text:
Capítulo 13
Dios carashca causaita respetashunchi
1. Gentecunaman causaitaca ¿pita carashca?
JEHOVÁ DIOSCA ‘causaj Diosmi’ can (Jeremías 10:10). Paimi Tucuita Ruraj, causaita caraj Dios can. Bibliapica ninmi: “Canmi tucui imatapash rurashcangui. Can munashcamanda rurashcami, tucui ima cashpapash tian” nishpa (Apocalipsis 4:11). Jehová Diosmi causaita carashca. Chaimandami causaica shuj valishca regalo can (Salmo 36:9, liipangui).
2. Ali causangapaca ¿imatata rurana capanchi?
2 Jehová Diosca ñucanchi causachunmi micunata, yacuta caran (Hechos 17:28). Ashtahuanbachaca, ñucanchicuna cushilla causachunmi munan (Hechos 14:15-17). Chaipaca, Taita Diospa mandashcacunata cazunami canchi (Isaías 48:17, 18).
CAUSAITACA ¿IMASHINATA DIOSCA RICUN?
3. Caín, Abelta huañuchijpica ¿imatata Jehová Diosca rurarca?
3 Bibliapica yachachinmi ñucanchi causaita, shujcunapa causaitapash Jehová Diosca ninan valishcatami ricun nishpa. Shuj ejemplota ricushun, Adanba Evapa churi Caín runaca paipa cati huauqui Abelhuanmi ninanda culirarca. Shina culirashca cajpimi Jehová Diosca Caindaca cashna nishpa advirtirca, shina culira catishpaca pactara jatun nalita ruranguiman nishpa. Shina nijpipash Caín runaca na cazushpami ‘paipa huauqui Abelta huañuchirca’ (Génesis 4:3-8). Chaimandami Jehová Diosca Caindaca castigarca (Génesis 4:9-11). Shinaca culirashpa shujcunata na ricunayachinaca nimamanda nalichu can. Culira catishpaca imapash nalicunata rurashpami, para siempre causaitaca na chari ushashun (1 Juan 3:15, liipangui). Jehovata juyashcata ricuchingapaca, tucui gentecunatami juyaihuan tratana canchi (1 Juan 3:11, 12).
4. Israelitacunaman cushca leymandaca ¿imatata yachajunchi?
4 Ashtaca ashtaca huatacuna jipaca, Jehová Diosca gentecunapa causai ninan valishca cashcatami ricuchirca. Chaimandami 10 mandamientocunata Moisesman curca. Chai leycunapimi “ama huañuchinguichu” nishpa mandarca (Deuteronomio 5:17). Shinaca, pipash huañuchishpaca paipash huañunami carca.
5. Abortanataca ¿imashinata Taita Diosca ricun?
5 Vijsayu huarmicuna huahuaguta abortachunga Taita Diosca nimamanda na munanllu. Nara nacirishca huahuagupa causaipash Jehovapaca ninan valishcami can. Israelitacunaman cushca leypica Jehová Diosca nircami, pipash vijsayu huarmita llaquichijpi chai huarmipa huahua huañujpica, culpata charijtapash huañuchinami can nishpa (Éxodo 21:22, 23, liipangui; Salmo 127:3). Shinaca, abortana o huahuata urmachinaca nimamanda nali cashcatami yachajunchi. (Página 222pi nota 28ta ricupangui.)
6, 7. ¿Imashinata ñucanchi causai valishca cashcata Diosman ricuchinchi?
6 Ñucanchi causai, shujcunapa causaipash valishca cashcata Jehová Diosman ricuchingapaca ¿imatata rurana canchi? Chaipaca ñucanchi causaita, shujcunapa causaitapash na peligropi churashpami respetashcata ricuchinchi. Chaimandami tabacota, imapash drogacunataca na chupana canchi. Chaicunaca huañuimanmi apan.
7 Taita Diosmi ñucanchimanga cuerpotapash, causaitapash cushca. Shinaca, pai munashcashnami ñucanchi cuerpotaca cuidana canchi. Ñucanchi cuerpota na cuidashpaca Diospa ñaupajpica nalimi ricurishun (Romanos 6:19; 12:1; 2 Corintios 7:1). Jehovami ñucanchimanga causaita cushca. Ñucanchi causaita na alicachishpaca, Jehová Diostaca na ali adorai ushashunllu. Huaquinbica ñucanchi causaipi imapash nali ruraicunata saquinaca ashata shinllimi ricurin. Shinapash ñucanchi causai valishca cashcata ricushpa, nali ruraicunata saquingapaj esforzarijujpica Jehovallatami ayudanga.
8. Ñucanchi causaita, shujcunapa causaitapash cuidangapaca ¿imatata rurana capanchi?
8 Ñucanchi causaica juyailla ali carashca cashcatami yachajushcanchi. Jehová Diosca ñucanchi causaita, shujcunapa causaitapash ñucanchicuna ali cuidanataca confianmi. Chaimandami carrota, motota, imacunatapash yangataca na manejanachu canchi. Shinallata shujcunata chugrichinalla peligroso pugllaicunatapash na pugllanchichu (Salmo 11:5). Ñucanchi huasipash seguro cachunmi ali ricuna canchi. Jehová Diosca israelitacunataca mandarcami: “Mushuj huasita huasichishpaca, huasi jahua muyundipi patata rurangui. Shina rurashpami, maijambash chai jahuamanda urmashpa huañujpipash, na juchachi tucungui” nishpa (Deuteronomio 22:8).
9. Jehová Diosca ¿imashinata animalcunataca tratachun munan?
9 Jehová Diosca, animalgucunatapash cuidachunmi munan. Jehová Diosca animalcunapa aichata micungapaj, animalcunapa carahuan, milmahuan ropata rurangapaj o shuj millai animal llaquichigrijujpillami huañuchichun saquin (Génesis 3:21; 9:3; Éxodo 21:28). Shinapash animalcunata pugllaimandalla, llaquinaitaca na huañuchinachu canchi (Proverbios 12:10).
CAUSAITA RESPETASHUNCHI
10. Ñucanchi causai yahuarpi cashcataca ¿imashinata yachanchi?
10 Causai yahuarpi cajpimi, Jehová Diosca yahuartaca valishcatapacha ricun. Chaimandami, Caín paipa huauqui Abelta huañuchijpica Jehová Diosca nirca: “¿Imatata rurashcangui? cambaj huauquipaj yahuarmi, alpamandapacha ñucata caparijun” nishpa (Génesis 4:10). Abelpa causaica yahuarpimi carca. Chaimandami, Abelta huañuchijpica Jehová Diosca Caindaca castigarca. Shinallata, Noepa punllacunapi ninanda tamiashca jipapash causai yahuarpi cashcatami Jehová Diosca ricuchirca. Noeta, paipa familiatapash animalcunapa aichata micuchun saquishpapash Jehová Diosca nircami: ‘Causaita charij tucui cuyurijcuna, verdella viñashcacunatapashmi canguna micuchun tucuillata cuni’ nishpa. Chai jipaca caitami mandarca: “Yahuarndi aichataca, napacha micunachu canguichi, causaica yahuarpimi tian” nishpa (Génesis 1:29; 9:3, 4).
11. Israelitacunamanga ¿imatata Jehová Diosca mandarca?
11 Yahuarta na micunachu canguichi nishpa Noeta mandashcamanda casi 800 huatacuna jipaca, cutinmi Jehová Diosca israelitacunamanga caita mandarca: ‘Israel puramanda cashpa, na cashpaca shuj llactamanda shamushca gentecuna cashpapash micuna animalta, na cashpaca alasyu animaltapashmi japishpa huañuchinga. Shina huañuchishpaca, yahuarta shitashpami alpahuan quilpanga’ nishpa. Shinaca, ‘yahuartaca na micunachu’ carca (Levítico 17:13, 14). Jehová Diosca israelitacuna yahuarta valishca cashcata ricuchunmi munarca. Paicunaca aichata micunalla cashpapash, yahuartaca na micunachu carca. Shuj animalta micungapaj huañuchishpaca yahuartaca alpapimi jichana carca.
12. Jesusta catijcunaca yahuartaca ¿imashinata ricuna can?
12 Jesús huañushcamanda huaquin huatacuna jipaca apostolcuna, Jerusalén congregacionmanda ancianocunapash, israelitacunaman cushca leycunamanda maijangunatalla Jesusta catijcuna pactachinatami ricungapaj tandanajurca (Hechos 15:28, 29, liipangui; 21:25). Shinami, Jehovapa ayudahuanga yahuar valishca cashcata intindirca. Chaimandami Jesusta catijcunaca yahuartaca valishca cashcata ricuna carca. Punda tiempopi Jesusta catijcunaca, yahuartaca na micuna, na ufianachu carca. Sipishpa huañuchishca o yahuarta na llujchishca animalpa aichatapash na micunachu carca. Yahuarta micushpaca yanga dioscunata adorajuj cuenda, huainayana juchapi urmana cuendami carca. Chai punllacunamandami Jesusta catijcunaca yahuartaca na micun, na ufian. Cunanbica ¿imashinata yahuartaca ricuna canchi? Cunanbipash Jehová Diosca yahuartaca valishca cashcatami ricuchun munan.
13. Jesusta catijcunaca ¿imamandata yahuarta na churarina can?
13 Jesusta catijcunaca ¿yahuarta churarinachu can? Na. Jehová Diosca mandarcami, yahuartaca na micunachu, na ufianachu canguichi nishpa. Yuyapai, shuj doctor tragota ama ufianguichu nijpica, quiquinga tragota na ufiashpapash suerota cuenda ¿churaringuimanlla? Na, na churaringuimanllu. Shinallatami, yahuarta na micunachu, na ufianachu nishpa mandashcata cazungapaca, yahuartaca na churarinachu canchi. (Página 222pi nota 29ta ricupanchi.)
14, 15. Jesusta catijcunaca ¿imamandata causaita respetana, Jehovata cazuna can?
14 Shuj doctor yahuarta na churarishpaca huañunguimi nijpica ¿imatashi ruranguiman? Taita Dios mandashcata cazunata o na cazunataca cada unomi ricuna can. Jesusta catijcunaca Taita Dios carashca causaitaca ninandami respetanchi. Chaimandami causashpa catingapaj shuj shuj tratamientocunata mascashpapash, yahuartaca nimamanda na churarinchi.
15 Taita Dios carashca causaica ninan valishcami can. Ñucanchi sano causangapaj munashpapash yahuartaca na churarinchichu. Jehovata na cazushpa ashaguta ashtahuan causanapa randica, Jehovata cazunami ashtahuan ali can. Jesusca nircami: “Maijan cashpapash paipaj causaitalla quishpichingapaj munashpaca, chingaitami chinganga. Ashtahuangarin ñucata catijushcamanda huañunatapash na manllashpaca, causaitami charinga” nishpa (Mateo 16:25). Jehová Diostaca juyaimandami cazuna canchi. Ñucanchicunapa ima ali cashcatapash paica alimi yachan. Chaimandami Jehová shina causaitaca alicachishpa, valishca cashcata ricuna canchi (Hebreos 11:6).
16. Jehovata sirvijcunaca ¿imamandata cazuna can?
16 Jehová Diosta sirvijcunaca tucui shunguhuanmi yahuarmanda imata mandashcata cazungapaj munan. Chaimandami yahuartaca na micun, na ufian, ni doctorcuna yahuarta churarinami canguichi nijpipash na churarin. * Shinapash, jambiringapaca shuj shuj tratamientocunata ali ricushpami agllan. Shinallata paicunaca alimi yachan yahuarta, causaita cuj Dios gentecunapa ima ali cashcata yachajta. ¿Quiquinbash shinallatachu yuyangui?
PUNDA TIEMPOPICA ¿IMAPATA YAHUARTACA OCUPAN CARCA?
17. Israelitacunaca ¿imapata yahuartaca ocupan carca?
17 Moisesman cushca Leypica, Jehová Diosca israelitacunataca nircami: ‘Causaica yahuarpimi. Yahuartaca, juchata anchuchichun cangunapaj almamanda [o causaimanda] cushpa, altarpi churashpa rupachinajuchunmi curcani. Chai yahuarmi, runapaj juchacunataca anchuchinga’ nishpa (Levítico 17:11). Israelitacuna imapash juchapi urmashpa Jehová perdonachunga, shuj animalgutami sacerdotepaman apana carca. Sacerdotemi chai animalta huañuchishpa yahuartaca Diospa templo huasi altarpi tsirapachina carca. Chaipallami Jehová Diosca israelitacunataca yahuarta ocupachun saquirca.
18. Jesús huañushcamandaca ¿imatata chasquishun?
18 Jesús cai Alpaman shamushpaca paipa causaita cushpami, juchata perdonachun shuj animalta cuna leytaca tucuchirca. Chaimandami ñucanchi juchacunapash perdonashca caita ushan (Mateo 20:28; Hebreos 10:1). Jehová Diosca paipa Churita ñucanchimanda huañuchun cachamushpami tucuicunaman para siempre causana oportunidadta curca. Jehová Diospaca, Jesuspa causaica ninan valishcami carca (Juan 3:16; Hebreos 9:11, 12; 1 Pedro 1:18, 19).
19. Gentecunapa causaimanda ama juchachichunga ¿imatata rurana capanchi?
19 Ñucanchicunaman causaita carashcamandaca Jehová Diostaca ninandami agradicinchi. Chaimandami shujcunapash Jesuspi feta charichun, para siempre causaita charichunbash villachinchi. Gentecunata juyaimandami, paicunapash shina ali causaita chasquichun cushijushpa yachachinchi (Ezequiel 3:17-21). Shinami ñucanchipash apóstol Pablo shina nishun: “Maijambash chingaita chingagrishpaca, pipash na ñucataca juchachinachu cahuanguichi. Taita Dios imata rurajujtapash na pacashpami, tucuita cangunaman villashcani” nishpa (Hechos 20:26, 27). Ñucanchi causaita, yahuarta respetashcata ricuchishpaca, shujcunamanbash Jehová Diosmanda villachingapami munashun. Shinami Jehovapa carashca causaica ninan valishca cashcata ricuchishun.
^ par. 16 Yahuarta na churarinamanda ashtahuan yachangapaca “Manténganse en el amor de Dios” nishca libropa página 77-79ta ricupangui. Cai librotaca testigo de Jehovacunami rurashca.


c: text/html

text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Kari warmi wawakuna shinallatak wambra muzukuna rimarishkami ña mana shiraykunata.
- GOE llankaymanta yanapak chapakkuna hapishka runakuna kay San Pablo kuchapi yakuta hupiashpa wañushkamanta.
- UPMA llankaymanta kishpichishkami shuk búho pishkuta.
- Ishkay runakunata hapishka 81 kilos de marihuana shiraykunata Mascarilla llaktapi.
Últimas noticias
- Kari warmi wawakuna shinallatak wambra muzukuna rimarishkami ña mana shiraykunata.
- GOE llankaymanta yanapak chapakkuna hapishka runakuna kay San Pablo kuchapi yakuta hupiashpa wañushkamanta.
- UPMA llankaymanta ña hapishkami sacha yurakuna wakaychina llankay wasipi.
- Wambra muzuta hapishka 40 gramos de marihuana shiraykunawan.
- UPMA llankaymanta kishpichishkami shuk búho pishkuta.
- Otavalo kitypi shuk antawapa chasis shinallatak motor kuyukuna pakishkata hapishka.
UPMA llankaymanta ña hapishkami sacha yurakuna wakaychina llankay wasipi.
Unidad de Policía de Medio Ambiente (UPMA) llankaymanta, hapishkami 22,46 m3 kaspikunata kay sachay yurakuna wakaychina wasimanta kay Urcuquí kitypi, kaypi llankak mashika mana rikuchi tukushkachu kaymanta apamushkata.
Yanapak chapakkuna ña rurashkami rikurayay ruraykuna harkayta kay sacha yurakunata Ministerio del Ambiente de Ibarra llankaymanta, tantallami purishkakuna chikan chikan sacha yurakuna wakaychina wasikunata, ayllullaktakuna shinallatak kay llakta kuchullakunapi kay Urcuquí kitypi.
Pishka sacha yurakuna hatuna wasikunatami, allí rikushkakuna kaymanta shuk sacha yurakuna hatuna wasi, mana charishkachu kamachik pankata, kay 9,96 m3 kaspikuna latillas de pambil yurakuna, shinallatak 12,5 m3 kaspikuna tablones de chuncho sacha yurakuna, tukuymantaka 22.46 m3 sacha yurakunata hapishka kaypi llankak mashi mana rikuchishka kamachik pankata.
Kay sacha yurakunata sakishkami kay hatuna wasipi, shinallatak apuk pushakkuna katinmi pakta llankaywan. P. Meneses-SZImbabura/Luis P./DNCE.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Imayná kausay qhepaman kanqarí?
¿Creenkichu...
... kikillanpuni kananta?
... astawan sajrayananta?
... allinchakunanta?
BIBLIAQA NIWANCHEJ
“Dios[...] tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa manaña kanqachu.” (Apocalipsis 21:3, 4, Diosmanta Qhelqasqa.)
¿IMAYNATATAJ YANAPAWANCHEJ?
Tukuypis llankʼayniyoj kasunchej (Isaías 65:21-23).
Manaña ñakʼariy nitaj onqoykunapis kanqañachu (Isaías 25:8; 33:24).
Wiñaypaj kusisqa kausakusun familiawan amigoswan (Salmo 37:11, 29)
¿IMARAYKUTAJ BIBLIAJ NISQANPI ATIENEKUSUNMAN?
Imaraykuchus:
Diosqa nisqanta juntʼananpaj atiyniyoj. Bibliapeqa, Diosllata “Tukuy Atiyniyoj” Dios kasqanta nin, imaraykuchus atiynenqa mana tukukuyniyojchu (Apocalipsis 15:3). Chayrayku Jehovaqa, kay pachaman allin kausayta apamusaj nisqanta juntʼanqapuni. Biblia nin jinataj “Diospaj[qa] tukuy ima atikun” (Mateo 19:26).
Diosqa nisqanta juntʼayta munan. Sutʼincharinapaj Bibliaqa, wañusqasmanta parlaspa, Jehová kausarichimuyta munasqanta nin (Job 14:14, 15).
Chantapis Bibliaqa, Diospa Churin Jesús onqosqasta sanoyachisqanta nin. ¿Imaraykutaj chayta ruwarqa? Sanoyachiyta munasqanrayku (Marcos 1:40, 41). Ruwasqasnenqa, Tatan jina imatachus runasrayku ruwayta munasqanta rikucherqa (Juan 14:9).
Kaykunaqa Jehová, Jesús ima, kusisqas kausakunanchejta munasqankuta rikuchin (Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9).
ICHÁ TAPURIKUNKI
¿Imaynatá Dios, kay pachata allinchanqa?
Kay tapuypa kutichiyninta tariwaj kay MATEO 6:9, 10; DANIEL 2:44.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
¿Imatataj Diosninchej Jallpʼapaj munan?
Biblia sutʼinchan imaraykuchus Dios Jallpʼata ruwasqanta, maykʼajchus ñakʼariy chinkananta, imachus Jallpʼawan qhepaman kananmanta, pikunachus chaypi tiyakunankuta ima.
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
¿Imataj Diospa Reinonrí?
¿Pitaj kamachishan Diospa Reinonta? ¿Imatá Diospa Reinon ruwanqa?


text:
5 KAQ TAPUKÏ
¿Imatataq ruräman escuëlachö abusayämaptin?
¿QAMQA IMATATAQ RURANKIMAN?
Këman pensari: Lücasqa manam kanan ni warë ni imëpis escuëlaman ëwëta munannatsu. Porqui kima killa pasaqchömi yanaqinkuna pëpita mana allita parlayashqa. Tsëpitanam jutitsiyashqa. Höraqa ardëpam, pasaqnölla kumariyan (tanqariyan) y librunkunatam kacharatsiyan. Y höraqa qepampa ëwëkurmi tanqariyan y pï kanqanta rikänampaq tikraptinqa manam mëqampis musyaqtukuyantsu. Peru qanyan junaqmi mas peormanna chäkïkushqa. Internetpam amenazäyashqa . . .
Lücas karqa, ¿imataraq rurankiman?
ALLEQRAQ PENSË
Ama pensëtsu defendikïta manana puëdinqëkitaqa. Porqui mana pelyashllapam defendikïta puëdinki. ¿Imanö?
AMA CÄSUPËTSU. Bibliam kënö nin: “Upa nunaqa llapan piñakïnintam rikätsikun, peru yachaq nunaqa ushananyaqmi geniunta tsaran” (Proverbius 29:11). Mana piñakïllapa o piñakunqëkita mana rikätsikïllapa tranquïlu kaptikiqa, abusayäshoqnikikunaqa qelanäriyanqa y jaqiriyäshunkim.
MANA ALLIPAQA AMA KUTITSITSU. Bibliam kënö nin: “Pipis mana allicunata rurayäshuptiqui, ama qamqa pepaq mana allitaqa ruranquitsu” (Romänus 12:17). Mana allipa kutitsirqa mas problëmamanmi chärinki.
PROBLËMATA RIKARQA WITIKÏ. Bibliam kënö nin: “Yachaq nunaqa mana allikuna pasananta tantiyarirmi witikurin” (Proverbius 22:3). Puëdikaptinqa, problëmaman chätsishoqnikipita o ima peligrupitapis raslla witikï.
ALLI YACHËWAN CONTESTË. Bibliam kënö nin: “Shumaq contestakoqqa piñakïtam ushakäratsin” (Proverbius 15:1). Allim kanman kushi kushilla parlakunqëki. Këllaman pensari, pipis alläpa wilam këkanki nishuptikiqa ichik asikurirmi kënö nirinkiman: “Awmi, juk ishkë kïlullatapis bajarinqäqa allim kanman”.
ËWAKÏ. 19 watayoq Nöram kënö nin: “Imatapis mana contestëpa ëwakïqa poqu, sinchi y alleq tsarakoq kanqëkitam rikätsikun. Abusakoqkunaqa manam tsënö këta puëdiyantsu” (2 Timoteu 2:24).
PÏ KANQËKIMAN ALLEQ CONFIAKÏ. Kikikiman alleq mana confiakunqëkita cuentata qokurirqa, abusakoqkunaqa defendikïta mana puëdinqëkitam pensayanqa. Peru dominayäshunëkita mana permitiptikiqa, manam abusayäshunëkipaq valorninkuna kanqatsu.
PITA KARPIS WILLË. Juk profesöram kënö consejakun: “Abusayaptinqa, tsë abusakoqkunapita willakuyänanqa alläpam precisan. Tsënöpam jukkunatapis allqutsayänanta permitiyanqatsu”.


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
-
Jesusqa Dioswan allipunachiq sacrificion (1, 2)
-
Diospa kamachikuyninkuna kasukunamanta (3-11)
-
Imaraykuchus kay carta qelqakusqanmanta (12-14)
-
Kay pachata ama munakunamanta (15-17)
-
“Anticristo” nisqamantan cuidakuna (18-29)
2 Wawallaykuna, kay cartataqa qelqamushaykichis ama ima juchamanpas urmanaykichispaqmi. Ichaqa, pipas ima juchamanpas urman chayqa, kashanmi yanapaqninchis, payqa Jesucriston, payqa chaninmi, Yayawantaqmi kashanpas.
2 Paymi juchanchista perdonachiq Dioswan allipunachiq sacrificioqa, ichaqa manan juchallanchispaqchu chay sacrificioqa, aswanpas lliu kay pachantin runakunapaqwanmi.
3 Paypa kamachikuyninkunatachus kasukushallasun chayqa, chay ruwasqanchispin rikukunqa pay reqsisqanchista.
4 Pipas ninman: “Noqaqa reqsinin paytaqa”, nispa, manataq kamachikusqankunataqa kasukushanmanchu chayqa, llullakushanmanmi, manataqmi cheqaq kaqpas paypiqa kashanmanchu.
5 Ichaqa pipas paypa siminta kasukushanman chayqa, Diosta tukuy sonqowan munakusqantan chay runaqa rikuchishanman. Chayta ruwaspan noqanchispas rikuchishasunman paywan jujllachasqa kasqanchista.
6 Pipas: “Paywan jujllachasqan kashani”, nispa niqqa pay kikinmi obligasqa kashan imaynatachus Jesús kausaran chhaynata kausananpaq.
7 Munasqa wayqe-panaykuna, manan mosoq kamachikuytachu noqaqa qelqamushani, aswanpas qallariymantapacha reqsisqaykichis ñaupa kamachikuytan, arí, kay ñaupa kamachikuyqa qallariypi uyarisqaykichis kamachikuymi kashan.
8 Chhaynaña chaypas, mosoqmi chay kamachikuyqa; chay kamachikuyman jinan payqa kausaran, qankunapas chayman jinan kausashankichis ¿riki? Laqhayaqqa ñan pasashanña, cheqaq k’anchayñan kunanqa k’ancharimushan.
9 Chayrayku, pipas “k’anchaypin kashani” nishaspa wayqenta cheqnikushanman chayqa, laqhayaqllapiraqmi payqa kashanman.
10 Pipas wayqenta munakuqmi ichaqa k’anchaypi kashan, manataqmi urmachisqachu kanqapas.
11 Wayqenta cheqnikuqtaqmi ichaqa laqhayaqpi kashan, laqhayaqpitaqmi purishanpas, manan mayman riytapas atinchu chay laqhayaq ñawinta tutayachisqanrayku.
12 Wawallaykuna, kaytaqa qelqamushaykichis paypa sutinrayku juchaykichis perdonasqa kasqanraykun.
13 Taytakuna, kaytaqa qelqamushaykichis pichus qallariymantapacha kaqta reqsisqaykichisraykun. Waynakuna, kaytaqa qelqamushaykichis Satanasta atipasqaykichisraykun. Wawallaykuna, kaytaqa qelqamushaykichis Yayata reqsisqaykichisraykun.
14 Taytakuna, kaytaqa qelqamushaykichis pichus qallariymantapacha kaqta reqsisqaykichisraykun. Waynakuna, kaytaqa qelqamushaykichis kallpasapa kasqaykichisrayku, Diospa simin qankunapi kasqanrayku, Satanastapas atipasqaykichisrayku iman.
15 Aman munakunkichischu kay pachataqa ni chaypi ima kaqkunatapas, pipas kay pachata munakuqqa, manan Yayataqa munakushanmanchu.
16 Kay pachapi tukuy ima kaqpas manan Yayamantachu jamun, aswanpas kay pachamantan, chaykunan kaykuna: aychaq munapayayninkuna, ñawiq rikusqan munapayaykuna, runakuna imankuwanpas alabakusqankuna ima.
17 Chaymantapas kay pacha kausayqa pasashanmi, jinallataq millay munapayayninkunapas, Diospa munayninta ruwaqmi ichaqa wiñaypaq kanqa.
18 Wawallaykuna, ñan tukukuy horapiña kashanchis; yachasqaykichis jina, anticristoqa rijurimunanmi karan, ñataqmi askhaña rijurimushankupas, chaymi rikuchin tukukuy horapiña kashasqanchista.
19 Paykunaqa noqanchis ukhumantan lloqsipunku, ichaqa manan noqanchis t’aqamantachu paykunaqa karanku; noqanchis t’aqamantachus kankuman karan chayqa, noqanchiswan kuskallachá kashankuman karan. Paykunaq lloqsipusqankun sut’ita rikuchin mana llapachu noqanchis t’aqamanta kasqanta.
20 Qankunan ichaqa ch’uya Diospa ajllasqan karankichis, llapaykichistaqmi yachayniyoqpas kankichis.
21 Noqaqa qelqamushaykichis manan cheqaq kaqta mana yachasqaykichisraykuchu, aswanpas yachasqaykichisraykun; chaymantapas manan ima llullakuypas cheqaq kaqmantaqa jamunmanchu, chayraykupiwanmi noqaqa qelqamushaykichis.
22 ¿Pitaq llullari? ¿Manachu Jesusqa Cristo kasqanta negaq? Chhayna runan anticristopas, payqa Yayata Churitawanmi negan.
23 Arí, pipas Churita negaqqa manan Yayawan jujllachasqachu kashanman, pipas “noqaqa iñinin Churipi” niqmi ichaqa Yayawan jujllachasqa kashan.
24 Chayraykun qallariypi imachus yachasqaykichisqa sonqoykichispi allin saphichasqa kashanan, chay yachasqaykichischus sonqoykichispi allin saphichasqa kanqa chayqa, jujllachasqallapunin kashankichis Churiwanpas Yayawanpas.
25 Chaymantapas pay kikinmi wiñay kausaytaqa prometewaranchis.
26 Kaykunataqa qelqamushaykichis pikunachus pantachiyta munashasunkichis chaykunamanta cuidakunaykichispaqmi.
27 Qankunataqa Diosmi ajllarasunkichis santo espiritunwan, chay espiritun qankunapiqa kashan, chaymi qankunaqa manaña necesitankichischu pipas yachachinasuykichistaqa, aswanpas chay espiritun qankunamanqa tukuy imatapas yachachishasunkichis, chayqa cheqaqmi manataqmi llullakunchu. Chhaynaqa, chay espirituq yachachisqasuykichisman jina jujllachasqalla paywan kashaychis.
28 Arí, wawallaykuna, paywan jujllachasqallapuni qankunaqa kashaychis, chhaynapin pay rijurimuqtinqa mana manchasqachu rimasunchis, nitaqmi p’enqasqachu qhepaman kutirisunchis.
29 Qankunaqa yachankichismi payqa chanin kasqanta ¿riki? Chhaynaqa yachallankichistaqchá pipas chanin kaqta ruwaqqa Diosmanta nacesqanta.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
1 Juan 2
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
-
Ramada sutiyuq fiestapi Jesuspa kasqanmanta (1-13)
-
Fiestapi Jesuspa yachachisqanmanta (14-24)
-
Cristo pi kasqanmanta hukta-hukta rimasqanku (25-52)
-
Jesusmanta taytanpa testigakusqan (12-30)
-
Abrahampa churinkunamanta (31-41)
-
Diablopa churinkunamanta (42-47)
-
Jesusmanta hinaspa Abrahanmanta (48-59)
8 12 Huktawanmi runakunata Jesus nirqa: “Ñuqam kani llapa runakunapa achkiynin. Qatiwaqniyqa manapunim tutayaypiqa purinqachu, aswanmi payqa kawsay qukuq achkiyniyuq kanqa”, nispa.
13 Hinaptinmi fariseokuna nirqaku: “Qamqa kikillaykimantam willakunki, willakusqaykiqa manam chiqapchu”, nispanku.
14 Jesusñataqmi paykunata nirqa: “Ñuqallamanta willakuptiypas ñuqapa willakusqayqa chiqapmi, ñuqaqariki yachanim maymanta hamusqayta hinaspa mayman risqaytapas, qamkunam ichaqa mana yachankichikchu maymanta hamusqayta nitaq mayman risqaytapas.
15 Qamkunaqa juzgankichik qawasqaykichikman hinallam, ñuqaqa manam pi runatapas juzganichu.
16 Juzgaspayqa-juzgani chiqap kaqman hinam, chaynatam ruwani sapallay mana kasqayrayku, ñuqawanqa kachkan kachamuwaqniy taytaymi.
17 Chaskisqaykichik Moisespa leyninpipas qillqasqam kachkan: ‘Iskay testigopa willakusqanmi chiqapqa’, niq.
18 Ñuqam kani kikiymanta testigakuq, kachamuwaqniy hanaq pacha taytapas ñuqamantataqmi testigakun”, nispa.
19 Hinaptinmi nirqaku: “¿Maypitaq kachkan taytaykiqa?”, nispanku. Jesusñataqmi nirqa: “Qamkunaqa manam riqsiwankichikchu, manataqmi taytaytapas riqsinkichikchu. Riqsiwaspaykichikqa riqsiwaqchiktaqmi taytaytapas”, nispa.
20 Chaykunataqa templopi yachachichkaspanmi nirqa qullqi churananku lawpi. Ichaqa manam pipas hapirqachu manaraq horan chayamusqanrayku.
21 Huktawanmi paykunata Jesus nirqa: “Ñuqam pasakusaq hinaptinmi qamkunaqa maskawankichik, ichaqa huchaykichikpim wañunkichik. Maymi risqaymanqa manam qamkunaqa riyta atiwaqchikchu”, nispa.
22 Chaymi judiokunañataq nirqaku: “Manachá payqa wañurachikunqachu, ¿aw? Payqariki nichkan: ‘Maymi risqaymanqa manam qamkunaqa hamuyta atiwaqchikchu’”, nispam.
23 Chaymi paykunata nirqa: “Qamkunaqa kankichik kay pachamanta kaqkunam, ñuqañataqmi kani hanaq pachamanta. Qamkunaqa kankichik runakunamantam, ñuqam ichaqa mana runakunamantachu kani.
24 Chaymi nirqaykichik: ‘Huchaykichikpim wañunkichik’, nispa. Ñuqam kani suyasqaykichik kaq runa, chay runa ñuqa kasqayta mana creespaykichikqa huchaykichikpim wañunkichik”, nispa.
25 Chayraykum paykunaqa Jesusta nirqaku: “¿Qamqa pitaq kanki?”, nispanku. Jesusñataqmi nirqa: “¿Imapaqñataq rimayllapas-rimapayaykichik?
26 Qamkunamanta rimanayqa achkam kachkan, kachkantaqmi tukuy imata juzganaypas. Chiqaptapunipas kachamuwaqniyqa chiqap rimaqmi, paymanta uyarisqay kaqkunatam llapa runakunaman willakuni”, nispa.
27 Paykunaqa manam entienderqakuchu hanaq pacha taytamanta rimasqanta.
28 Chaymi Jesus nirqa: “Maypacham runapa churinta warkuruspaykichikmi yachankichik suyasqaykichik kaq runaqa ñuqa kasqayta, yachankichiktaqmi kikillaymanta mana imatapas ruwasqayta, aswanqa taytaypa yachachiwasqanman hina kaykuna rimasqayta.
29 Kachamuwaqniyqa ñuqawanmi kachkan, manam sapallaytachu saqiruwan munasqan kaqkunata ruwasqayrayku”, nispa.
30 Kaykunata rimachkaptinmi achkallaña runakuna paypi iñirqaku.
31 Hinaptinmi Jesusqa paypi iñiq judiokunata hinalla nirqa: “Rimasqaykunata hinalla kasukuspaykichikqa chiqaptapunim qatiqniykuna kankichik,
32 hinaspam chiqapmanta yachankichik hinaptinmi chay chiqap yachasqaykichik librasunkichik”, nispa.
33 Paykunañataqmi nirqaku: “Ñuqaykuqa kaniku Abrahanpa mirayninmi, manam haykapipas ñuqaykuqa pipa sirvientenpas karqanikuchu, ¿imaynanpimá qamqa ninki ‘librem kankichik’ nispaqa?”, nispa.
34 Chaymi Jesus paykunata nirqa: “Chiqaptapunim nikichik: Pipas hucha ruwaqqa huchapa sirvientenmi.
35 Chaymantapas sirvienteqa manam wiñaypaqchu wasipiqa qipan, churim ichaqa wiñaypaq qipakun.
36 Chayraykum Diospa churin librasuptikichikqa chiqaptapuni libre kankichik.
37 Ñuqaqa yachanim Abrahanpa mirayninkuna kasqaykichikta, ichaqa wañuchiwaytam munachkankichik rimasqaykunata mana chaskikusqaykichikrayku.
38 Taytaywanraq kaspay tukuy ima qawasqaykunamantam rimani, qamkunam ichaqa ruwankichik taytaykichikmanta imapas uyarisqaykichikta”, nispa.
39 Paykunañataqmi nirqaku: “Taytaykuqa Abrahanmi”, nispa. Hinaptinmi Jesus nirqa: “Abrahanpa churinkuna kaspaykichikqa Abrahanpa ruwasqantachá ruwawaqchik.
40 Qamkunaqa wañuchiwaytam munachkankichik Diospa yachachiwasqankunamanta chiqap willakuq runata, Abrahanqa manam chaytaqa ruwarqachu.
41 Qamkunaqa taytaykichikpa ruwasqantam ruwachkankichik”, nispan. Chaymi paykuna nirqaku: “Ñuqaykuqa manam huchapakuymantachu nacerqaniku, chullallam kapuwanku taytaykuqa, payqa Diosmi”, nispa.
42 Jesusñataqmi paykunata nirqa: “Taytaykichik Dios kaptinqa qamkunaqa kuyawankichikmanchá, ñuqaqa Diosmantam hamurqani hinaspam kaypi kachkani. Manataqmi kikillaymantachu hamurqani, aswanqa Diosmi kachamuwarqa.
43 Yachachisqaytam qamkunaqa uyariyta mana munankichikchu, chayraykum nisqayta mana entiendenkichikchu.
44 Qamkunaqa kankichik taytaykichik diablomantam, hinaspam taytaykichikpa munasqanta ruwayta munankichik, payqa mana kasukuq kayta qallaykuspanmi runa wañuchiq karqa, manataqmi chiqap kaqpiqa takyarqachu chiqap kaq paypi mana kasqanrayku. Llullata rimaspanqa imayna kasqanman hinam riman, payqariki llullam hinaspapas llullakunapa taytanmi.
45 Ñuqam ichaqa chiqapta rimani, qamkunañataqmi mana creewankichikchu.
46 ¿Mayqinnikichiktaq huchayuq kasqayta qawachiwankichikman? Chaymantapas chiqapta rimachkaptiyqa, ¿imanasqataq qamkunaqa mana creewankichikchu?
47 Diosmanta kaqqa Diospa rimasqantam uyarin. Qamkunaqa manam uyarinkichikchu Diosmanta mana kasqaykichikrayku”, nispa.
48 Chaymi judiokuna Jesusta nirqaku: “¿Manachu allinta nichkaniku, ‘qamqa kanki Samaria lawmanta demonioyuq runam’ nispayku?”, nispa.
49 Jesusñataqmi nirqa: “Ñuqaqa manam demonioyuqchu kani, ñuqaqa taytaytam respetani, qamkunañataqmi ñuqata despreciawankichik.
50 Ñuqaqa manam kikiytachu alabakuni, ichaqa kachkanmi alabasqa kanayta munaq, payllam juezqa.
51 Chiqaptapunim nikichik: Pipas rimasqayta kasukuqqa manam haykapipas wañunqachu”, nispa.
52 Chaymi judiokuna nirqaku: “Kunanmi ichaqa yacharuniku demonioyuq kasqaykita. Abrahanqa wañukunñam, chaynallataqmi Diosmanta willakuqkunapas. Qamñataqmi nichkanki: ‘Pipas rimasqayta kasukuqqa manam haykapipas wañunqachu’, nispayki.
53 Qamqa manam wañukuq taytayku Abrahanmanta aswan maschu kanki, ¿aw? Diosmanta willakuqkunapas wañukurqakum. Hinaptinqa, ¿pitaq qamqa kanki?”, nispa.
54 Jesusñataqmi nirqa: “Kikillay alabakuptiyqa chay alabakusqayqa yanqapaqchiki kanman. Taytaymi alabawaqniyqa, paytam qamkuna ninkichik ‘Diosniykum’ nispa.
55 Qamkunaqa manam riqsinkichikchu, ñuqam ichaqa riqsini. ‘Manam riqsinichu’ nispayqa qamkuna hina llullach kayman. Ñuqaqa riqsinipunim hinaspam nisqanta kasukuni.
56 Qamkunapa taytaykichik Abrahanqa anchatam kusikurqa ñuqapa punchawniyta qawaykuyta suyaspan, chay punchawtaqa rikurqamá hinaspam kusikurqa”, nispa.
57 Chaymi judiokuna nirqaku: “Manaraqtaq pichqa chunka watayuqpas kankiraqchu, ¿chaychum Abrahanta rikuwaq karqa?”, nispa.
58 Jesusñataqmi paykunata nirqa: “Chiqaptapunim nikichik: Manaraqpas Abrahan kachkaptinmi ñuqaqa karqaniña”, nispa.
59 Chayraykum rumikunata huqarirqaku chuqapanankupaq, Jesusmi ichaqa pakakururqa hinaspam templomanta lluqsirurqa.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Juan 8
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
25 CAPÍTULO
¿Cambiankumanchu millay runakuna?
MAY allinchá kanman llapanchispas allin kaqllata ruwasunman chayqa ¿riki?... Ichaqa llapallanchismi mana allinkunata ruwanchis. ¿Imarayku?... Juchayoq runa kasqanchirayku. Wakin runakunan ichaqa aswan millaykunata ruwanku. Runamasinkuta sinchita cheqnikuspan k’irinku. ¿Cambiankumanchu chhayna runakuna?...
Rikushankichu Saulo waynata, payqa Estebanta rumiwan ch’aqeqkunaq p’achantan qhawashan. Hebreo rimaypiqa Saulon sutinqa karan, Roma llaqtapitaq reqsiranku Pablo sutiwan. Sauloqa kusikushanmi Estebanta wañuchisqankumanta. Qhawarisunchis imaraykun Saulo millay runa karan chayta.
Sauloqa fariseo religionmantan karan. Chay religionpi kaqkunaqa Diospa qelqantan jap’iranku, ichaqa umallikunaq nisqantan kasukuqku. Chaymi Sauloqa millay runa karan.
Sauloqa Jerusalenpin kasharan Estebanta juzgashaqtinku. Chaypin wakin fariseokunapas kasharanku. Estebanmantan imaymana millaykunata nisharanku, chaywanpas Estebanqa manan manchakuranchu. Chaymi mana manchakuspa juezkunaman Jehová Diosmanta Jesusmantawan willaran.
Chayta uyarispan juezkunaqa phiñakuranku. Paykunaqa yacharankun Jesusmanta, ichaqa yanqamanta tumpaspan wañuchiranku. Jehová Diosmi ichaqa Jesusta kausarichispa janaq pachaman apapuran. Chay juezkunaqa manapunin cambiarankuchu. Chaymi qhepaman Jesuspa qatikuqninkunatañataq qatikachayta qallariranku.
Chay juezkunan Estebanta jap’ispa jawa llaqtaman aparanku, chaypin rumiwan ch’aqespa wañuchiranku. Chaytan Saulo qhawasharan kay dibujopi rikusqayki jina. Payqa allinpaqmi qhawariran Esteban wañuchisqankuta.
¿Imaraykun Saulo chhayna karan?... Payqa unay tiempoñan fariseo religionpi karan, chaymi allinpaq qhawariran chay religionpi umalliqkunata. Payqa paykuna jinan kayta munaran (Hechos 7:54-60).
¿Imatan Saulo ruwaran Estebanta wañuchisqanku qhepaman?... Sauloqa Jesuspa qatikuqninkunatan chinkachiyta munaran. Chaymi payqa wasinkuta jaykuspa qharitapas warmitapas aysaspa orqomuq, jinaspa carcelpi wisq’achiq. Chaymi Jesuspa qatikuqninkunaqa juj llaqtakunaman ayqekuranku. Paykunaqa chay llaqtakunapipas predicashallarankun (Hechos 8:1-4).
Chayta yachaspan Sauloqa astawan phiñakuran. Chaymi sacerdotekunaq jefenwan parlaq riran. Chay sacerdoten autorizaran Damasco llaqtapi kaq cristianokunata jap’imunanpaq. Sauloqa chay cristianokunatan Jerusalenman apayta munaran castiganankupaq. Ichaqa ñanta rishaqtinmi admiranapaq pasaran.
Qonqayllan cielomanta juj k’anchay payman k’anchaykamuran, jinan Sauloqa kayta uyariran: “Saulo, Saulo, ¿imanaqtinmi qatikachawashanki?”, nispa. ¡Jesusmi cielomanta rimamusharan! Chay k’anchaymi Saulota ñausayachiran. Chaymi paywan viajaqkuna Damasco llaqtaman aparanku.
Kinsa p’unchay qhepamanmi Jesusqa Damasco llaqtapi Ananías qatikuqninman rijuriran. Paytan kamachiran Saulota visitaspa ñawinta qhawarichimunanpaq Jesusmanta willananpaq ima. Chay qhepamanmi Sauloqa qhawaripuran. Jinan kausayninta cambiaspa Diosta serviran (Hechos 9:1-22).
¿Imaraykun Saulo mana allinkunata ruwaran?... Pantasqa yachachikuykunapi creesqanraykun. Payqa pantasqa religionpin karan, Diosta mana kasukuq runakunawantaqmi juñukuran. Chhaynaqa, ¿iman payta yanaparan kausayninta cambiananpaq Diosta servinanpaqpas?... Diosmanta cheqaq yachachikuyta uyarikusqanmi. Payqa manan Diostaqa cheqnikuranchu, chaymi cheqaq yachachikuyta yacharuspa cambiapuran.
¿Iman chay qhepaman pasaran?... Sauloqa Jesuspa apostolninmi kapuran, Pablo sutiwantaq reqsiranku. Paymi Bibliapi tarikuq askha cartakunata qelqaran.
Askha runakunan Saulo jina kanku, chaywanpas atinkumanmi cambiayta. Ichaqa manan facilchu. Juj millay angelmi runakunata tanqashan mana allinkunata ruwanankupaq. ¿Pin chay ángel?... Damasco llaqtaman rishaqtinmi Saulota Jesús niran: ‘Noqan kachasayki runakunaq ñawinkuta kicharinaykipaq, tutayaqmanta k’anchayman kutirichimunaykipaq, Satanaspa makinmanta Diosman kutirichimunaykipaqwan’, nispa (Hechos 26:17, 18).
Arí, Satanasmi llapa runakunata tanqashan mana allinkunata ruwanankupaq. ¿Facilchu qanpaq allin kaqta ruway?... Manan facilchu ¿riki? Satanasmi imaymanata ruwan mana allinkunata ruwananchispaq. Ichaqa, ¿imaraykun sasa kallanmantaq allin kaqta ruway?... Juchayoq runa kasqanchisraykun.
Chhaynaqa, ¿imatan ruwananchis?... Kallpachakunanchismi allin kaqta ruwananchispaq. Sichus chayta ruwasun chayqa, Jesusmi munakuwasun yanapawasun ima.
Jesusqa munakuranmi millay kausayninkuta cambiaq runakunata. Yacharanmi allin kaqta ruway sasa kasqantapas. Chay tiempopin wakin warmikuna askha qharikunawan puñuqku. Chay ruwayqa juchan. Chaymi Bibliapi chay warmikunata nikun: “Qhelli kausaypi puriq warmikuna”, nispa.
Juj kutinmi Jesusqa juj fariseoq wasinpi kasharan. Chaymanmi qhelli kausaypi puriq warmi riran. Chay warmiqa Jesuspa chakinpin waqaykuran, chujchanwan chakinta ch’akichispataq sumaq perfumewan jich’aykuran. Juchanmanta sinchita pesapakusqanraykun Jesusqa perdonaran. Chay ruwasqantan fariseoqa mana allinpaq qhawariran (Lucas 7:36-50).
¿Ima nispan Jesús juj kutipi niran juj fariseokunata?... Niranmi: ‘Qhelli kausaypi puriq warmikunan qankunaq ñaupaykichistaraq Diospa gobiernonman rishanku’, nispa (Mateo 21:31). ¿Imaraykun chayta niran? Chay warmikuna paypi creespa cambiasqankuraykun. Fariseokunan ichaqa Jesuspa qatikuqninkunata qatikachashallaranku.
Sichus Bibliata leespa reparasun mana allinkuna ruwasqanchista chayqa cambiananchismi. Diospa tukuy kamachiwasqanchistan sonqomanta kasukunanchis. Chhaynapin Jehová Diosta kusichisun wiñay kausaytapas chaskisun.
Allinkunata ruwanapaq kay textokunatawan leesun Salmo 119:9-11; Proverbios 3:5-7; 12:15.
Astawan yachanapaq
DIOSTA UYARISPAQA WIÑAYPAQMI KAWSANKI
¿Imatan ruwananchis Diosta kusichinapaq?
Yachananchismi imakunatachus Dios cheqnikun imakunatataqchus munakun chayta.


text:
11 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta?
¿Dioschu huchayoq kanman kay pachapi ñakariykuna kananpaq?
¿Imatataq Eden huertapi iskayrayachikurqa?
¿Imaynatam Diosqa allichanqa tukuy ñakariykuna rikurimusqanta?
1, 2. ¿Ima sasachakuykunataq ñakarichiwanchik, hinaspa imakunatam achka runakuna tapukunku?
GUERRA kasqan huk nacionpim warmikunawan wawakunapas waranqanpi wañurqaku. Llapallan wañuqkunatam huk hatu-hatun uchkupi pamparqaku, muyuriqninpiñataq taksa cruzchakunata churarqaku, sapakama cruzpiñataqmi kayna niqta qellqarqaku: “¿Imanasqamá kay ñakariykunaqa?”, nispa. Chaynatam astawan tapukunku sinchi ñakariypi tarikuqkunaqa. Llakikuywanmi chaynataqa tapukunku, guerrakunapi, hatun desgraciakunapi chaynataq onqoykunawan kuyasqanku runakuna wañukuptinku, wasinkuna tuñiruptin otaq imaymana sasachakuykunawanpas ñakariptinku. Yachaytam munanku imanasqam chay desgraciakunapi tarikusqankumanta.
2 ¿Imaraykutaq Jehová Diosqa saqen ñakariykuna kananta? Tukuy atiyniyoq, kuyapayakuq, yachayniyoq hinaspa justo kachkaptinqa, ¿imanasqataq kay pachapi kan llumpay cheqninakuywan mana allin ruraykunallañaqa? ¿Haykapipas kaykunata tapukurqankichu?
3, 4. a) ¿Imaynanpitaq yachanchik imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta nispa tapukuyqa mana hucha kasqanta? b) ¿Imaynatam Jehová Dios qawan mana allin ruraykunatawan ñakariykunata?
3 ¿Huchachu kanman imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta nispa tapukuyqa? Wakinkunam ninku chaynata tapukuspankuqa mana iñiyniyoq kasqankutawan Dios mana manchakusqankutam qawachichkanku, nispa. Ichaqa, Bibliata leespam yachanki imaynam Jehová Diospa sonqo serviqninkunapas chayna tapukusqankumanta. Ejemplopaq, Diosmanta willakuq Habacuc runam Jehová Diosta tapukurqa: “¿Imanasqataq qawachiwachkanki mana allin ruraykunataqa? ¿Imanasqataq rikuchiwachkanki sasachakuykunataqa? Ñoqapa ñawpaqniypiqa tukuy imam purmaypaq-purmachkan. Tukuy imam dañaypaq dañanakuchkan. Quejanakuyllam hatarichkan. Pleitonakuyllam hatarichkan”, nispa (Habacuc 1:3).
4 ¿Qaqcharurqachu Jehová Dios chayna tapukusqanmanta? Manam, manapunim qaqcharqachu. Aswanmi chayna tapukusqanta Bibliapi qellqachirqa. Chaymantapas yanaparqam chay tapukuyninta allinta entiendenanpaq chaynallataq iñiyninpipas wiñananpaq. Jehová Diosqa chaynallatam qamtapas yanapayta munasunki. Yuyariy, paymi ñoqanchikmanta “nanachikuqqa” (1 Pedro 5:7). Runakunamantaqa Diosmi aswanta cheqnin mana allin ruraykunatawan ñakariykunataqa (Isaias 55:8, 9). Hinaptinqa, ¿imanasqataq kay pachapi kan llumpay ñakariykunaqa?
¿IMANASQATAQ KAN LLUMPAY ÑAKARIYKUNA?
5. ¿Imakunata nispankum religionkunapi punta apaqkuna yachachinku imanasqa ñakariykuna kasqanmanta, ichaqa imatam Bibliaqa yachachin?
5 Achka runakunam religionninkupi punta apaqninkunata otaq yachachiqninkunata tapunku: imanasqataq sinchita ñakarinchik, nispa. Paykunañataq kaynata kutichinku: chayqa Diospa munayninmi, paymi ñawpaqmantaraq tantearqaña ñakariykuna kananmanta hinaspa imakuna pasananmantapas, nispa. Achka runakunatam ninku Diospa yachachikuyninkunaqa mana explicay atinam, ninkutaqmi Diosmi runakunatawan warmachakunatapas paywan kananpaq hanaq pachaman apakun, nispa. Ichaqa yacharusqaykiman hinaqa, Jehová Diosqa manam haykapipas chaynataqa ruranchu. Bibliam nin: “Mana allin rurayqa Diosmanta karunchasqayá kachun. Hucha rurayqa Tukuy Atiyniyoq Diosmanta karunchasqayá kachun”, nispa (Job 34:10).
6. ¿Imanasqataq achka runakuna Diosta tumpanku kay pachapi tukuy ñakariykuna kasqanmanta?
6 ¿Yachachkankichu imanasqataq runakuna Diosta tumpanku ñakariykuna kasqanmanta? Tukuy atiyniyoq Dios kay pachapi munaychakusqanta piensaspankum. Manam yachankuchu Bibliapa kay cheqap yachachikuyninta: kay pachapi Satanas kamachikuq kasqanta, chaymantaqa yacharunkiñam 3 kaq yachachikuypi.
7, 8. a) ¿Imakunapim mana allin ruraq runakunaqa munaychakuqnin Satanasman rikchakunku? b) ¿Imanasqataq huchallikuq kayninchik hinaspa qonqaymanta ‘hamuq tiempopas’ ñakariykunata apamun?
7 Bibliaqa sutillatam nin ‘kay pachapi mana allin kaqkunaqa Diablopa makinpi kasqanta’ (1 Juan 5:19). Chayraykum ñakariykuna kan. Kay pachapi mana allin ruraq runakunaqa Satanasmanmi rikchakunku, “paymi llapallan kay pachapi runakunata engañachkan” (Apocalipsis 12:9). Satanasqa llullam, cheqnikuqmi hinaspa runakunata ancha ñakarichiqmi. Chaymi makinpi kaq runakunapas llullakuq hinaspa cheqnikuq kanku chaynataq runamasinta ancha ñakarichiqpas kanku. Chaymi huk razon ñakariykuna kananpaq.
8 Iskay kaq razonqa Adanwan Eva Diospa contranpi hatarisqankumantapacha lliw runakuna huchayoq kasqanchikmi, 3 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa. Chayraykum runakunaqa kamachikuq kayta munaspanku atipanakunku, chayna rurayninkum rikurichimun guerrakunata, runakunapi munaychakuyta chaynataq ñakariykuna kasqantapas (Eclesiastes 4:1; 8:9). Ñakariykuna kananpaq kimsa kaq razonñataqmi, “sapakamapaqmi [qonqaymanta] hamun tiempon” nispa Bibliapa nisqanmi (Eclesiastes 9:11). Kay pachapi kaq runakunata Jehová Dios mana munaychakusqanraykum ñakariykunamantaqa mana waqaychawanchikchu. Chaymi runakunaqa maypi kaspankupas qonqaymanta ñakariypi tarikunmanku.
9. ¿Imanasqataq seguropuni kachwan Jehová Dios ñakariykuna kananta hinalla saqenanpaqqa huk allin razonniyoq kasqanta?
9 Ñakarichiykunata Jehová Dios mana rikurichiq kasqanmanta yachayqa kusikunapaqmi. Manam Dioschu huchayoq, guerrakunawan, wañuchiykunawan nitaq sinchi parawan lloqllakunawanpas runakuna ñakarisqankumantaqa. Ichaqa yachananchikraqmi imaraykutaq Diosqa ñakariykuna kananta saqesqanmanta. Tukuy atiyniyoq kaspanqa atiyniyoqmi imaymana ñakariykunata chinkachinanpaqqa. Chaynaqa, ¿imanasqamá manaraq chinkachinchu? Jehová Diosta reqsiruspanchikmi yacharunchik ancha kuyakuq kasqanta, chaymi seguropuni kanchik ñakariykuna kananta hinalla saqenanpaqqa huk allin razonniyoq kasqanta (1 Juan 4:8).
DIOSMANTA ISKAYRAYACHIYMI RIKURIRUN
10. ¿Imatam Diosmanta Satanasqa iskayrayachirqa, hinaspa imaynatam chayta rurarqa?
10 Imaraykum Diosqa saqen ñakariykuna kananmanta yachananchikpaqqa yuyarinanchikmi qallariyllapi Eden huertapi imam pasakusqanmanta. Adantawan Evata huchallikunanpaq Satanas hikutaruptinmi, huk hatun iskayrayachiy rikurirurqa. Satanasqa manam Jehová Diospa atiynintachu iskayrayachirqa, payqa yacharqam tukuy atipayniyoq kasqantaqa. Aswanqa kamachikunanpaq derechontam iskayrayachirqa. Diosqa llullam hinaspa manam munanchu runakuna allin kaqkunawan kusisqa kanankuta nisqanwanmi Diabloqa Diosta qawachichkarqa mana allin kamachikuq hinata (Genesis 3:2-5). Nirqataqmi, runakunata Dios mana kamachiptinqa aswan allinmi kanmanku nispa. Chayna nisqanwanmi Satanasqa Jehová Diospa imayna kamachisqanta iskayrayachirqa.
11. ¿Imanasqataq Jehová Diosqa mana wañuchirqachu Eden huertapi hoqarikuqkunata?
11 Adanwan Eva Diospa contranpi hatarirusqankuwanmi kaynatapas nichkanmankupas hina nirqaku: ‘Manam necesitanchikchu Dios kamachiwananchiktaqa. Kikillanchikmi allin kaqtapas mana allin kaqtapas tanteakuchwan’, nispa. ¿Imaynatam Jehová Diosqa allichanman chay iskayrayachiyta? ¿Imaynatam rikuchinman angelkunamanwan runakunamanpas paypa contranpi hoqarikuqkunapa nisqankuqa llulla kasqanta hinaspa paypa rurasqan aswan allin kasqanta? Wakinkunam ninku Diospa contranpi chay hoqarikuqkunataqa wañuchinmanmiki karqa hinaspam huk runakunatañariki unanchanman karqa, nispa. Ichaqa Diosmi nirqaña kay Allpa pacha paraiso kananta hinaspa Adanpawan Evapa churi-wawankuna miraspanku kay Allpa pachata huntanankumantapas (Genesis 1:28). Jehová Diosqa cumplinpunim lliw rimasqantaqa (Isaias 55:10, 11). Chaynataq, contranpi hoqarikuqkunata Eden huertapi wañurachiptinqa manachá kamachikunanpaq derechonqa allichakunmanchu karqa.
12, 13. ¿Ima tupanachiytaq qawachin imaraykum Jehová Diosqa Satanasta saqen kay pachapi hinalla munaychakunanpaq hinaspa kikinkupuralla runakunapas kamachinakunankupaq?
12 Kay tupanachiypi yuyaymanasun. Huk profesormi alumnonkunata yachachichkan huk sasa yachachikuy allichayta. Qonqaytam huk yachaysapa mana kasukuq warma profesorninta nin chay sasa yachachikuy imayna allichasqaykiqa manam allinchu nispa, chaywanqa mana allin yachachiq hinatam profesorninta qawachichkan. Profesorninta hikutaspanmi warmaqa nin, ñoqam aswan allintaqa allichayman chay sasa yachachikuytaqa, nispa. Wakin estudiaqmasinkunapas paypa nisqanta creespankum profesorninpa contranpi hoqarikurunku. ¿Imatataq profesorqa ruranman? Hoqarikuq warmakunatach clasenmanta qarqorunman, ichaqa ¿ima ninmankutaq wakin estudiaqmasinkunaqa? Ninmankupaschá chay estudiaqmasin hinaspa hukllawakuruqninkuna razonniyoq kasqankuta. Profesornintach manaña respetanmankuchu, piensanmankupaschá profesorninku manchakusqanmanta sichu mana allin yachachiq kasqanmanta musyaruptinkuqa. Ichaqa profesormi contranpi hoqarikuq warmata nin lliw estudiaqmasinkunapa qayllanpi chay sasa yachachikuyta allichananpaq.
13 Jehová Diospas yaqa chayna kaqtam rurarqa. Yuyariy, Eden huertapi Diospa kamachikunanpaq derechonmanta iskayrayachikuptinqa manam Adantawan Evallatachu iskayrayachikurqa, aswanqa wara-waranqantin angelkunatawanmi (Job 38:7; Daniel 7:10). Contranpi hoqarikuy kasqanmanta Jehová Diospa imayna allichayninmi angelkunatawan lliw runakunatapas qawachinan pim aswan razonniyoq kasqanta. Chaynaqa, ¿imaynatam Jehová Diosqa allicharqa? Satanastam saqerqa runakunata munaychakunanpaq. Saqerqataqmi Satanaspa munasqanman hina runakuna kikinkupuralla kamachinakunankutapas.
14. ¿Imakunamantam cuentata qokunchik kikinkupuralla runakuna kamachinakunankupaq Jehová Dios saqesqanwan?
14 Rimasqanchik profesorqa yachanmi mana kasukuq warmapa hinaspa sayapakuqnin estudiaqmasinkunapa rimasqankuqa yanqa kasqanta. Yachantaqmi chay sasa yachachikuy mana kasukuq warmapa tanteasqanman hina allichakunanpaq saqesqanwan lliw estudiaqmasinkuna pim allin yachachiq kasqanta yachanankuta. Mana kasukuq warmakuna chay sasa yachachikuy allichayta mana atirusqankuwanmi allin sonqoyoq estudiaqmasinkunaqa yachanqaku profesorlla allin yachachiq kasqanta. Yachanqakutaqmi imanasqam chay mana kasukuq warmakunata clasenmanta qarqorusqanmantapas. Chaynallataqmi Jehová Diosqa yachan llapallan angelkunawan llampu sonqo runakunapas Satanaspa hinaspa demoniokunapa yanqa rimasqankumanta musyakunankuta, yachantaqmi kikinkupuralla runakuna mana kamachinakuyta atisqankutapas. Yachanqakum Jeremiaspa kayna nisqanta: “Dios Taytalláy, yachanim runaqa mana kikillanmanta kawsasqanta. Yachanim runaqa mana kikillanmanta purisqanta”, nispa (Jeremias 10:23).
¿IMARAYKUTAQ DIOSQA SAQEN ÑAKARIY UNAYÑA KANANTA?
15, 16. a) ¿Imaraykutaq Jehová Dios saqen unay tiempoña ñakariy kananta? b) ¿Imaraykutaq Diosqa mana harkakurqachu desgraciakunawan tukuy rikchaq ñakariykunapas kananta?
15 ¿Imaraykutaq Jehová Diosqa saqen ñakariy unay tiempoña kananta? ¿Imanasqataq mana allinkuna kananta mana harkakunchu? Yuyaymanasun ima iskay ruraykunatam chay rimasqanchik profesor mana rurananmanta. Manam harkakunmanchu chay mana kasukuq warma chay sasa yachachikuyta imayna allichananmantaqa, manataqmi yanapanmanchu chay sasachakuy allichaytapas. Chaynallataqmi Jehová Diospas tantearun iskay ruraykunata mana rurananpaq. Puntataqa, manam Diosqa harkakunchu Satanaswan qatiqninkunapas razonniyoq kasqankumanta qawachikunankutaqa. Chaypaqmi tiempo pasanan karqa. Wara-waranqa watakunapim runakunaqa imaymana Gobiernokunata reqsirqaku hinaspapas ciencia nisqapi chaynataq tukuy ima ruraykunapi ñawparirqaku. Chaywanpas wakchayayqa, suwakuyqa, guerrakunaqa hinaspa tukuy mana allin ruraykunaqa astawanmi yapakuchkan. Chaykunam qawachin runakunapa kamachikuynin yanqapaq kasqanta.
16 Chaymantapas, Jehová Diosqa manam Satanastaqa yanapanchu kay pacha munaychakusqanpiqa. Sichu Dios harkakunman desgraciakuna hinaspa huk rikchaq ñakariykunapas kananta, ¿manachu contranpi hoqarikuqkunata yanapachkanman? ¿Manachu piensachwan runapuraqa atichwanmi allin kamachinakuytaqa, nispa? Sichu Jehová Dios chaynata ruraptinqa satanaspa llullamasinchá kanman. Ichaqa, Bibliam paymanta nin ‘manapuni llullakuq Dios’ kasqanta (Hebreos 6:18).
17, 18. ¿Imatataq Jehová Dios ruranqa runakunapa munaychakuyninpi Satanaspa yanapakuynintakama imaymana ñakariykuna rikurimusqanwan?
17 ¿Imatam nichwan Jehová Diospa contranpi hoqarikuy kasqanrayku imaymana ñakariykuna rikurimusqanmanta? Yuyarisun Jehová Dios tukuy atiyniyoq kasqanta. Chaymi payqa chinkachinqapuni tukuy chay imaymana ñakariykunataqa. Yacharusqanchikman hinaqa kay Allpa pachaqa kaqllamantam sumaqyachisqa kaspan sumaq paraisoman tikrasqa kanqa. Jesuspa wañukusqanpi iñisqankuraykum kasukuq runakunaqa hucharayku ñakariykuna rikurimusqanmanta librasqa kanqaku. Wañuqkunañataqmi kawsarimunqaku. Chaynapim Jehová Diosqa Jesustakama ‘Diablopa rurasqankunamanta libraykuwasunchik’ (1 Juan 3:8). Chaykunataqa tanteasqan punchawpim ruranqa. Kusikunchikmi chay punchaw manaraq chayamusqanmanta, pacienciakuq kayninpim Jehová Diosqa cheqap kaqta yachachiwanchik payta servinanchikpaq (2 Pedro 3:9, 10). Chaymi Jehová Diosqa maskachkan payta serviy munaq sonqo runakunata, yanapachkantaqmi kay pachapi ñakariykunatapas aguantanankupaq (Juan 4:23; 1 Corintios 10:13).
18 Wakinkunaqa ninkupaschá sichu Dios Adantawan Evata paypa contranpi mana hoqarikuqta unancharuptinqa, manachá ñakariyqa kanmachu karqa nispa. Imarayku mana chayna unancharusqanmanta yachananchikpaqqa yuyariy Jehová Diospa huk sumaq regalo qowasqanchikmanta.
¿IMAYNATAM QAMQA DIOSPA REGALONTA SERVICHIKUNKI?
19. ¿Ima sumaq regalotam Jehová Diosqa qowarqanchik, hinaspa imanasqataq chaninchananchik?
19 5 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinam runakunaqa imapas ruranapaq akllakuyniyoq unanchasqa karqanchik. ¿Musyakuchkankichu ancha valorniyoq chay regalo kasqanta? Jehová Diosqa achka animalkunatam unancharqa, ichaqa manam tanteoyoq runakunata hinachu (Proverbios 30:24). Piensarisun runakunapa rurasqan carrokunapi, chay carrokunaqa manam kikillamantaqa kuyurinmanchu, runa manejaptillanmi maymanpas rinman. ¿Kusisqachu kachwan chaynata Dios unancharuwaptinchik? Manamiki. Chayraykum kusikunchik munasqanchikman hina ima ruranapaqpas akllakuyniyoq kasqanchikwan; ejemplopaq, imayna runa kananchikpaq, imayna kawsakuyniyoq kananchikpaq hinaspa amistadninchikkunata akllakunanchikpaqpas. Kusikunchikmi chayna akllakuyniyoq kasqanchikmanta, Diospas munanmi chayna kananchiktaqa.
20, 21. ¿Imaynatam ima ruranapaqpas akllakuyniyoq kasqanchikta allintapuni servichikuchwan, hinaspa imanasqam chayna ruraytaqa munachwan?
20 Jehová Diosqa manam munanchu obligasqalla kasukunanchiktaqa (2 Corintios 9:7). ¿Imatam tayta-mamakuna munanmanku: churi-wawankuna obligasqalla “anchatam kuyakuyki” ninantachu, icha sonqomanta kuyakuyki ninantachu? Chaynaqa tapukunaykim: “¿Imaynatam ñoqa servichikusaq ima ruranaypaqpas akllakuyniyoq unanchasqa kasqayta?”, nispa. Adanwan Evapas hinaspa Satanaspas akllakuyniyoq kasqankuta mana allintapuni servichikuspankum Jehová Diosta qepancharurqaku. ¿Qamqa imaynatam servichikunki ima ruranaykipaqpas akllakuyniyoq kasqaykita?
21 Qamqa atiwaqmi ima ruranaykipaqpas akllakuyniyoq kasqaykita allintapuni servichikuytaqa. Jehová Diosta yupaychaq wara-waranqantin runakunamanmi hukllawakuwaq. Paykunaqa Satanas llulla kasqanta hinaspa mana allinpuni kamachikuq kasqanta qawachisqankuwanmi Diospa sonqonta kusichinku (Proverbios 27:11). Qampas chaynatam rurawaq allin kawsakuyta akllakuspaykiqa. Qatiqnin yachachikuypim qawachkasunchik Diospa munasqanman hina kawsakuymanta.


text: 11 Y imëka shukshu* niraq shoqushtam chaskirqä, y juk parlakïmi kënö nimarqan: “Sharkï y Diospa templunchö santu sitiuta,* altarninta y tsëchö adoraqkunata medi.2 Peru templuchö santu sitiupa jaqninchö këkaq patiutaqa, jaqiri y ama meditsu, porqui nacionkunatam qoshqa kashqa, y pëkunam chusku chunka ishkë (42) killakunapa santu markata chakinkunawan jalukacharkuyanqa.*3 Ishkan testïgükunatam kachashaq qachqa tëlakunawan* vistishqa waranqa ishkë pachak joqta chunka (1.260) junaqkunapa musyatsikuyänampaq”.4 Ishkan olïvukuna y ishkan candelabrukunam pëkunata rikätsikuyan, y patsapa Señornimpa nöpanchömi shëkäyan.5 Pipis pëkunata ima mana allitapis rurëta munaptinqa, pëkunapa shiminkunapitam nina yarqun y chikeqninkunatam ushakäratsin. Pipis pëkunata ima mana allitapis rurëta munaptinqa, tsënömi wanutsishqa kanan.6 Pëkunapaqa, musyatsikuyanqan junaqkunachö mana tamyanampaq ciëluta wichqarkuyänampaqmi autoridäninkuna kayäpun, y yakukunata yawarman tikratsiyänampaqmi autoridäninkuna kayäpun, y munayanqan kuti tukïläya castïgukunawan patsata sufritsiyänampaq.7 Musyatsikur ushariyaptinnam, wanwanyarëkaq* uchkupita witsämoq mantsanëpaq chukaru animal pëkunapa contran guërrata ruranqa, y pëkunata vencinqa y wanuratsinqa.8 Y Sodöma marka y Egiptu marka cuenta këkaq precisaq markapa mas precisaq kaq cällinchömi ayankuna jitaranqa, tsëchömi pëkunapa Señorninkunatapis qeruchö wanutsiyarqan.9 Y markakunapita, kastakunapita, idiömakunapita, y nacionkunapita kaqkunam kima* junaq pullan ayankunata rikäyanqa, y manam ayankuna sepultüraman churashqa kayänanta jaqiyantsu.10 Y patsachö täraqkunaqa pëkunapitam alläpa kushikuyan, y juknin jukninmi qarëkunata apatsinakuyan, porqui Diospa kë ishkan willakoqninkunaqa* patsachö täraqkunatam sufritsiyarqan.11 Kima junaq pullan pasariptinmi, Diospita shamoq kawatsikoq kallpa* pëkunaman yëkurirqan, y sharkuriyarqanmi, y rikarëkaqkunaqa alläpam mantsakäyarqan.12 Y ciëlupita patsë pëkunata sinchipa kënö neqtam wiyayarqan: “Këman witsäyämï”. Y pukutëchömi ciëluman witsäyarqan, y chikeqninkunam rikäyarqan.*13 Tsë höram patsa feyupa kuyïkurqan, y tsë markapa chunka kaq partinmi ishkirirqan; y qanchis waranqa (7.000) nunakunam patsa feyupa kuyuptin wanuyarqan, y wakin kaqkunaqa mantsakäyarqanmi y ciëluchö këkaq Diostam alläpa precisaqpaq churayarqan.14 Ishkë kaq allawqa pasarishqanam. ¡Rikäyë! Kima kaq allawmi ichikllachöna shamun.15 Qanchis kaq angelmi trompëtanta tocarqan. Y ciëluchömi sinchipa kënö neq parlëkuna wiyakarqan: “Nunakunata gobernaq gobiernuqa Señornintsikpa y Cristumpa Gobiernun këmanmi chashqa, y pëmi imëyaqpis gobernanqa”.16 Y Diospa nöpanchö gobernar täkunankunachö tëkaq ishkë chunka chusku (24) gobernaqkunam qonqurikur puktiyarqan y Diosta adorayarqan,17 y kënömi niyarqan: “Agradecikuyaqmi Jehovä* Dios, Llapanta Puëdeq Kaq, këkaq Kaq y kashqa Kaq, porqui alläpa puëdeq kënikitam tsarirqunki y gobernarmi qallarqunki.18 Peru nacionkunam piñakurkuyarqan,* y kikikipa piñakïnikim shamurqan, y dispunishqa tiempum chäramurqan wanushqakuna juzgashqa kayänampaq y sirwiyäshoqniki willakoqnikikunata, y santu nunakunata y jutikita mantsaqkunata premiunkuna qonëkipaq, mana precisaq kaqkunata y precisaq kaqkunatapis, y patsata ushakëkätseqkunata ushakätsinëkipaq”.19 Y ciëluchö Diospa templunchö këkaq santu sitium kichakärirqan, y conträtumpa babulninmi templumpa santu sitiunchö* rikakärirqan. Y räyukunam* tillapyäyarqan, y parlëkuna, y janrarëkuna,* y feyupa patsa kuyï y juk mantsakëpaq runtu tamyam karqan.


text:
Ecuador llaktapi kamachiyta rurak tantanakuymi kan, shuk wankuripillami llankan, shinallatak kikin kamachiyta, llankanapak kullkita, pushayta, llankay ñantami charin, kunanpika patsak chunka kimsa kanchis apukkunaka chunka kimsa minkarishkapi rakirishpami llankakunkkuna. Llankana wasika Quito kiti, Kamachiy Awlli wasipimi sakirin.
Mamallakta Tantanakuypak Killkakamayuk, Kipa killkakamayukpash mamakamachiy, shinallatak kay kamachiy rikuchishkata paktashpami akllashka kanka. Ishkay watatami kay llankaypi paktanka, shinallatak kutinpash akllariy ushankami. Llaktapi chay pachallatak ishkayyalli llankayta mana chariy ushankachu, shinapash sumak yachana wasipi yachachikkashpaka chayllatami paktari ushanka.


text:
Asambleaman riqkunapaq willakuykuna
JUJ JUÑUNAKUYKUNA
BETELPI LLANK’ANAPAQ: Betelpi llank’ayta munaq iñiqmasikunapaqmi viernes tardenta juj juñunakuy aparikunqa. Chay juñunakuymanmi bautizasqa iñiqmasikuna riyta atinkuman, 35 watayoqmanta urayman edadniyoqkuna. Ima hora maypi aparikunantaqa ñaupaqtan willakunqa.
DIOSPA GOBIERNONMANTA WILLAQKUNAPAQ ESCUELA: Chay escuelaman riy munaqkunapaqmi domingo tardenta juj juñunakuy aparikunqa. Chaymanmi 23 watayoqmanta 65 watankukama Diospaq astawan llank’ayta munaq precursorkuna invitasqa kashanku chaypi kanankupaq. Ima hora, maypi aparikunantaqa ñaupaqtan willakunqa.
ASAMBLEAMAN RIQKUNAPAQ WILLAKUYKUNA
ACOMODADORKUNA: Acomodadorkunan ima necesitasqaykipipas yanapasunki. Chayrayku kasukuy carroykita maypi waqaychanaykipaq, mayninta purinaykipaq, tiyanakuna waqaychanaykipaq otaq imatapas ruwanaykipaq nisqasuykikuta.
BAUTISMO: Bautizakuqkunapaqqa asientokunatan waqaychakunqa plataformaq chimpanpi. Sábado tutamanta bautizakuqkunapaq discurso manaraq qallarishaqtinmi paykunaqa chaypiña tiyashananku; imapas cambiaqtinqa, “acomodadorkuna”, “willakuykuna” nisqamanmi ñaupaqta willakunqa. Llapallankun apananku juj toallata, bautizakunankupaq p’achatawan.
DONACIONKUNA: Askha qolqen gastakuran allin tiyanakuna kananpaq, allinta uyarinapaq parlantekunata, videota qhawanapaq equipokunata churanapaq, jujkunapaqpas. Chaykunatan ruwakun asambleata sumaqta uyarinapaq, Jehová Diosman astawan asuykunapaq ima. ¿Ima qolqewanmi chay gastokunata ruwakun? Donacionkuna churasqanchiswanmi, jinaspapas chayqa mundontinpi llank’ay aparikusqanpin yanapan. Localpiqa muyuriqnintinpin donacionta churanapaq cajakuna kashan. Umalliq t’aqan anchata agradecekun tukuy sonqowan yanapakusqaykichismanta.
PRIMEROS AUXILIOS: Chay departamentoqa yanapan QONQAYLLA onqoruqkunallatan otaq k’irikuqkunata.
OBJETOS PERDIDOS: Jujpa ima kaqnintapas tarispaqa chay departamentoman apay, otaq ima kaqniykitapas chinkachiranki chayqa chay departamentoman riy. Juj wawa chinkasqa kaqtinqa chaymanmi apana. Ichaqa chay departamentoqa manan wawakunata cuidanapaqchu. Chaymi tayta-mamakunaqa wawankuta qhawashanallanku.
TIYANAKUNA: Ama jina kaspa, tiyanakunata jap’iyta munaspaqa, qanwan kuska carropi riqkunapaq, wasiykipi tiyaqkunapaq otaq estudianteykikunapaq imalla jap’iy. Ama imatapas mana jap’isqayki tiyanakunapiqa churaychu. Anchatan agradecekuykiku chaykunapi yanapakusqaykimanta.
SERVICIO VOLUNTARIO: Imapipas asambleapi yanapakuyta munanki chayqa, chay departamentoman riy yanapakunaykipaq.
Umalliq t’aqan qhawarin kay asamblea ruwakunanpaq


text:
Kay kamachiy killakkuna, Mamallakta Tantanakuyta pushak José Serrano, kay killapak 9, 10 punchakuna, chay Trigésimo Tercera Asamblea General del Parlamento Latinoamericano y Caribeño (Parlatino) tantaripi kanka.
Chayka Panamá llaktapimi pusharinka. Kay tantaripika purik runakunamanta rimanka. Kay tantarika “Realidades y compromisos rumbo al Pacto Mundial” shutita charin.
Kay Ecuador llaktamantaka: José Serrano, Carlos Bergman ishkayniki Kipapushak chay llaktaman rinka, shinallatak Karina Arteaga, Karla Cadena, Elizabeth Cabezas, César Litardo, Tito Puanchir kamachiy killkakuna rinka.
Paykuna 200 kamachiy killkakunawan tantarinka, chay kamachikkunaka purik runakunamanta yanchakmi kanka, kay suyupi purik runakunata ukllanka.
Kay kamachiywan mayta purina ñanta purik runakuna riksinka; ista tantarikuna, ista hatun kamachikkuna rikunka; purik runa mayta rikta yachanka; warmita, wawakunata, pakta runakunata imashina pushakta rikunka; kay runakuna unipak llanakayta charichun rimanka; chiri kunuk rantinchirishkamanta runakuna llukshishkata rimanka.
Kay Pacto Mundial kamachiywan, nikishka, kamashka purik runakunawan tanarinka. Kayta hatun rimanakuyta shamuk watami pusharinka, kaytami Organización de Naciones Unidas (ONU) tantari, kuski killa, 2016 watapi arinirka, kallari mitapak kanchis chunka kutin tantari Nueva York llaktapi pusharirka. Kaypimi hatun kamachikpura kimirishpa llankana yuyarita kallarichirka.
LILA/pv/jc-kichwa


text:
Inriya iñiy
Inriya iñiy (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
- Sanskrt: एकम् सत् विप्रा: बहुधा वदन्ति
- (latin siq'i llump'api): Ekam Sat Vipraaha Bahudhaa Vadanti
- T'ikrasqa: "Chiqapqa hukllam, amawtakuna achkakunata riqsiptinpas."
- — Rigveda (I kaq qillqa, CLXIV kaq takintin, 46 kaq harawi)
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
- Vedanta (Vyāsa-manta)
- Yoga (Patañjali-manta)
- Sankhya (Maharshi Kapilá-manta)
- Pūrva Mīmānsā (Jaimini-manta)
- Nyāya (Gotama-manta)
- Vaiśeshika (Kanāda-manta)


text:
19 KAQ YACHACHIKUY
Jehova Dioswan hinalla kuyachikuy
1, 2. ¿Pitaq amparawachwan?
KAYPI yuyaymanay: Ñanninta richkaptikim qunqayllamanta yana puyu huntaramun hinaspam rayokunapas llipityaspan tunrututuyta qallaykamun chaymantam parakamuyta qallaykun. Chaymi qamqa amparakunaykipaq imatapas maskanki. ¡Mayna kusisqam tarikunki amparakunaykipaq imatapas tariruspaykiqa!
2 Kunanpas yaqa chaynam yachachkanchik. Kay pachapiqa imapas llumpay mana allinllañam. Chayrayku ichapas tapukunki: “¿Pitaq amparawanman?”, nispa. Bibliata qillqaq runam nirqa: ‘[Jehova] Diostam nini: Pakakuna wasi hinam qamqa kanki, nispa. Amparakuna wasi hinam qamqa kanki, nispa. Diosnilláy, ñuqaqa qampim confiakusaq’, nispa (Salmo 91:2). Jehova Diosqa kunanpas sasachakuyninchikkunapim yanapawanchik hinaspam hamuq tiempopaqpas sumaq suyakuyta quwanchik.
3. ¿Imatam ruwananchik Jehova Dios yanapawananchikpaq?
3 ¿Imaynatam Jehova Diosqa amparawanchik? Payqa imapas sasachakuyninchikta atipanapaqmi yanapawasunchik. Chaymantapas, payqa tukuy atiyniyuqmi. Kay tiempopi imapas mana allinkuna pasawaptinchikqa, manam iskayrayachwanchu chaykunata hamuq tiempopi Jehova Dios allichananmantaqa. Bibliam kallpanchawanchik ‘Dioswan hinalla kuyachikunanchikpaq’ (Judas 21). Sasachakuyninchikpi Jehova Dios yanapawananchikpaqqa, paywanmi hinalla kuyachikunanchik. Ichaqa, ¿imatam chaypaq ruwananchik?
DIOSTA KUYASQAYKITA QAWACHIY
4, 5. ¿Imaynatam Jehova Diosqa kuyawasqanchikta qawachiwarqanchik?
4 Jehova Dioswan hinalla kuyachikunanchikpaqqa, entiendenanchikmi pay anchata kuyawasqanchikta. Yuyaymanay ñuqanchikpaq Jehova Diospa tukuy ima ruwasqanpi. Quwarqanchikmi kay allpa pachata tukuy imayuqta, kachkanmi sumaqllaña plantakuna hinaspa animalkunapas. Quwarqanchiktaqmi miski mikuykunata hinaspa achka yakutapas. Chaymantapas Jehova Diosqa yachachiwarqanchikmi sutin ima kasqanta hinaspa imayna Dios kasqantapas. Ichaqa astawan kuyawasqanchiktam qawachiwarqanchik ñuqanchikrayku wañunanpaq kuyasqan churinta kachamuspan (Juan 3:16). Chayraykum hamuq punchawkunapi wiñaypaq kawsakuyta atisunchik.
5 Jehova Diosmi akllasqan runata hanaq pachapi churarun kamachinanpaq. Paymi tukuchinqa ñakariykunata hinaspapas kay allpa pachatam sumaqta huertayachinqa, chaypiqa hawka hinaspa kusisqam kawsakusunchik (Salmo 37:29). Jehova Diosqa kuyawasqanchiktam qawachiwarqanchik imayna kawsakunanchikpaq yachachiwaspanchik. Chaymantapas niwanchikmi mañakunanchikpaq, payqa haykapipas uyariwasunmi. Yachamusqanchikman hinam, Jehova Diosqa llapanchikta kuyawanchik.
6. ¿Imaynatam Jehova Diosta kuyawasqanchikmanta agradecekuchwan?
6 ¿Imaynatam Jehova Diosta kuyawasqanchikmanta agradecekuwaq? Qampaq tukuy ima ruwasqanta chaninchaspaykim. Llakikuypaqmi runakunaqa mana agradecekuq kanku. Jesuspa tiemponpipas chaynam karqaku. Huk kutipim, leprawan unquq chunka runakunata Jesus hampirurqa, ichaqa chullallam Jesusta agradecekurqa (Lucas 17:12-17). Ñuqanchikqa chay agradecekuq runa hinam kayta munanchik hinaspam Jehova Dios agradecekuytaqa mana qunqananchikchu.
7. ¿Imaynatam Jehova Diosta kuyananchik?
7 Ñuqanchikpas Jehova Dios kuyasqanchiktam qawachinanchik. Jesusmi qatiqninkunata nirqa tukuy sunqunkuwan, tukuy vidankuwan hinaspa tukuy yuyayninkuwan Jehova Diosta kuyanankupaq (qaway Mateo 22:37). ¿Ima ninantaq chayqa?
8, 9. ¿Imaynatam Jehova Dios kuyasqanchikta qawachinchik?
8 ¿Jehova Diostaqa kuyanim niyllachu-ninanchik? Manam. Jehova Diosta tukuy sunqunchikwan, tukuy vidanchikwan hinaspa tukuy yuyayninchikwan kuyasqanchiktaqa ruwasqanchikwanmi qawachisunchik (Mateo 7:16-20). Bibliam sutillata niwanchik Diosta kuyaspanchikqa kamachikuyninkunata kasukunanchikmanta. Chayqa ¿sasachu? Manam, Jehova Diospa kamachikuyninkunata kasukuyqa manam llumpay sasachu (qaway 1 Juan 5:3).
9 Jehova Diosta kasukuspanchikqa kusisqam kawsakusunchik (Isaias 48:17, 18). Ichaqa, ¿imataq yanapawasunchik Jehova Dioswan hinalla kuyachikunanchikpaq? Yachasunyá.
KALLPANCHAKUY JEHOVA DIOSTA ASTAWAN KUYANAYKIPAQ
10. ¿Imanasqam Jehova Diosmanta hinalla yachanayki?
10 ¿Imaynatam Jehova Diosta kuyayta qallaykurqanki? Bibliata estudiaspaykim Jehova Diosmanta astawan yacharqanki hinaspa kuyayta qallaykurqanki. Chaytaqa tupachichwanmi ninawan. Nina hinalla ratananpaqqa yantatam yapana. Chaynam Jehova Diosta hinalla kuyananchikpaqpas paymanta hinalla yachananchik (Proverbios 2:1-5).
11. Bibliapi yachasqaykikunaqa, ¿imapaqmi yanapasunki?
11 Bibliamanta yachasqaykiman hinam, yachasqaykikunaqa sunquykiman chayanqa. Chaynam Jesuspa iskay qatiqninkunapas tarikurqaku wakin willakuykunamanta Jesus yachachiptin. Paykunam nirqaku: “¿Manachu ñanta hamuchkaptinchik sunqunchikpas ruparirqaraq Diospa qillqanmanta suma-sumaqta entiendechiwachkaptinchik?”, nispa (Lucas 24:32).
12, 13. (1) Diosta kuyayninchikwanqa, ¿imam pasarunman? (2) Jehova Diosta astawan kuyananchikpaq, ¿imatam ruwananchik?
12 Jesuspa yachachisqanqa iskay qatiqninkunapa sunqunmanmi chayarurqa. Ichapas qampas bibliamanta yachayta qallaykuspaykiqa kusisqa tarikurqanki. Chayraykum Jehova Diosta riqsiyta atirqanki hinaspa kuyaytapas qallaykurqanki. Manachá munankichu chay kuyakuyniki chiriyarunantaqa ¿aw? (Mateo 24:12).
13 Kunanqa ñam Jehova Diostaqa kuyankiña, chaymi hinalla kallpanchakunayki astawan kuyanaykipaq. Chaypaqqa, hinallam Jehova Diosmanta hinaspa Jesusmantapas yachanayki. Chaymantapas yuyaymananaykim yachasqaykikunapi, chaynapi yachasqaykiman hina ruwanaykipaq (Juan 17:3). Bibliata ñawinchaspayki utaq estudiaspayki tapukuy: “¿Imatam kayqa Jehova Diosmanta yachachiwan? ¿Imanasqam Jehova Diosta kuyanay tukuy sunquywan hinaspa tukuy vidaywan?”, nispa (1 Timoteo 4:15).
14. ¿Imapaqmi Diosta mañakuyqa yanapawanchik?
14 Allin amistadniki kaptinqa, sapa kutichá paywanqa rimanki. Chaymi astawan yanapasunkichik kuyanakunaykichikpaq. Chaynallataqmi Jehova Diostapas astawan kuyanchik sapa kuti payta mañakuspanchik (qaway 1 Tesalonicenses 5:17). Diosqa munanmi mañakunanchikta, chaymi sunqumanta haykapipas mañakunanchik (Salmo 62:8). Manam umallanchikmantachu kuti-kutirispa mañakunanchik, aswanqa sunqumantam mañakunanchik. Bibliamanta hinalla yachaspanchikqa hinaspa sunqumanta mañakuspanchikqa, Jehova Diostam astawan kuyasunchik.
JEHOVA DIOSMANTA WILLAKUY
15, 16. ¿Imaynatam Diosmanta willakuyta qawanki?
15 Jehova Diosta hinalla kuyananchikpaqqa, bibliapi yachasqanchikkunamantam huk runakunaman willakunanchik. Jehova Diosmanta willakuyqa ancha kusikunapaqmi (Lucas 1:74). Chaymantapas, Jesusmi chayta ruwanankupaq Diospa chiqap yupaychaqninkunata kamachirqa. Chaynaqa llapanchikmi Diosmanta runakunaman willakamunanchik. Qamqa ¿willakamuchkankiñachu? (Mateo 24:14; 28:19, 20).
16 Apostol Pabloqa anchatam chanincharqa utaq ‘qurita’ hinam qawarqa Diosmanta willakuytaqa (2 Corintios 4:7). Jehova Diosmanta hinaspa munayninmanta huk runakunaman willakuymi imamantapas aswan allinqa. Diosmanta willakuspaykiqa paypa munaynintam ruwachkanki, chay ruwasqaykitam Diosqa anchata chaninchan (Hebreos 6:10). Diosmanta willakuspaykim hukkunata yanapanki Diosta kuyanankupaq hinaspam qampas Diosta astawan kuyanki. Diosmanta willakuy apakusqanraykum, qampas hinaspa uyarisuqnikikunapas wiñaypaq kawsakuyta atinkichik (qaway 1 Corintios 15:58). ¿Yaqachu huk ruway chaynata kusichisunkiman?
17. ¿Imanasqam astawan Diosmanta willakunanchik?
17 Astawanraqmi Diosmanta willakunanchik. Bibliam nin: “Diospa palabrantayá willakuy hinaspa chay ruwayman qukuy”, nispa (2 Timoteo 4:2). Runakunaqa uyarinankum Diospa munaychakuyninmanta sumaq willakuykunata. Bibliam nin: “[Jehova] Diospa punchawninmi hichpamuchkanña, chayamuchkanñam, utqaymanmi kallpamuchkan”, nispa. “Chayamunqapunim chay punchawqa” (Sofonias 1:14; Habacuc 2:3). Ñam Jehova Diosqa satanaspa munaychakusqan mana allinkunataqa chinkachinqaña. Manaraq chay punchaw chayamuchkaptinmi runakunaman willakunanchik Jehova Diosta yupaychanankupaq.
18. ¿Imanasqam huñunakunanchik Jehova Diosta yupaychananchikpaq?
18 Jehova Diosqa munanmi huñunakuspa payta yupaychananchikta. Bibliam nin: “Sunqumanta kuyanakuspayá llapallanchik kallpanchanakusun kuyakuq hinaspa allin ruwaq kananchikpaq, wakinkunapa costumbrasqanman hinaqa amayá huñunakuyman riytaqa saqisunchu, aswanqa Diospa punchawnin chaylla chayamunanta yachaspayá llapallanchik astawan kallpanchanakusunchik”, nispa (Hebreos 10:24, 25). Anchatam kallpanchakunanchik llapan huñunakuyninchikkunaman rinanchikpaq, chaypim yanapanakuspa kallpanchanakunchik.
19. ¿Imataq yanapawasun iñiqmasinchikkunata kuyananchikpaq?
19 Huñunakuykunapiqa allin amistadkunatam tarinki. Paykunam yanapasunki Jehova Diospa munayninta ruwanaykipaq. Riqsinkitaqmi Diosta yupaychanankupaq kallpanchakuq tukuy rikchaq iñiqmasinchikkunatapas. Paykunaqa qam hinam pantaq runakuna kanku. Chaymi pantaptinkuqa pampachaykunayki (qaway Colosenses 3:13). Paykunapa allinkuna ruwasqantam qawanayki, chaymi yanapasunki paykunata hinaspa Diostapas astawan kuyanaykipaq.
¿IMATAQ ‘CHIQAP KAWSAKUYQA’?
20, 21. ¿Imaynataq chiqap kawsakuyqa?
20 Jehova Diosqa munanmi llapallan yupaychaqninkuna kusisqa kawsakunanchikta. Bibliam yachachin hamuq punchawkunapi kawsakuyninchikqa sumaq kananmanta.
21 Hamuq punchawkunapiqa wiñaypaqmi kawsakusunchik, manam 70 utaq 80 watakunallachu. Sumaq huertapim wiñaypaq kawsakusunchik, manaña unquspam hawka hinaspa kusisqa kawsakusunchik. Chaytam bibliaqa sutichan: “Chiqap kawsakuy”, nispa. Jehova Diosqa niwanchikmi wiñaypaq kawsakuyta quwananchikmanta, ichaqa ñuqanchikmi chayta chaskinanchikpaq anchata kallpanchakunanchik (1 Timoteo 6:12, 19).
22. (1) ¿Imatam ruwananchik chiqap kawsakuyta chaskinanchikpaq? (2) ¿Imanasqam mana wiñay kawsayta chaskinanchikpaq hinachu kanchik?
22 ¿Imatam ruwananchik chiqap kawsakuyta chaskinanchikpaq? Allin kaqkunata ruwanapaqmi kallpanchakunanchik hinaspam ‘allin ruwaykunapi apu kananchik’ (1 Timoteo 6:18). Kaywanqa nichkanmi bibliapi yachasqanchikkunata ruwayman churananchikpaq. Ñuqanchikqa maynataña kallpanchakuspapas manam wiñay kawsayta chaskinanchikpaq hinachu kanchik. Ichaqa Jehova Diosmi anchata kuyawasqanchikrayku chaytaqa yupaychaqninkunaman quwasun (Romanos 5:15). Chaytam hanaq pachapi taytanchikqa sunqumanta munachkan.
23. ¿Imanasqam allin kaqta ruwanaykipaq tanteakunayki?
23 Tapukuy: “Ñuqaqa, ¿Diospa munasqanman hinachu yupaychani?”, nispa. Imatapas mana allinta ruwasqaykimanta musyakuspaqa, chayta saqinaykipaq kallpanchakuy. Jehova Diospi hapipakuspa kasukunanchikpaq kallpanchakuptinchikqa, payqa amparakunanchik wasi hinam kanqa. Jehova Diosqa payman sunqu yupaychaqninkunatam kay mana allin tukupay punchawkunapi waqaychawasun. Chaymantaqa niwasqanchikman hinam wiñaypaq sumaq huertapi kawsakusunchik. Allin kaqta ruwananchikpaq tanteakuspaqa, wiñaypaqmi kawsakuyta atisunchik.


text:
5 kaq yachatsikï
Apäkï Tamya tiempo witsan: ¿pikunataq Diosta wiyakuyarqan?
Noëpa tiemponchöqa imëka mana allikunatam nunakuna rurayarqan. Génesis 6:5
Adanpawan Ëvapaqa wambrankuna yurirqanmi, y pëkunam hinantin Patsaman huntayarqan. Hina, wakin angelkunapis Satanasta qatirmi Diospita rakikäyarqan y contran churakäyarqan.
Tsë angelkunaqa warmikunawan casakïta munarmi Patsaman uräyämurqan y nunaman tikrayarqan. Mana alli tsurinkunam yurirqan y pëkunaqa wakin nunakunapitapis más kallpasapam kayarqan.
Hinantin Patsachömi mana alli ruraq nunakuna mirayarqan. Bibliam nin tsë witsan “nunapa mana alli rurëninkuna patsachö mirakïkanqanta” y mana alli rurëllaman imëpis yarparakïkayanqanta.
Diosta wiyakurmi Noëqa huk arcata rurarqan. Génesis 6:13, 14, 18, 19, 22
Noëqa huk alläpa alli nunanam karqan. Jehoväqa Noëta nirqan huk apäkï tamyawan mana alli nunakunata ushakätsinampaq kaqtam.
Qerupita aynaq o kaskaq hatun cäjata ruranampaqmi Diosqa nirqan Noëta. Tsëpam arca shutin karqan. Tsëmanmi yëkatsinan karqan familianta y tukïläya animalkunata.
Noëqa llapan nunakunatam willarqan apäkï tamya kanampaq kaqta, pero manam wiyakuyarqantsu. Wakinkunaqa asikuyarqanmi, y wakinkunanam piñakuyarqan.
Arcata usharirnam, llapan animalkunata Noe yëkatsirqan.
MAS MUSYATSIKÏKUNA
DIOSPA ALLI WILLAKÏNINKUNA
¿Imanirtaq sufrimientokunata Dios permitin?
¿Imanötaq mana alli rurëkuna qallarqan y imanirtaq kananyaq kananta Dios permitin? ¿Imëllapis ushakärinqatsuraq?


text:
Robert Taylor
Spangler Arlington Brugh Taylor icha Robert Taylor sutiyuq runaqa, (5 ñiqin chakra yapuy killapi 1911 watapi paqarisqa Filley llaqtapi - 8 ñiqin inti raymi killapi 1969 watapi wañusqa Santa Mónica California llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan aranway pukllaq runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Taytan: Spangler Andrew Brugh ; Maman: Ruth Adaline (née Stanhope).
Warmikuna: Barbara Stanwyck (1939–1951) / Ursula Thiess (1954–1969)
Churinkuna: 2 Terrance (1955) wan Tessa (1959
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robert Taylor.
- IMDb Robert Taylor


text:
CRISTIÄNUNÖ KAWAKUNAPAQ Y YACHATSIKUNAPAQ REUNIONCHÖ YACHAKUNAPAQ Diciembri de 2016
Imanö yachatsikunapaq
Täpakoq revistawan imanö yachatsikunapaq y ciëluchö pikuna kawayanqantam juk yachatsikïwan rikätsikun. Wakin yachatsikïkunata utilicë kikiki imanö yachatsikunëkipaq.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
“Witsäshun Jehoväpa jirkanman”
Isaïas libruqa willakun wanutsinakï armakuna chakrachö trabajanapaq herramientakunaman tikranampaq kaqtam, tsëwanqa rikätsikun Diospa markan yamë kawakunampaq kaqtam (Isaïas 2:4).
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
“Dios Yayapa kuyakïninchö imëpis kawakuyë” neq libruta utilizäshun nunakunapa shonqunman chänapaq
“Dios Yayapa kuyakïnin” neq libruwan yachatsikuntsik, kë libruqa Dios mandakunqannö kawakuyänampaqmi yanapakun.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Diospa Akrashqampaq willakïkuna
Profëta Isaïasmi willakurqan, Diospa Akrashqan “Jordan kinrë lamar kuchumpa ëwaq nänipa, juk nacion nunakuna täräyanqan Galilëachö” yachatsikunampaq kaqta. Y tsëtam Jesusqa jinantin Galilëa provinciapa Diospa alli willakïnimpita yachatsikurnin cumplirqan.
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
“¡Këchömi noqa këkä! Noqata kachamë”
¿Imanötaq Isaïas ruranqanta qatishwan? Yachatsikïta mas wanayan sitiuman ëwayänampaq juk familia imata rurayanqanta rikäri.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Patsachö llapan nunakunam Jehoväta chipyëpa reqiyanqa
¿Imanötaq kë willakï unë witsan cumplikarqan, kanan witsankuna cumplikëkan y shamoq tiempuchö cumplikanqa?
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
Diospa yachatsikïninmi yanapakun chikinakï mana kanampaq
Juk color nunakunatam chikiyaq, peru kananqa jukläyam kayan: tsëmi rikätsikun Diospa yachatsikïnin nunakunata cambiëta puëdinqanta.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Mandakoq këninkunata mana alli utilizäyaptinqa, mananam respetayanqanatsu
¿Imanöraq Sebnäqa utilizanman karqan precisaq cargunta? ¿Imanirtaq Jehoväqa Sebnäpa carguntam Eliaquimta qorqan?


text:
3 WILLAKUY
¿Diosmantapunichu hamun Bibliapi kaq allin willakuykuna?
1. ¿Pin Bibliata yuyaycharqan?
Bibliapin tarikun Hallp’api wiñaypaq kawsananchismanta allin willakuykuna (Salmo 37:29). Diosmi 40 runakunata akllarqan Bibliata qelqanankupaq. Bibliaqa 66 librochakunapin t’aqasqa kashan. Moisesmi 3.500 wata hinaña qallariyninpi kaq 5 librokunata qelqarqan; tukuyninpi kaq librotataq apóstol Juan qelqarqan 1.900 wata hinaña. ¿Piqpa yachachikuyninmi Bibliapi kashan? Diospa yachachikuyninmi. Paymi santo espiritunwan yuyaycharqan Biblia qelqaq runakunata (2 Samuel 23:2). Chay runakunaqa Diospa yuyaykusqantan qelqarqanku manan paykunaq yuyaykusqankutachu. Chaymi Bibliaqa Diospa yuyaychasqan.
2. ¿Imaynapin yachanchis Bibliapi willakuykuna cheqaq kasqanta?
Bibliata Diospuni qelqachisqanrayku. Chaytan yachanchis qhepaman imachus sucedenanta Biblia k’apakta willasqanpi (Josué 23:14). Chaytaqa tukuy atiyniyoq Diosllan yachan, manan runakunaqa yachankumanchu.
Diospa qelqachisqan libroqa ima libromantapas aswan allinmi. Bibliaqa pachak-pachak simikunapin qelqasqa kashan, waranqa-waranqanpitaqmi ruwakun. Unay tiempoña pasan qelqakusqanmanta chaypas, tupanmi cientificokunaq tarisqankuwan. Hinaspapas, 40 runakunaña Bibliata qelqarqanku chaypas, qelqasqankuqa huk runallapas qelqanman hinan lliwpi tupan. Chaypi tarikuq willakuykunan rikuchiwanchis Dios munakuwasqanchista, yanapashantaqmi runakunata allinta kawsanankupaq. Chaykunata rikuspan millonninpi runakuna Bibliata Diospa Siminta hinapuni qhawarinku.
3. ¿Imamantan Biblia willan?
Bibliapiqa huk allin willakuymi kashan. Runakunapaq Diospa munasqanmantan willashan. Willanmi qallariypi kaq paraíso imaynapi chinkapusqanta, kay Hallp’a yapamanta paraisoman tukupunanmantawan.
Bibliapin tarikun Diospa kamachikuyninkuna, yachachikuyninkuna, yuyaychayninkunapas. Willanmi runakunata imayna qhawarisqanta, chaypitaqmi yachanchis imayna Dios kasqanta. Bibliaqa yanapawanchismi Diosta reqsinapaq, amigon kananchispaqpas.
4. ¿Iman yanapawasun Bibliapi yachachikuykunata entiendenapaq?
Jesusqa huk textomanta rimaspan chayta allinta sut’inchaq, chhaynapi runakuna “Diospa Simin Qelqata entiendenankupaq”. Kay folletopas chay hinata estudianapaqmi ruwasqa kashan, chaymi yanapawasun Bibliata allinta entiendenapaq.
Anchatachá kusikunki Diosmanta hamuq allin willakuykunata yachaspa. Wakin runakunan ichaqa mana chaykunamanta yachayta munankuchu, hukkunataq phiñakapunku imaraq pipas chaykunamanta willariqtin. Qanqa ama uyariychu chay hina yuyaykuqkunata. Biblian willan Diosmanta yachaqkunaqa wiñay kawsayman aypanankuta.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imaraykun Bibliapi confiananchis?
Biblia Diospa simin kaspaqa hukniraymi kanan huk librokunamanta.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Diosmi Bibliata qowanchis
¿Imaynatan Biblia yanapasunkiman problemaykikunata atipanaykipaq? ¿Imaraykun confiawaq Bibliaq prometesqanpi?
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Imatan Biblia yachachin Diosmanta?
¿Cheqaqtapunichu Dios munakusunki? ¿Imaynataq Diosri? ¿Imatan ruwasunman payta asuykunanchispaq?


text:
8 WILLAKUY
¿Imaraykun Dios hinallata qhawan millay ruwaykunata ñak’ariykunatapas?
1. ¿Imaynapin millay ruwaykuna paqarirqan?
Millay ruwaykunaqa Satanaspa llullakusqanwanmi paqarirqan. Payqa allin angelmi karqan, ichaqa manan ‘cheqaq-kaypi’ takyarqanchu (Juan 8:44). Dioslla yupaychasqa kananta yachashaspan Saqraqa sonqonpi munapayarqan yupaychasqa kayta. Llullakuspan Evata tentarqan Diosta mana kasukunanpaq. Adanpas esposanta uyarispan Diosta mana kasullarqantaqchu. Chhaynapin ñak’ariypas wañuypas paqarimurqan.
Evata tentaspan Satanasqa Diospa contranpi hatarirqan. Payqa Jehová Dios kamachinanpaq derechoyoq kasqantan pisicharqan. Yaqa llapa runakunan Diospa kamachikuyninta pisichaspa Saqrata qatikurqanku, chhaynapin payqa ‘kay pacha kamachiq’ kapurqan.
2. ¿Mana allintachu Dios imatapas kamarqan?
Jehová Diosqa tukuy imatapas allintan kamarqan. Qallariypi runakunapas angelkunapas atirqankun Diosta tukuypi kasukuyta (Deuteronomio 32:4, 5). Diosqa allin kaqta otaq mana allin kaqta ñoqallanchismanta akllakunanchispaqmi kamawarqanchis. Chhaynapin payta munakuspa kasukusqanchista rikuchiyta atinchis.
3. ¿Imaraykun hinallata qhawan ñak’ariykuna kananta?
Manan mayqen gobiernopas payllamantaqa allinta kamachikuyta atinmanchu. Chayta rikuchinanpaqmi Diosqa kamachikuynin contra hatariq runakunata hinallata qhawashan (Eclesiastés 7:29; 8:9). Kay 6.000 wata pasasqanpin sut’ita yachakun gobiernokuna manapuni guerrakunata, mana chanin ruwaykunata, onqoykunatapas chinkachiy atisqankuta.
Diospa Gobiernonta kasukuymi ichaqa allinninchispaq kanqa (Isaías 48:17, 18). Jehová Diosqa ñan runaq kamachikuyninta chinkachinqaña. Diospa Gobiernonta suyakuqkunallan kay Hallp’apiqa tiyanqaku (Isaías 11:9).
4. ¿Imapin yanapawanchis Dios pacienciayoq kasqan?
Satanasmi nirqan runaqa imatapas chaskinanraykulla Dios servisqanta. Ichaqa Diosmi pacienciayoq kayninpi tiempota qowanchis, paypa Gobiernon suyakusqanchista imayna kawsasqanchiswan rikuchinapaq, Satanaspa llulla kasqanta sut’iman horqonanchispaqwan.
5. ¿Imatan ruwana Diospa ladonmanta kanapaq?
Ñawpaqtaqa yachananchismi imaynatan pay munan yupaychananchista, Bibliaq nisqanman hina yachachiq cheqaq religionta maskhaspataq chaypi yachasqanchisman hina kawsana (Juan 4:23). Hinaspapas Jesús hinan karunchakuna política nisqamanta, guerrakunamantapas, chaypin rikuchisun Satanaspa kamachikusqan contrapi kasqanchista.
Satanasmi runakunata tanqan millay ruwaykunapi purinankupaq. Chaykunamanta karunchakuqtinchismi wakin familianchiskuna amigonchiskunapas burlakuwasunman, otaq sasachakuykunaman churawasunman (1 Pedro 4:3, 4). Chaykuna kaqtinqa, Diosta munakuq runakunatan maskhananchis, Diospa kamachikuyninkunatataq kasukunanchis. Chayta ruwaspan rikuchisun Satanás llulla kasqanta, paymi nirqan: “Sasachakuykunapi kaspaqa manan pipas Diosta kasukunqachu”, nispa.
Diosqa munakuwasqanchisraykun chinkachinqa millay ruwaykunata ñak’ariykunatapas. Diospa ladonmanta kaqkunaqa kay Hallp’apin wiñaypaq tiyanqaku.
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿Ima raykun Dios hinallata qhawamun runaq ñak’arisqanta?
Askha runakunan ninku: “Diosmi huchayoq ñak’ariykuna kasqanmanta”, nispa. ¿Ima ninkin chaymanta? ¿Imatan Dios nin chaymanta? Chaykunamanta yachay.


text:
70 WILLAKUY
Jonaswan hatunkaray challwawan
QHAWARIY unu ukhupi runata. Manchasqan kashan, ¿riki? ¡Kay challwan millp’unqa! ¿Pitaq chay runari? Jonasmi. ¿Imaynapin kay runa chhaynapi tarikuran? Kunanmi chaymanta yachasun.
Jonasqa Jehová Diospa profetanmi. Profeta Eliseoq wañusqan pisi tiempo qhepallamanmi Jonasta Jehová Dios kamachin: ‘Nínive llaqtata riy. Chay llaqtapi runakunaqa nishutan huchallikunku, chay ruwasqankuta reparachimuy,’ nispa.
Jonasqa manan munanchu riyta. Chaymi Nínive llaqtamanta ayqekuspa huk llaqtaman apaq barcoman seqan. Jehová Diosqa manan munanchu Jonaspa ayqekunanta. Nishuta parachin sinchi wayrantinta. Barcopas lamar-qochamanmi chinkayunqaña. Barcopi kaqkunan sinchita mancharikunku, diosninkutataqmi wakyakunku yanapananpaq.
Jonasmi paykunata nin: ‘Ñoqaqa Jehová Diostan yupaychani, hanaq pachatapas kay pachatapas kamaq Diosta. Jehová Diospa kamachiwasqanmantan ayqekushani,’ nispa. Barcopi kaqkunan tapunku: ‘¿Imanasaykikun parapas wayrapas sayananpaq?,’ nispa.
‘Lamar-qochaman wikch’uykuwaychis, chayraqmi parapas wayrapas sayanqa,’ ninmi Jonás. Barcopi kaqkunaqa manan munankuchu chay ruwayta, parapas wayrapas astawan yapaqtin, lamar-qochapas astawan aytikachakuqtinmi ichaqa, Jonasta lamar-qochaman wikch’uyunku. Wikch’uyuqtinku hinan wayrapas parapas lamar-qochapas sayan.
Unu ukhuman Jonás urmaykuqtinmi, hatunkaray challwa millp’uykuran. Manan ichaqa wañunchu. Kinsa p’unchay kinsa tutan challwaq wiksanpi kashan. Chayraqmi Jonasqa pesapakun Jehová Diosta mana kasukuspa Nínive llaqtata mana risqanmanta. ¿Imatan ruwan?
Jehová Diosta mañakun yanapananpaq. Chaymi Jehová Diosqa hatunkaray challwata kamachin Jonasta ch’aki pampaman aqtunanpaq. Chaymantan Jonasqa rin Nínive llaqtata. ¿Manachu kay yachachiwanchis Jehová Diostaqa imaymanapi kasukunata?
Jonás 1-4 libro.


text:
¿Imatan Dios munan noqanchispaq?
RADIOPI, televisionpi, periodicopi, internetpipas astawanqa uyarinchis wañuchinakuymanta, guerrakunamanta terrorismomanta noticiakunatan. Yaqapaschá qanpas sufrishanki familiayki wañupusqanwan otaq onqosqaykirayku.
Tapukurankipaschá:
¿Khaynapi kausananchistachu Dios munaran?
¿Maypin yanapayta tariyman problemaykunata atipanaypaq?
¿Kanqachu jayk’aqllapas thaj kausay?
Bibliaqa kutichinmi chay tapuykunaman.
DIOSQA SUMAQ KAUSAYTAN APAMUNQA
Manañan nanaypas, machuyaypas, wañuypas kanqachu (Apocalipsis 21:4)
‘Wist’ukunan taruka jinaraq p’itanqa’ (Isaías 35:6)
‘Ñausakunan qhawaripunqa’ (Isaías 35:5)
Wañusqakunan kausarinqaku (Juan 5:28, 29)
Manañan pipas onqonqachu (Isaías 33:24)
Llapa runapaqmi askha mijuy kanqa (Salmos 72:16)
BIBLIAQ YACHACHISQANQA YANAPASUNKIN
Kay libroq qallariy paginankunapi leesqaykitaqa manapaschá creenkichu. Diosmi ichaqa prometewanchis pisi tiempomanta chayta ruwananpaq, Bibliapitaq willan imayna ruwananta.
Bibliapiqa kallantaqmi allin consejokuna kusisqa kausananchispaq. Yaqapaschá llakikushanki, qolqemanta, saludniykimanta otaq wañupuq familiaykimanta. Bibliaqa yanapasunkin chay llakikuyniykikunata atipanaykipaq, jinaspapas kay tapuykunamanmi kutichin:
¿Imaraykun seguro kashanchis Diospa promesankuna junt’akunanmanta?
Kay librota leespan rikuchishanki Bibliaq yachachisqanta entiendey munasqaykita. Kay libroqa Bibliaq nisqanta yachanaykipaqmi yanapasunki. Sapanka parrafopaqmi tapuykuna kashan, chaymi yanapasunki Bibliata allinta entiendenaykipaq. Askha runakunan kusikunku Jehová Diospa testigonkunawan Bibliata estudiaspa. Munaykun qanpas chayta ruwaspa kusikunaykita. ¡Diosmi yanapasunki Bibliaq yachachisqanta entiendenaykipaq!


text:
10 YACHACHIKUY
Jesusqa kasukuqmi karqan
¿Facilchu tayta-mamaykita kasukuy?... Mayninpiqa sasan. Jesusqa kasukurqanpunin Jehová Diostapas tayta-mamantapas. ¿Munawaqchu Jesusmanta yachayta?... Chay ruwasqanmi yanapasunki sasaña kaqtinpas tayta-mamaykita kasukunaykipaq.
Manaraq hallp’api kashaspan Jesusqa Jehová taytanwan hanaq pachapi tiyarqan. Ichaqa kay hallp’apiqa Jesuspa tayta-mamanqa Josewan Mariawanmi karqanku. ¿Imatan Dios ruwarqan Jesús nacenanpaq? ¿Munawaqchu chaymanta yachayta?...
Jesús nacenanpaqqa Jehová Diosmi huk milagrota ruwarqan. Chaymi Jesuspas huk wawakuna hina Mariaq wiksanpi wiñarqan, isqon killamantataq nacerqan. Chhaynapin Mariawan Josewan kay pachapi Jesuspa tayta-maman kapurqanku.
12 watanpi kashaspan Jesusqa rikuchirqan taytan Jehová Diosta anchata munakusqanta. Chayqa sucederqan Jesuspas familiankunapas Jerusalenman risqankupin. Chaymanqa rirqanku Jehová Diosta yupaychanankupaqmi. Chaymanta kutimpushaspan Josepas Mariapas mana maypipas Jesusta tarirqankuchu. ¿Imatan ruwarqanku Jesusta tarinankupaq?...
¿Imaraykun Jesús templopi kasharqan?
Josewan Mariawanmi usqhaylla Jerusalenman kutispanku Jesusta maskharqanku. Paykunaqa sinchi llakisqan kasharqanku. Ichaqa kinsa p’unchay qhepamanmi Jesusta tarirqanku. ¿Maypin Jesús kasharqan? ¿Yachankichu?... Payqa templopin kasharqan. Chaypiqa Jehová Diosmantan yachayta atirqan. Payqa munakurqanmi Jehová Diosta, kusichiytapas munarqanmi. Runakunaña mana allinta tratarqanku chaypas Jesusqa kasukullarqanpunin Diosta. ¿Kasukullarqantaqchu Josetapas Mariatapas?... Arí, kasukurqanmi, chaytan Biblia nin.
¿Kasukuqchu karqan Jesús?... Arí, kasukuqmi karqan. Mayninpi sasaña kanman chaypas, kasukunaykipunin tayta-mamaykitaqa. ¿Chaytachu ruwanki?...


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Fiestakunachu huk rikchaq fiestakunata?
ALLPANTINPI llaqtakunapa hinaspa religionkunapa fiestankunaqa manam Bibliapa kamachisqanchu. ¿Imaynataq chaynaqa rikurimurqa? Fiestakunamanta willakuq librokuna kapusuptikiqa maskariy llaqtaykipi fiestakuna imayna rikurimusqanmanta. Wakin fiestakunamantayá rimarisun.
Pascua fiesta otaq Semana Santa sutichasqa fiesta. Jesuspa wañukusqantawan kawsarimusqanta yuyarinapaqña chay fiestata rurakuptinpas imaymana rurasqankuqa manam Diospa munasqanman hinachu. Las Grandes Religiones Ilustradas nisqa qellqapa willakusqanman hinaqa manaraq Jesucristo Allpa pachaman hamuchkaptinmi Babilonia llaqtapi runakuna “taytacha-mamachakunata yupaycharqaku [. . .]. Ancha valorniyoq pachakunawanmi pachachiqku, sumaq alhajakunawan churaqku, sumaq altarkunapi tiyachiqku hinaspam procesionpi hombrokuykuspa muyuchiqku”.
Año Nuevo fiesta. Año Nuevo fiestataqa sapakama nacionkunapim huk killakunapi munasqankuman hina fiestakunku. Kay fiesta imayna rikurimusqanmanta yachaykusunchik. The World Book Encyclopedia sutichasqa librom niwanchik: “Roma llaqtata Julio Cesar sutiyoq kamachikuqmi manaraq Jesus nacechkaptin 46 kaq watapi enero killapa 1 kaq punchawninpi qallarichirqa Año Nuevo nisqa fiestataqa. Chay punchawtam akllarqaku Jano sutiyoq diosninkupaq fiestata rurapunankupaq. Enero killatam [latin simipi Januarius nisqa killatam] suticharqaku Jano nisqa diospa sutinwan, chay diosmi iskay uyayoq karqa, huknin uyanmi ñawpaqta qawaq hukninñataq qepata”, nispa. Chaynapim yachanchik Año Nuevo fiestaqa pantasqa religionkunamanta rikurimusqanta.
Carnaval fiesta. Noticiakuna willaq runakunam carnaval fiestamanta kaynata ninku: “Achkallaña runakunam millakuypaq kaqkunata ruranku”. “Tawa punchawmi tukuy tuta mana controlakuspa tomakunku, tusukunku chaynataq chaqwakunata ruraspanku achikyankupas”, nispa. The New Encyclopædia Britannica sutichasqa librom willawanchik Roma llaqtayoq gentilkunapa Inti yupaychasqankuwan carnaval fiesta tupasqanta. Kunan tiempopi carnaval fiestata manaña Intita yupaychanapaq rurakuptinpas hinallam aychapa munayninpaq rurakun, sinkakunapa taytan Baco sutiyoq diospaq Roma runakunapa fiesta rurasqankuman hinam rurakun.
Huk fiestakuna. Manach atichwanchu Allpantinpi llapallan fiestakuna rurakusqanmanta rimaytaqa. Kaypim ichaqa yuyaymanananchik: Jehová Diosqa manapunim munanchu fiestakunawan runakunatawan institucionkunatapas hatunchananchiktaqa (Jeremias 17:5-7; Hechos 10:25, 26). Chaymantapas religionkunapa fiestankuna allin otaq mana allin kasqanta yachanapaqqa imayna rikurimusqanmantam yachanapuni (Isaias 52:11; Apocalipsis 18:4). Kay libropa 16 kaq yachachikuyninpi Bibliapa yachachikuyninkunam yanapasunki imaynatam Dios huk rikchaq fiestakunapi chaqrukuyta qawasqanmanta yachanaykipaq.


text:
PUNTO 1
¿Imasnara Diosta uyanchi?
Dios Bibliai ñucanchira riman 2 Timoteo 3:16
Diospa iyaiguna Bibliai tian. Pai huaquin runaunara quillcachica. Bibliai valishca yachachishcaunara Dios ricsichu munan.
Dioslla tucuira yachan. Pai yachanmi ñucanchi imara ministishcara. Paita uyashaga cushi causashun (Lucas 11:28).
Dios munanmi tucui runauna Bibliara leachu. Chiraigu ashca shimiunai tian.
Diosta uyanara munashaga Bibliara leana, ali intindina anchi.
Tucui sami runauna Diosmanda yacharianun Mateo 28:19
Jehovahuaj testigoguna Bibliara canda intindichinara ushanun.
Paiguna intiru mundui Diosmanda cierto shimira yachachinun.
Jehovahuaj testigoguna tandarinama rishaga Diosmanda mas yachana ushangui. Yachachishcamanda cullquira mana mañanun.


text:
Huahuacunaman yachachichij
Yaya mamacuna, cai historiacunahuan cancunapaj huahucunaman Bibliamanta alli yuyaicunata yachachichij.
Introducción
Deuteronomiopi ricurij yuyaicunaca huahucunata alli huiñachingapajmi ayudan.
Pi mana yachashcata yachashunchij
Bibliapica Dios imata rurasha nishcatami parlan. ¿Chaita yachasha ninguichu?
Rebecaca Jehová Diostami cushichisha nirca
¿Jehovata cushichingapajca imatataj rurana cangui? Cai leccionta rezashpa yachai.
Rahabca Jehová Diospimi tucui shunguhuan crirca
¿Jericó llajtata tucuchijpica Rahabpish paipaj familiapish ima shinataj quishpirirca? Cai leccionta rezashpa yachai.
Paipaj yayatapish Jehovatapish cushichircami
¿Jeftepaj ushushica imatataj pajtachirca? ¿Ñucanchijpish ima shinataj Jeftepaj ushushi shina cai tucunchij?
Samuelca Jehová mandashcatami pajtachirca
Shujtajcuna mana cazujpipish Samuelca Jehová mandashcatami pajtachirca. ¿Ima shinataj Samuel shina cai tucunchij?
Davidca mana mancharcachu
¿Davidca imamantataj mana mancharca? Cai leccionta rezashpa yachai.
¿Manchaita charishpaca imatataj rurai tucungui?
Elías pailla cashcata yuyajpica, ¿Jehová Diosca ima shinataj ayudarca? ¿Eliasmantaca imatataj yachashcanchij?
Josiasca alli amigocunatami agllarca
Josiasca tucui shunguhuan Diosta servishcatami Bibliaca parlan. Paipaj amigocuna ima shina ayudashcata yachai.
Jeremiasca Jehovamanta parlashpami catirca
Jeremías Jehovamanta huillajpica huaquincunaca chanzata rurashpami asircacuna, shujtajcunaca achcatami piñarircacuna. ¿Imamantataj huillanata mana saquirca?
Jesusca tucuipimi cazurca
Yaya mamata cazunaca sinchi shinami ricurin. ¿Jesusmanta yachanaca ima shinataj yaya mamata cazungapaj ayudan?
¿Picunataj Jesusmanta quillcarcacuna?
¿Picunataj Jesuspaj punllacunapi causashpa paimanta quillcarcacuna?
Mana manchaj huambrami tiyarca
Cai huambraca Pablota ama huañuchichunmi ayudarca. ¿Ima shinataj ayudarca?
Timoteoca gentecunatami ayudarca
Timoteoca cushillami causarca. ¿Canpish Timoteo shina cushilla causasha ninguichu?
Shuj mandanami tucui Allpata mandanga
¿Jesús cai Allpata mandajpica ima shinashi causashun? ¿Chaipi causasha ninguichu?