text: 1Ñatac Israelcunäćhüpis willacütucü casquishcuna calam. Chaynümi amcunaćhüpis can'a. Yan'alcunactawan mana allinniquicunactam mana tantiachillal yaćhachin'a, aśhta salbaycünin sumä munayniyu Duyñuntapis ipanchan'alämi canpis. Chaynüpam juclla camacayninta quiquillan ashin'a. 2Chay mana allin lulayninta achcam atichipäcun'a. Chaycunap jananmari rasun cawsayca jamuyäśha can'a. 3Ñatac lägacuyninwanmi quiquincuna umallanpi julapämuśhan fintucunawan imanuypapis chutapäcuśhunqui. Caycunacta cäraycunanpä unaypïñam unanchäśha cayan; camacaycunanpä canancäpis jananćhüñam alcayantac. 4Sumäta uyaliy: juchacta lulä anjilcunäta Tayta Dios manam pampachayculachu. Aśhwanpam sumä nina walayäcäman jitalpuycüla, chay tutapäcäćhu ćhänalal cäraycunan muyuncäta alcananpä. 5Chaynütac ¿manachun punta nunacunätapis Tayta Dios mućhuchiyta caćhaycula? Aśhwanpamari chay jucha-sapacunäta tamya fisyuwan lluy camacaycüla; sumä allin cawsacü allincäta willacü Noëllactañatacmi ichá anćhishnintinta salbaycula. 6Chaynütac ¿manachun Sodoma Gomorra malcacunätapis ućhpayänancama ninawan camacaycüla mana allin nunacunäta ima pasanantapis tantiachinanpä? 7Chay mana allin cawsaycunäta millachicul allincällaćhu cawsaycü Lottañatacmi ichá salbaycula. 8Pay chay mana allincunäpa ćhawpinćhu cayal, ñawinwan licayal, linlinwan uyaliyalmi śhun'un walan-walanpis llaquillaćhüña cacula. 9Lluy caycuna rasun cayaptin'a tantianchic Diospa munayninmannuy sirbïnincunacta sasachacuycunäpi ñacaycunäpi julaycamänanchictam. Mana allincunätañatacmi ichá cäraycunan muyuncäćhu ñacayman ćhulaycunanta tantiachin. 10Cay cayan mastá aychanpa mana allin munaynincunallaćhu puliyal Diosninchicpa munayninta jalutacücunäpämi. Chaycuna ¡cäranćhu mana yawarniyu pasaypi-camam nunatucüśha-cama! Janay pachäćhu sumä munayniyücunäta palaytapis manam manchaculcanpischu. 11Anjilcunäñatacmi ichá mas callpayu sumä munayniyü-cama cayalcalpis Taytanchicpa ñawpäninćhu nï uchuyllapis paycunacta palaćhacalcämunchu. 12Ñatac chay nunacunacá mana tantiaśhancunätamari palaćhaculcan. Uywacunanümi munaśhallanwan apachiculcan, ćhänachicüśha mu'uśha capäcunallanpämi näsipämulapis. Chay uywacunanütacmari wañupäcun'apis. 13Chay mana allin lulaśhanman tincüninmannümi ćhasquipäcun'a. Lluypa ñawquin munaśhan mana allincunäta lulapäcuśhanwanmi cushiculcan. Cumbiduyquicunaćhu mana allinnincunäwan apachiculcäśhanwan maynu sumä cushiculcäśhanca jatun pin'ay millachicuymari. 14Walmicunacta mana munapällal'a manam licalcapäcunmanchu. Juchacuypïta manam maćhaycapäcunchu. Sumä mana tacyäcunäta palpachinmi; śhun'unpis läga caycällamanmi ishpisha ishpisha. ¡Mana allincäpä cä anla chulincunam! 15Allin caminüta caćhaycul Beorpa chulin willacü Balaam mana allincäwan illayta chalayninwan caśhannümi pantäśha puliyalcan. 16Chay Balaamta mana limä aśhnum juchanpi anyäla; chay uywaca nunanuy limapäla mana allincäman alacäcunanpïtam. 17Chaycuna mana yacuyu püsunümi, waywa munaśhanman apaycaćhaśhan pucutaycänümi cayalcan. Chaycunam sumänin yanawyayä tutapäcäćhu cananpä cayalcan. 18Chaycunam mana allincäpa maquinpi chayllalä caćhaycächisha cäcunäta mishqui-mishqui yan'al limacuyninwan aychanpa anla munaynincunacta limapayninwan palpachipäcun. 19Mana allincäpa munayninćhu ćhänalayalcalmi “Libriña capäcunayquipämi julapäcuśhayqui” nil nipäcunpis. Aw-ari, imapapis munayninwan llallichicücá chaywantacmi ćhänalächicun. 20Rasunpa Salbacü Duyñunchic Jesusta lisiyninwan cay pachäćhu mana allincunäpi wanacuyalñá yapa chaycunawan cuticuycul munayninćhu ćhänalächicuyal'a punta cawsayninpïtapis mas piyurmanmi muyupäcun. 21Aśhwanpam mas allin canman allincäta mana lisipäcuptinpis cala, chuya camachicuy yaćhaycachishanchiccäta lisiycul japächacuśhanpïtá. 22Chaynu lulapäcuśhanwan cay limaymi rasun caśhanta tantiachimanchic: “Allum lansapacuśhanta caśhan cutipacun; chayllalä almatacüśha cuchipis anla mitucunämanmi caśhan cutiycun” nil nishanta.


c: text/html

text: 1Ancha respetasqay Teófilo, ñan ashka runakunaña atisqankuman hina escribiranku noqanchis ukhupi tukuy imakuna cheqaqtapuni pasasqanmantaqa. 2Chay escribisqankuqa iguallan karan qallariyninmantapacha Jesucristowan kushka puriq discipulokunapa willakusqankuman hina. Chay discipulonkunatan kikin Jesucristo comisionaran Diosmanta willakamunankupaq. 3Saynallataqmi noqapas ancha respetasqay Teófilo, kikiypuni Diospa tukuy imakuna ruwasqanmanta alli-allinta tapukachakuspa averiguarani, allinta yachanaypaq. Saynapin qallariyninmantapacha asta tukukuyninkama, Señor Jesucristomanta willakuykunaqa cheqaqpuni kasqanta yacharani. Chayraykun kunan chay allin willakuykunata ordenninpi qanmanpas escribimuyki, 4saynapi Señor Jesucristomanta yachasqaykita astawanraq cheqaqpuni kasqanta allinta yachanaykipaq. 5Huk sacerdoten karan Zacarías sutiyoq Jerusalén templopi. Warminpa sutintaqmi karan Elísabet; paypas ñawpaq sacerdote Aaronpa mirayninmantan karan. Zacariasmi kawsaran rey Herodes Judea provinciapi gobiernashaqtin. (Kay Herodestan reqsiranku Hatun kaq Herodes sutiwan). Chay p'unchawkunapin ñawpaq sacerdote Abiaspa mirayninmanta kaq sacerdotekunaman turno tuparan, Diosta templopi servinankupaq. (Chaymi sacerdote Zacariasqa Diosta templopi serviran). 6Zacariasqa warmin Elisabetpiwanmi Diospa ñawpaqninpiqa justo runakuna karanku. Diospa kamachisqankunatapas llapallantan kasukuranku. Chaymi paykunapa contranpiqa mana ni pipas maltaqa rimarankuchu. 7Paykunaqa wawayoq kaytaqa manan atirankuchu, warmin Elísabet qolluri kasqanrayku; hinaspapas ishkayninkutaqmi sinchi machu payaña karanku. 8Huk p'unchawmi Zacariaspa gruponman turno tuparan Diosta templopi servinankupaq. 9Chaymi sacerdotekunapa costumbrenkuman hina sortearanku. Hinaspan Zacariasman tuparan incienso q'oshñichiy Diospa templon ukhupi. 10Chaymi Zacariasqa Diospa templonman haykuran inciensota q'oshñichinanpaq. Chay horasllapitaqmi llapallan chaypi kaq runakunaqa hawapi qepakuranku Diosmanta mañakuspanku. 11Hinaspan chay ratopi Zacariasman qonqayllamanta rikhuriran Diospa angelnin, incienso q'oshñichina altarpa phaña ladonpi sayashaq. 12Chaymi Zacariasqa chay angelta rikuspa nishuta mancharikuran. Hinaspan mana ni imatapas ruwayta atiranchu. 13Angelñataqmi Zacariasta niran: —¡Zacarías, ama mancharikuychu! Diosmi mañakusqaykita uyarin. Warmiyki Elisabetmi qari wawata onqokunqa. Paymanmi sutinta churanki Juanwan. 14Chaymi qanqa ancha-anchata kusikunki. Saynallataqmi ashka runakunapas kusikunqaku wawaykipa nacesqanwan. 15Diosmi chay wawaykita yanapanqa, ancha atiyniyoq kananpaq. Payqa manan vinotapas nitaq ni ima mach'anapaq tomanakunatapas tomanqachu. Diospa Santo Espiritunwanmi hunt'asqa kanqa mamanpa wiksanpi kasqanmantapacha. 16Paymi Israel nación llaqtapi runakunata yachachinqa, huchankuta saqespanku, Diosta kasukuspa kawsanankupaq. 17Diosmanta Hamuq Salvasuqniykichis manaraq hamushaqtinmi, Juanqa hamunqa. Payqa Diosmanta ñawpaq willakuq profeta Elías hinan ancha atiyniyoq kanqa. Hinaspapas yachachisqanta uyarispankun tayta mamakunapas wawankuwan allinpanqaku. Saynallataqmi Diosta mana kasukuq runakunapas yachanqaku huchayoq kasqankuta; hinaspan Diosman kutirikunqaku. Saynallataqmi payqa runakunata yachachinqa, Diosmanta Hamuq Salvasuqniykichista allinta runakuna chashkinankupaq, nispa. 18Chaykunata uyarispanmi, Zacariasqa chay angelta tapuran: —Noqaykuqa nishu machu payañan kayku. ¿Imaynataq yachayman niwasqaykiqa cheqaqpuni kasqantarí? nispa. 19Chaymi angelqa contestaran: —Noqapa sutiyqa Gabrielmi. Diospa ñawpaqninpi serviq angelmi kani. Pay kikinmi noqata mandamuwaran, kay allin willakuyta qanman willanaypaq. 20Ichaqa kay willasqayta mana creesqaykiraykun, kunanmantapacha rimayta mana atinkichu, kay nisqaykuna cumplikunan p'unchawkama, nispa. 21Dios yupaychana templo ukhupi Zacarías nishuta demoramuqtinmi, hawapi suyaq runakunaqa tapunakuranku: —¿Imataq pasarun, chaytaq mana lloqsimunchurí? nispanku. 22Hinaqtinmi Zacariasqa templo ukhumanta lloqsimuspan rimayta mana atiranchu. Chaymi makinwan señaschaspalla runakunaman entiendechiran. Chayta rikuspankun runakunaqa ninakuranku: —Ima visiontachá payqa templo ukhupi rikuramun. Chaychá rimaytaqa mana atinchu, nispanku. 23Templopi servinan p'unchawkuna tukurukuqtinmi, Zacariasqa wasinman kutipuran. 24Hinaspan chay p'unchawkuna pasaruqtin, warmin Elisabetqa onqoq rikhuriran Zacariaspa wawanta. Chaymi Elisabetqa wasinmanta pishqa killa hunt'a mana lloqsiranchu. Sonqonpitaqmi khaynata piensaran: 25“Diosmi onqokuq kanayta munan. Chaymi runakunamantaqa manaña p'enqakusaqchu, kunanqa wawayoqña kasqayrayku”, nispa. 26Elísabet soqta killaña onqoq kashaqtinmi, Diosqa ángel Gabrielta mandamuran provincia Galilea ukhupi Nazaret llaqtaman. 27Chay angelqa huk willakuytan apamuran Nazaret llaqtapi tiyaq María sutiyoq sipasman. Mariaqa casarakunanpaqmi Joseywan comprometesqaña karan. Joseyñataqmi karan ñawpaq kamachiq rey Davidpa karu familianmanta. Mariaqa comprometesqaña kashaspanpas, manaraqmi ni hayk'aqpas qariwanqa puñuranchu. 28Hinaqtinmi ángel Gabrielqa Mariapa kasqanman haykuspa, khaynata rimayukuran: —¡Kusikuy! ¡Diosmi anchata bendecisunki! ¡Paymi qanwan kashan! nispa. 29Mariaqa angelpa rimayukusqanta uyarispanmi, anchata admirakuspa sonqollanpi yuyaymanaran: “¿Imatataq kay rimayukuywanri niwayta munan?”, nispa. 30Hinaqtinmi angelqa khaynata niran: —María, ama mancharikuychu. Diospa akllasqanmi kanki. 31Kunanmi qan onqoq rikhurinki; hinaspan huk qari wawata onqokunki. Paymanmi sutinta churanki Jesuswan. 32Chay wawaykin ancha allin reqsisqa kanqa. Hinaqtinmi paymantaqa ashka runakuna khaynata rimanqaku: “Tukuy atiyniyoq Diospa Wawanmi payqa”, nispanku. Paytaqa Diospunin churanqa hatun kamachikuq rey kananpaq, ñawpaq rey Davidta hina. 33Hinaspan Jacobpa mirayninkunata wiñaypaq gobiernanqa; saynapin chay gobiernasqanqa mana ni hayk'aqpas tukukunqachu, nispa. 34Chaykunata uyarispanmi Mariaqa angelta tapuran: —Manaraq ni hayk'aqpas qariwan puñushaspayri ¿imaynataq wawayoqri kayman? nispa. 35Chaymi angelqa contestaran: —Diospa Santo Espiritunmi qanman urayamunqa; hinaspan Diospuni atiyninwan llantuykusunki onqoq kanaykipaq. Chayraykun chay wawaqa mana ni ima huchayoq nacenqa. Hinaqtinmi paytaqa ninqaku “Diospa Wawanmi”, nispanku. 36Saynallataqmi familiayki Elisabetpas, yuyaqña kashaspapas, soqta killa onqoqña kashan, runakunapas “qollurin chay warmiqa” nishaqtinku. 37Diospaqqa manan ni imapas sasaqa kanchu, nispa. 38Chaymi Mariaqa khaynata niran: —Noqaqa Diosta servikuqllan kani. Paypa munayninyá niwasqaykiman hina ruwasqa kachun noqapi, nispa. Hinaqtinmi María rimayta tukuruqtin hinalla, angelqa ripuran. 39Chay p'unchawkunapin Mariaqa apurayllamanña alistakuspa, Elisabetpa tiyasqan llaqtaman riran. Chay llaqtaqa Judea provincia lawpin karan, huk orqokunaq chawpinpi. 40Mariaqa chay llaqtaman chayaruspanmi, Zacariaspa wasinman haykuspa, Elisabetta rimayukuran. 41Hinaqtinmi Mariapa rimayukusqanta Elísabet uyariqtin, Elisabetpa wiksanpi wawaqa kusikuymanta kuyukachariran. Diospa Santo Espirituntaqmi Elisabetman hunt'ayuran. 42Chaymi Elisabetqa altota rimarispa, khaynata niran: —¡María, Diosmi qanta bendecisunki llapallan warmikunamantapas aswan mastaraq! Saynallataqmi nacemuq wawaykitapas anchata bendecinqa. 43¿Pitaq noqari kani, Salvaqniypa mamitan watukamuwanaykipaqrí? 44Rimayakamuwaqtiykin wiksaypi waway kusikuymanta kuyukacharin. 45¡Ancha kusisqan kanki Diospa nisqanta creesqaykirayku! ¡Diospa nisqankunaqa cumplikunqapunin! nispa. 46Chaykunata uyarispanmi Mariaqa, kusikuymanta Diosta alabaran khaynata: “¡Diosmanmi graciasta qoni tukuy sonqoymanta! 47¡Anchatan kusikuni, Salvaqniy kasqanrayku! 48Diosmi akllaykuwan kay serviqnin humilde warmita, mana importante kashaqtiypas. Kunanmantaqa llapallan runakunan hinallataq mirayninkunapas ninqaku: ‘¡Mariaqa ancha kusisqan kashan, Diospa bendecisqanrayku!’ nispanku. 49Tukuy atiyniyoq Diosmi noqapi admirakuypaq hatun milagrokunata ruwaspa anchata yanapaykuwan. ¡Payqa Ch'uya Diosmi! 50Payqa wiña-wiñaypaqmi munakunqa payta respetaspa adoraqkunataqa. 51Diosqa tukuy atiyninwanmi tukuy imatapas ruwaran. Pay tukuq runakunapa piensasqankuman hina, ima ruway munasqankutapas, mana imamanmi tukuchin. 52Kay pachapi kamachiqkunatan wikch'un kamachisqanmanta. Kamachiqkunapa mana reparasqan runakunatan ichaqa kikin Diospuni hatunchan. 53Yarqaypi kawsaqkunamanmi tukuy imata qon. Qapaq runakunatataqmi mana imayoqta qarqon. 54Israel nacionniyoq runakunatan serviqnin kasqanrayku yanapan. Manan ni hayk'aqpas Diospa khuyakuyninqa kay Israel nación llaqtanpaqqa tukukunqachu. 55Saynatan wiñaypaq prometeran ñawpaq taytanchiskunaman, Abrahamman, hinallataq llapallan mirayninkunamanpas”, nispa. Saynatan Mariaqa Diosta alabaran. 56Hinaspan Mariaqa kinsa killa hunt'a Elisabetpa wasinpi qepakuran. Chaymantañan wasinman kutipuran. 57Elisabetpa onqokunan tiempo chayaramuqtinmi, payqa qari wawata onqokuran. 58Chaymi familiankunapas hinallataq vecinonkunapas Elisabetpa onqokusqanta yachaspanku, wasinman riranku. Hinaspan paywan kushka anchata kusikuranku, Dios khuyapayasqanrayku. 59Elisabetpa wawan pusaq p'unchawniyoq kashaqtinmi, chay wawata aparanku circuncisión costumbre ruwanankupaq. Chay circuncisión costumbreta ruwaruqtinkun, runakunaqa wawaman sutinta churayta munaranku papanpa sutin Zacariaswan, costumbrenkuman hina. 60Chayta uyarispanmi Elisabetqa paykunata niran: —¡Manan! Wawaypa sutinqa Juanmi kanqa, nispa. 61Chaypi kaq runakunañataqmi Elisabetta tapuranku: —¿Imanaqtintaq chay sutitari churayta munankí? Manan ni mayqen familiaykipas sayna sutiyoqqa kanchu, nispanku. 62Chaymi chay runakunaqa señasllawan Zacariasta tapuranku: “Wawaykipa sutinri, ¿imataq kanqa?” nispanku. 63Hinaqtinmi Zacariasqa escribina tablachata mañakuspa, chaypi escribiran khaynata: “Wawaypa sutinqa Juanmi kanqa”, nispa. Chayta rikuspankun llapallanku anchata admirakuranku. 64Chaymi chay ratomantapacha Zacariasqa kaqmanta rimariran. Hinaspan Diosta alabayta qallariran. 65Chaymi llapallan vecinonkunaqa anchata admirakuranku. Hinaqtinmi chay enteron Judea provinciapi tiyaq runakunaqa chaykuna pasasqanmanta rimaranku. 66Chaymi llapallan uyariqkunaqa sonqollankupi tapukuranku: “¿Chay wawa wiñaspanqa imaraqchá kanqa?”, nispanku. Ichaqa paykunaqa yacharankun chay wawataqa kikin Diospuni yanapasqanta. 67Diospa Santo Espiritun Zacariasman hunt'ayuqtinmi, payqa khaynata rimaran: 68“¡Diosyá alabasqa kachun! ¡Paymi hamuran kay Israel nacionpi tiyaqkunata salvawananchispaq! 69Diosmi hanaq pachamanta mandamun ancha atiyniyoq Salvawaqninchista. Payqa ñawpaq rey Davidpa mirayninmantan. Davidqa Dios serviqmi karan. 70Chaykunatan Diosmanta ñawpaq willakuq profetakuna escribiranku khaynata: 71‘Diosmi enemigonchis runakunamanta hinallataq cheqniwaqninchis runakunamantapas salvawasunchis’, nispanku. 72Hinaspapas Diosqa nillarantaqmi khaynata: ‘Qankunata khuyapayasqayraykun prometesqaykunataqa cumplisaqpuni’, nispa. 73Saynatan Diosqa ñawpaq abuelonchis Abrahamman prometeran, 74llapallan enemigonchis runakunamanta librasqa kananchispaq, saynapi mana manchakuspa Diosllatapuni servinanchispaq, 75saynallataq huchaman mana urmaspa, Diospa munasqanman hina sapa p'unchaw allinta kawsananchispaq. 76Wawalláy, qantan runakuna reqsisunkiku, tukuy atiyniyoq Diosmanta willakuq profetawan. Qanmi runakunata yachachiq rinki. Yachachisqaykita uyarispanku, hanaq pachamanta hamuq Salvadorta allinta chashkinankupaq. 77Yachachispaykin Israel nacionpi tiyaq runakunata ninki: ‘Diosmi munan huchaykichista saqeqtiykichis perdonaspa salvasunaykichispaq’, nispa. 78Diosqa khuyakuwaspanchismi, anchata munakuwanchis. Chaymi hanaq pachamanta Salvawaqninchista mandamun, imaynan huk mosoq p'unchawpi inti k'anchariqta hina. 79Paypa yachachikuyninmi inti hina k'anchayunqa huchallapi kawsaspa wañuyman riq runakunaman. Hinaspan allin kawsay ñanninta pusawasunchis, saynapi Dioswan hinallataq runamasinchiskunawan allinpi kawsanapaq”, nispa. 80Diospa yanapayninwanmi Zacariaspa wawan Juanqa wiñasqanman hina, allin yachayniyoq runa karan. Hinaspan payqa ch'inñeq lugarkunapi tiyaran, Israel nación llaqtapi tiyaq runakunata yachachiq rinan p'unchawkama.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Diosmi Jacobta nirqan: –Wichallayña Betelta, hinaspa chaypi tiyamuy. Chaypitaq altarta perqampuway wawqeyki Esaumanta ayqeshaqtiyki rikhurisuqniyki Diospaq, nispa. 2Hinaqtinmi Jacobqa ayllunta lliw paywan kaqkunatapas nirqan: –Hap'isqaykichis wak dioskunata wikch'uychis, hinaspa ch'uyanchakuychis, huk p'achawan ima churakuychis. 3Wichallasunña Betelta, chaypin altarta Diospaq perqasaq, payqa llakikusqay p'unchaymi rimapayawarqan, hinallataq maypiña kaqtiypas puriysiwarqan, nispa. 4Ahinapin Jacobman qorqanku hap'isqanku llapan wak dioskunata, ninrinkupi kaq aretekunatapas. Hinan Jacobqa chaykunata pakarqan Shehem qayllapi kaq encina sach'a chakipi. 5Lloqsiqtinkutaq, Diosqa manchachirqan muyuriqninkupi kaq llaqtakunata, chaymi Jacobpa churinkunataqa mana qatiykacharqankuchu. 6Jacobmi puriysimuqnin llapa runakunapiwan chayarqan Canaanpi kaq Luz llaqtaman, chaymi Betel nisqallataq. 7Hinaspanmi altarta chaypi perqarqan, chay cheqastataq suticharqan “El-Betel” nisqata, wawqenmanta ayqekushaqtin chaypi Diosqa payman rikhurisqanrayku. 8Rebecaq uywaqen Deborataq wañukapurqan, p'ampasqataq karqan Betel urapi encina sach'a chakipi. Chaymi chay sach'aqa “Waqay Encina” nispa sutichasqa karqan. 9Huktawanmi Diosqa rikhurirqan Jacobman Padan-arammanta kutimpuqtin, hinaspan payta samincharqan. 10Nirqantaq: –Sutiykiqa Jacobmi, ichaqa manan Jacobñachu sutiyki kanqa, aswanpas Israelmi sutiykiqa kapunqa, nispa. Ahinatan Israelta sutichapurqan, 11hinaspan nirqan: –Ñoqan kani Tukuy-atiyniyoq Dios, askhata miray, huk suyun, askha llaqtakunan qanmanta paqarinqa, hinallataq reykunapas qanmanta paqarinqa. 12Abrahamman Isaacman qosqay hallp'atan qanman qosqayki, hinallataq mirayniykimanpas qosaq chay hallp'ata, nispa. 13Hinaspan Diosqa paywan rimasqan cheqasmanta ripurqan. 14Chaymi Jacobqa huk rumi saywata chaypi sayarichirqan, chay patamantaq vinowan aceitewan hich'aykurqan. 15Hinaspan Jacobqa paywan Diospa rimasqan cheqasta “Betel” nispa suticharqan. 16Chaymantataq Betelmanta puririrqanku, Efrataman chayanapaq purinaraq kashaqtintaq Raquelqa wachakurqan, ichaqa sinchita ñak'arispan wachakurqan. 17Wachakushaspa sinchita ñak'ariqtintaq parteraqa payta nirqan: –Ama manchakuychu, kay wawaykipas qharillataqmi, nispa. 18Wañunan patapi kashaspataq Benoni sutiwan suticharqan, taytantaq ichaqa Benjamín sutiwan suticharqan. 19Chhaynatan Raquelqa wañukapurqan, Efrata ñanpitaq p'ampapurqanku, chaymi Belén nisqallataq. 20Sepulturan patapitaq Jacobqa rumita sayarichirqan, chaymi chay p'unchaymanta Raquelpa sepulturan saywa kapurqan. 21Israelmi puririllarqantaq, hinaspan karpakurqan Ederpa torren aswan haqayneqninpi. 22Chay hallp'api Israel tiyashaqtintaq, Rubenqa rispa taytanpa tiyaqmasin Bilhawan puñurqan. Chayta yachaspan Israelqa sinchita phiñakurqan. Israelpa churinkunaqa chunka iskayniyoqmi karqan. 23Leaq wawankuna: Jacobpa phiwin Rubén, Simeón, Leví, Judá, Isacar, Zabulonpiwan. 24Raquelpa wawankuna: Josepiwan Benjaminpiwan. 25Raquelpa warmi kamachin Bilhaq wawankuna: Danpiwan Neftalipiwan. 26Leaq warmi kamachin Zilpaq wawankunataq: Gadpiwan Aserpiwan. Chaykunan Jacobpa churinkuna, Padan-arampi paypaq naceqkuna karqan. 27Chaymantataq, Jacobqa taytan Isaacpata rirqan Mamre llaqta Arbaman, chaymi Hebrón nisqallataq, chaypin Abrahampas Isaacpas tiyarqan. 28Isaactaq kawsarqan pachak pusaq chunka watakama, 29hinaspanmi sinchi yuyaqña wañukapurqan, ñawpa taytankunaman huñukapurqan, churin Esauwan Jacobwantaq p'ampapurqanku.


text: 1Chay aypa runakunata yachachishkanwasha Kapernaum llaktaman Jesuska rirkan. 2Chay llaktapi tiyarkan romano gobiernupa soldadukunapa kapitannin. Paypa tiyarkan alli kuyadu wiwachun. Chay wiwachunka fatal unkudu kashpa wañunayaykarkan. 3Chay kapitanka yacharkan Jesus aypa unkudukunata alliyachiykananta. Chayta yachashpa judiyu ansianukunata kacharkan Jesusta willanankunapa wasinman shamunanpa wiwachunta alliyachik. 4Chay ansianukuna Jesusta ladunchashpankuna sukaman willarkansapa rinanpa chay kapitanpa wiwachunta alliyachik. Willarkansapa: —Alli kanman chay kapitanta yanapanaykipa. 5Payka romano kaykashpapish sukaman munawashpankuna yanapawashkasapa. Paymi tantanakunaynikuna wasita rurachishka. 6Chashna willaptinkunana chay kapitanpa wasinman Jesuska paykunawan rirkan. Manarapish wasinpi chayaptin chay kapitanka amigunkunata kacharkan Jesusta willak: —Maestru, chay kapitanka pinkakunshi wasinpi chayanaykipa. 7Manashi nimachu payka kanwan parlananpaka. Chayrayku judiyu ansianukunallata kachashka willashunanpa wiwachunta alliyachipunaykipa. Karullamantashi willaptiki wiwachunka alliyanka. 8Kashnami willachishunki: “Tata Diosmi kantaka kamachishunki. Ñukapapish tiyan kamachiwakninikuna. Paykuna kamachiwaptinkuna kasunayni tiyan. Chaymanta ñuka soldadukunata kamachiptini paykuna kasuwansapa. Suk soldaduta suk mayman rinanpa willaptini rin. Sukta shamunanpa willaptini shamun. Suk wiwachuyni imatapish rurananpa willaptini ruran. Chayrayku karullamanta wiwachuynita alliyachipay.” 9Chay kapitan willachishkanta uyarishpa Jesuska sukaman almirarkan. Chaypina chay aypa katik runakunata chapashpa willarkansapa: —Allita willaykichi. Tukuy judiyumasinikunamanta mana niman suk runa kay romano kapitanshina ñukata kreyiwankichichu. 10Chashna Jesus willaptinna chay kapitan kachashkan runakunaka kutirkansapana. Kapitanpa wasinpi chayashpankuna tarirkansapa wiwachuntaka alliyadutana. 11Jesus chay kapitanpa wiwachunta alliyachishkanwasha Nayin llaktaman rirkan. Chay llaktaman Jesuswan tantalla disipulunkuna chaymanta aypa runakuna rirkansapa. 12Jesus chay llaktapi chayashpa kawarkan suk wañuduta pampak pushaykaptinkuna. Chay wañudu karkan viyuda warmipa chaylla wawan. Chay viyudata llakichishpa aypa llaktamasinkuna tantalla riykarkansapa wañuduta pampak. 13Chaypina Jesuska chay warmita kawashpa sukaman llakichishpa willarkan: —Amana wakakuynachu. 14Chashna chay warmita willashpa Jesuska wañuduta laduncharkan. Chaypina wañuduta pushaykak runakunaka shayarirkansapa. Jesus wañudupa kamillanta llankashpa willarkan: —Wambrayni, atarimuyna. 15Chashna willaptin chay wañudu waynaka kawsamurkan. Tiyarimushpa kallarirkan rimakuyta. Chaypina Jesuska chay kawsachimushkan waynata mamanta kurkan. 16Chayta kawashpankunana tukuy chay aypa runakuna sukaman manchakurkansapa. Tata Diosta alabashpankuna willarkansapa: —Kay wañuduta kawsachimushpa Jesuska sukaman alli yachachikuk runami. Sukkunaka rimarkansapa: —Tata Diosmi shamushka yanapawakninchikuna. 17Tukuy Judea partipi kawsak runakuna yacharkansapa Jesus chay wañudu waynata kawsachimushkanta. 18Chaypina Juanpa disipulunkuna payta willarkansapa Jesus ruraykananta aypa almirana ruranata. Chayta yachashpa Juanka ishkay disipulunkunata kayarkan. 19Paykunata Jesusman kacharkansapa yachanayashpa pay Tata Diosmanta shamudu runachu manachu nishpa. Mana pay kaptinka chikanta shuyanankunapa. 20Juanpa disipulunkuna Jesusta tapuk rirkansapa. Ladunchashpankuna willarkansapa: —Juan ñukaykunata kachamuwashkasapa tapukniki: ¿Kanchu deveras Tata Diosmanta shamudu runa kanki? Mana kan kaptikika chikanta shuyashasapa. 21Mana aynishpara chay diya Jesuska aypa runakunata unkuyninkunamanta nanayninkunamanta alliyachiykarkansapa. Chaymanta supay unkuchishkan runakunata alliyachiykarkan. Chaymanta aypa mana kawakuk runakunapa ñawinkunata alliyachiptin allitana kawakurkansapa. 22Chay rikchak laya unkuyuk runakunata alliyachishkanwasha Jesuska chay ishkay runakunata willarkansapa: —Rillaychi Juanta willak tukuy kawashkaykichita tukuy uyarishkaykichita. Willaychi mana kawakuy atipakkunata alliyachishkaynita. Willaychi mana puriy atipakkunata lasaruyak runakunatapish alliyachishkaynita. Ñuka alliyachiptini upa runakunapish uyarikunsapana. Chaymanta willaychi wañudukunata kawsachimushkaynita. Ñuka tukuy mana nimayuk runakunata yachachiykanisapa Tata Dios salvakuk kananta. 23Chaymanta Juantaka willaychi pipish kashpa mana pinkakushpa ñukata allita kreyiwashpa kushikuypurumi kawsanka. 24Juanpa disipulunkuna kutiptinkuna Jesuska tukuy paywan kiparik runakunata willarkansapa: —¿Imatatí chunlla pampapika rishkankichi kawak? ¿Rishkankichichu pintuta wayra kuyuchiptin kawak? 25Mana chayta kawak rishpaykichika ¿imatatí rishkankichi kawak? ¿Allima llachapayuk runatachu? Kankunaka yachankichi allima llachapayuk runakuna rinankunata sinchi kamachikukkunapa wasinkunallaman. 26¿Imatatí rishkankichi kawak? ¿Alli yachachikuk runatachu? Ariya, deverasmi rishkankichi alli yachachikuk runata kawak. Payka tukuy alli yachachikukkunamanta ashwan alli yachachikukmi. 27Tata Dios killkadunpi Juanpa rimarkan: “Ñukaka suk alli yachachikukta kachasha tukuy runakunata willananpa kachamushkayni runata allita chaskinankunapa.” 28Allita willaykichi. Chay yachachikuk Juanka tukuy runakunamanta ashwan alli yachakmi. Chashna Juan ashwan alli yachak kaykaptinpish Tata Diospa mandunpi mana nima yachak yuyanakuk runakuna Juanmanta ashwan yachaysapakunami. 29Juan yachachikushkanta uyarishpankuna aypa runakuna yacharkansapa Tata Dios alli rurak kananta. Romano gobiernupa kullkinta kobrakuk runakunapish Juanta uyarishpankuna bawtisakurkansapa. 30Fariseo runakunawan Tata Diospa kamachikunanta yachachikuk runakuna mana munashkasapachu Tata Dios nimapi yanapanankunapa. Chayrayku mana Juanman rishkasapachu bawtisakunankunapa. 31Chaypina Jesus yachachikuyllapi katirkan: —¿Imashnatí yachachiykichiman? ¿Ima ejempluwantí yachachiykichiman? 32Kankunaka plasapi tiyarishpa pukllak wambrakunashinami kankichi. Paykunaka pukllakmasinkunata kaparikunsapa: “Ñukaykuna kenata pukuptinikuna kankuna mana tushushkankichichu. Llakinapa laya kantuta kantaptinikuna mana nima wakashkankichichu.” 33Kankuna chay pukllak wambrakunashina mana nimawan agradakunkichichu. Juan mana panta mikuptin mana vinuta upyaptin rimankichi supayuk kananta. 34Ñuka sielumanta shamudu runa mikuptini upyaptini kankuna rimankichi mikundero upyandero kanaynita. Chaymanta rimankichi uchasapa runakunapa romano awtoridarkunapa kullki chaskikuk runakunapa purikmasinkuna kanaynita. 35Chashna yuyawaptikichipish willaykichi: Tukuy pi allita rurashpa kawsashpankuna runamasinkunata kawachinsapa yachaysapa kanankunata. 36Chaymanta suk fariseo runa Jesusta konvidarkan wasinpi rinanpa mikuk. Chashna konvidaptin Jesuska rirkan. Chaypina mesapi mikuykarkan. 37Chay fariseopa llaktanpi suk waynandera warmi kawsarkan. Chay warmika yacharkan chay fariseopa wasinpi Jesus chayashkanta. Chaypina rirkan Jesusta tarik. Suk yurak rumimanta ruradu botellapi mishkilla asnak wirata apashpa Jesusta laduncharkan. 38Chay warmika kumurayashpa Jesuspa chakin kuskapi wakakurkan. Sukaman wakakushpa ñawin illiwan Jesuspa chakinta mayllapurkan. Chukchanllawan chakichipushpa chakinta mucharkan. Chaymanta chay mishkilla asnak wirata Jesuspa chakin sawapi icharkan. 39Chayta kawashpana chay konvidak fariseoka shunkun ukullapi rimarkan: “Kay Jesuska deveras Tata Diospa rimananta yachachikuk runa kashpaka kay warmita riksinman uchasapa kananta.” 40Jesus yuyayninta yachashpa willarkan: —Simon, suk imata willanayayki. Chaypina chay fariseoka aynirkan: —Maestru, suk imata willawanayashpaka willaway. 41Chashna chay fariseo runa willaptinna Jesuska willarkan: —Ishkay runakuna suk patronmanta kullkita prestadu surkurkansapa. Suk runa surkurkan pichka pachak kullkita. Sukka surkurkan pichka chunkallata. 42Chaymanta chay patronka kutichinankunapa willaptinna mana nima kullkiyukchu karkansapa kutichikunankunapa. Paykuna mana kutichiyta atipaptinkuna chay patronka ishkantinkunata perdonarkansapa ama kutichinankunapa. Kunanka willaway. ¿Maykan kullkita debikuk runatí chay patrontaka ashwan allita kuyan? 43Chashna Jesus willaptinna Simonka willarkan: —Ñukaka yuyani chay ashwan aypa kullkita surkushkan runa ashwan allita patronta kuyananta. Chashna willaptinna Jesuska willarkan: —Allitami ayniwashkanki. 44Chaypina Jesuska chay warmita chapashpa Simonta willarkan: —¿Kawashkankichu kay warmi chakinita mayllaptin? Wasikipi chayaptini kanka mana yakuta kuwashkankichu chakinita mayllanaynipa. Kay warmika ñawin illiwan chakinita mayllapashka. Chaymanta chukchanwan chakichipashka. 45Kanka mana nima muchawashkankichu. Kay warmika wasikipi chayamushkaynimantapacha chakinipi muchawashka. 46Chaymanta kanka mishkilla wirata mana nima umaynipi ichashkankichu. Kay warmika chay mishkilla asnak wirata chakini sawanpi ichashka. 47Payka yachan tukuy uchankunata perdonanaynita. Chayrayku sukaman kuyawashpa chakinita mayllapashka. Kanka yuyanakunki pishillata uchayuk kanaykita. Chayrayku mana munankichu perdonanaynipa. Chayrayku mana yakachu kuyawanki. 48Chashna Simonta willashpa Jesuska chay warmitaka willarkan: —Uchaykikunamanta perdonayki. 49Chashna Jesus willaptinna konvidadu runakuna sukwan sukwan tapunakurkansapa: —¿Imashnatí kay runaka atipan uchakunata perdonayta? Tata Diosllami atipan uchata perdonayta. 50Chayta uyarishpana Jesuska chay warmitaka willarkan: —Kanmi tukuy shunkuykimantapacha kreyiwashkanki. Chayrayku tukuy uchaykita perdonani. Kushikushpana rillay wasikiman.


text: 1Jesusqa (Galilea provincia lawpi kasqanmantan), Jerusalén llaqtaman kutiran, chaypi Israel nacionniyoq runakunapa fiesta ruwasqankuman rinanpaq. 2Chay Jerusalén llaqtapin huk punku karan “Ovejakunapa punkun” nisqa sutiyoq. Chay punkupa cercanpin huk estanque karan. Chay estanqueq muyuriqninpin karan pishqa corredorkuna. Chay estanquetan hebreo rimaypi niranku “Betesda” nispanku. 3Chay estanquepa corredorninkunapin ashka onqosqa runakuna karanku pampapi t'ikralayashaq: ñawsakuna, wist'ukuna, hinallataq mana puriq runakuna ima. Paykunan unu qallchikamunanta suyakuranku. 4Chay unuqa qallchikamuran, huk ángel una-unaymanta chay estanqueman urayamuspa, qonqayllamanta qallchichimuqtinmi. Chaymi chay unu qallchikamuqtin hinalla, pipas primerta chay estanquepi unuman haykuqqa, ima onqoyninmantapas sanoyasqa karan. 5Chay estanquepa corredorninpin huk mana puriq runa kasharan. Paymi kinsa chunka pusaqniyoq wataña onqosqa karan. 6Jesusqa chay runata pampapi t'ikralayashaqta rikuspanmi, hinallataq unay wataña onqosqanta yachaspanmi, payta tapuran: —¿Munankichu sanoyayta? nispa. 7Hinaqtinmi chay onqosqa runaqa contestaran: —Señorlláy, manan ni pipas kanchu, kay estanquepi unu qallchikamuqtin apaykuwananpaq, kikiy rinaykamaqa hukmi ganaruwan, nispa. 8Saynata niqtinmi, Jesusqa chay onqosqa runata niran: —Hatariy; hinaspa kallapiykita oqarispa ripuy, nispa. 9Hinaqtinmi chay onqosqa runaqa kasqan ratolla sanoyaspa, kallapinta oqarispa ripuran. Chay sanoyasqan p'unchawqa, Israel nacionniyoq runakunapa samananku p'unchawmi karan. 10Chaymi Israel nacionniyoq runakunapa wakin jefenkunaqa chay sanoyasqa runata niranku: —Manan allinchu samana p'unchawpi kallapiykita q'epiyukuspa purinaykipaqqa, nispanku. 11Chaymi chay sanoyaq runaqa niran: —Sanoyachiwaqniy runan khaynata niwaran: “Hatariy; hinaspa kallapiykita oqarispa ripuy”, nispa. 12Hinaqtinmi Israel nacionniyoq runakunapa jefenkunaqa tapuranku: —¿Pitaq chaytari nisuranki: “Hatariy, hinaspa kallapiykita oqarispa ripuy”, nisparí? 13Ichaqa chay sanoyachisqan ratopin Jesusqa ashka runakunapa kasqanmanta, huk lawman pasatamuran. Chayraykun chay sanoyaq runaqa mana yacharanchu, pis chay sanoyachiqnin runa kasqantaqa. 14Chaymantan Jesusqa Jerusalén templopi chay sanoyachisqan runata tarispa niran: —Kunanqa sanoñan kashanki; amañayá huchallikunkiñachu. Yanqañataq yapamanta huchallirukuqtiykiqa ima mana allinpas astawanraq pasarusunkiman, nispa. 15Hinaqtinmi chay sanoyaq runaqa Israel nacionniyoq runakunapa jefenkunapa kasqanman rispa, khaynata willaran: —Noqata sanoyachiwaqniy runaqa, Jesusmi kasqa, nispa. 16Chaymi chay jefekunaqa, samana p'unchawpi milagrokunata Jesús ruwasqanrayku, wañuchinankupaq mashkaranku. 17Hinaqtinmi Jesusqa niran: —Dios Taytayqa sapa p'unchawmi llank'ashan; chaymi noqapas llank'ashani, nispa. 18Chay nisqanta uyarispankun, Israel nacionniyoq runakunapa jefenkunaqa anchata phiñakuranku. Hinaspan Jesustaqa wañuchiytapuni munaranku, samana p'unchawpi onqosqa runakunata sanoyachisqanmanta, hinallataq “Diosqa Papaymi” nispa Dioswan igualakusqanmantawan ima. 19Chay Israel nación llaqtapi jefekunatan Jesusqa nillarantaq khaynata: —Cheqaqtapunin niykichis: Noqa Diospa Wawanqa manan kikiypa munasqayman hinachu imatapas ruwashani. Aswanqa Dios Taytaypa tukuy ima ruwasqantan rikuni; hinaspan Papaypa munasqanman hina ruwashani. 20Papayqa munakuwanmi. Chaymi tukuy ima ruwasqankunatapas rikuchiwan. Ichaqa qankunan kay milagrokuna ruwasqaymantapas aswan más cosaskunataraq rikuspa, anchata admirakunkichis. 21Imaynan Papaypas wañusqa runakunaman kawsayta qon, saynallataqmi noqapas pi munasqayman kawsayta qoni. 22Papayqa manan ni pitapas juzganchu; aswanmi noqata akllawaran, runakunata juzganaypaq, 23saynapi Papayta hina noqatapas adorawanankupaq. Noqata mana adorawaqkunaqa, mandamuwaqniy Dios Taytaytapas manallataqmi adorankuchu. 24Cheqaqtapunin niykichis, pipas palabraykunata uyarispa kasukuqqa, hinallataq mandamuwaqniy Diospipas creenqa chayqa, manañan juzgasqañachu kanqa. Aswanmi wañusqanmanta kawsarimuspa, wiñaypaq kawsayniyoq kanqa. 25Cheqaqtapunin niykichis: Ñan hora chayaramunña, Diospi mana creeq wañusqa hina runakuna noqata uyariwanankupaq. Sichus noqapa willasqayta kasukunqaku chayqa, wiñaypaqmi kawsanqaku. 26Imaynan Dios Taytaypas kikinmanta kawsananpaq atiyniyoq, saynallataqmi noqa Wawanmanpas atiyta qowan, kikiymanta kawsayniyoq kanaypaq. 27Hinaspapas Dios Taytayqa noqamanmi atiyta qowan, llapallan runakunata juzganaypaq. Saynataqa juzgasaq, Diosmanta Hamuq Runa kasqayraykun. 28Qankunaqa amayá kaykunata nisqayraykuchu admirakuychis. Ichaqa chayamunqan p'unchaw, sepulturapi p'ampasqa kaqkunapas, vozniyta uyarispanku, kawsarispa 29lloqsimunankupaq. Chay p'unchawmi Diospa munasqanman hina allin kaqkunata ruwaq runakunaqa, wiñaypaq kawsanankupaq kawsarimunqaku. Ichaqa mana allinkunata ruwaq runakunañataqmi, castigasqa kanankupaq kawsarimunqaku, nispa. 30Noqaqa manan ni imatapas kikillaymantaqa ruwaymanchu. Aswanmi noqaqa Dios Taytaypa niwasqanman hina juzgani. Chaymi noqapa juzgasqayqa cheqaqpuni. Hinaspapas noqaqa manan munasqaytachu ruwani; aswanqa Dios Taytaypa munasqanman hinan imatapas ruwani. Chaypaqmi Dios Taytayqa mandamuwaran. 31Sichus noqapa favorniypi imatapas kikillaymanta willakuyman chayqa, chay willakusqayqa manan valenmanchu. 32Ichaqa huk runan testigo kaspa noqapa favorniypi willakuran. Paymi qankunaman noqamanta willasurankichis. Chay willakusqanqa cheqaqpunin. 33Qankunaqa noqamanta tapumunankupaqmi, Bautizaq Juanman runakunata kacharankichis. Hinaqtinmi payqa noqamanta cheqaqtapuni paykunaman willamuran. 34Ichaqa manan noqaqa necesitanichu pipas favorniypi willakunantaqa. Aswanmi kaykunataqa niykichis, qankuna salvasqa kanaykichispaq. 35Bautizaq Juanmi tutayaqpi ratashaq lámpara hina qankunapaq karan. Chaymi qankunaqa paypa yachachisqankunawan pisi tiempolla kusikurankichis. 36Ichaqa noqapa ruwasqaykunan, Bautizaq Juanpa willakusqanmantaqa aswan más importante. Chaymi ruwasqaykunaqa huk testigo hina llapallan runakunapaq, saynapi Diosmanta Hamuq Runa kasqayta yachanankupaq. 37Hinaspapas kikin Dios Taytaymi kay pachaman mandamuwaspa, noqamanta allinta riman. Ichaqa qankunaqa manan ni hayk'aqpas Dios Taytaypa rimasqantaqa uyarirankichishchu, nitaqmi ni hayk'aqpas rikurankichispashchu. 38Ichaqa Dios Taytaypa kamachisqankunata uyarishaspaykichispas, qankunaqa manan kasukurankichishchu. Chaymi qankunaqa mandamuwaqniy Dios Taytaypa Wawan kashaqtiypas mana creewankichishchu. 39Qankunaqa wiñay kawsayniyoq kayta munaspaykichismi, Bibliata anchallataña estudiankichis. Ichaqa noqamanta Bibliapi willakuyta tarishaspaykichispas, 40manan qankunaqa noqapi creeyta munankichishchu. Sichus noqapi creewaqchis chayqa, wiñaypaqmi Dioswan kawsawaqchis. 41Noqaqa manan runakuna alabawanankutachu mashkani. 42Hinaspapas noqaqa allintan qankunataqa reqsiykichis. Hinaspapas noqaqa yachallanitaqmi, Diosta mana khuyakuq runakuna kasqaykichista. 43Noqaqa Dios Taytaypa sutinpin hamurani. Ichaqa qankunaqa manan chashkiwankichishchu. Sichus pi runapas kikinpa sutillanpi hamunman chayqa, paytan ichaqa sumaq khuyakuywanraq chashkiruwaqchis. 44Qankunaqa, ¡qankunapurallan alabanakuyta munankichis! ¡Ichaqa Dios alabasunaykichistaqa manan qankunaqa mashkankichishchu! Chayri, ¿imaynataq noqapiri creewaqchís? 45Qankunaqa amayá piensaychishchu Dios Taytaypa ñawpaqninpi noqa acusanaymantaqa. Dios Taytaypa ñawpaqninpiqa, manan noqachu acusasqaykichis, aswanqa Moisesmi acusasunkichis, paypa escribisqan leykunaman hap'ipakuspa mana kasukusqaykichisrayku. 46Moisesqa noqamantan escribiran. Chaymi niykichis, sichus qankuna Moisespa escribisqan leykunapi cheqaqtapuni creewaqchis chayqa, noqapipas creewaqchismi. 47Saynaqa Moisespa escribisqan leykunapi mana creeshaspaykichisri, ¿imaynataq noqapa rimasqaykunapiri creewaqchís? nispa.


text: 1Juc jamana junagchrümi, Jesusga aywara micug, mandag fariseocunapa wayinta. Nätan waquin fariseocunaga Jesusta rircararcayara jamana junagchru “Imatash ruranag” nirmi. 2Chaychrümi Jesuspa naupanchru cayara juc runa jacapacuywan gueshyag. 3Chaura Jesusga tapura Moisés isquirbinganpita yachrachigcunatawan fariseocunatam cay nir: “Jamana junagchru gueshyagta cuticächiy ¿alichu cayan, icha manachu?” 4Niptin paycunaga manam imatas nipäcurachu. Chaura Jesusga jacapacuywan gueshyag runatam, yatayur cuticarachira. Jinarcurmi “Aywacuy” nirura. 5Chaypitam fariseocunata nira: “¿Maygaycunatag churiqui u töruyqui pözuman ishquiruptin rircarapäcunquiman, cananga jamana junagmi ‘Ama jorgamushunchu’ niyar?” 6Niruptin, paycunaga manam ima niytas atipapäcurachu. 7Chaypitam Jesusga rircarayara micapäcuyman gayachimusha runacunata naupa naupaman alinnin runa tayucunanman tayurcayagta. Chayta ricapururmi Jesusga cay nira: 8“Pilas casamintuchru micapäcuyman gayachipäshuptiqui, amam tayucunquichu naupa naupamanga. Chraramunmansi canchri gampita mas reguesha juc alinnin runas. 9Chauraga gayachipäcushugniqui ‘Aywarcamur’ nishunquiman, ‘Tayangaychru tayächun cay runa’. Nishuptiquiga, pengacusham aywanqui guepaman tayucug. 10Pilas gayachishuptiquiga, tayucunqui guepa guepalamanmi, chay gayachishugniqui chraramur, ‘Shamuy cay naupaman’ nishuptiquim ichaga ‘Naupaman tayucunquiga’. Chaymi ichaga ali runapag ricasha canquiga lapan runacunapitas. 11Chauraga pi maysi alitucugga pengacusham canga. Nätan manacag runam ichaga alinnin runapag ricasha cangaga”. 12Chaypitaga niratan chay gayachig runatas: “Yapaychru micapacunaypag gayachiyta munarga, amam gayachinquichu cuyangaycunalataga ni wauguelaycunataga ni aylluycunalataga ni capogniyogcunalataga. ‘Paycunaga walacämaram’ nir cutirärishunquim. 13Yapaychru yanupacurga gayachiy micuypita nacarcayagcunata, ratacunata, ñaushacunata, gueshyagtucushacunata. 14Chaynuy jinarga cushisham canqui. Paycunaga manam walac cutichishuyniquita atipapäcungachu, antis Tayta Diosmi cutichishunqui ali ruragcuna cawacämunan junagchru”. 15Chay nigta mayarurmi micapäcunanpag tayarcayagpita juc runaga Jesusta cay nira: “¡Ima-ayga cushisharag canga jana pachachru Dioswan alisca micapäcuychru cagcuna!” 16Niptinmi Jesusga caynuypa tantiachira: “Juc runam alicusa achca micuyta yanupacachira. Chaypitam achca runacunaman cachrara ‘Micapacunanchipag shamunquim’ nichig. 17Nä micapacunanpag üra ayparamuptinga, juc runantam cachrara ‘Nä garachracusham cayan micunanchipag shapäcamuy’ nichig. 18Nätan chay gayachisha runacunaga manam aywayta munapäcushachu. Chaura naupacag willangan runaga nira: ‘Juc chracratam chayrag rantirayä. Chay ricagran aywashag. Yapaychrüchrau, tayta. Amachrau sinticamanquichu’ nira. 19Chaypitam jucagsi nira: ‘Chrunca uryag törutam rantirayä. Chaytaran imanuy uryangantas ricamushag. Yapaychrüchrau tayta. Amachrau sinticamanquichu’ nira. 20Chaynuytan guepacag willangansi nira: ‘Manam aywamümanchu. Chayran casarangäpita chrarayämü’. 21Niptinga chay cachran runaga patronnin willagmi aywarura runacuna chaynuy ninganpita. Chaura patronninga aliscam piñäcurura. Chaypitam cay nira: ‘Jucla ayway pläzacunapa, cällicunapa, micuypita nacagcunata, ratacunata, ñaushacunata, gueshyagtucushacunata pushamunaypag’ nira. 22Chaypitam chay runacunata pusharcamurga chay cachrangan runaga nira: ‘Tayta, nämi rurarü nimangaynuy, nätan wayiquiga jäcuyanran’. 23Niruptin wayiyog runaga nira: ‘Yapay ayway mayag chayagpas “Aywashun” nir, pasay pushamuy wayïchru junta capäcunanpag’. 24Cayta niyärishay: Chay naupa gayachimungäcunaga manam maygansi yaycapäcungachu jana pachachru nogawan micapäcunanpag”. 25Chaypitam Jesusga chay achca runacuna gatirarcayagtaga muyurcur, cay nira: 26“Pi maysi chrasquimagga manam nogatanuy aliscaga cuyanmanchu taytantas mamantas warmintas churintas wauguentas panintas. Nätan quiquin imanuypanuysi alisca cuyacugga manam canmanchu discïpulüga. 27Chaynuytan pisi nogapa janä ima-ayga cuchuytas wanuytas mana munagga manam discïpulüpag välinchu. 28Gamcunaga juc wayita sharcachiyta munar, naupataga tacuyurmi cuentata shumag jorgorcayanqui golguequicuna aypanantas u mana aypanantas. 29Ñaushacurcur galariruptiquiga, jinaman mana ushaptiquiga lapan runacunam asiparärishunquiman cay nir: 30‘Wac runalaga razón razonmi galayurun sharcachiyta. Nätan manam ushayta atipanchu’ nir. 31Chaynuymi juc nación mandagsi juclä nacionwan peleanan captinga, tantiachracun cay nir: ‘Cay chrunca waranga soldädulawan wac ishcay chrunca waranga soldädu aywamugta ¿yalimunchur ichaga manachur?’ nir. 32Nätan mana yaliyta atipänan captinga, caruchru cayaptilanmi cachrarunman willacugninta ‘Ama peliashunchu’ nichig. 33Chaynuymi maygaysi ima-aygatas lapanta mana dëjarga mana capäcunquichu discïpulüga. 34Mä shumag tantiapäcushay chay nircayangagpita: Cachriga alim. Cachri gamyagman muyurga, ¿imanayparag muyunman yapay puchgogman? 35Nä mana puchgorga, manam välinchu ni alpapagsi ni chrulpapagsi. Chaynuymi mana ali gatiramagga ruracanga”.


text: 1Re' korik wach kik'ux kikimik ma' ti' taki-ik'aarjik. Eh noq kikimik i atoob' wach kik'ux ma' insik'arik ta chi riij chib'ih reet noq xuk'ul, eh chi ruuk' i re' kielik chupaam i ti' k'axik. 2Awach wilkeeb' parub'eeh i Dios kiokik pansuqkiil k'uxliis. Eh noq kikimik reje kiooj chi hi'lik pankijuul. 3Kim taq i hat i je' taq akab' i kak'uun i aj war, eh je' taq akab' i kak'uun i k'oyoom laj ixoq ch'aq kaxáro. 4¿Awach taq inab'aj awach taq inakaqse'laaj noq inaq'or? ¿Awach taq inawehtz'aaj? Eh ¿Wila' je' re' taq i na a'n mi ma' hat taq kak'uun kixq'uun re' i ma' xinimanik taj, chuk'ul q'orik taqe? 5¿Mi ma' re' taq re' hat tib'anik k'oyomal chi ri'sil taqe i nimaq chee'? ¿Mi ma' nayeew taq chi amayiij re' aha'lak'uun chupaam taqe i ruhopil ab'aj, eh chupaam taqe yuuq' kixkaab'? 6Re' taq i hat inamol taq i ch'ub'ik kiwach ab'aj inaloq'ej taq. Eh i nayeew taq i vino, i trigo chi amayiij chikiwach. ¿Mi ma' rik'ul re' chi nee taq tinuyeew chi tojariik amahk chi riij taq i na a'n re' re'? 7Re' taq i hat tiooj taq chinaah taqe inajt kinaah yuuq' ar taq tiooj woroq chub'anariik taqe yiib' kiwach chi b'anarik. Eh ar taq tiooj chuye'ariik taq amayiij. 8Eh i nayeew taq aatiyoox chi chii' taq i ru puertahiil aapaat, re' chik taq ayiib' wach tiyoox xaloq'ej, xinsahchik taq panak'ux i hin. Eh xasonaa' taq awiib', xahe' taq wach anim wach yokaab', xat yohkik kuuk' taqe i winaq awach uuk' xawaaj taq i hat. 9Eh tiooj taq ruuk' i tiyoox Melec rub'ihnaal, ma' k'isiin ink'ohnik laj iq'oom i nak'am taq reje. Xataq'aaj taq awaj taqareel chi najt yuuq', xiqajik chupaam i rujuleel kamnaq. 10Re' taq i hat xaq'uhtisaj taq awiib' chub'anariik taq imponik chawach. Eh ma' xakapaaj ta taq riij chi ma' xta ruk'am chaloq taq i na a'n, eh inareq taq rukowiil ak'ux chub'aan i ma' ruq'or korik. 11Eh ¿Chib'ih kianam i tiyoox nayohleej taq kiwach, i nayeew taq kiloq'il? Eh re' hin ma' kink'ulik ta chik k'isinoq taq panak'ux, ma' kinaloq'ej ta taq chik. Re' hin xama' xta wo' nuq'or chi je' taq re' i na a'n weh. 12Re' hin naa nuq'orom chi ma' holohik ta taq i na a'n, eh chi xama' xta ruk'am chaloq. 13Eh noq naa taq apahqaam atoob'jiik reh i tiyoox xama' naa ta wo' taq kaat resam panti' k'axik. Xa chi jumehq'iil kik'amariik reje ruum i kowlaj teew, insachwik kiwach. Eh re' i ruyeew ruk'ux wuuk' i hin naa nuye'em reh chi rukooch, i ye'aab', eh naa wo' nuye'em reh i santo laj ye'aab'. 14Eh naa wo' rib'irjiik noq naa nuq'orom chi je' wili: Re' hin inwaaj chi nee wo' chik kisutiniik chaloq i nutinamiit, cha yejaa' taq chi korik i kib'eeh cha teh chi korik i kib'eeh, kinko'q. 15Ruum re' i QaJaaw Dios nim rajaawriik wilik pan taxaaj, k'achlik chi juneliik re' i Santo laj Dios rub'ihnaal je' wili i ruq'or: Re' hin pan taxaaj k'acharik i nub'an chupaam i nuSantolaj ye'aab', ar wilkiin. Xa re' la' wilkiin wo' chi kitoob'jiik taqe i xama' nimaq ta kiwach, je' wo' chi kitoob'jiik i ti' kik'ux i nuyeew rukowiil kik'ux. 16Eh ma' chi juneliik ta naa wik'sam pankinaah i kimahk i nutinamiit, ma' juneliik ta naa nuye'em i nujosq'iil chikinaah. Ruum re' hin ma' inwaaj ta chi neenyoj kik'ux wuuk' i tinamit nutz'uhkrisam chaloq. 17Re' hin xa ruum wo' kimahk xkian xchalik nujosq'iil, xnuyeew taqe chi tojariik i kimahk. Re' hin xnukanaa' kitoob'jiik, ruum re' keh xinkija' wachej, re' chik xkian aha' wilik i xkaaj i keh. 18Korik re' hin inwilow chi yiib' wach i kina'ojb'al, xa re' la' re' hin naa wiq'omaam taqe, naa nuye'em rusuqkiil kik'ux reh juneliik. 19Re' hin je' wili i naa nuq'orom: Naa nuye'em rusuqkiil kik'ux taqe i wilkeeb' cho chi najt chi ma' najt, kinko'q. Re' hin naa nuk'achrisaniik keh i nutinamiit. 20Eh re' taqe i yiib' wach kina'ojb'al keh ma' naa ta ruch'iklojiik kik'ux, naa kikahniik chi je' kikab' i palaw k'ul inooj i rub'ohl i rukut taqe reje i sohk' chi chii'. 21Xti korik noq ma' naa ta ruwihiik rusuqkiil k'uxliis chi keh i yiib' wach kina'ojb'al, inki i Dios.


text: 1Tata Diosta yupaychaychej, k'acha runas; k'acha runaspa yupaychasqankoqa may sumajpuni. 2Arpapi takispa, Tata Diosman graciasta qoychej, lira nisqa tocanapipis takillaychejtaj. 3Mosoj takiyta Payman takiychej. Kusiywan k'achituta tocarispa takiychej. 4Tata Diospa nisqanqa cheqampuni. Ruwasqasnenqa rikuchiwanchej cheqan kayninta. 5Tata Diosqa cheqan kajta, justiciatawan munakun. Khuyakuyninwan tukuy kay pacha junt'a kashan. 6Cielota, tukuy chaypi kajtapis Tata Diosqa nisqanwan ruwarqa, simimpa samayninwan imalla. 7Payqa jatun qocha yakusta ujllaman tantaykun, mama qocha yakustapis ujllapi jallch'an. 8Kay pachapi tukuy kajkuna, Tata Diosta manchachikuychej; kay pachapi tukuy kawsajkuna, Payta manchachikuychej. 9Pay parlarqa, tukuy imataj ruwakorqa. Pay kamacherqa, tukuy imataj sinch'ita sayarqa. 10Tata Diosqa nacionespa ruwayta munasqankuta manakajman tukuchin. 11Tata Diospa ruway munasqantajrí wiñaypaj sayan, sonqompa yuyasqampis wiñay wiñaypaj. 12Uj nacionqa kusikuyniyojmin, Tata Diosqa Diosnin kajtin. Chay aylluta Pay ajllakun, Paypata kanampaj. 13Janaj pachamanta qhawamuspa, Tata Diosqa tukuy runasta rikun. 14Maypichus tiyakun, chaymantapacha Pay qhawamun kay pachapi tukuy kawsajkunata. 15Payqa sonqonkuta ruwarqa. Payllataj allinta qhawan tukuy ruwasqasninkuta. 16Ni mayqen reypis soldadosnillanwanqa salvakunmanchu, nitaj wapu runapis kallpallanwanqa. 17Caballosllaqa mana pitapis salvankumanchu; may jina kallpayoj kashaspapis, manapuni atinkumanchu pitapis salvayta. 18Tata Diosqa waqaychampuni Payta manchachikojkunata, munakuynimpi atienekojkunatapis. 19Wañuymanta salvan, yarqhay tiempopitaj mikhuchin. 20Noqanchejqa Tata Diospi atienekunchej. Paymin yanapawanchej, jark'akuwanchejtaj. 21Chayrayku sonqonchejqa Tata Diospi kusikun, santo sutimpitaj tukuy sonqo atienekunchej. 22Munakuyniyki, Tata Dios, noqaykuwan kachun, Qampi suyakusqaykuman jina.


text: 1Saypita gocha cuchuncho Jesús yapay yachasiptinmi asca runacuna shuntacäyargan. Aläpa quichquipäyaptinmi gocha cuchuncho caycag büquiman Jesús wisargan saypitana yachasimunanpä. 2Nircurnami imamanpis tincusiypa asca yachasicuyta yachasimorgan: 3“Yachasimushgäta shumag tantyacuyay. Juc runashi aywargan trïgu murog. 4Sayshi muruta shicaptin waquin chäyargan näniman. Saycho shicaraycagtami pishgucuna shamur upshacurcuyargan. 5Waquin cag murunashi chäyargan shalaman. Saycho winamurpis alpa aläpa mana captinshi shanaywan saquicäcuyargan. 7Waquin cag murunashi chäyargan cashacuna cashganman. Cashacuna rurincho garwashtaycälar winamurshi wayuyninpis cargansu. 8Waquin cag murunashi ali alpaman chäyargan. Saycunaga ali winamurshi ali espïgayog cayargan. Waquin espïgashi wayorgan quimsa chunca (30) trïgucunata, waquin espïgacunashi wayuyargan sogta chunca (60) trïgucunata y waquinnashi wayorgan pachac (100) trïgucunata.” 9Sayno yacharcasir Jesús nergan: “Nishgäta wiyag cäga shumag tantyacuyay.” 10Saypita runacuna aywacuyaptin Jesús quëdargan chunca ishcay (12) acrashgan cag discïpuluncunawan y paywan aywagcunawanpis. Imapita yachasishgantapis mana tantyarmi Jesusta manacuyargan tantyasiyänanpä. 11Sayno manacuyaptinmi Jesús nergan: “Gamcunataga tincusiypa yachasishgäcunata shumagmi tantyasiyäshayqui. Mana cäsucamagcunatami isanga yachasë imaman tincusirpis mana tantyasiylapa. 12Sayno yachasë ricaycarpis mana tantyayänanpä y wiyaycarpis mana chasquicuyänanpämi. Janan shongula chasquicamash carmi paycunaga jusancunapita perdonashgasu cayanga.” 13Saymi discïpuluncunata Jesús nergan: “Say yachasishgäta mana tantyarga masta yachasiptëpis manami tantyayanquipäsu. Saymi shumag tantyayänayquipä canan yachasiyäshayqui. 14“Trïgu murunömi Tayta Diosninsipa wilacuynin caycan. Trïgu murupacog runanömi Diospa wilacuyninta wilacogcuna caycäyan. 15“Chucru näninömi waquin runacunapa shongun chucru caycan. Sayno chucru shongu carmi Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyarpis chasquicuyansu. Saymi wiyashgalantapis Satanás gongaycasin. 16“Waquin runacunapa shongonga shalanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyar cushishmi chasquicuyan. 17Cushish chasquicurpis shalacho alpa aläpa mana captin trïgu jegarcamur saquicäcushgannömi paycunapis caycäyan. Saymi runacuna chiquiyaptinpis o ima nacaycho carpis cuticuyan naupata cawayashganmanno. 18“Waquin runacunapa shongonga casha rurincho cag alpanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyarpis más yarpachacuyan rïcu cayänalanpä y quiquin munashganno cawayänalanpämi. Saycunalapä yarpachacurmi Tayta Diosninsi munashganno cawayansu. 20“Waquin runacunapa shongonga ali alpanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta cushish chasquicur Tayta Diosninsi munashgannömi cawayan. Saymi ali alpacho juc murulapita quimsa chunca (30) trïgu o sogta chunca (60) trïgu o pachac (100) trïgu wayushganno say runa Tayta Diosninsi munashganno cawanga.” 21Sayno nircurmi discïpuluncunata nergan: “Manami pipis acsita sarisinsu cajun rurinman pacananpä, ni cawitu rurinman pacananpäga. Saypa trucanga alayrinninmanmi churan lapanta asicyapänanpä. 22Saynölami gamcunapis yachasiyashgäcunata pï-maytapis wilapanqui. Sayno wilapaptiquimi pï-maypis wilacuynëta musyayangapä. 23Nishgäta wiyag cäga shumag tantyacuyay.” 24Sayno nircurmi Jesús nergan: “Yachasinayquipäga nishgäcunata shumag wiyacayämay. Sayno wiyarga yachasishgäta masmi tantyacuyanquipä. 25Sayno captenga mayganpis yachacuyta munagcunaga yachasishgäcunata tantyangapämi. Mana yachacuyta munagcunami isanga wiyarpis tantyangapäsu.” 26Saypitanami mastapis Jesús nergan: “Tayta Diospa ali wilacuyninta chasquicog runa trïgu winamognömi caycan. Trïguta muruptin puntataga pashtamun guewanölami. Winarcurnami say trïgoga espigayta galaycun. Pogurcuptinnami cosechan. Trïgu murog runa cosecharpis manami tantyansu murushgan trïgu imano pashtarcamur winashgantapis.” 30Mastapis Jesús nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga ñäbus murunömi caycan. Ñäbuspa muronga pasaypa tacshala caycarpis muruptin winamur waquin guewacunapitapis más jatunmi ricacun. Saymi pishgucunapis gueshuncunata rämancunacho rurayan. Say tacshala murulapita ñäbus winarcamur räman mashtacashgannömi Tayta Diospa ali wilacuynenga may-saymanpis chaycan.” 33Saynölami tincusiypa mastapis Tayta Diosninsipa wilacuyninta Jesús yachasergan. Saynöpis yachasergan runacuna tantyayänanpä-tupulami. 34Imamanpis mana tincusiypaga manami imaypis yachasergansu. Discïpuluncunatanami isanga tincusiypa yachasishgancunata lapanta tantyaseg. 35Runacunata büquipita yacharcasimurnami pasa sacaycaptin Jesús nergan discïpuluncunata: “Acu päsashun gocha wac simpaman.” Sayno nirmi caycashgan büquilawan wac simpaman aywayargan. Aywayaptinmi asca büquicunawan runacunapis guepanpa aywayargan. 37Gochapa päsaycäyaptinmi yupa vientu galaycorgan. Fiyupa vientuptin yacu pulchagyarmi büquita cäsi cäsi talpucäsergan. 38Sayno caycaptinpis büquicho shumag jaunacuycurmi Jesús punuraycargan. Saymi Jesusta discïpuluncuna yupa mansacäyashpan ricchasiyargan: “¡Ricchay, taytay! ¡Talpucaycansinami!” niyashpan. 39Saymi Jesús sharcurcur vientutawan yacuta olgutupargan chawänanpä. Saymi jinan höra vientuwan yacu chawasquergan. Saypitanami lapanpis tranquïluna ricacorgan. 40Nircurna discïpuluncunata Jesús nergan: “¿Imanirtä gamcuna sayjinanpa mansacash caycäyanqui? ¿Manacu nogaman yäracayämanqui?” 41Sauraga discïpuluncuna quiquinpura mansacash niyargan: “Yacupis vientupis sayno cäsunanpäga ¡imajinanparä munayyog payga caycan!”


text: 1Tata Dios, Qampi pakakuni. Amapuni p'enqachisqa kasajchu. 2Jark'akuway, librawaytaj; Qan cheqan kasqaykirayku uyarillaway, salvawaytaj. 3Qanqa pakakunay chhanka kay, chayman sapa kuti pakakoj rinaypaj. Qampuni kamachiy salvakunayta, imaraykuchus Qan kanki perqaswan sumaj jark'achasqa wasiy, pakakunay chhankataj. 4Diosníy, sajra runaj makinmanta kacharichiway, runa wañuchejpa makinmanta, jinallataj rumi sonqo runamantapis. 5Wayna kasqaymantapacha Qanmin suyakunay, atienekunaytaj kanki, Señor Tata Dios. 6Nacekusqaymantapacha Qampeqa atienekojña kani. Mamaypa wijsanmanta Qanmin paqarichiwarqanki, chayrayku noqa wiñaypaj jatunchasqayki. 7Ashkha runaj t'ukunan kani, Qantajrí pakakunay kanki. 8P'unchay junt'a simiypi kashan jatun kayniykimanta takiykuna. 9Ama qhesachawaychu, allin machituña kajtiy. Manaña kallpayoj kajtiypis, ama saqerpariwaychu. 10Enemigosniy wañuchiwayta munanku; paykunapura parlanakuspa, contraypi wakichikunku. 11Ninku: Qhatiykachaspa, payta jap'iychej, imaraykuchus Dios payta saqerparin, manataj pipis payta salvajqa kanchu, nispa. 12Ama noqamanta karunchakuychu Diosníy, usqhayta jamuy yanapariwaj. 13P'enqaypi rikhurichunku kawsayniypa enemigosnin. P'enqaypipuni rikhurichunku mana allin kayniyta munajkunaqa. 14Noqarí, suyallasqaykipuni; astawan astawan jatunchasqayki. 15P'unchay junt'a kay simiywan willasaj Qan salvawasqaykimanta, cheqan kayniykimantawan, chay imas may jatun kasqanta entiendeshaspapis. 16Tukuy Atiyniyoj Señor Tata Diosníy, willarasaj Qan jatuchaj imasta ruwasqaykimanta. Willarasaj Qanlla cheqan kasqaykita. 17Diosníy, Qan yachachiwarqanki wayna kasqaymantapacha. Kunankamapis willashallanipuni jatuchaj imasta ruwasqaykimanta. 18Allin machituña yuraj umaña kashajtiypis, amapuni saqerpariwaychu, Tata Dios, jatun atiyniykimanta kunan runa mitasman, qhepa runa mitasmampis willanaykama. 19Cheqan kayniykeqa, Diosníy, cielokama chayan, jatuchaj imasta ruwasqaykirayku. Qan jinaqa mana pipis kanchu. 20Ashkha llakiykunata, mana allin kajtawan rikuchiwanki chaypis, watejmanta kawsachillawankitaj. Jallp'a ukhumantapachapis ujtawan aysarqowanki. 21Aswan allimpaj qhawasqa kayman churawanki, watejmantataj sonqochawanki. 22Diosníy, Israelpa Santo Kajnin, Qanta jatunchaspa noqa takirikusaj mana saqerparikoj kasqaykimanta arpaj waqayninwan, liraj waqaynimpiwan. 23Takipususpa, simiy kusikonqa, jinallataj salvasqayki almaypis. 24P'unchay junt'a simiypis willanqapuni cheqan kasqaykimanta, imaraykuchus noqapaj sajrata munajkunaqa p'enqaypi rikhurichisqa kanku.


text:
Achanqaray
Achanqaray, Achanqara (Qusqu, Buliwya) icha Achankaray (Anqash) (genus Begonia) nisqakunaqa waytasapa qurakunam, 800 rikch'aqniyuq rikch'anam, Awya Yalapi, Aphrikapi Asyapipas wiñaq, achanqaray t'ikakuna ayllumantam (Begoniáceae).
Achka achala waytakunam. Iska iskaymanta urqu chinantinpi t'ikan, pukamanta pantikama llimphikunapi. Wiru tulluyuq, hatun muyu raphiyuq, raphinpa wasanpi anku hina puriqniyuq. T'ikanpa tullunqa tunpan sunin, wiruna, qhatqi, purgapaq allinmi.
Achanqaray papaqa, kay yurap ch'ullan saphin, papaman rikch'asqa, chukchu hampinapaq allinmi, kaq ima k'ipchan unquykunapaqpas.
Yunka Achanqaraq nisqaqa achanqaraypa huk ayllunmi, sach'a yuram, huk utaq iskay mitru nisqata hanankama. Wiñan yunka ukhupim, Chawpi Awya Yalamanta Ura Awya Yalakama. Hatun raphiyuqmi, warku warku t'ikayuqmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Achanqaray.


text:
Imataq UNICEF Perú
2,012 watapim qallarirqa Cooperación Perú-UNICEF 2012-2016. Ñawpaqmi kay yanapakuypi llamkarqaku 2006 watamanta-2011 watakama, huk watam sinchita llamkarqaku chay yanapakuy qispichiypi. Presidente akllakuy pachapim, musuq autoridadkuna yaykurqaku regional, local gobiernokunaman; chaymi ñuqayku paykunaman riqsichinayku karqa imakunapi yanapakuy munasqaykuta, hinallataqmi paykunawan riqsinakuyta maskarqaniku. Perú suyunchikpi UNICEF wasim yanapakuyta munan, warmi qari warmakunapa derechunkuna chaninchasqa kanampaq, mana aylluyuq kaq warmakuna yanapaytapas;
UNICEFmi munan mana pipas usuchisqa kananta. 2,011 watapim kallpanchakuypi karqaniku, politicakuna qispichiypi, allin llamkanaykupaq allichakurqaniku, warmakuna imayna kasqankuta riqsichirqaniku, llaqtapa allinnimpaq willakuykunata maskarqaniku, hinallataqmi huk institucionkunawan kuskanchakurqaniku, usuchinakuy tukunampaq aswan kallpawan llamkanaykupaq. Chaypaqmi tarikuniku andino/ amazónico llaqtakunapi, chaykunapim aswan achka warmakuna usuchisqa kanku. Hinallataqmi ñawpaqman churaniku indígena llaqtakunapa yachayninkuta, chayna kaptinmi warmakuna aswan allinta yuyayninkuta huntachinku. UNICEFpa llamkay masinkunam: Mesa de Concertación para la Lucha contra la Pobreza (MCLCP), Grupo Impulsor por la Infancia, la Agencia Canadiense de Desarrollo Internacional (ACDI), Plan Internacional, CARE, hinallataq Agencias de Naciones Unidas,hukkunapas; ñuqaykum maskarqaniku- gobierno regionalkuna hinalltaq Gobierno Central- warmakunapa sutimpi llamkanankuta. Campaña electoral ruwakusqan punchawkuna, hinallataq tukusqan qawam UNICEF candidatukunaman willarqa imayna warmakuna kasqankuta, hinallataqmi UNICEF yanaparqa wawakunapa, wayna sipaskunapa sutimpi llamkaqkunata, kay puririq watakunapi.
Sapa watam UNICEF qatipan imayna wawakuna kasqankuta. 2,011 watapim qatiparqa “Estrategia de comunicación del programa de transferencias condicionadas Juntos” llamkayninta, hinallataq Educación Intercultural Bilingüe (EIB) nisqata.
UNICEFmi kusisqa kachkan EIB ñawpaqman churasqanmanta, regionkunapi hinalltaq lliw suyunchikpi. Wawakunapa imayna kasqankuta qawarispa allin llamkasqankum, allinta qispichkan ACDI nisqapa yanapakuyninwan.
Manam llamkaykuna sayanchu, servicio de salud aswan allin kanampaq, kawsaq nacimuq wawakuna manaña ancha wañunankupaq. Qallarirqunñam micronutrientes riqsichinapaq llamkay, chaywanmi aswan allinta amachakusun desnutrición cronicamanta, anemiamanta.
Imaynataq yanapakuy llamkaykuna kanqa (2012-2016)
2,011 watapim UNICEF allichakurqa 2012– 2016 watakunapi llamkanankupaq. Chaypim qawarirqaku imayna allin llamkayta warmi qari mana usuchinakunanchikpaq, hinallataq llaqtapa allinnimpaq comunicación ruwanampaq. Hinallataqmi sector privaduman anchuykurqa paykunapas wawakunapa allinnimpaq llamkanankupaq, peruano warmakunapaq qullqita rakinankupaq. Qispisqañam kachkan: Marco de Asistencia de las Naciones Unidas para el Desarrollo o UNDAF 2012-2016. Chaymi yanapawasun derechunchikkuna riqsisqa kanampaq, warmi qari kayninhik hinallataq muyuriqninchik pacha qawarisqa kanampaq.
Programa de Cooperación 2012-2016 llamkaypaqmi aypanqa US$ 47 150 000, ichaqa chayllaraqmi 37 % qullqi kunankama kachkan. Aypay munasqanchik qispinampaqmi yanapakuykunata maskananchik suyunchikpi hinallataq qawa suyukunapi. Perú suyunchikpi mana pipas usuchisqa kanampaqmi, ñawpaqta qawarianchik warmi qari warmakuna allin qispisqa kanankuta.
Programa de Cooperación 2012-2016 llamkayniykum kayta maskan: Estado politicakunapa chawpimpi kachun warmakunapa, wayna sipaskuna derechunkuna, hinallataq local gobiernukunapi, qullqipas rakisqam kanan paykunapaq; chaynaspam aypasun Objetivos de Desarrollo del Milenio maskasqanta.
Chay llamkaymi aswan allinta qawarinqa amazónico/andino indígena wawakunapa derechunkunata, hinallataq hatun llaqtakunapi wakcha utaq sinchi wakcha kaq wawakunapa derechunkunata. UNICEFmi astawan yanapakunqa, perú suyunchik hinallataq gobierno localkuna, warmakunapa allinnimpaq politicakunata aswan allinta llamkanankupaq, qatipanankupaq, allin utaq mana allin kasqankuta qawarinankupaq.
Astawanmi kallpanchachina yanapakuykunata, sinchi sasachakuypi kaq wawakunapaq, warmakunapaq hinallataq wayna sipaskunapaq. Hinallataqmi chaninchasqa kanan ñawpa llaqtakunapa yachayninkuna, warmi qarikuna. Hinallataqmi ayllukuna kay ruwaykunapi yanapakunanaku, comunidadpas qatipananmi llamkaykuna allin utaq mana allin kasqankuta, warmakunapas ruwaykunamanmi yaykunanku, pukllanankupaq huñunakuspanku ima.
Kay Programa de Cooperaciónmi riqsikun “Acuerdo Nacional, del Plan Perú 2021” allinpuni kasqanta hinallataq “Plan de Cooperación Internacional y del Plan Nacional de Acción por la Infancia y la Adolescencia 2011-2021”.
Cooperación 2012 – 2016 programam, tawaman rakisqa llamkan:
- Warmakuna kawsachiy hinallataq allin qispichiy.
- Educación básica, llapallan warmakuna allinta yachanankupaq.
- Warmakuna hinallataq wayna sipaskuna qawariy.
- Politicakuna qispichiy, llaqtapa allinnimpaq qullqi rakiy hinallataq musuq yachaykuna aypay.


text: 1Waquin runacunaga jutsaynag-tucushpan capaschari caynog nircaycan: “¡Jutsata rurag cagtaga Tayta Diosnintsi infiernuman gaycutsun!” Tsaynog niycarpis manami tantyapäcuntsu quiquincunapis jutsata ruraycashganpita infiernuman gaycushga cananpag cashganta. 2Jutsaynag-tucogcunata infiernuman gaycorga Tayta Diosnintsi juzgananpag nishgannoglami juzganga. 3Tsaynog caycaptenga ama yarpapäcuytsu jutsasapa runacunalata infiernuman gaycunanpag cashganta, sinöga jutsaynag-tucogcunatapis infiernumanmi gaycongapag. 4Tsaynog captinpis runacunata jutsata rurashganpita infiernuman jucla mana gaycuptin ama yarpapäcuytsu Tayta Diosnintsi mana juzgananpag cashganta. Payga infiernuman jucla gaycunanpa trucanga runacunata cuyapar shuyaraycan jutsa rurayta cacharinantami. 5Tayta Diosnintsi runacunata cuyapaycaptinpis waquin runacunaga jutsa ruraycunata manami cacharintsu. Tsaynog mana cachariptinmi Tayta Diosnintsi fiyupa rabiashpan juicio final junag infiernuman gaycongapag. 6Tsay junäga imanogpis cawashgan-tupumi lapan runacunata juzgangapag. 7Jutsata mana ruraypa Tayta Diosnintsi munashgannog cawagcunaga paypa naupanchömi imayyagpis cawangapag. 8Tayta Diosnintsi munashgannog mana cawagcunatami itsanga rabiashpan mana cuyapaypa infiernuman gaycongapag. 9Tsaychömi paycunaga fiyupa nacangapag. Tsaynog nacapäconga Israel runa carpis mana Israel runa carpis. 10Tayta Diosnintsi munashgannog cawagcunami itsanga pï carpis gloriaman chayar cushishga cawangapag. 11Tayta Diosnintsega lapan runacunata mana jananpaylapami juzgangapag. 12Tsaymi paypa mandamientuncunata musyagcunata y mana musyagcunatapis jutsa rurashganpita Tayta Diosnintsi juzgar infiernuman gaycongapag. 13Tsaynog captenga Tayta Diosnintsipa mandamientuncunata mayashgalanwanga manami pipis salvacongatsu, sinöga mandamientuncunata cumplegcunalatami salvangapag. 14Diospa mandamientuncunata mana musyag runacunapis lutancunata rurarga laquicärinmi. Mana musyaycarpis tsay mandamientucuna nishgannog alita rurarga tranquïlumi cawapäcun. Tsay mandamientucunata mana musyarpis paycunaga tantyanmi mana alita ruraycashganta. 16Tsaymi juicio final junag Diospa mandamientuncunata mana musyag runacunatapis jutsata rurashganpita Jesucristo juzgangapag. Tsaynog juzgananpagmi Tayta Diosnintsi Jesucristuta churashga. Tsaymi runacuna salvacunanpag may-tsaychöpis wilacuycä. 17Waquinniquicunaga Israel runa carmi Moisés escribishgan leycunata yachacushgayquipita cushishga carcaycanqui. Tsaynogpis cushishga carcaycanqui unay castantsicunawan conträtuta rurar Tayta Diosnintsi cuyashushgayquipita. 18Gamcunaga paypa leynincunata yachar waquin runacunapitapis masmi tantyanqui Tayta Dios munashganta ruranayquipag. 19Tsaynogpis mana yachagcunata yachatsinqui gapranog mana cananpag. Mana tantyagcunatapis tantyatsinqui paycunapis Tayta Diospita musyapäcunanpag. 20Tsaynoglami Moisés escribishgan leycunata yachacushga car nircaycanqui: “Wamra-japuy cagcunatapis yachatsë shumag tantyacärinanpag.” 21Tsaynog waquin runacunatapis yachaycätserga ¿imanirtag quiquiquicunaga lutancunata rurarcaycanqui? Mana suwacunanpag yachaycätserga ¿imanirtag quiquiquicunaga suwacurcaycanqui? 22Warmipis runapis adulterio jutsata mana rurananpag yachaycätserga ¿imanirtag quiquiquicunaga adulterio jutsata rurarcaycanqui? Gamcunaga Israel runa car ïdulucunata ricaytapis mana munaycarga ¿imanirtag ïdulucunapa capillanman yaycapäcunqui adornuncunata suwacunayquipag? 23Moisés escribishgan leycunata yacharpis mana cumplerga Tayta Diosnintsita manacagmanmi churarcaycanqui. 24Tsaynog cawapäcuptiqui rasuntachari Tayta Diosnintsipa palabranchöpis caynog niycan: “Gamcuna lutanta rurar cawapäcuptiquimi Tayta Diosnintsipa wilacuyninta manacagman runacuna churapäcun.” 25Gamcuna Israel runa car cuerpuyquita señalacurcaycanqui tsaynogpa salvacunayquipag cashganta yarpar. Señalacushga caycarpis Tayta Diospa waquin mandamientuncunata mana cumplerga gloriaman manami chayanquipagtsu. 26Mana señalacushga cagcunapis, Tayta Diosnintsi munashgannog cawarga, ¿manatsurag paycunapis salvashga canga? 27Mana señalacushga carpis paycunami juicio final junag caynog nishunquipag: “Señalacushga caycarpis y Moisés escribishgan leycunata shumag yachaycarpis ¿imanirtag Tayta Diosnintsita mana cäsucorgayquitsu?” 28Tsaynog caycaptenga manami mamayqui o taytayqui Israel runa cashgalanpitatsu salvashga carcaycanqui. Tsaynogpis manami cuerpuyqui señalacushga cashgalanpitatsu salvashga carcaycanqui. 29Tsaypa trucanga salvashga carcaycanqui jutsa ruraycunata cacharir lapan shonguyquiwan Dios munashgannog cawarmi. Tsaynogpami cuerpuyqui mana señalashga captinpis shonguyqui señalashganog caycan. Tsaynog cawagcunami rasunpa Israel runacunaga caycan. Paycunatami runacuna manacagman churaptinpis Tayta Diosnintsega: “Alitami rurashcanqui” nengapag.


text: 1Sansontaq unaymantaña trigo ichhuy killapi cabrachata aparikuspa warmin watukuq rirqan. Chayaspanmi nirqan: –Pasaykachiway warmiypa puñunan wasiman, nispa. Warminpa taytantaq mana kachaykurqanchu, 2aswanmi nirqan: –“Wikch'upunñachá” nirqaykin, chaymi amigoykiwan casarachipurqani. Chaywanpas kayqa sullk'a ñañachan, kurak ñañanmantaqa aswan munaycharaqtaq kanpas, payllawanña casarakapuy, nispa. 3Sansontaq nirqan: –Kunanmi ichaqa mana huchaychu kanqa Filistea runakunata imanasaqña chaypas, manataqmi hinallachu kankichis, nispa. 4Chaymanta pasapuspataq Sansonqa kinsa pachak atoqkunata hap'irqorqan, hinaspataq iskay atoqtakama chupapurata watarqospa chawpinman ichhuta churaykurqan. 5Chaymantataq chay ichhuman ninawan hap'iykuchirqan, hinaspataq Filistea runakunaq chakran chawpiman watasqa atoqkunata kacharparirqan. Chay ninataqmi phawarispa ruphaykapurqan sayashaq trigo chakrakunata, winaychasqaña kashaqkunatapas, uvas chakrakunatapas, olivos chakrakunatapas. 6Chaymantan Filistea runakunaqa tapupakuspa nirqanku: –¿Pin kayta kanaykuwanchis? nispa. Wakin runakunataq willarqanku: –Timnat runaq qataynin Sansonmi kanaykamun, warminta amigonman qoykapusqanmanta, nispa. Chaymi Filistea runakunaqa rirqospa chay warmita taytantawan kanaykurqanku. 7Chaymantan Sansonqa nirqan: –Chay hinatataq ruwankichis chayqa, ñoqapas manan hinallachu kasaq, qankunamantaqa vengakusaqpunin, nispa. 8Chaymantataq waq'a hinaraq Filistea runakunata ñut'urqarirqan, hinaspan Etam qaqa wasiman tiyaq rirqan. 9Filistea runakunataq Judá aylluq hallp'anman wichaykuspa chaypi karpakurqanku, hinaspan Lehi llaqtaman phawaykurqanku. 10Chaymi Judá ayllu runakunaqa paykunata tapurqanku: –¿Imanaqtintaq ñoqaykuwan maqanakuqri hamunkichis? nispa. Filistea runakunataq nirqanku: –Sansón hap'iqmi hamushayku, imaynatachus ruwamuwasqankuta hina paytapas ruwanaykupaq, nispa. 11Chaymantataq Judá ayllumanta kinsa waranqa runa Etam qaqa wasiman rispa Sansonta nirqanku: –¿Manachu yachanki Filistea runakunaq kamachinpi kashasqanchista? ¿Imatan chayta ruwamuwankiku? nispa. Sansontaq paykunata nirqan: –Imaynatan ñoqata ruwawarqanku, chhaynatan paykunatapas ruwamurqani, nispa. 12Paykunataq nirqanku: –Qan hap'iqmi hamushayku, Filistea runakunaman apanaykupaq, nispa. Sansontaq nirqan: –Sut'inta niwaychis mana wañuchiwanaykichista, nispa. 13Hinan nirqanku: –Manan wañuchisqaykikuchu, aswanpas Filistea runakunaman apanallaykupaqmi hap'isqaykiku, nispa, hinaspataq mosoq waskhakunawan t'eqerqospa qaqa wasimanta horqomurqanku. 14Lehikama chayachimuqtinkutaq, Filistea runakunaqa kusikuymanta qaparkachaspa taripamurqanku, ichaqa Señor Diospa Espiritunmi Sansonta wakmanta kallpacharqan. Hinan Sansonpa rikran t'eqesqankuqa ruphasqa lino hina tukurqan, makin watasqa watanakunapas urmaqarqan. 15Hinan huk manaraq unay wañusqa asno qhaqllinta hoqarirqospa, waranqa runata wañurqarichirqan. 16Hinaspataq nirqan: –Asno qhaqllinllawanmi monton-montonta montonarqoni. Asno qhaqllinllawanmi waranqa runata sipirqarini, nispa. 17Chayta nispan asno qhaqllintaqa chanqarqan, hinan chay cheqasta suticharqan “Qhaqllin Moqo” nispa. 18Chaymantataq pasaqta unu ch'akiywan Sansonqa hap'ichikurqan, chaymi mañakuspa Señor Diosta nirqan: –Qanmi, Señorníy, paykunata atipachiwarqanki. Kunanri, ¿hinachu unu ch'akiymanta wañusaq mana iñiqkunaq hap'isqan? nispa. 19Chaymi Señor Diosqa Lehipi ch'aki p'uktumanta unuta phullpuchimurqan, chay unuta ukyaykuspataq Sansonqa qhalicharikurqan. Chayraykun chay cheqasta suticharqan “Waqyakuqpa Pukyun” nispa, chaytaq kunankama kashan. 20Filistea runakuna kamachikushaqtinkun Sansonqa iskay chunka watantin Israel runakunaq uma qollanan karqan.


text: 1Chantá Tata Diosqa Jobman parlamorqa manchay laqha muyoj wayramantapacha, nerqataj: 2Pitaj qan kanki yuyaychasqasniymanta iskayrayanaykipajri, chay parlasqasniykiwan mana yachayniyoj kasqaykita rikuchinaykipajri? 3Kunanqa wapu kasqaykita rikuchiway, kay tapusqaymantaj kutichiway: 4Kay pachata ruwashajteyqa, maypitaj kasharqankiri? Niway, sichus qan cheqamanta kay imasta yachanki chayqa. 5Qan yachankichu pichus kay pachaj medidasninta churasqanta? Yachankichu pichus q'aytuwan jina kay pachata midisqanta? 6Yachankichu ima patapichus kay pacha sayasqa kasqanta? Pitaj chay cimiento esquina jatun rumita churarqa, 7maypachachus ch'askas uj kunkallata takisharqanku, maypachatajchus wawasniy janaj pachapi kusikusharqanku, chaypacha? 8Mama qocha rikhurimushajtin, pitaj yakusninta jark'acherqa uj cheqallapi kanampaj? 9Noqaqa phuyuwan mama qochata p'achallicherqani, laqhatataj janantasninmanta churarqani. 10Noqa nerqani mama qochaqa maykamachus kananta; punkusninta wisq'arqani, llaverqanitaj. 11Chantá nerqani: Kaykamalla chayanki, kaymanta astawanqa amaña pasankichu. May chhikanta oqharikuspa qhollchoqeyasqaykeqa kayllapi wajtakonqa, nispa. 12Jayk'ajpis kawsayniykipi kamacherqankichu sut'iyamunanta, inti llojsimunantataj? 13Jayk'ajpis kamacherqankichu sut'iyay yurajyamunanta, sut'iyamunantataj; k'anchaypis jallp'aman k'anchamunanta, sajra runastaj pakakamunankuta? 14Chaymantataj orqoj puntasnin rikhurimun, uj p'acha jinataj imaymana coloresman tukurin. 15Sajra runaspajrí mana k'anchay kanchu, may jinata oqharikushaj makipis p'akikun. 16Mama qochaj ukhunman, maykunamantachus yaku jutumushan, chayman chayarqankichu? Jayk'ajpis chay laqhayasqa ukhunta qhawarispa purerqankichu? 17Jayk'ajpis rikorqankichu wañuypa punkunta? Wañuy llanthoj punkusninta jayk'ajpis qhawarerqankichu? 18Qanqa yachankichu may chhikanchus kay pacha kasqanta? Niway ari, sichus yachanki chayqa. 19Maynintataj rina k'anchaypa wasinman chayanapajri? Maynejpitaj laqhayaypis tiyakunri? 20Yachankichu kay pachaj k'uchusninkama chaykunata apachiyta, watejmantataj wasinkuman kutichiyta? 21Qanqa yachanaykiña ari Job, kay chhika watasniyojña kankipisqa; chay imas ruwakunampajqa karqankiñachari. 22Qanqa rikunkichu maypichus jallch'ani rit'ita, granizota ima, 23llakiy kajtin, chayrí wañuchinaku maqanakupi ch'ajwa kajtin apachimunaypaj? 24Ima ñankunatataj k'anchayqa ch'eqeranri? Ima ñankunatataj inti llojsimuynejmanta wayraqa kay pachaman junt'aykamunri? 25Pitaj paraman punkuta rikuchinri? Pitaj qhon qhonkunaman, lliuj lliujkunamanwan ñanta rikuchinri? 26Jinamanta ch'in pampapi paramun, maykunapichus mana pipis tiyakunchu, chaypi, 27chay jina wijch'usqa ch'aki jallp'asta qarpanampaj, qhorastapis chaykunamanta llojsichimunampaj. 28Pitaj parajtawan, chhullajtawan tatankuri? 29Pitaj chhullunkajtawan, escarchajtawan mamankuri? 30Pitaj yakuta chhullunkaman tukuchin, mama qochaj patantapis sayarparichin. 31Cabrilla nisqa ch'askasta qanqa watayta atiwajchu, chayrí Orión ch'askaj watanasninta phaskayta atiwajchu? 32Qanqa maychus llojsimunan horata sut'iyay ch'askata orqhomuwajchu? Jatun Kaj Osa, Juch'uy Kaj Osa nisqa ch'askasta ñawpajman pusayta atiwajchu? 33Cieloj leyesninta rejsinkichu? Kunanqa qanchu chay leyesman jina kay pachata kamachishanki? 34Phuyusta kamachiyta atiwajchu, p'ampaykunasunkama paramunampaj? 35Sichus lliuj lliujta waj cheqaman kachayta munanki chayqa, kutichisunkichu: Kaypi kashani, nillaway imatachus ruwanayta, nispa? 36Pitaj yachayta qorqari ibis nisqa piliman, chayrí galloman? 37Pitaj chay jina yachayniyoj kanman mashkhachus phuyus kasqanta yachanampaj? Pitaj paramunampaj chay phuyumanta yakuta jich'amuyta atinman, 38jallp'apis k'urpasman tukunampaj, k'urpaspis paykunapura ujllaman tukunankupaj? 39Qanchu leonaspajqa aychata mask'apunki, uñasninku sajsakunankukama mikhunankupaj 40jusk'usninkupi pakakushaspa, chayrí khishkas ukhumanta wateqashaspa? 41Pitaj qharqañasman mikhuchin, irpasninku mikhunata mask'ashajtinku, may jinata qhaparispa mañakushajtinku? nispa nerqa Tata Diosqa.


text: 1Waquin runacunaga jusaynag-tucuyashpan capascher nicäyan: “¡Jusalicog cagtaga Tayta Diosninsi in ernuman gaycusun!” Sayno nicarpis manami tantyayansu quiquincunapis jusalicuycäyashganpita in ernuman gaycush cayänanpä cashganta. 2Jusaynag-tucogcunata in ernuman gaycorga Tayta Diosninsi juzgananpä nishgannölami juzganga. 3Sayno caycaptenga ama yarpäyaysu jusasapa runacunalata in ernuman gaycunanpä cashganta, sinöga jusaynag-tucogcunatapis in ernumanmi gaycongapä. 4Sayno captinpis runacunata jusalicuyashganpita in ernuman jucla mana gaycuptin ama yarpäyaysu Tayta Diosninsi mana juzgananpä cashganta. Payga in ernuman jucla gaycunanpa trucanga runacunata cuyapar shuyaraycan jusalicuyta cachariyänantami. 5Tayta Diosninsi runacunata cuyapaycaptinpis waquin runacunaga jusalicuycunata manami cachariyansu. Sayno mana cachariyaptinmi Tayta Diosninsi yupa rabiashpan juicio nalcho in ernuman gaycongapä. 6Say junäga imanöpis cawashgan-tupumi lapan runacunata juzgangapä. 7Mana jusalicuypa Tayta Diosninsi munashganno cawagcunaga paypa naupanchömi imayyagpis cawayangapä. 8Tayta Diosninsi munashganno mana cawagcunatami isanga rabiashpan mana cuyapaypa in ernuman gaycongapä. 9Saychömi paycunaga yupa nacayangapä. Sayno nacayanga Israel runa carpis mana Israel runa carpis. 10Tayta Diosninsi munashganno cawagcunami isanga pï carpis gloriaman char cushish cawayangapä. 11Tayta Diosninsega lapan runacunata mana jananpaylapami juzgangapä. 12Saymi paypa mandamientuncunata musyagcunata y mana musyagcunatapis jusancunapita Tayta Diosninsi juzgar in ernuman gaycongapä. 13Sayno captenga Tayta Diosninsipa mandamientuncunata wiyashgalanwanga manami pipis salvacongasu, sinöga mandamientuncunata cumplegcunalatami salvangapä. 14Diospa mandamientuncunata mana musyag runacunapis lutancunata rurarga laquicuyanmi. Mana musyaycarpis say mandamientucuna niyashganno alita rurarga tranquïlumi cawayan. Say mandamientucunata mana musyarpis paycunaga tantyayanmi mana alita ruraycashganta. 16Saymi juicio nalcho Diospa mandamientuncunata mana musyag runacunatapis jusalicuyashganpita Jesucristo juzgangapä. Sayno juzgananpämi Tayta Diosninsi Jesucristuta churash. Saymi runacuna salvacuyänanpä may-saychöpis wilacuycä. 17Waquinniquicunaga Israel runa carmi Moisés guelgashgan leycunata yachacushgayquipita cushish caycäyanqui. Saynöpis cushish caycäyanqui unay castansicunawan conträtuta rurar Tayta Diosninsi cuyayäshushgayquipita. 18Gamcunaga paypa leynincunata yachar waquin runacunapitapis masmi tantyanqui Tayta Dios munashganta ruranayquipä. 19Saynöpis mana yachagcunata yachasinqui gaprano mana cayänanpä. Mana tantyagcunatapis tantyasinqui paycunapis Tayta Diospita musyayänanpä. 20Saynölami Moisés guelgashgan leycunata yachacush car nicäyanqui: “Wamra-japuy cagcunatapis yachasë shumag tantyacuyänanpä.” 21Sayno waquin runacunatapis yachaycäserga ¿imanirtä quiquiquicunaga lutancunata ruraycäyanqui? Mana suwacuyänanpä yachaycäserga ¿imanirtä quiquiquicunaga suwacuycäyanqui? 22Warmipis runapis adulteriucho mana cayänanpä yachaycäserga ¿imanirtä quiquiquicunaga adulteriucho caycäyanqui? Gamcunaga Israel runa car ïdulucunata ricaytapis mana munaycarga ¿imanirtä ïdulucunapa capillanman yaycuyanqui adornuncunata suwacunayquipä? 23Moisés guelgashgan leycunata yacharpis mana cumplerga Tayta Diosninsita manacagmanmi churaycäyanqui. 24Sayno cawayaptiqui rasuntacher Tayta Diosninsipa palabranchöpis nican: “Gamcuna lutanta rurar cawayaptiquimi Tayta Diosninsipa wilacuyninta manacagman runacuna churayan.” 25Gamcuna Israel runa car cuerpuyquita señalacuycäyanqui saynöpa salvacunayquipä cashganta yarpar. Señalacush caycarpis Tayta Diospa waquin mandamientuncunata mana cumplerga gloriaman manami chäyanquipäsu. 26Mana señalacush cagcunapis, Tayta Diosninsi munashganno cawarga, ¿manasurä paycunapis salvash cayanga? 27Mana señalacush carpis paycunami juicio nalcho niyäshunquipä: “Señalacush caycarpis y Moisés guelgashgan leycunata shumag yachaycarpis ¿imanirtä Tayta Diosninsita cäsucuyargayquisu?” 28Sayno caycaptenga manami mamayqui o taytayqui Israel runa cayashgalanpitasu salvash caycäyanqui. Saynöpis manami cuerpuyqui señalacush cayashgalayquipitasu salvash caycäyanqui. 29Saypa trucanga salvash caycäyanqui jusalicuycunata cacharir lapan shonguyquicunawan Dios munashganno cawarmi. Saynöpami cuerpuyqui mana señalash captinpis shonguyquicuna señalashno caycäyan. Sayno cawagcunami rasunpaypa Israel runacunaga caycäyan. Paycunatami runacuna manacagman churayaptinpis Tayta Diosninsega: “Alitami rurashcanqui” nengapä.


text: 1Warmin Safirawan Ananíaspis çhacranta ranticuycur, llutanta ruraran. 2Sumaj parlanacur, çhacranpa çhaninta puchuchicuran. Waquillanta Jesúspa caçhancunapa maquinman çhuraran. 3Chaura waquillanta çhayachishanta musyar, Pedro tapuran: Ananías, ¿imanirtaj Supay maquichacushunayquita aunishcanqui? ¿Imanirtaj Espíritu Santuta llullapaycanqui? ¿Imanirtaj: Çhacräpa çhaninta llapanta apamushcä nir waquinta puchuchicushcanqui? 4Çhacrayqui quiquiquipa casha. Çhacrayquipa çhaninpis quiquiquipa casha. Quiquiquipa caycaptin, ama llullacunquimanchu caran. Mana nuwatachu llullapämashcanqui. Manchäga quiquin Tayta Diosninchita llullapashcanqui nir. 5- 6 Nishanta wiyar, Ananías wañucäcusha. Müsucuna yaycurcur, ayanta pituran. Jinarcur pampaycäriran. Ananías wañucäcushanta mayar, llapan runa juyupa manchapacuran. 7Chaypita ishcay-quimsa ürata Ananíaspa warmin Safirapis çhayasha. Payga runan wañushanta mana musyaranchu. 8Çhayaptin, Pedro tapuriran: ¿Rasunpachu majayqui willamashanuylla çhacrayquita ranticushcanqui? nir. Chaura Safira niran: Au, chayllaçhümi ranticushcä. 9Pedruna niran: ¿Imanirtaj majayquiwan parlanacushcanqui Espíritu Santuta llullapänayquipaj? Majayquita pampaj müsucuna yaycaycämunna. Jamtana pampaj apacushunquipaj. 10Niycaptillan, Pedrupa ricay ñawinçhu Safira wañucäcuran. Müsucuna çhayar, wañushta tariran. Wañushta tarir, apacuran majanwan jaganacushllata pampaycärinanpaj. 11Ananíaswan Safira wañushanta mayar, jutucaj irmänucunapis, mana irmänucunapis sumaj mancharicäcuran. 12Jesúspa caçhancuna Tayta Diosninchi camacächiptin, runacunata sumaj yanaparan. Ricashanta tantiyayta mana atiparsi, runacuna sumaj cushicäriran: Tayta Diosnillanchi chay-niraj jishyaçhucunata allchacächin nir. Irmänucunapis Tayta Diosninchipa wasinman yaycur, Salomónpa puncunçhu jutucaj. 13Waquin runacuna irmänucunata alli ñawinpa ricarsi, tallupayta manchacuran. 14Chaynuy captinsi, warmi ullgupis waran-waran Tayta Diosninchipa shiminta çhasquicuran. Payman yupachicuran. Çhasquicujcuna achcajmi yapacaran. 15- 16 Jerusalén marcaçhu Pedro puriptin, mashtacuntinta, jirgantinta jishyaçhucunata wajtaman jurguran: Pedrupa llantuyllanwansi allchacangam nir. Chimpan marcacunapitasi chay-chicaj shuntacaran. Apamuran jishyaçhucunata, supay pucllacushan runacunata. Jesúspa caçhancuna llapallanta allchacächiran. 17Chaura mayur cürawan achcaj saduceucunapis juyupa ullgucaycäriran. 18Chaymi Jesúspa caçhancunata charicurcur, carsilman wiçhgaran. 19Wiçhgaraycächiptin, Tayta Diosninchi caçhamushan anjil chacaypa çhayar, carsil puncuta quiçhariran. Jesúspa caçhancunata jurgurir, niran: 20Tayta Diosninchipa wasinman ayway. Llapan runata sumaj willapay Tayta Diosninchipa maquinçhu cawananpaj. 21Warannin tuta anjil nishannuylla Jesúspa caçhancuna Tayta Diosninchipa wasinman yaycurir, llapan runata willapaycaran. Chaycaman yanapajnincunawan mayur cüra jayachiran llapan mayur Israel runacunata sisyunta rurapäcunanpaj. Jinarcur: Jesúspa caçhancunata apamuy nir carsilman caçharan. 22Carsilman çhayarmi ichanga, Jesúspa caçhancunata mana tariranchu. Chaymi cutircur, willaran: 23Taytacuna, carsil puncuta sumaj wiçhgaraycajta tarishcä. Puncunçhüpis täparcaycasha. Puncuta quiçharirmi ichanga, ruriçhu pitapis mana tarishcächu nir. 24Chaura Tayta Diosninchipa wasinta täpaj murucucunapa capitanninwan mayur cüracuna: ¿Imaraj canga, au? nir mancharicäcuran. 25Upatash caycaptin, juc runa çhayaran: Carsilman wiçhgachishayqui runacuna Tayta Diosninchipa wasinçhu carcaycan. Runacunata willapaycan nir. 26Chaynuy niptin, Tayta Diosninchipa wasinta täpajcunapa mandajnin murucuncunata pushacurcur, Tayta Diosninchipa wasinman aywaran Jesúspa caçhancuna ashij. Tarirga, mana yatapällar aparan: Runacuna sajmaramäshun-ima nir. 27Llapan mayur Israel runacuna juturpashanman çhayachiptin, mayur cüra niran: 28Rinriquiçhu willaraj chay Jesúspa shiminta mana willapäcunayquipaj. Rinriquiçhu willaycaptï, ¿imanirtaj mana wiyacamashcanquichu? Cananga Jerusalén marcaçhu llapan runata tantiyachishcanqui. Jinarcurpis jitapaycämanqui: Paycuna Jesústa wañuchisha nir. 29Chaura caçha-masincunawan Pedro niran: Jamcuna mana munaptiquisi, Tayta Diosninchita wiyacunä. Runapa shiminta mana wiyacümanchu. 30Jamcuna rusçhu Jesústa wañuycachiptiquisi, unay auquillunchicuna manchapacushan Tayta Diosninchi payta cawarachimusha. 31Jinarcur dirïcha-caj lädunman çhurasha mandäshinanpaj. Jesústa çhurasha maquinçhu cawachimänanchipaj, washämänanchipaj. Chaymi Israel runacuna wanacuptin, jucha aparicushantapis jungaycur mana yarparanganachu. 32Rimashäta musyä. Espíritu Santupis musyan. Paypa maquinçhümi llapan wiyacujcunata Tayta Diosninchi purichin. 33Chaynuy niptin, sisyun ruraj mayur Israel runacuna juyupa ullgucaycäriran. Jesúspa caçhancunata wañurachiyta munaran. 34Mandaj-masin Gamalielmi ichanga wañuchinanta miçharan. Payta fariseu runa captin, yaçhaj captin, llapan Israel runacuna alli ricaran. Paymi Jesúspa caçhancunata wajtaman jurgurachiran. 35Jurguriptin, llapan mayur Israel runa-masincunatana niran: Taytacuna, cay runacunata imatapis ruranayquipaj sumajraj yarpaçhacunquiman. 36Teudaspa willapanta musyanqui, ¿au? Ishcay-quimsa watatanash ullgur: Mandaj cä nir auturdäcunata ticrapuran. Maquinçhüpis çhuscu paçhac (400) runatash purichiran. Chay Teudasta wañuycachiptinshi ichanga, mashtaypa-mashtar jatirajnincuna aywacäriran. Llapallan illaricäcuran. 37Jipatapis llapan runata yupachishan wichan Galilea marcapita Judas auturdäcunata ticrapuran. Payta achcaj runa jatirpararan. Judasta wañuycachiptinmi ichanga, llapan mashtaypa-mashtar aywacäriran. Llapallan illaricäcuran. 38Taytacuna, sumaj wiyaycallämay. Cay runacunata imatapis ama rurashunchu. Imata ruracuptinpis, ama miçhäshunchu. Umallanpita jurgurcur willapäcuptin, jungacaypa aywangapaj. 39Tayta Diosninchipa shiminta willacuptinmi ichanga, imanuypa jungacächiyta munarpis, mana camäpacushunpächu. Chaymi sumaj yarpaçhacushun. Tayta Diosninchita ima chapata rurarushuwan. Gamaliel piñacuptin, llapan mayur Israel runa-masincuna wiyacuran. 40Chaypita Jesúspa caçhancunata yapay ruriman jayachiran. Jinarcur sumaj wascarillar, caçhariycuran: Cananpita shimiquita amucuy. Jesúspita ama willacunquinachu nir. 41Jesús-janan wascaptinsi, pampaman çhuraptinsi, cushicuran. Sisyunpita mayur Israel runacuna ricapaycaptin, cushishallana llucshicuran. 42Miçhaycaptinsi, Jesúspa caçhancuna Tayta Diosninchipa wasinçhüpis, wasicunaçhüpis waran-waran willapäcuran: Jesúsga Washäcujninchi. Payta Tayta Diosninchi caçhamusha jishpichimänanchipaj nir.


text: 1Rey Darío tawa watastaña kamachishajtin, Quisleu nisqa jisq'on kaj killamanta tawa kaj p'unchaynimpi, profeta Zacariasman Tata Dios parlarqa. 2Jaqay tiempopi Betel llajtayojkuna kachasqanku Sarezerta, Regem-melecta, runasninta ima, Tata Diospa yanapayninta mañakoj. 3Jinapi, Tukuy Atiyniyoj Tata Diospa Templompi kaj profetasta, jinataj sacerdotesta tapoj rispa, nerqanku: Llakiy p'achawan p'achallikullasqaykuchu, ayunotapis ruwallasqaykupunichu, sapa wata phishqa kaj killapi, imaynatachus kunankama ruwasharqayku, jinallatapunichu? nispa. 4Chantá Tukuy Atiyniyoj Tata Diosqa noqaman parlamuwaspa, nerqa: 5Kayta niy tukuy aylluyman, jinataj sacerdotesmampis: Qankuna llakiy p'achawan p'achallikunkichej, ayunotataj ruwankichej phishqa kaj killapi, qanchis kaj killapipis qanchis chunka watastaña. Chaywampis chaytaqa mana Noqata yupaychanawaykichejpajchu ruwankichej. 6Chantá mikhuspa, ujyaspataj, chaytapis qankunallapaj ruwarqankichej. 7Manachu kay kikin Simi Nisqastaqa Tata Dios parlarqa ñawpa profetasnejta, maypachachus Jerusalén runaswan junt'a kasharqa, nitaj ni ima ch'ajwapis kasharqa, jinallataj karqa qayllampi kaj llajtaspis Neguevpi, jinallataj vallesnimpipis, chaypacha? nispa. 8Tata Diosqa profeta Zacariasman parlaspa, nerqa: 9Kaytamin Noqa kamachini: Cheqan yuyaypi purejkuna kaychej, khuyakojkuna, allin k'achastaj kaychej ujkuna ujkunapaj. 10Ama ñak'arichiychejchu viudasta nitaj wajcha wawasta, nitaj forasterosta, nillataj wajchastapis. Ama yuyallaychejpischu ujkuna ujkunata ima sajratapis ruwanakuytaqa, nispa. 11Runastajrí mana kasuta ruwarqankuchu. Tukuyninku wasanchakuwarqanku, mana uyarejtaj tukorqanku. 12Sonqosninkuta may chuki rumita jina rumiyacherqanku, chantá Tukuy Atiyniyoj Tata Diospa kamachisqasninta, yachachiyninkunatapis mana kasorqankuchu, mayqentachus ñawpa profetasninman Espiritunnejta willarqa, chayta. Chayraykumin Tata Diosqa manchaytapuni phiñakuspa, nerqa: 13Imaynatachus wajyashajtiy, paykuna mana uyariwayta munarqankuchu, ajinallatataj Noqapis qhaparikamushawajtinku, mana uyarisajchu. 14Chayrayku uj muyoj wayrawan jina tukuy nacionesman paykunata ch'eqeracherqani mana rejsisqa llajtasman, chay qhepatataj chay nacionninkoqa ni pejpa tiyakunan uj ch'in pampaman tukorqa. Chay jina k'acha nacionta llakiyta ch'inyarparicherqanku.


text: 1Anataq mañakuspa nirqan: –Señor Diosníy, tukuy sonqoymantan kusikushani, qanmi mosoq kallpa qoqniy kanki. Kunanqa kanmi simiypas awqaypaq, chayraykun qespichiwasqaykimanta kusikushani. 2Señor Diosníy, manapunin qan hina ch'uyaqa kanchu, manan huk diosqa kanchu, manan qan hina hatun Qaqaqa kanchu. 3Upallaychis, umata hoqarispa sinchi rimaqkuna, ch'inllaña kaychis, kallpawan rimaqkuna, Señor Diosmi tukuy imaymana yachaqqa, paymi tukuy ruwasqakunata chaninchaqqa. 4Kallpasapakunaq p'eqtantan p'akin, mana kallpayoqkunatataq kallpachan. 5Askha mikhunayoqkunan qonqaylla mana kapuqtin llank'apakapushanku, yarqasqa mana imayoqkunataq hunt'asqa mikhunayoq rikhuripurqanku, mana wachakuq warmipas qanchiskaman wachakapun, askha wawayoqtaqmi mana wachakuqman tukupun. 6Señor Diosmi kawsay qechuqpas kawsay qoqpas, payllataqmi wañuy pachaman uraykachiqpas, chaymanta kawsarichimuqpas. 7Señor Diosmi wakinta wakchayachin, wakintataq qhapaqyachin, wakinta huch'uyyachin, wakintataq hatunyachin. 8P'enqaypi kashaq wakchatapas qhapaqyachinmi, mana imayoqtapas wakcha kayninmanta horqonmi, kamachikuqkunawan kuska tiyananpaq, paykunawan kuska yupasqa kananpaq. Señor Diosmi pachaq takyananta ruwaqqa, chay patamanmi kay pachata churaykurqan. 9Diosmi pay sonqo runankunata waqaychan, mana allin runataq kaq tutayaqpi chinkapun. Manan pipas pay kikillanpa kallpanwanqa atipanchu, 10Señor Diosmi awqankunata lliwta ñut'unqa, hanaq pachamantan paykuna pataman t'oqyamunqa. Señor Diosqa teqsimuyuntintan juzganqa. Reynintan ichaqa kallpachanqa, akllakusqantan atipachinqa, nispa. 11Elcanan Ramá llaqtapi wasinman kutipurqan, wawataq Eliwan kuska Señor Diosta servispa qhepapurqan. 12Elipa churinkunataq Diosta mana manchakuq millay karqanku. 13Pipas Señor Diosman sacrificiota haywayta munaspa aychata t'impuchishaqtinmi, sacerdoteq kamachinqa kinsa puntayoq trinche apaykusqa hamuq, 14chayllaraq aycha t'impushaqtinmi, chay trinchewan mankaman sat'iykuspa wakin aychata sacerdotepaq aparikuq. Paykunaqa chay hinallatapunin Siloman hamuq llapa Israel runakunawan ruwasharqanku. 15Hinallataq manaraq wiranta rupharqoshaqtin, chay kamachiqa haywaqkunaman aycha mañakuq hamuq: Qoway hanku aychallata sacerdoteq q'aspachikunanpaq, t'impusqa aychataqa manan munanchu, nispa. 16Chaymi pillapas: Wirantaraqyá ruphachun, chaymantaqa apashankichá, niqtinqa: Manan, kunanpunin munani qowanaykita, mana chaytaqmi qechurqosqayki, nispa niq. 17Chay hinan Señor Diospa qhawarinanpaq waynakunaq huchanqa sinchipuni karqan, Señor Diospaq qosqa ofrendakunata mana kaqpaq hap'isqankurayku. 18Chaykaman Samuelqa Señor Diosta linomanta unkuyoq servisharqan. 19Sapa watallan Anaqa p'achata ruwaspa apamuq, qosantin sacrificio haywaq Silo llaqtaman wichaspanku. 20Chaypin Eliqa Elcanata warmin Anatawan saminchaykuq: Señor Diosyari kunanqa kay wawaq rantinpi askhataraq qosunkichis, nispa. Paykunataq wasinkuman kutipurqanku. 21Hinan Señor Diosqa Anamanta yuyarikurqan, chaymi payqa wiksallikurqan, wachakurqantaq kinsa qhari iskay warmi wawakunata. Chaykamataq Samuelqa Señor Diosta servispa hatunña wiñasharqan. 22Eliqa sinchitañan machuyaykapusharqan, churinkunaq Israel runakunata millay ruwasqantapas uyarishallarqanpunin, Dioswan Tupana Karpa haykuna punkupi llank'aq warmikunawan puñusqankutapas. 23Chaymi Eliqa paykunata nirqan: –¿Imaraykun chay hinata ruwankichis? Ñoqamanqa llaqtantin runan willawanku imaymana mana allin ruwasqaykichista. 24¡Wawallaykuna, saqepuychisyá! ¡Llaqtantin runakunaq willakusqanqa sinchi mana allinmi! 25Huk runachus runamasin contra huchallikun chayqa, kanmi Dios payta chaninchananpaq, Señor Dios contrachus huchallikun chayqa, ¿Piñataq paymanta valepakuq kanqa? Nishaqtinpas taytankuq nisqantaqa manan kasurqankuchu, chayraykun Señor Diosqa yuyaykurqanña paykuna wañuchiyta. 26Chaykamataq Samuel waynaqa Señor Diospa qayllanpi wiñasharqan, runakunaqpas allinpaq hap'isqan. 27Diospa profetantaq Eliman hamuspa nirqan: –Señor Diosmi nin: Ñawpa taytayki Aaronmanqa sut'itan rikuchirqani, Egipto rey Faraonpa kamachin kashaqtinku. 28Chaypin llapan Israel ayllukunamantapas paypa ayllunta akllakurqani, sacerdoteykuna kanankupaq, ñawpaqeypi unkuwan churakunankupaq, altarniy patapi sacrificiota haywawanankupaq, inciensotapas q'apachimuwanankupaq. Hinallataq llapan Israelpa ofrenda apamusqankumanta kawsanankupaq qorqani. 29¿Imanaqtintaq qanri ñoqaq kamachikusqay ofrendakunata sacrificiokunatapas mana valeqpaq qhawarinki? ¿Imanaqtinmi ñoqamanta aswanta churiykikunata hatunchanki? ¿Imanaqtinmi llaqtaypa ofrenda apamusqanmanta allinninkunawan wirayachishanki? nispa. 30Chaymi Israelpa Diosnin Señorqa nin: Ñoqan prometekurqani ñawpa taytaykiq ayllunman qanpa aylluykimanpas ñoqata wiñaypaq serviwanankupaq. Kunanmi ichaqa manaña prometekusqayta ruwasaqñachu. Ñoqa hatunchawaqniytaqa hatunchasaqmi, pisichawaqniytapas pisichallasaqtaqmi. 31Kunanqa chayamushanñan taytaykiq aylluntapas qantapas chinkachipunay p'unchay, manañan kanqañachu hukllapas yuyaq kanankama kawsaq. 32Qanmi llakisqa munapayaspa qhawanki Israel llaqtay saminchasqayta, manataqmi qanpa aylluykimantaqa hukllapas yuyaq kanankama kawsaq kanqachu. 33Chaywanpas saqesaqraqmi aylluykimanta hukninta serviwananpaq, paymi ñawsayapuspa llakikusqanpi tukukunqa, wakintaq kallpallankupiraq kashaqtin wañurqachisqa kanqaku. 34Churiyki Ofniwan Fineespiwanmi huk p'unchayllapi wañupunqaku, kaymi reqsinaykipaq señal kanqa. 35Ñoqan ichaqa huk allin sacerdoteta akllakusaq, tukuy munasqaytan payqa ruwanqa, miraynintaqmi allin sayaq kanqa, aceitewan hawisqa reypa qayllanpipas tukuy p'unchay servinanpaq. 36Aylluykipi qhepaq runakunataqmi llapanku payman k'umuykunqaku, huk pisi t'antata huk pisi qolqetawan mañakunankupaq. Ninqakutaq: Ama hinachu kay, valekuykikun, sacerdoteq ima ruwanallanmanpas churaykuwayku, chay hinapi imallapas mikhunayku kananpaq, nispanku.