text:
YAPA
¿Imataq ‘Jatun Babiloniarí’?
APOCALIPSIS libropi wakin p’itikunaqa, mana nisqanmanjinapunichu entiendekunan tiyan (Apocalipsis 1:1). Qhawarina, imaynatachus kay libropi “Jatun Babilonia” sutiyuq juk phisu warmimanta chayri khuchichakuq warmimanta parlakusqanta. Chay warmi “ashkha runas[pa]” patanpi tiyasqa kasqanta nikun (Apocalipsis 17:1, 5, 15). Juk warmiqa mana “ashkha runas[pa]” patanpi tiyaykuyta atinmanchu, jinamanta yachanchik kay “Jatun Babilonia” mana juk warmipunichu kasqanta. ¿Imatá “Jatun Babilonia” niyta munan?
Kay Apocalipsis 17:18 nisqanmanjina, chay warmiqa “jatun llajtamin, mayqenchus kay pachapi reyesta kamachishan, chay”. “Llajtamin” rimayqa, juk qutuchasqa runaspi t’ukuchiwanchik, ¿icharí? Chantapis, kay jatun llaqta “kay pachapi reyesta kamachishan”. Arí, kay Jatun Babiloniaqa, mana juk warmichu, manaqa, tukuy runasta pantachiq juk llaqta chayri juk organización. ¿Pitaq tukuy runasta pantachichkan? Religión nisqa. Qhawarina imaynatachus kay Apocalipsis libropi chayta sut’inchakusqanta.
Kay pachapi políticos kaqkuna, ranqhaqkuna, religionta kamachiqkuna ima atiyniyuq kanku. Jatun Babilonia mana politicoswanchu ninakunman, imaraykuchus Bibliaqa nin: “Paywan [Jatun Babiloniawan] kay pachapi kaj reyes [kay pachapi kaq políticos] khuchichakurqanku”, nispa. Kay pachapi reyeswan khuchichakusqanqa, paykunawan tratota ruwasqanta niyta munan. Chayrayku, Bibliapi ‘jatun phisu warmi’ nisqa sutichakun (Apocalipsis 19:2; Santiago 4:4).
Chantapis Biblia chay phisu warmi chinkachisqa kaptin “kay pachapi qhatojkunataj”, nisunman kay pachapi qhapaq ranqhaqkuna, paymanta waqanankuta niwanchik. Jinamanta rikunchik Jatun Babilonia mana ranqhaqkunawanchu ninakusqanta. Astawanpis, Biblia niwanchik imaynatachus kay pachapi kaq reyes, qhatuqkuna ima “karullapi sayaykuspa” qhawanankuta (Apocalipsis 18:3, 9, 10, 15-17). Chayrayku, nisunman Jatun Babiloniaqa mana politicoschu, nitaq ranqhaqkunachu kasqanta, manaqa kay pachapi llulla religiones kasqanta.
Jatun Babilonia tukuy llulla religiones kasqanta astawan sut’incharinapaq, Bibliaqa, kay Jatun Babilonia, “layqeriosni[nwan] tukuy nacionesta ch’awkiya[sqanta]” niwanchik (Apocalipsis 18:23). Yachanchikjina layqiriyusqa, supaykunamanta jamun. Chayrayku, Jatun Babilonia “supaykunaj wasinman” tukusqanta nikun (Apocalipsis 18:2; Deuteronomio 18:10-12). Astawanpis, kay Jatun Babilonia Diospa chiqa yupaychayninman manchayta churanakun, chayrayku ‘profetasta’, ‘Diospa akllakusqasninta’ ima qhatiykachan (Apocalipsis 18:24). Maytapuni chiqa religionta chiqnisqanrayku ‘Jesuspa testigosninta’ wañuchinankama qhatiykachan (Apocalipsis 17:6). Chiqamanta Jatun Babiloniaqa, tukuy kay pachapi llulla religioneswan ninakun. Chaypitaq Jehová Diosman churanakuq tukuy religiones kachkanku.


c: text/html

text:
Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurashun
‘Pipis qatirämaqnï queta munarnenqa, quiquinpa muneninta jaqitsun.’ (MAT. 16:24)
1. ¿Ima alli ejemplutataq Jesus jaqipamarquntsik?
PATSACHÖ Jesus këkarmi, Diospa munëninta cumplinanrëkur kikimpa munëninta rurarqantsu. Wakinkunata imëkata rurar yanapëchöqa, pëmi juk alli ejempluntsik (Juan 5:30). Y wanunqanyaq Diosta mana jaqishpa sirwinqanmi, rikätsikurqan munëninta jaqirir wakinkunata yanapëta munanqanta (Filip. 2:8).
2. a) ¿Ima ninantaq munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurë ninanqa? b) ¿Imapaqtaq yanapamantsik wakinkunapaq allita munë?
2 Jesuspa qateqninkuna karninmi, pë ruranqannölla ruranantsik. Peru ¿ima ninantaq munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurë ninanqa? Tsëqa wakinkunata yanapanarëkur kikintsikpa munënintsikta jaqinapaq listu kë ninanmi. Këqa kikintsikllapaq imëkata munëpitaqa alläpa jukläyam (leyi Mateu 16:24). Wakinkunapaq allita munëqa, yanapamantsik sientinqantsikta y munanqantsikkunata mana precisaqpaq churanapaqmi (Filip. 2:3, 4). Jesusqa yachatsikurqan tsënö rurë Diosta sirwinapaq alläpa precisanqantam. ¿Imanirtaq precisan? Porqui kuyakïmi tsëta ruranapaq yanapakun, y rasumpa cristiänukunaqa kuyakoq kayanqampitam reqishqa kayan. Tsëmi yanapamantsik wakinkunapaq allita ruranapaq (Juan 13:34, 35). Entëru patsachö Diospa sirweqninkunaqa kuyakoqmi kayan. Diospa markanchö karninqa, ¿manaku kënö shumaq bendicionkunata chaskintsik?
3. ¿Imaraq ushakäratsinman wakinkunata yanapëta munënintsikta?
3 Peru jutsayoq kashqam, kikintsikllapaq imëkata munanqantsik, wakinkunata yanapëta munënintsikta ushakäratsinman. Adanwan Ëva imanö kikinkunallapaq munayanqanta yarpärishun. Ëvaqa Diosnö këta munarmi, frütata mikurirqan, y Adannam, warminwan juntu këta munarnin Kamakoqninta wiyakurqantsu (Gen. 3:5, 6). Satanasqa rasumpa kaq adoracionpitam jorqarirqan, y tsëpita patsëmi, kikinkunapa munëninkunata rurayänampaq nunakunapa shonqunkunachö yuritsishqa, hasta Jesustapis tentarqanmi (Mat. 4:1-9). Kanan witsan cäsi llapan nunakunatam tsë trampanman Satanas ishkitsishqa. Tsëmi kikinkunallapaq imëkata munayan. Tsëman mana ishkinapaqmi alläpa cuidakunantsik, porqui nunakuna imanö kayanqanqa itsa muyaramashwan (Efes. 2:2).
4. a) ¿Kikintsikllapaq imëkata munënintsikta ushakätsita puëdishwantsuraq? b) ¿Ima tapukïkunapitaraq yachakushun?
4 Kikintsikllapaq imëkata munëtaqa igualaratsishwan, juk fiërru tamyachö y Intichö karnin oxidanqanwanmi. Tsë oxidu fiërruchö kanqanta cuentaman mana churashqaqa fiërruta malograrinmanmi. Tsënöllam noqantsiktapis pasamashwan, jutsantsikta o kikintsikllapaq imëkata munënintsikta ushakätsita mana puëdirpis, altantum këkänantsik tsëkuna mana dominamänapaq (1 Cor. 9:26, 27). ¿Imanötaq musyashwan kikintsikllapaq imëkata munë, noqantsikchö kanqanta? ¿Imanötaq munënintsikta jaqirïkur wakinkunata yanapëta mas kallpachakushwan?
BIBLIATA ESPËJUTANÖ UTILISÄSHUN
5. a) ¿Imanirtaq Biblia juk espëjunö? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.) b) Bibliata leyirninqa, ¿imatataq rurashwantsu?
5 Imanömi juk espëju imanö këkanqantsikta rikänapaq yanapamantsik, tsënöllam Bibliapis imanö nuna kanqantsikta rikänapaq y allikunata ruranapaq yanapamantsik (leyi Santiägu 1:22-25). Alli rikäkunapaqqa espëjutaqa allimampam utilisänantsik. Raslla rikäkurishqaqa, itsa mäkushwantsu manchäyoq këkanqantsikta. Jina juk kuchumpita espëjuta rikashqaqa, itsa juk nunata rikëkashwan. Tsënöllam, kikintsikllapaq imëkata munë noqantsikchö kanqanta Biblia musyatsimänapaqqa, manam janan jananllaqa leyishwantsu, ni wakinkunachö ima mana allillatapis tarinapaq utilisashwantsu.
6. ¿Imanötaq Diospa leyninkunata wiyakushwan?
6 Rasumpa kaqchöqa, Bibliata llapan junaqkuna leyirnimpis, itsa cuentata qokushwantsu, kikintsikllapaq imëkata munë shonquntsikchö mirëkanqanta. ¿Imanötaq tsëqa pasakunman? Santiägu espëju igualatsikïpaq parlanqanchöqa, nunaqa shumaqmi ‘ricapäcurin’. Kë palabraqa griëgu idiömachö “llapanta rikan” ninanmi. Tsëqa, ¿imatataq kë nuna mana allita ruran? Rikanqanta altsanampaq mana imatapis rurashpam “eucurnin, imanopis cashqanta paqwepa qonqarin” nirmi Santiägu willakun. Peru imatapis alli yarqapukoq nunaqa, Diospa leyninkunata ‘wiyar mana qonqashpa cäsukunqantam’ nin. Awmi, Pëqa Diospa Palabranta estudiarmi yachakunqannö kawan. Jesuspis kënömi nirqan: “Sitsun yachatsicushqäcunata cäsucur siempri cacuyanqui, rasonpa disipulücunam ticrariyanqui” nir (Juan 8:31).
7. ¿Imanötaq Bibliata utilisashwan kikintsikllapaq imëkata munënintsikta alli tsaränapaq?
7 Këmi musyatsimantsik, kikintsikllapaq imëkata munënintsikta alli tsaränapaqqa Bibliata leyi precisanqanta. Tsëmi yanapamäshun imachö mas alliyänapaq kaqta. Peru alleqraqmi estudianantsik. Ima pasakunqanllatapis Bibliachö leyïkarqa, pensë tsëchö këkanqëkita, y tapukï: “¿Imataraq noqa ruräman karqan? ¿Allitatsuraq ruräman karqan?” nir. Y mas precisaqqa, yachakunqantsikman yarpachakurmi kawënintsikchö tsënö rurëta procuranantsik (Mat. 7:24, 25). Kananqa rey Saulwan apostul Pëdru pasayanqanta yachakurishun.
REY SAUL MANA ALLITA RURANQAN
8. ¿Imanötaq rey këman chanqan witsan Saul karqan, y imanötaq rikätsikurqan?
8 Rey Saulta pasanqanmi rikätsimantsik kikintsikllapaq imëkata munanqantsikqa, wakinkunata yanapë munënintsikta ushakätsita puëdinqanta. Rey këman chänan witsanqa humildi y alli nunam karqan (1 Sam. 9:21). Israelïtakuna contran parlëkäyaptimpis manam castigarqantsu, Diospa akrashqan karnin tsëta rurëta puëdikarnimpis (1 Sam. 10:27). Ammonïtakunawan pelyarninmi Rey Saulqa Diospa espïritun yanapananta jaqirqan, y humildi karmi tsë pelyata Jehovä ganatsinqanta nirqan (1 Sam. 11:6, 11-13).
9. ¿Imanötaq Saul kikinllapaq imëkata munaq tikrakurirqan?
9 Peru tiempuwanqa, orgullösu y kikinllapaq imëkata munë shonqunchö miranantam Saulqa jaqirqan, imëka fiërruta oxidu malograqnö. Diosta cäsukunampa rantinmi amalequïtakunata ushakätsir kikimpa munëninmannö rurarqan. Dios mandanqannö ruranampa rantinmi, mas allin kaqkunataqa ushakätsirqantsu. Y hasta kikin rikoq estatuatapis ruratsirqanmi (1 Sam. 15:3, 9, 12). Tsënö ruranqan Jehoväta mana gustanqanta profëta Samuel willariptinmi, Saulqa tukïnöpa tsapäkïta tïrarqan. Cumplinqan kaqwanmi tsapäkurqan y wakinkunatam rurënimpita culpatsarqan (1 Sam. 15:16-21). Jina Jehoväwan amïgu kënimpitapis mas precisaqpaqqa churarqan nunapa rikënimpaq alli këtam (1 Sam. 15:30) ¿Imanötaq kë pasanqan yanapamantsik munënintsikta jaqirir puëdinqantsikmannö ruranapaq?
10, 11. a) ¿Imatataq yachatsimantsik Saulpa mana alli rurënin? b) ¿Imataraq rurashwan Saul ruranqanman mana ishkinapaq?
10 Puntataqa, Saulta pasanqanqa yachatsimantsik kikintsikllaman mana confiakunapaqmi. Pasaqchö munënintsikta jaqirir Diospa kaqchö imëkata rurashqa karpis, manam tsërëkurllatsu imëpis tsënölla këkäshun (1 Tim. 4:10). Yarpäshun, qallananllachöqa Saulqa alli nunam karqan, tsëmi Jehovä bendicirqan. Peru kikinllapaq imëkata munë shonqunchö miranantam jaqirqan. Tsëmi mana wiyakoq kaptin Jehovä despreciarirqan.
11 Jina yachakuntsikmi, alli ruranqantsikllaman mana alläpa pensanapaq, porqui tsëta rurarqa manam cuentata qokushuntsu imakunachö alliyänantsikpaq kaqta. Tsëqa kanman espëjuchö rikäkur mushoq röpayoq këkanqantsikta rikënöllam, peru itsa mäkushwantsu qaqllantsikchö mancha këkanqantaqa. Saulnö alläpa orgullösu mana karnimpis, cuidakunantsikmi pë ruranqanman mana ishkinapaq. Pillapis consejamashqaqa ama tsapäkïta ashishuntsu, ni wakinkunata rurënintsikpita culpashuntsu. Tsëpa rantinqa, shumaq agradecikur chaskikushun (leyi Salmu 141:5 *).
12. Alläpa jatun jutsata rurashqa karqa, ¿imanötaq yanapamäshun munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranqantsik?
12 Tsëqa, ¿imataraq rurashwan alläpa jatun jutsata rurashqa karninqa? Saulqa alläpam yarpachakurqan nunakunapa rikënimpaq alli këta, tsënö kanqanmi Jehoväpa kaqchö alliyänanta yanaparqantsu. Ama pënöqa kashuntsu. Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurëqa yanapamäshun mana penqakushpa yanapakïta ashinapaqmi (Prov. 28:13; Sant. 5:14-16). Juk wawqin 12 watayoq këkar pornografïata rikar qallëkurqan, y tsëtaqa pakëllapam 10 watapitapis mas rikarqan. Pëmi willakun: “Tsë asuntupita warmïwan y anciänukunawan parlëqa manam fäciltsu karqan. Peru tsëta rurarirqa imëka lasaq qepita jaqireq cuentam sientikurirqä. Siervu ministerial kanqäta jaqiriptïmi wakin amïgukuna alläpa llakishqa quedariyarqan. Tsënö kaptimpis, kananqa musyämi mana alli rurënïta jaqirir sirwinqäpita Jehovä alläpa kushikunqanta, y pë imata pensanqanmi noqapaq mas precisaqqa”.
PËDRU ALLI RURANQANKUNA
13, 14. ¿Imanirtaq nintsik kikinllapaq imëkata munëninta Pëdru alliraq tsaränan precisanqanta?
13 Apostul Pëdruqa munëninta jaqirirmi llapan puëdinqanta rurarqan (Lüc. 5:3-11). Tsënö kaptimpis, kikinllapaq imëkata munënintam alliraq tsaränan karqan. Maslla tantiyarinapaq, Diospa gobiernunchö Mandakoq kaptin, pëpa lädunchö kayänampaq Santiäguwan Juan Jesusta niyaptinmi, Pëdruqa alläpa piñakurqan. Juk precisaq rurëta cumplinampaq kaqta Jesus nishqa kaptinchi Pëdruqa tsë sitiu pëpaq kanqanta pensarqan (Mat. 16:18, 19). Imanö kaptimpis, Jesusqa Santiäguta, Juanta, Pëdruta y wakin apostulninkunatam consejarqan kikinkunallapaq imatapis mana ashiyänampaq, y wakinkunapita mas precisaq kayanqanta mana pensayänampaq (Mar. 10:35-45).
14 Tsënö piñapashqa karpis, munënin vencinantam jaqirqan. Apostulninkuna juk tiempupa jaqiyänampaq kaqta Jesus niptinmi, Pëdruqa wakinkunata mana kaqpaq churarnin, pë mana jaqinampaq kaqta nirqan (Mat. 26:31-33). Tsënö nishqa karpis, manam munëninta jaqirir puëdinqanta rurarqantsu. Kawënin peligruchö kaptinmi tsë paqas kima kuti negarirqan (Mat. 26:69-75).
15. ¿Imanötaq Pëdru ruranqan yanapamantsik?
15 Tsëkunapa pasashqa karpis, Pëdruqa juk alli ejemplutam yachatsimantsik. Kallpachakurnin y santu espïritupa yanapakïninwanmi, kikinllapaq imëkata munëninta alli tsararqan y wakinkunarëkur kuyakïwan imëkata rurarqan (Gäl. 5:22, 23). Pëqa jatun pruëbakunapam pasarqan. Tantiyarinapaq, apostul Pablu nunakunapa jananchö piñapaptinmi, Pëdruqa humildäwan shumaq chaskikurqan (Gäl. 2:11-14). Y manam tsënö ruranqan mana allichö quedatsinqanta nirtsu piñakurqan. Tsëpa rantinqa kuyashqa wawqintanömi rikarqan (2 Pëd. 3:15). Pëdru ruranqankunam yachatsimantsik munënintsikta jaqirir imëkata ruranapaq.
16. ¿Imanötaq sasa tiempukunachö rikätsikushwan munënintsikta jaqirir imëkata ruranqantsikta?
16 ¿Imanötaq sasa (aja) tiempukunapa pasar kantsik? Diospita yachatsikuyanqanrëkurmi Pëdrutawan wakin apostulkunata carcelayarqan, peru “allapam cushicuyarqan, Dios permitiptin Teyta Jesusrecur maqar ushashqa sufriyanqanta” (Hëch. 5:41). Chikir qatikachämanqantsik witsankunam noqantsikpis Pëdru ruranqanta qatishwan, y munënintsikta jaqirir Jesus ruranqannö rurashwan (leyi 1 Pëdru 2:20, 21). Jina tsëmi yanapamäshun anciänukuna piñapämashqa alli chaskikunapaqpis. Yarpäshun Pëdru rurayanqanta y ama piñakushuntsu (Ecl. 7:9).
17, 18. a) ¿Ima tapukïkunatataq rurakushwan Diospa kaqchö rurënintsikkunapaq? b) ¿Imataraq rurashwan ichikllapis shonquntsikchö kikintsikllapaq imëkata munë kaptin?
17 Jina Pëdru ruranqanmi animamantsik Diospa kaqchö masta ruranapaq. Tsëta ruranapaqqa munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranqantsikmi yanapamäshun. Peru ama jaqishuntsu precisaq këta munarninlla tsëta rurëta. Kënö tapukushun: “¿Imanirtaq Jehoväta mas sirwita munä? ¿Santiäguwan Juan munayanqannö wakinkunapita mas reqishqa o autoridäyoq këta munarllaku?”.
18 Ichikllapis shonquntsikchö kikintsikllapaq imëkata munë kaptinqa, Jehoväta mañakushun pensënintsikta y munënintsikta cambianampaq, y kallpachakushun Jehoväta alabëta (Sal. 86:11). Alabashqa kanantsikrëkurlla, Diospa kaqchö rurënintsikkuna kanantaqa ama procurashuntsu. Tantiyarinapaq, itsa santu espïritupa mëqan wayïninllachöpis mas alliyëta procurashwan. Reunionkunachö asignacionnintsikkunapaq alli preparakushqa, peru Diospita yachatsikuyänan wayita limpiapakïchö mana yanapakurqa, ¿manatsuraq Romänus 12:16 (leyi) textu consejakunqanta rurashwan?
19. ¿Imatataq rurashwan espëju cuenta Diospa Palabranchö rikäkurir mana qelanäkurinapaq?
19 Espëju cuenta Diospa Palabranchö rikäkur, ima mana allillatapis noqantsikchö tarirninqa, itsa qelanärishwan. Tsë pasakuptinqa, igualatsikïchö Santiägu parlanqan nuna alli yarqapukunqanman yarpäshun. Santiäguqa manam willakurqantsu tsë nuna ëka tiemputaraq problëmankunata altsanqanta, ni llapan o wakinllata altsanqanta. Peru willakurqanmi Diospa leyninkunata mana qonqashpa tsë nuna wiyakunqanta (Sant. 1:25). Espëjuchö rikanqanta yarparmi alliyëta procurarqan. Tsëmi pensashwantsu mas alli kaq o mana imapaqpis sirweq kanqantsikta, yarpäshun llapantsikpis jutsasapam kantsik (leyi Eclesiastes 7:20 *). Kallpachakushun Diospa leyninkunata wiyakïta y kikintsikpa munënintsikta jaqirir llapan puëdinqantsikta rurashun. Jutsasapa këkäyaptimpis mëtsikaq cristiänu mayintsikkunatam Jehoväqa yanapashqa y bendicishqa, tsënöllam noqantsiktapis yanapamënintsikta munan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wañuy
Wañuy nisqaqa kawsaypa puchukayninmi. Tukuy yurakunap, uywakunap, runakunappas wañunanmi.
Wañuywanqa kurku ayam tukukun.
Chanin yachaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wañuywanqa, imaypis, maychaupis, paqtallam puriikantsik.
- Wañuyqam piimaypaq: wamrapaqpis, yashqapaqpis; llullupaqpis, chakwaspaqpis, aukispaqpis.
- Wañunqantsik patsa chaamuptinqam, may tsaychaupis, imaykanaupis wañukuntsik.
- Manaraq wañushaq nirchi lluta kawakuntsik.
- Chakwaswan aukisqam puñuyninchau wañuyta yachakuyan. Tsaymi imaypis puñukuyanlla.
- Llapantsikpis wañuqllapaqmi kantsik. Piraq mana?
- Mana alli ruraqllam wañuyta mantsan.
- Hukllam wañuy.
- Wañuytaqa pipis maypis manam yachatsikuntsu; tsaymi kikintsik wañuyta yachakuntsik.
- Imayka aykayka wañuqta rikarmi wañuyta yachakuntisk.
- Ayakunaqam imaypis taaparaykayamantsik.
- Imapis mana alli kaptinqam ayantsikkunaman kamakuntsik, qayakuntsik. Paykunaqam, nuqantsiknau, aylluntsikta kuyayan.
- Ayakunapis llakinqantsikta, kuyanqantsikta musyayaananpaqmi mikuyta paykunapaq churakuntsik.
- Llutalla kawakurmi ayantsikta qarpuntsik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Luis Enrique Cachiguango, Proredvi: Wañuymanta
- Francisco Carranza Romero: El mundo de los muertos en la concepción quechua (kastilla simipi)


text:
Suyruqucha rit'i urqu (Paryaqaqa)
Suyruqucha (kastilla qillqaypi: Suerococha / Suiricocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Paryaqaqa walla, huk rit'i urqum Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Kanchayllu distritupi, Lima suyupipas, Waruchiri pruwinsyapi, Qinti distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Antachayri rit'i urqu
- Nurma rit'i urqu
- Panchakutu rit'i urqu
- Paka rit'i urqu
- Phaqhcha rit'i urqu
- Sullkun
- Tukumach'ay
- Wayllakancha rit'i urqu


text:
Cesar suyu
Cesar suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Cesar) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Valledupar llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1967 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cesar suyu: 25 munisipyukuna:
Demografía[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cesar suyu.
- Uficial qillqa web Cesar Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Información ambiental de la Amazonia colombiana


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) MÄYU 2014
Kë revistam yachatsimäshun yachatsikunqantsikchö sasa tapukïkunata ruramashqa kima formapa imanö contestanapaq kaqta. ¿Imanirtaq Diospa markampita rakikashwantsu?
¿Kushikunkiku Diospa munëninta rurar?
Rey David, apostul Pablu y Jesucristupis Diospa munënintam rurayarqan. ¿Imanötaq nunakuna mana chaskikuyaptimpis kushishqalla yachatsikïkashwan?
¿Imanötaq shumaq entiendiratsishwan?
¿Imanötaq contestashwan Bibliata utilisarnin sasa tapukïkunata ruramashqa? Rikäri kima formapa imanö contestanëkipaq kaqta.
Yachatsikurnin respetakoq kashun
¿Imanötaq tratashwan yachatsikunqantsikchö tarinqantsik nunakunata? ¿Imanötaq Mateu 7:12 textuchö Jesus consejakunqan yachatsikunqantsikchö yanapamantsik?
Jehoväqa rasumpam yanapamarqan
Kenneth Little cristiänum willakun mantsallïshu këninchö y markäkïninchö Jehovä imanö yanapanqanta. Yachakuri kawëninchö Jehovä imanö bendicinqanta.
Jehoväqa ordenädu Diosmi
¿Imatataq Israel nacion y apostulkuna kawayanqan witsan cristiänukunapaq willakïkuna rikätsikun, kanan witsan sirweqninkunapis ordenädu këkäyänanta Jehovä munanqanta?
¿Jehoväpa markan avansanqanmannöku ëwëkantsik?
Satanaspa mundunqa ichikllachönam ushakärinqa. ¿Imanirtaq alläpa precisan Jehoväpa markanchö imëpis këkänantsik?
“Atskaraqmi cosechanapaq kan”
Brasilchöqa 760 mil Testïgukunam Diospa alli willakïninta yachatsikïkäyan. ¿Imanötaq Diospita yachatsikï Sudamëricachö qallayarqan?


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) AGOSTO 2014
Kay revistapin kashan 2014 watapi 29 setiembre killamanta-28 octubre killakama estudianapaq yachachikuykuna.
Diospa llaqtanpi warmikunaq yanapakusqan
¿Ima sasachakuykunapin qharipas warmipas tarikunku Adanwan Evawan mana kasukusqankumanta? ¿Imatan yachasunman ñawpa tiempopi Diospaq hunt’aq sonqo warmikunamanta? ¿Imaynatan kay tiempopi warmikuna Diospa gobiernomanta willaypi yanapakushanku? Chaykunamanta yachay.
Diospa siminqa kawsaqmi
Llapa testigokunan runakunaq sonqonman chayayta munanku. Qhawariy imaynatas Diospa siminwanpas tratadokunawanpas runakunawan parlarisqankuta.
Jehová Diosmi asuykuwanchis
Jehová Dioswanqa amigontinmi kananchis. Kaypi yachay imaynatan Jesuspa sacrificakusqanpas Bibliapas Jehová Diosman asuykachiwasqanchista.
Maypiña kaspapas Jehová Diostan uyarinanchis
¿Imaraykun Jehová Diosta uyarinanchis? ¿Imaraykun paywan parlashanallanchis? Saqrapas sonqonchispas engañawasunmanmi, chhaynapin Diospa niwasqanchista mana uyarisunmanchu. Kay estudion yanapawasun chaykunapi ama urmanapaq.
¿Tiempollanpichu espiritual mikhunata chaskishanki?
¿Hunt’aq kamachiq llapa yachachikuykuna horqomusqantaraqchu yachananchis iñiyninchispi qaqa kananchispaq?
Leeqkunaq tapukusqan
Jesusmi saduceokunata nirqan kawsarimpuqkunaqa manañan casarakunankuta. Chayta nispa, ¿kay pachapi kawsarimpuymantachu rimasharqan?


text:
Coromoto Pallan
Coromoto Pallan (kastilla simipi: Virgen de Coromoto, Nuestra Señora de Coromoto ) nisqaqa Winisuyla mama llaqtapi huk raymim, chakra yapuy killapi. Coromoto Pallanqa Winisuylap wan Guanare patronanmi nisqa.
.
Raymi: 11 ñiqin tarpuy killapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coromoto Pallan.
- Sitio Oficial de la Virgen de Coromoto
- VENEZUELA VIRTUAL mipunto.com
- Venezuela Tuya


text:
17 Yachachikuy
¿Imaynatam congregacionkunata watukuq ancianokuna yanapawanchik?
Mateomanta-Apocalipsiskaman Diospa Palabranqa willawanchik Bernabeymantawan apostol Pablomanta. Paykunaqa congregacionkunatam watukuqku iñiqmasinkuta tukuy sonqonkuwan kuyasqankurayku. Pablom wawqe-paninkuna imayna kasqanta yachananpaq kaqmanta watukuyta munarqa. Karu-karuta rinan kaptinpas payqa hinallam watukurqa (Hechos 15:36). Chayna kuyakuyninkum kunanpas watukuq ancianokunata kallpanchan.
Kallpanchawananchikpaqmi hamunku. Yaqa 20 congregacionkunatam watukun congregacionkunata watukuq ancianoqa, sapa congregacionpim huk semana kallpanchan, chaytam ruran watapi 2 kutita. Dios serviyninkupi allin experienciayoq kasqankuraykum allinta yanapawanku chaynallataq señorankupas casado kaqkunapaqa. Paykunaqa lliw iñiqmasiykutam reqsiykuyta munanku, munankutaqmi ñoqaykuwan predicaytapas chaynataq Bibliamanta yachay munaqkunaman watukaysiwaykutapas. Iñiqmasiykuta kallpanchanankupaqmi ancianokunawan watukunku, kallpanchawananchikpaqmi huñunakuypipas asambleakunapipas yachachiwanchik (Hechos 15:35).
Llapanchikpim reparanku. Dios serviyniykupi allin kanaykuta munasqankuraykum watukamuwanku. Ancianokunawan hinaspa siervo ministerialkunawanmi huñunakun iñiqmasiyku imakunapi kallpanchakusqankumanta qawachinanpaq, chayman hinataqmi paykunata consejan imakunapi astawan kallpanchakunankupaq. Precursorkunatapas yanapanmi Dios serviyninkupi allinta ruraspa astawan kallpanchakunankupaq, kusikunkum huñunakuyman chayllaraq hamuqkunata reqsispanku hinaspa iñiyninkupi astawan ñawparisqankumantapas. Chay ancianokunaqa allinninchikpaq ‘llamkaqmasinchikmi’ (2 Corintios 8:23). Kallpanchakusunyá paykuna hina iñiyniyoq kanapaq chaynataq Diosman sonqo kanapaqpas (Hebreos 13:7).
¿Imapaqmi chay ancianokuna watukamuwanchik?
¿Imaynatam paykunaqa iñiyninchikpi yanapawachwan?


text:
San Juan wamani
San Juan wamani (kastilla simipi: Provincia de San Juan) nisqaqa huk wamanim Arhintina mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Juan llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin pawqar waray killapi 1820 watapi.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
19 suyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Juan wamani.


text:
Lucio Gutiérrez
Lucio Gutiérrez sutiyuq runaqa (23 ñiqin pawqar waray killapi 1957 watapi paqarisqa Kitu llaqtapi) huk ikwaduryanu awqaq pusaqmi, pulitiku runapas, 2003 watamanta 2005 watakama Ikwadurpa umalliqnin (Mamallaktata Pushak nisqa) karqan.
2000 watapi CONAIEwan kuska awqallikurqan Jamil Mahuad sutiyuq umalliqta qarqunapaq. Jamil Mahuad urmaptinmi, awqaq suyup yanapayninwan Gustavo Noboam umalliq tukurqan. Awqaq pusaqkuna Gutierrezta samk'ay wasimanmi churarqan, chaypi suqta killam kawsarqan. Chaymantataq CONAIE tantanakuypa, Pachakutik partiduppas yanapayninwan 2003 watapi Gutierrez Mamallakta pushak akllasqam karqan. Pachakutikwan CONAIEwanpas Ikwadur mamallaqtatam kamachirqan, Nina Pacari, Luis Macas sutiyuq indihina pusaqkuna paypa ministrunkunam karqan. Suqta killa yallisqa kaptin, Gutierrez paykunata guwirnumanta qarqurqan. 2005 watapi Gutierrezqa karu llaqtaman lluqsirqan, chaymanta qatiq umalliqnin (vice-presidente nisqa) Alfredo Palacio sutiyuq pusaqmi musuq Mamallakta pushak tukurqan.


c: application/epub+zip

text:
Ichá ninki...
... Diospa atiyninpi.
... runaspa atiyninpi.
... Satanaspa atiyninpi.
“Mundontin[...] supaypa atiyninpi kasqanta.” (1 Juan 5:19, Qheshwa Biblia.)
“Diospa Churenqa jamorqa chay Kuraj Supaypa ruwasqasninta phirinampaj.” (1 Juan 3:8, Diosmanta Qhelqasqa.)
Kay pachapi imaraykuchus chʼampaykuna kasqanta entiendenapaj yanapawanchej (Apocalipsis 12:12).
Uj sumaj pachata suyakunapaj yanapawanchej (1 Juan 2:17).
Imaraykuchus:
Satanaspa kamachiynenqa chinkanqa. Jehová Diosqa, Satanaspa sajra kamachiyninta tukuchenqapuni. Payqa “Kuraj Supayta” atipanqa. Tukuy imatataj allinchanqa (Hebreos 2:14).
Diosqa Jesucristota ajllan kamachinanpaj. Jesusqa, mana kay pachata kamachej kuraj supay jinachu. Jesuspa kamachiyninmanta, Dios jinata nin: “Llampʼu sonqoyojkunata khuyakonqa, wajchakunatataj wañuymanta salvanqa. Ñakʼarichispa sarojkunaj makisninkumanta runasta salvanqa”, nispa (Salmo 72:13, 14).
Diosqa mana llullakunchu. Bibliaqa, “mana jaykʼaj llullakoj Dios[...]” kasqanta nin (Hebreos 6:18). Cheqamantapuni nisunman, Jehová imatachus nisqanta juntʼananta (Isaías 55:10, 11). Pay nerqa: “Kunanmá kay pachata kamachejqa jawaman wijchʼusqa kanqa”, nispa (Juan 12:31).
¿Imaynataj kay pacha kanqa manaña Satanaspa atiyninpi kajtin?
Kay tapuypa kutichiyninta tariwaj kay SALMO 37:10, 11; APOCALIPSIS 21:3, 4.
1 2 3 4


text:
14 YACHAQANA
¿Imaynatá familiaykiwan kusisqa tiyakuwaq?
¿Allin qusa kayta munawaqchu?
¿Imaynatá warmi, ruwayninta ruwayta atinman?
¿Imaynatá allin tata, allin mama ima kasunman?
¿Imaynatá wawas, familia kusisqa kawsananpaq yanapankuman?
JEHOVAQA familianchik kusisqa tiyakunanta munan. Chayrayku Bibliapi nin imatachus sapa juk ruwananchikta familianchik kusisqa tiyakunanpaq. Diospa kamachiyninta kasukusunchik chayqa, allinta kawsakusunchik. Jesús nirqa: “Diospa Palabranta uyarispa kasojkunamari, kusikuyniyojqa kanku”, nispa (Lucas 11:28).
2 Allinta familiapi kawsakunanchikpaq, Jehovata familiata ruwaqtajina qhawananchik tiyan. Jesusqa, Jehová ‘Tatanchik’, kasqanta nirqa (Mateo 6:9). Arí, tukuy familiasta Jehová ruwarqa, chayrayku pay yachan imaynatachus familianchikpi kusisqa kawsakunanchikta (Efesios 3:14, 15). Chaywanpis Biblia nisqanmanjina, ¿imatataq sapa juk ruwananchik tiyan familianchik kusisqa kananpaq?
FAMILIATA DIOSNINCHIK RUWAN
3 Jehová ñawpa tatasninchikta ruwarqa, paykunatataq casarachirqa. Juk k’achitu huertata tiyakunankupaqtaq qurqa. Chantá, mirayniyuq kanankuta nirqa: “Miraychej, kay pachaman junt’aychej”, nispa (Génesis 1:26-28; 2:18, 21-24). Kayqa, mana juk cuentollachu. Jesusqa, Genesispi familiap qallariyninmanta parlakusqan, chiqa kasqanta rikuchirqa (Mateo 19:4, 5). Kunanqa llakiykunapi kawsachkanchik, manataq Dios munasqanmanjinachu, chaywanpis familiaqa kusisqa kawsakuyta atinman. Qhawarina imaynatachus.
4 Tukuypis familianchik kusisqa kawsakunanpaq yanapayta atinchik. Chaypaqqa Diosjina ruwananchik tiyan, chantapis munanakunanchik tiyan (Efesios 5:1, 2). ¿Imaynatá Diosjina ruwayta atisunman, mana payta rikuspapis? Manapis Diosta rikunchikchu, riqsisunman, imaraykuchus k’ata wawanta Jallp’aman kachamurqa (Juan 1:14, 18). Jesusqa, Tatanjina ruwarqa, chayrayku nirqa: “Ñoqata rikuwajqa Tataytapis rikun”, nispa (Juan 14:9). Jesusjina munakuyninchikta rikuchispaqa, familianchik kusisqa kawsakunanpaq yanapasunchik.
QUSASQA JESUSMANTA YACHAKUNKUMAN
5 Biblia nisqanmanjina qhariqa, imaynatachus Jesús discipulosninta munakurqa kikillantataq warminta munakunan tiyan. Biblia nin: “Qosas, sapa ujpis warmiykichejta munakuychej imaynatachus Cristoqa Iglesiata munakorqa, ajinata, Iglesiaraykutaj kawsayninta churarqa […]. Ajinata qosaspis sapa ujpis warminkuta munakuchun cuerponkuta jina. Warminta munakojqa pay kikinta munakun. Mana pipis paypa cuerpollantatajqa chejninchu; astawanqa mikhunawan kallpachan, allimpi kanampajtaj qhawan. Cristopis kikillantaj Iglesianwan ruwan”, nispa (Efesios 5:22, 23; 25-29).
6 Jesús discipulosninta munakusqanmanta, tukuy qusas yachakunanku tiyan. Discipulosnin pantaq runas kaptinkupis, Jesús, “paykunataqa tukukuykama munakorqa”, chayrayku paykunarayku kawsayninta qurqa (Juan 13:1; 15:13). Jinallatataq qusasman nikun: “Warmiykichejta sapa ujpis munakuychej, amataj paykunata llakichiychejchu k’umuykachachispa”, nispa (Colosenses 3:19). ¿Imaynatá qusa kay p’iti nisqanmanjina ruwanman, astawanraq warmin mana allin yuyaywan imallatapis ruwaptin? Qusaqa, paypis pantaq runa kasqanta yuyarinan tiyan. Dios perdonananpaq, qusaqa wakkunatapis perdonanan tiyan, astawanraq warminta. Warmipis kikillantataq ruwanan tiyan (Mateo 6:12, 14, 15). Arí, qhariwarmijina kusisqa tiyakunankupaqqa, perdonanakuyta yachananku tiyan.
7 Qusasqa, imaynatachus Jesús discipulosninmanta khuyakusqanpi t’ukurinanku tiyan. Payqa discipulosnin mana tukuy imata ruwayta atisqankuta yacharqa, imatachus necesitasqankutataq qhawarirqa. Juk kuti nirqa: “Jamuychej ch’innejman […], tumpallatapis samarikunkichej”, nispa (Marcos 6:30-32). Qusa jinallatataq warminman ninan tiyan. Bibliaqa, warmi ‘p’akikuq vasojina kasqanta’ nin, chayrayku qusa warminta ‘sumaqpaq qhawanan’ tiyan, warminwan khuska ‘wiñay kawsay herenciayuq kasqankurayku’ (1 Pedro 3:7). Qusasqa, Jehová Diosninchik pillatapis chiqa sunqu kasqanrayku allinpaq qhawasqanta yuyarinanku tiyan, manataq qhari chayri warmi kasqanraykuchu (Salmo 101:6).
8 Biblia nin: “Warminta munakojqa pay kikinta munakun”, nispa. Imaraykuchus paykunaqa “manaña iskaychu kanku, manachayqa ujllaña”, nispa Jesús nirqa (Mateo 19:6). Chayrayku casarasqa kaqkunaqa, mana wak qharita chayri wak warmita qhawakunankuchu tiyan (Proverbios 5:15-21; Hebreos 13:4). Chaypaqqa, sapa juk warminwan chayri qusanwan qhariwarmi kakuyninta junt’anan tiyan (1 Corintios 7:3-5). Biblia nin: “Mana pipis paypa cuerpollantatajqa chejninchu; astawanqa mikhunawan kallpachan, allimpi kanampajtaj qhawan”, nispa. Qusaqa, pay kikintajina warminta munakunan tiyan, chantá Jesusman cuentata qunanta yuyarinan tiyan (Efesios 5:29; 1 Corintios 11:3).
9 Apóstol Pablo “Jesucristoj sinch’i munakuynin[manta]” parlarqa (Filipenses 1:8). Jesuspa munakuyninrayku, runasqa payman qayllaykuq kanku. Warmispis Jesuswan khuska kachkaspa kusikuq kanku (Juan 20:1, 11-13, 16). Kikillantaq casarasqa warmiqa, qusan payman munakuyninta, khuyakuyninta ima rikuchinanta munan.
WARMISQA JESUSMANTA YACHAKUNKUMAN
10 Familia allinta kawsakunanpaq, qusa umajina kamachinan tiyan. Jesuspis kamachiq umantajina Tatanta kasukun. Biblia nin: “Dios[qa] Cristopajqa kamachej uma jina […], qharitaj warmimpajqa kamachej uman jina”, nispa (1 Corintios 11:3). Jesusqa, Diosta kamachiq umantajina kasukun. Jinamanta tukuyta yachachiwanchik kamachiq umayuq kasqanchikta, umanchiktataq kasukunanchikta.
11 Juchasapa kasqanrayku wakin kutiqa qusaqa pantan, mana umajina allinta ruwanchu. Ajina kaptin, ¿imatataq warmin ruwanan tiyan? Mana qusap wasanmanta rimananchu tiyan, nitaq familiata pay kamachinanchu tiyan. Warmiqa llamp’u sunqu, k’acha warmi ima kanan tiyan, jinamanta Diospa ñawpaqinpi jatunpaq qhawasqa kanqa (1 Pedro 3:4). Chantapis qusanta kasukuyta atillanqa, wakin kuti mana atikullaptinpis. Astawanpis Biblia nin: “Warmipis qosanta jatumpaj qhawachun tukuy imapi”, nispa (Efesios 5:33). Chaywanpis, qusa mana Cristota umantajina qhawaptin, ¿imatá warmi ruwanan tiyan? Bibliaqa, jinata casarasqa warmita yuyaychan: “Sapa ujpis qosaykichejwan k’umuykukoj sonqoyoj kaychej. Ajinamanta Diospa palabrampi mana creejkunapis, warmisninkoj sumaj kawsayninta rikuspa, mana parlasqalla Señorman kutirikunkuman kawsayniykichejta, k’umuykukoj kasqaykichejtapis rikusqankurayku”, nispa (1 Pedro 3:1, 2).
12 Wakin kutiqa, warmi mana qusanjinachu yuyanqa, chaywanpis warmi, allinllawan yuyasqanta ninan tiyan. Chayta ruwaspa mana qusanta pisipaq qhawachkanchu. Ichapis, warmi nisqanta qusan uyariptin familiata yanapanman. Biblia nin imaynatachus juk kuti Sara, juk llakiy allinchakunanpaq qusan Abrahamwan parlasqanta. Abraham warminpa nisqanta mana uyarisqanrayku, Dios nirqa: “Kasuy warmiyki Sara imatachá nisunki chayta”, nispa (Génesis 21:9-12). Chaywanpis, qusa imatachus ruwakunanta niptinqa, nitaq Diospa kamachiyninwan churanakuptin, warmiqa qusan nisqanta kasukunan tiyan, astawanpis qusanta yanapanan tiyan (Hechos 5:29; Efesios 5:24).
13 Tukuy ima warmip ruwasqan, mayta familianta yanapan. Bibliaqa, warmisman nin: “Sapa jukpis qosankuta, wawasninkutawan munaku[chun], allin yuyayniyoj, llimphu kawsayniyoj ima ka[chun]”, nispa (Tito 2:4, 5). Jinata warmi ruwaptin, familian payta munakunqa, jatunpaqtaq qhawanqa (Proverbios 31:10, 28). Chaywanpis wakinkuna qhariwarmi kawsayninkupi pantanku. Chayrayku manaña qhariwarmijina kawsayta munaspa, t’aqanakunku chayri divorciakunku. Bibliataq t’aqanakunankuta saqin. Chaywanpis mana imamantapis t’aqanakunankuchu tiyan. Biblia nin: “Warmeqa qosanmanta ama t’aqakuchunchu […] qosantaj ama [warminta] qhesachachunchu”, nispa (1 Corintios 7:10, 11). Chantapis Biblia nisqanmanjina qhinchachakuyraykulla pipis divorciakuyta atin (Mateo 19:9).
TATASQA JESUSMANTA YACHAKUNKUMAN
14 Jesusqa, tatasman imaynatachus wawasninkupaq tiempochakunankuta yachachirqa. Discipulosnin Jesusman mana qayllaykunankupaq wawasta jark’achkaptinku, Jesús nirqa: “Saqeychej wawasta noqaman jamojta, amataj jark’aychejchu”, nispa. Chantá Biblia nillantaq: “Chantá Jesusqa wawasta marq’ariykukorqa, makisninwan sapa ujta llankhaykurispataj, paykunata bendecerqa”, nispa (Marcos 10:13-16). Jesusqa, wawaspaq tiempochakurqa, ¿manachu qampis kikillantataq wawaykipaq tiempochakuwaq? Wawasqa, paykunawan kanaykita munanku, mana tumpallatachu, manaqa tukuy atikusqanta. Chayrayku tiempochakunayki tiyan paykunata yachachinaykipaq, imaraykuchus Jehová chayta tatasman kamachin (Deuteronomio 6:4-9).
15 Kunanqa kay saqra pachapi kawsachkanchik. Chayrayku tatasqa wawasninkuta, astawan jark’ananku tiyan, ¿imamantá? Wakin saqra runasqa, ichá kallparpaspa wawasninkuwan puñuykuyta munankuman, tatastaq chaymanta wawasninkuta jark’ananku tiyan. Jesusqa discipulosninta jark’arqa, “wawitasniy” nispataq paykunata nirqa. Achkha runas wañuchinankupaq Jesusta jap’irpachkaptinku, Jesusqa discipulosninta jark’arqa (Juan 13:33; 18:7-9). Qam tata chayri mama kanki chayqa, Supaypa tuqllasninmanta wawaykita jark’anayki tiyan. Chantapis, wawayki jark’akunanpaq tukuy imata willanayki tiyan (1 Pedro 5:8).* Kunanqa astawanraq saqra runasmanta wawasninchikta jark’ananchik tiyan, mana kawsayninkuta, nitaq yuyayninkutapis ch’ichichanankupaq.
16 Jesuspa wañunan p’unchaymanta ñawpaq ch’isipiqa, discipulosqa pichus astawan kuraq kasqanmanta siminakurqanku. Jesustaq paykunapaq phiñakunanmantaqa, llamp’u sunquwan paykunata k’amirirqa (Lucas 22:24-27; Juan 13:3-8). ¿Imaynatá wawaykita Jesusjina k’amiriwaq? Wawaykiqa, k’amirinaykita necesitan, chaywanpis pantasqanmanjinalla, mana jayk’aq phiñakuspa chayta ruwanayki tiyan. Imamantapis k’amirinaykipaq, imatachus ninaykipi allinta t’ukuriy mana ‘espadawanjina t’uqsinaykipaq’ (Jeremías 30:11; Proverbios 12:18). Wawaykitaqa, allinllamanta k’amirinayki, wakin kuti jasut’inayki ima tiyan, allinninpaq kasqanta reparananpaqjina (Efesios 6:4; Hebreos 12:9-11).
WAWASQA JESUSMANTA YACHAKUNKUMAN
17 ¿Imatataq wawas Jesusmanta yachankuman? Jesusqa, kawsayninwan, wawasman kasukunankuta yachachirqa. Nirqataq: “Yachankichej Dios Tataj yachachiwasqallanta parlasqayta […], imaraykuchus paypa munaynillanta ruwani”, nispa (Juan 8:28, 29). Imaynatachus Jesús Tatanta kasukurqa, kikillantataq wawasqa, tatasninkuta kasukunanku tiyan. Bibliaqa, chayta kamachin (Efesios 6:1-3). Jesús Diospa Churin kaspapis, pantaq runasta, nisunman Josetawan Mariatawan kasukurqa. Jesús jinata ruwasqantaq familian kusisqa kawsananpaq yanaparqa (Lucas 2:4, 5, 51, 52).
18 ¿Imaynatá wawas Jesusjina ruwankuman, jinamanta tatasninkuta kusichinankupaq? Tukuy imapi kasukuspa. Ichá Jesusjina ruwayqa mana atikullanchu, chaywanpis Diosqa wawas Jesusmanta yachakunankuta munan (Proverbios 1:8; 6:20). Jesusqa, janaqpachapi kachkaq Tatanta kasukullarqapuni, wakin kuti mana atillaptinpis. Juk kuti may llasa kamachiyta junt’anan kachkaptin, nirqa: “Tatáy, munankichus chayqa, noqamanta karunchay, ñak’arinay kashan, chayta”, nispa. Jinapis mana munaynintachu ruwarqa imaraykuchus, yacharqa Tatanpa nisqan allin kasqanta, chayrayku Tatanpa munayninta ruwarqa (Lucas 22:41, 42). Kasukuq wawaqa, Jehovata, tatasninta ima kusichin (Proverbios 23:22-25).#
19 Satanasqa, Jesusta juchaman tanqarqa, kikillantataq kunanpis waynasta, sipaskunata ima juchaman tanqan (Mateo 4:1-10). Ichá amigosniqta saqra ruwayman tanqanman, jinamanta atipananpaq. Chaywanpis waynas, sipaskuna ima, saqra runaswan tantakuymanta karunchakunanku tiyan (1 Corintios 15:33). Jacobpa ususin Dinapi t’ukuriy: payqa Jehovata mana yupaychaqkunawan tantakurqa, chayraykutaq jatun ch’ampayman sat’ikurqa (Génesis 34:1, 2). Wayna, sipas, ¿rikunkichu imaynatachus juk familia ñak’arin, mayqinnillankupis khuchichakuyman urmaptin? (Proverbios 17:21, 25.)
FAMILIA KUSISQA KAWSANANPAQ
20 Ima llakiypis familianchikpi rikhuriptin, Bibliap yanapayninwan atipayta atinchik. Rikunchikjina, Bibliap nisqanmanjina kawsaspa, kusisqa kawsakunchik. Chayrayku qusa warmiykita munakuy, imaynatachus Jesús discipulosninta munakurqa, ajinata. Warmi qusaykip kamachisqanta kasukuy, Proverbios 31:10-31 sumaq warmimanta parlakusqanjina kaspa. Tatas wawaykichikta tukuy imata yachachiychik (Proverbios 22:6). Familiamanta kamachiq umas, ‘familiasniykichikta allinta qhawaychik’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8). Chantá, wawas tatasniykichikta kasukuychik (Colosenses 3:20). Familiamanta mana pipis junt’a runachu kanchik; tukuypis pantanchik. Chayrayku, pantaptinchik llamp’u sunquwan, perdonta mañakunanchik tiyan.
21 Bibliapi, familia kusisqa kawsakunanpaq achkha yuyaychaykuna tiyan. Chantapis Bibliaqa, Jehová Diosninchik juk musuq pachata apamunanmanta parlawanchik, imaynatachus Paraíso chiqa sunqu runasmanta junt’akunanmantapis (Apocalipsis 21:3, 4). ¡May k’acha kawsay aswan qhipaman suyawanchik! Chaykama Diospa kamachiykunasninta kasukuspa familianchikpi kusisqa kawsakuyta atinchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Qusaqa, pay kikintajina warminta munakunan tiyan (Efesios 5:25-29).
- Warmiqa familianta munakunan tiyan, jatunpaqtaq qusanta qhawanan tiyan (Tito 2:4, 5).
- Tatasqa wawasninkuta munakunanku, yachachinanku, jark’ananku ima tiyan (Deuteronomio 6:4-9).
- Wawasqa tatasninkuta kasukunanku tiyan (Efesios 6:1-3).
* Imaynatachus wawasta jark’anamanta astawan yachanaykipaq Aprendamos del Gran Maestro, nisqa libropi, 32 yachaqanata ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sut’inchaqkuna urqhunku.
# Wawaqa, tatasninta mana kasunmanchu, Diospa contranta imatapis kamachiptinku (Hechos 5:29).
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1. ¿Imaynatá familianchik kusisqa tiyakunmanrí?
2. ¿Imaynatá familianchikpi kusisqa kawsakusunman?
3. ¿Imatataq Biblia nin familiap qallariyninmanta, imaynatá chay chiqa kasqanta yachanchik?
4. a) ¿Imaynatá tukuypis familianchik kusisqa tiyakunanpaq yanapasunman? b) Familia kusisqa kawsakunanpaq, ¿imaptintaq Jesuspa kawsayninmanta yachakunanchik tiyan?
5, 6. a) ¿Imatataq Jesusmanta qusas yachakunkuman? b) ¿Imatataq ruwananchik tiyan Dios juchanchikta perdonananpaq?
7. ¿Imaynatá Jesús discipulosninmanta khuyakurqa, imaynatataq chaypis qusasta yanapanman?
8. a) ¿Imaptintaq nisunman “warminta munakojqa pay kikinta munaku[sqanta]”? b) ¿Imaptintaq Biblia nin: “[qhariwarmi] manaña iskaychu kanku manachayqa ujllaña”, nispa?
9. Filipenses 1:8, nisqanmanjina, ¿imatataq qusa warminman rikuchinan tiyan?
10. ¿Imatataq warmis Jesusjina ruwananku tiyan?
11. ¿Imaynatá warmi qusanta qhawanan tiyan, imatá chaywan tarinqa?
12. ¿Imaptintaq allinllawan warmi qusanman jatunpaq qhawaspa, yuyasqanta willanan tiyan?
13. a) ¿Imatá casarasqa warmi ruwananpaq Tito 2:4, 5 nin? b) ¿Imatá Biblia t’aqanakuymanta, divorciakuymanta ima nin?
14. ¿Imaynatá Jesús wawaspaq tiempochakurqa imatataq wawas tatasninkumanta munanku?
15. ¿Imatá tatas ruwankuman wawasninkuta jark’anankupaq?
16. ¿Imatataq Jesús discipulosnin pantaptinku ruwarqa? ¿Imatataq chay tatasman yachachin?
17. ¿Imaraykutaq Jesusjina wawas ruwananku tiyan?
18. ¿Imaraykutaq Jesús, Jehová Tatanta tukuy imapi kasukurqa, wawas kasukuspa pikunatataq kusichinku?
19. a) ¿Imaynatá Supay, waynasta, sipaskunata ima juchaman tanqan? b) Wawas mana allinta ruwaptinku, ¿imaynatá tatasnin ñak’arinku?
20. Familia kusisqa tiyakunanpaq, ¿imatataq sapa juk ruwanan tiyan?
21. ¿Ima k’acha kawsaytaq qhipaman suyawanchik, imaynatá kunan familianchikwan kusisqa kawsakusunman?


text:
Latin simi
Latin simi (Lingua latina) nisqaqa romanukunap rimaynin karqan. Roma llaqtayuq atipaqkunaqa urin Iwrupapi, kunti Asiyapi, chinchay Afrikapipas mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata anchuchispa. Chaymantataqmi musuq simikunam, romanu simi nisqa paqarirqan: Kastilla simi, Purtuyis simi, Fransis simi, Italya simi, Rumanya simi. Tukuy chay rimaykunataqa latin siq'i llumpawanmi qillqanku.
Yachaykunapiqa, Katuliku inlisyapipas chunka isqunniyuq pachakwatakamaraqmi chay simita llamk'achirqanku. Chay qhipaq latintaqa musuq latin simi ninchik.


text:
Johan Cruyff
Hendrik Johannes Cruijff sutiyuq runaqa, "Jopie" qayay sutiyuq, (* 25 ñiqin ayriway killapi 1947 watapi paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi, pukllaykamachiqpas.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johan Cruyff.
- Web Site - Johan Cruyff
- Web Site Johan Cruyff Foundation
- Web Site Cruyff Academics International
- Qillqa Johan Cruyff - Web site FIFA
- International Football Hall of Fame: Johan Cruyff
.


text:
Jehoväpa testiguncuna, ¿mayancunam canchic?
Imaymana limaycunapi, ñatac imaymana malcacunäpimi śhapacamú. Jucllapimi, juc caminullaćhumi cayalcá. Lluyta janapayan, Jehová Diosta, alawayninchicmi. Paymi Diospi Bibliaćhu limashanca. Licalichica lluy ima cäcunatapis. Jesusta atichïta callpanchacuyanchicmi, ñatac Cristianocuna nimaptinchic cushicunchicmi. Walan walanmi yanapanchic nunacunata Bibliapi, ñatac Diospa Gubiernunpi yaćhachïta. Jehová Diospi, Gubiernunpipis limaptinchicmi, Jehoväpa testiguncuna nisha canchic.
Internetćhu päginanchicman yaycuy. Jayćhu Bibliata ligui. Lisipäcamay masta chayćhu ya’acunacta.


text:
Griguryu VII
San Griguryu VII, Griguryu VII huk qanchis ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. VII, Italya simipi: Gregorio VII) Hildebrando Aldobrandeschi sutiyuq runaqa (* 1020 watapi paqarisqa Sovana llaqtapi - † 25 ñiqin aymuray killapi 1085 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
22 ñiqin ayriway killapi 1073 watapimanta 25 ñiqin aymuray killapi 1085 watapikama Tayta Papam.
Santu 1726 watamanta.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu VII.


text:
Wañuy wanay
Wañuy wanay icha Wañuy kamachiy nisqaqa huchallikuq runata wañuchinapaq wanachaymi.
Wañuy wanayqa huk mama llaqtakunapi - ahinataq Iwrupa Huñupi wankurisqa mama llaqtakunapi - manañam kanchu, hukkunapitaq - ahinataq Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Chunwapi, Nihunpi - kunanraqmi llamk'achinku.
Kay hinam taripasqakunata wañuchinku:
- Runa warkhuna
- Uma kuchuy
- Illapay
- Sipina k'urpana (ñawpa pacha Ispañapi, kulunyankunapipas)
- Chamqapuy (Islam mama llaqtakunapi)
- Miyu wapsi ukhu (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
- Miyu t'uksina (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
- Pinchikilla tiyana (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
- Runa kañay (ñawpa pacha Iwrupapi, Kathuliku Inlisyap kamachisqan, layqa qulluypi, inkisisyun nisqapi)
- Chakatay (Romanukunap pachanpi, hinataq Jesus wañurqan)


text:
Kristiyanuchay icha Kristiyanisasyun (cristianización) nisqaqa paganu nisqa manaraq kristiyanu kaq runakunata kristiyanu iñiyta yachachispa chaskichiymi. Chay iwanhilyumanta yachachiyqa iwanhilisasyun (evangelización) nisqam.
Kristiyanuchaypa tiksinqa Jesuspa misyun (misión) nisqa kamachisqanmi: Jesus manaraq hanaq pachata rispa, disipulunkunaman nin, tukuy runallaqtakunata kamachisqaymanta yachachispa bawtisaychik nispa (Mathiyup qillqasqanpa puchukayninpi: 28:18-20), iñiqkunallam qispichisqa kanqa nispa (Markuspa qillqasqan, 16:15-16). Chay Jesuspa nisqawanqa Kristiyanu Inlisyaqa takyachinmi, huk runakunata kristiyanuchananchikmi, qispinankupaq.
Jesuspa yachachisqankamaqa runa qispi munayllamantam Dyusman kutirikuyta atiptinpas, kristiyanu nikuq kamachiqkunam, Hatun Konstantinos sutiyuq romanu hatun qhapaqpa kamachisqanmantapachañas (306-337), hinallataqsi Ispañulkuna kulunyankunapi (ahinataq indihinapaq riduksyun nisqakunapi), munay mana munaylla runakunatam iñiyta chaskiyta atipayarqan, ñawpa iñiyta dyuskunatapas sarupaspa.


text:
Xstrata
Xstrata nisqaqa Suwisa mama llaqtayuq qhuya ruruchinam. Chawpi tiyayninqa Zug llaqtapim, hallch'asqa tiyaynintaq London llaqtapim. Qhuyankunaqa chunka isqunniyuq mama llaqtapim tukuy Tiksimuyuntinpi.
Piruw mama llaqtapiqa 2006 watapi Tintaya llaqtapi (Yawri distritupi, Kiskachay pruwinsyapi, Qusqu suyupi) huk hatun anta qhuyatam rantirqan.
Sallqa waqlliyrayku Tintaya runakunam qhuyawan awqa kaspa thutunku. 2012 watapi thutuykunapiqa wardyakuna iskay runatam wañuchirqan. Kiskachay pruwinsyap Oscar Mollohuanca sutiyuq kurakantam wardyankuna (policía nacional) 30 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi wichq'aspa Ika suyupi Cristo Rey de Cachiche wichq'ay wasiman churarqan. Kiskachay runakuna thutuptinmi 13 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi payta qispichirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Xstrata (llika tiyaynin)
- Xstrata Copper Peru (Xstrata Anta Piruw)
- La lucha de los aborígenes australianos contra una empresa minera gigante suiza. (CorpWatch)
- Gobernanza ambiental y territorial en comunidades afectadas por la explotación minera: La experiencia de las comunidades campesinas de la provincia de Espinar. Perú


text:
Nicolaus Copernicus
Nicolaus Copernicus (Mikołaj Kopernik, Nikolaus Kopernikus) sutiyuq runaqa (19 ñiqin hatun puquy killapi 1473 watapi paqarisqa Toruń llaqtapi, Pulunyapi; 24 ñiqin aymuray killapi 1543 watapi wañusqa Frombork llaqtapi, Pulunyapi) huk quyllur yachaymanta, yupanamanta yachaqsi, hampikamayuqsi karqan.
Copernicusqa De revolutionibus orbium coelestium (latin simipi, Hawa pacha muyukunap muyuriyninmanta) nisqa qillqasqanpiqa musuq yachay tarisqanmanta qillqarqan, Inti tukuy pachap chawpinpi kan, Tiksimuyutaq Intitam muyurin nispa, huk yachaqkuna Tiksimuyu pacha chawpi kan, chaymantaraq iñiptin.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolaus Copernicus.


text:
Inga
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka icha Inga nisqaqa huk kichwa runa llaqtam, Kulumbyapi, Putumayu suyupi Nariñu suyupipas kawsaq, kichwa simita, inga kichwa nisqa k'iti rimayta rimaq. Kulumbyapi tiyaq inka runakuna kikinkumanta rimaspa "ñuqanchik ingakunam" ninku. Kay runakunaqa Tawantinsuyup pachapi mitmaqkuna kaspa kay markakama chayamurqanku. Kunan p'unchaw wakin ingakuna urqukunapi tiyanku (20.100 runa 2009 watapi), waq ingakunapas sach'a sach'api tiyanku (11.300 runa 2009 watapi).
Paykuna aswanta kay llaqtakunapi tiyanku:
- Urqukunapi
- Santiago
- Colón
- San Andrés
- Aponte, Nariñu
- Amarumayu sach'a sach'api
- Yunguillo, Condagua hukkunapas Mocoapi
- Wayuyaku hukkunapas Bota Caucanapi
- Challwayaku, Puerto Limón, San Miguel de la Castellana Villagarzónpi
- Putumayu patan Puerto Ospinapi
- Yarinal, Puerto Umbría hukkunapas Puerto Asíspi
- El Hacha, Concepción, Calenturas hukkunapas Puerto Leguízamopi
- Yurayaku, Fragua mayu, Solano, Valparaiso hukkunapas Caquetápi
Astawan Kulumbyapi waq qhichwa simi rimaq runakuna kanku, ichaqa paykuna mana ingakunachu kanku, kay qhichwa simi rimaq runakunaqa napurunam kanku. 2009 watapi 7.700 napuruna Kulumbyapi tiyarqanku.


text:
Giuseppe Meazza
Giuseppe Meazza sutiyuq runaqa, (* 23 ñiqin chakra yapuy killapi 1910 watapi paqarisqa Milano llaqtapi - 21 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watapi wañusqa Rapallo llaqtapi) Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Churinkuna:.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Siriy A (2): 1929-1930; 1937-1938
- Italya Kupa (1): 1938-1939
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Giuseppe Meazza.


text:
Mera kitilli
Mera kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Mera) Ikwadur mama llaqtapi huk llaqta kitillim , Pastasa markapi. Mera kitipi. Uma llaqtanqa Mera llaqtam (669 llaqtayuq, 2001 watapi).
Mera kitilliqa qillqaq Juan León Meramanta [1] sutichasqa (Ikwadurpa llaqta takinmanta kastilla simi rimakuna).
- Puyu llaqta: 17 km
- Shell: 9 km
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Pastasa mayu, Mankayaku (Mangayacu), Allpayaku mayu (Alpayacu), Tiqri mayu, Anzú mayu, Kilo mayu, Río Chico, UchuminguÍ
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipiqa Pastasa Kichwa runakunam tiyanku.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mera, Abitagua, Pindo Mirador, Veinticuatro de Mayo, Álvarez Miño, La Julita, hukkunapas.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ ec.lirondo.com/ Mera kitillimanta (kastilla simi)]


text:
Pedro Domingo Murillo pruwinsya
Pedro Domingo Murillo pruwinsya (kastilla simipi: Pedro Domingo Murillo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Pallqa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Qutapata mamallaqta parki
- Urqukuna: Chakaltaya - Illimani - Wayna P'utuqsi
- Mayukuna: Chuqiyapu mayu - Untujawi mayu - Urqu Jawira - Sunku mayu (Río Zongo)
- Quchakuna: Inkachaka qucha - Milluni qucha - Sunku qucha (Laguna Zongo)
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Lukaspa qillqasqan
Lukaspa qillqasqan (grigu simipi: eὐaYYέλιov katὰ Aoukᾶv, kastilla simipi: Evangelio según san Lucas) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Lukaspa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa kimsa ñiqin qillqanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Lukaspa qillqasqanpa tawan ñawpaq uma rakikuna
- Lukaspa qillqasqan, bible.is nisqapi:
- Lukaspa qillqasqan, bibles.org nisqapi:


text:
Ransis simi
Ransis simi,[1] Fransis simi icha Ransiya simi nisqaqa huk romanu simim, latin simimanta paqarisqa. Fransiya mama llaqtapi yurispa, fransis atipaqkunaqa lliw Tiksi muyuntinpi, Kanadapi, Afrikapipas mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata anchuchispa.
Kunanqa purtuyis simitaqa kay mama llaqtakunapim rimanku:
- Afrika mama llaqtakunapi ufisyal rimay
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Clodoaldo Soto Ruiz: Runasimi-kastillanu-inlis llamkaymanaq qullqa. University of Illinois, 2010. p. 147. y. 245 - ransis.


text:
TAPANMANTA | ¿WAÑUY CHINKANMANCHU?
Wañuypa atiynin
Wañoyqa runasta sinchʼita llakichin. Casi ni pi chaymanta parlayta munanchu. Jinapis tukuy, maykʼajllapis wañuywan tinkunanchej kanqa.
Ni pipis tatan, qosan, chayri wawan wañupunanpaj wakichisqachu kashan. Chay llakeyqa ujllata, chayri pisimanta pisi chayamunman. Imayna kajtinpis, sinchʼita llakichikun, nitaj chaymanta ayqesunmanchu.
Antonioj tatanqa uj accidentepi wañuporqa. Pay nin: “Wasiykej punkunta cementowan llutʼaykuspa, llavetapis qhechusunkuman jina. Ujtawan mana yaykuyta atinkichu. Wasiykimantaqa yuyarikullankiña. Nitaj imatapis ruwayta atinkichu. Chay sinchʼi llakiy qanman chayamususqantaqa, mana creeyta atinkichu”, nispa.
Dorotea 47 watasniyoj kashajtin, qosan wañuporqa. Payqa domingosninta anglicana iglesiapi wawasman yachachej. Wañusqas waj lugarpi kausashasqankuta creejtinpis, iskaychasqa kasharqa. Chayrayku pastorninman tapusqa: “¿Maymantaj wañupuspa rinchej?”, nispa. Pastortaj kutichisqa: “Ni pi yachanchu. Wañuspapunichá chayta yachasunchej”, nispa.
¿Jinachu kanman? ¿Wañusparajchu chayta yachasun? Chayri, ¿waj jinamanta yachayta atisunmanchu?


text:
Template:Welcome/qu
Meta nisqapi allin hamusqayki![edit]
Rimaykullayki Welcome/qu, allin hamusqayki Wikimedia Meta-Wiki nisqapi! Kay llika tiyayqa tukuy Wikimedia ruraykamaykunata t'inkinakunapaq rimanakunanchikpaqpas. Kawpayniykumanta p'anqatapas ñawiriykiman. Rimay t'ikraykunata munaspaykimanqa, Meta:Babylon nisqaman riykiman. Meta:Babel icha Wikimedia Forum nisqaman willayniykitapas kachaykiman (ama hina kaspa, manaraq kachaspa p'anqap hawanpi ima hina rurana nisqakunata ñawiriy). Munaspaykimanqa, rimanakuy p'anqaypi tapuwaykiman. Kusikuspa llamk'apuy! ~~~~
Llamk'apuy[edit]
- Silq'uyniykiqa rantipusqa plantillapim ch'aqtasqa kanqa; tawantin tildeqa (~~~~) manam qillqamunaykichu kachkan - ichataq manam waqllinqachu.


text:
Mikhuq
Mikhuq nisqakunaqa ima mikhuna nisqatapas ukhunchakuspa mikhuq kawsaqkunam: uywakuna runakunapas.
Mikhuqkunaqa yurakunata icha huk uywakunata mikhuspa kawsa imayayta chaskinku. Huk kawsaqkunap kawsa imayaymanta kikinpa kawsa imayayninta mana kawsa imayaykunatapas ruraykunku. Tukuy mikhuqkunaqa samanmi, wayayta chaskispa, chimlasayta yaku wapsitapas wayra pachaman kachaykuspa.
Mikhunankamataq mikhuqkunataqa kay hinatam rakinchik:
- Yura mikhuq nisqakunaqa yurakunallatam mikhun, ahinataq waka, kawallu.
- Aycha mikhuq nisqakunataq uywakunallatam mikhun, ahinataq puma, tiwrun.
- Aya mikhuq nisqakunataq wañusqaña uywakunallatam mikhun, ahinataq wiskul.
- Tukuy mikhuq nisqakunataq yurakunata uywakunatapas mikhun, ahinataq khuchi, wallpa.
- Suysuspa mikhuq nisqakunataq ima ch'iñichakunallatapas - añakikunata, ch'ulla kawsaykuqkunata, huk uchuylla kawsaqchakunatapas - mikhun, ahinataq lakachu.


text:
Malwa yura rikch'aq ayllu
Malwa yura rikch'aq ayllu (Malvaceae) nisqaqa huk iskay phutuy raphiyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, lliwmanta aswan qurakunam, 240-chá 250-chá rikch'ana.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- kampik (Theobroma)
- kakaw (Theobroma cacao)
- patas (Theobroma bicolor)
- saqsa kuti (Theobroma ferruginea)
- siku patasi (Herrania)
- tilu (Tilia)
- lupuna (Ceiba)
- yawar wiqi (Ochroma)
- bawbab (Adansonia)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Malwa yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Malwa yura rikch'aq ayllu
- Sistemática de plantas


text:
Internet
Internet - inlish simipi Interconnected Networks: T'inkinakusqa llikakuna - lliw tiksimuyuntinpi antañiqiq llikakunap ancha hatun llikanmi, yawirkawan icha ankichiywan t'inkinakusqa, antañiqiqpura willakunata qunakunapaq. Tiksimuyuntinpi ima antañiqiq kay internetpi t'inkisqa kayta atinmi. Antañiqiqkunaqa willankunata "tantari qillqa" (protocol) nisqakunawanmi qunakun.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internetqa 1969 watapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqanakuy ministiryunpa (Pentagon nisqap) ARPANET nisqa antañiqiq llikanmantas paqarirqan. Hatun yachaywasikunas, k'uskiykuy sunturkunapas chay ARPANET nisqataqa willanakunapaqsi llamk'achirqan. Chay pachas UNIX nisqa llamk'aykuna llikatapas kururachirqan. 1982 watapiqa ARPANET TCP/IP (Transmission control protocol / Internet protocol, "karpay llanchiy tantari qillqa / t'inkinakusqa llikakuna tantari qillqa") nisqa tantari qillqatas llamk'achiyta qallarirqan. 1993 watapi WWW (Internet p'anqakunap llikan) paqariptin, internet anchata mastarikuytam qallarirqan.
Internetpa minkankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- E-chaski (Iliktrun chaski): E-mail
- Karu willanakuy llika Telecommunication Network (Telnet)
- Sinru wantuy tantari qillqa: File Tranfer Protocol (FTP)
- Internet p'anqakunap llikan: World Wide Web (WWW) - Hypertext transfer protocol HTTP, Hypertext Markup Language HTML


text:
Julio César Chávez
Julio César Chávez González sutiyuq runaqa icha Nino Benvenuti (* 12 ñiqin anta situwa killapi 1962 watapi paqarisqa Obregón llaqtapi - ), Mishikupi mama llaqtaq kurku kallpanchaq runa.
Tayta:
Yachay wasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pachatin kampiun peso superpluma CMB
- Pachatin kampiun peso ligero AMB
- Pachatin kampiun peso ligero CMB
- Pachatin kampiunpeso superligero CMB
- Pachatin kampiun peso superligero FIB
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Julio César Chávez.
- lasnoticiasmexico.com


text:
Wallpari
Wallpari nisqaqa ima yuyaychakuspa kamarispa musuqta tarisqapas, allwiya kaqpas, ima kaqpas.
Kaymi huk wallparikuna:
- Nina (ancha ñawpa pacha wallparisqa)
- Uywariy (ñawpa pacha wallparisqa)
- Sapatu (ñawpa pacha wallparisqa)
- Churana, P'acha (ñawpa pacha wallparisqa)
- Ayñikuna (ñawpa pacha wallparisqa)
- T'iksu pampa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wanqhana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'imina (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'illay llamk'ay (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wayra tanqana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wariqulli (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qillqa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qalla (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Pillinku (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Aysana phiruruntin (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Ninachaq
- Aysay wichq'ana
- Liwru ch'ipachina (Johannes Gutenberg-pa wallparisqan)
- Illap'u pusapuna (1753 Benjamin Franklin-pa wallparisqan)
- Wapsi kuyuchina (1769 James Watt-pa wallparisqan)
- Antakuyu: Wapsi antakuyu (1814 George Stephenson-pa wallparisqan)
- Pinchikilla pila (1800 Alessandro Volta-p wallparisqan)
- Pinchikilla kuyuchina, Pinchikilla ruraq
- Pinchikilla sansa k'anchana (Thomas Alva Edison-pa wallparisqan)
- Rawray kuyuchina: Diesel kuyuchina, Otto kuyuchina
- Iskaymuyu
- Mutur phirunku
- Antawa
- Antanka
- Karu rimay
- Ankichiy
- Ñawikaruy
- Antañiqiq


text:
Mawk'a Grisya
Mawk'a Grisya icha Klasiku Grisya nisqaqa pusaq kaq Kristup ñawpan pachakwatamanta (grigu simipi ñawpaq kaq qillqasqakunamanta pacha) 146 Kristup ñawpan watakamam (romanukunap Grisyata atipasqankama) Grisyap wiñay kawsayninpa mit'ankunatam ninchik. Chaypacha Grisyapi achka qillqaqsi karqan, yachay wayllukuqsi.
Mawk'a grigukunaqa manas hukllachu mamallaqtapi kawsarqan, ichataq achka uchuylla mana warkukuq, polis nisqa mamallaqtachakunapis.
Mawk'a Grisyapi kasqa qillqaqkuna, yachay wayllukuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Aristotelis (Apισtotέλnς)
- Iródotos (Hpόδotoς)
- Ipokratis (Iππokpάtnς)
- Omiros (Όunpoς)
- Platon (Πλάtwv)
- Pithagoras (ΠuθaYόpaς)
- Sokratis (Ewkpάtnς)
Mawk'a Grisyapi kasqa kawpaq runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Periklís (Πepιkλής) (490 kñ - 429 kñ, Athinapi pulitiku)
- Hatun Aleksandros (AλέEavδpoς o MέYaς) (356 kñ – 323 kñ, Makidunyap qhapaqnin)


text:
Iliada
Iliada icha Iliás nisqaqa (grigu simipi Ἰλιάς, Iλιάδa) ñawpa grigukunap epos nisqa harawi willaykuyninsi karqan, Omirospa qillqasqansi, Truyanu maqanakuy nisqamanta willaq.
Iliadaqa runa qhapaq nisqa Agamemnon sutiyuq qhapaqpa Akhiliyas sutiyuq hatun awqaqwan rimanakuynin, hayu kayninmantam willan. Chay Akhiliyas ancha phiñakuspas huk mit'a mana maqanakuyta munaptinsi, achka grigu awqaqkuna wañun, paypurataq Akhiliyaspa qhuchumasi, Patroklos sutiyuq. Runakunap kinrayninpiqa grigu dyuskunam maqanakun. Athini grigukunap larunpi maqaykuptin, Aristaq Truyanukunap masinmi karqan. Patroklospa wañuyninmanta astawanraq phiñakuspa, Akhiliyas Ektor sutiyuq truyanuwan maqanakuspa wañuchin. Iliada tukukun Akhiliyaspa pisiyaq phiñakuyninwanmi, manaña Akhiliyaspa wañuyninmanta, manaña Truyap puchukayninmanta willaspa.
Iliadaqa lliw Iwrupapi qillqakunamantaqa aswan ñawpa pachamantas karqan, 730 kñ watamantas. Odisiyataq Iliadamanta iskay chunkachá aswan qhipaq.


text:
Familiapi cushilla causangapaca ¿imashi minishtirin?
Ashtaca culquita charina.
Juyaita ricuchina, o
¿shujta cosascunacha minishtirin?
BIBLIACA NINMI
‘Taita Diospa Shimita uyashpa pactachijcunaca ninandami cushijun’ nishpa. (Lucas 11:
BIBLIACA AYUDANMI
Tucui shunguhuan juyarichun (Efesios 5:
Respetarishpa causachun (Efesios 5:33).
Familiapi seguro sintirichun (Marcos 10:
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Ishcai yuyaicunata ricupashun:
1 Familiataca Diosmi callarichirca. Bibliapica ninmi, Jehová Diosmi Adanda Evataca igual causachun churarca nishpa (Génesis 2:
18-24). Shinaca, Dios callarichishcamandami familiacunaca tian. Chaita yachanaca ¿imamandata ali can?
Yuyapai: Shuj juyailla bordashca camisata ricushpa imashina rurashcata yachangapaca ¿pitata tapupanguiman? ¿Nacha camisata bordajta tapupanguiman?
Shinallatami familiapi cushilla causangapaj munashpaca, familiata callarichij Jehová Diosta tapuna capangui.
2 Taita Diosmi ñucanchita cuidajun. Quiquinda, quiquinba familiatapash ‘Dios cuidajujpimi’ paipa consejocunata Bibliapi mascana capangui (1 Pedro 5:
6, 7). Jehová Diosca munanmi tucuicuna cushilla causachun. Shina causachunmi Diospa consejocunaca ayudan (Proverbios 3: 5, 6; Isaías 48: 17, 18).
TAPURIPAI
¿Imashinata ali cusa, ali huarmi o ali taita, ali mama caita ushani? nishpa.
Bibliapi ima nijta ricupai EFESIOS 5:


text:
Filip Vujanović
Filip Vujanović (sirbya simipi:Филип ByjaHoBић) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Beograd llaqtapi - ) huk Yanaurqu mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Svetlana Vujanović .
Churinkuna: Tatjana, Nina wan Danilo.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Filip Vujanović.


text:
San Matías amachasqa sallqa suyu
San Matías amachasqa sallqa suyu (kastilla simipi: Area Natural de Manejo Integrado San Matías) suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Santa Krus suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Matías parkipiqa kanmi 874 laya yurakuna.
- Tabebuia ochracea
- Mara yura rikch'aq ayllu:
- Yaku tukuta Guarea macrophylla
- Astronium fraxinifolium
- Copernicia alba
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyuqa kanmi 14 laya ñuñuqkuna 11 aylluwan, 142 laya pisqukuna 46 aylluwan, suchuqkuna 11 ayllupi, 24 laya allpa yaku kawsaqkuna 5 ayllupi.
- Yaku puma Pteronura brasiliensis
- Odocoileus dichotomus
- Ozotoceros bezoarticus
- Q'utu k'usillu: Alouatta caraya
- Wankana: Tayassu pecari
- Suri: Hatun suri Rhea americana
- Luru: Anodorhynchus hyacinthinus
- Luru: Amazona aestiva
- Uturunku Panthera onca
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Kiru
Kiru nisqakunaqa runap, tulluyuq uywakunappas siminpi khachunapaq kurku yawrikunam.
Runa wawaqa iskay chunka tawayuq ñuñu kiruyuqmi. Chay ñuñu kirukuna paskakuptin, kimsa chunka suqtayuq wiñaypaq kirukunam wiñan.
- Ñawpaq kiru (dentes incisivi)
- Allqu kiru icha Ñawi kiru (dentes canini)
- Ñawpaq maran kiru (dentes praemolares)
- Maran kiru (dentes molares)
- Waqsa kiru (dentes torti)
- Antar kiru (dentes cuprei)
- Ñuñu kiru (dentes lactei)
- Wiñaypaq kiru (dentes permanentes)
- Waqaru (molares serotini)


text:
19 YACHAQANA
Diospa munakuyninpi kallaypuni
¿Imatataq Diosta munakuy niyta munan?
¿Imaynatá Diospa munakuyninpi kallasunmanpuni?
¿Imaynatá Jehová paypa munakuyninpi kaqkunata t’inkanqa?
CAMPOPI purichkaptiyki cielopi phuyus yanayarichkasqanpi t’ukuriy. Jinallamanta lliwq lliwq nirin, manchaytataq para jich’akamun. Qamtaq mana juq’uchikunaykirayku, usqhayllata pakakuq ayqinki. Juk ch’ukllata tarispataq, chaypi pakakunki. Chayta tarispa, ¿maytacharí kusikunki?
2 Kunanqa, manchachikunapaqjina saqra p’unchaykunapi kawsachkanchik, llakiymanta junt’a, chaytaq astawan yapakuchkan. Kunan jina llakiypis kawsayninchik kachun, tukuy llakiykunamanta jark’akusunman. ¿Imapitaq jark’akusunman? Biblia nin: “[Jehová] Tata Diosman nisaj: Qan kanki pakakunay, jark’achasqa wasiy, Diosniytaj; qampi atienekusaj”, nispa (Salmo 91:2).
3 Jehovaqa, tukuy imata Ruwaq, tukuy atiyniyuq Dios, paytaq jark’ayta atiwasunman. ¿Manachu chay may jatun t’inka kasqanta nisunman? Payqa tukuy imamanta astawan atiyniyuq. Pipis ñak’arichiwanchik chayqa, Jehová tukuy llakiyninchikta chinkachiyta atin. ¿Imaynatá Jehovapi jark’akusunman? Paypi atienekuspa. Astawanpis Bibliaqa jinata waqyawanchik: “Diospa munakuynimpi kallaychejpuni”, nispa (Judas 21). Arí, Diospa munakuyninpi kanallanchikpuni tiyan, manataq jayk’aq paymanta karunchakunanchikchu tiyan. Jinata ruwasunchik chayqa, Diosninchik jark’allawasunchikpuni. Chaywanpis, ¿imaynatá Ruwawaqninchikman astawan qayllaykusunman?
DIOS MUNAKUSUSQANPI T’UKURIY, KIKINTATAQ PAYTA MUNAKUY
4 Jehovaqa, imaymanamanta munakuyninta rikuchiwanchik. Yuyarina imaynatachus munakuwasqanchikta, jinamanta munakuyninpi kanallanchikpaqpuni. Kay libropi Bibliamanta imastachus yachakusqaykipi t’ukuriy. Diosqa, juk k’acha wasita kusisqa tiyakunanchikpaq quwarqanchik, chay wasitaq, kay Jallp’a, ch’uwa yakusniyuq, achkha mikhunayuq ima, chantá may chhika k’achitu animales kallantaq. Chantá, Biblia Diospa yuyaychasqan kasqanta yachanchik, chaypitaq Payqa imaynachus pay kasqanta, sutinta ima willawanchik. Biblia ninjina, Jehová munasqa Churinta kay pachaman kachamurqa, ñuqanchikrayku ñak’arinanpaq, wañunanpaq ima (Juan 3:16). Jinamanta Diosqa, juk jatun regalota quwarqanchik, chayrayku qhipapaq juk sumaq kawsayta suyachkanchik.
5 Qhipaman sumaqta kawsananchikpaq Jehovaqa, Jesusniqta janaqpachamanta kamachimunanpaq, juk Reinota churarqa. Kay Reinoqa tumpamantawan tukuy llakiykunata chinkachinqa, Jallp’atataq juk paraisoman tukuchinqa. ¡Chaypimá sunqu tiyasqa, wiñaypaq kusisqa kawsakusunchik! (Salmo 37:29.) Kunanqa, chay p’unchaykuna chayamunankama, Diospa kamachiykunasnin kusisqa kawsakunapaq yanapawanchik. Jehová wak regalota qullawarqanchiktaq, chay regaloqa: Diosmanta mañakuy, mañakuyniqta tukuy imamanta paywan parlayta atinchik. Kaykunaqa, Diosninchik tukuyta munakuwasqanchikta rikuchiwanchik.
6 Kunan, kayta tapukunayki tiyan: “¿Imaynatá Jehová munakuwasqanman kutichiyman?”, nispa. Ichá wakinkuna, “Jehovata munakuspa”, nispa ninkuman. ¿Kikillantataqchu qampis ninki? Jesusqa, astawan jatun kamachiymanta parlaspa nirqa: “[Jehová] Diosniykitaqa munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwantaj”, nispa (Mateo 22:37). Ichá qampis Jehovata munakunki, chaywanpis, ¿imatataq astawan ruwanayki tiyan, Diosta tukuy sunquykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwantaq munakunaykipaq?
7 Biblia yachachisqanmanjina Diosta munakuyqa mana Diosta munakuni niyllachu manaqa astawanraq niyta munan. Allinta jap’iqanapaq juk manzanawan kikinchana: Qam juk manzanata munaptiyki, manzanap mujullanta mikhuspa, ¿mujullanwan saksawaqchu? Mana, ¿icharí? Imaraykuchus mujuqa tarpunapaq, mana mikhunapaqchu. Jinallataq Diosta munakuyninchikqa, mujitujinalla; puqunanpaqqa, wiñananraq tiyan. Chayrayku Biblia nin: “Diosta munakoyqa kamachisqasninta junt’aymin, kamachisqasninta junt’aytaj atina jinalla”, nispa (1 Juan 5:3). Arí, chiqamanta Diosta munakuyqa, ruwasqanchikpi rikukunan tiyan (Mateo 7:16-20).
8 Diosta munakusqanchikta rikuchinchik, kamachisqanta kasukuspa. Jehovap kamachisqanqa junt’ayta atinajinalla, mana llasa q’ipijinachu. Chantá, tukuy imata Diosninchik kusisqa kawsakunanchikpaq kamachiwanchik (Isaías 48:17, 18). Jehová munasqanmanjina ñanninpi pusanawanchikta saqispaqa, tukuy imamanta agradecekusqanchikta rikuchinchik. Llakikunapaqjina kunan tiempopi, wakin runaslla Diosman agradecekunku. Ñuqanchik mana Jesuspa p’unchayninpi runasjinachu kananchik tiyan. Juk kutiqa, Jesús lepra unquyniyuq chunka runasta jampirqa, chay chunkamantataq juklla graciasta quq kutimurqa (Lucas 17:12-17). Tukuypis chay runajina kayta munanchik, manataq chay jisq’un runasjinachu, ¿icharí?
9 Jina kaptinqa, ¿Jehovap ima kamachiykunasnintataq kasukunanchik tiyan? Wakin kamachiykunata kay libropi yachanchikña. Chaywanpis, Diospa wakin kamachiykunasninmanta parlarina, chaykunata kasukuspaqa Diospa munakuyninpi kallasunchikpuni.
ASTAWAN JEHOVAMAN QAYLLAYKULLAYPUNI
10 Jehovaman qayllaykunapaq payta sumaqta riqsinanchik tiyan. Chayrayku Diosmanta yachakullaypuni. Juk urqupi kachkasqaykipi t’ukuriy, manchaytataq chirimuchkan, qamtaq, q’uñikunaykipaq ninata jap’ichinki. ¿Nina wañupunanta saqiwaqchu? Mana, ¿icharí? Nina mana wañupunanpaq inqhanallaykipuni tiyan, nina wañupunanta saqinki chayqa, chirimanta qampis wañupuwaq. Imaynatachus llamt’a nina mana wañunanpaq yanapan, jinallatataq Diosmanta astawan yachakusqanchikqa, Diosta munakuyninchik mana chiriyapunanpaq yanapan (Proverbios 2:1-5).
11 Jesusqa, discipulosnin Jehovata, chiqa kaq Palabranta ima munakunankuta munarqa. Wañuymanta kawsarimuytawan Jesús iskay discipulosninman Hebreopi Qillqasqasmanta ima profeciaschus paypi junt’akusqanta sut’incharqa. ¿Imaynataq discipulosnin sientekurqanku? Paykuna nirqanku: “Manachu sonqonchej k’ajarerqa ñampi parlashawajtinchej, Diospa Palabrantataj sut’inchashawajtinchej?”, nispa (Lucas 24:32).
12 ¿Manachu Bibliamanta yachakuchkaptiyki, sunquykipis k’ajarirqa, kusirikurqa, Diostataq astawan munakunaykipaq tanqasurqa ima? Jinachá karqa. Achkha runaspata sunqunku kikillantataq k’ajarirqa. Kunanqa Diosta munakuyninchik, mana wañunanchu tiyan, manaqa wiñanan tiyan. Mana kunan tiempopi saqra runasjinachu kananchik tiyan, Jesús paykunamanta parlaspa nirqa: “Ashkhaspa munakuyninku chiriyaponqa”, nispa (Mateo 24:12). Jehovata munakusqayki, Biblia yachachisqanta munakusqayki ima, mana chiriyapunanpaq, ¿imatá ruwawaq?
13 Jehovamanta, Jesucristomantawan yachakullaypuni (Juan 17:3). Bibliamanta ñawirisqaykipi allinta t’ukuriy, tapukuytaq: “¿Imatataq kay ñawirisqay Jehovamanta yachachiwan? ¿Astawan Diosta tukuy sunquywan, almaywan, yuyayniywan ima munakunaypaq yanapawanchu?”, nispa (1 Timoteo 4:15). Jinata t’ukurinki chayqa, Jehovata munakuyniyki mana chiriyapunqachu.
14 Jehovata munakusqanchik mana chiriyapunanpaq, mañakunallanchikpuni tiyan (1 Tesalonicenses 5:17). Chunka qanchisniyuq yachaqanapi, mañakuy Diospa jatun regalon kasqanta rikurqanchik. Imaynatachus runa masinchikwan astawan parlaspa astawan payman qayllaykunchik, kikillantataq Jehovawan parlaspa astawan payman qayllaykunchik. Mana kikillantapunichu parlaspa Diosmanta mañakunanchik tiyan; allinta t’ukurispa paywan parlananchik tiyan. Jehovawanqa, imaynatachus juk munasqa wawa tatanwan parlan, kikillantataq parlananchik tiyan. Paywan sunqunchikmantapacha jatunpaq qhawaspa llamp’u sunquwan parlananchik tiyan (Salmo 62:8). Arí, Diosta yupaychananchikpaq sapitanchik Bibliata ukhunchananchik tiyan, chantapis llamp’u sunquwan mañakunanchik tiyan. Jinamanta Diospa munakuyninpi kallasunchikpuni.
DIOSTA YUPAYCHAY KUSICHIWANCHIK
15 Tukuypis sapallanchik Bibliamanta yachakuspa, Diosmanta mañakuspa, Diosta yupaychanchik. Kunanqa, wak runaswan kachkaspa ruwasqanchikmanta parlarina, chay ruwayqa: yachakusqanchikmanta willariy. ¿Pillamanpis Bibliamanta parlarqankiñachu? Jina kaptinqa allinta ruwanki (Lucas 1:73-75). Jehovamanta yachakusqanchikta wakkunaman willaptinchik, Jesús chiqa cristianosman kamachisqanta junt’achkanchik, chay kamachiytaq: Diospa Reinonmanta tukuy runasman willay (Mateo 24:14; 28:19, 20).
16 Apóstol Pabloqa, runasman willaytaqa sumaqpaq qhawarqa (2 Corintios 4:7). Jehovamanta, munayninmanta ima parlayqa, astawan sumaq ima llamk’aymantapis. Chayta ruwaspaqa Diospaq llamk’achkanchik, chaytaq yanapawanchik. Runasman willamuspaqa, llamp’u sunqu runasta Jehovaman qayllaykunankupaq yanapanchik, chantá wiñaypaq kawsanankupaq yanapallanchiktaq. ¿Ima ruwaytaq astawan kusichiwasunman? Astawanpis, Jehovamanta, Palabranmanta parlaspaqa, iñiyninchik, Diosta munakuyninchikpis wiñan. Jehovataq ruwasqanchikta sumaqpaq qhawan (Hebreos 6:10). Rikunchikjina, runasman willamuyqa Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni yanapawanchik (1 Corintios 15:58).
17 Usqhayta Diospa Reinonmanta willakunan tiyan. Biblia nin: “Diospa Palabranta willaraypuni tutapis, p’unchaypis, ima ratollapis”, nispa (2 Timoteo 4:2). ¿Imaptintaq usqhayta willananchik tiyan? Jinata Biblia nisqanrayku: “[Jehová] Diospa jatun p’unchaynenqa qayllamushanña. Qayllapiña kashan, usqhayllatataj chayamushan”, nispa (Sofonías 1:14). Arí, saqra runasta chinkachinanpaq Jehovap p’unchayninqa, usqhayta qayllamuchkan. ¡Runastaq chayta yachananku tiyan! Runasqa, kunanmantapacha Jehovata Kamachiqninkutajina qhawayta yachananku tiyan, imaraykuchus Diospa p’unchayninqa “chayamonqapuni” (Habacuc 2:3).
18 Jehovaqa, chiqa yupaychaqkunawan khuska yupaychananchikta munan. Chayrayku Palabran jinata nin: “Purajmanta kallpachanakuspa yanaparinakunachej, munanakuypi kawsananchejpaj, allin ruwaykunata ruwananchejpajtaj. Chaypajqa Diosta yupaychana tantakuytaqa ama saqeychejchu, imaynatachus wakin saqenku, ajinata. Astawanqa kallpachanakuspa ujkuna ujkunata sonqosninchejta oqharinakuna, astawampis […] [Diospa] p’unchay[nin] qayllapiña kasqanta reparaspa” (Hebreos 10:24, 25). Hermanosninchikwan tantakuspa, munasqa Diosninchik Jehovata astawan yupaychanchik. Chantá, puraqmanta yanapanakunchik, kallpachanakunchik ima.
19 Jehová Diosninchikta yupaychaqkunawan tantakuspaqa, qutuchakuypi astawan paykunawan masichakunchik, munanakunchik ima. Jehovajina ñuqanchikpis k’acha kaykunasninkuta qhawananchik tiyan. Mana suyanachu cristianos mana pantanankuta. Tukuypis juchasapa kasqanchikta yuyarikunanchik tiyan, chantapis yachakusqanchikmanjina mana tukuychu kikinta ruwanchik (Colosenses 3:13). Tukuy sunqunkuwan Jehovata munakuqkunawan amigosta ruwakuy, jinamanta imaynatachus munakuyniyki wiñasqanta rikunki. Hermanoswan khuska Jehovata yupaychaspaqa, Diospa munakuyninpi kallankipuni. Kunan qhawarina imaynatachus Jehová paypa munakuyninpi kaqkunata t’inkasqanta.
“CHEQA KAJ KAWSAYMANTA” CH’IPAKUY
20 Jehovaqa, chiqa sunqu runasta kawsaywan t’inkanqa, ¿imayna kawsaywantaq? Wakinkuna ichá ninkuman: “¿Manachu kawsachkanchikña, chayrayku mikhunchik, ukyanchik, samanchik ima?”, nispa. Wakin kutiqa ichá “¡kaymin kawsayqa!”, nispa ninchik. Chaywanpis Bibliaqa, chiqa kaq kawsaymanta parlawanchik.
21 Bibliaqa, “cheqa kaj kawsaymanta” ch’ipakunanchikta niwanchik. Chayri Qheshwa Biblia ninjina, “wiñay kawsaymanta mana” kacharikunanchikta (1 Timoteo 6:19). Kay “cheqa kaj kawsay[qa]”, wiñay kawsay niyta munan. Mana juchayuq junt’a runa kaspaqa, chiqamanta kawsasunchik qallariypi Dios munasqanmanjina. Chaypacha, Paraisopi mana unquspa, kusisqa, tukuywan allinpi kaspa ima, wiñaypaq ‘chiqa kawsayta’ kawsasunchik (1 Timoteo 6:12). Arí, may k’acha kawsay suyawanchik, ¿icharí?
22 ¿Imaynatá chay ‘chiqa kaq kawsayta’ tarisunman? Manaraq chayta nichkaspa apóstol Pablo cristianosta “allin kajta ruwanankuta, allin ruwanaspitaj qhapaj kanankuta”, nirqa (1 Timoteo 6:18). Arí, wiñaypaq kawsananchikpaq, Bibliamanta yachakusqanchikmanjina ruwananchik tiyan. Chay ‘chiqa kaq kawsay’, ¿pagojina kasqantachu nisunman? Mana; wiñay kawsayqa “Diospa qhasilla k’acha yanapay[nin]”, mana pagochu (Romanos 5:15). Jehovaqa, payta kasukuqkunata yanapayta munan. Payqa, kusisqa, ‘chiqa kaq kawsayta’ tarinaykita munan. Jehová chayjina kawsayta, Paypa munakuyninpi kaqkunaman qunqa.
23 Sapa juk tapukunanchik tiyan: “¿Biblia nisqanmanjinachu Diosta yupaychachkani?”, nispa. Sapa p’unchay “arí” nispa kutichinchik chayqa, allinta ruwachkanchik. Arí, Jehovaqa, jark’awaqninchik. Payqa llaqtanta kay qhipa saqra p’unchaykunapi waqaychachkan. Astawanpis, tumpamantawan juk musuq pachaman pusaykuwasunchik. ¡May sumaq chay kanqa! ¡Maytachá kusikusunchik kay qhipa saqra p’unchaykunapi allin kaqta ruwasqanchikmanta! Kunan allin kaqmanjina kawsanki chayqa, ‘chiqa kaq kawsayta’ jap’ikuspa wiñaypaq kawsakuyta atinki, qallariypi Diosninchik munasqanmanjina.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diosta kasukuspa, pay nisqanta ruwaspa, chiqamanta Diosta munakusqanchikta rikuchinchik (1 Juan 5:3).
- Diospa munakuyninpi kanallanchikpaqpuni, Bibliamanta yachakunachik, tukuy sunquwan mañakunachik, wakkunaman Diosmanta yachachinachik, qutuchakuypitaq Payta yupaychanachik (Mateo 24:14; 28:19, 20; Juan 17:3; 1 Tesalonicenses 5:17; Hebreos 10:24, 25).
- Diospa munakuyninpi kaqkuna wiñaypaq chiqa kaq kawsayta kawsanqanku (1 Timoteo 6:12, 19; Judas 21).
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1, 2. ¿Maypitaq pakakuyta atisunman?
3. ¿Imaynatá Jehovapi jark’akusunman?
4, 5. ¿Imaynatá Diosninchik munakuwasqanchikta rikuchiwanchik?
6. ¿Imaynatá Diospa munakuyninman kutichiwaq?
7. ¿Imaynatá Diosta munakusqaykita rikuchinki?
8, 9. ¿Imaynatá Diosta munakusqanchikta, agradecesqas kasqanchikta ima rikuchinchik?
10. ¿Imaraykutaq Jehovamanta yachakunallanchikpuni tiyan?
11. ¿Jesuspa parlasqan discipulosninpa sunqunkuta k’ajarichirqachu?
12, 13. a) Kunan tiempopi runaqa, ¿Diosta, Bibliatapis munakunchu? b) ¿Imatataq ruwasunman mana munakuyninchik chiriyapunanpaq?
14. ¿Imaraykutaq Jehovawan parlananchik tiyan mana munakuyninchik chiriyapunanpaq?
15, 16. ¿Imaptintaq Diospa Reinonmanta willayta sumaqpaq qhawananchik tiyan?
17. ¿Imaptintaq usqhayta runaman willananchik tiyan?
18. ¿Imaraykutaq hermanosninchikwan tantakuspa Jehovata yupaychananchik tiyan?
19. ¿Imaynatá hermanosninchikta munakusqanchikta astawan kallpachasunman?
20, 21. ¿Imataq ‘chiqa kaq kawsay’ niyta munan, imaraykutaq may k’acha chay kanqa?
22. ¿Imaynatá ‘chiqa kaq kawsayta’ tariyta atiwaq?
23. ¿Imaraykutaq Diospa munayninpi kanallanchikpuni tiyan?


text:
APÉNDICE
Jesucristo prometesqa Mesías
QESPICHIQ Mesiasmantan Jehová Diosqa profetankunaman willaranña. Willaranmi imayna nacenanmanta, predicananmanta, wañunanmantapas chaykunawanqa manan sasatachu Mesiasta reqsisun. Chay profeciakunaqa llapallanmi musphanapaq hinaraq Jesucristopi hunt’akuran. Nacesqanmanta erqe kasqanmantapas willasqanpin reparasun chay profeciakuna k’apak kasqanta.
Profeta Isaiasmi willaranña Davidpa ayllunmanta Mesías nacenanta (Isaías 9:7). Jesusmi chay kamachikuqpa mirayninmanta karan (Mateo 1:1, 6-17).
Profeta Miqueaspas willaranñan “Belén Efrata” llaqtapi Mesías nacenanta kamachikuq kanantapas (Miqueas 5:2). Kay pachaman Jesús hamushaqtinqa Israel suyupin iskay llaqtakuna karan Belén sutiyoqkama. Hukmi Nazaret llaqtaq qayllanpi karan, huknintaq Judá llaqtapi Jerusalenpa qayllanpi. Jerusalenpa qayllanpi llaqtatan ñawpaqpi sutichakuran Belén Efrata, nispa. Chay llaqtapin Jesús naceran, chhaynapin hunt’akuran profeciaq nisqan (Mateo 2:1).
Huk profecian willallarantaq “Egipto suyumanta” Churin lloqsimunanpaq Diospa waqyananta. Chhaynan karan, wawallaraq kashaqtinmi tayta-maman Egipto suyuman aparanku, kamachikuq Herodes wañupuqtintaq Israel suyuman kutinpuranku. Chhaynapin chay profecía hunt’akuran (Oseas 11:1; Mateo 2:15).
200 paginapi tarinki Mesiasmanta willaq profeciakunata, “Profecía” nisqa simiq uranpin kashan Mesiasmanta willaq textokuna. Chay textokunata tupachiy “Hunt’akusqan” nisqa simiq uranpi textokunawan. Chaymi yanapasunki Diospa Simin Qelqa cheqaq willasqanpi iñinaykipaq.
Chay textokunata t’aqwishaspan yuyarinayki chay profeciakuna Jesuspa nacesqanmanta pachak-pachak watakuna ñawpaqtaraq qelqakusqanta. Jesuspuni niran: ‘Hunt’akunanpunin [karan] Moisespa kamachikuy qelqanpi, profetakunaq qelqanpi, Salmo qelqasqakunapipas ñoqamanta llapan qelqasqakuna’, nispa (Lucas 24:44). Bibliaykiwan tupachispan reparanki chay profeciakuna lliwpi hunt’akusqanta.


text:
Familiachö Diosta Adorana Höra: ¿Imatataq rurayanman mas kushikïpaq kanampaq?
Brasilpita juk teytam nin: “Familiachö Diosta Adorayänä Höraqa, llapäkuna shumaq parlakuriyaptïmi tiempuqa raslla pasarin”. Japonpita juk teytanam chunka watayoq wamrampaq kënö nin: “Tiempu pasanqantapis manam cuentata qokuntsu, sinöqa mas yachakurmi sïguita munan. Imanö yachakuyanqäpitam kushishqa sientikun”.
Tsënö kaptimpis, manam llapan wamrakunatsu mas yachakïta munayan. Porqui höraqa ajayäyanmi. Togo nacionpita juk teyta ninqannöpis, “Jehoväta adorëqa manam ajayëpaqtsu kanman”. Y säbadu junaqpaq Isaïas ninqannöpis “alläpa kushikïpaq” kanqantam mëtsikaq familiakuna rikäyashqa. Peru höraqa estudiuta imanö rurayanqampitam ajayëpaqnö kanman (Is. 58:13, 14).
Teyta kaq cristiänukunaqa, entiendiyanmi mana mantsakushpa parlakuriyänampaqnö kaptinlla kushishqa yachakuyänampaq kaqta. Chusku wamrayoq Ralf jutiyoq teytam nin, Familiachö Diosta Adorayänan Höraqa, llapankuna shumaq parlakuriyanqanta y juk estudiu mana niranqanta. Tsënö kaptimpis, yachakuyanqan hörachö altantulla kayänampaq familiankunata yanapëqa itsa fäciltsu kanman. Juk warmim kënö nin: “Höraqa kallpannaqmi sientikö familiäta kushishqa yachakuyänäpaq yanapanäpaq”. ¿Imatataq teytakuna rurayanman mas yachakïta munayänampaq?
WANAYANQANMANNÖ YANAPAYË Y IMËKATA RURAYË
Alemaniapita ishkë wamrayoq teytam nin: “Wanayanqanmannö yanapanantsikqa alläpam precisan”. Ishkë warmi wamrakunayoq Natalianam kënö nin: “Noqakunapaqqa mas precisan, kaqllata rurayänäpa rantin, tukïläyapa rurayanqämi”. Wakin familiakunaqa yachakuyänampaq kaqtam atskaman rakiriyan. Brasilpita ishkë jövin wamrakunayoq Cleiton teytam kënö nin: “Tukïläyapa rurayanqäqa llapäkuna parlakuriyänäpaqmi yanapayäman”. Jina wamrakuna tsë winëlla mana kayaptinqa yachakuyanqan tiemputam rakiyänan cada ünuta wanayanqanmannö yanapayänampaq. Tsëpaqqa alläpam precisan llapankunaman pensëkur, imapita y imanö yachakuyänampaq kaqta alleq rikäyänan.
¿Imatataq wakin familiakuna rurayan kushishqa yachakuyänampaq? Wakinkunaqa Jehoväpaq cantarninmi yachakur qallayan. Mëxicupita Juan teytam kënö nin: “Tsënö rurayanqäqa kushishqa yachakuyänäpaq, y shonqökunata alistayänäpaqmi yanapayäman”. Familiankunaqa yachakuyänampaq kaqwan igualaq canticukunatam akrayan.
Wakin familiakunanam Bibliata leyirnin yachakur qallayan. Y jukninlla leyinampa rantinmi, Biblia willakunqankunata churapanakïkur actuaciontanö leyiyan. Qallananllachöqa tsënö leyi mana gustanqantam Japonpita juk teyta willakun. Peru ishkan wamrankunaqa alläpam kushikuyaq teytankunawan juntu imatapis rurarnin. Wakin familiakunaqa hasta Bibliapa willakïnintam actuayan. Sudafricachö täraq ishkë wamrayoq Roger teytam kënö nin: “Leyirnin shumaq willakïkunata mana tariyanqäkunatam wamräkuna taririyan”.
Jina juk yanapakïqa imallatapis juntu rurëmi. Itsapis Noë ruranqan arcatanö o Salomon ruranqan templutanö ichikllanllata rurariyanman. Tsëkunata rurayänampaq librukunata estudiar yachakïqa kushikïpaqmi kanqa. Asiachömi, pitsqa watayoq warmi wamra, teytankuna y awilan, apostul Pablu ruranqan viäjinkunaman yarpëkur juk pukllata patsätsiyarqan. Wakin familiakunanam Exodu librupa willakïninkunaman yarpëkur pukllakunata patsätsiyashqa. Togo nacionpita 19 watayoq Donald jövinmi kënö nin: “Imëkata rurayanqämi kushishqa yachakuyänäpaq yanapayämashqa”. ¿Familiachö Diosta Adorana Hörachö kushishqa yachakuriyänëkipaq ima rurëllatapis pensarqunkiku?
PUNTALLAPITANA ALISTAKUNANTSIKQA ALLÄPAM PRECISAN
Wanayanqanmannö yanapayanqan y tukïläyapa rurayanqanqa familiachö kushishqa yachakuyänampaqmi yanapanqa, peru tsëpaqqa puntallapitanam alistakuyänan. Höraqa jövinkuna utiriyanmanmi, tsëqa teyta kaqmi imatapis ruranampaq kaqta patsätsinan y puntallapitanam alleq alistakunan. Juk teytam kënö nin: “Puntallapitana alistakuptïqa llapäkunam kushishqa yachakuriyä”. Alemaniapita juk teytaqa puntallapitanam shamoq semänachö imapita yachakuyänampaq kaqta familianta willan. Benin nacionpita pitsqa wamrakunayoq familianam höraqa vidëuta rikäyänampaq patsätsiyan. Y teyta kaqmi tapukïkunata qellqëkur rikäyanqan höra respuestankunata ashiyänampaq puntallapita familianta qorin. Awmi, puntallapita alistakurninqa shumaqmi yachakuriyanqa.
Imapita yachakuyänampaq kaqta musyarninqa, entëru semänachömi tsëpaq parlayanqa y kushishqam yachakuyänan junaqta shuyaräyanqa. Jina imata rurayänampaq kaqta musyarninqa, llapankunam yanapanakuyanqa kushishqa yachakuyänampaq.
ALLÄPAM PRECISAN MANA JAQISHPA RURAYÄNAN
Wakin familiakunapaqqa manam fäciltsu cada semäna yachakuyänampaq.
Mëtsikaq teytakunaqa familiankunata manteniyänampaqmi atska hörakuna trabajayan. Tantiyarinapaq, Mëxicupita juk teytam qoyapa las seispita hasta ampipa las öchuyaq trabajan. Jina hörachöqa Diospa kaqchö imatapis rurayänampaq kaptinmi, Familiachö Diosta Adorayänan Hörata juk junaqpaq cambiariyan.
Imanö kaptimpis, Familiachö Diosta Adorana Hörata mana jaqishpa ruranapaqmi kallpachakunantsik. Togo nacionpita 11 watayoq Loïs jutiyoq warmi wamram kënö nin: “Höraqa illaqpita imapis pasakuptinmi, ichik mas tardiraq yachakur qallayä, peru manam imëpis yachakïtaqa jaqiyätsu”. Familiachö yachakïta mana jaqiyänampaqqa, allim semänakunapa qallanan junaqkunachö yachakuyänampaq patsätsiyanman, tsënöpa imapis pasakuptinqa tsë semänallachö juk junaqpaq cambiariyänampaq.
Familiachö Diosta Adorana Hörata rurarqa Jehovätam adorëkantsik. Tsëmi, familiëkichö llapankuna “mallwa törukunata” sacrificaqnö parlakïninkunawan Jehoväta alabayänampaq kallpachakï (Os. 14:2). Jina llapëkikuna kushishqa yachakuyänëkipaq kallpachakï, “porqui Jehoväpa kushikïninqa tsapäyäshoqniki wayinömi” (Neh. 8:9, 10).


text:
Maynas pruwinsya
Maynas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Maynas) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Ikitus llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kimsayuq distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Maynas pruwinsyapiqa Kukama-Kukamilla, Napurunakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Binidiktu XIV
Binidiktu XIV, Binidiktu XIV huk chunka tawa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XIV, Italya simipi: Benedetto XIV) sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin pawqar waray killapi 1675 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - † 3 ñiqin aymuray killapi 1758 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
17 ñiqin chakra yapuy killapi 1740 watapi watamanta 3 ñiqin aymuray killapi 1758 watapi watakama Tayta Papam.
Prospero Lorenzo Lambertini sutiyuq runaqa.
Tayta: Marcello Lambertini, Mama: Lucrezia Bulgarini.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XIV.


text:
APÉNDICE
Dios Yayapita, Tsuripita, y santu espïritupita rasumpëpa yachatsikïkuna
TRINIDAD nishqanman creeqkunaqa, Dioschöqa kan, kimaq dioskunam niyanmi: Yaya, Tsuri, y Santu Espíritu. Hina, igual-llam kimampis kayan, puëdeq y manam qallanankunapis kantsu niyanmi. Tsëmi, Trinidad yachatsikïchöqa, Yayapis Diosmi, Tsuripis Diosmi, Santu Espïritupis Diosmi y kë kimanqa huk Diosllam kayan niyanmi.
Trinidad nishqanman creeqkuna, manam kë yachatsikïninkunapita alleq willapakïta puëdeyantsu. Tsënö kaptimpis itsa Diospa Palabran yachatsikonqanta creiyanman. Pero Bibliachöqa manam ni huk kutillapis Trinidad nishqan palabraqa yurintsu. Tsënö kaptimpis, ¿kantsuraq Bibliachö ima versïculollapis tsëpaq parlaqnö? Kë tapukïta contestanapaqqa, Bibliachömi këkan Trinidad yachatsikïqa niyanqan versïculota rikärishun.
‘WILLACAMOQQA DIOSMI KARQAN’
Juan 1:1 nishqanchömi nimantsik: “Manaraq imapis captinmi, willacamoqqa quecarqanna. Tsë willacamoqqa Dioswanmi quecarqan, y Pëqa quiquin Diosmi carqan”. Kë capïtulollachömi apóstol Juan claro willamantsik tsë “willacamoqqa” Jesus kanqanta (Juan 1:14). Tsë versïculochö, Willakamoqqa Diosmi karqan, nenqantam wakinqa Tsuripis y Yayapis hukllëlla kayanqanta creiyan.
Yarpänantsikmi kë parte Bibliataqa Griegu idiömachö qellqayanqanta, y tsëpitaraq huk idiömakunaman tumatsiyanqanta. Wakin estudiösokuna, “willacamoqqa Diosmi karqan” nishpa Bibliankunachö churayaptimpis, wakin Bibliakunachöqa hukläyam yurin. ¿Imanir? Biblia qellqaranqan griegu idiomata alleq yachakushqa karmi huk palabrakunata churayashqa. Wakin niyanqanta rikärishun: “Huk diosmi karqan Willakoq”, “Willakoqqa diosmi karqan” y “diosqa Willakoqmi karqan”, niyanmi (Juan. Texto y Comentario, de J. Mateos y J. Barreto, lectura alternativa; Los escritos originales de la comunidad del discípulo “amigo” de Jesús, de Senén Vidal; Cuarto Evangelio. Cartas de Juan, de J. J. Bartolomé). Kë Bibliankuna willakuyanqannöpis, Willakoqqa manam kikin Diostsu karqan. * Tsëpa rantenqa, kë versïculoqa yachatsimantsik, Willakoqqa principal y wakin angelkunapitapis más puëdeq kanqantam, tsëmi huk “diosmi” nin kë versïculochö. Kë textochö, minusculawan “dios” nerqa “puëdeq” kanqantam rikätsimantsik.
MASTA YACHAKURISHUN
Biblia qellqakanqan griegu idiömataqa manam llapan nunakunatsu yachayan. Tsëpenqa, ¿imanötaq alleq musyashwan apóstol Juan qellqanqanta? Más alleq tanteanapaq: Huk profesor huk tëmata alumnonkunata yachatsinman. Tsëpitana, alumnokunaqa llapampis hukläya hukläyatana parlarëkäyanman yachakuyanqampita. ¿Imatataq rurayanman profesor yachatsenqanta alleq musyayänampaq? Kikin profesortachi más tapukuyanman. Tsënöpam más alleq tanteayanqa imapaq parlanqantapis. Tsënömi, Juan 1:1 nishqanta alleq tanteanapaqqa ashinantsik kikin Juan nishqan Evangeliollachö. Tsëchömi, Jesuspita más willakïkunata tarishun. Tsëta tarirerqa más facil-llanam yachakurishun Juan imapaq parlanqantapis.
Tsëmi, capítulo 1, versículo 18 nishqanchö Juan qellqanqanta rikärishun: “Manam pipis ni ime [Llapan Puëdeq] Diosta ricashqatsu”. Pero Diospa Tsurin Jesustaqa nunakuna rikäyarqanmi, tsëmi Juan nimantsik: “[Willakoq, NM] Jesusmi nunaman ticrarir, que patsacho noqacunawan tärarqan. Noqacunam ricayarqä pepa allapa alli queninta” nishpa (Juan 1:14). Tsëpenqa, ¿imanöraq Tsuriqa Llapan Puëdeq Dioswan igual kanman? Hinamampis, “Willacamoqqa Dioswanmi quecarqan” ninmi Juanqa. ¿Imanöraq pipis hukwan junto këkarqa, kikinlla kanman? Hinamampis Juan 17:3 nishqanchöqa, Ciëlochö Yayanwan hukläya kayanqantam Jesus alleq claro rikätsimantsik, y Yayantaqa “qamllam Dios canqui” nishpam qayan. Y Evangelio ushanankunachönam, Juan qellqarqan: “Quecunallata escribirninmi willayaq, Dios Acrashqan tsurin Jesus canqanta creyiyänequipaq” nishpa (Juan 20:31). Kë versïculochöqa, Jesusqa Diosmi nimantsiktsu manam, sinöqa Diospa Tsurin nimantsikmi. Këkunam yanapamantsik Juan 1:1 nishqanta alleq tanteanapaq. Willakoq, o Jesusqa huk “diosmi”, këqa principal ninanmi, pero manam Llapan Puëdeq Dioswan igual ninantsu.
HUK PRUEBA MASTA RIKÄRISHUN
Yarpärishun profesorpaq parlanqantsikta. Profesor yachëkätsiptimpis wakin alumnokunaqa manam alleqqa tanteayanraqtsu. ¿Imataraq masqa rurayanman? Wakin profesorkunata ashirirchi más tapukuyanman. Kë maestropis puntakaqnölla yachatsiptenqa, segurochi kayanman rasumpa kanqanta. Tsënöllam hina tapukushwan Jesuspaq y Llapan Puëdeq Diospaq, apóstol Juan nenqanta mana tantearpis. Tsëmi Bibliapa wakin kaq libronkuna nenqantapis ashinantsik. Mateo nenqanta rikärishun. Pëmi qellqarqan Jesus nenqanta: “Que nishqäcuna ime öra o ime junaq cumplicänanpaq caqtaqa manam pipis musyayantsu, ni sielucho quecaq anjelcunapis, ni noqa Diospa tsurinpis, sinoqa quiquin Dios Yayallam musyan” nishpa (Mateo 24:36). ¿Imanötaq këqa rikätsimantsik Jesusqa Llapan Puëdeq Diosnö mana kanqanta?
Dios Yayallam, Tsuripita masqa musyan nimantsikmi Jesusqa. Pero Jesus Llapan Puëdeq Dios karqa Yayannömi musyanman. Tsëmi këchöqa rikätsimantsik Tsuriqa Yayawan mana igual kanqanta. Tsënö kaptimpis wakinqa niyanqaran: “Jesusqa ciëlochöpis y patsachöpis kawarqanmi, y këchöqa nunanö këkarmi parlarqan” nishpa. Y tsë rasumpa kaptenqa, ¿imaraq ninkiman espíritu santopita? Santu espïritupis Yayanölla këkaptenqa, ¿imanirtaq Jesusqa Santu espïritupis musyanmi nerqantsu? Tsëpa rantenqa Dios Yayallam musyan nerqanmi.
Bibliata seguido estudiarqa, kë yachakonqantsik temapita mastam yachakunki. Y Yayapita, Tsuripita, y Santu espïritupita rasumpa kaqtam maslla yachakunki (Salmo 90:2; Hechos 7:55; Colosenses 1:15).
^ par. 3 Juan 1:1 texto nenqampita masta musyëta munarqa, rikë La Atalaya 1 de noviembre 2008 págs. 24, 25 nishqanta.


text:
Ami chay chay lyrics
Recent and popular Tag cloud - Mp3SongsPk.info: Free Download Ami chay chay mp3 song, Ami chay chay song play, online play Ami chay chay song, listen Ami chay chay songs, Ami chay chay lyrics, Ami chay chay play song, Ami chay chay mp3 song, play online Ami chay chay, free Ami chay chay lyrics, Ami chay chay listen. Free Download Ami chay chay mp3 song, Ami chay chay song lyrics, Ami chay chay hindi lyrics, Ami chay chay download song lyrics, Free download Ami chay chay mp3 song lyrics, Ami chay chay mp3 song listen online, Ami chay chay mp3 song play online, Ami chay chay full mp3 song, Ami chay chay complete lyrics, Ami chay chay bollywood mp3 song, Ami chay chay hindi bollywood song, Mp3 song Ami chay chay free play online, Ami chay chay hindi bollywood play online, Ami chay chay songspk, Download full Ami chay chay mp3 lyrics, Songspk Ami chay chay, Hindi bollywood song Ami chay chay play online, Ami chay chay free mp3 song listen online, Hindi mp3 Ami chay chay bollywood songs


text:
Tantakuyniyku
Tantakuyniykumanta astawan yachakuy. Wasiyki chaynejpi uj Tantakuna Wasita maskʼay.
¿Imatá tantakuyniykupi ruwayku?
Jehovaj testigosnenqa sapa semana iskay kutita tantakuyku, Diosta yupaychanaykupaj (Hebreos 10:
Yaqha tukuy tantakuyniykupi wakin umallirichiykuna tapuykunawan kutichiykunawan ruwakun, tukuy jamojkunataj kutichiyta atinku. Tukuy tantakuyniykupi uj takiywan uj mañakuywan qallarikun, tukuchakun ima.
Kay tantakuyman jamunapajqa mana Jehovaj testigonpunichu kana tiyan, manachayqa pillapis jamuyta atinman. Yaykunapajtaj mana qolqeta paganachu nitaj chaypi qolqeta mañakunchu.
Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj
Sapa wata uj kutilla Jehovaj testigosnin tukuy Jallpʼamanta Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj tantakuyku. Jesús kayta ruwanankuta nispaqa kayta yachachisqasninman kamacherqa: “
Kayta ruwaychej noqamanta yuyarikuspa”, nispa (Lucas 22:


text:
Chimpu kiti
Chimpu kiti (kastilla simipi: Cantón San José de Chimbo icha Cantón Chimbo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Bolívar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Chimpu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chimpu kitipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Asankutu kitillipi kawsanku.[1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kitillinmi kan:
- Huk llaqta kitilli: Chimpu kitilli
- Tawa chakrapura kitilli: San Sebastián, Asankutu (Asunción), Chapakutu (Magdalena), Telimbela.


text:
La Maná kitilli
La Maná kitilli (kastilla simipi: Parroquia La Maná) nisqaqa huk kitillim Ikwadur mama llaqtapi, Kutupaksi markapi. La Maná kitipi. Uma llaqtanqa La Maná llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
La Maná kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. [1]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/panzaleo.htm / Pansaliyu (kastilla simi)


text:
Beni kawsay pacha risirwa
Beni kawsay pacha risirwa (kastilla simipi: Reserva de Biosfera Estación Biológica del Beni) suyuqa amachasqam kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mara Swietenia macrophylla
- Calophyllum brasiliense
- Siwis: Q'apaq siwis / Kanuwa ruya Cedrela odorata
- Qatawa Hura crepitans
- Tabebuia heptaphylla
- Astronium sp. ("cuchi")
- Socratea exorrhiza
- Geonoma sp. ("jatata")
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Beni kawsay pacha risirwa 852 laya uywakuna kawsan, 480 laya pisqukuna..
- Priodontes maximus
- Puka uya makisapa Ateles paniscus
- Q'utu k'usillu Alouatta seniculus
- Uturunku Panthera onca
- Tanka taruka: Ch'ura taruka Odocoileus dichotomus
- Caprimulgus candicans
- Chullu walli Harpia harpyja
- Qucha patu Cairina moschata
- Turdus haplochrous
- Charapa: Tarikaya Podocnemis unifilis
- Lagartu: Caiman crocodilus yacare
- Melanosuchus niger
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimán: 200.chá ayllu (1.000-chá runa); Maniqui mayu, Rapulu mayu, Maniqui Viejo mayu, Maniquicito mayu, Curiraba mayu
- Camba: 10 ayllu
- Movima
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- www.fundesnap.org / Beni kawsay pacha risirwamanta (kastilla simipi)