text:
Anaphilaksiya
Kay Anaphilaksiya (gr. AvaφuλaEίa, lat. Anaphylaxia, kast. Anafilaxia) huk sinchi alérgica kutichina utqhaytapacha ch’ampayan chanta wañuyman apawasunman.[1] Aswan riqsikuq sintomasqa kanku erupción siqsikuwan, kunkamanta punkiy, chanta pisi yawarmanta presión ima. Aswan riqsikuq causasqa qhañiykuna manchay wach’iykuna insectosmanta ima kanku, mikhunamanta chanta jampikunamanta ima. Kay patofisiológico ñiqipi, kay anafilaxia kaqpata causanqa kay wakin yuraq yawar células kaqmanta kacharpariynin kan kaykunaqa kay inmunológico kaqrayku manchay kay mecanismos mana inmunológicos kacharparisqas karqanku. Diagnosticonqa t’inkikun kay rikhuriyninkunaman sintomasninmanta chanta rikukuyninkunamanta ima. Ñawpaq jampiyninqa kachkan huk t’uqsina kay epinefrina kaqmanta, kaytaq wak ruwaykunawan hunt’achikun.
Tantiyakun kay 0,05 kaqmanta 2% kaqkama tukuypacha runakunaqa mayk’aqpas kay anafilaxia unquywan kanqanku ñin, chanta kay porcentajesqa wiñachkan ñin. Kay simiqa hamun kay griegas simikunamanta ἀvά ana, ñiqay chanta φύλaEις filaxis, hark’akuy.
Yuyarina
- 1 Síntomas / Watupanakuna
- 2 Causas / Qallakuna
- 3 Patofisiología
- 4 Diagnóstico / Reqsichisa
- 5 Hark’akuy
- 6 Jampiynin
- 7 Ñawpachasqa willay
- 8 Epidemiología
- 9 Ñawpa willaynin
- 10 Taripaynin
- 11 Willaykuna
- 12 Hawamanta t’inkiykuna
Síntomas / Watupanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa achkha huk hina sintomasniyuq rikhurin chininikuna manchay phanikuna thaskiyninman hina [2][3] huk 5 kaqmanta 30 chinini kaqman qallariyninwan kan chay sichus rikuchikuyqa intravenosamanta chayqa, chanta 2 phanimanta sichus mikhunamanta chayqa. [4] Aswan riqsisqa unquq partesqa kanku: qara (80–90%), samaymanta aparato (70%), sistema gastrointestinal (30–45%), sunqu chanta yawarmanta vasos ima (10–45%), chanta kay chawpi sistema nervioso ima (10–15%)[3], iskay zonaswan manchay aswanwan unqusqas.[5]
Qara[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sintomaspiqa aswanta rikukun urticaria generalizada, siqsiku, erupción manchay simimanta punkiy.[6]Chay punkiyniyuq kaqkuna manchay angioedema kaqniyuq qarankupas ruphakuchkanman hina sientenkuman manataq siqsikutaqa. [4] Qallumanta manchay kunkamanta punkiyqa huk 20% hinata casosmanta rikhurin.[7] Wak sintomasqa kanman qhuña chanta punkiy kay conjuntivakaqmanta.[8] Qarapas huk anqas llimp’i hinaman tukupuchkanman kay pisi oxígeno kaqrayku.[8]
Samaymanta Aparato[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Samaymanta síntomas rikhurinkuman kay mana aire kanman hina, ansaqiykuna manchay sinqa tapasqaima.[6] Ansaqiykunaqa qukun kay bronquiales aychakunamanta kharkatiyrayku [9], Sinqa tapasqaqa t’inkisqa kachkan kay tapaywan hatun vías secundarias punkiyman.[8] Chantapas ch’akallay, nanay q’ulltiptiyki manchay ch’uju rikhurinman.[4]
Sunqu chanta yawarmanta vasos ima[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikhurinman kharkatiykuna kay coronarias sirk’akunapi qhipanwantaq miocardiomanta infartokaqwan, arritmia, manchayparo cardíaco kaq ima.[3][5] Unqusqakunaqa kay patología coronaria subyacente kaqwanqa aswanta tupankuman kay efectos cardíacos kaqkunawan kay anafilaxia rayku.[9] Kay kharkatiy cardíaco kaqqa t’inkisqa kachkan sunqupi kay células productoras histamina kaqmanta rikhuriyninman.[9] Chanta, ancha riqsisqa Utqhay sunqumanta t’iktikuna kay qukun kay pisi yawarmanta presiónrayku,[8]. Huk 10% kaqpi casosmanta willakurqa huk reflejo de Bezold–Jarisch kaq, kay Alliy sunqumanta t’iktikuna kaqtaq t’inkisqa kachkan kay Pisi yawarmanta presiónkaqwan.[10] Huk pisiyay kay yawarmanta presión kaqqa manchay huk shock (sichus distributivo manchay huk cardiogénico) kaqpas kan chay uma muyuy hinata quchikunman manchay Allin yuyay chinkayta.[9] Mayninpi hina kay pisi yawarmanta presionqa kanman kay huk sintomalla kay anafilaxia kaqmanta[7]
Wakkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Gastrointestinales sintomaspiqa kanman susunkakuna wiksa nanay, q’ichalira chanta q’ipnakuna ima.[6] Chanta musphay kanman, jisp’ay p’uruta mana kamachiy atikunchu manchay chakara nanay ima kikin uterinos susunkakunanman hina.[6][8] Pericerebrales Yawarmanta vasos dilataciónqa jap’ichinman uma nanaykunakaqkunata.[4] Chantapas huk phuti kaqpas manchay "utqhay wañuy" munay kaqpas hina willakurqa.[5]
Causas / Qallakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxiaqa kutichiy hina rikhurimunman mayqin hawa sustanciamanpasrayku.[11] Aswan riqsikuq causas kankuman miyu insectos wach’iyrayku manchay qhañiyrayku, mikhunakuna chanta jampikuna. [10][12] Mikhunakunarayku aswan riqsisqa causas kanku wawakunapi waynakunapi ima; jampikuna, insectos wach’iynin chanta qhañiynin kunaraykutaq machu runaspi aswanta rikhurin.[5] Wakin causas aswan pisi rikukuq kanku: factores físicos, agentes biológicos kaqkuna kay wawsahina, látex, hormonales tikraykuna, aditivos alimentarios kay glutamato monosódico hina chanta kay colorantes alimentarios ima, chanta tópicos jampikuna ima.[8]Chantapas causas hina kanman kay factores físicos kay ejercicios hina (anafilaxia hina riqsisqa kaytaq rikhuriq ejerciciosrayku) manchay temperaturarayku (q’ajapas manchay chiripas), chiqan efectosniyuq kay mastocitokuna kaqninta. [5][13] Kay rikhurimuq casos ejerciciosrayku aswan t’inkisqa kachkanku kay wakin mikhuna mikhuywan.[4] Kay agentes bloqueantes neuromusculares, kay antibióticos chanta kay látex ima aswan riqsisqa causas kanku kay anestesia kaqpi. [14] Kay 32-50% casospi mana causanta yachakunchu, chayrayku sutichakun “anafilaxia idiopática”. [15]
Mikhunakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha mikhunakuna rikhurichinkuman kay anafilaxia kaqta; tarikuq hina riqsichikunman kay ñawpaq riqsisqa mikhuymanta.[10] Aswan riqsisqa mikhunakunaqa huk hina kanku tukuy pacha kitiman hina. Kay culturas occidentalespiqa, aswan riqsisqa causasqa kanku kay maní, trigo, ch’aki puquykuna, kay marisco, challwa, willali manchay runtu mikhuyrayku.[3][5] Kay sésamo kaqqa ancha riqsisqa kay Oriente Medio kaqpi, Asia kaqpitaq aswanta riqsikun kay arroz chanta kay garbanzos kaqkuna ima kay anafilaxia kaqpata causasnin hina.[5] Sinchi causasqa riqsikun kay alérgeno,[10] kaqta mikhuptinchik ichaqa wakin runakunaqa sinchita reaccionanku qayllaykuptinkulla. Wawakunaqa alergiasninkuta atipankuman. Kay 16 watayuqpi, huk 80% wawakunamanta anafilaxia kaqwan kanku kay willaliman manchay runtukunaman ima chanta huk 20% anafilaxia kaqwan kay maníman karunchasqa kaqkuna kay mikhunata mikhuy atillanku.[11]
Jampikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mayqin jampikunallapas causa kanman kay anafilaxia kaqpaq. Aswan riqsisqakunaqa kanku kay antibióticos betalactámicos (kay penicilinakaq hina), qhipantataq kay aspirina chanta kay fármacos antiinflamatorios mana esteroideoskaq ima. [3][16] Wak antibióticos kaqkunaqa aswan pisita churakunku, chanta kay reacciones kay antiinflamatorios mana esteroideos jampikunaman agentes específicos kanku, kay ñiy munan huk runa huk antiinflamatorio mana esteroideo jampiman alérgica kaptinpas atinman, jasapacha, wak hinata apaykachayta.[16] Wak mana ancha riqsisqa causasqa kanku kay quimioterapia, kay t’uqsinas, kay protamina chanta kay qhurasmanta jampikuna ima.[5][16] Wakin jampikunaqa (vancomicina, morfina, rayos X kaqninta contraste kaqkuna hina) anafilaxia kaqta qukunku chiqantapacha kacharispa kay mastocitos desgranulacionninta.[10]
Huk reacción huk agenteman kuti kutiqa llamk’aynin kuti kutiman hina ruwakun, chanta kay propiedades intrínsecas kaqkunaman hina. [17] Kay anafilaxia penicilinasman manchay kay cefalosporinas kaqkunaman rikhurimun qhipanta proteinaswan tinkuykuchikullaptin kurpu ukhupi, wakin agenteswan aswan jasata wakkunamanta tinkuykuspa.[4] Kay anafilaxia penicilinamanqa rikhurin kay 2.000 – 10.000 intervenciones terapéuticas kaqpi, wañuytaq qukun aswan pisita kaptin hukpaq sapa 50.000 intervencionespi.[4] Sichus pillapas reaccionan kay penicilinas kaqkunaman chay aswan achkhata reaccionanqa kay cefalosporinas kaqkunaman, ahinapas kikinllapuni wañuyqa aswan pisi kachkan hukpaq sapa 1.000 casospi.[4] Kay ñawpa agentes kay radiocontraste kaqmanta reaccionesta ruwachiq kanku huk 1% kaqpi kay casosmanta, kay ñawpaqkuna aswan pisi osmolares agentestaq reaccionachinku huk 0,04% casospi.[17]
Miyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insectos wach’iyninpa miyukunan manchay qhañiynin kay Himenópteros kaqkuna (warakuna chanta lachiwanakuna ima) manchay kay Triatominos (winchukakuna) anafilaxia kaqta qukunman chay manchikuq runakunaman. [3][18] Kay reacciones sistémicas ñawpa kaqkunaqa, tumpawan achkha kay local reaccionmanta kay wach’i muyuriyninpi, huk causa qhipaman anafilaxias qukunanpaq kanku; [19][20] mana ahinapas, khuskan kay wañuykunamanta mana ñawpaqta kay reacción sistémicawan kachkarqankuchu[21]
Riesgo factorkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna kay atópicas unquywan kay hina asma, eczema manchay rinitis alérgica ima aswan jasata unqunkuman kay mikhunamanta anafilaxia kaqwan, látex chanta radiocontraste kaqwan ima ichaqa manataq t’uqsina jampikunaraykuchu chantapas wach’iykunaraykuchu.[5][10] Huk yachana ruwakuypi wawakunapi tarikurqa kayta huk 60% kaqkunapi historialninkupi ñawpaqtaqa kay atópicas unquykunawan kasqankuta, chantataq aswan kay huk 90% anafilaxiawan wañuqkunamanta asmawan kachkanku.[10] Pikunachus kay mastocitosis kaqwan kachkanku chay manchay aswan achkha qullqi kayniyuq kanku chay aswanta unqunku.[5][10] Aswan achkha pacha thaskiptin chay kay aswan qhipa agente rikuchiyninmantaqa, aswan pisi riesgo kanqa.[4]
Patofisiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk sinchi alérgica kutichina utqhay qukuymanta achkha sistemas orgánicos kaqkunamantaq hap’in. [1][22] Kaytaq qukun kay mediadores inflamatorios kaqrayku chanta kay citoquinas kaqrayku ima kay mastocitos kaqmanta chanta kay basófilokuna kaqmanta ima, kay qukun kay huk reacción inmunológica kaqrayku ichaqa wakin kuti huk mana inmunológico mecanismorayku.[22]
Inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mecanismo inmunológico kaqpi, kay inmunoglobulina E (IgE) kay antígeno (hawa material alérgica kutichina kaqta qukuq) kaqwan chaqrukun. Chayrayku kay antígeno k’askasqa kay IgE activa FceRI mastocitos kaqpi chanta kay basófilos kaqpi receptores. Kayqa kay mediadores inflamatorios kacharpariyman apan kay histamina kaq hina. Kay mediadoresqa qhipantaqa kay tunqurimanta aychakunanta músculo liso k’uykullachin, huk vasodilatación kaqta hap’ichikunku, kay yawarmanta vasosmantapacha fluidos lluqsimuyninta yapanku chanta kay sunqumanta aychanta pisi t’ikti kaqta qun.[4][22] Chantapas huk mecanismo inmunológico tiyan kaytaq mana kay IgE kaqman t’inkikunchu, ichaqa mana yachakunchu sichus runapi kan chay.[22]
Mana inmunológica[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mana inmunológicos mecanismos kaqkunaqa sustanciasniyuq kanku kaykunataq kay mastocitos chanta kay basófilos kaqkunamanta desgranulación kaqta qukunku. Kayqa agentes kayhina kaqkunayuq medios de contraste, opiáceos, temperatura (q’aja manchay chiri ima) chanta kharkatiykuna ima.[13][22]
Diagnóstico / Reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqpata diagnosticonqa ruwakun kay criterios clínicos umachasqa kaqkunaman hina.[5] Anafilaxia kaqwan kankuman ñikun sichus kay qhipan kimsa sintomasmanta mayqinllawanpas kanku chay kay qhipan chininikuna/phanikuna thaskiynin ukhupi kay alérgeno rikuchikuyninman chayqa:[5]
- Qara manchay sumaq t’inkisqa tejidos mucosos, kay mana samay atiywan manchay pisi yawarmanta presión kaqwan.
- Iskaywan manchay aswanwan kay qhipan sintomasmanta:-
- a. Qara manchay t’inkisqa mucosas
- b. Mana samay atiykuna
- c. Pisi yawarmanta presión
- d. Síntomas gastrointestinales
- Pisi yawarmanta presión huk riqsisqa alérgeno rikuchikuyninman
Huk ataque kaqpiqa, yawar analisisqa kay triptasa kaqmanta manchay kay histamina (mastocitos kacharparisqan) kaqmanta allin kankuman kay insectos wach’iymanta manchay jampikunamanta anafilaxia kaqta tarinankupaq. Ichaqa, kay qhawaykunaqa pisi pachallapaq kanku sichus causaqa qukun mikhunarayku, manchay sichus runaqa huk pachan yawarmanta presión kaqniyuq kan chay,[5] chanta sichus mana específicokuna kankuchu chay kay diagnóstico kaqpaq.[11]
Rak’ikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa chaninniyuq rak’ikuynin kay anafilaxia kaqmanta tiyan. Kay shock anafiláctico kaqqa k’askasqa kachkan kay huk vasodilatación sistémica kaqman kaytaq huk pisi yawarmanta presión kaqta qukun mayqinchus, willayninpi, aswan urapi kay 30% kaqmanta kachkan kay unqusqap línea basalninmanta manchay urapi kay standard chaninkunamanta[7] Kay anafilaxia bifásica kaqqa huk qhipan hamuq sintomasmanta kay 1 kay 72 qhipan phanikama ukhupi mana musuq tinkunayuqchu kay alérgeno kaqman.[5] Kay ruwakuymanta willayninkuna mana kikinchu kanku, chanta wakin yachanakunaqa ñinku kay ruwakuyqa chayan kay 20% kaqta casosmanta.[23] Kay ruwakullaypuniqa ruwakun kay 8 phani pacha ukhupi.[10] Kikin anafilaxia kaq hinallataq jampikun.[3] Kay pseudoanafilaxia kaqqa manchay kay reacciones anafilactoides kaqqa huk anafilaxia kaqpata wallpaman kaytaq mana ima alérgica kutichina kaqta qukunchu, manchay kay chiqan desgranulación kay mastocitos kaqmantarayku qukun .[10][24] Kay mana hark’asqa anafilaxia kaqqa kay kunan parlakuq simi kachkan kay Tukuy Pachamanta Qutu Alergia kaqrayku kaqkunapaq [24] chanta wakin sumaq yachaqkunaqa ñirinku manaña parlakunanta kay ñawpa simita.[10]
Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
[[Archivo:Allergy skin testing.JPG|thumb| Ruway huk Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta paña makipi]] Kay Ch’iklluriy alergias kaqkunamanta kaqkunaqa yanapankuman yachanapaq imachus causanta. Kanku Ch’iklluriy cutánea alergias kaqkunamanta (kay cutáneas ch’iklluriy) kaq hina wakin mikhunakunapaq chanta wakin miyukunapaq ima.[11] Kay IgE específica analisisqa allin kanman kay willaliman, runtuman, maníman, ch’aki puquykunaman chanta challwaman ima alergiasta yachanapaq.[11] Kanku cutáneas ch’iklluriykuna kay penicilina kaqman alergiaspaq, ichaqa mana wak jampikunapaqqa.[11] Kay mana hark’asqa anafilaxia ruwaykunaqa yachakunkuman kay historial kaqraykulla manchay kay alérgeno parlakuq tinkuyninraykulla, ichaqa mana kay cutáneas ch’iklluriyraykuchu manchay mana kay yawar análisisraykuchu ima.[24]
Diagnóstico diferencial / Diferencial reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wakin kutiqa ancha sasa kanman yachanapaq mayqinchus kay anafilaxias asma kaqrayku kay síncope kaqmanta manchay kay manchhikuy ataques kaqmanta.[5] Mana ahinapas, asma kaqqa mana siqsikuyuqchu manataq gastrointestinales síntomasniyuqchu, uma muyuyqa jamun aswanta kay q’illuyaywan manataq anchatachu kay erupciónwanqa, chanta huk manchhikuy ataqueqa qara pukayayta ruwachinman ichaqa mana siqsikuta qukunchu.[5] Wak ruwaykuna kay hina kikinta rikukun chay kanku: escrombroidosis chanta anisakiasis.[10]
Tariykuna post-mortem[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk wañusqa runapi kay anafilaxia kaqrayku kay autopsia kaqqa huk "ch’usaq sunqu" kaqta rikuchinman kaytaq kanman karqa huk pisillasqa retorno venoso vasodilatación kaqrayku chanta kay rak’iykachayman intravascular ñiqiman kay chawpi compartimentomanta perifericoman. [25] Wak willaykuna kanku kay edema laríngeo kaq, eosinofilia kaq surq’ankunapi, sunqupi chanta tejidospi ima, chanta tariyqa kay hipoperfusión miocárdica kaqmanta.[26] Kay analisiskunaqa triptasa suero yapasqa ñiqikunata tarirqanku, huk yapayta kay tukuy chanta aqllasqa ñiqikunapi kay IgE suero kaqmanta. [26]
Hark’akuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munakun kay anafilaxia kaqpata causanmanta hark’akunata. Chay casospi mayqinkunapichus kay mana atikunmanchu chay, kay desensibilización huk aqllay kanman. Kay Inmunoterapia kaq Himenópteros kaqpata miyuyuq kusa chanta huk 80-90% kaqta machu runakunamanta chanta huk 98% kaqta wawakunamanta desensibilizan kay warakuna, lachiwanakuna, hatun lachiwanakuna, q’illu lachiwanakuna alergiasmanta, chanta kay llimp’irasqa sik’imira –solenopsis-kuna kaqkunamanta ima. Kay inmunoterapia oral kaqqa kusa kanman chanta wakin unqusqakunata desensibilizan kay wakin mikhunakunamanta willali, runtukuna, ch’aki puquykuna chanta maniykunamanta ima hina; mana ahinapas, kutinpuq efectosqa riqsisqa kanku. Kay desensibilización atikullanmantaq wakin jampikunapaq, ichaqa munakun aswan achkha unqusqakuna hark’akullachunku kay agentemanta. Kay látex kaqman reaccionaqkunaqa chaninniyuq kanman hark’akuy kay reactividad cruzada mikhunakunamanta kay aguacates, latanus chanta papas hina, wakinkunamantaqa.[5]
Jampiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia kaqqa huk emergencia médica kaytaq munanman kay resucitación ruwanasta kay hinata vías aéreas kachariynin kaqta, oxígeno suplementario kaqta, achkha ñiqikunata kay fluidos intravenosos kaqmanta chanta huk sapa kuti qhawaykachayta.[3] Kay epinefrina kamachiyqa kachkan kay aqllakuq jampiynin, sapa kutitaq tupachisqa kay antihistamínicos kaqwan chanta kay esteroides kaqkunawan ima.[5] Munakun huk hospitalaria qhawaykachay pachata 2 kaqmanta 24 phanikama unqusqakunapaq kutiripusqankumanta pacha, kayqa sichus huk anafilaxia bifásica kaqrayku. [10][23][27][4]
Epinefrina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Epinefrina (adrenalina) kaqqa ñawpaq jampiynin kay anafilaxia kaqmanta, ni huk contraindicación absoluta kaqniyuq jampikunanpaq.[3] Munakun churakunanta intramuscularmente huk epinefrina ruwayta kay chankap chawpi anterolateral uyanpi chay kutipacha sichus diagnosticopi tarikunman chay. Kay t’uqsinaqa watiqmanta churakunman sapa 5 chanta 15 chininikama sichus tarikuq kutichiyqa mana kusapachachu chayqa.[5] Huk 16 chanta 35% kaqpi kay casosmanta munakunpuni huk 2 kaq dosis[10], ichaqa mayninpi hina aswan 2 kaq dosismanta churakun.[5] Kay intramuscular ñanqa aswan kusa kay subcutánea churakuymanta ñisqaqa imaraykuchus kayqa huk mana utqhay ch’unqakuyniyuq kanman[28] Mana sinchi efectosnin kay epinefrina kaqmanta kanman kharkatiykuna, phuti, uma nanaykuna chanta t’iktikuna.[5]
Kay unqusqakuna betabloqueantes kaq jampiyniyuq kachkanku chaykuna kay epinefrina kaqman muchuyniyuq kankuman.[10] Kay ñanpiqa, sichus kay epinefrina mana allinchu chayqa kay glucagon intravenoso kaqta churakunman, chayqa huk ruway mecanismoyuq karunchasqa kay beta-receptorkuna kaqkunamanta.[10]
Sichus anchata munakunman chay, churakullanmantaq kay intravenosamente kaqninta huk qaywisqa epinefrina yakuta churaspa. Ichaqa, kay epinefrina intravenosa kaqqa t’inkikun kay arritmia kaqwan chanta kay infarto miocardiomanta kaqwantaq. [29] Kay Autoinyector epinefrinamanta kaqwan llamk’akun kay sapan churakuy iskay dosispaq, huk machu runakunapaq manchay wawakunapaq aswan 25 kg kaqniyuqkunaman chanta huktaq wawakunapaq 10 kaqmanta 15 kg kaqkama kaqniyuqkunaman. [30]
Apéndices[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay Antihistaminas kaqkunaqa (kay H1 kay H2 kaq hina ima), sapa kuti llamk’akuptinpas chanta kusa kachkankuta ñikun kay teórico umachaypi, pisi tarikuyniyuq kanku. Huk Ensayo Cochrane kay 2007 kaqpi mana allin yachanakunata tarirqachu mayqinkunapichus willayninkuta atiykuchinankupaq [31] chanta ñikun mana ni huk efectoyuq kasqanta kay vías respiratorias manchay kay espasmos edema kaqkunapi.[10] Mana tarikunmanchu kay Corticosteroides kaqkuna huk hina kasqankuta kay kunan ñanpi anafilaxia kaqmanta, ichaqa kaywan llamk’akunman aswan pisillachinapaq kay anafilaxia bifásica riesgosta. Kay profiláctica kusa jampiynin kay casospi mana riqsisqachu. [23] Kay salbutamol Nebulizado ancha kusa kanman kay broncoespasmos kaqpaq mayqinkunachus mana kay epinefrina kaqwan jampikuqchu.[10] Kay Anqas metilenomanta kaqwan llamk’akurqa kay casospi mayqinkunapichus mana wak ruwaykunawan allinllarqankuchu, kay thakñiy efectosninrayku llusq’u aychakunamanta.[10]
Hark’aynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay anafilaxia chimpachikuqpacha unqusqakunaman ñikun huk “alergiaspaq ruwana umachayniyuq” kanankuta, chanta ñikun tatakunata yachaywasikunaman willanankuta kay wawasninkuqpata alergiasninmanta chanta imatachus ruwakunan huk emergencia anafiláctica casopi [32] Kay ruwanapaq umachayqa kanqapuni kay autoinyectores epinefrinamanta kaqkunawan, willay apanapaqpuni huk alerta médica pulsera kaqta, chanta huk yachachiy imaynatachus kay causasmanta hark’akunapaq. [32] Kay Inmunoterapia wakin causaspaq tiyan, jamuq anafilaxia casosmanta hark’akunapaq. Huk desensibilización subcutánea jampikuyqa kay achkha wata thaskiypi kusa karqa kay wach’iq insectospaq, kay desensibilización oral kaqtaq kusa achkha mikhunakunapaq.[3]
Ñawpachasqa willay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay unqusqakunapi mayqinkunapichus causanku riqsisqa chanta utqhay médico jampikuymanta munakun chay, ñawpachasqa willayninqa kusa. [33] Causa mana riqsisqa kaptinpas, sichus allin ñawpa jampinawan kakun chayqa kay ñawpachasqa willayqa allin.[4] Sichus wañuyman chayakun chayqa, kayqa kanman kay respiratorias causas asfixia) hinarayku manchay cardiovasculares causas (shock) kaqrayku,[10][22] huk tarikuy wañuywan 0,7 kaqmanta 20% kaqkama casosmanta. [4][9] Utqhaychasqa wañuy casos karqanku huk machkha chininillapi.[5] Tarikuykuna kay anafilaxia unqusqakunapiqa ejerciciorayku kaypachasqa kusapacha kanku, aswan pisi casosniyuq chanta mana ancha sinchichu unqusqap wata hunt’ayninman hina. [34]
Epidemiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay caso kaqqa anafilaxia kaqmanta kan huk 4,5 mirachisqa 100.000 runakunamanta sapa wata,[10] huk índice supervivenciamanta kaqwan kay 0,5 kaqmanta 2% kaqkama. [5] Porcentajes kaqkunaqa yapakunku: Casosqa kay 1980 watapi tantiyaspa 20 mirachisqa 100.000 kaqkama watapi karqa, kay 1990 watapitaq 50 mirachisqa 100.000 kaqkama sapa wata karqa. [3] Yapayqa kanman sina kay anafilaxia mikhunarayku kaqmanta. [35] Kay riesgo kaqqa aswan hatun kay waynakunapi sipaskunapi chanta warmikunapi ima.[3][10]
Kunanpi pacha kay anafilaxia kaqqa huchayuq kay 500–1.000 wañuykunamanta sapa wata (2,4 mirachisqa junupi) kay Estados Unidos kaqpi, 20 wañuykuna sapa wata kay Reino Unido kaqpi (0,33 mirachisqa junupi) chanta 15 wañuykuna sapa wata Australia kaqpi (0,64 mirachisqa junupi).[10]Kay wañuykunamanta tasasqa pisiyarqanku kay 1970 watapi chanta 2000 watapi[36] Australia kaqpi, wañuyqa kay anafilaxia mikhunamanta kaqraykuqa warmikunapi aswanta tarikun, kay insectos wach’iyraykutaq qharikunapi aswanta tarikun.[10] Kay anafilaxia kaqrayku wañuyqa aswan tarikun kay jampikunarayku.[10]
Ñawpa willaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay "afilaxia" kaqqa suticharqa Charles Richet kay 1902 watapi, chanta qhipantataq tikrakurqa "anafilaxia" kaqman allinta uyarikusqanrayku. [11] Kayrayku kay Premio Nobel Medicinamanta chanta Fisiologíamanta kaqta qurqanku kay anafilaxiamanta llamk’ayninrayku kay 1913 watapi.[4] Ahinapas, kay ruwayqa ñawpamantaña willakuq karqa. [24] Kay simiqa hamun kay Griego simikunamanta ἀvά ana, ñiqay, y φύλaEις filaxis, hark’akuy. [37]
Taripaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sapa kuti anchata kallpakunku kay epinefrina sublingual kaqta ruwanapaq kay anafilaxia kaqta jampinapaq.[10] Yachanapi kay Subcutánea t’uqsina kay anticuerpo anti-IgE omalizumab kaqmanta kachkan huk método hina kutimuyninmanta hark’akunanpaq, ichaqa manaraq qukunchu jampikunapaq. [5][38]
Willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 Tintinalli, Judith E. (2010). McGraw-Hill Companies. ed. Emergency Medicine: A Comprehensive Study Guide (Emergency Medicine (Tintinalli)). New York. pp. 177–182. ISBN 0-07-148480-9.
- ↑ Oswalt ML, Kemp SF (Mayo 2007). «Anaphylaxis: office management and prevention». Immunol Allergy Clin North Am 27 (2): pp. 177–91, vi. doi:10.1016/j.iac.2007.03.004. PMID 17493497. «Clínicamente, se considera que probablemente existe anafilaxia si se cumple uno cualquiera de tres criterios a lo largo de minutos u horas».
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Simons FE (Octubre 2009). «Anaphylaxis: Recent advances in assessment and treatment». J. Allergy Clin. Immunol. 124 (4): pp. 625–36; quiz 637–8. doi:10.1016/j.jaci.2009.08.025. PMID 19815109. https://secure.muhealth.org/~ed/students/articles/JAClinImmun_124_p0625.pdf.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 Marx, John (2010). Mosby/Elsevier. ed. Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. Philadelphia, PA. p. 15111528. ISBN 978-0-323-05472-0.
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 5,23 Simons, FE; World Allergy, Organization (2010 Mayo). «World Allergy Organization survey on global availability of essentials for the assessment and management of anaphylaxis by allergy-immunology specialists in health care settings.». Annals of allergy, asthma & immunology : publicación official del Colegio Americano de Alergias, Asma e Inmunología 104 (5): pp. 405–12. doi:10.1016/j.anai.2010.01.023. PMID 20486330. http://www.csaci.ca/include/files/WAO_Anaphylaxis_Guidelines_2011.pdf.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Sampson HA, Muñoz-Furlong A, Campbell RL, et al. (Febrero 2006). «Second symposium on the definition and management of anaphylaxis: summary report—Second National Institute of Allergy and Infectious Disease/Food Allergy and Anaphylaxis Network symposium». J. Allergy Clin. Immunol. 117 (2): pp. 391–7. doi:10.1016/j.jaci.2005.12.1303. PMID 16461139.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Limsuwan, T; Demoly, P (2010 Julio). «Acute symptoms of drug hypersensitivity (urticaria, angioedema, anaphylaxis, anaphylactic shock).». The Medical clinics of North America 94 (4): pp. 691–710, x. doi:10.1016/j.mcna.2010.03.007. PMID 20609858. http://smschile.cl/documentos/cursos2010/MedicalClinicsNorthAmerica/Acute%20Symptoms%20of%20Drug%20Hypersensitivity%20(Urticaria,%20Angioedema,%20Anaphylaxis,%20Anaphylactic%20Shock).pdf.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Brown, SG; Mullins, RJ, Gold, MS (2006 Sep 4). «Anaphylaxis: diagnosis and management.». The Medical journal of Australia 185 (5): pp. 283–9. PMID 16948628.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 Triggiani, M; Patella, V, Staiano, RI, Granata, F, Marone, G (2008 Sep). «Allergy and the cardiovascular system.». Clinical and experimental immunology 153 Supl 1: pp. 7–11. doi:10.1111/j.1365-2249.2008.03714.x. PMID 18721322. PMC 2515352. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2515352/?tool=pubmed.
- ↑ 10,00 10,01 10,02 10,03 10,04 10,05 10,06 10,07 10,08 10,09 10,10 10,11 10,12 10,13 10,14 10,15 10,16 10,17 10,18 10,19 10,20 10,21 10,22 10,23 10,24 10,25 Lee, JK; Vadas, P (2011 Julio). «Anaphylaxis: mechanisms and management.». Clinical and experimental allergy : journal of the British Society for Allergy and Clinical Immunology 41 (7): pp. 923–38. doi:10.1111/j.1365-2222.2011.03779.x. PMID 21668816.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 Boden, SR; Wesley Burks, A (2011 Julio). «Anaphylaxis: a history with emphasis on food allergy.». Immunological reviews 242 (1): pp. 247–57. doi:10.1111/j.1600-065X.2011.01028.x. PMID 21682750.
- ↑ Worm, M (2010). «Epidemiology of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 12–21. doi:10.1159/000315935. PMID 20519879.
- ↑ 13,0 13,1 editores, Marianne Gausche-Hill, Susan Fuchs, Loren Yamamoto, (2007). Jones & Bartlett. ed. The pediatric emergency medicine resource (Rev. 4. ed. edición). Sudbury, Mass.. pp. 69. ISBN 978-0-7637-4414-4. http://books.google.ca/books?id=lLVfDC2dh54C&pg=PA69.
- ↑ Dewachter, P; Mouton-Faivre, C, Emala, CW (2009 Nov). «Anaphylaxis and anesthesia: controversies and new insights.». Anesthesiology 111 (5): pp. 1141–50. doi:10.1097/ALN.0b013e3181bbd443. PMID 19858877.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 Volcheck, Gerald W. (2009). Humana Press. ed. Clinical allergy : diagnosis and management. Totowa, N.J.. pp. 442. ISBN 978-1-58829-616-0. http://books.google.ca/books?id=pWZLkZB7EW8C&pg=PA442.
- ↑ 17,0 17,1 Drain, KL; Volcheck, GW (2001). «Preventing and managing drug-induced anaphylaxis.». Drug safety : an international journal of medical toxicology and drug experience 24 (11): pp. 843–53. PMID 11665871.
- ↑ Klotz, JH; Dorn, PL, Logan, JL, Stevens, L, Pinnas, JL, Schmidt, JO, Klotz, SA (2010 Jun 15). «"Kissing bugs": potential disease vectors and cause of anaphylaxis.». Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America 50 (12): pp. 1629–34. doi:10.1086/652769. PMID 20462351.
- ↑ Bilò, MB (2011 Jul). «Anaphylaxis caused by Hymenoptera stings: from epidemiology to treatment.». Allergy 66 Suplemento 95: pp. 35–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2011.02630.x. PMID 21668850.
- ↑ Cox, L; Larenas-Linnemann, D, Lockey, RF, Passalacqua, G (2010 Marzo). «Speaking the same language: The World Allergy Organization Subcutaneous Immunotherapy Systemic Reaction Grading System.». The Journal of allergy and clinical immunology 125 (3): pp. 569–74, 574.e1-574.e7. doi:10.1016/j.jaci.2009.10.060. PMID 20144472.
- ↑ Bilò, BM; Bonifazi, F (2008 Agosto). «Epidemiology of insect-venom anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 330–7. doi:10.1097/ACI.0b013e32830638c5. PMID 18596590.
- ↑ 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 22,5 Khan, BQ; Kemp, SF (2011 Agosto). «Pathophysiology of anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (4): pp. 319–25. doi:10.1097/ACI.0b013e3283481ab6. PMID 21659865.
- ↑ 23,0 23,1 23,2 Lieberman P (Septiembre 2005). «Biphasic anaphylactic reactions». Ann. Allergy Asthma Immunol. 95 (3): pp. 217–26; quiz 226, 258. doi:10.1016/S1081-1206(10)61217-3. PMID 16200811.
- ↑ 24,0 24,1 24,2 24,3 Ring, J; Behrendt, H, de Weck, A (2010). «History and classification of anaphylaxis.». Chemical immunology and allergy 95: pp. 1–11. doi:10.1159/000315934. PMID 20519878. http://media.wiley.com/product_data/excerpt/42/04708611/0470861142.pdf.
- ↑ Anaphylaxis, Author: Stephen F Kemp, MD, FACP; Chief Editor: Michael A Kaliner, MD;http://emedicine.medscape.com/article/135065-overview#showall
- ↑ 26,0 26,1 Da Broi, U; Moreschi, C (2011 Enero 30). «Post-mortem diagnosis of anaphylaxis: A difficult task in forensic medicine.». Forensic Science International 204 (1-3): pp. 1–5. doi:10.1016/j.forsciint.2010.04.039. PMID 20684869.
- ↑ Resuscitation Council (UK) (ed.): «Emergency treatment of anaphylactic reactions – Guidelines for healthcare providers» (PDF) (Enero de 2008).
- ↑ Simons, KJ; Simons, FE (2010 Agosto). «Epinephrine and its use in anaphylaxis: current issues.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 354–61. doi:10.1097/ACI.0b013e32833bc670. PMID 20543673.
- ↑ Mueller, UR (2007 Agosto). «Cardiovascular disease and anaphylaxis.». Current opinion in allergy and clinical immunology 7 (4): pp. 337–41. doi:10.1097/ACI.0b013e328259c328. PMID 17620826.
- ↑ Sicherer, SH; Simons, FE, Section on Allergy and Immunology, American Academy of, Pediatrics (2007 Marzo). «Self-injectable epinephrine for first-aid management of anaphylaxis.». Pediatrics 119 (3): pp. 638–46. doi:10.1542/peds.2006-3689. PMID 17332221.
- ↑ Sheikh A, Ten Broek V, Brown SG, Simons FE (Agosto 2007). «H1-antihistamines for the treatment of anaphylaxis: Cochrane systematic review». Allergy 62 (8): pp. 830–7. doi:10.1111/j.1398-9995.2007.01435.x. PMID 17620060.
- ↑ 32,0 32,1 Martelli, A; Ghiglioni, D, Sarratud, T, Calcinai, E, Veehof, S, Terracciano, L, Fiocchi, A (2008 Agosto). «Anaphylaxis in the emergency department: a paediatric perspective.». Current opinion in allergy and clinical immunology 8 (4): pp. 321–9. doi:10.1097/ACI.0b013e328307a067. PMID 18596589.
- ↑ Harris, publicado por Jeffrey; Weisman, Micheal S. (2007). Informa Healthcare. ed. Head and neck manifestations of systemic disease. London. pp. 325. ISBN 978-0-8493-4050-5. http://books.google.ca/books?id=31yUl-V90XoC&pg=PA325.
- ↑ editor, Mariana C. Castells, (2010). Humana Press. ed. Anaphylaxis and hypersensitivity reactions. New York. pp. 223. ISBN 978-1-60327-950-5. http://books.google.ca/books?id=bEvnfm7V-LIC&pg=PA223.
- ↑ Koplin, JJ; Martin, PE, Allen, KJ (2011 Oct). «An update on epidemiology of anaphylaxis in children and adults.». Current opinion in allergy and clinical immunology 11 (5): pp. 492–6. doi:10.1097/ACI.0b013e32834a41a1. PMID 21760501.
- ↑ Demain, JG; Minaei, AA, Tracy, JM (2010 Agosto). «Anaphylaxis and insect allergy.». Current opinion in allergy and clinical immunology 10 (4): pp. 318–22. doi:10.1097/ACI.0b013e32833a6c72. PMID 20543675.
- ↑ merriam-webster.com (ed.): «anaphylaxis».
- ↑ Vichyanond, P (2011 Sep). «Omalizumab in allergic diseases, a recent review.». Asian Pacific journal of allergy and immunology / lanzado por la Sociedad Tailandesa de Alergia e Inmunología 29 (3): pp. 209–19. PMID 22053590.


c: text/html

text: 1Leví aylloqa sacerdote ayllu nisqa mana jallp'asniyojchu, nitaj herenciayojchu kanqa israelita masisninku ukhupi. Paykunaqa kawsanqanku Tata Diosman apasqa jaywasqasmanta, Tata Diospa herencianmanta. 2Paykunaqa mana herenciayojchu kanqanku israelita masisninku ukhupi. Paykunaj herenciankoqa Tata Diosllamin, imaynatachus nisqanman jina. 3Israelitasqa Tata Diosman jaywanapaj torosta, ovejasta ima apamusqankumanta, kaykuna sacerdotespaj kanqa: Wasa aychas, uya aycha, wijsa aycha ima. 4Jinallataj sacerdotespaj kanqa kaykuna ñawpaj poqoykunata israelitas apamusqankumanta: Trigo, vino, aceite, ñawpaj ruthuy millmas ima. 5Señorniykichej Tata Diosqa ajllakun paykunata, mirayninkutawan Israel ayllus chawpimanta Tata Diospa ñawpaqempi sayaspa, sirvinankupaj wiñaypaj. 6Levitasqa israelitas ukhumanta mayqen llajtallamantapis jamuspa tukuy sonqo Tata Diospa ajllakusqan cheqaman, 7paykunaqa Señorninku Tata Diospa sutimpi atenqanku sacerdote ruwanasta ruwayta, imaynatachus tukuy levita masisninku Tata Diospa ñawpaqempi ruwanku, ajinata. 8Mikhunankupajqa, imatachus tukuy levitas mikhunku, chayllatataj jap'enqanku. Chantá jap'illanqankutaj tatasninkoj herenciantapis. 9Maypachachus yaykunkichej, Señorniykichej Tata Dios qosonqachej, chay jallp'aman chaypacha, ama chaypi kaj runas jina millay ususninkuta ruwayta yachaqakunkichejchu. 10Amapuni ni mayqenniykichej wawasniykichejta jaywanata jina qonkichejchu ninapi q'olachispa. Amapuni ni mayqenniykichej adivino kaychejchu, nitaj qhepaman imachus kananmantapis yachaj tukunkichejchu. Ama layqapis kankichejchu, 11ama mayqentapis layqachinkichejchu, ama adivinosta tapukunkichejchu, amallataj aysirista tapukunkichejchu. 12Tata Diosqa millachikun chaykunata ruwajkunamantaqa. Señorniykichej Tata Diosqa chay nacionesta ñawpaqeykichejmanta qharqonqa chay millaykunata ruwayta yachasqankurayku. 13Qankunaqa Diospa ñawpaqempi cheqan sonqoyojpuni kanaykichej tiyan. 14Chay nacionesqa, mayqenkunajtachus jallp'asninkuta jap'ikapunkichej, chaykuna layqasta, adivinosta ima uyarinku. Señorniykichej Tata Diosqa manapuni munanchu qankunaqa chayta ruwanaykichejta. 15Señorniykichej Tata Diosqa qankuna ukhumanta uj profetata noqata jina sayarichipusonqachej, qankunataj Payta kasunkichej. 16Qankunaqa chaytapuni Señorniykichej Tata Diosmanta Horeb Orqopi mañakorqankichej. Maypachachus chaypi ujllapi tantakorqankichej chaypacha, nerqankichej: Mana ujtawan uyariyta munaykuchu Señorniyku Tata Diospa parlamusqanta, nitaj kay jina jatun ninata rikuyta munaykuchu, ama wañunaykupaj, nispa. 17Tata Diostaj niwarqa: Nisqankoqa walejpacha. 18Noqaqa paykunapaj uj profetata ayllu masinku ukhumanta rikhurichisaj qan kikiykita jina, paykunaman Noqaj nisqayta ninampaj, imatachus paykunaman kamachisqayta ima. 19Sichus pi runapis mana uyariyta munan imatachus chay profeta sutiypi parlanqa chayqa, chay runamanta Noqa cuentata mañasaj. 20Sichus mayqen profeta runa wapuykachaspa Noqaj sutiypi parlayta munanqa, Noqa mana kamacherqanichu, chayta, chayrí waj dioskunaj sutinkupi parlanqa chayqa, chay profetaqa wañuchisqa kanqa. 21Ichapis sonqoykichejpi niwajchej: Imaynapitaj yachasqayku chay parlasqayqa mana Tata Diospa Simi Nisqanchu kasqantari? nispa. 22Sichus chay profeta Tata Diospa sutimpi parlasonqachej, chay nisqan mana junt'akun chayqa, ajinamanta yachankichej chaytaqa mana Tata Dioschu nisqanta. Chay profeta jinata parlan wapuykachaspalla; paymantataj ama manchachikuychejchu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Caynuypam galayura Diospa-mayin Jesucristopita ali willapa. 2Diospa unay willacugnin Isaiaspa isquirbishanchru Jesuspag cay niyanmi: Gampa naupaytam willacugnïta cachrayä, gam chränaypag runacunata camarinanpag. 3Paymi chunyag pampachru gayacuypanuy willacunga cay niyar: “Camaricurcay munayniyog chrämunanpag lutan cawarcayangaypita ali cawayta galayapäcuy” nir. 4Chauraga chay isquirbishachru ningannuymi Bautizag Juanga chunyag pampachru runacunata rimapara cay nir: “Juchaycunapita wanacurcur Diosman cutipäcamuy perdonapäcushunaypag, jinaman bautizacurcay” nir. 5Chaynuy niptinmi Judea ninganchru lapan marcacunapitawan Jerusalén marcapitaga aywapäcura lapan runacuna Juan rimanganta mayapäcunanpag. Nätan “Juchasapam cä” nigtam, Juanga bautizara Jordán mayuchru. 6Juanpa jacun cara ‘camellu’ jutiyog uywapa milwanpita rurasham. Nätan wachrucunmi cara garapita rurasha. Micunanmi cara salta piricu nirayag langosta jutiyog curu, jinaman chrinyashpa mishquin. 7Nätan Juanga willapäcura cay nirmi: “Nogapa guepäta aywamugga cayan nogapita mas munayniyogmi, manam nogaga paypagga maygan alinninsi cächu lipurpuyur languenta pasquipunaläpagsi. 8Gamcunata noga bautizapäcurag yacuwanmi, nätan payga galayachipäcushunqui cawayta Santu Espíritu munangannuymi” nirmi. 9Chay junagcunalam Jesusga aywara Juan cayanganman Nazaret marcapita. (Nazaretga cayan Galilea ninganchrümi.) Jinarcurmi Juanga bautizara Jesusta Jordán mayuchru. 10Chaypitam bautizächicurcur mayupita yargayämur, Jesusga ricapurun jana pacha quichracayagta. Jinarcurmi ricapurun Santu Espirituta payman juc palömanuy uranpayämugta. 11Chaylam jana pachapita Diosga rimaparamun cay nir: “Gamga cayanqui alisca cuyashä Dios-mayïmi. Gampitaga alisca cushisham cayä” nir. 12Chaypita chaylam Jesusga aywara chunyag pampata Santu Espíritu aywachiptin. 13Chaychru payga cara chruscu chrunca junagmi, sima uywacunawan. Chaychrümi Asyagga imanuypanuysi juchäcachiyta munara. Chaypitam angelcunaga aywarcamur Jesusta atendipäcura. 14Chaypitam Bautizag Juan nä carcelchru wichrgarayaptin, Jesusga aywara Galilea ninganpa Diospa ali willapanta cay nir musyayächir: 15“Nämi chraramun Diospa munayninchru cawapäcunay wichan. Jucha ruraypita wanacurcur Diosman cutipäcuy, jinaman ali willapa rimayangäta ‘Razonmi chayga’ nir, chrasquicurcay” niyar. 16Chaypitam Jesusga ricapurun Galilea ningan gochra manyanpa aywayar Simonta, jinaman Andresta, ataräyancunawan chay gochrachru pescacurcayagta. Paycunapaga chaymi uryaynincuna cara, jinaman capäcuras chay wauguelam. 17Chauraga paycunatam Jesusga cay nirun: “Aywashun nogawan, nogam yachrachipäcushay imanaypa runacunata Diosman aywachipäcamunaypagsi”. 18Chaynuy niruptinga ataräyancunata chrurayurmi Jesuswan aywacurcara pasay-pacha. 19Chaypita nä washascata aywarcayarmi Jesusga ricaparuntag Jacobotawan Juanta, büquinchru ataräyancuna alcharcayagta. Paycuna capäcura Zebedeopa churinmi. 20Chaura Jesusga paycunatas gayarunmi. Jinarcurmi paycunas aywacurcan Jesuswan, taytan Zebedeota mincaynincunatawan büquinchru dëjarcur. 21Chaypitam paycunaga chrarärin Capernaum marcaman. Jinarcurmi jamana junagchrüga Jesusga yaycurun Israel castacuna gotucarcänan wayiman. Chaychrümi yachrachiyta galacuyun. 22Jinarcurmi runacunaga rircaräcurcan mayacasha cay nir: “Payga yachrayächin quiquin Dios ningannuytag manatag cay yachrachimagninchi runacuna nipäcungannuylachu”. 23Chauraga chay gotucarcänan wayichrümi cayara juc runa lutan espiritupa munayninchru. Jinarcurmi mayänipita chay espirituga chay runata gayacuypanuy rimarachin cay nir: 24“¿Imanarayanquitag nogacunawan Nazaret marcapita Jesús, gamga nä aywarayämunqui cunchuchipäcamänaypagchu? Nogaga musyayämi gam pi cangaytas. Gamga cayanqui Diospita shamusham”. 25Niptinmi Jesusga lutan espirituta piñaparun cay nir: “¡Upäla mayaray! ¡Yargoy cay runapita!”. 26Niruptinmi espirituga chay runata wanuparcachir alisca gapachracuyar yargorun. 27Chayta ricarurga lapan chaychru carcayagcunam manchacarärin Jesús chaynuy ruraruptin. Jinarcurmi quiquincama tapunacarärin cay nir: “¿Imatag cayga? ¿Imatatag ricarunchi? Cay runa yachrachingantanuyga manam imaysi mayacuranchichu. Jinaman lutan espiritucunas yargoy niptinsi cäsucurcayantan” nir. 28Jesús chaynuy ruranganpitaga, limpum Galilea ninganpa mayachinacarärira. 29Nä chay Israel castäcuna gotucarcänan wayipita yargarärirga, Jesusga aywacun Jacobowanmi, Juanwanmi, Simonpa jinaman Andrespa wayinta. 30Chrapäcunanpagmi alisca rupariyar cämachru jitarayänag Simonpa suydranga. Chaytam Jesustaga willarärira. 31Chaura Jesusga gueshyagcagman ashuyurmi maquipita charircur sharcarachin. Chauraga chaylam chay acachaynin illacarura. Jinarcurmi payga garachracuyta galacuyun. 32Nä pacha chacarpurayaptinmi, Jesús cayangan chay wayiman chrarärichin gueshyag runacunatawan, lutan espirituyog runacunata. 33Chaypitam chay marcachru yachrag runacunaga, lapalan gotucarärimun chay wayi puncuman. 34Chaychru Jesusga cuticarachin tucuywan gueshyagcunatam. Nätan waquinpitam gargora achca lutan espiritucunata. Chay Asyagpa espirituncuna musyaram Jesús Diospita shamusha cangantas. Chaymi Jesusga “Nogapita ama rimapäcuychu” nira chay lutan espiritucunata. 35Jinarcurmi warantinga chacay chacayla sharcurcur Jesusga aywacun chunyag pampata, chaychrümi Dioswan rimara. 36Chaypitam Simonga chaychru cayag-mayincunawan Jesús ashig aywacurcan. 37Nä tarirurga “Lapan runacunam ashircayäshunqui” nirärin. 38Nipäcuptinmi Jesusga nirun: “Cananga aywashun waquin marcacunatarag Dios ninganta chaycunachru musyachinäpag. Chaypagmi nogaga shamusha cä”. 39Nircurga aywara Galileachru cayag lapan marcacunapam, Israel castäcuna gotucarcänan wayicunachru willapacuyar, nätan runacunapita lutan espiritucunata gargoyar. 40Chaypitam Jesusman chrarun gueri nirayag leprawan gueshyag runa. Jinarcurmi naupanman gongorpacuyur cay nin: “Tayta, munargar cay gueshyapita cuticayächimay”. 41Niptin Jesusga cuyaparunmi, jinarcurmi yatayurun cay nir: “Munämi cuticänayta”. 42Niruptilanmi chay runaga chay gueshyapita cuticarura. 43Chaura Jesusga “Aywacuy” nircurmi, chruncay chruncay cay nirun: 44“Mayamay shumag: Amam cuticächingagpitaga pitas willapanquichu antis ayway sacerdötiman ricashunaypag. Jinarcurga Moisés mandangannuy gonaycagta gomuy, razonpa cuticasha cangayta paycuna musyapäcunanpag”. 45Chaypita aywar, chay runaga lapan runacunatam willapacuyta galacuyun imanuypa cuticächingantas. Chaura Jesusga manam yaycuyta atiparachu marcacunaman, antis puricura runacuna mana yachrangalanpam. Nätan runacunaga mayag chayagpitas aywapäcug pay cayanganmanmi.


text:
Makusani distritu
Makusani distritu (kastilla simipi: Distrito de Macusani) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Uma llaqtanqa Makusani llaqtam. Makusani´distritupiqa 11.434 runakunam kawsachkanku. Makusani k'itipiqa ancha achka paquchakunatam michichinku.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Allinqhapaq 5.780 m - Chichiqhapaq 5.650 m - Lluqisa - Qinamari - Q'iruni - Waynaqhapaq
- Quchakuna:
- Mayukuna: Makusani mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Apulupampa walla
- Ariquma qucha
- Kallawaya hampiqkunap pallasqan yurakuna
- Kallawaya walla
- Kukaña qucha
- Q'umir umiña qucha
- Wiluyuq qucha
- Willkanuta walla


text: 1Churikuna, Señorman iñiqña kasqaykichikraykuyá tayta-mamaykichikta kasukuychik. Chayna rurayqa allinpunim. 2Promesayoq kamachikuykunamanta punta kaqqa kaymi: —Tayta-mamaykita respetay, 3chaynapi allin kanaykipaq hinaspa kay pachapi unay wata kawsanaykipaq. 4Tayta-mamakuna, qamkunapas wawa-churikichiktaqa amayá piñachiychikchu, aswanqa kasukuqtayá uywaychik Señorninchikpa yachachikuyninman hina. 5Sirvientekuna, qamkunapas kay pachapi patronnikichiktayá respetaychik hinaspa manchakuychik, Cristota kasukuchkaq hinayá tukuy sonqowan kasukuychik. 6Allintaqa ruraychik amataq paykuna qawasunallaykichikpaqchu nitaq “allin sirvienteymi” nispa alabasunallaykichikpaqchu. Qamkunaqa tukuy sonqoykichikwanyá ruraychik Diospa munasqanta Cristopa sirvientenkuna hina. 7Señorta ganasllawanña servichkaq hinayá tukuy imatapas ruraychik, manam runallatachu servichkankichikqa aswanqa Señorninchiktam. 8Yachananchikmi, sapakamam sirviente otaq libre kaspapas Señormanta allin rurasqanchikman hina chaskisunchik. 9Patronkuna, qamkunapas chaynallatayá sirvientekichikkunawan ruraychik, amañayá: “Kaynatam-waknatam rurarusqayki” niychikchu. Yachasqaykichikpi hinapas qamkunapapas chaynataq paykunapapas huklla Señorninqa cielopim kachkan, payqa manam pimanpas sayapakunchu. 10Chaynaqa wawqe-panillaykuna, Señorninchikman hapipakuspayá atiyninwan allinta kallpanchakuychik. 11Harkachikunaykichikpaqyá Diospa llapallan qosusqaykichikwan pachakuychik chaynapi wateqasuqnikichik diablo mana urmachisunaykichikpaq. 12Manam peleachkankichikqa aychayoq tulluyoq runakunawanchu aswanqa tutayaypi kamachikuqkunapa, gobiernaqkunapa hinaspa munayniyoqkunapa contranpim, peleachkankichikqa altokunapi mana allin espiritukunapa contranpim. 13Chaynaqa harkachikunaykichikpaqyá Diospa qosusqaykichik llapallan armankunata hapiychik, chaynapim urmachiy munasusqaykichik punchawpi mana allinta venceruspaykichik qaqa hina sayankichik. 14Allintayá sayaychik, chumpiwan allinta watakuchkaq hinayá cheqap kaqwan watakuychik. Diospa munasqanman hina kawsasqaykichikqa kachun soldadopa qasqon harkaq hinayá. 15Zapatokuchkaq soldado hinayá alistakuychik hawkayachikuq allin noticiata chaylla willakunaykichikpaq. 16Llapallanmantapas aswanqa iñiynikichikyá harkachikuna hina kachun chaynapi chay iñiynikichikwan diablopa rupachkaq flechankunata amachanaykichikpaq. 17Salvasqa kasqaykichikyá kachun umaykichik harkaq casco hina, hapiychiktaqyá Diospa palabrantapas, chayqa Chuya Espiritupa espadanmi. 18Chuya Espiritupa yanapakuyninwan Diosninchikta tukuy tiempo mañakuspayá ruegakuychik hinaspa listolla kaychik, ama hukmanyaspayá llapallan iñiqkunapaqpas Diosta mañapuychik. 19Ñoqapaqpas mañakuychikyá ñawpaq tiempopi pakasqa kaqmanta allin noticiata willakuptiy imam ninayta Dios valorwan rimachiwananpaq. 20Cristopa rantinpi hamusqayraykum cadenakunawan presochasqa kachkani. Chaynaqa mañapuwaychikyá mana manchakuspay willakunaypaq. 21Señorninchikpaq confianza llamkaqmasiy Tiquicom willasunkichik ñoqamantawan imam rurasqaymanta, payqariki kuyasqanchik iñiqmasinchikmi. 22Paytaqa kachamuchkani imaynam kasqaykumanta willasuspaykichik sonqoykichikta tuyaykachinanpaqmi. 23Dios Taytanchikyá Señorninchik Jesucristopiwan yanapaykusunkichik llapallan iñiqmasinchikkunawan kuyanakuspa hawkalla kawsakunaykichikpaq. 24Mana nunca tukuq kuyakuywan Señorninchik Jesucristota kuyaq llapallan runakunataqa Diosyá favorecechun.


text:
Loading content ...
SANTEE, NEBRASKA. TAKU WA&TE OKIYA. TAKU SICA KIPAJIN. A. L. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XXXII. NUMBER 7. ANPETU OYAKAPI. September 1, Salonica, Turkey. Macedonia makoce kin en Turkey wokiconze kin kipajinpi qa Turkey akicita tawa om kicizapi Hecen kicizapi kin en wicasta 1500 wicaktepi. Hehan akicita otonwe cikcistinna kin hena ataya ihangyapi qa he en 50,000 wicaktepi. Winyan qa siceca qa wicahca 150,000 he paha kin ektakta najicapi qa naicihmanpi. September 5, Washington, D. C. Robert E. Peary he wanna nonpa waziyata ihanke kin ektai. Maka oinkpa, north pole eyapi, odepi he wanji ee. Ake Tunkansidanyanpi iyo- winkiya qa omaka yamni qu. Waniyetu icunhan piiciye kta hehan ye kta. Wata teca wanji kicagapi kte. Caga soksoka iboto kta heon nina suta kagapi kte. September 14, New York. President Roosevelt wita wata ohna Oyster Bay hetanhan New York ektakiya u icunhan nina tateyanpa qa wata spayeye kta tuka. Tate kin oape wanji eca mile 65 ecetu hiyaya. Wata cikcistinna ota ihangye. New York otonwe ekta tipi wanji en owanyeye tanka wikcemna zaptan sam topa kamden iyeya. September 22," Washington, D. C. South America ekta, Columbia makoce kici nakaha wookiye unkagapi qa Panama skiskita en mini canku unkagapi kte woiyowinkiye unqupi kta tuka. Wanna tehan Columbia awacin yanka qa dehan wicada sni. Makoce onspadan kpa- gan kta okihi sni, qa nakun mazaska tonana unqupi eya. Hecen wanna takudan econpica sni sececa. Okinni Nicaragua en mini canku unkagapi kte. Tuka he hanske kte. September 24, London, England, Mdokehan Sagdasin makoce ekta nina icamna ece qa waskuyeca owasin yusica. Hecen United States etanhan taspantanka qa taspanhdahda seca kin ota opetonpi. Anpetu wakan wanji icunhan opiye 2,500 opetonpi. Dena owasin California makoce kin etanhan. Nakun Canada etanhan taspantanka ota London ekta wiyopeyapi. September 26, Chicago. Otonwe oyanke kin de eu tokah wasicun ahiyotankapi etanhan wanna waniyetu opawinge. Heon Chicago otonwe wicakicopi tanka kaga. Wicasta tanka kektopawinge wikcemna nonpa tokantanhan wicakico. Hehan wicota hinca iyecinka en opapi. Nakun ikcewicasta tona hunkakepi ehanna hen yakonpi kin hena wicakicopi qa Lincoln Park ekta wakeya ohna yankewicakiyapi. October 3, Lincoln, Neb. Hon. W. J. Bryan cunwintku Miss Ruth Bryan qa WiUiam Holmes Leavitt, Newport,R. I. etanhan wakankiciyuzapi. Mr. Leavitt he iteowicawa heca qa Mr. Bryan iteowa kta on Lincoln en hi. Tuka cunwintku Ruth ite kin iyotan on iyokipi qa he yuha kihde. October 9, Crawfordsville, Ind. Wicasta wan, Wesley Hedges eciyapi kin, tawicu qa cinca om hemani ohna omani. Ihnuhan hna- skinyan hinhda qa cinca unma yuza qa owanye ohna ipsid iyayaya. -Tka winohinca kin hoksidan iyalipaya, tuka hihnaku kin iyaya. Hemani canpahmihma najinkiyapi qa wicasta iyeyapi, qa te sni. Esta awicakehan hnaskin- yan qa kitan seh yuzapi. October 10. D. L. Moody tawicu kin te. He winohinca wacinksapa qa taku owasin en hihnaku tanyan okiya. October 14, Paris, France. Italy wicaStayatapi, Victor Emmanuel, tawicu kici France wi- castayatapi qa tawicu kin wanwicayag hipi. Tipi ohna yankewicakiyapi kin ayucoya piyapi. Ohehdepi akan iwankapi kin he ehanna Napoleon Bonaparte akan iwanke kin hee. Makoce nonpa dena itancanpi kin wankiciyakapi SEPTEMBER-OCTOBER, 1903. WOKAJUJU KA&PAPI ZAPTAN. kin etanhan oyate sanpa kodakiciyapi kta naceca. October 17, London, England. Wanna omaka yamni ecetu Alaska makoce oihunni kin on Isantanka qa Sagdasin oyate akinicapi. Heon dehan wayaco anokatanhan kahnigapi qa hena dehan yukcanpi. Qa taku akinicapi kin owasin se United States qupi. Heon dehan Canada oyate nina wohitikapi. Alaska makoce en mazaskazi iyeyapi hetanhan miniwanic'a ohute ekta makoce onspa cinpi; tuka wanna okihipi sni. October 18, San Francisco, Cal. Wasicun wan, Dr. August Groth eciyapi, wata kinyekiyapi wan kaga qa oape nonpa otonwe kin iwankam okawinh kinyan un. Tka wankantuya iyaya eca tate kin sanpa wasaka qa miniwanca ekta aye kta seca hecen kun hdicu qa mdecali- min en hinhpaya. Kohanna wata on okiyapi qa tokeca sni keyapi. Ake iyute kta, eya. October 20, New York. Alexander Dowie Chicago ekta wicota hnaya wicakuwa hecen wanna New York otonwe ekta iyecen econ wacin qa taokiye wicaye kektopawinge yamni om ekta iyaya. Tiiyaza tipi owasin wanyakapi kte qa wicasta om wohdakapi kte qa* hehan omniciye tanka en wicakicopi ece kta. Mr. Dowie wacekiyapi en wohdaka eca wicasta tanka qa itancanpi kin owasin wicayasica ece. Hanyetu omniciyapi eca owodutaton tanka qa kicizapi kte tuka. Mrs. Carrie Nation wiwan- ge kta najin tuka tankan iyeyapi. October 29. Kansas City, Mo. Otonwe de iwiyohiyanpata hemani wicaSta oto^su wan canku icunom iyaya qa tona wicakte. Mrs. Emma Booth-Tucker, Salvation Army en itancan wanji, he en tapi kin wanji ee. PTAYA OWOHDAKE ON HDAJUJUPI. Cankpeopi ...: $3 00 Canvowanasapi 6 50 Conkicakse 2 03 Hohe 3 00 Hante 6 70 Heipa, 5 40 Heyata 4 00 Ihanktonwan Owakpamni 15 30 Iyakaptapisa 14 30 Kangipaha 2 50 Kangiokute 4 60 Kaksizahanska 7 00 Mayasan 6 60 Makaicu 1 20 Makizita 1 53 Makasanwakpala 4 10 Mdecan 3 20 Mdehdakinvan 3g 0 Miniska 6 27 Pahata 7 60 Pahinsinte 2 40 Pejutazi 2 50 Tawacinwaste : ■ ■ ■ 9 40 Wahcincawakpa 3 90 Wakmizawakpa • 1 80 Watpaipaksan 8 90 Canpawakpa 2 40 Hinhanwakpa ■ • ■ 3 00 Hinhanwakpa Ciqana 1 30 Isanyati Ohnihde 11 30 Oahe 2 90 Onjinjintka 1 °9 Opawaju .. J 15 Tansnaunwakpa • o tv Wakpadansica—Santee, Neb .'. 3 10 Inyanbosdata, Mdetanka qa Inyanwakagapi ptewanuyanpi wikcemna qa 230 15 Padani Tawakpa 51 35 Utuhuwakpa 3 80 Isanyati en Ptaya Owohdake etanhan. . 9 61 $463 39 TAKU ICAGE CIN WATOHANTU HCA WICONI ICU KIN. Wicasta wiyukcan wan Augustus Waller eciyapi kin toka icage tohantu e tokawieoni kin icu he cinhan he ode. Unkan anpaohotonna witka etanhan woyukcan kin iyeye. Tohan witka wanji etanhan wahupakoza wan icage kta hehan wanna witka ha kin pahdoke qa etauhan hinape eca wanna hetanhan wiconi to- ka cin naceca uiikecinpi. Unkaii wicasta kin cle hecen eya. Witka wan wanna waholipi en ehnakapi kin wanna hetanhan wiconi kin ee ehnakapi, nakun zitkana wan imahen un sni e&ta. Taku wan ni un kta e on oskinciyapi ehantanhan wanna hetanhan wiconi kin en yanke. Taku wan mibe qais ohanske, qais omelo topa en yanke, tuka hetanhan wicasta, qais wahutopa heca icage kta. Hecen ito wahutopa qais wahupakoza- heca kte kinhan wanna heca e taninyan inajin kinhan hetanhan wiconi icu sni. Taka nahanh heca sni kin hetanhan wicoui kin en yanke. Hecen wiconi kin he tokaheya, qa iyohakam tancan qa skanskan icage. MAKA AKAN WAKPA KIN OYAHE AYE KIN. Maka mibe akan unnipi kin akan taku yanke kin henana wanunyankapi, qa henana on woonspe yukan nace unkecinpi. Nakun he i- mahentu ekta woonspe yukan, maka ouncage tona owecinhan wanke kin hena on. Wicasta wan heca iyukcan kin on decen e,ye. Maka kin de imahen uakun wakpa yuke, qa heon maka kin akan wakpa kin hena oyalie aye, mahetanhan wakpa kin akantanhan wakpa kin kin yutitan qa on oyalie aya keye. . Hecen tokata mini kin owas mahen iyaye kta naceca kecin. Qa heon mahpiya ekta wicanhpi hiyeye kin on woyukcan wanjigji oyake. Hanyetu wi kin qa Mars eciyapi hena hececa on en mini yanke sni, ataya puze; hecen taku en ni un wanice. Tokata maka kin de iseya hececa kta naceca iyukeian. WAZIYATA OINKPA ODEPI. Makoce akan unnipi kin cle mibe hecen wasicun kin sdonyapi keyapi, hecen maka kin miniwanca qa wita tonakiya yanke kin tanyan sdonyapi seea. Tuka waziyata tukten ihanke he nahanh sdonyapi sni, qa ohinni ekta ode yapi ecee. Esta hehanyan nina osni, qa caga kin on toka yapi okihipi sni ecee. Unkan nakaha Iasica wicasta nonpa ode yapi kta e iyukcanpi. Qa wata wan ohna yapi kta kin he mini mahen ye kta okihi nakun caga en yepica sni esta imahen iyayapi qa ecen tukte ihanke kin en iyohipi kta ecinpi. Eya wata wanjigji mini mahen wanke kta kagapi tuka de isanpa iyotan waste. Nakun heciya yapi kin icunhan mazaapapi mazacona on iapi yeyapi ecee kin on deciya tanhan om wohdakapi ecee kta. Tohan caga olidateya iyayapi kinhan toki iyayapi tanin kte sni esta de on token unpi kin ohdakapi ecee kta. Miniwanca cete kin heciya tanhan ho uyapi kinhan naunhonpi kte. WAKANKICIYUZAPI. Kaksizahanska, August 31, 1603, Samuel Na- hoton qa Emma Makanahuhuzawin kici wakankiciyuzapi. Isaac Renville. October 13, Manchester, New Hampshire. Wotanin Waste Aya Omniciye Hunka kin, American Board eciyapi kin, den mniciyapi. Wicota hinca ai qa tanyan mniciyapi. Itancan kin Samuel B. Capen hee. He wopeton heca tka wicohan kin de en wowasake ocowasin on skan. Iapi Oaye Alidilieyapi, Santee Normal Training School, Santee, Nebraska.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text:
Tapuy
Tapuy icha Tapuq yuyay nisqa hunt'a rimaywanqa tapusqa runamanta willaykunatam uyariyta munanchik.
Tapuykunap qhipaqninmanqa tapuna chiku (?) nisqatam qillqanchik.
Kay hinam tapuykuna:
- Ari mana tapuy: Tapuq runaqa -chu nisqa k'askaqta huk rimaman yapaspa tapun. Tapusqa runaqa arí icha mana nispa kutichin;
- Willachiq tapuy: Tapuq runaqa tapukuq sutip rantin nisqa rimakunawanmi (pi, ima, may, hayk'a, ...), -taq, -m(i), -s(i) nisqa k'askaqkunata yapaspa tapun. Tapusqa runaqa imatapaq willaspa kutichin.


text: 1Amasiasqa iskay chunka phisqayoq watayoqmi karqan kamachikuyta qallarishaspa, kamachikurqantaq Jerusalenmanta chunka iskayniyoq watata. Maman Joadanqa Jerusalenmantan karqan. 2Amasiasqa Señor Diospa munayninman hinan chaninta ruwarqan, ichaqa manapunin tukuy sonqochu. 3Suyu kamachiyninpi atiyniyoqña kashaspan, taytan rey Joasta wañuchiq oficialkunata wañuchirqan. 4Ichaqa manan churinkunataqa wañuchirqanchu, Moisespa qelqasqan kamachikuy simipin Señor Diosqa kamachisqa: Taytakunaqa manan churinkuq huchanmanta wañuchisqachu kanqa, churikunapas manan taytankuq huchanmanta wañuchisqachu kanqa, aswanpas sapankan kikinkuq huchankumanta wañunqaku, nispa. Chayraykun mana wañuchirqankuchu. 5Chaymantataq Amasiasqa llapan Judá runakunata huñuykuspa ayllukunaq mirayninman hina Judá ayllupi Benjamín ayllupi churarqan waranqa soldadoq umallinkunata, pachak soldadoq umallinkunatawan. Iskay chunka watayoqmanta wichaymantaq qharikunata yuparqan, hinaspan tarirqan awqa-tinkuyman riy atiq kinsa pachak waranqa qharikunata, paykunaqa kusatan yacharqanku lanzawan escudowan maqanakuyta. 6Hinallataq Israel suyumanta kinsa waranqa kinsa pachak kilo qolqewan mink'akurqan pachak waranqa allin maqanakuq qharikunata. 7Hinan Diospa profetanqa Amasiasman rispa nirqan: –Reyníy, Israel suyu ejercitoqa ama qanpa ejercitoykiwan maqanakuyman richunchu, manan Señor Diosqa Israel runakunawanpas Efraín llapa aylluwanpas kanchu. 8Mana kasukuspachus paykunawan awqa-tinkuq rinki chayqa, anchataña kallpachakushaspapas manapunin atipankichu, aswanpas Diosmi awqaykiwan atipachisunki, Diosmi atiyniyoq yanapanasuykipaqpas awqaykiwan atipachinasuykipaqpas, nispa. 9Hinan Amasiasqa Diospa profetanta nirqan: –¿Imanasaqtaq Israel ejercitoman kinsa waranqa kinsa pachak kilo qolqe qosqaytari? nispa. Diospa profetantaq kutichirqan: –Señor Diosqa atiyniyoqmi chay qolqemantapas aswan askhataraq qonasuykipaq, nispa. 10Chaymi Amasiasqa Efrainmanta hamuq ejercitota paypa ejercitonmanta t'aqarqan, hinaspa wasinkuta kachapurqan. Chay soldadokunataq Judá suyu contra sinchi phiñasqa wasinkuman kutipurqanku. 11Chaymantataq Amasiasqa kallpacharikuspa soldadonkunapiwan Kachi Wayq'ota puririrqanku, hinaspa Edom runakunawan maqanakuspa chunka waranqata wañuchirqanku. 12Chunka waranqa qharikunatataq presota hap'ispa qaqa-qaqa orqo pataman aparqanku, hinan chaymanta tanqaykuspa qaqapaykachirqanku, chaymi llapan chay chunka waranqa qharikuna wañupurqanku. 13Chaykamataq Amasiaspa awqa-tinkuyman riysinanta mana munaspa kutichipusqan Israel soldadokuna llapan Judá llaqtakunaman llat'anaq phawaykurqanku, Samaria llaqtamanta Bet-horón llaqtakama, hinaspa kinsa waranqa runakunata wañuchirqanku, askha kaqninkunatataq llat'anaspa aparqanku. 14Amasiasqa Edom suyu runakunata wañuchisqanmanta kutimpuspanmi diosninkunata apakurqan. Hinaspa chaykunata diosnin kananpaq churakurqan, yupaychaspataq sacrificiota chaykunaman ruphachirqan. 15Chaymi Señor Diosqa Amasías contra sinchita phiñakurqan, hinan huk profetata kacharqan. Paymi nirqan: –¿Imanaqtintaq wak suyu dioskunata servinki, yupaychaqnin runakunatapas makiykimanta mana qespichishaqtinqa? nispa. 16Chayta rimashallaqtinraqmi Amasiasqa chay profetata nirqan: –¿Hayk'aqmantataq qanri reypa yuyaychaqnin kashanki? Upallakuy mana wañuchinata munaspaqa, nispa. Chaymi profetaqa tukuykuspa nirqan: –Mana chanintan ruwarqanki, yuyaychasqaytapas manan kasukurqankichu, chaymi Diosqa yuyaykurqan qan wañuchiyta, chaytaqa allintapunin yachani, nispa. 17Chaymantataq Judá rey Amasiasqa yuyaychaqninkunawan rimanakuspa, Jehupa nieton Joacazpa churin Israel rey Jehoasman willaqta kacharqan: Qhari kaspaykiqa, hamuy tinkusun, nispa niqta. 18Hinan Israel rey Jehoasqa Judá rey Amasiasman willaqta kacharqan: Huk kutinsi Libanopi huk kisa cedro sach'aman kachasqa: Ususiykita qopuway churiypa warminpaq, nispa. Ichaqa huk phiña animalsi chayninta purispa chay kisata sarurqapusqa. 19Arí, qanqa ninkin: Edom runakunatan atiparqoni, nispa, chaywantaq anchaykachanki. Allinmi, hatunchakullay, chaywanpas wasillaykipi qhepakuy. ¿Imapaqtaq maskhawaq qan kikiykipaq llakikuyta, hinallataq Judá suyu runakunaq llakikuynintapas? nispa. 20Amasiastaq ichaqa mana kasurparirqanchu, Diospunin chayta unancharqan Jehoasman hap'ichinanpaq, Edom suyu dioskunata servisqan hawa. 21Hinan Israel rey Jehoasqa puririrqan Judá suyupi kashaq Bet-semespi maqanakunankupaq, hinaspa Judá rey Amasiaswan maqanakurqanku. 22Judá suyutaqa Israel suyun atiparqan, chaymi Judá runakunaqa sapanka wasinkuman ayqekapurqanku. 23Israel rey Jehoastaq Judá rey Amasiasta Bet-semespi presota hap'irqan, chaymantataq Jerusalenman aparqan, chaypin llaqta muyuriq perqata thunirqan pachak pusaq chunka metrota, Efraín Punkumanta Esquina Punkukama. 24Munaychakuspataq hayk'an tarisqan qorita, qolqeta, Dios yupaychana wasipi Obed-edompa waqaychasqan tukuy t'aqa serviciokunata, reypa wasinpi qhapaq kaykunatawan aparqan. Chaymantataq wakin runakunata presota apaspa Samariaman kutipurqan. 25Joaspa churin Judá rey Amasiasqa chunka phisqayoq watataraqmi kawsarqan, Joacazpa churin Israel rey Jehoaspa wañupusqan qhepataqa. 26Amasiasmanta wakin willakuykunaqa qallariymanta tukukuykama Judá Reykunaq Israel Reykunaq Willakuynin Qelqapi qelqasqan kashan. 27Amasiaspa Señor Diosmanta t'aqarikusqan p'unchaymantapachan Jerusalén llaqtapiqa wakin runakuna Amasías contra rimanakurqanku, chaymi Amasiasqa Laquisman ayqekapurqan, ichaqa chay llaqtamanmi runakunata kacharqanku hap'imunankupaq, chaypin wañuchirqanku. 28Chaymantataq caballopi ayata aparqanku, hinaspa Davidpa Llaqtan nisqapi p'ampapurqanku ayllunpa aya p'ampananpi.


text:
Wamachuku
Wamachuku nisqaqa (kastilla simipi: Huamachuco) Wamachuku pruwinsyap uma llaqtanmi, distritupas, Qispi kay suyupi, Piruwpi.
Yuyarina
Sutin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wamachuku suti qhichwa simipi wamaq chuku nisqaman anchata rikch'akuptinpas, kulli simimantachá hamun. Wamachukupiqa manas hayk'appas qhichwa simitachu rimarqanku, ichataq ñawpa pacha kulli simitas. Čuko "allpa" niyta munansi, ichataq wama nisqap sut'intaqa manam riqsinchikchu.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Awgustinu munqhikunas 1553 watapis Wamachuku llaqtataqa kamarirqan.
1821 watapi Simón Bolívarwan José Faustino Sánchez Carriónsi Piruw republikap Ispañamanta kachariytas rimarispa kacharikuna awqanakuytas qallarirqan.
10 ñiqin anta situwa killapi 1883 p'unchawpitaq Wamachuku maqanaku nisqapi chilinu awqaqkuna piruwanukunatas atiparqan, Qullpa maqanakuy nisqapi.


text:
Galatasaray SK
Galatasaray Spor Kulübü nisqaqa huk Turkiya piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin kantaray killapi 1905 watapi
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Galatasaray SK.
- Uficial web sitel


text:
Lak'ota
Lak'ota, Nak'ota, Dak'ota (lak'ota simipi: Lakȟóta, Nakhóta, Dakhóta; inlish simipi: Sioux [ˈsuː/] icha Lakota) nikuq runakunaqa Chinchay Awya Yalapi, kunan Hukllachasqa Amirika Suyukunapi, Kanadapipas kawsaq indihina runa llaqtam. Kunanqa 162 waranqa runakunas kachkan, ichaqa 26.300-llanñas lak'ota simitaraq rimachkan. Hukllachasqa Amirika Suyukunapi 155.200 Lak'ota runakuna 2005 watapi karqanku 16 risirwasyun nisqakunapi, Kanadapipas kunan p'unchaw yaqa 6.600 Lak'ota runakuna kachkanku isqun Ñawpaq Nasyun (First Nation) nisqa ayllu llaqtakunapi.
Lak'otakunamanqa kimsantin runa huñum kapun:
- Isanti ("kuchuna", Santee icha Dakota nisqapas): anti Chinchay Dakota, anti Urin Dakota, Minnesota, chincha Iowa;
- Ihanktowan-Ihanktowana ("qhipanpi llaqtacha", Yankton icha Nakota nisqapas): Minnesota mayu k'iti;
- Teton icha Tetonwan (Lakota nisqapas; qallariy sut'iqa manam riqsisqachu): kunti Chinchay Dakota, kunti Urin Dakota, Wyoming, Nebraska, Montana.
Lak'otakunaqa Chinchay Awya Yalap inkill pampakunapi chakuqsi yura pallaqpas karqan, kawallupi rispa bisuntikunatas huk uywakunatapas chakuq. Chay kawallukunaqa Mishikupi ispañulkunamanta ayqispa qispispa sallqayasqas karqan.
1854 watamanta 1877 watakamas maqanakuykunapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunas Lak'otakunataqa atiparqan. Lak'ota awqaqkunap lliwmanta aswan hatun atiyqa 25-VI/26 ñiqin inti raymi killapi 1876 p'unchawkunapi Ch'ichi Ichhu Maqanaku (Battle of the Greasy Grass, Battle of the Little Bighorn) nisqapis karqan, Tatanka Yotanka (Tiyaq Turu), Tashunka Witko (Waq'a Kawallu) sutiyuq runakunas umalliqnin karqan. Chaywanpas, 1876 watap puchukayninpis HAS awqaqkunas Lak'otakunata atiparqan. HAS mama llaqtayuq runakuna bisuntikunata wañurachispa chay hinas Lak'otakunap kawsay saphita k'asuyachispa indihinakunata atirqan.
29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1890 p'unchawpi K'irisqa Qunqur Wañuchiy (Wounded Knee Massacre) nisqapi HAS awqaqkunaqa kimsa pachak mana ayñiyuq Lak'ota runakunatas sipirqan.
Kawsaqraq Lak'otakunataqa risirwasyun nisqakunamansi kacharqanku.
1973 watapi Lak'ota runakuna, wak indihinakunapas K'irisqa Qunqur (Wounded Knee) uchuy llaqtapi ankallikurqanku, 71 p'unchawpas chay uchuy llaqtaqa indihinakunap makinkunapi karqanmi.
Kunanqa Lak'ota risirwasyunkunapi kawsaq runakunaqa lliw HAS runakunamanta aswan wakcham kachkan, kuskanchaku kawsay mit'aqa 44 watallam.
20 ñiqin qhapaq raymi killapi 2007 p'unchawpi Russell Meanspa pusasqan Lak'ota Qispikanapaq Mink'asqa (Lakota Freedom Delegation) nisqam Washington llaqtapi Lak'otakunap kachariynintam rimarirqan. Chay runakunaqa mana akllasqa kaptinmi, huk Lak'ota pusaqkunaqa manam ari nirqanchu.


text:
Loading content ...
WUWMM SANTEE, NEBRASKA. TAKU WA6TE OKIYA. TAKU 6lCA KIPAJIN. A. L. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XLI NUMBER 3 MARCH, 1912 WOKAJUJU KASPAPI ZAPTAN. ANPETU OYAKAPI Jan. 25, Washington, D. C. Anpetu de Sagdasin Makaitancan kin Canada etauhan United States ekta titokan hi qa tipi itancan Capitol en li, hehan tunkanSidan President Taft kioo qa ti- hohnaka tawa om kici wi cokaya wotapi qa yuonihanyan kuwapi, qa hancokaya hehan New York ektakiya iyaya. Jan. 29. New York otonwe de en mini ocanku wan tehiya kagapi. He wan New York itehan yanka. tuka he kiu en minihdoka etanhan mini yeyapi qa New York ekta yatkanpi kta on canku kiu de kagapi. Maka mahen yeyapi, tokeh imnija suta eSta wakanhdi on bomden kiya- pijqa Hudson wakpa tanka kin he Sbe eSta ohdateya siha iyutapi 18 hehanyan yeyapi qa ecen otonwe ekta iyohiyapi, Catskill he kin hetanhan uyapi. Minicanku kin de mazaska woyawatanka $162, 000,000 hena on kagapi. Feb. 11, New York, Wiyohinyanpata mniwanca kahdaya makoce wanke cin heci iyotan osni tehika. Mniwanca kahda watohuni kin hena en witawata kin tehiya unpi, mini akan caga tanka hena tate kahbig u qa tuktekten okalimita aonawicataka, qaiS wata bomdece kta on wokokipe qa wicaSta owasin tehiya unpi ecen nom tapi. Feb. 12, Peking, China etanhan oSpaye wan Manchu ewicakiyapi he China kici kicize qon he wanua enakiyapi. Wanna waniyetu £00 Manchu wicaStayatapi towaSake on sutaya najm qon anp'-tu kin de wicaStayatapi tawapi kiu oyanke etanhan tokan iyaye, he hokSiyopa Puyi eciyapi. Hehan wokiconze tokeca oyanke ohna inajin kte. Feb. 13, Phoenix, Ariz. Arizona makobaSpe kin he wanna State kagapi, qa Governor Makaitancan wan kahnigapi, George P. Hunt hee. Anpetu kin he en Mr. Hunt tawicu qa cunwintku hena yuonihanyan omanipi oiyokipi kagapi hehan mazakan 48 utapi, he iyohakam tipi itancan kin etkiya ay a jo awicayapi, qa oyanke en inajikiyapi. KOKIPA PO! Washington qa New York otonwe ekta wakiya wicaSa qeya okodakiciye wan kagapi qa he "Brotherhood of North American Indians" eya cajeyatapi. Taku on de okodakiciye kin kagapi kin he Ikcewicasa ataya se hecen mazaska yuhapi qa hena Tunkansinayanpi awanyake qa nakun makoce ota qa woyuha ota, unkan hena de okodakiciye kin en oitancanpi kin iye icupi qa yuhe wacinpi on heconpi. Heon wakiya kiu dena IkcewicaSa tamazaskapi kin tohan icupi kinhan iye ota icupi kte, qa Ikcewicasa kin ee conana ikikcu kte. Eya de "North American IkcewicaSa Sun- kakiciyapi" eyapi, kin caje waSte tka, tona tokahanpi kin hena waSicun wakiya hecapi qa heon wokuwa ota en iye mazaska kin iyuha icupi kte. Qa dahan Congress, TunkanSina owokdake en wowapi wan ehpeyapi, qa he yuStanpi kinhan, IkcewicaSa ataya TunkanSina wakajujukiyapi okihipi kta, qa woyasu wankantuya en eyapi kta wookihi yuhapi kte. Tka dee hca on IkcewicaSa iyuha mazaska ota wicakipi kte ee. Qa nakun hecetu kinhan IkcewicaSa wan taku kicuwa kinhan, IkcewicaSa awanwicayake cin, Indian office okiye kte Sui, tuka wakiya qeya yankapi dena econpi kte, qa hen mazaska ota wakajujnwicakiyapi kte. Wanna IkcewicaSa Awanyake, Indian Office qon woope wan waSte qa on IkcewicaSa kin na- wicakicijinpi kta ee kagapi qa he Congress en yeyapi kte Qa woope he yuStanpi kinhan heon ikcewicaSa ataya tuwena wakiya wan qaiS wicasa togtokeca wica hnayan mazaska wicakipi kte Sni. Mr. Robert D. Hall de K. K. O. en htani kin ^ Washington otonwe en i qa Sunkakiciyapi okodakbiye kin de taku hecinhan he ode qa decetu ee iyeya, qa heon ikcewicaSa ataya, iyotan Dakota kin ito takn wan econpi kte, qaiS okodakiciye kin de opapi kta Sta apepi iyececa. Qa taku wokuwa yuhapi kinhan ito Indian office he ohna kicuwapi iyececa. ikcewicaSta ataya tonakecapi kin United States, Isantanka makoce, icokam ikcewicaSta tonakecapi kin dehan 323,000 henakecapi. Dakota oyate kin 28,000 henakecapi. Minnesota en 11,000, Montana en 10,000. Hehan Rocky Mountain qa Sierra Nevada otahedan 71,000. New Mexico qa Arizona en 57,000 henakecapi. Helian oyate wan Navajos he 30,000 henakecapi. Wisconsin en 17,000 henakeca unpi kin owasin kiniu Hahatonwan- pi. Hehan owancaya ongege unpi. Tuka United States owancaya IkcewicaSta tonakeca kin yamni kiyuSpapi wauji Oklahoma en unpi heceedan otapi, 117,000 henakecapi. TAPI MAKOCE Isantanka makoce ekta Isanati, Heipa, Miniwakan qa MiniSoSe opaya oyate unpi kin hena Dakotapi, qa nakun onajiceta Dakota unpi kin owasin hena Dakotapi, hecen hena ecen takuki- ciyapi hca ota unpi. Hecen oyanke cajemdate ciu dena ecen tapi makoce wiyopeyapi ece kin hena etanhan deci tuweh woiyowaja yukan. ESta tona napiyuzapi kin owasin se wowicaSta- Sni en un. Wanji sdonwaya e omdake kte. Ihanktonwan oyate en tuwe Hehakaska eciyapi e ta unkan tamakoce kin wiyopeyapi kta, unkan de ciya Hehakaska tankSitku hca e cinca wan niun he Oyemakasan eciyapi he Hehakaska tamakoce kin iyowaja keyapi, hecen tuwe wan Wagner, So. Dak. etanhan koyannah mazaska $25.00 Oyemakasan eonpe Si qa waaia wan he okiye qa kohannah kiciyuStan kta keya, hecen $25.00 kin he qu iyeya. Tuka he wanna woitonSni heca. Heeen Oyemakasan tehiya kna- yanpi. Tuka waaia he oicago sanpatanhan un canke woowotanna onspekiyapi kte cin unkokihipi hee sui. De heconpi ehantanhan wanna omaka wanji sanpa wi Sahdogan, Pipestone, Manitoba, Canada, JOHN THUNDER. WOWAPI MAQUPI Granite Falls, Minn. Pejutazizi en okodakiciye unpi kin he om waun kta e on wahi. Hecen taku tona wicaSta toni on iwaSte hena omdake kte. Ehanna Rev. S. R. Riggs, D. D., Tamakoce, tukten ti kin 1862 he ehan, hetanhan maka iyutapi wanji Presbyterian tipi wakan han, qa hen tiwahe 20 unpi, tuka owasin akiyecen wocekiyre en Skanpi. Hehan Granite Falls otonwe kin iyutapi yamni ihehanyan, qa otonwe kin miniwakan tipi yukan tka Dakota wicaqupi okihipi Sni heon waSte. Hehan wakpa kin hogan, qa keya, kezonta qa patkaSadan, qa maStinca heua nina ota, qa can obe kin ota qa hena on oun kin waSte qa mazaska iyusote Sui, qa mdoketu eca waskuyeca ota qa on mazaska kamnapi waSte. Heeen woyute dena ota heon waSte, keya kiu nina cepcepapi qa iyotan maStinca kin tancan ataya Sin yukanpi qa oyudwaStepi, hehan otonwe kin taniga ota tka ninah icupi Sni. Hehan wicahca wanji qa wakanka wan hena deu wiconyuhapi qa wanna onSikapi, tuka sakim Yellowmedicine County Board etanhan owicakiyapi qa tanyan wotapi. Hecen tuwe makoce cistina esta opeton qa den ti kinhan tanyan nn kta. Hehan koSka okodakiciye den unpi kin wicohan waSte yuhapi, wicahca qa wakanka hena ohinni canwicakidepi ece. Wicalica he John Wing, Hupahu, hee, qa wakanka he Mrs. Bigeagle, Waskuyeca, hee. Dakota kin makoce on mazaska odota dusotapi ito den ahiwacin po. Oyate den unpi kin Dakota wacipi wanice, qa wasicun wacipi wanice qa Dakota miniwakan wicaqupi Sni, heon wocekiye en tanyan Skanpi. Tuwe onSike hca ta eca otonwe etanhan ohna wanke kta okiyapi ece, qa Rev. S. R. Riggs, D. D. ehanna tukten ti kepe qon hen icahda wicahapi maloce wanke. Hehau Joseph Day ti kin en tuhmaga canhanpi kagapi kin heca otipi qa limunyan han. Ho kodapi tuwe hogan qa keya yaeinpi kinhan titokan u po. Rev. John Flute. Rosebud, S. D. Mitakuyepi wocekiye on lecel epa wacin. HomakSila ehan Lakota wowapi blawa onmaspe. Anpao kin na Iapi Oaye hena ohinni iwacu na blawa ece. Ho yunkan hena lehanl piwala yelo. Tokel iyuSkinyan ni unpi kte hena okahnihwicaye na okihiwicaya kecanmi yelo. Mitakuyepi cekiya unpi eciyatanhan okiciyapi kin he iwaktawicaya kecanmi yelo. Okolakiciye na ateyapi wanjila el ounpapi kin heee- la on taku waste econ okihiwicaya, na wolakota na wicolian waSte owasin icikoyagyapi kta iyecetu. Na onSiicilapi eciyatanhan taku woakinice na wowalianicila hena tokel anaunptapi na wolakota unkagapi kte cin he Jesus ecela eciyatanhan okihipica kecanmi. Hecel awicakehan wacinyan cekiya unqunpi kta iyecetu. Conrad Bullnation. Lindsey, S. D. Mitakolapi taku wanji epa wacin lo. Omaka kin le Wakantanka iyopeunyanpi kecanmi yelo. Woyuha hena e iyotanunlapi na Wakantanka kin e tokaunkiyapi Sni heon hececa owakahnige lo. Na heon Wowapi Wakan oie kin weksuye na ohinui weksuye kte lo. Igluwiyeya po, Mahpiya wokiconze kin wanua kiyela u ce eyapi qon he wowicake kta wanna slolunyanpi lo. Chas. Red-bull. Sisseton, S. D. Dehan owancaya wapazopi yukan. Esta iye wasicun hena tiwahe oihduhe ohnay7an waicahyapi qa on wapazopi he owotanna. Tka Dakota oyate kin he iyececapi Sni. Iye waSicunpi hena tipi yuhapi qa maga tankinyanyan en waicahyapi hena wanyakapi kin wiciyokipi hee. Eya Dakota tawicohan hena tunkanSidan owihanke kta cin, qa hokSiyopa bena Dakota wicohan wanyake Sni icagapi kinhan wasicun oihduhe ohna waSicun iyecen yapi kte seciqon. Tohan wapazopi eca tona tanka- pike cin hena ite Saiciyapi qa wiyaka wapaha unpi qa winyan ko pejimihnaka wacipi eee. Hecen Dakota wicohan wowaci kin Siceeapi ohinni wanyag unpi nakaeS waSicun oihduhe kin awacinpi Sni, qa de ihanke Sni kinhan Dakota kin waSicun oun kin iyohipi kte Sui do. Hecen tona Wakantanka tawicaSta kecanicin yaunpi kin wicohan dena amdezapi qa itonpapo, qa tukte owotanna ohna tona teca icagapi kin he ohna nipi kte cin he awacin po, qa en etonwan po. Peter Frenier. Poplar Mont. Hekta Oct. 19, 1911 he ehan Fort Peck Reservation el Lakota unpi kin maka wicaqupi qon wanna iyuha yustanpi. WicaSa wanji na wakanheja koya owayaSla ko 320 acres wicaqupi, on Spa can makoce heca. Lakota oyate le ehake maka ikikcupi tka makoce waSte icupi kin conala na Sica icupi kin e ota e awableze. Hehan makoce iyaye cin oSpa- spa oblablaye na waSteste yukan, hehan hena wakanheja tona icagapi ake iwicakicupi iyececa, na tokata yuganpi Sni ecel tona makoce waste kin pahipi iyececa, tka nahanhcin oyate kin iglaonspepi Sni yukanpi. Eya tunkanSila maka onSpa unkicupi kin he akan ninnkiciyapi kta keya, na Sunkawakan kin maliiyumlu kin qin najinpi tka nahanhcin ihupa kin uuyuzapi Sni. Tka wanna unkiyutapi iyececa, na tokatakiya ewacin maunnipi kta, tokata waSicun kin hiyo- jula kta ca wakanheja hena woonspe en yewicayapi iyececa na hen wicakaonspepi kte. Na oyanke ecel tipi wakan he cin hena el wicaSa wakan kin iyotiyekiye wicunyanpi, lena wanna awauncinpi kta iyececa. Na tokata token unnipi kta heon wiunyukcanpi kta, wicaSa iyuha wanna lena amleze na awacin kta iyececa. J. W. Taylor.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text:
Palama uquq ñuñuq
Palama uquq ñuñuq (ordo Insectivora) nisqakunaqa huk ñuñuq, aycha mikhuq - astwan palama mikhuq - uywakunam.
Kaymi tukuy palama uquq ñuñuq rikch'aq ayllukuna:
- Askanku (Erinaceidae)
- Tuhu (Talpidae)
- K'awchisuyt'u (Soricidae)
- Khallasuyt'u (Solenodontidae)
- Wat'a k'awchisuyt'u (Nesophontidae)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq


text:
Warma kay (suqta watankumanta, chunka hukniyuq watankukama)
Perú suyunchikpim sapa pachak primariaman rinankupiña kaq warmakunamantam (suqta watankumanta chunka hukniyuq watankupi kanankukama), isqun chunka tawayuq tupaqnin primaria graduman rinku. Chaynallam yaqa llapan América del Sur suyukunapi, ichaqa aswan achka niq warmakunam primariaman rinku Argentina, Ecuador hinallataq Uruguay suyukunapi. Allintañam puririrqunchik suyunchikpi, chayna kaptimpas suqtachunka suqtayuq waranqa warmakunam-suqta watankumanta, chunka hukniyuq watankukama (2%)- Educación formalmanta qawapi tarikunku (Estado de la Niñez en el Perú).
Educacion llamkaypim kay sasachakuykunata qawanchik: warmakunam pisillata yuyaymanakunku liyisqankumanta, chaynallataqmi matemáticas yachaypi; chayna kaptinmi warmakuna allin desarrollo aypayta atinkuchu, hatun runa kayninkuman chayaptinkupas, manan allintaqa llamkankuchu, ciudadano kayninkupas manam huntachu.
2,007 watapi Evaluación Censal de Estudiantes (ECE) nisqanman hinaqa, 2,007 watapis 15,9% segundo grado primariapi kaq warmakunallas liyisqankumanta yuyaymanakunku, matemáticas yayapiñataqmi 7,2% warmakuna allin karqaku. 2.011 watapiqa 29,8% liyisqakumanta yuyayamanakurqaku, 13,2% matematicas yachayta atirqaku.
Noventa porcientamanta aswan achka warmakuna(suqta watankumanta, chunka hukniyuq watankukama) primariapi matriculasqa kaqkunamantam, 20% tupasqan gradumanta huk wata qipapi matriculakunku; huk, sapa pichqamanta. Campo llaqtakunapim chayna (30%)- iskay kuti achka- hatun llaqtakunawan tupachisqaqa (13%); sinchi wakcha warmi qari warmakuna kasqanpiñataqmi(35%)- kimsa kuti achka- mana wakcha kaqkunawan tupachisqaqa (13%).
Qawarinataqmi warmakuna imayna llamkaymanña yaykusqakuta. Encuesta de Trabajo Infantil (ETI) nisqanman hinaqa, 37% warmi qari warmakunam llamkanku, pichqa watankumanta chunka kimsayuq watankukama. Huk semanapi huk horallapas campupi llamkaqkunam(66%)- kimsa kuti achka- hatun llaqtakunapi llamkaqkunamanta(21%).
ENAHO (Encuesta Nacional de Hogares) nisqanman hinaqa, 18% warmi qari warmakunapa sayayninkum pisilla, manam hayka watayuq kasqankuman hinachu (desnutrición crónica). Hatun sasachakuymi warmi qari warmakunapi desnutrición crónica: campupi tiyaq wamakunapim desnutrición crónica (34%)- pichqa kuti achka- hatun llaqtakunapi tiyaqkunamanta(6%). Mana wakcha kaq warmakunapim desnutrición crónica (7%)- pichqa kuti pisi- wakcha kaq warmakunamanta (39%). Ñawpa mama simi rimaq warmakunapim desnutrición crónica 43%- kimsa kuti achka- castellano rimaqkunamanta (14%).
Kay watakunapim aswan achka warmakunaña Seguro de Saludman aypanku, aswanraq campupi tiyaqkuna, sinchi wakcha warmakunapas. 77% suqta watankumanta chunka hukniyuq watankukama warmakunam, 2,009 watapi seguruyuq karqaku, hinallataqmi (58%) Seguro Integral de Salud – SIS ukupi tarikunku. Chayna kaptimpas, pusaq pachak waranqa warmakunaraqmi mana seguruyuq kanku, suqta watankumanta chunka hukniyuq watankupi kaqkuna (26%). Wakcha kaypiraq tarikuq departamentukunapim aswan achka warmakuna seguruyuq kanku, aswanraq SIS seguruyuq: ( suqta watankumanta chunka hukniyuq watankupi kaqkuna).
Hayka warmakunataq wasinkupi yakuyuq saneamientuyuq kanku?, suqta watankumanta chunka hukniyuq watankupi kaqkuna. 1.2 millones (37%) tiyakunku mana chuya yaku kasqampi; 1.6 millones (47%) tiyakunku mana allin saneamientuyuq hinallataq 1 millón (31%) mana chuya yakuyuq nitaq desagueyuq wasipi tiyanku. Huancavelicapim aswanqa (64%), Loretopi (60%) hinallataq Huanucupi (58%), chaypim sapa chunka warmakunamanta, yaqa suqtapa chayna kawsakuyninku. Lliw Perú suyunchikpim 63% warmakuna(suqta watankumanta chunka hukniyuq watankupi kaqkuna) wasinkupi chuya yakuyuq kanku, ichaqa 21% wasikunallamanmi “segura” yaku chayan, allin clorasqa.


text:
Johan Ferrier
Johan Henri Eliza Ferrier sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin aymuray killapi 1910 watapi paqarisqa Paramaribo llaqtapi - † 4 ñiqin qhulla puquy killapi 2010 watapi[1] wañusqa Oegstgeest) llaqtapi) huk Surinam Mama llaqtaq pulitikupas runam karqan.
1975 watamanta 1980 watakama Surinam umalliq.
Tayta; Mama:
Warmikuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- "De Surinaamse samenleving als sociaal-pedagogische opgave" (dissertatie, 1958)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johan Ferrier.


text:
Nursultan Nazarbajev
Nursultan Äbişulı Nazarbayev sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin anta situwa killapi 1940 watapi paqarisqa Chemolgan llaqtapi - ) huk Qasaqsuyu mama llaqtapi pulitiku karqan.
Tayta: Nazarbayev ; Mama: .
Warmi: Sara Nazarbayev.
Churinkuna (3): Dariga, Dinara wan Aliya.
Yuyarina
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nursultan Nazarbajev.


text:
Qiru
- Qiru nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Qiru (sut'ichana) rikuy.
Qiru icha K'ullu nisqaqa huk ancha llamk'achisqam imaykanam. Sach'akunapi yuriptin, sach'ap chillkinkunamantam - kurkunmanta k'allmakunamantapas - hurqunchik. Thansakunapas qiruyuq yurakunam. Sach'ap chillkikunataqa qiru k'aspi hinam llamk'achinchik. Rakhu kurkumantaqa qiru p'alltakunatam kuchunchik.
K'ullu nisqataqa llamk'achinchik wasichaypaq, kuyuylla (kawitu, tiyana, hamp'ara, k'irana) ruranapaq, ima ruranapaqpas.
Qirup puchunkunamanta, kallmakunamantapas yamt'a nisqatam ruranchik, kañaspa wasita q'uñichinapaq yanunapaqpas.


text:
Loading content ...
VOL XVI. NO. 3. MARCH, 1887. i/l.iCE, blXTY l/JSNYa. Wokajuju, KhSpapi Sakpa. IVsushhd Fos The Dakota Mission. Taku Waste Okiya Taku Sica Kipajin, .1. l\ Williamson, Greenwood, 2).'!'. Publisher. MAKOCE OICU. Eya taku wanji wanna hekta un kinhan heou taku eyepica sui ecee. Tuka wasicun kiu he token unkuwapi kte cin heua owasin sdonunkiyapi kin- lit n hecen waste ktsi epca waun. Eya waSicun kin takudan -unkonspepi Sni he sdonyapi qsi heou wanuu omt-ka ota swicayukcanpi. Taku hinah tukten (dina unkiwastepi kte cin tanin Sui. Einah tohinni Lakota kin iye wihdu- kcan qa ohna Tunkiiiisidanyapi kin (Congress) yuStan Sui. Okinni hecece cinhan iyotan Sice kta kecinpi naceca. Tuka ito esta dehau tohan owohdake (Congress) en teku wan on cajeunyatapi kte cinhan Dakota kin onSpa soonyewicayapi unkans toketu kta tka hwo, epca. Wanna dehan ista wicayu kan iyececa. Lena makoce tinta kin ehan pie eceedan sainya yakonpi; tuka dehau hena eekiya tipi qa ptewanuyanpi kin ojudan wanka. Ehanna tinta kin dena tokiyotan uncinpi ecu dcen wihni omaunuipi. Tuka dehan 1 ohn Eastman. WOJUHA NOM ON WOYAKAPI. Ehanna woyakapi wau waste oyakapi, wicahca yamni token wojuha uom nom qin uupi e oyakapi. i'ohin- ui owanjiciau unpi sni. Wojuha unman heyatanhuu qa unman is tokapa- taiuiaii hecen ecee yuha ykoupi. Hecen wojuha- km cle-mt tak uyapi kecamii he. tie ociciyake kte. w i canca wanji tokaheya qou he wojuha heyatantian qui kiu lieu takodaku taku waste ecatcicoujii kiii en ecee ohnag aye, heceii hena owas tauiu Sui iyaya qa ecadan akiktonje. Unman is tokapatanimn tahu ohomni uupiu qa wicasta taku sica econpi sdonye kiu owas ben okihnag aya, qa hena kitatudan wauhdaka ecee. Hecen omani un ecee kin icunhan ivicastii is iyececeb akipa, is eya wojuha nom iyeceii yuha un. Hecehnana unman kiii de iyaye qa tawojuha kin kiyutantau iyauke. Den taku oya- linaka he, koda, eya, qa tokapa tan han qou bohtahtaka. Uukan, "Ayustan, hecon sni wo," eya. ''iiiku wasteste mduhe kiu mayakiduSice kte." "lie taku ciciyuSice kta be" tokaheya kin eya. "Taku waste ecamon kin heua ee" iyokihe kin eya. "Hena ohinni mitokam hduha waun; tukte en ohinni wanmdake qa ake iwacu ecee kta iyecece kin hen. Wanyaka, niazaska okise, kaiigikagapi anpetu wakan womnaye waksica en owahnake qon dee; qa sina wan is wicinyanna wada un wan waqu kin dee; qa hokSidau silitin wan napinkpii wan waqu; qa tiiyaza candowankiyapi yuhomni un ece kin mazaSadan wan waqu; qa canku ka- hinta beca wan is eekaeS wakilia wati tiyopa kin en Skan (jehan; qa—" Qsi wojuha heyataulian kin hen is taku uu he:" tokaheya qon eya. Taku waste econ ohdake cin yawa ihunniye kte Sni se bdawa heon. "Tut, tut" inonpa kin eya. "Takudan ben wanyagpica mduhe Sni, he wojuha kin he taku cikcistina wahdu- Sua ecee hen un." "Taku yahduSna ojuha kin Ice oju- dau lice seecece," tokaheya kin eya. Inonpa qon itecanksikiya. Tohini he taku kin en ewsikicinSni. Taku bduStia esta wanna hena owas sum iyaya qa tuwedan wanyake kte sni kecin qon; ehanqon hena tokantanhan wanyaka okihipi. Hecehnana wohitiya taniya, icunhan wiciyanini wan iyewi- caceca is eya wojuha nom qin en hi. Helian unmapi kin heya hiuhdapi. "Taku woqin ka nis yuha yaun he" wanji eya. "Psizo ye, hena taku hecinhan" unman is ake eya hinhda. "Cieipazopi kta iyomakipi, micante ocowasin on," eya. "Ecin taku waSte eceedan cn kahnih owahnaka. nstksiiiS heon cieipazopi kta iyomakipi." "De wojuha kin," eya. Tokapatan- han otke kin en epazo. "Dc tokan tolianpi walte ecee cn owahnaka, "AVdjuha nitawa inakicalitake kte se- - ce•"(', okinni yuhapi kin ekta tke nacece," tokaheya Icin eya. "Hiya he cn icisuiyan ehapi," wie-i- yamni kin eya. "Tke yadakapi kin de wita wata on Sina watopekiyapl tanka kin iyececa qa wanmdi wan hupahu iyececa, heua tan kii kin van seen estsi tokatakiya amayanpi." "Ho, wojuha lieyatanhan yuha yaun kin heqeS ninali taku yaye sui sp- ececa," wicaSta inonpa kin eya. "Takudan ohna nn Sni sece qa nakun ee- te kin wanice." "He hecamon kte lica on hecece," wiciyanini kin eya. •'Wicasta tokeca etanhan taku Sica nawahon kin owas hen owahnaka hecen owsis itoopta iyaye qa tokahon, ht- cen hektakiya takudan amsiye ktsi mduhe Sni." Ito siceca de awacin po. De wicasta yamni wojuha yuha icimani unpi kin wanji tukte let a yacin he. Wanji ehake kin he. iyotan enntewaite- ya un qa wicaSta tokan ekta nakun wacantewaSteya seececa. MAHPIYALUTA ETANIIAN. Kohanna pidaiciya. Ptinhan Mahpiyaluta koska nonpa wawaha ode i- pi. Unkan capa 64 qa ptan 7 hena- kca akdipi. Csi pa tkeutapi wanji cm $4.00 qais S3 00 hecen yawapi. Ptan- ha wanji c- $7.oO iyawapi. Hecen tona kamnapi idukcan hwo. Mahpiyaluta Owokpamni en Presbyterian Chapel New Year hanhepi lira niciye tka nina oiyokipiya mniciyapi. Tokata mdokecokaya kinhan Sapsi- wicaSa om wankieiyakapi kta keyapi qa wanna candiwapuhta kagapi keyapi. Okihipi kta tuwedan sdonye sni. Wanasapi. Ptekdeska wunji ca wicaSa wikcemna yamni yutapi, - anpetu ! akezaptan hehanyan. AVi wanji ea ! nonpa wanasapi. PtekdeSka ha kin i mazaska 4, 5, 6 hecekcen yawapi. j AVicaSa taha icupi, tona icupi sni hena tokata is ake icupi ecee. PtekdeSka wanna wsi^in conana ayapi. > t I i i e e I e b. e
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text:
Loading content ...
SANTEE, NEBRASKA. TAKU WASTE OKIYA. TAKU SlCA KIPAJIN. L. KIGGS, PUBLISHER. VOLUME XLIV NUMBER 2 ANPETU OYAKAPI Jan. 24. German qa English kici mniwanca en wita wata ohna kieizapi SagdaSin makoce mniwanca kahda otonwe hena ikiyedan wata 9 kicizapi. Anokatanhan wata kin oSungSungye ehpekiciyapi. German witawata Bluecher eciyapi he spayeyapi. Wicasta 885 wata he en uiipi etanhan wicaSta 123 henana ni iwicacupi qa unmapi owasiu tapi. —Maza on iapi nakaha de ihankeya hanska an wanna wohdakapi okihipi. Anpetu kin he en Nev/ York etanhan San Francisco he hanyan wicaSta wan Thomas A. Watson eciyapi he tokaheya ohna wohdaka. Hecen wanna maza on iapi telephone kin on wiyohinyanpata mniwanca etanhan wiyohpeyata mniwanca hehanyan wicaSta tanyan wohdakapi okihipi. Feb, 2. SagdaSin oyate kin dehan German oyate entkiya woyute qa nakun taku kaSta wiyopeye ayapi kta hena anapte kta cin qa kuwa qa nakun German iS eya SagdaSin entki.ya qa wasicun ikceka hena entkiya taku woyute ayapi kta hena anapte kta iS eya Skan. Oyate dena token ecadan waSakapi qa kici ktepidan kta bena ohnaya kicicuwapi. Feb. 3. Mexico en oyate unpi wauna omaka ota iye ena wokiconze tawapi he akinicapi qa heon ohni kicizapi. Eya tokeh cinpi qa heon heeen kiciza yuke cin tanyehca tanin Sni, qaiS iyepi kaes tanyan sdontkiyapi Sni. Dehan Villa he ohiy-a qa taku owasin en itancan tuka nakun he Mexico tunkansidan kta ee Sni. Hecen oyate de taku on etanhan tanin Sni ituya kakiS iciyapi. Feb. 4. Turkey akicita kin dehan Suez Canal mine ocanku SagdaSin tawapi kin he yuSicapi qais ihangyapi kta cinpi heeen akicita ota ekta hipi qa en Skanpi. Tuka SagdaSin kin iS hdo- nieapi hecen om kicizapi. Okicize nina tanka qa Turkey akicita kin nape wicayapi. Mini ocanku de Red Sea, MdeSa etanhan Mediterranean Sea okitahedan. Hecen mini tanka kin hena iciyahdeyapi qa hena ohna ohni wata ounyanpi. MdeSa kin de ehanna Israel oyate tohan Egupta etanhan hdicupi qa MdeSa de mini akipam iyaye qa ohna opta kinhdapi qon he de mde kin hee. Mahtipi woonspe okoclakiciye on Hotanke tipi en, Thurston county en, nakaha omniciye wanji yuhapi qa token taku ota tanyan sanpa icaga kta hena wicaSta iwohdakapi, qa en Hotanke ota opapi. WicaSta mahtipi iwohdakapi kin hena saupa Hotanke kin ieska owicakiyakapi qa hecen nina iyokipipi. Thurston County, Hotanke tipi ikiyedan, hoksipidan tuwe maka oSpe (acre) wauji en taku iyotan ota icahya he owicadepi. Unkan hokSidan wan Uyrle Crowell eciyapi he ohiya. OSpe (acre) wanji kin en wamnaheza iyutapi 92£ hena icahya. Hehan htani kiu on tona yusota kin qa akamna kin $31. 33. Tuwe ohiye cinhan Washington D. C. ekta wany^ag ye kta qa oicimani on taku yusota hena Union Stockyards Co. kicicajujupi'kta, hecen waye wicakiyapi. Hecen hokSidan de tunkanSidan ti otonwe ekta wanyag i naceca. Ihanktonwan oyate kin White Swan en nakaha iye Dakota kin token mahcistinna owoju qa aguyapi su owoju qa ptewanunyanpi ota hee Sni eSta token tanyan wicahdubapi kta qa token anpaohotonna tanyan icahwicayapi kta, hena on omniciye kagapi qa tanyan iwohdakapi, hehan on okodakiciye icicagapi. John Gassman itancan, Thomas Hunter okihe, Peter Shield wowapi kaga. Tokata ake ecadan omniciye yuhapi kta. Tokata owoju on qa wanuyanpi tanyan icahwicayapi kta heua awanciupi, hecen nina tanyan econpi. Entered as Second Class Matter, November 9, 1908, at the Post Office at Santee, Nebraska, under the act of March 3, 1879. FEBRUARY, 1915 WOKAJUJU KASPAPI ZAPTAN MRS. THEODORE POSTER RIGGS Ida Rudolph Smith Riggs, Dr. Theodore Poster Riggs tawicu kin, Pierre, So. Dak. en wayazanka tipi en ta, Friday anpetu izaptan hanhanna, Feb. 5, 1915 hehan ta. Anpetu Sakpe itokam Supe wowayazan ececa heon patapi tuka taku owasin tanyan iyopte Sni heon niyanpi kta okihiri sni. Dr. Riggs wanna omaka tona Peirre en pejihutawicasta un. Hekta Jan. 1, 1914 en Nova Scotia ekta kiciyuzapi qa hetanhan tawicu he Peirre en kici hdi. Hecen Dr. qa Mrs. Riggs omaka wanji hen unpi qa wicaSta winyan ko ota om koda kiciyapi qa heon dehan te cin on wicota icante Sicapi qa wicakicanptapi. Dr. qa Mrs. Thomas Riggs kici wayazanka tipi en cinhintku kin kici unpi qa ecen tako- Skupi kin ta. Hehan anpetu wakan hanhanna kin he Pierre en Congregational tipi wakan ohna eistinyedan nina oiyokipiya awacekiyapi qa hehan tancan kin Oahe ekta akipi qa hen woozikiye en eonpapi. CHRISTMAS WOKIKSUYE Jesus tonpi kte cin itokam B. C. 742 heehan- na Isaya sdonya, Isaya 9: 6-7 na 10: 1 hena en oyaka na hetanhau iciyaza oyag aupi ecel Malaki taanpetu B. C. 400 hehanyan. Jesus tonpi he itokam John Baptisma tonpi, he tacankr. kin yuwiyeya kta, na wakiciyaotanin kta. Otokahe ekta wokiksuye kin le tohan Christmas iyehantu eca tipi wakan ogna hante eglepi na Itancan htayetu wotapi tawa he econpi na hehan wakanheja iyuskin wicayapi ecee. Hetanhan tahenakiya okolakiciye wakan kin yutokeca Sni econ aupi na nakun oyag aupi na he owotanla na iwicawaSte. Ho tka Lakota oyate unqonpi kin Christmas wokiksuye le wanna omaka 50 ecel hehanyan unhapi yunkan anpetu lehanyan akah ayutokca unkayapi. TokeSa wanna lecala hante eglepi na el wacipi kta ca le wanua gnaye kah unkaupi, na taku on ohankoya yutokecapi kte ein tanin. Oyanke wanjigji el Christmas kta ca el wicaSta wakan wan yuhapi kin ataya iyowaja kiyapi sni ecee. Ho tuka Jesus itokam tacanku kin owotanla kicicagapi kte cin unkiye okolakiciye wakan kin hena unkiyepi. John Baptisma wicaqu kin Wanikiya tacanku owotanla kicicagin kta heon tonpi, he iyeuncecapi kta ca Baptisma unhapi hecel Christmas kin le yuikceya kah ayepica Sni. Eya Jesus ta omaka A. D. 5l he ehan wicohan tanni hena koya gluhapi kta ca cinpi lila kitanpi. tka St Paul wicala Sui, Acts. 15. 1 Gal 5. 2-4. Hecel tuwe okolakiciye wakan el opa kinhan he wanna wicohan tanni hena ihpinye kta na hena ake ikikcu kta iyececa Sni. Tuwa hecon kinhan iwaSte kte Sni, ehanni wicaSa wau hecon yunkan on lila witkotkoka, mahpiyata bla tka eSa ake wakawinge lo eya omani. Nakun ake tuwa he?on kinhan tokala woyasu anpetu el sutaya wiconte owihanke wanica yasu- pi kta, malipiy'a ogligle hena ohinni wanniya- kapi na hena waayatanin eepi. Heon unkiye tona okolakiciye wakan el ounpapi hena Wakantanka ta wokiksuye hena y'tiikceye akah econkupi Sni kinhan hecel waSte kta. Tohan tipi wakan timahel hante eglepi kinhan takomni he iwankam mahpiya ogligle unpi na lowanpi unkiS uakun okolakiciye kin kuya Wakantanka unkilowanpi kta, nakun niazaska opiye kin unglukawapi na etanhan wakSica womnaye kin el yuonihanyan unkognakapi kta. Wctkiksuye kin le akahayapi na on unhanketa yutakupi kte Sni woikope. Heon tona sutaya Jesus wicalapi hena wicohan lena el ohna iyecel econkupi kinhan waSte kte lo. Wokiksuye lena tanyan iyecel econpi Sni kin ou wacinyanpi wicohan kin sanpa atanin Sni aye yelo. Tona Wakantanka tawacin ecel econpi kin hena wicayawaStepi. William Lee. La Plant, S. D. UNITED STATES QA JAPAN DAKONKICIYAPI United States makoce imahen okodakiciye wakau obe wikcemna yamni Ptaya Omniciye wanji kagapi. Federal Council of the Churches of Christ in America cajeyatapi. He en Protestant okodakiciye wakan owasin se en opapi. Wicacaje woyawa tanka akeSakowin cetu wicayuhapi. Ptaya Omniciye tawa kin he askatudan Richmond, Va. en mniciyapi. Taku ota iwohdakapi qa yuStanpi; tuka taku wanjidan den cajeunyatapi kte. Japan makoce ekta okodakiciye wakan yukanpi kin hena om wodakota kagapi kta yuStanpi. Hecen wicaSta nonpa wicakahnigapi, Dr. Shailer Matthews, he Chicago University en itancan okihe qa Baptist heca, qa Dr. Sidney L. Gulick, be American Board Japan ekta yewicaSipi wanji ee qa Congregationalist heca. Yewicasipi nonpa dena Omaka Teca iecadan San Francisco etanhan wita wata ohna iyayapi. United States ekta wicaSta zuyapi akitapi yukan. Hena ohinni Japan unkizapi kta eyaya yukanpi. Hehan California makoce ekta Japan wicasta toka wicayapi qa Sicaya wicakuwapi ece. Heon Japan oyate etanhan wicasta ota tawacin tokecapi qa United States oyate Sicewicadakapi. Heon OkodakiGi.ye Ptaya Omniee.ye Tanka unkitawapi kin dehan Japan okodakiciye wakan wahowicayapi qa om wookiye unyuwieakapi kta awacinpi. Hecen Japan oyate unyuonihanpi, wicohan tanka econpi on, qa woonspe nina ihaktapi on. Tuka taku iyotan kin, Japan oyate ehna wicota Wakantanka entkiya nape yugatapi qa sanpa sdonye wacinpi yukan. Qa wanna wicota Christian tawowicada ohna yukanpi qa he eciyatanhan kici okonwanjidan tiyohnake wanjidan un- kihdawapi. Jesus Christ tawowicada eciyatanhan oyate tanyehca yuwaStepi qa yusutapi kte cin hee; hecen Japan Christian okodakiciye yukanpi kin taoyate yuwaStepi kta eepi wicaundapi. Hecen Japan okodakiciye kin kici un waujipidan sdonyapi kte. Qa Wakantanka Ateunyanpi qa Cinhintku Jesus Christ to waStedake kin en sanpa waSteunkicidakapi qa kodaunkiciyapi kte Wakantanka iceunkiyapi ktd ece. Hecekcen wowapi kagapi on qa yewicaSipi wohdakapi kte cin-on wookiye yusutapi kte, qa wicotawaSica on oyate tokakiciyapi anaptapi kte. WAKANKICIYUZAPI Eastman—Tourtillotte, Sisseton Owokpamni, Dec. 26, 1914, Mrs. Mary Faribault ti kin ohna Mr. Fred Eastman qa Miss Pearl Tourtillotte kiciyuzapi. Okiciyuze nina waSte. Taku owasin ayucoya yuoiyokipiya econpi, hecen nina owanyag waSte. Kiciyuzapi qa hehan wotakuye qa koda wicayapi ota wicakicopi kin hena owasin om wotapi. Eceehna htayetu he kiciyuzapi kin hemani opapi qa Winona, Minn, heci iyayapi. Hen koSka kin htani hecen hen tipi kta. KoSka de makoce nica eSta iyo nape on taku kamna hena mnakiya qa hena on wancake ti iyotanka. KoSka kin he Rev. qa Mrs. John Eastman cincapi koSka hakakta qa wikoSke kin he waSicun atkuku hunkupi ko Agencye n htanipi qa hen tipi. Okiciyuze dececa waSte hena on koSka qa wikoSka awacinpi kta iyececa. Raven Hill Church Kangipaha en, Dec. 20, 1914, Prebyterian tipi wakan ohna Giles Flute qa Miss Julia Blackcoat kiciyuzapi. Rev, John Eastman wicakiciyuStan. Kiciyuzapi de wicota en unpi qa okiciyuze owotanna econpi qa nina iyokipipi. Qa nakun unSpaSpa owicakiyapi taku on icihdepi kta iyececa wicaqupi, Mdecan Okodakioiye qa Kangipaha Okodakiciye sakim. Sunktanka nom wicaqupi. Hecen miS nina icante mawaSte qa micinca he tanyan tawicuton qa wikoSke waSte, takoSwaya hecen taku ecawi- caldcunpi heon hena ou nina cante mawaSte. John Flute.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover