text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
- Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
- Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
- May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
- May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
- Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
- Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
- Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
- Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
- Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
- Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
- Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
- Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
- Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
- Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
- Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
- Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
- Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
- Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
- Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
- Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
- Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
- Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
- Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
- Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
- Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
- Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
- Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
- Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
- Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.


c: text/html

text:
Florianópolis
Florianópolis llaqtaqa Brasilpi (Santa Catarina suyupi uma llaqta), Purtuyiskunap 1726 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 23 ñiqin pawqar waray killapi 1726 watapi
Florianópolis llaqtaqa 421 203-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Florianópolis.
- Munisipyu Florianópolis
- Florianópolis en Bela Santa Catarina
- - Información sobre Florianópolis

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Haq'arwitu
Haq'arwitu, aqarqitu, aqaruway, chiyampu, ch'ariña, kharma icha tinti nisqakunaqa (ordo Orthoptera) iskay ch'ila (kapka) hark'akunapaq raprakunayuq, iskay wiquriqtaq phawanapaq raprakunayuq palamakunam, khachuq k'akllachayuq. Haq'arwitukunap qirisankuna wiñakusqaña mama palama hinam.
Aswan haq'arwitukunaqa yurakunatam mikhun, hukkunataq palamachakunatam.
Haq'arwitup mitan kamaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Churchu / Ch'illik'utu / Suni waqracha (Ensifera)
- Ch'ariña / Chiyampu / Chutu waqracha (Caelifera)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Haq'arwitu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Haq'arwitu


text:
Éamon de Valera
Éamon de Valera, Edward George de Valera sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin kantaray killapi 1882 paqarisqa New York llaqtapi - † 29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 wañusqa Dublin llaqtapi). (Ilanda mama llaqtap yachachiq wan pulitiku qarqan.
1959 watamanta 1973 ñawpaq kuti Ilandapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Juan Vivion de Valera (Kuba manta); Mama: Catherine Coll (Ilanda manta).
Ñawpaq warmi: Sinéad de Valera
Wawakuna: 7 (Vivion, Éamon, Brian, Ruairi, Terence, Máirín wan Emer de Valera).
Yachaywasi: Bruree National School, County Limerick wan C.B.S. Charleville County Cork
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Éamon de Valera.
- Biografías y fotografías de Eamon de Valera (inlish simipi).
- Eamon de Valera & the Fianna Fail (inlish simipi).


text:
Lariqaqa pruwinsya
Lariqaqa pruwinsya (aymara simipi: Lariqaqa jisk'a suyu; kastilla simipi: Larecaja ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Illampu - Janq'u Uma
- Mayukuna: Qaqa mayu
- Quchakuna: Chilata qucha
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tarasa mandonii
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Lariqaqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
¿Hunt’ashankichu arí nisqaykiwan?
Hospitalkunapi Rimaq Umallin huk waynawan rimanakurqan domingo p’unchayta kuska predicaq lloqsinankupaq. Ichaqa domingo p’unchaymi huk iñiqmasi umallita telefonopi waqyamurqan valekunanpaq. Chay iñiqmasiq esposanmi carropi accidentakuspa hospitalpi kasharqan. Hinan umallita valekurqan mana yawarllawan operaq doctorta maskhaysinanpaq. Chaymi umalliqa chay llakipi tarikuq familiata yanapananrayku, waynata waqyarqan manaña predicacionman lloqsiy atisqanta willananpaq.
Huk casarasqa iñiqmasikunan, iskay wawanta sapallan uywaq cristianata wasinkuman invitarqanku mikhuq rinankupaq. Chayta wawankunaman willaqtinmi ñawichankuraq kusikuymanta k’ancharirqan, makillataqmi suyakusharqanku chay p’unchay chayamunanta. Ichaqa huk p’unchayllaña kashaqtinmi, casarasqa iñiqmasikuna invitasqanku iñiqmasita nirqanku amaña rinankupaq huk ruwananku kasqanrayku. ¿Iman ruwananku karqan? Iñiqmasita invitasqanku qhepamanmi chay p’unchayllapaqtaq huk invitacionta chaskikusqaku.
Cristianokunaqa llapallanchismi ima prometekusqanchistapas hunt’ananchis. Imatapas ‘“arí”, nispaqa, manañan: “Manan”, ninanchischu’ (2 Cor. 1:18). Ñawpaqpi iskay ejemplokunata rikusqanchis hina, mayninqa imapas qonqaylla kaqtinqa manapaschá ima compromiso ruwasqanchistapas hunt’ayta atisunchu. Apóstol Pablon chay hinapi tarikurqan, chaymanta kunan yachasun.
¿HUNT’ARQANCHU PABLO ARÍ NISQANTA?
55 wata kashaqtinmi apóstol Pablo kinsakaq kutita viajashaspa Éfeso llaqtapi kasharqan. Chaymantan Egeo Lamar-qochata chimpaspa Corinto llaqtata rinanpaq yuyaykurqan, chaymantataq Macedonia llaqtata viajayta munarqan. Kutimpuspataq yapamanta Corinto llaqtapi iñiqmasikunata watukuyta munarqan, Jerusalenpi iñiqmasikunapaq ofrenda huñusqankuta chaskiq hina (1 Cor. 16:3). Chaymantan 2 Corintios 1:15, 16 texto nin: “Chay hinata yuyaykuspaymi, ñawpaqta qankuna waturikuq hamuyta munarqani, kay iskaykaq kutipi qankunata kallpachaykunaypaq. Ñoqaqa yuyaykurqanin Macedoniata riq hina qankunata watukuyta, kaqllataq Macedoniamanta kutimuspaypas qankunata watukuyta. Chaymantataq Judeaman riqtiy yanapaykuwanaykichista”, nispa.
Pabloqa ñawpaqtañan huk carta apachisqanpi willanman karqan paykunata watukuq rinanta (1 Cor. 5:9). Ichaqa chay cartata apachisqan qhepallatan Cloepa wasinpi kaqkuna, Pabloman willarqanku Corinto llaqtapi iñiqmasikuna t’aqanakuypi kawsashasqankuta (1 Cor. 1:10, 11). Chayta yachaspan Pabloqa Corinto llaqtapi cristianokunaman ñawpaqkaq cartata apachirqan. Chay cartapin paykunata munakuywan anyarqan, kallpacharqantaqmi chay sasachakuyninkuta allichanankupaq. Hinaspapas willarqanmi Macedoniamanta kutimuspaña paykunaman watukuq rinanta (1 Cor. 16:5, 6). *
Pabloq carta apachisqanta chaskiqtinkun iñiq t’aqapi ‘allinman tukuq apostolkuna’ Pablota huchacharqanku rimasqanta mana hunt’aq runata hina (2 Cor. 11:5). Chayta yachaspan Pabloqa nirqan: “Kayta yuyaykuspayqa, ¿icha yanqatachu nini? ¿Icha yuyaykusqaytachu aychaman hina yuyaykuni, ñoqa ‘Ari’ ninaypaq, chaymantataq ‘Manan’ ninaypaq?”, nispa (2 Cor. 1:17, MR).
Chhaynaqa, ¿“yanqatachu” Pablo comprometekusharqan, yanqa rimaq mana confianapaq runakuna hina? Manan, Pabloqa manan chhaynachu karqan. Paymi nirqan: ‘¿Yuyaykusqaytachu aychaman hina yuyaykuni?’, nispa. Chayta nisqanpin Pabloqa Corinto llaqtapi cristianokunata nisharqan huk kutipiña viajananpaq yuyaykusqanqa mana yanqachu kasqanta.
Yanqamanta tumpasqankuta sut’inchananpaqmi nirqan: ‘Diosqa hunt’aqmi, paymi yachan qankunaman: “Arí”, nispaykuqa, manaña: “Manan”, niy atisqaykuta’, nispa (2 Cor. 1:18). Pabloqa paykunaq allinninta qhawarispan mana ñawpaqpi nisqanman hinachu viajarqan. Arí, 2 Corintios 1:23 textopi nisqan hina, Pabloqa munarqan sasachakuyninkuta paykunapura allichanankutaraqmi. Qhepamanmi Macedoniapi kashaqtin, Tito willarqan carta qelqasqanman hina Corinto llaqtapi iñiqmasikuna sasachakuyninku allichasqankuta. Chayta yachaspan Pabloqa anchatapuni kusikurqan (2 Cor. 6:11; 7:5-7).
JESUSMI GARANTIA HINA KARQAN
Sichus nisqanku hina, ima ruwasqanpipas Pablo mana cheqaqtachu rimanman karqan chayqa, predicasqanpas yanqapaqmi hap’isqa kanman karqan. Chaymi Pabloqa Corinto llaqtapi cristianokunata yuyarichirqan Jesusmanta willaq kasqanta. Nirqanmi: “Ñoqaqpas Silvanoqpas Timoteoqpas qankunaman willasqayku Diospa Churin Jesucristoqa manapunin ‘arí’ nishaspaqa, manan, ‘mana’ ninmanchu. Aswanpas Diosqa Cristowanmi ‘arí’, nishallanpuni”, nispa (2 Cor. 1:19). Jesusqa confianapaq hinan karqan, kay Hallp’api kashaspa tukuy yachachisqanpas cheqaqpunin karqan (Juan 14:6; 18:37). Pabloqa Jesustan qatikurqan, chaymi pay hina cheqaq kaqtapuni runakunaman willarqan confianapaq hinataqmi karqan.
Jehová Diosqa manan hayk’aqpas llullakunmanchu (Tito 1:2). Apóstol Pablon nirqan: “Diospa llapa prometesqankunaqa Jesucristopin hunt’akun”, nispa. Kay Hallp’api kashaspan Jesusqa hunt’aq sonqo karqan, chaypin rikunchis Jehová Diospa tukuy prometesqanpas hunt’akusqanta. Chaymi Pablo nirqan: “Diosta yupaychaspaqa Jesucristoq sutinpi ‘amén’, ninchis”, nispa (2 Cor. 1:20). Arí, Jesusmi “Amén” nisqaqa, paywanmi Diosqa garantizawanchis lliw promesankuna hunt’akunanta.
Jehová Diospas Jesuspas hunt’ankun ima rimasqankutapas. Paykuna hinan Pablopas kallpachakuq ima prometesqantapas hunt’ananpaq (2 Cor. 1:19). Payqa confianapaq hinan karqan, manan ‘aychaman hina yuyaykuqchu’ karqan (2 Cor. 1:17, MR). Hinaspapas ‘Santo Espirituq munasqanman hinan kawsarqan’ (Gál. 5:16). Tukuy ruwasqanpin rikuchirqan hukkunapi interesakusqanta. Arí nisqanqa, arí nisqapunin karqan.
¿HUNT’ASHANKICHU ARÍ NISQAYKIWAN?
Kay tiempopi runakunaqa manan Bibliaq nisqanman hinachu kawsanku, chaymi imallapas kaqtinqa prometekusqankuta mana hunt’ankuchu. Negociota ruwaqkunapas documentota ruwashaspan mana hunt’ankuchu arí nisqankuwan. Casarasqa kaqkunapas manan respetankuchu compromiso ruwasqankuta. Chaymi kay tiempopi askha casarasqakuna t’aqanakapushanku (2 Tim. 3:1, 2).
Qanrí, ¿hunt’ashankichu arí nisqaykiwan? Ñawpaq parrafopi rikusqanchis hina, qonqaylla imapas kaqtinqa, yaqapaschá compromiso ruwasqaykita mana hunt’ayta atinkichu. Chaywanpas imapaqpas comprometekuspa otaq piwanpas compromisota ruwaspaqa kallpachakunaykin chayta hunt’anaykipaq (Sal. 15:4; Mat. 5:37). Chayta ruwanki chayqa, confianapaq hina, cheqaqllata rimaqta hinan hukkuna qhawarisunkiku (Efes. 4:15, 25; Sant. 5:12). Tukuy ruwasqaykipi confianapaq hina kanki chayqa, makillan Diospa Gobiernonmanta willasqaykita uyarisunkiku. Chayrayku kallpachakushallay arí nisqaykita hunt’anaykipaq.
^ par. 7 Corinto cristianokunaman ñawpaq carta qelqasqan qhepamanmi Pabloqa Troas llaqtata viajarqan. Chaymantan Macedonia llaqtata rirqan, chaypitaqmi Corinto cristianokunaman iskaykaq cartata apachirqan (2 Cor. 2:12; 7:5). Chay qhepamanmi Pabloqa prometekusqanman hina Corinto llaqtapi cristianokunata watukurqan.


text:
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (1394-chá 1400-chá paqarisqa Mainz llaqtapi, Alimanyapi; † 3 ñiqin hatun puquy killapi 1468 p'unchawpi wañusqa Mainz llaqtapi) sutiyuq runaqa Alimanya mama llaqtayuq maki kapchiqsi karqan. Johannes Gutenbergqa liwru ch'ipachinatas chunka pichqayuq kaq pachakwatapi kamarqan, ancha achka Martin Luther-pa aliman simiman t'ikrasqan Dyus Simin Qillqa liwrukunata ch'ipachispa.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Johannes Gutenberg.


text:
Impakucha
Impakucha (kichwa rimaypi; urin runasimipi: Impaqucha, Imbakucha nisqapas, kastilla simipi: Laguna de San Pablo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk qucham, Impapura markapi, Impapura nina urquñiq, Utawalu kitipi.
Impakucha makñanpi, Utawalu runakunaka tuturata hapin, Tutura wampunakunata, esterakunatapash shinankapa. Paykuna, chay esterakunata, karu llaktaman hatunkapa apamun.
Impakuchapiqa impa (Astroblepus ubidiai) nisqa challwachakunam kawsan. Runa huk challwakunatam challwayrayku apamutpinmi, kunanqa pisillañam impakuna kachkan. 1964 watapi Impakuchaman apamusqa "simisapa" yana lubinam (Micropterus salmoides) impakunatam mikhun. Chayrayku ima chaypi yaqa wañusqa rikch'aqmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Impakuchamanta (kastilla simi)


text:
Puriq quyllur icha Planita (grigu simimanta: Πλavήtnς [Planī´tīs], kastilla simipi planeta) intita (icha huk quyllurta) muyupayaq hawa pacha pachankam. Hanaq pachata qhawapayaspanchikqa, planitakunata quyllurpura kaptin puriq quyllur hinata rikunchik. Chayruku puriq quyllur ninchik.
Inti LlikaEditar
Puriq quyllurkunaEditar
Inti llikapiqa pusaq planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiqsi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (Urano)
- Niptun (Neptuno)
Tuna puriq quyllurkunaEditar
Inti llikapiqa pichqa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):


text:
Sillwi kuru
Sillwi kuru (Annelida) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwi-sillwi hina, kuru hina, chakinnaq uywachakunam, suphusapa (Polychaeta), pisilla suphuyuq (Oligochaeta) icha suphunnaq (Hirudinea). Puka yawarninmi sirk'akunapi purin, mana huk sunqu kaptinpas. Huk silli kurukunaqa - ahinataq llawq'a - añakikunata mikhun, hukkuna yura mikhuqmi, hukkunataq aycha mikhuqmi.
Kaymi huk iskay sillwikuru rikch'aqkuna:
- Suphusapa (Polychaeta) - mama quchapi kawsaq sillwi kurukuna
- Chumpi kuru (Clitellata)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
- Llawq'a (Lumbricidae)
- hukkunapas
- Yawar ch'unqaq (Hirudinea)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sillwi kuru.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sillwi kuru