text:
90 Kaq Willakuy: Pozopa waqtanpi warmiwan Jesuspa rimasqanmanta
SAMARIA lawpim Jesusqa samarinanpaq tiyaykurqa pozopa waqtanpi dibujopi qawasqaykiman hina. Discipulonkunañataqmi llaqtata rirqaku mikuy rantiq. Chay warmiqa yaku horqoqmi hamurqa, paytam Jesusqa nichkan: ‘Yakullayki mamáy’ nispa.
Uyariruspanmi warmiqa admirakurqa. ¿Yachankichu imanasqa? Jesusqa judiom karqa, chay warmiñataq Samaria law llaqtamanta. Yaqa llapallan judiokunaqa Samaria law runakunata cheqninku. ¡Manataqmi rimapayankupaschu! Jesusmi ichaqa tukuy rikchaq runakunata kuyakuqmi. Chaymi nirqa: ‘Sichum reqsiwaq pim yaku mañakusuqnikita hinaspaqa ñoqatachá mañakuwankiman kawsachikuq yakuta hinaptinqa qoykimanmi’ nispa.
Hinaptinmi chay warmiñataq nirqa: ‘Señor, manataq imaykipas kanchu yaku horqonaykipaqqa, pozopas ukuraqtaq. ¿Maymantataq qowankiman chay kawsachikuq yakutaqa?’ nispa.
Chaymi Jesusñataq nirqa: ‘Kay yakuta tomaptikiqa mosoqmantam yakunayachikunki. Chay yaku qosqayqa qonqa wiñay kawsayta’ nispa.
Chaymi warmiñataq nirqa: ‘Señor, qoykuwayá chay yakuta manaña yakunayachikunaypaq, chayna kaptinqa manañach hamusaqchu yaku horqoq’ nispa.
Tomanapaq yakumantapuni Jesuspa rimasqantam chay warmiqa piensarqa. Jesusmi ichaqa rimachkan kawsachikuq yaku hina kasqan Diosmanta cheqap willakuykunamantawan chaynataq munaychakuyninmantapas. Chaymanta yachaymi wiñay kawsaytaqa qonman.
Hinaptinmi Jesus nirqa: ‘Qosaykita qayamuspayá hamuychik kuska’ nispa.
Warmiñataq nirqa: ‘Manam kanchu qosayqa’ nispa.
Chaymi Jesus nirqa: ‘Arí, allintam nirunki, ichaqa pichqañam karqa qosaykiqa, kunan kaqwanñataqmi uywanakuchkanki’ nispa.
Chaymi warmiqa admirakururqa Jesuspa nisqan cheqaplla kasqanmanta. ¿Imaynatataq Jesusqa chaykunata yacharqa? Cheqaptamá Jesusqa Diospa kachamusqan Cristom karqa, hinaptin kikin Diosmi paytaqa kaykunata willan. Rimachkaptinkum discipulonkuna chayaramurqaku hinaspam admirakurqaku Samaria law warmiwan Jesus rimaqta qawaykuspanku.
¿Imatam kaykunamanta yachachwan? Jesusqa kuyapayarqa ima castayoq runakunatapas. Chaynallataqmi ñoqanchikpas kananchikqa; manamá mana allinpaqqa pitapas hapinanchikchu ima castamanta kasqanta qawaspallaqa. Jesusqa munan llapallan runakuna wiñay kawsay qoq yachachikuykunata reqsinankutam. Ñoqanchikpas kallpanchakunanchikmi runamasinchikman chaykunamanta yachachinanchikpaq.
Juan 4:5-43; 17:3.
Tapukuykuna
- ¿Imanasqataq Jesusqa Samaria lawninta richkaspa tiyaykurqa pozopa waqtanpi, hinaspa imatam nirqa chay pozoman hamuq warmita?
- ¿Imanasqataq warmiqa admirakurqa, hinaptin imatam Jesusqa nirqa, hinaspa imanasqa?
- ¿Imayna yakumantam Jesuspa rimasqanta uyarispa warmiqa piensarqa, ichaqa imaman rikchakuq yakumantam Jesusqa rimachkan?
- ¿Imanasqam chay warmiqa admirakurqa paypa vidanmanta Jesus yachaptin, hinaptin imaynatam Jesusqa chaykunata yacharunman karqa?
- ¿Imakunatam yachanchikman kay willakuymanta?
Sapaq tapukuykuna
- Juan 4:5-43 nisqanta leey.
Jesuspa rurasqanta qatikuspa, ¿imaynatam qawananchik huk castayoq chaynataq mana ñoqanchik hina runamasinchiktapas? (Juan 4:9; 1 Cor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tito 2:11.)
¿Ima bendicionkunawanmi kusikun Jesuspa discipulonkuna kaqkunaqa? (Juan 4:14; Isa. 58:11; 2 Cor. 4:16.)
¿Imaynatam Samaria law warmi yachamusqanmanta runamasinkunaman willakamusqanman hina, ñoqanchikpas Diospa Palabranta chaninchasqanchikta qawachichwan? (Juan 4:7, 28; Mat. 6:33; Luc. 10:40-42.)


c: text/html

text:
Wayra pacha
Wayra pacha nisqaqa (kastilla simipi atmósfera, grigu simimanta: atuόσφaιpa [atmósphaira] - atuός [atmós] "wayra, wapsi", σφaίpa [sphaíra] "rump'u") tiksi muyuntinta muyupayaq tukuy wayrakuna wapsikunawanmi phuyukunawanpas.
Tiksi muyup wayra pachanpiqa kay wapsikunam:
- Qullpachaq N2 (78 %)
- Muksichaq O2 (21 %)
- Argun Ar (1 %)
- Chimlasay CO2 (0.035 % ... 0.045 %)
- Yaku wapsi H2O (chikanyaqlla)
- Huk wapsikunapas
Wayra pachapi kaqkunamanta yachaytaqa mit'a yachay ninchikmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayra pacha.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tukuy hallch'akuna
Wikipediapa tukuy hallch'ankunamanta ch'allisqa rikuy. Rikuyniykitaqa k'ullkuchaytam atinki hallch'a layata, ruraqpa sutinta (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) icha chayachisqa p'anqata (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) akllaspa.(Qhipaqkuna | Ñawpaqkuna) Qhaway (aswan musuq 50) (aswan mawk'a 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- 20:01 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Qurpa-manta Qurpachakuq-man (Qurpa = Saywa, Manya nisqapas)
- 16:39 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Mario Cayetano Tebes nisqa p'anqamanta 624503 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:15 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Mario Tebes nisqa p'anqamanta 624499 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 15:44 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Rikcha:07cuescudo.jpg nisqa p'anqatam qullun (Manam qillqachu)
- 15:44 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Supaypa Wasin Tusuq" nisqa p'anqatam qullun (Pantaspa qillqasqa p'anqa suti)
- 15:43 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Hercules (2014 film) nisqa p'anqatam qullun (Manam qillqachu)
- 15:41 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Rikcha:Discusión inca.jpg nisqa p'anqatam qullun (Wandaluchasqa)
- 15:34 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa 2066 nisqa p'anqatam qullun (Wandaluchasqa)
- 15:19 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Plantilla rimanakuy:Link FA nisqa p'anqatam qullun (Manañam muchusqachu: Huk kamachiqkunap mañakusqan)
- 15:18 20 awr 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Plantilla:Link FA nisqa p'anqatam qullun (Manañam muchusqachu: Huk kamachiqkunap mañakusqan)
- 22:57 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Upyana qiru-manta Qiru-man
- 22:57 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Qiru nisqa p'anqatam qullun (Astanapaq qullusqa)
- 21:57 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Qiru phukuna waqachina-manta Q'iru phukuna waqachina-man
- 21:49 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Khillaychuki-manta Sawli-man (Pachakamaqpa Qillqasqan Simi nisqapi hina)
- 21:39 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Plantilla:Ref PQS nisqa p'anqamanta 623571 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 21:30 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Qiru-manta Q'iru-man (qiru = q'iru akilla (upyana qiru))
- 21:30 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Q'iru nisqa p'anqatam qullun (Astanapaq qullusqa)
- 20:41 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Q'iru-manta Q'irus-man (qhaway Vidal César Carbajal Solís 2006)
- 12:28 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Chanpi-manta Ayri-man (Wikipidiya:Allin qillqay: np>mp; Champi: kaqlla simi; chayrayku Ayri)
- 11:54 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Khuchuna-manta Kuchuna-man pusapunata huknachaspa (BOL: Khuchuna+Kuchuna, PER: Kuchuna, ECU: Kuchuna)
- 11:45 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruquna-manta Khallana-man (pukyu qillqapi hina)
- 10:49 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Rimanakuy:Ruturina-manta Rimanakuy:K'utuna-man (pukyu qillqapi hina)
- 10:49 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruturina-manta K'utuna-man (pukyu qillqapi hina)
- 10:49 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa K'utuna nisqa p'anqatam qullun (Astanapaq qullusqa)
- 10:18 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Llunkulla nisqa p'anqamanta 623476 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 10:16 17 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Kirusapa kuchuna-manta Khistuna-man pusapunata huknachaspa (pukyu qillqapi hina)
- 19:35 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Illap'u-manta Lliphi-man pusapunata huknachaspa
- 18:17 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Plantilla:Ref Intor nisqa p'anqamanta 623428 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:59 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Bururunyaay nisqa p'anqamanta 623425 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:58 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Pacha tuqyay nisqa p'anqamanta 623424 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:58 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Pacha t'uqyay nisqa p'anqamanta 623423 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:57 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kunuñunuy nisqa p'anqamanta 623422 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:57 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kuñununuy nisqa p'anqamanta 623421 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:57 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kunununuy nisqa p'anqamanta 623420 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:57 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kunununu nisqa p'anqamanta 623419 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:57 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kuñununu nisqa p'anqamanta 623418 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:56 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kunuñunu nisqa p'anqamanta 623417 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:55 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Punruruy nisqa p'anqamanta 623416 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:55 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Punruru nisqa p'anqamanta 623415 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:55 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Wakriy nisqa p'anqamanta 623414 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:54 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Qaqyay nisqa p'anqamanta 623413 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:54 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Q'aqyay nisqa p'anqamanta 623412 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:54 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Tunrururuy nisqa p'anqamanta 623411 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:54 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Tunrururu nisqa p'anqamanta 623410 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:53 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Kulun nisqa p'anqamanta 623409 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:53 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa T'ulun nisqa p'anqamanta 623408 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:53 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Tulun nisqa p'anqamanta 623407 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:51 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Trueno lagarto nisqa p'anqamanta 623406 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:51 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Tulun lagartu nisqa p'anqamanta 623405 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan
- 16:50 16 mar 2015 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Paleosuchus palpebrosus nisqa p'anqamanta 623404 musuqchasqatam kikinmanta patrullasqa nispa sananchan


text:
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin cruzta mana apaykachankuchu?
Ashkha runaspajqa, cristianos cruztapuni apaykachananku kasqanta ninku. Jehovaj testigosnin cristianos kaspapis, mana cruzta apaykachaykuchu, nitaj yupaychaykuchu. ¿Imaraykú?
Imaraykuchus Biblia nisqanman jina, Jesusqa mana cruzpichu wañorqa manachayqa uj kurkupi nisunman uj kʼaspipi. Chantapis kayta cristianosman kamachin: “Ayqekuychej lantista yupaychanamanta”, nispa. Cruzta apaykachaspataj uj lantitapis yupaychashasunman jina kanman (1 Corintios 10:14; 1 Juan 5:21).
Chantapis, Jesús yachacherqa imaynatachus cheqa cristianosta rejsinankuta. Pay nerqa: “Qankunachus munanakunkichej chayqa, tukuy runas yachanqanku yachachisqasniy kasqaykichejta”, nispa (Juan 13:34, 35). Arí, cheqa cristianosta cheqamanta runa masinkuta munakuspa rejsichikunanku tiyan, nitaj cruzta apaykachaspachu ni waj lantitapis yupaychaspachu.


text:
Phutuy
Phutuy nisqaqa yura murukunap musuq yura tukukuyninmi.
Muru allpapi, maypipas kaspa yakuta hurquspa t'uqyaspa kikinpa ukhunpi waqaychasqa kawsa imayaykunata - miquta, yura wirata - kuyuchispa yuracha tukukuspa wiñarinmi.
Llat'an muruyuq yurakunap murunkunaqa achka phutuy raphiyuqmi. Qatasqa muruyuq yurakunataq iskay phutuy raphiyuq icha ch'ulla phutuy raphiyuqmi. Huk kinrayninpi phutuy raphiyuq apaq chillkicham hanaqman, intip achkiyninman wiñarin, huk kinraypitaq saphicham allpap ukhunpi wiñarin. Allpapi saphi, hananpitaq q'umir raphipas tukurqaspaqa, musuq yura inti wayllaspa allpamanta kawsa imayaykunata hurquykuspa allinta wiñayta atinñam.
K'allampap muruchankunap wiñariynintaqa hinallataqmi phutuy ninchik.


text:
Achiranamanta ñawpa willakuy
Achiranamanta ñawpa willakuy
Apu Inka Pachakutiq Ika suyuta kamachichkaptinsi Tati sutiyuq llaqtanta muyuritamusqa. Chaypis huk, Ch'illu Simp'a, suni Chukchayuq munay sihlla sipas tiyasqa.
Inkaqa tukuy sunqunwan wayllukuspansi paywan warmiyakuyta munasqa; ichaqa Ch'illu Simp'a sutiyuq sipasñataq mana munaqchu kasqa, payqa llaqtanpi tiyaq waynata munasqa. Chaysi Inkaqa sispasta nisqa: - Allinmi munasqay urpi, ama manchakuychu, aswan munasqaykita mañakuway - nispa Ch'illu Simp'añataq kutichisqa: Qammi hatun Apu kanki, tukuy ruraq, wiraqucha, manachu kay llaqtaypaq unuta apachimuwaq- nispa.
Chay mañakusqanta uyarispas Pachakutiq Inkaqa tawa chunka waranqa runankunata huk hatun yarq'a hasp'imunankupaq kamachin. Kunankamapas chay yarq'aqa kallachkansi. "Ch'uyalla sumaqman puriq" nispan sutiyanku.


text:
Wp/qug/Ecuador
Ecuador shuk Abya Yalapi mamallaktami kan. 2010 watapi, chay mamallaktapi 14 306 876 kari warmimi tiyarka[2]. Ecuador mamallaktapak uma llaktaka Quito llaktami kan, paypak ashtawan hatun llaktaka Guayaquil llaktami kan. Ashtawan Ecuador mamallaktamanta runakuna Katulikumi kan. Ashtawan Ikwadur runakunaka Kastilla shimi, icha Mishu shimi riman, shinapash ayllu runakunaka Kichwa shimita, Shuwar shimita, shuk shimikunatapash riman.
Contents
Allpa, chirikunuk[edit]
Ecuador mamallaktaka chusku suyukunata charinmi : Yawati suyu, Kuntisuyu, Chawpisuyu, Antisuyutapash.
Kuntisuyuka kunuk allpami kan, chay allpaka Punasuyu urkukunamanta intiyaykuyman tiyanmi, Pacífico mamakucha manyapa pampakunapi. Guayaquilpa tukuy watapa chawpi temperaturaka 24.9°C kan, chay llaktaka tukuy watapi 843 mm tamyata charinmi, ashtawan tamiaka tiyan Kamay killamanta, Ayriwa killaman. Chirikunukka mana ashtawan kuyurin, tukuy watapi shina shinami kan. Kuntisuyupa yallik hatun muyukunaka Guayas muyu, Mira muyupashmi kan.
Chawpisuyuka Punasuyu urkukunapi tiyan, chay suyuka chiri allpami kan. Quito llaktapa tukuy watapa chawpi (promedio) temperaturaka 13°C chirimi kan, chay llaktaka tukuy watapi 1250mm tamyata charinmi, tamyata ashtawan Kuya killamanta, Aymuray killaman urman. Ashtawan hanak urkukunapi, ashtawan chiri allpami tiyan, shinallatakmi hanak urkukunaka (Chimborazo rasupi, Cotopaxi rasupi...) rasukunami kan. Chawpisuyumanta Kuntisuyuman, Antisuyumanpash muyukunaka rinmi, shina Pastasa mayu, Napu mayu, Mira mayu, ashtawanpash. Shinallatakmi, Chawpisuyupi, kuchakunami tiyan, shina Yawarkucha, Impakucha, Quilotoa kucha, ashtawanpash.
Antisuyu Ecuadorpa Intillukshiypimi tiyan, paypa allpaka kunuk, ashtawan yakuyuk llaktami kan, hatun sachata charinmi. Puyo llaktaka shuk watapi ashtawan 4000mm tamyata charinmi, chawpi temperaturaka 20.6°C kan. Yawati suyuka Pacífico mamakuchapi islakunami kapan, kunuk allpami kan. Chay allpala allpawiratami charin.
Wiñay kawsay[edit]
Ñawpak pachapi[edit]
Ikwadurpi, ñawpak ashta waranka wata, tawka runa llaktakunata tiyarkan. Kashna, Valdivia runakunaka, Manabí markapi, Santa Elena markapipash kawsarkan, 3500 AC - 1800 AC watakunapi. Paykuna, sumak rakchikkunami karkan. Abya Yalapi, chay pachapi, mana shuk runakunaka rakchikunata rurana usharkan.
Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velasco yachakshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitu llaktapi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kamarka, Puruhá llaktamanta (Chimborazo markapi), San Gabriel llaktaman (Carchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllullaktakunata kamarkan[3]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpa Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakka 1533 watapi Atawallpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Españapakmi nishka. Kunkistadurkunaka shamushkaka, Rumiñawi pushakka Kitu kitipi tukuy wasikunata rupachirka, ama Ispañulkunaka tukuyta hapinkapa, kashnalla nishkami, kuri imakunata kuyaylla rumikunatapash urkuman apamurkan.
Colonia pachapi[edit]
1534 watakaman, 1822 wataman, Kitupak mamallaktaka Ispañapakmi karkan. Chay watakunapi, indihina runakuna ashta llakikunata charirkan, Ispañulkunaka tukuy sumak llaktakunata hapirka, hasindakunata rurankapa, chay hasindakunapi, kichwa runakunaka sinchi sinchilla llankarka, kashnalla mana alli mikunakunata charirka, mishu amukunaka indihinakunata ashta makarka. Shinapash, sumak iglesiakunata rurarka, shina Kitupak Iglesia de la Compañia. Kashna, tawka runakuna ashtawan sumak suyukunata Kitupi rurakurka. Chay runakunaka Kitupa yachay wasi (escuela Quiteña) nishkami, paykuna Indihinakunapa ispañulkunapa yawarta, yuyaykunatapash charirka.
Republica pachapi[edit]
Shinapash, Antonio José de Sucre pushakka Simón Bolívar pushakkapash Ispañulkunawan makanakushka kipa, 1822 watakaman, Ikwadur Hatun Kulumbiyapak markami karka. Kashnalla, 1830 watakunakaman, Hatun Kolumbiya ña mana tiyashkaka, shinalla Ikwadurka shuk mushuk mamallaktami tukurika, Juan José Flores Ikwadurpa shukniki mamallaktapak hatun pushakmi tukurirka. Shinapash, allpayuk mishukunaka shina shinalla indihinakunata makakurka, sinchi llankachikurkapash. Ashtawan kichwa runakunaka wasipunkupi kawsarka, chaykuna mishukunapak llaktapi llankarkan, uchilla allpata charinkapa, chay uchilla allpapi mikunkapa llankarka. Allpayukkunaka, Kathuliku Inlisyakapash tukuyta kamarkan. 1895 watapi, Eloy Alfaro Ikwadurpak hatun pushak tukurirkami, payka shukniki indihinakunata allichik hatun pushakmi karka.
1941 watapi, Ikwadurka Piruwanmi makanakurka, chay makanakuy kipa, Piru mamallakta ashta sacha llaktakunata Ikwadurmanta hapirka. Chaykipa, iskaytak makanakuykuna tiyarka, 1981 watapi, 1995 watapipash, shinalla chay makanakuykunamanta Ikwadur mana Pirumanta, Piru mana Ikwadurmantapash llaktata hapirka, kashna 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapash Hatun pushakkunaka rimanakurkan, kashna nirkan ña mana makanakunami kan, shinallami Jamil Mahuad pushakka Alberto Fujimori pushakkawan kasi kayta ruranakurkan.
1990 watamanta, CONAIE tantanakuyka ECUARUNARI tantanakuykapash tawka sinchi ayllu runakunapa hatariykunata kayarkan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad hatun pushakka llukshinami karka. Kutin, 1996 watamanta shuk Wp/qug/Pachakutik nishkami runakunapak pulitiku tantanakuyta tiyanmi. 2003 watapi, Pachakutik yanapawan, Lucio Gutiérrez hatun pushak akllashkami karka, shinapash payka 2005 watapi shuk hatariymanta karu llaktaman llukshirka, chaymanta Alfredo Palacio hatun pushakmi tukurka. Shinapash, 2007 watapi, kutin 2009 watapipash, Ikwadur runakunaka Rafael Correa hatun pushakmi akllarkan. Payka shuk mushuk Susyalismuta Ikwadurpi ruranata munan.
Kapakkamay[edit]
Mamakamachiy[edit]
Ecuador llaktapak Mamakamachiy 2008 watapi killkashkami kan. Chay Mamakamachiy kaman, shuk mamallakta pushak tiyan, payka Presidente de la República nishkami, paywan shuk mamallaktapa kipapushakmi tiyan (Vice-Presidente). Ecuador mamallakta tantanakuypi 124 kamachik killkakkunaka tiyanmi. Tukuy llaktayukkunaka (ciudadanos), ashtawan chunka-pusak watata charikpika, Mamallakta pushakta kamachik killkakkunatapash akllanami kapan[4]. Mamakamachiypi Pachamama hayñikunata charinmi nin, chaymanta Ecuador mamallaktaka tukuy mamallaktamanta shukniki Pachamamaman hayñikunata kararka[5].
Partidukuna tantanakuykunapash[edit]
Ecuador mamallaktapa ashtawan hatun partiduka PAIS tantanakuy nishkami kan, chay partiduka Rafael Correa yanapan, wakin shuk partidukanaka tiyanmi : Partido Social Cristiano (Jaime Nebot pushakwan, payka Guayaquil llaktapa kurakami kan), Pachakutik shuk ayllu runapa partidumi kan, Partido Sociedad Patriótica Lucio Gutiérrez pushakwan, ashtawan partidukunaka tiyanmi.
Ecuador mamallaktapi sinchi tantanakuykunami tiyan, shinalla CONAIE tantanakuyka, ECUARUNARI tantanakuytapash 1990 watamanta wakin hatun katariykunata kayarka : shuk katariymanta Jamil Mahuad pushakka 2000 watapi llukshishkami karka.
Ecuador mamallaktapa markakuna[edit]
Ecuador mamallaktapi, ishkay chunka chusku markami tiyan, sachapi sukta markakunaka, Costapi sukta markakunakapash, Antikunapi chunka shuk markakunakapash, shinalla, Yawatisuyupi shuk markami kan. Shuk markapi, tawka kitikunaka tiyan.
Kawsay, shimikuna[edit]
Ecuador mamallaktaka shikan shikan kawsaykunatami charin: mishu kawsaytami charin, runa kawsaykunatami charin. Ecuador mamallaktama mamakamachiy nin: "Castellano shimika Ecuador llaktapak kamachiy shimimi kan; castellano, kichwa, shuar shimikunaka kawsaypurapak kimirichik kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, shimi kamachiypi nishkashina: runakuna kawsana kawsana llakta ukupak kamachiy shimikunami kan. Shuktak ñawpa shimikunaka, runakuna kawsana llakta ukupi kamachiy shimikunami kan. Kamachiymi Kaytaka rikuchinka. Mamallaktaka kay shimikunata muchashpa, kamashpami sinchiyachinka.". Kastilla shimika tukuy mamallaktapi rimashkami kan, kichwa shimika ashtawan Punasuyupi, Antisuyupipash rimashkami kan, Shuwar shimika Antisuyupilla rimashkami kan. Ñawpa pachakunapi, ñawpa shimikunaka mana killkashka, mana yachaywasipi yachachishkachu karka, shinapash runapa ñawpakman pushakkunaka, shina Tránsito Amaguaña, Dolores Cacuango, runa shimita sinchiyankapakka makanakurka, chaymanta kunan pachapi ishkay shimi yachay wasikunaka Punasuyupi, Antisuyupipash tiyanmi.
Mishu kawsayka, Runa kawsaykapash tawka sumak killkakkunata, takikkunata, suyuchikkunata Ecuador mamallaktaman kararka, shina Juan León Mera, Eugenio Espejo, Guayasamín, Mesías Maiguashca, Jorge Icaza, shukkunapash. Runa kawsaypi, tawka ñawpa pachamanta raymikunapash tiyanmi, shina Inti Raymi, Pawkar raymi, shuk raymikuna ishkay kawsaykunata chapunmi, shina Semana Santa, Tukuy ayakunapa puncha, ashtawan[6].
(++) Kamaska wata: 2007
Pukyukuna[edit]
- ↑ CIA world factbook
- ↑ ECUADORPIKA 14,3 HUNU KARI WARMIMI TIYAN, Elciudadano.gob.ec, 27-01-2011
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
- ↑ Ecuador tiene la Constitución más verde , BBC Mundo, 2008
- ↑ Sincretismo en el Ecuador, 2007


text:
Runtu
- Runtu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Runtu (sut'ichana) rikuy.
Runtu nisqataqa pisqukunam huk uywakunapas miranapaq wachanku. Pisqukunaqa runtunkunata uqllanku. Mana hinallapas, huktaq uywakuna runtunkunata intip q'uñiyninpim saqinku malquchap puqunanpaq. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta, uqllay pacha nisqamanta runtuta t'uqyachispa paqarinku.
Pisqup runtunkunaqa isku rumi qarayuqmi.
Runakunaqa wallpakunatam huk pisqukunatapas uywanchik runtunkunata mikhunapaq.
Ñuñuq uywakunataq manam runtutachu wachanku, runa hinam uñachankunata wachaspa.


text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
- Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
- Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
- May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
- May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
- Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
- Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
- Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
- Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
- Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
- Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
- Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
- Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
- Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
- Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
- Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
- Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
- Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
- Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
- Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
- Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
- Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
- Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
- Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
- Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
- Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
- Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
- Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
- Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
- Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.


text:
KAY PACHACHRU LAPAN RUNAKUNA WASHAKURKAANAPAQ ISKIRBISHAKUNA KAYKUNATA ISKIRBIPAAKURAA
[Preamble]
Lapan runakuna chaynuyla washa kananpaqmi mana pisi rantisha runatanuy sirbichikunanpaqmi mana ima lutantas ruranakurkaananpaqmi, alipa rikanakurkaananpaqmi.
Lapan runakuna chay washasha kapaakunanta mana musyarmi, mana kaasukurmi runakuna qalayapaakusha lutan ruranakuyta, ashlinakuyta, kaykunam juchakachimanchi lapan runakunata. Chaymi musyachipaakuu lapan runata mana manchakular, mana ima wanaychruusi kay pachachru kawapaakunanpaq. Jinamanmi "Rimashaq" nirqa, rimapaakunanpaq, naatan munanqanman, Diosmansi u jukmansi yupachikurkaananpaq.
Maychru chaychruusi mandaqkuna ninakunqannuyla rurapaakunanpaq. Runankunata lutan runakunapa makinpitas washananpaq, lutan mandaqninta mana ima lutantas rurapaakunanpaq. Chaynuytaq lapan nasyunchru runakunas alipa rikanakur kawapaakunanpaq.
Lapan nasuyunpita delgadukuna wamaqta qutukaanan junaqchruumi rimanakurkur iskirbipaakura lapan runa, warmis, olqos chaynuyla alipa rikasha kananpaq. Chaychruutan rimanakurkara runakunata ali kawayta yanapapaakunanpaq. Naatan mana pisi rantiyasha runawannuy piwansi sirbichinanpaq. Chaychruutan chay lapan nasyunkunapita qutukaq de!gadukuna ninakaraarira chay rimanakurkanqannuy yanapaanakur kawapaakunanpaqsi.
Kay rimanakunqanchi rurasha kananpaq musyachishun lapan runata, warmitas, olqotas ninakurkaras, naatan mandaqkuna runankunata chay i mayqapitas washapaakunanpaq.
LAPAN NASYUNPITA QUTUKAQKUNAM ISKIRBIPAAKURA
Kay Pachachru Maychru Chaychruusi Runakana Chay Washasha Kapaakunanapaq
Lapan runakuna mayaq chayaq nasyunchruusi mandaqnintin kay iskirbishakunata yarpapaakunanpaq, jinaman yachrachipaakunanpaq. Chaynuytan kay iskirbishakunata mandaqkunaqa rurachipaakunman, nasyunninkunachruusi u jukla nasyunkuna munayninchru alipa kayaqkunatas rikanakurkaananpaq.
ARTICULO 1
Lapan runas kay pachachru nasimun juk rantisha runanuy mana pitas sirbinanpaqmi, alipa rikasha kananpaqmi, washasha kananpaqmi. Lapan runakunas nasipaakamun yarpayniyoqmi naatan tantiyayniyoqmi ima lutanta rurapaakurursi tantiyakunanpaq. Lapan runakunas kawapaakunaman juk wawqenuylam.
ARTICULO 2
Washasha kananpaq kay lapan iskirbirayaqnuylam rurakanman lapan runawansi, yuraqwansi, yanawansi, imaniraqwansi kachun quechua rimaqsi, castellano rimaqsi, u kachun warmis, olqos, Diosman yupachikuqsi u imaman yupachikuqsi, kachun manadaqninpita pinsiyaqsi u ima insiyaqsi, kachun mayaq markapitas u maychru, nasishas, kapuqniyoqsi u mana imaynaqsi. Imanuy ayqaynuy karsi rikanakurkanman juk kastanuylam.
Kachun mayqan mandaqkunapa qatiraqninsi, kachun libritayoqsi u jinalas, kachun mayaq markapita aywakamushas, pi maysi rikanakurkanman chaynuylam, juklaa nasyun mandaqpa makinchru karsi, mana jukpa makinchru kaqnuylam rikapaakunman alipa, chay mandaqpa runankunatas.
ARTICULO 3
Pi may runatas amam munachwanchu pitas wanuchipaakunanta, piwansi mana munayaqwan sirbichikurkaananta, jinaman maqasha u ashlisha kapaakunantas.
ARTICULO 4
Amam pisi, pipa sirbiqninsi imaysi yaykunqachu imapita nirsi u imapaq nirsi.
ARTICULO 5
Amam pi tasi kawaypa kuchuchinmanchu juk uywatanuyqa, manatan pitas ashlinmanpishchu mana baliq nirsi.
ARTICULO 6
Lapan runas, may chay nasyunchru kaqsi kanman chay kikin nasyun runanuy alipa rikasham, libritaanaq mana karsi.
ARTICULO 7
Lapan runas kapaakunman chaynuyla alipa rikasham. Naatan pis aliska kunchuchiptin kay iskirbishakunapita juknuypa ruraptin nasuynchru mandaqqa washanmanmi lapan runakunata. Amam rirqararmanchu pisi, mandaqninpita lutanta rimayaqta u wakta, kayta lutanta ruray niyaqta. Manatan rirqaranmanchu wakinta alipa rikaqtas u wakinta lutanpa rikaqtas.
ARTICULO 8
Jucha taripaq runakuna wiyaripaakunman lapan runatam nasyunninchru kaqtaqa. Paykunaqa runakunata washapaakunman iskirbishankunanuymi mana imas lutan rurasha kapaakunanpaq.
ARTICULO 9
Amam pitas manakaqpita, charichinmanchu u karselman wichrqachinmanchu. Naatan nasyuninpitas jurquchinmanchu.
ARTICULO 10
Juchaakushakunata taripaq runakuna rikapaakunman chaynuylam lapan runatas. Paykuna wiyaripaakunmanmi Chay juchachasha runamayin wanuchiqta imaninqantas". Chawra mana mayqantas kuyapaalarmi ima nipaakumansi rimakurkanqannuy.
ARTICULO 11
- "Juk runapita lutantam rurasha" nipaakuptin rasunpa shumaq musyakamunqankamaqa "Manam yanqa rimapaakunmanchu paymi rurasha". nir. Naatan juchaakusha karqa, kikin chay runa washakushun u washachun juk runas. Chay jucha taripaqkuna achka runakuna kayaptinmi mayapaakunman chay juchachasha runa rimaqta.
- Pi runa imatas ruraruptin, manam imaniytas atipapaakurachu nasyuninkunachru mana kaynuy iskirbishakuna kaptin. Naatan manatan karachu iskirbishakuna j uchaakushakunata imaypa aliska kunchuchinapaqsi. Chaypi taran mandaqkuna iskirbipaakura kayta naa imayqas juchaakusha jananchruuraq.
ARTICULO 12
Mariam pitas ayluykunata "Lutanta ruray". nichwanchu. Naatan manatan wayinchru imanuy kawakuqtasi imatas jatipachwanpishchu. Manatan kartantas pisi kichrapunmachu ni washantas rimanmanpishchu. Kay iskirbishakunanuymi rurakasha kanman. Jinaman washasham kapaakunman lapansi kay tukuy lutan ruraypita.
ARTICULO 13
- Runaqa pi maysi munanqantam aywanman maytas, chaytas. Naatan nasyunninchruusi munanqanchruutan yachranman maychru chaychruusi.
- Pi maysi munarqa yarqunmanmi imaysi nasyunninpita. Naatan munarqa kutiyunmantan imaysi.
ARTICULO 14
- Mana kaqpita pis yanqa qatikachraptinqa, chay runakunaqa yarqukurkanmanmi nasyunninpita juklaa nasyunchru maylachruusi ali kakunanpaq.
- Naatan imatas lutanta rurapakusha karqa amam yarqunmanchu nasyunninpita juklaa nasyunchru washapaakunanpaq, Lapan Nasyunpita Qutukaq runakuna manam munapaakunchu kaykuna rurakananta.
ARTICULO 15
- Lapan runas kapaakunman juklay nasyunlata markanch akusham.
- Manam pisi "Qampa naa manam kankimanchu kay nasyunnikipa runanqa" nir, qarqunmanchu pitas. Ni manatan chariranmanpishchu " Qamqa manam kankimanchu juklaa nasyunpa runanqa nirsi.
ARTICULO 16
- Naa kasaranan timpuman chrarurqa, warmis, olqos kasarakunmanmi, may kastawansi; yanawansi, yuraqwansi. Kasaranmantan juklaa nasyun runawansi, Diosman u mana Diosman yupachikuqwansi. Nasyunchru iskirbishankunanuymi washanman lapantam runankunata, kasarakunanpaqsi, kasararuptinsi u chulaanakuruptinsi.
- Manam pisi kasarachinmanchu mana munaqta. Kasarachinmanqa munanakuqlatam.
- Chay kasadukuna lapan wamrantinmi kapaakunman alipa rikasha, mandaqkunapita washasha. Chay kasadukuna wamrankunawan aliskam balin.
ARTICULO 17
- Pi may runapas kanmanmi munaptinqa chrakransi, wayinsi u imayqansi, kikilanpasi u juk runakunapawansi. Chaynuy kananta manam pisi amachanmanchu.
- Manam pisi kitanmanchu chay imayqantasi oíqoorir manakaqpitaqa.
ARTICULO 18
Pi may runasi munanqantam pinsiyakunman, naatan ali u lutan ruranqantasi tantiyakunmanmi. Chawraqa j inam yupachikunman Diosmansi u imamansi. Muyunmanmi juk riligiyunpita juk riligiyunmansi. Muyunmantan juknuy kawaypita juknuy kawanmansi. Jinam pi maysi imanaypasi Diosninta alawaakunman, japaíansi u wakin runawansi, washachruusi u wayilachruusi. Yachrachipaakunmantan .yachrakurkanqantawan juknuypa kawaynintas, naatan rurapaakunmanmi fistankunatas.
ARTICULO 19
Chawra runaqa jinam pinsiyanman, naatan "Rimashaq" nirqa, rimanman. Naatan chay pinsiyayanqan runata piñaakachinan mana pipitas amachasha kaptinqa amam rimanmanchu. Runaqa pi maysi yachrakunman munanqantam librukunata leyepasi u jukkuna rimaptin mayakuypasi. Naatan munarqa pinsiyanqanta iskirbinmanmi u rimanmanmi wakinkaqkunas mayakurkaananpaq. Naatan apachinmanmi mayaq chayaq nasyunkunamansi amam juklaa nasyunman imanaypa apachikuptinsi; ama apachiychu ninmanchu pisi.
ARTICULO 20
- Pi may runasi jinam qutukaakurkanman imapaqsi. Naatan qutukapaakunman imapaqsi, alipaqmi.
- Manam pi tasi "Runakunawan qutukaashun" ninmanchu mana munaqta wapuypaqa.
ARTICULO 21
- Pi may runasi, mandaqnin ima ruraytas munaptinqa íapanmi chaychru kapaakunman, kikinkunas u deígadukunas.
- Mandaqkuna imawansi yanapaamuptinqa wakinkunanuymi chraskinman lapansi.
- Lapan runasi munanqantam akrapaakunman mayqantasi mandaqninpaq. Naatan chay mandaqninkuna akrapaakunqan kanman ayqa' watakamas nasyuninkunachru iskirbishankunanuymi. Mandaqninta akrapaakunman mana kaskipanakularmi iskirbipas u makin chakcharkuypas.
ARTICULO 22
Juk nasyunchru yachraq runapa kapunman aypam imansi ayqansi kawaananpaq. Naatan mayqanpas masía kapuptinqa yanapanman walkala kapuqtam. Chaynuytan masía kapuptinqa nasyunkunas, yanapanman mana alaapa kapuqniyoq nasyunkunata, wakinkunapita mana jukmapasha kapaakunanpaq. Chaypita tukuy j inanpa yanapanakur, ali kapaakunanpaq.
ARTICULO 23
- Pi may runasi uryanman imachruusi munanqanchruumi maychruusi. Jinaman alipam rikanakurkanman uryaqsi u urayachiqsi. Naatan mana uryata tariptinqa mandaqninkunam yanapanman tariyta.
- Ishkay runa chay uryalachru kaptin jinaman chaynuyla ishkaynin uryaptinqa, pagasha kapaakunman ayqata karsi chaynuylam.
- Uryaqkuna ali pagasham kapaakunman mana ima wanaychruusi kapaakunanpaq. Jinaman aylunkunas alipa rikasha kapaakunanpaq. Naatan gananqan mana imapaqsi aypaptinqa nasyunninchru mandaqninkunam yananpanman.
- Pi may runas urayaqqa qutukapaakunmanmi uryaq mayinkunawan imas mana ali kaptin rimanakurkaananpaq. Manam pisi "Ama qutukapaakuychu" ninmanchu pitas. Maslata ganayta munarqa u alipa rikasha kayta munarqa, jinam manakurkaananpaq qutukarkur rimanakurkanman.
ARTICULO 24
Pi may runasi uryaqqa jamanmanmi. Chay jamar imatas rurakunman munanqantam. Naatan pisi amam uryachinmanchu rimanqanpita masqa. Jinaman watachamur jamaptin pagasham kanman.
ARTICULO 25
- Pi may runapas kanman aypam imalansi ali kawapaakunanpaq, aylunkunas mana qeshyapaakunanpaq, kanman aypan mikunan, jakun, jinaman wayin yachrananpaq. Qeshyarur aywanmanmi medikuman u hospitalmansi jampichikuq. Naatan mandaq runakuna yanapapaakunman lapantam: uryapakuytam mana tariq runakunata, qeshyaqkunata, mana uryaq atipaqkunata, japatukushakunata, chachakunata, mana juchaynaq kayarsi imaynaqsi kidashakunata.
- Pachrayoq warmikunas jinaman iñashakunas kapaakunman aliska yanapasham imayqachruusi. Akapa wamrakuna kapaakunman ali rikasham lapansi kasadupa karsi u mana kasadupa karsi.
ARTICULO 26
- Runakuna lapanmi yaykupaakunman iskuylaman. Naatan "amam pisi paganmanchu qalayunqanpita ushanqankamas. Wamrakunata kachrapaakunman lapatam munaqtas, mana munaqtas primariya iskuylaman. Chaypita masta yachrakuy munaqkuna, jinam yachrakurkanman medikupaqsi, abugadupaqsi u imayqapaqsi. Unibersidakunaman mana atipaqkuna ali yachrarqa chraskisham kapaakunman. Naatan mana yachraqkunata "Amam chraskipaakunmanchu imansi rayqoqa.
- Chay iskuylakunachru yachrachiykuna kanman lapan yachrakuqkunata ali runa kayta yanapananpaqmi, alipa rikanakurkaananpaq, lapan runata yanapaa- nanpaqmi, rantisha runanuy mana pipa sirbichiqninsi kapaakunanta musyapaakunanpaqmi, juklaa nasyun runakunawan, u juk rimayta rimaqkunawan alipa kawapaakunanpaqmi Diosman yupachikuqtawan, mana yupachikuqtas alipa rikanakurkaananpaqmi. Jinaman yachrachipaakunmanmi lapan nasyunpita qutukaq delgadukuna iskirbipaakunqanta yanapanakur kawaypitas, mana wanuchinakuy kananpaq.
- Naatan taytakunam akrapaakunman churinkuna may iskuylachru yachrachisha kanapaqsi.
ARTICULO 27
- Runakuna pi maysi markachru imayqatas rurakunman munanqatam: ruranmanmi fistatas, kantamanmi kantatas, awanmanmi imatas, dibujanmanmi imayqatas u tantiyayninpita wamaqkunatas jurqamunmanmi, wakin aíiska tantiyay yachraq runakunanuysi.
- Pi may runasi, shumakuq wamaqlata imatas kamakarachirqa u mana pisi iskirbinqanta wamaqta imapitas iskirbirurqa pagasham kapaakunman. Naatan "Amam chay ruranqantaqa pisi yachrapanmanchu. Noqam wamaqta jurqaramuu" nir, kaskinwanqa qolqeta charinan rayqosi u alawasha kanan rayqosi.
ARTICULO 28
Lapan runam may nasyunchru, kaqsi, ima lutantas rurayaqkuna qalayapaakunman ali kawayta runamayinwan, kaychru lapan kay iskirbishakunanuy.
ARTICULO 29
- Runakuna Iapanmi markachru mandaqkuna imatas niptin kaasukurkanman. Chay kaasukuq karqa, pi maysi kapaakun alipa rikasham, naatan ali runa pipaqsi.
- Juk nasyunchru yachraqkuna, nasyunninchru iskirbishakunata 1apanmi kaasukurkanqa, mana pisi juk rantishanwannuy piwansi sirbichikunanpaq, j inaman ali runa kapaakunanpaq. Pi maysi alim kawanman runamayinwan, naatan lapanmi imachru yanapanakurkanman ali kawayta chay nasyunninkunachru.
- Kay lapan iskirbishakuna manam kaasukanmanchu kara, lapan nasyunpita qutukaq delgadukuna "Rurashunmi" ninakur rurayta mana qalayusha kapaakuptinqa.
ARTICULO 30
Juk nasyunchruusi u runa qutukaqchruusi u juk runalatas imata rurananpaqsi pisi kaychru skirbirayaqpita juklasipa imapitas tantiyachinanta manam munapaakuuchu.


text:
Huk kaq parte: Llapanta Dios rurar qallanqampita, Wamayëpaq Tamyayaq
Kë Patsa y cielo, ¿mëpitaraq yarqayämushqa? ¿Imanöraq kë Inti, Killa, estrëllakuna y llapan Patsachö rikanqantsikkuna rurakäyashqa? Rasumpëpa kaqtaqa Bibliallam nimantsik, kë llapantam Dios ruramushqa nirnin. Tsëmi kë librontsikqa qallan, llapanta Teyta Dios rurar qallanqampita patsë willakurnin.
Puntata Teyta Dios pënö espïritukunata ruranqantam yachakuntsik. Angelkunash kayänaq tsë espïritukunaqa. Pero noqantsiknö nunakunapaqshi kë Patsataqa ruramunaq. Tsëshi, tsë selläma shumaq huertaman churanampaq Adán y Ëvata Teyta Dios ruranaq. Pero pëkunaqa oqrariyänaq kë selläma shumaq huertachö kawëtash Teyta Diosta mana wiyakuyanqanchö.
Adanta Dios ruranqampeq, Wamayëpaq Tamyayaqqa o Diluvio nishqanyaqqa pasanaq, 1.656 watash. Alläpa mana alli nunakunash kawayänaq tsë tiempochöqa. Mana alli angelninkunawanshi Satanasqa këkänaq ciëlochö. Patsachönash këkäyänaq: Caín, llapan mana alli nunakuna y mantsëpaq alläpa kallpayoq hatusaq nunakunapis. Pero alli nunakunapis kayänaqshi…Abel, Enoc y Noé. Tsëmi kë nunakunapita y llapan pasanqanta leishun kë HUK kaq Parte nishqan willakïkunachö.


text:
Lección 3
¿Bibliaibi tiac gustu cuintaigunaga Diosmandachu shamun?
1. ¿Pihua yuyaigunata Bibliaibiga tian?
Allpaibi huiñai causanamanda cuintaigunaga Bibliaimi tian (Mateo 5:5). Bibliaibiga 66 ichilla librogunami tian. Chita quillcanauchun nishami 40 runagunata Diosca anllara. Punda pichca librogunataga Moisesmi 3.500 huataguna huashama quillcara. Chasnallata tucuri parti librotaga 1.900 huataguna huashamami apóstol Juan quillcara. Bibliaibi nishcagunaga Diospa Shimi man. Diosca Bibliata quillcaccunataga paiba espirituta cushami quillcachira. Chiraicu chi runagunaga mana paigunahua yuyaita quillcanaurachu. Diospa yuyaitami quillcanaura. Chasna acpimi Bibliaibi tiauc yuyaigunaga Diospac an. 2 Timoteo 3:16; 2 Pedro 1:20, 21, leingui.
2. ¿Ima raicuta Biblia nishcata quirina anchi?
Bibliaga Diospa Shimi ashcamandami shamuc punzhamanda cuintasha mana shuc shimillas pandarinzhu. Runagunaga mana chita ranata ushanaunzhu (Mateo 5:18). Tucui Ushaita Charic Diosllami chita ranata ushan. Apocalipsis 22:6, leingui.
Bibliaga Diosmanda shamuc libro ashami, shuc librogunamandahuas astahuan ali an. Huaranga huaranga Bibliagunaga 450 yali shimigunaibimi llucshishcauna. Científico nishca runaguna yachaushcagunaga Bibliai nishca shina man. Astahuambas, Bibliata 40 runaguna quillcashahuas mana shucta shucta nisha pandarinaunzhu. * Sallata, huin Bibliaibiga Dios llaquishcatami ricuchin. Cunanbas runagunahua causaita alichingahua ushaitami charin. Chita yachashami, ashca huaranga runaguna quirinaun, Bibliaga Diospa Shimi acta. 1 Tesalonicenses 2:13, leingui.
3. Bibliaga ¿imatata yachachin?
Bibliaga gustu uyaric shimigunatami cuintan. Diosmi runagunama sumac causaita cunata munan nishami Bibliaga cuintan. Bibliaga ninmi, callari punzhagunaibi runaguna paraisoibi causanata chingachishcata. Chasnallata yachachinmi, imasa chi paraíso cutillata tucungaraushcata. Apocalipsis 21:4, 5, leingui.
Bibliaga Dios mandashcagunata, ali yuyaigunata, cunaigunatahuas yachachinmi. Chasnallata, runaguna alita mana alita racpi, Dios imata rashcatas cuintanmi. Chiga ricuchinmi pai imasa ashcata. Bibliaga Diosta ricsinauchun nishami yanapan. Astahuambas, yachachinmi imasa Diospa amigo tucunata. Salmos 19:7, 11, NM; Santiago 2:23; 4:8, leingui.
4. Bibliata intindingahuaga ¿imata yanapanga?
Diospa Shimita pasacta yachachingahuaga, Jesusca shuc textogunata rimashca huashami chita alita intindichic ara. Cai folletoga Jesús yachachishca shinami Bibliata alita intindingahua yanapai tucunchi. Lucas 24:27, 45, leingui.
Diospa gustu cuintaigunata yachashaga, cambas cushiyanguimi. Shuc runagunaga chitaga mana yachanata munanaunzhu. Cuti shuccunaga Biblia nishcata cuintasha nicpiga, piñarinaunmi. Chi runaguna Bibliata yachanata saqui nicpihuas mana saquina changui. Biblia nishca shinaga, Diosmanda yachauc runagunaga huiñaibacmi causangauna. Juan 17:3, leingui.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nishca librota mascangui.


text:
2 willakuy: Sumaq huerta
QHAWARIY Allpata! ¡Sumaqmi imapas kashan! Qhawariy q’omer qorakunata, sach’akunata, t’ikakunata, llapa animalkunatapas. ¿Rikushankichu elefanteta, leonkunatapas maypi kasqanta?
¿Imaynatan kay huerta rikhuriran? Diosmi ruwaran ñoqanchispaq; kunanmi yachasun imayna ruwasqanta.
Ñawpaqtan Diosqa ruwaran q’omer qorakunata Allpanchis p’achasqa hina kananpaq. Chaymantan ruwaran imaymana qorachakunata, huch’uy sach’akunata, hatun sach’akunatapas. Kaykunan Allpata sumaqyachin. Ichaqa manan chayllapaqchu. Chaykunaqa rurun mikhunanchispaqwanmi.
Chaymantan Diosqa challwakunata ruwaran unupi kawsananpaq, phalaq animalkunatataq hanaq pachapi phalananpaq. Ruwallarantaqmi alqokunata, michikunata, caballokunata; hatun animalkunata, huch’uy animalkunatapas. ¿Kanchu animalkuna wasiykiq qayllanpi? ¡Munakuq Dios kaspan ñoqanchispaq kaykunata ruwaran!
Chaykunata tukuspañan Diosqa huk cheqaspi sumaqta ruwaran. Edén huerta nispan suticharan. Sumaqmi karan. Chaypiqa imapas munayllañan karan. Diosqa munaran kay sumaq huerta hina Allpantin kananta.
Hukmanta kay dibujota qhawariy. ¿Imatan Dios qhawaran kay huertapi mana kasqanta? Chaymanta kunan yachasun.
Génesis 1:11-25; 2:8, 9.
Tapuykuna
- ¿Imaynatan Dios Allpata ñoqanchispaq ruwaran?
- Diosqa askha animalkunatan ruwaran, ¿willawaqchu wakinpa sutinta? (Qhawariy dibujota.)
- ¿Ima raykun sumaq karan Edén huerta?
- ¿Allpanchis imayna kanantan Dios munaran?
Huk tapuykuna
- Leey Génesis 1:11-25.
¿Imatan Dios kamaran kinsa kaq p’unchaypi? (Gén. 1:12.)
¿Imatan Dios kamaran tawa kaq p’unchaypi? (Gén. 1:16.)
¿Ima animalkunatan Dios kamaran pisqa kaq, soqta kaq p’unchaykunapi? (Gén. 1:20, 21, 25.)
- Leey Génesis 2:8, 9.
¿Ima iskay sach’akunatan huertapi Dios churaran, imakunamanmi rikch’akun?


text:
Aníbal Cavaco Silva
Aníbal António Cavaco Silva sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin anta situwa killapi 1939 watapi p'unchawpi paqarisqa Boliqueime llaqtapi - ) Purtugal mama llaqtap musiku wan pulitiku qarqan, uma kamayuqninmi kachkan.
Yaya: Teodoro Gonçalves Silva (Loulé, Boliqueime, Maritenda, 1912 – 2007); Mama: Maria do Nascimento Cavaco (Loulé, Boliqueime, Maritenda, 1912 - ).
Warmi: Maria Cavaco Silva
Churinkuna: Patrícia Maria Alves wan Bruno Alves.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aníbal Cavaco Silva.


text:
Huwan XVIII
Huwan XVIII, Huwan XVIII chunka suqta ñiqin (latin simipi: Ioannes PP. XVIII, Italya simipi: Giovanni XVIII) Giovanni Fasano sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin anta situwa killapi 1009 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1003 watapimanta ? ñiqin anta situwa killapi 1009 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan XVIII.


text:
María Sumire
María Cleofé Sumire López de Conde sutiyuq warmiqa (Qanchi pruwinsyapi paqarisqa, Qusqu suyupi, Piruwpi) huk piruwanu, qhichwa simi rimaq pulitiku warmim, taripay amachaqpas.
Piruwpaq Huñu (Unión por el Perú) partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan. 25 ñiqin anta situwa killapi 2006 p'unchawpi Hilaria Supa sutiyuq warmiwan Piruwpa wiñay kawsayninpi ñawpaq kaspa qhichwa simipim hurarqan, fujimorista Martha Hildebrandt sutiyuq kunrisup umalliqnin warmi k'amiptinpas.
Mariyaqa 2007 watapi Kamachiy Ruraykamay 806 (Proyecto de Ley 806) nisqatam qallarirqan, Piruwpi indihina runakunap rimayninkunata amachanapaq. 24 ñiqin inti raymi killapi 2010 watapi Piruwpa Kunrisun Piruwpa Qallariy Rimaykuna Amachana Llamk'achina Kamachiy (Ley para la Preservación y uso de las Lenguas Originarias del Perú) nisqaman ari nirqan.[1]
María Sumireqa Methodista Inlisyapim wankurisqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: María Sumire.
- María Sumire: Hoja de vida (Congreso del Perú)
- María Sumirep blognin


text:
Ashka wiñay
Ashka wiñay-qa (atska wiñay) huk yupakuna ruranam. Chayman chayan huk yupa kikillan kaykan, ashka kuti, miray ruranapi.
4* 4* 4, tawa-ta kimsa kuti mirachisun kikillanta. Chaynu kaptin, qillqakanqa. 4 3
Sutinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 4 nisqa tiyana;
- 3 nisqa urkun
- 4 3 = 64, 64 nisqa kallpa;
Ñawinchay: tawa kimsa urkusha paqtan 64-man, manaqa tawa wayru-wan ( al cubo) paqtan 64-man. [1]
Pukyukuna- Willaychay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Llaqwa Atoq: Kechwa Yupa yachay ( mana lluqsiraq)


text:
Ramón Castilla
Ramón Castilla y Marquesado sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin chakra yapuy killapi 1797 paqarisqa Tarapaka llaqtapi - † 30 ñiqin aymuray killapi 1867 wañusqa Tarapaka llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
Ancha unqusqaña katinmi, 9 ñiqin ayriway killapi 1863 p'unchawpi Pedro Diez Canseco sutiyuq hiniralmi Castilla kamachinamanta qarqurqan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ramón Castilla.
- Carta de Ramón Castilla a San Martín en 1848
- Carta de Ramón Castilla a San Martín en 1849
- Artículos para el aniversario de los 150 años de la abolición de la esclavitud


text:
1
Ri rutikeribel ronojel ri k'o
1Ri pa rutikeribel, ri Dios xuben ri kaj y ri ruwach'ulew. 2Y toq ri ruwach'ulew kan k'a man jun ruchojmilal y kan k'a man jun k'o chuwech, ri q'equ'm rutz'apen ruwi' ronojel ri nimalej taq palou y ri Espíritu richin ri Dios nisilon pa ruwi'.
3Y ri Dios xubij: Tik'oje' saqil; y kan jari' xk'oje' ri saqil. 4Y xutz'et k'a chi ri saqil kan yalan wi utz y xuch'er k'a ri saqil y ri q'equ'm. 5Y chire ri saqil xubij paq'ij, y chire ri q'equ'm xubij chaq'a', y keri' xk'oje' k'a ri chaq'a' y ri paq'ij; y jari' xtz'aqet ri nabey q'ij.
6K'ari' xubij ri Dios: Tik'oje' rukojol ri ya' richin nuch'er-ri' pa ka'i'. 7Y xuben k'a chi xk'oje' rukojolil ri ya', ri k'o pa xulan y ri k'o chikaj. 8Y kaj k'a ri rubi' ri xuya' chire ri rukojolil. Y kere' k'a xtz'aqet ri chaq'a' y ri paq'ij richin ri ruka'n q'ij.
9Y ri Dios xubij chuqa': Xa jun tubana' ri ya' ri k'o chuxe' ri kaj y tiq'alajin-pe ri ruwach'ulew chaqi'j. Y kan keri' k'a xbanatej.
10Y chire ri chaqi'j xubij ruwach'ulew, y chike ri ya' ri xkik'uaj kan ki' xubij palou, y rija' xutz'et k'a chi yalan utz xuben. 11Chirij re' xubij chuqa': Ri ruwach'ulew tiwachin rik'in ronojel ruwech tiko'n, q'ayis ri nuya' ija'tz, che' ri nuya' ruwech achi'el ri rubanikil, xcha' ri Dios. Y kan keri' k'a xbanatej.
12Y ri ruwach'ulew kan xuya' k'a ronojel ruwech tiko'n, rex taq q'ayis ri nikiya' ija'tz achi'el ri kibanik, y che' ri k'o kiwech y rik'in ija'tz, y ri Dios kan yalan utz xutz'et ri xuben. 13Y kere' k'a xtz'aqet ri chaq'a' y ri paq'ij richin ri rox q'ij.
14Y ri Dios xubij k'a: Kek'oje' ri yesaqirisan ri kaj richin ri rukojolil ri paq'ij y ri chaq'a'; y xtik'atzin richin retal ri ik', ri q'ij, y ri juna'. 15Jari' ri xkesaqirisan-pe ri chikaj richin nikiya' saqil chuwech ri ruwach'ulew, xcha' ri Dios. Y kan keri' k'a xbanatej.
16Y xuben k'a ri q'ij y ri ik' ri yeya'on saqil, ri q'ij richin nisaqirisan paq'ij y ri ik' richin nisaqirisan chaq'a' y jari' toq xeruben chuqa' ri ch'umila'. 17Ri q'ij, ri ik' y ri ch'umila' xeruya' ri Dios ri chikaj richin nikiya' ri saqil pa ruwi' re ruwach'ulew, 18richin yesaqirisan paq'ij y chaq'a' y richin nuya' rukojolil ri saqil y ri q'equ'm. Y kan yalan k'a utz xutz'et ri xuben. 19Y kere' k'a xtz'aqet ri chaq'a' y ri paq'ij richin ri rukaj q'ij.
20Y ri Dios xubij: Kan kek'oje' k'a pa ruk'iyal ronojel kiwech chikopi' ri pa taq ya', chuqa' kek'oje' aj-xik' taq chikopi' ri yexik'an pa kaq'iq', xcha'.
21Ri Dios kan xeruben-wi k'a ri nimalej taq chikopi' ri ek'o pa ya' y ri jalajoj kiwech chikopi' ri k'o kaqen y e richin chuqa' ya' y ronojel kiwech aj-xik' taq chikopi'. Y ri Dios kan utz xutz'et. 22Kan xerurtisaj k'a y xubij chike: Kixalan y tinojisaj ri nimalej taq palou; y chuqa' kek'iyer ri aj-xik' taq chikopi' chuwech re ruwach'ulew, xcha'.
23Y kere' xtz'aqet k'a ri chaq'a' y ri paq'ij richin ri ro' q'ij.
24K'ari' ri Dios xch'on chik y xubij: Kek'oje' jalajoj kiwech taq chikopi' richin k'echelaj y ri ye'awajix y ri chikopi' ri e jepejeq, xcha' ri Dios. Y kan keri' k'a xbanatej. 25Ri Dios kan xeruben-wi k'a jalajoj kiwech chikopi', richin k'echelaj y ri jalajoj kiwech chikopi' ri ye'awajix y ri jalajoj kiwech chikopi' ri e jepejeq. Y ri Dios xutz'et chi kan utz wi.
Toq ri Dios xutz'uk ri wineq
26K'ari' xubij ri Dios: Wakami k'a tiqabana' ri wineq kan achi'el ri qabanik roj y ja rija' ri xtik'oje' pa kiwi' ronojel kiwech chikopi', ri ek'o pa ya', ri aj-xik' taq chikopi', ri chikopi' ri ye'awajix, ri chikopi' ri ek'o pa k'echelaj y ri chikopi' ri e jepejeq, xcha'.
27Toq ri Dios xuben ri wineq kan xuben achi'el rubanik rija', chi achij chi ixoq xeruben.
28Y ri Dios kan xerurtisaj y xubij chike: Kixalk'ualan y kixk'iyer y kan tinojisaj k'a ruwech chijun ruwach'ulew y ja rix xkixk'oje' pa kiwi' ri chikopi' ri ek'o pa ya', chikopi' ri yebe pa kaq'iq' y ri chikopi' ri ek'o chuwech re ruwach'ulew, xcha'.
29Y ri Dios xubij chike: Yin ninya' chiwe ronojel ruwech tiko'n richin nitej ri ruwech o nitej ri rija'tz. 30Jak'a chike ronojel kiwech chikopi' ninya' ronojel ruwech q'os richin nikitej: Chike ri aj pa k'echelaj, chike ri aj-xik' taq chikopi' y chike ri e jepejeq taq chikopi', xcha'. Y kan ja na wi ri' ri nikitej.
31Y jare' k'a ri rusamaj ri xuben ri Dios y xutz'et chi ronojel ri xuben kan janila wi utz. Y rik'in ri' xtz'aqet ri chaq'a' y ri paq'ij richin ri ruwaq q'ij.


text:
Mana kamachiy tantanakuy
Mana kamachiy tantanakuy nisqaqa (MKT, inlish simipi: non-governmental organization NGO) manam mama llaqtapchu paqarichisqan, manam kamachiypachu kapuq tantanakuymi, kamachiymantaqa manam warkukuqchu. Kañinataqa wankurisqankunamantam icha hawamantam chaskiykun.
Huk mana kamachi tantanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- NGOs - The Self Appointed Altruists (inlish simipi)
- What is a Non-Governmental Organization? City University, London (inlish simipi)
- NGO's role in peace-building (inlish simipi)


text:
Ipariya distritu
Ipariya distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Iparía) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Coronel Portillo pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa Nawa, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Kawallupi puriy
Kawallupi puriy nisqaqa kawallup wasanpi tiyaspa runap puriyinmi kawalluta purichispa.
Ñawpa pacha runap lliwmanta aswan utqaylla apaykachananmi karqan. Chayraykum chaski runakuna, awqaqkunapas kawallupi puriq karqan. Kunan pacha iskaymuyu, antakuru, antawa huk apaykachana kaptinmi, manañam sapsi apaykachanachu. Ichataq kunanraq kurku kallpanchaymi, kawallu yallinakuykunam.
Tawantinsuyupiqa manam kawalluta riqsirqankuchu. Hinaptinqa kawalluyuq ispañul awqaqkuna inka wamink'akunata aypallas atiparqan.
Chinchay Awya Yalapi inkill pampakunapitaq chakuq indihina runa llaqtakunapas kawallupi puriqsi karqan, ahinataq Lak'ota, Shayen (Tsitsistas, Cheyenne) hukkunapas.


text:
Katiguriya:Ch'ulla phutuy raphiyuq
Ch'ulla phutuy raphiyuq nisqa yuramanta qillqakuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'ulla phutuy raphiyuq.
Urin katiguriyakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 9 urin katiguriyakunam, 9-pura.
C
- ► Ch'awar yura rikch'aq ayllu (8 P)
- ► Chunta yura rikch'aq ayllu (10 P)
H
- ► Hamachi yura rikch'aq ayllu (5 P)
- ► Hamanq'ay yura rikch'aq ayllu (10 P)
- ► Hillurina yura rikch'aq ayllu (5 P)
I
- ► Isparaw yura rikch'aq ayllu (7 P)
L
- ► Liwtu yura rikch'aq ayllu (7 P)
Q
- ► Qachu yura (28 P)
R
- ► Runtuma yura rikch'aq ayllu (6 P)
"Ch'ulla phutuy raphiyuq" sutiyuq katiguriyapi qillqakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 22 p'anqakunam, 22-pura.


text:
Fernão de Magalhães
Fernão de Magalhães (kastilla simipi: Fernando de Magallanes) sutiyuq runaqa (* 1480 paqarisqa Ponte da Barca; † 17 ñiqin ayriway killapi 1521 watapi wañusqa Cebu wat'api) purtuyis hatun wamp'u pusaq, tariykuqpas karqan, Ispañap qhapaqninkunapaq wamp'uq. Ñawpaq tiksimuyu iruru puriyta pichqantin wamp'unwan qallarispa, manas tukuchirqanchu, maqanakuypi Cebu wat'api wañuchisqa kaspa. Hukllas wap'un - Victoria ("atipay") sutiyuq - Ispañman kutimurqan. Chaymantaqa Antonio Pigafetta sutiyuq masinsi willarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fernão de Magalhães.
- Biografía de Magallanes
- Tripulación de la Expedición de Magallanes — Elcano
- Primera circunnavegación a la Tierra. Crónica de una odisea
- Relazione del primo Viaggio intorno al Mondo, por Antonio Pigafetta, crónica radio en 15 episodios. Ransis simipi, Pigafetta-p qillqasqanmanta t'ikrasqa. CD-MP3.


text:
Poul Nyrup Rasmussen
Poul Nyrup Rasmussen ( * 15 ñiqin inti raymi killapi 1943 watapi paqarisqa Esbjerg llaqtapi - ). Dansuyu mama llaqta musiku, pulitiku wan Uma kamayuq.
25 ñiqin qhulla puquy killapi 1993 watamanta 2001 watakama ñawpaq kuti Dansuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Jeppe Rasmussen; Mama: Lise Løkke Rasmussen
Ñawpaq warmi: Sólrun Løkke Rasmussen
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Poul Nyrup Rasmussen.


text:
Kiru
Kiru nisqakunaqa runap, tulluyuq uywakunappas siminpi khachunapaq kurku yawrikunam.
Runa wawaqa iskay chunka tawayuq ñuñu kiruyuqmi. Chay ñuñu kirukuna paskakuptin, kimsa chunka suqtayuq wiñaypaq kirukunam wiñan.
- Ñawpaq kiru (dentes incisivi)
- Allqu kiru icha Ñawi kiru (dentes canini)
- Ñawpaq maran kiru (dentes praemolares)
- Maran kiru (dentes molares)
- Waqsa kiru (dentes torti)
- Antar kiru (dentes cuprei)
- Ñuñu kiru (dentes lactei)
- Wiñaypaq kiru (dentes permanentes)
- Waqaru (molares serotini)


text:
Lección 4
Jesusca ¿pita can?
1. ¿Maimandata Jesusca shamurca?
Alpaman nara shamushpaca shuj angel caimandami Jesusca jahua cielopi causajurca (Juan 8:23). Jehová Diosca Jesustami punda rurarca. Chaimandami Jesusca Diosta ayudarca tucui cosascunata rurachun. Diosllata Jesusta rurashca cajpimi ‘Diospa Churi’ nin (Mateo 16:16). Diospa munaita rurachun agllashcamandami ‘Cristo’ nishpapash rijsin. Proverbios 8:
2. Jesusca ¿imapata cai Alpaman shamurca?
Diosmi Jesustaca Alpaman cachamurca. Chaipaca María shuti huarmigupa vijsapimi Jesuspa causaita churarca. Chaimandami aichayu taitataca Jesusca na charirca (Lucas 1:
3. ¿Imamandata salvachun minishtinchi?
Jehová Diosca gentecuna rucuyachun, huañuchunga na munarcachu. Diosca Adandaca nircami, na cazushpaca huañunguimi nishpa (Génesis 2:
Juchamanda, huañuimandaca ¿pita salvai ushan? Huañushpaca cada unopa juchacunamandallami huañunchi. Shujcunapa juchacunataca na anchuchi ushanchichu. Salmo 49:
4. ¿Imamandata Jesusca huañurca?
Jesusca na juchayu carcachu. Chaimandami pai huañushpaca gentecunapa juchacunamanda huañurca. Jehová Diosca paipa Churiguta huañuchun cachamushpami gentecunata ninanda juyashcata ricuchirca. Jesuspash gentecunata juyarcami. Chaimandami Diosta cazushpa gentecunata juchamanda, huañuimanda salvangapaj huañurca. Juan 3:
5. Cunanbica ¿imatata Jesusca rurajun?
Jesús huañujpica jahua cielopi causachunmi Diosca causachirca (Efesios 1:20). Cai Alpata mandachun ningacamanmi Jesusca paipa Taitapa ali ladopi shuyajurca (Hebreos 10:
Ñallami Jesusca nali gentecunatapash llaquicunatapash tucuchinga. Jesús Alpapi cashpaca ungüihuan cajcunata janbirca, huañushcacunata causachirca, llaquilla cajcunatapash ayudarca. Shinami jipa punllacunapi tucui shunguhuan Diosta sirvijcunata ayudangapaj imata ruranata ricuchirca (Mateo 15:


text:
Francisco Laso
Francisco Laso de los Ríos sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin aymuray killapi 1823 watapi paqarisqa Taqna llaqtapi, Piruwpi - † 14 ñiqin aymuray killapi 1869 watapi wañusqa San Mateo llaqtapi) Piruwanu llimphiqpas karqan.
Tayta: Benito Laso de la Vega; Mama:Juana Manuela de los Ríos
Warmi: Manuela Enriquez.
Llimphykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La Pascana
- Indio Alfarero
- La lavandera
Retratukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Doña Manuela Enriquez de Laso
- Caballero Español
- Santa Rosa Limamanta
- Felipe Pardo y Aliaga
- Retrato de un desconocido
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francisco Laso.
- Biografía (kastilla simipi)


text:
Palistina
Palistina icha Philistina (kastilla simipi: Palestina, grigu simipi: Πaλaισtίvn, Palaistinē; latín Syria Palæstina; iwriyu simipi Palestina פלשתינה icha Eretz Israel ארץ ישראל; arabya simipi Jund Filastin فلسطين) icha Urdun nisqaqa Asyapi huk mama llaqtam.
Allpapura hatun quchawan Jordan mayup chawpinpim.
Kunan pacha Israyil mama llaqtap kamachiyninpim kachkan, huk rakichankunataq Palistina kamachikuy nisqam kikintataq kamachikuchkanpas.
Palistinaqa ancha ñawpa pacha Kanaan nisqa kasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Jordan Mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Palistina.
- Derechos humanos (BBC news)


text:
Rafael Guízar Valencia
Rafael Guízar Valencia (*26 ñiqin ayriway killapi 1878 watapi paqarisqa Cotija llaqtapi - † 6 ñiqin inti raymi killapi 1938 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan wan Veracruz Aeropolipa hatun yaya.
- Tayta: Prudencio Guízar
- Mama: Natividad Valencia
- Runa sutin: Rafael Guízar y Valencia
- Tayta kura warachikuy: 1901, - Zamora
- Aeropolipa hatun yaya warachikuy: 1919 watapi
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rafael Guízar Valencia.
- American Catholic


text:
Atuq
Atuq (Vulpini; latin simimanta vulpes) nisqakunaqa huk aycha uquq ñuñuq uywakunam.
Antikunapi qhichwa simipi atuq nispaqa sapsilla antikuna atuq (Pseudalopex culpaeus) nisqamanta rimaytam munanchik. Ichataq allqu rikch'aq aylluman kapuq huk rikch'aqkunam atuq nisqa.
Kaymi huk atuq nisqa rikch'aqkuna:
- Antikuna atuq (Pseudalopex culpaeus): Awya Yalapi (Antikunapi) kawsaq;
- Sichura atuq (Pseudalopex sechurae): Awya Yalapi (Piruwpa, Ikwadurpa chalanpi, Chapari nisqapi) kawsaq;
- Puka atuq (Vulpes vulpes): Chincha Awya Yalapi Iwrupapi Asyapipas kawsaq;
- Uqi atuq (Vulpes velox): Chincha Awya Yalapi kawsaq;
- Chincha atuq (Alopex lagopus): Chincha suyukunapipas kawsaq;
- Mayu atuq (Chrysocyon brachyurus): Chincha Awya Yalapi kawsaq
- Palyan atuq
Lluta yachaytarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Atuqwan tupar wapsanki, manchakanki; simiki pashtanchu [1].
khawanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Yaranga Valderrama, Abdón: Diccionario de la cultura andina/ Quechua-español/Yachaysimi; Limaq, Piruw. ISBN 9972-874-42-7


text:
Apustul Pawlu
Apustul Pawlu, Pawlu Tarsumanta sutiyuq runaqa (grigu simipi Πaῦλoς, iwriyu simipi sutin שָׁאוּל, Scha'ul, Sawlu, Eaoύλ, Eaῦλoς, Saul, Saulos, שאול התרסי, Šaʾul HaTarsi; 5-chá 10-chá watapi paqarisqa Tarsu llaqtapi, Uchuy Asyapi, 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Apustulkunap rurasqankunamanta qillqakama paganukunap apustulun, ñawpaq kristiyanu misyuniri karqan. Ñawpaqta Sawlu sutiyuq hudyu yachaq kaspa kristiyanukunata qatiykachaq kaspa, Dimashqman purichkaspa sayarisqa Jesukristuta rikuspa kristiyanu iñiyman kutirikurqan (Rurasqakuna 9:3-29 ). Chaymanta Pawlu, "uchuylla kaq" sutichakurqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apustul Pawlu.


text:
Saqiy
Saqiy nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Maymantapaq, ima kaqmantapas, pipa wasinmantapas ripuy, lluqsiy, mana kakuy, qhaway saqirpariy (despedida);
- Pimanpas ari niy, mana imamantapas hark'ay, qhaway saqillay (permiso);
- Huk miraymanta huk mirayman quykuy, wañuspa wawankunaman saqiy, qhaway saqina (herencia);
- Kawsaqpura huk miraymanta huk mirayman kayninkunata quykuy, qhaway kawsaqpa kaqninkuna saqiy (genética);
- Kawsaqpa kawsaykuqninpa huk'inpi waqaychasqa saqina willakuna, qhaway saqi (gen).


text:
Frank Rijkaard
Frank Rijkaard sutiyuq runaqa, (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1962 watapi paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllay kamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frank Rijkaard.
.


text:
JW.ORG paginapi videocuna
Bibliamanda yachachij videocunata Internetpillata ricupai. Familiacunata, jovengunata huahuacunata ayudangapami can. Cai videocunataca descarganallami capangui. Testigo de Jehovacuna imapi crishcata, imata rurajta yachangapaj videocunapashmi tian.
PELÍCULAS Y DOCUMENTALES
“Diospa mandashcacunataca shungupi alichiriangui”
Huahuacunaca ¿imatata taitamamacunamandaca ashtahuan minishtin? Familiata ayudangapaj shuj taita imata rurajta ricupai.
SERIES
Jehová Diospa amigo tucupai
PELÍCULAS Y DOCUMENTALES
Testigo de Jehovacunaca: Tucui ladocunapimi ali villaicunataca aliguta villachinajun
Testigo de Jehovacunataca Mundo Enteropi Bibliamanda yachachijcuna cajpimi rijsin. ¿Mundo Enteropi villachingapaca, maimandata culquita llujchin?
Ñucanchi tandanajuicunaca ¿imashinata can?
Ñucanchi Tandanajuna huasi imashina cajta, ñucanchi tandanajuicuna imashina cashcata, chaipi imatalla rurajtapash ricupai.
Bibliamandaca ¿imashinata yachachinchi?
Testigo de Jehovacunataca Mundo Enteropi Bibliata gratis yachachishcamandami rijsin. ¿Imashinata yachachinchi?
Video: ¿Imamandata Bibliata yachajuna capanchi?
Mundo enteropi ashtaca ashtaca gentecunapa tapuicunata yachachunmi Bibliaca ayudajun. Quiquinbash ¿imatapash tapurishcanguichu?


text:
Eduard Buchner
Eduard Buchner (* 20 ñiqin aymuray killapi 1860 watapi paqarisqa München (Alimanyapi) llaqtapi - † 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1917 watapi wañusqa München (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1907 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Eduard Buchner, Mama: Fridirike Martin.
Alma mater: München Yachay Sunturnin
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Eduard Buchner.


text:
Bibliapita willakïkuna willakoq librömi
RASUMPËPA willakïkuna willakoq librom këqa. Bibliapitam këchö llapan willakïkunataqa horqayämushqa. Teyta Dios llapanta rurar qallanqampita patsë, hasta tiempontsikkunayaqmi willamantsik këchö willakïkunaqa. Hasta shamoq tiempokunapaq Teyta Dios änimanqantsiktapis willamantsikmi.
Biblia yachatsikonqanllatam kë libroqa willamantsik. Bibliachö unë nunakunapitam, y llapan rurayanqampitam willakun. Hina Patsachö selläma shumaq huertachö wiñeypaq nunakuna täräyänampaq änikonqantawanmi yachatsimantsik.
Kë librochöqa 116 willakïkunam kan ocho partesman rakishqa. Y cada partechö kaqtam willamantsik tsë parte qallanan päginachö. Y kë willakïkunaqa imë pasanqantapis kuchumpitam willakun. Tsënöpam, cada tiempochö pasanqanta alleq käyinëkipaq yanapashunki.
Alëru käyinallam kayan kë qellqarëkaq willakïkunaqa. Tsënöpam, kikinkunalla leirpis wambrakunaqa käyiyanqa. Tsëmi atska kuti papäninkuna leiyäpuptimpis, wambrakuna mana utishpa wiyakuyanqa. Tsënöllam hina jövempaqpis y mayorpaqpis kë libroqa alläpa alli kanqan rikakonqa.
Y Bibliachö ashinapaqmi tarintsik cada willakï ushananchö. Tsëmi tsë willakïkunata maslla käyinëkipaq Bibliëkichö ashinkiman. Hina cada willakïta usharirmi ashinëki tapukïninkunata, y yarpänëkim llapan yachakonqëkita tsë tapukïkunata yaskinëkipaq, 116 willakï ushariptinllam taririnki kë llapan willakïkunapa tapukïninkunataqa.
Kë librochöqa wakin texto biblicokunaqa qellqarëkäyan kanqannöllam. Y alërulla wambrakuna käyiyänampaqnöllam qellqarëkan kë willakïkunaqa. Cada willakïkunapa ushananchö textokunaqa käyitsimantsik, tsëchö tsë willakï këkanqantam.


text:
Ch'uya Ispiritu
Ch'uya Ispiritu (Chuya Espiritu),[1] Ch'uya Ahayu (Ch'uwa Ajayu)[2] icha Santu Ispiritu (Santo Espiritu,[3] grigu simipi: ΆYιov Πveύua [Ágion Pneúma], latin simipi: Spiritus Sanctus, kastilla simipi: Espíritu Santo) nisqaqa kristiyanu iñiypi iñiq runakunata pusaq Dyuspa ispiritunmi, Kimsantin Dyuspa huk rikch'aynin (uπόσtaσις [ypóstasis]) kaspa.
Dyuspa Simin Qillqa Ch'uya Ispiritumanta kaykunatam willawanchik:
Jesus bawtisasqa kaptin, Yaya Dyus Ch'uya Ispirituta urpita hina Churinman kacharqan (Lukas 3:22 ).
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Qosqo qheswa simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'uya Ispiritu.


text:
Mamaqucha yaku
Mamaqucha yaku nisqaqa mama quchakunapi kaq kachiyuq yakum. Tukuy Tiksimuyuntinpa yakunmantaqa 97,4 %-ninmi mamaqucha yakum. Tiksimuyup tukuy mamaquchankunapiqa 1340 hunu km³ mamaqucha yakum tiyan. Chay yakupiqa huk kilugramupi 30-40 g kachim. Chay kachi yakutaqa runa manam upyayta atinchu, manam chaymanta kawsayta atinchu.
Mamaqucha yakupiqa ancha achka challwakunam, qaraqruyuwakunam, wiksachaki nisqa atyaqkunam ch'urukunapas, ñuñuqkunapas kawsan. Chay mamaqucha uywakunataqa runa kawsananpaq surqunmi. Hinallataq intip rupayninwan chakispa kachitam surqun.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mamaqucha yaku.


text:
Jānis Čakste
Jānis Čakste sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1859 watapi paqarisqa Lielsesava llaqtapi - 14 ñiqin pawqar waray killapi 1927 watapi wañusqa Riga llaqtapi) huk Litunya mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Justine Vesere.
Churinkuna: Janīna, Maiga, Daila, Aldona, Gedimīns, Mintauts, Ringolds, Konstantīns.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jānis Čakste.


text:
Ima ruraypas, ima llamkaypas llapan runakunawan kuska rimanakuspa rurasqa kananpaq rimanakuyku, chayqa Hatun Kamachinanmanhina apakunqa, llapan organizacionkuna, llaqtapi kaq institucionkunapas yanapakunanku; ichaqa partidos políticos nisqa aswantaqa yanapakunanku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Derechus políticos nisqa yuyasqalla kananpaq, allin qawasqalla apakunanpaqmi kamachikuykunata churanqa.
(ch) Partidos políticos nisqa ñawpaqman allin kallpanchasqa purinankupaq, mana chinkapunankupaq ima kamachikuykunata churallanqataq, chaymi allinllapi purinapaq, chuya chuyata qullqitapas aparinankupaq, rurayninkunatapas riqsichinankupaq yanapay kallanqataq.
(h) Perú hatun suyupi, suyunkunapipas, llaqtankunapipas lliw kamachiqkunaqa chuya chuya akllakuypi yaykunqaku.
(i) Chay akllanakuypiqa llapallan llaqta runakunam umalliqniyuq, kamachiqniyuq kananku, karupiña tiyaq runakunapas, campupiña, yunka suyupiña tiyaqkunapas umalliqniyuqmi kananku, manam pisi kasqankuraykuchu qunqasqa kananku.
(k) Ima ruraypas, ima llamkaypas llapan runakunawan kuska rimanakuspa rurasqa kanqa, chayqa Hatun Kamachina nisqanmanhina apakunqa, llapan organizacionkuna, llaqtapi kaq institucionkunapas, Partidos Políticos nisqakunapas yanapakunanku.


text:
Mormones Cristianochu Kanku?
Mormones Cristianochu Kanku?
Kay jina tapukoyqa ichapis may jinata t’ukurinapaj jina kashan. Mormones kajkuna ninkuman paykunaqa cristianos kasqankuta, Bibliatapis Diospa nisqasninta jina qhawasqankuta. Jinallataj ninkuman Jesucristopipuni creesqankuta. Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Ultimos Días, suti apasqankupis chaytapuni niyta munasqanta ninku. Wakin cristianokuna t’ukushaj qhepanku mormones k’acha kawsakunamanta, jinallataj familia ukhupi allinta kawsakunamanta sumajta parlasqankuta uyarispa. Jinapi wakin tapunkuman: Mormones manachu cristianos kanku? nispa.
Kay tapukuyman kutichinapaj maychus kajta, ni piman kutikuspa, sumajta watuna kashan, mormones imatachus creenku chayta, cristianos Bibliaman jina imatachus creenku, chaytawan. Mormones imatachus creenku, chayta rejsichinaykupaj, librosninkupi imatachus ninku, chaymanta orqhospa rejsichishayku. Chay librosninku kashan: Principios del Evangelio (edición 1988); Como Lograr un Matrimonio Celestial (edición 1992); Enseñanzas del Profeta José Smith (edición 1982); Artículos de Fe (edición 1980); chantá Doctrina de Salvación (edición 1979) nisqamanta kinsantin librokuna. Kunanqa jisq’on imakunata qhawasunchej cheqanchus manachus kashan, chayta.
1. Cheqa kaj Diosmanta waj kanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Uj k’ata kawsaj, cheqan Dioslla kasqanta. Paymanta jawaqa mana waj dioskuna kanchu. (Deuterónomio 6:4; Isaías 43:10,11; 44:6,8; 45:21,22; 46:9; Marcos 12:29-34).
Mormonesrí yachachinku may chhika dioskuna kasqanta. Yachachillankutaj: Noqanchej runakunaqa janaj pacha reinopi dioskunaman tukuyta atinchej, nispa. Mormones yachachillankutaj: Pikunachus dioskunaman tukojkunaqa wawakunayoj kayta atinku janaj pachapi, nispa. Nillankutaj chay wawakunanku paykunata yupaychanankuta, paykunamantataj mañakunankuta, imaynatachus noqanchej Dios Tatanchejta yupaychanchej, mañakunchej jinata, nispa.
2. Diosqa jayk’ajpis noqanchej jina runachu kanman karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Diosqa mana rikukoj Espíritu kasqanta. (Juan 4:24; 1Timoteo 6:15,16) Mana noqanchej jina runachu kashan. (Números 23:19; Oseas 11:9; Romanos 1:22,23) Diosqa wiñay wiñaymantapachapuni kashan, tukuy atiyniyojtaj kashan. Pay ujllapi tukuynejpi kayta atin, tukuy imatataj yachan. (Salmos 90:2; 139:7-10; Isaías 40:28).
Mormonesrí yachachinku ujpacha Tata Diosqa noqanchej jina runallataj kasqanta. Payqa alliymanta alliy Dios kanankama chayasqa. Kunampis noqanchej runa jina aycha cuerpoyoj kasqanta ninku. José Smith nerqa: Ujpacha Diosqa noqanchej jina runallataj karqa; Payqa waj jina cuerpota jap’erqa, kunantaj janaj pacha tiyanampi tiyasqa kashan, nispa. Mormones yachachillankutaj Dios Tataqa tatayoj, jatun tatayoj ima kasqanta.
3. Jesuswan Supaywan wawqepurachu kanku?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Jesusqa Diospa Churin jina uj k’ata kasqanta. Payqa wiñay wiñaymantapacha Diospuni kashan, imaynachus Dios Tata atiyniyoj, kikillantaj. (Juan 1:1,14; 10:30; Colosenses 2:9) Dios Tata jina gloriayoj kashaspapis, chaymanta mana ch’ipakorqachu. (Juan 17:4,5; Filipenses 2:6-11) Astawanqa runaman jina tukuchisqa karqa, noqanchejrayku wañuchisqa kayta atinampaj. Espíritu Santonejta yumasqa kaspa, aychallikorqa; mana qharita rejsej María sipasmanta paqarikorqa. (Mateo 1:18-23; Lucas 1:34,35).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa kuraj wawqellanchej kasqanta. Payqa janaj pachapi kaj Dios Tatanejta yumasqa kasqa; mamampis janaj pachapi kajllamantataj kasqa. Jesucristo yumasqa kasqa, Tata Diosqa qharita mana rejsej sipaswan puñuykusqanrayku. Chantá Jesusqa Diosman tukunankama chayasqa, nispa ninku. Mormón kajkuna yachachillankutaj Jesuswan Kuraj Supaywan wawqepura kasqankuta.
4. Diosqa kinsa ukhuchu kanman?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima mana waj, waj Dioschu kasqankuta, manachayqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta. Tukuynin Mosoj Testamentopi Dios Churi, Espíritu Santo, jinallataj Dios Tata ima, sapa ujta Dios kasqankuta qhawan, jinallataj sapapis Dios jina ruwasqankuta. (Dios Churi: Marcos 2:5-12; Juan 20:28, Filipenses 2:10,11; Espíritu Santo: Hechos 5:3-4; 2 Corintios 3:17,18; 13:14) Bibliaqa yachachillantaj uj k’ata Dioslla kasqanta.
Mormonesrí yachachinku Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima waj waj, uj jina uj jina Dios kasqankuta, uj niypi kinsa dioskuna kasqankuta. Nillankutaj Jesucristo, jinataj Espíritu Santo ima uj warmipi Tata Diospa yumasqan kasqankuta.
5. Adan Evaj juchallisqanku millay millaychu karqa, chayrí allinninchejpajchu karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: ñawpa tatanchej Adanpata, Evajpa mana kasusqankoqa may millay jucha kasqanta. Diosta mana kasusqankunejta jucha kay pachaman yaykumorqa, jinataj tukuy runas juchachasqa rikhurinchej. Chay jinamanta runaqa juchasapa nacenchej, juchallisqanchejmantataj juzgasqa kasunchej. (Ezequiel 18:1-20; Romanos 5:12-21).
Mormonesrí yachachinku Adanpa juchallisqanqa ajinapuni kanan kasqanta, chaynejtataj allin kawsay tukuy runakunapaj kananta.
6. Atisunmanchu ruwasqanchejwan Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kayta?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: “juchallisqanchejpi, pantasqanchejpi wañusqa kasqanchejta,” (Efesios 2:1,5). Noqanchej kikinchej mana salvakuyta atinchejchu. Jinapi Jesucristo juchanchejmanta castigota cabalta junt’asqanrayku, Diosqa khuyakuynimpi juchanchejta perdonawanchej. Qhasilla k’acha yanapayninnejllata Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kanchej, Jesucristoj ruwasqannejta, manataj ima allinta ruwasqanchejraykuchu. (Efesios 2:8-9; Tito 3:5) Noqanchejqa Cristo imatachus ruwasqallanmanta jap’ikunanchej tiyan, tukuy sonqo creespa. Jinapis Diospa qhasilla k’acha yanapayninraykulla salvasqa kasqanchejqa mana niytachu munan, munasqanchejman jinalla kawsananchejta. (Romanos 6:1-4).
Mormonesrí yachachinku Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasuspa gananata, Mormón templopi imatachus ruwanku, chayta ruwaspa ima. Salvacionta tarinapaj, janaj pacha reinoman yaykunapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqasninta junt’anapuni tiyan, nispa.
7. Pikunachus qhesachanku imatachus Cristo cruzpi ruwarqa chayta, chaykunata imapis salvanmanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta runasta juchamanta salvanampaj. Pikunachus kunan kawsashaspa Diospa qhasilla k’acha yanapayninta qhesachajkunaqa mana salvasqachu kanqanku. Astawanqa wiñay wiñaypaj juchachasqa kanqanku. ( Juan 3:36; Hebreos 9:27; 1 Juan 5:11-12).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta tukuy runastapuni wañusqasmanta kawsarichiytawan, paykunaman wiñay kawsayta qonampaj, amapis Cristopi creechunkuchu. Cristoj cruzpi wañuynillan mana pitapis payllamanta salvanchu, nispa ninku. Astawanqa runa wiñay kawsayta jap’inampaj, Jesucristopi creeytawan, Mormón Iglesiaj tukuy kamachisqanta junt’anan tiyan, jinallataj Mormón Templo ukhupi ruwana kashan, chaytapis cabalta junt’anapuni, nispa ninku.
8. Diosmanta Qhelqasqa librollachu Diospa nisqasnin kashan?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Diosmanta Qhelqasqa libroqa cheqamanta Diospa nisqasnimpuni kasqanta, creenapaj jina, mana ni ima pantayoj. (2 Timoteo 3:16; Hebreos 1:1-2; 2 Pedro 1:20-21) Diospa tukuy nisqasnenqa wiñaypaj kanqa. (1 Pedro 1:23-25).
Mormonesrí yachachinku Diosmanta Qhelqasqa libromanta ashkha cheqan yachachiykuna chinkapusqanta; chayrayku ninku Diosmanta Qhelqasqaqa mana chaykama cheqanchu kasqanta, evangeliomantapis mana maychus kasqantachu yachachisqanta ima.
9. Ñawpa iglesia imachus cheqan kajmanta pantaykorqachu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: cheqa kaj Iglesiaqa Señor Jesucristoj atiyninwan sayachisqa kasqanta. Chayrayku Iglesia ni jayk’aj chinkachisqa kayta aterqachu, manataj ni jayk’aj chinkachisqachu kanqa. (Mateo 16:18; Juan 17:11; 1 Corintios 3:11) Cristianosqa yachanku tiempo risqanman jina iglesiapi mana allin kajkuna kasqanta: jinapis karqankupuni pikunachus evangeliota ch’uwitata waqaychasqa kananta qhawajkuna.
Mormonesrí yachachinku apostolkuna wañupusqankumanta qhepaman, Jesucristoj sayachisqan Iglesiaqa cheqa kajmanta allinta t’aqakapusqanta, cheqan kaj creeyta saqerparispa. Ninku kunankamapis jinallapuni kashasqanta; yuyanku pikunachus Mormón Iglesiaman k’askapojkunalla cheqan kaj evangeliota rejsisqankuta.
Tukunapaj Sut’inchaykuna
ñawpajpi qhelqasqa kaj kashan, imatachus cristianosqa tukuy tiempopi creenku, chay. Mormonesrí uj jinata creenku. Imatachus creesqankuta yanawan qhelqarqayku reparanapaj jina. Paykuna yuyanku imatachus ruwasqankuwan, Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasusqankuwan ima cristianos kasqankuta. Mormonesqa Diosmanta Qhelqasqa libromanta jawa waj librokunata astawan valechinku, chay librokunamanta yachachiykuna mana Diosmanta Qhelqasqaj nisqan jinachu kashajtimpis. Jinallataj wakin imatachus yachachisqankuta, mana jayk’aj Jesucristo yachacherqachu. Imatachus qhawarqanchej, chayqa sut’ita rikuchiwanchej imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin, mormones imatachus creenku chaywan, mana ni imaynamanta uj rejllachu kasqanta.
Chay mana niytachu munan mormonesta millay runakunata jina qhawanata. Chaywampis paykunataqa mana Cristopi creejkunata jina qhawayta atisunmanchu. Diosmanta Qhelqasqapi sut’inta niwanchej, llullata yachachejkuna rikhurimuspa, waj evangeliota willanankuta, waj Jesusmantataj parlanankuta. Chay yachachisqankoqa mana Diospa Espiritunmantachu jamun, manachayqa waj espíritoj yachachisqan kashan. (2 Corintios 11:4, 13-15; Gálatas 1:6-9) Kunankama mormonespa yachachisqankuta qhawaspa, sut’ita reparakunchej paykunaj yachachisqanku waj evangelio kasqanta.
Mormón kanapaj creenapuni kashan José Smith sutiyojqa Diospa profetan kasqanta, jinallataj Libro de Mormón nisqaqa Diosmanta kasqanta. Creenallataj kashan Diosqa ujpacha runalla kaspa, Mormón Iglesiaj kamachisqanta junt’asqanrayku Diosman tukusqanta. Mana pipis niyta atinchu: Noqa mormón kani, nispa, manachus Mormón Iglesia imatachus yachachin, chayta creen chayqa. Chayrayku mormonesqa mana ninankuchu tiyan: Noqaykupis cristianosllataj kayku, nispa. Paykuna mana creenkuchu, imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin cristiano kaymanta, chayta.


text:
65 yachachiy: Reino iskayman t’aqakun
¿YACHANKICHU imaraykuchus kay runa p’achanta llik’ichkan? Jehová chayta ruwananta nirqa. Payqa Ahiás Diospa profetan. ¿Imachus juk profeta chayri juk willaqa kasqanta yachankichu? Juk profetaqa, Dios qhipapaq nisqanmanta willan.
Kaypiqa Ahías Jeroboamwan parlachkan. Jeroboamqa Diospa wasinta Salomonta ruwaysirqa. Ahías Jeroboamwan ñanpi tinkuspa, musuq p’achanta lluch’ukuspa, chunka iskayniyuqman llik’ichkan. Chantá Jeroboamman nin: ‘Qampaq kay llik’isqaymanta chunkata jap’ikuy’, nispa. ¿Imaraykutaq chunkata Jeroboamman qun?
Ahiasqa Jehová Salomonmanta reinonta qhichunanta nirqa. Chantapis 10 ayllusta Jeroboamman qunanta nillarqataq. Jinamanta, Roboam Salomonpa churinqa, Israelmanta 2 aylluqllataña reynin karqa.
Salomón chayta uyarispa mayta phiñakuspa, Jeroboamta wañuchiyta munan, paytaq Egiptoman ayqin. Chaymanta Salomonqa 40 watata kamachispa wañun, kunantaq churin Roboam kamachiyta qallarin. Jeroboam Salomón wañusqanta uyarispa, Egiptomanta Israelman kutinpun.
Roboam mana allin reychu. Salomón tatanmanta runata astawan ñak’arichin. Jeroboam wak kuraqkuna ima Roboamwan parlamunku, k’acha kamachiq kananpaq. Payqa mana kasukuspa, astawan saqraman tukurqa. Chayrayku Jeroboamta 10 ayllumanta reytajina akllarqanku. Roboamwantaq 2 ayllulla qhipakurqanku Benjamín ayllu, Judá ayllu ima.
Jeroboamqa runa Jerusalemman Diosta yupaychaq rinanta mana munanchu. Chayrayku qurimanta iskay uña wakasta ruwaspa, chay 10 ayllusta yupaychachin. Jinamanta llaqtaqa millay ruwayman qukurqa.
Jinallataq iskaynin aylluspis mana allintachu kawsarqanku. Roboam reyjina manaraq 5 watata kamachichkaptin, Egiptomanta rey paywan maqanakuq Jerusaleman wicharimuspa, Diospa wasinmanta qurita, phatata ima, apakapurqa. Chayrayku, kay wasiqa manaña qallariypijinachu karqa.
1 Reyes 11:26-43; 12:1-33; 14:21-31.
Tapuykuna
- ¿Imataq dibujopi rikhuriqkuna sutikunku, pikunataq kanku?
- ¿Imatataq Ahías p’achanwan ruwan, imatataq chay niyta munan?
- ¿Imatataq Salomón phiñakuspa Jeroboamta ruwayta munan?
- ¿Imaraykutaq Jeroboamta 10 aylluta kamachinanpaq akllakun?
- ¿Imaraykutaq Jeroboam qurimanta iskay uña wakasta ruwarqa, imapitaq chaymanta llaqta tukurqa?
- ¿Imapitaq 2 ayllu templo ima tukurqanku?
Wak tapuykuna
- 1 Reyes 11:26-43 ñawiriy.
¿Imayna runataq Jeroboam karqa, imatataq Jehová kamachisqanta kasukuptin Jeroboamman qunanta nirqa? (1 Rey. 11:28, 38.)
- 1 Reyes 12:1-33 ñawiriy.
Roboam rey kasqanrayku runata ñak’arichisqanmanta, ¿imatataq tatakuna, qutuchakuypi kuraqkuna yachakunkuman? (1 Rey. 12:13; Ecl. 7:7; 1 Ped. 5:2, 3.)
¿Pikunatataq waynakuna allinta ruwanankupaq tapurinanku tiyan? (1 Rey. 12:6, 7; Pro. 1:8, 9; 2 Tim. 3:16, 17; Heb. 13:7.)
¿Imaraykutaq Jeroboam qurimanta iskay waka uñata churarqa, imaraykutaq kay ruwasqan mana Jehovapi atiykukusqanta rikuchirqa? (1 Rey. 11:37; 12:26-28.)
¿Pitaq 10 aylluta Diosmanta karunchakuypi umacharqa? (1 Rey. 12:32, 33.)