Qamkunaqa unë imanöpis kayanqëkita jaqiyänëkipaqmi yachatsishqa kayarqëki, tsë imanöpis kayanqëkiqa, unë portakuyanqëkimannömi, y engañakoq munëkunawanmi mas mana alliyäkïkan.
23 Y pushayäshoqniki pensënikikunachömi mushoq tikrarnin sïguiyänëki,
24 y mushoq imanöpis këtam imëka röpatanö vistikuyänëki, porqui tsë imanöpis këqa Diospa munëninmannömi kamashqa karqan, y tsëqa alli kaqta rurë y mana jaqikoq këmi.
25 Tsëmi kananqa, engañakïta jaqishqana këkarqa, cada ünu nuna mayikikunawan rasumpa kaqta parlayë, porqui llapantsikmi juk cuerpullachö këkantsik y juknintsikpa juknintsikpam kantsik.
26 Piñashqapis kayë, peru ama jutsataqa rurayëtsu; ama piñashqallaraq këkäyaptikiqa inti jeqatsuntsu;
27 ni ama Diabluta lugarnin qoyëtsu.
28 Suwakoqqa amana suwakutsunnatsu, tsëpa rantinqa sinchi trabajatsun makinwan alli rurëkunata rurar, tsënöpa pipis faltapakoqta rakipänampaq.
29 Ama shimikikunapita yarqutsuntsu ni ima rakcha parlëkuna, sinöqa alli kaqlla, precisanqanmannö kallpata qokoq kaqlla, tsënöpa wiyayäshoqnikikunata bienninkunapaq kaqta qoyänëkipaq.
30 Jina ama Diospa santu espïritunta llakikätsiyëtsu, porqui tsëwanmi sellashqa kayarqunki chaninta pagakushqa kaptin juk junaq librashqa kayänëkipaq.
31 Qamkunaqa jaqiyë piñakur chikikïta, cölerakïta, piñakïta, qayapäkïpa parlëta y ashakïpa parlëta, jina llapan mana allikunatapis.
32 Tsëpa rantinqa jukniki juknikikunapaq alli kayë, shonqupita patsë ankupänakuyë, y jukniki juknikikuna imëkapitapis perdonanakuyë, qamkunatapis Cristurëkur Dios imëkapita perdonayäshunqëkinölla.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
Efesius 4
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
38 KAQ YACHACHIKUY
¿Imanasqataq Jesusta kuyana?
MAYUTA chimpachkaptiki mayu apasuchkaptikiqa, ¿munawaqchu pipas salvaykusunaykita?... ¿Ima niwaqtaq salvasusqaykirayku chay runa wañukuptinqa?... Chaynam 37 kaq yachachikuypi rimamusqanchikman hina Jesucristopas wañukurqa salvawananchikpaq.
Ichaqa, ¿imamantam Jesusqa salvawanchik?... Wañuymantawan huchamantam. Jesusqa wañukurqataqmi mana allinkuna ruwaq runakunaraykupas. ¿Yaqachu qamqa chayna runakunarayku wañuruwaq?...
Bibliapim nin: ‘Sasatamá pipas mana faltayuq runapa rantinpiqa wañurunman, ichapas sumaq sunqu runapa rantinpiqa pipas wañunmanraq’, nispa. Jesusmi ichaqa llapallan runakunapa rantinpi wañukurqa. Arí, ‘huchasaparaq kachkaptinchikmi’ ñuqanchikpa rantinchikpipas wañukurqa (Romanos 5:6-8).
¿Pitaq Jesuspa apostolnin manaraq kachkaspan mana allinkuna ruwaq runa karqa?... Apostol Pablom, paymi nirqa: ‘Cristo Jesusmi hamurqa huchasapakunata salvananpaq, ñuqam huchasapakunamanta aswan huchallikuqqa kani’, nispa. Hinaspapas riqsikurqam ñawpaqkunataqa “mana yuyayniyuq” hinaspa ‘mana allinkuna ruwaq’ kasqanta (1 Timoteo 1:15; Tito 3:3).
Jehova Diosqa ancha kuyawasqanchiktam qawachiwarqanchik churin Jesusta runakunarayku wañukunanpaq kachamuspanqa. Bibliapi qawaykuy Juan 3:16 nisqanta. Chaypim nin: “Diosqa ancha-anchatam runakunata kuyarqa chaymi sapallan churinta qumurqa haykam paypi iñiqqa mana wañuchisqa kanankupaq, aswanqa wiñay kawsayniyuq kanankupaq”, nispa.
Jesuspas taytan hinam kuyawarqanchik. 30 kaq yachachikuypi rimamusqanchikman hinam paytaqa tutallaraq hapiruspanku sacerdotekunapa jefen Caifasman aparurqaku. Chaypim yanqakunamanta tumpaspanku maqarqaku. Chayna Jesus kachkaptinmi apostol Pedropas Jesus riqsisqanta negakurqa.
Jesusqa tukuy tutam rikchaspallan achikyarurqa. Chay tuta juzgasqanku mana allin kasqanraykum achikyaytaqa sacerdotekunata, escribakunata, autoridadkunata lliwta qayachirqaku yapamanta Jesusta juzganankupaq. Hinaspam kaqlla tumparqaku “Diospa contranpim mana allinkunata rimarun” nispa.
Hinaspankum Jesusta chaqnaruspa Roma nacionmanta gobernador Pilatomanña apaspa nirqaku: ‘Kay runaqa gobiernopa contranpim kachkan. ¡Wañunanmi!’, nispa. Pilatoñataqmi llullakusqankuta yachaspan nirqa: ‘Ñuqaqa manam ima mana allintapas paypiqa tarinichu, kachaykusaqmi’, nispa. Hinaptinmi sacerdotekunawan llapa runa qaparirqaku: ‘¡Ama, wañuchiy!’, nispa.
Chaywanpas Pilatoqa kaqllam Jesustaqa kachaykuyta munarqa. Chay sacerdotekunawan runakunam ichaqa nirqaku: ‘Kay runata kachaykuspaykiqa manam Roma nacionta kamachiqpa amistadninchu kanki, wañuchinaykim’, nispa. Hinaspam aswan-aswanraq qaparirqaku. ¿Imatataq Pilatoqa ruwarqa?...
Munasqankuta ruwaspanmi Pilatoqa Jesusta maqachispan soldadokunata kamachirqa wañuchinankupaq. Chaymi soldadokunaqa kichkamanta ruwasqa coronata churaspanku qunqurakusparaq Jesusmanta asikuqku, hinaspam allin raku qiruta chukuchirqaku “uma tullu” nispa riqsisqanku urqukama. Chaypim makintapas hinaspa chakintapas clavokunawan chukusqan qirullapi takarurqaku, hinaspam yawarllanpas sutuptin nanaywan qaparichkaqta sayarachirqaku.
Jesusqa manam chayllaqa wañurqachu, unaytaraqmi qirupi warkusqa ñakarillarqa. Chayna ñakarillaptinmi sacerdotekuna asikuqku, chaypi runakunapas niqkum: “Diospa churin kaspaykiqa ñakarichisuqniki qirumantayá uraykamuy”, nispa. Chaynata niptinkupas Jesusqa taytantam kasukurqa, taytanqa kay pachamanqa kachamurqa runakunarayku wañukunanpaqmi. Chaymantam yaqa kimsa hora tarde lawta taytanta kallpawan qayakuspan wañukurqa (Mateo 26:36–27:50; Marcos 15:1; Lucas 22:39–23:46; Juan 18:1–19:30).
¡Jesusqa manamá Adan hinachu karqa! Adanqa mana kasukusqanwanmi Diosta mana kuyasqanta qawachirqa, runakunatapas mana kuyasqantam qawachirqa huchallikusqanwan, chayraykum huchasapallaña ñuqanchikpas kanchik. Jesusmi ichaqa Jehova Diostawan runakuna kuyasqanta qawachirqa Diosta kasukuspan hinaspa huchanchikrayku wañukuspan.
Mayna sumaqmi ñuqanchikpaq Jesuspa ruwasqanqa ¿aw?... ¿Agradecekunkichu Jehova Diosta churin Jesus kachamusqanmanta?... Apostol Pabloqa agradecekurqam. Chaymi nirqa: ‘Jesusmi kuyawaspan ñuqarayku wañukurqa’, nispa (Galatas 2:20). Jesusqa qamrayku hinaspa ñuqaraykum wañukurqa wiñay kawsayta haypananchikpaq. Chaymi paytaqa kuyananchik.
Apostol Pablom Corinto llaqtapi iñiqkunata nirqa: ‘Jesuspa kuyakuyninmi kallpanchawanchik’, nispa. ¿Imapaqtaq kallpanchawanchik?... Kikin Pablom nirqa: ‘Jesusqa llapallanchikpaqmi wañukurqa hinaspa kawsarimurqa, chaynapi kawsaqkuna manaña kikillanchikpaq kawsaspa wañupuwaqninchik Jesuspaqña kawsananchikpaq’, nispa (2 Corintios 5:14, 15).
¿Imaynatataq Jesuspaqña kawsasqaykita qawachiwaq?... Paymanta yachasqaykikunata runakunaman yachachispaykim. Chaymantapas sapallaykipi kaspapas allinkunata ruwaspaykim. Wasikipi mana pipas kaptinqa, ¿allinchu kanman televisionpi utaq internetpi mana allinkunata qawayniki?... Hukkuna mana qawaptinpas Jesusqa ima ruwasqaykitapas qawamuchkanmi.
Jesusqa Jehova Diospa ancha kuyasqanmi. Chaymi Jesusqa huk kutipi nirqa: ‘Hanaq pacha taytayqa kuyawanmi’, nispa. Ichaqa, ¿imanasqataq Jehova Diosqa Jesusta kuyan hinaspa imanasqataq ñuqanchikpas kuyananchik?... Wañunan kaptinpas Diospa munayninta ruwasqanraykum (Juan 10:17). Bibliapim niwanchik: ‘Diostayá qatipakuychik, chaymantapas hinallayá kuyakuq kaychik imaynam Cristopas ñuqanchikta kuyawasqanchikman hina, Cristoqa ñuqanchikraykum vidanta qurqa’, nispa (Efesios 5:1, 2). Chaynaqa Jesusta kuyanapaqqa bibliapa chay niwasqanchiktam kasukunanchik.
Ruwasqankunamanta Jesusta astawan agradecekunapaq qawasun Juan 3:35; 15:9, 10 hinaspa 1 Juan 5:11, 12.


text:
Hatun wamp'u
Hatun wamp'u, Yaku karru icha Barku nisqaqa ancha karu, hatun quchanta, mama quchanta purinapaq wamp'um.
Ñawpa pacha hatun wam'pukunaqa hatun t'uyuna wamp'u icha wayra wamp'u karqan, t'uyurka nisqa hatun hatun k'aspipi watasqa wayra tanqanakunayuq, wayrap kallpanwan purinapaq. Kunan pachataq yaqa tukuy hatun wamp'ukunataq rawray kuyuchinayuqmi.
Wamp'urani nisqapim hatun wamp'ukuna chayamun watakuq, runakunap qhatunakunappas yaykunanpaq lluqsinanpaqpas.
Hatun wamp'upi llamk'aq runakunaqa wamp'u runa nisqam. Achka pruphisyunkunam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun wamp'u.


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
24 Templomantan Jesusqa ripusharan, jinan discipulonkunaqa payman achhuykuranku chay templota qhawachinankupaq.
2 Jesustaq paykunata niran: “¿Rikushankichischu llapa kaykunata? Cheqaqtan niykichis: Kaypiqa manapunin juj rumillapas rumi patapi qhepanqachu, llapallanmi thunisqa kanqa”, nispa.
3 Olivos orqopi Jesús tiyashaqtinmi discipulonkunaqa sapaqllapi payman achhuykuspa tapuranku: “Niwayku, ¿jayk’aqmi chaykuna kanqa? ¿Ima señalmi kanqa chayamusqayki tiempoña kashaqtin, kay tiempopas tukukapunanpaqña kashaqtin?”, nispa.
4 Jesustaq paykunata niran: “Cuidakuychis, paqtataq pipas pantachisunkichisman.
5 Askhan sutiywan sutichakuspa jamunqaku: ‘Noqan Cristoqa kani’, nispa, jinan askhata pantachinqaku.
6 Qankunaqa tukuyneqpi guerrakuna kasqanmantan uyarinkichis, ichaqa aman mancharikunkichischu; chaykunaqa kananpunin, chaywanpas manaraqmi tukukuychu.
7 ”Juj nacionmi juj nación contra jatarinqa, juj llaqtataq juj llaqta contra jatarinqa, kayneqpi chayneqpin kanqa yarqaypas terremotokunapas.
8 Tukuy chaykunaqa nanay qallariyllaraqmi.
9 ”Runakunan entregasunkichis ñak’arichisqa kanaykichispaq, jinaspa wañuchisunkichis. Sutiyraykun lliu llaqtakuna cheqnikusunkichis.
10 Chaymantapas, askhan iñiyninkuta saqepunqaku, paykunapuran jap’ichinakunqaku cheqninakunqaku ima.
11 Llulla profetakunapas askhan rijurimunqa, jinaspa askha runakunata pantachipunqaku.
12 Mana allin kausay yapakusqanwantaq yaqa llapa runakunaq munakuynin chiriyapunqa.
13 Tukukuykama aguantaqmi ichaqa salvasqa kanqa.
14 Diospa gobiernonmanta allin willakuykunan pachantinpi willasqa kanqa llapa nacionkuna yachananpaq, jinan tukukuyqa chayamunqa.
15 ”Profeta Danielmi willaran ch’usaqyachiq millakunapaq kaqmanta (kayta leeqqa allin reparaqmi kanan entiendenanpaq), chayta juj ch’uya partepi kashaqta rikuqtiykichisqa
16 Judeapi kaqkuna orqokunaman ayqechunku.
17 Wasi patapi kaqpas amaña wasinman jaykuchunchu ima kaqnintapas orqomunanpaq,
18 chajrapi kaqpas amaña p’achanman kutichunñachu.
19 ¡Ay chay p’unchaykunapi onqoq warmikunamanta, ñuñuq wawayoq warmikunamantapas!
20 Diosmanta mañakushallaychis ayqenaykichis p’unchay ama chiri tiempopichu nitaq sábado p’unchaypichu kananpaq.
21 Chay tiempopiqa manchay ñak’ariymi kanqa, chay ñak’ariy jinaqa manan karanchu kay pachaq qallariyninmantapacha kunankamapas, nitaq qhepamanpas kanqachu.
22 Chay p’unchaykuna mana pisiyachisqachu kanman chayqa, manan pipas salvasqachu kanman, ajllasqakunaraykun ichaqa chay p’unchaykuna pisiyachisqa kanqa.
23 ”Sichus pipas nisunkichisman: ‘¡Qhawariychis, kaypin Cristoqa kashan!’, otaq ‘¡jaqaypin kashan!’, nispa chayqa, aman creenkichischu.
24 Llulla Cristokunan llulla profetakunan rijurimunqa, jinaspan jatun señalkunata, admiranapaq jina kaqkunatawan ruwanqaku, chaykunawanmi ajllasqakunatawanraq pantachiyta munanqaku.
25 Chaykunataqa ñaupaqmantañan willashaykichis.
26 Chayrayku, runakunachus nisunkichis: ‘¡Qhawariychis, ch’inneqpin kashan!’, nispa chayqa, aman lloqsinkichischu. Otaq: ‘¡Qhawariychis, wasi ukhupin kashan!’, nispa niqtinkupas, aman creenkichischu.
27 Imaynan llifllikiypas inti lloqsimuy ladomanta lloqsimuspa inti jaykuy ladokamaraq k’ancharin, chhaynallataqmi kanqa runaq Churin chayamusqan tiempopas.
28 Maypichus wañusqa cuerpo kanqa, chaypin ankakunaqa juñukunqaku.
29 ”Chay ñak’ariy p’unchaykuna qhepallatan inti tutayanqa, killapas manaña k’anchanqachu, ch’askakunapas cielomanta urmaykamunqa, cielopi atiykunapas chhafchirisqa kanqa.
30 Chayllamanmi runaq Churinpa señalnin cielopi rijurinqa, jinan kay pachapi llapa ayllukuna llakikuymanta sonqonkuta takakunqaku, runaq Churintataq rikunqaku atiywan sinchi lliflli kaywan phuyupi jamushaqta.
31 Paymi angelninkunata kachamunqa, paykunataq trompeta sinchita waqashaqtin llapa ajllasqakunata juñunqaku kay pachaq tawantin ladonmanta, cieloq juj k’uchunmanta juj kaq k’uchunkama.
32 ”Qankunaqa higos sach’aq k’allmachankuna ch’ijchirimuqtin, raphinkunapas lloqsimuqtinmi yachankichis paray tiempoqa cercapiña kashasqanta ¿riki?
33 Chhaynallataq tukuy chaykunata rikuspaykichisqa yachaychis runaq Churin qayllaykamushasqanta, punkupiña kashasqanta.
34 Cheqaqtan niykichis: Manapunin kay tiempo runakunaqa wañunqakuchu llapa chaykuna junt’akunankama.
35 Cielopas kay pachapas tukukapunqan, imachus nisqaykunan ichaqa manapuni tukukunqachu.
36 ”Chay p’unchaymanta chay horamantawanmi ichaqa mana pipas yachanchu, ni janaq pachapi angelkunapas ni Churipas, aswanpas Yayallan yachan.
37 Imaynan Noepa p’unchayninkunapi karan chhaynallataqmi runaq Churinpa chayamusqan tiempopipas kanqa.
38 Chay p’unchaykunapin manaraq jatun para chayamushaqtin runakuna mijusharanku, ujasharanku, qharikunapas warmikunapas casarakusharanku Noepa arcaman jaykusqan p’unchaykama,
39 manataq imatapas repararankuchu jatun para chayamuspa llapankuta millp’unankama, chhaynallataqmi runaq Churin chayamusqan tiempopas kanqa.
40 Iskay runakunan chajrapi kashanqaku; jujninmi apasqa kanqa, jujnintaq saqerparisqa kanqa.
41 Iskay warmikunan molino rumipi kutashanqaku; jujninmi apasqa kanqa, jujnintaq saqerparisqa kanqa.
42 Chayrayku, makilla kashaychis, manan yachankichischu ima p’unchaytachus Señorniykichis jamunqa chayta.
43 Kayta yachaychis: Wasiyoq runachus yachanman karan tutapi ima horastachus suwa jamunanta chayqa, rijch’asqallan kashanman karan, chhaynapi wasinta mana jaykunankupaq.
44 Chayrayku, qankunapas listollapuni kashaychis, mana piensasqaykichis horatan runaq Churinqa jamunqa.
45 ”¿Pipunitaq kanman allin yuyayniyoq junt’aq kamachiri? Paytan patronninqa churanqa wasinpi kamachinkunata qhawarinanpaq, tiempollanpi mijunata qonanpaqwan.
46 Chay kamachiqa kusisqan kanqa patronnin kutimuspa chhayna ruwashaqta tariqtinqa.
47 Cheqaqtan niykichis: Paytan patronqa llapa kaqninkuna qhawaqta churanqa.
48 Chay kamachitaqchus millayman tukupuspa sonqonpi ninman: ‘Patronniyqa jayk’aqraqchá kutimunqa’, nispa,
49 jinaspa kamachimasinkunata maqayta qallarinman, machaqkunawantaq mijunmanpas ujanmanpas chayqa,
50 patronninmi mana suyasqan p’unchayta mana yachasqan horata jamuspa
51 sinchita castiganqa, jinaspa iskay uyakunatawan kuskata churanqa. Chaypin payqa waqanqa, mana imanakuyta atispataq kiruntaraq k’achachachinqa.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Mateo 24
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
FAMILIAKUNAPAQ YANAPAYKUNA | TAYTA-MAMAKUNAPAQ
Yanapay cambiashasqanku tiempopi
¿IMAPIN TARIKUNKU?
Qhawarisqaykiman jinaqa wawaykiqa ratullan wiñashan. Kunanqa erqellaraqmi ichaqa ñan cambiashanña waynaman otaq sipasman, jinaspa kuraq runaman tukupunanpaq.
¿Imaynatan wawaykita yanapawaq wiñay junt’asqa runaman tukunanpaq cuerpon cambiasqan tiempopi? Chay tiempopin wawakunaqa confundisqa otaq mancharisqa tarikunku.
KAYTAN YACHANAYKICHIS
Manan kaq edadllapichu qallarin. Kanmanmi 8 watankumanta 15 watankukama. Juj libro nin: “Manan kaq edadllapichu qallarin”, nispa (“Wawaykita munakuywan paypi confiaspa ima wiñachiy”. Inglés simipi).
Jujkuna qhawarisqankupin astawanqa piensanku. Javier * nin: “Astawanqa imayna uyay kasqanpi otaq imata ruwashasqaypin piensaq kani. Runakunawan kashaspaqa jujniraqta jina qhawariwanankumantan manchakuq kani”, nispa. Chaymantapas uyapi granokuna rijuriqtinqa astawanraqmi mal sientekunku. 17 watayoq Karina nin: “Uyaypipas maqawashankuman jinan sientekuq kani. Waqaqmi kani millay uyayoqpaqtaq qhawarikuq kani”, nispa.
Sasan cambiasqanku tiempoqa. Astawanqa chicakunatan pasan. Yaqapaschá chicokuna paykunamanta burlakunkuman caderanku otaq ñuñunku wiñayta qallariqtin. Juj libro nin: “Paykunatan qhawapayankuman warmiwan puñuyta yachaq chicokuna”, nispa.
Chay tiempopiqa manan kuraq runa jinachu kanku. Chaytan Proverbios 22:15 nin: “Loqhe-kayqa waynaq sonqonpin saphichakun”, nispa. Juj waynaqa yaqapaschá kuraq runaman rijch’akunman ichaqa juj libro nin: “Manan allintachu imatapas decidinman, comportakunman otaq juj ruwaykunatapas yuyayniyoq jina ruwanman”, nispa (“Qanwan adolescente wawaykiwan”. Inglés simipi).
KAYTAN RUWAWAQCHIS
Rimapayay manaraq cambiokuna qallarishaqtin. Wawaykiqa yachananmi cuerponpi ima cambiokuna kananta. Warmi wawakunataqa killan chayamunanmantan rimapayana, qhari wawakunatataq tutakunapi mujunku phawamunanmanta. Yachanankun chay cambiokunaqa qonqaylla jap’inanta, mana jinaqa mancharisqan sientekunkuman. Sumaqllata chay temakunamanta rimapayay, explicay chay cambiokunaqa qhepaman kuraq runaman tukupunanpaq preparashasqanta (Bibliaq yachachikuynin: Salmo 139:14).
Llapanta willay. John wayna yuyarin: “Tayta-mamayqa manan sut’itachu rimapayawaranku. Maytan munayman karan sut’ita rimapayawanankuta”, nispa. 17 watayoq Alana nillantaq: “Mamayqa willawaranmi cuerpoyta imachus pasananta, ichaqa munaranin imayna sientekunaymanta allinta entiendechiwananta”, nispa. Chhaynaqa p’enqakunapaqña kaqtinpas, llapa cambiokunamanta wawaykiman willay (Bibliaq yachachikuynin: Hechos 20:20).
Tapuykunallawan parlayta qallariy. Ususiykitan tapuwaq: “¿Ñachu wakin compañeraykikunata killan jamurunña?” Otaq, “¿compañeroykikunari, asikunkuchu juj chicakunaq cuerponku cambiaqtin?” Qhari wawaykitataq tapuwaq: “¿Asikunkuchu jujkuna mana usqhaychu waynaman tukuqtinku?”, nispa. Sichus jujkunata wayna-sipasman cambiasqanku imaynata afectasqanmanta parlanqaku chayqa, aswan faciltan parlarinqaku. Ichaqa wawaykichis rimaqtinqa “usqhaylla uyariq kaychis, ichaqa allin yuyaywan rimaychis” (Santiago 1:19).
Yanapay ‘allin reparayta allin yuyaykukuytawan’ tarinanpaq (Proverbios 3:21). Chaymantapas imayna sientekusqankupin cambiallankutaq. Wawaykiqa pay kikinmantan piensayta qallarinqa, chayman jinataqmi decidinqa kuraqña kaspapas. Chhaynaqa chay cambiokuna tiempopi yanapaychis allin kaqkunata yachachispa (Bibliaq yachachikuynin: Hebreos 5:14).
Ama sayk’uychu. Askha wayna-sipaskunan chay temamanta mana tayta-mamankuwan rimayta munankuchu. Paykunamanqa manapas imapas interesanmanchu jinatan comportakunku. Ichaqa “Qanwan adolescente wawaykiwan” nisqa libron nin: “Manapas imatapas yachayta munankumanchu jinata comportakuq wayna-sipaskunaqa astawanraqmi yachayta munanku, chaymi ninripas ninriraq uyarishanku”, nispa.
^ párr. 8 Sutinkuqa cambiasqan kashan.


text:
14 YACHAQANA
¿Ima escuelastaj precursorespaj tiyan?
Jehovaj testigosnenqa, unaymantapachaña imaymana escuelasta wakichinku. Jinamantataj Diospa Reinonmanta willaypi tukuy tiemponkuta churajkunata, ruwanankuta “allinta juntʼa[nankupaj]” yanapanku (2 Timoteo 4:5).
Precursorespaj Escuela. Kay escuelamanqa, uj watataña precursor regular kajkunata wajyarikun. Ruwakuntaj 6 pʼunchayta wasinkumanta qaylla Tantakuna Wasipi. Kay escuelaqa precursoresta yanapan: 1) Jehová Diosman astawan qayllaykunankupaj, 2) aswan sumaj willajkuna kanankupaj, 3) chay sumaj ruwaypi kanallankupajpunitaj.
Reinomanta Willajkunapaj Escuela. Kay escuelamanqa, unaytaña precursores kajkunata 2 killapaj wajyarikun, pikunachus wasinkuta saqespa mayllamanpis willaj rinapaj wakichisqa kanku chaykunata. Chay hermanosqa may Sumaj Willaj Jesucristo jina ruwanku. Ninkutaj: “Kaypi kani, noqata kachaway ari”, nispa (Isaías 6:8; Juan 7:29). Karusman ripuspaqa, ichapis pisi imasllawan kausayman yachakunanku kanqa. Ichá yachakunallankutaj kanqa, waj laya ususman, chiriman, sinchʼi qʼoniman, waj jina mikhunasman ima. Wakin kutistaj, mosoj qalluta yachakunanku kanqa. Kay escuelamanqa, 23 watasniyojmanta 65 watasniyojkama casarasqas, mana casarasqa hermanas, hermanos riyta atinku. Chay escuelataj, Diospa llajtanpi ruwanankuta sumajta juntʼanankupaj yanapan. Chantapis Jehovapaj, llajtanpajwan astawan ruwanankupaj chay hermanosta wakichin.
Galaad Escuela. “Galaad” palabraqa, hebreo parlaypi “rumi qotu señal” niyta munan. Kay escuela 1943 watapi qallarisqanmantapacha, 8.000 kuraj misioneros “tukuy kay pachapi runasman” Diosmanta willanankupaj kachasqas kanku (Hechos 13:47). Chay ruwakusqantaj mana qhasipajchu karqa. Ñaupaj misioneros Peruman chayashajtinku, ni uj qotuchakuyllapis karqachu, kunantaj 1.000 kurajña tiyan. Japonman chayashajtinkutaj, ni 10 testigospis chay suyupi karqachu, kunanrí 200.000 kurajña kan. Chay escuelaman rejkunaqa, Diospa Palabranta phishqa killasta sumajta ukhunchanku. Chaymantaj wajyarikun: precursores especialesta, misionerosta, sucursalespi llankʼajkunata, superintendentes kajkunatapis. Chaypi yachakusqankutaj, Diosmanta Jallpʼantinpi willakunallanpajpuni sumajta yanapanankupaj wakichin.
¿Imapajtaj wakichikun Precursorespaj Escuela?
¿Pikunatataj Reinomanta Willajkunapaj Escuelaman wajyarikun?


text:
YACHACHINA 4
¿Pi Jesucristo can?
1. Jíshup causaynin, ¿imaina ckallarera?
Jishu manáraj Ashpapi huachascka cas, suj espíritu cielupi cara (Juan 8:23). Jehová payta huámaj ’ruara y pay Jehovát yanapara túcuy cosasta ’ruanánpaj. Jehová Jishút sapallan ’ruara, chayraycu Biblia nin ima Yáyap «unigénito» Huaan can (Juan 1:14). Y pay Tatanpa sutinpi ʼrimara, chayraycu «Palabra» ina ʼrejsiscka can. Proverbios 8:22, 23, 30 y Colosenses 1:15, 16 léey.
2. ¿Imajchus Jishu Ashpaman amora?
Yaya Huaanta Ashpaman cachara. Cháypaj, Jishu suj huahuita ina Maríap huicsanpi tianan tiara y huachachiscka, María, suj sipas judía, manáraj ni suj ckarian iquiyta apera. Chayraycu, Jishu mana tata humanu apera (Lucas 1:30-35). Pay Ashpaman amora: 1) verdata Yayamanta yachachíypaj, 2) ejemplunuan yachachiaycúpaj dificultades apiptiycu imaina Yáyap voluntarninta ’ruayta, y 3) causaynin perfecta «rescate» ina ckóypaj. Mateo 20:28 léey.
3. ¿Imajchus suj rescatét precisaycu?
Suj rescate suj preciu can, ima pagaracun, suj persunát ckeshpichíypaj (Éxodo 21:29, 30). Yaya mana munara, ima persunas moroyanancuta ni huañunancuta. Cayta yachaycu, Jehová Adanta nipusckanraycu, si uchallícoj —o mana casúcoj cara— huañunman. Chayraycu si casúcoj cara, ni aicappas huáñoj ’rera (Génesis 2:16, 17; 5:5). Biblia nin, huáñuy Adanuan mundupi «yaicora». Cay ninaan, Adan túcuy persunasta uchallícoj canancuta ’ruara y chayna tucuyta huañuyman condenacora. Chayraycu túcuy suj rescatét precisaycu. Romanos 5:12 y 6:23 léey.
Cunan, ¿pi chá rescatét pagarayta atinman, y huañuymanta ckeshpichiayshta? Áicap huañuycu, cumpliycu condenasniycuta uchasniycumanta. Túcuy imperfectus caycu, chayraycu, mana sujcúnap uchasnincuta pagarayta atiycu. Salmo 49:7-9 léey.
4. ¿Imajraycu Jishu huañora?
Jishu perfectu cara, mana imperfectu nockáysh ina. Chayraycu mana paypa uchasninraycu huañora, manapé, uchasniycuta pagaráypaj. Yaya munaynin túcuy persunasraycu ckaachera, Huaanta cachas nockáyshraycu huañunánpaj. Jishupas munaynin ckaachera Tatanta casucus y causayninta ckos ckeshpichianáyshpaj uchamanta y huañuymanta. Juan 3:16 y Romanos 5:18, 19 léey.
5. Jishu, ¿imát ʼruashcan cá tiempupi?
Áicap Jishu Ashpapi tiara, onckosckasta ampera, huañusckasta causachicora y picunasta usushcarancu yanapara, ckaachis ’rúaj ’risckanta ámoj pachapi picunasraycu casúcoj cancu (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Áicap Jishu huañora, Yaya causachera, suj ser espiritual ina cielupi (1 Pedro 3:18). Chaymantá, Jishu Tatanpa launpi suyara autoridar ckopunancama, Ashpa saanpi reinanánpaj (Hebreos 10:12, 13). Cunan, Jishu cieluspi reinashcan, y discipulusnin, chá alli noticiasta túcuy Ashpapi apashcancu. Daniel 7:13, 14 y Mateo 24:14 léey.
Mana unas, Jishu, Rey ina, atiyninta utilísaj ’rin, tucúypaj chackaycunaan ima mana allis imastisuan usuchicushcancu. Túcuy picuna Jishupi fét apincu y payta casucuncu Ashpapi cusiscka causanckancu, na suj jardín ina ’ruascka captin. Salmo 37:9-11 léey.


text:
39 CAPÍTULO
Diosqa manan wawanta qonqaranchu
JESUSMI amigon Lázaro wañupuqtin llakikuran. Jehová Diosri, ¿llakikuranchu wawanta ñak’arichishaqtinku wañuchishaqtinkupas?... Bibliaq willasqan jina, Jehová Diosqa llakikunmi imapas pasaqtinqa (Salmo 78:40, 41; Juan 11:35).
Imaynataraqchá Jehová Diosqa llakikuran wawanta wañuchishaqtinku ¿riki?... Jesusqa yacharanmi papan manapuni qonqananta. Chaymi wañupunanña kashaqtin niran: ‘Yayáy, makiykimanmi vidayta jap’ichiyki”, nispa (Lucas 23:46).
Jesusqa yacharanmi papan kausarichimpunanta. Jesuspa kausarimpusqan qhepamanmi Pedro ñaupa qelqapi nisqanta willaran: ‘Manan sepulturapi saqerparisqachu karan, aychanpas mana ismunanchu karan’, nispa (Hechos 2:31; Salmo 16:10). Arí, Jesusqa manan unaychu sepulturapi karan, chaymi cuerponqa mana ismuranchu nitaq asnaranchu.
Jesusmi manaraq wañupushaspa apostolninkunaman willaran wañuchisqa kananta, kinsa p’unchayllamanta kausarimpunantapas (Lucas 9:22). Paykunaqa mana iskayaspan Jesuspa kausarimpunanta suyananku karan. Ichaqa, ¿chaytachu ruwaranku?... Chaymanta kunan yachasun.
Jesusqa viernes tardenta las tresta jinan wañupuran. Jinan José sutiyoq qhapaq runa Pilatoman riran Jesuspa cuerponta mañamunanpaq. Chay qhepamanmi Jesuspa cuerponta k’aspimanta uraykachispa sepulturaman churaran. Chay sepulturaqa huerta ukhupin tarikuran.
Chay qhepamanmi chay t’oqota jatunkaray rumiwan wisq’aranku. Kinsa p’unchay qhepamanmi domingo p’unchay karan. Manaraqmi p’unchayamuranchu, sacerdotekunaq churasqanku soldadokunataq sepulturata qhawasharanku. ¿Imaraykun qhawasharanku?...
Sacerdotekunan uyarisqaku: ‘Kausarimpusaqmi’, nispa Jesuspa nisqanta. Chaymi paykunaqa niranku: ‘Qatikuqninkunan cuerponta suwaruspa ninqaku: “Jesusmi kausarimun”’, nispa. Chaymi guardiakunata churaranku. Ichaqa qonqayllan juj jatun terremoto karan, jinan juj k’anchay rijuriran. ¡Jehová Diospa angelninmi karan! Chaymi soldadokunaqa mancharikuymanta mana kuyuriytapas atirankuchu. Jinan angelqa t’oqopi rumita suchuchiran. ¡Sepulturaqa ch’usaqmi kasharan!
Qhepamanmi Pedro niran: “Jesustan Diosqa kausarichimuran”, nispa (Hechos 2:32). Arí, Diosqa Jesusta kausarichispan juj cuerpota qoran. Angelkunaman jinan espiritual cuerpota qoran (1 Pedro 3:18). Ichaqa qatikuqninkuna rikunanpaqmi aycha cuerpopi paykunaman rijuriran. ¿Cheqaqtapunichu paykunaman rijuriran?... Chayta kunan yachasun.
Inti lloqsimunanpaqqa manañan soldadokuna chaypichu kasharanku. María Magdalena juj warmikuna iman sepulturata qhawaq risharanku. Paykunaqa ninakusharankun: ‘¿Pitaq kunanri sepulturaq punkunmanta rumita suchurichipuwasunchis? Chay rumiqa sinchitan llasan’, nispa. Ichaqa sepulturaman chayaqtinkun rumiqa suchuchisqaña kasharan, manataqmi Jesuspa cuerpon karanchu. Jinan María Magdalenaqa phawaylla kutiran apostolkunaman willamunanpaq (Marcos 16:3).
Wakin warmikunan ichaqa sepulturapi qhepakuranku: ‘¿Maytaq Jesuspa cuerponri?’, nispanku. Chayllamanmi iskay runakuna k’anchashaq p’achawan rijuriranku. ¡Paykunaqa angelkunan karanku! Paykunan warmikunata niranku: ‘Imaraykun kaypi maskhashankichis. Payqa kausarimpunñan. Usqhaylla rispa qatikuqninkunaman willamuychis’, nispa. Chakinkuraqchá pisiran phawasqankupi. Ichaqa ñanta rishaqtinkun juj runawan tuparanku. ¿Pin karan chay runa?...
Jesusmi karan. Paymi niran: “Phawaychis, wayqeykunaman willamuychis”, nispa. Paykunaqa ancha kusisqan kutiranku. Jesuspa qatikuqninkunawan tupaspan niranku: ‘¡Jesusqa kausashanmi! ¡Rikuramuykun!’, nispa. María Magdalenan Pedroman Juanmanwan willaranña sepultura ch’usaq kapusqanta, chaymi paykunaqa pasasqakuña qhawaq. Dibujopi rikusqayki jina, paykunaqa Jesusta k’uyusqanku telakunata qhawaspan sinchita admirakuranku. Manan creeyta atirankuchu Jesuspa kausarimpusqanpi.
Chay domingo p’unchaymi Jesusqa iskay qatikuqninkunaman rijuriran Emaús llaqtaman rishaqtinku. Jesusqa paykunawan kuskan rimaspa ñanta risharan. Ichaqa manan repararankuchu Jesús kasqanta jujniray rijch’ayniyoq kasqanrayku. Chay qhepamanmi mijunankupaq Jesús mañakuqtin chayraq repararanku Jesús kasqanta. Jinan ancha kusisqa Jerusalén llaqtata kutiranku karupiña kasharanku chaypas. Chayanankupaqqa ñan Jesusqa Pedrowan tupanmanña karan.
Chay ch’isintan Jesuspa qatikuqninkuna juj cuartopi juñukusharanku. Punkuqa wisq’asqan kasharan. Chayllamanmi Jesusqa cuartopi rijuriran. Chayraqmi creeranku Jesuspa kausarimpusqanta. ¡Maytachá paykunaqa kusikuranku! (Mateo 28:1-15; Lucas 24:1-49; Juan 19:38-20:21.)
Jesusqa 40 p’unchaymi qatikuqninkunaman rijuriran kausarimpusqanta yachanankupaq. Chay qhepamanmi janaq pachaman kutipuran papanpa kasqanman (Hechos 1:9-11). Qatikuqninkunaqa llapa runakunamanmi willaranku Jesuspa kausarimpusqanta. Chay willasqankumantan sacerdotekuna wakinta maqaranku wakintataq wañuchiranku, chaywanpas predicashallarankun. Yacharankun wañuchisqa kaqtinkupas Jesús jina kausarichisqa kanankuta.
Wakin nacionkunapiqa conejokunata runtukunata ruwaspan Jesuspa kausarimpusqanta yuyarinanku. Bibliaqa manan ninchu chaykunata ruwaspa Jesuspa kausarimpusqanta yuyarinku. Aswanmi willan Diosta servinanchis kasqanta.
Noqanchismi ichaqa Jesuspa qatikuqninkuna jina Jesuspa kausarimpusqanmanta runakunaman willamunanchis. Manan runakunata manchakunanchischu. Sichus predicasqanchisrayku runakuna wañuchiwasun chayqa, Diosmi yuyariwasun. Arí, Jesusta jinan kausarichiwasun.
Diosqa manan qonqanchu serviqninkunata, wañupuqtinkupas kausarichimpunqan. ¿Kusikunkichu chayta yachaspa?... Arí, chaykunata yachasqanchismi kallpachawanchis Diospa sonqonta kusichinapaq. Ichaqa, ¿imata ruwananchis Diosta kusichinapaq?... Qatimuq capitulopin chaymanta yachasun.
Jesuspa kausarimpusqanpi creesun chayqa, allin iñiyniyoqmi kasun, chaypaq leesun Hechos 2:22-36; 4:18-20; 1 Corintios 15:3-8, 20-23.


text:
- Suyunchikpa Constitucionninmi, iskay ñiqi artículonpi, iskay kaq incisonpi nin: °Lliw runapam derechon kaqkamalla leypiqa kanan. Manam pipas maymanta kasqanwan, rikchakusqanwan, iñiyninwan, munayninwan, qullqinwan utaq imanwanpas usuchisqqa kanmanchu”
- Usuchiy kaptinqa Código Penalmi (kimsa pachak iskay chunka kimsayuq yupa articulopi) delitotahina riqsin hinaspa kamachiyniyuq, munayninmanhina kawsakuyninta qulluchinanpaq, iskay watamanta mana pisita nitaq kimsa wata llalliriqta; utaqmi kamachin suqta chunka punchawmanta yaqa pachak iskay chunkayuq punchawkunakamahina llamkaywan llaqta uywananpaq. Sichus funcionario público kaptinqa tawa wata kanqa.
- Llamkapakuya.
- Yaykuyninpi
La ley Nº 27270 establece que las ofertas de empleo no podrán contener requisitos que constituyan discriminación, anulación o alteración de igualdad de oportunidad o de trato.
27270 yupa Leymi kamachin, llamkapakunapaq munachiqkunapa willakuynin manam kanmanchu imapas usuchikuyniyuq, yanqanchakuq utaq kaqkamalla kasqanchikta chaskiwayninchikpi llullachiq.
- Ruwachkaptin
Ley de productividad y competitividad laboralpa nisqanmanhinaqa, llamkayninmanta wischuchikunmanmi imaynam (...), rikchakuyninmanta utaq rimayninmanta runa usuchiqhina, chay ruwayninwan waykasqanrayku (artículo 30º).
- Wischuy
Ley de productividad y competitividad laboralpa nisqanmanhinaqa, yanqanchasqam kanqa (…) rikchakuyninmanhina utaq rimayninmanta usuchispan llamkayninmanta wischusqanqa (artículo 29).
- Yaykuyninpi
- Qali kay
Ley General de Saludpa 1º artículonpi nisqanmanhina: “Lliw runapam derechon munayninmanhina allikaynin qawarichikunan (…)”. Chaynallataq, “Lliw runam chaskisqa kayta atin saludpi chiqapta llamkaqwan, hinaspa kikin kaynin respetasqa kanan, manapuni imarayku usuchisqa kananchu”, Servicio de Saludpi Usuariakunapa Derechonkuna kasqanrayku.
- Munaparikuchkaptin
Código de Protección y Defensa del Consumidor (Ley N° 29571) artículo 38º qillqanpi nisqanmanhina: “ rantikuqkuna/ proveedorkuna manapunim pi rantiqninkunata usuchinmanchu maymanta kasqanrayku, rikchakuyninmanhina, warmi-qari kayninmanta, rimayninmanta, imapas nisqanmanta, qullqichayninmanta utaq imapas kasqanmanhinaqa, paykuna kamas rantiq utaq chayraq munaparikuchkaptin”.
- Yachachinakuy
Ley contra Actos de Discriminacionpa kamachisqanmanhinaqa takyasqam yachanapaq willakuqkunaman (público kaqman utaq privadokunamanpas) yaykuqqa kanan usuchinakuy mana puturichiq, runa mana yanqayachiq utaq lliw runa kaqkamalla kayninta mana waqllichiq. Chaynallataqmi, 29719 Ley kamachin chay institución educativapi yachachiqkunata, yanapaqninkunatapas tarinanpaq, qawarinanpaq hinaspa chaypacha imapas ruwasqankuta denuciananpaq, chaynallataq telefonowan, electrónico utaq informaticowan kaptinpas, imaynam rikuchkanman utaq uyarichkanmanhina.
Yuyay
Rikunki utaq kikiykita usuchisunki rikchakuyniykimanhina chayqa hichpa kaq comisariaman utaq fiscaliaman denunciay/ maymi kasqanpi Superintendencia Nacional de Fiscalización Laboralman (SUNAFIL) / Superintendencia de saludman (SUSALUD)/ Instituto Nacional de Defensa de la Competencia y Propiedad Intelectualman (INDECOPI).