text:
¿Rasunpachun, wañücunaca cawsamun’a?
Am, ¿ima ninquim?
Aw
Manam
Ichapiśhćha
BIBLIÄMI NIN
“Diosmanmi ya’apis chalapacú, jucpun juchayu mana juchayüpis wañücunapis śhalcamunancäman” (Hechos 24:15, Muśhü Limalicuy)
YA’ANCHICTA IMANUYPAM YANAPÄMANCHIC
Cunsuylucta talishunmá cuyay ayllunchic wañuptin (2 Corintios 1:3, 4)
Manañaćhá wañuytápis manchaśhunchu (Hebreos 2:15)
Yaćhaśhünmi, wañüninchiccunawan enterun allpäćhu cawsämuptin tincunanchicta (Juan 5:28, 29)
¿RASUMPACHUĆH BIBLIÄPA NISHAN?
Aw, quimsacta yaćhaycuśhun:
Diosmá cawsayta licalichïca. Jehovapi Bibliami niyan: “Aśhwanpa paymi llapanchictapis cawsayta, lluy imactapis uycamäninchic” (Hechos 17:25, Muśhü Limalicuy). Pay’a ima cawsäytapis uyal’a suma poderniyumá wañücunactapis cawsachimunampa.
Dios, unaypis cawsachilañam wañü nunacunacta. Bibliaćhu niyanmi pusä nunapi wañul yapa cawsamuśhanpi, walmipis, umbripis imaymana watayücama cay allpäman. Waquinnintä wañulpuluptin, Lazaructa tawa punña wañüśha cayaptin (Juan 11:39-44).
Dios suma sumämi munayan wañücunata cawsachïta. Jehová ćhïninmi wañuycata, cuntrantanümi licayan (1 Corintios 15:26). Chincachïta allictam munayan, lulalun’a wañücunata śhalcächimul. Yalpayninćhu cäcunami cay allpaman cawsapäcamun’a (Juan 11:24, 25).
TANTIÄNAYQUIPA
¿Imapïmi yaśhamalcul wañunchic?
Bibliaćhumá talinqui GÉNESIS 3:17-19; ROMANOS 5:12


c: text/html

text:
Los Olivos distritu
Los Olivos distritu; (kastilla simipi: distrito de Los Olivos) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puncha'w 5 ñiqin ayriway killapi 1989 watapi, Alan García Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Las Palmeras llaqtam.
- Mercurio
- El Trébol
- Sol de Oro
- Panamericana Norte
- Villasol
- Parque Naranjal
- Covida
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
175 793 runakuna.
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Los Olivos distritu.
- Municipalidad Distrital de Los Olivos (kastilla simipi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Huañushcaguna causarinungachu?
¿Can imara ningui . . .
. . . ari?
. . . mana?
. . . imachari?
BIBLIA NINMI
“Huañushcauna causarinaungami”. (Rashcauna [Hechos] 24:
CAITA YACHANAGA IMASNA YANAPAN
Aillu huañujpi mana yapacta llaquirishun (2 Corintios 1:
Huañunamanda mana manchashun (Hebreos 2:15).
Causarina punchara tucui shunguhua chapashun (Juan 5:
BIBLIA RIMASHCARA ¿IMARASHA QUIRINA ANCHI?
Ricushun:
Tucuiguna Yaya Diosmanda causanchi. Biblia ninmi: “Cai pachara raj Dios, tucuima causairas samairas tucui imaras cun” (Rashcauna [Hechos] 17:
24, 25; Salmo 36:9 Traducción del Nuevo Mundo, [NM]). Yaya Dios causaira Cujmi an, chiraigu huañushcagunara, causaira cutillara cunara ushanmi.
Ñaupa timpu runagunara Yaya Dios causachica. Biblia ricuchinmi: Yaya Diosga rucugunara huahuagunaras cutillara causachica, huaquinguna huñushca ratulla causachishca anuca, randi shu runa chuscu puncha huañushca ashas causachishca tucuca (Juan 11:
39-44).
Dios ña munaunmi causachisha nisha. Jehová huañunara yapa chijninmi, chiraigu huañunara chingachigaj munanmi (1 Corintios 15:26). Huañushcagunara cutillara causachisha, Yaya Dios huañunara vinsingami. Tucui huañushcaguna causarishca huasha cai alpai causanunga (Job 14:
14, 15, NM).
¿CANGA TAPURISHCANGUICHU?
¿Imarasha huañunchi?
Yachangahua Bibliai mascana ushangui GÉNESIS 3:


text:
Lección 3
Bibliai tiaj ali gustu cuintashcauna ¿Diosmandachu shamun?
1. Bibliara ¿pita quillcachica?
Allpai cushilla causai tianamanda ali gustu cuintashcauna Bibliai tian (Mateo 5:5). Yaya Dios 40 cariunara ajllasha 66 librounara quillcachica. Moisés ñaupa punda 5 librounara quillcaca, 3.500 huata huasha. Randi apóstol Juan puchucai librora 1.900 huata huasha quillcaca. Bibliai tiaj yachachishcauna Diosmandami shamun. Bibliara quillcaj cariuna espíritu santo yanapaihua quillcanuca. Paiguna quiquin iyaira churana randimanda Dios rimashcallara quillcanuca. Chiraigu Bibliaga Diospa Shimi an. Leapai 2 Timoteo 3:
2. Bibliai tiaj shimiunara ¿imarasha quirina anchi?
Bibliaga mana runauna rimashca cuinta pandanzhu. Diospa Shimi ashcamanda tucui pactarinmi. Chiraigu Bibliai rimashcaunara ciertopacha quirinchi (Mateo 5:18). Dioslla tucui ushaira charishcamanda tucuira pactachin. Leapai Tito 1:2.
Bibliaga Diospa Shimi ashcaraigu shujta librounamanda mas yali sumaj libro an. Huaranga huaranga Bibliaunara, ashca shimiunai llujchirianun. Ñaupa timpu quillcashca ashas imaras ali pasajta mana pandasha yachachinmi. Astaumbas Bibliara quillcaj 40 cariunaga chimandallara rimanun. * Shinallara intiru Bibliai Dios ñucanchira llaquishcara ricuchin. Astaumbas Bibliaga cunan timpugama runauna causaira turcachina ushanmi. Chiraigumandami huaranga huaranga runauna Biblia Diospa Shimi ashcara quirinun. Leapai 1 Tesalonicenses 2:
3. ¿Imara Bibliai yachachin?
Bibliai ali gustu cuitashcauna tian. Yaya Diosga runaunama ali gustu causanara cungaraun nisha Biblia riman. Shinallara rimanmi, jardín de Edén nishca sisa pambai ali gustu causana chingarica. Shinajpis chi ali gustu causana cutillara tiangaraun nisha Biblia cuintan. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 21:
Bibliai tianmi leyguna, ali riparachij yachachishcauna, camachishcaunas. Shinallara Biblia ricuchinmi, ali runaunara, manali runaunaras ricusha, Jehová Dios imasna sintirishcara. Chigunamanda cuintashami Biblia yanapan Jehová Diosta ali rijsingahua. Astaumbas yachachinmi ima rurana ashcara Diospa amigo tucungaj. Leapai Hebreos 8:10; Santiago 2:
4. Bibliara ali intindingahua ¿imara yanapan?
Jesusga Diospa Shimi yachachishcaunara alira intindichica. Cai quillcaga Jesús yachachishca cuinta Diospa Shimira alira intindichin. Leapai Lucas 24:27, 45.
Yaya Dios partimanda ali gustu cuintashcaunara can mas yachashaga, ashcara cushiyanguimi. Shinajpis huaquin runauna cai ali gustu cuintashcaunamanda mana uyangahua munanun, huaquimbi piñarinun. Shina tucujpis Diospa Shimi estudianara ama saquinguichu. Bibliara can yachashaga, Yaya Diosta mas rijsingui. Shina rasha huiñai huiñaigama ali causanguimi. Leapai Juan 17:3.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nishca librora ricuna ushangui. Cai librora testigo de Jehovaguna quillcanushca.


text:
Daniel Radcliffe
Daniel Radcliffe (23 ñiqin anta situwa killapi 1989 watapi paqarisqa Fulham barriyupi, London llaqtapi) sutiyuq runaqa huk aranway pukllaqmi, kuyu walltaypi pukllaqmi, inlish runam.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Hollywood llaqtapi Harry Pottermanta pusaq pilikulapi Harry Pottertam pukllarqan.
Pilikulankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Harry Potter (pusaqnintin pilikula)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Radcliffe.


text:
Saddam Hussein
Saddam Hussein sutiyuq runaqa (arabya simipi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي, Ṣaddām Ḥusayn Abd al-Maŷīd al-Takrītī, 28 ñiqin ayriway killapi 1937 paqarisqa Al-Awja llaqtapi, Iraqpi; 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 wañusqa Al-Kazimiyya llaqtapi, Bagdad ñiqpi) huk Iraq mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas runam, sunita islam iñiqmi karqan. 1979 watamanta 2003 watakama Iraqpa umalliqninmi karqan.
1957 watapis Baath nisqa partidupi wankurikurqan.
7 ñiqin kantaray killapi 1959 p'unchawpi Saddam Husseinqa chunka masinwan Abdel Karim Kassem sutiyuq ñawpaq ministruta wañuchiyta munaspa manas atirqanchu, chayrayku karu llaqtaman ayqispa. Iqiptu mama llaqtap Gamal Abdel Nasser sutiyuq umalliqninsi Husseinta yanapaspa qurpacharqan.
1963 watapi huk awqaq pusaqkuna Abdel Karim Kassem-ta wañuchiptin, Husseinqa Bagdad llaqtaman kutirqan. 17 ñiqin anta situwa killapi 1968 p'unchawpi Baath partidum ayñikunawan atipayta hap'irqan. 1969 watamanta umalliqpa rantin kaspa, 1979 watapi umalliqmi tukurqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Fransya, Suwit Huñupas yanapaptinmi, 1980 watamanta 1988 watakama Iran mama llaqtawan awqanakurqan. Ancha achka runakuna wañuptinpas, manam atiqchu tukurqan.
2-XIII-1990 p'unchawpi Iraq awqaqkuna Kuwayt qhapaq suyuta atirqan, Iraq mama llaqtaman ukhuchaspa. 1991 watap qallariyninpitaq Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqkunam Iraq awqaqkunata Kuwaytmanta ayqichirqan, ancha achka Iraq runakunata wañuchispa.
George Walker Bush sutiyuq Hukllachasqa Amirika Suyukunap umalliqnin terrorismu hayu maqanakuyta rimariptin, 20 ñiqin pawqar waray killapi 2003 p'unchawmanta Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunam Iraq mama llaqtata atirqan, Saddam Huseinta urmachispa hap'ispa. Saddam Husseinqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 p'unchawpi runa warkhunapim wañurqan. Kunanraqmi Iraq mama llaqtapi maqanakuchkanku.
Hawa tínkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Saddam Hussein.


text:
Chiqap wayusa
Chiqap wayusa (Ilex guayusa) nisqaqa Ikwadurpa paray sach'a-sach'akunapi wiñaq wayusa thansam, hampi yuram.
Chipaq wayusaqa lliw yurakunamanta aswan kaphiynayuqmi. Raphikunamantaqa q'uñi yakuwan upyanatam ruranchik, huk raphikunamantaqa achka kutim, ancha kaphiynasapa kaptinmi. Chay wayusa upyanataqa musquykunata yayanapaqpas uypankum, tutallamantam, inti manaraq paqarimuptin.
Ayawaska chaqrusqamanpas chaqrunkum.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiqap wayusa.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chiqap wayusa


text:
Chakra kamay allinchay
Chakra kamay allinchay (kastilla simipi: reforma agraria) nisqaqa chakra runakunap kawsayninta allinchanapaq ruraymi.
Awya Yala mama llaqtakunapi pisilla qapaq asindadukunaman lliwmanta aswan allpakuna, asindakuna kapuptinmi chakra runa, indihina runakuna ancha sasalla kawsarqan. Chayrayku indihinakuna allpankunata kutinapaq anchatam rimanakurqan.
Buliwyapi 9 ñiqin ayriway killapi 1952 p'unchawpi llamk'aqkuna, huk awqaqkunapas MNR nisqapi wankurisqa Víctor Paz Estenssoro sutiyuq akllasqa umalliqta kamachinaman yanaparqan. Chay MNR kamachinaqa 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1953 p'unchawpi chakra kamay allinchayta rimarirqaspa asindakunatam indihina runaman quykurqan, asindadukunata qarquspa.
Piruwpitaq 3 ñiqin kantaray killapi 1968 p'unchawpis Juan Velasco Alvarado huk awqaq pusaqkunawan Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninta kamachinamanta qarqurqan, chaymantas huk chakra kamay allinchayta qallarispa.
Ikwadurpi ECUARUNARI nisqa tantanakuymi chakra kamay allinchaypaq maqakuspa huk allpakunata kutiyta ayparqan.


text:
Samora Machel
Samora Moisés Machel sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Xilembena llaqtapi - 19 ñiqin kantaray killapi 1986 watapi wañusqa Mbuzini llaqtapi) huk Musambik mama llaqtap awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Sorita Tchaicomo, Josina Mutemba, Graça Simbine.
Churinkuna: Joscelina (1958), Idelson (1959) wan Olívia (1961) / Josina (1976) wan Malengane (1978).
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Samora Machel.


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) JUNIO 2015
Kay revistapin kashan 2015 watapi 27 julio killamanta 30 agosto killakama estudianapaq yachachikuykuna.
Criston, “Diospa atiynin”
Ñawpa Israelpa tiemponpiqa, Jesuspa milagronkunaqa lliw runakunaq allinninpaqmi karqan. Kay tiempopitaq chay milagrokuna yachachiwanchis pisi tiempollamanta runakunarayku Jesuspa ruwananta.
Jesusqa runakunatan munakurqan
¿Imaynatan Jesuspa milagronkuna rikuchiwanchis sumaq sonqo kasqanta?
Mana allin piensaykunata atipasun
Mana allin piensaykunata atipanapaq kinsa yanapaykunamanta yachasun.
Manan sapallanchischu kashanchis
Kaypin tawa yachachikuykunata qhawarisun sasachakuykunata atipanapaq
Yayayku mañakuyman hina kawsasun (huk kaq)
¿Imaraykun Jesús yachachirqan “Yayayku” nispa mañakunanchista?
Yayayku mañakuyman hina kawsasun (iskay kaq)
Jehová Diosta t’antanchisrayku mañakuspaqa manan mikhunallamantachu mañakushanchis.


text:
Ruraq rimanakuy:Gott wisst
Allin hamupay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allin hamupay Gott wisst masillay!
Kay Wikipidiyaman hamusqaykiqa anchatam kusichiwanmi.
Qallarinaykipaqqa kay p'anqakunatam qhawaykiman:
- Wikipidiya:Pichqantin tiksi tunu
- Wikipidiya:Allin qillqay
- Wikipidiya:Ruraqpa hayñin
- Wikipidiya:Yanapana
Rimachinapi qillqaspaykiqa, ama qunqaychu tawantin tilde nisqa ~~~~ sananchakunawan silq'uyta.
Ratullakama masiy. -- AlimanRunawillaway 20:16 11 mar 2011 (UTC)
Sutiyki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaykullayki Gott wisst masillay, mayqin rimaypitaq chay "Gott wisst" nisqaqa "Dyus yachan, Dyus riqsin" (Yaya niqsin) nispa niyta munan? Manam aliman simipichu, chaypi "Gott weiss" ninku, "wissen" nisqa rima verbo irregular kaptinmi. Mayqin rimaypitaq chay hina ninku? Ratullakama masiy. -- AlimanRunawillaway 19:07 27 mar 2011 (UTC)


text:
Kamayka Agustín Delgado Hatun Tantanakuypi kakwan kashkatami uyachin
Quito (Pichincha).- Rafael Correa Llakta Pushakka Agustín Delgado rimashkamanta imakunata nishkata mana allikachishkatami uyachirka. Shinallatak Xavier Bonillapa, Bonilpa, shuyushkatapash mana allikachishkatami riksichirka. Bonilka Delgadotami “Pobretín”, Pobretón” shimikunatami shuyushkapika killkarka.
Correaka paypa ima rurashkata riksichinapimi “shikan kashkamanta mana rikunayachishkatami rikurin” nirka, shinallatak Delgadowan kashkatami riksichirka.
Delgadopashmi Cordicom nishkapi, paymanta ima nishkata mana allikachishkata, rikuchun mañashka.
Correaka llaktapi kawsakkuna Delgadowan kashkata, pay Hatun Tantanakuypi allita llankakushkata, shinallatak Chotapi kawsakkunaman yachakunapipash, pukllanawanpash yanapakushkatami riksichirka. /FS/Ushku Chukuri/El Ciudadano
.
Disponible en: Español


text:
107 yachachiy: Estebanta ch’anqanku
KAY qunqurisqa runaqa Esteban sutikun. Jesuspa junt’a sunqu discipulon karqa. ¿Payta imanachkankutaq? Kay runasqa jatuchaq rumiswan payman chuqaykuchkanku. ¿Imaraykutaq Estebanta chiqninku kayjinata ruwanankupaq? Chayta qhawarina.
Estebanqa Diospa atiyninwan sumaq milagrosta ruwaq. Chantapis runaman chiqa kaqta yachachiq, chayrayku runaqa mayta phiñakurqa. Diosqa Estebanman allin yuyata qullarqataq, jinamanta pay chay runakuna llullakuspa yachisqankuta rikuchirqa. Paykunataq astawan phiñakuspa, Estebanta jap’iytawan, wak runaswan llullakuspa payta tumparqanku.
Kuraq kaq sacerdote tapurqa: ‘¿Chiqatachu kaykuna parlachkanku?’, nispa. Estebanqa Bibliamanta sumaqta kutichirqa. Tukuchananpaqtaq, saqra runa unaymantapacha Diospa profetasninta chiqnisqankuta nirqa. Chantapis: ‘Qankunaqa jinallataq kankichik. Diospa kamachin, Jesusta wañuchirqankichik, manataq Diospa leyninta kasukunkichikchu’, nispa nillarqataq.
¡Kayta uyarispa, sacerdotesqa mayta phiñakurqanku! Rabiamanta kirusninkuta k’arurachirqanku. Chayllapi Esteban umanta uqharispa nirqa: ‘¡Qhawaychik! Cielopi Jesusta, Diospa pañanpi sayachkaqta rikuni’, nispa. Paykuna mana uyarinankupaq ninrisninkuta jap’ikurqanku. Estebanta maqaykuytawan, qhatataspa llaqtamanta urqhurqanku.
Chaypiqa punchusninkuta urqhukuspa wayna Sauloman jaywarqanku. ¿Saulota rikunkichu? Chayllapi Estebanta ch’anqayta qallarirqanku. Payqa rikunkijina, qunqurikuspa Diosmata mañakurqa: ‘Jehová, ama kay saqra ruwayrayku jasut’iychu’, nispa. Payqa wakinkuna sacerdoteswan ch’awkiyachikusqankuta yacharqa. Chaymanta Esteban wañupurqa.
Pillapis ñak’arichisuptin, ¿kikillantataqchu mañakuwaq, chayri Dios jasut’inantachu munawaq? Esteban, Jesuswan mana chayta mañakurqankuchu. Paykunaqa saqra runawanpis k’acha karqanku. Paykunajina kananchik tiyan.
Hechos 6:8-15; 7:1-60.
Tapuykuna
- ¿Pitaq Esteban karqa, ima ruwananpaqtaq Dios yanaparqa?
- ¿Imatataq Esteban sacerdotes phiñakunankupaq nirqa?
- Llaqtap jawanman qhatataytawan, ¿Estebanta imanarqankutaq?
- ¿Pitaq punchus chayniqpi chay wayna?
- ¿Imatataq Esteban manaraq wañuchkaptin Jehovamanta mañakurqa?
- Pipis ñak’arichiwaptinchik, ¿imaynata Estebanjina ruwasunman?
Wak tapuykuna
- Hechos 6:8-15 ñawiriy.
¿Ima llullakuspataq religionta kamachiqkuna Jehovamanta sut’inchaqkunata ch’inyachiyta munarqanku? (Hech. 6:9, 11, 13.)
- Hechos 7:1-60 ñawiriy.
¿Imataq Estebanta yanaparqa mana manchachikuspa Diosmanta parlananpaq, imatataq chaymanta yachakunchik? (Hech. 7:51-53; Rom. 15:4; 2 Tim. 3:14-17; 1 Ped. 3:15.)
¿Imaynata mana uyariyta munaqkunata qhawananchik tiyan? (Hech. 7:58-60; Mat. 5:44; Luc. 23:33, 34.)


text:
Historia 31: Moisespash Aaronpash Faraonpakmanmi Rirka
EGIPTO llaktaman Moisés tikrashpaka, Jehová Dios imashina milagrokunata rurashkatami Aaronmanka parlarka. Chay kipami, Moiseska Aarontin israelitakunapakman rishpa, Jehová mandashka milagrokunata rurarka. Chay milagrokunata rikushpami, israelitakunaka krirka Jehová Dios paykunata kachashkata.
Kipamanka, Moisespash Aaronpash Faraonpakman rirkakunami. Chaypimi paykunaka Faraontaka nirka: ‘Jehová Dioska ninmi: “Ñuka Israel llaktata richun saki, kimsa punchakunata chakishka pampaman rishpa, ñukata adorachunmi munani” ninmi’ nirka. Paykuna shina nikpimi Faraonka nirka: ‘Ñukaka mana Jehovataka riksinichu. Israelitakunataka mana richun sakishachu’ nishpa.
Israelitakuna Jehovata adorankapak munanchikmi nikpika, Faraonka achkata piñarishpami israelitakunataka ashtawan sinchita trabajachirka. Chaymantami israelitakunaka Moisestaka nirka: ‘Kanmantami kashna llakikunata charinchik’ nishpa. Paykuna shina nikpika, Moiseska achkatami llakirirka. Chaymantami Jehová Dioska Moisestaka nirka: ‘Ama llakirichu. Faraonka israelitakunataka richun sakinkallatakmi’ nishpa.
Shinami, Moisespash Aaronpash kutin Faraonpakmanka rirka. Kay viaje Faraonpakman rishpaka, shuk milagrotami rurarkakuna. Ima milagrotatak rurarkakuna. Rikunki, shuk vara kaspita Aarón shitakpika, chay vara kaspika shuk jatun culebrami tukurka. Chashna rurakpimi, Faraonpa sacerdote brujo runakunapash kaspikunata shitarka. Chay kaspikunapash uchilla culebrakunami tukurka. Shinapash, Aaronpa culebraka tukuylla uchilla culebrakunatami mikurka. Chayta rikushpapash, Faraonka israelitakunataka mana richun sakirkachu.
Shinaka, chay Faraonka mana intindik Faraonmi karka. Chaymantami Jehová Dioska nirka: ‘Egipto llaktataka 10 plagakunawanmi llakichikrini’ nishpa.
Plagakuna Egipto llaktata llakichikukpika, Faraonka Moisestaka ninmi karka: ‘Kay plagata kankuna anchuchikpika, ñukapash israelitakunataka richun sakishallami’ nishpa. Shinapash, plagata ña anchuchikpika, Faraonka ninmi karka: ‘Israelitakunataka mana richun sakishachu’ nishpa. Shinapash, 10 plagakuna tiyashka kipaka, Faraonka israelitakunataka nirkami: ‘Egiptomanta llukshishpa richik’ nishpa.
Chay 10 plagakunaka, ima laya plagakunatak karka. Chaytaka shamuk historiapimi yachakushun.
Éxodo 4:27-31; 5:1-23; 6:1-13, 26-30; 7:1-13.
Tapuykuna
- Moisespash Aaronpash milagrokunata rurakpika, israelitakunaka imatatak krirka.
- Moisespash Aaronpash, imatatak Faraonmanka nirkakuna. Faraonpash, imatatak paykunamanka nirka.
- Dibujopi rikushka shinaka, Aarón paypa vara kaspita shitakpika, imatak tukurka.
- Mana intindik Faraón kakpika, Jehovaka imatatak rurarka. Faraonpash, imatatak nin karka.
- Egiptopi 10 plagakuna tiyashka kipaka, Faraonka imatatak nirka.
Shuktak tapuykuna
- Éxodo 4:27-31 5:1-23 versokunata liyinki.
Faraonka ima nisha nishpatak, ‘Mandak Dios Jehovataka mana riksinichu’ nirka. (Éxo. 5:2; 1 Sam. 2:12; Rom. 1:21.)
- Éxodo 6:1-13, 26-30 versokunata liyinki.
Bibliapika imamantatak Jehová Dioska nin: ‘Abrahanman, Isaacman Jacobmanpash mana ñukapa shutitaka riksichirkanichu’ nishpa. (Éxo. 3:13, 14; 6:3, NM; Gén. 12:8.)
Israelitakunata mana llukchita ushashachu nikpipash, Jehová Dioska Moisesta akllarkami. Chayta yachashpaka, imashinatak ñukanchikkunaka sintirina kanchik. (Éxo. 6:12, 30; Luc. 21:13-15.)
- Éxodo 7:1-13 versokunata liyinki.
Moisespash Aaronpash, Diospa mandashkakunata Faraonman willashpaka mana mancharkachu. Shinaka, kunan punchakunapi Diosta adorakkunaka, imatatak paykunamantaka yachakuyta ushanchik. (Éxo. 7:2, 3, 6; Hech. 4:29-31.)
Egiptopi achka yanka dioskuna tiyakpipash, imashinatak Jehovaka rikuchirka paylla Tukuy Ushayta charik Dios kashkata. (Éxo. 7:12; 1 Cró. 29:12.)


text:
Yachachina 12
¿Imaina Yayaman ckemicuyta atinchis?
1. Yaya, ¿túcuy oraciunesta uyarin?
Yaya genteman túcuy naciunesmanta mañan, privilegiumanta disfrutanancuta, payman oraciunpi ckemicuymanta (Salmo 65:2). Pero chá mana niyta munanchu ima túcuy oraciunesta aceptan o uyarin. Bibliacka nin, ima oraciunesta suj ckarimanta, pi huarminta sinchi tratút ckon, «arcasckas» cayta atincu (1 Pedro 3:7). Aícap israelitascka suj y suj cuti sajrata ʼrúaj carancu, Yaya paycunaman mana uyárej cara. Pero, picunaman ancha sajra uchapi urmarancu, si soncko nanayhuan chaymanta voliacuncu, pay uyarin. Isaiasta 1:15 y 55:7 léey.
2. ¿Ima formamanta oranáysh tian?
Orayta adoraciunninchismanta partét can, chayraycu Jehovallaman orapunáysh tian (Mateo 4:10; 6:9). Astaan, imaina defetusníoj canchis, Jesuspa sutinpi oranáysh tian, pay á uchasninchisraycu huañora (Juan 14:6). Jehová, memorisasckas oraciunesta ninanchista, mana munanchu, manapé sonckomanta orananchista. Mateót 6:7 y Filipensesta 4:6, 7 léey.
ʼRuajninchis uyarinpas oraciunesta ima upallallata ʼruacun (1 Samuel 1:12, 13). Y túcuy tiempupi orayta mañaanchis, punchau ckallariptin y punchau puchucaptin, micuyman ʼriptinchis o problemashuan tincucuptinchis. Salmót 55:22 y Mateót 15:36 léey.
3. Cristiana tantacuna, ¿imaina yanapaanchis?
Chaupinpi persunasmanta causaycu, ima, mana Yayapi fét apincuchu y ashckochacuncupas promesanmanta, Ashpaman pasta apamuymanta. Cá payman ckemicúypaj esfuersusniycuta debilitayta atinman (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chayraycu suj cristianushuan tantanacuyta precisanchis y animút apiyta. Paycunapas animapunaycuta precisancu. Hebreosta 10:24, 25 léey.
Tantacushcaptinchis persunashuan, ima Yayát munancu payman astaan ckayllát senticusunchis. Tantacuna Jehóvap testigosninmanta, sujcúnap fencumanta ejempluan beneficiacunanchíspaj oportunidarta ckockoanchis. Romanosta 1:11, 12 léey.
4. Ckam, ¿imaina Yayaman ckemicuyta atinqui?
Chayta conseguípoj ʼrinqui, ucuyquipi pensas ima Bibliapi paymanta yacharanqui. ʼRuanasninpi y consejusninpi y promesasninpi pénsay. Ucupi pensayta y oracioncka, Yáyap atun munayninmanta y atun yachayninmanta unanchayta yanapásoj ʼrin. Josuét 1:8 y Salmót 1:1-3 léey.
Ckaylla Yayamanta tiayta atinqui, si paypi fét apinqui y si paypi confianqui. Pero fecka, suj tacko ina can, ima huiñanánpaj yacuta ichapucunan tian: fetapas cuti cutismanta alimentascka cayta precisan, y chá conseguicun, unanchaspa rasonespi ima creenciasninchista apoyancu. Mateót 4:4 y Hebreosta 11:1, 6 léey.
5. Yayaman ckemicuymanta, ¿ima beneficiusta chasquicun?
Jehová interesacun, picunapi payta munancu. Huackaichapucúypaj átej can, túcuy cosasmanta ima fencút y únay causaymanta suyaynincuta peligrupi churancu (Salmo 91:1, 2, 7-10). Ñaupajmanta huillan conductasmanta ima salurta y felicidarta amenasancu, y yachachipucun mayckan causáypaj astaan súmaj modót can. Salmót 73:27, 28 y Santiagót 4:4, 8 léey.


text:
12 willakuy
¿Imaynatan Diosman asuykusunman?
1. ¿Llapa runaq mañakusqantachu Dios uyarin?
Diosmi lliw nacionkunapi runakunaman huk sumaq invitacionta mast’arin: mañakuspa payman asuykunankupaq (Salmo 65:2). Ichaqa manan llapa runaq mañakusqantachu uyarin. Biblian willan esposanta millayta trataq runakunaq mañakusqan ‘hark’asqa’ kananta (1 Pedro 3:7). Israelitakunatapas manan uyarirqanchu sapa kutilla mana allinkunata ruwasqankurayku. Chaywanpas, payqa uyarinmi hatun huchakunapi urmasqankumanta kutirikuq runakunata.
2. ¿Imaynatan mañakunanchis?
Mañakuspanchisqa Jehová Diostan yupaychanchis, chaymi payllamanta mañakunanchis (Mateo 4:10; 6:9). Hinaspapas Jesuspa sutinpin mañakunanchis, huchanchiskunamanta pay wañusqanrayku (Juan 14:6). Jehová Diosqa manan munanchu umanchispi hap’isqanchis otaq qelqakunapi kaq rezokunawan mañakunanchista, payqa munan sonqomanta mañakunanchistan.
Kamaqninchisqa sonqollanchispi mañakusqanchistapas uyarinmi (1 Samuel 1:12, 13). Payqa munanmi ima ratopas mañakunanchista; manaraq imatapas ruwayta qallarishaspa, mikhunanchis horata, tukuy ruwasqanchiskuna qhepata, otaq sasachakuykunapi tarikuqtinchis.
3. ¿Imaynapin cristianokunaq huñunakuynin yanapawanchis?
Diospi mana iñiq runakuna ukhupin tiyanchis, paykunaqa burlakunku imaraqmi kay Hallp’apaq Diospa promesanmantapas. Chaykunan pisipachiwasunman Diosman asuykunapaq kallpachakushaqtinchis (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chaymi huk cristianokunawan huñunakunanchis kallpachasqa kanapaq. Ichaqa paykunapas necesitankun kallpachananchista.
Diosta munakuq runakunawan huñunakuspaqa astawanmi payman asuykusun. Jehová Diospa testigonkunaq huñunakuyninpi allin iñiyniyoq runakunata reqsisqaykipas allinniykipaqmi kanqa.
4. ¿Imaynatan Diosman asuykuwaq?
Diosman asuykunaykipaqqa Bibliamanta yachasqaykipin yuyaymananayki. Yuyaykuy paypa ruwasqanpi, yuyaychayninpi, prometewasqanchispipas. Mañakuspa yuyaymanaspa iman aswan allinta entiendesun Diospa hatun munakuyninta yachaynintapas.
Diospa qayllallanpi kanapaqqa paypin hap’ipakunanchis iñinanchispas. Iñiyninchisqa huk planta hinan; sapa kutillanmi unuta hich’aykuna wiñananpaq. Iñiyninchis wiñananpaqpas sapa kutillanmi yuyaymanananchis imarayku Bibliaq yachachisqanpi creesqanchista.
5. ¿Imapin yanapawanchis Diosman asuykusqanchis?
Jehová Diosqa interesakunmi munakuqnin runakunapi. Payqa wiñay kawsay suyakuyninchista otaq iñiyninchista pisiyachiq trampakunamantan hark’aykuwasunman (Salmo 91:1, 2, 7-10). Willawanchismi imakunan onqoykunaman, sasachakuykunaman tanqaykuwasunman chayta, yachachiwanchismi allinta kawsanapaq ima ruwananchistapas.


text:
Mulla qipuncha
Mulla qipuncha[1] (Pulmonaria officinalis) nisqaqa huk hampi yuram, k'uyumanta anqaskama t'uktuyuq quram. Qipunchaqa Iwrupa, Asya allpa pachakunamantam hamun, kunantaq Awya Yalapipas wiñan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Louis Girault: Kallawaya - guérisseurs itinérants des Andes. Recherches sur les pratiques médicinales et magiques. Paris 1984.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mulla qipuncha.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mulla qipuncha


text:
Ampay mamallaqta willkachasqa
Ampay mamallaqta willkachasqa (kastilla simipi: Santuario Nacional de Ampay) muyuyqa qhawasqa kasan, Piruw mama llaqtapi, ,Apurimaq suyupi, Awankay pruwinsyapi, Tampurqu distritupi. Llipinchispa qhawakuntaqmi askha qhapaq kasqan hina. Quchakunatapis qhawariytaya munasankun.
- Hallka k'iti kanchar: 3.635 ha
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Ampay nina urqu
- Quchakuna: Uspaqucha, Anqasqucha, Willkaqucha, Turnuqucha, Isuqucha
- Mayukuna:
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sach'a-sach'ap yurankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1985 (Galiano, Tupayachi, Ricalde, Tupayachi, Venero), Pukyu: [1]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Atuq (Pseudalopex culpaeus)
- Taruka: Yuraqchupa luwichu (Odocoileus virginianus), Hatun taruka (Hippocamelus antisensis);
- Kuntur (Vultur gryphus)
- Wisk'acha (Lagidium peruanum)
- Qiwlla (Larus serranus)
- Puma
- Kuntur
Ñuñuqkunap layankuna 1995 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Galiano, Tupayachi, Nuñez, Ochoa, Zevallos, 1995)
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Phaqcha (Catarata Paccha), hanaq kay: 50 m (Awankay: 12 km)
- Intimpa sach'a sach'a
- Pajonal Paco Paco
- Bosque Enano
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1962 watapiqa kimsa ayllu Santuario Nacional de Ampay suyupi tiyarqan, ca. 1977 watapi 30 ayllu karqan. Kamasqa watapiqa, 1987, 70 ayllu muyuypi tiyarqan, Tuturpampa, Qucha, Phaqchaq, Umaq'ata, Chupapata, Sawanay, Ñacchiru, Supayhuayq'u, Llawipunku, Negromonte llaqtakunapi (Hostnig & Palomino, 1997). 1996 watapiqa 51 runa Ñacchiru llaqtapi, Umaccata llaqtapi, Chupapata llaqtapipas tiyarqan, 36 runa Sawanay llaqtapi, Ampay llaqtapi, Maucacalle llaqtapipas, 38 runa Qurwani llaqtapi, Uqshapampa llaqtapi, Phaqchaq llaqtapipas tiyarqan.


text:
Bobby Fischer
Robert James Fischer, Bobby Fischer sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin pawqar waray killapi 1943 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi - † 17 ñiqin qhulla puquy killapi 2008 watapi wañusqa Reykjavík llaqtapi) huk qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1972 watamanta 1975 watakama).
Tayta: Hans-Gerhardt Fischer ; Mama: Regina Wender.
Yachay wasi: Erasmus Hall High School.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bobby Fischer.


text:
Rikch'aq wañuy
Rikch'aq wañuy nisqaqa huk uywa, yura icha k'allampa rikch'aqman tukuy kapuqninkunap wañuyninmi. Huk rikch'aq wañuspaqa, manañam hayk'appas paqarimunqachu.
Rikch'aqkunaqa wañun sallqa pachapi chikanyaykunarayku - ahinataq tukuy Dinusawru rikch'aqkuna 65 hunu ñaqhas - ichataq runap ruraykunaraykum, ahinataq Mawrisyu wat'api kawsasqa dodo, ancha ñawpa pachataq mamutchá.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa uywa rikch'aqkuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa yura rikch'aqkuna.


text:
JISQʼON KAJ RAKʼIY
Jehová Diosta yupaychaychej
“Yupaychaychej pichus janaj pachata, kay pachata [...] ruwajta.” (Apocalipsis 14:7)
Kay folletopeqa, Bibliaj yuyaychaykunasnin tiyan qanta, familiaykita ima yanapasunanpaj. Diosqa kusisqa tiyakunaykichejta munan. Munaynintataj ñaupajman churajtiykichejqa, tukuy imata “yapata jina Dios qosonqachej” (Mateo 6:33). Diosqa amigoyki kayta munan. Chayrayku Dioswan masichakunaykipaj tukuy imata ruway, imaraykuchus paywan amigos kayqa may sumaj (Mateo 22:37, 38).
1 JEHOVAMAN ASTAWAN QAYLLAYKUY
BIBLIA NIN: “Noqaqa qankunaj Tataykichej kasaj, qankunataj churisniy, ususisniytaj kankichej, nispa nin Tukuy Atiyniyoj Señorqa” (2 Corintios 6:18). Diosqa amigoyki kayta munan, Paymantaj mañakuynejta qayllaykuyta atiwaj. Pay niwanchej : “Mana saykʼuspa, [...] mañakullaychejpuni”, nispa (1 Tesalonicenses 5:17). Diosqa munan llakiyniykita, imatachus yuyasqaykitapis willakunaykita (Filipenses 4:6). Familiaykiwan khuska mañakunki chayqa, reparanqanku qanpaj Dios kasqantapuni.
Dioswanqa mana parlanallaykichu tiyan, manaqa uyarinayki tiyan. Chaytataj ruwawaj Bibliamanta orqhosqa publicacionesta, Bibliata ima ukhunchaspa (Salmo 1:1, 2). Yachakusqaykipi tʼukurispa (Salmo 77:11, 12). Tantakuykunamanpis rispa (Salmo 122:1-4).
Chantá Jehovamanta tukuy runasman willamuspaqa payman astawan qayllaykunki (Mateo 28:19, 20).
KAYTA RUWAWAJ:
Sapa pʼunchay Bibliata leenaykipaj, Jehovamanta mañakunaykipaj ima tiempochakuy
Familiaykita, sonqonkuta kusichinankumanta nisqaqa, Diosta yupaychayta astawan ñaupajman churanankupaj yanapay
2 FAMILIAPI DIOSTA YUPAYCHAYQA KUSIKUNAPAJ JINA KACHUN
BIBLIA NIN: “Diosman astawan qayllaykuychej; paypis qayllamusonqachej”, nispa (Santiago 4:8). Ima pʼunchaychus, ima horachus Familiapi Diosta Yupaychanapaj tantakuyta ajllaychej (Génesis 18:19). Chantá sapa pʼunchay Diospa yanapayninta mañakuy, familiaykitapis Diosman qayllaykunanpaj yanapallaytaj. Biblia nin: “Sapa kuti [...] kay kamachisqasmanta willaychejpuni wasiykichejpi, jinallataj ñampi purishaspapis, chantá puñunapaj siriykushaspapis, jatarishaspapis”, nispa (Deuteronomio 6:6, 7). Josué jina ninayki tiyan, “noqatajrí tukuy aylluywan Tata Diostapuni sirvikusqayku”, nispa (Josué 24:15).
KAYTA RUWAWAJ:
Familiaykimanta sapa uj necesitasqanman jina yachachiykunata ajllay


text:
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqaqa Chinchay, Uralan Awya Yalapi mitmamusqa wiraquchakunap Ispañamanta kachariy awqanakuysi karqan, chunka isqunniyuq kaq pachakwatapi, 1809 watamanta 1826 watakama.
Napoleon Bonapartep phransis awqaqkuna Fernando VII sutiyuq Ispañap Qhapaqninta atipaptinsi, Awya Yalapi wiraquchakuna mistikunapas chay atiykuyraykus maqanakuyta qallarirqan. Chay maqanakuyqa Ispaña Amirikayuq wiraquchakunap atiyninwansi puchukarqan. Chaywansi musuq kacharisqa mamallaqtakuna tukurqan.
Awya Yalapi kacharikuna awqanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun kacharikuna awqaq pusaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José de San Martín (1778 - 1850): Arhintinamanta awqaq pusaq, Arhintinapi, Chilipi, Piruwpipas awqanakuq.
- Simón Bolívar (1783 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq.
- Francisco de Miranda (1750 - 1816): Winisuylamanta awqaq pusaq. Ñawpaq kaq (El Precursor) nisqas. Afrikapi, Iwrupapipas Ransis Pachakutiypi maqanakurqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunap qispikuna maqanakuyninpipas, chaymantataq Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi.
- José Gervasio Artigas (1764 - 1850): Uruwayimanta awqaq pusaq.
- Bernardo O'Higgins (1778 - 1842): Chilimanta awqaq pusaq.
- Antonio José de Sucre (1795 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq, Buliwyap Piruwpapas umalliqnin.


text:
42 yachachiy: Juk china burro parlan
¿IMA burrollatapis parlaqta uyarinkichu? ‘Mana, ¿ichari?’ ‘Animalkunaqa mana parlankuchu’. Chaywanpis Bibliapi juk china burro parlasqanta willakun. ¿Imaynataq chay kanman karqari?
Israelitakunaqa Canaán jallp’aman yaykunankupaq wakichikurqankuña. Balac Moabmanta reyqa, israelitakunata manchachikun. Chayrayku, israelitakunata maldecinanpaq, juk yachayniyuq qharita Balaam sutiyuqta waqyan. Achkha qullqita jap’inanrayku, Balaamqa juk china burroman wicharispa, Balacwan tinkuq richkarqa.
Jehová mana Balaam llaqtanta maldecinanta munarqachu. Chayrayku juk jatun espadayuq angelta Balaamta sayachinanpaq kacharqa. Balaam mana angelta rikurqachu, china burrontaq rikurqa. China burroqa angelmanta karunchakuyta munaspa, siriykukurqa. Balaamtaq mayta phiñakuspa, burronta k’aspinwan siq’urqa.
Jehová china burro parlasqanta Balaamta uyarichirqa. ‘¿Imanayki, kayjinata siq’unawaykipaqri?’, nispa china burro tapurqa.
Balaamtaq: ‘Wamputajina rikuchiwanki. ¡Sichus makiypi cuchillo kanman chayqa, kunitan wañuchiykiman!’, nispa qhaparirqa.
‘¿Mayk’aqllapis jinata ruwarqaykichu?’, nispa burro tapurqa.
‘Mana’, nispa Balaam kutichin.
Chaymantaraq Jehová Balaamta ñanpi jatun espadayuq angelta rikuchirqa. Angeltaq nirqa: ‘¿Ima nispataq china burroykita kimsa kutita siq’unkiri? Ñuqa jamuni jark’asunaypaq, mana Israelta maldeciq rinaykipaq. Sichus burroyki mana sayanmanchu karqa, wañuwaqña karqa, manataq burroykita wañuchiymanchu karqa’, nispa.
Balaam kutichin: ‘Ñuqaqa juchallikuni. Mana ñanpi kasqaykita yacharqanichu’, nispa. Angelqa Balaam ñanninta ripunanta saqirqa, Balaamtaq Balacwan tinkumuq rirqa. Chaywanpis Balaamqa maldeciyta Israelta munarqa, Jehovataq paywan kimsa kutita llaqtanta bendecichin.
Números 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Tapuykuna
- ¿Pitaq Balac karqa, imaraykutaq Balaamta waqyachirqa?
- ¿Imaraykutaq ñanpi Balaampa china burron siriykurqa?
- ¿Imatataq china burro Balaamman nirqa?
- ¿Imatataq juk ángel Balaamman nirqa?
- ¿Imatataq Jehová ruwarqa Balaam israelitakunata maldeciyta munasqanwan?
Wak tapuykuna
- Números 21:21-35 ñawiriy.
¿Imaraykutaq Israel amorreospa reyninta Sehonta, chantapis Basanpa reyninta Ogta ima atiparqanku? (Núm. 21:21, 23, 33, 34.)
- Números 22:1-40 ñawiriy.
¿Imaraykutaq Balaam israelitakunata maldeciyta munarqa, imatataq chaymanta yachakunchik? (Núm. 22:16, 17; Pro. 6:16, 18; 2 Ped. 2:15; Jud. 11.)
- Números 23:1-30 ñawiriy.
Balaam Diosta yupaychaqjina parlaspapis, ¿imaynatá ruwasqan mana chayta rikuchirqachu? (Núm. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22.)
- Números 24:1-25 ñawiriy.
Kay Bibliap willasqanmanjina Jehovaqa munayninta junt’anqapuni, ¿imaynatataq chayta yachaspa iñiyninchik kallpachakun? (Núm. 24:10; Isa. 54:17.)


text:
75 Kaq Willakuy: Babilonia nacionman tawa mozokunata apasqankumanta
REY Nabucodonosorqa Israel castakunamanta allin yachaq hinaspa allin entiendeqkunatam aparqa Babiloniaman. Hinaspam akllarurqa sumaq qawapasllaña yachayniyoq mozokunata. Chay dibujopim kachkan tawa mozokuna. Hukninpa sutinmi Daniel wakin kimsa mozokunatañataqmi Babilonia runakunaqa suticharqaku Sadrac, Mesac, hinaspa Abed-nego nispa.
Palacionpi servinankupaqmi rey Nabucodonosorqa kamachirqa mozokunata yachachinankupaq. Kimsa wata yachachiptinku allin yachayniyoqkunallata akllanqa sasachakuykunata allichaypi yanapananpaq. Chay mozokuna kallpayoq kanankupaqmi reyqa kamachirqa kikinpa chaynataq ayllunpa mikunanmanta qonankupaq chaynataq tomanan vinota qonankupaqpas.
Danielta qaway. ¿Yachankichu imatataq rey Nabucodonosorpa palacionpi serviqninkunapa jefen Aspenazta nichkan? Reypa mikuynin qosqanta mana mikunankupaqmi nichkan. Chaymi Aspenazqa mancharikuspa nirqa: ‘Reymi kamachiwarqa imam qamkunapa mikunaykichiktawan tomanaykichikta. Uyaykichik wakin wiñaymasikichikpa uyanmanta hukmanyasqata rey rikuruspanqa wañurachiwanqa’ nispa.
Chaymi Danielmanta hinaspa kimsan amigonkunamanta cuentallikunanpaq chay Aspenaz sutiyoq jefepa churasqan mayordomota Danielqa rimapayarqa kaynata: ‘Ñoqaykutayá pruebawayku, chunka punchawyá mikuchiwayku verdurakunallata hinaspayá yakullatataq tomasaqkupas. Chaymantayá rikchayniykuta tupanachiy reypa mikunan mikuq mozokunawan hinaspañayá tanteay pikunataq aswan allinraq kanman’ nispa.
Chaynapimá mayordomoqa imam mañakusqankuta uyariykurqa. Hinaspa 10 punchaw pasaruptinmi Danielpa chaynataq kimsa amigonkunapa rikchayninqa wakin mozokunapa rikchayninmantapas aswan allinraq karqa hinaspam verdurallataña mikurqaku reypa qosqan mikunamantaqa.
Hinaptinmi kimsa wataña cumplikuruptin llapallan mozokunata rey Nabucodonosorpa ñawpaqninman pusarqaku. Paykunawanmi reyqa rimarqa, ichaqa chay llapallan mozokunapiqa manam hukllatapas tarirqachu Danielta chaynataq kimsa amigonkunata hinaqa. Chaynapim paykunataqa akllarqaku reypa serviqninña kanankupaq. Imapas yachay kaqkunamantawan entiendena kaqkunamanta rey tapuspanmi Danielta, Sadracta, Mesacta hinaspa Abed-negota tarirqa nacionninpi brujokunamantapas hinaspa espiritistakunamantapas 10 kuti yachayniyoqtaraq.
Daniel 1:1-21.
Tapukuykuna
- ¿Pikunataq karqaku dibujopi tawa mozokunaqa, hinaspa imanasqataq Babilonia nacionpi kachkanku?
- ¿Imatam Nabucodonosorqa chay tawa mozokunapaq tantearurqa, hinaspa imatam serviqninkunata kamachirqa?
- ¿Imatam Danielqa mañakurqa mikunankupaq chaynataq tomanankupaq paypaq chaynallataq kimsa amigonkunapaqpas?
- Chunka punchaw verdurallataña mikuspanku, ¿imaynam karqaku Daniel chaynallataq kimsa amigonkunapas wakin mozokuna kasqankumantaqa?
- ¿Imanasqataq Danielta chaynataq kimsa amigonkunatapas reypa palacionman pusarqaku, hinaspa imaynanpitaq brujokunamantapas hinaspa espiritistakunamantapas aswan yachayniyoqraq karqaku?
Sapaq tapukuykuna
- Daniel 1:1-21 nisqanta leey.
¿Imaynatam kallpanchakunanchik huchawan mana intuchikunanchikpaq hinaspa chaykunata atipananchikpaqpas? (Dan. 1:8; Gen. 39:7, 10; Gal. 6:9.)
¿Imaynatam mozo-sipaskunaqa tentachikunmanku otaq mana allinta ruranankupaq engañachikunmanku “reypa mikuynin” hina kaqkunawan? (Dan. 1:8; Pro. 20:1; 2 Cor. 6:17-7:1.)
Israel casta tawa mozokunamanta willakuyqa, ¿imata musyakunanchikpaqmi yanapawanchikman runakunapa yachachikuyninkunata maskaymantaqa? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Cor. 3:18-20.)


text:
Ayllupi tiyaqkuna allpa ruruchiqkuna wiñachinapaqmi rimanakuyku, chaywanmi, chakrapi llamkayta, uywakuna uywayta, challwa uywayta, chakrapa ruruyninwan imaymana ruraqkunata yanapasaqku, chaywan pachamamanchikta mana kirispalla kawsananchikpaq, qullqita hapirinapaq, chaywan wakchakay pisiyachiyta munayku. Hatun Perú kamachiy nisqanhina Estado nisqaqa qatipanqa, yanapanqa tukuy chakramanta lluqsiq kawsaykuna allin chaskisqa kananpaq, rantinakuy wasikuna mirananpaq, chayhina yuyaywan, atipanakuypihina llamkaspam huk nacionkunamanpas rurunchikkunata apayta atinchik, chaytaqmi ayllupi tiyaq runakuna ñawpaqman lluqsirinqaku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estadoqa:
(a) Chakrakunatapas, uywakunatapas, tukuy kawsaykunatapas aswantam mirachinqataq, chaninchanqataq, chayhina allin chaninchasqa kaspaqa hawa nacionkunaman apanapaqpas kanqa, hawamanta chayamuq kawsaykunamanta amachanqa.
(ch) Chakrakuna qarpana yarqakunapas allin rurasqam kanqa; unupas, yakupas allin rakisqa kanqa, tarpuna allpakunapas allin wanuchasqa kanqa, kawsaykuna apanapaq ñankunapas allichasqa kanqa, mikuykunapas allin waqaychasqa kanqa. Chaypaq akchipas, karumanta waqyanakunapas, qayanakunapas ayllukunaman, llaqtakunaman chayanqa, chay ruraykunapaq yanapayta apachinqa.
(h) Ayllupi tiyaq runakuna ñawpaqman puririnqaku, chayqa taksa llaqtakunapas wiñayta qallarinqaku, chay llaqtakunam aswan yanapayta Estado manta tarinqaku, chaywantaq empresa privada nisqa yanapallanqataq runakunaman llamkanata quspa.
(i) Chakra ruraykunapas, chakra rurukunamanta ruraq industria nisqakunapas musuq yachaykunata chaskispam aswan wiñarinqaku, muhukunamanta, yurakunamanta aswan yachanapaq taqwirispa, chaywan tecnica nisqa yachaykuna mastarichinqa.
(k) Chakra ruray, chakra llamkay aswan chaninchasqa kananpaqmi kamachikuykuna lluqsimunqa Perú suyupi, llaqtankunapi, ayllunkunapi aparikunanpaq. (l) Chakra llamkaqkuna maymantapas tukuy yachaykuna, tukuy willakuykuna chaskinanpaq, huk hatun willanata paqarichinqa, chaywan paykuna ima munasqankuta allin qullqiman chayanankupaq akllarinqaku; hinallataq Perú suyupipas, llaqtakunapipas, ayllukunapipas maykamas kallpanku qun chayta qawarillanqakutaq.


text:
Zhejiang pruwinsya
Zhejiang pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Zhejiang, chun simipi: 浙江, phinyimpi: Zhèjiān, machu: Chekiang, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Hangzhou llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zhejiang pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Zhejiang (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Zhejiang (kastilla simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Jehovaj testigosnin ¿Jesuspa kausarimusqan pʼunchayta fiestachankuchu?
Jesuspa kausarimuynin pʼunchaytaqa cristiana fiestata jina wakin runas ruwanku. ¿Imarayku Jehovaj testigosnin Jesuspa kausarimusqan pʼunchayta mana fiestachankuchu?
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Jehovaj testigosnin, ¿imaraykutaj wasimanta wasi willanku?
Jesús, ¿kamacherqachu cristianosman chayta ruwanankupaj?
BIBLIAMANTA YACHACHIYKU
Internetpi jw.org nisqaqa Bibliamanta willanapaj may sumaj
Tukuy Jehovaj testigosninman Internetpi jw.org nisqaman yaykuy mayta gustan. Imaraykuchus chayqa Diospa Reinonmanta runasman willanankupaj may sumaj yanapa.
TANTAKUYKUNA
Jehovaj testigosninpata tantakuyninku
Yachakuy maypichus chantá imaynatachus tantakusqaykuta ima.
Willaykuna: Jallpʼantinpi
239 suyuspi, lugarespiwan Jehovaj testigosnin kashanku
8.201.545 Jehovaj testigosnin kanku
9.499.933 runasman Bibliamanta yachachishanku
19.950.019 Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj tantakorqanku
115.416 qotuchakuykuna tiyan


text:
Rit'i Yuraqchamanta
Rit'i Yuraqchamanta (aliman simipi: Schneewittchen, ura sahun simipi Sneewittchen, inlish simipi: Snow White, kastilla simipi: Blanca Nieves) nisqaqa Rit'i Yuraqcha sutiyuq quya p'asñachamanta, millay hawa mamamanta, qanchisnintin ch'iti (wank'i, ch'ukchu, iqu) nisqamantapas willakuymi, Grimm wawqikunap (Jacob Grimm, Wilhelm Grimm) Alimanyapi pallasqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rit'i Yuraqchamanta.


text:
Griguryu XV
Griguryu XV, Griguryu XV huk chunka pichqa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XV, Italya simipi: Gregorio XV) Alessandro Ludovisi sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1554 watapi watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - † 8 ñiqin anta situwa killapi 1623 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
14 ñiqin hatun puquy killapi 1621 watapimanta 8 ñiqin anta situwa killapi 1623 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XV.


text:
Wilhelm von Humboldt
Friedrich Wilhelm Christian Carl Ferdinand von Humboldt sutiyuq runaqa (22 ñiqin inti raymi killapi 1767 watapi paqarisqa Potsdam llaqtapi; 8 ñiqin ayriway killapi 1835 watapi wañusqa Tegel llaqtapi, Berlin ñiqpi) huk aliman simi yachaq runam karqan, Berlin Yachay Sunturpa (Universität Berlin, kunan Humboldt-Universität zu Berlin) kamariqninmi.
Alexander von Humboldtpa wawqinmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wilhelm von Humboldt.


text:
Steve Jobs
Steven Paul Jobs sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1955 paqarisqa San Francisco llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) iPhone nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Apple Computer Company nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.
Ñawpaq warmi: Laurene Powell (1991-2011)
Churinkuna: Lisa, Reed, Erin wan Eve.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Steve Jobs.
- Logros de Steve Jobs.
- Productos patentados por Steve Jobs
- BBC NewsPlantilla:Link FA


text:
Hugo Blanco Galdós
Hugo Blanco Galdós sutiyuqqa (15 ñiqin ayamarq'a killapi 1935 watapi paqarisqa Qusqu llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu mama llaqtayuq pulitiku runam, sindikalistam, trotskista ankallipas.
Llamk'aqkunap Pachakutiy Partidun (Partido Obrero Revolucionario) nisqapi wankurisqa kaspa, willay p'anqa qhatuqkunap sindikatunpi, chaymantataq Chawpimayupi chakrarunakunap sindikatunpi llamk'arqan, Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuypipas.
1962 watapiqa Brigada Remigio Huamán nisqa awqallikuqkunapuram awqallikurqan, ichataq 1963 hap'isqam karqa, El Frontón samk'ay wasiman churasqa. Juan Velasco Alvarado qispichirqan, 1971 watapi Piruwmanta mitichirqan.
1975 watapiqa Hugo Blancoqa Piruwmanmi kutimurqan.


text:
12
Ri María xuya' jubulej aq'om chirij raqen ri Jesús
1Toq xa waqi' chik k'a q'ij nrajo' richin napon ri q'ij toq nikinataj toq ri Dios xuya' ri Solbelri'il, ri Jesús xbe pa Betania, ri rutinamit ri Lázaro ri xken-el, y xk'asox chik roma rija'. 2Y ri chiri' xban k'a jun nima-wa'in, roma xapon ri Jesús. Ja ri Marta ri ye'ilin-apo ri pa mesa. Ri Lázaro jun k'a chike ri e raq'el-apo ri pa mesa*f13* rik'in ri Jesús. 3Ri María xberuk'ama' k'a pe jun libra jubulej aq'om ri janila jotol rajel.*f14* Jare' k'a ri xuya' chirij raqen ri Jesús y xerusula' kan rik'in ri rusumal taq ruwi' rija'. Y ri jay ri' kan xnoj k'a rik'in ri rujubulil ri aq'om ri'. 4K'o k'a jun chike ri tijoxela' ri rubini'an Judas Iscariote, ri tijoxel ri xtik'ayin richin ri Jesús. Rija' xubij: 5Re jubulej aq'om re' rajel jun juna' samaj. ¿Achike k'a roma toq man xk'ayix ta, y re méro re' xtalux ta chike ri winaqi' ri man jun k'o kik'in?, xcha'. 6Toq rija' keri' xubij, man roma ta k'a chi kan janila yerajo' ri winaqi' ri man jun k'o kik'in. Xa kan roma k'a eleq'om y chi ja rija' ri yakol-méro kichin ri tijoxela' y k'o k'a nrelesala-el.
7Kan jari' k'a toq ri Jesús xubij chire: Taya' kan; roma stape' man jani yiken richin yimuq, jak'a kan wichin yin ruyakon-pe re aq'om re'. 8Roma ri winaqi' ri man jun k'o kik'in, kan jantape' k'a ek'o iwik'in. Jak'a yin man jantape' ta xkik'oje' iwik'in, xcha' rija'.
Najowex nikamisex ri Lázaro
9Toq ri Jesús xnabex k'a pe koma ri ruwinaq chi k'o pa Betania, kan janila k'a winaqi' ri xepe rik'in. Rije' xepe roma ri Jesús y richin chuqa' chi nikitz'et kan ri Lázaro, ri xk'asox roma ri Jesús chikikojol ri kaminaqi'. 10Roma ri' ri aj-raqen kichin ri sacerdote xkiya' chikiwech chi chuqa' ri Lázaro xtikikamisaj rachibilan ri Jesús. 11Roma chirij ri Lázaro xkiya-wi chi janila e k'iy kiwinaq ri yeya'on kan kichin rije' y nikikuquba' kik'u'x rik'in ri Jesús.
Ri Jesús xapon pa Jerusalem ch'okol-el chirij jun alaj bur
12Pa ruka'n q'ij, ri chiri' pa Jerusalem, kan e janila k'a e k'iy winaqi'. Konojel rije' kik'ulun-ki' chiri' roma ri nimaq'ij. Y toq xkak'axaj k'a chi beneq-apo ri Jesús, 13xebe chuk'ulik e kik'uan ruq'a' palma, y nikibila': ¡Nimalej ruq'ij ri rey ri peteneq pa rubi' ri Dios! ¡Jare' ri qa-rey roj ri oj judío!, yecha'.
14Ri Jesús kan k'o k'a jun alaj bur ri xril, richin chi xuch'okolibej, kan achi'el wi k'a ri nubij chupan ri ruch'abel ri Dios ri tz'ibatel kan:*f15*
15Man k'a tuxibij-ri' ri iwánima rix ri ix richin chik ri tinamit Sión
roma ri i-rey jare' k'a peteneq,
ch'okol-pe chirij jun alaj bur, nicha'.
16Chupan ri q'ij ri', ronojel re' man xq'ax ta chikiwech ri rutijoxela'. Jak'a xq'ax chikiwech kan k'a ja toq ri Jesús k'astajineq chik el chikikojol ri kaminaqi' y k'o chik ruq'ij-ruk'ojlen. K'ari' k'a toq xoqaqa chikik'u'x chi xbanatej achi'el ri tz'ibatel kan.
17Jak'a ri winaqi' ri xetz'eton richin ri Jesús toq xroyoj ri Lázaro richin xk'astej-pe chikikojol ri kaminaqi', xkitzijola' k'a chike ri ch'aqa' chik winaqi'. 18Rije' toq xkak'axaj chik k'a ri meyel banobel ri', kan xepe richin nokik'ulu' ri Jesús. 19Jak'a ri fariseo nikibila' k'a chikiwech: Titzu', konojel ri winaqi' e beneq chirij. Man nikinimaj ta qatzij, yecha'.
Ek'o winaqi' griego xkajo' yech'on rik'in ri Jesús
20Chikikojol k'a konojel ri winaqi' ri e apowineq pa Jerusalem richin nikiya' ruq'ij ri Dios chupan ri nimaq'ij ri', ek'o chuqa' e ka'i-oxi' winaqi' griego. 21Rije' xe'apon-apo rik'in ri Felipe aj-Betsaida ri k'o pa Galilea, y xkibij chi rije' nikajo' yech'on juba' rik'in ri Jesús.
22Ri Felipe xbe y xberubij k'a chire ri Andrés. K'ari' chi e ka'i' xebe-apo k'a rik'in ri Jesús richin xbekibij chire chi nikajo' yech'on rik'in.
23Ri Jesús kan jari' k'a xubij chike ri ka'i' tijoxela' ri': Ja q'ij re' xoqaqa richin chi yin, ri xiqaqa-pe achi'el wineq chi'ikojol, xtik'oje' nuq'ij-nuk'ojlen. 24Y tiwak'axaj k'a re xtinbij chiwe re wakami, chi kan qitzij wi: Jun ti ruwech-trigo wi man nitik ta, jantape' xtuben xaxe jun ti ruwech-trigo. Jak'a wi nitik-qa y xtiq'ey-qa, pa ruk'iyal xtuya' ri ruwech. 25Roma ri', ri wineq ri yalan nupoqonaj ri ruk'aslen re wawe' chuwech re ruwach'ulew, kan xtusech k'a ri ruk'aslen. Jak'a ri man nupoqonaj ta ri ruk'aslen, kan richin k'a jantape' nuyek-apo. 26Wi k'o k'a jun ri nrajo' chi yin yinok rajaw, tipe k'a wik'in. Y ri akuchi ink'o-wi yin, kan chiri' k'a xtik'oje-wi ri nusamajel. Y wi rija' xtuben ri nusamaj, xtinimirisex k'a ruq'ij roma ri nata'.
Ri Jesús retaman chik chi napon yan chuwech ri kamik
27Yin kan janila k'a niq'axo ri wánima wakami. Jak'a man ruk'amon ta chi ninbij chire ri nata' chi kirukolo' chuwech re q'axomal re' y xa kan roma ri' xinoqaqa, xcha'. 28K'ari' rija' xch'on rik'in ri Dios y xubij: Nata', kan tabana' k'a chi niq'alajin ta ri aq'ij-ak'ojlen, xcha'.
Kan jari' k'a toq ri Dios xch'on-pe chila' chikaj y xubij: Kan nubanon chik k'a keri'. Y xtinben chik k'a jun bey, chi kan niq'alajin-wi ri nuq'ij-nuk'ojlen, xcha'.
29E janila k'a chike ri winaqi' ri ek'o chiri' ri xebin chi xa jun koqolajay. Jak'a ri ch'aqa' chik nikibij: Jun ángel ri xch'on-pe rik'in, yecha'.
30Roma ri' ri Jesús xubij chike: Ri jun ri xiwak'axaj chi xch'on-pe chila' chikaj, xch'on-pe iwoma rix y man woma ta yin. 31Wakami noqaqa yan k'a ri ruq'atoj-tzij ri Dios pa kiwi' ri winaqi' ri ek'o chuwech re ruwach'ulew, y kan xtelesex k'a el ri uk'uayon richin re ruwach'ulew. 32Y toq yin xkijotobex-q'anej, ri winaqi' kan xkenk'en-pe wik'in, xcha' rija'. 33Ri Jesús keri' xubij richin xuq'alajirisaj ri rubanik ri rukamik.
34Roma ri' ri winaqi' xkibij: Roj qetaman ri nubij chupan ri ruch'abel ri Dios chi ri Cristo toq xtipe, xtik'oje' richin jantape'. ¿Achike roma rat nabij chi ja rat ri' ri jun ri xaqaqa-pe achi'el wineq chiqakojol?, jak'a wakami xa nabij chi xkaken. Taq'alajirisaj k'a chiqawech achike ri xtipe achi'el wineq chiqakojol, kan jari' ri Cristo o man ja ta, xecha' rije'.
35Jari' k'a toq ri Jesús xubij chike: Yin ri in k'amayon-pe ri saqil xa ti juba' ok xkik'oje' iwik'in. Kan chupan k'a ri saqil ri' kixbiyin-wi, roma k'a k'o na richin chi ri q'equ'm man yixruq'i' ta y man iwetaman ta akuchi nibe-wi. 36Roma ri' kan tikuqer ik'u'x wik'in yin ri in k'amayon-pe ri saqil, richin chi yixok alk'ualaxela' richin ri saqil, xcha'. K'ari' xeruya' kan richin man jun xetaman akuchi xbe-wi.
Ri judío man xkinimaj ta ri Cristo
37Ri Jesús kan xerubanala-wi janila meyel taq banobel chikiwech ri winaqi'. Man rik'in ri' rije' man xkikuquba' ta kik'u'x rik'in. 38Y kere' k'a ri xbanatej, roma kan k'o k'a chi nibanatej na ri e tz'ibatel kan*f16* roma ri Isaías, ri q'alajirisey ruch'abel ri Dios ojer. Rija' rutz'iban k'a kan:
¿Achike ta k'a xtiniman ri niqabij?
¿Y achoq pa ruwi' xq'alajin-wi ruchuq'a' ri Jehová?, xcha'.
39Re winaqi' re' kan man k'a tikirel ta chi nikikuquba' kik'u'x rik'in, roma chupan ri rutz'iban kan ri Isaías nubij chuqa':*f17*
40Ri Dios kan rubanon k'a chike rije' chi man yetzu'un ta y kowirineq ri kánima
roma man nrajo' ta chi rije' xtikitz'et ri rubanobal,
y chuqa' xtikak'axaj ri ruch'abel,
y xtikitzeqelibej ta chik.
Y man nrajo' ta chi xkeruk'achojirisaj, xcha'.
41Ri Isaías kere' xubij roma xutz'et ri ruq'ij-ruk'ojlen ri Jesús ri xtuk'ul.
42Man rik'in ri' e k'iy chike ri achi'a' ri pa komon yeq'aton-tzij xkikuquba' kik'u'x rik'in ri Jesús. Xa jak'a man xkiq'alajirisaj ta ki', roma nikixibij-ki' chikiwech ri fariseo, roma ye'oqotex-pe chupan ri jay ri nikimol-wi-ki' richin nikak'axaj ri ruch'abel ri Dios. 43Rije' xa más k'a xkich'ob achike xtikibij ri winaqi', y man ja ta ri nuch'ob ri Dios.
Ri Jesús xpe richin xerukol ri winaqi'
44Ri Jesús rik'in k'a ruchuq'a' xch'on y xubij: Ri nukuquba' ruk'u'x wik'in yin, man xaxe ta k'a yin ri xkirunimaj, chuqa' nukuquba' ruk'u'x rik'in ri Dios ri taqayon-pe wichin. 45Ri nitz'eton wichin yin, kan nutz'et k'a chuqa' ri Dios ri taqayon-pe wichin. 46Roma yin ri saqil, xipe chuwech re ruwach'ulew richin chi achike k'a ri xtukuquba' ruk'u'x wik'in, man xtik'oje' ta kan chupan jun q'equ'm k'aslen. 47Jak'a ri wineq ri nrak'axaj ri nuch'abel y xa man niqa' ta chuwech nuben ri nrak'axaj, man xtinq'et ta tzij pa ruwi'. Roma yin xipe man richin ta chi ninq'et-tzij pa kiwi' ri winaqi'. Jak'a ri nusamaj yin ja ri yenkol ri winaqi'. 48Jak'a ri pa ruk'isibel q'ij, kan xtiq'at k'a tzij pa kiwi' ri ye'etzelan wichin y man nikik'ul ta ri nuch'abel pa kánima. Xtiq'at-tzij pa kiwi', roma ri ch'abel ri xenq'alajirisaj. 49Roma ri ch'abel ri xenq'alajirisaj chiwech, man yin ta xibin; kan ja ri nata' ri taqayon-pe wichin, y rubin k'a pe chuwe achike chi ch'abel ri nonq'alajirisaj chiwech. 50Y kan wetaman k'a chi ri rubin-pe ri nata' Dios chuwe, kan nuya-wi k'a k'aslen ri man k'isel ta. Roma ri' re ch'abel re nonbij chiwe, kan achi'el rubixik rubanon-pe ri nata' chuwe, xcha'.


text:
Runakuna tukuy allin wiñayninpi umanchaspa, qali qali runakuna kawsananpaq, llaqta allin huntasqa mikuykuna tarinanpaq, llaqta allin mikusqa kananpaqmi rimanakuyku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Hawa suyukunamanta Perú suyuman yaykumusqan mikuykuna as asllamanta chinkachinapaq, tiyasqanchi/yachasqanchik pachata qawaspa, tukuy mikuq kurukunata chinkachispa, tarpuyta mirachispa, watan watan tukuy rikchaq kawsaykuna rurunanpaq kallpanchanqa.
(ch) Llaqta allin mikusqa kananpaq, runa mikusqanmanhina huntasqa mikuykuna kananpaq, qullqinkupa aypasqanmanhina mikuykuna tarikunanpaq llamkanqa.
(h) Hawa suyukunamanta yaykumuq mikuykuna tarpusqanchik mikuykunata mana pisiyachistin, mikuyninchik usuta mana chinkachistin yaykumunanpaqmi kamachikuy kanqa.
(i) Llaqta runakunapa kawsaynin allin qali kananpaq, Consejo Intersectorial de Alimentación y Nutrición sutiyuq wasita kallpachanqa, chaywan qatupi allin rantinakuy kananpaq, rantiqkunapas, rantikuqkunapas uyarinankupaq kamachikuykunata rikurichimunqa.
(k) Allin hinaspa mana unquyniyuq mikuykuna kananpaq, runakuna mikunanpaq mikuypa mirayninta, rantikuyninta, taqiyninta, aypuynintawan, llaqtakunapa kamachiqkunawan kuska qawanqa hinaspa allin mana allin mikuna kasqanta tupunqa.
(l) Runa allin chuya chuya ukupi kawsananpaq llapa imakunata allichanqa.
(ll) Mana yukasqa, mana qutusqa kanankupaq qatu llaqtapi rantipakuqkunapa rurayninta, allichakuyninta, qawayninta ima puririchinqa.
(m) Qasapa, yaku muchuypa, aqaruraypa, lluqllapa, qacha yakupa, wakchayasqa allpapa huchanrayku mana yarqay rikurimunanpaq imatapas ruranqa, kaypaqmi kawsay rikurichimuq kurukunatawan allpata wanuchastin allichanqa.
(n) Sachakunapas uywakunapas tarpuykunapas allin kananpaq hukllapas, achkapas chiqap maskayta, musuq yachay taqwiriyta ruranankupaq kallpachachinqa.
(ñ) Mana kayniyuq, mana qullqiyuq, mana llamkayniyuq runakunapas ayllukunapas allin mikusqa kananpaq imaymanata ruranqa.
(p) Llaqtata aylluta, puririchispa, kikinkupura umanchakuspa llamkanankupaq; sinchi wakchayasqa ayllukuna, pichqa watayuqkama wawakuna, ñuñuqkuna, wiksayuq warmikuna, yachay wasi riq warmakuna, wakchakuna, sinchi wakchayasqa runakuna hinaspa wakchayasqa ayllukuna ima allin mikusqa kananpaq llamkanqa.
(q) Mana allin mikusqakunata qawananpaq, lliw llaqtakunapi allichasqa llamkaykunawan hatun llamkaq wasikunapi llamkaqkunata rimanachispa allin mikusqa runakuna kananpaq ruraykunata rikurichimunqa.
(r) Paqarimusqan watapi wawakuna ñuñusqa kananpaq mamankunata rimapayaspa kamachikamunqa.
(s) Sinchi wakchayasqa runakuna allin huntasqa mikunankupaq huk rikchaq mikuykunata haywanqa.
(chk) Allin mikusqa runakuna kananpaq, allin mikuy yanukunankupaq, chuya wasi, chuya uku kanankupaq, llaqtapa derechusninkunata, mikusqanku qawanakunankupaq llaqtata yachachinqa.
(t) Yachachinapaq yachaykuna allichasqapi allin huntasqa mikunapaq yachaykunata churachinqa.
(u) Ñawpa machu payakunapa, runakunapa mikusqan yachaynintawan sumaq kawsakuyninmantawan yapamanta chaninchaspa rikurichimunqa.
(w) Llaqtanchikpi tarpusqanchikpa huk allin mikuykuna rikurimusqanmanta willarinqa.
(y) Mana hukpa yanapasqallan, uywasqalla, haywasqallan kanapaq runakunata, llaqtakunata purichinqa.


text:
Llapallan runakuna qalilla kawsanankupaq, mana qullqillawan hampichikunankupaq, hampina wasikunapi allin hampiy chaskinankuta imam munayku, aswanpas wakcha runakunaman, qunqasqa llaqtakunapi tiyaqkunaman aypanqa; hinallataqmi, runakunawan, institucionkunawan yanapachikuspa allin hampiy ruraykuna qawarisqa kananpaq rimanakullaykutaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Allin qalikaypi purinapaq, tukuy unquykuna hampiy atikunanpaq kallpachayta qunqa, aswantaqa qanramanta hamuq unquykunatam chinkachinqa.
(ch) Yuyay chinkay unquykunata, uma unquykunata, drogamanta unquykunata ima chinkananpaqmi tukuy llamkaykuna rurakullanqataq.
(h) Chuya yaku, chuya unu llapan runaman chayachinqa, chaywan mayllakunapaqpas, hispana wasi kananpaqpas; chuya chuyapi tiyanapaqpas, qanrakuna, qillikuna chinkachinapaqpas, llamkaykuna kallanqataq.
(i) Sapa suyupi yachakuq unquykunata, qunqayllamanta rikurimuq unquykunatapas chinkachinapaqmi hatun llamkay wakichikunqa.
(k) Allin chuya kawsaypi, allin qalikaypi tiyanapaqmi kamachiykuna lluqsimunqa.
(l) Hampina wasikuna llapan llaqtakunapi churasqa kanqa, aswanpas wakchayasqa llaqta ukupi tiyaq runakunapaq; warmikunapaq, wawakunapaq, machu payakunapaq, mana ima ruray atiq runakunapaqpas kanqa.
(ll) Mana unquykuna kananpaq llamkaykunata kallpachanqa, chaypaq llaqtapi, ayllupi runakunata, institucionkunata ima, yanapakunankupaq minkakunqa. Paykuna, maypiña kaspapas imayna chay llamkaykuna purisqanta qawarinqaku, ichapas may suyukunapa, llaqtakunapa munasqanmanhina kananpaq.
(m) Wawayuq warmikuna allin kananpaq yanapay kanqa, chaymantapas kanqa hampikuna munasqalla wawayuq kanapaq, chaytaqa sapa tayta mama ninanku allinchus manachus chay kasqanta.
(n) Llapan llaqta runakuna mana qullqillawan hampichikunanpaq, hampina wasikunaman rinanpaq, kamachikunqa; chaypaqmi institución privada nisqamanta yanapakuyta mañakullanqataq.
(ñ)Llapallan mana seguruyuq runakuna hampina wasiman hampichikuq chayanankupaqmi kamachikunqa; chaypaqmi qullqita churanqa, chaywan yanapakuspa hampisqa kanankupaq.
(p)Tukuypi llamkaq runakuna hampiyman aypananpaq kamachikuyta purichinqa, chaywan qipaman asegurasqa kananpaq.
(q) Allimanta allimantas hampi kamayuqkunaman qullqita yapanqa llamkasqankumanhina.
(r) Hampina wasikunapi hampi kamayuq llamkaqkunam huk yachaykunawan kallpachasqa kanqaku, chaywan sumaqta runakunata chaskinankupaq, hampinankupaq ima.
(s) Musuq hampiykunata, biomédica nisqamanta aswan yachanapaq taqwiriy apakunqa, hinallataq, ñawpa tayta mamanchikkunapa hampi yachayninkupas riqsisqa kanqa, chaywan pipas hampikunanpaq.
(chk) Seguro Social nisqa wasiman kutichipunqa sapanmanta llamkayninta hatarichinanpaq.


text:
Georgi Parvanov
Georgi Sedefchov Parvanov (Bulgarya simipi: Гeoprи CeдeфчoB ПъpBaHoB) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi paqarisqa Sirishtnik llaqtapi - ) huk Bulgarya mama llaqtayuq Wiñay kawsayuqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Zorka Petrova
Churinkuna: Vladimir wan Ivaylo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Georgi Parvanov.
- Uficial Web Site


text:
Gerhard Schröder
Gerhard Fritz Kurt Schröder sutiyuq runaqa (7 ñiqin ayriway killapi 1944 watapi paqarisqa Mossenberg llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq taripay amachaqmi, kasqa pulitikupas, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
1998 watamanta 2005 watakama Alimanya mama llaqtap kansillirninmi karqan. Kunantaq Vladimir Putinpa qhuchumasin kaspa Nord Stream AG (Ostsee Pipeline) nisqa ruruchinap pusaqninmi kachkan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Gerhard Schröder.


text:
José Bernardo de Tagle
José Bernardo de Tagle y Portocarrero sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1779 paqarisqa Lima llaqtapi - †26 ñiqin tarpuy killapi 1825 wañusqa Kallaw llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan. Marqués de Torre Tagle, militar wan pulitiku.
Tayta: José Manuel Tagle Isasaga, III Marqués de Torre-Tagle
Mama: Josefa de las Mercedes Zamudio y Portocarrero
Warmi: Mariana Micaela Echevarría y Santiago-Ulloa
Wawakuna: Josefa wan María Asunción
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José Bernardo de Tagle.


text:
Historia 20: Dinaka Achka Llakikunapimi Urmarka
RIKUY Dinata. Dinaka Canaán llaktamanta warmikunata rikunkapakmi shamukun. Shinapash, paypa tayta Jacob yachashpaka kushikunmanchu karka. Chayta yachankapakka, Abrahantapash Isaactapash yuyarishun.
Abrahanka paypa churi Isaac, Canaán llaktamanta warmiwan kasarachunka mana munarkachu. Isaacpash paypa churi Jacob, Canaán llaktamanta warmikunawan kasarachunka mana munarkachu. Shinapash, imamantatak chay warmikunawan kasarachunka mana munarkakuna.
Canaán llaktamanta gentekunaka, yanka dioskunata adorak gentekunami karka. Chaymantami, paykunawan kasarana, amigokuna tukunaka mana alli karka. Shinaka, Dina chay llaktamanta warmikunawan amiga tukushpa purikta yachashpaka, Jacobka mana kushikunmanchu karka.
Canaán llaktamanta warmikunawan tantanakushpaka, Dinaka achka llakikunatami charirka. Ima llakikunatatak charirka. Kutin kay dibujota rikuy. Dinata rikukuk karika, Siquem shutimi kan. Shuk punchaka, Canaanmanta warmikunata rikunkapakmi Dinaka rirka. Chaypimi Siquem runaka Dinata japishpa, munay mana munay Dinawan puñurka. Kayta rurashpaka, Siquemka shuk jatun juchatami rurarka. Yuyari, kasarashka kashpallami karika warmiwanka puñuna kan. Shinaka, Dinata Siquem violashkamantaka, ima llakikunatak tiyarka.
Rikunki, Siquem violashkata yachashpaka, Dinapa turikunaka achkatami piñarirkakuna. Simeón, Leví nishka turikunakarin, Siquempa llaktaman pakalla rishpami Siquemtapash, tukuy shuktak karikunatapash wañuchirkakuna. Gentekunata wañuchishkata yachashpaka, Jacobka achkatami paypa churikunawanka piñarirka.
Yuyarishun, kay llakikunaka imashinatak tiyay kallarirka. Diospa leyta mana kasuk gentekunawan Dina amiga tukukpimi, kashna achka llakikunaka tiyay kallarirka. Shinaka, Diosta mana kasuk gentekunawanka, mana amigokuna tukushpa purinachu kanchik.
Génesis 34:1-31.
Tapuykuna
- Imamantatak Abrahanpash Isaacpash, mana munarka paykunapa churikuna Canaán llaktamanta warmikunawan kasarachun.
- Canaán llaktamanta warmikunawan amiga tukushpa Dina purichunka, Jacobka munarkachu.
- Dibujopi rikushka shinaka, Dinata rikukuk karika pitak kan. Chay karika, ima jatun juchatatak rurarka.
- Dinata llakichishkata yachashpaka, Simeonpash, Levipash imatatak rurarkakuna.
- Simeonpash Levipash gentekunata wañuchishkata yachashpaka, Jacobka imashinatak sintirirka.
- Jacobpa familiaka, imamantatak llakikunata chari kallarirka.
Shuktak tapuykuna
- Génesis 34:1-31 versokunata liyinki.
Imashinatak yachanchik, Dinaka mana shuk viajetalla Canaán llaktamanta warmikunawan parlankapak rishkata. (Gén. 34:1, QC.)
Siquem Dinata violashpaka, jatun juchatami rurarka. Shinapash, Dinaka imamantatak kashna llakipi urmarka. (Gál. 6:7.)
Dina shina ama llakikunapi urmankapakka, imatatak kunan punchakunapi kuytsakuna, wamprakunapash rurana kan. (Pro. 13:20; 1 Cor. 15:33, QC; 1 Juan 5:19.)


text:
Cipriano Castro
José Cipriano Castro Ruiz sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin kantaray killapi 1858 watapi paqarisqa Capacho Viejo llaqtapi - † 5 ñiqin qhapaq raymi killapi 1924 watapi wañusqa Santurce llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: José del Carmen Castro; Mama: Pelagia Ruiz.
Warmi: Zoila Rosa Martínez.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cipriano Castro.
- Analítica


text:
“Yachaychej, noqa qankunawan tuta pʼunchay kasqayta”
“Yachaychej, noqa qankunawan tuta pʼunchay kasqayta, kay pacha tukukunankama.” (MAT. 28:19, 20.)
1. 1) Trigomanta, cizaña qhoramantawan rijchʼanachinamanta parlariy. 2) ¿Imaynatá Jesús chay rijchʼanachinata sutʼincharqa?
JESUSQA Reinota ashkha imaswan rijchʼanacherqa. Ujninpeqa uj tarpoj runamanta parlarqa, pichus jallpʼanpi sumaj trigo mujuta tarpusqa, enemigontaj cizaña qhora mujuta trigoman tʼakaykusqa. Cizaña qhora trigo tarpusqapi mayta wiñaykojtinpis, tarpoj runaqa kamachisninman nisqa: “Saqellaychej khuska wiñajta cosechakama”, nispa. Cosecha tiempopitaj, cizaña qhoraqa ruphaykuchisqa kasqa, trigotaj tantasqa. Imawanchus chay rijchʼanachina ninakusqantaqa Jesusllataj sutʼincharqa (Mateo 13:24-30, 37-43 leey). ¿Imatataj chay rijchʼanachinamanta yachakunchej? (“Trigowan cizañawan” nisqa recuadrota qhawariy.)
2. 1) ¿Imatá rikuchin tarpojpa jallpʼanpi imaschus kasqan? 2) ¿Imamantataj kay yachaqanapi ukhunchasun?
2 ¿Imatá rikuchin tarpojpa jallpʼanpi imaschus kasqan? Trigowan kikinchasqa ajllasqa cristianosta imaynatachus chantá maykʼajchus Jesús runas ukhumanta tantananta. Chay ajllasqa cristianosqa Reinonpi paywan khuska kamachenqanku. Tarpoyqa Pentecostés 33 watapi qallarikorqa. Chay cristianosta tantaytataj, kay pachaj tukukuyninpi Jallpʼapiraj kaj ajllasqa cristianos sellasqas kajtinku, chaymantataj janaj pachaman oqharisqas kajtinku tukuchakonqa (Mat. 24:31; Apo. 7:1-4). Imaynatachus jatun orqo patapi kaspa muyuyninchejpi kaj imasta sutʼita rikunchej, ajinallatataj Jesuspa rijchʼanachinanpis, imaschus 2.000 wataspi jina kanan kasqanta sutʼita rikuchiwanchej. ¿Imastataj Reinomanta aswan sutʼita entiendenchej? Jesusqa rijchʼanachinanpi tarpuymanta, muju wiñasqanmanta, cosecha tiempomanta ima parlarqa. Kay yachaqanapitaj, cosecha tiempomanta astawanqa ukhunchasun. *
JESÚS TUTA PʼUNCHAY PAYKUNAWAN KASQAN
3. 1) ¿Imataj 100 watamanta qhepaman karqa? 2) Mateo 13:28 nisqanman jina, ¿imatá taporqanku chantá pikunataj taporqanku? (Sutʼinchaynintawan qhawariy.)
3 Kay 100 watamanta qhepamanqa “cizaña qhorapis”, nisunman llulla cristianos Jallpʼapi rikhurerqa (Mat. 13:26). Chantá 300 watamanta qhepamanqa cizaña qhorawan kikinchasqa cristianos, ajllasqa cristianosmanta nisqa aswan ashkhaña karqa. Jesús nisqanman jina kamachisqa, patronta tapusqanku: “Munawajchu chay qhorasta qhoramunaykuta?”, nispa (Mat. 13:28). * ¿Imatataj patrón kutichisqa?
4. 1) ¿Imatá rikuchin Patrón nisunman Jesús imatachus kutichisqan? 2) ¿Maykʼajtaj pikunachus trigowan kikinchasqa cristianos kasqanku sutʼi karqa?
4 Trigomanta, cizaña qhoramantawan parlaspa, Patronqa nisunman Jesús kayta nerqa: “Saqellaychej khuska wiñajta cosechakama”, nispa. Chaytaj, ñaupa cristianospa tiemponkumantapacha kunankama, trigowan kikinchasqa ajllasqa cristianos Jallpʼapi kasqankutapuni rikuchin. Jesús aswan qhepaman yachachisqasninman imatachus nisqantaj, ajinapuni kasqanta sutʼinchan. Pay nerqa: “Yachaychej, noqa qankunawan tuta pʼunchay kasqayta, kay pacha tukukunankama”, nispa (Mat. 28:19, 20). Arí, Jesusqa kay pacha tukukunankama ajllasqa cristianoswan kanan karqa. Chaywanpis, cizaña qhora chaupipi kasqankurayku, pikunachus trigowan kikinchasqa ajllasqa cristianos kasqankuta, mana sutʼita niyta atisunmanchu. Jinapis, niraj cosecha tiempo qallarishajtenqa pikunachus kasqanku sutʼi karqa. ¿Imaynamantá?
UJ WILLARAJ ÑANTA WAKICHIN
5. ¿Imaynatataj Malaquiaspa nisqan Jesús Jallpʼapi kashajtin juntʼakorqa?
5 Jesús niraj trigomanta, cizaña qhoramanta ima parlashajtin, Jehovaqa aswan ñaupajtaña profetan Malaquiasnejta, chay rijchʼanachinawan khuskachasqa imasmanta qhelqacherqa (Malaquías 3:1-4 leey). Malaquiasqa uj willaraj ñanta wakichinanta nerqa, chaytaj Juan Bautista karqa (Mat. 11:10, 11). Pay 29 watapi jamushajtenqa Israel llajta juzgasqa kanan tiempo qayllamusharqa. Ujnin kaj willarajtaj Jesús karqa. Payqa iskay kutipi Jerusalén templota llimphucharqa, ñaupajtaqa willayninta qallarishaspa, ujnintataj willayninta tukuchashaspa (Mat. 21:12, 13; Juan 2:14-17). Rikunchej jina, Jesús llimphuchasqanqa mana uj pʼunchayllapichu karqa.
6. 1) ¿Maykʼajtaj Malaquiaspa nisqan ujtawan juntʼakorqa? 2) ¿Ima wataspitaj Jesús Diospa mana rikukoj templonta qhawarej jamuspa llimphucharqa? (Sutʼinchaynintawan qhawariy.)
6 ¿Maykʼajtaj Malaquiaspa nisqan ujtawan juntʼakorqa? Niraj 1914 wata kashajtenqa Charles Taze Russell, paywan khuska llankʼajkuna ima, Juan Bautistaj ruwasqanman rijchʼakojta ruwarqanku. Paykunaqa Bibliaj cheqa yachachiyninta watejmanta sutʼiman orqhorqanku. Arí, Bibliamanta Yachaqajkunaqa imachus Jesuspa wañuynin niyta munasqanta sutʼincharqanku, nina lauraypi ñakʼariymanta yachachiy llulla kasqanta nerqanku, mana judío kajkunaj pʼunchayninku juntʼakunantataj willarqanku. Chaywanpis may chhika religionespis cheqa cristianos kasqankuta nisharqanku. Chayrayku, ¿pikunataj trigowan kikinchasqa cristianos kankuman karqa? Chayta sutʼinchakunanpajqa Jesús 1914 watapi, Diospa mana rikukoj templon imaynachus kashasqanta qhawarej jamuspa llimphucharqa. Chaytaj mana uj pʼunchayllapichu karqa, manaqa 1914 watamantapacha 1919 wata qallariykama. *
QHAWAJ, LLIMPHUCHAJTAJ JAMUSQAN TIEMPO
7. Jesús 1914 watapi qhawariyta qallarishajtin, ¿imatá tarerqa?
7 ¿Imatá Jesús qhawariyta qallarishajtin tarerqa? Uj juchʼuy qotu Bibliamanta Yachaqajkunata, pikunachus 30 watas kurajtaña runasman willanankupaj kallpachakusharqanku, kapuyninkutapis churasharqanku. * Paykunaqa pisilla kajtinkupis, Satanás cizaña qhorata tarpusqanwan mana pʼampaykuchikorqankuchu. Jesuswan, angelesninwantaj chayta rikuspa, ¡maytachá kusikorqanku! Chaywanpis “levitasta, sacerdotesta ima”, nisunman ajllasqa cristianosta llimphuchananraj karqa (Mal. 3:2, 3; 1 Ped. 4:17). ¿Imaraykú?
8. ¿Imastaj karqa 1914 watamanta qhepaman?
8 Kay 1914 wata tukukuyta, Bibliamanta Yachaqajkunamanta wakenqa sonqo pʼakisqa qhepakorqanku, imajtinchus mana janaj pachaman riporqankuchu. Kay 1915, 1916 wataspitaj, wajkuna churanakusqankurayku runasman willayta pisiyacherqanku. Chantá 1916 watapi octubre killapi Charles T. Russell wañupusqantawan, paykuna ukhullapitaj churanakuy rikhurerqa. Watch Tower Bible and Tract Society nisqapi qanchis kamachejkunamanta tawaqa Joseph F. Rutherford umachaj jina kananta mana munarqankuchu. Chayrayku hermanosta tʼaqanachiyta munarqanku, chaywanpis 1917 watapi agosto killapi Betelmanta riporqanku. Ajinamanta, Diospa llajtanta llimphuchakorqa. Chantapis wakin hermanosqa runata manchachikorqanku. Chaywanpis yaqha tukuyninku Jesús llimphuchananta saqekorqanku, imastachus allinchananku kasqantataj allincharqanku. Chayrayku, Jesusqa trigowan kikinchasqa cheqa cristianos paykuna kasqankuta nerqa, tukuy llulla cristianostataj qhesacharqa (Mal. 3:5; 2 Tim. 2:19). ¿Imataj qhepaman karqa? Chayta kutichinapajqa trigomanta, cizaña qhoramantawan rijchʼanachinata ukhuncharinallapuni.
COSECHA TIEMPO QALLARISQANTAWAN
9, 10. 1) ¿Imatataj cosecha tiempomanta qhawarisun? 2) ¿Imatataj cosecha tiempopi ñaupajta ruwakorqa?
9 Jesús nerqa: “Cosechaqa kay pachaj tukukuynin”, nispa (Mat. 13:39). Cosechaqa 1914 watapi qallarerqa. Chay tiempopi imaschus kanan kasqanta qhawarina.
10 Ñaupaj kaj: cizaña qhorata pallakun. Jesús nerqa: “Trigo ruthunaña kajtintaj, ruthojkunaman nisaj: Cizaña qhorataraj ñawpajta pallaychej, marqʼa marqʼata wataraspa”, nispa. Angelesqa 1914 watamanta qhepaman, cizaña qhorawan kikinchasqa cristianosta pallayta qallarerqanku, “janaj pacha reinoj wawasnin” kajkunamanta nisunman ajllasqa cristianosmanta tʼaqaspa (Mat. 13:30, 38, 41, 42).
11. Kunankamapis, ¿imata ruwasqankupitaj pikunachus cheqa cristianos kasqanku yachakun?
11 Cizaña qhorata pallakusqanman jinaqa pikunachus trigo jina kasqanku, aswan sutʼi karqa (Apo. 18:1, 4). Kay 1919 watapitaj, Jatun Babilonia urmasqan sutʼi reparay karqa. ¿Imaynapitaj yachakorqa pikunachus cheqa cristianos kasqanku? Runasman willasqankupi. Arí, Bibliamanta Yachaqajkunata umachajkunaqa runasman Reinomanta astawan willakunanta nerqanku. Sutʼincharinapaj, kay 1919 watapi, ¿Pikunataj kay llankʼayta ruwananku tiyan?, nisqa folletota inglés qallupi orqhorqanku. Chaypitaj, tukuy ajllasqa cristianos wasimanta wasi willanankuta nikorqa. Chaypi nerqa: “Kay llankʼayqa jatun ruway kaspa jinan, chaywanpis Señorpata, kallpanwantaj juntʼayta atisun. Qankunataj chayta ruwayta atinkichej”, nispa. ¿Imatá hermanos ruwarqanku? Inglespi Torremanta Qhawaj revista 1922 watapi nisqanman jina, Bibliamanta Yachaqajkunaqa willayninkuta astawan yaparqanku. Kunankamapis cheqa cristianosqa wasimanta wasi willasqankurayku rejsisqa kanku.
12. ¿Maykʼajmantapachataj trigowan kikinchasqa cristianosta tantakun?
12 Iskay kaj: trigota waqaychakun. Jesús angelesninman nerqa: “Trigotataj pirwayman waqaychamuychej”, nispa (Mat. 13:30). Ajllasqa cristianosqa 1919 watamantapacha, cheqa qotuchakuy sayarisqanpi tantasqa kanku. Kay pachaj tukukuyninkama Jallpʼapiraj kaj ajllasqa cristianostaqa janaj pachapi tʼinkankuta japʼejtinku tantayta tukukonqa (Dan. 7:18, 21, 22, 27).
13. ¿Imatataj Apocalipsis 18:7 rikuchin tukuy llulla religiones imatachus yuyasqankumanta?
13 Kinsa kaj: waqay, kiru kʼarukuytaj. ¿Imataj kanqa ángeles cizaña qhorata marqʼa marqʼata watarasqankutawan? Cizaña qhorawan kikinchakojkuna imapichus rikukunankumanta, Jesús nerqa: “Chaypitaj manchay waqay, kiru kʼarukuytaj kanqa”, nispa (Mat. 13:41, 42). Chay nisqan, ¿juntʼakushanñachu? Mana. Cristiano nichikoj religionesqa, pikunachus phisu warmiwan ninakojkunallamantataj kanku, kayta nishallankupuni: “Noqaqa reina jina tiyasqa kashani; mana viudachu kani, nitaj waqaytapis rikusajchu”, nispa (Apo. 18:7). Arí, cristiano nichikoj religionesqa may kasqankuta yuyakunku, Jallpʼapi kamachejkunaj patankupi reina jina sumaj tiyasqa kashasqankuta ima ninku. Kay tiempopeqa cizaña qhorawan kikinchasqa kajkuna, mana waqashankuchu astawanqa runaykachashanku. Chaywanpis chayqa tijrakunanpajña kashan.
14. 1) ¿Maykʼajtaj chantá imaraykutaj llulla cristianos kirusninkuta kʼarurakonqanku? 2) ¿Imaynatataj Mateo 13:41, 42 versiculosta waj jinamanta entiendekusqan, Salmos 112:10 nisqanwan khuskachakun? (Sutʼinchayninta qhawariy.)
14 Tukuy llulla religiones chinkachisqa kasqankutawanqa chay religionesmanta kajkuna, manchay ñakʼariy tiempopi maypichus pakakunankuta maskʼanqanku, nitaj tarenqankuchu (Luc. 23:30; Apo. 6:15-17). Chinkachisqa kanankuta yachaspataj, ni imanakuyta atispa waqanqanku, phiñarikuspataj kirusninkuta kʼarurakonqanku. Jesús manchay ñakʼariy tiempomanta nisqanman jina, chay kutipeqa “manchayta waqanqanku” (Mat. 24:30; Apo. 1:7). *
15. ¿Imataj kanqa cizaña qhorawan, maykʼajtaj chay kanqa?
15 Tawa kaj: hornoman wijchʼuykusqa kanku. Angelesqa cizaña qhorata marqʼa marqʼata wataranqanku, “kʼajarishaj hornomantaj paykunata wijchʼuykonqanku” (Mat. 13:41, 42). Chaytaj wiñaypaj chinkachisqa kanankuta niyta munan. Chayrayku, llulla religionesmanta kajkunaqa manchay ñakʼariy tukukushajtin, nisunman Armagedonpi chinkachisqa kanqanku (Mal. 4:1).
16, 17. 1) Jesús sutʼinchasqanta, ¿imata nispataj tukucharqa? 2) ¿Imaraykutaj nisunman chay nisqan qhepamanraj juntʼakunanta?
16 Phishqa kaj: inti jina lliphipenqanku. Jesusqa kayta nispa tukucharqa: “Cheqan kaj runastajrí [chaypacha, NM] inti jina lliphipenqanku Tatankoj reinompi”, nispa (Mat. 13:43). ¿Maykʼajtaj chantá maypitaj chay kanqa? Chayqa qhepamanraj kanqa, chantapis mana kay Jallpʼapichu kanqa, manaqa janaj pachapi. * ¿Imaraykutaj chayta ninchej? Chayta qhawarina.
17 Ñaupajtaqa maykʼajchus kananmanta parlarina. Jesús nerqa: “Cheqan kaj runastajrí [chaypacha, NM] inti jina lliphipenqanku”, nispa. “Chaypacha” nispaqa cizaña qhora kʼajarishaj hornoman wijchʼuykusqa kanan kutimanta parlasharqa. Chaytaj, manchay ñakʼariy tukukushajtin kanqa. Chayrayku ajllasqa cristianospis, chay kutillapitaj “inti jina lliphipenqanku”. Kunanqa maypichus kananmanta parlarina. Jesusqa cheqan runas “Tatankoj reinompi” lliphipinankuta nerqa. Manchay ñakʼariy tiempo pisiyachisqa kasqanmantawan Jallpʼapiraj kaj tukuy ajllasqa cristianosqa ñapis wiñaypaj sellasqasña kanqanku. Chantataj, Jesús manchay ñakʼariy tiempomanta nerqa jina, janaj pachapi tantasqa kanqanku (Mat. 24:31). Chaypiraj paykunaqa “Tatankoj reinompi” lliphipenqanku. Armagedón maqanakuy pasajtintaj, “Corderoj casamienton” kashajtin Jesuspa novian kanqanku (Apo. 19:6-9).
¿IMAYNATÁ YANAPAWANCHEJ?
18, 19. ¿Imaynasmantá Jesuspa rijchʼanachinanta aswan sutʼita entiendekusqan yanapawanchej?
18 ¿Imaynatá Jesuspa rijchʼanachinanta ukhunchasqanchej yanapawanchej? Kinsanejmanta. Ñaupaj kaj: aswan sutʼita entiendenchej. Chay rijchʼanachinaqa imaraykuchus sajra kausay kananta Jehová saqeshasqanta rikuchin. Arí, “pacienciakorqa, pikunachus wakisqa karqanku wañuypaj, chaykunawan”, “khuyakuynimpi kajkuna[ta]” nisunman trigowan kikinchasqa cristianosta wakichinanpaj (Rom. 9:22-24). * Iskay kaj: Jehovapi atienekusqanchejta sinchʼiyachin. Enemigosninchejqa tukukuy pʼunchay qayllamusqanman jina, astawan contranchejpi oqharikonqanku, “jinapis mana atipa[wasun]chu” (Jeremías 1:19 leey). Jehovaqa watas pasasqanman jina, trigowan kikinchasqa ajllasqa cristianosta jarkʼarqa. Noqanchejwanpis Jesusnejta, angelesnejta ima “tuta pʼunchay” kanqa (Mat. 28:19, 20).
19 Kinsa kaj: chay rijchʼanachinaqa pikunachus trigo jina kasqankuta yachanapaj yanapawanchej. Imajtinchus chayta yachaspalla Jesús qhepa pʼunchaykunamanta uj tapuyta ruwasqanman kutichiyta atisun. Pay taporqa: “Pitaj chay allin kamachi, yuyayniyojtaj kanman[?]”, nispa (Mat. 24:45). Qhepan iskay yachaqanaspi chay tapuyman kutichisun.
^ párrafo 2 2 párrafo: Chay rijchʼanachinamanta waj imasta leeriy Torremanta Qhawaq 15 marzo 2010 revistapi, “‘Chiqan runasqa intijina lliphipirinqanku’” nisqa yachaqanata.
^ párrafo 3 3 párrafo: Chay kamachisqa angeleswan ninakun, imajtinchus Jesuspa apostolesnenqa wañuporqankuña, Jallpʼapiraj kaj ajllasqa cristianostataj mana kamachiswanchu kikinchakorqa, manaqa trigowan. Aswan qhepamantaj, Jesusqa cizaña qhorata ruthojkuna ángeles kasqankuta sutʼincharqa (Mat. 13:39).
^ párrafo 6 6 párrafo: Kunanqa kayta waj jinamanta entiendekun. Ñaupajtaqa 1918 watapi Jesús qhawarej jamusqanta yuyakoj.
^ párrafo 7 7 párrafo: Bibliamanta Yachaqajkunaqa 1910 watamanta 1914 watakama, tawa millones jina librosta, 200 millones kuraj tratadosta, folletosta ima runasman saqerqanku.
^ párrafo 14 14 párrafo: Mateo 13:41, 42 versiculosta waj jinamanta entiendekun. Ñaupajtaqa publicacionesninchejpi nikorqa llulla cristianos unaytaña waqashasqankuta, kirusninkutapis kʼarurakushasqankuta. Imajtinchus “janaj pacha reinoj wawasnin” sutʼiman orqhosharqanku cizaña qhorawan kikinchasqa kajkuna “Kuraj Supaypa wawasnin” kasqankuta (Mat. 13:38). Chaywanpis, kirusninkuta kʼarurakunankoqa chinkachisqa kanankuta yachasqankurayku kanqa (Sal. 112:10).
^ párrafo 16 16 párrafo: Daniel 12:3 nin: “Yachayniyoj runasqa [ajllasqa cristianos] cielo jina lliphipirenqanku”, nispa. Paykunaqa Jallpʼapiraj kashaspa, willasqankunejta lliphipinku. Chaywanpis, Mateo 13:43 versiculoqa Tatankoj Reinonpi lliphipinankumanta parlashan. Ñaupajtaqa iskaynin textos runasman willakusqanwan ninakusqanta yuyakoj.
^ párrafo 18 18 párrafo: Jehovaman qayllaykuna libropi 288, 289 paginasninta qhawariy.


text:
Yachachina 2
¿Pítaj Dios can?
1. ¿Imajraycu Diusta adoranáysh tian?
Diuscka ʼRúaj túcuy cosasmantát can. Mana ckallarin apin y ni aícap puchucancka (Salmo 90:2). Paymanta amun súmaj huillanas ima Bibliapi taricuncu (1 Timoteo 1:11). Causayta ckoasckanchisraycu, payllata siruinanchista y adorananchista merecen. Revelacionta (Apocalipsis) 4:11 léey.
2. ¿Imaina Diuscka can?
Ni suj humanút ni aícap ckaapora, pay suj espiritút casckanraycu, pi nockanchismanta astaan atúchaj can, picuna aichamanta y tullumanta canchis (Juan 1:18; 4:24). Cunan, ʼruasckanpi unanchaspa, pay casckanmanta utula yachayta atinchis. Ejemplúpaj, ancha ashca laya frutasmanta y sisasmanta ima pay ʼruara, ckaachianchis ima pay munaanchis y ancha yachayníoj casckanta. Astaan, univérsup ancha ancha atun cayninta ckaachianchis, ima pay ancha ashca atiyta apin. Romanosta 1:20 léey.
Suj manera Yayát ʼrejsíypaj, Bibliata leespa can. Caycka yachachianchis imaina persunasta tratan, ima cosasta payta cusichin, imatapas mana cusichin, ima maneramantapas cay y chay situaciunespi responden. Salmót 103:7-10 léey.
3. ¿Diuscka suj sutít apin?
Jesús nera: «Tataycu ima cieluspi tianqui, santificascka sutiyquita cachun» (Mateo 6:9). Chayraycu, Yayát ashca titulusta apiptínraj, suj propiút sutít apin. Mayckanpas ckallút cananta, chay sutecka ashca layasmanta nipucun. Castillapi Jehová can, y Yavé utilisacunpas. Salmót 83:18 léey (82:19 huaquin versionespi).
Ashca tijrasckaspi Bibliamanta, cay divino sutecka Dios o Señor titulushuan reemplasascka cara. Pero ckallariyninpi Yáyap sutencka, Bibliapi suj canchis huarancka (7.000) cutít taricora. Jesús, aícap gentét Yayamanta yachachera, cutis cutis chay sutinta utilisara. Juanta 17:26 léey.
4. ¿Diusta importapunchis?
Si Jehová munaanchis, ¿imajraycu ancha usunata casckanta sacken? Sujcuna creencu, ima pay probaananchípaj usuchianchis. Pero chaycka mana ciertút can. Santiagót 1:13 léey.
Jehová causayninchispi huellata ajllananchíspaj, libertarta ckoanchis. Y ancha súmaj canman, siruipúypaj chay libertarta utilisayta (Josué 24:15). Pero chayta, ashca persunascka sajra cosasta ʼruáypaj utilisancu, chayraycu ashca usunata can. Pero chay injusticiasta ckaayta Jehovaman anchata nanachipun. Genesista 6:5, 6 léey.
Jehová munaanchisraycu y causaymanta cusicunanchista munasckanraycu, mana únaj mana allista y nanayta puchúcaj ʼrin. Pero chayta amunancama, alli motivuscka apin usunata sackéypaj. Chay motivuscka yachachinapi 8 unanchachiconcka. 2 Pedrót 2:9 y 3:7, 13 léey.
5. ¿Imaina Diusman ckemicuyta atinchis?
Jehová, payman oraciunpi ckemicunanchíspaj, oportunidarta ckoanchis. Pay sapa suj nockanchismanta interesacun (Salmo 65:2; 145:18). Astaan, uchasta perdonaanchíspaj dispuestút tian y pay sumajta yachan esfuersusninchismanta munasckanta ʼruáypaj, ina mana ʼruayta atiptinchis. Chayraycu, ina imperfectút cas, yanansusnin cayta atinchis. Salmót 103:12-14 y Santiagót 4:8 léey.
Causayta payta deesckanchisraycu, mana pipas ina, Yayát munanáysh tian (Marcos 12:30). Payta munasckanchista ckaachinchis, aícap paymanta astaan yachanchis y aícap mandamientusninta casút ʼruanchis. Y chayta ʼruaspá, payuan tratusninchis sinchít ʼruaconcka. 1 Timoteót 2:4 y 1 Juanmantát 5:3 léey.


text:
93 willakuy: Jesús askhaman mikhuchin
LLAKIKUNAPAQMI sucedesqan. Bautizaq Juantan wañurachinku. Kamachiqpa warmin Herodiasmi cheqnikuran. Chaymi kamachiqwan Juanpa umanta qhorochin.
Chaymanta uyarispan Jesusqa llakikun. Chaymi ch’inneqman sapallan rin. Runakunan ichaqa payta qatikunku. Askha runakunata rikuspan Jesusqa khuyapayan. Chay raykun willan Diospa kamachikuyninmanta, onqosqakunatapas hanpinmi.
Chay tutan qatikuqninkuna payta ninku: ‘Ñan tutayashanña, ch’inmi kay cheqasqa. Runakunata niy kay qayllapi huch’uy llaqtakunamanta mikhunata rantikamunankupaq,’ nispa.
‘Manan paykunaqa ripunqakuchu. Qankuna imallatapas qoychis mikhunankupaq,’ ninmi Jesús. Felipeman kutirispan Jesús tapun: ‘¿Maypin llapankupaq mikhunata rantimusunman?’ nispa.
Felipe kutichin: ‘Askha qolqetan necesitasun chikachallantapas llapankupaq rantinapaqqa,’ nispa. Andresmi nin: ‘Mikhunanchis apaq waynachan apamun pisqa t’antata iskay challwakunatawan. Manan chayqa llapanchispaq aypanmanchu,’ nispa.
‘Q’achu patapi runakuna tiyachun,’ ninmi Jesús. Diosman graciasta qospan mikhunata rakin. Qatikuqninkunataq llapan runakunaman haywanku t’antata challwatawan. 5.000 qharikunan karan, kallarantaqmi waranqanpi warmikunapas wawakunapas. Llapankun mikhunku saksanankukama. ¡Puchuq mikhunata qatikuqninkuna huñuqtinkutaq, 12 canastaraq hunt’an!
Galilea qochata chinpanankupaqmi Jesusqa qatikuqninkunata boteman wichachin. Tutatan hatun wayrantin para chayan, chaymi boteta kay ladoman haqay ladoman aytikachan. Sinchitan qatikuqninkunaqa mancharikunku. Chayllamanmi tutapi rikunku unuq hawanta purispa paykunaman hamuq runata. Manchakuymantan qaparinku, manan yachankuchu ima kasqanta.
‘Ama manchakuychischu. ¡Ñoqan kani!’, ninmi Jesús. Manan creenkuchu. Chaymi Pedroqa nin: ‘Señor, qan kaspaykiqa ununta purichiway qanman rinaypaq’, nispa. Jesusmi kutichin: ‘¡Hamuy!’ nispa. ¡Chaymi Pedroqa ununta purin! Mancharikuspa unuman chinkaykushaqtinmi Jesusqa aypaspa yanapan.
Chay qhepamanmi Jesusqa waranqanpi runakunaman hukmanta mikhuchillantaq. Kay kutipiqa qanchis t’antawan iskay kinsa challwakunallawan chayta ruwan. Kay kutipipas llapankupaqmi askha mikhuna kallantaq. ¡Sumaqmi Jesús runakunata qhawarisqan! ¡Pay kamachiqtinqa manañan imamantapas llakikusunchu!
Mateo 14:1-32; 15:29-38; Juan 6:1-21.
Tapuykuna
- ¿Iman suceden Bautizaq Juanta, imaynan Jesús kashan chay ruwasqankumanta?
- ¿Imaynatan Jesús mikhuchin qatikuqnin runakunata, hayk’a mikhunan puchun?
- ¿Ima raykun Jesuspa qatikuqninkuna tutapi manchakunku, iman suceden Pedrowan?
- ¿Imaynatan Jesús hukmanta mikhuchin waranqanpi runakunaman?
- ¿Ima raykun sumaq kanqa, Jesús kay Allpata kamachimuqtin?
Huk tapuykuna
- Leey Mateo 14:1-32.
¿Imatan willawanchis Mateo 14:23-32 textopi Pedro imayna kasqanmanta?
¿Imaynatan Biblia willawanchis Pedro mana allinta yuyaykuspa ruwaq kasqanmanta allinyapusqanta? (Mat. 14:27-30; Juan 18:10; 21:7; Hech. 2:14, 37-40; 1 Ped. 5:6, 10.)
- Leey Mateo 15:29-38.
¿Imaynatan Jesús respetaran Taytanpa imaymana qosqanta? (Mat. 15:37; Juan 6:12; Col. 3:15.)
- Leey Juan 6:1-21.
¿Imaynapin cristianokuna Jesús hina kasunman kamachiqkuna respetaypi? (Juan 6:15; Mat. 22:21; Rom. 12:2; 13:1-4.)


text:
1 YACHACHIKUY
Diospa yanapayninwan kusisqa kawsaychis
‘Diosmi qallariypi kamarqan qharita warmitawan’ (Mateo 19:4)
Jehová * Diosmi qallariypi Adanta Evatawan casarachirqan kusisqa kawsanankupaq. Adanman warmita apamuqtinmi, payqa ancha kusisqa nirqan: “¡Kaymá! Tulluy tulluyoqqa, aychay aychayoqqa”, nispa (Génesis 2:22, 23). Kunanpas Diosqa munashallanmi casarasqakuna kusisqa kawsanankuta.
Wakinqa yaqapaschá yuyaykunku casarakuspaqa kusisqalla kawsanankuta. Ichaqa maytaña casarasqakuna munanakunqaku chaypas, kanqapunin sasachakuykunaqa (1 Corintios 7:28). Chaymi kay folletopi casarasqakunapaq familiakunapaqpas ancha allin yanapaykuna kashan. Sichus chay yanapaykunaman hina kawsankichis chayqa, kusisqan kankichis (Salmo 19:8-11).
1 HUNT’AYCHIS DIOSPA KAMACHISQASUYKICHISTA
BIBLIAN NIN: ‘Qosaqa familianpa umanmi’, nispa (Efesios 5:23).
Qosakuna, Diosmi qankunata kamachisunkichis esposaykichista munakuywan cuidanaykichispaq (1 Pedro 3:7). Diosmi esposata qorqasunkichis yanapanasuykichispaq, chaymi munakuywan respetowan ima rikunaykichis (Génesis 2:18). Hinaspapas esposaykichispa allinnintan ñawpaqta maskhanaykichis, chaypin paykuna yachanqaku munakusqaykichista (Efesios 5:25-29).
Esposakuna, Diosmi qankunatapas kamachisunkichis qosaykichista respetanaykichispaq, yanapanaykichispaq ima (1 Corintios 11:3; Efesios 5:33). Chayrayku tukuy sonqowan yanapaychis ima decidisqanpipas ima ruwasqanpipas (Colosenses 3:18). Sichus chayta ruwankichis chayqa, sumaqtan qosaykichispas Jehová Diospas qhawarisunkichis (1 Pedro 3:1-6).
¿IMATAN RUWAWAQ?
Esposaykita, qosaykita tapuriy: “¿Imakunapin pantashaniraq? ¿Imatan ruwayman aswan allin qosa, esposa kanaypaq?”, nispa. Nisqasuykiman hinataq kallpachakuy cambianaykipaq.
Pacienciayoq kay, payta kusichinaykipaq hinataq imatapas ruway.
2 SUMAQTA QHAWARINAKUYCHIS
BIBLIAN NIN: ‘Hukkunaq allinninta ñawpaqta maskhay’, nispa (Filipenses 2:3, 4). Jehová Diosmi cristianokunata kamachin llapa runatapas sumaqta qhawarinankupaq, chaymi esposaykitapas, qosaykitapas sumaqta qhawarinayki (2 Timoteo 2:24). Imata ninaykipaqpas allinta yuyaykuspan rimanayki, Biblian nin: “Hawan-ukhunta rimaqqa espadawan hinan k’irin, yachayniyoqkunaq rimasqanmi ichaqa hampi”, nispa (Proverbios 12:18). Diospa yanapayninta mañakuy munakuywan, sumaq simiwan rimanaykipaq (Gálatas 5:22, 23; Colosenses 4:6).
¿IMATAN RUWAWAQ?
Imamantapas esposaykiwan, qosaykiwan rimanaykipaqqa, ñawpaqta Diosmanta mañakuy ama phiñakuspalla, ama yuyaykusqaykiman hinalla rimanaykipaqpas.
Allinta yuyaykuy ima rimanaykita imayna rimanaykitapas.
3 HUK HINALLA IMATAPAS RUWAYCHIS
BIBLIAN NIN: ‘Casarasqakunaqa huk cuerpollan kapunku’, nispa (Mateo 19:5). Huk cuerpolla kapunkichis chaypas, manan kaqllatachu imatapas munankichis nitaq yuyaykunkichis. Chaymi kallpachakunaykichis kanqa huk hinalla imatapas decidinaykichispaq (Filipenses 2:2). Biblian nin: “Imatapas ruwanaykipaqqa yuyaychachikuyraq”, nispa (Proverbios 20:18). Ichaqa imatapas allinta decidinaykichispaqqa Bibliaq nisqanman hinan decidinaykichis (Proverbios 8:32, 33).
¿IMATAN RUWAWAQ?
Sonqoykipi imayna sientekusqaykita willay.
Manaraq imamanpas comprometekushaspa ñawpaqta esposaykiwan, qosaykiwan rimay.
^ par. 4 Ñawpa qelqa k’uyukunan willan Diospa sutin Jehová kasqanta.


text:
Pierre Mauroy
Pierre Mauroy sutiyuq runaqa, (* 5 ñiqin anta situwa killapi 1928 watapi paqarisqa Cartignies llaqtapi - † 7 ñiqin inti raymi killapi 2013 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtapas pulitiku karqan.
1981 watamanta 1984 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Mama:
Ñawpaq warmi: Gilberte Mauroy
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pierre Mauroy.
- (Ransiya simipi):


text:
Chiqap Jesuspa Inlisyan
Chiqap Jesuspa Inlisyan (inlish simipi: True Jesus Church) nisqaqa huk mana t'inkisqa kristiyanu inlisyam, 1917 watapi paqarisqa Beijing llaqtapi (Chunwa mama llaqtapi). Kunanqa 1.5 icha 2.5 hunuchá wankurisqan iñiqkunas tawa chunka pichqayuq mama llaqtakunapis kachkan. Chay inlisyaqa Pintikustis Inlisyap iskay chunka kaq pachakwatap qallarisqanpi yurisqan huk chinu wawa inlisyansi. Mama llaqtapura huñunakuyninsi Los Angeles llaqtapi qallarirqan 1967 watapi. Chay inlisyaqa iwanhilyuta mast'arinayansi lliw runa llaqtakunaman Tiksi muyuntinpi, Jesuspa iskay ñiqin hamunankama.
Kaymi chunkantin uma tiksi iñiyninkuna:
- Ch'uya Ispiritu
- Bawtisay
- Chaki mayllay
- Siñurpa Sinan
- Sabadu p'unchaw
- Jesu Kristu
- Dyuspa Simin Qillqa
- Qispichikuy
- Inlisya
- Jesuspa iskay ñiqin hamunan


text:
Layqa
Layqa nisqaqa (aymara simimanta rima) mana rikunalla atiykunawan imakunatapas ruraq runam, warmipas qharipas.
Ñawpa pacha, Tawantinsuyu pachapiqa chay layqakunaqa Tawantinsuyu iñiymanta yachaqkunas, umukunas karqan, dyus kaykunawan - Pachamamawan, wak'akunawan, urqup apunkunawan rimanakuspa. Kunankamapas Antikunapi huk ayllu llaqtakunapi hampiq nisqa paqu yachaqkunam, watuqkunapas chay hinatam apukunawan rimanakuspa ruraykunku.
Kastilla Kamachiy pachapi kathuliku misyunaryukuna Awya Yala runakunata kristiyanuchaspa chay umukunata, paqu yachaqkunata mana allin ruraqkuna, dañuq, bruja (layqa warmi), brujo (layqa qhari) nispa suticharqan. Aswan ñawpa pacha Iwrupapipas hinallataqsi karqan, ñawpa kilta, germanu, islaw umukunawan. Chaywantaq ñawpa pacha kasqa allin yachaq nisqa runakuna manañas allinchu, ichataq saqra runakuna nisqas karqan. Layqa qulluy nisqapi achka bruja, brujo nisqa runakunatas - aswantaq warmikunatas - yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan.
Kunan pacha Iwrupapi achka willakuykunapi chay bruja, brujo nisqa runa kaqkuna manañam millaychu, aswantaq allinmi. Ahinataq inlis Joanne K. Rowlingpa qillqasqan kawsay rikch'api Harry Potter sutiyuq allin layqa saqra kaq Voldemort sutiyuq layqawanmi maqanakun.


text:
90 willakuy: P’uytuq qayllanpi warmiwan riman
SAMANANPAQMI Jesusqa tiyan Samaria p’uytuq qayllanpi. Qatikuqninkunaqa llaqtatan rinku mikhuna rantiq. Jesuswan rimaq warmiqa p’uytumanta unu horqoqmi hamun. Jesusmi nin: ‘Unuta qoway,’ nispa.
Kay nisqanmi warmita musphachin. ¿Ima rayku? Jesusqa judío runan, paytaq samaritana. Yaqa llapan judiokunaqa mana sumaqtachu qhawariqku Samaria llaqtapi runakunata. ¡Manan rimayullankupaschu! Jesusmi ichaqa munakun lliw runakunata. Paymi nin: ‘Sichus yachawaq unu mañakuqniyki pi kasqanta chayqa, qanmi paymanta unuta mañakuwaq, paytaq kawsachiq unuta qosunkiman,’ nispa.
‘Wiraqocha, p’uytuqa nishu ukhun, manama imawan aysanaykipas kanchu. ¿Maymantan horqowaq kawsachiq unuta?,’ ninmi warmiqa.
‘Kay p’uytumanta unuta ukyanki chayqa hukmantan ch’akisunki, ñoqaq qosqay unun ichaqa wiñaypaq kawsachisunkiman,’ ninmi Jesús.
‘Wiraqochay, ¡chay unuta qoykuway! Chaymi manaña hayk’aqpas ch’akichikusaqchu. Nitaq kay p’uytutapas hamusaqñachu unu apanaypaq,’ nispan nin warmi.
Warmiqa yuyaykun ukyana unumanta Jesuspa rimananta. Payqa rimashan Bibliapi cheqaqmantan, Diospa kamachiyninmantawan, chayqa unu hina kawsay qoqmi. Arí wiñay kawsaytan qonman.
Jesusmi warmita nin: ‘Qosaykita waqyamuy hinaspa kayman kutimuy,’ nispa.
‘Manan kanchu qosayqa,’ ninmi.
‘Allintan kutichinki,’ ninmi Jesús, ‘Pisqa qosayoqmi karanki, kunan tiyasqayki qharitaq manan qosaykichu,’ nispa.
Warmiqa musphanmi Jesuspa cheqaq nisqanwan. ¿Imaynapin Jesús kaykunata yacharan? Jesusqa Diospa kachamusqan runan, chay raykun Diosqa imatapas payman willan. Kutimuspan qatikuqninkunaqa musphanku samaritana warmiwan rimasqanta rikuspanku.
¿Imatan kaykunamanta yachanchis? Jesús llapa runapaq sumaq sonqo kasqanta. Ñoqanchispas chhaynallataqmi kananchis; manan huk llaqtamanta kasqan raykuchu millay runata hina qhawarinanchis. Jesusqa munan wiñay kawsayman apaq yachayta llapa runaq reqsinantan. Ñoqanchistaq runakunata yanapananchis yachanankupaq.
Juan 4:5-43; 17:3.
Tapuykuna
- ¿Ima raykun Jesús samaran Samariapi p’uytuq qayllanpi, ima ninmi chay p’uytuman riq warmita?
- ¿Ima raykun warmi muspharan, ima ninmi Jesús, ima rayku?
- ¿Ima unumanta Jesús rimananpaqmi warmi yuyaykun, ima unumantan ichaqa rimasharan?
- ¿Ima raykun warmi musphan paypa kawsayninmanta Jesuspa yachasqanwan, imaynapin chaykunata Jesús yachan?
- ¿Imakunatan yachasunman kay willakuymanta?
Huk tapuykuna
- Leey Juan 4:5-43.
Jesús hina, ¿imaynatan rikunanchis huk llaqtamanta otaq imayna kaqniyoq runakunatapas? (Juan 4:9; 1 Cor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11.)
¿Espiritualpi ima saminchaykunatan tarinku Jesuspa qatikuqninkuna? (Juan 4:14; Isa. 58:11; 2 Cor. 4:16.)
¿Imaynapin samaritana hina kasunman yachasqanchista hukkunaman willaspa? (Juan 4:7, 28; Mat. 6:33; Luc. 10:40-42.)


text:
Internet
Internet - inlish simipi Interconnected Networks: T'inkinakusqa llikakuna - lliw tiksimuyuntinpi antañiqiq llikakunap ancha hatun llikanmi, yawirkawan icha ankichiywan t'inkinakusqa, antañiqiqpura willakunata qunakunapaq. Tiksimuyuntinpi ima antañiqiq kay internetpi t'inkisqa kayta atinmi. Antañiqiqkunaqa willankunata "tantari qillqa" (protocol) nisqakunawanmi qunakun.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internetqa 1969 watapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqanakuy ministiryunpa (Pentagon nisqap) ARPANET nisqa antañiqiq llikanmantas paqarirqan. Hatun yachaywasikunas, k'uskiykuy sunturkunapas chay ARPANET nisqataqa willanakunapaqsi llamk'achirqan. Chay pachas UNIX nisqa llamk'aykuna llikatapas kururachirqan. 1982 watapiqa ARPANET TCP/IP (Transmission control protocol / Internet protocol, "karpay llanchiy tantari qillqa / t'inkinakusqa llikakuna tantari qillqa") nisqa tantari qillqatas llamk'achiyta qallarirqan. 1993 watapi WWW (Internet p'anqakunap llikan) paqariptin, internet anchata mastarikuytam qallarirqan.
Internetpa minkankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- E-chaski (Iliktrun chaski): E-mail
- Karu willanakuy llika Telecommunication Network (Telnet)
- Sinru wantuy tantari qillqa: File Tranfer Protocol (FTP)
- Internet p'anqakunap llikan: World Wide Web (WWW) - Hypertext transfer protocol HTTP, Hypertext Markup Language HTML