text:
CAPÍTULO 3
Dios kuyanqan nunakunata kuyashun
“Yachaqkunawan pureqqa yachaqmi tikranqa.” (PROVERBIOS 13:20.)
1-3. a) ¿Imatataq alleq rikätsimantsik Biblia? b) ¿Imatataq rurashwan alli amïgokunata akranapaq?
NUNAQA utku millwanömi kantsik, imanömi utkuqa imëkatapis shoqun, tsë cuentam imëkatapis yachakurintsik. Tsëmi nunakunawan más takukarqa, mana munëkarpis, rurayanqanta y hasta portakïninkunata qatir qallëkuntsik.
2 Tsëmi Bibliaqa rasumpa kaqta willamantsik: “Yachaqkunawan pureqqa yachaqmi tikranqa, pero mana wiyakoqkunawan takukaqqa mana allimanmi ishkenqa” nishpa (Proverbios 13:20). ‘Pureq’ nerqa manam casual tinkurenqanllatatsu rikätsimantsik, sinöqa seguido pureq kaqpaqmi. * Wakin Bibliaqa kënömi willakun: “Piwampis puriqa más seguido rikänakïmi y kuyanakïmi” nishpa. Pitapis kuyarnenqa, ¿manaku ruranqanta qatir qallëkuntsik? Awmi, más reqenqantsikmanmi allipaq o mana allipaq kaptimpis ruranqankunata rurar qallëkuntsik.
3 Diospa kuyakïninchö imëpis kawëkänapaqqa, ashinantsik alli amïgokunatam. ¿Imatataq ruranantsik tarinapaq? Kuyanantsik Dios kuyanqan nunakunatam y amïgontsikpaqmi ashinantsik Diospa amïgonkunata. Alleq pensari: Kë nunakunaqa Dios munanqannömi kawayan. ¡Kënö amïgotaqa mëchöpis manam tarishwantsu! Tsëmi kananqa rikäshun, Diospa amïgonkuna imanö kayänantapis. Tsëta alleq tantearqa listom këkäshun alli amïgokunata akranapaq.
DIOSPA AMÏGONKUNA
4. ¿Imanirtaq Jehová Dios alleqraq rikan amïgonkuna akranampaq, y imanirtaq ‘amigü’ nishpa qayarqan Abrahanta?
4 Jehová Diosqa manam llutallatsu amïgonkunapaq nunakunata akran. Kamakoq Dios karmi alleqraq rikan pitapis, y Pëpa amïgon këman chänapaqqa manam fäciltsu. Tsëpenqa, ¿pikunataraq akran amïgonkuna kayänampaq? Jehová Diosqa akran shonqunkunapita patsë Pëman confiakoq kaqtam. Tsënö fënimpitam unë tiempochö Abrahán shutiyoq nunata amïgompaq akrarqan. Pëtam mandarqan hapallan tsurinta sacrificänampaq. * ¿Huk teytapaq fäciltsuraq kanman kë mañanqanta ruranan? Pero “Abrahanqa Diosman allapa marcacoq carmi cäsillapa Diospaq wanïcatserqan. Musyarqanmi Diosnintsic poderyoq car cawaritsicoq cashqanta” (Hebreus 11:17-19). Tsënö fëyoq kar wiyakoq kanqampitam Jehová Dios qayarqan “amigümi” nishpa (Isaías 41:8; Santiagu 2:21-23).
5. ¿Imanötaq Jehová Dios rikan shonqunkunapita patsë wiyakoqkunata?
5 Jehová Diosqa alläpam kuyan cäsokoq y wiyakoq nunakunataqa. Awmi, mana allikunapa pasëkarnimpis Pëman fiel nunakunataqa alläpam kuyëkoq (leyi 2 Samuel 22:26). Capítulo 1 nishqanchö rikanqantsiknöpis, alläpam kushikun shonqunkunapita patsë wiyakuyaptenqa. Hinamampis Proverbios 3:32 nishqanmi rikätsimantsik leyninkuna wiyakoqkunamanqa ‘confiakonqanta’. Tsë justo wiyakoqkunaqa Jehová Dios munanqanta ruraqkunam kayan, tsë nunakunatam kuyëwan invitan wayinman yëkuyänampaq, o chaskin adoranqanta y llapan mañakïninkunatam (Salmo 15:1-5).
6. ¿Jesusta kuyarnenqa imatataq ruranantsik y imanötaq Jehová tikrarin Tsurinta kuyashqa?
6 Jehová Diosqa alläpam kuyan Tsurin Jesucristuta kuyaq nunakunata. Tsënömi nerqan kikin Jesus: “Pipis noqata cuyamar mandacushqäcunata wiyakuptenqa. Papänïmi tsë nunata cuyanqa. Y noqacunam shamur pewan täcuyäshaq” (Juan 14:23). ¿Imanötaq rikätsikushwan Jesusta kuyanqantsikta? Llapan mandakushqankunata wiyakur, tsë mandakushqankunachömi willapäkoq ëwayë y qateqnïkuna rurayë nishqan mandätopis këkan (Mateo 28:19, 20; Juan 14:15, 21). Hina kuyanqantsiktaqa rikätsikushun llapan ruranqanta qatirninmi (1 Pedru 2:21). Hutsasapa këkarnimpis parlënintsikchö y rurënintsikchömi rikätsikushun Jesusta qatikanqantsikta. Jehová Diosqa alläpam kushikun Tsurin Jesusta kuyarnin pë ruranqannö kawanqantsikta rikämarnintsik.
7. ¿Imanirtaq Jehová Diospa amïgonkunata amïgontsikpaq akrashwan?
7 Rikanqantsiknömi, Jehová Diosqa amïgonkuna fëyoq kayänanta, justo kayänanta, y Tsurin Jesusta kuyayänanta, y yachatsikonqannö kawayänanta munan. Tsëmi tapukunantsik, “¿imanötaq amïgokuna kayan? ¿Fëninkuna kanku y kawayan Jehová munanqannöku? ¿Rasumpëpaku Jehová Diospa amïgon kayan?”. Rasumpëpaqa alläpa allim, Jehová nenqannö kawaqkunata y shonqunkunapita patsë willapäkoq yarqoqkunata amïgontsikpaq akrëqa. Tsë nunakunaqa alläpa allim kayan, animamantsik Diosnintsik munanqannö kawanapaqmi (“ ¿Imanötaq rasumpëpa alli amïgoqa?” nishqan recuadrota rikë).
AMIGO KËPITA HUK SHUMAQ YACHATSIKÏ
8. ¿Imanö käyanqantaq más gustashunki a) Noemïwan Rutpita? b) kiman hebreu jövenkunapita? c) Pabluwan Timoteupita?
8 Diospa nunankuna alli amïgokunata akrarnin kushishqa kawayanqampitam Bibliachöqa atska willakïkunata tarintsik. Tsëchömi tarintsik Noemïwan lumtsïnin Rut nishqampita, y Babiloniachö fiel kayanqan kimaq hebreu jövenkunapita y Pabluwan Timoteupitapis (Rut 1:16; Daniel 3:17, 18; 1 Corintios 4:17; Filipenses 2:20-22). Pero kananqa rikärishun rasumpëpa alli amigo Davidwan Jonatán kayanqampita.
9, 10. ¿Imaraq yanaparqan Davidwan Jonatán shonqupita patsë kuyanakuyänampaq?
9 Bibliachömi willamantsik: “David Goliatta wanuratsiptinmi Jonatán shonqumpita patsë kuyar qallëkorqan Davidta, y kikimpa kawënintanömi kuyarqan” nishpa (1 Samuel 18:1). Tsënömi qallëkorqan imëpis mana ushakaq kuyanakï, David joven y Jonatán mayorna këkaptimpis amigo këninkunaqa tsarakorqan Jonatán guërrachö wanonqanyaqmi (2 Samuel 1:26). * ¿Imanöpataq tsëläyaqa kuyanakïkuyarqan?
10 Davidwan Jonatán shonqunkunapita patsë kuyanakuyänampaqqa yanaparqan ishkampis Jehová Diosta kuyayanqanmi. Y Dios munanqannö kawëtam alläpa kuyayarqan. Huknin huknimpis alli kayanqampitam kuyanakuyaq, Jonatanqa kuyaq mana mantsakushpa joven David Jehová Diospa shutinta defendenqantam. Y Davidqa Jonatanta kuyaq Diospa leyninta wiyakoq kaptinmi, y mayor nuna këkarpis kikimpa munëninta qepaman churëkur amïgonrëkur imëkatapis ruranqampitam. Rikärishun David llakikïpaq tiempo pasanqanta: Chiki rey Saúl (Jonatanpa teytan) wanutsita munar qatikachëkaptinmi ëwakur tärarqan karu hirkakunachö. Alläpa kuyarmi Jonatán ëwarqan Davidta ‘animaq Diosman confiakunampaq’ (1 Samuel 23:16). ¡Imaraq kushïkorqan kuyë amïgon pëman ëwar animariptin! *
11. ¿Imatataq yachakuntsik Jonatanwan David alli amigo kayanqampita?
11 ¿Imatataq yachakuntsik Davidwan Jonatán alli amigo kayanqampita? Alli amigo kanapaqqa imëkapitapis más alleqa Dios nenqankunata kuyëmi. Alläpa allim noqantsiknö creeqkunawan, y llapanchö Dios nenqanta wiyakoqkunawan takukë. Yanapamantsik parlakïninkunawan, pensëninkunawan y Diosta serviyanqanchö shumaq rurayanqankunawan, shonquntsikpita patsë Diosta servinapaq (leyi Romanos 1:11, 12). Tsënö amïgokunataqa tarinki, Jehová Diospa markanchömi. Tsëqa, ¿ëllukäna o qorikäna wayiman shamoqkunaqa llapampis alli amïgollam kayan ninantsuraq? Manam llapantsu alli amigo kayan.
IMANÖTAQ AKRASHWAN ALLI AMÏGOKUNATA
12, 13. a) ¿Imanirtaq alleqraq rikänantsik congregacionchö amïgontsikkuna akranapaq? b) ¿Imataq pasëkarqan cristiänokunawan apostolkunapa tiemponchö, y imatataq willaparqan Pablu?
12 Alli amïgoyoq kanapaqqa alleq rikëkurmi akranantsik, manam llapan cristiano mayintsiktsu alli kaqta ruranapaq yanapamashwan. ¿Imanirtaq tsënöqa nintsik? Imanömi frütakunapis igualtsu llapampis poquyan, tsënömi wawqintsikkunapis wakinqa masraq demorayan espiritual kaqchö poquyänampaq. Tsëmi më congregacionchöpis espiritual kaqchöqa, manam llapampis igual-llatsu kayan (Hebreus 5:12–6:3). Mushoq cristiänokunawanqa pacienciayoqmi kanantsik, kuyanantsikmi y tsënömi yanapantsik espiritual kaqchö más poquyänampaq (Romanos 14:1; 15:1).
13 Pero itsapis wakinqa cristiano këkar alläpa piñakoq kayanman, tsëkunapitaqa cuidakunantsikmi. Tsënömi pasarqan apostolkunapa tiemponchö, wakin cristiänokuna fiel kayaptimpis wakinqa llutantam rurayarqan. Musyanallapaq, Corinto markachömi wakin cristiänokunaqa, alli yachatsikïkunaman creiyarqannatsu, tsëmi Pablu willaparqan cristiano mayinkunata: “Mana alli amigucunaqa, llutantam yachatsishunqui” nishpa (1 Corintios 15:12, 33). Hina tsënöllam Timoteutapis Pabluqa willaparqan mana alli portakïkaq cristiänokunanö mana portakunampaq y pëkunawan mana takukänampaq (leyi 2 Timoteu 2:20-22).
14. ¿Ima alli consëjotataq tarintsik Pablu willakonqanchö?
14 Kë Pablu nenqanchöqa huk alli consëjom kan, cristiano mayintsik kaptimpis mana allikunata ruranapaq inkitamashqaqa witikunantsikmi y manam takukänantsiktsu (2 Tesalonicenses 3:6, 7, 14). Cuidanantsikmi Jehová Diosnintsikwan alli kënintsikta. Ama qonqashuntsu utku millwanö karnin, imëka mana allikunatapis ras mana alli amïgopita yachakonqantsikta. Utku millwata vinagreman tullpurishqaqa manam yakutatsu shoqurenqa sinöqa vinagretam, tsënömi noqantsikpis mana alli amïgokunawan takukarqa alli kaqtaqa manam rurashuntsu (1 Corintios 5:6).
Alli amïgokunataqa tarinki Diospa markanchömi
15. ¿Imatataq rurashwan congregacionchö alli amïgokunata tarinapaq?
15 Tsënö akrana kaptimpis alläpa hatunmi Diosnintsikpa markanqa amïgontsik akrakunapaq (Salmo 133:1). Pero, ¿imanötaq tarishun? Kikintsikmi puntata Diosnintsikpa amïgonkuna rurayanqanta ruranantsik. Tsënöpam alli rurënintsikkunata rikarnin Diospa amïgonkuna witiyämonqa. Tsënö kaptimpis kikintsikmi witita tïranantsik amïgota tarinapaq (“ ¿Imanötaq alli amïgota tariyarqä?” nishqan recuadrota rikë). Amïgotaqa ashinantsik alli rurëninkunata qatinapaqmi. Hinamampis cristiänokunaqa ‘cuyanacuyë’ nishqan consëjotam yarpänantsik. Tsëmi amigo kanapaqqa rikänantsiktsu ima rikoq kanqanta, ima markapita kanqanta, ni ima costumbren kanqanta, sinöqa rurëninkuna alli kanqantam (2 Corintios 6:13; leyi 1 Pedru 2:17). Hina manam edad mayintsikllatatsu amïgontsikpaq ashishwan. ¿Manaku Jonatán Davidpa mayornin karqan? Mayor amïgokunaqa alleqmi consejamäshun y yanapamäshun Jehová Diosta servirnin kushikonqankunata willamarnintsik.
MANA ALLIKUNAPA PASARNIN
16, 17. ¿Imanirtaq cristiano mayintsikwan piñatsinakurerqa congregacionta haqinantsiktsu?
16 Cristiano këkashqapis problëmakunaqa kanmi, llapantsikpis hukläyam kantsik. Höraqa niyanqankuna y rurayanqankunam piñatsimantsik, o mana gustamanqantsikta rurayaptenqa imallatapis ninakurishwanmi (Proverbios 12:18). Tsënö pasamashqaqa, ¿imatataq rurashun? ¿Tsërëkurtsuraq congregacionpita witikurishwan? Manachi tsënö kashwantsu, noqantsikqa Jehová Diosta y amïgokunatam kuyantsik.
17 Jehová Diosmi kamamarqontsik y cada hunaqpaqmi kawënintsik qomantsik, tsëmi Pëtaqa shonquntsikpita patsë kuyanantsik (Apocalipsis 4:11). Hina congregacionpis Pëllapam, tsëmi kuyanantsik y imëka mana allipitapis tsapänantsik (Hebreus 13:17). Tsënö kaptinmi cristiano mayintsikwan imatapis ninakurirnenqa, piñakurnin congregacionpita witikunantsiktsu. Y musyantsikmi Jehová Dios mana culpayoq kanqanta, hinamampis Jehová Diosta y markantaqa alläpam kuyantsik, tsëmi ni imëpis piñatsita ni llakitsita munantsiktsu (leyi Salmo 119:165).
18. a) ¿Imatataq rurashwan cristiano mayintsikkunawan shumaq kawakunapaq? b) ¿Ima bendicionkunatataq chaskintsik perdonanakïta yacharnenqa?
18 Cristiano mayintsikwan kuyanakïmi yanapamantsik congregacionchö ima problema kaptimpis ras altsarir kushishqa kawakunapaq. Ichisaq problëmakuna kaptenqa manam cäsushuntsu, sinöqa huknintsik huknintsikmi perdonanakushun, musyanqantsiknöpis llapantsikmi imallachöpis pantarintsik (Proverbios 17:9; 1 Pedru 4:8). Jehová Diospis manam amïgonkuna hutsannaq kayänantatsu shuyaran, ¿tsëtsuraq noqantsik amïgontsikkuna hutsannaq kayänanta munashwan? Hinamampis Bibliaqa nimantsik: “Ima ninacushqa carpis, perdonanaquicuyë” nishpam, tsëmi perdonanakunantsik kuyakïwan (Colosenses 3:13). Pero tsë rurëqa manam fäciltsu, höraqa imëkallatapis rasmi piñakurintsik. Tsënö piñakurnenqa itsa cristiano mayintsikta parlapashwannatsu. Pero rasumpëpaqa, piñakurnin mana parlapäkoq kaqmi mana allita rurakun. Tsëmi alläpa preciso imëpis perdonanakunantsik hutsantsikkunapita (Lucas 17:3, 4). Tsënö rurarqa atska bendicionkunatam chaskishun, kikintsikpis, congregacionwampis, y Jehová Dioswampis kushishqam kashun (Mateo 6:14, 15; Romanos 14:19).
IMËTAQ HUK AMÏGOTA HAQIRISHWAN
19. ¿Imanirtaq huk amïgopita rakikäkurishwan?
19 Höraqa nimantsik amïgontsik kanqan cristiänowan mana juntakänapaqmi. Tsëtaqa nimantsik huk cristiano Diospa leyninta mana wiyakurnin mana allita rurarir mana arrepentikuptinmi, y congregacionpita qarquyänan kaptin. Y tsënöllam hina huk cristiano Jehová Diospa yachatsikïnimpita rakikärir mana allita yachatsikuptin, y kikimpa munënimpita Jehová Diospa testïgon këpita witikuptimpis. Tsëmi Diospa Palabran claro willamantsik: “Ama pecunawanqa juntupis micuyëtsu” nishpa (leyi 1 Corintios 5:11-13; 2 Juan 9-11). * Tsë rurëqa manam fäciltsu kanman, familiantsik o kuyë amïgontsik kashqa kaptenqa. Tsëqa, ¿imataraq rurashwan? ¿Amïgon këtatsuraq tïrankiman? O ¿Jehová Diospa leyninta kuyarnintsuraq rakikärinkiman? Yarpänantsikmi, wiyakoq kashqaqa Jehová Diosnintsik alläpa kushikonqanta.
20, 21. a) Mana wiyakur mana alli ruraqkunata qarquyänampaq Jehová Dios mandanqanqa, ¿imanötaq kuyakïninta rikätsikun? b) ¿Imanirtaq alleq rikëkur-raq amïgontsikkuna akranantsik?
20 Rasumpëpaqa, mana allikunata rurayaptin congregacionkunapita qarquyaptenqa, rikantsik Jehová Diospa kuyakïnintam. ¿Imanirtaq tsëta nintsik? Puntataqa, rikätsikun Jehová Diospa shutin y leyninkuna limpio kanqantam (1 Pedru 1:15, 16). Tsëpitanam, rikätsikun markan limpio kanqanta, tsënöpam tsapan markanta mana alli ruraqkunapita. Mana wiyakoqkunata qarquriyaptinmi, wakin cristiänokuna kushishqa serviyan Jehová Diosta y congregaciontam rikäyan imëka mana allikunapita tsapäkoq Jehová Diospa wayintanö (1 Corintios 5:7; Hebreus 12:15, 16). Hinamampis mana alli ruraqtam kuyanqanta rikätsin. Tsëqa hutsallakoqtam yachatsenqa cuentata qokurnin arrepentikurnin Jehová Diosman kutinampaq (Hebreus 12:11).
21 Awmi allipaq o mana allipaqpis kanmanmi amïgontsikkunaqa. Tsëmi alleq rikëkur-raq akranantsik. Jehová Diospa amïgonkunawan takukarnenqa y pëkunata kuyarnenqa más alli kaq amïgokunatam tarishun. Y tsënöpam yachakushun alli rurëkunata y Dios munanqannö kawanapaqmi yanapamäshun.
^ par. 2 Hebreu idiömachö ‘takukë’ ninanqa “yanasakï” ninanmi (Jueces 14:20; Proverbios 22:24).
^ par. 4 Abrahanta mañanqanwanqa Jehová rikätsikorqan hapallan Tsurin Jesusta sacrificänampaq kaqtam (Juan 3:16). Pero Abrahanqa manam sacrificarqantsu tsurinta, Jehová Diosmi Isaacpa rantin huk üshata churarqan (Génesis 22:1, 2, 9-13).
^ par. 9 Goliatta wanutsenqan witsëqa, Davidqa “wambrallaran” karqan, y Jonatán wanonqan witsëqa kima chunka watayoqnömi karqan (1 Samuel 17:33; 31:2; 2 Samuel 5:4). Hoqta chunka (60) watayoqnö këkarmi Jonatán wanorqan, tsëqa rikätsimantsik kima chunka (30) watapanö Davidpa mayornin kanqantam.
^ par. 10 1 Samuel 23:17 nishqanchömi tarintsik Jonatán, Davidta nenqanta: 1) mana mantsakunampaq; 2) Saúl mana wanutsinampaq kanqanta; 3) rey kanampaq Dios änikonqanqa cumplikänanta; 4) kikin llapanchö yanapananta; y 5) Jonatán Davidta mana haqinampaq kaqta Saulpis musyanqanta.
^ par. 19 “¿Imanötaq rikashwan Jehoväpa markampita qarqushqakunata?” nishqan apéndicechömi tarinki mana allita rurayaptin qarqushqakunata, y kikinkuna munar congregacionpita witikushqakunata imanö rikänapaqpis.


c: text/html

text:
4 WILLAKUY
¿Pitaq Jesucristori?
1. ¿Imaynapin Jesús paqarimurqan?
Jesusqa hanaq pachapin espíritu karqan manaraq kay Hallp’api naceshaspa (Juan 8:23). Jehová Diospa ñawpaq kamasqanmi karqan, yanaparqantaqmi Taytanta tukuy imaymana kamaypi. Biblian sutichan ‘sapallan Churi’ nispa, Dios kikinpuni kamasqanrayku (Juan 1:14). Hinaspapas, ‘Simi’ nispan paytaqa nikullantaq, Taytanpa rantinpi rimasqanrayku.
2. ¿Imaraykun Jesús kay Hallp’aman hamurqan?
Diosmi Churinta kay Hallp’aman kachamurqan. Chaypaqqa, María sutiyoq doncella sipaspa wiksanmanmi kawsayninta astamurqan. Chaymi Jesuspa taytanqa mana runachu karqan (Lucas 1:30-35). ¿Imapaqmi hamurqan? 1) Diosmanta cheqaq kaqta yachachinanpaq. 2) Pay hina Dios serviyta yachachiwananchispaq, hinaña sasachakuykunapi tarikusunman chaypas. 3) Huchamanta “kacharichisqa” kananchisrayku ch’uya kawsayninta qonanpaq.
3. ¿Imaraykun necesitanchis kacharichisqa kayta?
Kacharichiyqa huk runata wañuchinanku kashaqtin kacharipunankupaq pago ruwaymi (Éxodo 21:29, 30). Diosqa manan machuyananpaqchu nitaq wañunanpaqchu runata kamarqan. ¿Imaynapin chayta yachanchis? Diosmi Adanta nirqan mana kasukuqtinqa wañupunanta. Kasukunman karqan chayqa, manan hayk’aqpas wañunmanchu karqan (Génesis 2:16, 17; 5:5). Biblian willan Adanwan hucha ‘qallarisqanta’. Arí, Adanmi wawankunaman huchata saqerqan, chaymi llapa runakuna wañunchis. Chayraykun llapallanchis necesitanchis wañuymanta kacharichisqa kayta.
¿Pin wañuymanta qespichisqa kananchispaq pagayta atinman? Runakunaqa wañusqanchiswanmi huchanchismanta paganchis. Ichaqa huchayoq runa kasqanchisraykun huchallanchismanta pagayta atinchis.
4. ¿Imaraykun Jesús wañurqan?
Jesusqa ch’uya runan karqan, manataqmi hayk’aqpas huchallikurqanchu. Chaymi payqa huchanchismanta pagananpaq wañurqan. Jehová Diosqa anchatan munakuwanchis, chaymi sapan Churinta kachamurqan ñoqanchisrayku wañunanpaq. Jesuspas munakuwanchismi, chaymi Taytanta kasukuspa huchamanta wañuymantawan kacharichiwananchispaq kawsayninta qorqan.
5. ¿Imatan Jesús kunan ruwashan?
Hallp’api kashaspaqa onqosqakunatan qhaliyachirqan, wañusqakunata kawsarichirqan, ñak’ariqkunatapas yanaparqan. Chaypin rikuchirqan Diosta serviqkunarayku qhepaman ruwananta (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Jesús wañupuqtinmi Dios kawsarichispa espíritu cuerponta kutichipurqan hanaq pachapi kawsananpaq (1 Pedro 3:18). Chay qhepamanmi Taytanpa paña ladonpi suyarqan, kay Hallp’ata kamachinanpaq atiyta chaskinankama (Hebreos 10:12, 13). Kunanqa hanaq pachapin Jesús kamachikushanña, chay allin willakuytataq qatikuqninkuna Hallp’antinpi mast’arishanku.
Jesusmi Diospa qosqan atiywan pisi tiempollamanta millay runakunata wañuchinqa, ñak’ariykunatapas chinkachinqa. Kay Hallp’apas sumaq paraisomanmi tukupunqa, chaypin tiyanqaku Jesuspi iñiq lliw kasukuq runakuna.
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Kacharichiyqa Diospa aswan sumaq regalonmi
¿Imataq kacharichiyri? ¿Allinniykipaqchu?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Hayk’aqllapas kaykunata tapukurankichu?
Unaymantañan runakunaqa kaykunata tapukuranku:
¿Yuyarikunchu Dios ñoqanchismanta?
¿Hayk’aqllapas tukunqachu guerrakuna llakikuykunapas?
¿Maypipas wañupuqkuna kawsashankumanraqchu?
¿Hayk’aqllapas wañuqkuna kawsarimpunkumanchu?
¿Imaynatan Diosmanta mañakunanchis uyariwananchispaq?
¿Imatan ruwananchis kusisqa kawsananchispaq?
Sichus kaykunamanta tapuwaq religionninkuman allin hap’ipasqa runakunata, sacerdotekunata, pastorkunata otaq huk runakunatapas chayqa, manan kaqllatachu kutichisunkikuman, aswanpas huk-huktan kutichisunkikuman. Wakinpa kutichisqanqa allinpaschá chay ratullaqa kanman, tiempowanmi ichaqa yachakun chay kutichiyninku mana cheqaqchu kasqanta.
Ichaqa kanmi huk libro cheqaq kaqllata willaq. Chay librotan sutichakun “Santa Biblia otaq Diospa Simin Qelqa”, nispa. Diospa Siminmanta rimaspan Señorninchis Jesucristo Diosta niran: “Simiykiqa cheqaq-kaypunin”, nispa (Juan 17:17). Kunanmi pisillapi Bibliawan kutichisun runakunaq unayña tapukusqankuta. Bibliaqa sut’itan fácil entiendeyllatataq chay tapuykunata kutichin.
¿Yuyarikunchu Dios ñoqanchismanta?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay pachapiqa sinchitan runakuna sufrinku, mana allin tratasqataq kankupas. Chaymantapas askha religionkunan yachachinku: Tukuy imaymana sufrisqanchisqa Diospa munayninmi, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa manan mana allintaqa ruwanmanchu. Job 34:10 nin: “¡Diosqa manan hayk’aqpas mana allintaqa ruwanmanchu! ¡Tukuy-atiyniyoqqa manan hayk’aqpas mana chanintaqa ruwanmanchu!”, nispa. Ancha munakuq kaspan Diosqa munayninta kay pachapi ruwachinqa runakuna sumaqta kawsanankupaq. Chayraykun Jesusqa yachachiran Diosmanta khaynata mañakunanchispaq: “Yayayku hanaq pachapi kaq, [...] munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9, 10). Jehová Diosqa anchatan munakuwanchis, chaymi kay pachapi munaynin ruwakunanpaq sapan Churinta kachamuran ñoqanchisrayku wañunanpaq (Juan 3:16).
Qhawallaytaq: Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
¿Hayk’aqllapas tukunqachu guerrakuna llakikuykunapas?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay tiempopipas runakunaqa waranqa-waranqanpin wañushanku guerrakunapi. Chaymantapas llapanchismi sufrinchis imaymana llakikuypi tarikuspa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa prometeranmi kay pachantinman thak kawsayta apamunanpaq. Kay pachata Dios kamachiqtinqa manañan runakuna guerrakunaman haykunqakuñachu, “espadankumantapas yapuna rejakunatan ruwakapunqaku” (Isaías 2:4). Chaymantapas Diosqa tukuchinqan mana allin ruwaykunata, tukuy llakikuyninchiskunatapas. Kaytan Biblia niwanchis: “Diosmi [runakunaq] ñawinkumanta tukuy weqeta pichanqa, manan wañuypas kanqañachu, manallataqmi llakikuypas, waqaypas, nanaypas kanqañachu, ñawpaqkaqkunaqa [mana allin ruwaykuna, llakikuykunapas] manaña kapusqanrayku”, nispa (Apocalipsis 21:3, 4).
Qhawallaytaq: Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
¿Maypipas wañupuqkuna kawsashankumanraqchu?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Yaqa llapa religionkunan yachachinku: Runa wañupuqtinqa almanqa otaq espiritunqa kawsashallanmi, nispa. Wakinqa ninkun: Wañuqpa almanqa qhayqawasunmanmi otaq ima dañotapas ruwawasunman, nispa. Hukkunataq ninku: Huchasapa runakunataqa Diosmi infiernopi castiganqa, chaypin wiñaypaq ñak’arimunqaku, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Wañupuqtinchisqa manañan imanchispas kawsanñachu nitaq maypipas kawsanchisñachu. Eclesiastés 9:5 nin: ‘Wañukapuqkunaqa manan imatapas yachankuchu’, nispa. Manañan imatapas yachankuchu sientenkuchu, nitaq imatapas ruwayta atinkuchu, chaymi kawsaqkunataqa mana ima mana allintapas ruwankumanchu nitaq yanapaytapas atinkumanchu (Salmo 146:3, 4).
Qhawallaytaq: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
¿Hayk’aqllapas wañuqkuna kawsarimpunkumanchu?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapanchispas munakusqanchis runakunawan kuska kawsakuytan munanchis. ¡Maytan munanchis wañupuq familianchiskuna amigonchiskunapas ñoqanchiswan kashanankuta!
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Yaqa llapa wañusqakunan kawsarimpunqaku. Jesusmi prometeran: Diospa yuyarisqan ‘lliw wañuqkunan Runaq Churinpa kunkanta uyarispa kawsarimpunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Kay pachaqa sumaq huertamanmi tukupunqa, chaypin wañupuqkunaqa kawsarimpunqaku. Diosqa qallariymantapachan munaran runakuna chhayna sumaq huertapi kawsanankuta (Isaías 65:21-25). Chaypin Diospa munayninta ruwaqkunaqa wiñaypaq kawsanqaku mana imamanta onqospa. Biblian niwanchis: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku”, nispa (Salmo 37:29).
Qhawallaytaq: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
¿Imaynatan Diosmanta mañakunanchis uyariwananchispaq?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapa religionmanta runakunan Diosmanta mañakunku. Ichaqa askhan ninku: Manachus hina Diosqa uyariwanchu mañakusqayta, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi uyariqninkunaman yachachiran Diosmanta mañakushaspa ama kaqllata kuti-kutirispa rimanankupaq. Niranmi: “Mañakushaspaqa ama mana iñiqkuna hina thawtiychischu [otaq kaqllata rimaychischu]”, nispa (Mateo 6:7). Mañakuyninchista Dios uyarinanpaqqa paypa munasqanman hinan mañakunanchis. Chaypaqmi yachananchis imachus Diospa munaynin kasqanta. 1 Juan 5:14 niwanchis: “Ñoqanchisqa [...] yachanchis, munayninman hina imatapas Diosmanta mañakuqtinchisqa pay uyariwananchista”, nispa.
Qhawallaytaq: Salmo 65:2; Juan 14:6; 1 Juan 3:22.
¿Imatan ruwananchis kusisqa kawsananchispaq?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Runakunaqa piensankun qhapaq kaspa, allin reqsisqa kaspa otaq sumaq rikch’ayniyoq kaspa kusisqa kawsayta. Ichaqa, tukuy chaykunataña tarinku chaypas, manan kusisqachu kawsanku.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi yachachiran imatas ruwana kusisqa kawsanapaq chayta. Niranmi: “[Ancha kusisqan kanku] huch’uyyaykukuspa Diosta maskhaqkunaqa”, nispa (Mateo 5:3). Diosta maskhaspallan kusisqaqa kawsasun. ¿Imaynatan Diosta maskhasunman? Payta allinta reqsispa, kasukuq runakunapaq imachus munaynin kasqantawan yachaspan. Chaypaqmi Bibliata estudiananchis. Chhaynapin yachasun ima ruwaymi kawsayninchispi aswan importante kasqanta. Arí, Bibliaq yachachisqanman hina kawsaspaqa cheqaq kusikuytan tarisun (Lucas 11:28).
Qhawallaytaq: Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Pisillapin Bibliawan kutichiranchis soqta tapuykunata. ¿Munawaqchu astawan yachayta? ‘Diosta maskhashanki’ chayqa munankipunichá astawan yachayta. Yaqapaschá tapukushanki: Diosqa munakuwanchistaq chayqa, ¿imanaqtintaq mana tukuchinchu mana allin ruwaykunata sinchi sufrimiento kasqantapas? Otaq yachayta munawaq imaynata familiaykiwan kusisqa kawsawaq chayta. Bibliaqa sut’itan kay tapuykunaman huk tapuykunamanpas kutichin.
Ichaqa askha runakunan mana munankuchu Biblia estudiayta. Paykunan ninku: Bibliaqa nishu askhan leenapaq, sasa entiendeytaqmi kanpas, nispa. Ichaqa qanqa entiendewaqmi Bibliaq yachachikuyninkunata. Chaypaqmi Jehová Diospa testigonkuna yanapasunkiman.
Paykunan qosunkikuman ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librota, chay librowanmi pisi tiempollapi Bibliaq nisqanta entiendenki, unayña tapukusqaykikunatapas kutichinki. Chaymantapas, munanki chayqa, Jehová Diospa testigonkunaqa gratisllan Bibliamanta yachachisunkiman wasiykipi otaq may munasqaykipipas, huk ratulla sapa semana. Waranqa-waranqanpi runakunan chhaynata Bibliata estudiashanku, hinaspa askha kusisqallaña ninku: Biblian unaymantaña tapukusqaykunata allin sut’inchasqata kutichiwan, nispa.
Sichus qanpas Bibliata estudianki chayqa, reparankin Bibliaq yachachisqan ancha valorniyoq kasqanta. Askha runakunan imaymana creenciakunaman yachachikuykunaman ima hap’ipasqa kaspanku manchasqa kawsanku, manataq yachankuchu mayqenchus cheqaq kasqantapas. Bibliapin ichaqa cheqaq kaqta yachanki, chhaynapin chay creenciakunamanta manchakuyniykikunamantapas kacharichikunki, hinaspa kunan tiempopi kusisqa kawsanki, hamuq tiempopitaq sumaq premiota chaskinki. Señorninchis Jesusmi niran: “Cheqaqkaqtan reqsinkichis, chay cheqaqkaqtaqmi kacharichisunkichispas”, nispa (Juan 8:32).
Astawan yachanapaq
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
-
Pedrota Juantawan carcelman wisq’asqankumanta (1-4)
-
Jatun Junta paykunata juzgasqanmanta (5-22)
-
Mana manchakuq kanapaq mañakusqankumanta (23-31)
-
Discipulokuna imachus kaqninkuta qonakusqankumanta (32-37)
4 Pedrowan Juanpiwan runakunata rimapayashaqtinkun sacerdotekuna, templo qhawaq umalli, saduceokuna ima jamuranku.
2 Paykunaqa phiñasqan kasharanku chay apostolkuna runakunaman yachachisqankurayku, Jesuspa kausarimpusqanmanta sut’itapuni willasqankurayku ima.
3 Chaymi iskayninkuta jap’ispa ch’isinña kasqanrayku carcelman wisq’aranku qhepantin p’unchaykama.
4 Chaywanpas paykunaq rimasqanta uyariqkunaqa askhan iñipuranku, chaymi iñiqkunaqa astawan yapakuranku, yupasqaqa qharikunallan pisqa waranqa jina karanku.
5 Qhepantin p’unchaymi Jerusalenpi juñunakuranku umallikuna, kuraq runakuna, kamachikuy simita yachachiqkunapiwan,
6 paykunawan kuskan juñunakullarankutaq umalli sacerdote Anás, jinallataq Caifás, Juan, Alejandro, umalli sacerdoteq llapa familiankuna ima.
7 Paykunan Pedrota Juantawan chaupipi sayaykachiranku, jinaspa tapuyta qallariranku: “¿Pin atiyta qorasunkichis kayta ruwanaykichispaq? ¿Piqpa sutinpin kayta ruwankichis?”, nispa.
8 Chaymi Pedroqa santo espirituwan junt’a kaspa paykunata niran:
“Israel llaqta umallikuna, kuraq runakuna,
9 ¿juj such’u runapaq allin ruwasqaykumantachu, imaynapi qhaliyapusqanmantachu yachayta munashankichis?
10 Chhaynaqa, qankunapas llapa Israel runakunapas kayta yachaychis: Kay runaqa Nazaret llaqtayoq Jesucristoq sutinpin qhaliyachisqa kapun, chaymi ñaupaykichispi qhali sayashan, chay Jesucristotan qankunaqa k’aspipi wañuchirankichis, ichaqa Diosmi kausarichimpuran.
11 Paymi ‘qankuna wasi sayarichiqkunaq mana valeqta jina wijch’usqaykichis rumiqa, paymi esquina jap’iq jatun kaq rumi kapun’.
12 Chaymantapas payllan salvawaqninchisqa; kay pachapiqa manan pitapas Diosqa ajllaranchu salvawananchispaq, aswanpas payllatan ajllaran”, nispa.
13 Paykunaqa Pedrota Juantawan mana manchakuspa rimasqankuta uyarispa, mana educasqa común runakunalla kasqankutawan yachaspan admirakuranku, chaymantañan repararanku Jesuswan kuska puriq kasqankuta.
14 Chay qhaliyachisqa runata qhawaykuspankutaq mana ima niytapas atirankuñachu.
15 Chaymi kamachiranku juñunakusqanku salamanta kinsantinku lloqsinankupaq, jinaspa paykunalla rimanakuranku:
16 “Kunanri, ¿imatataq kay runakunawan ruwasun? Chay milagro ruwasqankuqa sut’in kashan, Jerusalén llaqtapi tiyaqkunapas llapankun chaytaqa yachanku, noqanchispas manan chay ruwasqankutaqa negayta atisunmanchu.
17 Chhaynaqa, chay pasasqanmanta willakuy ama ch’eqerinanpaq, Jesuspa sutinpi amaña pimanpas rimanankupaqwan paykunata amenazasun”, nispa.
18 Jinan Pedrotawan Juantawan wajaspanku kamachiranku: “Aman maypipas Jesuspa sutinpiqa imatapas rimankichischu, amataq yachachinkichispaschu”, nispa.
19 Jinan Pedrowan Juanwanqa paykunata niranku: “Diosta uyarinaykumantaqa qankunata uyariykuman chayqa, ¿allinpaqchu Dios chayta qhawarinman? Chhaynatachus piensankichis chayqa, qankunamantañachá chayqa kanqa.
20 Noqaykun ichaqa manapuni imachus rikusqaykumanta imachus uyarisqaykumantawan willaytaqa upallakusaqkuchu”, nispa.
21 Jinaqtinmi wajmanta amenazaspanku kacharipuranku. Paykunaqa manan imatapas paykunapi tarirankuchu castiganankupaq jinaqa, jinaspapas runakunatan manchakusharanku, imachus pasasqanmanta llapallanku Diosta jatunchasqankurayku.
22 Chay qhaliyachisqa runaqa tawa chunka más watanpiñan kasharan.
23 Kacharisqa kaspankutaq paykunaqa iñiqmasinkunaman riranku, jinaspa willakuranku umalli sacerdotekunaq kuraq runakunaq imachus nisqankuta.
24 Chayta uyarispan iñiqkunaqa juj sonqolla alto kunkawan Diosmanta mañakuranku:
“Ancha jatun Señorniyku, qanmi ruwaranki cielotapas, kay pachatapas, lamar-qochatapas, chaykunapi lliu kaqkunatapas,
25 qanmi santo espirituykiwan ñaupa taytayku serviqniyki Davidwan rimachiranki: ‘¿Imanaqtinmi nacionkuna ch’aqwayta qallariranku? ¿Imanaqtinmi llaqtakuna yanqa kaqkunapi piensayta qallariranku?
26 Kay pacha reykunan Jehová Diospa contranpi, ajllasqanpa contranpiwan jatarinankupaq alistakuranku, kamachikuqkunapas juj sonqollan paykuna contra juñunaykukuranku’, nispa.
27 Cheqaqpunitaqmi Herodespas Poncio Pilatopas nacionkunamanta runakunawan, Israel llaqta runakunapiwan kay llaqtapi juñunakuranku ch’uya serviqniyki Jesús contra, qanqa paytan ajllakuranki Cristo kananpaq.
28 Paykunaqa juñukuranku ñaupaqmantaña willachisqaykiman jina ruwanankupaqmi. Chaykunaqa atiyniykiwanmi munayniykiman jina ruwakuran.
29 Kunanqa, Jehová Diosniyku, uyariyyá khayna amenazawasqankuta, kamachiykikunatapas yanapaykuwayku mana manchakuspa simiykimanta rimashanallaykupaq,
30 onqosqakunatapas qhaliyachishallay atiyniykiwan, ch’uya serviqniyki Jesuspa sutinpipas ruwakushallachun señalkuna milagrokunapas”, nispa.
31 Chhaynata rogakuyta tukuruqtinkutaq, maypichus juñunasqa kashasqankuqa chhafchirisqa karan; jinan llapallankuman santo espíritu junt’aykuran, chaymi mana manchakuspa Diospa siminta willaranku.
32 Chaymantapas iñiqkunaqa llapankun juj sonqolla juj yuyaylla kasharanku, manan mayqenninkupas imachus kapuqninkumantaqa ‘noqaqmi kayqa’ niqkuchu, aswanpas tukuy imankupas llapankupaqmi kaq.
33 Apostolkunapas ancha atiywanmi Señor Jesuspa kausarimpusqanmanta willashallaranku, Diostaq llapankuman sumaq sonqo kayninta anchatapuni rikuchisharan.
34 Manan pipas pisichikuypi tarikuranchu; llapa kaqniyoqkunan chajrankuta wasinkuta vendespa chaypa precionta apamuqku,
35 jinaspa apostolkunaman qoqku. Paykunataq sapankaman rakiqku necesitasqankuman jina.
36 Juj runan karan José sutiyoq, paytan apostolkuna niqku “Bernabé” nispa (chay sutiqa “jujkunata kallpachaq” ninantan nin), payqa Chipre llaqtapi naceq Leví runan karan,
37 paymi allpanta vendepuspa, chay vendesqan qolqeta apostolkunaman apamuran.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Hechos 4
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
12 YACHAQANA
¿Imaynatá familias kusisqa kausakunkuman?
Familias kusisqa kausakunankupajqa munakuy kanan tiyan (Efesios 5:33)
Dios kamachisqanman jina uj qhareqa uj warmillawan casarakunan tiyan.
Uj kʼacha qosaqa, warminta munakun, khuyakuywantaj qhawan.
Warmeqa qosanta yanapan.
Wawasqa tatasninkuta kasukunanku tiyan.
Casarasqasqa kʼachata kausakunanku tiyan, mana wasanchanakuspa (Colosenses 3:5, 8-10)
Biblia nisqanman jina qosaqa, warminta pay kikinta jina munakunan tiyan, warmipis qosanta tukuy imapi jatunpaj qhawanan tiyan.
Casarasqa kajkunalla qhariwarmi jina puñuykuyta atinku. Ujllawantaj casarakuyta atikun.
Bibliaqa yachachin imaynatachus familias kusisqa kausakunankuta.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
¿Imaynatá familias kusisqas kausakunkuman?
Jehová, kusikoj Dios kasqanrayku, familias kusisqas kausakunankuta munan. Yachakuy imatachus Biblia yuyaychasqanta wawaspaj, tataspaj ima.


text:
KAY PACHACHRU LAPAN RUNAKUNA WASHAKURKAANAPAQ ISKIRBISHAKUNA KAYKUNATA ISKIRBIPAAKURAA
[Preamble]
Lapan runakuna chaynuyla washa kananpaqmi mana pisi rantisha runatanuy sirbichikunanpaqmi mana ima lutantas ruranakurkaananpaqmi, alipa rikanakurkaananpaqmi.
Lapan runakuna chay washasha kapaakunanta mana musyarmi, mana kaasukurmi runakuna qalayapaakusha lutan ruranakuyta, ashlinakuyta, kaykunam juchakachimanchi lapan runakunata. Chaymi musyachipaakuu lapan runata mana manchakular, mana ima wanaychruusi kay pachachru kawapaakunanpaq. Jinamanmi "Rimashaq" nirqa, rimapaakunanpaq, naatan munanqanman, Diosmansi u jukmansi yupachikurkaananpaq.
Maychru chaychruusi mandaqkuna ninakunqannuyla rurapaakunanpaq. Runankunata lutan runakunapa makinpitas washananpaq, lutan mandaqninta mana ima lutantas rurapaakunanpaq. Chaynuytaq lapan nasyunchru runakunas alipa rikanakur kawapaakunanpaq.
Lapan nasuyunpita delgadukuna wamaqta qutukaanan junaqchruumi rimanakurkur iskirbipaakura lapan runa, warmis, olqos chaynuyla alipa rikasha kananpaq. Chaychruutan rimanakurkara runakunata ali kawayta yanapapaakunanpaq. Naatan mana pisi rantiyasha runawannuy piwansi sirbichinanpaq. Chaychruutan chay lapan nasyunkunapita qutukaq de!gadukuna ninakaraarira chay rimanakurkanqannuy yanapaanakur kawapaakunanpaqsi.
Kay rimanakunqanchi rurasha kananpaq musyachishun lapan runata, warmitas, olqotas ninakurkaras, naatan mandaqkuna runankunata chay i mayqapitas washapaakunanpaq.
LAPAN NASYUNPITA QUTUKAQKUNAM ISKIRBIPAAKURA
Kay Pachachru Maychru Chaychruusi Runakana Chay Washasha Kapaakunanapaq
Lapan runakuna mayaq chayaq nasyunchruusi mandaqnintin kay iskirbishakunata yarpapaakunanpaq, jinaman yachrachipaakunanpaq. Chaynuytan kay iskirbishakunata mandaqkunaqa rurachipaakunman, nasyunninkunachruusi u jukla nasyunkuna munayninchru alipa kayaqkunatas rikanakurkaananpaq.
ARTICULO 1
Lapan runas kay pachachru nasimun juk rantisha runanuy mana pitas sirbinanpaqmi, alipa rikasha kananpaqmi, washasha kananpaqmi. Lapan runakunas nasipaakamun yarpayniyoqmi naatan tantiyayniyoqmi ima lutanta rurapaakurursi tantiyakunanpaq. Lapan runakunas kawapaakunaman juk wawqenuylam.
ARTICULO 2
Washasha kananpaq kay lapan iskirbirayaqnuylam rurakanman lapan runawansi, yuraqwansi, yanawansi, imaniraqwansi kachun quechua rimaqsi, castellano rimaqsi, u kachun warmis, olqos, Diosman yupachikuqsi u imaman yupachikuqsi, kachun manadaqninpita pinsiyaqsi u ima insiyaqsi, kachun mayaq markapitas u maychru, nasishas, kapuqniyoqsi u mana imaynaqsi. Imanuy ayqaynuy karsi rikanakurkanman juk kastanuylam.
Kachun mayqan mandaqkunapa qatiraqninsi, kachun libritayoqsi u jinalas, kachun mayaq markapita aywakamushas, pi maysi rikanakurkanman chaynuylam, juklaa nasyun mandaqpa makinchru karsi, mana jukpa makinchru kaqnuylam rikapaakunman alipa, chay mandaqpa runankunatas.
ARTICULO 3
Pi may runatas amam munachwanchu pitas wanuchipaakunanta, piwansi mana munayaqwan sirbichikurkaananta, jinaman maqasha u ashlisha kapaakunantas.
ARTICULO 4
Amam pisi, pipa sirbiqninsi imaysi yaykunqachu imapita nirsi u imapaq nirsi.
ARTICULO 5
Amam pi tasi kawaypa kuchuchinmanchu juk uywatanuyqa, manatan pitas ashlinmanpishchu mana baliq nirsi.
ARTICULO 6
Lapan runas, may chay nasyunchru kaqsi kanman chay kikin nasyun runanuy alipa rikasham, libritaanaq mana karsi.
ARTICULO 7
Lapan runas kapaakunman chaynuyla alipa rikasham. Naatan pis aliska kunchuchiptin kay iskirbishakunapita juknuypa ruraptin nasuynchru mandaqqa washanmanmi lapan runakunata. Amam rirqararmanchu pisi, mandaqninpita lutanta rimayaqta u wakta, kayta lutanta ruray niyaqta. Manatan rirqaranmanchu wakinta alipa rikaqtas u wakinta lutanpa rikaqtas.
ARTICULO 8
Jucha taripaq runakuna wiyaripaakunman lapan runatam nasyunninchru kaqtaqa. Paykunaqa runakunata washapaakunman iskirbishankunanuymi mana imas lutan rurasha kapaakunanpaq.
ARTICULO 9
Amam pitas manakaqpita, charichinmanchu u karselman wichrqachinmanchu. Naatan nasyuninpitas jurquchinmanchu.
ARTICULO 10
Juchaakushakunata taripaq runakuna rikapaakunman chaynuylam lapan runatas. Paykuna wiyaripaakunmanmi Chay juchachasha runamayin wanuchiqta imaninqantas". Chawra mana mayqantas kuyapaalarmi ima nipaakumansi rimakurkanqannuy.
ARTICULO 11
- "Juk runapita lutantam rurasha" nipaakuptin rasunpa shumaq musyakamunqankamaqa "Manam yanqa rimapaakunmanchu paymi rurasha". nir. Naatan juchaakusha karqa, kikin chay runa washakushun u washachun juk runas. Chay jucha taripaqkuna achka runakuna kayaptinmi mayapaakunman chay juchachasha runa rimaqta.
- Pi runa imatas ruraruptin, manam imaniytas atipapaakurachu nasyuninkunachru mana kaynuy iskirbishakuna kaptin. Naatan manatan karachu iskirbishakuna j uchaakushakunata imaypa aliska kunchuchinapaqsi. Chaypi taran mandaqkuna iskirbipaakura kayta naa imayqas juchaakusha jananchruuraq.
ARTICULO 12
Mariam pitas ayluykunata "Lutanta ruray". nichwanchu. Naatan manatan wayinchru imanuy kawakuqtasi imatas jatipachwanpishchu. Manatan kartantas pisi kichrapunmachu ni washantas rimanmanpishchu. Kay iskirbishakunanuymi rurakasha kanman. Jinaman washasham kapaakunman lapansi kay tukuy lutan ruraypita.
ARTICULO 13
- Runaqa pi maysi munanqantam aywanman maytas, chaytas. Naatan nasyunninchruusi munanqanchruutan yachranman maychru chaychruusi.
- Pi maysi munarqa yarqunmanmi imaysi nasyunninpita. Naatan munarqa kutiyunmantan imaysi.
ARTICULO 14
- Mana kaqpita pis yanqa qatikachraptinqa, chay runakunaqa yarqukurkanmanmi nasyunninpita juklaa nasyunchru maylachruusi ali kakunanpaq.
- Naatan imatas lutanta rurapakusha karqa amam yarqunmanchu nasyunninpita juklaa nasyunchru washapaakunanpaq, Lapan Nasyunpita Qutukaq runakuna manam munapaakunchu kaykuna rurakananta.
ARTICULO 15
- Lapan runas kapaakunman juklay nasyunlata markanch akusham.
- Manam pisi "Qampa naa manam kankimanchu kay nasyunnikipa runanqa" nir, qarqunmanchu pitas. Ni manatan chariranmanpishchu " Qamqa manam kankimanchu juklaa nasyunpa runanqa nirsi.
ARTICULO 16
- Naa kasaranan timpuman chrarurqa, warmis, olqos kasarakunmanmi, may kastawansi; yanawansi, yuraqwansi. Kasaranmantan juklaa nasyun runawansi, Diosman u mana Diosman yupachikuqwansi. Nasyunchru iskirbishankunanuymi washanman lapantam runankunata, kasarakunanpaqsi, kasararuptinsi u chulaanakuruptinsi.
- Manam pisi kasarachinmanchu mana munaqta. Kasarachinmanqa munanakuqlatam.
- Chay kasadukuna lapan wamrantinmi kapaakunman alipa rikasha, mandaqkunapita washasha. Chay kasadukuna wamrankunawan aliskam balin.
ARTICULO 17
- Pi may runapas kanmanmi munaptinqa chrakransi, wayinsi u imayqansi, kikilanpasi u juk runakunapawansi. Chaynuy kananta manam pisi amachanmanchu.
- Manam pisi kitanmanchu chay imayqantasi oíqoorir manakaqpitaqa.
ARTICULO 18
Pi may runasi munanqantam pinsiyakunman, naatan ali u lutan ruranqantasi tantiyakunmanmi. Chawraqa j inam yupachikunman Diosmansi u imamansi. Muyunmanmi juk riligiyunpita juk riligiyunmansi. Muyunmantan juknuy kawaypita juknuy kawanmansi. Jinam pi maysi imanaypasi Diosninta alawaakunman, japaíansi u wakin runawansi, washachruusi u wayilachruusi. Yachrachipaakunmantan .yachrakurkanqantawan juknuypa kawaynintas, naatan rurapaakunmanmi fistankunatas.
ARTICULO 19
Chawra runaqa jinam pinsiyanman, naatan "Rimashaq" nirqa, rimanman. Naatan chay pinsiyayanqan runata piñaakachinan mana pipitas amachasha kaptinqa amam rimanmanchu. Runaqa pi maysi yachrakunman munanqantam librukunata leyepasi u jukkuna rimaptin mayakuypasi. Naatan munarqa pinsiyanqanta iskirbinmanmi u rimanmanmi wakinkaqkunas mayakurkaananpaq. Naatan apachinmanmi mayaq chayaq nasyunkunamansi amam juklaa nasyunman imanaypa apachikuptinsi; ama apachiychu ninmanchu pisi.
ARTICULO 20
- Pi may runasi jinam qutukaakurkanman imapaqsi. Naatan qutukapaakunman imapaqsi, alipaqmi.
- Manam pi tasi "Runakunawan qutukaashun" ninmanchu mana munaqta wapuypaqa.
ARTICULO 21
- Pi may runasi, mandaqnin ima ruraytas munaptinqa íapanmi chaychru kapaakunman, kikinkunas u deígadukunas.
- Mandaqkuna imawansi yanapaamuptinqa wakinkunanuymi chraskinman lapansi.
- Lapan runasi munanqantam akrapaakunman mayqantasi mandaqninpaq. Naatan chay mandaqninkuna akrapaakunqan kanman ayqa' watakamas nasyuninkunachru iskirbishankunanuymi. Mandaqninta akrapaakunman mana kaskipanakularmi iskirbipas u makin chakcharkuypas.
ARTICULO 22
Juk nasyunchru yachraq runapa kapunman aypam imansi ayqansi kawaananpaq. Naatan mayqanpas masía kapuptinqa yanapanman walkala kapuqtam. Chaynuytan masía kapuptinqa nasyunkunas, yanapanman mana alaapa kapuqniyoq nasyunkunata, wakinkunapita mana jukmapasha kapaakunanpaq. Chaypita tukuy j inanpa yanapanakur, ali kapaakunanpaq.
ARTICULO 23
- Pi may runasi uryanman imachruusi munanqanchruumi maychruusi. Jinaman alipam rikanakurkanman uryaqsi u urayachiqsi. Naatan mana uryata tariptinqa mandaqninkunam yanapanman tariyta.
- Ishkay runa chay uryalachru kaptin jinaman chaynuyla ishkaynin uryaptinqa, pagasha kapaakunman ayqata karsi chaynuylam.
- Uryaqkuna ali pagasham kapaakunman mana ima wanaychruusi kapaakunanpaq. Jinaman aylunkunas alipa rikasha kapaakunanpaq. Naatan gananqan mana imapaqsi aypaptinqa nasyunninchru mandaqninkunam yananpanman.
- Pi may runas urayaqqa qutukapaakunmanmi uryaq mayinkunawan imas mana ali kaptin rimanakurkaananpaq. Manam pisi "Ama qutukapaakuychu" ninmanchu pitas. Maslata ganayta munarqa u alipa rikasha kayta munarqa, jinam manakurkaananpaq qutukarkur rimanakurkanman.
ARTICULO 24
Pi may runasi uryaqqa jamanmanmi. Chay jamar imatas rurakunman munanqantam. Naatan pisi amam uryachinmanchu rimanqanpita masqa. Jinaman watachamur jamaptin pagasham kanman.
ARTICULO 25
- Pi may runapas kanman aypam imalansi ali kawapaakunanpaq, aylunkunas mana qeshyapaakunanpaq, kanman aypan mikunan, jakun, jinaman wayin yachrananpaq. Qeshyarur aywanmanmi medikuman u hospitalmansi jampichikuq. Naatan mandaq runakuna yanapapaakunman lapantam: uryapakuytam mana tariq runakunata, qeshyaqkunata, mana uryaq atipaqkunata, japatukushakunata, chachakunata, mana juchaynaq kayarsi imaynaqsi kidashakunata.
- Pachrayoq warmikunas jinaman iñashakunas kapaakunman aliska yanapasham imayqachruusi. Akapa wamrakuna kapaakunman ali rikasham lapansi kasadupa karsi u mana kasadupa karsi.
ARTICULO 26
- Runakuna lapanmi yaykupaakunman iskuylaman. Naatan "amam pisi paganmanchu qalayunqanpita ushanqankamas. Wamrakunata kachrapaakunman lapatam munaqtas, mana munaqtas primariya iskuylaman. Chaypita masta yachrakuy munaqkuna, jinam yachrakurkanman medikupaqsi, abugadupaqsi u imayqapaqsi. Unibersidakunaman mana atipaqkuna ali yachrarqa chraskisham kapaakunman. Naatan mana yachraqkunata "Amam chraskipaakunmanchu imansi rayqoqa.
- Chay iskuylakunachru yachrachiykuna kanman lapan yachrakuqkunata ali runa kayta yanapananpaqmi, alipa rikanakurkaananpaq, lapan runata yanapaa- nanpaqmi, rantisha runanuy mana pipa sirbichiqninsi kapaakunanta musyapaakunanpaqmi, juklaa nasyun runakunawan, u juk rimayta rimaqkunawan alipa kawapaakunanpaqmi Diosman yupachikuqtawan, mana yupachikuqtas alipa rikanakurkaananpaqmi. Jinaman yachrachipaakunmanmi lapan nasyunpita qutukaq delgadukuna iskirbipaakunqanta yanapanakur kawaypitas, mana wanuchinakuy kananpaq.
- Naatan taytakunam akrapaakunman churinkuna may iskuylachru yachrachisha kanapaqsi.
ARTICULO 27
- Runakuna pi maysi markachru imayqatas rurakunman munanqatam: ruranmanmi fistatas, kantamanmi kantatas, awanmanmi imatas, dibujanmanmi imayqatas u tantiyayninpita wamaqkunatas jurqamunmanmi, wakin aíiska tantiyay yachraq runakunanuysi.
- Pi may runasi, shumakuq wamaqlata imatas kamakarachirqa u mana pisi iskirbinqanta wamaqta imapitas iskirbirurqa pagasham kapaakunman. Naatan "Amam chay ruranqantaqa pisi yachrapanmanchu. Noqam wamaqta jurqaramuu" nir, kaskinwanqa qolqeta charinan rayqosi u alawasha kanan rayqosi.
ARTICULO 28
Lapan runam may nasyunchru, kaqsi, ima lutantas rurayaqkuna qalayapaakunman ali kawayta runamayinwan, kaychru lapan kay iskirbishakunanuy.
ARTICULO 29
- Runakuna Iapanmi markachru mandaqkuna imatas niptin kaasukurkanman. Chay kaasukuq karqa, pi maysi kapaakun alipa rikasham, naatan ali runa pipaqsi.
- Juk nasyunchru yachraqkuna, nasyunninchru iskirbishakunata 1apanmi kaasukurkanqa, mana pisi juk rantishanwannuy piwansi sirbichikunanpaq, j inaman ali runa kapaakunanpaq. Pi maysi alim kawanman runamayinwan, naatan lapanmi imachru yanapanakurkanman ali kawayta chay nasyunninkunachru.
- Kay lapan iskirbishakuna manam kaasukanmanchu kara, lapan nasyunpita qutukaq delgadukuna "Rurashunmi" ninakur rurayta mana qalayusha kapaakuptinqa.
ARTICULO 30
Juk nasyunchruusi u runa qutukaqchruusi u juk runalatas imata rurananpaqsi pisi kaychru skirbirayaqpita juklasipa imapitas tantiyachinanta manam munapaakuuchu.


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
-
Pedrota hinaspa Juanta tapusqankumanta (1-4)
-
Judiokunapa hatun cortenpi juzgasqa kasqankumanta (5-22)
-
Kallpanchasqa kanankupaq Diosta mañakusqankumanta (23-31)
-
Iñiqkuna imankupas qunakusqankumanta (32-37)
4 Hinaptinmi chaynata nispan Pedrowan Juan runakunaman yachachichkaptinkuraq hamururqaku: Riqsisqa sacerdotekuna, saduceokuna hinaspa templota cuidaq guardiakunapa jefenpas.
2 Kay runakunaqa piñasqam kachkarqaku, runakunaman apostolkuna yachachisqanwan hinaspa wañusqakunapa kasqanmanta Jesus kawsarimusqanmanta clarota willakusqankuwan,
3 chaymi hapirurqaku hinaspam tutaykuqña kaptin presocharuspanku paqarinnintinkama cuidachirqaku.
4 Chaywanpas yachachisqankuta uyariqkunamantam achkallaña iñikurqaku, iñikuq qarikunam karqaku yaqa pichqa waranqa.
5 Paqarinnintintam Jerusalen llaqtapi huñunakurqaku judiokunapa kamachiqninkuna, autoridadkuna hinaspa escribakuna
6 (chaypitaqmi kachkarqa Anas sutiyuq riqsisqa sacerdotepas, kachkarqataqmi Caifaspas, Juanpas, Alejandropas hinaspa riqsisqa sacerdotepa lliw ayllunkunapas),
7 hinaspam chawpinkupi Pedrota hinaspa Juanta sayaykachispanku tapurqaku: “¿Pipa atiyninwantaq hinaspa pipa sutinpitaq kaytaqa ruwarunkichik?”, nispanku.
8 Hinaptinmi Pedroqa chuya espiritupa huntasqan nirqa:
“Llaqtapi kamachikuqkuna hinaspa autoridadkuna,
9 qamkunam tapuwachkankiku wistu runa yanapasqa kasqanmanta hinaspa pi sanoyarachisqanmanta,
10 chaynaqa llapallaykichikyá yachaychik, yachachuntaqyá Israel llaqtayuq lliw runakunapas: Nazaretmanta Jesucristopa sutinpim kay runaqa sanoyaruspan qayllaykichikpi sayachkan, Jesucristotaqa qamkunam qirupi wañurachirqankichik, Diosmi ichaqa wañusqakunapa kasqanmanta kawsarirachirqa.
11 Paymi ‘qamkunapa utaq pirqaqkunapa mana munasqanku rumiqa, ichaqa pirqapa esquinanpi hapiq rumiñam payqa rikurirun’.
12 Chaymantapas, Jesusmanta hukpiqa manam salvacionqa kanchu, salvawananchikpaqqa manamriki kay pachapiqa kanchu runakunamanta Diospa akllasqan huk runaqa”, nispa.
13 Pedrowan Juan mana ancha educacionniyuq chaynataq mana riqsisqa runa kachkaspanku, mana manchakuspa rimasqankuta qawaspankum admirakurqaku. Hinaspam cuentata qukururqaku paykunaqa Jesuswan kuska kasqankuta.
14 Chaymantapas sanoyaruq runata paykunawan kuska sayachkaqta qawaspankum ima niytapas mana atirqakuchu.
15 Chaymi kamachirqaku judiokunapa hatun cortenmanta lluqsinankupaq, hinaspam kikinkupura tapunakurqaku
16 kaynata: “¿Imatataq kay runakunawanqa ruwasun? Paykunaqariki admirakuypaq kaqtam ruwarunku, chaymantaqa Jerusalenpi llapallan runakunapas yachankum, chaytaqa manam negachwanchu.
17 Hinaptinqa runakunaman amaña yachachinankupaqyá amenazasunchik, hinaspayá nisunchik Jesuspa sutinpi amaña pimanpas willakunankupaq”, nispa.
18 Hinaspam qayaspanku kamachirqaku Jesuspa sutinpi maypipas amaña imatapas willakunankupaq hinaspa amaña yachachinankupaq.
19 Hinaptinmi Pedrowan Juan nirqaku: “Sichum Diospa qawasqanman hina pay uyarinamanta qamkunata uyariy allin kaptinqa, chayqa qamkunamantañayá kachun.
20 Ñuqaykum ichaqa mana upallaymankuchu rikusqaykumantawan uyarisqaykumanta willakuytaqa”, nispanku.
21 Chaymi kaqllamanta amenazaruspanku kachaykurqaku castiganankupaq mana imatapas tarispanku hinaspa runakunata manchakuspanku, runakunaqariki Diostam hatunchachkarqaku chaykuna pasakusqanmanta.
22 Milagrowan chay sanoyaruq runaqa karqa tawa chunka masnin watayuqñam.
23 Kachaykuptinkum Pedrowan Juanqa iskayninku rirqaku iñiqmasinkunaman, hinaspam willakurqaku riqsisqa sacerdotekunapa hinaspa autoridadkunapa nisqanta.
24 Chayta uyariruspankum llapallanku chaypi kaqkuna huk sunqulla Diosta mañakuspanku nirqaku:
“Llapallan kamachiq señor, qanmi kanki hanaq pachatapas, kay pachatapas, lamar quchatapas hinaspa chaykunapi tukuy ima kaqkunatapas unanchaqqa,
25 qamtaqmi chuya espirituykiwan serviqniki hinaspa abueloyku Davidnintakama nirqanki: ‘¿Imanasqataq nacionkunaqa chaqwapi karunku hinaspa runakunapas yanqa kaqkunapi piensarunku?
26 Jehova Diospa hinaspa akllasqan runapa contranpim kay pachapi kamachiqkunaqa alistakurunku, kamachiqkunapas chulla runa hinallam huñunakurunku’, nispa.
27 Chiqaptapunim kamachiq Herodeswan Poncio Pilatoqa kay llaqtapi huñunakururqaku huk law nacionniyuq runakunawan hinaspa Israel llaqta runakunawan serviqniki Jesuspa contranpi, payqariki chuyam hinaspa qampa akllasqayki Cristom.
28 Paykunaqa huñunakururqaku ñawpaqmantaraq willakusqaykiman hina ruwanankupaqmi. Chaynaqa karqa atiyniyuq kasqaykirayku hinaspa tanteasqaykiman hina kasqanraykum.
29 Jehova Diosllayku kunanyá qawaykamuy imayna amenazawasqankuta, hinaspayá serviqnikikunata kallpanchawayku mana manchakuspa palabraykimanta hinalla rimanaykupaq.
30 Makikitapas hinallayá haywariykamuy Jesuspa sutinpi llapa unquqkuna sanoyananpaq, admirakuypaq kaqkunawan milagrokuna hinalla ruwakunanpaq, Jesusqariki chuya serviqnikim”, nispa.
31 Tukuy sunqunkuwan mañakuyta tukuruptinkum chay huñunakusqanku wasi katkatatarurqa, hinaptinmi chuya espiritu lliwman huntaykurqa. Chaymi mana manchakuspanku willakurqaku Diospa palabranmanta.
32 Chaymantapas chay achkallaña iñikuqkunam huk sunqulla hinaspa huk runa hinalla karqaku. Manam pipas imankutapas kikillankupaqqa munaqkuchu, aswanqa tukuy imankupas llapankupaqmi karqa.
33 Chaymantapas señor Jesuspa kawsarimusqanmanta apostolkunapa willakusqankuqa ancha allinpunim karqa, lliwmi paykunaqa Diospa ancha-ancha kuyasqan karqaku.
34 Paykuna ukupiqa mayqinninkupapas manam imankupas pisipurqachu. Lliwmi chakrayuq kaqkunapas chaynataq wasiyuq kaqkunapas, chay chakrankuta hinaspa wasinkuta rantikurqaku, hinaspam rantikusqanku qullqita apamuspanku
35 apostolkunaman qurqaku. Hinaptinmi apostolkunaqa iñiqkunapa imanpas pisisqanman hina sapakamaman aypurqaku.
36 Chaynatam ruwarqa Chipre lawpi naceq Leviy castamanta Josey, paytam apostolkuna suticharqaku Bernabeywan, kay sutiqa: “Sunqu tiyachiqpa churin”, ninanmi.
37 Paypam chakran karqa, chay chakranta rantikuruspanmi chay rantikusqan qullqita apostolkunaman qurqa.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Hechos 4
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
-
Nicodemowan Jesuspa rimasqanmanta (1-21)
-
Chay kutillaña Jesusmanta Juanpa willakusqan (22-30)
-
Altomanta hamuqmanta (31-36)
3 Karqam fariseokunamanta Nicodemo sutiyuq runa, payqa judiokunapa huknin kamachiqninmi karqa.
2 Paymi Jesusman tuta rispan nirqa: “Yachachikuq, yachanikum qamqa yachachinaykipaq Diosmanta hamusqaykita, manamriki kay ruwasqayki milagrokunataqa pipas ruwanmanchu paywan Dios mana kaptinqa”, nispa.
3 Jesusñataqmi Nicodemota nirqa: “Chiqaptapunim niki: Musuqmanta pipas mana nacespanqa manam Diospa munaychakuynintaqa rikunmanchu”, nispa.
4 Hinaptinmi Nicodemo nirqa: “¿Imaynamá pipas nacenman yuyaqña kachkaspanqa? Manamá mamanpa wiksanman kaqllamanta yaykuruspanqa nacenmanchu, ¿aw?”, nispa.
5 Jesusñataqmi nirqa: “Chiqaptapunim niki: Yakumantawan espiritumanta pipas mana nacespanqa, Diospa munaychakuyninmanqa manam yaykunmanchu.
6 Aychamanta naceqqa aycham, espiritumanta naceqñataqmi espiritu.
7 Amayá admirakuychu, ‘qamkunaqa musuqmantam nacenaykichik’ nisqaywanqa.
8 Wayraqa munasqanmanmi pukun, uyarinkitaqmi qaparisqantapas, ichaqa manam yachankichu maymanta hamusqanta nitaq mayman risqantapas. Chaynam pipas espiritumanta naceqqa”, nispa.
9 Chaymi Nicodemo nirqa: “¿Imaynataq chaykunaqa kanman?”, nispa.
10 Jesusñataqmi nirqa: “¿Israel runakunata yachachiq kachkaspaykichu kaykunata mana yachanki?
11 Chiqaptapunim niki: Ñuqaykuqa yachasqaykumantam rimaniku, rikusqaykumantataqmi willakunikupas, qamkunam ichaqa willasqaykuta mana chaskikunkichikchu.
12 Kay pachapi kaqkunamanta willachkaptiy mana creechkaspaykichikqa, ¿imaynataq creewaqchik hanaq pachapi kaqkunamanta willaptiyqa?
13 Chaymantapas, manam pi runapas hanaq pachamanqa qispirqachu, aswanqa hanaq pachamanta uraykamuqllam, payqa runapa churinmi.
14 Imaynam Moisespas culebrata chunniqpi huqarirqa, chaynam runapa churinpas huqarisqa kanan.
15 Chaynapi haykam paypi iñiqkuna wiñay kawsayniyuq kanankupaq.
16 Diosqa ancha-anchatam runakunata kuyarqa chaymi sapallan churinta qumurqa haykam paypi iñiqqa mana wañuchisqa kanankupaq, aswanqa wiñay kawsayniyuq kanankupaq.
17 Diosqariki churintaqa kachamurqa manam runakunata juzgananpaqchu, aswanqa paynintakama runakuna salvakunankupaqmi.
18 Paypi iñiqqa manam juzgasqachu kanqa. Mana iñiqmi ichaqa juzgasqaña kachkan Diospa sapallan churinpa sutinpi mana iñisqanrayku.
19 Achkim runakunaman hamurqa, runakunam ichaqa achkimantaqa tutayayta kuyarqaku ruwasqanku mana allin kasqanrayku, chayraykum juzgasqa kanku.
20 Mana allin ruwaq runaqa chiqninmi achkitaqa, hinaspam achkimanqa mana asuykunchu ruwasqankuna mana qawachisqa kananpaq.
21 Allin kaqta ruwaqmi ichaqa achkiman asuykun ruwasqankuna Diospa munayninman hina kasqanta qawachinanpaq”, nispa.
22 Kaykunamanta qipatam Jesusqa qatiqninkunapiwan kuska Judea lawpi chakrakunaman rirqa, chaypim huk tiempo paykunawan kaspan bautizarqa.
23 Juanpas bautizarqataqmi Salimpa hichpan Enon lawpi, chaypi achkallaña yaku kasqanrayku, runakunañataqmi hinalla hamuspanku bautizachikurqaku.
24 Juanqariki manaraqmi carcelman churasqaraqchu karqa.
25 Chaymantam Juanpa qatiqninkunaqa chuyanchakuy costumbremanta judio casta runawan atipanakuyta qallaykurqaku.
26 Chaymi Juanman hamuruspanku nirqaku: “Yachachikuq, Jordan mayupa wak lawninpi qanwan kaq runam bautizachkan hinaptinmi payman llapallanku asuykuchkanku, qamqa paymantam willakurqanki Diospa kachamusqan kasqanta”, nispa.
27 Hinaptinmi Juan nirqa: “Runaqa manam imallatapas chaskinmanchu hanaq pachamanta mana chaskispanqa.
28 Kikikichikmi testigo kankichik kayna nisqaymanta: ‘Ñuqaqa manam Cristochu kani, aswanqa paypa ñawpaqninta kachamusqa kaqmi’, nispa.
29 Noviayuq kaqqa noviom. Noviopa amistadninmi ichaqa anchallataña kusikun noviopa hichpanpi sayaspa rimasqanta uyarispan. Chayraykum ñuqaqa ancha kusisqallaña kachkani.
30 Payta qatiqkunaqa astawanmi yapakunqa, ñuqapa qatiqniykunam ichaqa asllayanqa”, nispa.
31 Altomanta hamuqqa runakunamanta aswan altopim kachkan. Kay pachamanta kaqñataqmi kay pachallamanta, hinaspapas kay pachapi kaqkunallamantam riman. Hanaq pachamanta hamuqqa lliw runakunamanta aswan altopim kachkan.
32 Payqa qawasqanmantawan uyarisqanmantam willakun, ichaqa manam pi runapas willakusqantaqa chaskinchu.
33 Willakusqanta chaskiqqa Diospa chiqap rimaq kasqantam qawachin.
34 Pipas Diospa kachamusqanqa Diospa nisqantam riman, Diosqariki mana tupuspam espiritunta qun.
35 Hanaq pacha taytaqa churintam kuyan, hinaspam churinpa makinpi tukuy imata churaykun.
36 Churipi iñiqqa wiñay kawsayniyuqmi, churita mana kasukuqmi ichaqa mana kawsanqachu, aswanqa Diospa piñakuyninmi paypi hinalla kanqa.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Juan 3
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Internetpi Biblia | MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
-
Palabraqa aychallikorqa (1-18)
-
Juan Bautistaj willasqan (19-28)
-
Jesusqa Diospa Corderon (29-34)
-
Jesuspa ñaupaj kaj yachachisqasnin (35-42)
-
Jesusqa Felipetawan Natanaeltawan wajyan (43-51)
1 Qallariypeqa, Palabraqa karqa, chay Palabraqa Dioswan kasharqa, chay Palabrataj uj dios karqa.
2 Paytaj qallariypi Dioswan kasharqa.
3 Tukuy ima paynejta rikhurerqa, mana paynejtaqa ni imapis rikhurerqachu.
4 Imachus paynejta rikhurejqa kausay karqa, kausaytaj runaspaj kʼanchay karqa.
5 Kʼanchayqa laqhapi lliphipirishan, laqhatajrí kʼanchayta mana atipashanchu.
6 Uj runa karqa Juan sutiyoj, paytaqa Dios kachamorqa.
7 Juanqa testigo jina jamorqa, kʼanchaymanta sutʼinchananpaj, ajinamanta paypa nisqanta uyarispa tukuy laya runas creenankupaj.
8 Payqa mana chay kʼanchaychu karqa, manachayqa chay kʼanchaymanta sutʼinchanallanpaj jamorqa.
9 Cheqa kaj kʼanchayqa tukuy laya runasman kʼanchayta qon, chay kʼanchaytaj kay mundoman jamunanpaj kasharqa.
10 Payqa kay mundopi kasharqa, kay mundotaj paynejta rikhurerqa, kay mundopi runastajrí mana payta rejserqankuchu.
11 Payqa llajtanman jamorqa, llajta masisnintaj mana payta japʼikorqankuchu.
12 Pikunachus sutinpi creespa payta japʼikojkunamantaj atiyta qorqa Diospa wawasnin kanankupaj,
13 paykunaqa mana runamantachu nacekorqanku, nitaj tatasninkoj munayninkumantachu, nillataj runaj munayninmantachu, manachayqa Diosmanta.
14 Ajinamanta chay Palabraqa aychallikuspa noqayku ukhupi tiyakorqa, jatun kaynintataj rikorqayku. Chay jatun kaynenqa uj kʼata wawa tatanmanta japʼisqan jatun kayninman rijchʼakun. Payqa juntʼa karqa Diospa jatun khuyakuyninwan, cheqa kajtataj yachacherqa.
15 Juanqa qhaparispa paymanta sutʼincharqa: “Kaymin kashan pimantachus nerqani: ‘Qhepayta jamojqa ñaupariwarqa, payqa noqamanta ñaupajtaña karqa’, nispa”.
16 Payqa Diospa jatun khuyakuyninwan juntʼa karqa, tukuyninchejtaj chay jatun khuyakuyninta japʼillarqanchejpuni.
17 Diosqa Moisesnejta Leyta qorqa, Jesucristonejtarí jatun khuyakuyninta qowarqanchej, cheqa kajtawan.
18 Diostaqa ni jaykʼaj pi runapis rikorqachu. Kʼata wawallan Paymantaqa sutʼincharqa, pichus Diosman rijchʼakun, Tatanpa ladonpitaj kashan, chaylla.
19 Judiosqa Jerusalenmanta kacharqanku sacerdotesta, levitastawan Juanta tapumunankupaj: “¿Pitaj qan kanki?”, nispa.
20 Juantaj mana manchachikuspa sutʼita kuticherqa: “Mana Cristochu kani”, nispa.
21 Ujtawan tapullarqankutaj: “Chantá, ¿pitaj kanki? ¿Eliaschu?”, nispa. Juantaj kuticherqa: “Mana Eliaschu kani”, nispa. Ujtawanpis tapullarqankutaj: “¿Jamunan karqa chay Profetachu kanki?”, nispa. Juantaj kuticherqa: “¡Mana!”, nispa.
22 Chantá tapullarqankutaj: “¿Pitaj kankiri? Niwayku ari, kachamuwayku chaykunaman willanaykupaj. ¿Imatataj ninki qanmanta?”, nispa.
23 Juantaj profeta Isaiaspa nisqanman jina kuticherqa: “Noqa kani chʼinnejpi qhaparej: ‘Jehová Diospa ñanninta cheqanyachiychej’, nispa”.
24 Chay runastaqa fariseos kachasqanku.
25 Chantá tapullarqankutaj: “Sichus mana Cristochu kanki, nitaj Eliaschu, nillataj jamunan karqa chay Profetachu chayqa, ¿imaraykutaj chanta bautizankiri?”, nispa.
26 Juantaj kuticherqa: “Noqaqa yakupi bautizani. Qankuna ukhupitajrí uj runa kashan, paytaqa mana rejsinkichejchu.
27 Payqa qhepayta jamushan, manataj jukʼutasninpa watusnillantapis phaskaranaypaj jinachu kani”, nispa.
28 Chay imasqa Betaniapi karqa Jordán mayoj chimpanpi, maypichus Juan bautizasharqa, chaypi.
29 Qʼayantintaj Juanqa Jesusta payman jamushajta rikuspa nerqa: “¡Kaymin Diospa Corderonqa! Payqa kay mundomanta juchata chinkachenqa.
30 Paymantamin nerqani: ‘Qhepayta jamojqa ñaupariwarqa, payqa noqamanta ñaupajtaña karqa’, nispa.
31 Noqaqa mana payta rejsillarqanipischu, astawanqa israelitasman payta rejsichinayrayku runasta yakupi bautizashani”, nispa nerqa Juanqa.
32 Chantá sutʼinchallarqataj: “Diospa atiyninta rikorqani palomata jina paypa patanman cielomanta uraykamojta, chay atiytaj paypi qhepakorqa.
33 Noqaqa payta mana rejsillarqanipischu, Diostajrí runasta yakupi bautizanaypaj kachamuwarqa, niwarqataj: ‘Pejpa patanmanchus rikunki atiyniyta uraykamojta, paypitaj qhepakojta chayqa, paymin atiyniywan runasta bautizanqa’, nispa.
34 Noqataj chayta rikorqani, sutʼincharqanitaj payqa Diospa Wawanpuni kasqanta”, nispa.
35 Qʼayantintaj Juanqa chayllapitaj iskay yachachisqasninwan kasharqa,
36 Jesusta purishajta rikuspataj nerqa: “¡Kaymin Diospa Corderonqa!”, nispa.
37 Chay iskay yachachisqasnintaj Juanpa parlasqanta uyarispa, Jesuspa qhepanta rerqanku.
38 Jesustaj kutirikuytawan qhepanta jamushasqankuta rikuspa, paykunata taporqa: “¿Imatataj maskʼashankichej?”, nispa. Paykunataj kuticherqanku: “Rabí, ¿maypitaj alojasqa kashankiri?”, nispa. Rabí palabraqa niyta munan: “Yachachej”.
39 Jesustaj paykunata nerqa: “Jaku, rikuchimusqaykichej”, nispa. Paykunataj rispa rikumorqanku maypichus alojasqa kasqanta. Tardenpi las cuatro jinaña kajtintaj, paykunaqa Jesuswan chay tarde qhepakorqanku.
40 Juanpa nisqanta uyarispa, Jesuspa qhepanta chay iskay rejkunamanta ujnenqa Andrés karqa, Simón Pedroj hermanon.
41 Andresqa hermanon Simonta ñaupajta taripaspa nerqa: “Mesiasta tariyku”, nispa. Mesías palabraqa niyta munan: “Cristo”.
42 Chantá Andresqa Simonta Jesusman pusarqa. Jesustaj Simonta qhawarispa nerqa: “Qanqa Simón kanki, Juanpa wawan. Kunanmanta sutiykeqa Cefas kanqa”, nispa. Chay suteqa niyta munan: “Pedro”.
43 Qʼayantintaj Jesusqa Galileaman riyta munarqa. Chantá Felipewan tinkuspa nerqa: “Qhepayta jamuy”, nispa.
44 Felipeqa Betsaidamanta karqa, Andrespis, Pedropis chay llajtallamantataj karqanku.
45 Felipeqa Natanaelwan tinkuspa nerqa: “Jesuswan tinkukuyku, payqa Nazaretmanta Josejpa wawan. Paymanta willanku Moisespa Leynin, jinallataj Profetaspa qhelqasqankupis”, nispa.
46 Natanaeltajrí nerqa: “¿Atinmanchu Nazaretmanta ima allinpis rikhurimuyta?”, nispa. Felipetaj kuticherqa: “Jaku, rejsichimusqayki”, nispa.
47 Jesusqa Natanaelta payman jamushajta rikuspa nerqa: “Kaymá israelitaqa, paypeqa manapuni ima llullakuypis kanchu”, nispa.
48 Natanaeltaj Jesusta taporqa: “¿Imaynapitaj rejsiwankiri?”, nispa. Jesustaj kuticherqa: “Manaraj Felipe wajyashasojtin, higo sachʼa urapi kashajtiyki rikorqayki”, nispa.
49 Natanaeltaj nerqa: “Yachachejníy, qanqa Diospa Wawan kanki, Israelpa Reynin”, nispa.
50 Jesustaj kuticherqa: “¿Higo sachʼa urapi rikususqayta nisojtiychu creenki? Chaymantaqa aswan tʼukuna imastaraj rikunki”, nispa.
51 Chantapis nillarqataj: “Cheqamantapuni niykichej: Cielota kicharisqata rikunkichej, Diospa angelesnintataj noqaman uraykamushajta, wicharipushajtataj”, nispa.
Wajman apachinapaj
Wajman apachinapaj
MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
Juan 1
Quechua (Bolivia)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
LECCIÓN 13
Panda religionhuanga ¿imata pasanga?
1. ¿Tucuilla religiongunachu ali can?
Tucui religiongunapimi ali shungu gentecuna tian. Paicunamandapash Diosca preocuparinmi. Cunanbica religionda catijcunaca nali ruraicunapimi chapurishca (2 Corintios 4:
Ali religionga Jehová Diostami jatunyachin. Cutin panda religionga Diostami nalipi churan. Bibliapi nishcata na catishpami Diosmanda pandata yachachin. Gentecuna huañushpa ima tucujtapash nali intindichin. Diosca munanmi gentecuna paimanda ali yachajuchun. Ezequiel 18:4; 1 Timoteo 2:
2. Panda religionhuanga ¿imata pasanga?
Diosta juyanchi nishpapash, nali ruraicunapi chapurijcunataca Diosca na ricunayachinllu (Santiago 4:4). Noepa tiempopi ninanda tamiashca jipami Babilonia llactapi panda religionga tiai callarirca. Chaimadami Bibliapica tucui panda religiongunata ‘Babilonia Jatun Pueblo’ nin. Pandata yachachij, gentecunata llaquichij religiongunataca ñallami Taita Diosca tucuchinga. Apocalipsis 17:
Bibliamanda ali intindichishpami panda religiongunamanda Diosca gentecunata llujchijun. Miqueas 4:
3. Ali shungu gentecunaca ¿imatata rurana can?
Diosmanda yachajungapaj munajcunata, alitalla rurangapaj munajcunataca Diosca alicachinmi. Chaimandami panda religionmanda llujshichun mañan. Gentecuna Diosta ciertopacha juyashpaca nali ruraicunata, panda religiondapash saquingami. Apocalipsis 18:4, liipangui.
Jesús huañushca jipaca, ali shungu gentecunaca Diospa Shimimanda apostolcuna yachachijpica alimi chasquirca. Jehovami chai gentecunataca ayudarca cushilla, ali causachun, imata ruranata yachachunbash. Ñucanchipashmi Jehová Diospa mandashcacunata cazushpa paipa munaitara pactachina canchi. 1 Tesalonicenses 1:
Panda religionda saquishpa, ali religionda catijcunataca Diosca alimi chasquin. Paicunaca Jehovahuanmi amigo tucunga, Jehovata sirvijpurapash alimi llevaringa, para siempre causaitapash ushangami. ¿Chai bendiciongunata charingapaj munapanguichu? Mateo 19:29; 2 Corintios 6:
4. Cushilla, ali causai tiachunga ¿imatata Diosca ruranga?
Panda religionda Jehová tucuchijpimi mundo enteropica cushilla, ali causai tianga. Panda religión ña na pandachijujpimi gentecunaca Diostalla sirvinajunga. Chaica ¿nachu ali villaigu capan? Apocalipsis 18:


text:
Graciela Solis Yanac
Resumen
El presente ensayo trata acerca de la vida de los pobladores del caserío de Chamanayuq Huaraz, la forma de organizarse en las actividades relacionadas con la vida en la chacra, principalmente en lo que se refiere a los trabajos en el sembrío, crianza de animales y la cosecha y, todas las costumbres que van relacionadoscon dichos trabajos. En este caserío claramente se observa la presencia viva de las formas de organizaciones ancestrales para el trabajo, como son: El ayni, la minka y la mita, principalmente en los trabajos de sembrío, crianza de animales y cosecha de los difererntes productos. Del mismo modo existen las diferentes costumbres como: yunta tsullanpaatsiy, matsuy, panqapaq yapya (en el sembrío);umpakuy, pullan pura waatakuy, mitsipukuy (crianza de animales); llamitsinakuy, ushkay, el trueque y otros (en la cosecha)
Rikaatsikuqnin
Yanasantsik Ivan ninqanmi rikaatsimantsik andinu nunapa yachayninta, yarpachakuynintapis, imanawkay kutitsinakuy, yanapanakuy, qaranakuy, kanqanta. Tsaynaw kawakuy nuna pura, llapan imapis kaqkunawan, apukunawanpis. Kaynaw yachayninwan alli rurakur,uryakurmi tarin alli kawayta, mana rahu kaq hirkachaw taykar, ichiklla yakullawan murukur, wakin chakrankunaqa mana yaku tsarinan kaykaptin, tamyallawan murukuykar, ichikllata murukurpis.
Kay urya rikaatsikun imanawpis Chamanayuq markachaw taaraq nunakuna kawayanqantam, chakrankunachaw imanaw uryakuyaqanta, yanasa pura, kasta pura, marka mayii pura imanawpis tukuy ruraykunachawuryayanqankunatam. Itsanqa alli rikaatsikun chakrachaw uryar imakunatapis rurayanqantam, tsaynawmi hina mikuy ayllupakuychaw kaqkunatapis. Tsaypaqmi nawpata Chamanayuqchaw yachaq nunakunata (warmita, ullquta, wamrakuna) tapukurir akrakasqa kaychaw rikaanapaq kaqkuna. Kay qillqa alli kaayinapaq chuskuman rakikashqam, tsaykunam kayan:
Huk kaqmi riqitsikun Chamanayuq marka maychaw kanqanta, nunankuna imanawkawayanqanta, ima shimita rimayanqantapis. Ishkay kaqchawnan rikantsik imanawpis uryakur kawayanqanta, kima kaqnam willamantsik kay markachaw unay nunakunapa yachayninkuna kawanqanta, chusku kaqchawqa rikantsik hina murukuy ayllupakuychaw ruryanqakunatan, pitsqachawnam ushananpaq patsaatsikuykunata rikantsik.
1. Chamanayuq markata riqishun maychaw kanqanta, kawayninta, rimaynintapisChamanayuqqa chakra markam, shumaq hirka pachanchaw takshalla kaykan, Huaraz suyuchaw. Limata aywashqa Santa mayupa kuchunchaw allawkanmanpam, Huaraz plazapita Llaclintu tsakakama (Chamanayuqman tsimpana tsaka) 10 waranqa tatkim tupun. Llanllintu tsakapitaqa chaki naanillapam yaykuntsik. Kaychaw wayikunaqa tikawan, rumiwan tihawan rurashqan, kanran huk ishkay kusinakuna uqshawan qatashqa.Chamanyuqqa kimamanmi rakikan, tsaykuna kayan: Mallallaq, kullunayuq, chamanyuq central. Kay markapam aywantsik shutu markata (kanan Santa Catalina), qaqaranqa: Huamarinwan, Shutuwan, Wantumaywanpis.
Hampikuna wayichawmi kaykan, ayka nunakuna chamanayuq markachaw kayanqan (ichikpis hatunpis)
Kay markachaw kawaq nunakunaqa allí kawayaananpaq tukuytam rurayan wakin kastakunapitaqaullqu kaqkunam karu minakunaman uryapakuq aywayan, wakinkunaqa Huaraztam uryakuq aywayan quyakunapa, ahapanam kutiyan . Warmikunaqa manam maytapis aywayantsu, tsayllachawmi kayan wawankunarta winatsir, huk ishkay ashmakunata (haka, wallpa, kuchi) waatar, hina tukuy laaya mikuykunatam wallka wallka murukuyan: papata, harata, allwita, aawashta, linuta, pushputa, triguta, cebadata, ullukuta, uqata,qiwatapis wakinkunaqa jueves hunaqkunapam chakra qurakunata (ishmuna, akurma, anis, qara mati, shiqya ) ayllupakuriykur ichik wayi qurankunatawan (mihurana, toronjil, kulin) ahurkur Huarazpa apayan rantikuq. Yaku tsarinan kaqchawqa alfalfa qiwatam murukuyan rantikuyaananpaq, tsaywanmi ima pishiqkunatapis rantiyan. Huk mamam nin: “Siñuriita kay qiwam salvasyun, mana qiwa kaptin maypitaraq...


text:
Pachahina
Pachahina icha Planita (grigu simimanta: Πλavήtnς [Planī´tīs], kastilla simipi planeta) intita (icha huk quyllurta) muyupayaq hawa pacha pachankam. Hanaq pachata qhawapayaspanchikqa, planitakunata quyllurpura kaptin puriq quyllur hinata rikunchik. Chayruku puriq quyllur ninchik.
Inti Llika[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pachahinakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pusaq planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiqsi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (Urano)
- Niptun (Neptuno)
Tuna puriq quyllurkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pichqa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):


text:
1Abrahampawan Davidpa mirayninmanta kaq Jesucristopa abuelonkunam kaykuna: 2Abrahanmi karqa Isaacpa taytan, Isaacñataq Jacobpa taytan, Jacobpas karqa Judapawan wawqenkunapa taytanmi. 3Juda sutiyoq runam karqa Farespapiwan Zarapa taytan, mamanñataqmi karqa Tamar. Faresmi karqa Esrompa taytan, Esromñataqmi Arampa taytan. 4Aranmi karqa Aminadabpa taytan, Aminadabñataq Naasonpa taytan, Naasonpas karqa Salmonpa taytanmi. 5Salmonmi karqa Boozpa taytan, Rahabñataqmi karqa maman. Boozmi karqa Obedpa taytan, Rutñataqmi karqa maman. Obedmi karqa Isaipa taytan. 6Isaimi karqa Rey Davidpa taytan, Davidñataqmi karqa Salomonpa taytan, Salomonpa mamanqa karqa wañukuq Uriaspa warminmi. 7Salomonmi karqa Roboampa taytan, Roboamñataq Abiaspa taytan, Abiasñataqmi karqa Asapa taytan. 8Asam karqa Josafatpa taytan, Josafatñataq Jorampa taytan, Joramñataqmi karqa Uziaspa taytan. 9Uziasmi karqa Jotampa taytan, Jotamñataq Acazpa taytan, Acazñataqmi karqa Ezequiaspa taytan. 10Ezequiasmi karqa Manasespa taytan, Manasesñataq Amonpa taytan, Amonñataqmi karqa Josiaspa taytan. 11Josiasmi karqa Jeconiaspapiwan wawqenkunapa taytan Israel runakuna Babiloniaman preso pusasqa kasqanku tiempopi. 12Chay tiempomantañataqmi Jeconias karqa Salatielpa taytan, Salatielñataq Zorobabelpa taytan. 13Zorobabelmi karqa Abiudpa taytan, Abiudñataq Eliaquimpa taytan, Eliaquimñataqmi karqa Azorpa taytan. 14Azormi karqa Sadocpa taytan, Sadocñataq Aquimpa taytan, Aquimñataqmi karqa Eliudpa taytan. 15Eliudmi karqa Eleazarpa taytan, Eleazarñataq Matanpa taytan, Matanñataqmi karqa Jacobpa taytan. 16Mariapa qosan Joseypa taytanmi karqa Jacob, Mariañataqmi karqa Cristowan sutichasqa Jesuspa maman. 17Chaynaqariki Abrahanmanta Davidkama llapallan miraykunaqa karqa chunka tawayoq miraykunam, Davidmanta Israel runakuna Babiloniaman preso pusasqa kasqanku tiempomantañataqmi karqa chunka tawayoq miraykuna, chayna chunka tawayoq miraytaqmi karqa Babiloniaman Israel runakuna preso pusasqa kasqanku tiempomanta Cristo nacenankamapas. 18Jesucristopa nacekusqanqa kaynam karqa: Mariam Joseywan casarakunanpaq rimapayasqaña karqa, manaraq kuska kachkaptinkum Maria wiksayakururqa Chuya Espiritupa atiyninwan. 19Joseymi justo runa kasqanrayku Mariata juicioman churayta mana munarqachu, aswanqa upallallam rakikuruyta munarqa. 20Chaynata piensachkaptinmi mosqoyninpi rikuriykurqa Señorpa angelnin hinaspam nirqa: —Davidpa miraynin Josey, ama manchakuychu Mariawan casarakuyta, payqa wiksayakurun Chuya Espiritupa atiyninwanmi. 21Qari wawatam wachakunqa, paytam sutichanki Jesuswan, paymi runankunata salvanqa huchankumanta. 22Tukuy kaykunam pasakurqa Diosmanta willakuqpa kayna nisqan cumplikunanpaq: 23Doncellam wiksayakuruspan wachakunqa qari wawata. “Emanuel” nispam sutichanqaku chay wawata Kayqa: “Diosmi ñoqanchikwan” ninanmi. 24Puñusqanmanta rikcharispanmi Josey rurarqa angelpa kamachisqanta hina hinaspam Mariawan casarakurqa. 25Ichaqa manam kuskachu puñurqaku wawan wachakunankama, wachakuruptinñam suticharqa Jesuswan.
Copyrighted Material
Learn More


text:
Imataq juch’uy chawpi qhatukunari?
PYME nisqaqa niyta munan: juch’uy, chawpi qhatu kay jinamanta kamachiqa aqllan:
- Aswan juch’uy qhatukuna (microempresas): Ranqaymanta qullqi junt’aynin sapa watamanta kay jina kanman 2.400 UF nisqakamalla kanman.
- Juch’uy qatukuna (pequeñas empresas): Ranqaymanta qullqi junt’aynin sapa watamanta kay jinamanta 2.400 UF nisqamanta 25.000 UF nisqakama sapa watamanta.
- Chawpi qhatukuna (medianas empresas): Ranqaymanta qullqi junt’aynin sapa watamanta kay jina kanman 25.000 UF nisqamanta 100.000 UF nisqa kamalla sapa watamanta.
Yapayninmantawan sumaq llamk’ayninpaq kay jinamanta lakiykusun:
- Aswan juch’uy qhatukuna, (microempresas): Jisq’un llamk’akniyuq yupaychakun.
- Juch’uy qatukuna, (pequeñas empresas): Chunkamanta tawa chunka jisq’unniyuqkama llamk’akniyuq yupaychakunman
- Chawpi qhatukuna, (medianas empresas): Phichqa chunkamanta, pachak ji’q’un chunka jisq’unniyuqkama llamk’akniyuq yupaychakunman nin.
PYME nisqa, kunaqa mana waq llamk’aykunataqa qhatunkumanchu; wasi jallp’akunataqa manami kay wakichisqapi rikukunchu, askha qullqi kuyurichiqpis jinallataq.
Tiyanchu tukuypaqta wasi, juch’uy chawpi qhatukanata sinch’i yanapanapaq?
Kamachi iskay chunka, tawa pachak chunka suqtayuq yupayninpi churan kamayta riq’iytaima juch’uy chawpi qhatukunapaq.
Qullqimanta Ministerio nisqa; jinallataq juk kamayta Qutu Tantakuy Tapuymanta Qhawachiymantawan kay Suyunchiqpi tunpa juch’uy qhatukunapaq; Ministerio nisqaman.
Umallirichispa, qhawarichispa tanqaspa chayaqiyuq kananchikpaq kay PYME niqa kunaman phata suyunchikmanta.
Juk PYME nisqa imannamanta, usphi llamk’ayta qallarinapaq urqunmanri?
Tukuypaqta servicios nisqa kamachisqa usphi ranqhayta qunankupaq municipalidad nisqa ima usphi provisorio nisqallata jaywankuman, juk kutillapi mañaqkunaman,
Mana asqha qullqi kuyurichiktinqa 5.000 UF nisqa pataman usphi provisorio nisqata, watapaq qunanku tiyan mañasqanmanta iskay killa ukhupi.
Juch’uy chawpi qhatukuna yanapayniyuqchu kamachiykuna sanitarias nisqapi?
Ari; yupaychanku tukuy imakunawan sasa thaskiynin kananpaq.
Rimariy mana allin thaskichiktiyki: qhatuyuq runaqa usphiyuq sanitario niqamanta kanan tiyan; manaqa willay sanitario nisqayuq, mana chay raphiyuqchu chayqa payllami raphipi qillqaspa rimarinman chayqa sasayachinman muchunanta.
Muchuyta Pisiyachiy qanchis chunka phichqayuq sapa pachakmanta kaypaqqa kamachikqa sasayachinqa pay rimariqtin kay juchamanta.
Kamachiy usqhayta usphita urqunqpaq: SEREMI de Salud nisqa usphikunata qunan tiyan chhika pachallapi imakunatachus qhatu ranqhaypi mana p’usqunmanchu, nitaq runakunata unquykuchinmanchu.
Kay thaskiyqa kanman raphipi qillqasqata mañaspa usphimanta qullqiwan chayqi junt’ana.
Tiyanchu juch’uy chawpi qhatukunapaq wakin jark’aykuna ranqhawaqkuna pantayninmanta?
Ari, chay jinapiqa kamachik yupaychan mikhunankumanpis jinamanta allin kawsanapaq kamachiy Kamachiqmanta chayqikunaman jark’an rantisqankuman jina jinamanta: paykunallamanta aqllay imakunamanta, chayqiyoq junt’anman llamk’asqanmanta, yuppaychay imaynatachus mink’ata wakichisqamanta. Mana allin kawsayta apaspaqa mana chinpawaqchu SERNAC nisqaman manaqa chiqanmanta Apu policía nisqaman chinpanayki tiyan.
Kanchu yanapaykuna juch’uy chawpi qhatukunapaq solvencia nisqa ch’anpayuq kaptin?
Qhatukunapaq insolvencia nisqapi rikukuptin (niyta munan mana qullqi junt’ay atiqtin kamaykunata kamachikman, mañayta atin asesor qulqimanta insolvencia nisqa, sumaq sinch’i sut’inchananpaq qullqi yupaychay qhatumanta, jinamanta allin puririnanpaq.
Organismos nisqa tukuypaq manaqa paypaqta, jina watiqmanta allin thaskichinanpaq manaqa wisq’aykunanpaqpis.
Pikuna kanman qhawarichik kay insolvencia nisqamanta?
Mayqin runapis kanman, manaqa qutu runapis kallanman, sinch’imanta yanapaqkunami Kanman pikunachus qhawarichik munaptinku chaninchaniqta chinpanankuntiyan Superintendencia de Quiebras nisqaniqta.
Tiyanchu mana chiqanchaypi qhawarichik jina ruwananpaq?
Yawar masikuna mana atinmanchu qhawarichik jina, manataq phichqa wata tukukuypi qhaturikuqkunata qhatu manuqwan.
Jinallamantataq pichus qawarichik jina karqa manuyuq runamanta, mana llamk’ay atinmanchu Síndico de Quiebras nisqa chay kunallapaqtaq.
Imaynamanta yanapanman qhawarichik juk qhatuman insolvencia nisqawanri?
Juk raphi qillqasqata urqunman, willaspa imaynapichus rikukun chay qhatuqa, imakunankuta mana qhichunankupaq raphi qillqasqa p’akiymanta, p’uchukay p’unchay manu junt’aymanta, (juicio tributario).
Mayqin imakunamanta mana kamay junt’aymanta, pacha mana suchunmanchu, kimsa killa kama chaykamataq qhawarichik allinyachispa qullqi yupay qhatumanta tukuchanqa.
Asesor nisqa mañanmanchu junt’ayta llamk’ayninmanta?
Ari, qillqi junt’ayninqa kanqa puraqmanta uyñikuypi manuyuq kaq junt’ananpaq.
Pantaykunapi juch’uy chawpi qhatukuna muchuy sasayay tiyanchu jatun qhatukuna pipuchaypi?
Ari, wakin kunallapi pantaykunapi nikuqtin Código de Trabajo nisqaman. Juk PYME nisqa junt’anman 40 UTM, jatun qhatupaqtaq chayqa 60 UTM niqa jinamnata pantayniyuq kaspa mana sumaq allin jark’asqa kawsayninkumanta llamk’aqkuna chayqa PYME nisqakunamanqa phichqa p’unchayta qunqa sumaq allinta purichinanpaq, wakinkunapiqa pantaq mañanman wakichiyta yachakunapaq tukun llamk’aqkunapaq jinamata muchuy junt’akunman.
Niqta tikrasqa / Traductor:
Aydeé López Cruz, integrante activa y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Académica de la Universidad Arturo Prat.
Niqta tikrasqa / Validadora:
Claudia Quintana Bermúdez, presidenta y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Profesora de educación intercultural bilingüe.
Niqta ñqwirisqa / Locutor:
Aydée López Cruz
Qillqay / Nota: qillqasqa willay kaypi rikhurikqa, Kamachiykunaq puriyninmanta yachananchikpaq. Mana imaraykupis Ley nisqa jinachu, chiqan sut’inchay, nisqakuna, ni kamachiykunamanta yachaqpis junt’anchu.


text:
Diosmanda Gustu Cuintaiguna
Diosmanda gustu cuintaigunaga ¿ima tan? ¿Imaraicuta quirina anchi? Cai folletomi Bibliamanda tapuigunata cutichinga.
¿Imasata cai folletotaga yachangui?
Cai folletoga Bibliamanda cushiyasha yachangahuami yanapanga. Caibiga yachanguimi imasa camba Bibliallaita texto biblicogunata mascanata.
¿Ima gustu cuintaigunata ñucanchiraicu tian?
Ima cuintaigunata Dios charishcata, imaraicu cai cuintaiguna ashca balic ashcata, ima rana ashcatas yachai.
Diosca ¿pitan?
¿Diosca shutita charinzhu? ¿Diosraicu balinchichu?
¿Bibliaibi tiac gustu cuintaigunaga Diosmandachu shamun?
¿Imaraicuta Biblia nishcata quirina anchi?
Jesusca ¿pitan?
Imaraicu Jesus huañushcata, cunan punzhaibi imata raushcata, dihuita pagasha quishpichina ima ashcatahuas yachai.
¿Imatata Diosca Allpata ranga?
Bibliaga yachachinmi Diosca imaraicu Allpata rashcata, ima uras llaquiguna tucuringaraucta, cai Allpahuas caibi causaccunahuas shamuc punzhaibi ima tucungaraucta.
¿Huañushca runagunahuan cuti tupanacunata ushanchichu?
¿Imata tucunchi ñucanchi huañushaga? ¿Ñucanchi llaquishca ailluguna huañucpiga cuti ricunata ushashunzhu?
Diospa Reinoga ¿ima tan?
Diospa Reinoibiga ¿pita mandaun? ¿Imatata rangaraun?
¿Imaraicuta Diosca cunangama turmintugunata mana tucuchishca?
¿Imasata mana ali causaiga callarira? ¿Imaraicuta Diosca cunangama turmintugunataga mana tucuchishca? ¿Imasaibishi llaquigunaga tucuringa?
Aillugunaga ¿imasata cushi causanata ushanaun?
Cushi Dios Jehovami munan, ailluguna cushi causanauchun nisha. Bibliahua ali cuinaigunata carigunaraicu, huarmigunaraicu, churigunaraicu, yayagunaraicus tupai.
¿Imasata yachashun maican religion sirtuta yachachic ashcata?
¿Sirtuta yachachic religionga shuglla chan? Sirtu religionda asirtangahua pichca mandashcagunata yachai.
Biblia mandashcagunaga ¿imasata yanapai tucunchi?
Jesusca ricuchirami imaraicuta minishtinchi yanapaita, ima ishcai balic mandashcaguna Bibliaibi tiashcatahuas.
¿Imasata Diospagma caillayanata ushangui?
Huin mañaigunata Dios uyashcata, imasa Diosta mañana ashcatas yachai. Sallata imasa Diosma caillayanatas yachai.
Biblia nishca shinaga religiongunaga ¿imata tucunga?
Shuc punzhaga mundu intiruibi huin runagunaga tandalla shuglla Diosta adorangaunachu.
¿Imaraicuta Diosca paita sirviccunata shuglla llactata shina tandachin?
Bibliaga ninmi, imaraicu, imasata Jesusta caticcuna shuc muntunlla tucushcauna.
¿Imaraicuta Bibliamanda mas yachasha catina angui?
¿Imasata canga shuccunata yanapanata ushangui? Diospagma caillayashaga ¿imata tucunata ushangui?