text:
11
Rukamibal ri Lázaro
1-2Chupan k'a ri tinamit Betania chiri' ek'o-wi ri Lázaro y ri e ka'i' rana' kibini'an María y Marta. Y ri Lázaro xyawej chire jun yabil. Re María re', jare' k'a ri xya'on jubulej aq'om chirij ri raqen ri Jesús, y xerusu' rik'in ri rusumal taq ruwi'. 3Ri e ka'i' rana' ri' xkiteq k'a rubixik chire ri Jesús chi ri Lázaro, ri janila nrajo', yawa'.
4Toq ri Jesús xrak'axaj ri rutzijol ri', rija' xubij: Ri yabil ri nok chire ri Lázaro, man xtuk'uaj ta pa kamik. Xa kan xtiq'alajin na k'a ri ruchuq'a' ri Dios, richin keri' yin ri in ruk'ajol ri Dios xtink'ul ta k'a nuq'ij-nuk'ojlen, xcha'.
5Ri Jesús kan janila k'a nrajo' ri Marta, chuqa' ri María y ri Lázaro. 6Jak'a toq rija' xrak'axaj chi ri Lázaro yawa', k'a xk'oje' na chik ka'i' q'ij ri akuchi k'o-wi. 7Jak'a toq ik'owineq chik ri ka'i' q'ij ri', ri Jesús xubij chike ri rutijoxela': Wakami qojtzolin k'a pa Judea, xcha'.
8Jak'a ri rutijoxela' xkibij chire: Tijonel, xa k'are' kan ri' toq ri aj chiri' kik'ualon chik abej chawij richin yatkikamisaj. ¿Kan nawajo' k'a chi yatzolin chila' wakami?, xecha'.
9Jak'a ri Jesús xubij chike: Ri q'ij ruk'uan kablajuj hora. Ri nibiyaj paq'ij, man k'a xtupajk'ila' ta raqen, roma kan k'o ri saqirisayon richin re ruwach'ulew. 10Jak'a ri nibiyaj pa q'equ'm, kan nupajk'ila-wi ri raqen roma xa maneq ri saqil pa ruwi', xcha'. 11Ri Jesús xubij chik k'a: Ri Lázaro ri qachibil niwer, roma ri' jare' yibe chuk'asoxik, xcha'.
12Jari' toq ri rutijoxela' xkibij chire: Qajaw, wi ri Lázaro xa niwer, retal chi xa nik'achoj, xecha'.
13Jak'a ri Jesús xa chirij ajk'a ri rukamik ri Lázaro xch'on-wi toq xubij chi niwer, jak'a rije' xq'ax chikiwech chi xa choj waran. 14K'ari' ri Jesús xuq'alajirisaj chikiwech chi ri Lázaro xken yan y xubij. 15Kan janila k'a yikikot chi man pa Betania ta ink'o-wi toq xken, richin keri' rix más nikuqer ik'u'x wik'in. Wakami jo' k'a akuchi k'o-wi ri Lázaro, xcha'.
16Jak'a ri Tomás, ri nibix chuqa' kua'ch chire, xubij k'a chike ri e rachibil: Jo' k'a chirij ri Jesús, richin chi roj chuqa' xqojken junan rik'in, xcha'.
Ri Jesús kan k'o-wi k'aslen rik'in
17Rije' xebe k'a pa Betania, y toq xe'apon, kaji' yan q'ij tik'oje' ri kamineq pa jul. 18Ri Betania k'o la'eq jun oxi' kilómetro chire ri Jerusalem. 19E k'iy k'a winaqi' aj-Judea ri xe'apon chikiq'ejeloxik ri Marta y ri María, roma ri rukamik ri kixibal. 20Toq ri Marta xapon k'a rutzijol rik'in chi peteneq ri Jesús, junanin xel-el richin xbe chuk'ulik. Jak'a ri María xa xk'oje' kan ri chiri' pa jay. 21Ri Marta, toq xapon rik'in ri Jesús, xubij chire: Wajaw, xa ta wawe' atk'o-wi, k'a k'es ta na ri nuxibal. 22Jak'a yin wetaman chi ri xtak'utuj chire ri Dios wakami, ri Dios kan xtuya-wi chawe, xcha' ri Marta.
23Jari' k'a toq ri Jesús xubij chire ri Marta: Ri axibal xtik'astej, xcha'.
24Y ri Marta xubij chire ri Jesús: Ja', yin kan wetaman chi xtik'astej roma toq xtapon ri ruk'isibel q'ij, konojel k'a ri kaminaqi' xkek'astej, xcha'.
25Jak'a ri Jesús xubij: Ja yin ri yiya'on kik'aslen ri kaminaqi'. Roma ri' ri nukuquba' ruk'u'x wik'in, stape' kamineq chik, kan xtik'oje' ruk'aslen. 26Xabachike k'a wineq ri k'a k'o na ruk'aslen chuwech re ruwach'ulew y nukuquba' ruk'u'x wik'in, man xtapon ta chupan ri kamik. ¿Nanimaj k'a rat re'?, xcha' chire ri Marta.
27Jari' toq ri Marta xubij chire ri Jesús: Ja', wajaw. Kan ninnimaj k'a ronojel ri nabij roma kan wetaman-wi chi ja rat ri' ri Cristo, ri ruk'ajol ri Dios, ri kan k'o-wi k'a chi nipe na chuwech re ruwach'ulew, xcha'.
Toq ri Jesús xroq'ej ri Lázaro
28Toq ri Marta rubin chik k'a kan re ch'abel re' chire ri Jesús, xbe chiroyoxik ri María. Y toq xapon k'a, ri Marta xubij pa ruxikin: Ri qajaw xoqaqa y wakami yaroyoj, xcha' chire.
29Ri María, kan xaxe k'a xrak'axaj-el keri', kan jari' xyakatej-el ri akuchi tz'uyul-wi y junanin xbe k'a akuchi k'o-wi ri Jesús. 30Jak'a ri Jesús kan k'a man jani k'a tapon ri pa Betania; xa kan k'a k'o na ri akuchi xbek'ul-wi roma ri Marta. 31Ri winaqi' ri ek'o chiri' pa jay, ri yeq'ejelon richin ri María, toq xkitz'et chi junanin xyakatej, xel-el y xbe; ri winaqi' ri' junanin chuqa' xkitzeqelibej-el, roma rije' xkich'ob chi ri María nibe chuchi' jul, richin nibe'oq'.
32Jak'a toq ri María xapon akuchi k'o-wi ri Jesús y xutz'et, xxuke' k'a qa chiraqen y xubij chire: Wajaw, xa ta wawe' atk'o-wi, man ta kamineq wakami ri nuxibal, xcha'.
33Jak'a toq ri Jesús xutz'et chi ri María janila noq' y keri' chuqa' xkiben konojel ri winaqi' ri xe'apon q'ejelonel jari' toq xpe bis pa ránima. 34K'ari' xuk'utuj: ¿Akuchi ximuq-wi ri Lázaro?, xcha'.
Y rije' xkibij: Qajaw, jo' y nibeqak'utu' chawech akuchi xqamuq-wi, xecha' chire.
35Y ri Jesús xoq'. 36Jari' k'a toq ri winaqi' xkibila': Titzu', la Jesús niq'alajin chi kan janila xrajo' ri Lázaro, xecha'.
37K'ari' ek'o k'a chike ri winaqi' ri' xkibila' k'a chirij ri Jesús: Rija' ri kan xtikir xuben chire ri moy richin xtzu'un. ¿Man ta kami xtikir ta xuben chire ri Lázaro chi man ta xken?, xecha'.
Ri Lázaro xk'asox roma ri Jesús
38Toq ri Jesús xapon chuchi' ri jul,xpe bis pa ránima. Ri jul ri muqul-wi kan ri Lázaro, tz'apel kan ruchi' rik'in jun abej. 39Jari' k'a toq ri Jesús xubij: Tiwelesaj la abej tz'apebel ruchi' la jul, xcha'.
Jak'a ri Marta, xubij chire ri Jesús: Wajaw, kan kaji' yan q'ij ri' ri qamuqun. Xa peteneq chik ruchuwirinen, xcha'.
40Jak'a ri Jesús xubij chire: Yin kan nubin chik k'a chawe chi wi xtakuquba' ak'u'x wik'in, kan xtatz'et k'a ri ruk'ojlen ri Dios, xcha'.
41Jari' toq xkelesaj k'a ri abej tz'apebel ruchi' ri jul. K'ari' ri Jesús xtzu'un k'a chikaj y xubij: Nata', matiox ninya' chawe, roma kan yinawak'axaj-pe. 42Yin wetaman chi kan jantape' wi yinawak'axaj. Ronojel k'a re', kan ninbij koma re winaqi' re kimolon-pe-ki' wik'in wakami, richin chi tikinimaj chi kan ja rat ri xataqo-pe wichin chuwech re ruwach'ulew, xcha'.
43Toq ri Jesús rubin chik k'a qa re ch'abel re', kan rik'in k'a uchuq'a' xch'on y xubij: Lázaro, katel-pe chiri', xcha'.
44Y ri Lázaro xbe'el-pe. Ri ruq'a-raqen jebel k'a biron-el pa taq tzieq, y ri ruwech tz'apel k'a el rik'in jun chik tzieq. K'ari' ri Jesús xubij: Ke'isolo' kan la tzieq chirij, richin nibe, xcha'.
Ri achi'a' ri kan k'o kiq'ij xkich'ob yan chi nikikamisaj ri Jesús
45E k'iy k'a winaqi' q'ejeloy richin ri María, xkinimaj ri Jesús toq xkitz'et ri xuben. 46Jak'a ek'o ch'aqa' ri xebe kik'in ri fariseo y xbekitzijoj chike ri achike ri xuben ri Jesús. 47Y kan ja yan k'a ri' ri aj-raqen kichin ri sacerdote y ri fariseo xkimol-ki' y xekoyoj chuqa' ri ch'aqa' chik achi'a' ri pa komon yeq'aton-tzij kik'in, y xkibij chike: ¿Achike k'a niqaben? Roma ri Jesús ruchapon samaj y k'iy meyel taq banobel yerubanala' chikiwech ri winaqi'. 48Wi kan xtiqaya' q'ij chire, kan konojel k'a ri winaqi' xkeniman richin. Toq xtikinabej-pe ri aj-Roma, xtokiwulaj kan ri rachoch ri Dios y ri jay ri akuchi niqaya-wi ruq'ij ri Dios; y xqojkik'is chuqa' kan roj ri ojk'o chupan re ruwach'ulew re', yecha'.
49K'ari' xch'on-apo ri Caifás ri nimalej sacerdote chupan ri q'ij ri' y xubij: Xa man jun iwetaman rix. 50Kan man nich'ob ta k'a juba' chi utz nuben chiqe roj chi xaxe ri jun niken pa qak'exel qonojel y mani yojken qonojel xaxe roma ri jun ri', xcha'. 51Ri Caifás toq xch'on y keri' xubij, man kan ta ja ri runojibal rija' ri xrukusaj. Ri ch'abel ri xerubij rija', kan jak'a ri Dios ri xya'on-pe chire. Roma kan jak'a rija' ri nimalej ru-sacerdote ri Dios ri q'ij ri', roma ri' ri Dios xuya' k'a q'ij chire richin chi xubij yan chi ri Jesús k'o k'a chi niken na pa kik'exel ri winaqi' richin ri ruwach'ulew ri'. 52Y ri Jesús kan man xaxe ta k'a pa kik'exel ri winaqi' richin ri ruwach'ulew ri' toq xtiken, xa kan xtiken k'a richin yerumol konojel ri winaqi' ri kan e ralk'ual wi ri Dios ri e talutajineq chuwech re ruwach'ulew. 53Y kan ja q'ij ri' toq ri achi'a' ri kan k'o kiq'ij, xkiya' yan chikiwech chi xtikikamisaj ri Jesús.
54Roma ri', ri Jesús kan pan ewel k'a ri xbiyajlan. Rija' xa xbe chik pa jun tinamit rubini'an Efraín, ri chunaqaj-apo ri tz'iran ruwach'ulew k'o-wi. Y xk'oje' k'a qa chiri' e rachibilan ri rutijoxela'.
55Jari' k'a toq napon yan ri q'ij richin nikinataj toq ri Dios xuya' ri Solbelri'il. Roma ri' kan janila yan k'a e k'iy winaqi' ri xe'el-pe pa taq kitinamit, richin xebe pa Jerusalem. Kan xebe yan k'a roma k'o chi nibekich'ajch'ojirisaj-ki' chuwech ri Dios. 56Rije' nikikanola' k'a ri Jesús. Y chupan ri rachoch ri Dios nikik'utula' k'a chikiwech: ¿Achike k'a nich'ob rix? ¿Xtipe kami chupan re nimaq'ij?, yecha'.
57Jak'a ri aj-raqen kichin ri sacerdote y ri fariseo, kan kelesan chik k'a rutzijol chi xabachike k'a wineq ri xtetaman akuchi k'o-wi ri Jesús, tubij chike richin nikichop.


c: text/html

text:
Historia 111: Shuk Wampraka Puñurirkami
RIKUY kay dibujota. Pablopash Timoteopash, kaypi sirikuk wamprata rikunkapakmi shamukunkuna. Shinapash, kay wampraka imatak tukurka. Kay ventanamantachu urmarka.
Rikunki. Pabloka Troas nishka llaktapimi, Jesuspa katikkunaman yachachikurka. Pabloka kayantin puncha rina kashpa, unaypi tikramunata yachashpami, chawpi tutakama shuk wasipi yachachikurka.
Chay wasipika, Eutico nishka wamprapashmi karka. Payka chay wasi ventanapi tiyakushpami puñurirka. Chaymantami, Euticoka tercer pisomanta urmarka. Shinaka, Eutico urmakpimi gentekunaka achkata mancharishpa japinkapak rirkakuna. Shinapash, paykuna chayakpika Euticoka ñami wañushka karka.
Chay wawa wañushkata Pablo rikushpaka, chay wawapa jawapi siririshpami chay wawataka ukllarka. Chay kipami Pabloka nirka: ‘Ama mancharichikchu. Kay wawaka allimi kan’ nishpa. Shinapash, Pablo imamantatak shina nirka. Pabloka chay wamprata kawsachishpami shina nikurka. Chay milagrota rikushpaka, gentekunaka achkatami kushikurkakuna.
Chay wampra kawsarishka kipaka, tukuy gentekunami chay wasimanllatak tikrashpa mikuy kallarirkakuna. Mikushka kipapash, pakarinkakamami Pabloka yachachishpa katirka. Shinapash, kay viajeka Euticoka ña mana puñurirkachu. Shinami ña punchayakpika, Pablopash Timoteopash, shuktak wawkikunapash barcota japishpa rirkakuna. Shinapash, paykunaka maymantak rirkakuna.
Rikunki. Troas llaktaman manarak rishpaka, Pabloka Éfeso llaktapimi karka. Chay llaktapika, Pabloka kimsa watakunatami karka. Shinami Pabloka, kimsa viajeta karu karu llaktakunapi Diospa Shimita willankapak rirka. Kay viajepika, chayshuk viajekunamantapash ashtawan yalli watakunatami yachachishpa purikurka.
Yuyari: Pabloka Timoteontin, shuktak wawkikunantinmi Troas llaktamanta shuktak llaktaman rikurka. Shinapash, barcoka Mileto nishka llaktapimi sakirirka. Mileto llaktamantaka, Éfeso llaktaka ladollami kan. Shinaka, Mileto llaktapi kashpami, Pabloka Efesomanta ancianokunawan ultimota parlasha nishpa, chay ancianokunata Miletoman kayachun kacharka. Paykunawan parlashka kipami, Pabloka barcota japishpa Cesarea llaktaman ri kallarirka. Barcopi Pablo rikukpika, chaypi wawkikunaka achkata llakirishpami sakirirkakuna.
Shinami, Pabloka ña Cesarea llaktaman chayarka. Cesarea llaktaman chayashpaka, Felipepa wasimanmi Pabloka rirka. Chaypimi, Ágabo nishka profetaka Pablotaka nirka: ‘Jerusalén llaktaman kan chayakpika, kantaka preso churankami’ nishpa. Profeta Ágabo nishka shinaka, Pablotaka Jerusalén llaktapi preso japishpami, Cesarea llaktaman apashpa, ishkay watakunata chaypi preso charirkakuna. Chay kipaka, Roma llaktata mandak shuk juiciota rurachunmi, Pablotaka Roma llaktaman apanakurka. Shinapash, Pablota Roma llaktaman apanakukpika, imatak tukurka. Chaytaka shamuk historiapimi yachakushun.
Hechos capítulo 19-manta, capítulo 26-kama.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, chaypi sirikuk wampraka pitak kan. Chay wampraka imatak tukurka.
- Chay wampra wañushkata rikushpaka, Pabloka imatatak rurarka.
- Pablopash, Timoteopash, shuktak wawkikunapash, Troas llaktamantaka maykan llaktamantak rinakurka. Shinapash, Mileto llaktapika imatak tukurka.
- Ágabo nishka profetaka, imatatak Pablomanka nirka. Ágabo nishka profetapa nishkakunaka, imashinatak paktarirka.
Shuktak tapuykuna
- Hechos 20:7-38 versokunata liyinki.
Gentekunapa yawar ama ñukanchik jawapi urmachunka, Hechos 20:26, 27 versokunapi nishka shinaka, imatatak rurana kanchik. (Eze. 33:8; Hech. 18:6, 7.)
Shuktak wawkikunaman ancianokuna yachachikushpaka, imamantatak ‘Diospa Shimimantalla’ yachachina kan. (Hech. 20:17, 29, 30; Tito 1:7-9; 2 Tim. 1:13.)
- Hechos 26:24-32 versokunata liyinki.
Diospa Shimita gentekunaman willakushpaka, Pabloka imamantatak Roma llaktamantami kani nin karka. (Hech. 9:15; 16:37, 38; 25:11, 12; 26:32; Luc. 21:12, 13.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text: dohaiss.edu.qa grsia.gov.qa qnfsp.gov.qa abats.com.qa aac.com.qa whatsnewhonda.qa qrcs.org.qa sportscorner.qa qgold.qa egrab.qa mmaa.gov.qa sudanjalya.qa aman4thmeeting.qa onesecond.qa healthandmedical.qa microserve.qa plazainn.com.qa weyak.qa alaqaria.com.qa qcri.qa muntajat.qa sheikhali-waqfia.org.qa abq.gov.qa zajel.qa gsdp.gov.qa bruneitc.qa safari.qa qafco.com.qa bluehouse.com.qa lavarenne.qa firstservice.com.qa cop18.qa proudcamel.qa khalifa-s-b.edu.qa akis.sch.qa almahaacademy.com.qa fanar.gov.qa smilewithus.qa pressarabia.qa ufxmarkets.qa ant.qa wow.qa go-gulf.qa comtec.qa scfa.gov.qa qfepc.gov.qa qfb.com.qa alrabban.qa tasweeq.com.qa qsports.qa lebaneseschool.edu.qa nikon.com.qa smeet.com.qa qatartribuneepaper.qa afif.qa alfardan.com.qa seha.qa qcon.com.qa ccc.org.qa qcri.org.qa shh.qa mailbox.mms.qa everycar.com.qa oryxgtl.com.qa qmotion.com.qa alphaholding.qa ramadan.qa alemadi.com.qa qatarmusicacademy.com.qa littleacademy.qa ediblearrangements.com.qa alqadeseyamis.edu.qa jaziranewswire.qa iad.gov.qa iba.com.qa sourcecon.qa chatqatar.qa qa.edu.qa qatarnewswire.qa lms.education.qa library.qu.edu.qa


text:
4 Yachaqana
¿Pitaj Jesucristorí?
1. ¿Maymantá Jesús jamorqa?
Ni mayqen runa jina, Jesusqa niraj Jallpʼaman jamushaspa, janaj pachapi uj ángel karqa (Juan 8:23). Diosqa, Jesusta ñaupajta ruwarqa, paynejtataj tukuy imata ruwarqa. Jesusllata kikin makinwan ruwasqanrayku, “kʼata” Churin nispa sutichakun (Juan 1:14). Jesustaqa ‘Palabra’ nispa sutichakullantaj. ¿Imaraykú? Tatanpa sutinpi parlasqanrayku. Proverbios 8:22, 23, 30; Colosenses 1:15, 16 leey.
2. ¿Imaraykutaj Jesús Jallpʼaman jamorqa?
Jesustaqa Dios kachamorqa. Chaypajtaj, Jesuspa kausayninta qharej mana chayasqan Mariaj wijsanman churarqa. Chayrayku Jesuspa tatanqa, mana runachu karqa (Lucas 1:30-35). ¿Imapaj Jallpʼaman jamorqa? 1) Diosmanta cheqa kajta yachachinanpaj. 2) Ñakʼariypipis Diosman cheqa sonqollapuni kayta yachachinawanchejpaj. 3) Kausayninta noqanchejrayku qonanpaj. Mateo 20:28 leey.
3. ¿Imamantá kacharichisqa kayta necesitarqanchej?
Imaynatachus wisqʼasqa runata kacharichinapaj pagakun, kikillantataj noqanchejrayku ruwakunan karqa (Éxodo 21:29, 30). Diosqa ni jaykʼaj munarqachu, runa machuyananta, wañunanta ima. ¿Imaynatá chayta yachanchej? Jehovaqa, Adán juchallikojtin, nisunman mana kasukojtin wañunanta nerqa. Mana juchallikuspaqa, ni jaykʼaj wañunmanchu karqa (Génesis 2:16, 17; 5:5). Biblia nisqanman jina, juchaqa Adannejta “yaykumorqa”. Arí, ñaupa tatanchej Adán, juchaman, wañuyman ima vendeykuwarqanchej. Chayrayku tukuy, kacharichisqa kayta necesitanchej. Romanos 5:12; 6:23 leey.
¿Pitaj kacharichiwasunman karqarí? Juchanchejtaqa, wañuyninchejwan paganchej. Juchayoj kasqanchejraykutaj, ni pita juchamanta kacharichiyta atisunmanchu. Salmo 49:7-9 leey.
4. ¿Imaraykú Jesús wañorqa?
Runamanta nisqa, Jesusqa juntʼa runa karqa, nitaj jaykʼajpis juchallikorqachu. Chayrayku payqa, mana juchanraykuchu wañorqa, manaqa runata salvananpaj. Jehovaqa mayta munakuwasqanchejrayku, Churinta kachamorqa. Jesuspis, Tatanta kasukuspa, kausayninta noqanchejrayku qospa ima, munakuwasqanchejta rikuchillarqataj. Juan 3:16; Romanos 5:18, 19 leey.
5. ¿Imatá Jesús kunan ruwashan?
Jesús Jallpʼapi kashajtin, onqosqasta jamperqa, wañusqasta kausaricherqa, ñakʼarejkunatapis yanaparqa. Jinamanta, imatachus kasukojkunapaj qhepaman ruwananta rikucherqa (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Jesús wañupojtin, Diosqa cielopi kausayninta kutichiporqa (1 Pedro 3:18). Chantá Jallpʼata kamachinanpaj atiyta japʼinankama, Diospa pañanman tiyaykorqa (Hebreos 10:12-14). Kunanqa, cielopi kamachishanña. Discipulosnintaj, ¡tukuynejpi chayta willashanku! Daniel 7:13, 14; Mateo 24:14 leey.
Atiyniyoj reyninchej Jesusqa, pisimantawan tukuy sajra runasta, ñakʼariyta ima chinkachenqa. Jesuspi creespa kasukojkunataj, kay Jallpʼata herenciata jina japʼenqanku. Salmo 37:9-11 leey.


text:
Santa Rosa distritu
Santa Rosa distritu (kastilla simipi: distrito de Santa Rosa) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Santa Rosa distritu kamasqa 6 ñiqin hatun puquy killapi 1962 watapi watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Santa Rosa llaqtam.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
10 903 jaqi (5 409 qhari, 5 494 warmi).
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amacha santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Santa Rosa Limamanta (30 ñiqin chakra yapuy killapi)
- Pachakamilla Kristu
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2007-2014: Pablo Chegni Melgarejo


text:
Alija Izetbegović
Alija Izetbegović sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1925 watapi paqarisqa Bosanski Šamac llaqtapi - 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa Sarajevo llaqtapi) huk Busna-Hirsiquwina mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna: Bakir Izetbegović.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alija Izetbegović.


text:
César Gaviria
César Augusto Gaviria Trujillo sutiyuq runaqa (31 ñiqin pawqar waray killapi 1947 watapi paqarisqa Pereira llaqtapi) Kulumbya mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikum kachkan.
Kulumbyap Musiku ministruninmi karqa 1986 watamanta 1987 watakama. 1990 watamanta 1994 watakama Kulumbyap umalliqninmi karqan.
1994 watamanta 1998 watakam Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuyninpa sikritaryunmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: César Gaviria.
- Biografía - Fundación CIDOB
- Sitio Web oficial del Partido liberal
- Página oficial de la OEA


text:
Nilton Santos
Nilton Reis dos Santos sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1925 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - 27 ñiqin ayamarq'a killapi 2013 watapi wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Regiunal Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kariuka Kampiunatu: 1948,1957,1961 wan 1962.
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nilton Santos.


text:
¿Rasumpa kaqta musyëta munankimantsuraq?
¿IMA RASUMPA kaqta? Kë witsanchö nunakuna tapukuyanqampita. Itsa qampis kënö tapukushqanki:
- ¿Diosnintsik kuyamantsiktsuraq?
- ¿Imëllapis ushakanqatsuraq wanutsinakïkunawan hipakïkuna?
- ¿Imaraq pasamantsik wanurishqa?
- ¿Imataq wanushqakunata shuyaran?
- ¿Imanötaq mañakushwan Diosnintsik wiyamänapaq?
- ¿Imanötaq kushikïta tarishun?
¿Kë tapukïkunapita musyanëkipaq imachöraq yachakunkiman? Atska waranqa librokunam kan kë tapukïkunapita yachatsikoqnö. Nunakunapa libronkunaqa manam rasumpa kaqta yachatsikuyantsu. Wakin librokunata tsëraq horqarayämuptenqa allitanömi yachatsikuyan, tsëpitaqa mananam välinnatsu, y wakintanam altsapärirllana mushoqtanö horqarayämun.
Tsënö kaptimpis, kanmi huk libro rasumpa kaqta y alli kaqta yachatsikoq. Jesucristum mañakurnin kënö nerqan: “Gampa Palabrayquiga rasumpacagmi” (Juan 17:17, Señor Jesucristopa alli willacuynin Nuevo Testamento Conchucos Quechua - Norte). Tsë Palabratam kanan reqintsik Santa Biblia nirnin. Biblia nimanqantsikman confiakunapaqqa, qallananchö këkaq tapukïkunapitam qateqninkunachö yacharatsimäshun.
¿Diosnintsik kuyamantsiktsuraq?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Nunapura alläpa hipatsinakur, waqatsinakur, llakitsinakur kayanqan witsanchömi kawantsik. Dios munanqanmi kë hipakïkuna nirmi yachatsikuyan wakin religionkunaqa.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Manam Diosqa ni imëpis hipatsikuntsu. Job 34:10 textochömi kënö nin: ‘¡Mana alli rurë, y mana kaqpita hipatsikïpis, Llapan Puëdeq rasumpëpa Diospitaqa karuchömi këkan!’. Kuyakoq karmi Diosnintsikqa munan nunakuna shumaq kawakuyänanta, tsërëkurmi Jesuspis yachatsimarqantsik kënö mañakunapaq: “Sielucho quecaq Dios Yayalläcuna […]. Llapan nuna mandadiquicho catsun. ¡Sielucho caqcuna qam mandaconqequita rurayanqannolla, que patsachopis nunacuna rurayätsun!” (Mateo 6:9, 10.) Diosnintsikqa rasumpam kuyamantsik, tsërëkurmi imëkata rurashqa llapan munënin rurakänampaq (Juan 3:16).
Hina rikäri Génesis 1:26-28; Santiagu 1:13, y 1 Pedru 5:6, 7.
¿Imëllapis ushakanqatsuraq wanutsinakïkunawan hipakïkuna?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Atska nunakunam guërrachö wanuyan. Tukï mana allikuna pasaptinmi alläpa llakikuntsik y waqantsik.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Diosnintsikqa änikushqa Patsachö yamë kawakunapaqmi. Pë ciëlopita gobernar qallëkamuptenqa nunakuna mananam “guërratapis yachakuyanqanatsu y takllapa puntanmanmi espädankunatapis” tikraratsiyanqa (Isaías 2:4). Hinamampis, paqwëmi Diosqa ushakäratsenqa llapan hipakïkunata. Nunakunapaq kënömi Biblia nimantsik: “Mananam waqayanqanatsu ni llaquiyanqanatsu, mananam imancunapis nananqanatsu, ni wanuyanqanatsu. Porqui tse [llakikïkuna y hipakïkuna] sufrimientucunaqa ushacärishqanam” (Apocalipsis 21:3, 4).
Hina rikäri Salmo 37:10, 11; 46:9, y Miqueas 4:1-4.
¿Imaraq pasamantsik wanurishqa?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Nuna wanuriptin alman kawëkanqantam wakin religionkunachö yachatsikuyan. Wanushqakunaqa mantsakätsimantsik o imatapis rurëkamantsikmi niyanmi wakinkunaqa, y mana alli ruraqkunatam infiernochö Dios imëyaqpis hipatsenqa niyanmi.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Wanorqa paqwëmi ushakärintsik. Eclesiastés 9:5 textochömi kënö nin: “Wanushqakunaqa manam imatapis musyayannatsu”. Manam nï imata musyayannatsu, ni mäkuyannatsu, ima rurëta puëdeyannatsu, y kawëkaqkunata yanapayantsu ni imanayantsu (Salmo 146:3, 4).
Hina rikäri Génesis 3:19 y Eclesiastés 9:6, 10.
¿Imataq wanushqakunata shuyaran?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Llapan kuyanqantsikkunawanmi shumaq kawakïta munantsik. Tsëmi wanushqa kastantsikkuna kawariyämunanta munantsik.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Atskaq wanushqakunam kawariyämonqa. Tsëmi Jesus änikorqan, “chämonqam junaqcuna parlashqäcunata wanushqacuna wiyarirnin, cawariyämunan” (Juan 5:28, 29). Llapan kawarimoqkunaqa kë Patsachömi täräyanqa y shumaq huertaman tikrareqtam rikäyanqa, puntata Diosnintsik munanqannö (Isaías 65:21-25). Tsë shamoq kawëchöqa, Diosta kuyaq nunakuna mana qeshyashpa y mana wanushpam kawakuyanqa. Bibliachömi kënö nin: “Patsachöqa alli nunakunallam täräyänqa, y wiñeypaqmi tsëchö kawayanqa” (Salmo 37:29).
Hina rikäri Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17, y Hechos 24:15.
¿Imanötaq mañakushwan Diosnintsik wiyamänapaq?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Llapan religionkunachönömi nunakuna mañakuyan. Tsënö kaptimpis llapanmi niyan, Dios wiyantsuraq o manatsuraq mañakonqäta.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Jesusqa yachatsikorqan huk nenqantsikllata kutin kutin mana mañakunapaqmi. Kënömi nerqan: “Ama mañacuyanquitsu Diosta mana cäsucoq nunacunanoqa. Pecunaqa mañacurnin, juc parlayashqanllatam cutïcuryan ushepa ushar parlacuyan” (Mateo 6:7). Diosnintsik wiyamänantsikta munarqa, Pë munanqanmannömi mañakunantsik. Tsëpaqqa Dios munanqampitam yachakunantsik, munanqanmannö mañakunapaq. Y 1 Juan 5:14 textochömi nimantsik: “Sitsun pe munashqanno imatapis mañacushun, wiyamäshunmi”.
Hina rikäri Salmo 65:2; Juan 14:6, y 1 Juan 3:22.
¿Imanötaq kushikïta tarishun?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Atska qellëyoq këta, reqishqa këta, o alläpa shumaqllan këta asherqa, kushishqam kakushaq niyanmi wakinqa, tsëmi tsëllata ashikuyan. Mëlaya tsëkunata ashirpis manam kushishqallaqa kawayantsu.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Kushikïta imanö tarinapaqpis Jesusqa kënömi nerqan: “Kushishqam kayan Diosta wanaqkunaqa” (Mateo 5:3, NM). Rasumpa kushishqaqa kashun, këkunata rurarmi: Diospita rasumpa kaqta yachakurnin y noqantsikpaq munanqampitawan yachakurnin. Tsë rasumpa kaq yachatsikïqa Bibliachömi këkan, y yachakonqantsikqa yanapamäshun ima alli kanqanta y ima mana alli kanqanta reqinapaqmi. Biblia nenqannö imatapis rurashqaqa, kawënintsik más allim kanqa (Lucas 11:28).
Hina rikäri Proverbios 3:5, 6, 13-18 y 1 Timoteu 6:10.
Biblia contestanqan hoqta tapukïkunallatam yachakurerqontsik. ¿Más yachakurita munankimantsuraq? Wakinkunanö qampis ‘Diosta wanarqa’, maschi yachakïta munëkanki. Itsa kënöpis tapukunki: “Dios kuyëkämarnintsikqa, ¿imanirtaq kananyaq haqishqa hipakïkuna, y tukïläya mana allikuna kananta?”. Itsa yachakïta munanki familiëkiwan más alli kawayänëkipaq. Llapan tapukïkunatam Bibliaqa paqwë yachatsimäshun.
Tsënö kaptimpis, atskaq nunakunam Bibliapita yachakïta munayantsu. Leinapaq alläpa atska kanqanta y mana yachakunapaqtanömi rikäyan. Bibliapita maslla yachakunëkipaq, ¿yanapayäshunëkita munankimantsuraq? Jehoväpa testïgonkunam kënöpa yanapayäshunki:
Hukmi, Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun? libro, këtaqa rurayämushqa —atska rurakïyoq nunakunata yanapanampaq— imatapis tapukuyanqanta Bibliapita yachakuyänampaqmi. Y huknin kaqnam, Bibliapita devaldilla wayichö yachatsikï. Jehoväpa testïgonmi wayikiman shamonqa o mëmampis yachakïta munanqëkiman, tsënöpa llapan semänakuna Bibliapita shumaq yachatsishunëkipaq. Atska nunakunatam kë yachatsikï yanapashqa, y kananqa rasumpa kaqta tarishqa karmi alläpa kushishqa kayan.
Qampis yachakunkim Biblia rasumpa kaqta yachatsikonqan imapitapis más väleq kanqanta. Mana alli creenciakunallapitatsu, ni pantashqa, ni mantsakashqa kakïllapitatsu horqamantsik, hina yachatsimantsikmi shamoq kawëchö kushishqa kawakunapaqpis. Kikin Jesusmi kënö nerqan: “Tsenam rason caqta musyariyaptiqui, tse rason caq librariyäshunqui” (Juan 8:32).


text:
13
Toq ri Jesús xuch'ej kaqen ri rutijoxela'
1Toq noqaqa yan ri q'ij richin ri nimaq'ij toq nikinataj toq ri Dios xuya' ri Solbelri'il, ri Jesús retaman chik k'a chi noqaqa yan ri hora richin chi rija' nel-el wawe' chuwech re ruwach'ulew y nitzolin chila' chikaj rik'in ri Dios, ri rutata'. Ri Jesús kan janila wi e rajowan-pe konojel ri kan e richin chik rija' ri ek'o wawe' chuwech re ruwach'ulew, y kan keri' xuben janipe' xk'oje-el.
2Ri Jesús y ri rutijoxela' kichapon wa'in. Jak'a ri Judas ri ruk'ajol ri Simón Iscariote, nisamej chik ri Itzel-Wineq pa ránima, y jari' ri nibin chire chi tujacha' ri Jesús. 3Ri Jesús kan retaman-wi chi ronojel jachon pa ruq'a' roma ri Dios ri rutata', y chiri' rik'in ri Dios peteneq-wi y chiri' chik nitzolej-wi-el. 4Rokik yewa', rija' xyakatej y xrelesaj kan ri tzieq ri ruq'un, xberuk'ama-pe jun toalla, y xuxim xe-rupan. 5K'ari' xuya-qa ya' chupan jun k'ojelibel y xuchop ruch'ajik ri kaqen chikijujunal ri rutijoxela', y nusula' k'a ri kaqen rik'in ri toalla ri'.
6Jak'a toq xapon rik'in ri Simón Pedro richin nuch'ej ri raqen, ri Pedro xubij chire ri Jesús: Wajaw, ¿kan nach'ej chuqa' waqen yin?, xcha'.
7Y ri Jesús xubij chire ri Pedro: Re ninch'ej re iwaqen wakami, man jani k'a niq'ax ta chiwech achike roma toq ninben. Jak'a kan xtiq'ax chiwech, juba' chik apo, xcha'.
8Jak'a ri Pedro xubij: Man xtinya' ta q'ij chi xtach'ej re waqen, xcha'.
K'ari' ri Jesús xubij: Wi man ninch'ej ta ri awaqen, man at nutijoxel ta chik, xcha'.
9Roma ri' ri Simón Pedro xubij chire ri Jesús: Wajaw, wi keri', man k'a xaxe ta re waqen nach'ej, xa kan tach'aja' k'a chuqa' re nuq'a' y re nujolon, xcha' chire.
10Jak'a ri Jesús xubij chire: Ri atiwineq chik, xaxe k'a ri raqen ri ruk'amon chi nuch'ej roma ri poqolaj. Jak'a chi'iwonojel rix kan ix ch'ajch'oj chik, stape' k'a k'o jun ri man ch'ajch'oj ta, xcha'. 11Rija' keri' xubij, roma kan retaman achike ri xtik'ayin richin. Y roma ri' toq xubij chi man konojel ta e ch'ajch'oj.
12Toq ri Jesús ruch'ajon chik kaqen ri rutijoxela', xberuk'ama' chik k'a pe ri rutziaq ri relesan kan chirij, xberaq'e' chik chuchi' ri mesa y xubij: ¿Xq'ax chiwech achike roma toq yin xinch'ej ri iwaqen? 13Qatijonel y qajaw, yixcha' chuwe. Kan utz wi k'a ri', roma kan keri' wi. 14Y roma yin ri itijonel y ri iwajaw, xinch'ej ri iwaqen, kan keri' chuqa' tibana' rix. 15Yin kan xink'ut yan kan chiwech. Kan achi'el k'a ri xinben yin iwik'in, keri' chuqa' tibana' rix kik'in ri ch'aqa' chik. 16Yin kan qitzij k'a ninbij chiwe: Man ja ta k'a ri samajel ri más ruq'ij ke chuwech ri rajaw ri samaj, ni ta k'a ri jun ri nitaq, man ja ta chuqa' ri' ri más ruq'ij chuwech ri taqayon richin. 17Rix kan xiwetamaj k'a kan ronojel re'. Y kan jebel k'a ruwa-iq'ij wi keri' xtiben.
18Kan ninbij k'a chi man chi'iwonojel ta keri' xtiben, roma yin kan wetaman iwech chi'iwonojel ri xixincha'. Y chuqa' ri tz'ibatel kan, k'o k'a chi nibanatej na, roma nubij: Jajun ri wachibil ri kan nutej ruway wik'in, kan xyakatej chuwij, nicha'.*f18* 19Re jun banobel re', kan ninya' yan k'a apo rutzijol chiwe, nabey chuwech toq xtibanatej, richin keri' toq xtapon ruq'ijul, xtinimaj k'a chi kan ja yin ri Ink'o Richin Jantape'. 20Kan qitzij wi k'a ninbij chiwe, chi ri xtik'ulu k'a richin ri ninteq-el yin, kan ja yin ri yiruk'ul. Y ri xkik'ulu k'a yin, xa kan xtuk'ul k'a chuqa' ri taqayon-pe wichin, xcha'.
Ri Jesús xuq'alajirisaj chi ja ri Judas xtik'ayin richin
21Toq ri Jesús rubin chik qa ronojel re', ri ránima kan janila xq'axon y xubij: Kan qitzij k'a ninbij chiwe, chi jun chiwe rix nutijoxela' ri xkijacho-el pa kiq'a' ri winaqi', xcha'.
22Kan jari' toq ri e rutijoxela' xkitzula-ki', y man nikil ta achike nikiben, roma man ketaman ta achoq chirij xch'on-wi ri Jesús. 23Jak'a ri jun chike ri rutijoxela', ri janila najowex roma ri Jesús, raq'el k'a apo rik'in. 24Chire k'a ri' xuben-wi-apo retal ri Simón Pedro. Y xubij k'a apo chire chi tuk'utuj chire ri Jesús chi achike k'a ri jun ri xtik'ayin richin, ri k'ari' nubij-qa chike. 25Y ri tijoxel ri' toq raq'el k'a apo chunaqaj ri ruwa-ruk'u'x ri Jesús, xuk'utuj k'a: Wajaw, ¿achike k'a ri jun ri xtijacho awichin?, xcha'.
26Ri Jesús kan jari' xubij chire ri tijoxel ri': Ri xtinya' k'a ri kaxlan-wey muban chire, jari' k'a ri xtijacho wichin, xcha'. Y rija' xumuba' k'a ri kaxlan-wey y xuya' chire ri Judas ri ruk'ajol ri Simón Iscariote. 27Toq ri Judas xuk'ul ri kaxlan-wey ri', kan xpe-wi k'a ri Itzel-Wineq pa ránima. K'ari' ri Jesús xubij chire ri Judas: Ri ach'obon chi naben, tabana' chi'anin, xcha' chire. 28Jak'a ri rutijoxela' ri ek'o-apo ri pa mesa rik'in, man xq'ax ta chikiwech achike roma toq xubij keri' chire ri Judas. 29Ek'o xech'obo chi xtaq-el roma ri Jesús chuloq'ik ronojel ri nik'atzin chike chupan ri nimaq'ij ri'. Y ek'o chik ch'aqa' xech'obo chi xtaq-el richin k'o tiberuyala' kan chike ri winaqi' ri man jun k'o kik'in, roma rije' kan ketaman-wi chi ja ri Judas ri yakol méro. 30Ri Judas xa kan xaxe k'a toq xuk'ul ri kaxlan-wey, xa kan jari' xel-el. Toq rija' xel-el kan q'equ'm-q'equ'm chik.
Ri Jesús xubij chi xtiq'alajin yan ruq'ij-ruk'ojlen
31Toq ri Judas eleneq chik el, k'ari' ri Jesús xubij: Jare' xoqaqa yan ri hora chi yin ri xiqaqa-pe achi'el wineq chi'ikojol niq'alajin chi kan k'o-wi nuq'ij-nuk'ojlen. Y kan keri' chuqa' ri Dios kan xtiq'alajin ri ruq'ij-ruk'ojlen, woma yin. 32[Roma kan xtiq'alajin ri ruq'ij-ruk'ojlen ri Dios woma yin,]*f19* rija' kan xtuben k'a chi niq'alajin chik ri nuq'ij-nuk'ojlen yin. Y ri' man k'a jampe' ta, xa kan ja yan re'. 33Juba' chik k'a ok re yik'oje' iwik'in rix ri kan achi'el taq walk'ual nubanon chiwe. K'ari' xkinikanoj. Jak'a wakami kan ninbij k'a kan chiwe, achi'el ri nubin chike ch'aqa' qawinaq judío, chi ri akuchi yibe wi yin, man xkixtikir ta xkixbe rix.
34Y wakami ninya' jun k'ak'a' pixa' chiwe, chi kan tiwajowala' k'a iwi'. Yin kan yixinwajo-wi y kan keri' chuqa' tibana' rix. 35Wi kan xtiwajowala' iwi' chi'iwachibil-iwi', ri winaqi' kan xtiketamaj chi ix nutijoxela' yin, xcha' ri Jesús.
Ri Pedro xtubij chi man retaman ta ruwech ri Jesús
36Jari' k'a toq ri Simón Pedro xubij chire ri Jesús: Wajaw, ¿akuchi k'a yabe-wi?, xcha'.
Y ri Jesús xubij chire: Wakami man jani yatikir yinatzeqelibej ri akuchi xkibe-wi yin. Jak'a toq xtapon ri q'ij, kan xkinatzeqelibej-wi-el, xcha' chire ri Pedro.
37Jak'a ri Pedro xubij chire: Wajaw, ¿achike k'a roma toq man yitikir ta yatintzeqelibej-el wakami? Roma wi nik'atzin, kan ninya' k'a ri nuk'aslen awoma rat, xcha'.
38K'ari' ri Jesús xubij chire: ¿Naya' kami ri ak'aslen woma yin? Yin kan qitzij k'a ninbij chawe chi man jani tibesik'in-pe ri mama', rat oxi' k'a bey tabij chi man awetaman ta nuwech chike ri xkek'utun chawe, xcha'.


text:
Suyu rikuchiq
Suyu rikuchiq nisqaqa (grigu simipi πuEίς, πuEίδa [pyxís, pyxída], kastilla simipi brújula, inlish simipi compass) rikuchiq iñukunata rikuchina antacham, khillaymanta rurasqa maqnitiku kaq muyuriqlla akwayuq wayra waytam.
Tiksimuyu maqnitiku suyuyuq kaptinmi, chincha qhipa ñiqpi maqnitiku "uralan" nisqa qhipa, uralan qhipa ñiqpitaq maqnitiku "chincha" nisqa qhipataq kaptinmi, chay maqnitiku akwaqa chincha qhipanta Tiksimuyup chincha qhipanmanmi t'ikran, uralan qhipantataq Tiksimuyup uralan qhipanmanmi. Chay hinam rikunchik maypim chincha maypim uralan kachkan. Chay hinam ñanninchikta tarinchik, wamp'upi hatun quchantinpi, mana riqsiqa allpantinpipas.


text:
Qhawaq ¡Rikch’ariy! revistakuna
Bibliamanta revistaykuqa 200 más simikunapin horqokuyta atikun, kashallantaqmi makiwan rimaqkunapaqpas. Qhawaq revistan rikuchiwanchis imaynatas Bibliapi profeciakuna kunan tiempopi hunt’akushan chayta. Runaq sonqontan llanllarichin Diospa gobiernonmanta willaspa, Jesuspi iñinankupaqtaq yanapan. ¡Rikch’ariy! revistaqa yanapawanchismi sasachakuykunata atipanapaq, hamuq tiempopaq Diospa prometesqan thak kawsay kananpi confianapaqpas.
“Qhaway” nisqapi huk simita akllay, chaymantataq “Maskhay” nisqapi ñit’iy chay simipi revistakunata tarinaykipaq ima formatopi kasqanta yachanaykipaqpas.


text:
Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin
Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin (kastilla simipi: Universidad Nacional de San Agustín, UNSA) nisqaqa Piruwpi, Ariqipa llaqtapi huk yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rial wan Puntifisya "Intra Claustra" Yachay Sunturnintaqa 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1714 watapi Climinti XI sutiyuq Tayta Papam wan Felipe V Riy kamarirqan. Chayrayku 301 watayuqmi kachkan. Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnintaqa 11 ñiqin ayamarq'a killapi 1828 watapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin: Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)


text:
Malwina wat'akuna
Malwina wat'akuna icha Malwinakuna (kastilla simipi: Islas Malvinas, inlish simi: Falkland Islands, phransis simipi: Îles Malouines) nisqaqa Atlantiku mama quchapi, Ninasuyup antinpi wat'akunam. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kulunyanmi, Arhintina mama llaqtap atiqllasqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1764 watapis Louis Antoine de Bougainville Malwinakunapi phransis kulunyatas kamarirqan, Saint-Malo sutiyuq phransis wasi llaqtanmanta Îles Malouines sutichaspa, ichataq 1766 watapi ispañulsi tukurqan. Arhintina 9 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi ispañamanta kacharispas, Malwinakuna paypa watankunas tukurqan. 1820 watapi arhintina mama llaqta llamk'aqkunas wat'akunata tiyarirqan.
1833 watapis Hatun Britanyas Malwinakunata tiyarispa hap'irqan, britanya kulunyata ruraspa.
1982 watapi Malwina maqanakuymi karqan. 2 ñiqin ayriway killapi 1982 watapi arhintina awqaqkunam wat'akunata tiyarirqan, ichataq qanchis simana qhipaqta inlish awqaqkuna ch'utirqan, arhintinakunata atipaspa. 14 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi arhintinakuna saqirparirqan. Chay Malwina maqanakuypiqa waranqamanta aswan runakunam wañurqan, 649 arhintina, 258 britanya awqaqkunam.


text:
P'acha
P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
P'itasqa p'achataqa hatun akwakunawan p'itanchik.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.


text:
Gianluigi Buffon
Gianluigi Buffon Masocco sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin qhulla puquy killapi 1978 watapi paqarisqa Carrara llaqtapi - ) huk Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya: Adriano Buffon.
Warmi: Alena Šeredová, Churinkuna: Louis (*2007) wan David Lee (*2009).
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gianluigi Buffon.


text:
Sepp Maier
Josef-Dieter "Sepp" Maier sutiyuq runaqa (28 ñiqin hatun puquy killapi 1944 watapi paqarisqa Metten llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Alimanya Bayern München (1966-1979)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampionatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sepp Maier.
- Sepp Maierep tukri llika tiyaynin


text:
TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ) JUNIO 2015
Kay revistaqa 2015 watapi, 27 de juliomanta 30 agostokama qotuchakuykunapi ukhunchakonqa.
Cristoqa “Diospa atiynin”
Jesuspa milagrosnenqa, mana chay tiempomanta judiosllatachu yanaparqa, manaqa tumpamantawan runaspaj imatachus ruwananta rikuchin.
Jesusqa runasta munakoj
¿Imatá yachachiwanchej Jesusmanta milagrosta ruwasqasnin?
Sajra yuyaykunata atipanapaj kallpachakuna
Bibliaqa kinsanejmanta yanapawanchej sajra yuyaykunata atipanapaj.
“Kingsley atin chayqa, noqapis atiyman”
Kingsleyqa, Sri Lankapi tiyakorqa, pisi minutosllapi leerinanpajtaj mayta kallpachakorqa.
Padrenuestro mañakuymanta, ¿imastataj yachakunchej? (ñaupaj kaj)
Diosmanta mañakushaspa, ¿imaraykutaj Jesús “Tatayku” nispa nerqa, manataj “Tatáy” nispachu?
Padrenuestro mañakuymanta, ¿imastataj yachakunchej? (iskay kaj)
Diosmanta tʼantaykuta sapa pʼunchay qowayku nispaqa, mana mikhunallatachu mañakushanchej.
“Sinchʼita sayallaychejpuni”
Jehovaqa tawa yanapasta qowanchej llakiykunapi kaspa sinchʼita sayanallapajpuni.
¿Yuyarikunkichu?
¿Kay killasmanta Torremanta Qhawaj revistasta leerqankichu? ¿Kay tapuykunaman kutichiyta atiwajchu?


text:
11 YACHAQANA
¿Imaptintaq Diosninchik runa ñak’arinanta saqin?
¿Diosninchikchu runata ñak’arichin?
¿Ima iskaychachiytaq, Edén huertapi rikhurirqa?
¿Imaynatá Diosninchik saqra ruwakusqanta allinchanqa?
JUK llaqta jatun maqanakuyrayku may llakiylla qhipakurqa, chaypitaq achkha warmis, wawas ima wañurqanku. Tukuyninkuta juk jusk’ullaman p’ampaykurqanku, may chhika cruzkunatataq muyuyninpi churarqanku, chay cruzkunapitaq: “¿Imaraykutaq?”, nispa qillqarqanku. Yaqha tukuy runas ajinata tapukunku, familiankumanta pillapis maqanakupi, chayri juk unquyrayku wañupuptin. Chayrayku, imaraykuchus kayjina llakiykuna kasqanta yachayta munanku.
2 ¿Imaraykutaq Jehová, runa ñak’arinanta saqin? Diosqa, tukuy atiyniyuq, munakuyniyuq, yachayniyuq, chiqan kayniyuq kaspapis, ¿imaraykutaq chiqninakuy, tumpanakuy ima kananta saqin? ¿Mayk’aqllapis jinata tapukurqankichu?
3 ¿“Imaraykutaq Jehová runa ñak’arinanta saqin”, nispa tapurikuy allinchu? Wakinqa: “Chayta tapukuqkuna mana Diospi creenkuchu, nitaq Diosta jatunpaq qhawankuchu”, nispa ninku. Chaywanpis Bibliata ñawirispaqa, rikunki imaynatachus chiqa sunqu runas kikillantataq Diosninchikta tapusqankuta. Sut’incharinapaq profeta Habacuc, Diosta tapurqa: “Imaraykutaj rikuchiwanki chay chhika ñak’ariyta, juchatapis? Millay ruwaykunawan, tukuchinakuywan ima, muyurisqa kani; tukuynejpi phiñakuykuna tiyan, maqanakuykunapis”, nispa (Habacuc 1:3).
4 Chayta tapusqanrayku, ¿Jehová profeta Habacucta k’amirqachu? Mana. Astawanpis, Habacuc parlasqanta Bibliapi qillqachirqa. Chantá, chay tapuyman kutichispa Habacucta yanaparqa, jinamanta iñiynin astawan wiñananpaq. Diosqa jinallatataq qamwan ruwayta munan. Dios ñuqanchikmanta dakusqanta Biblia yachachisqanta yuyarikuy (1 Pedro 5:7). Runamanta nisqaqa, Diosninchik, ñak’ariykunata, saqra ruwaykunata ima astawan chiqnikun (Isaías 55:8, 9). Jina kaptinqa, ¿imaraykutaq kay chhika ñak’ariykuna tiyan?
¿IMAPTINTAQ KAY CHHIKA ÑAK’ARIYKUNA TIYAN?
5 May chhika runas, religionninkuta apaykachaqkunata tapunku: “¿Imaraykutaq kayjinata ñak’arinchik?”, nispa. Paykunataq: “Diospa munayninrayku”, nispa kutichinku. Astawanpis: “Diosqa tukuy imata kachamuwanchik”, nispa nillankutaq. Wakkunamantaq ninku: “Diospa ñanninqa mana yachakunchu”, nispa. Chantapis: “Diosninchik wawasta apakapun, paywan khuska tiyakunankupaq”, nispa nillankutaq. Chaywanpis, Jehovaqa runasta mana llakichisqanta yachankiña. Biblia nin: “Ama yuyallaychejpischu Tukuy Atiyniyoj Diosqa ima sajratapis ruwasqanta, chayrí ima mana cheqan kajtapis”, nispa (Job 34:10).
6 ¿Imaraykutaq wakinkuna runap ñak’ariyninmanta Diosta juchachanku? Dios kay pachata kamachichkasqanta yuyasqankurayku. Mana Bibliap yachachisqanta riqsinkuchu. Qamtaq, kimsa yachaqanapi Kuraq Supay kay pachata kamachichkasqanta yachakurqankiña.
7 Bibliaqa, “kay pachapi kaj chhika [runas] Kuraj Supaypa atiynimpi kasqankuta” nin (1 Juan 5:19). ¿Manachu kay p’iti tukuy imata sut’inchawanchik? Kay pachaqa Kuraq Supaypa makinpi kachkan, pay “llullakuspa kay pachapi kaj chhika runasta pantachi[chkan]” (Apocalipsis 12:9). Kuraq Supayqa llullakuspa, chiqnispa, mana khuyarispa ima, saqra ruwaykunata ruwan. Chayrayku, kay pachaqa, llullakuymanta, chiqninakuymanta, saqra ruwaykunamanta ima, junt’a kachkan. Arí, ñak’ariykuna kananpaq, Kuraq Supaylla juchayuq.
8 Chantapis ñak’ariykuna kananpaqqa, runallataq juchayuq. Kimsa yachaqanapi rikurqanchikjina, runaqa Diospa contranta uqharikusqanmantapacha juchasapa. Chayrayku tukuypis astawan atiyniyuq kayta munanku, chay atiyta taripanankupaqtaq maqanakunku, runa masinkuta ñak’arichinku ima (Eclesiastés 4:1; 8:9). Chantapis Biblia nisqanmanjina, runaqa ñak’arin mana suyasqallan ima llakiykunapipis rikukuspa (Eclesiastés 9:11). Kay pacha mana Jehovap makinpichu kasqanrayku, payqa mana kay pachapi kaqkunata jark’anchu. Chayrayku runaqa mana suyasqallan imapis kaptin ñak’arinman.
9 Diosninchik mana ñak’arichiwasqanchikta yachayqa, mayta sunquchawanchik. Payqa mana maqanakuymanta, wañuchinakuymanta, runa masinta runa sarusqanmanta, nitaq mana parasqanmantapis juchayuqchu. Chaywanpis, kay tapuyman kutichinanchik tiyan, ¿imaraykutaq Dios runa ñak’arinanta saqin? Payqa tukuy atiyniyuq, chayrayku tukuy ñak’ariykunata chinkachiyta atin. Jina kaptin, ¿imaptintaq mana imatapis ruwanchu? Jehová Diosta riqsinchikña, munakuy kasqanta yachanchikña, paylla yachan imaraykuchus runa ñak’arinanta saqisqanta (1 Juan 4:8).
JATUN TAPUYMAN KUTICHIKUNAN TIYAN
10 Imaraykuchus Dios runa ñak’arinanta saqisqanta yachanapaq, maypichus llakiy qallarisqanta yachananchik tiyan. Kuraq Supay ñawpa tatasninchikta juchallichispa, juk jatun iskaychachiyta rikhurichirqa. Kuraq Supayqa, Dios may atiyniyuq kasqanta yachasqanrayku, mana Diospa atiynintachu iskaychachirqa, manaqa, Diospa kamachiynin allinchus manachus kasqanta iskaychachirqa. Dios llulla kasqanta nispa, mana runap allinnintachu munasqanta nispa, Kuraq Supayqa, Diosninchik mana allin kamachiqchu kasqanta nichkarqa (Génesis 3:2-5). Astawanpis, Diosta mana kasukuspa runa astawan allinta kawsananta nillarqataq. Jinamanta Diospa kamachiyninta iskaychachirqa.
11 Adanwan Evawan Jehovap contranta uqharikuspa: ‘Mana munaykuchu Dios kamachinawaykuta. Ñuqayku imachus allin, imataqchus mana allin kasqanta niyta munayku’, nispa nichkarqanku. ¿Imaynatá chay ch’ampayta allinchanman karqarí? ¿Imaynatá Diosninchik, chay uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqankuta, tukuyman rikuchinman karqarí? Wakinqa: “Dios chay uqharikuqkunata chinkachinan karqa, wak runastataq ruwanan karqa”, nispa ninku. Chaywanpis, Diosninchik, Jallp’a juk paraisoman tukunanpaq parlarqaña, astawanpis Adanpa, Evaptawan miraynin Jallp’aman junt’anankuta, nirqaña (Génesis 1:28). Jehovaqa mana jayk’aq qhasita parlanchu (Isaías 55:10, 11). Astawanpis, uqharikuqkunata chinkachinman karqa chayqa, Diospa kamachiyninta iskaychachikusqan mana allinchakunmanchu karqa.
12 Juk yachachiqwan kikinchana. Chay yachachiqqa, yachakuqkunata mana jap’iqanapaqjinalla yachachiyta yachachichkan. Chayllapi juk yachakuq paywan churanakun. Nintaq paypa yachachisqan mana allinchu kasqanta. Chay yachakuqqa: “Ñuqa astawan allinta yachani chayrayku aswan allinta yachachiyman”, nispa nin. Wakin yachakuqkuna chayta creespa chay churanakuq yachakuqwan khuska sayaykukunku. Chayta rikuspa, ¿imatataq yachachiq ruwanman? Payqa chay uqharikuqkunata wikch’uyta atinman. Chaywanpis, ¿imatataq qhipakuqkuna ninkuman? Ichá chay uqharikuqkuna allinta ruwasqankuta ninkuman. Chantá manaña yachachiqta jatunpaq qhawankumanchu. Kunan t’ukuriy, ¿imaynataq kanman karqa, yachachiq chay churanakuq yachakuqta, ‘qam nisqaykimanjina yachachiy’, niptin?
13 Jehovaqa jinallatataq ruwarqa. Edén huertapi imachus pasasqanta, “waranqa waranqa” angelespis rikurqanku (Job 38:6, 7; Daniel 7:9, 10). Chayrayku, imaynatachus Jehová chay uqharikuyta allinchananqa, angelesta, runata ima yanapanan karqa. ¿Imatataq Jehová ruwarqa? Payqa Kuraq Supay kamachinanta saqirqa. Chantá Kuraq Supaypa atiyninpi runasta paykunapura kamachinakunankuta saqillarqataq.
14 Watiqmanta chay yachachiqmanta parlarina. Yachachiqqa, chay uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqankuta yachan. Chantapis, uqharikuqkunata munasqankumanjina yachachinankuta saqisqan, wak yachakuqkunatapis yanapananta yachallantaq. Arí, uqharikuqkuna pantasqapi kachkasqanku rikukuptin, chiqanta yachakuyta munaqkuna, yachachiqlla yachachiyta atisqanta rikunqanku. Astawanpis, uqharikuqkunata wikch’ukuptin tukuypis allinta ruwakusqanta ninqanku. Jinallatataq Jehovapis, Kuraq Supayta saqisqan, tukuypa allinninpaq kasqanta yachan, imaraykuchus tukuy rikunqanku Kuraq Supay, paywan khuska uqharikuqkuna ima, pantasqapi kachkasqankuta, llullakusqankuta, runapura mana kamachinakuyta atisqankuta ima. Yachanqanku profeta Jeremías qillqasqan chiqa kasqanta, pay jinata Diosman nirqa: “Yachani runaqa kawsayninmanta mana dueñochu kasqanta, nitaj kawsaynimpi imatachus ruwananta niyta atisqanta”, nispa (Jeremías 10:23).
¿IMAPTINTAQ KAY CHHIKA UNAYTA SUYAN?
15 Chaywanpis, ¿imaptintaq Jehová kay chhika unayta runa ñak’arinanta saqin? ¿Imaraykutaq mana ñak’ariykunata chinkachinchu? Kunan watiqmanta chay yachachiqpi t’ukurina. Payqa kaykunata mana ruwanmanchu: qallarinapaq chay churanakuq nisqanta ruwananpaq mana jark’akunmanchu, nitaq payta yanapanmanchu. Jinallatataq Jehovapis mana kaykunata ruwarqachu: qallarinapaq, Jehová mana Supayta nitaq paywan kaqkunata, munasqankuta ruwanankupaq jark’akurqachu. Supaypa nisqan mana chiqachu kasqanta tukuy rikunankupaq tiempo pasananta suyan. Kay chhika unaypi runaqa, imaymanamanta runamasinta kamachin, chantá tukuy imapi runap yachaynin yapakun. Chaywanpis, wakchayay, wañuchinakuy, mana chiqan kaqmanjina ruway imaqa, yapakuchkallanpuni. Tukuypis runa mana kamachiyta atisqanta rikunchik.
16 Chantapis Jehovaqa, mana Supayta yanapanchu allinta kamachinanpaq. Dios wañuymanta, llakiykunamanta runata jark’anman chayqa, ¿manachu chay churanakuqkunata yanapachkanman? ¿Manachu sapitanchik allinta kamachikuyta atisqanchikta yuyasunman? Chantá Diosninchik Supayta yanapanman chayqa, paypis llullallataq kanman. Chaywanpis Diosqa, “mana jayk’aj llullakoj” (Hebreos 6:18).
17 Chaywanpis, chay uqharikuyqa mayta runata ñak’arichin. ¿Imaynatá chay allinchakunqa? Jehová tukuy atiyniyuq kasqanta yuyariy. Chayrayku tukuy llakiykunata chinkachinqa. Yachanchikjina, Jallp’anchik juk paraisoman tukunqa. Jesuspi iñisqanchikrayku tukuypis juchamanta kacharichisqa kasunchik. Wañusqaspis kawsarimunqanku. Jinamanta Diosqa, Jesusniqta “Kuraj Supaypa ruwasqasninta” phirinqa (1 Juan 3:8). Jehová yachan mayk’aqchus chayta ruwananpaq astawan allin kasqanta. Diosninchik manaraq kay saqra pachata chinkachisqanmanta kusikusunman, imaraykuchus paciencianrayku ñuqanchikpis chiqa kaqmanta yachakuyta, payta yupaychayta ima atinchik (2 Pedro 3:9, 10). Diospa p’unchaynin chayamunankama, Diosqa, payta yupaychayta munaqkunata mask’achkallanpuni, ñak’ariykunata muchunankupaqtaq yanapachkallanpuni (Juan 4:23; 1 Corintios 10:13).
18 Ichá wakinkuna ninkuman, “Dios, Adanta Evatawan mana juchallikunankupaq ruwanman karqa chayqa, mana ima ñak’ariypis kanmanchu karqa”, nispa. Imaraykuchus mana jinatachu ruwasqanta yachanapaq, Dios juk regalota quwasqanchikpi t’ukurina.
¿IMAYNATÁ DIOSPA REGALONTA APAYKACHANKI?
19Phichqa yachaqanapi rikunchikjina, akllayta atinanchikpaq ruwasqa kanchik, arí, ñuqanchik akllayta atinchik imatachus ruwananchikta. ¿May jatun regalo chay kasqanta reparankichu? Dios tukuy laya animalesta ruwarqa, paykunaqa imaynachus ruwasqa kasqankumanjinalla kawsanku (Proverbios 30:24). T’ukuriy, runaqa imaymana camionesta ruwan, sapa camiontaq maymanchus chofer apan, chayllaman rin. Mana chofer apaykachaptin mana maymanpis puririnmanchu. ¿Camionjina ruwasqa kaspa, kusisqachu kawsakusunman? Mana, ¿icharí? Chayrayku, kusikunchik imayna runachus kayta munasqanchikta, imaynatachus kawsakuyta munasqanchikta, pikunawanchus masichakunanchikta ima akllayta atisqanchikmanta. Imatachus munasqanchikta akllaspa, kusisqa kawsakunchik, jinata kawsakunanchiktataq Dios munan.
20 Jehová tukuy sunqu kasunanchikta munan, manataq kamachisqajinallachu (2 Corintios 9:7). ¿Imatá mayqin tatapis, chayri mamapis munanman? ¿Wawan “munakuyki” sunqumantapacha ninantachu, chayri “munakuyki” kamachisqajinalla ninantachu? Chayrayku, qampis tapukunayki tiyan: “¿Imaynatá Dios chay regalota quwasqanta apaykachasaqrí?”, nispa. Kuraq Supay, Adán, Eva ima, akllayta atisqankuta mana allintachu apaykacharqanku, Jehovata qhisacharqanku. Qamrí, ¿imatataq ruwanki?
21 Dios akllayta atinapaq ruwawasqanchikta, allinta apaykachayta atinki. May chhika runajina qampis Jehovawan kanayki tiyan. Kay runasqa, Kuraq Supay mana allin kamachiq kasqanta, llulla kasqanta ima rikuchispa mayta Diosta kusichinku (Proverbios 27:11). Qampis allin kawsayta akllaspa, kikillantataq ruwawaq. Qhipan yachaqanapi chaymanta astawan yachakusunchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diosninchik saqra ruwaykunamanta mana juchayuqchu (Job 34:10).
- Kuraq Supayqa, Jehová llulla kasqanta nispa, mana allin kamachiq kasqanta nispa ima, Diospa kamachiyninta iskaychachirqa (Génesis 3:2-5).
- Jehovaqa, Churinniqta, tukuy ñak’ariykunata, runap saqra ruwasqasninta ima chinkachinqa (1 Juan 3:8).
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1, 2. ¿Imastaq llakichiwanchik, imatataq may chhika runa tapukunku?
3, 4. a) ¿Imaraykutaq Dios runa ñak’arinanta saqin, nispa tapurikuy allinchu? b) ¿Jehová ñak’ariykunata, saqra ruwaykunata ima chiqninchu?
5. ¿Imatataq runa nin Diosninchik ñak’ariy kananta saqisqanmanta, chaywanpis imatataq Biblia yachachin?
6. ¿Imaraykutaq wakinkuna runap ñak’ariyninmanta Diosta juchachanku?
7, 8. a) ¿Imaynatá kay pachapi runa Kuraq Supayman rikch’akun? b) ¿Imaynatá runap pantasqan, mana suyasqallan imapis kasqan runata ñak’arichin?
9. ¿Imaraykutaq Jehová, runa ñak’arinanta saqin?
10. ¿Imatataq Kuraq Supay iskaychachirqa, imaynatá chayta ruwarqa?
11. ¿Imaraykutaq Diosninchik uqharikuqkunata mana chinkachirqachu?
12, 13. ¿Imaptintaq Dios Supay kamachinanta, runapura kamachinakunankuta ima saqirqarí? Juk kikinchaywan kutichiy.
14. ¿Ima allinkunastaq rikukunqa, Jehová runasta paykunapura kamachinakusqankuta saqisqanrayku?
15, 16. a) ¿Imaptintaq Jehová kay chhika unayta ñak’ariykuna kananta saqin? b) ¿Imaptintaq Dios mana wañuymanta, llakiymanta ima runata jark’anchu?
17, 18. ¿Imatataq Jehová saqra runa ruwasqasninwan, Kuraq Supaypa ruwasqasninwan ima ruwanqa?
19. ¿Ima regalotataq Dios quwarqanchik, imaraykutaq chay regalota sumaqpaq qhawananchik tiyan?
20, 21. ¿Imaynatá Dios akllayta saqiwasqanchikta apaykachayta atisunman, imaptintaq allinta apaykachananchik tiyan?


text:
9 KAQ YACHATSIKÏ
Familiëkiwan Jehoväta adorë
“Adorecuyë y alabecuyë [...]. Pemi camashqa sieluta, [y] que patsata.” (Apocalipsis 14:7)
Kë follëtuchö yachakunqëkinömi Bibliachöqa mëtsika yachatsikïkuna këkan, qamta y familiëkita yanapayäshunëkipaq. Jehoväqa munan kushishqa kayänëkitam. Jina pëta adorëta puntaman churayaptikiqa, äniyäshunki ‘llapan wanayangayquicunata’ qoyäshunëkipaqmi (Mateu 6:33, NTCN). Diosqa amïguïki këtam munan. Tsëmi, imëkanöpa kallpachakï pëwan amïgu kënikita mas sinchiyätsinëkipaq, porqui tsëwanqa manam imapis igualantsu (Mateu 22:37, 38).
1 DIOSWAN AMÏGU KËNIKITA MAS SINCHIYÄTSI
BIBLIA YACHATSIKUNQAN: “‘Papäniquicunam cashaq; qamcunanam tsurïcuna cayanqui.’ ninmi puedeq Diosniquicuna” (2 Corintius 6:18). Diosqa mas alli kaq amïguïki këtam munan, mañakïmi yanapashunki pëman mas witinëkipaq. “Mana jaqita mañakuyë” nimantsikmi Jehoväqa (1 Tesalonicensis 5:17, NM). Yarpachakïnikikunata y imanö sientikunqëkikunata willanëkitam pëqa munan (Filipensis 4:6). Familiëkiwan mañakuptikiqa, pëkuna rikäyanqa qampaq Dios rasumpa kanqantam.
Dioswan parlarnimpis, pëta wiyanëkim. ¿Imanöraq wiyankiman? Bibliata y publicacionkunata estudiarmi (Salmu 1:1, 2). Yachakunqëkiman yarpachakï (Salmu 77:11, 12). Diosta wiyanëkipaqqa alläpam precisan reunionkunaman ëwanëkipis (Salmu 122:1-4).
Jina Jehoväwan amïgu kënikita sinchiyätsinëkipaqqa nunakunatam pëpita yachatsinëki. Tsënö imëpis rurarqa, masmi pëman witinki (Mateu 28:19, 20).
ITSA KËNÖ RURANKIMAN:
Llapan junaqkuna mañakunëkipaq y Bibliata leyinëkipaq tiempïkita raki
Familiëkita yanapë kushikï asuntukunapa rantin Diospa kaqchö rurëkunata puntaman churayänampaq
2 FAMILIËKIWAN JUNTU DIOSTA ADORAR KUSHIKÏ
BIBLIA YACHATSIKUNQAN: ‘Dios Yayaman mas witiyay, paypis gamcunamanmi mas witimunga’ (Santiägu 4:8, NTCN). Imë junaq y imë höra Familiachö Diosta Adorana Hörata rurayänëkipaq patsätsi (Genesis 18:19). Jina, llapan junaqkuna Diosta cuentaman churë y Dioswan amïgu këninkuna sinchiyänampaq familiëkita yanapë. Bibliam kënö nin: ‘Jehoväpitam wamrëkita [...] parlapänëki wayikichö jamakurnin, nänipa purirnin, patsäkurnin y shärikurnin’ (Deuteronomiu 6:6, 7). Josuënö kanëkipaq churapakë, pëmi kënö nirqan: “Noqawan wayïchö kaqkunaqa, llapäkunam Jehoväta sirwiyäshaq” (Josuë 24:15).
ITSA KËNÖ RURANKIMAN:
Familiëkichö cada ünu imata wanayanqëkimannö yachakuyänëkipaq patsätsi


text:
Luis Enrique Martínez
Luis Enrique Martínez García, "Lucho" sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin aymuray killapi 1970 watapi paqarisqa Gijón (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Yachay wasikuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Como jugador[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participasyunkunao[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Enrique Martínez.


text:
Lakota Country Times
By Fr. Francis Apple
Yunkan oyate wan wani tipi kta ca taku iyuha tanyan wo'iglu winyeya s'eleca wahehanl ki han tanka wan hi nan wa'atapi keye. Wa ki iyatokta eyas nanzunspe ihupa nunpa nan ekta akanl hanpa wahehanya wa hihpya ca Tatanka ki ataya kamnan ewicaya keyapi. Oweyan hena kpatanya glutapi eyas hankeya atay otehika wan hiyaglepi keye.
Koskalaka wan tawicu kicila ti yunkan winyan ki tipi timan glicu nan ceyaiyaya keye. Ca toka hwo? Eya yunkan heya keye. Misunkala eca ktepi nan ohanpi nan oksan wico nanjin. Eya toktu aya igluwinyeyo nanunkipin kte lo eya keye. Oweya tonankel gluhapi ca wizipan el okiksapi nan iyakpaze hanl ohape tain sni tokahanpi keye.
Hanhepi ki ataya watohanl snan ikacanpi nan snan ake manipi yukan wana wi ki amanhpo sinte agle u hanl taku wan wayanpi yunkan canhaka wan tainya hinna etan po wan hinanpa ca wagugeca ki na'oskaska pi yunkan can seca ca hin na Tatanka wan oho mni omannni ca he e ca niyan ki he p'oyela hankeye.Koskalaka ki wismanhe wan glugluke nan glakinya iyangya keye.
Keyakihanyo eya keye. Ceca henna ecela wakce unyin nan unkiyayin kte lo. Tokomni tuwa owe otaunpapi kte lo.Ipi ic'iyapi na wizipan ki talo waste hca hena kpa'otinza wahehanl wicasa wa wayang wica hinanjin keye. Yunkan lila wokokpeka keye. Hi ki ataya na'osanyeyin nan ite ozuye ki tokca nan taku wan k'in yunka winya ceca ca peji sasaya opemnin k'in keye.
Koskalaka ki tawicu ki oji nan heya keye wizipa ki ikikcu nan wiyohpeya taki yuhu otala icu wo, toksa ahiciglegin kte lo.
Wicasa wan lila wokokipe ki ayugi ic'iya ca koskalaka ki ca ya peta el aksu nan hecinan itohekiya keye.
Anpetata manipi nan wanna asante pamangleya ihe wahehanl ungnanhelaka wasme ki ihanke ca el ihunipi nan oslohe iciyapi keye. Owatohanya manipi yunkan wicoti wan cetipi ki un iyojanjanya han ca el ihunnpi keye.
Wicapa'okiyutapi ca woglakapi. Leciya oyate wan wica'akihan ca kiciyutapi yelo eyapi ca wacekiyapi nan wicogluhaha ceyapi keye. Tunweya ya iyaye wicayapi yunkan wicasa wan wicacehpi yute he iyeyapi nan solyahol kiyapi keye.
Editor’s Note***The English translation will be published in next week’s issue.


text:
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP), sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1221 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan.
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Tayta: Félix Núñez de Guzmán; Mama: Juana Garcés (Juana de Aza).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domingo de Guzmán.
- Santo Domingo en dominicos.org


text:
Imapi sallun kay yanapaykunari?
Kamachi (Estado Nisqa) tukuy phatata qurinqa, achkha ruway qhawarichiykunaman laq’a jallp’a kawsarichinapaq manaqa takyachinallapaqpis kawsarisqanman jina.
Ima ruwaykunata yanapanqanku?
Kullachaykunata (fertilizantes de base fosforada) nisqata.
- Wanuchaykunata kimikus nisqawan.
- Churaykuna laq’a jallp’akunapi tarpunapaq.
- Qallpachiykunapaq.
- Sumaq Yachachiyta jallp’a llamk’anapaq allin puqunanpaq
Qhullichiykuna ima.
Pikunachus mañan; kay tawa ruwaykunata sumaqta willananku tiyan (deben acreditar) kay yanapaytaqa puquchinankupaq.
Jinamanta juch’uy puquchiykunaman yanapanqanku allin ruwayta qawarichispa mañasqankuman jina, jap’iqasqankuta ruwanankupaq.
Ruwaykuna yanapayniyuq chaniyuqchu?
Ari; ichaqa qillqasqa tiqrakunman, sapa wata (Ministerio de Agricultura) nisqa churanqa siq’i yapaykunata chani ruwaykuna yanapaymanta.
Pikuna mañankuman kay yanapaykunatari?
Tukuy runakuna jallp’ayuq kaqkuna, (arrendatarios, usufructuarias medieras y comodatarias) nisqakunaman.
Tukuy nisqañakuna mañankuman jallp’a kawsarichinankupaq ruwaykunata; jinamanta juch’uy puquchikkunalla yanapayta urqunkuman jall’pa allin rinanpaq ruwaykunata.
Imaynamanta jaywanku kay yanapaykunata?
INDAP Y el SAG nisqakuna Concurso tukuypaq chayniqta jaywanku.
Imayna ruwachin kay yanapaytari?
- Juch’uy puquchikkuna: Jisq’un chunka sapa pachakmanta qulqi yapaymanta , churasqa plan de manejo nisqamanta jap’inqanku.
- Chawpi puquchikkuna: Kimsa chunka pusaqniyuq sapa pachakmanta kaqkuna wata kasqnmanta jap’inkuman.
- Jatun puquchikkuna: Pikunachus achkha ranqhaqkuna 25.000 UF nisqaman jina; jap’inqanku iskay sapa pachakmanta sapa wata kasqanmanta jap’inkuman.
Imaynamantan mañasunmanri?
INDAP o el SAG nisqa chayniqta (nisqanman jina) wakichiy apaykachaymanta (plan de manejo) qillqasqa nuqanchakuywan Estado nisqa puquchikwan allin rinanpaq jallp’a kutirichikkuna.
Wakichiyqa riqsisqakunawan wakichisqa kanan tiyan (acreditado e inscrito en el Registro de Operadores que llevan el INDAP y el SAG) apaqkunawan.
Chanta organismos nisqa chaninchanqanku wakichiy apaykachaymanta, (planes de manejo) paykuna tiyapuqkunaman jina jaywanankupaq.
Pikuna qilqasqa kanman Registro de Operaciones nisqapi?
Kawsaq, juridika runa kaykuna:
- Título profesional nisqayuq, yachayniyuq tarpuykunapi kay pachamanta.
- Sapa iskay wata chaninchaymanta yachayniyuqkunata akllasqa.
- Ari niqkuna llika chaninchay llamk’aymanta.
Yanapaymanta astawan mañay atisunmanchu?
Juk jina yanapaypaq mañanki chayqa atikunman, (incompatibilidades en caso de recibir doble beneficio) chaqra puquchinallapaqmi kachun.
Jap’ispaña astawan mañasunmanchu?
Yanapayta jap’ispaña juktawanpis mañallanmanpuni ñawpaq mañasqanta tukuchispañami kanman.
Mana allin apaykachaqpaq kay yanapayta muchuchiy kanchu?
Q’utuykuk kunaman yanapayta urquy munaspa muchunqanku pachak sapa pachakmanta yanapay mañasqanmanta kutichinantiyan. Chantapis jap’isqaña kay yanapayta kanqa chayqa, iskay pachak sapa pachakmanta yanapay jap’isqanmanta kutichinallantaq tiyan, chantapis manaña atinmanchu mañayta kimsa yanapay qhatiqkunamanta.
Ari, pikunachus mana junt’anchu wakichiy llamk’ayninmanta, (manaqa kanman catástrofe o emergencia agrícola nisqa) chaykuna mana mañayta atinkumanchu kaykunamanta.
Niqta tikrasqa / Traductor:
Aydeé López Cruz, integrante activa y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Académica de la Universidad Arturo Prat.
Niqta tikrasqa / Validadora:
Claudia Quintana Bermúdez, presidenta y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Profesora de educación intercultural bilingüe.
Niqta ñqwirisqa / Locutor:
Aydée López Cruz
Qillqay / Nota: qillqasqa willay kaypi rikhurikqa, Kamachiykunaq puriyninmanta yachananchikpaq. Mana imaraykupis Ley nisqa jinachu, chiqan sut’inchay, nisqakuna, ni kamachiykunamanta yachaqpis junt’anchu.


text:
Rasa
Rasa nisqaqa (kastilla simimanta: raza) - chawchu icha chawchuri nisqapas - sapaq khuskan kapuqniyuq kaq runakunas.
Kunanraqmi achka runakuna chawchuri rikurispa runakunata sapaq rasakunamanmi rakinku.
Awya Yalapi Kastilla Kamachiy pachapiqa kamachiq ispañul wiraquchakuna chawchuri rikurispa tukuy kamachipusqa runakunata sapaq hayñiyuq rasa icha kasta nisqakunamansi rakirqan.
Kastilla Kamachiy pachapi raza nisqakunaqa kaysi karqan:
- "Yuraq rasa" (blancos): Ispañamanta, Iwrupamanta hamuq runakuna, kriyullu (criollo) nisqa churinkuna willkankunapas;
- "Yana rasa" (negros): Afrikamanta hamuq runakuna, paykuna icha machunkuna Afrikapi hapisqa Aywa Yalaman apamusqa karqan isklaw kaspa yuraq nisqakunapaq llamk'ananpaq;
- "Indios" ("amirikanu rasa"): Awya Yala allpa pachayuq indihina runakuna.
Chikan raza nisqayuq tayta mamamanta paqarimuq runakunatataq kasta (casta) nisqakunamansi rakirqan: misti, kastisu, sampu, mulatu, murisku, chuluchinu.


text:
Familiachö kushishqa kawakunapaq
¿Imaraq yanapamäshun?
¿Kuyanakïtsuraq?
¿Qëllëtsuraq?
¿Juk cösaskunatsuraq?
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
“Diospa palabranta wiyar cäsucoqcunam, mas cushishqaqa cayan” (Lücas 11:28, Teyta Diospa Mushoq Testamentun).
¿IMANÖTAQ KËTA MUSYANQANTSIK YANAPAMÄSHUN?
Rasumpa kuyakïtam tarishun (Efesius 5:28, 29).
Rasumpa respetanakïmi kanqa (Efesius 5:33).
Juknöllam kawakushun (Marcus 10:6-9).
¿BIBLIA NINQANMAN CREISHWANTSURAQ?
Awmi, y këkunarëkur:
Diosmi familia kamaqqa. ‘Llapan castacunata’ Jehovä Dios kamaq kanqantam Bibliaqa nin (Efesius 3:14, 15). Tsëmi cläru rikantsik Jehovä familiakuna kamaq kanqanta. ¿Imanirtaq tsëta musyëqa alläpa precisan?
Këman pensë: Alläpa mishki mikïta mikïkankiman, y gustashuptikina tapukunkiman imanö y imakunawan rurayanqanta, tsëqa, ¿pitaraq tapurinkiman? Cocinërutachi tapurinkiman.
Tsënöllam familiachö imanö kushishqa kawakunapaq kaqta musyëta munarninqa, familia kamaq Jehovä Diosta tapukunantsik (Mateu 19:4-6).
Diosqa qampaq yarparanmi. Alläpa allim kanman familiakuna Diospa consëjunta Palabranchö ashiyanqanqa. ¿Imanir? Porqui “pëqa cuyamantsicmi” (1 Pëdru 5:6, 7). Jehoväqa alli kaqllatam llapantsikpaq munan y consëjunkunaqa imëpis yanapakunmi (2 Timoteu 3:16, 17).
KËTA TAPUKÏ
¿Imanöraq alli maja, alli teyta o alli mama käman?
Respuestantaqa tarinki kë textukunachömi EFESIUS 5:1, 2 y COLOSENSIS 3:18-21.


text:
Wayrukuna
Wayru nisqaqa machina (wayru) hina, suqta uyayuq pukllanam. Lliwmanta aswan wayrukunaqa suqtantin huchhayuq - iñuntin icha huchhara hinam -, pukllana chaniyuq. Wayruta chamqarqaptinchik, huk uyantam, huk huchhantam patanpi rikuchin. Chay chaniqa (huk, iskay, kimsa, tawa, pichqa icha suqta) pukllaqpa pukllay iñukunatam mirachin.
Achka wayrukuna pukllaykunam kan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayrukuna chamqaywan yanaychay.


text:
Francis Aston
Francis William Aston (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1877 watapi paqarisqa Harborne llaqtapi - † 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi wañusqa London llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: William Aston, Mama: Fanny Charlotte Hollis.
Warmi: Winifred Beilby
Alma mater: Birmingham Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francis Aston.


text:
Liyun XII
Liyun XII icha Liyun iskay chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XII, Italya simipi: Papa Leone XII) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1760 watapi paqarisqa Genga, Roma llaqtapi, Italyapi - † 10 ñiqin hatun puquy killapi 1829 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) 252 ñiqin Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Charitate Christi
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XII.
- León XII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Gro Harlem Brundtland
Gro Harlem Brundtland sutiyuq warmiqa (* 20 ñiqin ayriway killapi 1939 watapi paqarisqa Bærum, Oslo, llaqtapi, Nurwigapi) huk Nurwiga mama llaqtayuq hampikamayuq, pulitiku wan kawpaq runa warmim.
Nurwiga Uma kamayuq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 4 ñiqin hatun puquy killapi 1981 watapi - 14 ñiqin kantaray killapi 1981 watapi
- 9 ñiqin aymuray killapi 1986 watapi - 16 ñiqin kantaray killapi 1989 watapi
- 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1990 watapi - 25 ñiqin kantaray killapi 1996 watapi
Ñawpaq runa: Arne Olav Brundtland
Wawakuna: (4)
Alma mater: Oslo Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gro Harlem Brundtland.


text:
Wp/qxn/Puwaqpanpa wamani
Puwaqpanpa wamani Ankash suyuchu hatiran, Piruw hatun llaqtachu; kay wata usaharun 150 watata yurinqanpita. Yurii Apushimita hinchi qillqaran Piruw hatun pushaq, Ramun Kastilla, 1861 watachu, Hatun poqoy killa, 21 qoya. Atskam shariyamun patsa rurinpita puwaq yaku, tsaypitam shutin. Ttsaynumi nin, Alfunsu Punti puwaqpanpa runa, huknin qillqanchu. Patsa rikapaq, Antuniu Raymundi pantasha, manan Pumapanpatsu.Kay wamanipa shutinta kastilla shimichu niyan: Provincia de Pomabamba.
Uma llaqtanqa Puwaqpanpa llaqtam.
Pushana hinchi rakiy[edit]
Kay wamanichu chusku distritullam:
Yachaymuruy[edit]
Qanyan paqas "Ankash aylluwahi"chu riqitsikasha hatun qillqata, shutin kastilla shimichu: Libro de Oro de Pomabamba, tikrasha nin "Puwaqpanpa Qori qillqa".
- Atska tushukuna kan kay wamanichu. Pisarru nishqa, tsayqa yarqun Tayta Huwan qoyanchu, kawaluman lloqasha puriyan. Inka tushu yarqamun, aswan warmikuna tushun, palla niyan. Tuyrurupis tushun, kahawan, teta pinkulluwan , chipshanú pawaykachayan.
Kaytasi qaway[edit]
- Puwaqpanpa (llaqta shutipitapis)
- Ankash rimay


text:
Recife
Recife llaqtaqa Brasilpi (Pernambuco suyupi), Brasil wamp'urani huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1537 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin pawqar waray killapi 1537 watapi
Recife llaqtaqa 1 546 516-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Recife.
- Recife Munisipyu


text:
1
Ri Ezequiel xk'utumej ri ruk'ojlemal ri Dios chuwech
1-3Xk'uluwachitej k'a chi chupan ri juna' juwineq lajuj*f1* chupan ri ro' q'ij chire ri rukaj ik' chupan ri ro' juna', toq xk'amer-pe ri rey Joaquín pa ximonri'il; yin Ezequiel ri in sacerdote ruk'ajol kan ri Buzí. Ink'o k'a chunaqaj ri raqen-ya' Quebar chiri' pa ruwach'ulew Babilonia chikikojol ri nuwinaq ri e k'amon-pe pa ximonri'il. Jari' toq ri Jehová xch'on wik'in y kan jari' xoqaqa ri ruchuq'a' pa nuwi' y k'o k'a xuk'ut chinuwech.
4Kan jari' xintz'et k'a chi pa xaman peteneq jun nimalej kaq'iq' ri ruk'amon-pe jun nimalej sutz' ri kan nirepelun y jun achi'el q'aq' ri nuk'aqala-el koyopa' y pa runik'ajal ri q'aq' ri' nirepelun achi'el ri q'enq'oj-pueq. 5Chuqa' chiri' ek'o e kaji' ri k'o kik'aslen y ri kibanik kan e achi'el winaqi'. 6Man rik'in ri' chikijujunal rije' k'o kaji' kipalej y kaji' kixik'. 7Ri pakaqen kan achi'el kixk'eq wákix y ri kaqen kan e choj e choj. Kan yerepelun k'a achi'el nirepelun ri q'enq'oj-pueq toq jebel josq'in. 8Y man xaxe ta k'o kajkej kipalej y kajkej kixik', xa kan k'o chuqa' kiq'a' chuxe-qa ri kixik' y ri rubanik ri kiq'a' kan achi'el ruq'a' wineq. 9Chi e kaji' re' xa jun kibanon, jun nitzu'un pa xokon, jun pa xaman, jun pa relebel-q'ij y ri jun chik pa qajbel-q'ij. Y roma ri' ri ruxik' ri jun kan nutun ri' rik'in ri ruxik' ri jun chik. Y toq yesilon-el man nikisq'opej ta ki' ni man nikipiskolij ta ki', xa choj nikitzeqelibej ri e beneq chikiwech.
10Y kere' k'a kibanik: Ri kipalej ri k'o chikiwech achi'el rupalej jun wineq. Ri kipalej ri k'o chikij achi'el rupalej jun kot. Ri kipalej ri k'o pa kijkiq'a' achi'el rupalej jun koj y ri kipalej ri k'o pa kajxokon achi'el rupalej jun wákix. 11Ri ka'i' kixik' kan rutunun ri' y ri ka'i' chik kixik' kan rukuchun-kij. 12Kan chikijujunal choj choj e beneq akuchi e yuqen-wi roma ri ruchuq'a' ri Dios. Y toq nikitzolij-ki' chikij man yetzu'un ta kan chikij. Y toq yebe pa kixokon o pa kijkiq'a', chuqa' man xetzu'un ta kan pa taq kixikin. 13Rije' kan yesaqirisan achi'el nisaqirisan jun antorcha. Y chikikojol k'o achi'el racheq-q'aq' ri kan nik'a'on y chiri' nel-el achi'el koyopa'. 14Y ri e kaji' ri' yebe-yepe nikiben, kan janila k'a anineq yebiyin, achi'el ri koyopa'.
15Rokik e nutzuliben, jari' toq xentz'et chi ri pan ulew k'o jun ki-rueda pa'el pa taq kixikin. 16Ri rueda ri' kan junan k'a kibanik chi e kaji'. Kan yeyok'olin achi'el ri jalajoj ruwech jebelej taq abej. Y chuqa' chikijujunal ri rueda ri' niq'alajin chi k'o jun chik rueda chupan, 17re' richin chi yebe pa taq kaji' ruxikin ri ruwach'ulew, jak'a man nikipiskolij ta el ki' toq yebe pa kajxokon y pa kijkiq'a'. 18Y xintz'et k'a chi ri rusutilen ri kaji' ki-rueda nej k'a jotol chikaj y nojineq rik'in runaq' taq kiwech y kan nak'en k'a kikiy.
19Y toq yesilon-el o toq yebe chikaj, ri rueda ri' chuqa' e kachibilan-el. 20Ri kaji' rueda ri' kan yebe akuchi e uk'uan-wi koma ri e kaji' achi'el winaqi'. 21Y toq ri e achi'el winaqi' yesilon-el, chuqa' yesilon-el ri rueda. Toq rije' yepa'e-qa, chuqa' ri rueda yepa'e-qa. Toq yeyakatej-el chuwech re ruwach'ulew, chuqa' ri rueda yeyakatej-el, roma e uk'uan-el koma rije'.
22Pa kiwi-q'anej rije' k'o k'a jun ri achi'el chay nitzu'un, wokowik ri kan namey rubanik. 23Y chuxe-qa ri wokowik ri' kirik'on ka'i' kixik' y keri' nuk'ul-ri' ri rutza'n ri kixik' rik'in ri jun chik. Y chikijujunal k'a rije' kirik'on ri ka'i' chik kixik' chikij-qa rije'. 24Xinwak'axaj k'a chi ri kixik' kan janila niq'ajan toq yexik'an pa kaq'iq'. Kan yewajin achi'el niwajin jun raqen-ya'. Kan nak'axatej achi'el xa ta ri ruch'abel ri Dios ri k'o ronojel uchuq'a' pa ruq'a', y chuqa' achi'el xa ta e janila e k'iy winaqi' ek'o. Y toq man xexik'an ta chik xkiqasaj-qa ri kixik'.
25Toq xkiqasaj-qa ri kixik', jari' toq xak'axatej jun ch'abel pa ruwi-q'anej ri wokowik. 26Y pa ruwi' ri', xintz'et k'a chi k'o jun ri achi'el rubanik jun tz'uyubel, ri niyok'olin achi'el jun jebelej raxroj-abej y pa ruwi' ri' niyakatej-el jun achi'el wineq. 27Y kere' ri rubanik: Nitiker-el xerupan k'a pa jotol kan nirepelun achi'el xa ta jun ch'ich' ri nibiron pa q'aq'. Y ri xerupan pa xulan xintz'et chi achi'el xa ta q'aq' y kan rusaqirisan chijun rij, 28kan achi'el k'a ri kotoq'a' ri niq'alajin chupan ri sutz' pa ruq'ijul job. Keri' toq ri Jehová xuk'ut ri ruk'ojlemal chinuwech y xaxe k'a toq xintz'et ronojel re' kixukuk xiqaqa k'a pan ulew. Y k'ari' xinwak'axaj toq rija' xch'on-pe wik'in.


text:
22 Kaq Willakuy: Joseyta carlepi churasqankumanta
JOSEYQA 17 watanpi kachkaptillanraqmi Egipto nacionman aparqaku. Chaypim Potifar sutiyoq runaman rantikururqaku. Potifarqa Egiptopi kamachikuq reypaq llamkarqa, chay reytaqa Faraon nispam suticharqaku.
Joseymi sinchillataña patronnin Potifarpaq llamkarqa. Chaymi, Joseyqa yuyayniyoqña karuptin patronnin Potifarqa wasinpi tukuy kapuqninkunata cuidananpaq churarqa. Hinaptinqa, ¿imamantataq Joseyqa carcelpi kachkan? Potifarpa warminpa huchanmanta.
Josey qespisqa runaña kaspanmi allin rikchayniyoq buenmozo karqa, chaymi Potifarpa warminqa paywan puñunanta munarqa. Joseymi yachan chaynata rurayqa mana allin kasqanta, hinaspa mana munanchu. Hinaptinmi Potifarpa warminqa llumpayllataña piñakururqa. Hinaspa qosan kutiramuptin llullakuspa nin: ‘¡Chay pusamusqayki Joseymi yaykumuwarqa ñoqawan puñuyta munaspa!’ nispa. Potifarmi warminpa nisqanta creeruspan Joseypaq sinchita piñakururqa. Chaymi presokunapa kasqan carcelman churarachin.
Carcel cuentallikuqmi chaylla Joseymantaqa musyarurqa allin runa kasqanta. Chaymi carcelpi llapallan presokunata entregaykurqa payña cuentallikunanpaq. Chaymantam rey Faraonpas vino serviqpaq panaderokunapa jefenpaqpas piñakurusqa carcelman churarachirqa. Hinaptinmi huk tutallapi iskayninku sapaq mosqoyta mosqokurqaku, ichaqa manam yachankuchu ima ninanta. Paqarinnintinta Josey paykunata nirqa: ‘Willawaychik mosqoynikichikta’ nispa. Hinaptinmi Joseyqa Diospa yanapakuyninwan mosqoyninkupa ima ninanta willan.
Vino serviqtam Josey nirqa: ‘Kimsa punchawmantam carcelmanta lloqsinki, hinaspa Faraonman yapamanta copata servinki.’ Joseymi kaytawan nirqa: ‘Lloqsiruspaykiqa ama hina kaspaykimá rey Faraonta rimaykapuwanki kay carcelmanta horqowananpaq.’ Panaderopa jefentañataqmi nirqa: ‘Kimsa punchawmantam Faraon umaykita qorusunki’ nispa.
Kimsa punchawpim Joseypa nisqanman hina rurakurqa. Faraonmi panaderopa umanta qorururqa. Vino serviqtam carcelmanta horqochimurqa hinaspa Faraonman kaqllamanta vinota servirqa. ¡Payñataqmi Joseytaqa qonqarurqa! Faraonmanqa manam imatapas Joseymantaqa willanchuqaya, hinaptinmi Joseyqa carcelpiraq quedakurqa.
Genesis 39:1-23; 40:1-23.
Tapukuykuna
- ¿Hayka watayoqmi Joseyqa karqa Egiptoman apaptinku, hinaptin imataq pasarqa Egiptoman chayaruptinqa?
- ¿Imanasqataq Joseytaqa carcelman churarurqaku?
- Josey carcelpi kachkaptin, ¿imata rurananpaqmi kamachirqaku?
- ¿Imatataq Joseyqa carcelpi kachkaspanqa rurarqa Faraonpa vinon serviqpaq hinaspa panaderonpaqpas?
- ¿Imataq pasarurqa vino serviqta carcelmanta horqoramuptinkuqa?
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 39:1-23 nisqanta leey.
Joseypa tiemponpi waqllikuymanta manaraq kamachikuy qellqasqa kachkaptinpas, ¿imataq kallpancharqa Joseytaqa Potifarpa warminmanta lluptinanpaq? (Gen. 2:24; 20:3; 39:9.)
- Genesis 40:1-23 nisqanta leey.
Pisillapi willakuy vino serviqpa mosqoyninta hinaspa Jehová Diospa yanapakuyninwan chay mosqoypa ima ninanta Josey willasqantapas (Gen. 40:9-13).
¿Imatam tanta ruraqqa mosqokurqa, hinaspa ima ninantaq karqa? (Gen. 40:16-19.)
¿Imaynatam allin yuyayniyoq confianza sirviente kaqkuna Joseypa rurasqanman hina qatikuchkanku? (Gen. 40:8; Sal. 36:9; Juan 17:17; Hech. 17:2, 3.)
Genesis 40:20 nisqanqa, ¿imaynatam yachachiwanchik santokuy mana allin kasqanta? (Ecl. 7:1; Mar. 6:21-28.)


text:
Diospa Reinoca ¿imata can?
¿Ñucanchi shungupicha can?
¿Taita Diospa munaicha can?
¿Cielopi gobiernocha can?
BIBLIACA NINMI
Taita Dios cai pachapi tiaj tucui llactacunata mandana punllami pactarishca. Chaipimi Diospaj Churica, causaita causaicaman mandanga nishpa. (Apocalipsis 11:15, Biblia en Quichua de Imbabura.)
‘Shuj churigutami ñucanchiman caramushca. Mandanataca paipa maquipimi churashca’ nishpa. (Isaías 9:6.)
BIBLIAPICA YACHACHINMI
Dios mandajushpaca tucui gentecunatami ayudanga (Isaías 48:17, 18).
Cai Alpa juyailla paraiso tucujpimi nanai illaj, cushilla causanajushun (Apocalipsis 21:3, 4).
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Ishcai yuyaicunata ricupashun:
Diospa Reino imashina canatami Jesusca ricuchirca. Chaimandami Jesusca paipa catijcunataca Diospa Reino chayamuchun, cai alpapi Diospa munai pactarichunbash mañaichi nishpa yachachirca (Mateo 6:9, 10). Chai mañashcacuna imashina pactarinatapashmi ricuchirca.
Jesús cai alpapi cashpaca, milagrocunata rurashpami, gentecunaman micuchirca, ungushcacunata jambirca, huañushcacunatapash causachirca (Mateo 15:29-38; Juan 11:38-44). Diospa Reinopi Jesús mandana cashpami, juyailla bendicionguna tianatapash ricuchirca (Apocalipsis 11:15).
Mundo enteropi ima pasajujta ricushpami Diospa Reino ña chayamujujta cuenta japinchi. Jesusca nircami, Diospa Reino ña chayamujujpica, mundo enteropimi jatun macanajuicuna, ninan yarjaicuna, alpa chujchuicunapash tianga nishpa (Mateo 24:3, 7).
Cunanbimi chai llaquicunataca ña ricunajupanchi. Chaimandami, Taita Diospa Reino llaquicunata ñalla tucuchinataca crina capanchi.
TAPURIPAI
Diospa Reino mandajujpica ¿imashinashi causashun?
Bibliapi ima nijta ricupai SALMO 37:29, ISAÍAS 65:21-23.


text:
Historia 113: Pablotaka Roma Llaktamanmi Aparkakuna
RIKUY apóstol Pablota. Paytaka makikunatapash cadenawan watashpami, Roma llaktapi preso charinakun. Rikuy chay soldadotapash. Chay soldadoka Pablo ama llukshichunmi cuidashpa shayakun. Pabloka Roma llaktata mandak, juiciota rurankakamami preso kawsakurka. Preso churashpapash, gentekuna Pablota rikunkapak richunka sakinllami karka.
Kimsa punchakunata Roma llaktapi preso kashpaka, Pabloka sacerdote judiokunatami kayachun kacharka. Paykuna chayakpika, Jesusmantapash Diospa Reinomantapashmi Pabloka parlarka. Chaymantami, wakin sacerdotekunaka Jesuspa katikkuna tukurka. Kutin shuktakkunaka mana munarkakunachu.
Ishkay watakunata Pablo preso kashpaka, soldadokunaman, Cesarpa familiaman, Cesarta sirvikkunamanpashmi Diospa Reinomantaka willarka. Shinami, wakin gentekunapash Jesuspa katikkuna tukurka.
Kutin kay dibujota rikuy. Mesapi escribishpa tiyakuk runaka Timoteomi kan. Timoteopash Diospa Shimita willashkamantami preso karka. Shinapash, payka ñami carcelmanta llukshirka. Chaymantami Pablota rikunkapak Timoteoka rirka. Timoteo chayakpika, pikunamantak Pabloka escribipay nirka.
Yuyari: Historia 110-pika yachakurkanchikmi Filipos, Éfeso llaktakunapi mushuk congregacionkunata Pablo kallarichishkata. Shinaka, chay llaktamanta wawkikunamanmi Pabloka cartakunata escribichikun. Chay cartakunatami Bibliapika Efesios, Filipenses nishpa churarka. Shinaka, Filipos llaktamanta wawkikunamanka, imatatak Pabloka escribipay nirka.
Rikunki. Pablo preso kakpika, Filipos llaktamanta wawkikunaka achka regalokunatami Pablomanka kacharka. Chay regalokunatami Epafrodito nishka runa apashpa rirka. Epafrodito Pablopakman chayashpaka anchayarkami. Shinapash, Epafrodito ña alli tukushpaka, Filipos llaktamanmi tikrakrikurka. Chaymantami Pabloka, Filipos llaktamanta wawkikunata agradicishpa shuk cartata Timoteomanka escribichikun. Chay cartataka, Epafrodito apashpa richun nishpami escribichikurka.
Epafroditowan cartata kachashka kipaka, Pabloka shuktak ishkay cartakunatapashmi escribirka. Shuk cartataka Colosas nishka llaktapi wawkikunamanmi escribirka. Chay cartatami Bibliapika Colosenses nishpa churashka. Kutin chayshuk cartataka, paypa amigo Filemón nishka runamanmi Pabloka escribirka. Chay cartapika, Filemonta sirvik Onésimo nishka runamantami parlakurka. Shinapash, Pabloka imatatak Onesimomantaka nikurka.
Rikunki. Onesimoka Filemonpa wasipimi trabajan karka. Shinapash, Onesimoka Filemonpa wasimantaka pakallami Roma llaktaman rirka. Chaypimi, Onesimoka Pablo preso kakta yachak chayashpa, Pablota rikunkapak rirka. Onesimoman Diospa Shimita Pablo willakpika, Onesimoka achkata kushikushpami Jesuspa katik tukurka. Chaymantami Onesimoka nikurka: ‘Filemonpa wasimanta pakalla rishpaka, mana allitamari rurashkani’ nishpa. Shinaka, pantata rurashpa Onésimo llakirikukpika, Pabloka ima shimikunatatak Filemonmanka escribirka.
Rikunki. Onesimota kishpichipay nishpami, Pabloka kashna nishpa Filemonmanka escribirka: ‘Onesimotaka kanpakman tikrachinimi. Payka ña mana kanpa sirvikllachu kan. Payka kanpa wawkimi kan’ nishpa. Shinami, Colosas llaktaman Onésimo tikrashpaka, colosenseskunamanpash Filemonmanpash cartakunata apashpa rirka. Shinaka yuyay: Paypa sirvik Onésimo Jesuspa katik tukushkata yachashpaka, Filemonka achkatami kushikushkanka.
Filemonman escribishpaka Pabloka nirkami: ‘Kanpa wasiman shamukrikunimi, kanpa wasita mañachiwanki’ nishpa. Kutin, Filipos llaktamanta wawkikunaman escribishpaka, Pabloka nikurkami: ‘Timoteotaka ñami kankunapakman kachakuni. Ñukapash ñallami kankunata rikunkapak shamusha’ nishpa.
Shina nishkamantami, Pablo ña mana preso kashpaka, chay wawkikunatapash shuktak llaktamanta wawkikunatapash rikunkapak rirka. Shinapash, Pablotaka kutinmi Roma llaktapi preso churarkakuna. Chay punchakunapika, Pabloka ñami yacharka payta wañuchikrinakukta. Chaymantami, Pabloka kashna nishpa Timoteomanka escribirka: ‘Timoteo utka shamuy. Ñukaka Diospa tukuy mandashkakunatami kasushpa kawsashkani. Diosmi ñukataka bendiciawanka’ nishpa. Chay kipami, romanokunaka Pablota wañuchirkakuna. Kipa watakunamanka, kutinmi Jerusalén llaktataka tukuchirkakuna. Kay viajeka, romanokunami Jerusalentaka tukuchirka.
Jehová Dioska, apóstol Juanmanpash tawka librokunatami escribichirka. Shuk libroka, Apocalipsis nishka libromi kan. Chay libropika, shamuk punchakunapi imakuna tiyanatami willakun. Shinaka, shamuk punchakunapika imashi tiyanka. Chaytaka shamuk historiakunapimi yachakushun.
Hechos 28:16-31; Filipenses 1:13; 2:19-30; 4:18-23; Hebreos 13:23; Filemón 1-25; Colosenses 4:7-9; 2 Timoteo 4:7-9.
Tapuykuna
- Roma llaktapi preso kashpaka, Pabloka pikunamantak Diospa Shimitaka willarka.
- Dibujopi rikushka shinaka, mesapi tiyakuk runaka pitak kan. Chay runataka, imatatak Pabloka ruray nirka.
- Epafroditoka pitak karka. Filipos llaktaman Epafrodito tikrashpaka, imatatak apashpa rirka.
- Pabloka, imamantatak paypa amigo Filemonmanka shuk cartata escribirka.
- Ña mana preso kashpaka, Pabloka imatatak rurarka. Kipamanka, Pabloka imatak tukurka.
- Bibliapi último librokunataka, pitatak Jehová Dioska escribichirka. Apocalipsis libroka imakunamantatak parlan.
Shuktak tapuykuna
- Hechos 28:16-31; Filipenses 1:13 versokunata liyinki.
Roma llaktapi preso kashpaka, Pabloka imatatak ruran karka. Pablopa sinchi feta rikushpaka, shuktak wawkikunaka imatatak rurarkakuna. (Hech. 28:23, 30; Fili. 1:14.)
- Filipenses 2:19-30 versokunata liyinki.
Cartakunata escribishpaka, Pabloka imashinatak rikuchirka Timoteotapash, Epafroditotapash kuyashkata. Shinaka, apóstol Pablo shina kankapakka, imatatak rurana kanchik. (Fili. 2:20, 22, 25, 29, 30; 1 Cor. 16:18; 1 Tes. 5:12, 13.)
- Filemón 1-25 versokunata liyinki.
Onesimowan Filemón ama piñarichunka, Pabloka imatatak Filemonmanka escribishpa kacharka. Shinaka, kunan punchakunapi ancianokunaka, imatatak Pablomantaka yachakuna kan. (File. 9; 2 Cor. 8:8; Gál. 5:13.)
Filemón 13, 14 versokunapi nishka shinaka, Pabloka imashinatak rikuchirka shuktak wawkikunapa yuyaykunata respetashkata. (1 Cor. 8:7, 13; 10:31-33.)
- 2 Timoteo 4:7-9 versokunata liyinki.
Pabloka yuyarkami: ‘Diospa munayta wañunkakama rurakpika, Dioska ñukata bendiciankami’ nishpa. Shinaka, ñukanchikkunapash Diospa munayta rurashpaka imatatak shuyana kanchik. (Mat. 24:13; Heb. 6:10.)


text:
Llanqanukhu quchakuna
Llankanuku quchakuna (Lagunas de Llanganuco), Chinanqucha Urqunquchawan, nisqakunaqa iskay qucham Waskaran mamallaqta sach'a sach'allaypi, Piruw mama llaqtapi, Yuraq Walla wallapi, Anqash suyupi, Yunkay wamanipi, Yunkay kitipi. Yunkay llaqtaqa nisqamanta 25 km karum.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waskaran mamallaqta sach'a sach'allaymanaqa Waskaran mamallaqta wari kancha
- Waskaran: 7,2 km
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wantuy
- Chakrarahu
- Matarahu
- Chupikallki
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Llanqanukhu quchakuna.
- www.geonames.org / Llankanuku quchakuna: Satilliti rikcha
- Yuraq Wallap saywitunkuna


text:
Juan Velasco Alvarado
Juan Francisco Velasco Alvarado sutiyuq runaqa ( * 16 ñiqin inti raymi killapi 1909 watapi paqarisqa Piwra llaqtapi - † 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1977 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
3 ñiqin kantaray killapi 1968 p'unchawpis huk awqaq pusaqkunawan Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan. Allpa wira ruruchina, huk hatun ruruchinakunatam llaqtarirqan. Hatun chakra kamay allinchayta qallarispa patrunkunata hatun asindakunamantam qarqurqan allpakunata chakra runaman, indihina runakunamanpas quykuspa. 1975 watapi qhichwa simita Piruwpa huk tukri siminman rurarqan.
Ancha unqusqaña katinmi, 29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 p'unchawpi Francisco Morales Bermúdez Cerruti sutiyuq hiniralmi Velascota kamachinamanta qarqurqan. Iskay watamantam Velascoqa wañurqan.
Kastilla runakuna witiskiyaptin, paykunapa yawarnin apaqkuna charikuyaran chakrakunata, niyaran 'asinda' (allpa k'iti nisunpaq). Chaychu llank'aqkunata allichu rikayaran; chay hanan 1930 watamanta, niyaran tikrasun.Chaynupan kasqa Musuq chakra kachiy, apusimin yarqamuran 24 punchawpi, suqtañiqin killapi 1969 watapi.
Achka mamallaqtakunawan Piruw willanakuyta qallarirqan. Sutin rantin churaran kachaykunata, Piruwpa allinta rikunanpaq.27.05. 1975 watapi, sinchi apusími 21156-wan nirqan Kastilla simiwan paqta Runa simi , kamayuq simi kachun, Mama llaqta Piruwpi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Velasco Alvarado.
- Juan Velasco Alvarado: El general que cambió al país
- Daniel Chiarenza: El fin de la revolución nacionalista y antiimperalista peruana. loquesomos.org, 19 de diciembre de 2009
- Francisco del Carpio: Velasco volverá sobre los hombros de los trabajadores. Jornal de Arequipa, 12 de octubre del 2009
- Terrorismo made in U.S.A. en las Américas
- Biografía en EP


text:
Such'i qucha (Apulupampa)
Such'i qucha (kastilla simipi: Laguna Suches) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi Piruw mama llaqtapipas, huk qucham, Apulupampa sallqa pacha suyu uhupi, Apulupampa urqukunapi. Buliwya suyupiqa Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi,Suchi kantunpi tiyan, Piruw llaqtapiqa Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananea distritupi tiyan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Such'i mayu
- Ananiya rit'i urqu
- Chawpi Urqu
- Hatun Palumani
- Sina llaqta
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Sina llaqta, Ananiya rit'i urqu, Chawpi urqu, Hatun Palumani, Palumani Tranka, Such'i qucha
- Apulupampa urqukuna


text:
William Harrison
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Washington rikuy.
William Henry Harrison sutiyuq runaqa (*9 ñiqin hatun puquy killapi 1773 watapi Charles City County llaqtapi – † 14 ñiqin ayriway killapi 1841 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (pawqar waray killapi 1841 watamanta - aymuray killapi 1841 watakama).
Tayta: Benjamin Harrison; Mama: Elizabeth Basset.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: William Harrison.


text:
Chanchamayu distritu
Chanchamayu distritu (kastilla simipi: Distrito de Chanchamayo) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Hunin suyupi, Chanchamayu pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chanchamayu (La Merced) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Puy-Puy amachana sach'a-sach'a - Sumaq Pampa risirwa suyu
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Chanchamayu - Pirini mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Jules Grévy
Jules Grévy sutiyuq runaqa, (* 13 ñiqin anta situwa killapi 1807 watapi paqarisqa Mont-sous-Vaudrey) llaqtapi - † 9 ñiqin tarpuy killapi 1891 watapi wañusqa Mont-sous-Vaudrey llaqtapi), Ransiya mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku.
1879 watamanta 1887 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Grévy
Mama:
Ñawpaq warmi: Coralie Fraisse
Churinkuna: Yachaywasi:
Alma materi: Université de Paris
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: [[Commons:Category:Jules Grévy
|Jules Grévy]].
(ransiya simipi)]


text:
Álvaro Uribe
Álvaro Uribe Vélez sutiyuq runaqa (4 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Medellín llaqtapi) Kulumbya mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikum kachkan.
2002 watamanta 2010 watakama Kulumbyapa umalliqninmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Álvaro Uribe.
- Presidencia de la República de Colombia
- Hoja de vida de Álvaro Uribe Vélez
- Biografía extensa por Fundación CIDOB
- Documentos sobre el referendo y la reelección


text:
Dmitri Medvédev
Dmitri Anatólievich Medvédev sutiyuq runaqa (Rusiya simipi: ДMиTpий AHaToлbeBич MeдBeдeB; IPA: [ˈdmʲitrʲɪj ɐnɐˈtolʲjɪvʲɪtɕ mʲɪˈdvʲedʲɪf]; 14 ñiqin kantaray killapi 1965 paqarisqa Leningrad llaqtapi) Rusiya mama llaqtayuq taripay amachaqmi pulitikum. Rusiya umalliq.
2012 watamantapacha Rusiyap Uma kamayuqninmi kachkan. 2008 watamanta 2012 watakama Rusiyap Umalliqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Dmitri Medvédev.


text:
¿Atinmankuchu wañuqkuna kawsarimuyta?
¿Niwaqchu . . .
. . . arí?
. . . manam?
. . . ichapas?
¿IMATAM BIBLIA NIN?
‘Kawsarimunqakum.’ (Hechos 24:15, Chuya Qellqa.)
¿IMAPIM KAY NISQANQA YANAPASUNKIMAN?
Ayllunchik wañukuptinpas hawkayachiwanchikmi (2 Corintios 1:3, 4).
Wañuy manchakuymantam librawanchik (Hebreos 2:15).
Ayllunchikkunawanmi tupasun kawsarimuptin (Juan 5:28, 29).
¿ISKAYRAYANACHU BIBLIAPA NISQANMANTA?
Manam, qawasun imanasqa:
Diosmi kawsakuy qowaqninchikqa. Bibliam nin Jehova Diosllamanta kawsakuy hamusqanta (Salmo 36:9; Hechos 17:24, 25). Runakuna unanchaqqa atinqapunim wañusqakuna kawsarichiytaqa.
Diosmi ñawpa tiempopipas runakunata kawsarichirqa. Bibliam willakun pusaq runakunata kay Pachapi kawsarichisqanmanta. Wakinkuqa chayraq wañusqam kachkarqaku, hukninmi ichaqa tawa punchaw yupayña wañusqa kachkarqa (Juan 11:39-44).
Diosqa hinallam kawsarichiytaqa munachkan. Jehova Diosqa cheqnispanmi enemigonta hina wañuytaqa qawan (1 Corintios 15:26). Payqa munachkanmi wañuy chinkachiytaqa, chaytam ruwanqa wañuqkunata kawsarichimuspan. Yuyayninpi kaqkunatam kay Allpapi kawsakunankupaq kawsarichimunqa (Job 14:14, 15).
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imanasqam yuyaqyanchik hinapas wañunchik?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan GENESIS 3:17-19 hinaspa ROMANOS 5:12.


text:
T'uruchaki
T'uruchaki[1] icha Chilalu (genus Furnarius) nisqakunaqa huk takiq pisqu rikch'anam. T'urumanta aswan hatun q'isankunatam ruranku.
Palamakunatam mikhunku.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tiluchi (Furnarius rufus)
- Yuraq t'uruchaki (Furnarius leucopus)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ katari.org - Diccionario Quechua - Aymara al español. T'uruchaki: Hornero, Albañil.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: T'uruchaki.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: T'uruchaki


text:
Pinchikillachana
Pinchikillachana nisqaqa huk qallariy michata pinchikillaman t'ikranapaq phawrikam.
Q'uñi pinchikillachanakunapiqa ñawpaqta imatapas kañaspa yakuta q'uñichispa yaku wapsiwan turbinatam kuyuchispa pinchikilla ruraq (generator) nisqawan pinchikillatam ruran. Kaymi q'uñi pinchikillachanakuna:
Yaku pinchikillachanapiqa urmaq yakup kallpanmi turbinata kuyuchin, ahinataq pinchikilla ruraqta kuyuchispa.
Inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana nisqakunaqa musuqchakuq michakunatam llamk'achinku, manam allpamanta tiyakunatachu hurquyta atin.


text:
¿Llaquilla causaica tucuringachu?
¿Imatataj ninguiman...
...ari?
...mana?
...imachari?
BIBLIACA NINMI
‘Diosca paicunapaj ñahuicunamantaca tucui huiquitami p’ichanga. Huañuipish, huacaipish, llaquipish, nanaipish ña mana tiyangachu’ (Apocalipsis 21:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
Yaya Dios mana llaquichicushcatami entendishun (Job 34:10).
Llaquilla cajpi Dios ima shina sintirishcata yachashpaca cushicushunmi (Zacarías 2:8).
Llaquicuna tucurina cashcatami crishun (Prov. 2:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Ishqui yuyaicunata ricushun:
Llaquicunata, llaquichijcunatapish Diosca p’iñanmi. Ñaupa punllacunapi paipaj llajtata llaquichijpica ¿ima shinataj Diosca sintirirca? Bibliaca ninmi: paipaj llajtata ‘p’iñaj runacuna llaquichicujta’ ricushpaca Diosca achcatami llaquirirca nishpa (Jueces 2:
18).
Shujtajcunata llaquichij gentecunataca Diosca p’iñanmi. Bibliaca ninmi: ‘manapish ima millaita rurajpi yanga huañuchijtaca’ Diosca p’iñanmi nishpa (Proverbios 6:
16, 17).
Cada unomantami Diosca preocuparin. Diosca ñucanchij llaquicunata paiman huillachunmi munan. ‘Diosca cancunata cuidaracunmi’ nishpami Bibliaca yachachin (1 Pedro 5:7).
Pai agllashca reyhuanmi, Diosca ñalla cada unopaj llaquicunata tucuchinga (Mateo 6:
CASHNA TAPURI
Diosca ¿imamantataj llaquilla causachun saquishca?
Cai versocunata mashcai ROMANOS 5:12; 1 TIMOTEO 2:3, 4.


text:
Hillurina yura rikch'aq ayllu
Hillurina yura rikch'aq ayllu (familia Orchidaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, ancha rikch'aqsapam, 25.000-chá 30.000-chá rikch'aq. Achka rikch'aqninkunaqa ancha sumaq tuktuyuqmi, hillurina nisqa waytam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk hillurina yurakuna:
- munti hamanq'ay (Sobralia mandonii)
- waqanki (Masdevallia veitchiana)
- waynilla (Vanilla spp.)
- wiñay wayna (Epidendrum spp.)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu


text:
Leccioń 2
Jehová cushijuchunmi Rebecaca munarca
Rebecapash paipa cusa Isaacpash Jehová Diostaca ninandami juyarca. Cunanga imashina Rebeca Isaacta rijsishcata, imamanda Jehová Rebecamanda cushijushcatapashmi yachajugrinchi.
Isaacpa taitamamaca Abrahán y Sarami carca. Abrahanga munarcami tucui shunguhuan Jehovata juyaj huarmiguhuan Isaac cazarachun. Shinapash paicunaca Canaán llactapimi causanajurca. Chaipi causajcunaca Jehovata na adoranllu carca. Chaimandami Abrahanga paipa sirvijta Harán llactaman cacharca. Chai sirvijca Eliezermi cashcanga. Abrahanba familiacuna Haranbi causanajujpimi Eliezertaca chaiman cacharca. Shinaca Abrahanba familiapurapillatami Eliezerca Isaacpa shuj ali huarmiguta tarina carca.
Eliezerca Abrahanba shuj sirvijcunandimi regalocunata 10 camellocunapi apachishpa caruta rirca. ¿Imashinata Eliezerca Isaacpa shuj huarmiguta tarina carca? Eliezerca alimi yacharca Harán llactamanda huarmicunaca shuj pozomanda yacuta llujchij cashcata. Shinaca chai pozo yacu ladoman rishpami Eliezerca Jehovata mañarca: “Ñucamanbash, ñuca camellocunamanbash yacuta carangapaj munaj huarmigumi, can agllashca Isaacpa huarmigu canga” nishpa.
Chai ratomi Rebecaca pozo yacuman chayamurca. Bibliapica parlanmi Rebecaca juyailla cuitsagu cashcata. Eliezer yacuta mañajpica, Rebecaca nircami: “Quiquinmanbash quiquinba camellocunamanbash yacuta carapashallami nishpa”. Camellocunaca ashtaca yacutami ufian. Shinaca Rebecaca tauca viajemi yacuta ashtashcanga. Página 6
Eliezerca juyailla regalocunatami Rebecaman cararca. Rebecaca paipa taitapa huasimanmi Eliezertapash Abrahanba shuj sirvijcunatapash pusharca. Eliezerca parlarcami imapa Abrahán chaiman cachashcata, pai mañashcata imashina Jehová contestashcatapash. Chaita uyashpaca Rebecapa familiaca ninandami cushijurca. Isaacpa huarmi tucuchunbash munarcami.
Canaán llactaman rishpa, chaiman chayashpami Rebecaca Isaachuan cazararca
¿Rebecaca Isaachuan cazarangapaj munarcacha?... Rebecaca yacharcami Eliezerta Jehová cachamushcata. Cazarangapaj munanguichu nishpa paipa familia tapuchijpica, ari nircami. Shinaca Canaanman rishpa, chaiman chayashpami Isaachuan cazararca.
Rebeca tucuipi cazujpimi, Diosca Rebecata cuidarca. Ashtahuanbash Rebecapa familiamandami Jesusca nacirirca. Jehovata cazujpica, Rebecatashnami Diosca candapash cuidanga. Shinami Jehová Diosca canmandapash ninanda cushijunga.
BIBLIAPI LIISHUN:
Génesis 12:4, 5; 24:1-58, 67