text:
‘Diospa kuyakuyninpiyá takyasunchik’
Kay librom yanapasunki Diospa kamachisqanman hina kawsakunaykipaq, yanapasunkitaqmi Diosman sunqu hinalla kanaykipaqpas.
Punta Apaqkunapa cartan
Jehova Diospa llaqtanpi punta apaqkunam kallpanchan Jehova Dios kuyaqkunata Jesus hina Diosman sunqu kanankupaq.
1 KAQ YACHACHIKUY
¿Ima ninanmi Diosta kuyayqa?
Huk rimaypiqa, Bibliam yanapasunki Dios kuyasqaykita qawachinaykipaq.
2 KAQ YACHACHIKUY
¿Imanasqataq allin concienciayoq kananchik?
¿Atichwanchu allin concienciayuq kayta hinaaspa Diospa chiqnisqankunata ruwayta?
3 KAQ YACHACHIKUY
Diospa kuyasqan runakunata kuyasunchik
Ñuqanchikpas Jehova Dios hinam amistadninchikunatam allinta akllananchik.
4 KAQ YACHACHIKUY
¿Imanasqam autoridadkunata kasukuna?
Bibliam niwanchik kimsa asuntokunapi autoridadkunata respetanapaq.
5 KAQ YACHACHIKUY
Imataq kay pachapi kaqkunawan mana chaqrukuyqa
Bibliam niwanchik pichqa asuntokunapi kay pachapi kaqkunawan mana chaqrukunapaq.
6 KAQ YACHACHIKUY
Kusirikunapaq kaqkunata imayna akllakunamanta
Kimsa tapukukunam yanapasunki allinta akllanaykipaq.
7 KAQ YACHACHIKUY
¿Diospa qawasqanman hinachu vidata qawanchik?
Manam runamasinchik wañuchiyllachu
8 KAQ YACHACHIKUY
Chuya runakunatam Diosqa kuyan
Bibliam yanapasunkiman Jehova Diopa qayllampi chuya kanaykipaq.
9 KAQ YACHACHIKUY
‘Amayá huchapakuychikchu’
Waranqantin cristianokunam sapa wata huchapakunku. ¿Imata ruwaspataq chay tuqllamanta librakuwaq?
10 KAQ YACHACHIKUY
Casarakuyqa kuyakuq Diospa regalonmi
¿Imakunam yanapanman casarakuy munaqkunata casado vidankupi kusisqa kawsakunankupaq? Casarasqaña kaptikiqa, ¿imataq yanapasunkiman casado vidayki mana yanqachakunanpaq?
11 KAQ YACHACHIKUY
‘Casado vidaqa respetasqayá kachun’
Suqta tapukuykunapi uyaymanaynikim yanapasunki casado vidaykipi kusisqa kawsakunaykipaq.
12 KAQ YACHACHIKUY
Kallpanchanapaq hinayá rimasunchik
Rimasqanchikkunaqa kallpanchanmanmi utaq llakichinmanmi. Diospa munasqanman hina rimanapaqyá kallpanchakuy.
13 KAQ YACHACHIKUY
Diospa cheqnisqan fiestakunamanta
Wakin costumbrekunam Diota kusichinanmantaqa llakichin.
14 KAQ YACHACHIKUY
Tukuy imapi honrado kaymanta
Manaraq piwanpas honrado kachkaspaykim puntataqa hukraq ruwananyki kachkan.
15 KAQ YACHACHIKUY
‘Llamkayta kusikuywan’ qawasun
Pichqa tapukuykunapi yuyaymanaynikim yanapasunki imapipas llamkanaykipaq allinta tantianaykipaq.
16 KAQ YACHACHIKUY
Cuidakusunyá Diablomanta hinaspa toqllankunamantapas
Satanas atiyniyuq kasqantam reqsikunchik, ichaqa manam manchakunchikchu. ¿Imanasqa?
17 KAQ YACHACHIKUY
“Wiñaychik suma-sumaq iñiynikichikpi”
Kimsa asutokunapi kallpanchakuynikim yanapasunki iñiynikita hinalla wiñachinaykipaq, chaynapi Diospa kuyakuyninpi hinalla takyanaykipaq.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Congregacionmanta qarqochikuqta imayna qawanamanta
¿Karunchakunaykiñachu paykumanta?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Haykapitaq warmiqa umanta tapakunan, hinaspa imanasqa?
Bibliam yanapasunki imanasqa umayki tapakusqaykimanta willakunaykipaq.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Bandera saludaymanta, autoridadta akllanapaq votacionmanta hinaspa llaqtapaq llamkaymanta
¿Ima kamachikuykunam yanapasunkiman kay asuntokunapi concienciayki chuya kananpaq?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Fracciones sanguíneas nisqamanta hinaspa operaspanku doctorkunapa rurasqankumanta
Diosta kasukuspaykiqa sasa unquykunatapas atipawaqmi.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Imaynatam saqenmanku qari kayninwan utaq warmi kayninwan sapallankupi millakuypaq rurasqankuta
¿imaynatam chay mana allin ruwaykuta atipawaq?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Ima nintaq Biblia divorciomanta hinaspa rakinakuymanta?
Diospa nisqanman hina, ¿haykapitaq pipas hukpatay casarakunman?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Iñiqmasinchikkunawan negociopi sasachakuy kaptin allichanamanta
¿Atinmanchu pipas iñiqmasinta juicioman apayta?


c: text/html

text:
Urmamuq yakukuna
Urmamuq yakukuna nisqaqa phuyumanta, wayra pachamanta allpaman urmaykuq yakukunam.
- Para nisqaqa phuyumanta urmaykuq sut'ukunam.
- Rit'i nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku umiñachakunam.
- Chikchi nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku rump'ukunam.
- Sulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa yakuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas yaku sut'u tukukuq.
- Chhulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa chullunkuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas chullunku umiñacha tukukuq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jehovapa testigunkuna, ¿pïkunataj kayä?
Nogakunaga kayä entero Patsacho may chay markakunapitami, chayno kaptimpis manami rakinakushgachu kaykäyä. Imapitapis masga Bibliata escribichej y lapanta kamaj Jehovalatami adorayä. Jesucristuta gatiyänäpajmi kalpachakuyä. Kushishgami kaykäyä cristianukuna nishpa gayayämangampita. Lapäkunami tiempükunata rakiyä Bibliapita y Diospa Gobiernumpita runakunata yachachiyänäpaj. Jehová Diospita y Gobiernumpita wakinkunata wilapäyaptïmi reguiyäman Jehovapa testigunkuna nishpa.
Paginäkunaman yaykuy. Paginanchicho Bibliata lei. Masta yachakuy nogakunapita y creenciäkunapita.


text:
¿Pin Jehová Diospa testigonkuna nisqa religionta qallarichiran?
Orqoy
Kay tiempopi Jehová Diospa testigonkunaqa 1800 watakuna tukuypin qallariran. Estados Unidos nacionpi Pensilvania llaqtapin juj pisi t’aqa runakuna juñukuyta qallariranku Bibliata estudianankupaq. Sutinmi karan: “Biblia Estudiaqkuna”, nisqa. Chaypin paykunaqa religionkunaq yachachisqanta Bibliaq yachachisqanwan tupachiqku. Bibliamanta yachasqankutan librokunapi, revistakunapi qelqaspa runakunaman apaqku. Chay tiempopin Qhawaq. Jehová Diospa gobiernonmantan willashan nisqa revistatapas ruwaranku.
Chay Biblia estudiaqkunawan kuskan Charles Taze Russell juñukuran. Paymi Qhawaq revistata ruwayta qallariran, paytaqmi iñiqkunata yanaparan Bibliamanta yachachikuyta mast’arinankupaq. Chaywanpas manan paychu religionniykutaqa qallarichiran. Rusellpas wakin compañeronkunapas Jesucristoq yachachisqantan jujkunaman yachachiranku, ñaupa tiempopi cristianokunaq ruwasqanta jinataqmi imatapas ruwaranku. Chay tiempopi cristiana religiontaqa Jesusmi qallarichiran, chaymi payllata umalliykuta jina qhawariyku (Colosenses 1:18-20).


text:
Muyuriq pacha amachay
Muyuriq pacha amachay nisqaqa runakunap muyuriq pachanchikta waqlliymanta amachay rurayninchikkunam.
Kay pacha musuqyaptinmi runakuna phawrikankunawan, antawakunawan, q'upankunawan miyuchaspa runap qhali kaynintam waqllirqaptin, huk runakuna chay sasachakuykunatam qhawayta qallirqan. Chaywan muyuriq pacha rikch'arimuymi p'aqarimurqan.
Chay sasachakuykuna musikuypaq, tukuy runa wakipaq miraykuptinmi, mama llaqtakunapas muyuriq pacha amachaypaq kamachikunatam kamachirqan.
Muyuriq pacha amachaypaq ruranakuna kaymi:
- Phawrikakuna ama nisyu miyukunata lluqsichichunchu.
- Huk miyukuna amapuni kachunchu.
- Runakuna ama sapaq antawanchu, ichataq sapsi apakachanawan icha iskaymuyuwan purichun.
- Antawata pusaspaqa, ama nisyuta utqachispa hakimachunchu, ichataq kuska-kuskalla purichun.
- Q'upakunata ama sallqa pachaman wikch'unchu, ichataq q'upata rakispa imaykanankunata musuqmanta llamk'achichun.
- Wasinkunata ama nisyuta q'uñichichunchu, ichataq punkukunata wintanakunata allinta wichq'achun. Wasi pirqakunata wasi qatapas chiriyaymanta amachachun.
- Ama nisyu yakuta mawk'achichunchu, amapuni upyana yakuta mana upyanapaq mawk'achichunchu, yaku kawsay pachap anchata muchusqan kaptinmi.
- Q'upa yakukunata ch'uyachachunku.
- Ama nisyu pinchikillata mawk'achichunchu, ichataq muchusqallatam.
- Pinchikillachanakunapi kutipayaq michakunata (kawsasqamanta micha, inti micha, yaku micha, wayra micha) llamk'achichunku.


text:
La Rioja llaqta
La Rioja llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. La Rioja wamani uma llaqtap. La Riojapiqa 161 183 runakunam kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
La Rioja llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: La Rioja llaqta.
- La Rioja Munisipyu


text:
Samora Machel
Samora Moisés Machel sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Xilembena llaqtapi - 19 ñiqin kantaray killapi 1986 watapi wañusqa Mbuzini llaqtapi) huk Musambik mama llaqtap awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Sorita Tchaicomo, Josina Mutemba, Graça Simbine.
Churinkuna: Joscelina (1958), Idelson (1959) wan Olívia (1961) / Josina (1976) wan Malengane (1978).
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Samora Machel.


text:
Botafogo FR
Botafogo FR' (Botafogo de Futebol e Regatas), icha Botafogo, nisqaqa huk Brasilniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1904 watapi Rio de Janeiro llaqtapi.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Conmebol Kupa (1): 1993
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Botafogo FR.
- Uficial web site (kastilla simi)


text:
PHISHQA YACHAQANA
Michejniykichejman kutiripuychej
Ichá qanpis kay folletopi parlarqanchej chay jina llakiykunapi rikukushanki. Jina kajtenqa kayta yuyarikuy, unay tiempomantapacha Diospa kamachisnin ajina llakiykunapi rikukorqanku, Jehovataj paykunata yanaparqa, qantapis yanapallasonqataj.
Jehovaqa payman kutipunaykipaj yanapasonqa
JEHOVAQA payman kutipunaykipaj yanapasonqa. Qantaj paywan yanapachikuy llakiykunasniykita atipanaykipaj, ama phiñakunaykipaj, mana sonqo pʼakisqa kanaykipaj, nitaj sonqoyki juchachasunanpaj. Chaytaj yanapasonqa hermanoswan khuska Jehovata yupaychanaykipaj. Ajinamantataj ñaupa tiempomanta cristianos jina ruwanki. Paykunaman apóstol Pedro nerqa: “Ñawpajtaqa chinkasqa ovejas jina karqankichej; kunantajrí kutiripunkichejña [Michejniykichejman]”, nispa (1 Pedro 2:25).
Jehovaman watejmanta qayllaykuyta atisqaykeqa ni imawan kikinchakunchu. Imaraykuchus chayta ruwaspaqa Jehovata kusichinki (Proverbios 27:11). Yachanki jinataj, ruwasqasninchejwan Diosta kusichiyta chayri llakichiyta atinchej. Jinapis Jehovaqa mana munanchu tanqasqa jinalla payta munakunanchejta, sirvinanchejta ima (Deuteronomio 30:19, 20). Uj yachayniyoj runa nerqa: “Mana pipis tanqawasunmanchu pitapis munakunapajqa. Chayqa sapa ujmantaña”, nispa. Jehovata munakusqanchejrayku sirvinchej chayqa, tukuy sonqo chayta ruwanchej. Jehovataj chayta ruwasqanchejmanta kusikun. Imaraykuchus noqanchej cheqa sonqo kasqanchejqa, paypaj uj sumaj regalo jina. Ni imapis kusichiwasunmanchu Diosta yupaychay jinaqa (Hechos 20:35; Apocalipsis 4:11).
Chantapis Diospa llajtanman kutimuspaqa, watejmanta imatachus cheqa yachachiykunamanta necesitasqaykita yachakunki (Mateo 5:3). Sutʼincharinapaj, ashkha runas tapukunku imapajchus kausasqanchejta, waj tapuykunata ima, nitaj yachankuchu kutichiykunasninta. Jehovaqa paymanta yachakunanchejpaj jina ruwawarqanchej, yachantaj payta sirvispalla kusisqa kausakunanchejta. Chayrayku Jehovata munakusqaykirayku yupaychayqa, maytapuni kusichisonqa (Salmo 63:1-5).
Jehovaqa munan llajtanman kutinpunaykita. Chaytataj kay folletonejta rikuchisunki. Kay folletotaqa Diosmanta yanapata mañakuytawan tukuy sonqo wakicherqayku. Chaymantataj qotuchakuyniykimanta uj anciano chayrí waj hermano qanman jaywarisorqa, qantaj kay folletota leenaykita nerqanki. Kay leesqaykitaj ichapis sonqoykiman chayashan. Tukuy chaytaj rikuchin Jehová qanmanta mana qonqakapusqanta, paymantaj kutipunaykita munasqanta (Juan 6:44).
Jehová chinkasqa ovejasninmanta mana qonqakapusqanqa, mayta sonqochawayku. Hermananchej Donna sutiyojtaj chayta yachakorqa, pay nin: “Pisimanta pisi Diosmanta karunchakorqani, jinapis imatachus Salmo 139:23, 24 nisqanpi tʼukurillajpuni kani, chaypi nin: ‘Diosníy, allinta sonqoyta qhawaykuy; rejsiy sonqoyta, tukuy yuyasqaytataj allinta yachaway. Qhaway, sajra ñantachus purishani manachus, chayta, chantá wiñay ñanta pusaway’, nispa. Supaypa sajra pachanqa mana noqapajchu karqa, nitaj jaykʼajpis chaypi kusisqachu karqani. Imajtinchus yacharqani Diospa llajtanmanta kasqayta. Reparakorqanitaj Jehovaqa ni jaykʼaj saqerpariwasqanta, llajtanmantaj kutipunay kasqanta. Maytapuni kusikuni Diospa llajtanman kutinpusqaymanta”, nispa.
“Reparakorqanitaj Jehovaqa ni jaykʼaj saqerpariwasqanta, llajtanmantaj kutipunay kasqanta”
Jehovamanta mañakuyku watejmanta payta kusiywan yupaychanaykipaj (Nehemías 8:10). Paypa llajtanman kutinpuspaqa, ni jaykʼaj pesachikunkichu.


text:
Tantacunas Jehóvap testigusninmanta
Yáchay tantacunasniycumanta. Máscay suj tantacuna ckaylla maymanta ckam causanqui.
Tantacunasniycu, ¿imaina ’ruacuncu?
Jehóvap testigusnin íshcay cutis sapa semana adoráypaj tantanacuncu (Hebreos 10:24, 25). Cá tantacunaspi, ima túcuy persunáspaj cancu, Bibliamanta yachachicuaycu, imainapas yachachinasnin causayniycupi ckaachiyta atiycu.
Yaca túcuy tantacunasniycupi, picunas tían participayta atincu, quiquin suj escuelapi ina. Tantacunas ckallarincu y puchucancu suj canciunuan y suj oraciunuan.
Mana suj Jehóvap testigusnin canayqui tían tantacunasniycuman amunayquípaj. Túcuy amunancuta munaycu. Túcuy persunáspaj cancu y mana ckoshcketa mañacun.
ASTAAN INFORMACIONCKA
¿Imaina tantacunasniycu ’ruacuncu?
¿Munanquiman yachayta imaina tantacunasniycu ’ruacuncu? Sorprendecunqui ckaas imaina alli yachachinasta Bibliamanta chasquiycu.


text:
Ch'uya Ispiritu
'Ch'uya Ispiritu (Chuya Espiritu),[1] Ch'uya Ahayu (Ch'uwa Ajayu)[2] icha Santu Ispiritu (Santo Espiritu,[3] grigu simipi: ΆYιov Πveύua [Ágion Pneúma], latin simipi: Spiritus Sanctus, kastilla simipi: Espíritu Santo) nisqaqa kristiyanu iñiypi iñiq runakunata pusaq Dyuspa ispiritunmi, Kimsantin Dyuspa huk rikch'aynin (uπόσtaσις [ypóstasis]) kaspa. Maypis Hutsannaq hayni ( Ankash qalluchaw). Ispiritu santu niyan kuurakuna.
Dyuspa Simin Qillqa Ch'uya Ispiritumanta kaykunatam willawanchik:
Jesus bawtisasqa kaptin, Yaya Dyus Ch'uya Ispirituta urpita hina Churinman kacharqan (Lukas 3:22 ).
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Qosqo qheswa simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'uya Ispiritu.


text:
Lección 12
¿Imasata Diospagma caillayanata ushangui?
1. ¿Diosca huin mañaigunatachu uyan?
Diosca jatun ushaita charishahuas, tucui sami runagunatami nin, mañaigunata rasha ñucahuagma caillayaichi nisha (1 Juan 5:14). Chasna nishaga mana ninzhu, huin mañaigunata uyanillami nisha. Diospa Shimiga ninmi, cariguna paihua huarmita mana alita llaquiucpiga Diosca mana chi carigunahua mañaita uyangachu nisha (1 Pedro 3:7). Israelitaguna cuti cuti mana alita racpiga, Diosca paiguna mañaitaga mana uyac chara. Chasna acpihuas, runaguna juchaibi urmashca huasha, shungüibi llaquirisha Diosta mañacpiga paiga uyanmi. Isaías 1:15, NM; Hechos 3:19, leingui.
2. ¿Imasata Diostaga mañana anchi?
Jehovata mañashaga pai ñucanchi Dios ashcatami ricuchinchi. Chasna ashaga, Jehová Diosllatami mañana anchi. Jehovallami ñucanchita rashcamanda sirtu Dios an (Mateo 4:10; 6:9-13). Chimandahuas, juchayuc ashcamandami, Jesucristohua shutibi mañana anchi. Paimi ñucanchi juchamanda huañura (Juan 14:6). Jehovaga mana munanzhu yuyaimandalla chillatata chillatata mañanauchun nisha. Paiga munanmi, ñucanchi shungu ucumanda yuyaigunahuan paita cuintanauchun nisha. Mateo 6:7; Filipenses 4:6, 7, leingui.
Yaya Diosca ñucanchi chunlla mañashcagunatahuas uyanmi (1 Samuel 1:12, 13, NM). Paiga munanmi tucui uras paita mañanauchun nisha. Tutamanda liccharisha, puñungahua risha, micungarausha, llaquigunata charishahuas Diosta mañana anchi. 1 Pedro 5:7; Mateo 15:36, leingui.
3. Jesusta caticcunahuan tandarinaga ¿imasata yanapai tucunchi?
Diosta mana quiric runaguna chaupibimi causanchi. Chigunaga, Diosmi cai Allpama cushi causaita apamunga nishcata uyashahuas asishami uyanaun (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chiga ñucanchi Jehovahuagma caillayangahua sinzhiyaushcatas saquichi tucushunmi. Chiraicumi Jesusta caticcunahuan sinzhiyanacungahua tandanacuna anchi. Paigunahuas ñucanchi sinzhiyachinauchun nishami minishtinaun. Hebreos 10:24, 25, leingui.
Diosta llaquic runagunahuan tandarishami Diospa mayambi auc shina sintirishun. Testigo de Jehovagunahua tandarina huasima rishaga, paiguna sinzhi quirishcata ricushami ñucanchihuas sinzhiyashun. Romanos 1:11, 12, leingui.
4. ¿Imasata canga Diospagma caillayanata ushangui?
Biblia nishcata shungumanda yuyarishami Diospagma caillayangui. Paiba cunaigunaibi, rashcagunaibi, rasha nishcagunaibihuas yuyarina mangui. Chibi yuyarisha, Diosta mañashaga, pai llaquic ashcata, tucuita yachac ashcatami intindingui. 1 Timoteo 4:15, 16, leingui.
Diosta sinzhita quirishallami paihuagma caillayanata ushangui. Quirinaga shuc mallqui shina man. Causasha catingahuaga cuti cuti yacuta minishtinmi. Chasnallatami ñucanchihuas Diosta quirisha catingahuaga cuti cuti, imaraicuta chita quirini nisha yuyarina anchi. Mateo 4:4; Hebreos 11:1, 6, leingui.
5. Jehovahuagma caillayashaga ¿ima ali causaitata charishun?
Jehovaga paita llaquiccunatami cuiran. Diosca mana saquingachu ñucanchi huiñai causaita, paita quirinatas chingachinauchun nisha (Salmo 91:1, 2, 7-10, NM). Diosca yachachi tucunchimi, ama yapacta ungusha, cushi causanauchun nisha. Astahuambas Diosca alita causangahuami yachachin. Salmo 73:27, 28, NM; Santiago 4:4, 8, leingui.
MÁS INFORMACIÓN
GRATIS BIBLIAMANDA YACHANGAHUA CALLARINGUI
Video Clip: ¿Imaraicuta Bibliata estudiana angui?
Bibliaga mundu intiruibi ashca runagunata yanapaun, causaibi minishtishca tapuigunata yachangahua. ¿Munanguichu candahuas yanapachun nisha?


text:
Charles Darwin
Charles Robert Darwin (12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarikamurqa Shrewsbury llaqtapi, Inlatirra mama llaqtapi; 19 ñiqin ayriway killapi 1882 watapitaq wañurqa), Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq kawsay yachaqsi karqan. Kawsaqkunap rikch'aqyayninmi llamk'aynin karqa, payqa rikch'aqyay (evolution) imakay rikch'aqkunamanta parlarqa hinataq imaynatachus kawsay pisipisimanta puriyninmanta sallqa akllay (natural selection).
Runamantataq nirqan, runaqa k'usillumantam tukurqan, nispa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay yachaqpa pachantinpi puriynin icha Beagle nisqap puriynin (1839, The Voyage of the Beagle)
- Rikch'aqkunap qallarisqan (1859, On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life)
- Runap qallarisqan, yuqumanta wachariq akllay (1871, The Descent of Man and Selection in Relation to Sex)
- Kikinpa kawsay qillqasqan
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Charles Darwin.


text:
Paul Dirac
Paul Adrien Maurice Dirac sutiyuq runaqa (8 ñiqin chakra yapuy killapi 1902 watapi paqarisqa Bristol llaqtapi - 20 ñiqin kantaray killapi 1984 watapi wañusqa Tallahassee llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Dirac, Mama: .
Ñawpa warmi: Magrit Wigner.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Florida Yachay Sunturnin
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Max Planck Medal 1933.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul Dirac.


text:
François Hollande
François Gérard Georges Hollande sutiyuq runaqa (12 ñiqin chakra yapuy killapi 1954 watapi paqarisqa Rouen llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikupas. 2012 watamanta Ransiyap umalliqninmi kachkan.
1997 watamanta 2008 watakama Ransis Susyalista Partidup umalliqninmi karqan. 2012 watapitaq akllanakuypi akllasqa kaspa Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan.
1988 watamanta 1993 watakama, huk kuti 1997 watamanta kunankama Correze k'itip diputawninmi. Hinallataqmi 1997 watapi Ransis Susyalista Partidup hatun pusaqninmi tukurqan. 2008 watapi chay karguta saqirqaptin, Martine Aubrymi partidup umalliqninmi tukurqan. 2011 watapi partidu runakuna payta akllakurqan 2012 watapi akllanakuykunapi Ransiyap hatun umalliqnin tukunanpaq. Chaywan 2012 watapi akllanakuykunapaq lluq'i nisqap hatun pusaqninmi tukurqan, paña nisqap hatun pusaqnintaq Nicolas Sarkozymi karqan, 2007 watamantaña kaq Ransiyap hatun umalliqinmi. Huk partidukunap pusaqninkunapas hatun umalliqman tukunatam munarqan: sinchi lluq'i nisqamanta Jean-Luc Mélenchon, sinchi paña nisqamanta Marine Le Pen, chawpi nisqamanta François Bayrou.
15 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi p'unchawmanta huk pusaqkunamanta yalliq akllaykunata tantachiptinkum, François Hollande Ransiya mamallaqtap hatun umalliqninman tukurqan. Hollandeqa Jean-Marc Ayrault sutiyuq masinta uma kamayuqman tukunanpaq akllarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: François Hollande.


text:
11 kaj yachachikuy
¿Yanapämanchiku Bibliapa tantiachikuyninkuna?
1. ¿Imanirtaj pushamänata necesitanchi?
Kamakoj Taytanchi Jehovaga lapanchipitapis masmi yachan. Jina kuyamarninchi y noganchipaj yarpachakurmi kamamashkanchi Pay pushamänapaj (Jeremías 10:23). Imanömi pishi wamrakuna taytan yachachinanta necesitayan, chaynölami runakunapis Dios diriginanta necesitayan (Isaías 48:17, 18). Bibliapa tantiachikuyninkunaga Diosninchipa jatun regalunmi.
Jehovapa leyninkuna y tantiachikuyninkunaga yachachimanchi kushishga kawanapaj y bendiciunkunata imano chaskinapajmi. Kamamashkanchi kaptinmi ganas ganasla wiyakunanchi.
2. ¿Imataj Bibliapa tantiachikuyninga?
Bibliapa tantiachikuyninkunaga alapa importantimi imata ruranapaj decidinganchichu. Pero leykuna kajga juk mandamientunömi nimanchi imata ruranapaj kajta (Deuteronomio 22:8). Bibliapa tantiachikuynin nishganno imatapis ruranapajga alirajmi yarpachakunanchi (Proverbios 2:10-12). Kayman pensarishun: kawayga Diosninchipa regalunmi. Kayta musyaymi yanapämanchi trabajunchicho, wasinchicho, y viajanganchi hora cuidakunanchipaj.
3. ¿Maygan ishkay tantiachikuytaj más importante kayan?
Jesusmi yachachikurgan kay ishkampita: juknin kajga yachachikun Diosninchita reguinapaj, lapan shongunchiwan kuyanapaj y sirvinapaj kawanganchitami. Kaytami yarpänanchi imata ruranapaj decidinganchicho (Proverbios 3:6). Kay tantiachikuyta wiyakojkunaga Diospa amigunmi kayanga y rasumpa kushikuyta y imaykamayajpis kawaytami tariyanga.
Ishkay kajnami yanapämanchi runa masinchiwan ali goyänapaj (1 Corintios 13:4-7). Kawayninchicho chayta rurarmi, Diosninchi runakunata tratanganno, noganchipis tratashun.
4. ¿Imanötaj tantiachikuykuna yanapämanchi?
Kuyanakur familiacho kushishga kawanapajmi yanapakun (Colosenses 3:12-14). Jina chay tantiachikuyga yanapakunmi casadukuna mana rakikaypa imaykamapis kawakuyänampaj.
Bibliapa tantiachikuyninkunaga yanapämanchi guellay y wakin cosaskunacho y yarpachakuyninchikunachömi. Trabajukunachöga ashiyan honrado y cumplido arukojkunatami (Proverbios 10:4, 26; Hebreos 13:18). Jina Diosninchipa Palabranga yachachimanchimi necesitanganchilawan kushishga kawanapaj y Dioswan amigo kayninchi imapitapis más importante kanampaj.
Jinamampis, Bibliapa tantiachikuyninga yanapämanchimi borracho mana kanapaj, chaynöpa kawayninchita peligruman mana churanapaj y sano kawakunapaj (Proverbios 14:30; 22:24, 25; 23:20). Chaynö kaptimpis, Jehovaga permitimanchimi ichik ichiklata upunanchitaga (Salmo 104:15; 1 Corintios 6:10). Tantiachikuykunaga alapami yanapämanchi portakuyninchita y yarpayninchita cuidanapaj (Salmo 119:97-100). Pero cristianukunaga manami kikinchilaman yarparlachu chayta ruranchi, sinoga Taytanchi Jehovata respetar y kushichiyta munarmi.
MASLATA ASHINAYKIPAJ
Bibliapita yachakunaykipaj mañakuy
Imay hora imay junaj Bibliapita yachakunaykipaj mañakuy.


text:
Willakuy
Willakuy icha Kwintu nisqaqa huk rimasqallam simi kapchiypa rikch'aqnin. Willaqqa hayk'appas pay kaspa, ñawpa pachapim willaykun, qhichwa simipitaq hayk'ap hinapas kasqa pacha nisqapim.
Qhichwa simi kapchiypiqa achka ñawpa pachamanta willakuq kwintukunatam riqsinchik. Kay pachaqa wamaqyachkaptinmi, sumaq willakuykunata qunqachkaptinmi, sinchi-sinchita qillqananmi tiyan.
Kay samiqniyuqmi qhichwa simipi willakuykuna:
- Nak'aq (Pishtaq): indihina runakunata sipiq millay ispañul, misti runa;
- Achkay: wawakunata sipiq millay warmi;
- Inkarri: Inka Qhapaq;
- Wiraquchapampa (Q'iru llaqtapi willakuykuna): urqu apukunap ispañulkunata atipayninmanta;
- hukkunapas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Willakuykuna: Chay p'anqapiqa yachay wasipaq liwrukunapi willakuykunam qhawachikun.


text:
22 KAQ YACHATSIKÏ
Mana mantsashpa apostolkuna yachatsikuyan
Mëläya qatikachëkäyaptimpis cristiänokuna más ras mirayan
JESUS ciëlota kutikunqampita chunka junaq pasarinqanchömi, 33 wata Jerusalenchö Pentecostes fiestapaq juk wayichö Jesuspa 120 qateqninkuna ëllukäyarqan. Tsëchö këkäyaptinnam illaqpita wiyëkuyarqan imëka shukukï vientonö waqaqta, y discïpulokunaqa imëpis mana parlayanqan idiömachömi parlar qallëkuyarqan. ¿Imataq pasakïkarqan? Diosmi santo espïritunta ramarqan.
Tsë markamanqa më tsë nacionkunapitam fiestaman ëwayashqa kayarqan. Nunakunaqa alläpam mantsakäyarqan Jesuspa qateqninkuna idiömankunachö parlapäyaptin. Tsë pasakïkanqanta entiendeyänampaqmi profeta Joel willakunqanta Pedru yarpätsikurqan, santo espïritunta Dios ramanampaq y tukï yachëninkuna qonampaq kaqta (Joel 2:28, 29). Tsë milägrokunam rikätsikurqan punta cristiänokunata Dios bendecinqanta y israelïtakunataqa manana bendecinqanta. Tsëmi, tsëpita patsë Diosta sirwita munaqkunaqa cristiänoraq tikrayänan karqan.
Pero Cristuta chikeqkunaqa, qateqninkunatanam qatikachar qallëkuyarqan. Juk kutim wakinta carcelman llawiriyarqan, pero juk angelmi paqaspa jorqarirqan y yachatsikur siguiyänampaq nirqan. Patsa waräriptinnam temploman yëkurir Jesuspaq parlar qallëkuyarqan. Y religiösokunaqa piñakurninmi manana yachatsikuyänampaq mandayarqan. Pero apostolkunaqa mana mantsakushpam kënö contestayarqan: “Nunacunata cäsuyanqäpitaqa, presisanmi puntata Diosta cäsucuyänä” (Hechos 5:28, 29).
Pero chikeqninkunaqa tukïta rurarmi qatikachäyarqan. Wakin judïokunaqa Jesuspa discïpulon Estëbantapis Diospa contranmi parlan nishpam tumpayarqan, y rumiwan qompëpa o saqmaypam wanutsiyarqan. Y tsënö wanutsiyanqantaqa, cristiänokunata chikeq Tarsupita Saulu jövenpis rikarëkarqanmi. Tsëpitanam Sauluqa ëwarqan Damasco markachö cristiänokunata carcelman llawitsinampaq. Pero nänipa ëwëkaptinnam juk aktsi yurirkur wiskuyäratsirqan y ciëlopita kënö nimoqta wiyarqan: “Saulu, Saulu, ¿imanirtaq jipatsimar, allqutsamanqui?”. Pï kanqantapis mana musyarnam kënö tapurqan: “¿Pitaq canqui, Teyta?”. Y parlëkämoqnam kënö nirqan: “Jesusmi noqaqa cä” (Hechos 9:3-5).
Kima junaq pasariptinnam, wiskuyënimpita Saulu kachakänampaq Jesus Ananïasta mandarqan. Sauluqa bautizakurirmi yachatsikur qallëkurqan. Tsëpita tiempowanqa apóstol Pablu nirnam reqiyarqan, më tsëchömi mana jaqita yachatsikurqan.
Yachatsikur qallarninllaqa, Jesuspa discïpulonkuna judïokunata y samaritänokunallatam Diospa Gobiernompita yachatsiyaq. Pero juk kutinam juk ángel romano soldädokunapa mandaqnin Corneliuta yuripurqan, peqa rasumpa kaq Diosmanmi creikoq, tsëmi apóstol Pëdruta qayatsinampaq ángel nirqan. Y wakin discïpulokunawan Pedru chärirnam, kë soldädota y wayinchö llapan kaqkunata Diospita parlaparqan. Apóstol parlapëkaptinnam tsëraq yachakïkaqkunaqa santo espïrituta chaskiyarqan, y Jesuspa jutinchö bautizakuyänampaq Pedru mandarqan. Tsëpita patsëmi, llapan nunakuna më nacionpita karpis mana wanushpa kawakïta chaskita puëdeyaq. Awmi, Diospa alli willakïnintaqa jinantin Patsachömi yachatsikuyänan karqan.
(Hechos 1:1–


text:
TAPANMANTA | ¿DIOSTA NECESITANCHEJCHU?
¿Imaraykutaj Diosta necesitanchej?
Llakisqa kajkunata yanapaj doctoresqa, kusisqa kausanapaj mana mikhuyllatachu, nitaj ropallatachu necesitasqanchejta ninku. Chayraykuchá runasqa jatunpaj qhawasqa imasta ruwayta munanku. Wakenqa makisninkuwan kʼacha imasta ruwanku; takiyta, tocayta yachakunku; animalitosta, plantasta ima estudianku. Jinapis ni chaykunata ruwaspapis, sonqo juntʼasqachu kanku.
Diosqa kunantaj, wiñaypajtaj kusisqa kausananchejta munan
Bibliata leejkunaqa, sonqo juntʼasqa kanapaj Diosta necesitasqanchejta yachanchej. Génesis libroj ñaupaj capitulosnin, ñaupa qhariwarmita Dios ruwasqanta nin. Paykunawantaj amigosninwan jina parlasqanta (Génesis 3:8-10). Runaqa Diosta kausayninpi necesitan, nitaj sapallanmanta kausananpajchu ruwasqa kashan. Bibliaqa kutin kutita chaymanta parlan.
Jesús uj kuti nerqa: “May cusiskas cancu sonkoncupi Diosmanta pisiskas caskancuta khawacojcunaka”, nispa (Mateo 5:3, Dios Parlapawanchej). Chay nisqanqa, kusisqa kausanapaj Diosta necesitasqanchejta rikuchin. ¿Imatá chaypaj ruwasunman? Jesusllataj nerqa: “Mana tʼantallawanchu runaqa kawsanqa; astawanqa, Diospa siminmanta tukuy llojsimoj palabraswan kawsanqa”, nispa (Mateo 4:4). Arí, Diospa nisqasnillan, nisunman yuyaychaynin, kamachiykunasnin ima, kusisqa kanapaj yanapawasunman. Ima kinsa imaspichus yanapawasqanchejta qhawarina.
Yuyaychanata necesitanchej
Kay tiempopeqa tukuy imapaj yuyaychajkuna tiyan: Wajkunawan allinta kausakunapaj, munakunapaj, familiapaj, chʼampaykunata allinchanapaj, kusisqa kausanapaj, imapajchus kausasqanchejta yachanapaj ima. Chaywanpis Ruwawajninchej kasqanrayku, Jehová Dioslla sumajta yuyaychayta atiwasunman.
Sutʼincharinapaj, teleta chayri foto orqhonata rantikojtiyki, chaywan khuskata uj libritotawan vendesunku. Mayqentachus ruwajkuna, allinta apaykachayta yachanaykipaj wakichinku. Bibliaqa chay librito jina. Chaytataj “Ruwawajninchej” allinta kausanapaj qowanchej. Chay “libroqa”, imapajchus Dios “ruwawasqanchejta” sutʼinchan, imaynatachus kusisqa kausanatapis.
Jaywasusqanku libritopeqa, allinta apaykachanaykipaj imatachus ruwanaykita nisunku. Ajinallatataj Bibliaqa, imaynatachus allinta kausananchejta willawanchej. Ichapis chay foto orqhonata apaykachanaykipaj, waj runawan yachachichikuwaj. Chaywanpis mana freganaykipaj, allinta apaykachanaykipajtaj, ¿manachu aswan allin kanman chay libroj nisqanta ruwanayki?
“Noqamin Señorniyki [Jehová] Dios kani; noqa yachachiyki imachus qampaj allin kasqanta. Noqa may ñantachus purinaykita rikuchiyki. Kamachisusqaytachus kasuwankiman karqa chayqa, allin kawsayniykeqa mayu jina kanman karqa, cheqan kayniykitaj mama qochaj yaku oqharikusqasnin jina kanman karqa.” (Isaías 48:17, 18)
Jehovaqa yuyaychaykunata, kamachiykunata ima qowanchej. Chaywanpis kasukunanchejpaj, mana tanqawanchejchu. Astawanpis munakuwasqanchejrayku, yanapanawanchejraykutaj niwanchej: “Noqamin Señorniyki Tata Dios kani; noqa yachachiyki imachus qampaj allin kasqanta. Noqa may ñantachus purinaykita rikuchiyki. Kamachisusqaytachus kasuwankiman karqa chayqa, allin kawsayniykeqa mayu jina kanman karqa, cheqan kayniykitaj mama qochaj yaku oqharikusqasnin jina kanman karqa”, nispa (Isaías 48:17, 18). Rikunchej jina, Diospa nisqanta kasukojtinchejqa allinta kausasun. Arí, kusisqa kanapajqa Diosta necesitanchej.
Llakiykuna tukukunanta necesitanchej
Wakin runasqa, mana Dioswan allillanta kausasqankuta ninku. Wakintaj mana Paypi creellankupischu. Ninkutaj: “Dios kanman chayqa, nichá kausay kay jina llakiy kanmanchu”, nispa. Chaynejta tapukunku: “¿Imaraykutaj kʼacha runasmanpuni imapis chayan? ¿Ima juchayojtaj chay chhika wawitas kanku onqosqetas nacekunankupaj? ¿Imaraykutaj kausay kay jina llakiyri?”, nispa. Jinata tapukunaqa mana juchachu. Kutichiykunata yachaytaj, mayta yanapawasunman. Chayrayku Diosta tumpanamantaqa, imatachus Palabranpi sutʼinchasqanta qhawarina.
Génesis libroj ñaupaj capitulosnin nisqanman jina, Satanasqa uj katarinejta ñaupaj qhariwarmita juchallicherqa. Diosqa paykunaman kamacherqa: “Allin kajta mana allin kajta yachanamanta sachʼaj poqoynillanta amapuni mikhunki[chej]chu”, nispa. Chaywanpis Satanasqa, uj katarinejta Evaman nerqa: “Mana wañunkichejchu. Dios allinta yachan, chay sachʼaj poqoyninta mikhuspa, sumaj yachayniyojman tukunaykichejta. Ajinamanta chaywan qankunaqa Dios jina kankichej, yachankichejtaj imachus allin kajta, mana allin kajtapis”, nispa (Génesis 2:16, 17; 3:4, 5).
Chayta nispa, Satanasqa waj parlaypi nisharqa: “Diosqa llulla, nitaj allin kamachejchu. Runasqa noqata kasuwaspa aswan allinta kausankuman”, nispa. ¿Imaynatá chay nisqan cheqachus manachus kasqanta yachakunman karqa? Jehovaqa chaypaj tiempo pasananta saqerqa. Jinamanta Satanás, payman ujchakojkunapis, runas Diosta mana necesitasqankuta rikuchiyta atinankupaj.
Imatá niwaj. ¿Mana Diosllawan allinta kausayta atisunmanchu? ¿Runa sapallanmanta kamachikuyta atinmanchu? Kaykunapi tʼukuriy: Ñakʼariy, mana cheqan ruwaykuna, onqoykuna, wañuy, suwas, millay kausay, guerras, ashkha runasta layankurayku wañuchisqanku ima. Chaykunanejta may unaytaña ñakʼarinchej. Arí, runaqa mayta kallpachakuspapis, mana Dioswanqa nipuni allinta kausayta atinmanchu. Chayrayku Bibliaqa, ñakʼariykunamanta mana Diostachu juchachan. Astawanpis jinata sutʼinchan: “Runaqa runa masinta chakisnin uraman churan paypa mana allinnillampaj”, nispa (Eclesiastés 8:9).
Rikunchej jina, tapukusqanchejman kutichinapaj, llakiykuna tukukunanpaj ima, Diospa yanapayninta necesitanchej. ¿Imatá Pay ruwanqa?
Diospa yanapayninta necesitanchej
Runaqa mana onqonanpaj, mana viejoyananpaj, nitaj wañunanpaj, unaymantapachaña tukuy imata ruwan. Wakenqa imaymana jampista ujyanku, ejerciciosta ruwanku, yatirisman rinku, yachayniyoj runas imallatapis orqhonankuta suyanku. Chaywanpis ni imata tarinkuchu. Ashkha tiempota, qolqeta, kallpata ima churajtinkupis, ruwasqankoqa qhasillapaj.
Diosqa runas kusisqa kausanankuta munan. Chay yuyaywan runata ruwarqa, munaynintaj mana tijrakunchu (Génesis 1:27, 28; Isaías 45:18). Jehová Diospa nisqanqa juntʼakonqapuni (Isaías 55:10, 11). Bibliaqa, Jallpʼata uj kʼacha huertaman jina tukuchinanta nin. Imaynatachus qallariypi ñaupa tatasninchejman jaywarqa ajinaman. Biblia Apocalipsis 21:4 versiculopi nisqanman jina, Diosqa “tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa manaña kanqachu”. ¿Imatá Dios munayninta juntʼananpaj ruwanqa? ¿Imaynatá chay bendicionesta japʼisunman?
Diospa Wawan Jesucristoqa, discipulosninman Tatanpa munaynin juntʼakunanta mañakunankuta yachacherqa. May chhika runas, chay mañakuyta padrenuestro sutiwan rejsinku. Ajinatataj qallarin: “Janaj pachapi kashaj Tatayku, sutiyki jatunchasqa kachun. Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:9, 10). Rikunchej jina, Jehovaqa runaj gobiernon ruwasqanta Reinonnejta chinkachenqa. Chaynejllatataj kay Jallpʼapi allin kausayta sayarichenqa (Daniel 2:44; 2 Pedro 3:13). * ¿Imatá chaypi kausanapaj ruwasunman?
Jesucristo nerqa: “Kaymin chay wiñay kawsayqa: Qan kʼata cheqa Diosta rejsisunanku, kachamusqayki Jesucristotapis”, nispa (Juan 17:3). Jehová Diospa yanapayninwan, mosoj Jallpʼapi wiñay kausayta japʼisunman. Chayrayku, Diostaqa necesitanchejpuni.
Diosta maskʼana tiempo
Iskay waranqa watas ñaupajta, apóstol Pabloqa Atenas llajtamanta Areópago nisqapi (Marte loman), yachayniyoj griegoswan parlasharqa. Chaypitaj Diosmanta nerqa: “Payqa tukuyman kawsayta qon, samayta, tukuy imastawan. Diospi kawsanchej, kuyurinchej, kanchejtaj. Wakin yarawista wakichejkunaykichejpis kay jinata nerqanku: Noqanchejpis Diospa mirayninmanta kanchej”, nispa (Hechos 17:25, 28).
Chay nisqanqa kunanpis cheqapuni. Diosqa aireta, mikhunata, yakuta ima qowanchej. Chaykuna mana kanmanchu chayqa, mana kausasunmanchu. Chantá, ¿imaraykutaj Dios necesitasqanchejta qollawanchejpuni ashkhas Paymanta mana yuyarikojtinkupis? Pablo nin: “Chayta Dios ruwarqa runasqa payta maskʼanankupaj, ichapis imaynallamantapis reparaspa, payta tarinankupaj. Jinapis Diosqa mana karupichu kashan sapa ujninchejmanta”, nispa (Hechos 17:27).
¿Diosta astawan rejsiyta munawajchu? Ichapis imatachus qhepaman ruwananta yachayta munanki. Chayri kay tiempopi, wiñaypajtaj kusisqa kausanaykipaj yuyaychasunanta munanki. Jina kajtenqa, kay revistata jaywasojwan parlariy. Manaqa wakichejkunaman qhelqay. Paykunaqa tukuy sonqo yanapasonqanku.
^ párrafo 20 Diospa munaynin Jallpʼapi juntʼakunanpaj, imatachus Reinon ruwananmanta astawan yachakuyta munaspaqa, ¿Imatapunitaq Biblia yachachin? libroj 8 yachaqananta leey. Kaytaqa Jehovaj testigosnin orqhonku. Chantapis www.jw.org/qu nisqapi leeriwaj chayri uraqachiwaj.


text:
¿Ima shinataj familiaca cushilla causai tucun?
¿Imashi minishtirin...
...c’uyai?
...cullqui?
...shujtaj cosascuna?
BIBLIACA NINMI
‘Dios ima nishcata uyashpa cazujcunaca cushicunmi’(Lucas 11:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
C’uyaita ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Respetota ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Cushillami causashun (Marcos 10:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Ishqui yuyaicunata ricushun:
Diosmi familiata callarichirca. Bibliapica Diosmi familiata callarichirca nishpami yachachin (Génesis 2:
18-24). Caita yachanaca ¿imamantataj alli can?
Shuj chimbapuraita churashun: mishqui micunata micucushcanguiman. Chai micunapi imallata churashcatami yachasha ningui. ¿Pitataj tapunguiman? Yanujtami tapunguiman ¿nachu?
Shinallataj, familiapi cushilla causangapajca, familiata callarichij Jehová Diostami imata ruranata tapuna cangui.
Diosca ñucanchijmanta preocuparinmi. Canpish cambaj familiapish Bibliapimi Jehová Diospaj consejocunata mashcana canguichij. Bibliapica ninmi: “Diosca cancunataca cuidaracunmi” nishpa. (1 Pedro 5:
6, 7). Jehová Diosca familiacuna alli causachunmi munan. Pai cushca consejocunaca tucuipimi ayudan (Proverbios 3: 5, 6; Isaías 48: 17, 18).
CASHNA TAPURI
¿Ima shinataj alli yaya mama, alli cusa, alli huarmi cai tucuni?
Cai versocunata mashcai EFESIOS 5:
Ashtahuan yachangapaj
LIBROCUNA FOLLETOCUNAPISH
Cambaj familiaca cushillami causai tucun
Biblia yachachishcata cazushpaca cusahuan huarmihuan, cambaj familiahuanpish cushillami causanguichij.


text:
Wilhelm II
Wilhelm II (27 ñiqin qhulla puquy killapi 1859 watapi paqarisqa Berlin llaqtapi; 4 ñiqin inti raymi killapi 1941 watapi wañusqa Doorn llaqtapi, Urasuyupi) Alimanya mamallaqtayuq, Prusyayuq kaq Hohenzollern panakayuq kaspa Aliman Impiryup qhipaq kaq hatun qhapaqninmi (impiratur, Kaiser nisqa) karqan 15 ñiqin inti raymi killapi 1888 watapi p'unchawmanta 9 ñiqin ayamarq'a killapi 1918 watapi p'unchawkama. Alimanya 1918 watapi huk ñiqin pachantin maqanakuypi llallisqa kaptin kamachiyninmanta wasqinan karqan, chaymanta Urasuyumanmi ayqirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wilhelm II.


text:
sábado, 24 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 13 prt 3
Santa Diabla Capitulo 13 prt 2
Santa Diabla Capitulo 13 prt 1
jueves, 22 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 12 prt 4
Santa Diabla Capitulo 12 prt 3
Santa Diabla Capitulo 12 prt 2
Santa Diabla Capitulo 12 prt 1
Santa Diabla Capitulo 11 prt 5
Santa Diabla Capitulo 11 prt 4
Santa Diabla Capitulo 11 prt 3
Santa Diabla Capitulo 11 prt 2
Santa Diabla Capitulo 11 prt 1
miércoles, 21 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 10 prt 4
Santa Diabla Capitulo 10 prt 3
Santa Diabla Capitulo 10 prt 2
Santa Diabla Capitulo 10 prt 1
lunes, 19 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 9 prt 4
Santa Diabla Capitulo 9 prt 3
Santa Diabla Capitulo 9 prt 2
Santa Diabla Capitulo 9 prt 1
viernes, 16 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 8 prt 4
Santa Diabla Capitulo 8 prt 3
Santa Diabla Capitulo 8 prt 2
Santa Diabla Capitulo 8 prt 1
jueves, 15 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo7 prt 4
Santa Diabla Capitulo7 prt 3
Santa Diabla Capitulo7 prt 2
Santa Diabla Capitulo 7 prt 1
martes, 13 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 6 prt 4
Santa Diabla Capitulo 6 prt 3
Santa Diabla Capitulo 6 prt 2
Santa Diabla Capitulo 6 prt 1
Santa Diabla Capitulo 5 prt 4
Santa Diabla Capitulo 5 prt 3
Santa Diabla Capitulo 5 prt 2
Santa Diabla Capitulo 5 prt 1
sábado, 10 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 4 prt 5
Santa Diabla Capitulo 4 prt 4
Santa Diabla Capitulo 4 prt 3
Santa Diabla Capitulo 4 prt 2
Santa Diabla Capitulo 4 prt 1
viernes, 9 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 3 prt 5
Santa Diabla Capitulo 3 prt 4
Santa Diabla Capitulo 3 prt 3
Santa Diabla Capitulo 3 prt 1
jueves, 8 de agosto de 2013
Santa Diabla Capitulo 2 prt 5 y Avance 3
Santa Diabla Capitulo 2 prt 4
Santa Diabla Capitulo 2 prt 3
Santa Diabla Capitulo 2 prt 2
Santa Diabla Capitulo 2 prt 1
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
¿Cai tapuicunapi yuyashcanguichu?
GENTECUNACA achca alli tapuicunatami charin. Canca cai laya tapuicunapi yuyashcanguichu:
¿Diosca ñucanchijmanta preocuparinchu?
¿Macanacuicunapish, llaquicunapish ima horashi tucuringa?
¿Huañushpaca imashi tucunchij?
¿Ñucanchij huañushca familiacunata cutin ricushunchu?
¿Dios ñucanchijta uyachunca ima shinataj mañana canchij?
¿Cushilla causangapajca imatataj rurana canchij?
¿Cai tapuicunata yachangapajca imatataj ruranguiman? Ch’ican ch’ican gentecunata tapujpica, ch’ican ch’ican yuyaicunatami ninga. Alli yachajcunata tapujpipish mana igual cutichingacunachu. Paicunapaj yuyaicuna alli cashpapish asha punllacuna q’uipaca ña mana valinchu.
Shinapish, cai tapuicunata alli yachangapajca shuj alli libromi tiyan. Yaya Diosta mañashpaca Jesusca: “Cambaj shimica mana llullajchu” nircami (Juan 17:17). Cambaj shimi nishpaca Bibliamantami parlacurca. Cai hojapica jahuapi ricurij tapuicunamanta Biblia imata yachachishcatami ricushun.
¿Diosca ñucanchijmanta preocuparinchu?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Muyundij Allpapica achca llaquicuna, mana alli ruraicunami tiyan. Tauca religioncunapica Diospaj munaimantami llaquicunata charinchij nishpami yachachin.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Job 34:
Cai versocunatapish mashcangui: Génesis 1:
¿Macanacuicunapish, llaquicunapish ima horashi tucuringa?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Macanacuicunapica achca gentecunami huañun. Shinallataj tucuicunami ch’ican ch’ican llaquicunata charinchij.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Yaya Diosca cai Allpapi sumaj causai tiyachunmi munan. Cai Allpata Dios mandacujpica ‘macanacuita yachachinapish ña mana tiyangachu’. ‘Paicunapaj espadacunatapish yapuna rejacunatami rurangacuna’ (Isaías 2:4). Shinallataj Yaya Diosca tucui llaquicunatami tucuchinga. Bibliapica ‘Diosca paicunapaj ñahuicunamantaca tucui huiquitami p’ichanga. Ñaupa tucui imalla tiyajcuna ña mana tiyashcamantaca huañuipish, huacaipish, llaquipish, nanaipish ña mana ashtahuan tiyangachu’ nishpami huillacun (Apocalipsis [Revelación] 21:
Cai versocunatapish mashcangui: Salmo 37:
¿Huañushpaca imashi tucunchij?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Achca religioncunapica huañushca q’uipaca causashpami catinchij nishpami yachachin. Huaquincunaca ninmi, huañushpaca allicunaca jahua pachamanmi rin, cutin mana allicunaca ucu pachamanmi rin nishpa. Shujtajcunaca ninmi, huañushcacunaca ñucanchijta ayudanaman o llaquichinamanmi shamun nishpa.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Huañushpaca ña mana causashpa catinchijchu. Huañushcacunaca mana imata sintinchu, mana uyai tucunchu, mana ricunchu. Eclesiastés 9:
Cai versocunatapish mashcangui: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:
¿Ñucanchij huañushca familiacunata cutin ricushunchu?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Tucuicunami ñucanchij c’uyashca familiacunahuan cushilla causanata munanchij. Chaimantami ñucanchij huañushca familiacunata cutin ricusha ninchij.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Huañushcacunaca causaringami. Hechos 24:
Cai versocunatapish mashcangui: Job 14:
¿Dios ñucanchijta uyachunca ima shinataj mañana canchij?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Tucui religioncunapimi gentecunaca Diosta mañan. Shinapish huaquincunaca ninmi, Diosca ñuca mañashcataca mana uyanchu nishpa.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Diosta mañanamanta parlashpaca Jesusca nircami: “Cancuna mañacushpaca, ama chaillatataj cutin cutin rimarishpa mañaichijchu” nishpa (Mateo 6:7). ¿Dios ñucanchijta uyachunca ima shinataj mañana canchij? Puntapica Dios imata rurachun munashcatami yachana canchij. Chai q’uipaca, can munashcata rurangapaj ayudahuai nishpami Diosta mañana canchij. 1 Juan 5:14-pica: ‘Pai munashca shina rurangapaj imatapish mañajpica, paica uyashpa cungallami’ ninmi.
Cai versocunatapish mashcangui: Salmo 65:2; Juan 14:
¿Cushilla causangapajca imatataj rurana canchij?
¿IMAMANTATAJ CASHNA TAPURINCHIJ? Rijsishca cana, alli ñahui cana, cullquita charinami cushi causaita cun nishpami gentecunaca chaicunata mashcashpa causan. Chaicunata charishpapish mana cushilla causancunachu.
¿BIBLIACA IMATATAJ YACHACHIN? Cushilla causangapaj ima minishtirishcata ricuchishpami Jesusca nirca: ‘Diospaj Shimita uyashpa cazujcunami ashtahuan cushicun’ nishpa (Lucas 11:28). Ñucanchijca Diosmanta, paipaj munaimanta Bibliapi ashtahuan yachashpallami cushilla causashun. Diosmanta, paipaj munaimanta yachashpaca ima ashtahuan alli cashcata, ima mana alli cashcatami entendishun. Ñucanchij causaipipish, imata agllacushpapish Biblia ayudachun saquishpaca cushillami causashun (Mateo 5:3).
Cai versocunatapish mashcangui: Proverbios 3:
Caicamaca sujta tapuicunamanta Biblia imata yachachishcatami ricushcanchij. ¿Ashtahuan yachasha ninguichu? Diospaj Shimipi mandashcata cazusha nishpaca, ashtahuanmi yachashpa catina cangui. Shujtaj tapuicunapish tiyanmi: ¿Imamantataj Diosca llaquicuna tiyachun saquishca? ¿Familiahuan cushilla causangapajca imatataj rurana canchij? Cai tapuicunamanta, shujtaj tapuicunamantapish Bibliaca allimi yachachin.
Shinapish, achca gentecunaca Bibliamanta yachanataca mana munanchu. Sinchimi can, mana entendinichu nincunami. ¿Biblia imata yachachishcata entendingapaj ayudachun munanguimanchu? Bibliamanta yachachingapajca testigo de Jehovacunaca ishqui ayudacunatami charin.
Punta ayudaca ¿Bibliaca imatataj yachachin? nishca libromi can. Cai libroca Biblia yachachishcacunata jahualla entendichunmi ayudan. Caishuj ayudaca Bibliamanta gratis yachachinami can. Shuj testigo de Jehovami cambaj huasipi o can maipi munashcapi, cada semana ashalla tiempopi Bibliamanta yachachinga. Achca gentecunami chashna yachacuncuna. Paicunaca mana llulla yuyaicunata Bibliapi yachashcamantami cushilla sintirincuna.
Canpish Biblia yachachishcacuna achca valishca cashcatami entendi tucungui. Bibliapaj mana llulla yachachishcacunaca cunan punllacunapipish, shamuj punllacunapipish cushilla causachunmi ayudan. Shinallataj ama manchangapaj, religioncunapaj panda yuyaicunamanta, llullacunamantapish llujshingapajmi ayudan. Jesusca nircami: “Chai mana llullami huatashca shinamanta cacharichinga” nishpa (Juan 8:32).
Ashtahuan yachangapaj
Video: ¿Imamantataj Bibliamanta yachana canchij?
Achca gentecunami Bibliamanta yachashpa paicunapaj tapuicunata ña cutichishca. ¿Canpish cambaj tapuicunata Bibliahuan cutichichun munanguimanchu?


text: Aykafchus tiyan mana qellqasusqaymanta! Achka anche imas llalleranku tuku qellqasusqaymanta. Astakunaayku noqaan mamaykian y na qaarayku suk wasita gustaasqaykuta, qam wawqeykian pukllanaykichispaq, suk anaq allpanan. Kunanqa rantikuyku tiya wasiychista, pero mana pipas rantinaan ni wasita ni imatachus, noqayku suyashkas pipas kachun willaaptiyku. Qam onqos ina kan y ancha ocqos tiyaranki. Ampicoqkuna niarayku aam.mana upiaptin remediusniykita mana ampeq reranki y suk hospitalpi churayku tiyasqanta. Pero tata yaya yanapayninan aam allicheranki y mosoqmanta achka diabluras inashkanki. Munasuykish qam y wawqeykita ishqayntin!


text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
- Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
- Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
- May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
- May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
- Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
- Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
- Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
- Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
- Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
- Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
- Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
- Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
- Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
- Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
- Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
- Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
- Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
- Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
- Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
- Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
- Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
- Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
- Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
- Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
- Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
- Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
- Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
- Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
- Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
- Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.


text:
Isayas Afewerki
Isayas Afewerki (Tigrinya simipi: ኢሳይያስ ኣፈወርቅ) sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin hatun puquy killapi 1946 watapi paqarisqa Asmara llaqtapi - ) huk Iritriya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Afewerki Abraha; mama: Adanesh Berhe.
Warmi: Saba Haile
Churinkuna (3):
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Isayas Afewerki.


text:
K'allampa
K'allampa (latin simipi: Fungus - (regnum) Fungi, grigu simipi: Mύknς - Mύknteς) nisqakunaqa yura hina wiñaq, ichaqa manam yurap kurku yawrinkunayuqchu kaq (manam chillkinchu, saphinchu, raphinchu kan), ismuchiq icha atam (qasi uqu), mana mikhuq aswanpas ch'unqaq kawsaqkunam. Huk k'allampakunataq yurakunawan kawsanakunaku, k'allampa saphi nisqapi.
K'allampap tiksi kurku yawrinqa k'allampa q'aytum (hipha nisqapas). Allpa hawanpi achka k'allampa q'aytukunayuq rikunalla puquykunam wiñan.
K'allampa rikch'aqpa puquyninta mana riqsispanchikqa, mana puquq k'allampa (fungi imperfecti, deuteromycetes) ninchik.
Millaq, mikhunanchikkunapi wiñaq, mana icha uchuylla puquyniyuq k'allampakunata qurwara ninchik. Huk qurwarakunaqa unquykunatam paqarichin.
P'uchquchiq, ch'ulla kawsaykuq kaq k'allampakunataqa qunchu ninchikmi.
Laquwan kawsanakuq k'allampakunataq kusma qara (Lichenes: rumi qara, sach'a qara) nisqam.
K'allampa rikch'aq t'aqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mankacha k'allampa (Chytridiomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- T'inki k'allampa (Zygomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Saphi ukhu k'allampacha (Glomeromycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Tiksicha k'allampa (Basidiomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
- Wayaqacha k'allampa (Ascomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ "Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts". Bot. Mar. 23: 371. 1980.


text:
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Brightwater (Musuq Silandapi) llaqtapi - † 19 ñiqin kantaray killapi 1937 watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi);Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1908 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: James Rutherford, Mama: Martha
Alma mater: Canterbury Yachay Sunturnin wan Cambridge Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ernest Rutherford.


text:
Ígor Stravinski
Ígor Fiódorovich Stravinski (rusu simipi: Иropb ФëдopoBич CTpaBиHckий) sutiyuq runaqa ( 17 ñiqin inti raymi killapi 1882 watapi paqarisqa Oranienbaum llaqtapi - † 6 ñiqin ayriway killapi 1971 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Rusya mama llaqtap musika takichaqmi karqan.
Taytaː Fiódor Stravinski
Warmikunaː Yekaterina Nosenko (1906-1939) / Vera de Bosset (1940-1982)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ígor Stravinski.


text:
Chunkantin Kamachiykuna
Chunkantin kamachiykuna nisqaqa (iwriyu simipi: עשרת הדיברות, grigu simipi: AekάλoYoς [Dekálogos]) hudyu iñiypi, kristiyanu iñiypipas, Torakama, Ñawpa Rimanakuy nisqa qillqasqakama Moshe sutiyuq runaman Sinay urqupi Dyuspa kamachisqankunam.
Chay kamachiykunaqa hudyukunap, kristiyanukunap tiksi kamachiykunam kawsanakunapaq.
Dyuspa Simin Qillqapiqa Exodus (Mitikuy) nisqa qillqapim nin (2ñ Moyses (Exodus) 20:2-17 ):
(1) Dyusqa kay tukuyta rimaspa ñirqan:
- (2) Ñuqam Apuyki Tayta Dyus kani; Egiptomanta hurqumurqayki, wata runallapuni kasqaykimanta. (3) Ñuqamanta hawaqa wak dyusniyki ama kachunchu. (4) Ama ima lantitapas rurakunkichu, imaman rikch'akuqtapas, hanaq pachapi, kay pachapi, amataq allpap ukhunpi yakupi kaqman rikch'akuqtapas. (5) Ama qunqurikunkichu chaykunaman, amataq yupaychankichu. Imaraykuchus ñuqam Apuyki Tayta Dyus kani sinchi, qhusqu Dyus. Taytakunap huchallikusqanmantam wanachasaqpuni churinkunata willkankunatapas kimsa ñiqin miraykunakama, tawa ñiqin miraykunakamapas. (6) Ichaqa khuyawaspa, kamachikusqaykunata uyarikuq runakunata waranqantin mirayninkamam khuyapayasaq.
- (7) Ama qasi mana kaqta huqarinkichu Apuyki Tayta Dyuspa sutinta; Tayta Dyusqa manam saqinqachu Dyuspa sutin qasimanta huqarikuqta mana wanayniyuq.
- (8) Ama qunqankichu samarikuna p'unchayta Dyusniykipaq t'aqapuyta. (9) Suqta p'unchawta llamk'anki, chay p'unchawpitaq tukuy ruranayki kaqta ruray. (10) Qanchis kaq p'unchawri samarikuna p'unchaw kanqa, Apuyki Tayta Dyuspaq t'aqasqa. Chay p'unchawpi ama imatapas rurankichu. (11) Tayta Dyuspas suqta p'unchawpi rurarqan hanaq pachata, kay pachata, mama quchata, chay rurasqankunapi tukuy ima kaqkunatapas. Qanchis kaq p'unchawpitaq samarikurqa. Chayrayku Tayta Dyusqa samarikuna p'unchawta saminchaspa ñirqan, payllapaq t'aqasqa kasqanta.
- (12) Taytaykita mamaykitawan hatunpaq qhaway, chay hinapi Apuyki Tayta Dyuspa qunan allpapi unayta kawsanaykipaq.
- (13) Ama wañuchinkichu runa masiykita.
- (14) Ama khuchichakunkichu kasarakusqaykita wasanchaspa.
- (15) Ama suwakunkichu.
- (16) Ama runa masiykip hayunta llullakuspa rimankichu.
- (17) Ama munapayankichu runa masiykip wasinta;
- ama munapayankichu runa masiykip warmintapas, [qusantapas], qhari kamachintapas, warmi kamachintapas, wakantapas [buwisnintapas], asnuntapas, amataq ima kaqtapas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Chunka kamachiykuna (Exodus 20:1-17) - achka hina t'ikrasqakuna, Chunka kamachiykuna (katisismu nisqamanta)
- Quechuas.net / Aschmann: Chunkantin Kamachikuykuna (Chanka runasimipi)
- Chunkantin Kamachiykuna, Exodus 20:2-17, bible.is nisqapi:
- Chunkantin Kamachiykuna, Exodus 20:2-17, bibles.org nisqapi:


text:
Truyanu Kawallu
Truyanu Kawallu nisqaqa Omirospa nisqankama Truyanu maqanakuypi Odisiwpa maqanakuy qiqunsi karqan, grigukunap truyanukunata atinanpaq.
Achka awqaqkuna, grigukunap Akhiliyasnin, truyanukunap Ektorninpas wañuptinña, grigukuna manaraq atiptin, Odisiw sutiyuq Ithakip qhapaqnin qiqutamantas yuyarqan: Truyanukunaman manañam awqapuykikuchu nispa llullaspa Truyanu Kawalluta haywarqan. Chay kawallup ukhunpis Odisiw huk awqaqkunawan pakakurqan. Truyanukuna iñiptinsi kawalluta llaqtap ukhunman aysamurqan. Truyanukuna anchata phistarqaspa ch'allkurqaspa machakurquptinsi, grigu awqakuna llaqtap punkunkunatas kicharqan. Hawamanta kutimuq grigukunas llaqtaman yaykurqan, chaypi truyanu runakunata wañuchispa.


text:
¿Hayk’aqllapas kaykunata tapukurankichu?
Unaymantañan runakunaqa kaykunata tapukuranku:
¿Yuyarikunchu Dios ñoqanchismanta?
¿Hayk’aqllapas tukunqachu guerrakuna llakikuykunapas?
¿Maypipas wañupuqkuna kawsashankumanraqchu?
¿Hayk’aqllapas wañuqkuna kawsarimpunkumanchu?
¿Imaynatan Diosmanta mañakunanchis uyariwananchispaq?
¿Imatan ruwananchis kusisqa kawsananchispaq?
Sichus kaykunamanta tapuwaq religionninkuman allin hap’ipasqa runakunata, sacerdotekunata, pastorkunata otaq huk runakunatapas chayqa, manan kaqllatachu kutichisunkikuman, aswanpas huk-huktan kutichisunkikuman. Wakinpa kutichisqanqa allinpaschá chay ratullaqa kanman, tiempowanmi ichaqa yachakun chay kutichiyninku mana cheqaqchu kasqanta.
Ichaqa kanmi huk libro cheqaq kaqllata willaq. Chay librotan sutichakun “Santa Biblia otaq Diospa Simin Qelqa”, nispa. Diospa Siminmanta rimaspan Señorninchis Jesucristo Diosta niran: “Simiykiqa cheqaq-kaypunin”, nispa (Juan 17:17). Kunanmi pisillapi Bibliawan kutichisun runakunaq unayña tapukusqankuta. Bibliaqa sut’itan fácil entiendeyllatataq chay tapuykunata kutichin.
¿Yuyarikunchu Dios ñoqanchismanta?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay pachapiqa sinchitan runakuna sufrinku, mana allin tratasqataq kankupas. Chaymantapas askha religionkunan yachachinku: Tukuy imaymana sufrisqanchisqa Diospa munayninmi, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa manan mana allintaqa ruwanmanchu. Job 34:10 nin: “¡Diosqa manan hayk’aqpas mana allintaqa ruwanmanchu! ¡Tukuy-atiyniyoqqa manan hayk’aqpas mana chanintaqa ruwanmanchu!”, nispa. Ancha munakuq kaspan Diosqa munayninta kay pachapi ruwachinqa runakuna sumaqta kawsanankupaq. Chayraykun Jesusqa yachachiran Diosmanta khaynata mañakunanchispaq: “Yayayku hanaq pachapi kaq, [...] munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9, 10). Jehová Diosqa anchatan munakuwanchis, chaymi kay pachapi munaynin ruwakunanpaq sapan Churinta kachamuran ñoqanchisrayku wañunanpaq (Juan 3:16).
Qhawallaytaq: Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
¿Hayk’aqllapas tukunqachu guerrakuna llakikuykunapas?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay tiempopipas runakunaqa waranqa-waranqanpin wañushanku guerrakunapi. Chaymantapas llapanchismi sufrinchis imaymana llakikuypi tarikuspa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa prometeranmi kay pachantinman thak kawsayta apamunanpaq. Kay pachata Dios kamachiqtinqa manañan runakuna guerrakunaman haykunqakuñachu, “espadankumantapas yapuna rejakunatan ruwakapunqaku” (Isaías 2:4). Chaymantapas Diosqa tukuchinqan mana allin ruwaykunata, tukuy llakikuyninchiskunatapas. Kaytan Biblia niwanchis: “Diosmi [runakunaq] ñawinkumanta tukuy weqeta pichanqa, manan wañuypas kanqañachu, manallataqmi llakikuypas, waqaypas, nanaypas kanqañachu, ñawpaqkaqkunaqa [mana allin ruwaykuna, llakikuykunapas] manaña kapusqanrayku”, nispa (Apocalipsis 21:3, 4).
Qhawallaytaq: Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
¿Maypipas wañupuqkuna kawsashankumanraqchu?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Yaqa llapa religionkunan yachachinku: Runa wañupuqtinqa almanqa otaq espiritunqa kawsashallanmi, nispa. Wakinqa ninkun: Wañuqpa almanqa qhayqawasunmanmi otaq ima dañotapas ruwawasunman, nispa. Hukkunataq ninku: Huchasapa runakunataqa Diosmi infiernopi castiganqa, chaypin wiñaypaq ñak’arimunqaku, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Wañupuqtinchisqa manañan imanchispas kawsanñachu nitaq maypipas kawsanchisñachu. Eclesiastés 9:5 nin: ‘Wañukapuqkunaqa manan imatapas yachankuchu’, nispa. Manañan imatapas yachankuchu sientenkuchu, nitaq imatapas ruwayta atinkuchu, chaymi kawsaqkunataqa mana ima mana allintapas ruwankumanchu nitaq yanapaytapas atinkumanchu (Salmo 146:3, 4).
Qhawallaytaq: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
¿Hayk’aqllapas wañuqkuna kawsarimpunkumanchu?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapanchispas munakusqanchis runakunawan kuska kawsakuytan munanchis. ¡Maytan munanchis wañupuq familianchiskuna amigonchiskunapas ñoqanchiswan kashanankuta!
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Yaqa llapa wañusqakunan kawsarimpunqaku. Jesusmi prometeran: Diospa yuyarisqan ‘lliw wañuqkunan Runaq Churinpa kunkanta uyarispa kawsarimpunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Kay pachaqa sumaq huertamanmi tukupunqa, chaypin wañupuqkunaqa kawsarimpunqaku. Diosqa qallariymantapachan munaran runakuna chhayna sumaq huertapi kawsanankuta (Isaías 65:21-25). Chaypin Diospa munayninta ruwaqkunaqa wiñaypaq kawsanqaku mana imamanta onqospa. Biblian niwanchis: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku”, nispa (Salmo 37:29).
Qhawallaytaq: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
¿Imaynatan Diosmanta mañakunanchis uyariwananchispaq?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapa religionmanta runakunan Diosmanta mañakunku. Ichaqa askhan ninku: Manachus hina Diosqa uyariwanchu mañakusqayta, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi uyariqninkunaman yachachiran Diosmanta mañakushaspa ama kaqllata kuti-kutirispa rimanankupaq. Niranmi: “Mañakushaspaqa ama mana iñiqkuna hina thawtiychischu [otaq kaqllata rimaychischu]”, nispa (Mateo 6:7). Mañakuyninchista Dios uyarinanpaqqa paypa munasqanman hinan mañakunanchis. Chaypaqmi yachananchis imachus Diospa munaynin kasqanta. 1 Juan 5:14 niwanchis: “Ñoqanchisqa [...] yachanchis, munayninman hina imatapas Diosmanta mañakuqtinchisqa pay uyariwananchista”, nispa.
Qhawallaytaq: Salmo 65:2; Juan 14:6; 1 Juan 3:22.
¿Imatan ruwananchis kusisqa kawsananchispaq?
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Runakunaqa piensankun qhapaq kaspa, allin reqsisqa kaspa otaq sumaq rikch’ayniyoq kaspa kusisqa kawsayta. Ichaqa, tukuy chaykunataña tarinku chaypas, manan kusisqachu kawsanku.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi yachachiran imatas ruwana kusisqa kawsanapaq chayta. Niranmi: “[Ancha kusisqan kanku] huch’uyyaykukuspa Diosta maskhaqkunaqa”, nispa (Mateo 5:3). Diosta maskhaspallan kusisqaqa kawsasun. ¿Imaynatan Diosta maskhasunman? Payta allinta reqsispa, kasukuq runakunapaq imachus munaynin kasqantawan yachaspan. Chaypaqmi Bibliata estudiananchis. Chhaynapin yachasun ima ruwaymi kawsayninchispi aswan importante kasqanta. Arí, Bibliaq yachachisqanman hina kawsaspaqa cheqaq kusikuytan tarisun (Lucas 11:28).
Qhawallaytaq: Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Pisillapin Bibliawan kutichiranchis soqta tapuykunata. ¿Munawaqchu astawan yachayta? ‘Diosta maskhashanki’ chayqa munankipunichá astawan yachayta. Yaqapaschá tapukushanki: Diosqa munakuwanchistaq chayqa, ¿imanaqtintaq mana tukuchinchu mana allin ruwaykunata sinchi sufrimiento kasqantapas? Otaq yachayta munawaq imaynata familiaykiwan kusisqa kawsawaq chayta. Bibliaqa sut’itan kay tapuykunaman huk tapuykunamanpas kutichin.
Ichaqa askha runakunan mana munankuchu Biblia estudiayta. Paykunan ninku: Bibliaqa nishu askhan leenapaq, sasa entiendeytaqmi kanpas, nispa. Ichaqa qanqa entiendewaqmi Bibliaq yachachikuyninkunata. Chaypaqmi Jehová Diospa testigonkuna yanapasunkiman.
Paykunan qosunkikuman ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librota, chay librowanmi pisi tiempollapi Bibliaq nisqanta entiendenki, unayña tapukusqaykikunatapas kutichinki. Chaymantapas, munanki chayqa, Jehová Diospa testigonkunaqa gratisllan Bibliamanta yachachisunkiman wasiykipi otaq may munasqaykipipas, huk ratulla sapa semana. Waranqa-waranqanpi runakunan chhaynata Bibliata estudiashanku, hinaspa askha kusisqallaña ninku: Biblian unaymantaña tapukusqaykunata allin sut’inchasqata kutichiwan, nispa.
Sichus qanpas Bibliata estudianki chayqa, reparankin Bibliaq yachachisqan ancha valorniyoq kasqanta. Askha runakunan imaymana creenciakunaman yachachikuykunaman ima hap’ipasqa kaspanku manchasqa kawsanku, manataq yachankuchu mayqenchus cheqaq kasqantapas. Bibliapin ichaqa cheqaq kaqta yachanki, chhaynapin chay creenciakunamanta manchakuyniykikunamantapas kacharichikunki, hinaspa kunan tiempopi kusisqa kawsanki, hamuq tiempopitaq sumaq premiota chaskinki. Señorninchis Jesusmi niran: “Cheqaqkaqtan reqsinkichis, chay cheqaqkaqtaqmi kacharichisunkichispas”, nispa (Juan 8:32).
Astawan yachanapaq
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
Vladimir Putin
Vladimir Putin (rusiya simipi: BлaдиMиp BлaдиMиpoBич ПyTиH) (* 7 ñiqin kantaray killapi 1952 p'unchawpi paqarisqa Leningrad llaqtapi, Susyalista Suwit Republikakunap Huñunpi, kunan Rusiyapi) Rusiya mama llaqtap umalliqninmi kachkan.
1999 watamanta 2008 ñawpaq kuti Rusiyap Umalliqnin karqan, 7 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi p'unchawmantataq iskay kutiñam kachkan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Vladimir Putin.
- Biografía en Fundación CIDOB (kastillla simipi).


text:
Pukyumanta willay
Pukyumanta willayqa llapa k'uskiykuqpa, llapa willay kamayuqpa rurananmi. Willay pukyu nisqamanta willaspaqa, takyachisqankunata khaqnaqchanmi.
Wak qillqaq runap nisqantaqa wichq'aq chupa ("...") sananchakunapi wichq'aspa qillqamun, chaymantataq qillqaqpa sutintam, pukyu qillqap sutintapas qillqamun.
Liwrumanta, willay p'anqamanta willaspaqa, kay willakunatam willananchik:
- Qillqaq
- Qillqa suti
- Wata icha liwruchasqap watan
- Liwruchaq
- Willay p'anqa (kaspaqa)
- Mayqin p'anqa icha p'anqakuna


text:
Bartolomé de Las Casas
Bartolomé de Las Casas sutiyuq runaqa (1484 watapi paqarisqa Sevilla llaqtapi; 31 ñiqin anta situwa killapi 1566 wañusqa Madrid llaqtapi) huk ispañul Duminikanu munqhim chiqa yachaqpas karqan. Ispañul kulunyakunapi kawsaq indihinakunata isklawchayman ama nispas nirqan.
Salamanca llaqtapi latin simitas yachakurqaspa, 1502 watapi Cristobal Colonwan Ayti wat'amansi rirqan.[1] Chaypis 1510 watapi Awya Yalapi ñawpaq kutita tayta kura tukurqan.
1512 watapi Diego Velázquez de Cuéllarwan Kuba wat'ata atispas indihina isklawniyuq chakrasapas tukurqan. Ispañul llaqtamasinkunap isklawkunata sarupayninta rikuspas 1514 allpankunata saqispa indihinakunap isklaw kayninman ancha hayu kayta rimaykurqan.
1542 watapi paypa rimasqanraykus Ispañap Qhapaqnin Musuq Kamachikuna (Leyes Nuevas) nisqatas rimarirqan, indihinata muchuchiyman sipiyman ama nispa. Chaywanpas kulunyapi wiraquchakunas chay kamachitaqa hark'arqan. 1545 watapis chay kamachikunaqa puchukachisqa karqan.
1543 watapi Bartolomé de Las Casasqa suqta chunka watayuq kaspa Chiapas suyupi hatun yayas tukurqan. Chaypi kawsaq indihinakunata amachaptinsi, Ispañapi hayunkunas k'amiykurqan. Munayninta mana qispichiyta atispas, 1547 watapi Ispañamansi kutirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Historia general de las Indias (1516 qhipan) ("Indyakunap [Abya Yalap] sapsi wiñay kawsaynin"), kimsantin liwru
- Brevísima relación de la destrucción de las Indias occidentales (1552) ("Abya Yala qulluymanta pisilla willasqa")[1]
- hukkunapas
Ispañapiqa chay qillqankunata liwruchayta chunka pusaqniyuq pachakwatakama manas saqillarqankuchu.
Paypa sutinpi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusqupi rurayasqa «Centro de Estudios Regionales Andinos» (Anti Suyup Yachay Suntur). Maskhayananpaq, yuyayananpaq, chaniyananpaq, wisñiyananpaq Anti yachay tarpuyta.


text:
La Atalaya y ¡Despertad! revistacuna
Ñucunchi revistacunaca Bibliamundami parrlan. Shinaiti 150 yalli shimicunapi guaiquiyachi pudingui. La Atalaya revistaca, Bibliapu shimicuna cunun fullacunapi imashina factaricushcatami yachachin. Shinaiti, Taita Diospu gobiernomunda yachasha ginticuna contento sintirichun, Jesuspi crichunshi ayudan. Cutin ¡Despertad! revistaca, cunun funllacunapi llaquicunata aguantachun, Taita Dios shamuc funllacunapi shuc alaja, maravilla causaita cugrishcatashi crichunmi ayudan.


text:
Jiubamunda yachachiccunapu tandanacuicuna
Ñucunchi tandanacuicuna imashina queshcata, maipi queshcata yachangapu. Tandanacuicunaca quiquinpu llactapishimi tiyan.
Ñucunchi tandanacuicunaca ¿imashinati can?
Jiubamunda yachachiccicunaca semanapi ishqui vueltatami Jiuba Diosta adorangapu tandanacunchi (Hebreos 10:24, 25). Cai tandanacuicunamuca tucui laya gentecunami shamui pudin. Chipica Bibliata yachanchi, yachishcata ñucunchi causaipi imashina factachinatashi yachanchi.
Chi tandacuicunapica tuquicunallati yachachunmi tapuicunata rasha yachachin. Shinaiti callaringapu, tucuchingapushi cantanchi, Diosta mañanchishi.
Jiubamunda yachachiccuna na queshashi, cai tandanacuicunamuca shamunallami can. Yaicungapuca nimata na paganachu can. Shinaiti cullquitaca na mañanchichu.


text:
JEHOVA DIOSMAN SUNQUYÁ KASUN
2016 watapi Jehova Diospa testigonkunapa hatun huñunakuyninku
Kallpanchaykikum Jehova Diospa testigonkunapa kimsa punchaw hatun huñunakuyniykuman hamunaykipaq.
¿IMAKUNAM KANQA?
● Viernes: Yachachikuykunawan hinaspa videokunawanmi qawachiwasun Jesucristo Diosman sunqu kasqanta (Hechos 2:27).
● Sabado: Job libropa nisqanman hinam yachachiwasun ñakarispapas Diosman sunqu kanapaq.
● Domingo: Huk videom kanqa kamachiq Ezequiasmanta. Payta chiqniqkuna sasachakuptinkupas “Diosman hapipakuspanmi mana rakikurqachu” (2 Reyes 18:6, CQ12).
PIKUNATAQ RINMANKU
Llapallan runakunam. Manam qullqitaqa mañasunkichu.
Qaway hatun huñunakuyniykupi yachachikuykuna imay hora qallarinanmanta. Chay hatun huñunakuyniykupim iskay videokunata qawasun, chayta pisillapi qaway.


text:
Hatun wamp'u
Hatun wamp'u, Yaku karru icha Barku nisqaqa ancha karu, hatun quchanta, mama quchanta purinapaq wamp'um.
Ñawpa pacha hatun wam'pukunaqa hatun t'uyuna wamp'u icha wayra wamp'u karqan, t'uyurka nisqa hatun hatun k'aspipi watasqa wayra tanqanakunayuq, wayrap kallpanwan purinapaq. Kunan pachataq yaqa tukuy hatun wamp'ukunataq rawray kuyuchinayuqmi.
Wamp'urani nisqapim hatun wamp'ukuna chayamun watakuq, runakunap qhatunakunappas yaykunanpaq lluqsinanpaqpas.
Hatun wamp'upi llamk'aq runakunaqa wamp'u runa nisqam. Achka pruphisyunkunam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun wamp'u.


text:
Bhumibol Adulyadej
Bhumibol Adulyadej (Rama IX) Thay simiː พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช, Phra Chaoyuhua Bhumibol Adulyadej sutiyuq runaqa (7 ñiqin qhapaq raymi killapi 1927 watapi paqarisqa Cambridge llaqtapi - 13 ñiqin kantaray killapi 2016 watapi wañusqa Bangkok llaqtapi) huk Taylandya hatun qhapaqninsi (1946-2016)
Taytanː Mahidol Adulyadej; Mamanː Srinagarindra
Warmiː Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara (1950 - 2016)
Churinkunaː ñusta Ubolratana Rajakanya, Riy Maha Vajiralongkorn, ñusta Maha Chakri Sirindhorn, ñusta Chulabhorn Walailak.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bhumibol Adulyadej.


text:
Aqha qunchu
Aqha qunchu (Saccharomyces cerevisiae) nisqaqa p'uchquchiq qunchu k'allampam, waqtuta ruranapaq, qunchu sankuwan t'antata mast'aranapaq llamk'achisqa.
Qunchuqa tukuchkaq, p'uchquchk'aq aqhapim, sirwisapim, winupim misk'imanta ethanultam tukuchin, chimlasayta lluqsichispa. Chay hinaqa misk'i kaqmanta waqtu upyanam tukukun.
Yuraq t'antata rurachkaptinkuqa, qunchu sankupi tukukuq chimlasay sankuta samp'achanmi.
Ch'iñicha wayaqacha k'allampa kaspam muruchankunata wayaqacha nisqakunapim puchuchin, llapa wayaqachapi tawantinmi murucha.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aqha qunchu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Aqha qunchu


text:
CAPÍTULO 3
¿Imanö kë Patsa kanantaraq Dios munan?
¿Imanö kë Patsachö nunakuna kawayänantaraq Dios munan?
¿Ima nishpataq Diosnintsikta, Satanás tumpashqa?
¿Imanötaq kë Patsachöqa shamoq tiempochö kawë kanqa?
1. ¿Imanö kë Patsa kanantataq Dios munarqan?
DIOSQA kë Patsachö kushi kushi y mana qeshyashpa nunakuna kawayänanta y kë Patsapis shumaq kanantam munan. Bibliachöqa “huk shumaq huertatam Edenchö Jehovä Dios rurarqan”, y “mikunapaqpis [...] alläpa alli munapëpaq frutayoq montikunatam winatserqan” nimantsikmi. Tsëpitanam punta teytantsikkunata Adán y Eva shutiyoqta kamarqan, y tsë selläma shumaq huertamanmi churarqan: “Wambrëkikuna katsun Patsa huntanqanyaq mirayë y cuidayë”, nishpa (Génesis 1:28; 2:8, 9, 15). Rikanqantsiknöpis, wambrankuna mirar kë llapan Patsata huk paraïsoman tikratsir y animalkunata cuidayänantam munarqan Jehová Diosqa.
2. a) ¿Imanirtaq Dios Patsapaq munanqan rurakämunanta creishwan? b) Biblia nimanqantsiknö, ¿imanö nunakunallaraq kawayanqa kë Patsachö?
2 ¿Imëllaqa cumplikärenqatsuraq, huk paraïsochö nunakuna tärayänanta Jehová Dios munanqan? Awmi, “parlarqömi y cumplishaqmi” nishpam kikin änikushqa (Isaías 46:9-11; 55:11). Tsënömi, kamamaqnintsikqa llapan munanqanta ruramonqa. Hinamampis, Patsataqa “manam envänollatsu” ruramorqö sinöqa “kawayänampaqmi”, nishpam kikin nishqa (Isaías 45:18). ¿Imanö nunakuna kë Patsachö tärayänanta, y ëka wata kawayänantaraq Dios munarqan? “Patsachöqa alli nunakunallam tärayänqa, y mana wanushpam tsëchö kawayanqa” nishpam nin Bibliaqa (Salmo 37:29; Apocalipsis 21:3, 4).
3. ¿Ima llakikïpaq kawëkunatataq kë Patsachö rikantsik, y imakunatataq tapukushwan?
3 Imanö kaptimpis Diosnintsik llapan änikonqankunaqa manam cumplikanraqtsu. Kananyaqpis nunakunaqa qeshyayan y wanuyanmi hinamampis kikinkunapuram pelear wanutsinakuyan. Manam Jehová Dios Patsapaq munanqannönatsu, kananqa alläpa hukläyanam tikrarishqa. ¿Imaraq pasashqa? ¿Imanirtaq Dios munanqan cumplikashqatsu? Kë respuestakunataqa manam nunakuna qellqayanqan librokunachötsu tarinki, kë problëmakunaqa kikin ciëlochö qallamushqa kaptin.
IMANÖTAQ DIOSPA CHIKEQNIN YURIMORQAN
4, 5. a) ¿Pitaq Evata huk culebrawan parlaparqan? b) ¿Imanötaq huk honrado nuna suwa tikrarin?
4 Bibliapa qallanan librochöqa, Dios Yayapa huk chikeqnin Edén huertachö yurimonqantam nimantsik. “Culebra” nishpa qayaptimpis, manam huk lluta animal-llatsu. Bibliapa ushanan librochöqa: “Jinantin marcacho nunacunatam engañaquican, tseqa diablum” ninmi. Hinamampis ‘unë culebra’ nishpapis qayanmi (Génesis 3:1; Apocalipsis12:9). Awmi, huk poderoso mana rikakoq espïritum. Imanömi muñëcata parlatseqnö huk nuna pukllan kikinlla parlëkar, tsënömi culebrawan Diablu rurarqan Evata parlapar mana alliman ishkitsinampaq. Tsë angelmi, nunakunapaq Dios Yaya kë Patsata ruramuptin tsëchö këkarqan (Job 38:4, 7).
5 Musyantsikmi Jehová Dios kamanqanqa llapampis allilla kanqanta. Pero tsëpenqa, ¿pitaq “Diablu” y “Satanás” shutiyoq espïritutaqa rurarqan? Manam Diostsu rurarqan, Pëpa huk poderoso angelninmi kikimpa munëninwan Diablu tikrarerqan. ¿Imanöraq pasarqan tsëqa? Imanömi huk nuna honrado këkarnin kikimpa munëninwan suwa tikrarin, tsënömi tsëpis karqan. ¿Imanöpataq tsënö këman chäyan? Tsënö këmanqa chäyan shonqunkunachö mana alli munëkunata yarpararmi, tsënönam tsë mana alli munëkuna winananta haqerqa hutsaman ishkiriyan (leyi Santiagu 1:13-15).
6. ¿Imanötaq tikrarerqan Satanasman y Diabluman, Diospa huk poderoso angelnin?
6 Tsënöllam hina Satanastapis pasarqan. Itsapis Adantawan Evata Jehová, wambrëkikuna katsun y hinantin Patsaman huntayë nishpa nenqanta wiyëkarqan (Génesis 1:27, 28). Tsëchi: “¡Kë llapan nunakunaqa noqatachi adorayämanman Diospa rantin!”, nishpa pensarerqan. Y tsë mana alli munë shonqunchö winariptinna, Eva kaqta ëwar Diospita mana allikunata parlar engañarerqan (leyi Génesis 3:1-5). Tsënömi, kë ángel tikrarerqan “Diabluman”, këqa “mana kaqpita tumpakoq” ninanmi. Tsënömi hina “Satanás” tikrarerqan, kë shutiqa “chikikoq o contrakoq” ninanmi.
7. a) ¿Imanirtaq Adanwan Eva wanuyarqan? b) ¿Imanirtaq Adanpa tsurinkunaqa awkinyantsik y wanuntsik?
7 Satanasqa ulikïninwan o llullakïninwanmi, Adanwan Eva Diosta mana wiyakuyänanta lograrerqan (Génesis 2:17; 3:6). Tsënöpam Dios nenqannö, ishkampis wanuriyarqan mana wiyakuyanqanchö (Génesis 3:17-19). Tsënöpanam Adán hutsaman ishkirir perfectonatsu karqan, y llapan pëpita yureq kaqqa hutsasapallanam kayarqan (leyi Romanos 5:12). Pensakurkï, huk adovero mana alli kaptenqa, ¿imanöraq se adoverowan rurashqa adovekuna yarquyanqa? Llapampis mana allillanaman yarquyanqa. Tsënöllam hina, Adanpa hutsasapa këninwan mana allillana yurintsik. Tsënöpam awkinyantsik y wanuntsik (Romanos 3:23).
8, 9. a) Rikanqantsiknöpis, ¿ima nishpataq Satanás tumparqan Jehová Diosta? b) ¿Imanirtaq mana wiyakoqkunataqa tsë hora Jehová Dios ushakäratserqantsu?
8 Jehová Diosta mana wiyakuyänampaq Adán y Evata animarninmi, Satanás tikrarerqan munënin rurakoqkunapa pushaqnin. Y mana alli gobernantem nishpam Jehová Diosta calumniarqan. “Mana alli reymi, manam nunankuna allikunata rurar kushikuyänanta haqintsu. Nunakunaqa manam wanayantsu Dios gobernananta, pëkunaqa alli kaqta y mana alli kaqtapis kikinkunam akrakïta puëdeyan. Rasumpëpaqa, noqata wiyayämarmi más alli kawayanki”, neq cuentam parlarqan. ¿Imanöraq Dios kë llapan nenqanta contestanman karqan? Wakin nunakunaqa tsëllachöna ushakäratsinman karqan tsë mana wiyakoqkunata niyanmi. Tsënö ushakäratserqa, ¿Satanás ulikoq o llullakoq kanqanta rikätsikunmantsuraq karqan? ¿Kikimpa gobiernon alli kanqanta rikätsikunmantsuraq karqan?
9 Justicia rurëchöqa alläpa Perfectom Jehová Diosnintsikqa. Tsëmi mana wiyakoqkunataqa raslla ushakäratserqantsu. Satanás Diablu uli o llulla y tumpakoq kanqanta rikätsikunampaqqa tiempotaran wanarqan. Tsëmi, huk tiempo nunakuna kikinkunapura Satanaspa mandoncho gobernanakuyänampaq haqirerqan. Kë llapan pasanqankunata tsënölla haqïrenqantaqa y manaraq altsanqantaqa rikäshun capítulo 11 nishqanchömi. Pero kananqa tapukurïki: ¿imanir-raq Adán y Eva Satanasta mana reqikarqa wiyayarqan? ¿Allitsuraq kamaqninkuna Jehová mana alli kanqanta pensayanman karqan? ¿Imataraq qam rurankiman karqan?
10. ¿Imanötaq qam Jehová Diospa lädonman churakankiman?
10 Kë tapukïkunamanqa alleqmi pensanantsik, kanampis tsënö tiempokunallachömi këkantsik. Qampis Jehová Diospa lädonman churakëta puëdenkim, y tsënöpam Satanás tumpakoq kanqanta rikätsikunki. Gobernantentsiktanö Jehová Diosta wiyakurmi rikätsikunki Satanasqa mana rasumpa kaqta parlanqanta (Salmo 73:28; leyi Proverbios 27:11). Kë Patsachö waranqa kuti waranqëpayan nunakuna karpis, wallkaqllam Jehová Diospa lädonmanqa churakäyashqa. Këqa huk preciso tapukïmanmi apamantsik: ¿Rasumpëpaku Biblia yachatsikun Satanás kë mundota gobernëkamonqanta?
¿PITAQ KË MUNDOTA GOBERNAN?
11, 12. a) ¿Imanötaq Satanás rikätsikorqan kë patsapa gobernanten kanqanta? b) ¿Ima pruëbakunatataq tarintsik Satanás gobernante kanqampita?
11 Jesusqa segurom karqan Satanás kë mundopa gobernanten kanqanta. Huk kutim, “jinantin munducho nasioncunata riquesancunatawan” Diablu rikätserqan Jesusta, y tsëpitanam: “Qonqurïcur adorecamaptiqueqa que llapan riquecanqequitam qoycushqequi”, nerqan (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6). Yarpakurkï, kë reinokunapa dueñon Satanás mana kaptenqa, ¿huk tentaciontsuraq kanman karqan Jesuspaq, kë Satanás änenqan? Hinamampis, Jesusqa manam kë mundopa gobernanten Diablu kanqanta negarqantsu, rasumpëpa mana gobernanten kaptenqa manam pëtsu ninmanmi karqan.
12 Clärom këkan, Jehová Dioslla llapan kallpayoq, ciëlochö y patsachö kaqtapis Kamaq kanqan (Apocalipsis 4:11). Tsënö kaptimpis, manam Bibliachöqa Jehová o Jesusmi kë mundota gobernëkamun nintsu. Kikin Jesusmi, Diablum kë mundopa ‘mandacoqnin’ nerqan (Juan 12:31; 14:30; 16:11). Y Bibliapis, kë chikikoq o Satanasqa “patsacho mandacoq” kanqantam nimantsik (2 Corintios 4:3, 4). Pëpaqmi apóstol Juanpis qellqarqan, “que munducho Diospa mana caqcunaqa Diablupa muneninchomi caquicayan”, nishpa (1 Juan 5:19).
SATANÁS GOBERNANQAN MUNDOPA USHAKËNIN
13. ¿Imanirtaq huk mushoq patsata wanantsik?
13 Cada wata pasaptinmi, más mana alli kë mundoqa tikrakïkan. Guerra ruraq soldädokunawan, mana alli gobernaqkunawan, mana rasumpëpa kaqta yachatsikoq religiosokunawan y wanutsikoq nunakunawampis huntam këkan kë mundoqa. Y kë llapan rikëkanqantsikqa manam altsakanqanatsu. Bibliachöqa willamantsik Armagedón nishqan Diospa guerranchö kë llapanta ushakäratsimunantam, y tsëpitana alli kaqkunapaqqa mushoq patsata apamunanta (Apocalipsis 16:14-16).
14. ¿Pitataq Dios akrarqan Reinonchö gobernanampaq, y imanötaq këqa unëpitana musyakarqan?
14 Jehová Diosqa, Jesucristutam akrarqan ciëlochö gobiernompa Reynin kanampaq. Bibliachöqa unëpitanam kënö nikarqan: “Huk wambrantsikmi yurishqa, huk wambrantsikmi qomarqontsik, pëpa hombronchömi gobiernoqa kanqa, y shutimpis kanqa [...] Príncipe de Paz. Gobiernompa mirënin y yamë kakïnenqa manam ushakanqatsu” (Isaías 9:6, 7). Jesusmi yachatserqan discipulonkuna mañakïninkunachö kë gobiernopaq mañakuyänampaq kënö: “Reynïki shamutsun. Muneyniki rurakätsun syeluchownow, tseynowlla Patsachowpis”, nishpa (Mateo 6:10, QKW). Tsëpitanam yachakushun Diospa Reinon kë Patsachö llapan gobiernokunata ushakäratsir hukta churamunampaq kaqta (leyi Daniel 2:44). Y kë Patsata shumaq huertaman tikratsinanta.
¡KËLLACHÖNAM MUSHOQ PATSAQA!
15. ¿Imataq tsë ‘mushoq patsaqa’?
15 Bibliachöqa kënömi willamantsik: “Noqantsicqa shuyaquicantsic mushoq sielutam y mushoq patsatam. Tseno cananpaqmi Diosnintsic änimarqantsic. Tse mushoq patsachoqa allicunata rurarllanam, nunacuna cawayanqa”, nishpa (2 Pedru 3:13; Isaías 65:17). Bibliachö ‘patsapaq’ parlarnenqa, höraqa nunakunapaqmi parlan (Génesis 11:1). Tsëmi tsë ‘mushoq patsaqa’ Dios aprobashqan llapan alli nunakuna kayan.
16. ¿Ima shumaq qarëtataq Dios aprobashqan nunakuna chaskiyanqa, y imataraq rurashwan tsëta chaskinapaq?
16 Tsë mushoq patsa chäramuptenqa, Dios Yaya llapan aprobashqan nunakunata ‘wiñeypaq kawëta’ o mana ushakaq kawëta qaranampaqmi, Jesus änikorqan (Marcos 10:30). Aksëqa këtsu, Bibliëkichö ashi Juan 3:16 y 17:3 nishqanta, y leï Jesus nenqanta, mä imatash rurashwan wiñeypaq kawakïta tarinapaq. Kananqa rikärishun Bibliachö, mä ima bendicionkunatash chaskiyanqa mana wanushpa mushoq Patsachö täraq nunakuna.
17, 18. ¿Imanirtaq hinantin Patsachö mana mantsakushpa y yamë kawakï kananta creintsik?
17 Chikinakï, guerrakuna, wanutsinakïkunaqa, mananam kanqanatsu. “Mana alli [o chikikuna] manam kanqanatsu [...]. Pero manshukunaqa patsatam chaskiyanqa” (Salmo 37:10, 11.) Alli këllanam kanqa. Diosmi “guerrakunata ushakätsenqa hinantin patsachö” (Salmo 46:9; Isaías 2:4). Tsë tiempo chämuptenqa, “allikunallam winayanqa” y “yamë këqa killapis ushakanqanyaqmi kanqa”, këqa manam imëpis yamë këqa ushakanqatsu ninanmi (Salmo 72:7).
18 Diospa nunankunaqa mana mantsakushpam kawayanqa. Unë tiempochö israelitakunapis Diosta wiyakurnenqa kushishqa mana mantsakushpam kawayarqan (Levítico 25:18, 19). ¡Ima shumaqraq pëkunanö mana mantsakushpa Mushoq Patsachö kawakïqa kanqa! (leyi Isaías 32:18; Miqueas 4:4.)
19. ¿Imanöpataq kë mushoq patsaman Diosnintsik atska mikïkunata apamunanman creintsik?
19 Mikïpis manam ushakanqatsu. “Patsachöqa alläpa atskam granokuna kanqa, hirkakunapa puntanchöpis sobrakonqam”, nishpam nerqan salmista (Salmo 72:16). Kikin Jehová Diosnintsikmi bendicenqa llapan wiyakoqkunata, tsënöllam hina “Patsaqa imëkatapis wayïkatsimonqa” (Salmo 67:6).
20. ¿Imanirtaq creishwan kë llapan Patsa huk paraïsoman tikrarinanta?
20 Llapan Patsam tikrarenqa huk paraïsoman. Nunakuna perditsiyanqan chacrakunachöpis kanqa shumaq wayikuna y wëtakunam (leyi Isaías 65:21-24; Apocalipsis 11:18). Watakuna pasaptinnam shumaq paraïsoman kë Patsa tikrarenqa y unë Edén huertachönömi mikïkunapis kanqa. Jehová Diosqa, imëpis “makinta mashtarmi llapan kawaqta munayanqanwan bendecinqa” (Salmo 145:16).
21. ¿Imakunataq rikätsimantsik animalkunawan nunakuna alli kawakunanta?
21 Animalkunawan nunakunapis allim kawakuyanqa. Chukaru animalkunawan manshu animalkunapis juntom mikuyanqa. Manam ni wambrapis mantsanqanatsu chukaru animalkunata (leyi Isaías 11:6-9; 65:25).
22. ¿Imataq pasanqa qeshyakunata?
22 Tukïläya qeshyakunapis ushakanqam. Diospa Gobiernonchö Jesucristu Rey karmi nunakunataqa kachakätsimonqa, kë Patsachö këkarnin qeshyaqkunata hampenqampitapis masta (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9). Y “manam ni pï: ‘Qeshyämi nenqanatsu’.” (Isaías 33:24; 35:5, 6.)
23. ¿Imanirtaq kushikïpaq kanqa wanushqakuna kawariyämuptin?
23 Wanushqa kuyë kastantsikkunam kawariyämonqa y mana wanushpa kawëtapis puëdeyanqam. Diospa yarpëninchö këkaq llapan wanushqakunam shäriyämonqa. Rasumpëpam, ‘alli ruraqtapis y mana alli ruraqtapis Teyta Diosqa cawaritsimonqa’ (Hechos 24:15; leyi Juan 5:28, 29).
24. ¿Munankimantsuraq kënö shumaq Paraïsochö kawëta?
24 Kamakoq Jehová Diospita yachakoqkunata y servi munaqkunataqa kushikïpaq bendicionkunam shuyaran. Shumaq paraïsopaqmi Jesusqa parlaparqan tsë mana alli nunata: “Noqawan[mi] canqui paraiso nishqan shumaq cawaqui marcacho”, nishpa (Lucas 23:43). Alläpa importantem Jesuspita yachakïqa, pëmi kë llapan bendicionkunataqa apamonqa.


text:
Truyanu maqanakuy
Truyanu maqanakuy nisqaqa (grigu simipi Tpwιkός πόλeuoς) ñawpa grigukunap willaykusqansi karqan, tukuy grigu llaqtakuna Truya llaqtap hayunsi kaptin.
Truya llaqtap Priamos sutiyuq qhapaqninpa churin, Paris sutiyuq, Spartip qhapaqninpa Eleni sutiyuq warminta hap'ikuptinsi, tukuy grigu qhapaqkuna ancha phiñakuspas awqaqninkunata Truya llaqtaman maqanapaq qayakurqan. Chay Truya llaqtapi chunka watas maqanakuspapas manas atirqanchu. Chay maqanakuymanta Omirosmi Iliada nisqanpi willaykun.
Achka awqaqkuna, grigukunap Akhiliyasnin, truyanukunap Ektorninpas wañuptinña, grigukuna manaraq atiptin, Odisiw sutiyuq Ithakip qhapaqnin qiqutamantas yuyarqan: Truyanukunaman manañam awqapuykikuchu nispa llullaspa Truyanu Kawalluta haywarqan. Chay kawallup ukhunpis Odisiw huk awqaqkunawan pakakurqan. Truyanukuna iñiptinsi kawalluta llaqtap ukhunman aysamurqan. Truyanukuna anchata phistarqaspa ch'allkurqaspa machakurquptinsi, grigu awqakuna llaqtap punkunkunatas kicharqan. Hawamanta kutimuq grigukunas llaqtaman yaykurqan, chaypi truyanu runakunata wañuchispa.
Asllas truyanukuna ayqiyta atirqan, paypurataqsi Ayniyas.


text:
Ura sahun simi
Ura sahun simi icha Ura aliman simi (Plattdüütsch) nisqaqa chincha Alimanya runakunap germanu siminmi, mawk'a sahun simi ("Altsächsisch") nisqamanta tukusqa, Sahun nisqa germanu runallaqtap siminmanta. Mana hanaq aliman simi hinaqa, ichataq nirlandis simi, inlish simi hinam mawk'a germanu kunkawakinkunam kakun, mana hanaq aliman kunkalla t'ikray tukusqanrayku.
Ñawpa pacha, 14, 15 kaq pachakwatapi ura sahun simi Hansa nisqa qhatuqkunap huñunpa qhatuna siminmi karqan. 16 kaq pachakwatamanta manañam tukri simichu. Chayrayku kunan pacha chikichasqa simim.
Rusiyapi, Awya Yalapi ura sahun rimaq menonita mitmaqkunamanta Plawtich (Plautdietsch) nisqa simim tukurqan, kunan pacha Parawayipi, Buliwyapipas rimasqa.