text:
LUKASPA KILLKASHKAN KILLKA JESUKRISTU RUNAKUNATA KISHPICHISHKANMANTA
1
Lukas Teofilorayku killkashpan riman imaraykumi killkan
1-3 Munashkayni Teófilo, ñuka Lukas kayta killkani kanrayku alita yachanaykipa Jesuspa rurashkanmanta, yachachishkanmantapas. Achka runakuna Jesuspa rurashkankunata rikushpa kallarinanmanta pacha killkarkakuna. Paykunaka tukuy chayta ñukanchita yachachirkakuna. Paykuna karkakuna Yaya Diospa shiminta yachachikkuna. Ñukapas tukuyta kallarishkanmanta pacha alita yachakushpayni ali kama killkanaynipa nishpa kanrayku killkani. 4 Chasnami yachanki kanta yachachishkankunata shutipa kashkanta.
Shuk angel rimarka Bawtisak Juan wawayarinanta
5 Ñawpa Judea allpapi apu Herodes kamachik kashpan chaypi shuk saserdote Sakarias shutiyu kawsapayarka. Pay karka chay muntun saserdote Abias wañupa shutinta shutiyachishka tantaylla tarawak saserdotekunamanta. Warminpa shutin karka Isabel, paypas saserdotekunapa miraymanta karka. 6 Yaya Diospa rikushkanpi ali karkakuna, tukuy paypa kamachishkanta alita kasushpa kawsapayarkakuna. Chayrayku nima pi atiparkachu paykunata uchachinata nima imapi. 7 Isabelka machura kashpan paykuna mana wawayuchu karkakuna. Chaymantapas ña ruku karkakuna.
8 Karan wata karan saserdotekunapa ayllun akllarishka karka, shuk punchakuna Yaya Diospa wasinpi mañashpa wiwakunata wañuchishpa Yaya Diosrayku rupachinankunapa. Chay punchakuna paktarishpan Sakariaska ayllunkunawa pakta Yaya Diospa wasinpi runakunarayku mañarkakuna. 9 Paykuna imashnami rurapayarkakuna saserdotepura akllarkakuna shukta Yaya Diospa wasin ukuma yaykunanpa chay Yaya Diosta mañana kwartupi. Chaypi payka mishkihlla asnak wiki chapurishka insienso nishkata rupachishpan kushniyachinan karka Yaya Diosta kushichinanpa. Chay puncha Sakariaska akllarishka karka Yaya Diosta mañana kwartupi yaykunanpa. 10 Chay wikita rupachihushkanpi achka runakuna kanchapi Yaya Diosta mañashpa karkakuna. 11 Chaypi Yaya Diospa kachashkan angelka Sakariasta rikurik shamurka wikita rupachina tuchpashinapa kuskan parti. 12 Chay angelta rikushpan Sakariaska yapa mancharirka. 13 Chaypi angelka rimarka:
Ama manchariychu. Yaya Dios uyashka mañashkaykita. Warmiki Isabelka shuk kari wawata wawayanka, maykantami shutiyachinkichi Juan. 14 Wawayarishkanrayku yapa kushillami kanki. Chasnallatata achka runakunapas kushikunkakuna. 15 Yaya Diospa rikushkanpika atun yachayyumi kanka. Manami nima ima uras upyankachu urti upyanakunata. Manara wawayarihushpan Yaya Diospa Espiritunka paypi yaykunka kawsahushkanpi tukuypi yuyachinanpa. 16 Ña wiñashpan payka achka israel runa masinkunata yachachinka Yaya Diosta alita kirinankunapa. 17 Payka Yaya Diospa kachanan Kishpichikmanta puntiru rinka, paypa shamunanmanta rimananpa. Ñawpa Yaya Diospa yachayninwa yachachik Eliasshina atun yachayyu yachachik kanka. Chasna yanapanka yayakuna wawankunawa chikninakushpa kawsashkankunata sakishpa yuyanakushpana kawsanankunapa. Yaya Diosta mana kasuk runakunata yachachinka alitana kasunankunapa. Chasna runakunata alichanka Yaya Diospa Kachanan Kishpichik paykunawa kawsak shamunanpa.
18 Chasna chay angelka rimashkanwasha Sakariaska payta tapurka:
¿Imashnata yachasha rimawashkaykika shutipa kananta? Ñuka kani ruku, warminipas paya.
19 Chasna Sakarias tapushpan angelka aynirka:
¿Imashna kashpataya mana kiriwankichu? Ñukami kani Gabriel, Yaya Diospa puntanpi shayarishpa kani paypa kamachinanta kasushpa. Yaya Dioska kachawashkami chay ali shimita kanta rimanaynipa. 20 Chay rimashkaynita mana kirishkaykirayku kunanmanta pacha mana atipankichu rimanata wawayki wawayarinankama. Imashnami ñukaka rimashkani, chasnami paktarinan tiyan.
21 Chay angelka Sakariaswa Yaya Diospa wasinpi kwintahushkanpi chay kanchapi kahuk achka runakunaka Sakariasta chapahurkakuna. Unayta chapahushpankuna yuyarirkakuna ¿imaraykuta chay ukupi yapa unayan? nishpa.
22 Sakariaska Yaya Diospa wasin ukumanta llukshimuhushpan mana atiparkachu rimanata. Chayrayku yacharkakuna chay wasi ukupi shuk imata muskuypishina rikushkanta. Mana rimanata atipashpan makinwa umanwa paykunata asirtachirka imashnami chay ukupi paywa pasashkanta. Chaymanta pacha mana rimanata atipak kiparirka.
23 Yaya Diospa wasinpi mañanan punchakuna tukurishpan Sakariaska wasinma kutirka. 24 Kutishkanwasha warmin Isabelka chichurkana. Ña chichu kashpan pichka killakama wasinmanta mana llukshirkachu. 25 Yuyarishpan nirka: Kunanka Yaya Dioska yapa alitami rurashka ñukapi runakuna manana pinkachiwanankunapa, mana wawayu kashkaynirayku.
Angel Gabriel rimarka Jesús wawayarinanta
26 Isabel ña sokta killa chichu kashpan Yaya Dioska angel Gabrielta Nasaret llaktama kacharka. Chay Nasaret llaktaka Galilea allpapi karka. 27 Chay llaktapi kawsapayarka shuk shipas Maria, manara karita riksik. Josewa kwintashka karka kasarananpa. Joseka ñawpa kawsak atun apu Davidpa miraymanta karka. Chaypi angelka Mariawa kwintak rirka. 28 Mariapa wasinpi yaykushpan rimarka:
Shamushkani kanwa kwintanaynipa. Yaya Diospa akllashkan warmimi kanki, paymi kanwa kahun. Tukuy warmikunamanta kantami Yaya Dioska alita yuyashka.
29 Angel chasna rimashpan Mariaka mancharirka. ¿Ima shimitataya kwintak shamuhun chasna saludawananpa? nishpa yuyarirka.
30 Chaypi angelka nirka:
Maria, ama manchariychu. Yaya Dioska kanta yuyashpan akllashka. 31 Alita uyay. Chichunkimi. Chaymanta shuk kari wawata wawayanki, maykantami shutiyachinki Jesús. 32 Payka atun yachayyumi kanka. Runakuna paymanta rimankakuna tukuyta atipak Yaya Diospa Wawanmi nishpa. Tukuyta kamachik Yaya Diosmi payta ñawpa yaya rukun Davidtashina atun aputa ruranka. 33 Paymi kamachinka kankuna israel runakunata wiñayparayku. Paypa ali kamachinanka mana tukurinkachu nima ima uras.
34 Chayta uyashpan Mariaka angelta nirka:
Ñukaka manara kawsashkanirachu shuk kariwa. ¿Imashnataya chasnaka chichusha?
35 Chaypi angelka aynirka:
Yaya Diospa Espiritunmi tukuyta atipak kashpan puyushina kanma shamunka. Chasnamantami chichu kiparinki. Chayrayku chay wawamanta, maykanmi wawayarinka, Yaya Diospa munananllata rurashpa kawsak, Yaya Diospa Wawanmi nishpa rimankakuna. 36 Awilayki Isabelpas paya kashpantata chichumi kahun, maykantami machura nishkakuna. Kunanka ñami sokta killa chichu kahun. 37 Yaya Diosmi tukuy imatapas atipan ruranata.
38 Chasna rimashpan Mariaka arí nirka, kaypi kahuni Yaya Diospa munashkanta ruranaynipa. Pay munashkanta ñukawa rurachun, imashnami rimashkanki chasna.
Chasna rimashkanwasha angelka paymanta anchurirka.
Maria ayllun Isabelta pasyak rirka
39 Chay punchakunalla Mariaka utkalla rirka ayllun Isabelta pasyananpa. Isabelka kusan Sakariaswa shuk llaktapi Judea allpa urkukuna chawpipi kawsahurka. 40 Sakariaspa wasinpi paktashpan Mariaka yaykuhushpan Isabelta saludarka. 41-42 Chasna saludahushpan Isabelpa wawanka wiksan ukupi sinchita kuyurirka. Chaypina Yaya Diospa Espíritun Isabelta tukuypi yuyachishpan payka kushikushpan Mariata sinchita rimarka:
Yaya Diosmi kanta tukuy warmikunamanta akllashka kushichinanpa, wawaykitapas yapa kushichinka. 43 Ñukaka nima imachu kani kay atun apuynipa mamanka ñukama pasyak shamuwananpa. 44 Saludashkaykita uyashkaynillawa, wiksayni ukupi wawaynika sumakta kushikushpan kuyurishka. 45 Tukuy Yaya Diospa rimashkanka paktarinkami nishpa kirishkaykirayku payka kanta atuntami kushichinka.
46 Chaypi Mariaka rimarka:
Shunkuynimanta pacha Yaya Diosta rimani kanmi kanki yapa ali. 47 Yaya Dios kishpichiwashkanrayku yapa kushilla kani. 48 Nima ima kashpaynipas pay yuyawashpan rikuwashka. Kunanmanta pacha runakunaka rimawankakuna Yaya Diospa kushichishkanmi kanki nishpa. 49 Pay atun yachayninwa ñukata rurawashka Wawanpa maman kanaynipa. Paymi yapa ali kan. 50 Tukuy uras payta kasukkunata yuyashpa llakichishpan rikun. 51 Pay atun yachayninwa rurashkanta rikuchirka. Shuk runakuna alimi kani nishpa rimashpankunapas shunkunkunapi mana ali yuyayyu kashpankuna payka yuyayninkunata waklichinka. 52 Atun kamachikkunatapas kamachik kashkankunamanta anchuchinka, mana yapa yachakkunata atunyachinka paypa wawankuna kanankunapa. 53 Maykankunami paypa yachachinanta shutipa munanahun, paykunata alita yachachinka pay kikin Yaya Dios kananta riksinankunapa. Maykankunami Yaya Diospa yachachinanta mana yapa munanahunchu, paykunataka mana yachachinkachu payta riksinankunapa. 54-55 Imashnami ñawpa yaya rukunchi wañukuna Abrahamta, paypa mirayninkunatapas rimarka, chasnami ñukanchi payta katik israel runakunata yanapanka. Llakichinanta rimashkanta yuyarishpan kunanka paktachihun.
56 Mariaka kimsa killata Isabelpa wasinpi kawsashkanwasha kutirkana wasinma.
Bawtisak Juan wawayarirka
57 Wawayanan puncha paktarishpan Isabelka kari wawata wawayarka. 58 Chayta yachashpankuna tukuy ayllunkuna kuchupi kawsakkunapas payta rikuk rirkakuna. Yaya Dios payta alita yanapashkanta rikushpankuna kushikurkakuna. 59 Pusak punchamanta pitirkakuna kari wawapa ishpanan kara puntastuta. Chayta israel runakuna rurapayanahun ñawpamanta pacha, ninayan shutipa Yaya Diosta katinankunata. Chasna rurashpankuna ayllunkunaka shutiyachinayarkakuna yayanpa shutinta Sakarias kanka nishpa, imashnami israel runakuna rurapayanahun ñawpamanta pacha. 60 Mamanka mana munarkachu yayanpa shutinta shutiyachinata, chayrayku rimarka:
Shutinka kankami Juan.
61 Chaypi nirkakuna:
¿Imashnata chasnaka kanka? Tukuy ñukanchika ayllunchipa shutinkunallata shutiyachinchi. Nima shuk aylluyki tiyanchu Juan shutiyuka.
62 Chasna nishpankuna yayanta makinkunawa rikuchishpa tapurkakuna:
¿Ima shutita kanka?
63 Chaypi Sakariaska shuk tablastuta tapushpan killkarka shutinka kankami Juan nishpa. Chayta rikushpankuna tukuy mancharirkakuna ¿imashnataya chayka? nishpa.
64 Chasnallapi Sakariaska kuti atiparka rimanata. Chaypi kallarirka Yaya Diosta kushichinata kanmi tukuymanta ashwan atun kanki nishpa.
65 Chaypi ayllunkuna kuchupi kawsakkunapas yapa mancharirkakuna. Tukuy Judea allpa urkukunapi kawsak runakuna chayta uyashpankuna paykunapura kwintarkakuna Yaya Diospa rurashkanmanta. 66 Tukuy uyashka runakuna shunkunkunapi yuyarishpa tapunakurkakuna paykunapura:
¿Imashnashi tukunka chay wawaka wiñashpanka?
Chaymanta yacharkakuna Yaya Dios shutipa paywa kananta.
Sakarias Yaya Diosta kushichishpa takirka
67 Mushumanta rimanata kallarihushkan uras Juanpa yayan Sakariaska, Yaya Diospa Espíritun payta tukuypi yuyachishpan pasanan kananta rimarka kasna:
68 Yaya Dios ñukanchi israel runakunarayku kachanka shuk kishpichikta. Chayrayku akuychi tukuyta atipak Yaya Diosninchita kushichishpa agradesishunchi.
69 Ñawpa Yaya Diosta kasuk Davidpa miraymanta Yaya Dios kachamunka atun yachayyu kishpichikta. 70 Ñawpamanta pacha kaytami Yaya Diospa yachayninwa yachachikkunata chay kachanan kishpichikmanta rimarkakuna kasna nishpa: 71 Paymi kishpichinka ñukanchita tukuy kuntranchikunamanta, tukuy ñukanchita chiknikkunamantapas. 72-73 Yaya Dios ñawpa yaya rukunchikunata yapa llakiywa kahushkankunata rikushpan rimarka llakichishpan yanapananta. Chaymantapas rimarka ñawpa yaya rukunchi Abrahamta rimashkanta mana kunkarinanta, ashwan shutipa paktachinanta kasna nishpa: 74-75 Kishpichirishkami kankichi kuntraykichikunamanta, kushikushpa, nima pita manchashpa, munashkaynita rurashpa kawsanaykichipa. Kawsanaykichikama rikushkaynipi alillata rurashpa, ñukata kasushpa kawsankichi.
76 Chayta rimashkanwasha Sakariaska rimashpalla katirka:
Kanka, wawayni, shutipa Yaya Diospa Espiritunwa rimakmi kanki. Runakunata rimanki Yaya Diospa Kachanan Kishpichik shamunanmanta. Chayrayku shunkunkunata alicharishpa, tukuy mana alita rurashkankunata sakishpa, alitana runa masinkunawa kawsanankuna tiyan. 77 Chaymantapas ñukanchi israel runakunata yachachinki, imashnami Yaya Dios mana alita rurashkanchikunata llakichishpan ñukanchikunata supaypa kamachinanmanta kishpichinka. 78 Yayanchi Dios ñukanchita yuyashpan llakichishpan kachanka Kishpichikta ñukanchirayku. Inti punchayachihukshina silumanta ñukanchima shamunka. 79 Mana alita rurashpa amsapishina kawsak, wañunankunata yapa manchashpa kawsak runakunarayku kishpichikta kachanka yachachinanpa riksichinanpa imashnami kushilla kawsashunchi nishpa.
80 Chaymanta chay wawaka Yaya Diosta alita riksishpan sinchikurishpa wiñarka. Wiñashpan chunlla chakishka allpapi kawsarka israel masinkunata yachachinata kallarinankama.


c: text/html

text:
4
Pidruwan Jwandam prisurqanllapa
1 Pidru Jwanwan chay runakunata yach'achiykaptinmi, ch'ayarqanllapa isrraylinu kurakuna, sadusiyu duktrinayuqkuna, Dyuspa adurana wasimba suldadungunapa kamachikuqnimbis.
2 Pidruqam Jwanwan kayshina yach'achikuykarqan:
—Jisusqam wañushqanmanda, kawsamushqa. Chaymi yach'anchiq: Wañuqkunaqam rin kawsamuq, nishpa.
Chaypaqmi chay ch'ayamuqkunaqa ancha piñakurqanllapa. (Chaqa chay sadusiyukunaqam kriyirqanllapa: Wañuqkunaqam mana rinllapachu kawsamuq, nishpa.)
3 Chaymi Pidruta Jwanda prisushpa, aparqanllapa karsilman. Chay diya tardina kaptinmi, karsilpi dijarqanllapa qayandin diyakaman.
4 Piru Pidru Jwanwan yach'achikuptinmi, ancha achka runakuna Jisuspi kriyishqallapa karqan. Chaymi Jisuspi kriyiqkunaqa ullqokunallach'i 5.000na karqan.
5 Chaymandaqam qayandin diyaqa tandakarqanllapa chay Jirusalinman Isrrayilpa kamachikuqninguna, kamachikuq ansyanukuna, Muysispa liyningunata yach'achikuqkunapis.
6 Chaypiqam karqambis mas kamachikuq isrraylinu kura Anas shutiq. Chay Anasqam ayllun Kayfaswan, Jwanwan, Alijandruwan, yumbay ullqo ayllungunawambis shamushqallapa karqan.
7 Yumbay chay awturidarkunaqam Pidruta, Jwanda karsilmanda apachimushpa, yumbaypa ch'awpinman pasachishpa, kayshina tapurqanllapa:
—¿Pitaq qamkunataqa kamachishushqa, chay kujuta kach'akachinaykiqa? ¿Pipa shutinwanmi myintashpa, chaytaqa rurashqallapa kangi? nishpa.
8 Chaymi Pidruqa, Dyuspa Santu Ispiritun ancha yanapaptin, nirqan:
—Llaqta masiy isrraylinukunapa kamachikuqninguna, kamachikuq ansyanukunapis,
9 qamkunaqam tapuwangillapa yach'anayki: Kay runa kujuqa ¿imashinam kach'akashqa? ¿Pim paytaqa yanapashqa? nishpa.
10 Mayá, nishqaykillapa, yumbay llaqta masinchiq isrraylinukuna yach'ananllapa. Kay runa kujuqam kach'akashqa Jisukristu nasarinupa pudirninwan. Qamkunam nirqaykillapa, Jisusta kruspi wanchinanllapa. Piru Tayta Dyusqam wañushqanmanda paytaqa kawsachimurqan.
11 Albañilkunam mana baliq rumikunata wichukunllapa. Chayshinallam qamkunapis Jisustaqa wichukurqaykillapa. Piru Jisusqam kananqa wasipa iskinambi mas baliq rumishina.
12 Chaqa Dyusqam mana qowashqachu kanchiq suq laya washadurtaqa. Jisusllam atin washawayninchiqtaqa, nishpa.
13 Chayshina mana nimata manchashpachu allita rimaptinllapaqa, chay awturidarkunaqa ancha ispantashqata paykunata chaparqanllapa. Chaqa Pidruwan Jwanqam mana istudyashqachu karqan. Chaymi chay awturidarkunaqa kwintata qokarqanllapa: Kay mana baliq runakunaqam Jisuswan purishpa, ancha yach'akushqallapa, nishpa.
14 Kanan chay runa kujupismi paykunapa ñawpambi kach'akashqana shayaykarqan. Chaymi mana nimapaq atirqanllapachu kuntraytaqa.
15 Chaymi paykunaqa Pidruta, Jwanda sawaman surqorqan, chay awturidarkunalla tukuy imata parlananllapa.
16 Chaymandaqam paykunapura kayshina parlarqanllapa:
—¿Imatam atinchiq rurayta kay runakunataqa? Chaqa kay Jirusalimbiqam yumbayna yach'anllapa: Chay kujutaqam paykuna kach'akachishqa, nishpa. Chaymi noqanchiqkunaqa mana atinchiqchu niyta “Yanqam”, nishpaqa.
17 Ashwan manchachishpalla, nutifikashunllapa, kananmandaqa amana pitapis willananllapa Jisuspa shutimbiqa, amana chay faman masta shikwakanambaq, nishpa.
18 Chayshina kunanakushpaqam, Pidruta Jwanda qayachirqanllapa. Chaymandaqam jurapashpa, kamachirqanllapa, amana pitapis parlachinambaq, ni yach'achinambaq, Jisuspa shutinda myintashpaqa.
19 Piru chayshina kamachiptimbismi, Pidruwan Jwanqa kayshina nirqan:
—Mayá, allita yuyayllapa. ¿Imataq mas alli Tayta Dyuspaqqa? ¿Allichu qamkunata kasushunaypaq, ichu mas alli Dyusta kasunayllapa?
20 Chaqa noqaykunaqam mana nimatapis atinillapachu uyaraytaqa. Ashwanmi rikashqayllapata, uyashqayllapata rinillapa yach'achikuq, nishpa.
21 Chayshina niptimbismi, chay awturidarkunaqa ancha jurapashpa, dijarqanllapana rinambaq. Chaqa chay kujuta kach'akachishqanraykum, yumbay runakuna Dyusta ancha alabarqanllapa. Chaymi chay awturidarkunaqa mana nimapaq atirqanllapachu kastigayta.
22 Chay kach'akashqa kujuqam masdi 40 watayuqna karqan.
Jisuspi kriyiqkunam Dyusman mañakurqan, ama manchananllapa
23 Pidruwan Jwanqam chay kamachikuq kurakunapa, chay kamachikuq ansyanukunapa dispachunmanda lluqshishpaqa, kriyiq masingunamanna rirqanllapa. Paykunataqam manyaqlla tukuy ima pasashqanllapata willarqan.
24 Chaymi yumbay chay kriyiq masinguna chayta yach'ashpaqa, tandanakushpa, kayshina Dyusman mañakurqanllapa:
—Taytitu Dyus, qam rurashqa kangi anaq syiluta, kay pachata, mar yakuta, tukuy ima kaqkunata.
25 Qamqam Santu Ispirituykiwan rimachirqayki chay unay sirbishuq agwilunchiq Dabidta. Chaymi payqa qambaq rimaq kashpa, Santu Libruykipi kayshina iskibrirqan:
¿Imaraykutaq achka nasyungunapi tiyaqkunaqa ancha piñakushpa alsakanllapa Dyuspa kuntranqa? ¿Imaraykutaq chay runakuna, warmikunaqa yanqakunata yuyanllapa, Dyusta binsinanllapaqa?
26 Chaqa kay mundupa gubyirnungunam Dyuspa kuntran alsakarqanllapa. Kanan llaqtakunapa kamachikuqningunam tandakashpa, Tayta Dyuspa, Akrashqan Washadurpa kuntran alsakarqanllapa, nishpa.
27 ’Taytitu Dyus, allibraq chay Dabid iskibrishqanshina kashqa. Chaqa kay Jirusalin llaqtapi chay akrashqayki santu Churiki Jisustam kuntrarqanllapa. Chaymi chay gubyirnu Irudis, chay gubyirnu Punsyu Pilatuwan, furastirukunawan, isrraylinukunawan tandakarqanllapa.
28 Paykunam tandakashpa, rurarqan chay unay tyimpupi qam yach'ashqaykishina: “Churiytam rinllapa wanchiq”, nishpa.
29 Dyusitu, rikay, kananqam noqaykunatapis jurapawanllapa, qamta ama myintashushpa, yach'achikunayllapa. Chayri animuta qowayllapa, ama nimata manchashpa, qambaq yach'achikunayllapa.
30 Pudirnikiwanri yanapawayllapa, qeshyaqkunata kach'akachinayllapa, santu Churiki Jisuspa shutimbi milagrukunata ruranayllapa, yumbay rikaqkuna yach'anambaq: Dyusmi ancha pudirniyuq, nishpa.
31 Ushyaptinllapa mañakuyta Dyusmanqam, chay tandakashqanllapa lugarqa ch'apsikarqan. Chay urasmi Dyuspa Santu Ispiritun paykunapa shunqonda undashpa, masta animachirqan, ama nimata manchashpachu, Dyus nishqanda rimananllapa.
Kusasninllapaqam yumbaypaq karqan
32 Jisuspi yumbay kriyiqkunam suq yuyayniyuqlla kaqllapa. Tukuy shunqo allipta kuyanakuqllapa. Chaymi mana niqllapachu: “Kay imayqam noqapalla” nishpaqa. Ashwanmi tukuy ima kaqninwan yumbaynin yanapanakuqllapa.
33 Kanan Jisuspa chay dusi apustulningunam ancha pudirniyuq kashpa, kayshina yach'achikuqllapa: “Siñurninchiq Jisusmi wañushqanmanda allipta kawsamushqa”, nishpa. Kanan Dyusqam ancha yanapaq paypi yumbay kriyiqkunata, shumaqta kawsananllapa.
34-35 Paykunaqam mayqanninda iman faltaptinqa, wakin ch'akrayuq ichu mayqan wasiyuqqa randikushpa, qellayninda apaq chay dusi apustulkunaman. Paykunaqam chay mana nimayuqkunata qoqllapa. Chaymi paykunapiqa mana ni mayqan pubriqa karqanchu.
36 Chaypim karqan suq libita runa Jusi shutiq. Apustulkunaqam paypaq nishqa karqan: “Birnabi shutinqa”, nishpa. Rimaynimbiqam Birnabiqa munan niyta “Kunswilakuq”. Payqam yakupa ch'awpimbi isla allpa Chipripi nasishqa karqan.
37 Chay Birnabim suq ch'akranda randikushpa, qellayninda apamushpa, apustulkunata qorqan, paykunana kriyiq masingunata yanapanambaq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2
Waquincag apostolcuna Pablota chasquiyan
1 Tsaypita chunca chuscu wata pasasquiptinnam yapay Jerusalénman witsarnin cutirgä, Bernabetawan yanapamagnï Titota pusharcur.
2 Dios Yaya revelamanganta cäsurmi Jerusalénman yapay cutirgä, Dios Yayaman mañacuyänanpag goricäyanganchö yachatsicug autoridäcunawan parlarnin Dios Yaya revelamanganta musyanäpag. Tsaymi Jerusalénchö yachatsicug apostolcunallawan goricasquirnin, mana judiucag runacunatapis Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta yachatsicuycangäta willargä, llapan yachatsicungä mana envänu cananpag.
3 Pero pagtä pushangä griego runa Tito caycaptinpis, manam cuerpunchö señalacunanpag obligarnin mandayargantsu.
4 Tsaychö goricashga cayangämanmi juc runacunapis llullacurnin criyicug waugentsiccunatucur yaycamushga cayänag, Señor Jesucristoman rasumpa criyicurnin librina cangantsicpita, leycuna mandacunganta ruranapag obligamänäraycu.
5 Pero nogacunaga manam ni ichicllatapis äniyargätsu, paycunapa munaynincunata ruraytaga. Mas bienmi nogacunaga munayargä, Dios Yayapa rasumpacag salvaciunpag Alli Willacuynin gamcunawan imayyagpis cananpag.
6 Pero mas regeshgacag yachatsicugcunapis nogapagga iwallla carmi, ni ichicllatapis willacungätaga cambiayargantsu. Dios Yayaga llapan runatapis cuyan, manam jananllapatsu, sinöga shongon imanö cangantam regen.
7 Tsaypa rantinmi paycunaga tantiyacusquiyargan, mana Israelcag runacunata yachatsicunäpag Dios Yaya cachamashga canganta, imayca apostol Pedrota Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta judiucunata willacurnin yachatsicungannö.
8 Quiquin Dios Yayam apostol Pedroman poderninta churargan, Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta judiucunata willacunanpag yanapar. Tsaynöllam nogamanpis poderninta churamushga mana Israelcag runacunata Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta willacunäpag.
9 Tsaynö canganta tantiyacusquirmi, Señor Jesucristopa cuyacuy yanapacuyninta musyarnin alli firmi tsaracug respetashga Santiagowan Pedro y Juan nogatawan Bernabetapis “Allitam ruraycäyanqui Dios Yayapa poderninwan” nir, felicitarnin saludayämargan. Tsaypitanam paycunaga quëdayargan judiucag runacunata yachatsicuyänanpag y nogacunanam mana judiucagcunata yachatsirnin willacuyänäpag aywayargä.
10 Paycunaga mana juc gongayllapa faltapucug wactsacag criyicugcunata yanapayänällapagmi yachatsiyämargan. Paycuna niyämangannöllam nogaga unaypitapis tsaynö faltapucugcunataga mana juc dëjaypa yanapaynincunata munaycargä.
Antioquia marcachö apostol Pablo Pedrota piñapan
11 Tsaypita Antioquia marcaman apostol Pedrota aywanganchömi, quiquinpa cäranchö defrente piñapargä mana allita ruraycagta ricarnin.
12 Tsayga caynömi cargan: Santiago cachamungan runacuna manarag chäyämuptinga mana israelcag criyicugcunawanmi apostol Pedro pagta micurnin cargan. Pero tsay judiucagcuna chärayämuptinmi sïga ichicpa ichicllapa raquicarnin munargannatsu paycunawan juntawacayta. Santiago cachamungan runacuna cuerpuncunachö señalacuyta obligacuyaptinmi, judiucunapita mantsacurnin mana judiucagcunawan pagta micuyta munargannatsu.
13 Tsaynö apostol Pedro janan shongolla portacuptinnam waquincag judiucunapis, mana israelcagcunapita raquicäyargan. Mana judiucunam shumag pagta caycäyanganpitam, tsay judiu runacunallawan alli cayta munarnin, Dios Yayawan alli cawacuy caycanganta musyaycarpis raquicäyargan. Hasta Bernabepis Pedro tsaynö portacunganta ricaycurllam mana israelcag criyicugcunapita janan shongolla raquicasquirgan.
14 Tsaynö rasumpa salvaciunpag Señor Jesucristopa Alli Willacuyninta mana shumag cumpliptinmi apostol Pedrota llapan goricashga runacunapa puntanchö piñapar nirgä: “Si gam judiu caycarga ¿imanirtan judiucunapa llapan costumbrincunata mana cumplinquitsu? Tsaynö mana cumpliycarga, ¿imanirtan mana judiucagcunata obliganqui, costumbrintsiccunata rurayänanpag? Gamga musyanquim tsay llapan costumbrintsiccunapita Señor Jesucristo libramangantsicta. Tsaynö caycaptinga ¿imanirtan paycunatapis judiucunapa costumbrincunata cumpliyänanpag obligaycanqui?
Judiu y mana judiucarpis Señor Jesucristoman criyicurllam salvacäshun
15 “Nogantsicga judiucunam cantsic yuringantsicpita, manam juclä marca forastërucunanö ‘llutanta rurag jutsasapatsu’ cantsic.
16 Tsaynö caycaptinpis musyantsicmi, leynintsiccuna mandacungan costumbricunallata rurarpis, mana alli ruraglla imaypis cangantsicta. Tsaynö cawarga manam ni imaypis salvacäshuntsu. Pero tsaynö cangantsicpa rantinmi Señor Jesucristollaman criyicurnin, Dios Yayapa puntanchö jutsannag cashun. Tsaymi niyag: Manam ni pipis Moiséspa leynincunallata cumplirga Dios Yayapagga ni imaypis alli ruragtsu canga. Sinöga Tsurin Jesucristollaman rasumpa firmi criyicushgam sïga, Dios Yayapis imayca mana jutsannagtanö chasquimarnintsic salvamäshun.
17 “Si nogantsic Señor Jesucristoman criyicurnin Dios Yayapa puntanchö jutsannag cayta munaycarpis, jutsa rurayllachö caycarga manam nishwantsu: ‘Señor Jesucristom jutsata ruratsimantsic’ nirga. ¡Tsayga manam ni imanöpagpis canmantsu!
18 Si unay costumbrintsiccunata jancat ñututsignö ushacätsishga caycarnin yapay rurarga, quiquintsicmi culpayog jutsasapa caycantsic.
19 Tsaymi nogaga leycunallapa mandacuyninwanga imayca wañushganöna caycä, Dios Yayallapagna cawacunaraycu.
20 Señor Jesucristowan pagta cruzchö wañushga carmi, nogaga manana quiquïga cawänatsu; sinöga Señor Jesucristollanam nogachö caycan. Tsaymi cananga cay patsachö cawacü Señor Jesucristollamanna rasumpa firmi confiacurnin, alläpa cuyamar quiquinpa cawayninwan rantï cruzchö wañunganpita.
21 Dios Yayapa cuyacuy yanapacuyninwan llapan voluntänintaga manam ni imaypis rechazätsu. Si pipis leycuna mandacungan costumbricunallata cumplir salvacashga captinga, Señor Jesucristoga cruzchö wañunganpis manam ni imapag servinmannatsu cargan.”


text:
Harriet Beecher Stowe
Harriet Beecher Stowe sutiyuq warmiqa (* 14 ñiqin inti raymi killapi 1811 watapi paqarisqa Litchfield llaqtapi - † 1 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi wañusqa Hartfort llaqtapi ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap qillqaqmi.
Tayta: Lyman Beecher; Mama: .
Qusan: Calvin Ellis Stove.
Churinkuna: Eliza Taylor, Harriet Beecher, Henry Ellis, Frederick William, Georgiana May, Samuel Charles wan Charles Edward.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Uncle Tom's Cabin
- A Key to Uncle Tom's Cabin
- A Tale of the Great Dismal Swamp
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Harriet Beecher Stowe.


text:
Konstantin Päts
Konstantin Päts sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin hatun puquy killapi 1874 watapi paqarisqa Tahkuranna llaqtapi - 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1956 watapi wañusqa Kalinin llaqtapi) huk Istunya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Warmi: Wilhelma Ida Emilie (w.1910).
Churinkuna: Leo (1902-1988) wan Viktor (1906-1952).
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Konstantin Päts.


text:
Awkiku
Alli puncha mashikuna, kaypimi llankakuni, runa shimita sinchiyankapak. Ñuka Franciamantami kani, shinapash Cotacachi llakta ñuka llakta shinami kan, shuk Cotacachimanta warmiwan sawarishkami kani, runa shimi ashta kuyanimi, ña rimanata ushani, shinapash ñuka nalli rimakpika willawaylla.
Kunan, kaykupi kidapay, ama kallpapaychu, runa shimita sinchiyankapak ayudapay, runa shimi ama wañunkapakka kaypimi tukuykunapura killkashun. Kaypi rimanakushun, kay wikipidiyapi ashtawan sumak yachaykunata churankapak.
Pense-bête de mots en kichwa
runa shimipi killkashka pamkakunaEdit
- mamallaktapak sumak kawsay paktaykuna
- Asamblea nacional pankapi shuk rimayta maskankapak : [1]
- Runa simi rimaykunaka CODENPE pankapi : http://www.codenpe.gov.ec/index.php?lang=kw
- Runakunapak Hayñimanta Ruray Yuyay
- ECUADOR LLAKTAPAK MAMAKAMACHIY
- Bibliamanta ñawpak rimaykuna, [2] - Runa simi, Kastilla simiwan chapushkami.
- Secretaria de pueblos pankapi shuk rimayta maskankapak
- El Ciudadano pankapipash
- Secretaria de pueblos pankapipash
- Tukuy.net pankapi
- Ashtawan, ashtawanpash tiyanmi !


text:
22
Mandag cüracunaman Jesucristuta entregananpä Judas Iscariote conträtuta rurashgan
(Mateo 26.1-5,14-16; Marcos 14.1-2,10-11; Juan 11.45-53)
1-2 Pascua chaycämuptinmi saysica runacuna Jerusalencho shuntacäyargan. Jesuswan asca runacuna tutapita-pasa captinmi mandag cüracunawan Moisés guelgashganta yachasegcuna Jesusta prësu sariyta mansacuyargan. Saymi wilanacuyargan walcala runa cashgan höra Jesusta prësu sariycur wanusiyänanpä.
3 Sayno yarpaycäyaptinmi Satanás yaycorgan Judas Iscariotipa shongunman. Judaspis Jesuspa apostolninmi cargan.
4 Paymi mandag cüracunaman y templo täpag wardiacunapa mandagnincunaman aywaycur nergan: “Jesusta prësu sariyta munaptiquega cutimur wilashayqui runacuna mana cashgancho Jesús imay caycashgantapis.”
5 Sayno niptinmi cushicuyashpan wilanacuyargan Judasta pägayänanpä.
6 Sayno wilanacurcurmi Judas yarpachacorgan imay höra wilacog cutinanpäpis.
Pascua merendata discïpuluncunawan Jesucristo micushgan
(Mateo 26.17-25; Marcos 14.12-21; Juan 13.21-30)
7 Levadüraynag Tantata Micunan fiesta y Pascua fiestapis galaycunan junagmi Israel runacuna templucho carnishta pishtayag.
8 Saymi Jesús cachargan Pedrutawan Juanta: “Pascua merendata micunansipä puestucayämuy” nir.
9 Saymi paycuna tapuyargan: “¿Maychötä puestucayämushä, taytay?” nishpan.
10 Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “Marcaman chaycurmi tincuyanquipä juc runa uyluwan yacuta apaycagwan. Say runapa guepalanpa aywayanqui may wayimanpis chashganyag.
11 Saychömi wayiyogta niyanqui: ‘¿Mayninchöshi cuarto caycan discïpuluncunawan Pascua merendata Jesús micunanpä?’
12 Sayno niyaptiquimi pay ricasiyäshunquipä altuscho pisapacush jatun cuartuta. Say cuartucho merendata puestucuyanqui micunansipä.”
13 Saymi paycuna aywar tariyargan Jesús nishgannöla. Saychömi puestucuyargan Pascua merendata.
Santa Cënata discïpuluncunawan Jesucristo upushgan
(Mateo 26.26-30; Marcos 14.22-26; 1 Corintios 11.23-25)
14 Merenday höranami apostolnincunawan Jesús jamacorgan micuyänanpä.
15 Saychömi Jesús nergan: “Pascua merendata gamcunawan micur cushishmi caycä. Manarä wanushgäyagmi gamcunawan cay merendata micuyta munargä.
16 Mananami cay merendata micushänasu Tayta Diosninsipa naupancho micushgansiyag.”
17 Sayno nirmi vïnuyog väsuta aptarcur Tayta Diosta manacur agradëcicorgan. Nircur apostolnincunata macyashpanmi nergan: “Caypita lapayqui upuyay.
18 Yapayga manami vïnuta upushänasu Tayta Diospa naupancho upushgansiyag.”
19 Saynöpis tantata aptarcur Tayta Diosta manacur agradëcicorgan. Nircurnami paycunata paquipargan: “Cay tantaga cuerpömi caycan. Cay tantata micur imaypis yarpäyanqui gamcuna-raycu wanushgäta” nir.
20 Saynölami merendasquir vïnuyog väsuta aptarcur nergan: “Cay vïnuta upur tantyacuyay yawarnëta jichar gamcuna-raycu wanushgäta. Sayno wanuptëmi Tayta Diosninsi mushog conträtuta ruranga chasquicamagcunata perdonananpä.
21 Chiquimagnëcunaman entregamänanpä cag runapis nogansiwanmi cay mësacho caycan.
22 Tayta Diospa palabrancho guelgaraycashgannöla fiyupa nacar wanunäpämi caycä. Nogata entregamag runami isanga juicio finalcho fiyupa laquicongapä. Payga ama yurinmanpissu cargan.”
23 Sayno niptinmi jucninpis jucninpis apostolnincuna tapunacuyargan: “¿Maygansirä say entregag caycansi?” niyashpan.
Mayganpis más mandag cananpä cashgan
24 Saypitami mandag cayta guechunacur apostolcuna rimanacuycäyargan.
25 Sayno rimanacuyaptinmi Jesús nergan: “Nación mandag reycuna mandag cayninman atiënicuycurmi runacunata mandayan. Sayno mandaptinpis: ‘Ali runami payga’ niyan.
26 Gamcunaga manami sayno cayanquimansu. Saypa trucanga waquin runacunapita más ali ricash cayta munarga runa mayiquita ashmaynöla yanapäyay.
27 Musyayanquimi mësacho patrón micuptin ashmaynincuna sirviyashganta. Nogaga ashmaynölami gamcunapä caycä. Saymi gamcunapis ashmaynöla cayanquiman.
28 “Ima nacaycho captëpis gamcuna nogawanmi imaypis cayashcanqui.
29 Saymi gamcunata churashayqui mandag cayänayquipä, Taytä nogata mandag canäpä churamashganno.
30 Saymi mandashgä cagcho gamcuna nogawan micuyanquipä y upuyanquipä. Saynöpis lapan runacunata juzgaptëmi gamcunapis cada ünuyqui juc trönucho jamacuyanquipä chunca ishcay (12) castapita mirag Israel mayinsicunata juzganayquipä.”
Pedro ñëgananpä cagta Jesucristo nishgan
(Mateo 26.31-35; Marcos 14.27-31; Juan 13.36-38)
31 Saypitami Jesús nergan: “Simón, Satanasmi Tayta Diosninsita manacush gamcuna lapayqui cachariyämänayquipä.
32 Sayno captinpis gampä Tayta Diosta manacushcä Satanás munashganta rurasishuptiquipis Tayta Diosninsiman yapay shumag yäracunayquipä. Yapay yäracurnami apóstol mayiquicunata shacyäsinqui paycunapis nogaman shumag yäracayämänanpä.”
33 Sayno niptinmi Pedro nergan: “Carcilman apashuptiquipis gamwanmi aywashä, taytay. Gamta wanusishushpayquega nogatapis wanusimäsun.”
34 Saymi Jesús nergan: “Pedro, canan sacay cacash manarä cantaptinmi quimsa cuti reguimashgayquita ñëgamanquipä.”
Jesucristuta chiquir discïpuluncunatapis chiquiyänanpä cashgan
35 Saypita apostolnincunata Jesús taporgan: “Guellayniynagta, jacuynagta y languiynagta wilacuyänayquipä cachaptë ¿imalapis pishëyäshorgayquicu?”
Saymi paycuna niyargan: “Manami imapis pishëyämargansu, taytay.”
36-37 Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “Tayta Diosninsipa palabrancho cayno nirmi guelgaraycan: ‘Jusasapa runatanöpis runacuna payta ricash.’ Say guelgaraycashganga nogapämi nican. Cananpitaga wilacog aywar jacuyquitapis guellayniquitapis apayanqui. Espädayqui mana captenga punchuyquita ranticuycur espädata rantiyay.”
38 Saymi discïpuluncuna niyargan: “Caycho caycan ishcay espädacuna, taytay.”
Niptin Jesús nergan: “¡Imata nicashgätapis manami tantyamanquisu!”
Getsemanïcho Tayta Diosta Jesucristo manacushgan
(Mateo 26.36-46; Marcos 14.32-42)
39 Saypitami Jesús aywargan cadala aywashganno Olivos lömaman discïpuluncunawan.
40 Sayman chaycurnami discïpuluncunata nergan: “Punushgayquipita ricchayayna. Diosta manacuyay Satanasta mana cäsupäyänayquipä.”
41 Sayno nircur más washaläman aywargan Tayta Diosta manacunanpä. Saychönami gongurpacuycur Tayta Diosta manacorgan:
42 “Papá, nacanäpä caycashgäpita salvaycalämay. Isanga noga munashgänöga ama casunsu, sinöga gam munashgayquino cayculäsun.”
43 [Sayno laquicur manacuycaptinmi juc ángil yuriparcur shacyäsergan nacananpä captinpis mana mansacunanpä.
44 Sayno fiyupa laquicur Jesús lapan shongunwan Tayta Diosta manacuycaptinmi südayninpis yawarnörä pampaman jutorgan.]
45 Tayta Diosta sayno manacushganpita discïpuluncuna cagman cutiycur Jesús tarergan laquicuypita punucash caycäyagta.
46 Saymi Jesús nergan: “¿Imanirtä punucuyanqui? Sharcur Tayta Diosta manacuyay Satanasta mana cäsupäyänayquipä.”
Jesucristuta prësu sariyashgan
(Mateo 26.47-56; Marcos 14.43-50; Juan 18.3-11)
47 Sayno parlaycaptinrämi Judas Iscariote chargan asca runacunata pushash. Judasga Jesuspa discïpulunmi cargan. Nircurnami Jesusman witiycur payta musargan.
48 Saymi Jesús nergan: “Judas, chiquimagnëcunaman entregamänayquipä ¿imanirtä nogata musamanqui?”
49 Saymi Jesusta prësu apacunanpä cashganta tantyayashpan discïpuluncuna tapuyargan: “Taytay, ¿espädäcunawancu goriyäshä paycunata?”
50 Sayno nir juc discïpulun más mandag cürapa ashmayninpa derëcha cag rinrinta espädanwan waluriycorgan.
51 Saymi Jesús nergan: “¡Saytaga ama ruraysu!” Nircur say ashmaypa rinrinta yataycur aliyascasergan.
52 Jesusta prësu apananpä shamogcuna cayargan mandag cüracuna, templo täpag wardiacunapa mandagnincuna y Israel mayor runacunapis. Paycunatami Jesús nergan: “¿Imanirtä suwa captënöpis gamcuna shayämushcanqui espädayquicunawan y garrotiquiwanpis prësu sariyämänayquipä?
53 Nogaga waran waranmi gamcunawan templo patiucho caycargä. ¿Imanirtä saychöga prësu sariyämargayquisu? ¿Imanirtä Satanaspa munayninta rurar prësu sariyämänayquipä cananrä shayämushcanqui?”
Jesucristuta Pedro ñëgashgan
(Mateo 26.57-58,69-72; Marcos 14.53-54,66-72; Juan 18.12-18,25-27)
54 Jesusta prësu sarircur apayargan más mandag cürapa wayinman. Payta prësu apacuyaptinmi Pedro caru guepalanta aywargan.
55 Saymi sawan rurincho ninata sarircasir runacuna mashacuycäyargan. Sayman yaycurirmi Pedrupis paycunawan mashacuycargan.
56 Saymi juc ashmay warmi, Pedro mashacuycagta ricaycur nergan: “Cay runapis Jesuswanmi purergan.”
57 Sayta wiyaycurmi Pedro nergan: “Nogaga payta manami reguësu.”
58 Maylantanami juc runapis payta ricaycur nergan: “Gampis paywan puregmi caycanqui.”
Niptinmi Pedro nergan: “Nogaga manami paywan imaypis purishcäsu.”
59 Saypita juc höratano jucna nergan: “Rasunpaypami cay runaga paywan caycargan. Galilea runami canpis.”
60 Sayno niptinmi Pedro nergan: “¡Manami musyäsu imata parlaycashgayquitapis!”
Pedro sayno nicaptinmi cacash cantarcorgan.
61 Sauraga Jesús ticraycur ricäriptinmi Pedro yarparcorgan Jesús cayno nishganta: “Manarä cacash cantaptinmi quimsa cuti reguimashgayquita ñëgamanquipä.”
62 Saymi Pedro wagtaman yargusquir fiyupa laquicushpan maquinta chogpacurcur wagargan.
Jesucristuta magayashgan
(Mateo 26.67-68; Marcos 14.65)
63 Saypitanami prësu sararag runacuna asipäyashpan Jesusta magayargan.
64 Nawinta vendarcur lagyayargan: “¡Mä niyämay! ¡Pitä lagyashushcanqui!”
65 Sayno nir tucuyta ashliyargan.
Autoridäcunapa naupancho Jesucristo cashgan
(Mateo 26.59-66; Marcos 14.55-64; Juan 18.19-24)
66 Pasa wararcuptinnami Israel mayor runacuna, mandag cüracuna y Moisés guelgashganta yachasegcunapis shuntacäyargan. Sayman apaycurmi Jesusta tapuyargan:
67-68 “Mä wilayämay. ¿Rasunpacu gam Tayta Diosninsi cachamushgan Cristo caycanqui?” nir.
Saymi Jesús nergan: “ ‘Cristumi caycä’ niptëpis ni imanöpa tantyasiptëpis gamcunaga manami criyiyämanquisu.
69 Cananpitaga noga caycäshä munayyog Tayta Diosninsipa derëcha cag naupanchömi.”
70 Saypita lapan autoridäcuna tapuyargan: “Sauraga ¿Diospa surincu canqui?” nir.
Sayno niptinmi Jesús nergan: “Gamcuna niyashgayquinölami caycä.”
71 Saymi paycuna niyargan: “Quiquinpis Diospa surin caycashganta nicämashgaga ¿imapänatä más testïgutapis ashishun? Sayno Dios-tucuycarga ¡wanusish casun!”


text:
San Miguel pruwinsya
San Miguel pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de San Miguel) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kashamarka suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Miguel Pallaqi llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 29 ñiqin tarpuy killapi 1964 watapi, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kimsayuq distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Las Ventanillas de Jangalá
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Miguel pruwinsya.
- Saywitu: Kashamarka suyu


text:
7
Runacuna lutancunata yarpar jusayog ricacuyashganpita Jesucristo yachasishgan
(Mateo 15.1-20)
1 Juc cutimi Jerusalenpita aywar fariseucuna y Moisés guelgashgan leycunata yachasegcuna Jesús cagman chäyargan.
2 Saychömi Jesuspa discïpuluncuna maquinta mana maylacuylapa micuycagta ricar paycuna jamuräyargan.
3 Fariseucuna y Israel mayincunaga unay runacunapa costumbrincunata cumplirmi manarä micur maquintarä maylacuyag limpio caycaptinpis.
4 Sayno costumbricunata cumplirmi pusilluncunatapis, plätuncunatapis, mancancunatapis, [y catrincunatapis] maylagrä limpio caycaptinpis. Saynömi rantipacuyashganpita cutirpis maquinta manarä maylacorga jamacuyagsu.
5 Saymi fariseucunawan Moisés guelgashgan leycunata yachaseg runacuna Jesusta tapuyargan: “¿Imanirtä discïpuluyquicuna unay runacunapa costumbrincunata mana cäsur micuyänanpä maquincunata maylacuyansu?”
6 Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “¡Ishcay cära runacuna! Gamcuna sayno cayänayquipä cashganta musyarmi Santu Espíritu profëta Isaiasta tantyasergan. Saymi pay cayno guelgargan:
‘Cay runacunaga janan shongulami: “Tayta Dios, Tayta Dios” nicäyäman.
Saynöpis manami lapan shongunwansu nogata chasquicayäman.
7 Paycunaga wilacuynëta yachasiyänanpa trucanga runacunapa costumbrilantami yachaycäsiyan.
Sayno captinmi adorayämaptinpis paycunata cäsupäshäsu.’ ”
8-9 Mastapis Jesús nergan: “Isaías nishgannölami gamcunapis Tayta Diosninsipa leynincunata cäsucuycäyanquisu. Cäsucunayquipa trucanga runacunapa costumbrincunalatami cumpliycäyanqui. [Saymi wichicunatapis pusillucunatapis y más waquintapis maylanquirä.]
10 Moisés guelgashganchöga caynömi nican:
‘Mamayquitawan taytayquita ali ricanqui.
Pipis mamanta o taytanta maldicionag cäga wanusish casun.’
11-12 Mamayquitawan taytayquita ali ricayänayquipä nicaptinpis gamcunaga manami yanapaycäyanquisu. Saymi runacunata yachaycäsiyanqui: ‘Tayta Dioslapämi imaycäpis caycan’ nerga mamantawan taytanta manana yanapänanpä.
13 Sayno yachasirmi gamcunaga Tayta Diosninsipa palabranta manacagman churaycäyanqui. Saynölami imatapis gamcunaga quiquiqui yarpäyashgalayquita ruraycäyanqui.”
14 Nircurnami runacunata gayaycur Jesús nergan: “Cay nishgäcunata lapayqui shumag tantyacuyay.
15 Manami imatapis micushganpitasu pipis jusayog ricacun, sinöga shonguncho mana alita yarpashganpitami.
16 [Nishgäta wiyag cäga shumag tantyacuyay.]”
17 Saysica runacuna saycho captinmi paycunapita witicushpan juc wayiman discïpuluncunawan Jesús aywargan. Saychönami discïpuluncuna ruwacuyargan yachasishgancunata tantyasinanpä.
18-20 Saymi Jesús nergan: “¿Gamcunapis manacu tantyayanquirä? ¿Manacu runa imata micushganpis päsagla caycan? Saymi micushganpitasu runaga jusayog ricacun, sinöga shonguncho lutancunata yarpashganpitami.”
Jesús sayno nergan ima micuypis micunansipä ali cashganta tantyasishpanmi. Nircur mastapis Jesús nergan:
21 “Shonguncho lutancunata yarpachacurmi adulteriucho cayan, runacuna chinëru cayan, warmicunapis waynäcuyan, wanusinacuyan,
22 suwacuyan, wachacash cayan, lulacuyan, chiquinacuyan, jucpa washanta rimayan, yachag-tucuyan y luta jusalicuyan.
23 Lapan say mana ali ruraycunaga shonguncho lutanta yarpashganpitami caycan. Saynöpami runacuna jusayog ricacuyan.”
Mana Israel warmi Jesucristuman yäracushgan
(Mateo 15.21-28)
24-26 Saypita Jesús aywargan Sirofenicia nacioncho cag Tiro marcapa. Sayman chashganta runacuna mana musyayänanpämi pipis mana ricayla juc wayiman posädacorgan. Sayno captinpis juc warmi musyargan Jesús sayman chashganta. Paypa wawantami gueshyawan supay nacaycäsergan. Saymi Jesús cagman aywaycur paypa puntanman gongurpacuycur ruwacorgan wawanpita supayta gargunanpä. Say warmega manami Israel warmisu cargan, sinöga jinan Sirofenicia nacionpitami cargan.
27 Sayno ruwacuptinmi Jesús nergan: “Puntataga yanapäshä Israel mayëcunatarämi. Gamcunata yanapaptëga canman wamracunapa tantanta guechurir algucunata jitapaycognömi.”
28 Sayno niptin warmi nergan: “Au, taytay. Sayno captinpis wamracuna shicwapacuyashgantami algucunapis micuyan.”
29 Sayno niptin Jesús nergan: “Sayno nicanqui rasunpaypa yäracamashpayquimi. Sayno yäracamashgayquipitami wawayquita nacaseg supay yargushgana caycan. Cananga wayiquipa cushish cuticuy.”
30 Sayno niptin wayinman cutirmi wamranta tarergan cachacashgana cämancho caycagta. Wamrata gueshyaseg supayga yargucushganami cash.
Upa runata Jesucristo aliyäsishgan
31 Tiro marcapitanami Jesús päsargan Sidón marcapa. Saypita cutirnami Galilea gocha cuchunpa päsar chargan Decápolis provinciaman.
32 Saycho caycaptinmi apayargan mana wiyag ni mana parlag runata. Chaycasirna Jesusta ruwayargan say upata aliyäsinanpä.
33 Sauraga quiquilanta jucläman pusharcur upapa rinrinman dëdunta Jesús jatergan. Nircur togayninwan dëdunta ushmarcasirmi upapa galluntapis yataycorgan.
34 Sayno rurarcurna jämayta cacharcur ciëluta ricärir: “¡Efata!” nergan. (“Efata” ninanga caycan “¡Quichacay!” ninanmi.)
35 Sayno niptinmi jinan höra upapa rinrin wiyargan y shiminpis pashtarganna.
36 Sayno aliyarcasirmi saycho caycag runacunata Jesús nergan aliyäsishganta pitapis mana wilapänanpä. Sayno nicaptinpis pï-maytami wilapäyargan upata Jesús aliyäsishganta.
37 Milagruta Jesús rurashganpita fiyupa cushicur may-saychöpis tincushgan runacunata niyargan: “¡Imaycatapis Jesusga ruraycun segaypa espantaypämi! ¡Cananga upacunapis wiyayannami y mana parlagcunapis parlayannami!”


text:
David Padilla Arancibia
David Padilla Arancibia sutiyuqqa (13 ñiqin chakra yapuy killapi 1927 watapi paqarisqa Chuqichaka llaqtapi - 25 ñiqin tarpuy killapi 2016 watapi wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk Qullasuyu suyup umalliqninmi karqan (24 ñiqin ayamarq'a killapi 1978 watamanta 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watakama).
QillqasqankunaLlamk'apuy
- Decisiones y recuerdos de un general (1980)
PukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: David Padilla Arancibia.
- www.worldlingo.com


text:
Kunsipsyun munisipyu (Santa Krus)
Kunsipsyun munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Concepción) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Ñuflo de Chávez pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kunsipsyun llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan:
- Kunsipsyun kantun
- San Pidru kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta indihina runakunam tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunsipsyun munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nuestra Señora de la Inmaculada Concepción inlisya: 1990 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
1
Jesúspa unay ayllunkuna pï kayashqanpis
Lucas 3.23-38
1Abrahampita y rey Davidpita miraq Jesucristupa unay ayllunkuna kaynömi kayarqan:
2Abrahampa surinmi karqan Isaac.
Isaacpa surinmi karqan Jacob.
Jacobpa surinmi karqan Judá y wawqinkunapis.
3Judápa surinkunami kayarqan Fareswan Zara.
Paykunapa mamanmi karqan Tamar.
Farespa surinmi karqan Esrom.
Esrompa surinmi karqan Aram.
4Arampa surinmi karqan Aminadab.
Aminadabpa surinmi karqan Naasón.
Naasónpa surinmi karqan Salmón.
5Salmónpa surinmi karqan Booz.
Boozpa mamanmi karqan Rahab.
Boozpa surinmi karqan Obed.
Obedpa mamanmi karqan Rut.
Obedpa surinmi karqan Isaí#1.5 Wakin traduccionkunachöqa Jesé niyanmi..
6Isaípa surinmi karqan rey David.#1Crón. 2.1-15; Rut 4.18-22.
Rey Davidpa surinmi karqan Salomón.
Salomónpa mamanmi karqan Uríaspa viüdan.
7Salomónpa surinmi karqan Roboam.
Roboampa surinmi karqan Abías.
Abíaspa surinmi karqan Asa.
8Asapa surinmi karqan Josafat.
Josafatpa surinmi karqan Joram.
Jorampa surinmi karqan Uzías.
9Uzíaspa surinmi karqan Jotam.
Jotampa surinmi karqan Acaz.
Acazpa surinmi karqan Ezequías.
10Ezequíaspa surinmi karqan Manasés.
Manaséspa surinmi karqan Amón.
Amónpa surinmi karqan Josías.
11Josíaspa surinmi karqan Jeconías y wawqinkunapis.
Jeconías kawashqan wisanmi Israel runakunata Babilonia soldädukuna nacionninman prësu apayarqan.#2Rey. 24.14-15; 2Crón. 36.10; Jer. 27.20.
12Saychönami Jeconíaspa surin Salatiel yurirqan.
Salatielpa surinmi karqan Zorobabel.
13Zorobabelpa surinmi karqan Abiud.
Abiudpa surinmi karqan Eliaquim.
Eliaquimpa surinmi karqan Azor.
14Azorpa surinmi karqan Sadoc.
Sadocpa surinmi karqan Aquim.
Aquimpa surinmi karqan Eliud.
15Eliudpa surinmi karqan Eleazar.
Eleazarpa surinmi karqan Matán.
Matánpa surinmi karqan Jacob.
16Jacobpa surinmi karqan Maríapa runan José.
Maríapa wawanmi karqan Jesús. Paymi karqan Tayta Dios kachamushqan Cristo.
17Abraham kawashqan wisanpita David yurishqanyaq juk chunka chusku generacionmi karqan. Saynölami David kawashqan wisanpita Israel runakunata Babiloniaman apayashqan wisanyaq juk chunka chusku generación karqan. Saynölami Babiloniaman apayashqan wisanpita Jesucristo yurishqanyaqpis juk chunka chusku generación karqan.
Jesús yurishqan
Lucas 2.1-7
18Kaychömi qelqaraykan Jesucristo manaraq yuriptin ima päsashqanpis. Joséwan tänanpaqmi María parlakushna karqan.#Luc. 1.27. Joséwan manaraq tar Espíritu Santupa munayninwan qeshyaq rikakurqan. 19José ali runa karmi Maríata penqayman churayta mana munar pakaylapa kachariyta yarparqan.
20Sayno yarpachakuykaptinmi Tayta Diospa angilnin Joséta sueñuynincho nirqan:  >.#Luc. 1.31.
22Lapanpis sayno päsarqan profëtanwan Tayta Dios kayno nishqan cumplikänanpaqmi:
23<<Juk doncëlla jipashmi qeshyaq rikakur olqu wamrata qeshyakunqa.
Say wamrapa jutintami churapanqa Emanuel jutin kananpaq>>.#Isa. 7.14.
(Emanuel ninanqa Tayta Dios noqansiwanmi kaykan ninanmi.)
24Sayno niptinmi José punuykashqanpita rikcharkamur Tayta Diospa angilnin nishqannöla Maríawan tarqan. 25Isanqa Maríawan taykarpis wawan yurishqanyaq manami yataparqanraqsu. Wamra yuriykuptinnami jutinta churaparqan Jesús jutin kananpaq.#Luc. 2.21.


text:
San Miguel distritu
San Miguel distritu; (kastilla simipi: distrito de San Miguel) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin aymuray killapi 1920 watapi, Augusto Leguía Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa San Miguel llaqtam.
- Maranga
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
124 904 runa.
Kamachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2015-2018: Eduardo Javier Bless Cabrejas (PPS)
- 2003-2014: Saleh Carlos Salvador Heresi Chicoma (UN)
- 1996-2002: Marina Sequeiros Montesinos (SP).
- 1993-1995: Rómulo Ponce Calle (Obras)
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Colegio Juan XXIII
- Colegio Claretiano
- Yachay sunturkuna:
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Miguel distritu.
- Municipalidad Distrital de San Miguel
- San Miguel en blogs


text:
Truyanu Kawallu
Truyanu Kawallu nisqaqa Omirospa nisqankama Truyanu maqanakuypi Odisiwpa maqanakuy qiqunsi karqan, grigukunap truyanukunata atinanpaq.
Achka awqaqkuna, grigukunap Akhiliyasnin, truyanukunap Ektorninpas wañuptinña, grigukuna manaraq atiptin, Odisiw sutiyuq Ithakip qhapaqnin qiqutamantas yuyarqan: Truyanukunaman manañam awqapuykikuchu nispa llullaspa Truyanu Kawalluta haywarqan. Chay kawallup ukhunpis Odisiw huk awqaqkunawan pakakurqan. Truyanukuna iñiptinsi kawalluta llaqtap ukhunman aysamurqan. Truyanukuna anchata phistarqaspa ch'allkurqaspa machakurquptinsi, grigu awqakuna llaqtap punkunkunatas kicharqan. Hawamanta kutimuq grigukunas llaqtaman yaykurqan, chaypi truyanu runakunata wañuchispa.


text:
David Padilla Arancibia
David Padilla Arancibia sutiyuqqa (13 ñiqin chakra yapuy killapi 1927 watapi paqarisqa Chuqichaka llaqtapi - 25 ñiqin tarpuy killapi 2016 watapi wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk Qullasuyu suyup umalliqninmi karqan (24 ñiqin ayamarq'a killapi 1978 watamanta 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watakama).
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Decisiones y recuerdos de un general (1980)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: David Padilla Arancibia.
- www.worldlingo.com


text:
San Pawlu Lipis munisipyu
San Pawlu Lipis munisipyu nisqaqa (kastilla simipi: Municipio de San Pablo de Lípez) huk ñiqin munisipyu Urin Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Quchakuna: Asnaq qucha - Pukaqucha - Q'umirqucha - Challwiri q'umir qucha - Challwiri kachi qucha - Qurutu qucha - Qhusi qucha - Ukhuqucha - Hura Sukha qucha - Kalina qucha (icha Busch qucha)
UrqukunaLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
San Pawlu Lipis munisipyupiqa kimsa kantunmi.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
San Pawlu Lipis munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Karu puriyLlamk'apuy
- Hatun Qitina kantunpiqa akcha qucham .
- Paqariy Inti (Hatun Qitina kantunpi)
- Pukaqucha


text:
André Carrillo
André Martín Carrillo Díaz sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin inti raymi killapi 1991 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: Alex Carrillo; Maman: Ana María Díaz Talaviña.
Warmi: Suhaila Jad.
Churinkuna: (2) Samira wan Cedric (2017).[1]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna [llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: André Carrillo.


text:
Jinés Cornejo Endara
Jinés Cornejo Endara sutiyuq runaqa (1952 watapi paqarisqa Amariti llaqtapi, Chuqiyapu suyu, Buliwyapi) buliwyanu apulu qhichwa simipi, kastilla simipipas qillqaqmi.
Jinesqa misti ayllupi wiñaspa Amariti ayllu llaqtachapi kawsarqan 19 watayuq kayninkamam. Chaypacha ancha achka qhichwa willakuykunatam uyarispa sunqunchasqa karqan. 2013 watapi ñawpaq kawsay rikch'antam uyaycharqan, Saqapa sutiyuq.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saqapa (El cascabel). Plural Editores, La Paz 2013. 95pp (iskay simipi: kastillanuman t'ikrasqawanpas).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- César Itier: Sobre Saqapa de Jinés Cornejo (Jinés Cornejop Saqapa nisqa liwrunmanta, kastilla simipi)


text:
Gustavs Zemgals
Jānis Čakste sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Džūkste llaqtapi - 6 ñiqin qhulla puquy killapi 1939 watapi wañusqa Riga llaqtapi) huk Litunya mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Warmi: Emīlija Zemgals.
Churinkuna: (2).
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustavs Zemgals.


text:
Ismet Inönü
Ismet Inönü, sutipaq runaqa (* 24 ñiqin tarpuy killapi 1884 watapi paqarisqa Izmir llaqtapi - 25 ñiqin qhapaq raymi killapi 1973 watapi wañusqa Ankara llaqtapi). Turkiya pulitiku, ministru, Uma kamayuq wan Umalliq.
1938 watamanta 1950 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
1922 watamanta 1924 watakama Turkiya Hawa ministru.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Mevhibe Inönü
Churinkuna (4): Ömer, Erdal wan Özden
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ismet Inönü.


text:
2
Cheqaq kaq yachachikuymanta
1 Qanyá ichaqa Tito, Diospa palabranpi nisqanman hina, cheqaq yachachikuykunata runakunaman yachachiy.
2 Qanqa Jesucristopi creeq kuraq qarikunaman yachachiy, tukuy ima ruwasqankupipas responsable kanankupaq, aycha cuerponkupa munasqanta controlanankupaq, tukuy imatapas allinta piensaspa ruwanankupaq, Diospi allinta confiaspa creenankupaq, runamasinkuta allinta khuyakunankupaq, hinallataq imatapas pacienciawan ruwanankupaq ima.
3 Saynallataqyá Jesucristopi iñiq kuraq warmikunamanpas yachachillaytaq, Diosta anchata respetaspa, allinta comportakunankupaq, runamasinkumanta yanqapuni ama rimanankupaq, ama cuento q'epi kanankupaq, hinallataq ama mach'aq kanankupaq ima. Aswanmi paykunaqa, huk allin ejemplo kaspanku, allin kaqkunata yachachinanku
4 sipas warmikunaman, paykuna qosankuta hinallataq wawankutapas sumaqta khuyakunankupaq,
5 allin yuyaywan purinankupaq, mana waqllikuspa ch'uya kawsayniyoq kanankupaq, familiankutapas allinta atiendenankupaq, allin comportamientoyoq kanankupaq, hinallataq qosankutapas kasukuspa kawsanankupaq ima, saynapi Diospa palabranpa contranpi ama ni pipas malta rimanankupaq.
6 Saynallataqyá jovenkunatapas yachachiy, tukuy imatapas allinta piensaspa ruwanankupaq.
7 Khuyasqay Tito, qanqa primertayá llapanpaq huk allin ejemplo kay, tukuy ima ruwasqaykipi. Yachachispaykiqa tukuy allin sonqowan, hinallataq respetowan yachachiy.
8 Saynallataq rimaspaykipas allin yachachikuykunaman hina rimay, saynapi pipas qanpa contraykipi malta ama rimanankupaq. Sichus kay nisqaykunata ruwanki chayqa, noqanchispa contranchispi kaq runakunaqa, p'enqakuspankun, contranchispiqa manaña maltaqa rimanqakuñachu.
9 Saynallataq patronniyoq kaqkunatapas yachachiy, patronninkuta kasukunankupaq, respetaspa imatapas allinta ruwanankupaq, ama kutipakuq kanankupaq,
10 hinallataq patronninkumanta imatapas ama suwakunankupaq ima. Aswanqa patronninkupa confianan runakuna kachunku. Sayna kaqtinkun llapallan runakunaqa rikunqaku, Salvawaqninchis Diospa yachachikuyninkunaqa ancha allinpuni kasqanta.
Diospa cheqaq khuyakuyninmanta
11 Diosqa kay pachapi llapallan runakunamanmi ancha khuyakuyninta rikuchiwaranchis, saynapi paypi creeqkunaqa gratislla salvasqa kananchispaq.
12 Diosqa chay khuyakuyninwanmi yachachiwanchis, mana allinkunata amaña ruwananchispaq, hinallataq tukuy huchakunata saqenanchispaq ima. Chay huchakunata saqespanchismi noqanchisqa kay pachapi kawsasunchis allinta ruwaspa, payta yupaychaspanchis, hinallataq cuerponchistapas controlakuspa ima.
13 Chaykunata ruwaspanchisyá ancha kusikuywan suyakusun Señorninchis Jesucristo kutimunan p'unchawta. Payqa ancha atiyniyoq Diosninchismi. Paymi salvawaqninchis kaspa, ancha k'ancharishaq atiyninwan hamunqa.
14 Señorninchis Jesucriston cruzpi wañuran, huchanchiskunata perdonawananchispaq, hinallataq salvawananchispaq ima. Chaykunataqa ruwaran, paypa ch'uya wawankuna kananchispaqmi, hinallataq tukuy sonqonchiswan allin kaqkunata ruwananchispaq iman.
15 Chaykunatayá Tito, Diospa atiyninwan llapanman yachachispa kallpanchay, hinallataq mana corregikuy munaqkunatapas Diospa atiynin qosusqaykiwan allinta q'aqchay kasukunankupaq. Hinaspapas qanqa amayá permitiychu ni pipas despreciasunaykitaqa.


text:
Flores suyu
Flores suyu (kastilla simipi: Departamento de Flores), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Trinidadmi.
5 144 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1885 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
25 726 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 munisipyu:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Flores suyu.
- Web site Flores suyu.


text:
Henry Ford
Henry Ford sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1863 watapi paqarisqa Greenfield llaqtapi, Michigan suyupi - † 7 ñiqin ayriway killapi 1947 watapi wañusqa Fair Lane llaqtapi) huk l USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiqmi qarqan.
Ford Motor Company sutiyuq antawa ruruchinap kamariqninsi, tawqa ruraykuypa kamariqninsi.
Taytan: William Ford (1826-1905); Maman: Mary Litogot (c. 1839-1876).
Warmi: Clara Jane Bryant (1888–1947).
Churi: Edsel Bryant.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Henry Ford.
- Ford Foundation


text:
1 KAQ YACHACHIKUY
‘Wañusqaña kaspanpas hinallam rimachkan’
1. ¿Imataq harkarqa Eden huertaman manaña yaykunankupaq? ¿Imatam Abelqa imamantapas puntata munarqa?
ABELQA tardeykuqtañam ovejankunata michichkan. Chaymi karullamanta qawarispan rikururqa llipipipiqta. Abelqa yacharqam chay llipipipispan muyuqqa rawraq espada kasqanta, chayqa Eden sutiyoq huertaman mana yaykunankupaqmi harkarqa. Qallariypiqa chay huertapim Abelpa tayta-mamanqa yacharqa otaq tiyarqa, ichaqa manañam chay huertamanqa pipas yaykurqañachu. Abelqa hanaq pachata qawaspanchá Unanchaqninpi piensarqa. ¡Maynatachá munarqa runakunaqa Diospa familian kananta! Imamantapas puntatam chaytaqa munarqa.
2-4. ¿Imaynatam Abelqa kay tiempopi rimapayawanchik?
2 Adanpa iskay kaq churin Abelmi rimapayawachkanchik. ¿Atiwaqchu uyariyta? Piensankipaschá mana atikusqanta, paypa wañusqanmantaqa yaqa soqta waranqa watakunañam pasarun aychanwan tullunkunapas allpayarunñam. Bibliaqa yachachintaqmi wañusqakunaqa imatapas manaña yachasqankumanta (Ecl. 9:5, 10). Jehova Diospa Palabranqa manataqmi Abelpa ima rimasqanpas rikurinchu. Hinaptinqa, ¿imaynatataq Abelqa rimapayawachwan?
3 Diospa espiritunpa yanapayninwanmi apostol Pabloqa Abelmanta nirqa: ‘Wañusqaña kaspanpas hinallam rimachkan’, nispa (leey Hebreos 11:4). ¿Imaynatataq Abelqa kunankama hinalla rimachkan? Iñiyniyoq kasqanraykum. Abelmi pi runamantapas puntata iñiyniyoq kananpaq kallpanchakurqa. Tukuy sonqonwan Diospi iñisqanmi kunankama iñiyniyoq kanapaq kallpanchawanchik. Iñiyninta qatipakunapaq kallpanchakuspaqa paytapas uyarichkachwan hinam paymanta yachasun.
4 Bibliaqa Abelmantam pisillata willawanchik. Ichaqa, ¿imatam paymanta chaynataq iñiyninmanta yachachwan? Chaymantam kay yachachikuypi yachasunchik.
Mirayta ‘qallarisqanku’ tiempopim kawsarqa
5. ¿Imanasqam Jesusqa Abelta tupachirqa ‘kay pachapa qallariyninwan’? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.)
5 Abelmi nacerqa runakuna mirayta qallarisqanku tiempopi. Unay watakuna qepatam Jesus nirqa Abelqa ‘[kay pacha] qallarisqan’ tiempopi kawsasqanmanta (leey Lucas 11:50, 51). Kay pacha nispanqa rimachkarqa huchamanta pikuna librasqa kanankumantam. Punta kaq runakunamantaqa Abeltam Diosqa qawarqa librananpaq kasqanta. * Abelqa wiñarqa mana iñiyniyoq kaqkunapa kasqanpim.
6. ¿Imatam yachanchik Abelpa tayta-mamanmanta?
6 Adanwan Evaqa mana haykapipas wañunankupaq unanchasqam karqaku, manataqmi ima onqoykunawanpas nitaq machu-payayaywanpas ñakarinankuchu karqa. Ichaqa Jehova Diospa contranpi huchallikuruptinkum Eden sutiyoq sumaq huertamanta qarqorachikurqaku. Chaymi mirayta qallarispankuqa sasachakuypiña karqaku. Paykunaqa kikillankupaq munaq kasqankuwanmi yanqacharurqaku kikinkupaq chaynataq mirayninkupaq mana huchayoq otaq mana pantaq kayninkuta chaynataq wiñay kawsayniyoq kayninkutapas (Gen. 2:15–3:24).
7, 8. ¿Ima nirqam Evaqa Cain naceruptin? ¿Imanasqam chaynata piensarqa?
7 Adanwan Evaqa Eden huertapi manaña kaspankum llumpayta sasachakurqaku. Chaywanpas punta kaq wawanku naceruptinmi Gen. 3:15; 4:1, NM). ¿Evaqa piensarqachu chay warmiqa pay kasqanta chaynataq Diospa prometesqan ‘mirayta’ Cain kasqanta?suticharqaku Cainwan, chay ninanqa “Rikurichisqa” otaq “Ruwasqa” ninanmi, chaymi Evaqa nirqa: ‘Tayta Diospa munasqanman hinam qari wawata rikurirachini otaq wachakuruni’, nispa. Jehova Diosmi Eden huertapi prometerqa mana allinmanta libraqninku ‘miray’ huk warmimanta rikurimunanta (
8 Chayna piensasqanqa yanqapaqmi karqa. Adanwan Evaqa chayna piensasqankuman hina Cainta uywaspankuqa astawanchá kallpancharqaku orgulloso wiñananpaq. Watakuna pasaytam Evaqa iskay kaq wawanta wachakurqa, ichaqa manam rimarqachu Cainmanta hinaqa. Chay wawantam Abelwan suticharqa, Abel ninanqa “Waspiy” otaq “Yanqapaq” ninanmi (Gen. 4:2). Chayna sutichasqankuwanqa yaqapaschá piensarqaku Abelmantaqa Cainlla prometesqa miray kasqanta.
9. ¿Imatam kay tiempopi tayta-mamakuna yachanmanku Adanmantawan Evamanta?
9 Adanwan Eva wawa-churinkuta imayna uywasqankumantam kay tiempopi tayta-mamakunapas yachanmanku. ¿Ruwasqankuwan hinaspa rimasqankuwanchu wawa-churinkuta kallpanchanqaku hatunchakuq kanankupaq, qollqella maskaq otaq kikillankupaq munaq kanankupaq icha Diosta kuyaspa amistadnin kanankupaqchu? Adanwan Evaqa manam allin tayta-mamachu karqaku. Ichaqa wawa-churinkupaqmi suyakuy karqa.
¿Imatam Abelqa ruwarqa iñiyniyoq kananpaq?
10, 11. ¿Cainwan Abelqa ima ruwayniyoqmi karqaku? ¿Imayna runam karqa Abelqa?
10 Churinkuna wiñasqankuman hinam Adanqa llamkayta yachachirqa vida pasayta yachanankupaq. Cainqa chakrapi llamkaqmi karqa, Abelñataqmi ovejakunata michiq karqa.
11 Abelqa tiempopa pasasqanman hinam astawan iñiyniyoq runa karqa, chayna iñiyniyoq kasqanmantam apostol Pablo qellqarqa. ¿Imaynatataq Abelqa Jehova Diospi iñirqa hukkuna mana iñiyniyoq kachkaptinkuqa? Qatiqninpim yachasunchik iñiyniyoq kananpaq imakuna yanapasqanmanta.
12, 13. ¿Imaynatam Diospa tukuy unanchasqankunata qawasqan Abelta yanaparqa astawan iñiyniyoq kananpaq?
12 Jehova Diospa unanchasqan. Jehova Dios allpata ñakaptinmi kichkakuna wiñaptin imapas tarpuyqa sasa karqa. Chayna kaptinpas Abelpa tiemponpiqa ima tarpusqankupas allintam rururqa. Jehova Diosqa manam ñakarqachu uywakunataqa, challwakunataqa, orqokunataqa, mayukunataqa, lamar qochataqa, Intitaqa, Romanos 1:20). Chaykunawanmi Diospa sumaq kayninkunapi yuyaymanaspan Abelqa astawan iñirqa.Killataqa nitaq chaskakunatapas. Abelqa mayman qawarispanpas Unanchaqnin Jehova Diospa ruwasqankunapim repararqa kuyapayakuq chaynataq ancha yachayniyoq kasqanpi (leey
13 Abelqa yaqapaschá Diospa sumaq kayninkunapi yuyaymanananpaq tiempochakurqa ovejankunata michisqanpi. Payqa ovejankunawanmi rirqa yakuyoq karu pampakunaman, wayqokunaman otaq orqokunaman. Ovejankunatam pusaq yakuyoq allin pastokunapa kasqanman, samarinanpaqpas allin sitiokunatam maskarqa. Ovejakunaqa manso kanankupaq unanchasqa kasqankuraykum necesitanku cuidanata otaq michinata. Abelqa cuentatachá qokurqa paymanta astawan yachayniyoq chaynataq astawan atiyniyoq cuidaqnin necesitasqanta. Chaykunapi yuyaymanasqanman hinachá mañakurqa, chaywanmi astawan iñiyniyoq karqa.
14, 15. ¿Imakuna cumplikusqanmantam Abelqa familianpi musyarqa? ¿Imapaqtaq chay qawasqanqa astawan yanaparqa?
14 Jehova Diospa nisqankunapa cumplikusqan. Adanwan Evaqa wawa-churinkunamanchá willarqaku Eden huertamanta imanasqa qarqosqa kasqankuta. Chaykunata yachaspanchá Abelqa astawan yuyaymanarqa.
15 Jehova Diosmi nirqa allpaqa ñakasqa kasqanmanta, chay nisqan cumplikusqantam Abelqa qawarqa kichkayoq qorakuna wiñasqanwan. Jehova Diosqa nirqataqmi Evaqa wiksayakuspan ñakarinanmanta chaynataq nanaywan wachakunanmantapas. Diospa chayna nisqan cumplikusqantachá Abelqa qawarqa ñakariywan sapa wawankunata maman wachakuptin. Chaymantapas Diosqa nirqam Evaqa Adanpa kamachisqan kananta chaynataq yanapaynintawan kuyakuynin necesitasqanmantapas. Tukuy chaykuna cumplikusqanta qawaspanchá Abelqa astawan iñirqa Diospa prometesqan ‘miraypi’, chay miraymi Eden huertapi tukuy mana allin qallarisqanta allichanan karqa (Gen. 3:15-19).
16, 17. ¿Imatam Abelqa yachanman karqa angelkunapa ejemplonwan?
17 Abelqa warmacha kasqanmantachá chay querubinwan sutichasqa angelkunata qawarqa. Admirakuywanchá qawarqa chay atiyniyoq angelkunata chaynataq llipipipispa tuta-punchaw muyuq rawrachkaq espadatapas. ¿Rikunmanchu karqa huertapa punkun cuidaq angelkunaqa amiruspa pasakusqankuta? Manam. Paykunaqa tuta-punchawmi Diospa kamachisqanman hina una-unay watakuna cuidarqaku. Abelqa qawarqachá chay angelkunaqa Diosta tukuy sonqonkuwan tukuy tiempo kasukusqankuta. Familianpiqa manam pipas chaynataqa kasukurqakuchu. ¡Chay angelkunapa ejemplonqa maynatachá kallpancharqa Abelta iñiyninpi!
18. ¿Imakunataq yanapawachwan iñiyniyoq kanapaq?
18 Abeltaqa astawan iñiyniyoq kananpaqmi yanaparqa unanchasqa kaqkunata qawaspan Diospa sumaq kayninkunapi hinaspa paypa nisqankuna imayna cumplikusqanpi yuyaymanasqan, chaynataq Diosman sonqo angelkunata qawasqanpas. ¡Mayna allinmá Abelmanta astawan yachayqa! Rimapayawachkanchikmanpas hinam yanapawanchik. Abelmanta yachasqankuqa, ¡mayna allinmi mozo-sipaskunapaqpas, tayta-mamanku imayna kawsaptinkupasatinmankum Diosman sonqo kaytaqa! Diospa unanchasqankunapi reparaspapas Bibliata leespam tarisun Diosman sonqo iñiyniyoq warmikunamanta hinaspa qarikunamanta. ¿Manachu tukuy chaykunaqa astawan iñiyniyoq kanapaq yanapawanchik?
Abelpa ofrendanmi aswan allinqa karqa
19. ¿Imamantam Abelqa cuentata qokurqa?
19 Abelqa astawan iñisqanman hinam ruwasqanwanpas iñiyninta qawachirqa. Ichaqa, ¿imatam qonman karqa tukuy Unanchaq Diosman? Diosqa manam necesitanchu runakunapa yanapaynintaqa. Abelqa cuentatam qokurqa allinnin kaqta tukuy sonqonwan qoptinqa kuyakuq Jehova Diosninqa chaskiykunanmanta.
20, 21. ¿Ima ofrendakunatam Cainwan Abelqa Diospaq kañapurqaku? ¿Imaynatam Abelpa ofrendanta qawarqa?
20 Chaymi Abelqa Jehova Diosman allin kaq ovejanta ofrendapi qonanpaq tantearqa. Chaypaqmi wañuchipurqa allin “wiran kaq” ovejanta. Cainpas Diospa favorninta chaskiyta munaspanmi tarpusqan kaqkunata ofrendapaq apamurqa. Ichaqa manam Abel hinachu tukuy sonqonwan ofrecerqa. Chaymi Jehova Diosqa chaskirqa Abelpa ofrendallanta, manam Cainpataqa.
21 Yaqapaschá ofrendata kañanankupaqqa sapakama altarta ruwarqaku huertapa punkun cuidaq angelkunapa hichpanpi. Chay tiempopiqa paykunam kay Pachapiqa Diospa rantinpi karqaku. ¿Imaynatam Abelpa ofrendanta qawarqa? Bibliam willakun: ‘Abeltam Tayta Diosqa chaskirqa chaynataq ofrendantapas’, nispa (Gen. 4:4).
22, 23. ¿Imanasqataq Abelpa ofrendanqa Jehova Diospa agradonpaq karqa?
22 ¿Imanasqataq Abelpa ofrendanta Dios chaskirqa? Ovejankunata wañuchispan paykunapa vidanta Diosman ofrecesqanraykum chaynataq yawarninta chaqchusqanraykum. ¿Abelqa yacharqachu chayna ofrenda qosqanqa allinpuni kasqanta? Unay watakuna pasaytam Jehova Diosqa kamachikuyta qorqa sano carnerota ofrendapi kañapunankupaq, chayqa ‘Diosmanta hamuq Carneropa’ otaq Diospa Churinpa rantinpim karqa, paymi tiempo pasasqanman hina runakunarayku yawarninta chaqchurqa (Juan 1:29; Ex. 12:5-7). Chaykunamantaqa manachá Abelqa allintachu yacharqa, ichaqa entienderqachá animalta wañuchispa yawarninta chaqchuyqa valorniyoq kasqanta.
23 Chaywanpas Abelqa allinnin kaqtam Diosman ofrecerqa. Jehova Diosqa Abeltapas chaynataq ofrendantapas allinpaqmi qawarqa payta kuyasqanrayku hinaspa iñisqanrayku ofreceptin.
24. a) ¿Imanasqataq Cainpa ofrendantaqa Jehova Dios mana chaskirqachu? b) ¿Imanasqam kay tiempopi wakin runakunaqa Cainman rikchakunku?
24 Caintam ichaqa Jehova Diosqa mana chaskirqachu nitaq Gen. 4:5). ¿Cosechasqan kaqkunata ofreceptinchu Diospa mana agradonpaq karqa? Manam, tiempo pasasqanman hinam Jehova Diosqa Moiseswan qellqachirqa cosechasqankutapas ofrendapi qonankupaq (Lev. 6:14, 15). Diosqa Cainpa ofrendantaqa manam chaskirqachu ‘mana allin ruwaq kasqanrayku’ (leey 1 Juan 3:12). Kay tiempopi wakin runakunapas Cain hinam hawa sonqollankuwan Diosta serviq tukunku. Cainqa chayllam qawachirqa Jehova Diosta mana kuyasqanta chaynataq paypi mana iñisqantapas.“ofrendantapas” (
25, 26. ¿Imapaqmi Jehova Diosqa Cainta anyarqa, ichaqa imatam ruwarqa?
25 ¿Ofrendanta mana chaskiptinchu Cainqa Abelpa iñiyninta qatipakunanpaq kallpanchakurqa? Manam. Astawanqa Abeltam llumpayta cheqnirqa. Jehova Diosqa chayna kasqanpi reparaspanmi sumaqllata consejarqa entiendechinanpaq. Anyarqam hinalla cheqnikuq kaspanqa huchallikurunanmanta, chayna kayninta cambiaptinmi ichaqa “chaskisqa” otaq favorecesqa kananmanta nirqa (Gen. 4:6, 7).
26 Cainqa manam kasukurqachu Diospa consejasqantaqa. Aswanqa wawqentam chakraman rinankupaq nirqa, hinaspam chaypi wañurachirqa (Gen. 4:8). Lliw runamanta puntatam Abelqa Jehova Diospi iñisqanrayku wañuchisqa karqa. Abelqa wañusqaña kaspanpas hinallam iñiyninchikpi kallpanchawanchik.
27. a) ¿Imanasqataq seguropuni kanchik Abelqa kawsarimunanmanta? b) ¿Imatataq ruwananchik Abelta reqsiykunanchikpaq?
27 Abelta wañurachiptinmi Jehova Diosqa Cainta nirqa: “¿Imatataq kayta rurarunki? Allpaman chaqchusqayki wawqekipa yawarninmi acusasuchkanki”, nispa. Diosqa justiciatam ruwarqa Cainta castigaspan (Gen. 4:9-12). Kay tiempopipas Abelpa iñisqanqa hinallam yanapawachkanchik. Wakin runakunamantaqa Abelqa yaqapaschá kawsarqa pachak watalla. Ichaqa pisi tiempolla kawsaspanpas yacharqam Jehova Diosqa payta kuyasqanta chaynataq favorecesqanta (Heb. 11:4). Chaywanmi seguropuni kanchik paytaqa Jehova Dios yuyasqanmanta chaynataq hamuq tiempopi sumaq huertapi kawsarichinanmantapas (Juan 5:28, 29). ¿Chaypichu kanki chaskiykunaykipaq? Abelpa iñiyninta qatipakunaykipaq kallpanchakuspaykiqa atinkim reqsiykuyta.
^ par. 5 Griego rimaypi ‘kay pachapa qallariynin’ nisqanqa runakuna mirayta qallarisqanmantam rimachkan. Chaywanmi entiendenchik Adanwan Evaqa wawa-churiyoq kayta qallaykusqankumanta. Punta kaq wawanku Cain kaptinqa, ¿imanasqataq Jesusqa Abelmanta nirqa ‘kay pachapa qallariynin’ nispa? Cainpa tanteasqankuna chaynataq mana allin ruwasqankuna Jehova Diospa contranpi kaptinmi. Chaymi nichwan Cainqa tayta-maman hina manaña kawsarinanmanta.


text:
-
Qichwa runakunaqa Amirikapi aswan machka runakunam kanku.
-
Kashamarka suyu (Kashamarka suyu nishqapis), (Kastilla shimichaw: Departamento de Cajamarca) nishqaqa huk piruwanu suyum, piqa markanqa Kashamarka markam. 2017 watachaw, kay suyuchaw 1 383 519 runam tiyarqayan.
-
Tumi nisqa, huk ñawpapacha kuchunanpaqmi karqan, Lampalliqi-pi, Qispisuyu-pis tarinkuku
Katiguriyakuna
Mama markakuna
Qichwa rimaykunapita Wikipidiyakuna
La Fundación Wikimedia opera otros varios proyectos plurilingües y de contenido libre:


text:
10
Huk angelmanta taksa libromantawan
1 Chaykuna pasaruqtinmi, huk ancha atiyniyoq angeltañataq rikurani, hanaq pachamanta phuyu ukhupi urayamushaqta. Chay angelpa umanmi k'uychiwan adornasqa hina kasqa. Uyantaq intipa k'anchayninman hinaraq rikch'akusqa. Saynallataqmi ishkaynin chakinkunapas altoman aysakuq nina rawraq hinaraq kasqa.
2 Makinpitaqmi hap'isqa huk taksa libro kicharisqata. Hinaspanmi chay angelqa phaña kaq chakinwan saruran lamar qochata, lloq'e kaq chakinwanñataq allpa pachata.
3 Hinaspan qapariran huk león hinaraq. Saynata qapariqtinmi qanchis vozkuna uyarikuran huk rayo t'oqyamuq hinaraq.
4 Saynata chay qanchis vozkuna rayo t'oqyaq hinaraq uyarikuqtinmi, noqaqa chaykuna uyarisqayta ña escribinayña kasharan. Ichaqa chay ratollapin hanaq pachamanta huk vozta uyarirani khayna nimuwaqta:
—Chay qanchis vozkuna nimusqantaqa ama escribiychu; aswan waqaychay mana pipa yachasqallan, nispa.
5 Hinaqtinmi chay lamar qochapi huknin chakinwan, hinallataq allpa pachapi huknin chakinwan sayaq angelta rikurani, {phaña} makinta cieloman oqarishaqta.
6 Diosmi hanaq pachatapas, kay pachatapas, lamar qochatapas, hinallataq tukuy kaqkunatapas unancharan. Chayraykun chay angelqa huk juramentota ruwaran, wiña-wiñaypaq kawsaq Diospa sutinpi khaynata:
—Diosqa manañan astawanqa suyanqañachu.
7 Aswanmi chay qanchis kaq ángel cornetata tocamuqtin, Diospa pakasqa hina planninkunaqa cumplikunqa, imaynatan ñawpaq tiempopi serviqnin profetakunaman willaran chayman hina, nispa.
8 Hinaqtinmi hanaq pachamanta uyarisqay vozqa kaqmanta nimuwaran khaynata:
—Riy; hinaspa chashkimuy chay taksa kichasqa librochata, lamar qochapi huknin chakinwan, hinallataq allpa pachapi huknin chakinwan sayaq angelpa makinmanta, nispa.
9 Saynata niwaqtinmi noqaqa, chay angelpa kasqanman rispay, khaynata nirani:
—Chay hap'isqayki librochata qoway, nispa.
Saynata niqtiymi chay angelqa niwaran khaynata:
—Kay librochata chashkiwaspayki mikhuy. Simiykipin abejapa mielnin hina mishk'isunki; ichaqa wiksayki ukhupitaqmi millayta qatqesunki, nispa.
10 Hinaqtinmi angelpa makinmanta chay librochata chashkispay mikhurani. Chaymi simiypiqa abejapa mielnin hina mishk'iwaran; wiksaypin ichaqa millayta qatqewaran.
11 Hinaqtinmi chay hanaq pachamanta uyarisqay vozqa niwaran khaynata:
—Huktawanmi runakunaman willamunayki Diospa nisqanmanta, imakunas ashka llaqtakunawan pasananmanta, ashka nacionkunawan pasananmanta, ashka idiomakuna rimaq runakunawan pasananmanta, hinallataq reykunawanpas imakunas pasananmanta ima, nispa.


text:
Bibliawan yachaysapa runakunapa nisqanku
¿Tupanchu bibliapa yachachisqanwan yachaysapa runakunapa yachachisqanku? ¿Bibliaqa yachaysapa runakunapa yachasqankuman hinachu yachachin? Qawasun tukuy unanchasqa kaqkunamanta hinaspa yachaysapa runakunapa nisqankumanta.
¿Kikillanmantachu rikurirqa?
¿Kikillanmantachu rikurirqa icha unanchasqachu?
Bibliaqa tupanmi yachaysapakunapa nisqanwan
Qillqakuna
Unanchasqa kaqkunam Diosta hatunchan
Tukuy ima unanchasqa kaqkunata qawaspam musyanchik Diosqa imayna kasqanta, chayta yachaspam Diosman astawan asuykuyta munanchik.


text:
Cultivate TRILCE
Sacred Valley of the Incas, Cusco 2022 — 2027.
Trilce, Poema VII, transcribed by Kenji Quispe Granados in Papas Revolución.
Performance of non-human bodies
agricultural process art
Agricultural poetic edition
© Emilio Santisteban, artist.
© Lizet Díaz Machuca, curator.
© Willka T'ika Center, support.
© Kenyi Quispe Granados, photography.
© Lizet Díaz Machuca, Kenji Quispe Granados, Daniela Napurí, Daniela Granda, Mariana Torres, Cecilia Rejtman, Marco Chevarría, Ronald Romero and Calypso Zuñiga, transcription of poems.
Project that links contemporary art (Performance art, procedural art, participatory art, visual poetry and object poetry) and traditional culture (potato ecofact, agricultural processes and Quechua language), linking the centenary of the first publication of the Trilce collection of poems by César Vallejo, the Existing published Quechua translation of said collection of poems (Meneses 2008), the potato varieties developed in Peru and preserved in Cusco and the platform system developed by the original Andean cultures.
It takes place on an Inca platform in Yucay (Sacred Valley, Cusco) in five agricultural cycles between 2022 and 2027, in which the 77 poems of Trilce, in the Quechua version, will be engraved on potatoes and cultivated together with them, symbolically becoming poems- seed, flower-poems and food-poems thanks to the participation of local farmers.
It is currently in the first stage, corresponding to the August-December 2022 campaign.
The Project is part of an antecedent line of work, developed since 2015 both by the artist who conceived it, Emilio Santisteban, and by the curator who advises him, Lizet Díaz Machuca, and responds to the objectives and practices of heritage conservation and development. natural and cultural heritage carried out by the organization that hosts it, the Willka T'ika Center for the conservation of Andean natural and cultural heritage.
100 years after the publication of Trilce (Vallejo 1922) and during the next five years, we will cultivate the 77 poems that make it up, in a Quechua version (Meneses 2008), recording them participatively on potatoes, which will be planted and cultivated, also participatively, until their harvest on an Inca platform, restored in Yucay by the Willka T'ika Center for the Conservation of the Andean Natural and Cultural Heritage in collaboration with MINCUL-Cusco.
During the 2022 cycle, we will transcribe Trilce's poems I to XV by manual gravure on Revolution potatoes (created by genetic modification by MINAG in 1974) accompanied by Serranita potatoes (created by INIEA in 2005) and several other potato varieties developed by institutes of investigation of the National University San Antonio Abad of Cusco. Said potatoes, and the poems engraved on them, will be planted on a full moon on August 11, 2022, and the cultivation and harvest care process will be carried out differently for each variety of potato involved.._cc781905-5cde- 3194-bb3b-136bad5cf58d_
Similarly, in 2023 we will engrave on potatoes, sow and cultivate until harvest, the poems XVI to XXX of Trilce, and successively we will repeat the process every year until we finish with the cultivation of the 77 poems.
In this way, in each annual agricultural cycle, Trilce's poems become seed-poems, germinate as flower-poems and are harvested as food-poems that will become part of the food, economic and agricultural cycle of the agrarian community of Trilce. Yucay in the Sacred Valley of the Incas, in an agricultural process in which the bodies of potatoes will perform the poetic language, our relationship with the original languages and our gaze before nature and traditional agricultural practices.
Vallejo, Cesar (1922) Trilce. Lima: Typographical Workshops of the Penitentiary.
Meneses, Porfirio (2008) Trilce, Quechua Version. Lima: Ricardo Palma University. University Publisher.
I
Pitaq chay hinataña chaqwakachan, manataq
qipariq qucha-watakuna suñanata atichikuncnu
Pisi yapasqapas chuquicnay,
chisiykuptin puni, ramkallaraq,
hinptin aswanta chaninchakunqa
wanu, llaspa apuchasqa taqrukuy,
sapan kaq sunquman
mana munastin anqusaq
mama quchapa puchqulli ankata,
sapa cuya sinchi puqchikuypi
Pisi yapasqallapas chuquichay kachun
millay yakuñataq, chisinkuy supta uranpa
ASWAN QAPAQ BIMULNINKUNAPA.
Mama quchaman ñawpariq allpañataq wata niraq sayarin
wasantakama, amu, mana manchaq,
wañuchikuq takyatiyaypa siquinpi.
II
Pacha Pacha
Huqu wayrakunapi qucharayaq chawpi punchaw.
Pukarapi amirusqa yaku-suquq wisikachakun
pacha pacha pacha pacha
Qaqchu mita Qaqchu mita
Utulukuna takikachanku yanqa aspikustin
Hukllawaq chuya punchawpa simin
qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita
Paqarin Paqarin
Kikin kaymanta quñichkaqraq samakuy
kunanta hamutaspa waqaychaway
paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq
Suti Suti
Iman sutichana kirinkichkawaptinchik?
Ñakariq wasapaymi sutichakun
suti suti suti suti
III
Kuraq ayllunchikuna
imay pachataq kutimunqaku?
Suqtatañam waqtaykamun ñawsa Santiagu,
hinaman sinchi tutaykuqñam.
Mana unamunantarm nirqan mamanchik.
Aguidacha, Nativa, Miguil,
yanqataq chaychayta riwaqchik, maynin
kunallan purirqanku
yuyapakuyninkuta qanqatiyastin
kurnuchikuq manchachikukuna,
chun niq kancha man maypi
chayraq ustukuchkaq wallpakunapas
waknataña mancharikurqanku.
Aswan allin kayllapi kakusunchik.
Mana unamunantam mama nirqan.
Amaña llakikusunchu. Qawachkasunchik
wampukunata ¡ñuqapa kaqmi lliwmanta aswan sumaq!
chaykunawan tukuy punchaw pukllakunanchik
mana awqanakuspalla imaynam kanan kachkan:
quchapim saqisqa kanku, pukllapasllaña
paqarinpaq añakakuna winayniyuq.
Kay hinalla, mana ima hampiyuq,
kamachisqa lliw ruraqkunalla, suyasunchik
kutimuyninkuta, tannichikuq rimayninkuta,
hina ñawparikunq machunchikkunapata,
wasipi sullkan kaqkunata saqiwaqninchikpata,
manapas ñuqanchikpas
illarquyta atichwanchik hina.
Aguidacha, Nativa, Miguil?
Qayaykachakuni, llapchaykachastin tutayaqpi
maskani. Yanqataq sapallayta saqiwachkanmanku
hinaptin sapallan wichqasqa ñuqa kachkayman.
IV
Iskay karritakuna qiqichyanku
maqanakunaman atipakustin ñawipa
kimsachasqa waqay kuchukunakama,
mana haykap imatapas rurachkaptinchik.
Chay sapaqtam ichaqa, kuyay puchukasqa,
purun paqarinap ukunpi putichisqa
huk kaqninrayku, anaq ritichasqa
ruraykunapi nunachisqakuna.
Chutarayakurqani kimsa ñiqin raki kaq tukuspay,
aswan qipata —imatamá ruwwasunchikpas—
siwikun umaypi, piñarisqallaña
mana as asllamanta mama kayninpaq. Siwikunam.
Aynachakuypa rupapakuynin ña kanisqakunaña.
Illakuy, imamantapas aswan allinta
pakin Muchkata.
Chay mana llimpi picharquy
imaraykupas. Hamuq kawsakuypa waqta waqtallampi,
waqan waqan. Taki hunta tawa waqtawan
qinchasqa kimsa upallakuypi.
Upallay. Warmip uku rurun. Yaqa chuya kay.
Lliw imapas waqasqañam. Lliwmi chapasqa
karqun, kamas ichuqninpi puni.
V
Sisapa iskay kuska rurukuna. Takiyta qallarinku
paymanta quchap urpinkuna, kimsachakuy munaykuna,
qallariq puchukaykuna, waymanta huukuna, tukuy
rikchaqmanta piñichasqapas iñikunman hina.
¡Sisapa huñunasqa pallqa runkuna!
Ma. Chaqay kachun mana astawan ima kaspan,
Ma. Ama hawarnan waspichunchu, hinaspan
mana uyarichikuq hina hamutachun,
llimpichun manataq qawachikuspan.
Amataq lluchkachunchu hatun tikayarquypi
Paqarisqa qaparim ankayllikun hinaspan mana
mumanchu llikapas kuyaypas kayta.
Aynakuna hina aynalla kachunku wiñaypaq.
Ichaqa arna 1-ta quychikchu, uyarichikunqam
mana tukuqpi. Amataq O-ta quychikchu,
huk nanaqtam upallanqa, 1-ta
rikcharichiypiwan sayarichinankama.
Haa iskay sunqup huñunakuy.
VI
Paqarin pachay churakurqusqaytam
taqsapuwaqniy mana taqsarqañachu:
utiliachasqa sirkankunapim taqsaq
sunqunpa paqchanpi, kunanñataq
papukusaqchu millay patachakuypa
putka pachan saqisqaypas imamanta.
Mana kunan pipas yakukunaman riq haptin
qatichikuy llaqikunapi pintukun
quillqachanapaq latapata, hinaman
viladurpi kaq llapa imakuna, waknataña
ñuqamanta iman kanqa nisqaykuna,
ñuqapañachu kachkanku, hichpallaypi.
Paypaña qiparqunku, llampuchasqakama,
paqu rikchaq alli sunqu kayninwan ñapusqakama.
Kutimunanta yachaptiyya,
yachayman ima tutamanta kutimunanta
taqsasqa pachakunata quwaqniy, wakllay
nunay taqsapuwaqniy. Ima tutamantaraq yaykumunqa
sunqun tiyasqa, ruraykunapa mukmun, samisqa
yachasqan qawachikuymanta, arí atisqanta
¡IMAYNAM MANA ATINQACHU!
llapa chaqrusqakunata anqasyachiytawan mastachiyta.
VII
Hawkalla chanchayta qallarini riqsisqay
allqa chutata. Liw mana imapas musuq kayniyuq,
chiqanpayta. Hinaspay ukunakurqani kay hina
imakunaman, chaywan ñawpaq pachaña karquni.
Muyuni wakillampi allinwan purina
chutanta, atipakuspa lluqsina chay kawsaq
qichqapa kmyninta, mana patma rurayllapichu.
Hatunchakuykunam,
chaqay qapariy, rimanakuypa chuya kaynin,
killay taqlla challpusqa ¡ñam! rurakuyninpi,
Chutapas punkunkunawan ñawisapa kachkaptin
hinaspan qaparin qala chaki sarpukunamanta,
uyarichikuq waqtaykunapi hatun tuqyaykunata
minchachanapaq
Kunanñataq, ñutu mita sisikuna
miskichasqa yaykukunku, puñunayasqakama
yanqachalla ruray munaq, hinaman wistuchakunku
kañasqa pulvurakunapas, 1921pa wichayninkuna.
VIII
Paqarinqa sapaq punchawmi, huk
kaqninpim tariyman mana ruruq kamachikuypaq
wiñaypaq yaykunata.
Paqarin wamaq punchawpi,
qatu wichqasqach kanman
sunqup iskay llikankunawan, paqta pura
sanchachikuypi aycha mikuqkuna.
Allintam atinman takyayta chay llapa ima.
lchaqa huk mana paqarinniyuq paqarin
pasukusqanchik siwikunaq ukunpi
rirpupa waqtankunach kanqa
mayman qayllayta kinrachinaypaq
mana qaparl yachapayayniyuq kanaykarna hinaman
wasaman qayllay churakunankama.
IX
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiyta maskani.
Iskaynin palta llaqinkuna, hillisapa
chaskikuyniyuq kichki punkun, miraqmanta
mirachiqman, sumaqllaña kaynin quchuchikuypaq,
lliwmi chiqanpay kasqa.
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiytan maskani.
Sumayninpi tikrani bulivarchasqa
chapra ranrakunata kimsa chunka iskayniyuq anta
waskakunatawan rikchakuquin yapantinkunaman
yanapakunku chukcha chukchamanta
chaninchasqa wirpakuna. Qillqasqapa iskay rakinkuna,
hinaptinñataq illakuyta mana kawsanichu,
llapchayllapipas.
Pantanim waqtayta qunqaymanta waqtaywan
kutichiyta. Manam haykappas ichisunchu
kallpanchakuypi. Lawsani
kikiy kuyakuymantawan wak qata ukupi
wañuypaq qaqunakuymanta,
kay warmi
¡waknaña hunta llasasqanmanta!
Chinam illakuqpa nunan.
Chinataqmi kikiypa nunallaypas.
X
Yanqamanta sami kaypa qipaq kaq chuya rumi.
wañuyta tukurqun
nunanpiwan ima, uctubri chuklla chichu kaypiwan.
Kimsa killa illakusqan chunkañataq miski kasqan.
lmaynam kawsaypas,
apu willka chukuyuq, chullan rukana, asikun.
Imaynam qipanta qarqunku
chimpachakuqkunapa huñukuyninta. Imaynanpim
tukuy pacha asuykamun yupana qillqa
imapas wamaq siqipa ukunpi.
Imaynam urpikunata witunku chikachaq
challwakuna. Imayna kaykunañataq saqinku tupsata
kimsaman mirachikusqa kimsa ñiqin raprapi.
Imaynam ichikunchik
amiypaq hinalla sikikunata qawaspa.
Aysakun chunka killakunata chunkaman,
aswan wak karu kaqman.
Iskayraq qipanku wiqaw pintuna latapapiraq.
Kimsa killa illakuypiwan.
Isqunñataq chichukuypi.
Manam chullallapas awqanakuy kanchu.
Unquq kaq hatarikun, hinaman
tiyaspan antayachin hawka wanku waytakunata.
XI
Huk sipastam tarirqani chutapi
hinaptin marqayninwan aytiwarqan.
Chakatay qichqakunaman kichakuq
pim tarirquqninpas tarinmataq
manataq yuyanqachu.
Hichpa paniymi kay sipas.
kunan, wiqawnin llapchaykusqaypi
makiykuna sipasña kayninpi yaykurqunku,
iskay millay llimpisqa aya wasikuna hina.
Hina chun niqpi puni ripukun
kimsachasqa tutayariq intiman, kimsaña
iskayniykupi chawpichakusqa.
''Qusachakurqunim",
niwan.Wañukuq ipaykupapi rurasqaykuya, warmallaraq.
Qusachakurqunñam.
Qusachakurqunñam.
Qipariq paltasqa watakuna,
imaymanam munapakurqanchik
turukunaman pukllanaykupaq, kuskachakuqkunaman,
ichaqa llullallamanta, llumpaqmanta,
kasqanpi hina.
XII
Huk qinqumanta lluptini
pullu pullumanta.
Huk chamqasqa mana may chayananta yachasqay.
Tunkiy. Pakuny - Urqu siqaykuy.
Matankap kuyuchiquin.
Piqasqa wañuq chuspipa tuqyaynin
pawaynin chawpinpi pampaman wichispa.
Ima nintaq kunan niwtun?
Ichaqa, hina yachanapi, qamkunaqa
churim kankichik.
Tunkiy. Mana muyuq taykukuna.
kipusqa ilaqi, ruran
pichqa kichkakunata huk waqtanpi,
hukninpiñataq pichqatataq.
Chut ! Lluqsimuchkanñam.
XIII
Chupichaykitam yuyapayani.
Sunquypas llaspayasqam chupiykita yuyani,
punchawpa puqusqa wiqawninpi.
Samichikuq muruchanta llapchani. Kusañam.
Wañuntaq huk ñawpaq pacha munapakuyniy
ñutquman wiksukusqa.
Rakaykitam yuyani, hatun Llantupa wiksanmantapas
aswan sumaqpiwan kamaqlla wachakuq siqi,
hina wañuypas Qapaq Taytachamanta
chichukuspa wachakuptin.
Way, riqsiy yuyapakuy,
hamutani, arí, sinchi, saqra runapi,
may munasqanpi, atisqanpi, quchukuq.
Way, chisikuykunapi tuqtupa taratataynin.
Way, upallalla kununuy.
¡Yununukallallapu!
XIV
Imatataq ninay.
Chaymi ñakarichiwan tutapaymanta.
Chay hina wayllunkakunapi puriymanakuy
Chay sinchi sunqu uywakuna, llullasqa hina
Chay uku niqman asuhita laqaq sachap wiqin.
Chay hanaymanpa tiyaq sikikuna.
Chay mana atinmanchu kayta, kasqa.
Llutan.
Muspay.
Hinallapas Trujillumantam hamurqani Limaman.
Ichaqa pichqa sulistam sapa killa kakawanku.
XV
Chaqay kuchupi, waknaña tutakuna kuská
puñukusqanchikpi, kunan tiyakuykuni
purikuq. Wañuqña kuyanakuqkunapa puñunankuqa
urqusqañam, ichapas imayá karurqa.
Hamurqanki chika ñaqaraq sapaq
ruraykunaman, hinaspayki kankiñachu. Chay kuchum
maypi, qanwan kuska, huk tuta qawapayarqani
llampu ñawchichaykikunapa chawpinpi
Daudepta huk willakuyninta. Wayllusqanchik
kuchum. Ama pantachikuychu.
Ripuqña chiraw punchawkunata yuyaymanmi
churakurqani, yaykumuyniykipiwan lluqsirnuyniyki
pisi, saksay, chalapiwan wasipa rakinkunapi.
Kay parakachanan tuta,
karuña kuskanchikmanta, pawaykuni qunqayta.
Iskay punkukunam kichakustin wichqakustin,
iskay punkukuna riqpiwan hamuqkuna wayrapi
llantumanta llantukama.
Trilce, César Vallejo. Versión quechua de Porfirio Meneses. Meneses (2008) Editorial Universitaria, URP.


text:
-
Mitup Wakunadaqa huk tushuymi, Piruwpi ancha yupaychasqam
-
Wankan distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Huancan) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi , Wankayu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Wankan llaqtam.
-
Papa a la Huancaína nisqa huk yanukushqam mikhuna, papatawan, uchutawanpash
Allpapiqta yaćhaykuna : Abya Yala - Comunidad andina - Hukllachashqa Amerika Suyukuna - Europa - Francia - Qućhakuna - Mayukuna - Ulqukuna - Shunin suyućhaw : Wankayuq - Hatunmayu - Shawsha - Kunsipsyun - Shunin suyu
Runakuna : Albert Einstein - Jesu Kristu - Mohandas Gandhi - Victor Hugo - Alfred Nobel - Mark Twain
Wiñay kawsay : Qićhwa nunakuna - Ayllu nunakuna
Shimikuna : Inlish shimi - Kastilla shimi - Kashamarka nuna shimi - Inkawasi-Kañaris nuna shimi - Ankash nuna shimi - Qhichwa shimi - Kichwa shimi - Qićhwa shimikuna
Kawsaypiqta yaćhaykuna : Hala - Ñuñuq animalkuna - Pishqukuna - Challwakuna - Palamakuna - Atyawakuna
Huk yaćhaykuna : Intipa ayllun - Tiksimuyu - Chaqllisinchi - Pachaykamay
Niraqkuna : Yulaq - Yana - Uqi - Puka - Chiqyaq - Tunqush - Anqash
Yupaykuna : Huk - Ishkay - Kimsa - Ćhusku - Pichqa - Suqta - Qanćhish - Pusaq - Ćhunka


text:
Kurt Waldheim
Kurt Waldheim ( * 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1918 watapi paqarisqa Sankt Andrä-Wördern llaqtapi - 14 ñiqin inti raymi killapi 2007 watapi wañusqa Wien llaqtapi). Awstiriya mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan diplumatiku qarqan.
8 ñiqin anta situwa killapi 1986 watamanta 8 ñiqin anta situwa 1992 watakama ñawpaq kuti Awstiriyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Elisabeth Waldheim
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kurt Waldheim.


text:
Wulunisi pruwinsya
Bolognesi pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Bolognesi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chiqllan llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 22 ñiqin kantaray killapi 1903 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Waskaran mamallaqta parki - Waywash walla risirwa suyu
- Urqukuna: Awkillu - Chawpihanka - Ch'uspi - Diablo Mudo - Hirishhanka - Kikash - Kunkush Q'asa - Kwirnunpunta - Matash - Ninashanka - Pukarrahu - Puntawayi - Rasaq - Runtuy - Suyruqucha rahu - Tankan - Tsakra - Tuku - Wakrish - Wallanka - Yanashallash - Yerupaja; Wallakuna: Wallanka walla - Waywash walla
- Mayukuna: Aynin mayu - Fortaleza mayu - Patiwillka mayu
- Quchakuna:: Awkillu qucha - Hawaqucha - Qunuqucha - Sultiruqucha - Suyruqucha
- Q'asakuna:: Yanashalla q'asa
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buluñisi pruwinsyapiqa 15 distritum:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waskaran mamallaqta parki
- Kapillapunta (Chiqllan: 8 km)
- Puskanwaru (Chiqllan: 8 km)
- Pukamach'ay
- Wasta llaqtapi inlisya (Chiqllan: 8 km)
- Akya llaqtapi inlisya (Chiqllan: 18 km)
- Punummarka (Chiqllan: 6 km)
- Quntu Kuta (Chiqllan: 5 km)
- Pachapaki llaqtapi: Titankakuna (Puya Raimondii)
- Usqur phaqcha (12 m) (Usqur llaqtamanta: 2 km)
- Tampu (Tikllus llaqtapi)
- Chacha Puntas qhichwa
- Armakuna (Llaqllapi)
- Waywash walla, Yerupaja ( 6.634 m)
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kristup Kwirpun (Corpus Christi, Chiqllan llaqtapi)
- Santa Rosa Limamanta (Chiqllan llaqtapi)


text:
Thomas More
Thomas More,(kastilla simipi: Tomás Moro, inlish simipi: Saint Thomas More) (* 7 ñiqin hatun puquy killapi 1478 watapi paqarisqa London llaqtapi - † 6 ñiqin anta situwa killapi 1535 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Dyusmanta yachachiq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku kaspa runam karqan huk kathuliku Santu karqan..
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Utopia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thomas More.
- El príncipe y la utopía: Nicolás Maquiavelo y Tomas Moro


text:
Saynas kasqa ñawpaq pachapi, iskay apukuna wawqintin: Sintiwan, Tiriqmanawan.
Sumaq sumaqtas allin kawsaypi tiyakusqaku, imatapas yanapanakusqaku, ima mikhuna kaptinpas kuchkamantas aypaykachinakuqku.
Huk punchawñataqsi, ñan puriq qari wayna, tiriqmanapa llantunpi samaykatamusqa nichhu pisipasqa, hinaptinsi Apu tiriqmanaqa umallanpi, sunqun ukullapi hamutasqa:
- Kay churu kankachataqa nuqallaya ama wawqiy rikumullachkaptin mikhurukusaq- nisqa.
Mikhunanña kachkaptinsi, Apu Sinti wawqinqa rimarirpamusqa:
- Wawqichallay Tiriqmana, imanaptinmi sapallaykiri, chay churu kankatari mikhuyta munachanki, manachu nuqamanri mikhuykachiwankiri- nispa.
- Manan, nuqan kankataqa rikukuni, manan qanmanqa quykimanchu- nispas kutichisqa.
Chayllamantas, iskaynin wawqintinqa kachaykunku kamiykanakuyta nichu nichhu qapariywan, chaysi, puriq waynaqa mancharikuspa rikcharirpasqa.
- Imataq kay qapariyri, achachaw iman kanpas, aswanyá ripusaq- nispas utqayllamanña pasapusqa.
Aswansi Tiriqmanaqa piñakuspa wawqintaqa kamiykusqa, rumikunawam ima warakaykusqa, sapa punchawsi awqanakuypi, manan allin kawsaypi tiyasqaku, llaqtankupas, ayllunkupas lliwsi paykuna pura chikniykanakunku.
Kayta uyarispas, mamanchis Apu Wachwallaqa hatunkaray machaqwayta qayaspa nisqa:
- Amaru, qanmi rispayki wawaykunata yuyayninman kutichimunki ama awqanakuypi kawsanankupaq.
Chaysi hatunkaray machaqwayqa chayaspa, iskayninta tiyachispa nisqa:
- Mamaykis Wachwallan nichhu llakisqa tarikun, pay rantinmantan nuqa qamuchkani ama chikninakuspa tiyanaykispaq, allin kawsaypi kanaykispaq.
Manaraq rimaytapas tukuchkaptinsi, Tiriqmanaqa kamiyta kachaykun wawqintaqa, takakunawansi apaykamunraq amaruq qawa qawantaraq.
Hatun machaqwayqa, llakis llakis kutiripusqa Wachwallaman willaq:
- Manan kasumuwankuchu, aswanmi nuqatapas chay Tiriqmana wawayki maqawaytaraq munaykun- nispa.
Chysi, Apu Wachwallaqa phiñakuspa hatunmantaraq rimarirpasqa:
- Qan Amaru mana kasuchikamusqaykimantan hatun mayuman tikrakunki , hinallataq Tiriqmana wawallayta liw aylluntapas nina parawanmi chinkachipusaq; ay quyakusqay sintillay, qaqamanmi puma niraqman kutipunki, huk punchaw kawsarimunaykipaq, lliw llaqtaykipas chaq nik machaypin wañupunqa.
Saynas kasqa, amaruqa hatun karay mayumasi tukupusqa iskay apukunaq chawpintas chhutarirpakuspa wiñaypaq wiñayninpaqsi rakirpasqa, Tiriqmanañaqsi lliw ayllunkunawan kuchka nina paraq chawpinpi wañukapusqa, hinallataqsi Sintiqa qaqaman puma pakakuq hinaman tukukapusqa, ayllunkunañataqsi chaqnik machaykunapis wañukapusqaku.
Kunankamapas Tiriqmana apupin lliw rumikunapas, runaq kurkunpas ninawan kankasqan hinan kachkan, sintipas qaqapi imaynan puma pakakunman hinan kachkan.
Chaymi, Pichirwa llaqtaypi ñawpaq machukuna, kay apukunamanta willakuspanku niwarqaku:
- Aman wawqintin puraqa chikninakunachu, nitaq awqanakunachu, sumaqtan kawsananchis; kanqan huq punchaw Apu sintinchis kawsarimunanpaq, llaqtanchis sapimanta sayarinanpaq, ñan Pachakutiq kutimuchkanña, chaypaqmi lliw kay pachapi runakunaqa ñawpaq yachayninchiskunata, kaqninchiskunata qatarichinanchis, llaqtakunaman mirarichinanchis.- Nispa.
Qillqaq: Wawqiykis Wilman Caichihua Robles
Email. Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.


text:
José Napoleón Duarte
José Napoleón Duarte Fuentes sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1925 watapi paqarisqa San Salvador llaqtapi - 23 ñiqin hatun puquy killapi 1990 watapi! wañusqa San Salvador), huk Salwadur mama llaqtayuq pulitiku wan allwiya kamayuq qarqan.
1984 watamanta 1989 watakama ñawpaq kuti Salwadurpa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Duarte; Maman: Fuentes.
Ñawpaq warmi: María Inés Durán.
Churinkuna: (6) Inés Guadalupe, José Napoleón, José Alejandro, María Elena, María Eugenia wan Ana Lorena..
Yachaywasi: Liceo Salvadoreño.
Alma mater: USA Notre Dame Yachay Suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Napoleón Duarte.


text:
Igor Akinfejev
Igor Vladimirovich Akinfejev sutiyuq runaqa (rusu simipi: И́ropb Bлaди́MиpoBич AkиHфéeB) , (* 8 ñiqin ayriway killapi 1986 watapi paqarisqa Vidnoe llaqtapi - ), huk Rusya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: ; Maman:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Igor Akinfejev.
- RSSSF