text:
Quito (Pichincha).- Kawsaypa llikakunapimi ñakalla yanka ima nishkakuna tiyashka, chaykunaka llullami kan, chaymantami Suyupa Willaykunaka mana chashna ruranata, llaktapi kawsakkunata pantachinkapak, umankapak kashkatami uyachirka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
- Santos Llakta Pushakpa warmimi Correa Colombia ukupi makanakuy tukurichun yanapashkamanta pagui ninCartagena (Colombia).- María Clemencia Rodríguez Juan Manuel Santospa warmika “mama llaktakunaka 52 wata kipa makanakukkuna [...]
- Pelileopimi ashtawan mishki hornadota ruranCarabuela (Imbabura).- Otavaloka ashtaka shamukkunatami chaskirka, paykunaka Ishkayniki Hornado Mishanakuypimi karka. Kayka Otavalo haytana panpapimi [...]
- Turipi kak Wichana Wasimanta wichashkakunami UPS sumak yachana wasipi yachakunata kallarikrinCuenca (Azuay).- Turimanta wichana wasimanta wichashkakunaka, kunan lunes punchami, Politécnica Salesiana sumak yachana wasipi yachakuy [...]
- Rafael Correa Llakta Pushakka Hornado Mishanakuy sumak kashkatami uyachinOtavalo (Imbabura).- Kutinllatakmi kay domingo puncha Hornado Mishanakuyka tiyarka. Rafael Correa Llakta Pushak, mama llaktamanta [...]
- Chimborazomanta piti kitikunaka, tantanakushpami, Tungurahua urku tukyaykpi, imata ruranata rikunQuito (Pichincha).- Tungurahua urkuka ashtawanmi kuyurikun, Politécnica Nacionalpa urukuta Rikuk Ukumi, kay septiembre killa, 18 [...]
- Santos Llakta Pushakpa warmimi Correa Colombia ukupi makanakuy tukurichun yanapashkamanta pagui nin
- Pelileopimi ashtawan mishki hornadota ruran
- Turipi kak Wichana Wasimanta wichashkakunami UPS sumak yachana wasipi yachakunata kallarikrin
- Rafael Correa Llakta Pushakka Hornado Mishanakuy sumak kashkatami uyachin
- Chimborazomanta piti kitikunaka, tantanakushpami, Tungurahua urku tukyaykpi, imata ruranata rikun
- Chapakkunapa mushuk antawakunaka Azuay markapa hatun llaktapi llakikunata rikunkapakmi kanka
Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- El Salvadorpa Kamayka shamuk punchakunami Ecuadorman “Katuna Rantina Kallari Rimashkata Ari nishkata”, kaytaka ishkantin mama llaktami shuti killkarka, kutinllatak ari ninka. Mama Llaktakunaman Katuna-Rantinata Rikuk Wasimi kunan El Salvadormanta pushakkuna kay pankakunata rikuriyakushkata riksichin. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Hatunyachinkapak Kullki Wakaychik Wasimi 3’094.088 dólarta Zarumillapi mushuk katunapa panpata rurankapak kunka. Kayka Huaquilla, Aguas Verdespimi (Perú) kan. Huaquillas Kitita Rikuk Wasimi kaytaka ruranka. Chashnami ñankunata, ñankunapi katunaka pishiyanka, llaktapash ashtawan kuyaylla rikurinka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Llankanata Rikuk Wasipash, Mana Hanpiripa Unkuykkunapa Pakta Pakta Kanata Rikuk Llaktapa Tantanakuypash, Mana hanapiripa Unkuyyukkunapa Llakta Tantanakuypashmi, mana hanpiripa unkuyyukkunata llankanapi kimichichun, pankata shuti killkarka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Azogues (Cañar).- Cañarpi kawsakkunaka killkashka pankakunawan, makita waktashpa, shuk imakunawanpashmi Lenín Moreno Llakta Pushakta, Cañar Kamaypa Wasiman chayakukpi, chaskirka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Pujilí kitipi, Cotopaxi markapimi yanapankapak riksina nishka tiyan. Canadá, Estados Unidosmanta wanpra-kuytsakunami riksinkapak shamun (Paykunaka Help Lear Discovery HLD nishkamantami kan), paykunaka shuk killatami wasichinkapak shamun, shinallatak Ecuadorpi ima tiyashkakunata riksin. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Cuenca (Azuay).- Kanchis punchami makanakuyka tiyarka, Pichinchami manarak chunka pusak watayuk wanprawan, manarak 23 watayuk warmiwan Llaktapa Pukllanapi Misharka. Kayka Cuencapi, Jorge Calvache pukllana wasipimi karka. Guayas markaka manarak chunka pusak watayuk kuytsawanmi misharka, kutin Napoka manarak 23 watayuk kariwanmi misharka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Ecuadormanata kinwata Méxicoman katunkapak tukuy minishtishkata ñami allichishka, shinaka katunallami kan. Ishkantin Mama Llaktapa Shutipi Kak Wasikunapash, kinwa mana ima unkuywan kashkata rikuk wasipashmi kayta paktachinapika kashka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Lenín Moreno Llakta Pushakka, paypa kayna semana ima rurashkata riksichinapimi, Suyupa shikan Wasikuna paykunapa ruranapi llankanata mirachichun mañarka. “Imata minishtinchik: ¡llankana, llankana, llankana!” nirka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Lenín Moreno Llakta Pushakka “Ecuadorpa mama kuchapi challwakunata hapinaka chaypi tiyak challwakunatami llakichin, chayka mana Glápagostallachu llakichin, tukuy mama llaktakunatami llakichin” nirka. Chay kuchupi shuk wanpuna challlwakunata hapikushkata uyashpami, chashna nirka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Pro Ecuador nishkami Rusia mama llaktapi, Moscúpi kay agosto killa, 23 punchamanta, 25 punchakaman ‘Flowers VDNH 2017′ katuna tiyanata riksichirka. Ecuadormanta sisakunata shuk mama llaktakunaman katukkuna chaypi kanatami uyachirka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Yana Wirata Surkuchinata Rikuk Wasika Hatun Tantanakuypimi Esmeraldas Yana Wirata Chuyachik Wasipi ima tiyashkata riksichinka
Quito (Pichincha).- Carlos Pérez Yana Wirata Surkuchinata Rikuk Wasi pushakmi, kunan puncha, Hatun Tantanakuypi Kullki Charinata Rikuk Tantanakuypi Esmeraldas Yana Wirata Chuyayachik Wasi ima tukushkata riksichinka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Avanza tantanakuypa wasiman, Ramiro González sarun Wasi pushakpapa wasimanpashmi maskachinkapak yaykurka
Quito (Pichincha).- Fiscalía nishkami kay viernes tutamanta chusku wasiman maskachinkapak yaykurka. Ramiro González sarun Suyupa Wasi pushakpash, IESSpa pushakpash wasikunamanmi yaykurka. Paypa warmitami imakunata tapuchinkapak hapishpa wicharka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Akllanata Rikuk Tantanakuyka “antawa sinkushkamanta ima shimikuna tiyashkamantami” kay 2017 wata akllanapa pankakunata apakushka antawa ima tukushkata riksichishka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish
Quito (Pichincha).- Huaquillaspi kawsakkunaka, El Oro markapi, mushukyachishka Seis de Octubre yachana wasita kushkamantami pagui nirka. Yachachinata Rikuk Wasimi kaytaka mushukyachirka, kayka mushukyachina yachana wasipurapimi karka. Esta entrada también está disponible en: English, French, Spanish


c: text/html

text:
1Kaykunan Jesucristoq ñawpa taytankunaq miraynin qelqa. Paymi Davidpa miraynin Abrahampa miraynin karqan. 2Abrahammi churiyarqan Isaacta, Isaactaq churiyarqan Jacobta, Jacobtaq churiyarqan Judata wawqenkunatawan. 3Judataq churiyarqan Tamar warmipi Faresta Zaratawan, Farestaq churiyarqan Esromta, Esromtaq churiyarqan Aramta, 4Aramtaq churiyarqan Aminadabta, Aminadabtaq churiyarqan Naasonta, Naasontaq churiyarqan Salmonta. 5Salmontaq churiyarqan Rahab warmipi Boozta, Booztaq churiyarqan Rut warmipi Obedta, Obedtaq churiyarqan Isaita. 6Isaitaq churiyarqan rey Davidta, Davidtaq churiyarqan Salomonta Uriaspa warminpi. 7Salomontaq churiyarqan Roboamta, Roboamtaq churiyarqan Abiasta, Abiastaq churiyarqan Asata. 8Asataq churiyarqan Josafat-ta, Josafat-taq churiyarqan Joramta, Joramtaq churiyarqan Uziasta. 9Uziastaq churiyarqan Jotamta, Jotamtaq churiyarqan Ahazta, Ahaztaq churiyarqan Ezequiasta. 10Ezequiastaq churiyarqan Manasesta, Manasestaq churiyarqan Amonta, Amontaq churiyarqan Josiasta. 11Josiastaq churiyarqan Jeconiasta wawqenkunatawan, Babilonia suyuman preso apasqa kasqanku watakunapi. 12Babilonia suyuman preso apasqa qhepatataq Jeconiasqa churiyarqan Salatielta, Salatieltaq churiyarqan Zorobabelta. 13Zorobabeltaq churiyarqan Abiudta, Abiudtaq churiyarqan Eliaquimta, Eliaquimtaq churiyarqan Azorta. 14Azortaq churiyarqan Sadocta, Sadoctaq churiyarqan Aquimta, Aquimtaq churiyarqan Eliudta. 15Eliudtaq churiyarqan Eleazarta, Eleazartaq churiyarqan Matanta, Matantaq churiyarqan Jacobta. 16Jacobtaq churiyarqan Mariaq qosan Joseta. Mariaqa karqan Cristo sutichasqa Jesuspa mamanmi. 17Chay hinan Abrahammanta Davidkama chunka tawayoq miray karqan, Davidmanta Babilonia suyuman preso apasqa kasqankukamataq chunka tawayoq miray karqan, Babiloniaman preso apasqa kasqankumanta Cristoq nacesqankamataq chunka tawayoq miray karqan. 18Jesucristoq nacesqanqa kay hinan karqan: Maman Mariaqa Josewan casarakunanpaqmi rimaykusqa kasharqan. Manaraq kuska tiyashaqtinkun Santo Espirituq atiyninwan wiksallisqa rikhurirqan. 19Casarakunanpaq rimaykuqnin Josetaq chanin runa kaspa, mana p'enqaypi rikuchiyta munaspa, ch'inlla saqepuyta yuyaykusharqan. 20Chayta yuyaykushaqtintaq Señor Diospa angelninqa mosqoypi payman rikhurispa nirqan: –Davidpa miraynin José, ama munakusqayki Mariawan casarakuyta manchakuychu, payqa wiksallikurqan Santo Espirituq atiyninwanmi. 21Qhari wawatan wachakunqa, hinaspan sutichanki Jesusta, paymi llaqtanta huchankunamanta qespichinqa, nispa. 22Llapan chaykunaqa sucederqan Señor Diospa nisqankuna hunt'akunanpaqmi. Paymi profetanwan nirqan: 23“Doncella sipasmi wiksallikunqa, hinaspan qhari wawata wachakunqa, Emanuel sutiwantaq sutichanqaku”, nispa. (Chay sutiqa “Diosmi ñoqanchiswan” ninantan nin). 24Puñusqanmanta rikch'arispataq Joseqa Señor Diospa angelninpa kamachisqanman hina ruwarqan, hinaspan Mariawan casarakapurqan. 25Ichaqa manan Mariataqa llamiykurqanraqchu, phiwi qhari wawanta wachakunankama. Chay wawatan Jesusta suticharqan.
Copyrighted Material
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Jesucristu caran mandaj Davidpa willcan, Abrahampa willcan. Canan Jesúspa auquilluncunata ricsicushun. Cay libruçhu jutincuna isquirbiraycanq 2Abraham churiyäcuran Isaactaq Isaacna churiyäcuran Jacobtaq Jacobna churiyäcuran Judáta2 waquin wauguincunatapisq 3Judána churiyäcuran Faréstawan Zérata. Paycunapa maman caran Tamarq Farésna churiyäcuran Esróntaq Esrónna churiyäcuran Aramtaq 4Aramna churiyäcuran Aminadabtaq Aminadabna churiyäcuran Naasóntaq Naasónna churiyäcuran Salmóntaq 5Salmónna warmin Rahabçhu churiyäcuran Booztaq Boozna warmin Rutçhu churiyäcuran Obedtaq Obedna churiyäcuran Jesétaq 6Jeséna churiyäcuran mandaj Davidtaq Mandaj Davidna churiyäcuran Salomónta2 Salomónpa maman caran Uríaspa warminq 7Salomónna churiyäcuran Roboamtaq Roboamna churiyäcuran Abíastaq Abíasna churiyäcuran Asátaq 8Asána churiyäcuran Josafattaq Josafatna churiyäcuran Joramtaq Joramna churiyäcuran Ocíastaq 9Ocíasna churiyäcuran Yotamtaq Yotamna churiyäcuran Ajaztaq Ajazna churiyäcuran Ezequíastaq 10Ezequíasna churiyäcuran Manaséstaq Manasésna churiyäcuran Amóntaq Amónna churiyäcuran Josíastaq 11Josíasna churiyäcuran Jeconíasta2 Jeconíaspa wauguincunapis caran. Jeconías cawashan wichan Babilonia runacuna Israel runacunata marcanman apacäriran. 12Chay marcaçhu Jeconíaspa wamran Salatiel yuriranq Salatielna churiyäcuran Zorobabeltaq 13Zorobabelna churiyäcuran Abiudtaq Abiudna churiyäcuran Eliacimtaq Eliacimna churiyäcuran Azortaq 14Azorna churiyäcuran Sadoctaq Sadocna churiyäcuran Aquimtaq Aquimna churiyäcuran Eliudtaq 15Eliudna churiyäcuran Eleazartaq Eleazarna churiyäcuran Matántaq Matánna churiyäcuran Jacobtaq 16Jacobna churiyäcuran Joséta2 Joséga Maríapa majan caranq Maríapita Jesús yuriranq Jesústa ricsinchi: ‹‹Tayta Diosninchi caçhamushan Washäcuj›› nir. 17Abrahampita mandaj Davidcaman çhunca çhuscuwan (14) willcacaman runacuna miraran. Mandaj Davidpita Israelcunata Babilonia marcaman apashancaman yapay çhunca çhuscuwan (14) willcacaman miraran. Chaypita Tayta Diosninchi caçhamushan Washäcuj yurishancaman yapay çhunca çhuscuwan (14) willcacaman miraran. 18Canan Jesucristupita tantiyacushun. Maríawan José majachacänanpaj parlanacush caycaran. Ichanga manasi yataptillan Espíritu Santu camacächiptinmi, María jishyaj ricacuran. 19Mana yataycaptin María jishyaj ricacuptin, José jaguiricuyta munaran. Payga Tayta Diosninchita sumaj manchapacuran. Chaymi runa washanta rimananta mana munar, pacayllapa jaguiricuyta munaran. 20Jaguiriyta munaptin, suyñuyllançhu Tayta Diosninchi caçhamushan anjil niran: ‹‹José, Mandaj Davidpa willcan canqui. Maríawan majachacayta ama pingacuychu. Payga Espíritu Santu camacächiptin, jishyaj ricacusha. 21Wamranpis ullgu yuringa. Marca-masincunata jucha aparicuypita washanga. Chaymi: ‹Jesús› nir jutinta çhurapanqui.›› 22Llapanpis camacaran Tayta Diosninchipa shimin çharcucänanpaj. Paypa willacujnin unayna musyachicuranq 23‹‹Runa yatäni jipash jishyaj ricacungaq Ullguta jishyacungaq Jutintana çhurapanga: ‹Emmanuel› nirq ‹Emmanuel› ninanga: ‹Tayta Diosninchi nuwanchiwan iwal juyan› ninan.›› 24José puñushanpita ricchapacurir anjilpa shiminta wiyacur, Maríawan majachacaran. 25Wamran manaraj yurishancaman Maríata mana yataparanchu. Wamran yuriptin: ‹‹Jesús›› nir jutichaparan.
Copyrighted Material
Learn More


text:
¿Iman Diospa Gobiernon?
¿Ima ninkin?
¿Sonqonchispi kasqanchu?
¿Rikch’anachiy simillachu?
Icha, ¿hanaq pachapi gobiernochu?
BIBLIA NIN:
“Hanaq Pacha Diosqa mana hayk’aq thunikuq suyuta [otaq gobiernota] sayarichinqa”, nispa (Daniel 2:44, Diospa Simin Qelqa).
“Diosmi qowanchis huk qhari wawata, paymi ñoqanchista kamachiwasun”, nispa (Isaías 9:6).
¿IMAYNAPIN YANAPAWANCHIS CHAY TEXTOQ NISQAN?
Chay Gobiernoqa chanintan imatapas ruwanqa, sapankanchistan yanapawasunpas (Isaías 48:17, 18)
Sumaq kawsaytan apamunqa. Chaypiqa kusisqan kawsasun manataqmi onqosunchu (Apocalipsis 21:3, 4)
¿CREENANCHISPUNICHU BIBLIAQ NISQANPI?
Arí, ¿imarayku?
Jesusmi rikuchirqan Diospa Gobiernon imakuna ruwananta. Qatikuqninkunatan yachachirqan chay Gobiernota mañakunankuta (Mateo 6:9, 10). Willarqanmi chay mañakusqanku imayna hunt’akunantapas.
Jesusmi kay hallp’api kashaspa yarqachikuqkunata mikhuchirqan, onqosqakunata hampirqan, wañusqakunatapas kawsarichirqan (Mateo 15:29-38; Juan 11:38-44). Chaykuna ruwasqanpin sut’ita rikuchirqan Diospa Gobiernonpi pay kamachiqtin sumaq kawsay kananta (Apocalipsis 11:15).
Kay pachapi imaymana pasasqanmi rikuchin pisi tiempollamanta Diospa Gobiernon kamachimunanta. Jesusmi willarqanña Diospa Gobiernon kamachikamunanpaq pisillaña kashaqtin guerrakuna, terremotokuna, yarqaypas kananta (Mateo 24:3, 7).
Llapanchismi rikushanchis chaykuna kay tiempopi hunt’akusqanta. Chaymi sut’ita rikuchiwanchis Diospa Gobiernon kamachimunanpaq pisillaña kashasqanta.
TAPUKUY
¿Imaynatan kawsasun Diospa Gobiernon kamachikamuqtin?
Chay tapuypa kutichiynintan tarinki: SALMO 37:29; ISAÍAS 65:21-23 textokunapi.


text:
Familianchis wañuyman apaq onqoywan kashaqtin
DOREENQA afectasqan sientekuran qosan Wesleypa cerebronpi peligroso tumorta tariqtinku, qosanqa 54 watallanpiraqsi kashasqa. * Doctorkunan niranku pisi killakunallataña kausananpaq. Doreen yuyarin: “Manapunin creeyta atiranichu, askha semanakunan sinchi llakisqa kasharani, chayqa jujkunata pasashananpaqmi piensarani. Manan preparasqachu kasharani”, nispa.
Llakikunapaqmi, askha runan Doreen jina tarikunku. Pipas tarikullasunmanmi wañuyman apaq onqoywan. Askha runakunan sumaqta cuidanku chhayna onqoyniyoq familiankuta, ruwasqankuqa may allinpunin. Ichaqa onqosqata cuidayqa sasapunin. ¿Imatan onqosqa runaq familiankuna ruwankuman consolanankupaq cuidanankupaq ima? ¿Imatan cuidaqkuna ruwankuman llakikuyninkuta atipanankupaq? Wañupunanpaq p’unchaykuna cercapiña kashaqtin, ¿imakunan pasanman? Ñaupaqta qhawarisun imaraykun sinchi sasa wañuyman apaq onqoyniyoqkuna cuidaymanta.
KAY TIEMPONCHISPI PROBLEMA
Pachaj wata antestaqa, qhapaq nacionkunapipas runakunaqa ratollan wañuqku contagioso onqoykunawan otaq accidentekunapi. Wakillanmi hospitalman riyta atiqku, askha runan familiankuq cuidasqan kaqku, jinaspa wasinkupi wañupuqku.
Kay tiempopiqa cienciaq ñauparisqanwanmi doctorkunaqa fuerte tratamientokunata utilizanku astawan kausachinankupaq. Ñaupaqpiqa ratollan runakunaqa juj onqoywan wañuqku, kunanmi ichaqa askha watakuna kausayta atinku. Chaywanpas manan onqoyninkuqa chinkapunchu. Grave onqoyniyoqmi kanku, manañataq kikinku cuidakuyta atinkuchu. Chaymi paykunata atiendeyqa nishu sasa.
Chayraykun aswan askha runakuna hospitalkunapi wañunku wasinkupi wañuqkunamantaqa. Yaqa llapa runan kay tiempopiqa mana yachankuchu wañuy patapi tarikuqkunata imakuna sucedesqanta, wakillantaqmi pitapas wañuqta rikuranku. Chaymi sasa kanman onqosqa familiankuta cuiday. ¿Iman paykunata yanapanman?
ÑAUPAQMANTA PLANEAY
Doreenta sucedesqan jina, askha runakunan llakiq ñit’isqan tarikunku familiankumanta jujnin wañuyman apaq onqoywan tarikuqtin. ¿Iman yanapasunkiman chhayna llakisqa otaq manchasqa tarikuqtiyki? Diosta junt’aq sonqowan serviq runan mañakuran: “Kausasqayku p’unchaykuna allin yupayta yachachiwayku, sonqoykupi yachayniyoq kanaykupaq”, nispa (Salmos 90:12). Diosta rogakuy familiaykiq ‘kausasqan p’unchaykuna allin yupayta’ yachachinasuykipaq, chhaynapi pisi tiempollaña kausasqan tiempota allinta aprovechanaykipaq.
Chaypaqqa allintan planeanayki. Sichus onqosqa familiayki atishanraq rimayta chayqa, tapuwaqmi manaña rimapuqtin pichus rantinpi imatapas decidinqa chayta. Paypa munasqanmanta rimayqa yanapasunkichismi qhepaman sasa entiendenakuy kaqtin pisiyachinaykichispaq, jinallataq ama juchachakunaykichispaq. Ejemplopaq, rimawaqchismi sichus munanman kausarichinapaq tratamiento ruwanankuta, hospitalpi saqemunankuta otaq juj tratamientokuna ruwanankutapas. Sut’inta chay asuntokunamanta rimayqa yanapasunkichismi necesitakusqanman jina cuidanaykichispaq, onqoynin avanzasqanman jina. Biblian nin: “Yuyaychaq mana kaqtinqa, imachus yuyaykusqakunan qollupun”, nispa (Proverbios 15:22).
¿IMAYNATAN YANAPAWAQ?
Cuidaqpa ruwananqa onqosqata consolaymi. Onqosqa runaqa necesitanmi munasqa sientekuyta, mana sapallanchu kashasqantapas. ¿Imaynatan yanapawaq? Qelqakunatan leepuwaq, gustasqan takikunata ima takipuwaq, chaykunan animanqa. Wakinqa familianku makinmanta jap’iykuspa sumaqta rimapayaqtinmi allin sientekunku.
Visitaqkunapas willanankun pi kasqankuta. Juj informen willan: “Llapan sentidonchismantapas ninrinchismi ultimotaqa manaña uyaripunchu. Puñusqa jinaña kashanman chaypas, ninrinqa uyarishanraqmi. Chayrayku ama imatapas niychu, sichus rijch’asqa kashaqtin mana niwaqchu chayqa”, nispa.
Atikuqtinqa kuska mañakuychis. Biblian willan juj kutinpi apóstol Pablo compañeronkunapiwan sinchi llakipi tarikusqankumanta, wañupunankupaqraqmi piensaranku, ¿imatan ruwaranku? Pablon amigonkunata rogakuran paykunarayku mañakunankupaq (2 Corintios 1:8-11). Llakikuykunawan umaykiraq nanaqtin otaq grave onqoywan kaspaqa Diosmanta mañakuymi yanapasunki.
CHHAYNA KANANTA ACEPTAY
Familianchis wañupunanta yachayllaraqmi sinchita llakichiwanchis. ¿Imarayku? Wañuyqa manan normalchu vidanchispi. Arí, manan wañunanchispaqchu kamasqa karanchis (Romanos 5:12). Diospa palabranmi nin wañuyqa “enemigonchis” kasqanta (1 Corintios 15:26). Chaymi familianchispa wañupunantaqa manapuni munanchischu.
Ichaqa, qhepaman pasananta ñaupaqmantaña yachaymi onqosqaq familiantaqa yanapanman tranquilizakuspa sumaqllata atiendenankupaq. Onqosqa familianchis imaynapi tarikunanmantan willashan “ Última semanakuna kausashaqtin” nisqa recuadro. Manan llapan onqosqakunatachu chaykuna suceden otaq kaq ordenpi. Ichaqa yaqa llapankun chhaynapi tarikunku.
Familianchis wañupuqtinqa allinmi kanman munasqa amigonchiswan rimay. Cuidaqkunapas familiankunapas necesitanqakuchá tranquilizanata, chaymi yuyarichisunman: “Jatun llakiqa pasarunñan, onqosqa kaq familiaykiqa manañan sufrishanchu”, nispa. Chay jinatan kamaqninchis Jehová Diospas sut’ita willawanchis: “Wañukapuqkunan ichaqa mana imatapas yachankuchu”, nispa (Eclesiastés 9:5).
ASWAN ALLIN CUIDAQNINCHIS
Jehová Diosninchispi confiayqa ancha importanten familianchis wañuyman apaq onqoywan kashaqtin, jinallataq wañukapuqtin llakipi tarikushaspapas. Diosqa consolasunkimanmi kallpachaq simikunawan, jujkunaq allinkuna ruwasqanwanpas. Doreen nin: “Yacharanin jujkunaq yanapayninta ama rechazayta. Imaymanapin yanapayninkutaqa chaskirayku. Jehová Diospas: ‘Noqaqa qankunawanmi kashani kay llakikuyniykichispi yanapanaypaq’, nispa niwashankuman karan jinatan qosaywan qhawarirayku. Chaytaqa manan jayk’aqpas qonqasaqchu”, nispa.
Arí, Jehová Diosmi aswan allin cuidaqninchisqa. Kamaqninchis kasqanraykun entiendewanchis llakikuyninchista. Payqa atinmi munantaqmi yanapayta kallpachaytapas, chhaynapi ñaupaqllaman purinanchispaq. Astawanqa, prometewaranchismi wañuyta wiñaypaq chinkachipunanpaq, yuyayninpi kaq millonninpi runakunata kausarichinpunanpaqpas (Juan 5:28, 29; Apocalipsis 21:3, 4). Chay sucedeqtinqa apóstol Pablo jinachá nisun: “Wañuy, ¿maytaq atipasqayki? Wañuy, ¿maytaq wañuchiq picanayki?”, nispa (1 Corintios 15:55).
^ párr. 2 Sutinkuqa cambiasqan kashan.


text:
QHAWAQ (JUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Febrero 2016
Kay revistapin kashan 2016 watapi 4 abril killamanta 1 mayo killakama estudianapaq yachachikuykuna.
Abrahamqa Diospa amigonmi karan
¿Atiwaqchu Diospa amigon kayta? Abrahampa ruwasqanta jina ruwaymi yanapasunkiman.
Diospa amigonkuna jina kasun
¿Imaynapin Rut, Ezequías, Mariapiwan Diospa amigon kapuranku?
Jehová Diospaq junt’aq sonqo kasun
Jonatanpa ruwasqankunan yanapawanchis tawa sasachakuykunapi tarikuspa Diospaq junt’aq sonqo kanapaq.
Ñaupa tiempopi iñiqkuna jina junt’aq sonqo kasun
¿Imaynapin rikuchiranku David, Jonatán, Natán, Jusaipiwan Diospaq j’untaq sonqo kay aswan importante kasqanta?
KAUSAYNINMANTA WILLAKUY
Diosmi yanapawaran junt’aq sonqolla kanaypaq
Corwin Robisonqa 73 watan Diosta junt’aq sonqo serviran, Estados Unidos Betelpitaq 60 más watakuna serviran.
Diosta kusisqa servisun
Kinsa yanapaykunan kashan Diosta kusisqalla servinanchispaq.


text:
YACHACHINA 4
Pay tatanta y Jehovatapas cusichera
Dibujitupi, ¿utula sipitasta ckaanquichu?— Tatanpa sutin Jefté cara. Bibliacka mana paypa sutinta niáysh, pero yacháysh ima paycka tatanta y Jehovatapas cusichera. Cay huarmi huahuitamanta y tatanmanta aprendesúysh.
Jefté suj alli ckari cara y pay, huarmi huahuitanta Jehovamanta yachachis ashca tiempút crúsaj cara. Pay suj sinchi ckari y suj súmaj caudillu cara. Chayraycu israelitascka, contrariusninpa contranpi luchanancunápaj, paycúnap caudillun canánpaj mañaporancu.
Jefté, vencéypaj, oraciunpi Jehóvap yanapanta mañara. Jefté Jehovát prometepora, vencespá y huasinman voliacuptin, ckoyta huámaj persuna, ima paypa huasinmanta llojsichun. Paycka, túcuy causaynínpaj Diuspa carpa huasinpi llamcanan tiara y ckaylla chaymanta causanan tiara. Diuspa carpa huasin, suj carpa cara, maypi ñaupapi gentecka Diusta adoráypaj ʼrej carancu. Ari á, ¡Jefté chá guerrata vencera! Pay huasinman voliacuptin, ¿yachanquichu, pichus huamajpi llojsera?—
Ari, ¡Jéftep huarmi huaan cara! Pay sujlla huarmi huaan cara, na suj sipas captin, Jefté Diuspa carpa huasinman payta cachara. Cay Jeftét anchát llaquichera. Pero yúyay, pay suj promesát ʼruasa cara. Huarmi huaan chayllapi nera, ‹¡Tátay, ckam suj promesát Jehovát ʼruaporanqui, chayraycu chayta cumplinayqui tían!›
Jéftep huarmi huaan, llaquicorapas. Paycka, Diuspa carpa huasinpi, mana casaracuyta atinmanchu ni huaasta apiyta. Pero paycka ancha munara, tatan promesanta cumpliyta y Jehovát cusichiyta. Páypaj chay astaan importante cara, ima casaracuyta y huaasta apiyta. Chayna, paycka huasinta sackera y túcuy causynínpaj ckaylla Diuspa carpa huasinmanta causara.
¿Pensanquichu ima pay chayta ʼruas, tatanta y Jehovatapas cusichera?— ¡Ari á, chayta ʼruara! Si ckam casúcoj canqui y Jehovát munanqui, quiquin Jéftep huarmi huaan ina, ckampas tatasniyquít y Jehovatapas ancha cusicunancuta ʼrúaj ʼrinqui.
BIBLIAYQUIPI LÉEY
Deuteronomio 6:4-6
Jueces 11:30-40
1 Corintios 7:37, 38


text:
19 WILLAKUY
¿Pikunan “allin yuyayniyoq hunt’aq kamachi” kanku?
Wañupunanpaq pisillaña kashaqtinmi Jesusqa Pedro, Santiago, Juan, Andrés apostolninkunawan sapaqllapi parlarirqan. P’uchukay p’unchaykunapi chayamuqtin señalkuna kananmanta rimaspan, tapurqan: “¿Pipunitaq kanman allin yuyayniyoq hunt’aq kamachiri? Paytan Patronninqa churanqa wasinpi kamachinkunata qhawarinanpaq, tiempollanpi mikhunata qonanpaqwan”, nispa (Mateo 24:3, 45, NM; Marcos 13:3, 4). Chaypiqa manan mikhunamantachu rimasharqan, aswanmi Diosmanta yachachikuyta mikhunawan rikch’anachisharqan, paytaqmi Patronqa karqan. Chaypin Jesusqa willasharqan, tukukuy p’unchaykunapi qatikuqninkunaman tiempollanpi Diosmanta yachachinankupaq huk t’aqa runakuna akllananta. ¿Pikunan kanku?
Santo espirituwan akllasqakunamanta huk t’aqa cristianokunan kanku. ‘Kamachi’ nispaqa nikun Jehová Diospa testigonkuna Umalliq T’aqatan. Paykunan espiritual mikhunata ruwanku hinaspa ‘tiempollanpi [chay] mikhunata qowanku’ (Lucas 12:42).
Patronninkuq tukuy kaqnintan qhawarinku (1 Timoteo 3:15). Jesusmi paykunata churarqan kay Hallp’api Jehová Diospa llaqtanta qhawarinanpaq. Chaymi paykunaqa tukuy kaqninta qhawashanku, predicacionta umallishanku, iñiq t’aqakunawantaq yachachiwashanku. Chaymi ‘allin yuyayniyoq hunt’aq kamachiqa’ necesitasqaykuta tiempollanpi qowanku qelqakunapi, huñunakuykunapi, hatun huñunakuykunapipas, apachimuwasqanku qelqakunawanmi predicaykupas.
‘Kamachitan’ allin yuyayniyoq nikun kay Hallp’api Cristoq kaqninkunata allin yuyaywan qhawarisqanrayku. Chaymantapas hunt’aq runakunan kanku Bibliaq nisqanman hinapuni yachachisqankurayku, allin willakuykunata willasqankurayku ima (Hechos 10:42). Jehová Diosqa t’ikarichishanmi llank’asqankuta, chaymi aswan askha Testigokuna yapakushan, askha qelqakunatan apachimuwashankupas (Isaías 60:22; 65:13).
¿Pikunatan Jesús akllarqan qatikuqninkunaman Diosmanta yachachinanpaq?
¿Imaraykun santo espirituwan akllasqakunamanta huk t’aqa cristianokunata nikun “allin yuyayniyoq hunt’aq kamachi” nispa?


text:
1 Timoteo 1Mushuj Testamento Diospaj Shimi (MTDS)
1 Ñucaca, huillagrichun Cristo Jesús mingashca Pablomi cani. Ñucanchijta Quishpichij Taita Diosllataj, ñucanchij shuyacushca Cristo Jesusllatajmi, ñucataca chaita rurachun mandarca.
2 Caitaca, Timoteomanmi quillcani: Canca Jesucristota crij cashcamanta, ñuca quiquin huahua shinami cangui.
Ñucanchij Yaya Diospish, Apunchij Cristo Jesuspish canmanca, jatunta c'uyashpa, llaquishpa, sumaj causaita cushca cachun.
‘Mandashcata yachachij’ nishca llulla yachachijcunataca jarcachun nishcami
3 Macedoniaman sarun ricushpami, cantaca ‘Efesopi saquiringuilla’ nircani. Chaipi llullashpa pandata yachachicujcunata jarcachunmi mingarcani. 4 Yanga parlocunatapish, ñaupa yayacunamanta mana yupaipaj shuticunatapish ama yuyarichun. Chai parlocunaca, yanga rimanacuillapimi churan. Taita Diospi shunguta churashpa ashtahuan alli catingapajca, ‘Chai parlocunaca mana allichu’ nircanimi. Cunanpish chaicunallatatajmi jarcachun mingani. 5 Chuya shunguhuan, ima mapata mana yuyashpa c'uyanacuchun, shinallataj alli crijcuna cachunmi, caicunataca mandana cangui. 6 Maijancunaca, chashna causanataca saquishpami, yanga parlocunallapi yuyaita churashpa huatarishcacuna. 7 Paicunaca imata nicushcatapish, imata yachachicushcatapish mana yachancunachu. Shina cashpapish, ‘Mandashcata jatun yachachijcunami canchij’ nincuna.
8 Ashtahuanpish Mandashca imata nisha nicushcata alli yachajpica, alli cashcatamari yachanchij. 9 Mandashcataca, cashcata rurajcunamanca mana cushcachu, chaitaca yachanchijmi. Ashtahuanpish chai Mandashcaca, mana caźujcunapaj, c'ariyajcunapaj, Diosta mana manchajcunapaj, juchayujcunapaj, Diosta mana manchashpa juchata rurajcunapaj, Diosta c'amijcunapaj, imapish Diospajta yanganchijcunapaj, yaya mamata huañuchijcunapaj, shujtajcunatapish huañuchijcunapaj, 10 manaraj caźarashpa chayarijcunapaj, c'aricunapura chayarijcunapaj, gentecunata shuhuajcunapaj, llullajcunapaj, llullashpa juchachijcunapaj, allita yachachishcata tucui p'iñajcunapajpishmi cushca. 11 Alli nishca Taita Dios ñucaman mingashca alli huillaimari, chashnaca yachachicun.
Dios c'uyashpallami Pablotaca huillaj cachun mingashca
12 Ñucanchij Apu Cristo Jesusmi, ñucataca sinchiyachirca. Paillatajmi ñucataca, alli pajtachi tucuipajta ricushpa, cai ruranapi churarca. Chaimantami, Paita pagui nini. 13 Ñaupaca ñucaca, Paita c'amij, llaquichij, millajmi carcani. Manaraj crij cashpa, imata ruracushcata mana yachashpa chashna ruracujpipish, Diosca jatunta llaquishpallami chasquihuarca. 14 Chashna mana c'uyaipaj cajpipish, ñucanchij Apu Cristo Jesusmi ñucataca c'uyahuarca. Chaimantami ñucamanca crijtapish, c'uyajtapish rurahuarca.
15 Caitaca, tucuicuna crishpa chasquinalla shimicunatami huillani: “Cristo Jesusca, juchayujcunata quishpichingapajmi, cai pachamanca shamurca.” Ñucamari, tucui juchayujcunata yalli juchayuj cani. 16 Chashna cajpimari, Jesucristoca alli shunguhuan chasquijlla cashcata shujtajcunamanpish ricuchingapaj, ñucataraj llaquishpa chasquihuarca. Shujtajcunapish crij tucujcuna, huiñai causaita charichun ricuchingapajmi chashna rurarca. 17 Chashna cajpimari, huiñaita Jatun Mandaj, mana huañuj, mana ricuipaj, tucuita yachaj, shujlla Diostaca, ‘Allimari cangui’ nishpa, huiñai huiñaita sumajyachina canchij. Chashna cachun.
18 Timoteo, ñuca huahualla, Dios yuyaita cujpimi, sarunca canmanta huillarcacuna. Paicuna nishca shinataj, alli soldado macanacuj shina, Diospajta alli rurai nishpami, cantaca mingani. 19 Canca, alli crishpa catinatapish, alli yuyanatapish ama saquinguichu. Maijancunaca, quiquin shungupi yuyachicujta mana caźushpami, yacupi huambunata atichij shina, crinataca saquishcacuna. 20 Himeneohuan, Alejandrohuanca paicunapurami. Paicunataca, ama Diosta ashtahuan p'iñashpa c'amichunmi, Satanasman curcani.


text:
Wañuy
Wañuy nisqaqa kawsaypa puchukayninmi. Tukuy yurakunap, uywakunap, runakunappas wañunanmi.
Wañuywanqa kurku ayam tukukun.
Chanin yachaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wañuywanqa, imaypis, maychaupis, paqtallam puriikantsik.
- Wañuyqam piimaypaq: wamrapaqpis, yashqapaqpis; llullupaqpis, chakwaspaqpis, aukispaqpis.
- Wañunqantsik patsa chaamuptinqam, may tsaychaupis, imaykanaupis wañukuntsik.
- Manaraq wañushaq nirchi lluta kawakuntsik.
- Chakwaswan aukisqam puñuyninchau wañuyta yachakuyan. Tsaymi imaypis puñukuyanlla.
- Llapantsikpis wañuqllapaqmi kantsik. Piraq mana?
- Mana alli ruraqllam wañuyta mantsan.
- Hukllam wañuy.
- Wañuytaqa pipis maypis manam yachatsikuntsu; tsaymi kikintsik wañuyta yachakuntsik.
- Imayka aykayka wañuqta rikarmi wañuyta yachakuntisk.
- Ayakunaqam imaypis taaparaykayamantsik.
- Imapis mana alli kaptinqam ayantsikkunaman kamakuntsik, qayakuntsik. Paykunaqam, nuqantsiknau, aylluntsikta kuyayan.
- Ayakunapis llakinqantsikta, kuyanqantsikta musyayaananpaqmi mikuyta paykunapaq churakuntsik.
- Llutalla kawakurmi ayantsikta qarpuntsik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Luis Enrique Cachiguango, Proredvi: Wañuymanta
- Francisco Carranza Romero: El mundo de los muertos en la concepción quechua (kastilla simipi)


text:
9 KAQ YACHACHIKUY
Familiaykiwan Jehova Diosta yupaychay
“Cielokunatapas kay pachatapas [. . .] unanchaqtayá adoraychik” (Apocalipsis 14:7).
Yachamusqanchikman hinam, Bibliapiqa achka yachachikuykunata tarinchik qamtawan familiaykita yanapasunaykipaq. Jehova Diosqa munanmi kusisqa kanaykichikta. Chaymantapas, ninmi munaychakuyninta puntapi churaptikichikqa imapas pisipusuqnikichikta qosunaykichikmanta (Mateo 6:33). Diosqa munanmi amistadniki kayta. Chaynaqa, kallpanchakuyá paywan amistadniki hinalla wiñananpaq (Mateo 22:37, 38).
1 JEHOVA DIOSWAN AMISTADNIKITA KALLPANCHAY
BIBLIAM NIN: “Ñoqam kasaq Taytaykichik, qamkunañataqmi churiykuna kankichik, ninmi [Jehova Dios]” (2 Corintios 6:18). Diosqa munanmi amistadniki kayta, chaypaqmi yanapasunki payta mañakuyniki. Kikinmi niwanchik: “Tukuy tiempoyá [. . .] mañakuychik”, nispa (1 Tesalonicenses 5:17). Payqa munanmi imapas llakinchikta hinaspa ima piensasqanchiktapas willananchikta (Filipenses 4:6). Familiaykiwan kuska mañakuptikiqa, paykunam qawanqaku Diospi hapipakusqaykita.
Ichaqa Diosta mañakuspaykipas uyarinaykim. ¿Imaynata? Palabrantawan qellqanchikkunata estudiaspaykim (Salmo 1:1, 2). Yuyaymanaytaq yachasqaykikunapi (Salmo 77:11, 12). Diosta uyarinaykipaqqa rinaykitaqmi huñunakuykunamanpas (Salmo 122:1-4).
Dioswan amistadnikiqa wiñanqataqmi paymanta huk runakunaman willakuptiki (Mateo 28:19, 20).
¿IMATAM RUWAWAQ?
Tiempochakuy Diosta mañakunaykipaq hinaspa Bibliata sapa punchaw leenaykipaqpas
Familiaykita yanapay Diospa munayninta puntapi churanankupaq
2 FAMILIAYKIWAN DIOSTA YUPAYCHAY
BIBLIAM NIN: “Diosman asuykuptikichikqa paypas asuykusunkichikmi” (Santiago 4:8). Familiaykiwan Diosta yupaychanaykipaq huk punchawta hinaspa huk horata akllay (Genesis 18:19). Chayta ruwaspaykipas, sapa punchaw Diosta yuyariy hinaspa familiaykipa iñiynintapas kallpanchay. Bibliam nin: “Churikikunamanmi sapa kutilla [Jehova Diosmanta] yachachinki wasipi kaspa, ñanpi purispa, puñuq yaykuspa chaynataq hatarispaykipas”, nispa (Deuteronomio 6:6, 7). Chaynata ruwaspaykiqa Josuey hinam ninki: “Ñoqam ichaqa familiaykunapiwan Diosllata adorasaqku”, nispa (Josuey 24:15).
¿IMATAM RUWAWAQ?
Familiayki imapi yanapanata necesitasqanman hina yachachikuykunata horqoy


text:
QARANPI KAQ YACHACHIKUY | ¿ALLINRAQCHU ALLIN KAQKUNATA RUWAYQA?
¿Allinraqchu mana llullakuq nitaq mana suwakuq kay?
Hitoshi sutiyuq runam Japón nacionpi llamkarqa huk empresapi contador hina. Huk kutipim patronnin nirqa llamkasqankumanta llullata willakunanpaq. Hitoshim ichaqa nirqa mana llullakuy munasqanmanta. Hinaptinñataqmi patronnin nirqa mana llullakuptinqa llamkaymanta qarqurunanpaq, arí llamkaymantamá qarqururqa.
Qatiqnin killakunapim, Hitoshiqa mana llullakunanpaq hina llamkayta mana tarisqanrayku hukmanyarurqa. Huk kutipim llamkananpaq huk runawan parlaq rispan nirqa llullakunanpaq kamachiptinqa chayta mana ruwananmanta. Hinaptinmi chay runañataq nirqa: ‘¡Yanqañam chayna piensaynikiqa!’, nispan. Chaymi payqa iskayrayarurqa mana llullakuy allinpaq utaq mana allinpaq kasqanmanta, ninmi: “Tapukurqanim ¿allinchu mana llullakuy munasqaymanta willakuyniy icha manachu?, nispay”. Ayllunwan amistadninkunam ichaqa hinalla kallpancharqaku munasqan llamkayta hinalla maskananpaq.
Hitoshita ima pasasqanmi qawachin mana llullakuqtaqa yaqa llapan runakuna mana allinpaq hapisqankuta. Wakinkunataqa mana llullakuq kayqa sasachanmi imapas ruwayninkupi, aswanraqmi rantikuqkunataqa. Sudáfrica nacionmanta kaq warmim nin: “Llamkaqmasiykunaqa llapankum llullakunku, chaymi ñuqapas wakinpiqa paykuna hina llullakuytaña munani”, nispa.
Yaqa llapallan runakunam llullakunku. Robert Feldman sutiyuq profesormi chunka runakunata qawarqa chunka minutopi imayna parlasqankuta, hinaptinmi chay chunka runakunamanta suqta llullakurqaku, tawañataq mana (Psicólogo de la Universidad de Massachusetts). Paymi nin: “Ancha admirasqam qiparurqani chay qawasqaywan. Manam piensarqanichu yaqa llapallan runakuna llullakunankutaqa”, nispa. ¿Imanasqaya, pipas mana llullakunankuta munachkaspanpas, hukkunataqa llullakuntaq?
¿Imanasqataq llumpaychata mirarun llullakuy, suwakuy hinaspa chayna mana allin ruwaykuna? ¿Imaynatataq chaykunaqa runakunata sasachan? ¿Imataq yanapawachwan mana llullakunapaq?


text:
15 KAQ YACHACHIKUY
Diospa munasqanman hina yupaychanamanta
¿Lliw religionkunatachu Diosqa chaskinman?
¿Imaynatam yachachwan Diosta munasqanman hina yupaychayta?
¿Pikunataq kunan tiempopi Diospa cheqap serviqninkuna kanku?
1. ¿Ima bendicionkunatam chaskisunchik Diosta munasqanman hina yupaychaspaqa?
JEHOVÁ DIOSQA anchatam kuyawanchik. Chaymi allinninchikta munaspan allin ñanninta purinanchikpaq yanapaykuyta munawachkanchik. Munasqanman hina yupaychaspanchikqa kusisqam tarikusunchik chaynataqmi achka sasachakuykunamantapas librakusun. Hinaspapas bendicionnintawan yanapakuynintam chaskisunchik (Isaias 48:17). Ichaqa pachakninpim religionkunaqa kachkan. Llapankuña cheqaptam Diosmanta yachachiniku niptinkupas manam kaqllatachu Diosmantaqa yachachinku nitaq ñoqanchikmanta Dios imam munasqanmantapas.
2. ¿Imaynatam yachawaq Jehová Diosta imayna yupaychanamanta, hinaspa imawantaq rikchanachichwan?
2 ¿Imaynatam yachawaq Jehová Diosta imayna yupaychanamanta? Manam llapallan religionkunapa yachachikuyninkunataraqchu tupachinayki yachanaykipaqqa. Imatapunim Biblia yachachin imayna yupaychanamanta, chayllatam yachanaykiqa. Kaywan rikchanachisun. Yachasqaykiman hinaqa falsificasqa qollqeqa achka llaqtakunapim sasachakuyta apamun. Yuyaymanay, sichu qamta pipas kamachisunkiman falsificasqa qollqeta cheqap qollqemanta rakinaykipaq hinaptinqa, ¿imaynatataq yachawaq mayqan cheqap kasqanta chaynataq mayqan falsificasqa kasqanta? ¿Qollqe imayna falsificasqa kasqanta yachaspaykiraqchu? ¿Manachu aswan allinqa kanman cheqap qollqe imayna kasqanta yachay? Cheqap kaq qollqe kasqanta allinta reqsispaqa yachankim mayqenkuna falsificasqa kasqanta. Chaynallataqmi cheqap kaq religionmanta allintapuni yachaspaqa, facilllatam pantasqa religionkunataqa reqsinki.
3. Jesuspa nisqanman hinaqa, ¿imatam rurananchik Jehová Dios chaskiwananchikpaqqa?
3 Jehová Diostaqa munasqanman hinam yupaychananchik. Achka runakunam ninku llapallan religionkunatam Diosqa chaskin nispa, ichaqa manam chaynatachu Bibliaqa yachachin. Manayá cristianom kani niyllachu, Jesusmi nirqa: “Manam: “¡Señorlláy, Señorlláy!” nispa llapallan niwaqniykunachu Diospa munaychakusqanmanqa yaykunqa aswanqa hanaq pachapi kaq Taytaypa munasqan ruraqllam”, nispa. Chaynaqa, Diospa imam mañawasqanchikmanta yachaspanchikmi hinaspa munayninta ruraspallanchikmi chaskisqaqa kasunchik. Diospa munasqanta mana ruraqkunatam Jesus suticharqa “mana allin ruraqkuna”, nispa (Mateo 7:21-23). Pantasqa religionqa falsificasqa qollqe hinam: mana ima valorniyoqmi. Aswanqa sasachakuykunamanmi apawanchik.
4. ¿Imamanmi rikchakun Jesuspa rimasqan iskay ñankuna, maymantaq apakun sapa ñanqa?
4 Jehová Diosqa munanmi llapallan runakuna wiñaypaq kawsanankuta. Ichaqa Paraisopi wiñaypaq kawsakuyta munaspaqa munasqanman hinam kawsananchik chaynataq munasqanman hina yupaychananchikpas. Ichaqa llakikunapaq hinam achka runakuna Diospa munayninta mana rurayta munankuchu, chaymi Jesus nirqa: “Kichki punkuntayá yaykuychikqa, hatun punkunta hinaspa hatun ñannintaqa richkanku infiernomanmi [sepulturamanmi] chaynintaqa achkallañam richkanku. Kichki punkunta hinaspa kichki ñannintaqa richkanku wiñay kawsaymanmi, aschallam chaynintaqa richkanku”, nispa (Mateo 7:13, 14). Qawasqanchikman hinaqa cheqap yupaychaymi wiñay kawsayman apawanchik pantasqañataqmi wañuyman. Jehová Diosqa manam munanchu pipas wañunantaqa, chaymi llapallan runakuna payta reqsinantaraq munachkan (2 Pedro 3:9). Imayna yupaychayninchikmi apawachwan kawsayman otaq wañuymanpas.
¿IMAYNATAM YACHACHWAN DIOSTA MUNASQANMAN HINA YUPAYCHAYTA?
5. ¿Imaynatam reqsichwan Diospa munasqanman hina cheqap yupaychaqkunata?
5 ¿Imaynatataq tarichwan ‘wiñay kawsayman’ apaq ‘ñanta’? Cheqap yupaychaqkunataqa reqsichwanmi imayna kawsasqankuta qawaspa. Chaymantam Jesusqa kaynata nirqa: “Qamkunaqa sachata hinam rurunpi reqsinkichik. [. . .] Allin sachaqa allintam rurun”, nispa (Mateo 7:16, 17). Arí, Diospa munasqanman hina yupaychaqkunam iñiyninkupiwan rurayninkupi reqsichikunku cheqap cristiano kasqankuta. Huchayoq hinaspa pantaq runa kachkaspankupas, llapallankum Diospa munayninta ruraypi kallpanchakunku. Cheqap cristianokunata imayna reqsinamanta kaykunata qawasun.
6, 7. ¿Imatam Diospa serviqninkunaqa Bibliamanta ninku, imatam Jesuspas rurarqa?
6 Diospa cheqap serviqninkunaqa Bibliapa yachachisqantapunim yachachinku. Bibliapunim nin: “Bibliapi llapallan qellqasqa kaqkunaqa Diospa Espiritunpa qosqanmi, allinmi yachachiwananchikpaq, faltanchikkuna qawachiwananchikpaq, pantaypi puriptinchikpas allin ñanman kutirichiwananchikpaq hinaspa imaynam allin kawsakuy yachachiwananchikpaq chaynapi Diospa runankunaqa yachayniyoq kaspa tukuy allinkunata rurananchikpaq”, nispa (2 Timoteo 3:16, 17). Apostol Pablom cristianomasinkunaman qellqarqa: “Ñoqayku willaptiykum Diospa palabranta chaskirqankichik, ichaqa manam runapa rimasqanta hinallachu aswanqa Diospa cheqap palabranta hinam”, nispa (1 Tesalonicenses 2:13). Chaynaqa cheqap cristianokunapa yachachikuyninkunawan rurayninkunaqa manam runakunapa costumbrenkunapichu nitaq creenciakunapichu hapipakun. Aswanqa chuya espirituntakama Diospa qosqan Palabranpim.
7 Señorninchik Jesucristopas Bibliamantapunim yachachirqa. Taytanta mañakuspanmi nirqa: “Palabraykiqariki cheqapmi”, nispa (Juan 17:17). Jesusqa Diospa Palabranpim iñirqa, chaymi tukuy yachachisqanqa Bibliapa nisqanwan tuparqa. Sapa kutitam niq: “Bibliam nin” nispa, chaymantañataq Bibliapa huk kaqnin textonpa nisqanmanta willarqa (Mateo 4:4, 7, 10). Chaynallataqmi kunan tiempopipas Diospa serviqninkunaqa manam piensasqankuman hinallachu yachachinku. Aswanqa Biblia Diospa Palabran kasqanpim iñinku, chaymi Bibliapa yachachisqanmantapuni yachachinku.
8. ¿Imata ruraspataqmi Jehová Diosta yupaychana?
8 Diospa munasqanman hina cheqap yupaychaqkunaqa Jehová Diosllatam yupaychanku chaynataq sutintapas reqsichinku. Jesusmi yachachirqa: “Señor Diosllaykitam adoranki, payllatataqmi servinkipas”, nispa (Mateo 4:10). Chaymi Jehová Diospa serviqninkunaqa payllata yupaychanku. Diospa sutinmantawan sumaq kayninkunamanta willakuspankutaqmi yupaychanku. Salmo 83:18 kaynata nin: “Sutikiqa tayta [“Jehová”, NM] Dioslla kasqantayá yachachunku. Kay pachapa altonpiqa qamlla kasqaykitayá yachachunku”, nispa. Jesus hinam Diosta reqsiypi runakunata yanapanku. Kikinmi Taytanta kaynata nirqa: “Kay pachamanta qowasqayki runakunamanqa ñam willaniña pim kasqaykita”, nispa (Juan 17:6). Chaynallataqmi kunanpas Diospa munasqanman hina yupaychaqkunaqa runamasinkuta yachachinku Diospa sutinmanta, munayninmanta chaynataq sumaq kayninkunamantapas.
9, 10. ¿Imakunata ruraspam cheqap cristianokunaqa kuyanakunku?
9 Diospa serviqninkunaqa cheqaptapunim kuyanakunku, manam kikinkupa munasqallankutachu ruranku. Jesusmi nirqa: “Kuyanakuptikichikqa llapallan runakunam yachanqa discipuloykuna kasqaykichikta”, nispa (Juan 13:35). Ñawpa cristianokunaqa chaynatapunim kuyanakurqaku. Diospa serviqninkunapa kuyanakuyninkutaqa manam harkanchu huk castamanta nitaq huk llaqtamanta kaypas, apu otaq wakcha kaypas, aswanqa huk familia hinallam kawsakunku (Colosenses 3:14). Pantay religionkunapi kaqkunaqa manam chaynatachu kuyanakunku. Cheqapta kuyanakuspankuqa manachiki huk castamanta otaq huk llaqtamanta kaq runamasinwanqa wañuchinakunmankuchu. Cheqap cristianokunaqa manam armakunataqa hapinkuchu iñiqmasinkuta nitaq runamasinkunatapas wañuchinankupaqqa. Bibliam yachachin: “Suti reqsiyllam Diospa churinkunaqa, suti reqsiyllataqmi diablopa churinkunapas. Allinkunata mana ruraqqa otaq runamasinta mana kuyaqqa manam Diospa churinchu. “Kuyanakuychik” niqtam ñawpaqmantapuni uyarirqankichik. Amayá wawqen wañurachiq Cain hinachu kaychikqa. Payqariki diablopa runanmi karqa”, nispa (1 Juan 3:10-12; 4:20, 21).
10 Cheqap cristianokunaqa cheqap kuyakuyniyoq kasqankuraykum runamasinkutaqa mana wañuchinkuchu, ichaqa manam chaynallatachu kuyanakunankuqa. Kusikuywanmi tiemponkuta, kallpankuta hinaspa kapuqninkunatapas servichikunku yanapanakunankupaq chaynataq kallpanchanakunankupaqpas (Hebreos 10:24, 25). Sasa tiempokunapipas yanapanakunkum hinaspam hukkunapaqpas allin kaqllata ruranku. Bibliapa kay nisqantam kasukunku: “Lliwtayá yanapasun” niqta (Galatas 6:10).
11. ¿Imaraykutaq cheqap cristianokunaqa Jesucristotakamalla Diospa salvawasqanchikta reqsikunanku?
11 Cheqap cristianokunaqa Jesucristotakamalla Dios salvawasqanchiktam reqsikunku. Bibliam yachachin: “Jesusmanta hukqa manam pipas salvanmanchu, kay pachapiqa manataqmi pipas kanchu runakunata salvaqqa”, nispa (Hechos 4:12). 5 kaq yachachikuypi yachasqanchikman hinam Jesusqa wañurqa kasukuq runakunata salvananrayku (Mateo 20:28). Hinaspapas, Jehová Diosqa Jesustam hanaq pachapi Kamachikuq kananpaq churarunña kay Allpa pachata kamachimunanpaq. Chaynaqa, Jehová Diosqa munanmi Jesucristota kasukunanchikta chaynataq yachachikuyninman hina kawsakunanchiktapas. Chaynata ruraspallam wiñaypaqqa kawsakusunchik. Chayraykum Biblia nin: “Churipi iñiqqa wiñay kawsayniyoqmi, paypi mana iñiqmi ichaqa mana wiñay kawsayniyoqchu”, nispa (Juan 3:36).
12. ¿Ima ninanmi kay pachapi runakunapa rurayninkunawan mana chaqrukuyqa?
12 Cheqap cristianokunaqa manam kay pachapi runakunapa rurayninkunawanqa chaqrukunkuchu. Roma nacionmanta kamachikuq Pilato Jesusta jusgachkaptinmi, Jesus nirqa: “Munaychakuyniyqa manam kay pachamantachu”, nispa (Juan 18:36). Mayqan nacionpiña yachaspankupas Jesuspa cheqap qatiqninkunaqa Diospa Munaychakuyninmanmi hapipakunku. Chayraykum mana chaqrukunkuchu politica nisqankupi nitaq kay pachapi chaqwakunapipas, aswanqa sapaqchasqam chaykunamantaqa kanku. Ichaqa huk runakuna politica nisqankuwan hukllawakuyta chaynataq kamachikuq kayta munaptinkuqa otaq huk kamachikuqta akllakuyta munaptinkuqa manam harkakunkuchu. Mayqan gobiernomanpas manaña sayapakuchkaspankupas, kasukunkum kamachikuyninkunataqa. ¿Imanasqa? Diospa Palabranmi cristianokunata kamachin, “kasukuychik autoridadnikichikta” nispa (Romanos 13:1). Ichaqa runapa kamachikuynin Diospa kamachikuyninpa contranpi kaptinqa, Diospa cheqap yupaychaqninkunaqa apostolkunapa ejemplontam qatikunku, paykunam nirqaku: “Runakunamanta puntataqa Diostam kasukuna”, nispa (Hechos 5:29; Marcos 12:17).
13. ¿Ima ninkutaq Diospa Gobiernonmanta Jesuspa qatiqninkuna, hinaspa imatam chayrayku ruranku?
13 Jesuspa cheqap qatiqninkunaqa Diospa Gobiernollan runakunapaq suyakuynin kasqantam yachachinku. Jesusqa willarqañam: “Diospa munaychakusqanmanta kay allin noticiam willakusqa kanqa enterollan kay pachapi chaynapi llapallan nacionpi runakuna yachananpaq, chayñam kay tiempoqa tukunqa”, nispa (Mateo 24:14). Jesuspa cheqap qatiqninkunaqa manam runakunataqa kay pachapi kaq kamachikuqkuna sasachakuyninkunata allichanankupi hapipakunankupaqqa kallpanchankuchu. Aswanmi Diospa Gobiernollan runakunapaq sumaq suyakuyta apamunanmanta willakunku (Salmo 146:3). Jesusqa yachachirqapunim chay sumaq gobierno chayamunanpaq mañakunanchikmanta, paymi nirqa: “Munaychakusqayki hamuchun. Munasqaykiyá rurasqa kachun kay pachapipas hanaq pachapi hina”, nispa (Mateo 6:10). Hanaq pachapi kaq Gobiernomantam Biblia willakun: “Chay gobiernom llapallan wakin gobiernokunata ñutupaspan chinkachinqa hinaptinmi chay puchuruq gobiernollaña takyanqa wiña-wiñaypaq”, nispa (Daniel 2:44).
14. Piensasqaykiman hinaqa, ¿pikunallataq Diosta munasqanman hina yupaychanku?
14 Kaykunamanta yacharusqanchikman hina tapukuy: “¿Pikunataq Bibliapa nisqanman hina yachachinku hinaspa Diospa sutin Jehová kasqantapas reqsichinku? Chaynaqa, ¿pikunataq Diospa nisqanman hina kuyanakunku, Jesuspi iñisqankuta qawachinku, kay pachapi runakunapa rurayninkuwan mana chaqrukunkuchu chaynataq Diospa Gobiernollan runakunapaq sumaq suyakuy apamunanmantapas willakunku? Allpantinpi llapallan kaq religionkunamanta, ¿mayqen kaqtaq chay soqta qawasqanchikkunata cumplen?”. Qawasqanchikman hinaqa, Jehová Diospa testigonkunam (Isaias 43:10-12).
¿IMATATAQ QAMQA RURANKI?
15. ¿Diospi creenanchikmantapas imatawantaraqmi payqa munan ñoqanchikmanta?
15 Jehová Diospa sonqonta kusichinaykipaqqa manam paypiqa creeyllachu-creenayki. Bibliaqa ninmi demoniokunapas Diospi creesqankutaqa (Santiago 2:19). Ichaqa manam Jehová Diospa munaynintaqa rurankuchu nitaq paypa chaskisqanchu kanku. Diospa sonqonta kusichinapaqqa manam creeyllachu-creenanchik, aswanqa munaynintapas rurananchikmi. Chaymantapas pantasqa religionkunamantam lloqsinanchik hinaspam Diospa munasqanman hina cheqap yupaychaqkunamanña hukllawakunanchik.
16. ¿Imatataq rurananchik pantasqa religionkunawan mana chaqrukunapaq?
16 Apostol Pablom qawachirqa pantasqa religionkunapa yupaychayninkuwan mana chaqrukunanchikmanta. Qellqarqam: “Señorqa nintaqmi: Paykuna ukumantayá lloqsiychik. Paykunamantayá sapaqchakuychik. Amayá hapiychikchu millakuypaq kaqkunataqa. Hinaptinqa chaskisqaykichikmi qamkunataqa”, nispa (2 Corintios 6:17; Isaias 52:11). Chayraykum cheqap cristianokunaqa pantasqa religionkunapa tukuy rurayninkunamanta karunchakunanku.
17, 18. ¿Imataq “Hatun Babilonia” nisqaqa, hinaspa imanasqataq chaymanta utqayllaman ‘lloqsikunanchik’?
17 Bibliaqa yachachinmi llapallan pantasqa religionkuna “Hatun Babilonia” ukupi kasqankuta (Apocalipsis 17:5). * Chayna sutichakusqanmi yuyarichiwanchik Babilonia sutiyoq ñawpaq llaqtata, chay llaqtapim qallarirqa pantasqa religionkuna Sinchi para qepata. Chay llaqtapim rikurimurqa kunan tiempopi pantasqa religionkunapa yachachikuyninkunawan rurayninkunapas. Ejemplopaq, chaypi kaq runakunam yupaycharqaku hukllapi kaq kimsa dioskunata, kunan tiempopipas chaynatam achka religionkuna yachachinku hukllapi kimsa Dios kasqanta: Tayta, Churi hinaspa chuya espiritupas Dios kasqanta. Bibliam ichaqa cheqaptapuni yachachin Jehová, chullalla cheqap Dios kasqanta hinaspa Jesucristo, Churin kasqanta (Juan 17:3). Babilonia llaqtayoqkunaqa creerqakutaqmi runakunapa wañusqan qepata almanku kawsasqankupiraq hinaspa rawrachkaq ninapi ñakarisqankutaraq. Kunan tiempopipas yaqa lliw religionkunam yachachinku mana wañuq almayoq kasqanchikta chaynataq rawrachkaq ninapi ñakarisqanchiktaraq.
18 Ñawpa Babilonia llaqtapa religionninkupa yachachikuyninkunaqa lliw Allpantinmanmi cheqerirun. Chayraykum kay tiempopi kaq Hatun Babilonia nisqaqa enteron pachapi llapallan pantasqa religionkunaman tupan. Diosqa willarqañam lliw pantay religionkuna qonqayllata wiñaypaq puchukanankumanta (Apocalipsis 18:8). ¿Entiendenkichu imaraykum lloqsinanchikpuni lliw pantay religionkunamanta? Jehová Diosmi munan tiempo kachkaptinraq utqaymanpuni chay pantay religionkunamanta ‘lloqsikunanchikta’ (Apocalipsis 18:4).
19. ¿Imatataq chaskinki Jehová Diosta serviptikiqa?
19 Pantasqa religionmanta lloqsikuptikiqa wakin reqsisqaykikunapaschá qanmanta karunchakurunqaku. Ichaqa, Jehová Diosta Llaqtanwan kuska serviptikim astawanraq chaskinki imapas saqesqaykikunamantaqa. Imaynam Jesuspa punta kaq qatiqninkunapas payta qatinankurayku tukuy ima saqesqankumanta achka bendicionkunata chaskirqaku, chaynam qampas Diospi iñiq achka wawqe-paniyoqkuna kanki. Cheqaptapunim allpantinpi kuyakuq wara-waranqantin cheqap iñiqmasikikunaman hukllawakunki. “Hamuq tiempopiñataqmi” wiñay kawsayta chaskinki (Marcos 10:28-30). Chaymantapas Diosmanta yachasqaykirayku qanmanta karunchakuq runakunaqa tiempopa risqanman hinam ichapas Bibliamanta yachanmanku hinaspam Jehová Diospa serviqninkunapas kanmanku.
20. ¿Ima sumaq suyakuytaq kanqa Diospa munasqanman hina yupaychaqkunapaqqa?
20 Bibliam yachachin kay pachapi millay ruraq runakunata Dios ña tukuchinanmanta hinaspa paypa Gobiernonña allin ruraq runakunata kamachinanmantapas (2 Pedro 3:9, 13). ¡Mayna sumaqchá mosoq pachapi kawsakuyqa kanqa! Chaypiqa chullalla cheqap yupaychayllañam kanqa. Chaynaqa, ¿manachu kunanmantapuni kallpanchakuwaq Diospa cheqap serviqninkunaman hukllawakunaykipaq?
^ par. 17 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 219 hinaspa 220 kaq paginankunapim astawan yachachichkan imaynanpim Hatun Babilonia nisqa allpantinpi kaq lliw pantay religionkunawan tupasqanmanta.


text:
4 CAPÍTULO
Diospa sutinta yachasun
PITAPAS chayllaraq reqsispa, ¿imatan ñaupaqta tapunki?... Arí, sutintan. Llapa runapas sutiyoqmi kanchis. Ñaupaqpi Diospa kamasqan runakunapas sutiyoqmi karanku. Qhariq sutinmi karan Adán, esposanpa sutintaq Eva.
Ichaqa manan runakunallachu sutiyoq kanchis. A ver, kaypi piensay: Pipas juj alqochata otaq michichata regalasuqtiyki, ¿imatan kaq rato ruwanki?... Sutintan churanki ¿riki? Sutiyoq kayqa allinpunin.
Yachasqayki jina cielopiqa ancha askha ch’askakunan kan. Chay ch’askakuna, ¿sutiyoqchu kankuman?... Arí, sutiyoqmi kanku. Diosmi sapankaman sutita churaran. Biblian nin: ‘Paymi jayk’achus ch’askakuna kasqanta yupan, sapankatan sutinmantakama wajan’, nispa (Salmo 147:4).
¿Pin aswan importante janaq pachapipas kay pachapipas?... Diosmi. ¿Kanchu sutin?... Arí, kanmi. Jesusmi Diosmanta mañakuspa niran: ‘Paykunamanmi sutiykita reqsichini’, nispa (Juan 17:26). ¿Yachankichu Diospa sutinta?... Arí, sutinqa JEHOVÁ. Pay kikinmi niran: “Noqan Jehová kani. Chaymi sutiy”, nispa (Isaías 42:8, NM).
¿Imaynan sientekunki jujkuna sutiykita yuyaqtin?... Kusikunkin ¿riki?... Diospas munanmi sutinta llapa runakuna yachananta, chaymi Diosmanta rimaspaqa sutinmanta rimananchis. Jesuspas Diosmanta yachachispaqa sutinmantan rimaran. Juj kutinmi niran: “Jehová Diosniykitan munakunki tukuy sonqoykiwan”, nispa (Marcos 12:30).
Diospa sutinta yachayqa ancha importanten, Diospunin munan sutinta llapa runakuna yachanankuta. Chaytan Jesús yacharan, chaymi qatikuqninkunaman Diospa sutinta yachachiran nirantaqmi sutinmanta mañakunankupaq.
Diosmi unay watakuna ñaupaqtaraq Moisesman sutinta willaran. Chay tiempopin israelitakuna Egipto llaqtapi esclavo kasharanku, sinchitataqmi ñak’arisharanku. Juj kutinmi Moisés juj israelitata yanapayta munaran. Chayta yacharuspan Egiptopi rey phiñakuran jinaspa Moisesta wañuchiyta munaran. Jinan Moisesqa Egipto llaqtamanta ayqekuran.
Moisesqa Madián nisqa llaqtamanmi ripuran. Qhepamanmi chay llaqtayoq warmiwan casarakuspa wawakunayoq kapuran. Payqa oveja michiqmi karan. Juj kutinmi orqoq ladonpi ovejata michishaqtin admiranata rikuran. Juj juch’uy sach’an raurasharan ichaqa manan rupharanchu. Chaymi payqa chay sach’aman achhuykuran.
¿Iman chaypi pasaran? ¿Yachankichu?... Chay sach’a ukhumantan Moisesta wajamuran: “¡Moisés! ¡Moisés!”, nispa. ¿Pin wajamusharan?... ¡Diosmi wajamusharan! Chaypin niran: ‘Faraonman riy, paymanmi kachasqayki Egipto suyumanta Israel llaqtayta orqomunaykipaq’, nispa. Nirantaqmi: ‘Noqan yanapasayki’, nispa.
Moisesmi Diosta niran: ‘Israel runakunaq kasqanman rispa: Diosmi qankunaman kachamuwan, niqtiyqa: “¿Imataq sutinri?” niwanqakun. Jinari, ¿ima nisaqmi paykunata?’, nispa. Chaymi Diosqa niran: ‘Jehová Diosmi kachamuwan, chaymi wiñay-wiñaypaq sutinqa, nispa ninki’, nispa (Éxodo 3:1-15). Arí, Jehová Diosqa manan jayk’aqpas sutintaqa cambianqachu. Chaymi payqa munaran chay sutiwan wiñaypaq reqsinankuta.
Egiptopi runakunaqa manan yacharankuchu Jehová Dioslla cheqaq Dios kasqanta. Yaqapaschá niranku: “Payqa juj dioskuna jinallan”, nispa. Chaymi Diosqa faraonta niran: ‘Kay pachantinpin reqsichikusaq’, nispa (Éxodo 9:16). Chaytan Dios ruwaran. Ichaqa, ¿imaynatan reqsichikuran?...
Moisesmanmi atiyta qoran Israel llaqtata Egiptomanta orqonanpaq. Puka lamar-qochaman chayaqtinkun Jehová Dios qochata iskayman t’aqaruran. Chaynintan Israel runakuna pasaranku. Faraonwan soldadonkunawan iman qhepankuta qatiranku. Ichaqa lamar-qochan paykuna pataman kutiykuran. Chaypin reypas soldadonkunapas wañupuranku.
Chaytan llapa llaqtakunapi yacharuranku. ¿Imaynapi chayta yachanchis?... Bueno, 40 wata pasasqan qhepamanmi Israel runakuna Diospa prometesqan Canaán allpaman chayaranku. Chaypin juj sipas Rahab sutiyoq iskay israelitakunata niran: ‘Uyariraykun qankuna Egiptomanta lloqsimushaqtiykichis Puka lamar-qochata chimpanaykichispaq Jehová Diospa ch’akichisqanta’, nispa (Josué 2:10).
Egipto llaqtamanta runakuna jinan kunanpas askha runakuna mana Jehová Diospi creenkuchu. Chaymi Dios munan paymanta runakunaman yachachinanchista. Chaytan Jesuspas ruwaran. Wañuchinankupaq pisillaña tiempo kashaqtinmi papanta niran: “Paykunamanmi noqaqa sutiykita reqsichini”, nispa (Juan 17:26).
¿Munawaqchu Jesús jina kayta? Chhaynaqa Diospa sutinta jujkunaman yachachiy. Ichaqa kayta willasayki: Askha runakunan mana yachankuchu Diospa sutinta, ¿imarayku? Bibliata wakin t’ijraq runakuna sutinpa rantinpi “Señor Dios” nispalla churasqankurayku. Wakin Bibliakunan ichaqa willashan Diospa sutinta. Español simi Bibliakunapin Salmo 83:18 textopi Diospa sutin kashan. Chaymi quechua simipi nin: “Runakuna yachachunku sutiykiqa Jehová kasqanta. Qanllan allpantinpi ancha jatun Dios kanki”, nispa. *
¿Imatan chaypi yachanchis?... Jehová sutiqa ancha importanten, tukuy atiyniyoq Diospa sutinmi. Paymi Jesuspa papan, tukuyta kamaq Dios. Chaymi Jesús niran tukuy sonqowan munakunapaq. Qanri, ¿munakunkichu Diosta?...
¿Imaynatan rikuchisunman pay munakusqanchista?... Chaymantapas astawanmi Diosta reqsinanchis, amigonmi kananchis. Jinaspapas sutintan jujkunaman yachachinanchis, Bibliapipunin rikuchisunman. Chaymantapas willasunmanmi tukuy imaymana kamasqanmanta. Chayta ruwasun chayqa, Diosmi anchata kusikunqa. ¿Ruwawaqchu chaykunata?...
Ichaqa manan llapa runakunachu uyarisunki. Jesustapas manan llapa runakunachu uyariranku. Chaywanpas willashallaranmi Jehová Diosmanta.
Noqanchispas Jesús jinan llapa runakunaman Diosmanta yachachinanchis. Chayta ruwasun chayqa, Dios munakusqanchistan rikuchisun, jinan payqa anchata kusikunqa.
Diospa sutin ancha importante kasqanta yachanapaq kay textokunata leesun Isaías 12:4, 5; Mateo 6:9; Juan 17:6; Romanos 10:13.
^ párr. 17 Diospa sutinmanta astawan yachanaykipaq maskhay Diospa Simin Qelqa Bibliapi, “sut’inchasqa simikuna” nisqata.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Pitaq cheqaq Diosri?
¿Kanchu Diospa sutin? ¿Interesakunchu ñoqanchispi?


text:
8 KAQ YACHACHIKUY
¿Imanasqam mana allinkuna kananta Dios saqen?
1. ¿Imaynataq qallarirqa mana allin ruraqkunaqa?
Satanas llullakusqanwanmi mana allin ruraqkunaqa qallarirqa. Payqa mana pantaq allin angelmi qallariypiqa karqa, ichaqa manam ‘cheqappichu’ takyarqa (Juan 8:44). Dioslla yupaychana kaptinpas yupaychasqa kaytam munapayarqa. Llullakuywanmi Evata engañarurqa paytaña kasukunanpaq. Eva hinam Adanpas Diosta mana kasukurqachu. Chaywanmi ñakariywan wañuypas qallarirqa. Leey Genesis 3:1-6, 19.
Evata engañarusqanwanmi Satanasqa Llapallan Kamachiq Jehová Diospa contranpi mana kasukuyta qallarichirqa. Yaqa lliw runakunapas kamachinanpaq derechonta mana reqsikuspankum Satanas Diabloman hukllawakurunku, chaymi Satanasqa ‘kay pachapi kamachiqninku’ rikurirun. Leey Juan 14:30; 1 Juan 5:19.
2. ¿Allinpunichu karqa Diospa unanchasqankuna?
Unanchasqankunaqa lliwmi allinpuni karqa. Runakunawan angelkunaqa Diospa kamachisqankunata kasukunankupaqmi unanchasqa karqaku (Deuteronomio 32:4, 5). Diosmi unanchawarqanchik allintapas otaq mana allintapas tanteakuqta. Chayna kasqanchikmi yanapawanchik kuyasqanchikta qawachinapaq. Leey Santiago 1:13-15; 1 Juan 5:3.
3. ¿Imanasqataq ñakariykuna kananta Diosqa saqen?
Dios mana yanapaptinqa mayqen gobiernopas runamasin gobiernay mana atisqanta qawachinanpaqmi. Llapallan Kamachiq kasqanta mana reqsikuqkunaqa manam unaypaqchu kanqa. (Eclesiastes 7:29; 8:9). Soqta waranqa wataña kamachisqankum chayna kasqanta sutillata qawachin. Manam chinkachiyta atinkuchu ñakariykunata, mana allin ruraqkunata, guerrakunata nitaq onqoykunatapas. Leey Jeremias 10:23; Romanos 9:17.
Diospa kamachisqanman hina kawsayqa allinninchikpaqmi (Isaias 48:17, 18). Diosqa chayllam chinkachinqaña gobiernokunata. Allpa pachapiqa kawsanqaku paypa Gobiernonta reqsikuspa kasukuqkunallam (Isaias 11:9). Leey Daniel 2:44.
4. ¿Imaynatam Diospa pacienciakusqan yanapawanchik?
Satanasmi nirqa, runakunaqa Diostam servin imatapas qoptillan nispa. Diospa pacienciakusqanqa favorecewanchikmi paypa kamachisqanman hina kawsasqanchikwan Diablo llulla kasqanta qawachinapaq chaynataq Diospa Gobiernon reqsikusqanchiktapas. Leey Job 1:8-12; Proverbios 27:11.
5. ¿Imaynatam qawachichwan Diospaq kasqanchikta?
Diospa kamachisqan kayta munaspaqa Bibliapa yachachisqanman hinam yupaychananchik (Juan 4:23). Chaymantapas Satanas mana kasukusqanchiktam qawachisun Jesus hina politica nisqapi hinaspa guerrakunapi mana chaqrukuspaqa. Leey Juan 17:14.
Satanasqa tukuytam servichikun huchapakuypi otaq qanra vidapi runakuna kawsanankupaq. Chayna kawsaymanta karunchakuptinchikqa amistadninchikpas otaq familianchikpas asipayawachwanmi (1 Pedro 4:3, 4). Chayna kaptinqa, ¿Dios kuyaqkunatachu amistadninchikpaq akllasun? ¿Kasukusunchu yachaywan hinaspa kuyakuywan kamachiwasqanchikkunata? Chaynata ruraspaqa qawachisunmi Satanas llulla kasqanta, paymi nirqa sasachakuypi kaspaqa Diosta mana kasukusqanchikta. Leey 1 Corintios 6:9, 10; 15:33.
Kuyawasqanchikraykum ñakariykunatawan mana allin ruraykunata Diosqa chinkachinqa. Chayna kananmanta mana iskayrayaqkunaqa wiñaypaqmi kay Allpa pachapi kawsanqaku. Leey Juan 3:16.
Astawan yachanaykipaq
¿IMATAPUNIM BIBLIAQA YACHACHIN?
¿Imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta?
Achka runakunam piensanku ñakarinanchikpaq Dios huchayoq kasqanta. ¿Chaynatachu qampas piensanki? Qaway imatam Dios nin ñakariykuna kasqanmanta.


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
4 Chaykuna qhepatan rikullanitaq janaq pachapi juj punku kicharayashaqta, ñaupaqtaqa chaymanta juj kunka trompeta jinaraq rimapayamuwashaqtan uyarini, chay kunkan nimuwashasqa: “Kayman wichamuy, jinan rikuchisayki imakunachus qhepaman pasanqa chayta”, nispa.
2 Chaymantataq chay ratopacha santo espirituq atiyninpi kaspa rikuruni janaq pachapi juj tronota, chay tronopin pichá tiyashasqapas.
3 Chaypi tiyaqqa jujninpin jaspe rumi jina kasqa, jujninpitaq sardio rumi jina kasqa. Chay tronotataq esmeralda rumiman rijch’akuq k’uychi muyuykushasqa.
4 Chay tronoq muyuriqninpin kallasqataq iskay chunka tawayoq tronokuna, chay tronokunapitaq tiyashasqa iskay chunka tawayoq kuraq runakuna, yuraq p’achawan p’achasqakama, umankupi qori coronayoqkama.
5 Chay tronomantataq rayo lliphipipimushasqa, t’ojamushasqa ima, kunkakunapas rimamushasqa. Chay tronoq ñaupanpin kashallasqataq qanchis raurashaq jatun mecherokuna, chaykunaqa Diospa qanchis espirituntan representan.
6 Chay tronoq ñaupanpin kallasqataq imachá kanpas vidrio jina qochaman rijch’akuq, cristal rumiman rijch’akuq.
Chay tronoq kasqan chaupipi muyuriqninpipas kallasqataqmi tawa kausashaqkunapas, paykunaqa kasqaku ñaupankupipas qhepankupipas askha ñawikunayoqmi.
7 Ñaupaq kaq kausashaqqa león jinan kasqa, iskay kaq kausashaqtaq malta toro jina kasqa, kinsa kaq kausashaqtaq runaq uyan jina uyayoq kasqa, tawa kaq kausashaqtaq phawashaq anka jina kasqa.
8 Chaymantapas chay tawa kausashaqkunaqa sapankan soqta rafrayoqkama kasqaku, llapa muyuriqninkupi urankupi ima ñawiyoqtaqmi kasqakupas. Paykunan mana sayk’uspa tuta-p’unchay nishanku: “Ch’uya, ch’uya, ch’uyapunin tukuy atiyniyoq Jehová Diosqa, paymi ñaupaq kaqpas, kunan kaqpas, jamuq kaqpas”, nispa.
9 Chay kausashaqkuna tronopi tiyaqta, wiñay-wiñaypaq kausaqta sapa alabaqtinku, jatunchaqtinku, graciastapas qoqtinkun,
10 chay iskay chunka tawayoq kuraq runakunaqa chay tronopi tiyaqpa ñaupanman k’umuykuspa chay wiñay-wiñaypaq kausaqta adoranku, tronoq ñaupanman coronankuta wijch’urparispataq ninku:
11 “Qanqa, Jehová Diosniyku, alabaytapas, jatunchaytapas, atiytapas chaskinaykipaq jinapunin kanki, tukuy imatapas qan kamasqaykirayku, arí, qanpa munayniykipin tukuy imapas kashan, munayniykipin kamasqapas karanku”, nispa.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Apocalipsis 4
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
10 kaj yachachikuy
¿Imanötaj musyashwan maygan rasumpa kaj religión kanganta?
1. ¿Juklaylaku rasumpa kaj religión kan?
Jesuswan gatejninkunaga rasumpa kaj religiuntami charayargan y kaytami igualachirgan kawayman apakoj naniwan, chaytaga walkajlami tariyan (Mateo 7:14). Diosga Palabran Biblia nishgannöla adorajkunatami chaskin. Chayno adorajkunaga manami jukman jukman creiyanchu, fe-ninkunaga juklaylami.
2. ¿Imatataj Jesús nirgan mana rasumpa kaj cristianukunapaj?
Jesusmi wilakurgan falso profetakuna rasumpa kaj yachachikuyta mana ali yachachikuykunawan taluchiyänampaj kajta. Pero rasumpa kajchöga kay cristianutukojkunaga runakunatami engañayan. Rasumpa kaj religiuntaga reguishwan chaycho kaykajkuna imano kayanganta rikarmi.
3. ¿Imanötaj reguishwan rasumpa kaj religiuncho kaykajkunata?
Imano reguinapajga pichgalata rikärishun:
Diospa Palabrantami respetayan. Runakuna yachachikuyanganta mana cuentapaj churarmi, Diospa Palabran consejakungannöla kawayänampaj kalpachakuyan (Mateo 15:7-9). Jina yachachikuyangannölami kawakuyan.
—Lei Juan 17:17 y 2 Timoteo 3:16, 17.
Jehová jutitami respetayan. Chaytami Jesuspis rurargan taytampa jutimpita musyachikur. Jina Diospa jutin respetashga kanampaj runakuna mañakuyänampajmi yachachirgan (Mateo 6:9, NM). Tiyangayki markachöga, ¿maygan religiuntaj Diospa jutinta musyachikun?
—Lei Éxodo 3:15, nota; y Juan 17:26.
Diospa Gobiernumpitami wilakuyan. Jesusga kay Patsaman shamurgan Diospa Gobiernumpita yachachikunampajmi, ¡kaymi ichanga alikunata apamunga! Y wanungankamayajmi yachachikurgan (Lucas 4:43; 8:1; 23:42, 43, NM). Jina nirganmi chay ali wilakuypita gatejninkunapis yachachikuyänampaj kajta. Chayga, pilapis Diospa Gobiernumpita parlapashunaykipaj wasikiman chäriptinga, ¿maygan religiunpita kangantaraj ninkiman?
—Lei Marcos 13:10.
Manami kay munduchu runakunanöchu kayan. Manami jatikäyanchu política asuntukunaman, y manami ni pipa contrancho gaparir puriyanchu (Juan 17:16; 18:36). Jina manami portakuyanchu mana alikunata ruraj runakunanöga.
—Lei Santiago 4:4.
Rasumpami kuyanakuyan. Diospa Palabran yanapayashga kaptinmi, may chaypita runakunata respetayan. Cristianutukojkunaga guerrakunatami imaypis yanapayashga, pero rasumpa kaj cristianukunaga manami (Miqueas 4:1-3). Chaypa trukanga imatapis mana shuyashpami lapan tiempunwan y imaykankunawan runa masinkunata yanapayan.
—Lei Juan 13:34, 35 y 1 Juan 4:20.
4. ¿Tariyta puedinkimanchuraj rasumpa kaj religiunta?
¿Maygan religiuntaj Biblialapita yachachikuyan, Diospa jutinta respetayan y Diospa Gobiernun lapanta alchamunampaj kajta wilakuyan? ¿Maygan religiuntaj rasumpa kuyanakuyan y guerrakunacho yanapakunchu? ¿Ima ninkitaj?


text:
44 CAPÍTULO
Amigonchiskunaqa Diostan munakunanku
LLAPALLANCHISMI kusikunchis amigonchiskunawan parlaspa, pujllaspa otaq imatapas ruwaspa. Ichaqa allintan amigonchiskunata ajllananchis. ¿Pitaq cheqaq amigonchis kanman?... Jehová Diosmi.
¿Atisunmanchu Diospa amigon kayta?... Arí, atisunmanmi, ñaupa tiempopi kausaq Abrahán runapas ‘Jehová Diospa amigonmi’ karan (Santiago 2:23). ¿Imaraykun Diospa amigon karan?... Diosta kasukusqanrayku. Arí, sasa ruwaykunataña Dios kamachiran chaypas payqa kasukuranmi. Noqanchispas Jehová Diospa amigon kanapaqqa Abrahán jinan kasukuq kananchis. Chaytan Jesuspas ruwaran (Génesis 22:1-14; Juan 8:28, 29; Hebreos 11:8, 17-19).
Jesusmi apostolninkunata niran: “Kamachikuyniykunatachus kasukunkichis chayqa, amigoykunan kankichis”, nispa (Juan 15:14). Jesusqa Diospa kamachikusqantan jujkunaman kamachiran. Jesusta kasukuqkunaqa Jehová Diostan kasukusharanku. Jesuspa amigonkunaqa Diostan munakuranku.
Jesuspa amigonkunaqa karan apostolkunan, paykunan 75 paginapi kashanku. Jesuswan kuska paykunaqa juj llaqtakunata viajaranku predicamunankupaq. Kuskan mijuranku, Diosmanta rimaranku, juj ruwaykunatapas ruwaranku. Ichaqa askhan karan Jesuspa amigonkunaqa. Paykunawanmi mayninpi juñukuq juj rato kusirikunankupaq.
Betania llaqtapin juj familia tiyaran, chayqa tarikuran Jerusalén qayllallapin. Chay familiawanmi Jesusqa mayninpi juñukuq. ¿Pikunan karanku?... María, Marta, Lazaropiwan. Lazaroqa Jesuspa amigonmi karan (Juan 11:1, 5, 11). Chay familiaqa Jehová Diostan munakuran, chaymi Jesuspas paykunata munakuran, kusikurantaqmi paykunawan juñukuspa.
Jesusqa Jehová Diosta mana serviq runakunatapas sumaqtan rikuran. Chaymi mayninpi paykunaq wasinpi mijuran. Chayta rikuspan jujkuna niranku: “Impuesto cobraqkunaq juchasapakunaq amigonmi”, nispa (Mateo 11:19). Jesusqa manan chay runakunaq kausayninta allinpaq qhawarisqanraykuchu wasinkuta riran, aswanpas Diosmanta yachachinanpaqmi. Yanapaytan munaran millay kausayninkuta saqepuspa Diosta servinankupaq.
Juj kutinmi Jesusqa Jericó llaqtaman riran. Jinan Zaqueo runa Jesusta rikuyta munaran, ichaqa manan atiranchu askha runakuna Jesuspa ladonpi kasqanrayku. Jinaspapas juch’uy runallan karan. Jinan payqa juj sach’aman seqaruran Jesusta rikunanpaq.
Zaqueota rikuspan Jesusqa niran: “Zaqueo, usqhaylla uraykamuy, kunan p’unchaymi wasiykipi qhepakunay”, nispa. Zaqueoqa qhapaq runan karan, mana allinkunatataqmi ruwaranpas. ¿Imaraykun Jesús chhayna runaq wasinta riran?...
Diosmantan yachachiyta munaran. Zaqueoqa imaymanatan ruwaran Jesusta rikunanpaq. Chaypin Jesusqa repararan Diosmanta yachay munasqanta. Chayraykun Jesusqa yachachiyta munaran imaynatachus Dios munan kausananchista chayta.
¿Iman chay qhepaman pasaran?... Jesuspa yachachisqanmi Zaqueoq sonqonman chayaran. Chaymi runakunata engañasqanmanta pesapakuspa suwakusqan qolqeta kutichipunanpaq prometeran. Chaytan dibujopi rikushanchis. Chaymantataq Jesuspa qatikuqnin kapuran. Chayraqmi Zaqueoqa Jesuspa amigon kapuran (Lucas 19:1-10).
¿Imatan noqanchispas Jesús jina ruwananchis?... Arí, Diosta mana serviq runakunatan visitananchis. Ichaqa manan paykunaq ruwasqanta allinpaq qhawarisqanchisraykuchu, nitaq paykunawan kuska mana allinkunata ruwananchispaqchu. Aswanpas Diosmanta willananchispaqmi visitananchis.
Kusikunchismi munakusqanchis amigonchiskunawan kaspaqa. Ichaqa cheqaq amigonchiskuna kanankupaqqa Jehová Diostan munakunanku. Wakin amigonchiskunaqa manapaschá Diosta reqsinkuchu, ichaqa Diosmanta yachayta munanku chayqa, yachachisunmanmi. Sichus paykunapas Diosta munakunqaku chayqa, cheqaq amigonchiskunan kapunqaku.
¿Iman yanapawasunman cheqaq amigota ajllakunapaq? Kaykunatan qhawarinayki: ¿Mana allintachu jujkunata tratan? Chay ruwasqanqa manan allinchu ¿riki?... ¿Mana allinkuna ruwasqanmantachu sapa kutilla sasachakuypi tarikun? Manan munasunmanchu pay jina ima sasachakuypipas tarikuytaqa ¿riki?... ¿Pakallapichu mana allinkunata ruwan? Manaña jujkuna rikunkumanchu chaypas, Diosqa rikushanmi ruwasqantaqa ¿riki?... ¿Allinchu kanman chhayna runakunawan amigontin kay?...
Biblian willan amigonchiskuna allin otaq mana allin ruwayman tanqawasqanchista. Bibliaykipi maskhay 1 Corintios 15 capitulota, 33 versiculota. ¿Tarirunkiñachu?... Chaypin nin: “Aman piwanpas engañachikunkichischu. Mana allin runakunawan juñukuspaqa allin ruwaykunatan qonqapunkichis”, nispa. Arí, mana allin runakunawan juñukuspaqa mana allinkunatan ruwasun, allin runakunawan juñukuspan ichaqa allinkunata ruwasun.
Manan qonqananchischu Jehová Dios aswan importante amigonchis kasqanta. Manan munasunmanchu imapas Diosmanta t’aqawananchistaqa ¿riki?... Chaymi Diosta munakuq runakunallawan amigontin kananchis.
Cheqaq amigokunata ajllakuyqa allinpunin, chaypaq leesun Salmo 119:115; Proverbios 13:20; 2 Timoteo 2:22; 1 Juan 2:15.
Astawan yachanapaq
BIBLIAMANTA WILLAKUQ LIBROY
Abraham: Diospa amigon
¿Imaraykun Abraham sumaq llaqtanta saqerqan karpakunapi tiyananpaq?


text:
16 KAQ YACHACHIKUY
Cheqap yupaychaypi sunilla takyay
¿Imatam Bibliaqa yachachin taytacha-mamachakuna yupaychaymanta?
¿Imaynatam cristianokuna religionkunapa fiestankunata qawanku?
¿Imaynatam yachasqaykikunamanta hukkunaman sumaqllata willawaq?
1, 2. ¿Imataraqtaq tapukunayki pantay religionmanta lloqsikuruspayki, hinaspa imanasqataq chayna tapukuynikiqa allinpuni kanman?
PIENSARIY yaku tomanayki pakallapi venenarusqankupi. Llapallan yaku tomanaykim venenasqallaña kachkan, tomaruptikiqa wañuruwaqmi. ¿Imatam rurawaq? Utqaymanchá chuya yakuta maskawaq, chaywanpas tapukuwaqraqchá “¿icha waspiyllanwanpas venenakuruni?, nispa”.
2 Yaqa chaynam pantay religionkunapas. Paykunamantam Bibliaqa nin pantay yachachikuykunawan millakuypaq ruraykunawanpas chaqrusqallaña kasqankuta (2 Corintios 6:17). Chaymi lloqsikunapuni ‘hatu-hatun Babilonia’ nisqamanta, chay ninanqa allpantinpi kaq llapallan pantasqa religionkunamanta lloqsikuymi (Apocalipsis 18:2, 4). ¿Lloqsikurunkiñachu? Allinpunim chayna kaptinqa. Ichaqa manam lloqsiylla-lloqsikuychu nitaq cartantakama rakikuyllachu. Chaymantapas tapukunaykiraqmi: “¿Imaniraqllatapas pantay yupaychayta hatallichkaniraqchu?”, nispa. Qawarisun wakin pantay yachachikuykunamanta.
TAYTACHA-MAMACHAKUNAMANTAWAN WAÑUQKUNA YUPAYCHAYMANTA
3. a) Willarimuy ima nintaq Biblia taytacha-mamachakuna hatalliymanta, hinaspa imanasqataq wakinkunapaqqa sasa chaykunamanta Diospa kamachisqanta kasukuyqa. b) Pantay yupaychaywan tupaq imapas yupaychanapaq kaqta hatallispaykiqa, ¿imatam chaykunawan ruranayki?
3 Kanmi ñawpaqmantaraq wasinkupi taytacha-mamachakunata hatalliq runakuna. ¿Qampas chaykunatachu hatallichkanki? Chayna kaptinqa allinpaq hinapaschá hapinki taytacha-mamachakunata servichikuspa Dios Taytata mañakuytaqa. Ichapas kuyachkanki chay taytacha-mamachakunataqa. Ichaqa munasqanman hinam Diostaqa yupaychana, Bibliaqa ninmi yupaychayninchikpi taytacha-mamachakunata ama servichikunanchikpaq (Exodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaias 42:8; 1 Juan 5:21). Cheqap yupaychaypi takyayta munaspaqa pantay yupaychaywan tupaq tukuy ima kaqkunatam kañanaykipuni. Jehová ‘Diospa millakusqanta’ hinayá chaykuna hatalliytaqa qaway (Deuteronomio 27:15).
4. a) ¿Imanasqataq yanqa ruray kanman wañuqkunapaq imapas rurapuyqa? b) ¿Imanasqapunitaq Jehová Diosqa mana munarqachu imapas layqa rurayman rikchakuqta Israel llaqtan rurananta?
4 Wañusqakuna yupaychaytataqmi pantasqa religionkunaqa yachachinku. Bibliamanta manaraq cheqapta yachachkaspankum wakin runakunaqa piensarqaku huk vidapiña wañuqkuna hinalla kawsasqankuta chaynataq kawsaq runakunata yanapanankumanta otaq imanarunankumantapas. Ichapas qampas chaynata creespa wañusqa aylluykikunata yanapanaykipaq anchata kallpanchakurqanki, misachispayki, velakunata ratachipuspayki chaynataq waytakunata churapuspayki. 6 kaq yachachikuypi yacharusqaykiman hinaqa wañuqkunaqa manañam maypipas kawsankuñachu. Chaymi paykunawan rimayta munayqa yanqa kallpanchakuymi kanman. Ima willakuypas wañukuq kuyasqa pininchikmanta hina hamuptinqa demoniokunamantapunim hamun. Chayraykum Jehová Dios ñawpa Israel llaqtanta kamachirqa wañuqkunawan ama rimanankupaq nitaq layqa rurayman rikchakuqta ima ruranankutapas (Deuteronomio 18:10-12).
5. Sichu kunankamaraq taytacha-mamachakunata yupaychachkanki chaynataq wañusqakunapaqpas imatapas rurapuchkankiraq hinaptinqa, ¿imatataq rurawaq?
5 ¿Imatam rurawaq sichum religionnikipi yupaychanku taytacha-mamachakunata chaynataq wañusqakunapaq imatapas rurapuptinku? Chayna costumbrekunamanta Diospa imam piensasqanta Bibliapa textonkunapi willakusqanmanta allintapuni leey. Sapa punchaw Jehová Diosta mañakuy, mañakusqaykipitaq willakuy cheqap yupaychaypi takyay munasqaykita hinaspa pay hina piensaypi yanapaykusunaykipaqpas (Isaias 55:9).
ÑAWPA CRISTIANOKUNAQA MANAM NAVIDAD FIESTATAQA FIESTAKURQAKUCHU
6, 7. a) Willarimuy imaraykum Navidad fiestata runakuna fiestakusqankumanta; ñawpa cheqap cristianokuna fiestakurqakuchu. b) Jesuspa qatiqninkuna punchawkunapi, ¿imawantaq tupaq santukuykunaqa?
6 Dios yupaychayninchikpim huchallikuchwan pantasqa religionkunapa rurasqan fiestakunapi chaqrukuptinchikqa. Ejemplopaq, Navidad fiestamanta rimarisun. Ninkum chay fiestapiqa Jesuspa nacesqantam yuyarinku nispa, cristianom kani niq llapallan religionkunataqmi chay fiestataqa ruranku. Punta pachak wata ukupi Jesuspa qatiqninkunam ichaqa chay fiestataqa mana fiestakurqakuchu. Los orígenes sagrados de las cosas profundas, nisqa librom nin: “Jesuspa nacesqanmanta iskay pachak watakuna pasasqanpiqa manam pipas yacharqachu haykapipuni Jesus nacesqanmantaqa, pisi runakunallam nacesqanmantaqa reparaqku”, nispa.
7 Jesuspa qatiqninkuna haykapi Jesus nacesqanmanta yachaspankupas manach fiestakunmankuchu karqa. ¿Imaynanpi? Ñawpa cristianokunaqa “yacharqakum kay fiestakuna rurayqa [. . .] pantasqa religionkunapa costumbren kasqanta” (Las cosas nuestras de cada día, niq). Bibliaqa willakun Jehová Diosta mana yupaychaq iskay kamachikuqkuna santukusqallankumantam (Genesis 40:20; Marcos 6:21). Santukuykunataqa rurakurqataqmi taytacha-mamachakunatapas yupaychanapaq. Roma llaqta runakunam mayo killapa 24 kaq punchawninpi Diana sutichasqa diosninkuta santuchiqku, paqarintin punchawñataqmi Apolo sutichasqa Inti diosninkuta. Chaynapim santukuyqa pantay dioskunata yupaychaywan tupaq, manam cheqap cristianokunapa yupaychayninkuwanchu.
8. Willakuy santukuywan creenciakuna imapi tupasqanmanta.
8 Ñawpa cristianokunaqa manataqmi Jesuspa santuntaqa fiestakunmankuchu karqa creenciakunawan tupasqanta yachasqankurayku. Grecia hinaspa Roma llaqta runakunam creeqku sapa naceq runa waqaychaq espirituyoq kasqanta chaynataq wañunan punchawkama chay espiritu imakunamantapas waqaychasqanta. “Chay espiritum reqsinakurqa naceq runapa punchawninpi santukuq dioswan.” (The Lore of Birthdays [La tradición de los cumpleaños] niq.) Manam haykappas Jehová Diospa agradonpaqqa kanmanchu creenciakunawan tupasqanman hina Jesuspa nacesqanmanta fiestakuyqa (Isaias 65:11, 12). Chayna kaptinqa, ¿imaynanpitaq achkallaña runakuna Navidad fiestataqa fiestakunku?
NAVIDAD FIESTA IMAYNA RIKURIMUSQANMANTA
9. ¿Imanasqataq diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakurqa Jesuspa necesqan punchawta yuyarinapaq?
9 Allpa pachaman Jesus hamusqanmanta pachak watakuna pasaytam diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakurqa Jesuspa nacesqan punchawta yuyarinapaq. Ichaqa manam diciembre killapichu Jesusqa nacerqa. * Chaynaqa, ¿imaynanpitaq chay punchawtaqa akllakurqa? Yaqapaschariki cristiano tukuqkuna munarqaku “millakuypaq fiestankunapa rantinpi cristiano fiestakunataña rurakuyta. [. . .] Roma llaqtapim gentil runakuna diciembre killapa 25 kaq punchawninpi [. . .]” Intipa lloqsimusqanta fiestakuqku (Enciclopedia de la Religión Católica, willasqan). Roma llaqtapi paranan chiri tiempopi Inti mana llumpayta ruparimuptinmi chay runakuna pantay diosninkupaq fiestakunata ruraqku mana ancha ruparimuq Inti astawan kanchariptin achkichikunankupaq chaynataq qoñikunankupaqpas. Piensarqakum diciembre killapa 25 kaq punchawninpi Inti qespimuy qallarisqanta. Gentilkuna cristiano kanankuta munaspankum religionkunapi autoridadkuna chay fiestataqa “cristianokunapaq” hinataña hapirqaku. *
10. ¿Imanasqataq Navidad fiestataqa ñawpa tiempopi wakin runakunaqa mana fiestakurqakuchu?
10 Unay watakunañam yachakun Navidad fiestaqa pantay religionkunapa fiestankunamanta rikurimusqanta. Bibliapa yachachisqanwan mana tupasqanraykum kay fiestataqa manaña rurarqakuchu wak 1600 pasaq watakunapi Inglaterra llaqtapi chaynataq norte law America nisqa wakin llaqtankunapipas. Navidad fiestarayku wasinkupi qepakuspanku mana llamkayman riqkunam multasqa karqaku. Ichaqa as tiempollamantam hina chay ñawpa costumbrekunaman kutiykurqaku chaynataq huk costumbrekunaraq rikurimurqapas. Navidad fiestaqa hinallam hatun fiestapi rikurirurqa chaynataqmi achka llaqtakunapipas ancha reqsisqallaña kachkan. Ichaqa Diosta kusichiy munaq runakunam yachanku chay fiestakuna pantasqa religionkunamanta rikurimusqanta, chaymi chay fiestataqa mana fiestakunkuchu nitaq huk rikchaq fiestakunatapas. *
¿ALLINPUNICHU FIESTAKUNAPA IMAYNA RIKURIMUSQANMANTA YACHAYQA?
11. Willarimuy imanasqa wakin runakuna huk rikchaq fiestakuna rurasqankumanta; imataq ñoqanchikpaqqa aswan allinqa kanman tukuymanta llalliriqqa.
11 Wakin runakunaqa yachankum Navidadpas huk fiestakunapas pantasqa religionkunamanta rikurimusqanta, chaywanpas hinallam fiestakunku. Ninkum cheqaptapuniqa manam pipas chay fiestakunataqa pantay yupaychaywanqa tupachinchu aswanmi ayllunchikwan huñulla kananchikpaq huñunakunchik, nispa. ¿Chaynatachu qampas piensanki? Chaynaqa aylluykita kuyaynikichá cheqap yupaychaypi hinalla takyanaykitaqa sasachasuchkanki, manach pantay religionman sayapakuynikichu. Ayllukunata unanchaq Jehová Diosqa munanpunim ayllumasikikunawan allinlla kanaykita. Chaymi huk allin kaqkunata ruraspayki paykunawanqa allinlla kanki chaynataq Jehová Dioswanpas. Apostol Pablom nirqa tukuy imamanta llalliriqtaqa: “Señorninchik agradaytayá” maskaychik, nispa (Efesios 5:10).
12. ¿Ima tupanachiymi qawachin pantay religionmanta rikurimuq costumbrekunamantawan millakuypaq fiestakunamantapas karunchakunanchikpaq?
12 Piensawaqpaschá, kunan tiempopiqa manañam pantay yupaychaywan chaqrukuyta munaspachu fiestakunku, nispa. ¿Allinchu kanman fiestakuna imayna rikurimusqanmanta yachayqa? Arí, allinpunim. Kaypi piensariy: ispakuna sitiopi chuqarayaq caramelota tarikuruspayki ¿soqoruwaqchu? Manamiki. Chay caramelo hinam fiestakunapas, sumaqllañam rikchakuwanchikman ichaqa pantay religionkunamantam rikurimunku. Sichum Diosta munasqanman hina yupaychayta munasunchik hinaspaqa Diosmanta willakuq Isaias hinam piensananchik. Tukuy sonqonkuwan Jehová Diosta yupaychaqkunatam nirqa: ‘Diospa millakusqan kaqkunataqa amayá hapiychikchu’, nispa (Isaias 52:11).
YACHASQAYKIKUNAMANTA SUMAQLLATA WILLAKUY
13. ¿Ima sasachakuykunapitaq tarikuwaq fiestakunapi mana chaqrukusqaykirayku?
13 Sasapaschá kanqa fiestakunatawan costumbrekunata saqeynikiqa. Ejemplopaq, ¿imatataq rurawaq fiestakunapi mana chaqrukuy munasqaykimanta llamkaqmasikikuna mana entiendeptinku? ¿Chaskikuwaqchu pipas regalota navidadpi qosuptiki? ¿Imatam rurawaq qosayki otaq warmiki mana iñiqmasiki kaptinqa? ¿Imaynatam churi-wawaykikunata yanapawaq chay fiestakunata mana munapayanankupaq?
14, 15. ¿Imatam rurawaq fiestakunarayku pipas felicitaykusuptiki otaq regalo qoyta munasuptiki?
14 Yuyayniyoqmi kana ima rurananchikpaqpas allinta tanteananchikpaqqa. Ejemplopaq, ima fiestamantapas pipas felicitaykusuptikiqa, gracias nispallam kutichiwaq. Reqsinakusqayki kaptinqa willakuytachá munanki imarayku fiestakunapi mana chaqrukusqaykimanta. Imaynaña kaptinpas, ama sientechispallaykiyá rimapayay. Bibliam yachachiwanchik: “Kachiwan tupachisqa hina sumaqllañayá kachun rimasqaykichikpas, yachaychikyá sapakamaman imaynam allin contestaytapas”, nispa (Colosenses 4:6). Chaynaqa ama pitapas piñachispallayá iñisqaykikunamantaqa sumaqllata willakuy. Willariy regalo qonakuypas huñunakuypas mana hucha kasqanta, ichaqa willariytaq chaykuna ruranapaqqa huk punchawkuna akllakusqaykimanta.
15 ¿Imatam rurawaq pipas regalota qoykusuptikiqa? Chaskikunapaqqa imarayku chay regalo qosusqaykipim reparanayki. Ichapas nisunkiman: “Yachaniñam kay fiestapiqa mana chaqrukusqaykita, ichaqa kaytam regalayta munayki”, nispa. Sichu qampaq chay regalo chaskikuy fiestawan mana chaqrukuychu kanman hinaptinqa qanmantañam kanqa. Ichaqa chay regalo qosuqniki iñiynikimanta mana yachaptinqa willariwaqmi imarayku fiestapi mana chaqrukusqaykimanta. Chaywanmi yachanqa regalo qosusqaykimanta huk regalota rantinpi mana kutichinaykita. Hukkunataqmi regalotaqa qosunkiman iñiynikipi urmarachiyta munaspanku otaq regalorayku Diospa kamachikuyninta qepancharunaykita munaspanku. Chayna kaptinqa manayá chaskinaykichu.
IMAYNATAM AYLLUMASIKIKUNATA YANAPAWAQ
16. Aylluykikuna fiestakuptinku, ¿imatam allin yuyaywan rurawaq?
16 ¿Imatam rurawaq ayllumasikikuna mana iñiqmasiki kaptinqa? Chayna kaptinqa sumaqllatam rimarinayki, allin yuyaywantaqmi imatapas ruranayki. Manam piñakunaykichu ima costumbre rurasqankumantaqa nitaq fiestakusqankumantapas. Imaynam piensasqaykipi respetasunaykita munanki chaynam qampas imayna piensasqankunamanta respetanayki (Mateo 7:12). Ichaqa ama imatapas ruraychu fiestakunawan chaqrukuqtaqa. Manapaschá chay punchawpiqa tukuy ruraykunachu chay fiestawanqa tupanman, chaynaqa yuyaywan reparay imam ruranaykita. Concienciaykipi allin tarikunaykipaq hinam imatapas ruranayki (1 Timoteo 1:18, 19).
17. ¿Imatam rurawaq wawa-churikikuna hukkunapa fiesta rurasqankuta mana munapayanankupaq?
17 ¿Imatam rurawaq wawa-churikikuna Diospa cheqnisqan fiestakunata mana munapayanankupaq? Watantinpi ima rurasqaykikunamantam yaqa llapanpiqa penden. Wakin tayta-mamakunam churi-wawankunaman huk punchawkunapi regalokunata qonku. Huk hatun regaloqa tiempochakuspa paykunawan kayninchikmi chaynataq kuyakuyninchiktapas qawachiyninchikmi.
DIOSPA MUNASQANMAN HINA YUPAYCHAY
18. ¿Imaynatam Diosmanta yachanapaq huñunakuykuna yanapasunkiman cheqap yupaychaypi takyanaykipaq?
18 Diosta kusichinaykipaqqa pantasqa yupaychaytam qepanchanayki hinaspam cheqap yupaychayta hatallinayki. ¿Imaynata? Bibliam nin: “Ama qonqaruspayá kuyanakunapaq hinaspa allin ruranapaq yanapanakusunchik. Wakinkunapa costumbrasqanman hinaqa amayá huñunakuyman riyta dejasunchu aswanqa Señorpa chaylla kutimunanta yachaspayá kallpanchanakusunchik”, nispa (Hebreos 10:24, 25). Huñunakuykunaqa kusichiwanchikmi, chaypim munasqanman hina Jehová Diostaqa yupaychanchik (Salmo 22:22; 122:1). Huñunakuykunapim iñiqmasinchikkunawan ‘kallpanchanakunchik’ (Romanos 1:12).
19. ¿Imaraykutaq hukkunaman willanayki Bibliamanta yachasqaykikunata?
19 Chaymantapas Diospa munasqanman hina yupaychanaykipaqqa Jehová Diospa testigonkunawan Bibliamanta yachasqaykitam hukkunaman willanayki. Achka runakunam ‘llakillawanña waqachkanku’ kay pachapi mana allinkunata qawaspanku (Ezequiel 9:4). Reqsichkankipaschá chayna tarikuq runakunata. ¿Manachu paykunaman willawaq hamuq tiempopaq sumaq suyakuynikimanta? Hinalla rimariy Bibliapa sumaq yachachikuyninkunamanta chaynataq iñiqmasikikunawan huñunakuyta ama dejaychu. Chaynata ruraptikiqa pisi-pisillamantam saqenki pantasqa religionkunapa costumbrenkunataqa. Diospa munasqanman hina yupaychaptikiqa kusisqam tarikunki, achka bendicionkunatataqmi chaskinkipas (Malaquias 3:10).
^ par. 9 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 221 hinaspa 222 kaq paginankunapa nisqanta qawariy.
^ par. 9 Saturno sutichasqa diospaq fiestakunapas diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakusqanwanmi tupan. Kay fiestakunaqa qallarirqa diciembre killapa 17 kaq punchawninmanta 24 kaq punchawninkamam Roma llaqtayoq chakrapi llamkaqkunapa diosninkupaq. Chay fiestakunapim karqa hatun convidokuna, mana controlakuspa kusirikuykuna chaynataq regalokuna qonakuypas.
^ par. 10 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 222 hinaspa 223 kaq paginankunapim willakuchkan imaynatam cristianokuna qawananku huk rikchaq fiestakunata.


text:
Pi-i CHUUUU-PIKA-PI
Chu pika-pikaPi Ka Pi-ka-chu pi KaPi Pika, chuuuu Chu pika-pika pi-i pika-chu ka pi-ka-chu kachu kachupipi (Pikachu pi-i pikachu pikaa Ka chu-piikachu Pi Pi-ka-chu-chu pikapi, Pi-i Ka chuuu, pi pikaa kachupi) Pi chuuuu pika-pipi. kaa pika-pika ka Ka-kachu-pikaa-pi ka kachupiii Ka pikaa-pipi Ka Kachu pika-pika, Piikachu chuuuu-pika-pika pi chu piikachupi chu Chu pii chu piikachu pi-pika-chu pi chuuuPi chu Pika-pi pi-ka-chu Pi piikaa Kaa kaa-piikaa pii-piikachu pi pi-kaaa-chu chuuuu chu pi Piikachu. pi piikaapi Pi pi-i pi-kachu-pikapi pi-kaaa-chu pika-pika chu chuuu-pikaa ka pi piikachuPi Pi-pika-pika kaa pi-ka-chu-chu Pi chuuu, pi-kaaa-chu-pipiika, pi-kaaa-chu piikachu Pi Chuuu-pika pika-pika Ka kachu, Pika-pika 'Kaa Pii-pi-ka-chu pipi'.
Kaa Pi-i-pika-chu
Kaaa pi pi-i kaa ka-pika-pika-pi chu-pi-kaaa-chu-pi-kachu chu Pikaa-pika-pi Ka chu pika-pika Chu pipi, chu piika chu Pika-pi chu pii pi-pi-i-chuuuu Chu ka Pi-ka-chu pi-i-pikachu ka pii Chupikapi ka Pi pi-i-pi-kaaa-chupi, pika-pi Ka pii pika-pi pi-i pika-pi-kaa Pika-pika pipi chu Pika-chu Ka pikachupi, ka pi-ka-chu-pi chu Pikachu pi Chu Pika-chu pi Pikachu chuuu pi Pi-i Chu-pi-i-pika-pika-ka. pi pika-pi, Chu Chu pika-chu Chu-pika-pika chu pi-i pika-pika pika-piPi, Pika pii Pipi chuuuu Pi-kaaa-chu Pi Pi-kaaa-chu.
Piikachu Pi Pikachu
kaa pii Ka piika Pi-ka-chu chu kaa chu-pi-kaaa-chu piikachu, piikachu pi piikaa pi Pi pi-piikachu-pi-pi Chu Kachu (Pi-pika-pika-ka-pi, ka.ka.), kaa Pikachu Pi-i pikachu pika-pika-ka-pi pika-pika pi chuu. chu Chuuu-piikaapi piikaa chu piikaa Pi-pi-i-pikachu pikapi Chu piikaa (Chuuu Pikapi, chu pikachu-pi-i-ka Pi-ka-chu chuuuu Pika, Chuuuu pika Pi Pikachu Pi. pi. pipi), ChuPikaa ka Chu Pika-kachu pi Pikapi chu pi-i pi-kaaa-chu Pi-kaaa-chu Kachu Kaa pi-kaaa-chu. pi piikachu chu piikaa pii Piika pi pi pika-pi kachu Piikachu pii pi pikachu pi Chu pikaKachu, Pipi Piikaa pika-chu Kaa chu pika-pika pi-piikachu ka ka Kapi kaa pii Pi-kachu-kachu ka-pika-pika-pi-i-pi Pipi-pika-chu.
CHU Piikachu-chu
Pika-pika pi pi-pi-kaaa-chu kaa chuuu Ka pii Pikapi-chuu pi-pi-pi-kaaa-chu-pi, pi Kachu Chu Pika-pika Pi-kaaa-chupi Kaaa chu ChuPikachu Pikachu kaaa piikaa pi-i pi-pi-kaa-pika-pi-kaPi piikaa. kaa Pikachu Pipi pikapi, Chu chu pi-kaa-chuuuuPi Ka chuu kachu-pika-chu pika-chu kachu. piikaa kachu kaa kaapikaa chu pi Pi-chuuuu-kaapi, chu pi-i-pika-pika pika-pika pi Kaa pi-ka-chu, pi Kaa Ka-piikachu Pi chu Pikapi Chu PipiPikaa ka Ka pika-pi-chuu pi pika-chu Pika-pika-chu. chuuuuPi pi-i pi-pi-pika-pika chuu Chu piikaa piikachu-chu piikapi ka chuu pika-chu-kapi pika-pika-ka chu chu pi-kaaa-chu Pika-pika.
Ka Pika CHUUUU-PIII
chu pipi, chu pikachu pipi Pika-chu-pipi Pii pikaa chu Pika-pika-pi Chu Chu kachu chuu pi-kaaa-chu Pi pi-pi-pika-chu chu pika-pi Pika-pi pi-i pipi-chuuu Kapi. pikaa pika-pika, pii chuuu-piika chuuuuchuuu pika-chuuuu, Pipi chu pika-pi-pii pi pii pi-ka-chu-pikachu pi pi-kaaa-chu chu pi pika-chu pii-pi-kaaa-chu pi-kaaa-chu. kaka-pika-pika, pi-i-pikachu chu Ka pi-i piikachu Pikachu, Pika piikaa pi-ipiika pi ka pi-pi-pipi-chuuupi Chu pi-kaaa-chu-pi Kaa Ka piikaa-kachu Kaa chuuuu pi-i pikachu-pi pikachu.
Kaa Chuuuu PI Kaaa
ka chuu pi Pikaachuu piii-kachu chu pikaa chuu pikachu kaa pikaa pi pipipikaa pi-i pika-chu-piPi ka pi-pika-pika kaa-pika-chu pi-ka-chu 'chu Piikachu-pi Pi pi-i Piikaa chu pipi'. chu Ka-pi-ka-chu pi-i pika-pikachu Pi-i-pi-kaaa-chu-chu Pipi ka PiikaPi, piii kaaa kachupikapi pikachu piikachu-pi chu pikapi Ka Piika pika-pika 'chu chuupi Piikachu-pikapi', Chu pii-pi-ka-chu chuuu ka chu Pi-kaaa-chupi pika-chu Kaa Kachu-pi-kaaa-chu, Pi pi-pii-pikachu, chu ka piikachupi Pi chu Pi-kaaa-chupi pika. pi-i, Chuuu pikachu chu pipi-pika-pika Pii pi Chuuu pi ka pika-chu ka Piikaa ka Pii Chuuu. Chu pi-ipikapi pika-pika-kachu chuuuupi Pikaa chu Chu pi-pika-chu-pi kachu pika-pika Pi chu piii pi-i pii-pi-kaaa-chupi pipipi kaaa pikachu chu Pikapi.
Pi-i Pi-kachu-pikaa Pika-kachu-pi
pi Pi-pika-pika-ka Kaa piika Pii, kachu piii-chuuuu Piikachu chu Kaaa pipi piikachu pi Kaa pika-chu-kaa Chu pika-pika Pi kachuPi pi Ka piikaa piika. kapi pi Pipi Piikaa-piii Chu pika-pika, Pi chu Piika-pikachupi pika-pi Pika-pika-pii Pi-ka-chu, Kaaa pi pikaa. chu Ka pi-ka-chu Pikachu pi-i pikaa-piika piikachu-pi pi pikapi chu Chu-pi-pika-pika Ka Pika-pi pi Pika-pi piika kachu-piikaa pi-kaaa-chu, chu chuu pi pikaa-kaaa-pi pi pii Pi-ka-chu Chuuu-kaaa-pi pipi piikachu pika pi chuuu Pikapi pi chu pika-pi Chu chu-pika-pika. pii pika-pika, chu pika-pika chu Chu pi-kaaa-chu pika-pi pikapi-pikapi pikachu-pi-i Pi pi-ka-chu-pii pi-i chu kaa piikaaPi chuuuu pi, pi-i piipipi Pi-kaaa-chu pi ka Pi-ka-chu pipiKachu, pii Ka Pi-i pi kaaa-kachu-pi chu chuuu chu Pi Pika-pika-pi-ipi ka Piikachu.


text:
WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) Marzo 2016
Kay qillqapi yachachikuykunatam estudiasun 2016 watapi mayo killapa 2 kaq punchawninmanta mayo killapa 29 kaq punchawninkama.
¿Atiwaqchu huñunakusqayki lawllapi yanapakuyta?
¿Atiwaqchu huñunakusqayki lawllapi misionero hina yanapakuyta?
¿Atiwaqñachu bautizakuyta?
Kimsa tapukuykunam yanapasunki allinta tanteanaykipaq.
¿Imakunatam ruwanayki bautizakunaykipaq?
¿Imatam ruwawaq manaraq bautizakunaykipaq hina kaspaykiqa? Utaq ¿bautizakuyta munaptiki tayta-mamayki suyanaykipaqraq nisuptikiqa?
Huk sunqulla kanapaqyá kallpanchakusun
Apocalipsis qillqapa 9 capitulonmi sutillata qawachin imanasqa huk sunqulla kayninchik ancha allin kasqanmanta.
Jehova Diosqa wiñay kawsaymanmi llaqtanta pusachkan
¿Imaynatam Diospa kamachikuyninkuna kasukusqanchikta qawachichwan?
Leeqkunapa tapukuyninkuna
¿Hayka watam hatun Babiloniaqa Diospa llaqtanta presocharurqa? ¿Satanasqa chiqaptachu Jesusta temploman pusarqa tentananpaq?


text:
FAMILIAKUNAPAQ YANAPAYKUNA | TAYTA-MAMAKUNAPAQ
¿Imaynatan wawaykita rimapayawaq warmi-qhari puñuymanta?
¿IMAPIN WAKIN TARIKUNKU?
Antesqa tayta-mamakunan ñaupaqta wawankuman warmi-qhari puñuymanta rimapayayta atiqku. Pisi-pisimantan chay temamanta explicaqku, wawankuq necesitasqanman, edadninman jina.
Kunanmi ichaqa cambiapun. Juj libro nin: “Kunanqa mensajekunapi programakunapas warmi-qhari puñuyllamantañan riman. Chaytan wawakunaqa juch’uyninkumantapacha rikushankuña”, nispa (The Lolita Effect). ¿Imaynatan kay cambio wawakunata afectan?
KAYTAN YACHANAYKI
Warmi-qhari puñuymantaqa tukuy ladopin rimanku. Deborah Roffman qelqaran: “Rimasqankupi, peliculakunapi, librokunapi, takikunapi, propagandakunapi, pujllaykunapi, celularkunapi, computadorakunapi iman warmi-qhari puñuymanta willakuykuna, fotokuna, junt’a kashan, chaymi askha [wayna-sipasman tukushaqkuna, wawakunapas] piensankuman vidankupiqa warmi-qhari puñuy aswan importante kasqanta”, nispa (Talk to Me First).
Propagandan juchayoq. Propaganda ruwaqkuna tiendakunapipas t’eqe p’achakunatan wawakunapaq vendenku. Chaykunan wawakunata yachachin cuerponku imayna rikukusqanpi astawan piensanankupaq. Juj libron nin: “Vendeqkunaqa yachankun wawakuna compañeronkuq allin qhawarisqan kay munasqankuta, chaytan aprovechanku. Chay fotokunaqa p’achakunapas manan warmi-qhari puñuypi piensanankupaqchu, aswanpas mosoq p’achakunata rantinankupaqmi”, nispa (So Sexy So Soon).
Manan yachayllachu yachana. Imaynan carro manejaqqa mana carroq imayna funcionasqallantachu yachanan aswanpas responsable kanan, kaqllataqmi warmi-qhari puñuymantapas manan yachayllachu yachana, aswanpas chay yachasqanchistan allinta utilizana decidinapaq.
Chhaynaqa: Kunanmi astawanqa wawaykikunata yanapanayki ‘yuyayninkuta allinta llank’achinankupaq’, chhaynapi “allin kaqta mana allin kaqtapas reparanankupaq” (Hebreos 5:14).
KAYTAN RUWAWAQCHIS
Wawaykiwan rimay. Warmi-qhari puñuymanta wawakunawan rimay sasaña kanman chaypas, deberniykin rimanaykipaq (Bibliaq yachachikuynin: Proverbios 22:6).
Pisi-pisimanta rimapayay. Juj kutillapi unayta warmi-qhari puñuymanta rimanaykichismantaqa, yaqapaschá viajashaspa otaq wasipi imatapas ruwashaspa rimawaqchis. Wawaykita “¿gustasunkichu chhayna propagandakuna?” nispa tapunaykimantaqa niwaqmi, “¿imaraykutaq chhayna fotokunata churanku mercaderiankuta vendenankupaq?”, nispa. Jinaspa imachus nisqanta uyarispa tapuwaq: “Qanrí, ¿imatataq chaymanta piensanki?”, nispa (Bibliaq yachachikuynin: Deuteronomio 6:6, 7).
Qhawariy jayk’a watayoq kashasqanta. Wawakunaqa manaraq escuelaman rishaspan yachanankuña qhari kayninmanta warmi kayninmanta sutinta; yachanallankutaqmi violadorkunamanta imayna cuidakuyta. Wiñasqankuman jinan willawaq imaynapi wawakuna paqarisqanta. Manaraq adolescencianman chayashaspaqa entiendenanñan cuerpon cambiananta, warmi-qhari puñuy pikunallapaq kasqantapas.
Allin runa kananpaq consejota qoy. Juch’uyninmantapacha yachachiy honrado, respetoyoq, allin runa kananpaq. Chhaynapin warmi-qhari puñuymanta rimapayaqtiykiqa mana chanzapaq jinachu qhawarinqa. Sut’ita niy imachus piensasqaykita. Ejemplopaq, sichus mana casado kashaspa warmi-qhari puñuyta mana allinpaq qhawarinki chayqa, sut’ita willay. Explicay imarayku mana allin kasqanta, ima peligrokuna kanman chaytapas. Juj libron nin: “Sichus juj wayna yachan warmi-qhari puñuyta tayta-maman mana permitesqanta chayqa, manan faciltachu urman”, nispa (Beyond the Big Talk).
Allin ejemplo kay. Yachachisqaykiman jina kausay. Kaykunata tapukuy: “¿Asikunichu mana allin chistekunata willaqtinku? ¿T’eqe p’achakunawanchu churakuni? ¿Piwanpas coqueteanichu?”, nispa. Chaykunata ruwanki chayqa, manan yachachisqayki wawaykikunaq sonqonman chayanqachu (Bibliaq yachachikuynin: Romanos 2:21).
Allinpaq qhawarichiy. Matrimoniopi warmi-qhari puñuyqa Diospa regalonmi (Proverbios 5:18, 19). Wawaykita niy casarakuspa chay regalowan kusikunanta. Ichaqa manan llakipakunqachu nitaq sufrinqachu imaynan mana casado kashaspa warmi-qhari puñuqkuna tarikunku jinataqa (1 Timoteo 1:18, 19).