text:
Wp/qug/Impakucha
Impakucha (kastilla shimipi Lago San Pablo / Imbacocha) Ecuador mamallaktapi shuk kuchami kan, payka Impapura markapi, Otavalo kitipipash tiyan. Kay kuchaka Impapura nina urku chakipi tiyan. Ayllullakta runakunaka paypak tuturawan wampunakunata, apyukukunata, esteraskunatapash ruranmi. Shinallatak runakunaka paypak yakupi armashkan, churanakunata millmatapashmi takshashkan, challwakunata hapishkan. Shinapash, 38 ayllullaktamanta tukuy mapa yakuta shitanamanta, kunan pachapi paypak yakuka ñamana alli kan[1].
Chay kuchaka Ecuadorpa ishkay niki yallik kuchami kan, payka 2660m mamakuchamanta hanakpi tiyanmi. Itambi mayuka payman ashtawan yakuta karanmi[2].
Maymanta surkushka[edit | edit source]
- ↑ Lago San Pablo, en riesgo por las aguas servidas, Hoy, 28 ayriwa killapi 2009 watapi
- ↑ Casallas G., J. E., et G. Gunkel, Algunos aspectos limnologicos de un lago altoandino: el lago San Pablo, Ecuador, Limnética, 20, 215-232
Kaypipash kaway[edit | edit source]
Hawa tinkikuna[edit | edit source]


c: text/html

text:
NOTICIAS
IMPORTANTES
Hatun Yachachik Wasika rikuchirka kay sumak yachakuyta François Houtart 2018, “François Houtart yuyaykunata riksinkapak, tukuy pachapi uyarichun, llaktayukuna tantanakushpa yachakuchun shinallata hayñikunamanta yachachishka”.
a
Kay yachakuypi sumak yuyaywankuna parlashpa karka, shina kay uku Fundación Pueblo Indio del Ecuadorpi llankak, Nidia Arrobo parlarka kaymanta: “Yuyaykunata willachi shinallata François Houtart kimirita uyachi”, ashtawankari paypa huyayta uyachirka shina nishpa, “sumak yuyayta, shinallata sumak yachayta shakirka François Houtart yachachikka, chaymanta ashtakata yupaychani IAENta, ashtawan kay yachaykunata hatunyachikushkamanta ama washama sakirichu”.
a
Kaypika Departamento Ecuménico de Investigaciones ukumanta, Wim Dierckxsens Costa Rica llaktamanta parlarka François Houtart yachayta, “Paypak yuyaytaka tukuy pachapi riksinkuna, llaktayukuna tantanakushpa yachakushkami shinallata hayñikunamanta yachachishka”. Ashtawanka sumak charinakunata parlarka tapushpa, imatak kan ashtakata chari, tukuy rikurik pacha mamapichu sumak chari kan, mana kashpaka ashtawan watan watan kullkiwan rantichu sumak charik kan. Tukuy charishkata wakaychina kan, kullkitalla illachishpaka mana alli kanllu sumak kawsayta paktachinkapak nirka.
a
Kay yachakuy tantanakuypika ishkay anta shuyuta rikuchirka, François Houtart yachachik imashna kawsashkata, maypi purishkata shinallata maypi maypi llankaykunata paktachishkata riksichirka.
a
Kay watapi ishkay sumak yachakuy tiyanka, kay shamuk 16 de mayo killapi, shina shuti yachaywan “Religión y Mercado”, shinallata junio killapi “Horizontes post-capitalistas hacia el bien común de la humanidad” yachakuywan.
a
François Houtart 2018 sumak yachakuyka mana kullkipa kanchu, shinallata tukuy pakta yachakushpa katikkunaka hatun yachakushka pankata hapinka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Katalunya
Katalunya nisqaqa (katalan simipi: Catalunya, kastilla simipi: Cataluña) huk suyum (comunidad autónoma) Ispaña mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Barcelona llaqtam. Atinchik munan tapuyta akraq runakunata Katalunya qispikananpaq [1]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Katalan simi (lliwmanta aswan runakuna, Katalunya suyupi tukri simi)
- Kastilla simi (tukri simipas)
- Uqsitan simi (Aran qhichwapi)
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana paqarisqa, piruwki "Chulu" Sutil haytaran Parsapaq.
Qillqay Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ El Paíspi, panpay killa, 2016


text:
Qaqa paluma
Qaqa paluma (Columba livia) nisqaqa huk urpim, Iwrupapi, Asyapi, Aphrikapipas kawsaq. Awya Yalapi musuq rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Columba livia». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 31 de enero de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qaqa paluma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qaqa paluma


text:
William Harrison
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Washington rikuy.
William Henry Harrison sutiyuq runaqa (*9 ñiqin hatun puquy killapi 1773 watapi Charles City County llaqtapi – † 14 ñiqin ayriway killapi 1841 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (pawqar waray killapi 1841 watamanta - aymuray killapi 1841 watakama).
Tayta: Benjamin Harrison; Mama: Elizabeth Basset.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: William Harrison.


text:
8
Corintocuna puntanninćhümi yanapaycuyćhu caycälinman
1 Canan má, chalapacü-masïcuna, yaćhaycäliy Macedoniaćhu chalapacü-masinchiccunaćhu Taytanchic llaquipayninta camalaycachishanta. 2 Paycuna sumä sasa sasachacuycunap ćhawpinćhu cayalcalpis, mana cäniyu cayalcalpis sumä cushicuywan alli cäniyünülämi uycapäcula. 3-4 Rasunpa uycälälin, aśhta capuśhanpïtapis mascunactalämi canpis. Śhun'unpi yalamuśhan juntuśhanwan Judeaćhu cä chalapacü-masinchiccunacta yanapawshïnanpämá ćhuncay-ćhuncay ruygapämäla. 5 Ñatac alcapäcuśhäpïtapis mastalämi lulaycälila; Taytanchicpa munayninmannümá puntacta Tayta Diosmanlä quiquincuna uculcäla, chaypïta ya'acunamanpis. 6 Ñatac Tito amcunaćhu juntuyta allaycuyaptinmi, allaycuśhannülla cay llaquipaycuy lulayta camacalpunanpä nipäculá. 7 Maynümi amcuna imaćhüpis puntaćhu caycälinqui: chalapacuyćhüpis, sumä allin limapayćhüpis, yaćhayćhüpis, yanapayta wañupacuyćhüpis, ya'acunacta cuyapämayćhüpis. Chayurá llaquipaycuy juntuyćhüpis puntaćhu-ari caycäliy.
8 Ñatac manamá “lulanayquim” niyalcacchu. Sinu'a juccunap cuyacuyninta niycälic amcuna rasunpa maynu cuyacü capäcuśhayquita tantiaycunäpämá. 9 Amcuna yaćhayalcanquiñamari Jesusninchicpa llaquipayninta: pay sumä cäniyu cayalpis amcuna-laycum pasaypi wacchaman muyula chaynu waccha cayninwan amcuna sumä cäniyüña capäcunayquipä.
10 Canan cayta niycälic: Anyan wata sumä cuyacuywan juntuyćhu puntanninćhümi capäculanqui; manam uycuyllaćhüchu sinu'a maynu maynüpaña wañupacuyćhüpis. 11 Chayurá chaynu sumä wañupacuywan allaycapäcuśhayquinülla canan imam capuśhuśhayquicunäwan camacalpäliy. 12 Llapan śhun'unwan imam capuśhallanpi uycuśhancätamari Tayta Dios ćhasquiycun; manamá mana capuśhancäpïlächu.
13-14
Manamari juccuna yanapaycuśha cananpä amcunañatac pishipacüśha cayalcänayquipächu niyalcac, aśhwanpam chaycusca lluypis caycälinayqui. Canan alli cäniqui usuy-usuy caycuśhanćhu paycunap pishipaycuyninta yanapaycälinayquim chaynütac paycunap alli cänin usuy-usuy cayaptin amcunap pishipaculcäśhayquitapis yanapaycälishunayquipä. Chaynüpam chaycuscalla lluypis caycun'a. 15
Maynümi isquirbishaćhüpis niyan: “Achcacta palläcäpäpis manam puchulachu; ashllacta palläcäpäpis manatacmi pishilachu”✡
nil.
Titowan lulawshï-masincunam yanapaycuypi wañupacuyalcan
16 Ñatac sulpay cachun Tayta Diosta, ya'amannüpis Titop śhun'unman licaycälishunayquipä wañupacuyta ćhulaycuśhanpi. 17 Pay niycuśhäta awniyculam. Manam niycullaptïchu, sinu'a quiquin śhamuypi wañupacuyalmari watucüniqui śhayämun. 18 Paywantacmi caćhayämú mayćhüpis allin willacuyćhu sumäpa sirbishanpi lluy chalapacü-masinchiccuna allinpa licapäcuśhan irmänunchictapis. 19 Jinaman'a llapa malcaćhu chalapacü-masinchiccunapis illayta apawshïmänanpämi aclaycälila. Ñatac cayta lulaycälí sirbiyta maynu wañupacuynïwanmi, Tayta Diosta altuman julapäcuynïwanmá. 20 Cay jatun yanapäcuyta sumäpamari licaycälí mayanpis mana limayalcämänanpä. 21 Ya'acuna imanuypapis allincäta lulaycäliytam jicutaycälí Tayta Diospa ñawpäninćhüpis, chaynütac nunacunäpa ñawpäninćhüpis.
22 Ñatac paycunactawanmi juc chalapacü-masinchictapis caćhayämú. Paymi ya'acunaćhu imaymanap licachicula allin śhun'uwan sirbiycuyta wañupacuśhanpi. Chaymari amcunaman anchapña chalapacuyal'a mas mastaña sirbiycuypi wañupacuyan. 23 Ñatac Tito'a ya'ap lulawshï-masïmi, allinniquipä ya'acunacta yanapämänïmi. Ñatac chay juccunacá chalapacücunap pudirninmi, Jesusta altuman julücunamá. 24 Chayurá camalaycälichiy cuyacuyniquitawan amcunapi maynu alawaculcäśhäta. Lulaycäliy-ari lluy chalapacü-masinchiccunaćhu camalaycuśha cananpä.


text:
3
1 Ñatac ¿allin lulaycuśhäta yapachun niycuyalcac awniycälimänayquipä, imatá? ¿Icha juccunanüchun allin lulaycuśhäta amcuna isquirbiycälimänayquipä munayalcá, imamá? 2 Am quiquiquicunamari licachipä isquirbïshacuna cayalcanqui. Manam papilcunallaćhu isquirbiycaćhäśhachu, sinu'a quiquin śhun'unchicćhu isquirbïsha, lluy nunapapis licaśhalä, lïgishalämi canpis. 3 Uyaypamari quiquin Jesuspa lulaśhan cartancuna amcuna capäcunqui. Manam tintasïcawan luläśhallachu, aśhwanpa cawsä Tayta Diospa Ispiritunwanlämi. Manatacmi lumi labräśhacunallaman isquirbïshachu, sinu'a nunacunap śhun'unmanlämari.
4 Caynu nipäcú Tayta Diosman Jesusninchicpa chalapacuśhallanchicpam. 5 Manamá alli-cama ishpishachu cacuyalcá quiquilläcunapïta lulapäcunäpä. Aśhwanpa lluy atipaynïcunapis quiquin Tayta Diospïtam śhamun. 6 Paymi muśhü limalicuymannuy sirbipäcunäpä ishpiycachipämäla; manam camachicuymannüchu, sinu'a Chuya Ispiritumannümi. Camachicuycá wañuymanmari puśhaycun; Chuya Ispiritunñatacmi ichá cawsaycäman.
Puntäpïtá muśhü limalicuycämi sumä mas allin
7-8 Ñatac wañuycäman puśhaycü lumillaćhu isquirbïsha camachicuyta uycunanpä Tayta Dios sumä-sumä cayninwanlämi śhamula Moisespa cärantapis chipyachinancama. Chay chipyayca mirmalpuyaptinpis Israelcunaca licaytapis manam atipapäculachu. Chayurá wañuyćhu camacaycüca sumä-sumäwanlä śhayämuptin'a, ¡maynu maynüläćha cawsayman puśhaycü Ispiritucá can'apis! 9 Juchayüllapa caycachishan lulaycuy sumä-sumälä cacuyaptin'a ¡maynu-maynüñaćh mana juchayu caycachishan lulaycuśhancá can'apis! 10 Rasunpa cay ipa sumä-sumä cäcäwan tincuycachishá, chay puntäpa sumä-sumä cayninpis manañam imapischu. 11 Chaynütac pasäcällapis sumä acchiwanlä śhayämuptin'a, ¡maynüläćha wiñaypä caycücá can'apis!
12 Chaynu cananta tuquicta chalapaculmari, mana imactapis manchalil sumäpa niycälic. 13 Manamá Moisesnüchu lulayalcá. Pay cäranćhu acchica chincalpuśhanta Israelcuna mana licananpämi śhucupacula. 14 Paycuna manam imaypis tantiapäculachu. Chaymi canancamapis unay camachicuyta licapäcul mana tantiapäcunchu; śhucupacüśha tutapäćhü-yupaylämi cayalcan. Chay Jesusllanchicpamari julüśha. 15 Canancamapis Moisespa camachicuyninta lical'a śhun'unćhümi śhucupacüśha-yupayca cayan. 16 Ñatac Duyñunchicman filtamuptinmi ichá chay śhucupan alïsha. 17 Chayurá quiquin Duyñunchicmi Ispirituca. Mayćhüpis Duyñunchicpa Ispiritun caśhanćhu'a jawca libri caycuymi. 18 Canan'a ya'anchicpa cäranchicćhu ima śhucupapis manañam canñachu. Aśhwanpam juc ispïju-yupay Duyñunchicpa sumä cayninta camalaycachinchic; sumä cayninwanmari paymannuy masta-masta Ispiritunpa muyuycachimanchicpis.


text:
Clave SOL nisqata hurquy
Esta página también está Disponible en Español
Clave SOL nisqata hurquy App Personas nisqa ukhunta, Sunat nisqap página web nisqamanta utaq kikiyki purispapas. RUC nisqayuq kayta atinki Mana ruranayki kaptinpas rurayta atiwaqmi. Mayqanpas canal digital nisqa ukhunta Clave SOL nisqata mañakuyta atiwaqmi, ficha RUC nisqaykipi telefonoykiq yupaynin hinallataq correo electrónico nisqapas musuqyachisqallapunin kananku. Manahina kaspaqa, Kay mañakuyta manaraq qallarispa ruraykuy, kikin suyumanta runa utaq wak suyu runa huñu huñu kaspapas.
SOL nisqapi hark’asqa tapukyta ñawpaqta paqarichispallan usuario y contraseña nisqata ruraspalla tariyta atiwaq. Manahina kaptinqa, huk musuqtan mañakunayki.
Imakunatan hunt’anayki
- App Personas nisqa ukhunta hinaspa Sunat Operaciones en linea (SOL) nisqa ukhuntawan:
- DNI: yupayninta hinaspa fecha de emisión nisqatawan.
- Ficha RUCniykipi teléfono nitaq correo nisqapipas manam musuqyachisqachuhinaqa, Celularniyki kay ruranakuna yupaykunawan kaptinqa App personas nisqa yanapaywan SOL nisqapin rurayta atiwaq:
- Qhipanpamanta foto nisqa hurqunapaqqa kananmi pichqa 5 megapíxeles (5 MP) nisqa.
- Foto nisqa hurqunapaq k’anchaqninpas LED nisqakunayuq kanan.
- Qam kikiykin:
- DNI nisqata haywanayki. Hawa runa kaspataq, carné de extranjería nisqata huk fotocopiatawan haywanayki.
- Rantinpi wak runa mañakuyninta rurapunmanhinaqa:
- Solicitud de acceso nisqapi I hinallataq II qillqasqa raphi t’aqankunawan mañakuq runap hunt’asqa sutinta qillqaykusqata RUC nisqapi siq’isqa kanan. Kay qhipapi kaq siq’iqa notario nisqawan sullullchasqan kanan.
- Rantinpi kikin DNIyinta, hawa suyu carné de extranjería nisqata utaq rikch’akuqtapas atikunmi.
Modalidad: Online
Manaraq qallarichkaspa, kaykunatam yachanayki:
DNI nisqawan qillqachikuy. Huñu huñu llamk’aq runaqpa rantin kawaqhinaqa utaq sucesión indivisa nisqamanta yaykunki, hinaqa, RUC nisqap yupayninta riqsichiy. 4ta hinallataq 5ta categoría nisqapi tarikunki hinaqa, sistema nisqapi mañakusmanhina willanayki.
Wak renta nisqakunata qunki utaq wak qhatuykunata sapallayki icha huñupichu ruranki hinaqa, ficha RUC nisqamanta correoman utaq celularman huk código nisqa chayamusunki. Mana qillqasqachu tarikun utaq mana kunanmantachuhinaqa, App Personas nisqawan rurarquy, computadoraykipin código QR nisqa rikhurisqanta celularniykimanta escaneanarquy, aplicación nisqap mañakusqanmanhina imatapas ruranayki.
Qallariyninmanta p’uchukayninkama qatipaspa App Personas nisqanta kay mañakuy ruraytapas atillawaqtaqmi.
Kikiyki rispapas mañakuyta atiwaqmi:
Modalidad: Presencial
Huk rurayllapi yanapayta mañakuy:
1. Sunat nisqaman achhuykuy
Centro de Servicios al Contribuyente nisqaman achhuykuy hinaspa ima riqsichikuyniykita rikuchiy, qam kikiykichu utaq rantiykipichu mañakuyta rurapusunki, Huk llamk’aqmi Código de usuario nisqata hinallataq Clave SOL nisqatawan allin wisq’asqata quykusunki. Tukuspataq, Clave SOL nisqa chaskisqaykimanta siq’iykunaykipaq mañasunki.
Mama suyunchik emergencia nacional sanitaria nisqapi sasachakuywan kasqanraykun, mañakuykunaqa, kay Internet ukhunta App Personas utaq Sunat Virtual nisqaman yaykunayki. Clave SOL Nisqata DNI nisqawan qusunaykipaq.


text:
Uqa
Uqa (QSHKS: oqa), kichwapi Uka (Oxalis tuberosa) nisqaqa huk allpapi puquq chakra yuram. Chay sapika urkupi wiñan, Piru, Ikwadur, Kulumbiya, Winisuyla, Mishiku mamallaktakunapi tarpushkami kan. Uka yurakunaka chiri llaktapi wiñan, ashtawan 3000m - 4000m mamakuchamanta hawapi. Uka sumak mikuymi kan, ashta mishkita karan, mana wirata charin. Ukaka, mashwakapash, ullukukapash, Antikunapa sapikuna nishkami kan[1] [2].
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bola kamusa
- K'illu kamusa
- Qayara
- K'illu qayara / Puka Ñawi
- Kharisiri
- Lari uqa
- Lluch'u uqa
- Ñañu puka kamusa
- Uqa patria
- Puka kamusa
- Puka Ñawi kamusa
- Pili pintado
- Pili Runtu
- Sawsiri / Sauciri / Llawri uqita / Llauri oqita
- Señora / Señorita
- Tani / Yana tani / Uqa isla / Oqa isla
- Titicoma
- Yana uqa / Kulli uqa
- Sapallu uqa / Zapallo oqa
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'illu uqawan q'illu mashwawan


text:
8
Saulom chalapacücunäta aticaćhayta allaycun
1-3 Chayćhümi Saulo nila: “Allinmi caynu wañunan” nil. Jinalcäliptinmi llaquipayniyu nunacuna śhalcamul alli-allicta wa'acuśhtin Estebanta pampamü apaculcäla.
Chay-pachapïmi cay Jerusalenćhu Jesusman chalapacücunäta lluy chincachï talcula. Chayćhu Saulo llapantapis llaqui bïdacta pasachiptin, jinaman wasin wasin yaycuycul walmictapis umrictapis alluctanuy alaśhćhalcamul carsilman jitaycayächiptinmi lluypis wicta cayta chi'iculcul ayiculcäla Judeap Samariap malcancunaman. Ñatac puydï yaćhapacücunällañam chayćhu quïdälälila.
Felipim Samaria malcäćhu Jesuspïta willayta allaycun
4 Chay Jerusalenpi ayicücunämi may malcaman ćhäpäculpis allin willacuypi willaculcäla. 5 Chaymi Samaria malcäman Felipe ćhälulpis Salbacü Jesuspi willacula. 6-7 Chayćhümi latacunactapis, wishtucunactapis, Satanaśhpa gänaśha nunacunactapis Satanaśhninta apalcaćhayäta alulcul sänachila. Caynu milagrucunacta lulaśhanpam, llapa nunapis juntunacamul Felipip yaćhachishanta mishquicta uyalipäcula. 8 Sumä cushicuyllamari chay malcäćhu cacula.
9 Chayćhütacmi Simon śhutiyu juc nuna chay-chica unay timpuña rüja cayninwan chay malcäta ingañäcuñä. Puydï nunap pasachiculcul-lämi llapa nunawanpis rispitachicuñälä. 10 Chaymi sumä mana sumä nunapis “Pay'a Diospa sumä pudirninwanmi cayan” nil sumä manchacuywan cäsupäcula.
11-13 Ñatac Felipe chayćhu Diospa gubirnunpi, jinaman Jesuspi willaptinmi walmipis umripis chalapaculcul bawtisachiculcäla. Jinaman Simonpis chalapacuycaćhalcul bawtisachicülun. Jinalculmi Felipicta puliwshicuyan “¡Maynu milagrucunactam lulaculläñä!” nilcul.
14 Ñatac Jerusalenćhu puydï yaćhapacücunaca Samariaćhu Diospa shiminta ćhasquipäcuśhanta yaćhälälilmi Pedroctawan Juanta caćhapäcula.
15-16 Chaypá manalätacmi Chuya Ispiritu Samariaćhu chalapacü nunacunäman śhamulalächu. Sinu'a “Jesuspa uywayninmi callá” nilcul bawtisachicuśhallalämi cayalcäla. 17 Chaymi Pedrowan Juan ćhaycamul, paycunacta yataycul Diosta ruygacula “Ispirituyquita uycullay” nil. Chaynüpam Jesusman chalapacü Samaria nunacunäpis Chuya Ispiritucta ćhasquipäcula.
18 Cay Simon llapa yataycuśhan nunacunäman Chuya Ispiritu sïlupi uyaypa śhayämüta licalculmi, 19 Pedroctawan Juanta nila: “Chay pudirniquita lanticämay, ya'apis amcunanuy munaśhä nunacta yataycul Chuya Ispiritucta unäpä” nil.
20 Niptinmi: “Chay illayniqui üllacüśha infirnüta licuy. ¿Imanuypatan Dios cüsacta illaywan lantiyta pinsälunquiman? 21 Caynu mana allin śhun'uyu'a caycunaćhu manamá canquimanchu. 22-23 Inbidicuycunalla amćhu winalayaptinmi munayninćhu ćhänalayächishunqui. Chaypi wanacul Diosta ruygacuptiqui ichaläpis pampachaycuśhunquiman” nin. 24 Niptinmi Simon: “Cay nimäśhayquicunaca mana pasallämänanpä mañacaycapallämay-ari” nicuyan.
25 Jinaptin chayćhu Jesuspi willaculculmi Pedrowan Juan Jerusalenta cutipäcula Samariap intiru malcancunap willacuśhtin.
Felipim tantiachin Jesuspïta puydï Etiopia-lädu nunacta
26 Chaypïtam juc anjil Felipicta nila: “Wayra liy, Jerusalenpi Gazaman lï arinal caminüman” nil. 27 Niptin-pacha lishanćhümi Etiopia-lädu nunawan tincülun.* nuna: Griego isquirbishanćhu “capäśha nuna” niyanmi. Paymi Etiopia nasyun Candace puydï mandacüninpa ministrun cala illay cüsapi licänin. Pay malcanpi śhamula Jerusalenta Diosta alawämi. 28 Jinalculmi carritanpa jananćhu Diospa unay willacünin Isaias isquirbishanta lïgishtin nasyunninta cutiyäla. 29 Chaynu pasayaptinmi Diospa Ispiritun: “Felipe, aśhuycuy wic nunäman” nila. 30-33 Niptin Felipe cürriycul aśhuycunanpämi lïgiyäta uyalïla cay niyäta:
“Ćhipinanman uwishta apaycuyä-yupaymi apälälin. Millwanta lutuptin upälla quïdacänümi, mana imactapis limalculachu. Pin'aypä uyshulächipäcul nï mayanpis tincüninman licayculachu. Chayurá milaynincunapi ¿mayanllá limaycälinmantá? Cay allpäćhu cawsaynin chincayaptin'a manamá jucpis canchu”✡ Is 53.7-8 nil.
Chaynu uyalilculmi Felipe tapula: “Taytay, cay lïgishayquita ¿tantiayanquichun?” nil.
Niptinmi chay nunaca: “¿Imanuypatan ya'a intindïlüman mana pipis tantiaycayächimaptin?” nin. Nilculmi: “Taytay, cay-läduman ishpimuy” nil carritanman ishpichila. 34 Chayćhümi chay puydï nunaca Felipicta tapula: “Canan niycallämay ¿cayćhu willacüca quiquinpïchun icha jucpïchun limayan?” nil.
35 Niptinmi: “Cay lïgishayquica Jesuspïmi limayan” nilcul Jesuspi willapalcul lluyta tantialpachila.
36 Chaynu limaśhtin liyalcäśhanćhu yacuman ćhälälilmi chay puydï nunaca: “Cay-ari cayćhu yacu cayäñä; ¿Bawtisallämanquimanchun?” nila.
37 ˻Niptinmi: “Rasunpa chalapacuptiqui'a, bawtisaśhayquićh” nin.
Niptinmi: “Aw, chalapacümi Jesus Diospa Chulin caśhanta” nila.˼
38 Nilculmi carritanta śhaycächin. Jinalculmi pulan bäjaycul, yacuman liptin chayćhu Felipe bawtisala. 39 Jinalcul yacüpi yalayämuptinmi Diospa Ispiritun Felipicta chincachicula. Jinaptinmi chay Etiopia nunaca payta manaña masta licalpis malcanta cushisha pasacula. 40 Ñatac Felipe Azoto malcaćhu licalïlulmi allin willacuyta malcan-malcan willapacuśhtin Cesarea malcäcama ćhäla.


text:
Iñuku huk'i ayñi
Iñuku huk'i ayñi nisqakunaqa iñuku huk'i t'uqyaywan thuñichiq, runakunta wañuchiq ayñikunam, illanchaykuywan runakunata unquchiq.
Ñawpaq kaq iñuku huk'i ayñiqa Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi 1945 watapi Hiroshima llaqtap hawanpi t'uqyarqan, iskay kaqtaq Nagasaki llaqtap hawanpi (iskaynintin llaqta Nihunpi), pachak waranqa runatam wañuchispa.
Kunan pachaqa kay mama llaqtakunam iñuku huk'i ayñiyuq:
- Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Rusya (1991 watakama: Suwit Huñu)
- Hukllachasqa Qhapaq Suyu
- Ransiya
- Chunwa
Huk mama llaqtakunataq hinallataq iñuku huk'i ayñiyuqchá, ichaqa mana nispa takyankum.


text:
Mohamed Siyad Barre
Mohamed Siyad Barre (sumalya simi: Maxamed Siyaad Barre, arabya simipi: محمد سياد بري;) sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin kantaray killapi 1919 watapi paqarisqa Gedo llaqtapi - 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1995 watapi wañusqa Lagos llaqtapi) huk Sumalya mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Warmikuna: Khadija Maalin / Dalayad Haji Hashi / Fadumo Aw Muse / Falhado Gura / Maryan Hassan
Churinkuna (29): .
Willay pukuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mohamed Siyad Barre.


text:
Mayra Alejandra
Mayra Alejandra Rodríguez Lezama sutiyuq warmiqa, icha Mayra Alejandra (* 7 ñiqin aymuray killapi 1958 watapi paqarisqa Karakas llaqtapi - 17 ñiqin ayriway killapi 2014 watapi wañusqa Karakas llaqtapi), huk Winisuyla mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Taytan: Charles Barry, Mamanː Ligia Lezama.
Qusanː Juan Fernandes.
Churi: Aarón Salvador Pineda Barryː.
ÑawikaruyLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mayra Alejandra.
- IMDb


text:
Pukllasunchis
Pukllasunchis (Pukllasunchik) nisqaqa Qusqu llaqtapi, muyuriqnin llaqtachakunapipas llamk'aq yachachiy tantanakuymi.
Pukllasunchis tantanakuytaqa 1981 watapim kamarirqanku. Kunanqa kaykunatam ruranku:
- Qusqu llaqtapi yachay wasipi 750 yachaqaqtam yachachinku, 4 watayuqmanta 17 watayuqkamam kaq, huch'uy yachay wasi (primaria) nisqapas chawpi yachay wasi (secundaria) nisqapas. Kastilla simi rimaq warmakunapaqmi, chayrayku kastilla simipim yachachinku, qhichwa simitaq iskay kaq rimaytam huch'uy yachay wasipi ñawpaq ñiqin yachay watamanta chawpi yachay wasipi pichqa ñiqin yachay watakamam. Huch'uy yachay wasipi suqta ñiqin yachay watamantataq inlis simi hawa rimaytam yachachinku.
- Iskay simipi iskay kawsaypi yachaypaq llamk'aq yachachiqkunatam yachachiywan yachachinku, qhichwa simipaqpas kastilla simipaqpas.
- Yachachiqman ñawiriy wasinpi yachachikuywan yanapanku.
- Yachachiymanta, huk qhichwa willakuykunamanta liwrukunatam uyaychanku.
- Warmakunawan ankichiy (radio) nisqatam ruraykunku.
- Pulitika nisqapi runakunawan yanapanakuspa yachachiy sasachakuymantam rimanakunku.
Pukllasunchis nisqap uyaychasqan liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk uyaychasqan liwrukuna:[1]
- Toribio Quispe Puma: Sipasmantawan Ukukumantawan. Asociación Pukllasunchis, Qusqu 2001. 23 p'anqayuq.
- Alejandra Pacho Turpo: Apu Mallmalla. Qusqu 2004. Braddy Romero-p llimphisqankuna. 19 p'anqayuq.
- Kachikachicha (Yawrisqi yachachiqkunap pallasqan). Qusqu 2004. Yachaqaqkunap llimphisqankuna. 50 p'anqayuq.
- Runasimiyta Qillqani (Yachaqaqkunap qillqasqan willakuykuna, llimphisqankunapas). Qusqu 2004. 76 p'anqayuq. Kay ayllu llaqtakunamanta: Itunka, Pomate, Ranraccasa, Yaurisque, Huancarqui, San Juan de Taray, Molle Molle, Llaspay, Anyarate, Qusqu suyupi.
- Dina Chiappe Tafur: Paqucha 1, 2. Qusqu 2002 (Qhichwa simi iskay kaq rimayta yachanapaq, wawakunapaq 2, 3 ñiqin yachay watapi).
- Dina Chiappe Tafur: Kusikusun. Qusqu 2003 (Qillqa liwru, Qhichwa simi iskay kaq rimayta yachanapaq, wawakunapaq 4, 5, 6 ñiqin yachay watapi).
- Dina Chiappe Tafur: Kusikusun. Qusqu 2003 (Llamk'ana liwru 1, 2, 3).
- Dina Chiappe Tafur: Husk'asun. Qusqu 2004 (Qillqa liwru, Qhichwa simi iskay kaq rimayta yachanapaq, warmakunapaq). 134 p'anqayuq.
- Dina Chiappe Tafur: Husk'asun. Qusqu 2005 (Llamk'ana liwru 1, 2). 36 p'anqayuq, 50 p'anqayuq.
- Antero Jesús Barreto Ascarza: Lirpu Phaqcha T'ika. Qusqu 2006 (Qhichwa simipi harawikuna). 91 p'anqayuq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://www.pukllasunchis.org/ (kastilla simipi)


text:
Inti Llika
Inti llika nisqaqa intim, lliw muyupayaqnin puriq quyllurkunawan, huk muyupayaqnin hawa pacha pachankachakunawanpas.
Inti llikapiqa pusaq puriq quyllurkunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (planeta Urano)
- Niptun (planeta Neptuno)
Inti llikapiqa kimsa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
Astawanpas, puriq quyllurchakunam (planitachakuna, asteroides) aquchinchaykunapas (cometas) intita muyupayanku.


text:
Quriwayrachina rit'i urqu
Quriwayrachina (kastilla qillqaypi Corihuaynachina, Corihuayrachina) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta +5.200 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Wamantay (5.450 m)
- Kiswar urqu
- Sallqantay (6.271 m)
- Saksarayuq
- Tukarway (5.928 m)
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Machu Pikchu
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Machu Pikchu llaqta, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Humantay, Tukarway rit'i urqu, Kiswar rit'i urqu (Padreyuq).


text:
6
Jutsawan wañushganö caycagcunawan Señor Jesucristoman criyicur cawaycuna
1 ¿Cananga imanötan ushashun? ¿Jutsata rurarllacu sïgishun, Dios Yaya alli cuyacug cayninwan yanapacuynin mas yapacänanpag?
2 ¡Tsaynöga manam ni imaypis canmantsu! Rasumpa firmi criyicuynintsicwanmi Señor Jesucristo cruzchö wañungannö, nogantsicga imayca wañushganö caycantsic jutsacunata manana ruranapag. Tsaynö jutsata manana ruranapag wañushganö caycarga, ¿imanötagshi jutsata rurarnin sïgishwan?
3 ¿Acäsu gamcunaga manacu musyayanqui llapantsicpis imapag bautizacungantsicta? Señor Jesucristoman criyicur bautizacurmi, Pay wañunganman nogantsicpis iwalantsic. Tsaynö rasumpa criyicuynintsicwanmi, nogantsicpis Señor Jesucristowan pagta cruzchö wañushcantsic.
4 Tsaynö bautizacurmi Señor Jesucristonö wañurnin pampacashga cargantsic. Tsaymi Dios Yaya alläpa poderöso cayninwan Señor Jesucristota cawatsimungannö, nogantsictapis cawatsimangantsicpita cananga jucläya alli ruragna cawacushun.
5 Si Señor Jesucristowan jucllayllanö pagta wañushga caycarga, Pay cawamunganpitam nogantsicpis cawamushun.
6 Rasumpam musyantsic puntata jutsasapa caynintsic Señor Jesucristowan pagta cruzchö wañunganta. Tsaynö captinmi, mana alli rurag caynintsicga jancat ushacashga manana ni imaypis jutsata esclävunnö servinapag.
7 Tsaynö jutsa ruraypita wañushganö caycarga amana yapayga jutsata patrontanö servishuntsu, imaypis librina cawacunapag.
8 Quiquin Señor Jesucristowan pagta wañushga caycarga, rasumpam confiacuntsic Paywan pagta imayyagpis cawacunapag.
9 Rasumpam musyantsic Señor Jesucristo wañunganpita cawamushga car, manana ni imaypis wañunanpag canganta, tsay wañuypa poderninchö manana ni imaypis car.
10 Llapan jutsasapa runacunapagmi Señor Jesucristo juc cutilla wañurgan. Tsaymi cananga wañunganpita cawamushga car, Dios Yayallapagna imaypis cawaycan.
11 Tsaynöllam gamcunapis yarpäyänayqui jutsata manana mas rurayänayquipag wañushganö cayangayquita. Tsaynöpam Señor Jesucristoman firmi criyicurnin, rasumpa confiacur Dios Yayallapagna imaypis cawacushun.
12 Tsaymi cananga amana ushacag cuerpuyquicuna mana allicunata rurarnin imaycatapis munapangan, jutsa ruraycunawan mandayäshunayquita mana cäsurnin dëjacuyanquinatsu.
13 Cuerpuyquicunachö maquiquicunata, shimiquicunata, llapan imaycayquicunatapis ama dëjayaytsu tucuyläya mana allicunata rurananpag. Tsaypa rantinga mas bien imayca juc wañushgapita cawamushganö Dios Yayaman entregacuyay maquiquicuna, shimiquicuna, cuerpuyquicunachö llapan imaycayquicunapis Dios Yayallata servirnin allicunallata rurayänanpag.
14 Tsaynö shumag cawacuyaptiquiga mana alli munayniquicunapis mananam venceyäshunquitsu, imayca patrontanö jutsata serviyänayquipag. Tsaymi cananga gamcunaga manana unaycag leycunapa mandacuyninchönatsu cawaycäyanqui, Dios Yaya alläpa cuyar yanapayäshuptiqui.
Señor Jesucristoman criyicurga mananam jutsapa esclävunnatsu cawantsic
15 ¿Tsaypunga imanötan? ¿Unaycag leycunapa mandacuyninchö manana cawarga jutsatatsurag ruraycantsic, Dios Yayapa cuyacuyninwan poderöso yanapacuyninta chasquirga? ¡Tsayga manam tsaynötsu!
16 ¿Acäsu gamcuna manacu musyayanqui juc runapa servignin yaycur, mandashungayqui runapa esclävun car llapan munanganta rurayangayquita? Tsaynömi mana alli rurag runacunaga jutsapa esclävun car, wañurpis asïpag infiernuchö sufriyanga. Pero Dios Yaya mandacunganta cäsucur shumag cawagcunam sïga, jutsannag runacunaman ticrayanga.
17 Pero gamcunapagmi Dios Yayata alläpa agradëcicü. Mas puntata mana alli rurayniquicunawan jutsapa esclävun cayangayquita dëjasquir, cananga Señor Jesucristo yachatsicungancunata rasumpa cäsucurnin, llapan shongoyquicunawan criyicur Payman entregacuyangayquita.
18 Tsaynö mana alli rurayniquicunapa esclävun cayangayquipita libracasquirmi, cananga Dios Yayapa servignin jucläya alli rurag runacunana caycäyanqui.
19 Tsaymi nogaga juc runanölla mas allish entendiyänayquipag parlapaycäyag, jutsa ruraycunapita manarag firmi tsaracuyaptiqui. Gamcunam mas puntataga llapan entëru cuerpuyquicunata cada vez mas peor jutsata rurananpag entregacuyargayqui, Dios Yayapa mandacuyninta mana cäsurnin. Tsaynölla cananpis llapan cuerpuyquicunata Dios Yayallaman entregacuyay cada vez mas jucläya alli rurag jutsannag cayänayquipag.
20 Mana alli rurayniquicunawan jutsallachö esclävunö cawarmi, jucläya alli rurag libri caytapis puediyargayquitsu.
21 Tsay unay jutsacunata rurayangayquiwan ¿ima allitatan tariyargayqui? Tsaymi cananga llapan mana alli rurayangayquipita pengacurnin caycäyanqui. ¡Tsaynö jutsa rurayanganpitam runacuna wañuyan infiernuchö asïpag sufriyänanpag!
22 Pero cananmi sïga tsay jutsayquicunapita libracashgana car, Dios Yayata servignin jucläya alli rurag jutsannagna cayanqui. Tsaymi cananga Dios Yayawan imayyagpis mana ushacag cawaychö cayta tariyanqui.
23 Jutsa ruraypa päganga wañusquir infiernuchö sufriymi. Pero Dios Yayapa cuyacuy garayninga, Señor Jesucristoman rasumpa confiacurnin Paywan pagta imayyagpis cawacuymi.


text:
23
1 Chayćhümi lluy puydï juntuläcunäta Pablo licapaycul: “Cuyaśhá taytacuna, mana quiripämaptiquipis, manchacuywanmi Diospa puntanćhu ya'a cawsayá canancama” nin.
2 Niptinmi puydï sasirdüti Ananias Pablop lädunćhu cäcunäta: “Chayta shimićhu lapyäluy” nin.
3 Jinaptinmi Pablo: “¡Ishcay cära nuna, amtapis Diosmi lapyaśhunqui! Am chayćhu täcuyanqui malcanchicpa camachicuyninmannuy cäraycunayquipä. ¿Chayurá imapïtan-nila ima juchactapis mana talil ya'acta lapyachimayniquiwan jalutacuyanqui?” nila.
4 Chayćhu cäcunañatacmi: “¿Cärayquipis cañälächun Diospa puydï sasirdütinta caynüpa cutipacunayquipä?” nicuyalcan.
5
Niptinmi Pablo: “Taytacuna, manam yaćhalächu Diospa puydï sasirdütin caśhanta. Aw, camachicuyćhüpis ‘Ama palaychu malcayquip puydïninta’✡
niyanmi” nin.
6 Ñatac chay puydï juntuläcunäćhu juc parti saduseocuna, juccunañatac fariseo capäcuśhanta Pablo tantialmi nila: “Israel-masïcuna, awquillücunapïpis ya'a fariseo caśhtam cayá. Cayćhu cäraycamayta munapäcun wañücuna śhalcamunanman chalapacuśhäpïchun” nil.
7-8 (Má, chay saduseocunacá manam quiripäcunchu wañücuna śhalcamunanman, nï anjilcunamanpis, nïtac ispiritucunamanpis. Fariseocunañatacmi ichá lluy caycunaman quiripäcun.) Chaymi Pablo limalcüluptin-pachalla chayćhu fariseocunawan saduseocunaca pilyap-pilyacuyalcan. 9 Chaynu juntunacuy ishcayman muyuchinaculcul ruyducuyalmi camachicuyta yaćhachï fariseocuna paćhcalcälïmul: “¡Cay nunäćhu manam ima juchactapis talipäcüchu! ¡Ichaćh juc anjilpis ütac ispiritupis limapala chay Damascocta lishan caminüćhu!” nil nicuyalcan. 10 Chaynu mas-mastaña millpanacücuyalcaptinmi cachacucunap puydïninca manchalicucuyan Pablocta lluy ticshinacälälinanpïta. Jinalmi cuartilman cutiycachila.
11 Ñatac chay tutam Taytanchic licalïlun Pablop lädunćhu: “Callpanchacuy Pablo. Maynümi cay Jerusalenćhu ya'apïta willalanqui, chaynütacmi Romaćhüpis willaycunqui” nil.
Israelcunämi limanaculcan Pablocta wañuchipäcunanpä
12-13 Chay walantinñatacmi tawa ćhunca Israelcuna Pablocta wañuchipäcunanpä limalicälälin: “Sïchuśh Pablocta manaläpis wañuchil micuytapis micülupti'a yacullactapis upyalcülupti'a, Diosninchic ya'acta wañuchimächun” nil. 14 Ninacalcälil puydï sasirdüticunäman, prinsipal yaśhacunämanpis lilmi nipäcula: “Ya'acuna limalicälälí Pablocta wañuchipäcunäcama micuytapis mana micapäcunäpä nï yacullactapis upyapäcunäpä. 15 Canan amcunawan Cunsïjup puydïnincuna chay cachacucunap puydïninman lil: ‘Ya'acuna sumäta yaćhalpapäcuśhä Pablop ima juchan caśhantapis’ niycullal puśhachipämuy. Ya'acunañatac pacalapäcuśhä ćhawpi caminućhu manaläpis cayman ćhämüta wañülächinäpä” nil.
16 Chayćhümi Pablop paninpa wawin, tiyunta wañuchinanpä limanaculcäśhanta uyalïlul-pacha tiyun Pablocta willaycamü cuartilman pasacun. 17 Chaymi Pablo cachacup puydïninta ayalcul: “Cay walaśhca sumä willacuytam apamuñä. Puydïniquiman willaycunanpä puśhay” nin.
18 Niptin puydïninman puśhaculculmi nin: “Wićhalä Pablo ayalcamalmi nimäla cay walaśhshi willaśhunqui sumä willacuyta” nil.
19 Chaymi chay puydïca juc läduscaman puśhalcul: “Má ïju, ¿imallactam niycamanqui?” nin.
20 Chayćhümi walaśhca willan: “Cunsïjup puydïnincunam limanacälälin wala muyun Pablop juchanta licaycälï tumpalla puśhachinayquipä. 21 Chayurá ama cäsuychu. Tawa ćhunca masniyu wayapacunamari Pablocta wañuchipäcunancama mana micuytapis nï yacullactapis upyaycälinanpä limalicalcälil ćhawpi caminućhu pacacälälisha alcayalcan. Cananmi listu alcayalcan am awniycunallayquita” nil.
22 Niptinmi puydïca: “Licuy-ari. Cay willamäśhayquita amam mayantapis willanquichu” nin.
Cachacup puydïninmi Pablocta puydï Felixman caćhan
23 Chaypïtam cachacucunap mas puydïnin ishcay yanapäninta ayalcul: “Aspilpuyña Cesarea malcätam lipäcunqui. Alistapämuy ishcay paćhac (200) cachacucuna llasä armayü-camacta, chaynütac anćhish ćhunca cawallucuśha-camacta, ishcay paćhac (200) lansayü-camactapis. 24 Jinaman'a Pablopä juc cawallucta ashipämuy malcap gubirnänin Felixman mana imapis pasäśhacta ćhächipäcunayquipä” nila.
25 Chay lïcunawantacmi apachila juc papilta caynu niyäta:
26 “Am malcap gubirnänin sumä cuyaśhá Felixta, ya'a Claudio Lisiasmi limaycamuc.
27 Cay umricta Israelcunämi chalalcälil wañulpayalcächiñä. Chaynu Roma-lädu nunacta jinalcäśhanta uyalïlul-pacham cachacücunawan lilcul libraycälilá. 28 Ñatac imapi juchachaycälishantapis yaćhaycunäpämi Cunsïjup puydïnincunäman puśhalá. 29 Chayćhümi tumpapäcuñä paycunap camachicuynin cüsacunallapïta. Ñatac chaycunallapïtá manam cäsu canchu wañuchinapä nï carsilman wićhanallapäpis. 30 Chay Israelcunaca wañuchinanpä limalicälälishanta yaćhälulmi, anman caćhayämú. Tumpänincunätapis ‘Felixpa puntanćhu cäraycamuy ima juchan caśhantapis’ nilmi nilá” niyäta isquirbila.
31 Chay tutam cachacucunaca puydïnin mandaśhannu Antipatris malcäman Pablocta puśhaculcan. 32 Chay walantinñatacmi cawallucuśhacunällaña Pablocta pasachiculcan. Juccunäñatacmi cuartilman cuticulcan. 33 Chay Cesarea malcäman ćhälächilmi apachishan papilta uycula malcap gubirnäninman, Pabloctapis paypa maquinman ćhulaycula. 34 Niptinmi puydï Felix lïgiycul tapula: “¿May malcapïmi canqui?” nil.
Niptinmi Pablo: “Ciliciap Tarso malcanpïmi” nila.
35 Niptinmi: “Chayurá, tumpäniquicuna ćhämuptinñam uyalishayqui” nila. Nilculmi cachacucunäta: “Herodespa wasinćhu täpapämuy” nila.


text:
Kunti Alimanya
- Kunan Tantasqa Republika Alimanya nisqamanta ñawirinaykipaq qhaway Alimanya.
Tantasqa Republika Alimanya nisqaqa kunan pacha kachkaq Alimanya mama llaqtap tukri sutinmi.
Tantasqa Republika Alimanyaqa iskay ñiqin pachantin maqanakuypa qhipanpi, 1949 watapi Alimanyap kuntinpi kamasqa karqan. 1990 watakama Alimanyap antinpi Aliman Dimukratiku Republika kachkarqaptinmi, chay Tantasqa Republika Alimanyaqa Kunti Alimanya nisqapas sutichasqa karqan. 1990 watapi Alimanyap hukllachakuymanta pachataq tukuy Alimanyap sutinmi.


text:
Ångström
Ångström icha angstrom (sanancha: Å) nisqaqa mana-SI tupuy nasyunpura chaninchasqa karu kay tupum; 0.1 nm-ta kikim. Yachaq nutasyunpi 10-10m-hina (kamasqa hina) icha 1 E-10 m-hina (ixpuninsyal hina) qillqayta atikunmi, iskaynin 1⁄10000000000 mitruta niyta munanku. Mawkaqmi iñuku sayay, chaqllisinchi tinki karu kay sutti-achkiy ispiktrukunapas, tinkisqa sirkwitukunap diminsyunninkunapas ninapaq.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sutichasqa ångströmmi suysya llaqta pachaykamaq Anders Jonas Ångströmmanta (1814 watamanta - 1874 watakama) karan, ispiktruskupiyap huk tiksiqninsi.


text:
20
Pablu Masedonia partiman Gresia partiman rirkan.
1 Chay runakuna turbachinakushkankunawasha Pabluka Jesusta kreyikmasinkunata kayarkansapa allita yachachinankunapa. Chaymanta paykunata sakishpankuna Masedonia partiman rirkan.
2 Masedoniaman rishpa llaktan llaktanpi Jesukristuta kreyikmasinkunata animuchiypi rirkan. Chaymanta Gresia partipi chayarkan.
3 Chaypi kimsa killata kiparirkan. Chaymanta suk barkupi yaykunayarkan Siria partiman rinanpa. Chashna oras yacharkan chay barkupi chiknik judiyu runakuna wañuchinayaykanankunata. Chayta yachashpa Masedonia partita purishpa kutirkan.
4 Chashna riptin paywan tantalla kanchis kreyikukmasinkuna rirkansapa. Suk karkan Berea llaktamanta Pirropa wambran Sopater. Chaymanta Tesalonika llaktamanta Aristarkowan Segundu rirkansapa. Chaymanta Derbe llaktamanta Gayo rirkan. Chaymanta Asia partimanta Timoteowan Tikikowan Trofimo rirkansapa.
5 Ñuka Lukaspish Pabluwan tantalla rirkani. Chay kanchis purikmasinikuna ñawpashpankuna rirkansapa Troas llaktapi shuyawaksapa.
6 Ñukaka Pabluwan Filipos llaktapi kiparirkanisapa chay mana levadurayuk panta mikushpa fiestata pasanaynikunapa. Chay fiesta washan suk barkupi rishpa pichka diyapi Troas llaktapi chayarkanisapa. Chaypi chay purikmasinikunata tarishpaynikuna paykunawan kanchis diyata kiparirkanisapa.
Troas llaktapi Pablu pakarinayanankaman yachachikurkan.
7 Troaspi kashpaynikuna domingo diya kreyikukmasinikunawan tantanakurkanisapa Jesus wañushkanta yuyashpa panta mikunaynikunapa. Pabluka sukaman sunita chawpi tutakaman yachachirkan pakariptin sakinankunapa.
8 Suk atun wasipi kimsaynin pisupi tantanakudu karkanisapa. Chaypi aypa apichidu alkusakuna tiyarkan.
9 Chay wasipa ventananpi suk wayna Eutiko tiyaridu karkan. Chashna Pablu sukaman sunita yachachikuptin chay waynaka puñunayarkan. Chaypina allita puñushpana chay kimsaynin pisumanta urmamurkan. Chashna urmamuptin chay runakunaka wañudutana atarichirkansapa.
10 Pabluka turbakushpa urayarkan abrasakpacha. Chaypina chay wawkinkunata willarkansapa:
—¡Ama manchakuychichu! Kay waynaka manami wañuduchu.
11-12 Chashna kawsaduta kawashpankuna chay runakuna sukaman kushikurkansapa. Chaypina Pabluka chay kimsaynin pisuman kashkan rirkan. Chaypina Jesus wañushkanta yuyashpa panta pakichinakushpa mikurkanisapa. Chayta mikushkaynikunawasha pakarinankaman Pabluka yachachikurkan. Chaymanta punchawyaptin llukshirkanisapa. Chay waynatapish kawsamudutana wasinmanna pusharkansapa.
Pabluka purikmasinkunawan Troas llaktamanta Miletoman rirkansapa.
13 Troas llaktamanta llukshishpaynikuna Pabluwan parlanakurkanisapa Ason llaktapi tinkunakunaynikunapa. Ñukaykuna barkupi rishpa ñawparkanisapa. Pabluka ñanta purishpalla rirkan.
14 Chaymanta Ason llaktapi tinkunakushpaynikuna Pabluka ñukaykunawan tantalla barkupi Mitilene llaktaman rirkanisapa.
15 Chay llaktamanta llukshishpaynikuna kayantin Kiyo llaktata pasarkanisapa. Kiyo llaktata pasashpa kayantin yaku mañanpi Samos llaktapi chayarkanisapa. Chaymanta kashkan suk diyata rishpa Mileto llaktapi chayarkanisapa.
16 Pabluka munarkan Jerusalenpi Pentekostes fiestata pasayta. Chayrayku mana munarkanchu Efeso llaktaman riyta ama chay Asia partipi unayananpa. Chayrayku Efeso llaktata pasashpalla Mileto llaktaman kuskalla rirkanisapa.
Pablu Efesopi kawsak ansianukunata kayachishpa yachachirkansapa.
17 Mileto llaktapi kashpa Pabluka Efesopi kawsak Jesusta kreyik ansianukunata kayachirkansapa.
18 Paykuna chayaptinkuna Pabluka willarkansapa:
—Kankunaka allita yachankichi imashnami kay Asia partipi shamushkayni diyamantapacha kawsashkani nishpa.
19 Kankunawan kashpayni Señorninchi Jesukristuta allita sirvishpa kawsashkani. Chay chikniwak judiyumasinikuna sufrichiwaptinkunapish mana kikini kreyinakushpa llakishpa wakashpayni kawsashkani.
20 Tantanakunankuna wasikunapi wasikichipipish tukuy layata allinikichipa yachachishkaykichi.
21 Judiyu mana judiyu runakuna kaptikichipish allita yachachishkaykichi. Willashkaykichi mana alli ruranaykichimanta wanashpa Tata Diosta kasushpa Señor Jesusta kreyishpa kawsanaykichipa.
22 Kunanka Tata Diospa Espiritun munaptin Jerusalenman riykani mana yachashpa imatami chaypi rurawankasapa nishpa.
23 Tukuy llaktakunapi puriptini Tata Diospa Espiritun willawashka Jerusalenpi chikniwak runakuna sufrichiwanankunata karselpi churawanankunata.
24 Ñukapa mana nimananchu wañuptinipish kawsaptinipish. Señorninchi Jesukristu akllawashka paypa allima rimananta yachachikunaynipa. Chayrayku kushikushpa wañunayni diyakaman tukuy runakunata yachachishasapa Tata Dios tukuyta kuyanankunata.
25 Allita kankunataka yachachishkaykichi Tata Diospa mandunpi kawsanaykichipa. Kunanka yachani kunanmantapacha manana ni suk kankuna kawawanaykichitana.
26-27 Mana nimata pakashpa Tata Diospa munananta allita yachachishkaykichi. Chayrayku kankuna mana Jesukristuta kreyishpa wañuptikichika ñukaka manami uchayukchu kani.
28 Tata Diospa Espiritun kankunata churashushkankichi Jesusta kreyikmasikichita kuydanaykichipa. Jesuska paykunapa uchankunarayku yawarninta ichashpa wañurkan Tata Dios perdonanankunapa. Chayrayku paykunata allita kuydanaykichi tiyan.
29 Ñuka yachani kankunata sakiptini sakra mana alli yachachikuk runakuna rikurimunankunata. Paykunaka ovejata mikuk pumashina Jesusta kreyikkunata llullachishpa wakllichinkasapa.
30 Kankunamanta sukkuna llullakushpa mana allikunata yachachikunkasapa Jesusta kreyikkuna paykunallata katinankunapa.
31 Chayrayku allita kuydanakuychi. Allita yuyaychi kimsa watata diyapi tutapi wakakushpayni mana shaykushpa tukuy kankunata allita yachachishkaynikunata.
32 Kunanka, wawkinikuna, Tata Diospa makinpi sakiykichi kuydashunaykichipa. Payka rimananpi willawanchisapa sukaman kuyawananchikunata. Chay rimanata ama kunkaychichu. Chay rimanata kreyishpaykichi atipankichi mana shaykushpa ashwan ashwanta Jesukristuta kreyiyta. Chaymanta Tata Dios kankunata tukuy kreyikukmasikichiwan tantallata yanapashunkichi paywan kushikushpa kawsanaykichipa.
33 Ñukaka mana ni pita kullkinta nima llachapanta mañashkanichu.
34 Kankunaka allita yachankichi sukaman trabajashkaynita mikunaynita llachapaynita rantinaynipa. Chaymanta trabajashkani purikmasinikunatapish yanapanaynipa.
35 Kuti kuti yachachishkaykichi ñukashina trabajashpa kawsanaykichipa mana nimayuk runakunata yanapanaykichipa. Yuyaychi Señorninchi Jesus rimashkanta: “Runamasikichimanta suk imata chaskishpaykichi kushikunkichi. Kankuna sukkunata kushpaykichi ashwanta kushikunkichi.”
36 Tukuy chayta yachachikushkanwasha Pabluka Efesomanta shamudu ansianukunawan kunkurikushpankuna Tata Diosta roygarkansapa yanapanankunapa.
37 Chaypina wakakushpankuna Pabluta muchashpa abrasarkansapa.
38 Sukaman llakirkansapa Pablu willaptinkuna mana kutin payta kawanankunata. Chaymanta chay barkukaman pusharkansapa.


text:
Aida
Aida nisqaqa Giuseppe Verdi-p qillqasqan taki aranwaymi, tawantin rakiyuq. Rimayninqa Antonio Ghislanzoni-p qillqasqansi, Suez Kanalpa kichariyninpaq qillqasqas, ichaqa 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1871 p'unchawpis Qahira llaqtapi ñawpaq kuti pukllasqa.
Pukllasqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- AIDA: Ithiyupyayuq isklaw warmi, Amonasrop ususin (soprano)
- RADAMÉS: Iqiptuyuq awqaq pusaq (tenor)
- AMNERIS: Iqiptup qhapaqninpa ususin (mezzosoprano)
- AMONASRO: Ithiyupyap qhapaqnin (barítono)
- RAMFIS: Iqiptup hatun umun (bajo)
- QHAPAQ: Iqiptup qhapaqnin (bajo)
- KACHA (tenor)
- UMU WARMI (mezzosoprano)
- UMUKUNA, MINISTRUKUNA, AWQAQKUNA, KAMACHINAPI LLAMK'AQKUNA, ISLAWKUNA, ITHIYUPYAYUQ WICH'ASQAKUNA, IQIPTU MAMA LLAQTA.


text:
Willkawaman distritu
Willkawaman distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Vilcashuamán / Vilcas Huamán) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Ayakuchu suyupi, Willkawaman pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Willkawaman llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Willkawaman distritu.


text:
SANTIAGOPA KILLKASHKAN KILLKA
1
Santiago israel masinkunamanta kirik masinkunata saludan
1 Ñuka kani Santiago, Yaya Diospa Amunchi Jesukristupapas kamachishkan runa. Kankuna allpanchimanta shikwarishka israel kirik masinikunarayku killkani. Tukuy kankuna chunka ishkay ñawpa yaya rukunchi wañukunapa miraymanta Yaya Diospa runankunata, tukuy allpapi shikwarishka kahukkunata saludani.
Kirikkuna imashna parisishpankunapas kushikunahuchun
2 Wawkinikuna paninikuna, imatapas parisihushpaykichika kushikuychi. Supay kankunata uchata rurachinata munashpanka mana kasushpa kushikuychi. 3 Ña yachankichi Jesukristupi sinchikushpa kawsanahunchu manachu nishpa kamay tukuhushkaykichikunapi alita sinchikurishpaykichi ashwan alita katik tukushpa rinaykichita. 4 Chay kamanakunapi alita sinchikurishkaykichirayku ashwan alita katik tukushpa rishpaykichi tukuy uras ashwan alita Jesukristuta kasunkichi, tukuy yuyaykichi ali tukunankama tukuypi.
5 Mana yachashpaykichika imashna sinchikurinata tapuychi Yaya Diosta. Payka kankunata yanapankami, tukuy payta tapuk runakunataka kushilla mana mitsashpachu nima pinkachishpachu yuyayta kun. 6-8 Tapunaykichi tiyan yuyayta Yaya Diosta tukuy shunkuykichimanta pacha. Tapushpaykichika ama yuyariychichu ¿Yaya Dioska kuwankachu manachu? nishpa. Chasna yuyarishpaykichika kankichimi ulas wayrawa shuk partima shuk partima apay tukushkashina ishkay yuyayyu runakuna. Kankuna chasna kashpaykichika Yaya Dioska tapushkaykichitaka manami kankunata kunkachu. Chayrayku Yaya Diosta alita kirishpa tapunaykichi tiyan.
Kullkiyu runamanta nima imayu runamantapas riman
9 Nima imayu kashkaykichirayku parisihushpaykichika kushikuychi, Yaya Dios kankunata akllashkanrayku wiñaypa kawsanaykichipa paywa pakta. 10-11 Kankuna kullkiyu runakuna kashpaykichika kushikuychi Yaya Dios kankunata runakunapa rikushkanpi atun kashkaykichimanta anchuchishpan. Chaypimi riksinkichi maykanmi ali kan Yaya Diospa rikushkanpika. Shuk kullkiyu runa, kullkiniwa tukuyta atipani nishpa yuyarikka shuk sisashinami wañunka. Sinchi inti rupawa sisapa sapinka chakirishpan kunkaymanta chawpi sisahushkanpi wañurin suma sisa kahushkanmanta. Inti chakichishpan urman, suma rikurishkanka chinkarin. Chasnallatatami shuk kullkiyu runapas achka suma imakunayu kashpanpas kullkinta mirachihushkanpi kunkaymanta wañunka.
Maymantami mana alita ruranayananchikunaka shamun
12 Tukuy parisinakunapi, tukuy kamay tukuhushkaykichipipas sinchikurishpaykichi kushillami kankichi. Chasnami uchata ruranayashpaykichipas mana rurashanchu nishpa Yaya Diosta kasushpaykichi kushillami kankichi. Millaypata yuyarinayashpaykichipas mana yuyarishanchu nishpa alillata yuyarishpaykichi kushillami kankichi. Chasna sinchikurishpaykichimi chay tukuy kamay tukuhushkaykichipi, Yaya Dioska ali rurak runakuna kankichi nishpa kankunata wiñaypa suma kawsayta kunka. Chasna payta yuyahukkunata kunanpami rimarka. 13 Mana alikunata ruranata yuyarishpaykichi ama rimaychichu Yaya Diosmi chasna millaypata yuyachiwahun nishpa. Payka manami nima shuk millaypa ruranata yuyarinchu. Chayraykumi mana atipanchu mana ali ruranakunata yuyachinata. 14 Karan ñukanchi kikinpa yuyayninchimantami mana ali ruranakunata yuyarinchi. Chay mana ali yuyarinanchikunaka ñukanchita llullachishpa munachinahun mana alikunata rurananchipa. 15 Millaypa munashkanchita yuyarishpa katishpanchimi chay mana ali yuyarinaka atunyashpan uchata ruranchina. Mana alita rurashkanchika achkayashpan ñukanchita ashwanta ashwanta Yaya Diosmanta anchuchin. Chasna tukushpanchi wañunanchi tiyan wiñaypa parisinanchipa.
16 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, ama yuyarinkichichu Yaya Dios ñukanchita millaypata rurachinayashkanta. Chasna yuyarishpaykichika pantachinkichimi yuyaykichita. 17 Yaya Dios alikunallata kun. Imatapas kushpan chayka kanmi alilla. Tukuy silupi kahuk suma punchayachikkunata rurak kashpanmi payka chaykunamanta yapa suma kan, nima shuk millaypa yuyay paypi tiyashkanrayku. Chasna ali kashkanmanta mana chikanyanchu, tukuy uras chasnalla ali kan. 18 Chasna ali kashpanmi Yaya Dios kikin munashkanrayku ñukanchita mushu runata rurashka shutipa kashkata riksichik shiminwa. Chasna rurashka tukuy runakunamanta paypa wawankuna kananchipa, payta kushichishpa kawsananchipana.
Yaya Diospa shiminta kasunamanta riman
19 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, yuyariychi kay killkashkaynita. Tukuy uras Yaya Diospa shiminta alita uyashpa kawsaychi, tukuy runa masikichipa rimashkankunatapas. Manara alita yuyarishpaykichika ama runa masikichita rimaychichu, nima utkalla paykunata piñariychichu. 20 Piñarinaka nima imapi yanapanchu Yaya Diospa munashkanta rurananchipa. 21 Kankunaka tukuy millaypakuna yuyaykichipi tiyashkanta anchuchiychi, millaypa rurashkaykichitapas sakiychi. Yaya Diospa shiminta yachakushkaykichita ali yuyaywa kasushpa katiychi alimi ñukarayku nishpa. Chay shimi yachakushkaykichita kasushpa kawsashpaykichika kishpichirishkami kankichi.
22 Ama Yaya Diospa shiminta uyashpalla kawsaychichu, ashwan paypa rimashkanta ruraychi. Uyashpalla kawsashpaykichika kankuna kikinllami llullachirinkichi. 23 Ñukanchi Yaya Diospa shiminta uyashpanchi mana kasushpanchika shuk runa uyanta espehuwa yanka rikurishkashinami kanchi. 24 Chasna uyanta espehupi rikurishpan shuk partima anchurishpan chay rikurishkantaka kunkarinna imashna rikunayumi uyanka kan. Chasnami kanchi Yaya Diospa shiminta mana kasushpanchi. 25 Ashwan Yaya Diospa suma kuska yachachishkanta ali yuyaywa yachakunanchi tiyan. Chay yachachishkanwa Yaya Dios ñukanchita yanapan ñukanchi kikin munashkanchillata rurashpa kawsashkanchimanta kishpinanchipa. Paypa yachachishkanta mana sakishpa, mana chikanta yuyarishpa yachakushpanchi uyashkanchita mana kunkarinchinachu, ashwan chay yachachishkanta ruranchina. Chasna kashpan tukuy rurahushkanchipi kushillami kanchi.
26 Shuk kankunamanta yuyarinkichichari Yaya Diosta kushichishpa kawsani nishpa. Chasna yuyarishpaykichipas mana sakishpaykichika mana alikunata rimanata kankuna kikinllami llullachirinkichi. Manami Yaya Diosta kushichinkichichu. Tukuy Yaya Diosrayku rurashkaykichika yankami kan. 27 Yaya Diosta shutipa kushichinayashpanchika wakchakunata mashintukunatapas yanapashpa kawsananchi tiyan tukuy paykunapa munahushkankunapi. Chaymantapas mana kawsashunchichu Yaya Diosta mana kasukkunashina.


text:
Antanas Smetona
Antanas Smetona sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1874 watapi paqarisqa Kaunas llaqtapi - 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1944 watapi wañusqa Cleveland llaqtapi) huk Lituwa mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku qarqan.
Warmi: Sofija Chodakauskaitė-Smetonienė (1885–1968).
Churinkuna: Marija Danutė (1905–1992), Birutė (1906–1909) wan Julius Rimgaudas (1913–1974)
QillqasqankunaLlamk'apuy
Willay pukuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antanas Smetona.


text:
Takana runa
Takana nisqa runakunaqa Buliwyapi huk runa llaqtam, Beni, Tawamanu, Abuna, Akri, Mayutata, Tuychi mayukunap patanpi, Chukiyapu suyupi Beni suyupipas. Rimayninqa takana simim, ichataq achka Takana runakunaqa qhichwa simitam riman.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk rimakuna (qhichwa simi - takana simi):
- ñuqa - ma
- qam - itda
- pay - cho
- ñuqanchik / ñuqayku - cuana
- qamkuna - icuanetda
- paykuna - chocuana
- mana - abe
- ari - e he
- yaku - avi
- nina - uati
- inti - retti
- killa - atdi
- quyllur - ttujai
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Takana runakuna (kastilla simipi)


text:
Luis Marín
Luis Antonio Marín Murillo sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1974 watapi paqarisqa San José llaqtapi - ) Kustarika mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya: Marín; Mama: Murillo
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Kustarika)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Walter Centeno
- Rolando Fonseca
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Marín.


text:
4
Jesucristuta jusalicasiyta Satanás munashgan
(Mateo 4.1-11; Marcos 1.12-13)
1 Jordán mayucho Jesús bautizacushganpitanami Santu Espíritu payta pushargan sunyag jircaman.
2 Saychömi chuscu chunca (40) junagnintin Satanás payta camargan jusalicasinanpä. Say junagcuna ayunar manami imatapis micorgansu. Saymi wanunayparä Jesusta micanay saricuycorgan.
3 Sayno micanaycaptinmi Satanás yuripaycur nergan: “Diospa surin caycarga micunayquipä cay rumita tantaman ticrarasiy, ari.”
4 Sayno niptin Jesús nergan: “Tayta Diospa palabrancho caynömi nican:
‘Manami micuyta micularsu runacuna cawayan,
[sinöga Tayta Dios nishgancunata cäsucuyashpanpis cawayanmi].’ ”
5 Saypitanami altunnin puntapita Satanás elagpita ricasergan may-say nacioncunata.
6-7 Nircurmi nergan: “Gongurpaycur nogata adoramaptiquega cay ricashgayqui nacioncunata y saycho cag riquëzacunatami goycushayqui. Lapan ricashgayquicunataga noga chasquishcä munashgä cagta pitapis goycunäpämi.”
8 Saymi Jesús nergan: “[¡Witicuy, Satanás!] Tayta Diospa palabranchöga caynömi nican:
‘Tayta Dioslatami adoranayqui
y pay japalantami sirvinayqui.’ ”
9 Saypitanami elagpita Jesusta Satanás ricacascasergan Jerusalén templo janancho. Saychönami payta nergan: “Diospa surin carga caypita pampaman saltarpuy.
10 Diospa palabranchöga caynömi guelgaraycan:
‘Angilnincunatami Tayta Diosninsi cachamonga maycho captiquipis cuidashunayquipä.
11 Paycunami sariyäshunqui pampaman jegaptiqui ni chaquilayquitapis rumicunaman mana tacacunayquipä.’ ”
12 Niptinmi Jesús nergan: “Tayta Diospa palabranchöga caynömi nican:
‘Tayta Diosta ama obligaysu quiquiqui munashgayquita rurasinayquipä.’ ”
13 Sauraga yarpashganta rurasiyta mana camäpacurcurnami payta cachaycur Satanás aywacorgan yapay cutimunanyag.
Galileacho Jesucristo ali wilacuyta wilacur galaycushgan
(Mateo 4.12-17; Marcos 1.14-15)
14 Saypitami Santu Espiritupa munayninwanna Jesús cutergan Galilea provinciaman. Intëru say marcacunachömi paypita runacuna parlayargan.
15 Say marcacunacho cag sinagogacunacho Jesús yachasiptinmi lapan runacuna: “Ali yachasicogmi payga” niyargan.
Nazaret marcacho Jesucristo wilacushgan
(Mateo 13.53-58; Marcos 6.1-6)
16 Saypitanami Jesús aywargan naupata tashgan Nazaret marcaman. Saymi imaypis aywashganno sábado jamay junagcho aywargan sinagogaman. Saychönami runacunapa puntanman aywargan Tayta Diosninsipa palabranta liyimunanpä.
17 Saycho liyimunanpämi macyargan profëta Isaías guelgashganta. Saymi liyimorgan:
18 “Santu Espiritutami Tayta Dios nogaman cachamush yanapämänanpä.
Paymi acrarcamar yanapaycäman muchog runacunaman ali wilacuyta apanäpä.
[Saynöpis paymi cachamash laquish cagcunata cushisinäpä.]
Saynöpis cachamash carcilcho cagcuna librina cayänanpä cashganta wilanäpä,
gapracunapa nawinta aliyäsinäpä,
jucpa maquincho nacaycag runacunata jorgunäpä
19 y Tayta Diosninsita cäsucur ali cawayänanpä cag tiempo chämushgantana wilacunäpäpis.”
20 Sayno liyircurnami Isaías guelgashganta Jesús cutiycasergan sinagogacho yanapag runata. Cutiycasir jamacuycuptinmi saycho caycag runacuna payta ricaraycäyargan.
21 Saymi Jesús nergan: “Say liyimushgäta unay guelgargan noga ruranäpä cagcunapitami. Say guelgaraycashganno cumpliycashgäta gamcuna ricaycäyanquinami.”
22 Sayno niptinmi runacuna Jesuspa contran parlayargan: “¿Imatatä pay musyan sayno parlananpä? ¿Manacu cayga Josëpa surin?”
23 Saymi Jesús nergan: “Gamcuna capascher yarpaycäyanqui Capernaumcho milagruta rurashgäno cay marcansichöpis milagruta ruranäpä cashganta. Sayno yarpäyashgayquega runacuna cayno niyashgannölami caycan: ‘Jampicog carga quiquiquirä jampicuy.’ ”
24 Nircurmi Jesús nergan: “Tayta Diosninsipa profëtancuna quiquinpa marcancho mana chasquish cashgannömi gamcunapis chasquiycäyämanquisu.
25-26 Yarpäyay Tayta Diosninsipa wilacognin Elías cawanan wisan imano päsashgantapis. Quimsa wata sogta quilantin mana tamyaptin lapan marcacunachöshi muchuy cargan. Say wisan Israel nacioncho asca viüdacuna caycaptinpis Tayta Diosninsi manashi cachargansu Eliasta maygan viüdata yanapänanpäpis. Saypa trucanga cachargan Sidoncho cag Sarepta nishgan marcacho tag viüdalata yanapänanpäshi.
27 Saynöpis Tayta Diosninsipa wilacognin Eliseo cawanan wisan Israel nacioncho ascagshi cayargan leprawan gueshyaycagcuna. Say gueshyawan ascag gueshyaycäyaptinpis Eliseo manashi aliyäsergansu maygantapis. Siria nacionpita cag Naamantashi isanga aliyäsergan.”
28 Sauraga Jesús sayno nishganta wiyaycur saycho cagcuna tantyacuyargan paycunapä milagruta rurananpa trucanga juclä marcacunalacho rurananpä cashgantami. Saymi fiyupa rabianäyargan.
29 Gaga janancho paycunapa marcan captinmi Jesusta apayargan gaga quilunman saypita tangariyänanpä.
30 Saypita tangayänanpä apaycäyaptinmi paycunapa chaupinpita yargurir Jesús aywacorgan.
Supay löcuyäsishgan runata Jesucristo cachacäsishgan
(Marcos 1.21-28)
31 Saypitami Galilea provinciacho cag Capernaum marcaman Jesús aywargan. Saychömi cada sábado jamay junag runacunata yachasergan.
32 Jesusga manami waquin yachasegcunanösu yachasergan, sinöga paycunapita más alimi yachasergan. Sayno yachasiptinmi runacuna fiyupa cushicuyargan.
33 Say sinagogachömi caycargan supay löcuyäsishgan runa. Paymi gaparargan:
34 “¡Nazaret marcapita cag Jesús! ¿Imatatä munanqui nogacunawan? ¿Nogacunata gargayämänayquipäcu shamushcanqui? ¡Noga musyämi Dios cachamushgan Cristo cashgayquita!”
35 Sayno niptinmi Jesús olgutupargan supayta: “¡Upälala cay runapita jucla yarguy!” nir.
Sayno niptinmi lapan runacunapa naupancho say runata sagtariycur supay aywacorgan.
36 Sayta ricaycurmi lapan runacuna cushicuyashpan jucninpis jucninpis cayno parlayargan: “¡Imajinanparä munayyog caycan supaycuna payta cäsucuyänanpäga!”
37 Supayta gargushganta musyarmi lapan marcacunacho runacuna parlayargan Jesús munayyog cashganta.
Asca gueshyagcunata Jesucristo aliyäsishgan
(Mateo 8.14-17; Marcos 1.29-34)
38 Sauraga sinagogapitanami Jesús aywargan Simonpa wayinman. Chänanpämi Simonpa suedran fiebriwan ansa jitaraycargan. Saymi saycho caycag runacuna Jesusta ruwacuyargan payta aliyäsinanpä.
39 Say fiebrita Jesús olgutupaptinmi Simonpa suedran jinan höra aliyasquergan. Aliyarcurnami micuyta paycunata garargan.
40 Saypita inti jegaycaptinnami Jesusman apayargan tucuy-nirag gueshyawan gueshyaycagcunata. Say gueshyagcuna yatayculaptinmi aliyäyargan.
41 Saynömi waquin gueshyagcunapitapis supaycuna yarguyargan cayno gaparäyashpan: “¡Gamga Diospa surinmi canqui!” nir. Tayta Dios cachamushgan Cristo cashganta wilacuyaptinmi supaycunata Jesús olgutupargan imatapis mana parlacuyänanpä.
Jesucristo wilacur purishgan
(Marcos 1.35-39)
42 Pasa wararcuptinnami marcapita Jesús aywargan sunyagninman. Saymi runacuna ashishpan pay caycashgan cagman chäyargan. Saycho tariycur manacuyargan paycuna cagpita mana aywacunanpä.
43 Saymi Jesús nergan: “Waquin marcacunachöpis Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacunämi caycan. Saypämi Tayta Diosninsi cachamash.”
44 Saymi sinagogacunacho may-saychöpis Jesús wilacorgan Tayta Diosninsipa wilacuyninta.


text:
Llaqta yupaynin llaqta wakichinqa, qutu ruway juk pacha mañaqay thallmay runa kiti qhaway riqsichinapaq , runa qutu qullqikamay ayllumanta upjitu kanamanpaq chaninchapaq t´ukuninapaq, uyanchanapaq ima maniy
Kunanpi t´aslarakamay khipusqa ruwakunqa
Llaqta yupayninpaq wachichiy runas inepta achkka rinqanku tukuy ayllusman machkka wasis, machha runas tiyan.
Karu wakñanapaq kay llaqta yupayninpi apachariqunka.
Objetivos de la Actualización Cartográfica Estadística
Juk wakichiyta khipusqa qalliq kan pachaman kananta llaqta yupaynin p´unchaw kanqa.
Macha wasi tiyan, kay runa kawsayninp imaskunap tiyan, llaqta yupayninpi yanapakunapaq.
Wuwakunapaq llaqta yupayninta chiqan rinapaq wakichikunqa.
Datos ñisqata aylu, wasis, wakichikunqa k´uskiy ima.
Toponia ñisqata kunanpi kan, ayllu, llaqtakuna ima t´aslarakamay kachkan.
Allin kanapaq, yachachiypi datos ñisqata kunanpi kachkan.


text:
Khana
- Asnan qura (Senecio vulgaris) nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Khana icha Kanachu (genus Sonchus) nisqakunaqa huk kichkasapa, lichi hillisapa yurakunam, rikch'aqsapa rikch'anam, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Compositae) nisqaman kapuq.
Lichi hillinrayku lichi-lichi nisqapas ninchik.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi Antikunapi wiñaq huk rikch'aqninkuna:
- llamp'u khana, salsa-salsa (Sonchus oleraceus)
- yuyu khana (Sonchus asper)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Khana


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 046 (How to become a child of God 5)
46. Imaynatá Diospa wawan kayta 5
Mana allin kayqa, Haití suyupi allimpuni karqa. Jatuchej chhankas chay loma kinraykunamanta jallp’aqa maytapuni suchurispa chay urapi kaj valle llajtitata TiFam tiyakorqa chayta p’ampaykusqa. Tata Diostaj uj milacrota ruwaspa salvasqa chay imillitataqa. Misionerospa hospitalninkupi manaraj thañiyanampi maychus kananman chayasqa. Chay hospitalpi enfermeraqa mayta munakusqa usqayllata sanoyapojtintaj kusikusqa.
Enfermera: "Watejmanta imaynachus karqanki jinaña kashanki TiFam. ¿Manachu munawaj ñawiriyta qhelqaytapis?"
TiFam: "Arí, munaymampuni á, pero manchikuni librotaqa."
Enfermera: "Imarayku manchikuwajri, Bibliaqa Diospa nisqasninmin. Chaypitaj niwanchej Diosqa wawakunata munakusqanta."
Chay p’unchaymantapacha TiFamqa sapa p’unchay risqa misionerospa iglesiankuman. Askha imakunata Diosmanta yachakusqa, wakinkutipi mana allintapischu ninrinmanta uyarisqa. Chay jawa mana allintachus entiendesqa wakin yachachikunataqa. Uj kutipi TiFamqa kunkampi cruz warkhusqa kajta p’itispa chuqasqa, chayta rikuspa waj imillita asipayasqa, Tifamtaj waqaspa t’iju jawaman llojsipusqa.
Enfermera: "TiFam, ¿imamanta waqashankirí?"
TiFam: "¿Mana entiendenichu, imaynapitaj Diospa wawanman tukuymanrí?"
Enfermera: "Bibliapi qhelqasqa kashan, pichari Diospi creespa Señor Jesúcristota sonqompi jap’ikojqa, Diospa wawanman tukun."
TiFam: "Sichus chayta ruwayman chay tataycha jasut’iwanman, manchikuni."
Enfermera: "Diosmanta mañasunchej uj p’unchay tatayki Diospa churinpi creenampaj ya."
TiFamqa chayta uyarispa kusiywan tukuy sonqo oraspa:
TiFam: "Señor Jesús, creeni qampii. Perdonaway juchasniymanta jamuy kawsayniyman."
Enfermera: "Kunanqa Diospa wawanña kanki. Jesúcristotaj qanwampuni kanqa."
TiFam: "Kunan Diospa wawanña kani."
Chanta mana unaymanchu tatan risqa wasinman pusakapunampaj. Kacharpapunankupaj uj Bibliata regalasqanku. Tatanqa qhawarisqa mana chaykama allinta jinachu, jinapis ch’inlla kasqa wasiman chayanankukama, chayaytawantaj.
Orestil: "Kunan ¿qampis creenkichu chay Jesusopeqa?"
TiFam: "Ari tatáy, Diospa wawan kani. Ama jinachu kay, qampis saqey Jesús sonqoykiman yaykunanta. Bibliapi nin, Diospa wawan kanapajqa Jesucristota sonqonchejpi salvadorninchejta jap’ikunata."
TiFamqa mana imatpis astawan nisqañachu. Tatanqa Bibliata makinmanta imata jina qhechuspa t’unakanankama llik’irqospa wayra apanampaj qhallisqa.
¿Chantarí?
Qhepallampiña yachasun.
Personajes: Relator, enfermera, TiFam, Orestil
© Copyright: CEF Germany


text:
Martina Navratilova
Martina Navratilova sutiyuq warmiqa (* 18 ñiqin kantaray killapi 1956 watapi paqarisqa Praha llaqtapi - ), huk Chiksuyu USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kurku kallpanchaq.
Taytan: Mirek (Miroslav Šubert), Maman: Jana.
Yachay wasi: High School.
Pukllaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Grand Slam Turnyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Martina Navratilova.


text:
Bernardino Caballero
Juan Bernardino Caballero de Añasco y Melgarejo sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1839 watapi paqarisqa Ybycuí llaqtapi - 26 ñiqin hatun puquy killapi 1912 watapi wañusqa Asunción llaqtapi), huk Parawayi mama llaqtayuq awqaq pusaq Hiniral wan pulitiku qarqan.
Taytan: José Ramón Caballero de Añasco; Mama: Melchora Melgarejo y Genes.
Warmi: María Concepción Díaz de Bedoya (1883-1884) / Julia Álvarez (1909-1912).
Churinkuna: ?
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bernardino Caballero.


text:
19
Efeso marcacho Jesucristupa ali wilacuyninta Pablo wilacushgan
1-2 Corintucho Apolos caycaptinmi Antioquiapita Pablo chaquilapa aywargan Efesuman. Chaycurmi tarergan Juan Bautista yachasishganta chasquicogcunata. Paycunatanami nergan: “¿Gamcunaga Santu Espirituta chasquicuyashcanquicu?”
Sayno tapuptinmi paycuna niyargan: “Manami imaypis mayayashcäsu Santu Espíritu cashgantaga.”
3 Saymi Pablo yapay taporgan: “Sayno captenga ¿pipa yachasicuynintatä wilapäshushcanqui bautizacuyänayquipä?”
Sayno niptinmi niyargan: “Juan Bautistapa yachasicuynintami wilapäyämash bautizacuyänäpä.”
4 Saymi Pablo nergan: “Juan Bautistaga runacunata bautizargan jusancunata cacharir Dios munashganno cawayänanpämi. Nircurmi paycunata yachasergan Jesucristo shamuptin payman yäracuyänanpä.”
5 Pablo sayno niptinmi say wauguicuna Jesucristupa jutincho bautizacuyargan.
6 Nircurnami paycunapa umanta yataycur Tayta Diosninsita Pablo manacorgan. Say hörami Santu Espirituta lapanpis chasquicuyargan. Saymi juc idiömacunapa parlayashpan Tayta Diosninsi tantyasishgancunata parlargan.
7 Say wauguicuna chunca ishcaynömi (12) cayargan.
8 Efesucho tarmi quimsa quila Pablo aywargan sinagogaman. Saychömi runacunata shumag tantyasergan Jesucristupa ali wilacuyninta.
9-10 Sayno yachasiptinpis waquin runacunaga manami chasquicuyta munayargansu. Chasquicuyta mana munarmi paycunaga runacunata shimita goyargan Pablo yachasishganta mana chasquicuyänanpä. Sayno cayaptinmi waugui-panicunawan Tiranno jutiyog runapa escuëlanman Pablo aywargan. Saychönami ishcay wata waran waran yachasergan. Saynöpami Asia provinciacho tagcuna, Israel runa carpis y mana Israel runa carpis, wiyayargan Jesucristupa wilacuyninta.
11 Saychömi Tayta Dios yanapaptin milagrucunatapis Pablo rurargan.
12 Saymi runacuna pañuëlunta o ima mödanantapis Pabluta töparcasir gueshyagcunaman apayargan. Sayta yataycurnami say gueshyagcuna aliyäyargan. Saynölami supaycunapis runacunapita yarguyargan.
13 Jesuspa jutincho supaycunata runacunapita gargushganta musyarmi waquin Israel runacunapis Jesuspa jutincho supaycunata garguyta munayargan. Saymi niyargan: “Pablo wilacushgan Jesuspa jutinchömi cay nacasishgayqui runapita gamta gargö.”
14 Sayno rurayargan Esceva jutiyog runapa ganchis surincunami. Escevaga cargan mandag cürami.
15 Paycuna juc cuticho sayno garguyta camaptinmi supay nergan: “Noga reguëmi Jesusta. Saynömi Pablo pï cashgantapis musyä. Gamcunaga ¿pitä cayanqui nogata gargamänayquipäga?”
16 Sayno nirmi say supay nacasishgan runa löcutashpan Escevapa surincunata fiyupa magar mödanancunatapis rachir ushargan. Saymi pasaypa yawarlana garapächula say wayipita gueshpir aywacuyargan.
17 Sayno rurashgancunata wiyar Efesucho Israel runacuna y mana Israel runacunapis fiyupa mansariyargan. Say päsashganta wiyarmi may-saychöpis runacuna musyayargan Jesucristo munayyog cashganta.
18 Saynöpis waquin runacuna Jesucristuta chasquicuyashpan jusalicuyashganta wilacuyargan: “Jesucristuta chasquicushgana carmi cananga say jusalicuycunata cachariyashcäna.”
19 Saynölami brüju ruracunan libruncunatapis ascata apayämorgan lapanpa naupancho rupasiyänanpä. Say librucuna ayca cuestashgantapis cuentata jorguptin chargan pisga chunca waranga (50,000) jornalpa chaninman.
20 Saynöpami Jesucristupa wilacuynin may-saymanpis chaptin runacuna tantyayargan lapanpäpis Jesucristo munayyog cashganta.
21 Saypitanami Pablo yarpargan Jerusalenpa aywananpäga Macedoniacho cag waugui-panicunata y Acayacho cag waugui-panicunata watucaytarä. Saynöpis yarpargan Jerusalenpitaga Romapana aywananpä cashganta.
22 Sayno yarparmi Macedonia provinciaman naupananpä cachargan Timoteutawan Erastuta. Pablumi isanga Asia provinciacho quëdacorganrä.
Efeso marcacho Pablupa contran sharcuyashgan
23 Say wisanmi Efesucho waquin runacuna fiyupa rabiacuyargan Jesucristuta chasquicuyänanpä Pablo wilacuptin.
24 Saychömi Artemisa nishgan ïdulupa tacsha capillanta runacuna rantiyag wayincho sararäyänanpä. Say capillacunatami Demetrio jutiyog runa guellaypita rurag. Say capillacunata ranticurmi Demetrioga capilla rurag mayincunawan asca guellayta gänayag.
25 Sauraga arog mayincunata shuntaycurmi Demetrio nergan: “Gamcuna musyayanquimi cay capillacunata rurar ali gänashgansita.
26 Gamcuna ricayashgayquinöpis y wiyayashgayquinöpis Pablo yachaycäsin: ‘Runa rurashgan ïdulucunaga manami rasunpaypa Diossu’ nishpan. Sayno yachasir criyisishga asca runacunatami. Manami cay Efeso marcalachösu sayno yachasish, sinöga intëru Asia provinciachöpis saynölami yachasish.
27 Runacunata sayno criyisiptin capilla rurashgansita mananami rantimäshunpänasu. Saynömi Artemisa diosninsipa templuntapis manacagman churayanga. Sayno captenga Artemisatapis runacuna mananami adorayanganasu. Paytaga may-saychöpis runacuna adorayanmi.”
28 Demetrio sayno niptinmi arog mayincuna fiyupa rabiacur niyargan: “¡Artemisa diosninsi ali ricash casun!”
29 Artemisata manacagman Pablo churashganta nir puriyaptinmi say marcacho runacunapis rabiacuyargan. Saymi fiyupa büllata rurayashpan Gayutawan Aristarcuta prësu sarircur apayargan runacuna shuntacäyänan pampaman. (Gayuwan Aristarcoga Macedoniapitami shayämorgan Pabluta yanapäyashpan.)
30 Sayno apayaptinmi runacunawan parlananpä Pablo sayman aywayta munargan. Aywayta munaptinpis waugui-panicuna payta michäyargan mana aywananpä.
31 Waquin autoridäcunapis, Pabluwan reguinacurmi, wilacasergan runacuna shuntacash caycäyashganman mana aywananpä.
32 Runacuna shuntacäyashganchömi waquin cag jucno parlayargan y waquin cagna jucno parlayargan. Sayno büllata rurar gaparäyaptinmi runacuna musyayargansu imapä sayman shuntacäyashgantapis.
33 Paycunatapis jitapänanpä cashganta yarparmi Israel runacuna Alejandro jutiyog runata yaycasiyargan paycunapa favornin parlamunanpä. Saymi runacunapa naupanman Alejandro yaycuycur maquinwan sëñargan upälacuyänanpä.
34 Alejandroga Israel runa cashganta musyashpanmi say runacuna masrä ishcay hörano rabiashpan niyargan: “¡Diosninsi Artemisa ali ricash casun!”
35 Sayno niyaptinmi más mandag autoridä sëñata rurargan runacuna upälacuyänanpä. Upälacuyaptinmi nergan: “¡Efeso runacuna! May-saychöpis runacuna musyayanmi Artemisapa templun cay marcacho caycashganta. Saynöpis musyayanmi ciëlupita unyamushgan Artemisa-nirag rumitapis sararashgansita.
36 Saytaga manami pipis ñëgayta puëdinsu. Imanir gaparashgayquitapis mana musyaycarga upälacuyay.
37 Gamcuna apayämushgayqui runacuna manami imatapis lutantaga rurayashgasu. Ni diosninsi Artemisatapis manami manacagman churayashgasu.
38 Sayno caycaptenga Demetrio y arog mayincuna cay runacunata quejacuyta munarga autoridäcunaman quejacuyäsun sayta arreglayänanpä.
39 Saypita maspis quejacuyänayquipä captenga lapan autoridäcunata shuntaycur saycunapita parlacushun.
40 Cayno büllata rurar puriyaptiquega Roma autoridäcuna: ‘¿Imanirtä shuntacar büllata rurayashcanqui?’ nir tapumashgaga manami imaniytapis camäpacushunpäsu.”
41 Sayno nircurmi lapan runacunata nergan wayinpana cuticuyänanpä.


text:
3
¿Jisuspichu kriyishun ichu Muysispa liyningunapi?
1 ¡A, galasyanu tuntukuna! ¿Pitaq qamkunata brujiyashushqa, amana Jisuspi allita kriyinaykiqa? Manchu noqaykunaqa qamkunawan kashpa, ancha klarituta yach'achishurqaq: “Jisukristum kruspi wañurqan washawananchiq”, nishpa.
2 Mayá, niwayllapa, ¿Muysispa liyningunata kasuptikichu, Dyuspa Santu Ispiritunqa qamkunaman shamurqan? ¡Manam chayshinachu! Ashwanmi shamurqanqa, Jisuspaq uyakushpa, paypi kriyiptikillapa, ¿manachu?
3 ¿Ima, ancha tuntuchu kangillapa? Allita yuyayllapa. ¿Imashinam ch'askirqaykillapa Dyuspa Santu Ispiritundaqa? Jisuspi kriyishpallam ch'askirqaykillapaqa, ¿manachu? Chaymi ¿imashina atingillapa yuyayta: Noqanchiqlla allita kawsashpam, atinchiqllapa washakayta, nishpaqa?
4 Jisuspi kriyishqaykirayku ancha padisishpapis, ¿manachu nimatapis yach'akushqallapa kangi? ¡Paqtar ashlitata yach'akushqallapa kangi!
5 Chaqa Jisuspaq uyakushpa, paypi kriyiptikillapam, Tayta Dyusqa Santu Ispiritunda qoshushpa, qamkunapi achka milagrukunata rurashqa. Piru manam chayshinaqa rurashqachu, Muysispa liyningunata kasushqaykirayku. Ashwanmi chay milagrukunata rurashqa, qamkuna Jisuspi kriyishqaykirayku.
6 Dyuspa Santu Librumbim chay unay Abrajambaq nin: “Dyuspim allita kriyirqan. Chaymi Dyusqa uchangunata pirdunashpa, mana uchayuqpaqna riqsirqan”, nishpa.
7 Chayri allita yach'ayllapa: Pipis Dyuspi allipta kriyiqqam Abrajamba karu willkanshina, nishpa.
8 Chaqa unaymandapacham Tayta Dyusqa yach'arqan: Chay mana isrraylinu kaqkuna noqapi kriyiptinqam, paykunatapis mana uchayuqpaqna rini riqsiq, nishpa. Chaymi Tayta Dyus Santu Librumbi kay allin nutisyata Abrajanda nirqan: “Abrajan, qamraykum yumbay nasyungunapi tiyaqkunata rini yanapaq”, nishpa.
9 Chayshinam Tayta Dyusqa paypi yumbay kriyiqkunata yanapan, Abrajanda yanapashqanshina.
10 Piru Muysispa liyningunapi kriyiqkunaqam maldisidu rinllapa kaq chingananllapa, yumbay chay liykunata mana kumplishqanrayku. Chaqa Dyuspa Santu Librumbim nin: “Mayqan runa ichu warmi Muysispa yumbay liyningunata mana kumplishpaqam, maldisidu rinllapa kaq”, nishpa.
11 Allitam yach'anchiqllapa: Manam pipis atinchu kumpliyta Muysispa yumbay liyningunata washakanambaqqa, nishpa. Chaymi Dyuspa Santu Librumbi nin: “Tayta Dyuspi kriyiqkunaqam pirdunadu kashpa, tukuy tyimpu rinllapa kawsaq”, nishpa.
12 Piru Muysispa liyningunata munashpa kumpliyta washakananchiqqam, Dyuspiqa manana kriyiykanchiqchu. Chaymi Dyuspa Santu Librumbiqa nin: “Muysispa yumbay liyningunata kumplishpaqam, qamkunalla atingimanllapa washakayta. Manaqa manam”, nishpa.Nuta: Piru manam pipis atinchu kumpliyta yumbay chay liykunataqa.
13 Chaymi maldisidu karqanchiq chingananchiqllapa. Piru noqanchiqpa rrimplasunchiq Jisukristuqam maldisidu karqan, amana chingananchiqllapa. Chaymi Dyuspa Santu Librumbi kayshina nin: “Qerupi yumbay warkudukunam maldisidu”, nishpa.
14 Chayshinam Jisukristuqa kruspi warkudu wañurqan, isrraylinukunata, mana isrraylinu kaqkunatapis washawananchiq, chay unay Abrajanda Dyus ufrisishqanshina. Chaymi Jisukristu wañurqan, paypi yumbay kriyiqkuna Santu Ispiritunda ch'askinanchiqllapa.
Dyusmi washan paypi kriyiqkunata
15 Kriyiq masitakuna, suq kumparasyunda rurashpam, kayshina niykillapa: Mayqan runa suq tratuta rurashpa firmaptinqam, manana ni pipis atinchu chingachiyta ni yapayta, suq laya tratuna kanambaqqa. (Chayshinallam Tayta Dyus ufrisiwashqanchiqta mana nunka rinchu kambyaq.)
16 Chaymi Tayta Dyusqa suq tratuta rurashpa, chay unay agwilunchiq Abrajanda kayshina ufrisirqan: “Qamba suq miraynikiwanmi yumbay nasyungunapi tiyaqkunata rini yanapaq”, nishpa.
Manam nirqanchu: “Miraynikikunawanmi rini yanapakuq”, nishpaqa. Ashwanmi suqpaqlla rimarqan. Chayshinam Tayta Dyusqa Churin Jisukristupaq rimarqan.
17 Kaytaqam niykillapa: Tayta Dyusqam Abrajanwan chay punta tratuta rurashpa, ancha allita ufrisirqan kumplinambaq. Chaymandaqam 430 watakuna pasaptinqa, Muysisqa Dyusmanda ch'askirqan chay liykunata. Piru Muysispa chay liyningunaqam mana atishqachu kambyayta Tayta Dyus Abrajanwan chay punta tratu rurashqandaqa.
18 Chaqa Tayta Dyusqam Abrajandaqa mana washarqanchu, chay liykunata kasushqanrayku. Ashwanmi Abrajanda chay ufrisishqanda kumplishpa, dibaldilla washarqanqa.
19 Tayta Dyus chayshina Abrajanda dibaldilla ufrisishpaqam, ¿imaraykutaq Muysistaqa qorqan chay liykunataqa? Chay liykunataqam qorqan, intyindinanchiq: Uchayuqmi kani nishpa. Piru chay liykunaqam balirqan Abrajamba chay karu willkan Jisukristu wañunangamanlla. Chaymi Dyuspa anjilninguna chay liykunata Muysista qorqan. Chaymandaqam Muysisqa abugadushina kashpa, isrraylinukunata qorqan.
20 Piru Tayta Dyus kikinllam Abrajanda ufrisishqa karqan yanapanambaq. Manam nirqanchu ni anjilningunata ni abugadu layata, Abrajanwan parlanambaqqa.
Muysisqam yach'achiwanchiq, Jisuspilla kriyinanchiqllapa
21 Kinsapch'i qamkunaqa yuyangillapa: Tayta Dyus puntata ufrisishpa Abrajanda dibaldilla washanambaq, ¿imaraykutaq liyningunata Muysistaqa qorqan? nishpa. ¿Tayta Dyusqachu chay liykunawan munarqan chingachiyta pay Abrajanda ufrisishqanda? ¡Manám! Piru yumbay chay liykunataqam mana atinchiqllapachu kasuyta washakananchiqqa.
22 Chaymi Dyuspa Santu Librumbi niwanchiq: Yumbay runakuna, warmikunam uchakunata munanllapa rurayta, nishpa. Chayraykum uchakunapa prisungunashina karqanchiqllapa. Piru kanan Jisukristupi kriyiptinchiqqam, Tayta Dyus yumbay uchanchiqmanda washawanchiqllapa, ufrisikushqanshina.
23 Piru Jisuspi manaraq kriyiptinchiqqam, Muysispa liyningunaqa suq patrunninchiqshina karqan. Piru kananqam yach'ashqallapa kanchiq, Jisukristupi yuyakushpa washadu kananchiq.
24 Chaymi Jisukristu shamushqangamanlla chay liykunaqa suq yach'achikuqshina kamachiwarqanchiq, intyindinanchiq: Uchayuqmi kani, nishpa. Chayshina intyindishpaqam, listuna karqanchiq Jisuspi kriyinanchiqllapa, uchanchiqmanda pirdunawananchiq, amana uchayuqkunapaq riqsiwananchiq.
25 Chaymi kanan Jisuspi kriyiptinchiqqa, chay liykunaqa manana kamachiwanchiqchu.
26 Chaqa Jisukristupi kriyiptinchiqllapam, yumbayninchiq Tayta Dyuspa wambrangunana kanchiqllapa.
27 Kanan Jisukristupi kriyishpa, shutimbi shutikushpaqam, payshinana munanchiqllapa kawsayta. Chayshinaqam mushuq mudanata rurakuqshina kanchiqllapa, Jisukristushina kawsananchiqllapa.
28 Chaymi Jisukristupa ayllun kashpaqa, yumbay kriyiq masinchiqkunawan suq kwirpushinallana kanchiqllapa. Chayraykum Dyuspaqqa isrraylinukuna chay mana isrraylinu kaqkunawan igwallla kanchiqllapa; randishqa kriyadukuna chay mana randishqa kaqkunawan igwallla kanchiqllapa; ullqokuna warmikunawanqam Dyuspaqqa igwallla kanchiqllapa.
29 Chayshina Jisukristupa ayllun kashpaqam, Abrajamba karu willkanshinana kanchiqllapa. Chaymi Tayta Dyus Abrajanda ufrisishqandaqa, noqanchiqtapis rin qowaqninchiqllapa.


text:
Gough Whitlam
Edward Gough Whitlam sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1916 watapi paqarisqa Melbourne llaqtapi - 21 ñiqin kantaray killapi 2014 watapi wañusqa Sydney llaqtapi). huk Awstralya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
1972 watamanta 1973 ñawpaq kuti Awstralyapa Hawa ministrunin qarqan.
1972 watamanta 1975 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: Fred Whitlam; Maman: Martha Maddocks.
Ñawpaq warmi: Margaret Whitlam
Churinkuna: 4 (Tony, Nicholas, Stephen, Catherine).
Yachaywasi:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gough Whitlam.


text:
Waqay Willka
- Waqaywillka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Waqaywillka (sut'ichana) rikuy.
Waqay Willka (kastilla qillqaypi Huajayhuillca icha Huacayhuillca) nisqaqa Piruwpi, Urupampa wallapi, huk rit'i urqum Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Wayupata distritupi, Urupampa pruwinsyapipas, Ullantaytampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.361 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqantay
- Pumasillu
- Willka Wiqi
- Willkapampa walla
- Willkamayu
- Ullantaytampu
- Machu Pikchu
- Machu Pikchu llaqta
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Machu Pikchu, Aguas Calientes, Wiqi Willka rit'i urqu (Verónica), Malaga q'asa, Halankuma, Patakancha mayu, Ullantaytampu llaqta.


text:
Clint Dempsey
Clint Drew Dempsey sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin pawqar waray killapi 1983 watapi paqarisqa Nacogdoches llaqtapi - ), huk Ilanda USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Clint Dempsey.


text:
APUSTUL SAN PABLUM KAY KARTATA KACH'ARQAN PRUBINSYA
GALASYAPI TIYAQKUNAMAN
(GÁLATAS)
¿Pitaq karqan San Pabluqa? Liyishun chay punta parti Rrumanusta, masta yach'ananchiq San Pablupaq.
¿Pikunapaqmi iskibrirqan kay librutaqa? Pabluqam iskibrirqan prubinsya Galasyapi tiyaq kriyiq masingunaman. Chay prubinsya Galasyapiqam rrumanukuna kamachiqllapa. Chay prubinsyapiqam mas atun llaqtakuna shutiq: Ikuñu, Listra, Dirbi, Antyukiya. Pabluqam chay Galasyaman ch'ayashpa, Jisukristupaq yach'achikuptin, achka runa, warmi Jisuspi kriyishqallapa karqan.
¿Imaraykum iskibrirqan kay librutaqa? Pablu chay llaqtakunamanda rishqana kaptinmi, wakin isrraylinu runakuna ch'ayashpa, Pablupa washanda rimashpa, suq laya duktrinata yach'achikurqan: “Runakunapa kwirpumbi siñalta rurashpa, Muysispa yumbay liyningunata kasuyllapa washakanaykillapa”, nishpa. Chay galasyanukuna chay runakunata kriyiptinllapam, Pabluqa yach'ashpa, ancha llakirqan. Chaymi kay kartata kach'arqan, kunashpa: “Muysispa liyningunaqam mana pitapis atinchu washayta. Jisukristupi allipta kriyiptinchiq, pay washawanchiqllapa”, nishpa.
¿Imapaqmi yach'achiwanchiqllapa kay libruqa?
Gal 1.1-10 niwanchiqllapa, Pablu galasyanukunata kayshina kunashqambaq: “Ama kriyiyllapachu suq runakuna suq laya duktrinata yach'achishuptinqa”, nishpa.
Gal 1.11–2.21 niwanchiq, kikin Jisukristu Pabluta yach'achishqambaq; manam runakunachu.
Gal 3.1–4.31 niwanchiq, noqanchiqkuna Muysispa yumbay liyningunata munashpa kasuyta washakananchiqqam, suq randishqa kriyadushina kawsaykanchiqllapa. Chaqa manam atinchiqchu kumpliyta yumbay chay liykunataqa. Piru Jisukristupi kriyishpallapaqa, librina kanchiqllapa. Chaqa Dyusqam unayna liyningunata qowarqanchiq, yach'ananchiq: Uchayuqmi kanchiq, nishpa. Piru Muysispa yumbay liyningunata mana atiptinchiqllapa kumpliyta, Jisukristu wañurqan washawananchiq. Chaymi Pabluqa anyan galasyanukunata, munaptinllapa Muysispa liyningunata kasuyta washakananllapa.
Gal 5.1–6.18 niwanchiq kwirpunchiqpi siñalta ruraptinchiqqam, mana nimatapis yanapawanchiqchu washakananchiqqa. Piru Jisukristupi allipta kriyishpa, suqwan suqwan kuyanakuptinchiqqam, Tayta Dyusqa noqanchiqkunawan ancha kushikun.
1
Pablum napaykurqan galasyanukunata
1-2 Kuyashqay kriyiq masitakuna, noqa Pablu, kaypi pullay kaq kriyiq masinchiqkunawanmi kay kartata kach'amunillapa qamkuna prubinsya Galasyapi tandakaq kriyiq masiykunaman. Chaqa noqatam kikin Jisukristu numbrawashqa, apustulnin kanaypaq. Manam runakunachu numbrawashqaqa. Ashwanmi Jisukristu, payta kawsachishqan Taytan Dyuswan numbrawashqaqa.
3 Chaymi mañakuni Taytanchiq Dyusman, Jisukristumambis, tukuy imapi yanapashunanllapa, kushikushpa kawsanaykillapa.
4 Chaqa Tayta Dyus munashqanshinam Jisukristu wañurqan, uchanchiqkunamanda washawananchiq, amana chay uchayuqkunashina kawsananchiqllapa.
5 ¡Chayri tukuy tyimpu Tayta Dyusta alabashunllapa! ¡Biba Tayta Dyus! ¡Chayshina kanqa!
Jisusllam atin washawayninchiqta
6 Jisukristu ancha kuyawaqninchiq wañushqanraykum, Tayta Dyusqa kumbidawashqa kanchiq, paypi kriyiptinchiq, washawananchiq. Piru qamkunaqam paymanda das akrakashpa, suq laya duktrinapina kriyiykangillapa. Chaymi ancha ispantani: ¿Imapaqraq chayshina kriyiykanllapa? nishpa.
7 Chaqa Jisukristullam uchanchiqkunamanda pirdunawaqninchiq, atin washawayninchiqta. Chaymi mana kanchu suq laya duktrina washawananchiqqa. Lukismi wakin runakuna pandachishushpa, suq laya duktrinatana yach'achishungillapa.
8 Chayri suq laya duktrinata mayqan qamkunata yach'achishuqtaqa Tayta Dyus kastigashpa chingachinqa. Kanan noqa kikiy ichu suq anjil syilumanda shamuqqa chay yach'achishushqaymanda suq laya duktrinatana qamkunata yach'achishuptiyqa, noqaykunatapis kastigawashpa, chingachiwanqa.
9 Chay nishushqaytam suq kutinda niriykillapa: Suq laya duktrinata mayqan yach'achishuqtaqar, Tayta Dyus kastigashpa chingachinqa, nishpa.
10 Chayshinaqam niykillapa, ancha munashpa Tayta Dyus alabawanambaq: “Ancha allita noqapaq yach'achikushpam, kawsaykangi”, nishpa. Manam munanichu, runakuna alabawananqa. Chaqa runakuna alabawanambaq yach'achikushpaqach'i, Jisukristutaqa manana kasuymanchu.
Tayta Dyusmi Pabluta akrashqa karqan, apustulnin kanambaq
11 Kuyashqay kriyiq masitakuna, kayta allita yach'ayllapa: Noqa Pablum Jisukristupa shumaq nutisyanda yach'achikuni, qamkuna washadu kanaykipaq. Manam runakuna yuyashqandachu yach'achikuniqa.
12 Chaqa Jisukristu kikinmi kay shumaq nutisyandaqa yach'achiwashqa. Manam mayqan runachu yach'achiwashqaqa.
13 Qamkunaqam noqapaqqa yach'angillapa: Unayqam Pabluqa isrraylinu masingunapa duktrinanda kasushpa kawsarqan. Chaymi Jisuspi kriyiqkunataqa ancha qesachashpa, munarqan limpu chingachiyta, nishpa.
14 Chaqa unayqam noqaqa chay isrraylinu agwiluykunapa kustumbringunata ancha allita kasurqay. Chaymi noqaqa chay pullay wiñaqkunamandaqa masta yach'akushqa karqay chay unay duktrinangunata.
15 Piru Tayta Dyusqam ancha kuyawashpa, mamitaypa pach'ambi kaptiylla, akrawashqa karqan, paypaq yach'achikunaypaq. Chaymi munashqan tyimpupi,
16 Churin Jisusta riqsichiwarqan, shumaq nutisyanda waq mana isrraylinu kaqkunata yach'achinaypaq. Chayshina Tayta Dyus kikin yach'achiwaptinmi, mana rirqaychu ni mayqan runaman, Jisuspaq yach'achiwananqa.
17 Manam ni Jirusalin llaqtaman rirqaychu, chay punta apustulkunamanda yach'akunaypaqqa. Ashwanmi das rirqay chay nasyun Arabyaman. Chaymandaqam kutimurqay chay Damasku llaqtamanna.
18 Chaymandaqam kimsa watamandaraq Jirusalinman rirqay, Pidruta riqsishpa paywan parlaq. Chaypi tarishpaqam, paywan kinsi diyasta karqay.
19 Chaypi kashpaqam, Siñurninchiq Jisuspa masan Jakubuwambis parlarqay. [Nuta: Chay Jakubullam Santyagupis shutirqan.] Piru manam tarinakurqaychu chay suq apustulkunawanqa.
20 Alliptam niykillapa: Allip kaqtalla iskibrishpam, qamkunaman kach'amuni. Dyuspa ñawpambim niykillapa: Manam nimatapis llullakuykanichu, nishpa.
21 Chaymandaqam prubinsya Siryaman, prubinsya Silisyaman rirqay.
22 Piru prubinsya Judiyapiqam Jisukristupi kriyiq masinchiqkunaqa manaraq riqsiwarqanchu.
23 Piru yach'arqanllapa: Chay runa unay qesachawaqninchiqmi manana kuntrawanchiqchu. Ashwanmi Jisuspa shumaq nutisyandana yach'achikuykan, nishpa.
24 Chayshina noqapaq yach'ashpaqam, Tayta Dyusta ancha alabarqanllapa.


text:
Puno suyupi qasas qallarinqa ruphariyta
Servicio Nacional de Meteorología e Hidrología (SENAMHI) Puno kamachikuqmi rimarimun, hamuq p’unchaykunapis qasa qasaytas qallarinqa, hinamantas tukuy qhipariq chaqrakunatas hamuq qasa ruphanqa, chaypaqsis watuna wawakuna, warmakunata, kuraq tatamamakunata. Hinallataq willakamun, qasas qasaykunñas urinsaya llaqtakunapi.
Hamuq p’unchaykunapis anansaya llaqtakunapis kallpachaykunmansis qasa.
Chaymanta nillantaq, kay p’unchaykunapis paras chayallanqataq , kuraqtapachas chayanqa San Román, San Antonio Putina, Azángaro, hap’iy llaqtakunapis.
Hamuq killakunapis chiri, qasa, aswansis kallpakunman.


text:
Shota Rustaveli
Shota Rustaveli (kartul simi: შოთა რუსთაველი, kastilla simipi: Shota Rustaveli) sutiyuq runaqa ( 1172 watapi paqarisqa - 1216 watapi wañusqa ), huk Kartulsuyu mama llaqtaq qillqaqmi karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi:
Churinkuna:
QillqasqankunaLlamk'apuy
HarawiLlamk'apuy
- El caballero envuelto en la piel de tigre (kartul simi: ვეფხისტყაოსანი o transliterado Vepkhistkaosani)
SuñaykunaLlamk'apuy
- Suñay
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Shota Rustaveli.


text:
Ecuadorpi punchan punchan kay Añawllawtuwan (coronavirus) unkushkakuna mirarishpa rikun
Kunan puncha Secretaria de Riesgos willachirka: Guayaquilpi ashtawan unkushkakuna tiyan patsak ishkay chunka pusak. Wakin llaktakunapipash: pinchincha chuka ishkay, Manabí pusak, Sucumbíos shuk, los ríos chunka, Morona Santiago shuk, Azuay picha, el oro shuk, Bolívar 2,
Ñapashmi kay unkuy mirarikun, wacha punchapika ishkay chunka pusak karka, inti punchapaka kimsa chunka kanchisman chayarka, awakipika picha chunka pusakman mirarka, kayna awkarik punchapika patsak chunka shukman chayarkanchik, kunan punchaka patsak sukta chunka pusak unkushkakuna tiyan.
Imbabura markapika manarak unkushkakuna tiyanchu.
KULLKIMANTA AMA LLAKIKUNA TIYACHUN HATUN YUYAYKUNA TIYAN
Ecuadorpa Pushak, Lenin Moreno rimarka imashina llamkakun, ama kullkimanta llakikuna tiyachun.
IESSwan kallarirka, abril mayo junio killakunamanta kullkita pagana, 90 puncha kipa churachun sakikun.
Ban Ecuador, CFN marzo, abril, mayo killakunapi kullkita paganaka, junio killamanta 12 killapa rakirin.
Cooperativakuna CONAFIPSwan llamkakkuna abril, mayo killapi pagana kullkitaka shukshina kuyta ushana kan. Kutin kullkita mañayta ushanka 12 killapa.
Shinallatak kullkimañachikkunapash Bancokuna,
60 punchakama mana kullkita mirachishpa shuyayta ushanka.
GUAYAQUILPI TOQUE DE QUEDA
Guayaquilpilla, toque de queda, ama pipash ñankunapi purichun
kunan punchamanta kallarin 4 chishimanta, 5 pacha tutamantakama.,
Tukuy Ecuadorpika, 9 pacha tutapi kallarinka, 5 tutamantakaman.
Shinami, Ministra de Gobierno, Maria Paula Romo willachirka.
Añawllawtu ( coronavirus) unkuymanta Otavalopi wakin ruraykunawan katinakun.
Gad Municipal Otavalomanta fumigacionkunata shinakun (virus) añawkunata wanchinkapa.
Katupampakunata, antawakunata, iglesiakunata wakin kuskakunatapash ñami fumigarka, asha ashami tukuyman chayakrinchik nirka
Kikinkuna wasipi sakirishpa yanapaychi, nishpami willachirka.
Añawllawtu ( coronavirus) unkuymanta Cotacachipi wakin ruraykuna
Kitipa pushak, Auki Tituaña shuk resoluciontami llukchirka, chaypimi willachin:
Runakunata antawa pushakkuna (transporte público), kunan punchamanta mana purita ushankachu.Taxikuna, taxi camionetakunallami purita ushanka pawkar killa tukurinkakaman.
Kaykunaka, Cotacachiman ama unkuy chayachunmi shinakun nirka.
Mashikuna, kay unkuyka ashtawanmi wiñakun, 168 unkushkakuna ñami tiyan, wasipi mana sakirikpi. sawari raymikunata shinanakukpi, pukllankapa llukshinakukpi ashtawanmi miranka, chaymantami kutin kutin mañapanchik, WASIPILLA YALLIPASHUNCHIK, ama wasimanta llukshipashunchiK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani.
kayakama mashikuna.
WILLACHITA UYAPAY / ESCUCHA LA NOTICIA


text:
Carlos Moyà
Carlos Moyà Llompart sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin chakra yapuy killapi 1976 watapi paqarisqa Palma de Mallorca llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq kurku kallpanchaq tennis pukllaq.
Taytan: Moyà, Maman: Llompart.
Yachay wasi: High School.
Pukllaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Rafael Nadal
- José Luis Arilla
- Pancho Gonzáles
- Manuel Orantes
- Andrés Gimeno
- Roberto Carretero
- Roland Garros Turnyu
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos Moyà.
- ATP


text:
Pedro Pascual Farfán
Pedro Pascual Francisco Farfán de los Godos, sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin kantaray killapi 1870 watapi paqarisqa Qusqu llaqtapi - † 17 ñiqin tarpuy killapi 1945 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
Lima Hatun yaya (1933-1945)
Qusqu Hatun yaya (1918-1933).
Waras Hatun yaya (1908-1918).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Pascual Farfán.
- Catholic Hierarchy


text:
Paul Crutzen
Paul Jozef Crutzen sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin qhapaq raymi killapi 1933 watapi paqarisqa Amsterdam llaqtapi -); huk Urasuyu mama llaqtayuq Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Taytan: Jozef Crutzen, Maman: Anna Gurk.
Warmi: .
Alma mater: Stockholm Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paul Crutzen.
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1995
- Mpic


text:
Abebe Bikila
Abebe Bikila Demissie (amhara simi: አበበ ቢቂላ) sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin chakra yapuy killapi 1932 watapi paqarisqa Jato llaqtapi - 25 ñiqin kantaray killapi 1973 watapi wañusqa Adis Ababa llaqtapi), huk Itiwpya mama llaqtayuq kallpanakuyuq, karu kaq purinakunapim (Maraton).
Taytan: Bikila Demissie, Maman: Wudinesh Beneberu.
Warmi: Yewebdar Wolde-Giorgis (1960-1973).
- Apuwasinyuq pukllaykuna 1960 Roma
- Apuwasinyuq pukllaykuna 1964 Tokyo
- Apuwasinyuq pukllaykuna 1968 Mihiku.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2 Ulimpiku medallakuna (2 Qori) (1960 wan 1964)
- Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 1960 Roma.
- Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 1964 Tokyo.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Abebe Bikila.


text:
Mohamed Morsi
Mohamed Mohamed Mursi Isa al-Ayyat, Mohamed Mursi sutiyuq runaqa arabya simipi: محمد محمد مرسى عيسى العياط (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1951 watapi paqarisqa Al Sharqia suyupi - 17 ñiqin inti raymi killapi 2019 watapi wañusqa Qahira llaqtapi), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitiku karqan.
2012 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Morsi; Mama: .
Ñawpaq warmikuna: Naglaa Ali Mahmoud.
Churinkuna: (5)
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mohamed Morsi.


text:
Pietro Anastasi
Pietro Anastasi sutiyuq runaqa, (* 7 ñiqin ayriway killapi 1948 watapi paqarisqa Catania llaqtapi - 17 ñiqin qhulla puquy killapi 2020 watapi wañusqa Catania llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: .
Warmi: Anna.
Churinkuna: (2) Silvano wan Gianluca.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pietro Anastasi.
- National football teams


text:
Kenan Evren
Kenan Evren sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin anta situwa killapi 1917 watapi paqarisqa Alaşehir llaqtapi - 9 ñiqin aymuray killapi 2015 watapi wañusqa Ankara llaqtapi), huk Turkiya mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi.
1980 watamanta 1989 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:
Ñawpaq warmi: Sakine Evren (1944–1982).
Churinkuna: (3) Şenay, Gülay, Miray.
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kenan Evren.


text:
Siksik kiti
Siksik kiti (kastilla simipi: Cantón Sígsig) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Siksik llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
- Quchakuna: Ayllun qucha (Ayllón)
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Siksik kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa San Miguel de Jima kitillipi, Ludo kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitillinmi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kañari (kastilla simipi)


text:
Silvistri III
Giovanni dei Crescenzi Ottavian Silvistri III, Silvistri kimsa ñiqin (latin simipi: Silvester PP. III, Italya simipi: Papa Silvestro III) sutiyuq runaqa (* 1000 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 1063 wañusqa Sabina llaqtapi) huk Italya mama llaqtap kathuliku taytakura karqan.
1045 watamanta 1045 watakama 146º Tayta Papam
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Silvistri III.
- Sylvester III - Vatican.va
- Catholic Hierarchy - Popes


text:
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy sutiyuq runaqa (28 ñiqin qhulla puquy killapi 1955 watapi paqarisqa Paris llaqtapi - ) huk Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runam qarqan.
2007 watamanta 2012 watakama Ransiyap hatun umalliqninmi karqan. 2012 watapi akllanakuykunapi llallisqa kaptin François Hollandemi qatirqan.
16 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi p'unchawmanta Ransiyap hatun umalliqnin kaspa 2012 watapi akllanakuykunapi musuqmantam umalliqman tukunata munarqan. Paña nisqaman kapuq UMP (Union pour un Mouvement Populaire, tukuy runakunap rikch'arimuyninpaq huñunakuy) sutiyuq partidupim wankurisqa karqan.
1983 watapi 28 watayuq kaspa Neuilly-sur-Seine llaktap kurakanmi tukukurqan, chaymantataqmi 1993 watamanta 1995 watakama qullqi allichiq ministrum tukukurqan Édouard Balladurpa kamachiy pachanpim. 1995 watapi Sarkozyqa Balladur umalliqman tukunanpaq yanapaptinpas, Balladurpa kuntran Jacques Chiracmi hatun umalliqmi tukurqan. Chaymantam Sarkozy 1995 watamanta 2002 watakama manam ministruchu karqan. 2002 watamanta 2007 watakama Chirac hatun umalliq kaptinmi, Sarkozy ukhu ministrum (wardiya pusaq) tukukurqan.
2007 watapi Sarkozy Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan. 6 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi Ransiya runakuna paytam akllarqan, tukuykunamanta 53,07%-nin, lluq'i nisqamanta kuntran Ségolène Royal 46,94%-ninllata chaskirqan. Chay watamantas qullqisapallaman aswan qullqitas qararqan, paykunapaq impuwistukunata pisiyachispa, wakcha runakunaman manaña yanapana qullqita qaraspa, sumaqta llamk'anata taripanankupaq. Karu mamallaqtakunapitaq Ransiya Afganistan, Iraq mama llaqtakunapi maqanakurqan, 2011 watapi Libya mama llaqtapipas Muammar al-Gaddafi kuntranpi maqachirqa. Iwrupa allpapachapi, Alimanyap kansillirnin Angela Merkelwan llamk'anakurqan.
2012 watapi musuqmanta hatun umalliqman tukunanpaq Sarkozy akklanakuykunapi minkarikurqan, lluq'i nisqamanta François Hollandetaq payta llallirqan.
Taytan: Pál Sarkozy ; Maman: Andrée Mallah.
Warmikuna: Marie-Dominique Culioli (1982-1996) / Cécilia Ciganer (1996-2007) / Carla Bruni (2008-).
Churinkuna: Jean, Pierre, Louis wan Giulia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolas Sarkozy.