text:
22
Kawsay qokuq mayumanta
1 Chaykuna pasaruqtinmi, chay angelqa rikuchiwaran cristal hina ch'uyallaña kawsay qokuq mayuta. Chay mayuqa Diospa hinallataq Corderopa tiyanan tronomantan lloqsimusqa.
2 Hinaspapas chay mayuqa chay llaqtapa importante kaq callenpa chawpintan pasasqa. Chay mayupa sapa law chimpanpin kawsay qokuq sach'a kasqa. Chay sach'aqa sapa killanmi rururan, watapi chunka ishkayniyoq kutita. Hinaspapas chay sach'apa rap'inkunaqa llapallan nacionkunapa hampikunanpaqmi kasqa.
3 Hinaspapas chay llaqtapiqa manan huchayoq runakunaqa kanqakuchu. Aswanmi chay llaqtapi tukuy ima kaqkunaqa, Diospa ñawpaqninpi ch'uyanchasqa kanqa, huchawan mana contaminasqa kasqankurayku. Chay llaqtapin Diospa hinallataq Corderopa trononqa kanqa. Hinaqtinmi payta llapallan serviqninkunaqa payllataña adoranqaku.
4 Hinaspapas paykunaqa Diospa uyantan rikunqaku. Mat'inkupitaqmi Diospa sutinta apanqaku.
5 Chay llaqtapiqa manañan tutaqa kanqañachu, nitaqmi mecheropa k'anchaynintapas hinallataq intipa k'anchaynintapas necesitanqakuñachu. Aswanmi paykunataqa Señor Dios kikinpuni k'anchanqa. Hinaqtinmi paykunaqa Dioswan wiña-wiñaypaq gobiernanqaku.
Jesucristopa kutimunan tiempo cercallaña kasqanmanta
6 Chaymantan chay angelqa khaynata niwaran:
—Kay libropi escribisqakunaqa cheqaqpunin. Chaymi chay palabrakunapiqa mana ishkayaspa confianaykichis. Profetankunata yachachiq Señor Diosmi noqa angelninta mandamuwaran, serviqninkunaman tukuy imakuna prontolla pasananmanta rikuchinaypaq, nispa.
7 Saynallataqmi Jesucristopas nin:
—¡Allinta uyariwaychis! ¡Noqaqa prontollan hamusaq! ¡Mayna kusisqan kanqaku kay libropi escribisqaman hina, Diospa palabranta kasukuq runakunaqa! nispa.
8 Noqa Juanmi tukuy kaykunataqa rikurani, hinallataq uyariranipas. Hinaspan tukuy kaykunata rikuspay, hinallataq uyarispay ima, rikuchiwaqniy angelpa ñawpaqninpi qonqorikurani adoranaypaq.
9 Ichaqa chay angelmi khaynata niwaran:
—¡Ama noqapa ñawpaqniypiqa qonqorikuychu! Noqapas Diostan servini qan hina, Diosmanta willakuq wawqeyki profetakuna hina, hinallataq kay libropi nisqanta kasukuspa kawsaq runakuna hina. ¡Qanqa Diosllata adoray! nispa.
10 Saynallataqmi chay angelqa nillawarantaq khaynata:
—Kay libropi Diospa profetizasqan palabrakunataqa aman pakankichu. Kay libropi escribisqakunapa cumplikunan tiempoqa cercañan kashan.
11 Mana allin ruwaq runaqa, hinalla mana allinkunata ruwaspa kawsashachun. Huchallapi kawsaq runaqa, hinalla huchakunata ruwaspa kawsashachun. Ichaqa justo runaqa allinta imatapas ruwaspayá kawsachun. Hinallataq ch'uya sonqoyoq runapas, aswan mastaraq ch'uyanchakuspayá kawsachun, nispa.
12 Chayraykun Jesucristoqa kaqmanta nin khaynata:
—¡Allinta uyariwaychis! ¡Noqaqa prontollan hamusaq! Hinaspan ruwasqankuman hina llapallan runakunaman premionta qopusaq. Allin ruwaqkunaman allin kaqta, mana allinta ruwaqkunamantaq castigota.
13 Noqan kani Qallariypas hinallataq Tukukuypas; saynallataq Ñawpaq kaqpas, Qepa kaqpas; Qallariypas hinallataq Tukukuypas, nispa.
14 Ancha kusisqan kanqaku Jesucristopi creespa, huchankumanta perdonasqa kaq runakunaqa. Paykunaqa p'achankutapas t'aqsakushankuman hinan kanku. Chaymi paykunaqa derechoyoq kanku, chay wiñaypaq kawsay qokuq sach'apa rurunta mikhunankupaq, hinallataq chay llaqtapa punkunta haykunankupaqpas.
15 Ichaqa hawallapin qepanqaku alqo hina kawsaqkuna, layqakuna, waqllikuy huchapi kawsaqkuna, runa wañuchiqkuna, runakunapa ruwasqan idolokunata adoraqkuna, hinallataq llullakuspa kawsaq runakunapas.
16 —Noqa Jesusmi angelniyta mandamurani, tukuy kay nisqaykunamanta noqapi creeqkunaman willananpaq. Noqan kani Davidpa mirayninmanta miramuq, hinallataq achiqamuyta k'anchaq ch'askapas, nispa.
17 Diospa Santo Espiritunmi, Corderopa novian (iglesiapiwan) khaynata ninku:
—¡Hamuy! nispanku.
Pipas uyariqkunaqa nillachunkutaq khaynata:
—¡Hamuy! nispanku.
Pipas ch'akichikuqqa hamuchun.
Pipas tomay munaqqa kawsay qokuq unumanta gratislla tomachun.
18 Kay libropi llapallan profetizasqa palabrakuna uyariqkunatan noqaqa allinta advertispa nini: Sichus pipas kay libropi escribisqakunaman imatapas yapanqa chayqa, Diosmi paymanqa kay libropi escribisqa kaq plagakunata mandamunqa. Hinaspan chay plagakunawan paytaqa castiganqa.
19 Saynallataqmi sichus pipas kay libropi escribisqamanta ima palabrallatapas qechunqa chayqa, Diosmi chay runamantaqa qechunqa tupaqninta chay Kawsay Sach'apa rurunta ama mikhunanpaq. Hinaspapas manan permitinqachu chay ch'uya llaqtanpi tiyanantapas, kay libropi escribisqaman hina, nispa.
20 Kaykunamanta willakuq Jesusmi khaynata nin:
—Arí, noqaqa prontollan hamusaq, nispa.
Saynayá kachun. ¡Señor Jesús, hamuy!
21 Señorninchis Jesucristopa khuyakuyninyá llapallaykichiswan kachun. Amén.


c: text/html

text:
Domenico Tardini
Domenico Tardini sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin hatun puquy killapi 1888 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 30 ñiqin anta situwa killapi 1961 watapi wañusqa Watikanu llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya Cardinal-Deacon of S. Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine.
1958 watamanta 1961 watakama Watikanupi Mama llaqta Sikritayu.
Taytan: Tardini, maman: .
QuilqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domenico Tardini.
- Catholic-hierarchy (inlish simipi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
13
Mana cäsucog runa infiernucho nacayänanpä cashganpita Jesucristo yachasishgan
1 Sayman chaycurmi runacuna Jesusta wilayargan: “¡Galilea runacuna templucho Tayta Diosninsipä uywacunata rupaycäsiyaptinshi Pilato soldäduncunata cachargan wanusiyänanpä!”
2 Sayno wilayaptinmi Jesús nergan: “Ama yarpäyaysu waquin Galilea runacunapita say wanog runacuna más jusayog cayashganta.
3 Manami Tayta Diosninsipa castïgunwansu paycuna wanuyash. Gamcunami isanga Tayta Diosninsipa castïgunwan infiernucho nacayanquipä jusalicuyta mana cachariyashpayquega.
4 Saynöpis Siloé nishgancho törri juchur chunca puwag (18) runacunatami nitergan. Sayno captinpis ama yarpäyaysu Jerusalencho tag waquin runacunapita say wanog runacuna más jusayog cayashganta.
5 Manami Tayta Diosninsipa castïgunwansu paycunapis sayno wanuyash. Gamcunami isanga Tayta Diosninsipa castïgunwan infiernucho nacayanquipä jusalicuyta mana cachariyashpayquega.”
Mana cäsucog runata mana wayog jïgusman Jesucristo tincusishgan
6 Saymi mana cäsucog runata mana wayog jïgusman tincusishpan Jesús nergan: “Juc runapa chacranchöshi cargan jïgus. Sayshi jïgusta palag aywar tarergansu ni juclaylatapis.
7 Saymi nergan chacran arogta: ‘Quimsa watanami shamö cay jïguspa wayuyninta palag y manami ni juclaylatapis tarishcäsu. Muturir jucla jitariy cay chacrapita. Mana wayogtaga ¿imapätä walälaga chacrachöpis sararäshun?’
8 Sayno niptin chacran arog runa nergan: ‘Shuyaycushun juc watayag, taytay. Iscata winaparcurrä uryashä.
9 Sayno ruraptëga pagta wayunmanpis. Saycho mana wayuptinmi isanga muturir jitariycushunpä.’ ”
Curcuyash warmita sábado jamay junagcho Jesucristo aliyäsishgan
10 Juc sábado jamay junagchömi sinagogacho Jesús yachaycäsergan.
11 Saychömi caycargan supay curcuyäsishgan warmi. Paymi nacaycargan chunca puwag (18) watana derechacayta mana puëdishpan.
12 Say warmita gayaycurmi Jesús nergan: “Cananga aliyashganami caycanqui curcuyash cashgayquipita.”
13 Sayno nir yataycuptin jinan höra aliyargan. Aliyarcurna say warmi Tayta Diosninsita alabargan.
14 Sábado jamay junagcho Jesús aliyäsish captinmi say sinagogacho mandag ajanargan. Saymi runacunata nergan: “Sogta junagmi caycan runacuna aruyänanpä. Say junagcunacho shayämunqui aliyayta munarga. ¡Ama sábado jamay junagchöräga shayämunquisu!”
15 Saymi Jesús nergan: “¡Ishcay cära runacuna! Sábado jamay junag captinpis ¿manacu töruyquicunata ashnuyquicunata pascarcur yacuseg gatiyanqui?
16 Chunca puwag (18) watami cay warmita curcuyaycasir Satanás nacasish. Uywayquicunatapis sábado jamay junagcho sayno cuyapaycäyaptiquega ¿manacu cay Israel warmitapis cuyapashwan, sábado jamay junag caycaptinpis?”
17 Sayno niptinmi chiquegnincuna pucayayparä pengacuyargan. Waquin runacunami isanga cushicuyargan say warmita aliyäsishganta ricar.
Diospa wilacuyninta ñäbus muruman Jesucristo tincusishgan
(Mateo 13.31-32; Marcos 4.30-32)
18-19 Mastapis Jesús tincusiypa yachasir nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga ñäbus murunömi caycan. Ñäbusta muruptin winamun ata cashganyag. Saymi pishgucunapis gueshuncunata rämancunacho rurayan. Say tacshala murulapita ñäbus winarcamur räman mashtacashgannömi Tayta Diospa ali wilacuynenga may-saymanpis chaycan.”
Diospa wilacuyninta levadüraman Jesucristo tincusishgan
(Mateo 13.33)
20-21 Nircur Jesús caynöpis nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga levadüranömi caycan. Tantata rurananpä warmi quimsa arröba jarinaman levadürata winaptenga mäsa shumagmi jacan. Ichicla levadüra mäsata jacasishgannömi Tayta Diosninsipa wilacuyninpis may-sayman changapä.”
Gloriaman yaycuna puncu quichqui cashgan
(Mateo 7.13-14,21-23)
22 Saypita Jerusalenpa Jesús aywarmi marcacunapa y jalgacunapapis yachasiraycar päsargan.
23 Saychömi juc runa taporgan: “Taytay, ¿walcaglacu salvacuyanga?”
Saymi Jesús nergan:
24 “Salvacuyänayquipäga quichqui puncupanörämi gloriaman yaycuyänayqui. Ascag yaycuyta munarpis walcaglami say puncupa yaycuyanga.
25 Wayipa duëñun puncunta wichgacarcamuptin wagtacho quëdagcuna cayno nirmi tacacuyangapä: ‘Quichapaycalämay, taytay’ nir. Sayno gayacuyaptinmi pay nengapä: ‘Gamcunataga manami reguësu. ¿Pirä cacuyanquipis?’
26 Saymi niyangapä: ‘¿Imanirtä reguiyämanquisoga? Micurchä upurchä purergansi. Y marcäcunachöpis yachasergayquichä.’
27 Saymi yapay nengapä: ‘Gamcunataga manami reguësu. ¿Pirä cayanquipis? ¡Nogapita witicuyay, jusasapa runacuna!’
28 “Gloriaman mana yaycur, Abrahamta, Isaacta, Jacobta y Tayta Diosninsipa profëtancunatapis saycho caycagta ricayashpan segaypami wagayangapä. Fiyupa laquicurmi quiruntapis uchuyanga, yaycuyta mana puëdiyashpan.
29 May-saypitapis shamog runacuna gloriaman yaycog cagmi isanga Tayta Diosninsi camarishgan micuyta cushishla micuyangapä.
30 Cay pasacho mana ali ricash cagcunaga Tayta Diosninsi juzganan junag ali ricashmi cayangapä. Yachag-tucogcunami isanga say junag infiernuman gaycush cayangapä.”
Jerusalencho tagcunapä Jesucristo laquicushgan
(Mateo 23.37-39)
31 Sayman waquin fariseucuna chaycurmi Jesusta niyargan: “¡Caypita aywacuy! Herodismi wanusiyta yarpaycäshunqui.”
32 Saymi Jesús nergan: “Say alguta wilay: ‘Juc ishcay junaglanashi supaycunata runacunapita Jesús gargonga y gueshyagcunatapis aliyäsenga. Saycunalawannashi ushanga lapan rurananpä cagcunata.
33 Saypitanashi Jerusalenman aywanga wanusish cananpä. Diospa wilacognincuna Jerusalencho wanuyashgannöshi paypis, Diospa wilacognin cayninpa, Jerusalenchörä wanonga.’ ”
34 Saypita Jesús nergan: “¡Jerusalén runacuna! ¿Imanirtä Tayta Diosninsipa profëtancunata y cachamushgan wilacogcunata naupapita-pasa wanuycäsiyanqui? Chipshancunata maman shuntarcur oglacognöpis gamcunata asca cutimi shuntayta munargä. Sayno munaptëpis gamcunaga manami munayashcanquisu shuntanäta.
35 Saymi gamcunata Tayta Diosninsi manana sapäshuptiqui chiquishogniquicuna shamur marcayquitapis ushacäsiyangapä. Manami yapay ricayämanquipänasu: ‘¡Tayta Diosninsi cachamushgan runa caycarga shacalämuy, taytay!’ niyämashgayquiyag.”


text:
Franz Tamayo pruwinsya
Franz Tamayo pruwinsya (aymara simipi: Franz Tamayo jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Franz Tamayo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki - Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Askarani - Chawpi Katantika - Chawpi Urqu - Jach'a Waracha - Kunti Katantika - Machu Such'i Qhuchi - Nuwi - Qala Phusa - Salluyu - Wanakuni - Wank'uchiri - Pupuya; Walla: Apulupampa walla
- Mayukuna: Beni mayu - Qaqa mayu - Such'i mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna: Chalalan qucha - Phawchi qucha - Santa Rosa qucha - Such'i qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam, Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa (Apulu qhichwa simi), aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]


text:
26
Agripapa naupancho Pablo parlashgan
1 Festo sayno niptinmi Agripa nergan Pabluta: “Imano cashgantapis canan wilayämay.”
Saymi Pablo nergan:
2 “Tayta Agripa, naupayquicho car cushicömi. Canan musyanayquipä wilashayqui Israel autoridäcuna manacagcunata tumpaycäyämashganta.
3 Gamga musyanquimi Israel runacuna imano cayashgantapis y imapita rimanacuyashgantapis. Saymi maslata tantyarcunayquipä canan wilapäshayqui.
4 “Marcächo y Jerusalenchöpis Israel mayëcuna lapanmi musyayan wamra cashgäpita-pasa imano cawashgätapis.
5 Saynöpis musyayanmi magta cashgäpita-pasa fariseo runa cashgäta. Sayno cashgätaga quiquincunapis wilapäyäshunquimanmi. Waquin runacunapitaga fariseucuna masmi cumpliyan Moisés guelgashgan leycunata. Saynölami fariseo runa car nogapis lapanta cumplergä.
6-7 “Tayta Dios unaypita-pasami Israel runacunata promitergan salvamagninsita cachamunanpä cashganta. Sayta wilacushgäpitami Israel autoridäcuna prësu sariyämash. Quiquincunapis Israel autoridäcunaga criyiyanmi salvamagninsita Tayta Dios cachamunanpä cashgantaga. Saymi pagasta junagta Tayta Diosta manacur shuyaraycäyan say nishganno salvamagninsita cachamunanpä cashganta. Say salvacogta Tayta Dios mayna cachamushganta wilacushgäpitami chiquiycäyäman.
8 Say cachamushgan salvacogtaga wanuscasiyaptinpis Tayta Dios cawarisimushgami. Gamcuna ¿manacu criyiyanqui wanushcunata Tayta Dios cawarisimunanpä cashganta?
9 “Nogapis manarä tantyar conträcuna chiquiyämashgannölami Nazaret marcapita cag Jesucristuta chasquicogcunata chiquergä.
10 Mandag cüracuna cachamaptinmi Jesucristuta chasquicogcunata Jerusalencho ascagta carcilman wichgasergä. Saynölami paycunata wanusiptinpis: ‘Alimi wanusinqui’ nergä.
11 Lapan sinagogacunacho ascagtami nacaseg cä Jesusta ñëgayänanpä. Fiyupa chiquirmi may-saypitapis prësu sarircur apamog cä.
Jesucristuta imano chasquicushgantapis Pablo wilapashgan
(Hechos 9.1-9; 22.6-16)
12 “Sayno prësu sarimunäpämi aywaycargä Damasco marcaman mandag cüracuna cachayämaptin.
13 Saymi pulan junagno caycaptin ciëlupita nogacunaman chilapyämorgan intipita masrä.
14 Sayno chilapyämuptin lapäcuna tuniyargä. Saychömi hebreo idiömacho cayno nimushganta wiyargä: ‘Saulo, Saulo, ¿imanirtä nogapa conträ sharcuycanqui? Sayno rurashpayquega picata jaytag törunöpis quiquiquimi nacanquipä.’
15 Saymi nergä: ‘¿Pitä canqui, taytay?’ Saymi nimargan: ‘Nogaga Jesusmi caycä. Yäracamagcunata gaticacharga nogapa conträmi caycanqui.
16 ¡Sharcuy! Gamta yuripashcä canan ricashgayquicunata y tantyasinäpä cagcunatapis wilacunayquipämi.
17 Canan gamta cachashayqui Israel runacunaman y mana Israel runacunamanpis wilacuynëta wilacunayquipä. Wanusiyta munashogniquicunapa maquinpitami jorgushayquipä.
18 Nishgäcunata wilaptiquimi runacuna tantyacuyanga jusalicur cawaycäyashganta cacharir noga munashgänöna cawayänanpä. Saynöpami Satanaspa munaynincho cawayashganpita Tayta Diospa maquinchöna cawayangapä. Nogaman yäracayämashpanmi lapan jusancunapita perdonash cayanga. Saynöpami lapanpis gloriaman char Tayta Diospa naupancho imayyagpis cushish cawayangapä.’
Jesús mandashganta Pablo cäsucushgan
19 “Jesucristo sayno nicämaptenga ¿imanirtä rurämansu nimashgancunata, tayta Agripa?
20 Saymi wilacuyninta wilapar galaycorgä Damascucho cag runacunata. Nircurmi wilacorgä Jerusalencho y Judea provinciacho cag waquin marcacunachöpis. Nircur mana Israel runacunatapis wilapargä jusancunata cacharir Tayta Diosninsi munashganno alicunata rurar cawayänanpämi.
21 Sayta wilacushgäpitami Israel autoridäcuna templucho prësu sarircamar wanusiyta munayämargan.
22 Prësu sararämaptinpis Tayta Diosninsimi yanapaycäman yachagtapis mana yachagtapis wilacuyninta wilapänäpä. Nogaga wilacuycä Moisés y waquin profëtacuna guelgayashgancunalatami.
23 Paycuna guelgayargan Tayta Dios cachamushgan salvacog Cristo wanunanpä cashganta, nircur lapan runacunapitapis más puntata cawarimunanpä cashganta. Say guelgaraycashgannölami Jesucristo cawarimorgan Israel runacunata y mana Israel runacunatapis jusancunata perdonar salvananpä.”
Jesusman yäracunanpä Agripata parlapashgan
24 Pablo sayno wilaptinmi Festo nergan: “¡Pablo, aläpa estudiashgayquipitami löcuyash caycanqui!”
25 Sayno niptinmi Pablo nergan: “Manami löcusu caycä. Nogaga juiciöchömi caycä, taytay.
26 Cay nishgäcunataga lapan runacunapis musyayanmi. Saytaga tayta Agripapis musyanmi. Saymi paypa naupancho parlaycämö mana mansacuypa.
27 Tayta Agripa, canan nimay. Tayta Diosninsipa profëtancuna niyashganta criyiycarga ¿imanirtä Jesucristo salvamagninsi cashgantapis wilaptë criyinquisu?”
28 Saymi Agripa nergan: “¿Say nimashgalayquiwan chasquicunäpä cashgantacu yarpanqui?”
29 Niptin nergan: “Imano captinpis noga munä gampis y caycho wiyamagcunapis Jesucristuta chasquicuyänayquitami. Isanga manami munäsu Jesucristuta chasquicuyashgayquipita nogano cadinash cayänayquitaga.”
30 Saypitanami Agripa, warmin Berenice, Festo y saycho lapan jamaraycagcunapis yargucuyargan.
31 Nircurmi quiquinpura parlayargan: “Cay runapataga manami ima jusantapis tarësu wanusish cananpä ni carcilcho wichgaränanpäpis.”
32 Saymi Agripa nergan Festuta: “Romacho arreglananpä mana manacush captenga cay runata cacharishwanmi cargan. Cananga imano captinpis Romamanrä apasishun manacushgannöla saycho arreglananpä.”


text:
9
Chay Sawlum Jisuspi kriyirqan
1 Chaykamanqam chay Sawluqa mana shaykuq juraparqan, Jisuspi kriyiqkunata wanchinambaq. Chaymi rirqan mas kamachikuq isrraylinu kuraman,
2 urdingunata surqoshpa, Damasku llaqtaman rinambaq. Chaqa chay urdingunawanqam yuyarqan yaykuyta sinaguga wasikunaman, Jisuspi kriyiq ullqokunata, warmikunata prisushpa, Jirusalinman apamushpa, chaypi dimandanambaq.
3 Piru urdingunata ch'askishpa, riykaptin Damaskumanqam, yaqqana ch'ayaptin, chay ñambiqa qonqaylla syilumanda suq ancha jwirti micha lliwyashpa, paypa rridurninda limpu achikcharqan.
4 Chaymi payqa pambaman bulakashpa, uyarqan syilumanda kayshina qayaqta:
—¡Sawlu, Sawlu! ¿Imapaqmi qesachawaykangi? nishpa.
5 Chaymi payqa tapurqan:
—¿Pimir kangi, Taytitu? nishpa.
Chay qayakuqqam nirqan:
—Noqam kani Jisus. Noqatam qesachawaykangi. ˻Manchu buyis yapukushpaqa, ikiman garruchata matqashpaqa, paylla chuqrikan. Chayshinallam qambis dañakaykangi, kayshina qesachawashpaqa, nishpa.
6 Chaymi Sawluqa ancha manchaywan ch'apsikashpa, tapurqan:
—Taytitu, ¿imatamir munangi ruranaypaq? nishpa.
Chaymi Siñurninchiq Jisusqa nirqan:˼
—Atarishpa riy chay Damasku llaqtaman. Waqpim rinllapa nishuq, imata ruranayki, nishpa.
7 Sawluwan riqkunapismi uyarqanllapa chay qayakuqtaqa. Piru manam pitapis rikarqanllapachu. Chaymi ancha mancharqanllapa.
8 Sawluqam pambamanda atarishpa, manana atirqanchu nimatapis rikakuyta. Chaymi chay pullan riqkunaqa, rambashpana, aparqanllapa chay Damasku llaqtaman.
9 Chaypim kimsa diyata karqan. Chay kimsa diya tukuytam mana nimatapis rikakurqanchu, ni mikurqanchu, ni imatapis upyarqanchu.
10 Chay Damaskupiqam suq runa Ananiyas shutiq tiyarqan. Paymi Jisuspi ancha yuyakuq. Chaymi Siñurninchiqqa payman rikakushpa suq musqoypishina nirqan:
—¡Ananiyas! nishpa.
Chaymi Ananiyasqa nirqan:
—¿Imamiri, Taytitu? Kaypim kani, nishpa.
11 Chaymi Siñurninchiqqa Ananiyasta nirqan:
—Atarishpa, riy chay kalli “Dirichu” shutiqman. Chay Judaspa wasinman ch'ayashpa, tapukuy suq runa Sawlu shutiqpaq. Payqam Tarsu llaqtamanda. Noqamannam mañakuykan.
12 Paymi suq musqoypishina rikashushqa, pusadanman ch'ayaykaqta, makikita sawambi ruraykaqta, mushuqmanda rikakunambaq, nishpa.
13 Siñurninchiq nishqanda uyashpaqam, Ananiyasqa nirqan:
—Taytitu, achka runakunam parlachiwashqa chay runapaqqa: “Chayqam ancha malu”, nishpa. Jirusalimbiqash qambi kriyiqkunata ancha qesachashqa.
14 Kananqash chay runaqa kamachikuq isrraylinu kurakunamanda urdingunata surqoshpa, kay Damaskumanna shamushqa, noqaykuna qambi kriyiqkunata prisuwananllapa, nishpa.
15 Chayshina niptimbismi, Siñurninchiqqa nirirqan:
—Riylla. Noqam chay runataqa akrashqa kani, chay furastiru runakunata gubyirnundinda, Isrrayilmanda kaqkunatapis noqapaq yach'achikunambaq.
16 Noqam paytaqa rini yach'achiq: Kayshinam ringi ñakaq noqapi kriyishqaykirayku, nishpa.
17 Chayshina Siñurninchiq niptinqam, Ananiyasqa rirqanna Sawluman. Ch'ayashpaqam, chay wasiman yaykushpa, Sawlupa sawambi makinda rurashpa, nirqan:
—Masita Sawlu, ñanda shamuykaptikim, Siñurninchiq Jisus qaman rikakurqan, ¿manachu? Paymi kach'amuwashqa, mushuqmanda rikakurinayki, Dyuspa Santu Ispiritunda ch'askinayki, nishpa.
18 Chayshina niptinqam, Sawlupa ñawinmanda ishkirqan piskadupa qarachangunashina. Chayshina ishkiptinqam, rikakurqanna. Chaymi Sawluqa chay uras atarishpa, shutikurqanna.
19 Chaymandaqam mikushpaqa, jwirsayuqna karqan. Kanan wakin diyakunam Jisuspi kriyiqkunawanna kidarqan chay Damasku llaqtapi.
Sawlum yach'achikurqan Damaskupi
20 Chaymandaqam Sawluqa chay Damaskupiqa sinaguga wasikunapina kayshina yach'achikurqan:
—Taytanchiq Dyuspa Churinmi Jisusqa, nishpa.
21 Chayshina yach'achikuptinmi, yumbay chay uyaqkunaqa ancha ispantashqata ninakuqllapa:
—¿Manachu kay runaqa Jirusalimbi Jisuspi kriyiqkunata qesachashpa puriq? ¿Manachu kay Damaskuman shamurqan, Jisuspi kriyiqkunata prisushpa, chay kamachikuq isrraylinu kurakunaman apanambaq? nishpa.
22 Piru Sawluqam ancha animakashpa, chay Damaskupi yach'achikurqan, chay isrraylinukunata binsinangaman:
—Tayta Dyusmi Akrashqan Washadurta kach'amushqana. Paymi Jisus, nishpa.
Ancha shumaqta yach'achikuptinmi, mana pipis atirqanchu nimata niyta Sawlutaqa.
Sawlum washakarqan isrraylinukunamanda
23 Chaymanda achka diyakuna pasaptinnam, wakin isrraylinukunaqa Damaskupi tandakashpa, parlarqanllapa Sawluta wanchinanllapa.
24 Chaymi chay ch'iqniqkunaqa chay llaqtapa murallamba pungungunapi chishyashtin yuraqashtin shuyaqllapa, Sawlu lluqshiptin, chaypi wanchinanllapa. Piru chayshina paykuna shuyaykaptinqam, Sawluqa yach'arqanna.
25 Chaymi Jisuspi kriyiqkunaqa Sawlutaqa tutap aparqanllapa, murallapa sawanda surqoq. Chaymi chay altu murallapa sawanmanda waskakunawan suq atun kanastapi ishkichirqanllapa sawa laduman. Chayshinam washakarqan Sawluqa.
Sawlum rirqan Jirusalin llaqtaman
26 Sawluqam Jirusalin llaqtaman ch'ayashpaqa, munarqan Jisuspi kriyiqkunaman tandakayta. Piru chay kriyiqkunaqam Sawlutaqa ancha mancharqanllapa. Chaqa manam kriyirqanllapachu: Sawlum allipta Jisuspi kriyishqa, nishpaqa.
27 Piru chay runa Birnabim Sawluta apustulkunaman apashpa, nirqan:
—Kay Sawluqam ñambi rikashqa Siñurninchiq Jisusta. Chay Siñurninchiqmi payta parlachishqa. Kanan Damaskupim mana pitapis manchashpachu, payqa Jisuspaq yach'achikurqan, nishpa.
28 Chaymi Sawluqa chay apustulkunawanna puriq Jirusalimbiqa.
29 Kanan manam nimata manchashpachu, Sawluqa rirqan Siñurninchiq Jisuspaq yach'achiq grigupi rimaq isrraylinukunata. Piru paykunaqam Sawluwan taripanakushpa, paytaqa munarqanllapana wanchiyta.
30 Chayta yach'ashpaqam, Jisuspi kriyiqkunaqa Sawluta Sesarya llaqtaman aparqanllapa. Waqmandaqam kach'arqanllapa, Tarsu llaqtanman kutinambaq.
31 Chaymi chay prubinsya Judiyapi, Galiliyapi, Samaryapi Jisuspi kriyiqkunaqa manana qesachaduchu kawsaqllapa. Paykunaqam Dyuspi ancha yuyakushpa, payta ancha rrispitashpa ancha animakarqanllapa. Kanan Dyuspa Santu Ispiritunmi paykunataqa ancha yanaparqan, masta achkayananllapa.
Iniyasmi kach'akarqan
32 Pidruqam puriq Jisuspi kriyiqkunata watukushpa. Chaymi rirqan watukuq Lida llaqtapi tiyaq kriyiq masingunata.
33 Waqpim tingunakurqan suq runa Iniyas shutiqwan. Chay Iniyasqam wañushqashina kwirpuyuq karqan. Chaymi mana atishpa kuyuyta, uchu watas tukuyta kamapilla kashqa karqan.
34 Pidruqam payta nirqan:
—Iniyas, Jisukristum kach'akachishungi. Mayá, atarishpa, kamaykita allichay, nishpa.
Chayshina niptinqam, Iniyasqa kach'akashpa, dasna atarirqan.
35 Chaymi Lida llaqtapi, Sharun llaqtapi tiyaqkuna chayta rikashpaqa, unay duktrinanda dijashpa, Jisuspina kriyirqanllapa.
Durkasmi wañushqanmanda kawsamurqan
36 Chay tyimpupiqam Jupi llaqtapi tiyarqan suq warmi Tabita shutiq. Grigu rimaypiqam chay shutinqa munan niyta “Durkas”. Chay warmiqam Jisuspi ancha kriyiq. Chaymi payqa tukuy laya allikunata rurashpa, pubrikunata yanapaq.
37 Piru chay tyimpupiqam chay Durkasta nanay piskaptin, wañurqanna. Chaymi kwirpunda mayllachishpa, aparqanllapa suq wasipa altunman kamakachishpa bilanambaqllapa.
38 Lida llaqtaqam Jupi llaqtapa sirkambi karqan. Chaymi chay alma Durkaspa kriyiq masinguna yach'ashpa: Pidruqash Lidapi, nishpaqa, ishkay runata kach'arqanllapa, Pidruta apamunanllapa. Chay riqkunaqam paytaqa nirqan:
—Yush'ayku kanalitan aku Jupiman, nishpa.
39 Chayshina niptinmi, Pidruqa paykunawanna shamurqan. Ch'ayamuptinqam, aparqanllapa chay alma Durkasta bilaykashqanman. Chaypina kaptinqam, achka biyudakuna Pidrupa rridurninman tandakashpa, ancha waqashpa, payta rikachishpa, nirqanllapa:
—Kay mudanaytam qowarqan almita Durkas, nishpa.
40 Chaymandaqam Pidruqa ukumanda surqorqan yumbay chay almapi kaqkunata. Kanan payqam qonqorikushpa, Dyusman mañakurqan. Chaymandaqam chay almitataqa chapashpa, nirqan:
—Tabita, atariy, nishpa.
Chaymi Durkasqa suq puñuymandashina rikch'akamushpa, wañushqanmanda kawsamurqan. Pidruta rikashpaqam, tiyamurqanna.
41 Chaymandaqam Pidruqa, makinmanda piskashpa, Durkastaqa shayachirqanna. Chay biyudakunata, suq kriyiq masingunatapis qayashpam, Durkastaqa kawsaqtana rikachirqan.
42 Chaymi rikaqkuna chay famata suqkunata parlachiptin, tukuy Jupipi tiyaqkuna yach'arqanllapa. Chayraykum achka runakuna, warmikuna Jisuspi kriyirqanllapa.
43 Kanan Pidruqam achka diyata Jupi llaqtapi tiyarqan Simumba wasimbi. Chay Simunqam kush'tyimbripi trabajaq qarakunata allichashpa, ama anguta chakinambaq.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 146 (Speaking stones 1)
146. Rumikuna rimarin 1
¿Imatataj qan tantaspa jach’akuyta munaki? Papelmanta k’acha imakunatachus ¿chayri monedastachu? Timo sutiyojqa uj estante askha imayman rijch’aj juch’uy rumisitusta sumajta jallch’aj kasqa.
Manuela: "¿Walejpacha, maymantataj tarirqanki?"
Timo: "Jaqayta tarirqani jaqay patapi loma suchuykamorqa chaymanta, kaytataj tíoy apampuwan Egiptopi reyespa vallenmanta, nispa."
Manuela: "Sapa rumi ujin ujinaqa, imaynachus kaynin chanta coloresnimpis."
Timo: "Tukuynin rumisitukunaqa yuyarichiwankupuni, uj ima ruwasqamanta."
¿Yacharqankichu Abraham (Bibliamanta uj runa) k’acha juch’uy rumisitusta jallch’akusqanta? Mana uj estantemanchu ruwasqa payqa, paypataqa jatuchej kasqa á, 4000 watakuna ñawpajta rumismanta oqharisqa uj yuyarikuna cheqara tukuy rikunampaj.
Manuela: "¿Imarayku chayta ruwasqarí?"
Tukuy chay qallarisqa uj ruway mana qonqay atinapaj kajwan: kawsaj Dios parlasqa Abraham-manqa.
Voz de Dios: "¡Abraham! saqey llajtaykita, aylluykimanta kajkunatapis, noqataj rikuchisqayki maymanchus rinaykita."
Abrahamqa mana rikusqachu Diostaqa, jinapis sut’ita uyarisqa imatachus ruwanan kasqantaqa: tukuy imata saqenan karqa, Diostataqa mañampuni runakuna tukuy imatai saqenankuta, aswan allin kajta qonanrayku.
Voz de Dios: "Noqa rikuchisqayku uj sumaj jallp’ata, mirayniykimanta ruwasaj uj jatun nacionta. Bendecisqayki, sutiyki may yuyarisqa kanqa."
Abraham mana yachasqachu maymanchus rishasqantaqa, jallp’anta saqespa warmin Sara llojsisqanku, Diosta creeyqanrayku, imatachus nisqanta kasusqa. Chanta karutaña rispataj, Abraham chayasqa kunan Israel sutiyoj kashan chay jallp’aman.
¿Mayk’ajllapis yuyanmanchuy karqa, uj p’unchay Dios paynejta uj suyuta sayarichinantaqa? ¿chaymantataj aswan qhepaman Jesús paqarinampaj, Salvadorninchej?
Chay karu jallp’api tiyakushaspa Abrahamqa watej chay rejsisqa parlayta uyarillasqataj.
Voz de Dios: "Kay jallp’ata mirayniykiman qosaj."
Chaywan Abrahamqa nimamanta iskayrayanan karqachu, cheqan ñanta ajllakusqa, maymanchus chayananman chayasqaña. Chaypitaj ñawpajta ruwasqa uj altarta, chay altarta ruwasqa rumiswan mayqenchu Diosmanta yuyarichisqa chanta nisqasninta ima. Inti yaykuy ladoman riypiñataj chay altarta sayachisqa.
¿Imaynataj rijch’asunki juch’uy rimisitusta tantay wasiyki ukhupirí? Estanteykiman churawajchu uj juch’uy rimisituta sapa Diospa nisqanta kawsayniykipi junt’akojta rikuspa. Ichapis kaykunapi: Dios mañakusqaykita uyarisojtin, peligromanta waqaychasojtinpis. Chay rimisitus yuyarichisunkuman imatachus Diospa qampaj ruwasanmanta, chanta chaytaj ñawpajman rinallaykipajpuni tanqarisoj jina kanman.
Qhepan tikuyninchejpi astawan yachasun, imaynachus Abrahampa kawsasqallanmantapuni.
Personajes: Relator, Manuela, Timo, voz de Dios
© Copyright: CEF Germany


text:
Societas Linguistica Europaea
Europapi shimiyachaymanta tantanakuyka (SLE) Europallapitak shimiyachaykunata rurankapakmi kan. Chay tantanakuypika, Europa mamallaktallamantatak shuktak mamallaktakunamanta kawsakkunapish yaykuy tukunkunami. Paykunapa hatun paktayka, Europapi shuktak mamallaktakunapipash shimimanta yachaykunata, taripaykunamanta rurashpa sinchiyachina.
Europapi shimiyachaymanta tantanakuypi yaykupay
Kay SLE tantanakuypi tantanakushkakunaka shimimanta yachay millka pankakunata, kawsay yachay millka pankakunatapish hapintukunkunallami. Shinallatak ishkay shimimanta willaypankayuktami chaskinkakuna, chaymantaka tukuykunami tupuytapish chaskinkakuna.Ashtawan willaykuna Linchiman yaykushpa killkariy
Europapi shimiyachay tantanakuypi kakkunaka
Kay SLE tantanakuypi kakkunaka wakichishka mirkata hapiy tukunmi. Riksirishpaka, kikinpa willay riksichikunataka mushukyachi tukunkimi, ima pachapi kikin tantanakuypi kashka tukuriktapish rikushpa mushukyachiy tukunkimi, shuk kullkipa ranti pankawan linchimanta kikinpa killkarishkata kachashpa.
The 56th Annual Meeting
Time:
29 August to 1 September, 2023
Place:
National and Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece
Organizer:
Prof. Dr. Nikolaos Lavidas


text:
Anaphilaksiya
Kay Anaphilaksiya (gr. AvaφuλaEίa, lat. Anaphylaxia, kast. Anafilaxia) huk sinchi alérgica kutichina utqhaytapacha ch’ampayan chanta wañuyman apawasunman.[1] Aswan riqsikuq sintomasqa kanku erupción siqsikuwan, kunkamanta punkiy, chanta pisi yawarmanta presión ima. Aswan riqsikuq causasqa qhañiykuna manchay wach’iykuna insectosmanta ima kanku, mikhunamanta chanta jampikunamanta ima. Kay patofisiológico ñiqipi, kay anafilaxia kaqpata causanqa kay wakin yuraq yawar células kaqmanta kacharpariynin kan kaykunaqa kay inmunológico kaqrayku manchay kay mecanismos mana inmunológicos kacharparisqas karqanku. Diagnosticonqa t’inkikun kay rikhuriyninkunaman sintomasninmanta chanta rikukuyninkunamanta ima. Ñawpaq jampiyninqa kachkan huk t’uqsina kay epinefrina kaqmanta, kaytaq wak ruwaykunawan hunt’achikun.
Tantiyakun kay 0,05 kaqmanta 2% kaqkama tukuypacha runakunaqa mayk’aqpas kay anafilaxia unquywan kanqanku ñin, chanta kay porcentajesqa wiñachkan ñin. Kay simiqa hamun kay griegas simikunamanta ἀvά ana, ñiqay chanta φύλaEις filaxis, hark’akuy.
Síntomas / Watupanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa achkha huk hina sintomasniyuq rikhurin chininikuna manchay phanikuna thaskiyninman hina [2][3] huk 5 kaqmanta 30 chinini kaqman qallariyninwan kan chay sichus rikuchikuyqa intravenosamanta chayqa, chanta 2 phanimanta sichus mikhunamanta chayqa. [4] Aswan riqsisqa unquq partesqa kanku: qara (80–90%), samaymanta aparato (70%), sistema gastrointestinal (30–45%), sunqu chanta yawarmanta vasos ima (10–45%), chanta kay chawpi sistema nervioso ima (10–15%)[3], iskay zonaswan manchay aswanwan unqusqas.[5]
Qara[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sintomaspiqa aswanta rikukun urticaria generalizada, siqsiku, erupción manchay simimanta punkiy.[6]Chay punkiyniyuq kaqkuna manchay angioedema kaqniyuq qarankupas ruphakuchkanman hina sientenkuman manataq siqsikutaqa. [4] Qallumanta manchay kunkamanta punkiyqa huk 20% hinata casosmanta rikhurin.[7] Wak sintomasqa kanman qhuña chanta punkiy kay conjuntivakaqmanta.[8] Qarapas huk anqas llimp’i hinaman tukupuchkanman kay pisi oxígeno kaqrayku.[8]
Samaymanta Aparato[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Samaymanta síntomas rikhurinkuman kay mana aire kanman hina, ansaqiykuna manchay sinqa tapasqaima.[6] Ansaqiykunaqa qukun kay bronquiales aychakunamanta kharkatiyrayku [9], Sinqa tapasqaqa t’inkisqa kachkan kay tapaywan hatun vías secundarias punkiyman.[8] Chantapas ch’akallay, nanay q’ulltiptiyki manchay ch’uju rikhurinman.[4]
Sunqu chanta yawarmanta vasos ima[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikhurinman kharkatiykuna kay coronarias sirk’akunapi qhipanwantaq miocardiomanta infartokaqwan, arritmia, manchayparo cardíaco kaq ima.[3][5] Unqusqakunaqa kay patología coronaria subyacente kaqwanqa aswanta tupankuman kay efectos cardíacos kaqkunawan kay anafilaxia rayku.[9] Kay kharkatiy cardíaco kaqqa t’inkisqa kachkan sunqupi kay células productoras histamina kaqmanta rikhuriyninman.[9] Chanta, ancha riqsisqa Utqhay sunqumanta t’iktikuna kay qukun kay pisi yawarmanta presiónrayku,[8]. Huk 10% kaqpi casosmanta willakurqa huk reflejo de Bezold–Jarisch kaq, kay Alliy sunqumanta t’iktikuna kaqtaq t’inkisqa kachkan kay Pisi yawarmanta presiónkaqwan.[10] Huk pisiyay kay yawarmanta presión kaqqa manchay huk shock (sichus distributivo manchay huk cardiogénico) kaqpas kan chay uma muyuy hinata quchikunman manchay Allin yuyay chinkayta.[9] Mayninpi hina kay pisi yawarmanta presionqa kanman kay huk sintomalla kay anafilaxia kaqmanta[7]
Wakkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Gastrointestinales sintomaspiqa kanman susunkakuna wiksa nanay, q’ichalira chanta q’ipnakuna ima.[6] Chanta musphay kanman, jisp’ay p’uruta mana kamachiy atikunchu manchay chakara nanay ima kikin uterinos susunkakunanman hina.[6][8] Pericerebrales Yawarmanta vasos dilataciónqa jap’ichinman uma nanaykunakaqkunata.[4] Chantapas huk phuti kaqpas manchay "utqhay wañuy" munay kaqpas hina willakurqa.[5]
Causas / Qallakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxiaqa kutichiy hina rikhurimunman mayqin hawa sustanciamanpasrayku.[11] Aswan riqsikuq causas kankuman miyu insectos wach’iyrayku manchay qhañiyrayku, mikhunakuna chanta jampikuna. [10][12] Mikhunakunarayku aswan riqsisqa causas kanku wawakunapi waynakunapi ima; jampikuna, insectos wach’iynin chanta qhañiynin kunaraykutaq machu runaspi aswanta rikhurin.[5] Wakin causas aswan pisi rikukuq kanku: factores físicos, agentes biológicos kaqkuna kay wawsahina, látex, hormonales tikraykuna, aditivos alimentarios kay glutamato monosódico hina chanta kay colorantes alimentarios ima, chanta tópicos jampikuna ima.[8]Chantapas causas hina kanman kay factores físicos kay ejercicios hina (anafilaxia hina riqsisqa kaytaq rikhuriq ejerciciosrayku) manchay temperaturarayku (q’ajapas manchay chiripas), chiqan efectosniyuq kay mastocitokuna kaqninta. [5][13] Kay rikhurimuq casos ejerciciosrayku aswan t’inkisqa kachkanku kay wakin mikhuna mikhuywan.[4] Kay agentes bloqueantes neuromusculares, kay antibióticos chanta kay látex ima aswan riqsisqa causas kanku kay anestesia kaqpi. [14] Kay 32-50% casospi mana causanta yachakunchu, chayrayku sutichakun “anafilaxia idiopática”. [15]
Mikhunakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha mikhunakuna rikhurichinkuman kay anafilaxia kaqta; tarikuq hina riqsichikunman kay ñawpaq riqsisqa mikhuymanta.[10] Aswan riqsisqa mikhunakunaqa huk hina kanku tukuy pacha kitiman hina. Kay culturas occidentalespiqa, aswan riqsisqa causasqa kanku kay maní, trigo, ch’aki puquykuna, kay marisco, challwa, willali manchay runtu mikhuyrayku.[3][5] Kay sésamo kaqqa ancha riqsisqa kay Oriente Medio kaqpi, Asia kaqpitaq aswanta riqsikun kay arroz chanta kay garbanzos kaqkuna ima kay anafilaxia kaqpata causasnin hina.[5] Sinchi causasqa riqsikun kay alérgeno,[10] kaqta mikhuptinchik ichaqa wakin runakunaqa sinchita reaccionanku qayllaykuptinkulla. Wawakunaqa alergiasninkuta atipankuman. Kay 16 watayuqpi, huk 80% wawakunamanta anafilaxia kaqwan kanku kay willaliman manchay runtukunaman ima chanta huk 20% anafilaxia kaqwan kay maníman karunchasqa kaqkuna kay mikhunata mikhuy atillanku.[11]
Jampikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mayqin jampikunallapas causa kanman kay anafilaxia kaqpaq. Aswan riqsisqakunaqa kanku kay antibióticos betalactámicos (kay penicilinakaq hina), qhipantataq kay aspirina chanta kay fármacos antiinflamatorios mana esteroideoskaq ima. [3][16] Wak antibióticos kaqkunaqa aswan pisita churakunku, chanta kay reacciones kay antiinflamatorios mana esteroideos jampikunaman agentes específicos kanku, kay ñiy munan huk runa huk antiinflamatorio mana esteroideo jampiman alérgica kaptinpas atinman, jasapacha, wak hinata apaykachayta.[16] Wak mana ancha riqsisqa causasqa kanku kay quimioterapia, kay t’uqsinas, kay protamina chanta kay qhurasmanta jampikuna ima.[5][16] Wakin jampikunaqa (vancomicina, morfina, rayos X kaqninta contraste kaqkuna hina) anafilaxia kaqta qukunku chiqantapacha kacharispa kay mastocitos desgranulacionninta.[10]
Huk reacción huk agenteman kuti kutiqa llamk’aynin kuti kutiman hina ruwakun, chanta kay propiedades intrínsecas kaqkunaman hina. [17] Kay anafilaxia penicilinasman manchay kay cefalosporinas kaqkunaman rikhurimun qhipanta proteinaswan tinkuykuchikullaptin kurpu ukhupi, wakin agenteswan aswan jasata wakkunamanta tinkuykuspa.[4] Kay anafilaxia penicilinamanqa rikhurin kay 2.000 – 10.000 intervenciones terapéuticas kaqpi, wañuytaq qukun aswan pisita kaptin hukpaq sapa 50.000 intervencionespi.[4] Sichus pillapas reaccionan kay penicilinas kaqkunaman chay aswan achkhata reaccionanqa kay cefalosporinas kaqkunaman, ahinapas kikinllapuni wañuyqa aswan pisi kachkan hukpaq sapa 1.000 casospi.[4] Kay ñawpa agentes kay radiocontraste kaqmanta reaccionesta ruwachiq kanku huk 1% kaqpi kay casosmanta, kay ñawpaqkuna aswan pisi osmolares agentestaq reaccionachinku huk 0,04% casospi.[17]
Miyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insectos wach’iyninpa miyukunan manchay qhañiynin kay Himenópteros kaqkuna (warakuna chanta lachiwanakuna ima) manchay kay Triatominos (winchukakuna) anafilaxia kaqta qukunman chay manchikuq runakunaman. [3][18] Kay reacciones sistémicas ñawpa kaqkunaqa, tumpawan achkha kay local reaccionmanta kay wach’i muyuriyninpi, huk causa qhipaman anafilaxias qukunanpaq kanku; [19][20] mana ahinapas, khuskan kay wañuykunamanta mana ñawpaqta kay reacción sistémicawan kachkarqankuchu[21]
Riesgo factorkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna kay atópicas unquywan kay hina asma, eczema manchay rinitis alérgica ima aswan jasata unqunkuman kay mikhunamanta anafilaxia kaqwan, látex chanta radiocontraste kaqwan ima ichaqa manataq t’uqsina jampikunaraykuchu chantapas wach’iykunaraykuchu.[5][10] Huk yachana ruwakuypi wawakunapi tarikurqa kayta huk 60% kaqkunapi historialninkupi ñawpaqtaqa kay atópicas unquykunawan kasqankuta, chantataq aswan kay huk 90% anafilaxiawan wañuqkunamanta asmawan kachkanku.[10] Pikunachus kay mastocitosis kaqwan kachkanku chay manchay aswan achkha qullqi kayniyuq kanku chay aswanta unqunku.[5][10] Aswan achkha pacha thaskiptin chay kay aswan qhipa agente rikuchiyninmantaqa, aswan pisi riesgo kanqa.[4]
Patofisiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk sinchi alérgica kutichina utqhay qukuymanta achkha sistemas orgánicos kaqkunamantaq hap’in. [1][22] Kaytaq qukun kay mediadores inflamatorios kaqrayku chanta kay citoquinas kaqrayku ima kay mastocitos kaqmanta chanta kay basófilokuna kaqmanta ima, kay qukun kay huk reacción inmunológica kaqrayku ichaqa wakin kuti huk mana inmunológico mecanismorayku.[22]
Inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mecanismo inmunológico kaqpi, kay inmunoglobulina E (IgE) kay antígeno (hawa material alérgica kutichina kaqta qukuq) kaqwan chaqrukun. Chayrayku kay antígeno k’askasqa kay IgE activa FceRI mastocitos kaqpi chanta kay basófilos kaqpi receptores. Kayqa kay mediadores inflamatorios kacharpariyman apan kay histamina kaq hina. Kay mediadoresqa qhipantaqa kay tunqurimanta aychakunanta músculo liso k’uykullachin, huk vasodilatación kaqta hap’ichikunku, kay yawarmanta vasosmantapacha fluidos lluqsimuyninta yapanku chanta kay sunqumanta aychanta pisi t’ikti kaqta qun.[4][22] Chantapas huk mecanismo inmunológico tiyan kaytaq mana kay IgE kaqman t’inkikunchu, ichaqa mana yachakunchu sichus runapi kan chay.[22]
Mana inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mana inmunológicos mecanismos kaqkunaqa sustanciasniyuq kanku kaykunataq kay mastocitos chanta kay basófilos kaqkunamanta desgranulación kaqta qukunku. Kayqa agentes kayhina kaqkunayuq medios de contraste, opiáceos, temperatura (q’aja manchay chiri ima) chanta kharkatiykuna ima.[13][22]
Diagnóstico / Reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqpata diagnosticonqa ruwakun kay criterios clínicos umachasqa kaqkunaman hina.[5] Anafilaxia kaqwan kankuman ñikun sichus kay qhipan kimsa sintomasmanta mayqinllawanpas kanku chay kay qhipan chininikuna/phanikuna thaskiynin ukhupi kay alérgeno rikuchikuyninman chayqa:[5]
- Qara manchay sumaq t’inkisqa tejidos mucosos, kay mana samay atiywan manchay pisi yawarmanta presión kaqwan.
- Iskaywan manchay aswanwan kay qhipan sintomasmanta:-
- a. Qara manchay t’inkisqa mucosas
- b. Mana samay atiykuna
- c. Pisi yawarmanta presión
- d. Síntomas gastrointestinales
- Pisi yawarmanta presión huk riqsisqa alérgeno rikuchikuyninman
Huk ataque kaqpiqa, yawar analisisqa kay triptasa kaqmanta manchay kay histamina (mastocitos kacharparisqan) kaqmanta allin kankuman kay insectos wach’iymanta manchay jampikunamanta anafilaxia kaqta tarinankupaq. Ichaqa, kay qhawaykunaqa pisi pachallapaq kanku sichus causaqa qukun mikhunarayku, manchay sichus runaqa huk pachan yawarmanta presión kaqniyuq kan chay,[5] chanta sichus mana específicokuna kankuchu chay kay diagnóstico kaqpaq.[11]
Rak’ikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa chaninniyuq rak’ikuynin kay anafilaxia kaqmanta tiyan. Kay shock anafiláctico kaqqa k’askasqa kachkan kay huk vasodilatación sistémica kaqman kaytaq huk pisi yawarmanta presión kaqta qukun mayqinchus, willayninpi, aswan urapi kay 30% kaqmanta kachkan kay unqusqap línea basalninmanta manchay urapi kay standard chaninkunamanta[7] Kay anafilaxia bifásica kaqqa huk qhipan hamuq sintomasmanta kay 1 kay 72 qhipan phanikama ukhupi mana musuq tinkunayuqchu kay alérgeno kaqman.[5] Kay ruwakuymanta willayninkuna mana kikinchu kanku, chanta wakin yachanakunaqa ñinku kay ruwakuyqa chayan kay 20% kaqta casosmanta.[23] Kay ruwakullaypuniqa ruwakun kay 8 phani pacha ukhupi.[10] Kikin anafilaxia kaq hinallataq jampikun.[3] Kay pseudoanafilaxia kaqqa manchay kay reacciones anafilactoides kaqqa huk anafilaxia kaqpata wallpaman kaytaq mana ima alérgica kutichina kaqta qukunchu, manchay kay chiqan desgranulación kay mastocitos kaqmantarayku qukun .[10][24] Kay mana hark’asqa anafilaxia kaqqa kay kunan parlakuq simi kachkan kay Tukuy Pachamanta Qutu Alergia kaqrayku kaqkunapaq [24] chanta wakin sumaq yachaqkunaqa ñirinku manaña parlakunanta kay ñawpa simita.[10]
Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
[[Archivo:Allergy skin testing.JPG|thumb| Ruway huk Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta paña makipi]] Kay Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta kaqkunaqa yanapankuman yachanapaq imachus causanta. Kanku Ch’iklluriy cutánea alergias kaqkunamanta (kay cutáneas ch’iklluriy) kaq hina wakin mikhunakunapaq chanta wakin miyukunapaq ima.[11] Kay IgE específica analisisqa allin kanman kay willaliman, runtuman, maníman, ch’aki puquykunaman chanta challwaman ima alergiasta yachanapaq.[11] Kanku cutáneas ch’iklluriykuna kay penicilina kaqman alergiaspaq, ichaqa mana wak jampikunapaqqa.[11] Kay mana hark’asqa anafilaxia ruwaykunaqa yachakunkuman kay historial kaqraykulla manchay kay alérgeno parlakuq tinkuyninraykulla, ichaqa mana kay cutáneas ch’iklluriyraykuchu manchay mana kay yawar análisisraykuchu ima.[24]
Diagnóstico diferencial / Diferencial reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wakin kutiqa ancha sasa kanman yachanapaq mayqinchus kay anafilaxias asma kaqrayku kay síncope kaqmanta manchay kay manchhikuy ataques kaqmanta.[5] Mana ahinapas, asma kaqqa mana siqsikuyuqchu manataq gastrointestinales síntomasniyuqchu, uma muyuyqa jamun aswanta kay q’illuyaywan manataq anchatachu kay erupciónwanqa, chanta huk manchhikuy ataqueqa qara pukayayta ruwachinman ichaqa mana siqsikuta qukunchu.[5] Wak ruwaykuna kay hina kikinta rikukun chay kanku: escrombroidosis chanta anisakiasis.[10]
Tariykuna post-mortem[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk wañusqa runapi kay anafilaxia kaqrayku kay autopsia kaqqa huk "ch’usaq sunqu" kaqta rikuchinman kaytaq kanman karqa huk pisillasqa retorno venoso vasodilatación kaqrayku chanta kay rak’iykachayman intravascular ñiqiman kay chawpi compartimentomanta perifericoman. [25] Wak willaykuna kanku kay edema laríngeo kaq, eosinofilia kaq surq’ankunapi, sunqupi chanta tejidospi ima, chanta tariyqa kay hipoperfusión miocárdica kaqmanta.[26] Kay analisiskunaqa triptasa suero yapasqa ñiqikunata tarirqanku, huk yapayta kay tukuy chanta aqllasqa ñiqikunapi kay IgE suero kaqmanta. [26]
Hark’akuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munakun kay anafilaxia kaqpata causanmanta hark’akunata. Chay casospi mayqinkunapichus kay mana atikunmanchu chay, kay desensibilización huk aqllay kanman. Kay Inmunoterapia kaq Himenópteros kaqpata miyuyuq kusa chanta huk 80-90% kaqta machu runakunamanta chanta huk 98% kaqta wawakunamanta desensibilizan kay warakuna, lachiwanakuna, hatun lachiwanakuna, q’illu lachiwanakuna alergiasmanta, chanta kay llimp’irasqa sik’imira –solenopsis-kuna kaqkunamanta ima. Kay inmunoterapia oral kaqqa kusa kanman chanta wakin unqusqakunata desensibilizan kay wakin mikhunakunamanta willali, runtukuna, ch’aki puquykuna chanta maniykunamanta ima hina; mana ahinapas, kutinpuq efectosqa riqsisqa kanku. Kay desensibilización atikullanmantaq wakin jampikunapaq, ichaqa munakun aswan achkha unqusqakuna hark’akullachunku kay agentemanta. Kay látex kaqman reaccionaqkunaqa chaninniyuq kanman hark’akuy kay reactividad cruzada mikhunakunamanta kay aguacates, latanus chanta papas hina, wakinkunamantaqa.[5]
Jampiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk emergencia médica kaytaq munanman kay resucitación ruwanasta kay hinata vías aéreas kachariynin kaqta, oxígeno suplementario kaqta, achkha ñiqikunata kay fluidos intravenosos kaqmanta chanta huk sapa kuti qhawaykachayta.[3] Kay epinefrina kamachiyqa kachkan kay aqllakuq jampiynin, sapa kutitaq tupachisqa kay antihistamínicos kaqwan chanta kay esteroides kaqkunawan ima.[5] Munakun huk hospitalaria qhawaykachay pachata 2 kaqmanta 24 phanikama unqusqakunapaq kutiripusqankumanta pacha, kayqa sichus huk anafilaxia bifásica kaqrayku. [10][23][27][4]
Epinefrina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Epinefrina (adrenalina) kaqqa ñawpaq jampiynin kay anafilaxia kaqmanta, ni huk contraindicación absoluta kaqniyuq jampikunanpaq.[3] Munakun churakunanta intramuscularmente huk epinefrina ruwayta kay chankap chawpi anterolateral uyanpi chay kutipacha sichus diagnosticopi tarikunman chay. Kay t’uqsinaqa watiqmanta churakunman sapa 5 chanta 15 chininikama sichus tarikuq kutichiyqa mana kusapachachu chayqa.[5] Huk 16 chanta 35% kaqpi kay casosmanta munakunpuni huk 2 kaq dosis[10], ichaqa mayninpi hina aswan 2 kaq dosismanta churakun.[5] Kay intramuscular ñanqa aswan kusa kay subcutánea churakuymanta ñisqaqa imaraykuchus kayqa huk mana utqhay ch’unqakuyniyuq kanman[28] Mana sinchi efectosnin kay epinefrina kaqmanta kanman kharkatiykuna, phuti, uma nanaykuna chanta t’iktikuna.[5]
Kay unqusqakuna betabloqueantes kaq jampiyniyuq kachkanku chaykuna kay epinefrina kaqman muchuyniyuq kankuman.[10] Kay ñanpiqa, sichus kay epinefrina mana allinchu chayqa kay glucagon intravenoso kaqta churakunman, chayqa huk ruway mecanismoyuq karunchasqa kay beta-receptorkuna kaqkunamanta.[10]
Sichus anchata munakunman chay, churakullanmantaq kay intravenosamente kaqninta huk qaywisqa epinefrina yakuta churaspa. Ichaqa, kay epinefrina intravenosa kaqqa t’inkikun kay arritmia kaqwan chanta kay infarto miocardiomanta kaqwantaq. [29] Kay Autoinyector epinefrinamanta kaqwan llamk’akun kay sapan churakuy iskay dosispaq, huk machu runakunapaq manchay wawakunapaq aswan 25 kg kaqniyuqkunaman chanta huktaq wawakunapaq 10 kaqmanta 15 kg kaqkama kaqniyuqkunaman. [30]
Apéndices[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Antihistaminas kaqkunaqa (kay H1 kay H2 kaq hina ima), sapa kuti llamk’akuptinpas chanta kusa kachkankuta ñikun kay teórico umachaypi, pisi tarikuyniyuq kanku. Huk Ensayo Cochrane kay 2007 kaqpi mana allin yachanakunata tarirqachu mayqinkunapichus willayninkuta atiykuchinankupaq [31] chanta ñikun mana ni huk efectoyuq kasqanta kay vías respiratorias manchay kay espasmos edema kaqkunapi.[10] Mana tarikunmanchu kay Corticosteroides kaqkuna huk hina kasqankuta kay kunan ñanpi anafilaxia kaqmanta, ichaqa kaywan llamk’akunman aswan pisillachinapaq kay anafilaxia bifásica riesgosta. Kay profiláctica kusa jampiynin kay casospi mana riqsisqachu. [23] Kay salbutamol Nebulizado ancha kusa kanman kay broncoespasmos kaqpaq mayqinkunachus mana kay epinefrina kaqwan jampikuqchu.[10] Kay Anqas metilenomanta kaqwan llamk’akurqa kay casospi mayqinkunapichus mana wak ruwaykunawan allinllarqankuchu, kay thakñiy efectosninrayku llusq’u aychakunamanta.[10]
Hark’aynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia chimpachikuqpacha unqusqakunaman ñikun huk “alergiaspaq ruwana umachayniyuq” kanankuta, chanta ñikun tatakunata yachaywasikunaman willanankuta kay wawasninkuqpata alergiasninmanta chanta imatachus ruwakunan huk emergencia anafiláctica casopi [32] Kay ruwanapaq umachayqa kanqapuni kay autoinyectores epinefrinamanta kaqkunawan, willay apanapaqpuni huk alerta médica pulsera kaqta, chanta huk yachachiy imaynatachus kay causasmanta hark’akunapaq. [32] Kay Inmunoterapia wakin causaspaq tiyan, jamuq anafilaxia casosmanta hark’akunapaq. Huk desensibilización subcutánea jampikuyqa kay achkha wata thaskiypi kusa karqa kay wach’iq insectospaq, kay desensibilización oral kaqtaq kusa achkha mikhunakunapaq.[3]
Ñawpachasqa willay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay unqusqakunapi mayqinkunapichus causanku riqsisqa chanta utqhay médico jampikuymanta munakun chay, ñawpachasqa willayninqa kusa. [33] Causa mana riqsisqa kaptinpas, sichus allin ñawpa jampinawan kakun chayqa kay ñawpachasqa willayqa allin.[4] Sichus wañuyman chayakun chayqa, kayqa kanman kay respiratorias causas asfixia) hinarayku manchay cardiovasculares causas (shock) kaqrayku,[10][22] huk tarikuy wañuywan 0,7 kaqmanta 20% kaqkama casosmanta. [4][9] Utqhaychasqa wañuy casos karqanku huk machkha chininillapi.[5] Tarikuykuna kay anafilaxia unqusqakunapiqa ejerciciorayku kaypachasqa kusapacha kanku, aswan pisi casosniyuq chanta mana ancha sinchichu unqusqap wata hunt’ayninman hina. [34]
Epidemiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay caso kaqqa anafilaxia kaqmanta kan huk 4,5 mirachisqa 100.000 runakunamanta sapa wata,[10] huk índice supervivenciamanta kaqwan kay 0,5 kaqmanta 2% kaqkama. [5] Porcentajes kaqkunaqa yapakunku: Casosqa kay 1980 watapi tantiyaspa 20 mirachisqa 100.000 kaqkama watapi karqa, kay 1990 watapitaq 50 mirachisqa 100.000 kaqkama sapa wata karqa. [3] Yapayqa kanman sina kay anafilaxia mikhunarayku kaqmanta. [35] Kay riesgo kaqqa aswan hatun kay waynakunapi sipaskunapi chanta warmikunapi ima.[3][10]
Kunanpi pacha kay anafilaxia kaqqa huchayuq kay 500–1.000 wañuykunamanta sapa wata (2,4 mirachisqa junupi) kay Estados Unidos kaqpi, 20 wañuykuna sapa wata kay Reino Unido kaqpi (0,33 mirachisqa junupi) chanta 15 wañuykuna sapa wata Australia kaqpi (0,64 mirachisqa junupi).[10]Kay wañuykunamanta tasasqa pisiyarqanku kay 1970 watapi chanta 2000 watapi[36] Australia kaqpi, wañuyqa kay anafilaxia mikhunamanta kaqraykuqa warmikunapi aswanta tarikun, kay insectos wach’iyraykutaq qharikunapi aswanta tarikun.[10] Kay anafilaxia kaqrayku wañuyqa aswan tarikun kay jampikunarayku.[10]
Ñawpa willaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay "afilaxia" kaqqa suticharqa Charles Richet kay 1902 watapi, chanta qhipantataq tikrakurqa "anafilaxia" kaqman allinta uyarikusqanrayku. [11] Kayrayku kay Premio Nobel Medicinamanta chanta Fisiologíamanta kaqta qurqanku kay anafilaxiamanta llamk’ayninrayku kay 1913 watapi.[4] Ahinapas, kay ruwayqa ñawpamantaña willakuq karqa. [24] Kay simiqa hamun kay Griego simikunamanta ἀvά ana, ñiqay, y φύλaEις filaxis, hark’akuy. [37]
Taripaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sapa kuti anchata kallpakunku kay epinefrina sublingual kaqta ruwanapaq kay anafilaxia kaqta jampinapaq.[10] Yachanapi kay Subcutánea t’uqsina kay anticuerpo anti-IgE omalizumab kaqmanta kachkan huk método hina kutimuyninmanta hark’akunanpaq, ichaqa manaraq qukunchu jampikunapaq. [5][38]
Willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 Tintinalli, Judith E. (2010). McGraw-Hill Companies. ed. Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York. pp. 177–182. ISBN 0-07-148480-9.
- ↑ Oswalt ML, Kemp SF (Mayo 2007). «Anaphylaxis: office management and prevention». Immunol Allergy Clin North Am 27 (2): pp. 177–91, vi. doi:10.1016/j.iac.2007.03.004. PMID 17493497. «Clínicamente, se considera que probablemente existe anafilaxia si se cumple uno cualquiera de tres criterios a lo largo de minutos u horas».
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Simons FE (Octubre 2009). «Anaphylaxis: Recent advances in assessment and treatment». J. Allergy Clin. Immunol. 124 (4): pp. 625–36; quiz 637–8. doi:10.1016/j.jaci.2009.08.025. PMID 19815109. https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Marx, John (2010). Mosby/Elsevier. ed. Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. Philadelphia, PA. p. 15111528. ISBN 978-0-323-05472-0.
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 Simons, FE; World Allergy, Organization (2010 Mayo). «World Allergy Organization survey on global availability of essentials for the assessment and management of anaphylaxis by allergy-immunology specialists in health care settings.». Annals of allergy, asthma & immunology : publicación official del Colegio Americano de Alergias, Asma e Inmunología 104 (5): pp. 405–12. doi:10.1016/j.anai.2010.01.023. PMID 20486330. http://www.csaci.ca/include/files/WAO_Anaphylaxis_Guidelines_2011.pdf.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Sampson HA, Muñoz-Furlong A, Campbell RL, et al. (Febrero 2006). «Second symposium on the definition and management of anaphylaxis: summary report—Second National Institute of Allergy and Infectious Disease/Food Allergy and Anaphylaxis Network symposium». J. Allergy Clin. Immunol. 117 (2): pp. 391–7. doi:10.1016/j.jaci.2005.12.1303. PMID 16461139.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Limsuwan, T; Demoly, P (2010 Julio). «Acute symptoms of drug hypersensitivity (urticaria, angioedema, anaphylaxis, anaphylactic shock).». The Medical clinics of North America 94 (4): pp. 691–710, x. doi:10.1016/j.mcna.2010.03.007. PMID 20609858. http://smschile.cl/documentos/cursos2010/MedicalClinicsNorthAmerica/Acute%20Symptoms%20of%20Drug%20Hypersensitivity%20(Urticaria,%20Angioedema,%20Anaphylaxis,%20Anaphylactic%20Shock).pdf.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Brown, SG; Mullins, RJ, Gold, MS (2006 Sep 4). «Anaphylaxis: diagnosis and management.». The Medical journal of Australia 185 (5): pp. 283–9. PMID 16948628.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Triggiani, M; Patella, V, Staiano, RI, Granata, F, Marone, G (2008 Sep). «Allergy and the cardiovascular system.». Clinical and experimental immunology 153 Supl 1: pp. 7–11. doi:10.1111/j.1365-2249.2008.03714.x. PMID 18721322. PMC 2515352. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515352/?tool=pubmed.
- ↑ 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 10,17 10,18 10,19 10,20 10,21 10,22 10,23 10,24 10,25 Lee, JK; Vadas, P (2011 Julio). «Anaphylaxis: mechanisms and management.». Clinical and experimental allergy : journal of the British Society for Allergy and Clinical Immunology 41 (7): pp. 923–38. doi:10.1111/j.1365-2222.2011.03779.x. PMID 21668816.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Boden, SR; Wesley Burks, A (2011 Julio). «Anaphylaxis: a history with emphasis on food allergy.». Immunological reviews 242 (1): pp. 247–57. doi:10.1111/j.1600-065X.2011.01028.x. PMID 21682750.
- ↑ Worm, M (2010). «Epidemiology of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 12–21. doi:10.1159/000315935. PMID 20519879.
- ↑ 13,0 13,1 editores, Marianne Gausche-Hill, Susan Fuchs, Loren Yamamoto, (2007). Jones & Bartlett. ed. The pediatric emergency medicine resource (Rev. 4. ed. edición). Sudbury, Mass.. pp. 69. ISBN 978-0-7637-4414-4. http://books.google.ca/books?id=lLVfDC2dh54C&pg=PA69.
- ↑ Dewachter, P; Mouton-Faivre, C, Emala, CW (2009 Nov). «Anaphylaxis and anesthesia: controversies and new insights.». Anesthesiology 111 (5): pp. 1141–50. doi:10.1097/ALN.0b013e3181bbd443. PMID 19858877.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 Volcheck, Gerald W. (2009). Humana Press. ed. Clinical allergy : diagnosis and management. Totowa, N.J.. pp. 442. ISBN 978-1-58829-616-0. http://books.google.ca/books?id=pWZLkZB7EW8C&pg=PA442.
- ↑ 17,0 17,1 Drain, KL; Volcheck, GW (2001). «Preventing and managing drug-induced anaphylaxis.». Drug safety : an international journal of medical toxicology and drug experience 24 (11): pp. 843–53. PMID 11665871.
- ↑ Klotz, JH; Dorn, PL, Logan, JL, Stevens, L, Pinnas, JL, Schmidt, JO, Klotz, SA (2010 Jun 15). «"Kissing bugs": potential disease vectors and cause of anaphylaxis.». Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America 50 (12): pp. 1629–34. doi:10.1086/652769. PMID 20462351.
- ↑ Bilò, MB (2011 Jul). «Anaphylaxis caused by Hymenoptera stings: from epidemiology to treatment.». Allergy 66 Suplemento 95: pp. 35–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2011.02630.x. PMID 21668850.
- ↑ Cox, L; Larenas-Linnemann, D, Lockey, RF, Passalacqua, G (2010 Marzo). «Speaking the same language: The World Allergy Organization Subcutaneous Immunotherapy Systemic Reaction Grading System.». The Journal of allergy and clinical immunology 125 (3): pp. 569–74, 574.e1-574.e7. doi:10.1016/j.jaci.2009.10.060. PMID 20144472.
- ↑ Bilò, BM; Bonifazi, F (2008 Agosto). «Epidemiology of insect-venom anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 330–7. doi:10.1097/ACI.0b013e32830638c5. PMID 18596590.
- ↑ 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 Khan, BQ; Kemp, SF (2011 Agosto). «Pathophysiology of anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (4): pp. 319–25. doi:10.1097/ACI.0b013e3283481ab6. PMID 21659865.
- ↑ 23,0 23,1 23,2 Lieberman P (Septiembre 2005). «Biphasic anaphylactic reactions». Ann. Allergy Asthma Immunol. 95 (3): pp. 217–26; quiz 226, 258. doi:10.1016/S1081-1206(10)61217-3. PMID 16200811.
- ↑ 24,0 24,1 24,2 24,3 Ring, J; Behrendt, H, de Weck, A (2010). «History and classification of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 1–11. doi:10.1159/000315934. PMID 20519878. http://media.wiley.com/product_data/excerpt/42/04708611/0470861142.pdf.
- ↑ Anaphylaxis, Author: Stephen F Kemp, MD, FACP; Chief Editor: Michael A Kaliner, MD;http://emedicine.medscape.com/article/135065-overview#showall
- ↑ 26,0 26,1 Da Broi, U; Moreschi, C (2011 Enero 30). «Post-mortem diagnosis of anaphylaxis: A difficult task in forensic medicine.». Forensic Science International 204 (1-3): pp. 1–5. doi:10.1016/j.forsciint.2010.04.039. PMID 20684869.
- ↑ Resuscitation Council (UK) (ed.): «Emergency treatment of anaphylactic reactions – Guidelines for healthcare providers» (PDF) (Enero de 2008).
- ↑ Simons, KJ; Simons, FE (2010 Agosto). «Epinephrine and its use in anaphylaxis: current issues.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 354–61. doi:10.1097/ACI.0b013e32833bc670. PMID 20543673.
- ↑ Mueller, UR (2007 Agosto). «Cardiovascular disease and anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 7 (4): pp. 337–41. doi:10.1097/ACI.0b013e328259c328. PMID 17620826.
- ↑ Sicherer, SH; Simons, FE, Section on Allergy and Immunology, American Academy of, Pediatrics (2007 Marzo). «Self-injectable epinephrine for first-aid management of anaphylaxis.». Pediatrics 119 (3): pp. 638–46. doi:10.1542/peds.2006-3689. PMID 17332221.
- ↑ Sheikh A, Ten Broek V, Brown SG, Simons FE (Agosto 2007). «H1-antihistamines for the treatment of anaphylaxis: Cochrane systematic review». Allergy 62 (8): pp. 830–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2007.01435.x. PMID 17620060.
- ↑ 32,0 32,1 Martelli, A; Ghiglioni, D, Sarratud, T, Calcinai, E, Veehof, S, Terracciano, L, Fiocchi, A (2008 Agosto). «Anaphylaxis in the emergency department: a paediatric perspective.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 321–9. doi:10.1097/ACI.0b013e328307a067. PMID 18596589.
- ↑ Harris, publicado por Jeffrey; Weisman, Micheal S. (2007). Informa Healthcare. ed. Head and neck manifestations of systemic disease. London. pp. 325. ISBN 978-0-8493-4050-5. http://books.google.ca/books?id=31yUl-V90XoC&pg=PA325.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ Koplin, JJ; Martin, PE, Allen, KJ (2011 Oct). «An update on epidemiology of anaphylaxis in children and adults.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (5): pp. 492–6. doi:10.1097/ACI.0b013e32834a41a1. PMID 21760501.
- ↑ Demain, JG; Minaei, AA, Tracy, JM (2010 Agosto). «Anaphylaxis and insect allergy.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 318–22. doi:10.1097/ACI.0b013e32833a6c72. PMID 20543675.
- ↑ merriam-webster.com (ed.): «anaphylaxis».
- ↑ Vichyanond, P (2011 Sep). «Omalizumab in allergic diseases, a recent review.». Asian Pacific journal of allergy and immunology / lanzado por la Sociedad Tailandesa de Alergia e Inmunología 29 (3): pp. 209–19. PMID 22053590.


text:
Quechua llaqtapaq qellqasqaña Diospa Palabran kachkaptinpas kachkanmi, achka mana leey yachaqkunaqa. Chaynapim “Runa Simi” mana leey yachaqkunata qawaspa, alfabetizacionwan quechua warmikunawan llamkayta qallaykurqaku “Yachaychik Diospa Nisqan” programawan.
Runa Simipi promotorkunam lloqsinku llaqtakunaman achka kutita watapi, alfabetizacionpi promotorkunata capacitananpaq. Chaynapi paykunaña yachaykuspanku Iglesiankupi yachachinankupaq, chaskinkutaqmi alfabetizanapaq materialkunatapas chaywan llamkanankupaq.
Alfabetizakuqkunaqa leeyta yachaykuspankuqa chaskinqakum huk “Chuya Qellqata” leenankupaq.


text:
Nilton Santos
Nilton Reis dos Santos sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1925 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - 27 ñiqin ayamarq'a killapi 2013 watapi wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Regiunal Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kariuka Kampiunatu: 1948,1957,1961 wan 1962.
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nilton Santos.


text:
Comunicamos Kichwa
Rikurayay ruraykuna “Lady Mar” shutiwan, harkashkami 1.6 toneladas de cocaína shiraykunata ama chayachun shuktak mamallaktaman.
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna kay Dirección Nacional Antinarcóticos en el Distrito de San Cristóbal llankaywan kay 22 wayru killa kay watapi, hapishkami 31 runakunata (Tukuykuna kay Ecuador llaktamanta) shiraykunata hatukushkamanta ña hapishka runakuna rikukunpi.
Kay kanuapi purik runakunata ña churashkami kay apuk paktachikunapa makipi, shinallatak shuk wambra musutapash, kay tantanakuymanta runakuna ushashkami utka purik kanuwakunata, purikushkami kay ecuador mamallaktapa kunuk llaktapi, kay llankaywan shinallatak Administración para el Control de Drogas (DEA), llankaywan wankurishpa ña llankayta paktachikunmi kay mamallaktapi kay shiraykunata hatukunata harkashpa tukuypi chaskishkami kay embarcación americana, llankaywan ña harkashkami kay shuktak mamallataman purikunata, ishakay kanuwakunapi apakushkami 1600 paquetes de forma rectangular kipikunata, hapishkami cocaína.shiraykunata.
Kay tapuykunata paktachishkami kay tantanakuy shuktak llaktakunawan llankay ña apakushkami ashka shiraykunata, kay hatun mama kuchata kay Centro América y México llaktakunaman.
Shuktak pakta llankaykuna
Rikurayay ruraykuna kay Unidad de Información de Puertos y Aeropuertos llankaykunapi, ña rikushkami kay tantanakuy llakichikunata apakushkami kay kanuakuna shayakukpi wakaychishkami, kipataka hatun aparik ukupi wakaychishka pakalla, ushashkami kay harkaykunata pakishpa, .
Imaykuna.
Cocaína con un peso bruto de 105.200 g
4 armas de fuego
Hapishka runakuna
Miguel C.P
Tomas T.Q
Elías M.C
Darwin C.C
Marlon M.R
Víctor B.T
Wilmer B.C
Francisco C.C
Kay imaykunata ña churashkami apuk paktachkunapa makipi, kay imaykunata apankami kay llankay kamakpi.
Yuyaripanki chapakkuna tukuypimi yanapanka tukuy mamallaktapi shinallatak harkankami kay shiraykuna ama llakichichun ayllullaktakunata. LuisP./DNCE.
Deja una Respuesta
Tendencia
-
Comunicamos4 semanas año
Cinco sujetos fueron detenidos en delito flagrante cuando desembarcaban mercadería de camión robado
-
Comunicamos3 semanas año
Policía Judicial desarticuló un grupo delictivo dedicado al delito de robo a personas, en Quito
-
Comunicamos4 días año
“Distrito Valle del Amanecer el más seguro del país”
-
Comunicamos3 semanas año
En la Nueva Prosperina la Policía recupera tres vehículos y una motocicleta robados


text:
Martin Van Buren
Martin Van Buren sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin qhapaq raymi killapi 1782 watapi paqarisqa Kinderhook llaqtapi - † 24 ñiqin anta situwa killapi 1862 watapi wañusqa Kinderhook llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runas karqan, umalliqnin (1837 watamanta 1841 watakama), ñawpaq Dimokratiku Partidupi kaq umalliqsi.
Yaya: Abraham Van Buren (1737–1817); Mama: Maria Van Alen (Hoes).
Alma mater:
1829 watamanta ñawpaq kuti New York suyu Kamachiq runa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Martin Van Buren.


text:
P'allqa distritu (Lampa)
- Wankawillka suyupi kaq Pallqa distritumanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
P'allqa distritu (kastilla simipi: Distrito de Palca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Lampa pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa P'allqa llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 081 (Man over board 1)
81. Runa yakuman urmaykun 1
Jamuy á, ¡llajtata puriykacharej jina muyurqamusun!
Niño: "Sumaj chayqa, qhawariy imayna sayachisqachu kaykuna kasqanta. Llajta qhawajkunata qhawarimusaj má."
Niña: "Noqa aswampis p’anqakunata qhawarimusaj. Chaypeqa maskha unaytapis kana jinalla mawk’a p’anqakunata qhawaspaqa."
Niño: "Uuu, kayqa palacio real nisqa. Wao, kay jina sumajrí."
Niña: "Noqa risaj, maypichus tukuy laya uywakuna kashanku zoológico nispi chayman."
Niño: "¿Munankichu ayllukimanta kajkunata waturimuyta jaqay ukhupi?" (risa)
Unay watakuna ñawpajta Tata Dios chay llajtata qhawarqa. Wasikuna ruwasqasqa may jina k’achitus kasqa á. Chay ukhuspitaj manchay chejnikuy junt’a, maqanakuykuna, runa masintin wañuchinakuykuna kasqa. Chaypi tiyakoj runakunaqa kawsasqanku manapis Dios nitaj kamachisnimpis kanmanchu jina.
Qonqasqata qonqarpasqanku ruwajninkumantaqa. Chaymá tukuy imamanta nisqapis mana allinchu runakunapajqa.
Sichus kunan Dios kawsayniykita qhawashan chay, ¿imatataj rikushanrí? Payqa juchata castiganqapuni, imaraykuchus cheqan. Chanta Diosqa munakuy kallantaj, astawan munan salvayta castiganamanta nisqaqa, chayraykutaj nin.
Dios: "Jonás, riy jaqay sumaj uyarisqa, sumaj rejsisqa Níneve llajtaman. Chaypi sut’inchamuy castigoymanta, imaraykuchus jaqay llajtapi runakunaqa Noqamanta qonqakapunku."
Jonás sayariytawan risqa, jinapis mana Nínive llajtamanchu risqa.
(correr, respiración agitada)
Jonás: "Ni jayk’aj Níniveman riymanchu. ¿Llajtaykoj contrankunamanchu riyman kasqa? Nipuni, locochu kayman imataj. Paykunaman Disopa castigon jamuchun, tukuy wañuchunku, chaytapuni munashanku. Aa, jaqay barco llojsinqasina, noqa sumajta pagasaj, karuman apanawankupaj."
Diosmanta ayqenaqa mana jinallachu, Jonás chay carga apaj barcoman llojsiykuspa cargas chawpiman sumajta siriykurispa puñurpasqa. Chayta ruwaspa mana ruwanata ruwasharqa, ¿Diosmanta ayqeyta atisunmanchu? Ní kay pachaj tukukuyninkama rispapis á, Dios tukuynejpi rikullawasumpuni, Paypajqa mana imapis, Diosqa qhawasharqapuni imatachus Jonás ruwasqantaqa.
Kaymanta jinalla huracán jatarisqa mama qochapeqa. Barcopi rejkunataj diosninkunaman qhawaparikusqanku, Diostatamampis, pitaj ayqeyta munarqa, mana rejsirqankuchu. Cargasllata yakuman choqasqanku, mana kaj chayqa kasqa, barcoqa mama qocha yaku patapi papel jina phawaykacharisqa, imaratollapis p’ultikuyta aterqa, chaymanta capitántaj jap’isqa thalanoqasqa Jonástaqa.
Capitán: "Hey, rijch’ariy á, Diosman qhapariy, chaychus salvawasunman."
Jonásqa ujta qhawaykacharpaqa, chanta tukuy ima yacharpakusqa.
Marinero: "¿Cheqamanta pitaj kanki? ¿Maymantataj jamushanki? ¿Ima ruwanayojtaj kanki?"
Jonás: "Jonás kani, uj k’ata Diosllata yupaychani, kay jallp’ata, janaj pachata ruwaj Diosta. Noqa juchayoj kani kayjina kanampajqa, Diospa niwasqanta mana uyarispa."
Marinero: "Ajá, kunan imatataj ruwasqayku qanwanrí."
Jonás: "Yakuman choqaykuwaychej, chaywan allinyanqa Diostaj salvasonqachej."
Chaytai manaraj munasqankuchu, chanta Jonásta jap’iytawan mama qocha yakuman choqaykusqankupuni. (chapoteo)
¿Chaypichu tukukorqa? Mana, chaymantaraj qallarrqa.
Chaymanta qhepallampiña yachasun.
Personajes: Relator, niño, niña, Dios, Jonás, capitán, marinero
© Copyright: CEF Germany


text:
Llaktayuk Chaypikachun Rikurayak Tantanakuyka kamachikkunata churankapak akllay ruraykunata paktachin. Mamakachiypi kamachiykunapipash nishkata katishpa.
- Akllanakuypak Minkashka Llaktayukkuna
Akllanakuypak Minkashka Llaktayukkunaka chunka purami kan: 5 Mamallakta Awllimanta minkashkakuna shinallatak tantanakuymanta 5 minkashkakuna. Paykunaka mishanakuyman yaykushpami akllaytukun, tukuy mañaykunata paktachishka kashpa.
CPCCS tantanakuyka akllanakuypak minkashka llaktayukkunatami wallpachina, kay kati kamachikkunata akllankapak:
– Akllayta Harkak Kimsakamachik
- Utkachik kimsarunata rikuchishkawan CPCCS tantanakuyka kay kati kamachikkunata chura, mananiy shinallatak ñawinchiy ruraykuna rurashka kipa:
– Mamallakta Kamachiy Yanapak shinallatak y
- Chanik Minkashkawan III wankuriypi: Kamaywasi yalliymanta, ñukanchik mamallaktapika Llaktayuk Chaypikachun Rikurayak Tantanakuymi mishanakuypak ukukamachiykunata akllanakuypak churana:
- Mamallakta awllikuna, kamaywasikunapash kimsarunata kachashkamanta, 7 aymuray killa 2011 wata shitanakuypi arinishka mushukyachiypika Llaktayuk Chaypikachun Rikurayak Tantanakuymi imashina ruranata, pachakunata, shuk ashtawan akllanakuy mitata churan:
Llaktayuk Chaypikachun Rikurayak Tantanakuyka makachikunapi nishkakunata paktachishpaka akllanakuy ruraykunata ruray ushan, kamaywasikunapak kamachikkunata churan. Kaykuna:
– IESS Kullkikamakwasipak tantarishka shinallatak rukukunapak minkashkakuna
– Rmikuna Awkiyaypak Mamallakta Rimanakuypak Minkashkakuna
– Defensores y defensoras del Kullkiyachik Llikapak sapan yanapakwasikunapak tantarikkunapak mawkakta kamakkuna
– Mamallaktapi willachikkunapak rikukkunata killkakatikkunatapash kamakkuna
– Paktakaypak Mamallakta Tantanakuypak minkashka llaktayukkuna
– Shuk Sumakruna Kamachiypi nishkakunapash


text:
Antonio Guzmán
Silvestre Antonio Guzmán Fernández sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin hatun puquy killapi 1911 watapi paqarisqa La Vega llaqtapi - 4 ñiqin anta situwa killapi 1982 watapi wañusqa Santo Domingo llaqtapi), huk Duminikana mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku karqan.
Taytan: Silvestre Guzmán Pérez; Maman: Jimena Fernández de Castro.
Warmi: Renée Klang Avelino.
Churinkuna: (2).
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antonio Guzmán.


text:
Intenciones para octubre killa 2022 watapi
Intención General: Señor Jesucristo, mañakuyku kay pachapi waqlliy tukukunanpaq. Honrado runakunaqa honrado kachun. Waqlliq runakunata honrado kanankupaq ruway. Kallpata qoy kamachikuqkunaman, umalliqkunaq mat’ipayninta hark’anankupaq, waqllichinankupaq. Concede que nadie pide y recibe soborno y soborno y no nadie da soborno y soborno. Tukuy waqllisqa ruwaykunata llapa runaman willay. Sapa político, burócrata, juez, policía, militar, gobierno llank’aq hinaspa mayqen runapas mana waqlliq kananpaq qoy. Sapa kawsaymanta waqlliyta saphichay. Llapa mana allichay atina, mana muchuq waqlliq runakunata chinkachiy.
Misionero Intención: Señor Jesucristo, mañakuyku Indiapi llapa paganokuna hinallataq hawa llaqtakunapi indio paganokuna bautizakuyta chaskinankupaq, católico kanankupaq. Mañakuyku India nacionpi llapa ortodoxokuna protestantekuna católico kanankupaq. India suyupi llapa católicos kamachikuykunata hunt’anankupaq qoy, allin ch’uya kawsayniyoq kanankupaqpas; domingo p’unchay, santo p’unchay obligacionta waqaychay; ama ima paganokunaq ceremoniapipas nitaq ritualpipas participaychu; ama suwakuychu, wañuchiychu nitaq llulla testigochu; amataq runamasiykiq kaqninkunatapas munapayaychu.


text:
23 KAQ YACHACHIKUY
Pampachaq kaytam yacharurqa
1. ¿Imanasqataq Pedroqa llumpay hukmanyasqa tarikurqa?
PEDROQA manachá haykapipas qonqarqachu Jesuspa qawarisqantaqa. ¿Piñasqachu otaq hukmanyasqachu Jesusqa Pedrota qawarirqa? Manam yachanchikchu, Bibliaqa kaynallatam willawanchik: ‘Jesusmi muyuriykuspan Pedrota qawarirqa’, nispa (Luc. 22:61). Chaywanmi Pedroqa cuentata qokururqa Jesusta negayninqa llumpay mana allin kasqanta. Jesuspa nisqanman hinam Pedroqa payta negarurqa kimsa kutikama. Chaywanqa, ¡mayna hukmanyasqachá Pedroqa tarikurqa!
2. ¿Imamantam Pedroqa yacharurqa? ¿Imatam ñoqanchikpas yachachwan?
2 ¿Pedroqa manañachu pampachasqa karqa? Manam chaynachu. Payqa iñiyniyoq kaspanmi pantasqanmanta wanakurqa hinaptinmi Jesusqa pampachaykurqa, chaynapim Pedroqa yacharurqa pampachakuq kayta. Ñoqanchikpas yachananchikmi hukkuna pampachayta. Chaypaqmi Pedrota imam pasasqanmanta yachasqanchikqa yanapawasun.
Astawanraqmi yachanan karqa
3, 4. a) ¿Imamantam Pedroqa Jesusta tapurqa, imanasqataq chaynata tapunman karqa? b) ¿Imaynatam Jesusqa Pedrota yanaparqa runakunapa yachachisqanta mana qatipakunanpaq?
3 Soqta killa ñawpaqtaraqmi Pedroqa Capernaum llaqtapi Jesusta kaynata tapurqa: “Señorlláy ¿hayka kutikamataq wawqey huchallikuwaptinqa pampachasaq? ¿Qanchis kutikamachu?”, nispa. Chayna nisqanwanqa allin runa kasqanpaqchá Pedroqa hapikurqa, chay tiempopi religionpi umalliqkunam yachachirqaku pitapas kimsa kutikamalla pampachanapaq kasqanta. Ichaqa Pedrotam Jesusqa kaynata contestarqa: “Manam qanchiskamallachu aswanqa qanchis chunka qanchiskamam”, nispa (Mat. 18:21, 22).
4 Chaynata contestaspanqa, ¿nichkarqachu pipas sientichiwasqanchikta mana qonqanapaq kasqanmanta? Manam. Nichkarqaqa cheqap kuyakuyniyoqqa hayka kutikamapas pampachaykuq kasqanmantam (1 Cor. 13:4, 5). Mana kuyapayakuq chaynataq cheqnikuq runakunapa yachachisqankuta mana qatipakunanpaqmi Jesusqa Pedroman yachachirqa, chay runakunaqa hayka kutikama pampachasqankutam yuyarayaqku. Jehova Diosta serviqkunaqa llakipayaspam pampachaykunankupaq kallpanchakunku (leey 1 Juan 1:7-9).
5. ¿Imayna tarikuspanchikmi entiendenchik pampachaykuyqa ancha allin kasqanmanta?
5 Jesuspa chayna yachachisqanmantaqa manam Pedroqa imatapas nirqachu. Ichaqa, ¿allintachu entienderurqa? Pipas pampachaykuwananchikta necesitaspam entiendenchik pampachaykuyqa allin kasqanmanta. Pedrotapas chaymi pasarurqa, Jesucristo manaraq wañuchkaspa pampachaykunantam payqa anchata necesitarqa.
Achka kutikamam pampachasqa karqa
6. ¿Imaynatam Pedroqa qawarqa humilde kanankupaq Jesuspa yachachisqanta? ¿Imaynatam Jesusqa entiendechirqa?
6 Jesusqa huk tutallañam kay Pachapi kanan karqa. Ichaqa apostolninkunamanmi astawanraq yachachinan karqa. Humilde kanankupaqmi yachachirqa. ¿Imaynata? Chakinkuta mayllaspam, chaytaqa ruwaqku mana ancha favorecesqa sirvientekunallam. Pedroqa manam allinpaqchu qawarqa chakinkuta Jesus mayllasqantaqa, manataqmi munarqachu paypa chakinta mayllanantaqa. Imanasqa mayllasqanmanta Jesus entienderachiptinñam makintapas umantapas mayllananta munarqa. Jesusqa pacienciakuspanmi chayna mayllasqanwan sumaqllata entiendechirqa humilde runa kanankupaq (Juan 13:1-17).
7, 8. a) ¿Imanasqan Jesusqa astawan pacienciakunan karqa Pedropaq? b) ¿Imaynatam Jesusqa qawachirqa kuyapayakuspa entiendeq kasqanta?
7 Chaymanta qepallatam Jesusqa Pedrowan astawan pacienciakunan karqa. Apostolkunam hatunchakuq kaspanku atipanakuyta qallaykurqaku mayqenninku astawan autoridadniyoq kasqankumanta, Pedropas chaypim atipanakurqa. Jesusmi ichaqa sumaqllata corregispan payta hinalla qatisqankumanta alabaykurqa. Ichaqa nirqataqmi payta saqerunankupaq kasqanmantapas. Pedroñataqmi chaylla nirqa wañunan kaptinpas Jesustaqa manapuni saqenanmanta. Jesusmi ichaqa nirqa iskay kutikama gallo manaraq waqachkaptin kimsa kutikama negananpaq kasqanmanta. Jesuspa chayna nisqanta mana creespanmi Pedroqa alabakuspan nirqa wakin apostolninkuna Jesusta saqeptinpas payqa mana haykapipas saqenanmanta (Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luc. 22:24-28; Juan 13:36-38).
8 Jesuspa pacienciakuyninqa admirakuypaqmi. Ñakarispan wañunan hichpallapiña kaptinpas Jesusqa hinallam repararqa apostolninkunapa allin kayninkupi pantaq runakuna kaptinkupas. Jesusqa yacharqañam Pedro negananta, chaymi kaynata nirqa: “Ñoqam Diosta mañakurqani iñiyniki mana pisinanpaq. Kutirimuspaykim iñiqmasikikunata kallpanchanki takyanankupaq”, nispa (Luc. ). Chaywanmi Jesusqa qawachirqa ancha kuyapayakuq chaynataq entiendeq kasqanta. Payqa confiarqam Pedro iñiyninpi kaqmanta kallpanchakuspan hinalla Diosman sonqo kananta. 22:32
9, 10. a) ¿Imanasqataq Jesusqa Pedrota Getsemani huertapi corregirqa? b) ¿Imatam yachachiwanchik Pedropa pantaq kasqanqa?
9 Chaymanta qepatapas Pedroqa Getsemani huertapim achka kutikama corregisqa karqa. Jesusmi Santiagota Pedrota hinaspa Juanta nirqa Diosta mañakamunankama rikchan-rikchanlla kanankupaq, Jesusqa llumpay hukmanyasqa tarikuspanmi amistadninkunapa yanapayninta munarqa. Ichaqa orakusqanmanta sapa kutimuspanmi paykunata tarirqa puñuchkaqta. Chaywanpas pampachaykuspanmi sumaqllata nirqa: “Allin rurayta munaptikichikpas cuerpoqa mana kallpayoqmi kachkan”, nispa (Mar. 14:32-41).
10 Chaymanta qepallatam chay huertaman chayarurqaku achkallaña runakuna achkita hapirisqa, espadayoq hinaspa garroteyoq. Chay ratopiqa imapaqpas allintam tanteana karqa. Ichaqa manam chaynatachu Pedroqa ruwarqa. Qonqayllamanta espadanta horqospanmi sacerdotekunapa jefenpa sirvienten Malco sutiyoq runapa rinrinta qorururqa. Hinaptinmi Jesusqa mana piñakuspallan Pedrota corregirqa hinaspam chay runapa rinrinta sanoyachirqa. Chaymantapas discipulonkunatam Jesusqa nirqa ama peleanankupaq, chayna nisqantam kunan tiempokama Jehova Diosta serviqkunaqa kasukunchik (Mat. 26:47-55; Luc. 22:47-51; Juan 18:10, 11). Pedroqa pantaq runa kasqanwanmi Jesuspa pampachayninta achka kutikama necesitarqa. Pedrota chayna pasasqanwanmi cuentata qokunchik sapa kutilla pantaq kasqanchikmanta (leey Santiago 3:2). ¿Kanmanchu pi runapas Diospa pampachayninta mana necesitaq? Pedropaqqa manaraqmi tukurqaraqchu chay tutaqa. Astawan sasachakuypiraqmi tarikunan karqa.
Astawan pantasqanmanta
11, 12. a) ¿Imaynatam Pedroqa qawachirqa mana manchakuq kasqanta? b) ¿Ima prometesqantam mana cumpliyta atirqachu?
11 Chay runakunatam Jesus nirqa payta maskaspankuqa discipulonkuna pasakunankupaq saqenankuta. Pedroqa Jesusta defiendenanpaq ima ruwaytapas mana atispanmi wakin discipulokunapiwan lluptikurqaku.
12 Pedrowan Juanqa lluptichkaspankum sayarurqaku. Yaqapaschá sayarurqaku sacerdotekunapa jefen Anaspa wasinpa hichpanpi, chay wasimanmi Jesustaqa puntata aparqaku yanqamanta cargochaspa tapunankupaq. Chay wasimanta huklawman pusaptinkum Pedrowan Juanqa “karu qepallanta” qatirqaku (Mat. 26:58; Juan 18:12, 13). Chay achkallaña runakunatam Pedroqa qatirqa chaywanmi qawachirqa mana manchakuspan. Mana manchakuq kaspanmi Malcopa rinrintapas kuchururqa. Ichaqa Jesusta haykapipas mana saqenanpaq prometespanpas manam ima ruwaytapas atirqachu yanapananpaqqa (Mar. 14:31).
13. ¿Imaynataq Jesucristota cheqap qatikuyqa?
13 Kay tiempopipas Pedro hinam karullantapas richkankuman hina achka runakuna Jesusta qatinku otaq manam munankuchu Jesucristopi iñisqankuta hukkuna yachanankuta. Ichaqa watakuna pasaytam Pedroqa qellqasqanpi nirqa, Jesucristota cheqaptapuni qatikuyta munaspaqa imawanpas mana hukmanyaspa otaq mana manchakuspam Jesuspa ejemplonta sapa punchaw qatikunanchik (leey 1 Pedro 2:21).
14. ¿Maypitaq Pedroqa karqa Jesusta juzgasqanku tutapi?
14 Risqankuman hinam Pedrowan Juanqa sacerdotekunapa jefen Caifaspa wasi punkunman chayarurqaku. Chay runaqa qollqesapam karqa, wasinmi karqa Jerusalenpi llapallan wasikunamanta admirakuypaq hatunsu. Chayna wasikunaqa uku lawninpi hatun patioyoqmi karqa. Chay wasipa punkun cuidaq sirvientaqa manam Pedrota yaykuchiyta munarqachu. Juanmi ichaqa sacerdotewan reqsinakusqanrayku ukupiña karqa, chaymi punkuman kutimuspan punku cuidaqwan rimarqa Pedrotapas yaykuchinanpaq. Wasipa pationman yaykuruspanqa Pedroqa manapaschá Juanwanqa kuskachu karqaku nitaq Jesuspa kasqanmanpas rirqachu. Payqa patiollapim qeparqa qoñikunankupaq sirvientekunapa nina ratachisqankupa hichpanpi. Jesuspa contranpi llulla rimaqkunañataqmi wakinqa yaykurqaku wakinñataq lloqsimurqaku (Mar. 14:54-57; Juan 18:15, 16, 18).
15, 16. ¿Imaynatam cumplikurqa Pedromanta Jesuspa nisqan?
15 Ninapa kanchayninwan punkuta cuidaq sirvientam Pedrota reqsiruspan nirqa: “Qampas Galilea lawmanta kaq Jesuswanmi purirqanki”, nispa. Chayna nisqanwanmi Pedroqa mancharikurqa. Chaymi Jesusta negaspan mana reqsisqanmanta chaynataq chay warmiqa yanqa rimasqanmanta nirqa. Hinaspam Pedroqa punku lawman pasakurqa pipas mana reqsinanta munaspan. Chaymantapas huk sirvientam nirqa: ‘Kay runapas Nazaret llaqtayoq Jesuswanmi purirqa’, nispa (Mat. 26:69-72; Mar. 14:66-68). Pedroñataqmi juraspanraq kaqllamanta negakurqa Jesusta mana reqsisqanmanta. Chaykamaqa Pedroqa iskay kutikamañam Jesusta negarurqa, ichaqa mancharisqa kasqanwanmi mana yuyarqachu Jesuspa nisqanmantaqa.
16 Pedroqa anchatam kallpanchakurqa piwanpas mana reqsichikunanpaq ichaqa achka runakunam payman asuykurqaku. Hukninmi karqa rinrinta qorusqan Malcopa ayllun. Chay runam nirqa: “¿Manachu rikurqayki huertapi Jesuswan kuska kaqta?”, nispa. Pedroñataqmi juraspanraq negarqa chay rimasqankuqa yanqa kasqanta, Juan 18:26, 27; Mar. 14:71, 72).llullakuptinqa imapas pasananpaq kasqantam nirqa. Chaykamaqa kimsa kutikamañam Jesucristota negarurqa. Rimayta tukuruspallanmi kaqmanta uyarirurqa gallopa waqasqanta (
17, 18. a) ¿Imatam Pedroqa ruwarqa huchallikusqanmanta cuentata qokuruspan? b) ¿Imatam Pedroqa piensanman karqa?
17 Kay yachachikuypa qallariyninpi yachamusqanchikman hinam Jesusqa amistadnin Pedrota altosmanta qawarirqa. Chaywanmi Pedroqa cuentata qokurqa Jesuspa contranpi mana allin ruwasqanmanta. ¡Imaynaraq tarikurqa! Llumpay hukmanyasqa kaspanmi chay patiomanta tutayaqpi hawaman pasakurqa. Killam yanqa-yanqallata kancharqa ichaqa ñawinman weqen huntaptinmi Pedroqa manaña puriyta atirqachu. Chaymi llumpay llakisqa kayninta mana aguantaspan puramintita waqarqa (Mar. 14:72; Luc. 22:61, 62).
18 Pedroqa piensarqachá chay huchallikusqanmanta manaña haykapipas pampachasqa kananmanta, ¿pampachanmanraqchu karqa Jesucristo?
¿Manaña pampachananpaqchu karqa?
19. ¿Imaynam Pedroqa sientekurqa Jesusta negaruspan? ¿Imaynatam yachanchik Diosta hinalla servisqanmanta?
19 Pedroqa mayna hukmanyasqachá karqa. ¡Astawanraqchá llumpay llakisqa tarikurqa Jesusta llumpayta ñakarichispa wañuchisqankuwanqa! ¡Mayna hukmanyasqaraq tarikurqa negasqanwan Jesuspa sonqon nanachisqanmanta! Pedroqa qalaypaq llakipim tarikurqa ichaqa manam saqerurqachu Dios serviynintaqa. Bibliam willawanchik tukuy chaykuna pasasqan qepallata iñiqmasinkunawan huñunakusqanmanta (Luc. 24:33). Jesuspa apostolninkunaqa llapankuchá pesapakurqaku runakunata manchakusqankurayku Jesusta saqesqankumanta, ichaqa huñunakusqankuwanmi consuelanakurqaku.
20. ¿Imatam yachachiwanchik Pedropa tanteakusqan?
20 Iñiqmasinkunawan huñunakunanpaq Pedropa tanteakusqanqa allinpunim karqa. Pipas Jehova Diospa contranpi huchallikuptinqa manam huchallikusqanpichu reparan aswanqa huchanmanta wanakuspan hinalla servisqanpim (leey Proverbios 24:16). Pedroqa hukmanyasqa tarikuspanpas iñiyniyoq kasqantam qawachirqa iñiqmasinkunawan huñunakuspan. Huchallikuruspaqa otaq llumpay llakisqa tarikuspaqa manam pitapas rikuyta munanchikchu, ichaqa chayna ruwayninchikqa manam allinninchikpaqchu (Prov. 18:1). Iñiyninchikpi qaqa hina takyanapaqqa iñiqmasinchikkunawanmi hinalla huñunakunanchik (Heb. 10:24, 25).
21. ¿Imamantam Pedroqa yacharurqa iñiqmasinkunawan huñunakusqanrayku?
21 Pedroqa iñiqmasinkunawan kasqanraykum yacharurqa churasqanku sitiopi Jesuspa cuerpon manaña kasqanta, chay sitiopa punkuntaqa allintam taparqaku. Chayta yacharuspankum Pedrowan Juanqa qawamunankupaq kallpaylla rirqaku. Pedromantaqa Juanqa yaqapaschá mozoraq kasqanrayku puntata chayarurqa Jesuspa cuerponta churasqanku sitioman. Ichaqa chay sitiopa punkun kicharayaqta rikuspanpas manam yaykurqachu. Pedrom ichaqa pisipasqallaña chayaruspanpas chaylla yaykururqa, ¡cheqaptamá Jesuspa cuerponqa manaña kasqachu! (Juan 20:3-9.)
22. ¿Imanasqam Pedroqa manaña iskayrayarqañachu nitaq llakisqañachu tarikurqa?
22 Pedroqa manam creerqachu Jesus kawsarichisqa kasqanmantaqa nitaq angelkunapa willakusqanman hina Diosman sonqo warmikunapa willakusqankutapas (Luc. 23:55–24:11). Ichaqa chay punchaw tardeykuqtam manaña iskayrayarqañachu nitaq llumpay llakisqañachu karqa. ¡Jesusqa kawsarirurqam atiyniyoq espiritu cuerpopi!, chayna kasqantam qawachirqa apostolninkunaman rikuriykuspan. Ichaqa paykunaman manaraq rikurichkaspanmi Pedromanraq rikuriykurqa. Apostolninkunam nirqa: “Cheqaptapunim Señorqa kawsarirusqa. Pedromanpas rikuriykunñam”, nispa (Luc. 24:34). Watakuna pasaytam apostol Pablopas qellqarqa: ‘Rikuriykurqam Pedroman, chaymantañataqmi rikuriykurqa apostolninkunaman’, nispa (1 Cor. 15:5). Chay willakuykunam qawachiwanchik Jesusqa Pedroman rikuriykusqanmanta.
Pedroqa achka kutitam necesitarqa Jesus pampachaykunanta, ¿pitaq mana necesitanmanchu Dios pampachaykunanta?
23. ¿Imanasqataq llumpayta huchallikuruspaqa Pedrota yuyarinanchik?
23 Jesus rikuriykuptin Pedro imayna tarikusqanmantaqa manam Bibliaqa willawanchikchu. Pedroqa maynatachá kusikurqa Jesusta qawaykuspan, chaymantapas imamantapas puntataqa negasqanmanta pampachaykunanpaqchá mañakurqa. Jesusqa tukuy sonqonwanchá pampachaykurqa. Kay tiempopipas Diosta serviqkunaqa Pedrotam yuyarinanchik, manam piensanachu huchallikusqanchikmanta Dios manaña pampachawananchikpaq kasqantaqa. Jesusqa Jehova Dios imayna kasqantam qawachin, payqa ‘pampachakuykuqmi’ (Is. 55:7).
Tukuy sonqonwanmi pampachaykurqa
24, 25. a) ¿Imaynam Pedroqa kutimuchkarqa Galilea lamar qochamanta? b) ¿Imatam Pedroqa ruwarqa achikyaq lawta Jesus milagrota ruwaruptin?
24 Yapamanta tupanankupaqmi Jesusqa apostolninkunata nirqa Mat. 26:32; Juan 21:1-3).Galilea lawman rinankupaq. Chayman chayaruptinkum Pedroqa riqmasinkunapiwan challwa hapiq pasarqa. Pedroqa mozo kasqanmantaraqmi challwa hapiq karqa. Botepa kikichyasqanta chaynataq hapisqan atarrayata olakuna imayna kuyuchisqanwanmi Pedroqa kusisqa sientekurqa. Ichaqa tukuy tuta maynata kallpanchakuspanpas manam huk challwallatapas hapirqakuchu (
25 Achikyaqtañataqmi lamar qochapa patanmanta huk runa paykunata nirqa botepa waklawninman atarrayata wischunankupaq. Chaynata ruwaspam hapirurqaku 153 challwakunata, chayta Juan 21:4-14).ruwanankupaq pi kamachisqanta musyaruspanmi Pedroqa botemanta yakuman pawaykuspan lamar qochapa patanman chaylla nadearqa. Qochapa patanpim Jesusqa discipulonkunaman challwa kankata mikunankupaq nirqa. Ichaqa Pedrowanmi astawan rimarqa (
26, 27. a) ¿Imapaqmi Jesusqa Pedrota kimsa kutikama tapurqa? b) ¿Imaynatam Jesusqa qawachirqa Pedrota pampachaykusqanta?
26 Chay 153 challwakunata hapimusqankuta qawachispanmi Jesusqa Pedrota tapurqa: “¿[Kaykunamanta] mastachu kuyawanki?”, nispa. ¿Pedroqa challwa hapiynintachu astawan kuyarqa icha Jesustachu? Manam unayraqchu pasarqa Jesucristota kimsa kutikama negasqanqa. Chaymi Jesusqa discipulonkunapa qayllanpi kimsa kutikama Pedrota tapurqa pi kuyasqanmanta. Pedroqa pi kuyasqantam qawachinan karqa, ¿imaynata? Dios serviyninta ima ruwaymantapas puntapi churaspan chaynataq iñiqmasinkunata iñiyninkupi kallpanchaspan (Luc. 22:32; Juan 21:15-17).
27 Chaywanmi Jesusqa qawachirqa paypas chaynataq Taytanpas Pedropi hinalla confiasqankuta. Pedroqa allintachá yanapakurqa Jesuspa dirigisqanman hina iñiqmasinkunata kallpanchaypi. Kuyapayaspan Jesuspa pampachaykusqanqa, ¡mayna allinmi karqa! Chaytaqa manachá Pedroqa haykapipas qonqarqachu.
28. ¿Imaynatam Pedroqa sutinman hina Jesuspa kamachisqanta cumplirqa?
28 Pedroqa tukuy sonqonwanmi Jesuspa kamachisqanman hina achka watakuna cumplirqa. Pacienciakuspanmi kuyakuywan cuidaspan iñiqmasinkunata kallpancharqa. Simonta Pedrowan Jesuspa sutichasqan runaqa “rumi” hinam otaq “qaqa” hinam iñiyninpi allinta takyarqa. Chaymantapas confianapaq kasqanwanmi iñiqmasinkunata allinta yanaparqa. Chaytam Bibliapi qawachin Pedropa iskay cartankuna. Qawachintaqmi pampachaymanta Jesuspa yachachisqanta haykapipas mana qonqasqanta (leey 1 Pedro 3:8, 9; 4:8).
29. ¿Imaynatam qatipakuchwan Pedropa iñiyninta chaynataq Jesuspa kuyapayakuyninta?
29 ¡Mayna allinmi pampachaymanta yachasqanchikqa! ¿Sapa punchawchu Diosta mañakunchik huchanchikmanta pampachaykuwananchikpaq? ¿Confianchikchu ima huchanchiktapas qalaypaq pampachaykuwasqanchikpi? ¿Pipas sientichiwaptinchikqa pampachaykunchikchu? Chaynata ruwaspaqa Pedropa iñiyninta chaynataq Jesucristopa kuyapayakuynintam qatipakuchkanchik.


text:
Qarawili pruwinsya
Qarawili pruwinsya (kastilla simipi: Caravelí) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ariqipa suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qarawili llaqtam.
ÑawpakawsayninLlamk'apuy
22 ñiqin hatun puquy killapi 1935 watapim paqarichirqan, Oscar R. Benavidesqa mamallaqta umalliq kaptin.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Chunka kimsayuq distritunmi kan.
WakiLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qarawili pruwinsya.
- Saywitu: Ariqipa suyu


text:
3
Bautizaq Juan runakunaman willasqanmanta
(Mar 1.1-8; Luc 3.1-9, 15-17; Juan 1.19-28)
1 Chay p'unchawkunapin Bautizaq Juanqa riran Judea provincia lawpi kaq ch'inñeq desierto lugarkunapi runakunaman khaynata willastin:
2 —Huchaykichismanta wanakuspa Diosman kutirikuychis. Diospa kay pachapi gobiernanan p'unchawqa chayamushanñan, nispa.
3 Diosmanta willakuq ñawpaq profeta Isaiasmi Bautizaq Juanmantaqa ña escribiranña khaynata:
“Ch'inñeq desierto lugarpin huk runa altollamantaña rimaspa willakushan khaynata:
‘Sonqoykichista allichaychis Diosmanta Hamuq Salvadorta chashkinaykichispaq,
imaynan wiksu ñankunata allichanku chay hinata’ ”, nispa [Isaías 40.3].
4 Bautizaq Juanpa p'achanmi karan hatun camello animalpa pelonmanta ruwasqa. Cinturan watakunanñataqmi karan qaramanta ruwasqa. Hinaspapas payqa langosta urukunata, hinallataq ch'inñeq desierto lugarkunapi abejapa mishk'inkunatan mikhuran.
5 Hinaqtinmi ashka runakunaqa Bautizaq Juanpa yachachisqanta uyarinankupaq hamuranku Jerusalén llaqtamanta, Judea provincia lawmanta, hinallataq Jordán mayupa muyuriqninpi kaq llapallan llaqtakunamantawan ima.
6 Hinaspan paykunaqa huchankuta willakuspanku Bautizaq Juanwan bautizachikuranku Jordán mayupi.
7 Hinaqtinmi Juanpa bautizasqan lugarmanqa hamullarankutaq ashka runakunapas. Paykunan karanku fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq saduceo religionniyoq runakunapiwan ima. Chaymi Bautizaq Juanqa paykunata rikuspa khaynata niran:
—¡Mach'aqwaypa miraynin hina runakuna! Qankunamanri, ¿pitaq nisurankichis Diospa castigonmanta ayqekunaykichispaqrí?
8 Tukuy huchaykichismanta wanakuspayá, allin kawsaypiña puriychis.
9 Amayá niychishchu: “Noqaykuqa ñawpaq abueloyku Abrahampa mirayninmanta kasqaykuraykun salvasqa kasaqku”, nispachu. [Nota: Saynataqa piensaranku Diospi Abraham anchata confiasqanraykun].
—Ichaqa noqan nisqaykichis, sichus Dios munanman chayqa, Abrahammanta miramuq runakunamanmi kay rumikunatapas tukurachinman.
10 Imaynan mana ruruq sach'akunatapas dueñonqa, saphinmanta orqospa, hachawan takaspa ninaman wikch'uyun, saynallatataqmi Diospas ruwanqa mana allin ruwaq runakunawanqa.
11 Noqaqa unullawanmi qankunataqa bautizaykichis huchaykichismanta wanakusqaykichisrayku. Aswanqa hukraqmi hamushan noqamanta aswan más atiyniyoq. Chaymi noqaqa paypa husut'anllantapas mana apanaypaq hinachu kani. Paymi Diospa Santo Espiritunta qosunkichis qankunapi kananpaq; hinallataq bautizasunkichispas ninawan hina.
12 Pay hamuspanmi t'aqanqa allin runakunata mana allin runakunamanta, imaynan pajanmanta trigota akllaspa wayrachinku chay hinata. Ichaqa allin ruwaq runakunatataqmi salvanqa. Mana allinpi kawsaq runakunatataqmi mana wañuq nina rawrayman wikch'uyuspa k'ananqa, chaypi wiña-wiñaypaq ñak'arinankupaq, nispa.
Jesús bautizasqa kasqanmanta
(Mar 1.9-11; Luc 3.21-22)
13 Jesusmi riran Galilea provincia lawmanta Jordán mayuman, Bautizaq Juan chaypi bautizananpaq.
14 Ichaqa Juanñataqmi Jesusta bautizayta mana munaspa, khaynata niran:
—Noqan necesitashani qan bautizawanaykitaqa, ¿chaychu qanri noqawan bautizachikunaykipaq hamushankirí? nispa.
15 Chaymi Jesusñataq contestaran khaynata:
—Bautizawanaykipunin, saynapin Diospa nisqanta cumplisunchis, nispa.
Chayñan Juanqa bautizaran Jesusta.
16 Bautizaruqtintaqmi Jesusqa unumanta lloqsimuran; hinaqtinmi chay rato hanaq pacha cielo kicharikuran. Hinaspan Jesusqa Diospa Santo Espiritunta rikuran, paloma hina payman urayamushaqta.
17 Hinaqtinmi hanaq pachamanta nimuran khaynata:
—Paymi ancha munakusqay Wawayqa. Paywanmi ancha kusisqa kashani, nispa.


text:
6
Micuyta aypuyänanpä acrayashgan
1 Apostolcuna sayno wilacuyaptinmi Jesucristuta chasquicuyargan asca runacuna. Say chasquicogcuna waquin cayargan griego idiömata parlagcuna y waquinnami cayargan hebreo idiömata parlagcuna. Paycunacho muchog viüdacuna captinmi waran waran micuyta aypuyag. Hebreo parlag viüdacunata más yanapäyaptinmi griego parlagcuna jamurar niyargan: “Griego parlag cag viüdacunata mana cäsuypami hebreo parlagcunaga quiquinpurala micuyta aypunacuyan” nir.
2-4 Sayno niyaptinmi Jesucristuman yäracogcunata shuntarcur apostolcuna niyargan: “Waugui-panicuna, micuycunata aypucuyänanpäga nogansipita acrashun ganchis yäracog mayinsicunata. Paycuna cayäsun ali ricash runacuna, Santu Espíritu munashganno cawag y ali yarpayyog. Saynöpami nogacunapa tiempöcuna canga Tayta Diosninsita manacuyänäpä y ali wilacuyninta wilacur puriyänäpäpis.”
5 Sayno wilanacurcurmi ganchis yäracog mayincunata acrayargan. Paycunapa jutincuna cayargan Esteban, Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas y Antioquía marcapita cag Nicolaspis. Nicolasga naupatanami Tayta Diosta chasquicur cuerpunta señalacorgan Israel runa cananpä.
6 Nircur say acrayashgan ganchis wauguicunapa umancunaman maquinta churaycur apostolcuna Tayta Diosninsita manacuyargan paycunata yanapänanpä.
7 Saymi Jesucristupa wilacuyninta Jerusalencho wilacuyaptin Jesucristuman yäracogcuna ascayäyargan. Saynölami waquin cüracunapis chasquicuyargan say wilacuyta.
Estebanta prësu sariyashgan
8 Estebantaga Tayta Diosninsi shumagmi yanapargan pay munashganno cawar wilacuyninta wilacunanpä. Saynöpis yanapargan asca milagrucunata rurananpä.
9 Sayno milagrucunata rurar Jesucristupa wilacuyninta wilacuptinmi paywan rimanacuyargan waquin Israel mayincuna. Say runacuna cayargan Cirene marcapita, Alejandría marcapita, Cilicia provinciapita y Asia provinciapitapis. Paycunami shuntacäyargan “Ashmay cashganpita yargush” nishgan sinagogacho.
10 Santu Espiritupa munayninwan Esteban parlaptinmi rimanacurpis paycunaga vinciyta puëdiyargansu.
11 Saymi say runacuna pacaylapa waquin runacunata pägayargan Estebanpa contran sharcur autoridäcunata niyänanpä: “Moisespa y Tayta Diosninsipa contranmi Estebanga parlaycan.”
12 Sayno nishganta wiyaycurmi Israel mayor runacuna, Moisés guelgashgan leycunata yachasegcuna y waquin runacunapis fiyupa rabiacuyargan. Nircurnami Estebanta prësu sarircur apayargan más mandag autoridäcuna shuntaraycäyashganman.
13 Saymanmi pägayashgan cag runacunata pushayargan Estebanpa contran niyänanpä: “Cay runaga templunsipa contran y Moisés guelgashgan leycunapa contranmi imaypis parlaycan.
14 Saynöpis cay runaga nish Tayta Diosninsipa templunta Nazaret marcapita cag Jesús juchusinanpä cashganta. Saynöpis yachaycäsin Moisés guelgashgan leycunata mana cäsucunansipämi. Sayno parlashgantaga quiquëcunami wiyayashcä.”
15 Sayno niyaptin autoridäcuna y paycunawan caycagcunapis Estebanpa cäranta ricäriyashgancho angilpa cärantano ricayargan.