c: text/html

text:
Wikipidiya:Mana hukllap qhawariyninlla
Huklla runap qhawariyninlla (inlish simipi: Point of View - POV) nisqataqa Wikipidiyapi ama qillqasunchikchu. Huk runakuna imatapas huk hina qhawariptinqa, imamantapas huk hina yuyaychakuptinqa, rimachina nisqa p'anqapi rimanakuspa mana hukllap qhawariyninlla (inlish simipi: Neutral Point of View - NPOV) nisqatam, tukuy runakunap qhawariyninkunatam qillqamusunchik.
Jimbo Wales sutiyuq Wikipidiyap kamaqnin nin: Mana hukpa qhawariyninllaqa apsulutum, manam rimanakunallachu nispa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Linti
Linti nisqaqa ima ch'uya, q'ispi kaqpas achkiyta ch'iqichinapaq icha pallanapaq. Chay lintikunataqa chaykamaqa ch'iqichina linti, pallana linti nichkimi.
Pallana lintiqa huk rikch'a hamuq ackiywan huk rich'atam, t'ikrasqa rikch'atam, rikch'ay (virtual) nisqa rikch'atam ruranmi. Q'ispillumanta rurasqa pallay lintikunaqa phutu hap'inakunapim, ch'iñi qhawana (mikruskupu) nisqapim, karu qhawana (tiliskupu) nisqapim. Qhawana q'ispillupitaq pallana lintikunam icha ch'iqichina lintikunam.
Ñawinchikpiqa pallana linti llika qarachapim rikch'ay rikch'ata paqarichin.
Huk runa karulla rikuq ñawiyuq kaspaqa, qhawana q'ispillupi pallana lintikunatam chaskin; qayllalla rikuq ñawiyuq kaspaqa, ch'iqichina lintikunatataqmi chaskin.


text:
3 yachachikuy
¿Cheqaptapunichu Diosmanta allin noticiakuna kanman?
1. ¿Pipa nisqantaq Bibliapi willakuykunaqa?
Allpa pachapi wiñaypaq kawsanamanta sumaq willakuyqa Bibliapim tarikun (Salmo 37:29). Bibliapi 66 librokunata qellqanankupaqmi Diosqa akllarqa payman sonqo yaqa 40 runakunata. Kimsa waranqa pichqa pachak wata ñawpaqtaraqmi Bibliapi punta kaq pichqa librokunata Moises qellqarqa, tukupaynin librotañataqmi waranqa isqon pachak wata qepataña apostol Juan qellqarqa. ¿Pipa piensasqankunataq Bibliapi willakuykunaqa? Diosmi chuya espirituntakama Palabranta qellqanankupaq runakunata valekurqa (2 Samuel 23:2). Paykunaqa Diospa piensasqankunatam qellqarqaku, manam kikinkupa piensasqankutachu. Chaymi Bibliapi willakuykunaqa Jehová Diospa piensasqankuna.
2. ¿Imanasqam confiachwan Bibliapa nisqankunapi?
Diospa Palabran kasqanraykum. Chayna kasqanmantaqa manam iskayrayanchikchu, imamantapas willakusqanqa cumplikunpunim, runam ichaqa mana yachanchu hamuq tiempopi imam pasananta (Josuey 23:14). Tukuy atiyniyoq Diosllam chaytaqa willawachwan.
Bibliaqa Diospa Palabran kasqanraykum yachanchik mana wakin librokuna hina kasqanta. Pachaknintin rimaykunapim Bibliataqa aypukun wara-waranqa millonninpi. Ñawpa tiempomantaraq kaspanpas yachaysapa runakunapa estudiasqankuwanmi tupan. Qellqaqninkuna yaqa 40 kaspapas llapanpim tupaqllata willakunku. * Chaymantapas sapa paginankunapim reparanchik Diosqa kuyakuq kasqanta chaynataq runapa vidantapas cambiay atisqanta. Chaymi millonnintin runakuna mana iskayrayankuchu Bibliaqa Diospa Palabran kasqanmanta.
3. ¿Imamantataq Bibliaqa willawanchik?
Bibliaqa willawanchikmi runakunapaq Diospa munayninmanta. Willawanchiktaqmi sumaq huertapi kawsanankupaq favorecesqa kasqankuta imayna chinkachisqankumanta chaynataq Allpa pacha hamuq tiempopi imayna huertayananmantapas.
Bibliapiqa kachkantaqmi kamachikuykuna, yachachikuykuna chaynataq consejonkunapas. Willawanchiktaqmi Diosqa runakunawan imayna kasqanta, chaynapim yachanchik imayna kasqanta. Chaymanta yachanapaqmi Bibliaqa astawan yanapawanchik. Yachachiwanchiktaqmi Diospa amistadnin kanapaq imam rurananchiktapas.
4. ¿Imataq yanapawachwan Bibliata entiendenapaq?
“Bibliapa nisqanta” allinta entiendechinanpaqmi Jesusqa textokunamanta rimaspan allinta explicarqa. Kay folletopas chaynatam yachachichkan Bibliapa yachachikuyninkunata allinta entiendenapaq.
Munachkankichá Diosmantawan munayninmanta yachaytaqa. Wakin runakunaqa manam yachayta munankuchu, hukkunaqa piñakunkuraqmi chaykunamanta rimapayaptinchikqa. Biblia estudiaynikitaqa amayá piwanpas harkachikuychu. Diosmanta yachaqkunalla wiñaypaq kawsanankumantam Bibliaqa nin.
^ par. 7 Qaway La Biblia . . . ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? niq librota.


text:
Bibliapi historiakunata riksishunchik
KAY libroka achka historiakunatami charin. Kay historiakunaka Bibliamanta japishkakunami kan. Bibliaka, tukuy shuktak librokunamantapash ashtawan alli libromi kan. Kan charikushka libropi historiakunaka, mana yanka parlokunallachu kan. Kaypika, angelkunatapash, jawa pachatapash, kay Allpatapash Dios rurashkatami willakun. Shinallatak, kunan punchakunapi ima tiyashkatapash willanmi. Ashtawankarin, shamuk punchapi Dios imata ruranatapash willanmi.
Kay libroka Bibliata ashtawan riksinkapakmi kan. Shinaka, imatallatak kay libroka yachachin. Kay libroka, ñawpa punchakunapi gentekuna imashina kawsashkatami yachachin. Shinallatak, shuk kuyaylla, alhaja paraíso Allpata Dios ruranatapash yachachinmi. Ashtawankarin, imashinami chay paraíso Allpapi mana wañushpa kawsanatapash yachachinmi.
Kay libropika, 116 historiakunami tiyan. Kay historiakunaka, 8 partekunapimi escribishka kan. Shuk parte kallarikushpaka, chay partepi imata yachakukrikushkatami willan. Kay libropi historiakunaka mana maypash kachun escribishkachu kan. Ashtawankarin, kati kati watakunapi ima tukushkatami willan. Shinami yachakunki kay historiakunaka ima watakunapi kashkata.
Kay historiakunaka intindirinalla shimipi escribishkami kan. Kay historiakunataka, shuk uchilla wawa liyishpapash intindinkallami. Taytamamakuna paykunapa wawakunaman kay historiakunata liyikpika, paykunapa wawakunaka achkata kushikushpami uyanka. Kay librota liyishpaka, jatun wamprakunapash ruku gentekunapash achka alli cosaskunatami yachankakuna.
Tukuy historiakuna tukurishka kipaka, Bibliamanta versokunami tiyakun. Chay versokunata Bibliapi liyishpaka allimi kanman. Shinallatak, Historia 116 tukurishka kipaka, tapuykunapash tiyakunmi. Chay tapuykunatapash liyishpa contestashpaka allimi kanman.
Kay libropi versokunaka, Bibliamanta japishkakunami kan. Shinapash, wawakuna intindichunka, intindirinalla shimikunapimi kan. Historiakuna tukuripi versokunaka, Bibliamanta japishkakunami kan. Mana shuktakta rikuchikpika, Bibliamanta versokunataka llukchishkanchikmi Sociedades Bíblicas Unidaspa Biblia Quichua Imbabura, 1994 watamanta. QC tiyakushpaka, Sociedades Bíblicas Unidaspa Biblia Quichua Chimborazo, 1989 watamanta japishkami kan. NM tiyakushpaka, españolpi Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras (con referencias) Bibliamanta japishkami kan.


text:
Irazola distritu
Irazola distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Irazola) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Padre Abad pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa San Alejandro llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa Nawa, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Irazola distritu.
- Saywitu: Ukayali suyu INEI


text:
Parina Quta (Buliwya-Chili)
Parina Quta (kastilla qillqaypi Parinacota) nisqaqa Buliwya suyupi juk nina urqum, Buliwyap Kunti Wallanpi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Karanka Kurawara munisipyupi, Sajama kantunpi, Chili mama llaqtapipas, Lawqa mama llaqta parkipi. Pikchunqa mama quchamanta 6.348 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Parina Quta.


text:
Ministerio de Justiciaka PPLpa CD “Sueños Libres” nishkami rikuchirka.
15 de Noviembre de 2014 - 17h24
Tiempo de lectura 0'50'' | No. de palabras:216 | 3 visitas
Imprimir
Enviar
Puncha pampa ñawikuna sumak asiriykunawan, mushuk shuyakkuna, kimaykunapash shuklla mushkuypi tantarishka, Centro de Rehabilitación Social (CRS) Regional Guayaspi kaysayta pakirka.Chaypimi Ministerio de Justiciaka “Sueños Libres” rurashka takikkunata rikuchimurka. Chayka pushakkunapa, wicharishkakunapa, paykunapa ayllukunapa, nacionales takikikunapapash llamkaymi kan.
“Sueños Libres shuk takik kachariypa shuyaypa karaymi kan. Wicharishkakunapa muskuykuna, yuyaykunapash chaypimi llapishka kan ”, Centro de rehabilitación social Guayaquilpa wicharishkakunpa rikuchikpi Ledy Zúñiga Rocha, Justicia, Derechos Humanos y Cultospa kamayukapuka nirka.
Ministerio de Justicia, Derechos Humanos y Cultos “Cero Ocio” política nishka rurashmanta, Gobierno Nacionalka Ecuador mamallaktapa CRSpi, wicharishkakunata rikuchin shinallatak kishpichiymanta, kutin satiymantapash llamkan.
Guayaquilpi CRS Regional, Expenitenciaria del Litoral warmikunapa CRSpash tawka warmikuna karikunapash wicharishkakunaka paykunapa rimaykuna shuktalla rurashpa kashna ninkuna“otra oportunidad”. Paykunaka takikunapimi shuy imayta kishpirinkapak tarirkakuna.
Warmi wicharishkakunaka takinata tushunatapash ashtawan rikuchimurkakuna. Sumak tullpukunawan churanakunata rikuchishkakunaka paykunapa makikunawan Cartera de Justiciapa siranawkukunapi rurashka kashka.
Chay disco compacto (CD) nishkata chushku CRS Regional Guayaspa tantaykunami rurashkakuna, kimsaka warmikunapa, shukka Litoralpa Expenitenciaríapa. Chayka pusak takikunata charin.Tawkami mushukkuna kankuna. Takikkunaka shina tantaykunashnalla uyarin: Swig R8, Talitakum, las Prisioneras del Amor, los Salmitas.
“Sueños Libreska”, mana warmi wicharishkakunapak wiñachinkapakchu karka. Ashtawankarin wicharishkakunapura ayllu kuyaywan shinchiyachinkapakmi karka. Kay Ministerio de Justicia shinchiyachishka rurashkaka seguridad penitenciaria, seguridad ciudadana nishkakuna pushakkunapa, wicharishkakunapa, ayllukunapapash llamkay kashka rikuchin.
comments powered by


text:
¿Pikunataj Jehovaj munayninta ruwashanku?
Tukuy Jallpʼapi Jehovaj testigosnin kashanku. Tukuy laya ususmanta, lugaresmanta ima kanku. ¿Pitaj ujchan tukuy laya runasta?
¿Imatataj Dios noqanchejpaj munan?
Diosqa, munayninta tukuy Jallpʼapi willakunanta munan. ¿Imataj Diospa munaynin, pikunataj kunan yachachishanku?
Jehovaj testigosnin, ¿imayna runastaj kayku?
¿Mashkha Jehovaj testigosnintataj rejsinki? ¿Imatataj noqaykumanta yachanki?
¿Imaraykutaj Jehovaj testigosnin sutita ajllarqayku?
Kinsanejmanta yachakuy imaraykuchus chay sutita ajllasqaykuta.
Bibliaj cheqa yachachiynin, ¿imaynatá sutʼiman llojserqa?
Bibliaj cheqa yachachiynin, ¿imaynatá sutʼiman llojserqa?
¿Imaraykutaj waj Bibliata orqhoyku?
Orqhosqayku Biblia ¿imarayku ni mayqen Bibliawan kikinchakunmanchu?
¿Imastá tantakuyniykupi tariwaj?
Bibliata ukhunchanaykupaj, purajmanta yanaparikunaykupajwan tantakuyku. Jamujtiykitaj allin jamusqa kanki.
Hermanosniykuwan tantakuy, ¿imaynatá yanapawayku?
Diospa Palabranqa nin cheqa cristianoswan masichakunanchejta. Ajina masichakoyqa allinniykipaj kasqanta yachakuy.
¿Imatá tantakuyniykupi ruwayku?
Makʼajllapis tapurikorqankichu ¿imatachus tantakuyniykupi ruwasqaykumanta? Tantakuyniykupi Bibliamanta sumajta yachachikusqanmanta tʼukulla qhepakunki.
Tantakuyniykuman rinaykupaj, ¿imaraykutaj sumajta pʼachallikuyku?
Yachakuy Bibliaj yuyaychaykunasninmanta mayqenkunachus yanapariwayku, pʼachata churakunaykupaj, ajllanaykupaj ima.
¿Imaynatá tantakuykunapaj sumajta wakichikuwaj?
Tantakuyniykupaj ñaupajmanta wakichikojtiyki mayta yanapasonqa.
Familiapi Diosta yupaychay, ¿imapaj yanapawanchej?
Familiapi Diosta yupaychayqa, Diosman qayllaykunaykipaj, familiaykiwan sumajta kausakunaykipaj ima yanapasonqa.
Jatun tantakuykunaman, ¿imaraykutaj riyku?
Sapa wata kinsa kutita tantakuyku. Kay tantakuykuna ¿imaynatá yanapasunkiman?
¿Imaynatá runaman willamuyku?
Jesús Jallpʼapi imaynatachus willarqa kikinta ruwayku. ¿Imaynasmanta willayku?
¿Pitataj precursor niyku?
Jehovaj testigonsninmanta wakinkunaqa 30, 50 chayri astawan horasta sapa killa willanku. Ajinata ruwanankupaj ¿imataj tanqan?
¿Ima escuelastaj precursorespaj tiyan?
Diospa Reinonmanta willayman tukuy tiemponkuta churajkunapaj, ¿ima escuelastaj wakichikun?
¿Imastataj ancianos qotuchakuypi ruwanku?
Ancianosqa wiñay tukusqa kanku, qotuchakuykunapitaj ñaupajpi kanku. ¿Ima yanapaytataj qonku?
Siervos ministeriales, ¿imastá ruwanku?
Siervos ministerialesqa qotuchakuy allin kananpaj yanapakunku. Yachakuy imaynatachus yanapakusqanku tukuy jamojkunata yanapanman.
Qotuchakuykunata waturejkuna, ¿imaynatá yanapawanchej?
¿Imaraykutaj Jehovaj testigosninta qotuchakuykunata waturej hermano visitarin? ¿Imaynata yanapasunkiman?
Jatun llakiypi hermanosniykuta, ¿imaynatá yanapayku?
Jatun llakiy kajtin, Jehovaj testigosnenqa chay ratopacha wakichikunku hermanosninkuta yanaparinankupaj. ¿Imaynasmanta yanaparikunku?
¿Pikunataj ‘allin kamachi, yuyayniyoj’ nisqa kanku?
Jesús nerqa yachachiykunata mikhunata jina jaywananpaj uj kamachita sutichananta. ¿Imaynatá ruwakun?
Diospa Llajtanta Kamachejkuna, ¿imastá ruwanku?
Ñaupa siglopi uj juchʼuy qotu Jesuspa yachachisqasninmanta Diospa llajtanta kamachej jina llankʼaj kanku. ¿Imaynataj kunan pʼunchaymanta?
¿Imataj Betel?
Betel wasi jinaqa mana kanchu. Chaypi llankʼajkunamanta astawan yachakuy.
Betel nisqa oficinasniykupi, ¿imastá ruwakun?
Oficinasniykuta visitarejkunataj allin jamusqas kanku. Qanpis visitariwaykuman.
¿Imaynatá publicacionesniyku qhelqakun, waj qallusman tijrachikun ima?
Bibliamanta publicacionesta 700 kuraj qalluspi ruwayku. ¿Imarayku ajinata ruwanaykupaj mayta kallpachakuyku?
¿Ima qolqewantaj Jallpʼantinpi willakun?
Qolqemanta parlaspa, ¿imaynapí Jehovaj testigosnin waj religioneswan mana kikinchu?
Tantakuna Wasista, ¿imaraykutaj, imaynatataj ruwayku?
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin qotuchakuyninkuta Tantakuna Wasi nispa sutichanku? Yachakuy imaynatachus pisi qolqewan Tantakuna Wasis ruwakusqanta, qotuchakuykunata yanaparisqanta ima.
Tantakuna Wasi allin rikukunanpaj, ¿imaynatá yanapasunman?
Tantakuna Wasi llimphu kajtin Diosta jatunchan. ¿Imaynatá wakichikunku Tantakuna Wasita llimphuta japʼinankupaj?
Tantakuna Wasipi biblioteca, ¿imaynatá yanapawasunman?
Bibliamanta yachakunaykipaj, ¿astawan ukhunchariyta munawajchu? Tantakuna Wasimanta bibliotecaman jamuriy.
Internetman churasqaykupi, ¿imastataj tariwaj?
Noqaykumanta, imaspichus creesqaykumantapis astawan yachakuwaj, ajinallatataj Bibliamanta tapukuykunasniykiman kutichiykunata tarinki.
¿Jehovaj munayninta ruwankichu?
Jehovaqa cheqa kajta munakun. ¿Imaynatá kausayniykipi rikuchiwaj Diosta kusichiyta munasqaykita?


text:
5
Ri Jesús xuk'achojirisaj jun yawa' pan atinibel Betzatá
1Toq banatajineq chik k'a ronojel ri', jari' noqaqa yan k'a jun kinimaq'ij ri judío, y roma ri' toq ri Jesús k'o chi xbe-el ri pa Jerusalem. 2Ri chiri' chunaqaj-apo ri okibel rubini'an Kichin ri Karne'l, k'o k'a jun atinibel. Y chiri' chuchi' ri ya' ek'o k'a wo'o' ruwa-jay. Y ri winaqi' judío nikibij k'a Betzatá chire. 3Ri chiri' janila e k'iy yawa'i' e kotz'ol pan ulew. Ek'o k'a moyi', ek'o k'a jetz', y ek'o sikirineq. Ek'o k'a ri jun wi chik ruwech yabil nok chike. [Y konojel k'a yawa'i' ri', kan koyoben k'a chi nisilon-pe ri ya'.]*f5* 4[Roma re ya' re' kan k'o k'a q'ij toq nosilox kan roma jun ángel ri nipe rik'in ri Dios. Y jak'a ri yawa' ri niqaqa nabey chupan ri ya' toq silon chik, ja yawa' ri' ri nik'achoj. Y xabachike yabil nok chire ri yawa', nik'achoj-el.]*f6*
5Y chiri' chuchi' ri ya' k'o k'a jun achin ri yawa-pe juwineq waqxaqlajuj juna'. 6Jun q'ij toq ri Jesús niq'ax k'a el keri', xutz'et k'a ri achin kotz'ol chiri'. Y rija' kan retaman k'a chi ri achin ri' k'iy yan k'a juna' ri keri' ruk'uluwachin-pe. Roma ri' rija' xuk'utuj k'a chire chi wi nrajo' nik'achoj. 7Re yawa' re' xubij k'a chire ri Jesús: Toq nisilon-pe ri ya', man jun nibanon utzil chuwe richin ta yiruto' chi yinapon-apo k'a chupan. Roma ri', stape' nintej nuq'ij chi yibe ta apo, xa k'a man jani kinapon toq ja yan ri' xapon chik jun, xcha'.
8Ri Jesús xubij k'a chire ri achin chi tiyakatej, tuk'uaj-el ri ruwarabel y tibiyin. 9Kan xaxe k'a xubij keri' ri Jesús chire ri yawa', kan jari' k'a xk'achoj-el. Xuk'ol k'a el ri ruwarabel y xuchop-el binen. Jak'a ri q'ij ri', q'ij richin uxlanen. 10Roma ri' ri achi'a' ri kan k'o kiq'ij xkibij chire ri achin ri xk'achojirisex: Wakami q'ij richin uxlanen, xa xajan chi rat ak'uan-el la awarabel, xecha'.
11Jak'a rija' xubij chike ri achi'a' ri': Ri xk'achojirisan wichin xubij chuwe chi tink'olo-el ri nuwarabel y kibiyin, xcha'. 12Y ri achi'a' ri' xkik'utuj k'a chire ri achin chi achike xbin chire ri keri'. 13Jak'a ri achin ri xk'achojirisex, man retaman ta k'a achike ri xk'achojirisan-el richin, roma ri Jesús xa man xk'oje' ta qa chiri' chikikojol ri winaqi'. 14K'a juba' ri' ri Jesús xberila' chik ri achin ri' pa rachoch ri Dios, y xubij chire chi man chik timakun, richin man nipe ta chik jun yabail ri más k'ayew chirij.
15Ri achin xtzolin-el, y xapon k'a kik'in ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij, y xubij chike chi ja ri Jesús ri xk'achojirisan richin. 16Roma ri' toq rije' kan xeyakatej k'a chirij ri Jesús, roma ri Jesús k'o meyel taq banobel yerubanala' chupan ri q'ij richin uxlanen. 17Jak'a ri Jesús xubij chike: Ri nata' Dios kan k'a nisamej re q'ij re', y keri' chuqa' yin, k'o chi yisamej, xcha'.
18Jari' k'a toq ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij chikikojol ri judío, más xkich'ob rij richin chi achike ta rubanik nikiben richin nikikamisaj ri Jesús, roma chikiwech rije', xajan ri yerubanala' chupan ri q'ij richin uxlanen. Y chuqa' man xaxe ta k'a roma ri', xa kan roma k'a chuqa' ri Jesús nubij rutata' chire ri Dios. Y rik'in ri', ri Jesús kan nuben chi rija' junan rik'in ri Dios.
Toq ri Jesucristo xubij chi man pa ruyonil ta nisamej
19Jari' toq ri Jesús xubij: Kan qitzij re ninbij chiwe, chi yin ri ruk'ajol ri Dios man yitikir ta yisamej pa nuyonil, yin xaxe ninben ri nintz'et ri nuben rija'. Roma ri' ri nuben ri nata', jari' ri ninben yin ri ruk'ajol. 20Roma ri nata' Dios janila yirajo' yin ri ruk'ajol, roma ri' toq rija' nuk'ut chinuwech ronojel ri rusamaj rija'. Y chiqawech-apo k'o samaj más e nima'q ri xtuk'ut chinuwech. Toq xtinben re samaj re', rix kan xtisach k'a ik'u'x chutz'etik. 21Kan achi'el k'a nuben ri nata' Dios toq nuya' kik'aslen ri kaminaqi' ri yeruyek-pe, kan keri' chuqa' ninben yin. Yin kan ninya' k'a chuqa' kik'aslen ri yenwajo'. 22Man xaxe ta ri', ri nata' Dios kan pa nuq'a' k'a chuqa' yin ri ruk'ajol rujachon-wi ri q'atoj-tzij, y man ja ta k'a rija' ri xtibanon. 23Richin keri', yin xtink'ul k'a chuqa' nuq'ij achi'el ri nuk'ul ri nata'. Roma achike wineq ri man xtiya'on ta nuq'ij yin ri k'ajolaxel, man nuya' ta k'a chuqa' ruq'ij ri nata', ri taqayon-pe wichin.
24Roma kan qitzij wi ri ninbij chiwe, chi ri nak'axan ri nuch'abel y nukuquba' ruk'u'x rik'in ri taqayon-pe wichin, nril ruk'aslen ri man k'isel ta. Man k'a xtapon ta chupan ri ruk'ayewal, roma kolotajineq chik chuwech ri kamik, richin xuk'ul ri qitzij k'aslen. 25Y kan qitzij k'a re ninbij chiwe, chi k'o k'a jun q'ij ri oyoben; y jare' xoqaqa yan, chi konojel ri kaminaqi' xtikak'axaj k'a ri nuch'abel yin ri ruk'ajol ri Dios. Y ri kan xkinkak'axaj, xkek'astej. 26Roma ri Dios ruya'on q'ij chuwe richin chi ninya' k'aslen, achi'el nuben rija'. 27Chuqa' ruya'on pa nuq'a' chi ninq'et-tzij, roma ja yin ri k'o chi xkiqaqa-pe achi'el wineq chi'ikojol richin ninq'et-tzij. 28Man k'a tich'ob chi ja ri xinbij yan chiwe ri más nima'q ri yitikir ninben, roma kan xtapon k'a ri q'ij chi konojel ri kaminaqi' kan k'o k'a chi nikak'axaj ri nuch'abel. 29Jak'a ri xe'uk'uan jun k'aslen utz chuwech ri Dios, xkebeyakatej k'a pe richin xtikil kik'aslen ri man k'isel ta. Y ri man utzilej k'aslen ta xkik'uaj chuwech ri Dios, xkebeyakatej k'a pe richin xkebeqaqa k'a chupan ri ruk'ayewal.
Kan niq'alajin-wi chi ri Jesucristo ja ri Dios taqayon-pe richin
30Yin kan man yitikir ta k'a yisamej pa nuyonil, roma xa kan achi'el ri q'atoj-tzij ri nuq'alajirisaj chinuwech ri Dios, keri' ri ninben. Ri nuq'atoj-tzij kan pa ruchojmilal, roma man ja ta ri nurayibel yin ri ninben, xa kan ja ri rurayibel ri nata' Dios ri taqayon-pe wichin ri ninben. 31Wi ta xa yin yibin chi ri nusamaj e utz, re' man nel ta chi tzij chi kan e utz. 32Jak'a kan k'o chik k'a jun ri niq'alajirisan chi kan e utz. Y ri nubij rija' chuwij yin, kan qitzij wi. 33Rix kan xiteq k'a ruk'utuxik chire ri Juan wi ja yin ri Cristo, y rija' xuq'alajirisaj-pe ri qitzij chiwech. 34Re' ninnataj k'a apo chiwe, richin chi yixkolotej ta. Jak'a man k'atzinel ta chi xa jun wineq ri niq'alajirisan wichin. 35Ri Juan kan xuya' k'a ri saqil chiwe. Y rix xirayij y xixkikot k'a rik'in ri saqil ri', jun ka'i-oxi' q'ij. 36Jak'a kan k'o jun ri nich'on pa nuwi' ri más rejqalen chuwech ri Juan. Y re' ja ri nubanobal. Y kan ja ri Dios ri chilabeyon-pe chuwe richin ninben. Y re' nuq'alajirisaj chi ja ri nata' Dios ri taqayon-pe wichin. 37Kan ja ri nata' Dios ri xitaqo-pe, ri niq'alajirisan chuqa' wichin. Jak'a rix man jun bey iwak'axan ta ri ruch'abel, ni man jun bey chuqa' itz'eton ta ruwech. 38Rix man ninimaj ta ri rutzij ri Dios, roma rix xa man nikuquba' ta ik'u'x wik'in yin ri xitaq-pe richin chi yinok'oje-qa chi'ikojol. 39Rix kan nisik'ij k'a jebel rupan ri ruch'abel ri Dios ri tz'ibatel kan, roma kan nich'ob chi chupan ri' niwil-wi k'aslen ri man k'isel ta. Y chupan ri ruch'abel ri Dios kan ja yin ri yiruq'alajirisaj. 40Jak'a rix man niwajo' ta nikuquba' ik'u'x wik'in, richin niwil k'aslen richin q'asen.
41Jak'a ronojel re xinbij-qa chiwe, man roma ta k'a chi yin ninwajo' ta chi rix niya' nuq'ij-nuk'ojlen. 42Yin xa kan wetaman k'a iwech jebel, roma ri' wetaman chi xa man jun retal ri ajowabel richin ri Dios ri pa taq iwánima. 43Roma yin kan pa rubi' ri nata' in peteneq-wi, jak'a xa man xinik'ul ta. Jak'a wi ta ek'o winaqi' ri yepe pa kibi' rije', ri' kan chi'iwonojel yixbe chikik'ulik. 44Rix xa man nikanoj ta iq'ij rik'in ri qitzij Dios, y xa kik'in winaqi' nikanola-wi. Roma ri' man yixtikir ta nikuquba' ik'u'x wik'in yin. 45Y man k'a tich'ob ri pa taq iwánima chi ja yin ri xkisujun chiwij chuwech ri nata' Dios. Ri xtisujun k'a chiwij, ja ri Moisés ri achoq ik'in nibij-wi rix chi kan ikuquban-apo ik'u'x. 46Roma wi ta kan qitzij chi rix ninimaj ri e rutz'iban kan ri Moisés, kan yininimaj ta chuqa' yin, roma ri e rutz'iban kan rija', kan chuwij yin yech'on-wi. 47Y roma man ninimaj ta ri e tz'ibatel kan roma ri Moisés, man k'a xtinimaj ta chuqa' ri ch'abel ri nuk'amon-pe yin chiwe, xcha'.


text:
Qanchis kaq tanta: Jesús kawsarimusqanmanta Pablo wisq’achikusqankama
Wañusqanmanta 3 p’unchayninman Jesús kawsarimurqa. Chay p’unchayqa discipulosninman 5 kutita rikhurikurqa. Chanta 40 p’unchayta rikhurillarqapuni. Chantapis, discipulosnin rikuchkaptinku janaqpachaman wicharirqa. Chaymanta 10 p’unchayninman, Dios Jesuspa discipulosninman Jerusalenpi kachkaptinku santo espiritunta t’akamurqa.
Chaymanta qhipamanqa, Diospa enemigosninqa apostolkunata wisq’aykuchirqanku, juk angeltaq paykunata kacharichirqa. Discipulosta qhatiykachaqkuna Estebanta ch’anqaspa wañuchirqanku. Chantapis, Jesucristo chay runasmanta juk sumaq kamachita akllakurqa, kayqa apóstol Pablo karqa. Jesús wañusqanmanta kimsa wata khuskanninman, Diosqa apóstol Pedrota mana judío Cornelioman ayllunman ima reinonmanta willamunanpaq kacharqa.
Chaymanta 13 watanman Pablo Diosmanta willaspa ch’usayta qallarirqa. Iskay kaq ch’usaqayninpi Timoteo paywan rirqa. Pablo paywan riqkuna ima, Diospa munayninta ruwaspa mayta kusikurqanku. Chaymanta, Pablota Romapi iskay watanmanta wisq’aykuspa kacharipurqanku. Chaywanpis watiqmanta wisq’aykuspa wañuchirqanku. Kay QANCHIS kaq tantaqa 32 watasmanta willawanchik.


text:
Tolima suyu
Tolima suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Tolima) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Sincelejo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1886 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tolima suyu: 47 munisipyukuna (6 pruwinsyakuna):
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tolima suyu.
- Uficial qillqa web Tolima Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Tolima Yachay sunturnin
- Ibague Yachay sunturnin
- Cibertol
- Banco de la República: II-sem-04-TOLIMA
- Información Turistica del Tolima


text:
Simón Bolívar
Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar Palacios y Blanco (* 24 ñiqin anta situwa killapi 1783 watapi paqarisqa Caracas llaqtapi, Winisuylapi - 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapi wañusqa Santa Marta llaqtapi, Kulumbyapi), Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaq, llaqta pusaq, rimaq, qillqaqpas. Qespichiq nisqa. Hamaut'ankuna kasqan Simón Rodríguez, Andrés Bello. "Mama quchapi yapaska" nirqan.
Ura Qonti kuskanrunp'upi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Buliwyapaq, Kulumbyapaq, Ikwadurpaq, Piruwpaq, Winisuylapaqpas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Simón Bolívar.


text:
Leonid Kravčuk
Leonid Makarovych Kravčuk (ukranya simipi: ЛeoHiд MakapoBич KpaBчyk) sutiyuq runaqa (10 ñiqin qhulla puquy killapi 1934 watapi paqarisqa Velyky Zhytyn (Pulunya) llaqtapi) huk Ukranya mama llaqta pulitiku, 1991 watapi marsu killamanta 1994 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna: 6.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Leonid Kravčuk.
).


text:
Llapallan runaman Justicia chayananta munayku. Hawka kawsanapaq, mana piqpa aysakachasqan poder judicial purinanpaq, kikinmanta qullqintapas hapispa llamkananpaq; chaymantapas makipurapi ñawpa runakunapa yachachiwasqanchik justiciawan llamkanankupaq. Chaynallataq, Hatun Kamachina ukupi kaq Derechunchikkuna, Tratados Internacionales ukupi kaqkunapas riqsisqa kananpaq, runakunapa rurayninpas munasqanmanhina rurakunanpaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Poder Judicial mana piqpa aysakachasqan purinanpaq, kikinmanta qullqintapas hapispa llamkananpaq kallpachayta qusayku; kikillantaq kanqa, Ministerio Público nisqa, Concejo Nacional de Magistratura nisqa, Tribunal Constitucional nisqapas purinankupaq. Chayqa rurakunqa Estado nisqapa musuq rurayninkuna ukupi, sapa suyukunawan, llaqtakunawan kuska.
(ch) Auturidadkuna, Poder Judicial kamachiqkunata chuya chuya akllanakuypi churakunqaku, chay runakuna chaninchasqa kananpaq musuq yachaykunawan kallpachasqa kanqaku.
(h) Llaqta runamanta, ayllu runamanta lluqsiq justiciatawan chaninchanqa, ichaqa, Poder Judicialpa kamachikusqan justiciatawan kuskancharisqa purinanpaq, chayllan allin rimanakuyman chayasun; chaypaqmi, huk kamachikuykuna lluqsimunqa.
(i)Juez de Paz nisqa auturidadkuna akllanakuypi churasqa kanqaku, ima ruraypas qawasqa, kallpachasqa kanqa.
(k) Mana awqanakuypi kawsanapaq, manaña sapa kuti ñakariypi tarikunapaq rimanakuykunata kallpachanqa.
(l) Hatun kamachinapa kamachiynin riqsisqa kananpaq, tukuy imata kamachinqa, Derechus Humanos nisqa yupaychasqa kananpaq kallpachallanqataq, mana kamachisqanmanhina puriqkunapaqtaq hasutayta churachinqa.
(ll) Allin llamkay Poder Judicial ruranan qawasqa kananpaq kamachikuykuna kanqa, Derechus Humanos chaninchasqa kananpaq, mana allin ruraqkunatas chinkachinqa llaqta runawan, institucionkunawan kuska.
(m) Llapan llaqtakunapi Defensoría del Pueblo kananpaq, allinta llamkaspa purinanpaq kamachikunqa.
(n) Maykunapichus Poder Judicial llamkachkanku chayta qawaqkuna kananpaq kallpanchanqa.


text:
Testigo de Jehovagunaga ¿pigunara anchi?
Intiru mundumanda ashas, caran tunu shimiunara rimashas, gunlla chi iyaigunahuallara anchi. Ñucanchi Jehová Diosta adorangahua munanchi. Paimi tucuira Ruraj Dios, Biblia yachachiushca Dios an. Jesús rashcasna tucui shunguhua causangahua munanchi. Jesusta catijcuna ashcamanda cushiyanchi. Caran testigo de Jehová timpura llujchinchi Bibliamanda, Diospa Reinomandas shujcunara yachachingaj. Jehová Diosmanda, pai Reinomandas rimasha purishcamanda testigo de Jehovaguna nishami ñucanchira rijsinaun. Cai paginai maincadas can munashcara mascangui. Internetpi Bibliara leangui. Ñucanchira, ñucanchi quirishcaunaras mas rijsina ushangui.


text:
Humberto Cholango
Humberto Cholango sutiyuq runaqa (1975 watapi paqarisqa Los Andes llaqtapi, Kankawa kitillipi, Kayampi kitipi, Pichincha markapi, Ikwadurpi) huk ikwaduryanu, kichwa rimaq pulitikum, pruphisyunnintaq chakra kamaymi.
Humberto Cholangoqa Susana Quilumbaquin sutiyuqwan kasarakusqam, iskay churiyuqmi.
2003 watamanta 2009 watakamaqa ECUARUNARI sutiyuq kichwa tantanakuypa umalliqninmi karqan.
2011 watamanta CONAIE sutiyuq Ikwadur indihina runakunap tantanakuypa umalliqninmi kachkan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hoja de vida de Humberto Cholango, Presidente ECUARUNARI (kastilla simipi)


text:
Kayampi urqu
Kayampi nisqaqa (kastilla simipi: Cayambe) Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi, Kayampi kitipi,huk nina urqum. Pikchunqa mama quchamanta 5.796 mitrum aswan hanaq.
Kayampi nina urqup qunti kinrayninpiqa Kayampi llaqtam, urqumanta sutichasqa.
- Kayampi llaqta: 27 km
- Kitu: 92 km
- San Marcos qucha: 1 km
- Sara urqu (nina urqu, 4.725 m): 32 km
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kayampi urqu.


text:
Christian Michelsen
Peter Christian Hersleb Kjerschow Michelsen ( * 11 ñiqin pawqar waray killapi 1905 watapi paqarisqa Bergen llaqtapi - 29 ñiqin inti raymi killapi 1925 watapi wañusqa Fjøsanger llaqtapi), huk Nurwiga mama llaqtap taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
11 ñiqin pawqar waray killapi 1905 watamanta 28 ñiqin kantaray killapi 1907 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi:
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Christian Michelsen.


text:
Runa hayñi
Runa hayñi[1] icha Runa chayaqi[2] (Runap kaqnin, kastilla simipi: Derechos humanos) nisqaqa lliw runakunap kaqllan hayñinkunam.
Huñusqa Nasyunkunam runa hayñikunataqa Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi 1948 watapi rimarirqan.
Piruwpiqa llaqta amachaq (defensoría del pueblo) nisqam runa hayñita chaninchaytam qhawaykun. Pipallapas runa hayñinkunata k'irisqa kaptinqa, chay llaqta amachaqtam uyarichikuyta atin.
Yuyarina
Runa hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikinyay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay hayñi
- Qhali kay hayñi
- Hipachiymanta amachay
- Mana ari niptin runawan llanchikumanta amachay
- Mana ari niptin qumichaymanta (ikumichaymanta) amachay
- Maqay wanaymanta amachay
- Allquchaymanta amachay
- Mana maqaykuspa yachachiy
Qispi kaypaq hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runap qispi kayninpaq hayñi
- Kapuqpaq hayñi
- Runap qasi kayninpaq hayñi
- Imatapas ruraypaq hayñi
- Kikinpa k'itinpaq hayñi
- Kikin runap hayñinkuna
- Sapaq yuyaypaq hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Allin sunqupaq hayñi
- Iñiy hayñi
- Puriy hayñi
- Huñunakuy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Willa uyariy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Llamk'ay akllay hayñi
Taripay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chiqannaq taripaymanta amachay
- Chiqan taripaypaq hayñi
- Taripay sunturpa uyarisqan kay (audiatur et altera pars)
- Mana kamachi kaptinqa manam wanachaychu kanqa (nulla poena sine lege)
- Iskayrayaypi ch'atasqapaq (in dubio pro reo)
Waki hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kikin kamachiy
- Qharip warmip kaqlla hayñiyuq kaynin
- Llamk'aypaq hayñi
- Llamk'aypaq allin hurkay
- Sindikatu kamariy hayñi
- Ayllu, Wiksayuq, Mama, Wawa amachay
- Allin mikhuy allin kawsay hayñi
- Aypanalla qhali kay hayñi
- Yachachiypaq hayñi
- Kultura kawsaypaq hayñi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runakunapak hayñita harkankapak, yachakchayanchikapak puna mamallaktakunapak killka (Ikwadurpi)
- Runakunapak jayñi, Ecuadorpak
- Pachantin achantin llaqtakunapa runaq allin kananpaq atún kamachiy = Declaración Universal de los Derechos Humanos
- Piruwpi Llaqta Amachaq
- Runa hayñi - Rusiya
- Wikipukyu: Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy, Uralan runasimipi
- Derechos indígenas - Programa de fortalicimiento de liderazgos indígenas. Mòdulo 5. Cochabamba, 2006 (Kastilla simipi)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu).
- ↑ Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa.


text:
Kilta rimaykuna
Kilta rimaykuna nisqaqa indu iwrupiyu rimaykunap huk urin rimaykunap ayllunmi, ñawpa pacha kunti Iwrupapi rimasqa, kunantaq Ilandapi, Hatun Britanyapi, Britunsuyupi (chincha Ransiyapi) chaylla.
Kaymi rimasqaraq kiltiku rimaykuna:
- Ilanda simi: 2 hunu rimaqkuna (260.000 mama rimaq)
- Iskut kilta simi: 92.000 rimaqkuna (59.000 mama rimaq)
- Man kilta simi: 2.000 rimaqkuna (70 mama rimaq)
- Kamri simi: 610.000 rimaqkuna (mama rimaqkuna)
- Britun simi: 300.000 rimaqkuna (mama rimaqkuna)
- Kurniku simi: 3.500 rimaqkuna (lliw qhipaqta yachaqasqa, mama rimaqkunaqa manam kanchu)


text:
Francisco de Toledo
Francisco de Toledo, Conde de Oropesa sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin anta situwa killapi 1515 watapi paqarisqa Oropesa llaqtapi, Ispañapi - † 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1582 watapi wañusqa Sevilla llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1568 watamanta 1581 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Francisco de Toledoqa 1570 watapis inkisisyun nisqata Piruwman apaykamurqan. Indihinakunatas millaysapa sarupaspas inkumindatas, wiraquchapaq llamk'ay mit'a nisqatapas kamarirqan. 1572 watapis Tupaq Amaru sutiyuq qhipaq kaq Inkatas wañuchichirqan. 1581 watapis Ispañaman kutirqan.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- R. Levillier: Don Francisco de Toledo, Supremo organizador del Peru, kimsantin liwru, 1935.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Francisco de Toledomanta kawsay qillqa (kastilla simipi)
- Toledo, Francisco de, INFORMACIONES DE DON FRANCISCO DE TOLEDO, VIREY DEL PERÚ


text:
Nawidad
Nawidad (kastilla simipi: Navidad) nisqa p'unchawpiqa, iskay chunka pichqayuq kaq p'unchawpi qhapaq raymi killapim kristiyanukuna Jesuspa Belen llaqtapi paqarisqantam, wata hunt'aynintam phistakunku.
Imatataq Dyuspa Simin Qillqa nin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Dyuspa Simin Qillqa Lukaspa Qillqaspanpi kaytam Jesuspa yurisqanmanta willawanchik (Lukas 2:1-20 ):
- Chay p'unchawkunapim hatun kamachiq Augustuqa kamachikurqan llapa llaqtakunapi tiyaqkuna yupasqa kanankupaq.
- Kay runa yupayqa chayllaraqmi qallarirqan Sirya suyupi sullk'a kamachiq Kirinyu kamachikuchkaptin.
- Llapallataq yupasqa kanankupaq yurisqanku llaqtamankama rirqanku.
- Hinam Husiypas Galileapi Nazaret llaqtamanta Judea hap'iyman wicharqan, Davidpa llaqtam Belenman, Davidpa mirayninmanta kasqanrayku.
- Chaymanqa rirqan paywan kasarakunanpaq rimaykusqaña Mariyawan yupasqa kananpaqmi, Mariyaqa unquqmi kachkarqan.
- Paykuna chaypi kachkaptinkutaq wachakunan killaqa hunt'akurqan.
- Hinan phiwi qhari wawanta wachakurqan, walthanawan walthaykuspataq uywa qaranapi siriykachirqan paykunapaq tampupi mana kampu kasqanrayku.
- Belen llaqta qaylla kampupitaq michiqkuna kachkarqan uywankuta tutantin qhawaspanku.
- Chayllamanmi Apu Dyuspa anqelninqa paykunaman rikhurirqan, Apu Dyuspa lliplli kaynintaq paykunaman k'anchaykurqan, hinan sinchitapuni mancharikurqanku.
- Chaymi anqelqa paykunata ñirqan: "Ama mancharikuychikchu, ancha allin willakuytan willasqaykichik, chaywanmi llapa runa q'uchukunqa.
- Kunanmi Davidpa llaqtanpi huk Qispichiq yuripusunkichik, payqa Dyuspa Akllasqan Kristun, payqa Apunchikmi.
- Chayta yachanaykichikpaqqa kay hinatan tarinkichik: Huk wawan walthanawan walthaykusqa uywa qaranapi siriykusqa kachkanqa" ñispa.
- Chayllamanmi anqelwan hanaq pachapi achka anqelkuna rikhurimurqan Dyusta yupaychaspanku:
- "Dyusqa hanaq pachapi yupaychasqa kachun! Dyuspa khuyapayasqan runakunataq kay pachapi sumaqta kawsachun!" ñispa.
- Hanaq pachaman anqelkuna kutipuptinkutaq michiqkunaqa ñinakurqanku: "Hakuychikyá Belen llaqtata, hinaspa rikumusun Apunchik Dyuspa willawasqanchik imachus kasqanta" ñispa.
- Utqhaylla rispankutaq Mariyata Husiytawan, wawatapas uywa qaranapi siriykusqata tarirqanku.
- Chayta rikuspataq wawamanta anqelpa paykunaman ñisqanta willakurqanku.
- Chaymi llapan uyariqkuna muspharqanku michiqkunap willakusqanmanta.
- Mariyataq ichaqa chaykunata yuyaymanaspa sunqunpi allintapuni hap'irqan.
- Michiqkunataq uyarisqankumanta hina tukuy imapas kasqanmanta yachaspanku, rikusqankumantawan, Dyusta hatunchaspa yupaychaspa kutipurqanku.
Phistakuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Phistakuq runapuraqa Allinlla Raymi! nispa napaykunakunkum. Chinchay Abya Yalapi Iwrupapipas runapura kamarikunata, t'inkakunatam quykupuq. Santa Klaus (Papa Noel) sutiyuq runas wawakunaman chay kamarikunata qupuyta hamuqsi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nawidad.Plantilla:Link FA


text:
Tintaya
- Tintaya nisqa llullu kuru palamakunamanta ñawirinaykipaq qhaway qirisa.
Tintaya nisqaqa Yawri listritupi, Kiskachay wamanipi, Qusqu suyupi, Piruwpi huk hatun anta qhuyam.
1980 watapis piruwanu kamachiyqa 2368 hiktarya chakrakunata qhichwa runa ayllu llaqtakunamantam qichurqan, chay allpataqa piruwanu mamallaqta q'uya ruruchinaman quspa. 1985 watapitaq anta ch'uqita hurquytas qallarirqanku.
Nuwimri killapi 1994 watapi chay qhuyataqa Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq Magma Copper Company sutiyuq ruruchinaman qurqan. Inirupi 1996 watapitaq BHP Billiton ruruchinam chay Magma Copper nisqataqa rantirqan. 2006 watapi Xstrata sutiyuq suwisa ruruchinam Tintaya qhuyata rantirqan.
Sallqa waqlliyrayku Tintaya runakunam qhuyawan awqa kaspa thutunku. 2012 watapi thutuykunapiqa wardyakuna iskay runatam wañuchirqan. Kiskachay pruwinsyap Oscar Mollohuanca sutiyuq kurakantam wardyankuna (policía nacional) 30 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi wichq'aspa Ika suyupi Cristo Rey de Cachiche wichq'ay wasiman churarqan. Kiskachay runakuna thutuptinmi 13 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi payta qispichirqan.
Kamachiqkunap runakunaman hayu kawpayrayku, iskay wañuchisqa runarayku Verónika Mendoza sutiyuq kunrisistam 4 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi Gana Perú nisqap kunrisista huñuntam saqirqan.[1]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ ElComercio.pe: Congresista Verónika Mendoza renunció a bancada de Gana Perú. Legisladora por Cusco se opuso a estado de emergencia en Espinar por protestas antimineras y criticó gestiones del Ejecutivo. Lunes 04 de junio de 2012


text:
Qhali kay
Qhali kay icha Allillakay nisqaqa runap icha uywap allin kayninmi, kusi, mana unquq kayninmi, kurkunpi, nunanpi, ayllunpi, wakinpi ima.
Runap qhali kayninqa runa hayñim. Manam ima runapas huk runap, mama llaqtap mink'achisqanpa, mink'achiqpa hipachisqachu kachun.
Qhali kayninpaqqa runa kaykunatam muchukun:
- Kurku kallpanchay: Runapqa kuyunanmi, kurkunwan allinkunatapas rurachun. Ama tiyaykullachunchu, ama ima chikichaq, maqlluqkunatapas rurachunchu.
- Mikhuy: Qhallallay wayukunata, yuyukunata, aypaq chaqallukunata riwikunatapas mikhuchun. Ch'uya yakutam upyachun. Ama yarqachunchu, ichataq ama nisyutapas mikhuchunchu. Ama nisyu misk'ikunatachu, nisyu aychatachu, ama industriyal nisqa mikhunatachu mikhuchun. Ama pitachunchu, ama machachunchu, ama nisyu hampikunata mikhuchunchu.
- Llump'ay kamay: Mayllakuchun, kirunkunata pichachun, chukchankunata ñaqch'achun. P'achankunata t'aqsachun, wasinta pichachun.
- Ch'uya muyuriq pacha: Sallqa pacha ama waqllisqa kachunchu, wayra pacha yakupas ama miyuchasqa kachunchu. Runaqa ama ruqyaywan unquchisqa kachunchu.
- Allin kawsay: Runamasikunawan, ayllukunawan allinta kawsanakuchun. Huk runakunataqa ama allquchachunchu, huk runakunataq paytapas ama allquchachunchu. Allin kawsanapaq wasinmi puñunanpas kachun. Allintapas, mana waqlliqtapas llamk'achun. Llamk'aq runapaqqa samay mit'an kachun. Wawataq mamayuq taytayuq kachun, ama sarupasqachu, ama maqaykusqachu, ama wakchachu.


text:
Ch'antasqa tuktuntin
Ch'antasqa tuktuntin (latin simipi: capitulum, "umacha", huk rimaykunapi "isankacha" nisqapas) huk yurakunap ch'antasqa tuktu-tuktunkunam, ch'antasqa tuktuyuq (Compositae icha Asteraceae) nisqa yurakunapi, huk wakin yurakunapipas. Chay tuktunkunaqa huklla wayta hinam rikch'akun, achka ch'iñicha tuktuyuq kaspapas, pila tuktuchayuq, qallu tuktuchayuqpas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tuktu-tuktu.


text:
Robert Schuman
Jean-Baptiste Nicolas Robert Schuman sutiyuq runaqa ( (* 29 ñiqin inti raymi killapi 1886 watapi paqarisqa Clausen llaqtapi - 04 ñiqin inti raymi killapi 1963 watapi wañusqa Scy-Chazelles llaqtapi) Ransiya mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1948 watamanta 1953 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Alma mater: Strasburg Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robert Schuman.


text:
São Gonçalo
São Gonçalo llaqtaqa Brasilpi (Rio de Janeiro suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1579 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Purtuyis Gonçalo Gonçalves, kamasqa 6 ñiqin ayriway killapi 1579 watapi
São Gonçalo llaqtaqa 997 372-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: São Gonçalo.
- São Gonçalo Munisipyu
- São Gonçalo Online
- Turismo São Gonçalo


text:
Allpa wira
Allpa wira, Rumi wira icha Pitrulyu (Kastilla simi: petróleo) huk allpa ukhunpi tiyaq, yana, rawraypaq, puriqlla (likidu) kaq k'illimsa yakuchaqkuna chaqrusqam, rumiyasqa rawrana nisqa.
Huk sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kupii samusa 'copé'manta.
- Yanaquri musuq simi samusa 'oro negro'manta [1].
Kaykunata ruranku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa wiramantaqa achka imakunatapas ruranchik, ahinataq:
- Rawranakuna (antawa, antakuyu, antankakunapaq, wasikunapi quñichinapas)
- Imachanakuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Arusimiñee , Minedu Bolivia (2009)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Allpa wira.
- PETROPERU (qhichwa simipi)
- PETROPERU (aymara simipi)
- REDIRECT Plantilla:Link FA


text:
1
Ri saludo
1Inreꞌ Pablo, in-tzꞌapal pa cárcel ruma nitzijuoj ri ruchꞌabꞌal ri Jesucristo. Cꞌo viqꞌuin ri hermano Timoteo antok nakatak-el va carta va chava atreꞌ Filemón, ri altíra ncatkajoꞌ y junan nakaꞌan ri samaj aviqꞌuin. 2Y cha jeꞌ ri hermana Apia ri altíra nakajoꞌ, y ri hermano Arquipo#Col. 4:17 ri junan jeꞌ ojcꞌo chupan ri samaj, y cha ri iglesia ri cꞌo pan avachuoch. 3Ja ta ri favor y ri paz ri nuyaꞌ ri Katataꞌ Dios y ri Ajaf Jesucristo ticꞌujieꞌ riqꞌuin ivánima.
Ri Filemón can cukul rucꞌuꞌx riqꞌuin ri Jesucristo y ncaꞌrajoꞌ ri hermanos
4Inreꞌ siempre niyaꞌ tiox bꞌaꞌ cha ri Nu-Dios avuma atreꞌ Filemón. Y siempre ncannataj pa nu-oración. 5Ruma inreꞌ nivaꞌxaj chi atreꞌ siempre acukubꞌan acꞌuꞌx riqꞌuin ri Ajaf Jesús y altíra navajoꞌ, y chi altíra ncaꞌvajoꞌ jeꞌ ri santos hermanos. 6Inreꞌ nicꞌutuj cha ri Dios, ruma atreꞌ acukubꞌan acꞌuꞌx riqꞌuin ri Jesucristo, can ta xtinaꞌax nojiel ri bendiciones ri cꞌo pan icꞌaslien, ruma cꞌo ri Cristo Jesús riqꞌuin ivánima. 7Hermano Filemón, can altíra niquicuot ri vánima y can in-abꞌanun consolar, ruma vaxan chi ncaꞌvajoꞌ ri santos hermanos, y ijejeꞌ can niquicuot jeꞌ ri cánima. Y reꞌ, atreꞌ at-bꞌanayuon chica.
Ri Pablo nichꞌoꞌ pa ru-cuenta ri Onésimo
8Rumareꞌ, mesque cꞌo autoridad yoꞌn pa nukꞌaꞌ ruma ri Cristo chi niꞌej chava ri chica rucꞌamun chi naꞌan, 9inreꞌ xa jun favor nicꞌutuj chava ruma vataꞌn chi altíra nakajo-kiꞌ. Atreꞌ avataꞌn chi inreꞌ Pablo, xa ya in mámix chic, y man joꞌc ta reꞌ, can avataꞌn jeꞌ chi incꞌo pa cárcel ruma nitzijuoj ri ruchꞌabꞌal ri Jesucristo. 10Inreꞌ nicꞌutuj favor chava pa ru-cuenta ri Onésimo.#Col. 4:9 Ruma mesque pa cárcel incꞌo-ve, can xintzijuoj ri ruchꞌabꞌal ri Dios cha y jajaꞌ xunimaj ri Jesucristo, y rumareꞌ xuoc incheꞌl valcꞌual.
11Antes, jajaꞌ man jun xcꞌatzin-ve chava, ruma xaruyaꞌ can. Pero vacame nicꞌatzin chuva inreꞌ, y xticꞌatzin jeꞌ chava atreꞌ. 12Vacame nitak chic el aviqꞌuin, y nicꞌutuj favor chava chi otz tabꞌanaꞌ recibir. Tabꞌanaꞌ cha xa incheꞌl inreꞌ ri nquibꞌaka aviqꞌuin. 13Inreꞌ nivajoꞌ ta chi ri Onésimo nicꞌujieꞌ ta ka viqꞌuin chi nquiruꞌon servir vaveꞌ pa cárcel pan acꞌaxiel atreꞌ. Can avataꞌn chi incꞌo pa cárcel ruma nitzijuoj ri evangelio. 14Pero inreꞌ man nivajoꞌ ta niꞌej cha chi ticꞌujieꞌ vaveꞌ viqꞌuin, ruma jajaꞌ xa avichin atreꞌ. Rumareꞌ atreꞌ ri xcaꞌeꞌn xa cꞌo cheꞌl nicꞌujieꞌ vaveꞌ viqꞌuin o manak. Inreꞌ nivajoꞌ chi riqꞌuin avánima ntiel-pa, y man ruma ta ri nicꞌutuj chava.
15Y inreꞌ niꞌej chi cꞌo otz ri nucꞌam-pa ri Onésimo chava ruma xaruyaꞌ can jubꞌaꞌ tiempo, ruma vacame xtitzalaj chic jun bꞌay aviqꞌuin y man chic xcaruyaꞌ ta can. 16Antok jajaꞌ xiel-pa aviqꞌuin, cꞌa majaꞌ tuoc hermano, xa jun av-esclavo. Pero vacame hermano chic. Inreꞌ altíra nivajoꞌ jajaꞌ, y atreꞌ más xtavajoꞌ, man joꞌc ta ruma av-esclavo; atreꞌ xtavajoꞌ jeꞌ ruma jajaꞌ runiman chic ri Ajaf.
17Mareꞌ, xa ketzij kachꞌil-kiꞌ, otz tabꞌanaꞌ recibir ri Onésimo, can incheꞌl xa inreꞌ. 18Y xa cꞌo jun kax ri man otz ta rubꞌanun can chava, o xa cꞌo rucꞌas aviqꞌuin, tayaꞌ chuvij inreꞌ. 19Inreꞌ Pablo riqꞌuin nukꞌaꞌ nitzꞌibꞌaj-el chava, chi xtintzoliej ri rucꞌas, mesque vataꞌn chi atreꞌ cꞌo jun incheꞌl nem acꞌas viqꞌuin, ruma xintzijuoj ri ruchꞌabꞌal ri Dios chava. 20Atreꞌ animan chic ri Ajaf. Rumareꞌ nivajoꞌ chi naꞌan ri favor reꞌ chuva, chi otz tabꞌanaꞌ recibir ri Onésimo. Y quireꞌ, xtaꞌan chuva chi xquiquicuot, ruma kꞌalaj chi animan ri Cristo.
21Inreꞌ xintzꞌibꞌaj va carta va chava, ruma cukul nucꞌuꞌx aviqꞌuin chi xtaꞌan ri xincꞌutuj chava. Y man joꞌc ta ri favor reꞌ xtaꞌan, xa vataꞌn jeꞌ chi xtaꞌan más. 22Can tachojmij yan jun lugar ri pacheꞌ xquibꞌacꞌujie-ve, chi quireꞌ antok xquiniel-el vaveꞌ pa cárcel, nquibꞌaka chila aviqꞌuin. Ruma inreꞌ voyoꞌien chic chi ri Dios can xtuꞌon incheꞌl ri icꞌutun cha chupan ri iv-oración.
Ri bendición y ri ruqꞌuisbꞌal saludos
23Ri hermano Epafras#Col. 1:7Col. 4:12 ri cꞌo viqꞌuin pa cárcel ruma nakatzijuoj ri Cristo Jesús, nutak-el jun saludo chava. 24Y quireꞌ jeꞌ ri hermano Marcos,#Hch. 12:122515:37-39Col. 4:10 ri Aristarco,#Hch. 19:29Hch. 27:2Col. 4:10 ri Demas#Col. 4:14 y ri Lucas#Col. 4:142Ti. 4:11 ri junan nakaꞌan ri samaj quiqꞌuin, niquitak-el jeꞌ jun saludo chava.
25Ja ta ri ru-favor ri Kajaf Jesucristo ticꞌujieꞌ riqꞌuin ri iv-espíritu. Amén.


text:
Inti micha
Inti micha nisqaqa intip illanchayninwan tiksimuyunchikman chayamuq micham, kutipayaq micha nisqa.
Inti michaqa tiksimuyutam q'uñichin. Chaywan yakukunatam muyurichin. Mana inti illanchamuptinman, kay pachapi manam kawsay kanmanchu. Tukuy kawsaqkunam intip michanman kawsananchikpaq muchunchikmi. Yurakunaqa chay michataqa inti wayllaywanmi wiñaspa llamk'achin. Chay yuramantataq uywakunam, k'allampakunapas kawsan.
Runapas allwiyapim inti michataqa llamk'achin, ahinataq q'ispillu yura wasikunapim. Wasinchikkunatataq yakutapas inti q'uñichinawanmi q'uñichiyta atinchik.
Pinchikillatataq inti pinchikillachanakunawanmi ruranku, ichataq manaraq achkatachu, manaraq achkata aypaspa.


text:
Historia 57: Dioska Davidtami Akllarka
RIKUY kay dibujota. Chay wañushka sirikun osomi, chay wawa ovejataka mikunkapak apashpa rikurka. Shinapash, kaypi tiyakuk wamprami, chay wawa ovejataka osopa shimimanta kichushpa, chay osotaka wañuchishpa sakirka. Kutin shuk punchaka, shuk leontapashmi kay wampraka wañuchirka. Shinaka, kay wampraka sinchi, imatapash mana manchak wamprami karka. Shinapash, kay wampraka pitak kan.
Kay wampraka David shutimi kan. Davidka Saúl 10 watakunata Israel llaktapi rey kakpimi wacharirka. Davidka Belén nishka llaktapimi, ovejakunata michishpa kawsan karka. Paypa abueloka Obedmi karka. Yuyari: Obedka Rutpa, Boozpa churimi karka. Davidpa taytaka Jesé shutimi karka.
Shuk punchaka, Jehová Dioska Samueltaka nirkami: ‘Mishkilla ashnakuk aceiteta apashpa, Belén llaktapi Jesepa wasiman ri. Jesepa churitami, Israel llaktapi rey tukuchun akllashkani’ nirka. Jehová shina nishpa mandakpimi, Samuelka Jesepa wasiman rirka. Jesepa wasiman Samuel chayashpaka, Jesepa punta churi Eliabtami rikurka. Eliabta rikushpaka Samuelka yuyakurkami: ‘Paytami Jehová Dioska akllashkanka’ nishpa. Samuel shina yuyakukpimi, Jehová Dioska nirka: ‘Eliab alli ñawi kakta, jatun kashkataka mana rikunachu kanki. Eliab rey kachunka, ñukaka mana akllashkanichu’ nirka.
Eliabta mana akllakpika, Jeseka paypa churi Abinadabtapash Samatapash Samuelmanka rikuchirkami. Shinapash paykunata rikushpaka Samuelka nirkami: ‘Jehová Dioska mana paykunatapash akllashkachu’ nishpa. Shinami, Jeseka paypa 7 churikunata Samuelmanka rikuchirka. Shinapash, chay 7 churikunamantaka, mana pitapash Jehová Dioska akllarkachu. Chaymantami Samuelka Jesetaka tapurka: ‘Paykunallachu kanpa tukuylla churikuna kan’ nishpa.
Samuel shina tapukpimi Jeseka nirka: ‘Shuk churitapash charinimi. Chay churika ovejakunata michishpami purikun’ nirka. Shina nishka kipami, Jeseka Davidtapash Samuelpakman pusharka. Davidta Samuel rikushpaka, alli ñawi wampra kaktami rikurka. Chaypimi Jehová Dioska Samueltaka nirka: ‘Paytami Israel llaktapi rey kachun akllashkani. Paypa umapimi mishkilla ashnakuk aceitetaka tallina kanki’ nirka. Shinami Davidka, kipa watakunamanka Israel llaktapa rey tukurka.
1 Samuel 17:34, 35; 16:1-13.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, chay wampraka ima shutitak kan. Imashinatak yachanchik, chay wampraka imatapash mana manchak kashkata.
- Davidka maypitak kawsarka. Davidpa taytaka, ima shutitak karka. Kutin, Davidpa abueloka ima shutitak karka.
- Jehová Dioska imamantatak Samueltaka nirka: ‘Belén llaktapi Jesepa wasiman ri’ nishpa.
- Jesé paypa 7 churikunata Samuelman rikuchikpika, Samuelka imatatak nirka.
- Davidta Samuelpakman pushakpika, imatatak Jehová Dioska Samuelmanka nirka.
Shuktak tapuykuna
- 1 Samuel 17:34, 35 versokunata liyinki.
Jawa versokunapi nishka shinaka, imashinatak yachanchik Davidka imatapash mana manchak kashkata. Shinallatak, imashinatak yachanchik Davidka Jehovapi feta charishkata. (1 Sam. 17:37.)
- 1 Samuel 16:1-14 versokunata liyinki.
1 Samuel 16:7 versoka, imashinatak ñukanchiktaka ayudan gentekunapa ñawita rikushpalla ama rimachun. (Hech. 10:34, 35; 1 Tim. 2:4.)
Saulpa kawsaypi rikushka shinaka, imashinatak yachanchik Jehová Dios paypa espíritu santota kichukpika, mana alli munaykuna shunkuman yaykukta. (1 Sam. 16:14, NM; Mat. 12:43-45; Gál. 5:16.)


text:
Killa pacha
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpi - tawa simanapi - killaqa huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta killa icha killa pacha ninchik.
Qhichwa simipi rimasqa killa sutikunaqa ancha ñawram (chaypi qhaway).
Griguryanu nisqa kalindaryukamataq huk watata chunka iskayniyuq killa pachamanmi rakinchik. Chay killakunaqa kimsa chunka, kimsa chunka hukniyuq, iskay chunka pusaqniyuq icha iskay chunka isqunniyuq p'unchawniyuqmi:
Kaymi watap killankuna:
- Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero) - 31 p'unchawniyuq
- Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero) - 28 p'unchawniyuq, sapa tawa kaq watapitaq 29 p'unchawniyuq
- Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo) - 31 p'unchawniyuq
- Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril) - 30 p'unchawniyuq
- Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo) - 31 p'unchawniyuq
- Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio) - 30 p'unchawniyuq
- Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio) - 31 p'unchawniyuq
- Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto) - 31 p'unchawniyuq
- Tarpuy killa, Quya raymi killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre) - 30 p'unchawniyuq
- Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre) - 31 p'unchawniyuq
- Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre) - 30 p'unchawniyuq
- Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre) - 31 p'unchawniyuq


text:
Víctor Paz Estenssoro
Víctor Paz Estenssoro sutiyuqqa (2 ñiqin kantaray killapi 1907 watapi paqarisqa Tariha llaqtapi, Buliwyapi, 7 ñiqin inti raymi killapi 2001 watapi wañusqa Tarija llaqtapi) huk buliwyaki taripay amachaqmi, llaqta pusaqpas karqan. Kimsa kuti Buliwyap umalliqninmi karqan, Nasyunalista Pachakutiy Rikch'arimuy (Movimiento Nacionalista Revolucionario, MNR) nisqap kamariqninmi karqan Hernán Siles Zuazowan. 1952 watapi Buliwya Mamallaqta Pachakutiypa pusaqninmi karqan.
Chay Buliwya Pachakutiywanqa, kaykunatam kamachirqan: 1) Chayanta qhuya mamallaqtachay; 2) Chakra kamay allinchay; 3) Tukuy runakunapaq akllanakuy hayñin; 4) Yachachiy allinchay.


text:
Hu Jintao
Hu Jintao (Chinu simipi: 胡锦涛, chinu tradicional:胡錦濤, pinyin: Hú Jǐntāo, Wade-Giles: Hú Jǐntāo) sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1942 paqarisqa Anhui llaqtapi - ). Chunwa mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2002 watamanta 2012 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Liu Yongqing
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hu Jintao.
- Hu Jintao, reelegido secretario general del Partido Comunista Chino El País
- Caricatura de Hu Jintao en Chino-China.com


text:
Wp/qug/Intipa ayllu
Intipak ayllu nishkaka Inti tayta tukuy paypak chumpukunawan kapanmi. Inti tayta karupi iskun Rumpukunaka muyukun. Ñukanchik kimsaniki rumpupi kawsanchik, chay rumpu tiksimuyu shutimi kan. Tukuy Intipa ayllupi rumpukuna kaykunami kan :
- Rimsi, Intimanta 46 001 272-69 817 079km karupi muyukun, uchillami kan, paypak Intiman rikuk ñawika ashta kunukmi kan (427 °C), paypak shuk ñawika ashta chirimi kan (-183 °C).
- Chaska
- Tiksimuyu
- Mullu
- Akapana
- Chimpu
- Tinkullpa
- Turumanya
- Riti
-
-
-
Riti, tukuymanta yallik uchilla rumpumi kan


text:
Historia 108: Damasco Llaktamanmi Sauloka Rikurka
KAY dibujota rikuy. Shuk brillakuk luz rikurikpimi, kay runaka ñanpi sirikun. Kay runaka Saulomi kan. Yuyari: Estebanta rumikunawan shitakukpika, Saulomi mana alli runakunapa ropakunata cuidashpa shayakurka. Shinapash, kay brillakuk luzka imamantatak rikurirka.
Rikunki. Esteban wañushka kipaka, Jesuspa shuktak katikkunatapashmi Sauloka llakinayta llakichishpa katikurka. Wakinkunatakarin, wasin wasin maskashpami preso apakurka. Chaymantami, Jesusta katikkunaka shuktak llaktakunaman pakakushpa rirkakuna. Shinapash, Diospa ‘alli willaykunamanta’ parlanataka mana sakirkakunachu. Chaymantami, Sauloka shuktak llaktakunakama rishpa, Jesuspa katikkunataka llakichin karka. Shinapash, Saulo shuktak runakunantin Damasco llaktaman rinakukpika imatak tukurka.
Rikunki. Paykuna rinakukpika, shuk brillakuk luz ñapash rikurikpimi, Sauloka pampaman urmarka. Chaypimi Sauloka uyarka: ‘Saulo, Saulo. Kanka imamantatak ñukataka katiriyashpa llakichiwanki’ nikta. Saulowan rinakuk runakunaka chay luzta rikushpapash, parlakta uyashpapash mana intindirkakunachu.
Shinapash, Sauloka alli intindishpami nirka: ‘Kanka pitak kankiyari’ nishpa.
Saulo shina nikpimi, ‘ñukaka Jesusmi kani. Kanka ñukatami llakichikuwanki’ nirka. Shinapash, Jesuska imamantatak Saulotaka chashna nirka. Jesuspa katikkunata Saulo llakichikukpika, Jesuska payta llakichikukta shina sintishpami chashna nirka.
Jesús shina nikpimi Sauloka nirka: ‘Apunchiklla, ñukaka imatatak rurana kani’ nishpa.
Saulo shina nikpimi Jesuska kashna nirka: ‘Jatari, Damasco llaktaman ri. Chaypimi kanmanka ninka imata rurana kashkata’ nirka. Jesús shina nikpimi, Sauloka jatarishpa ñawita paskarka. Shinapash, Sauloka mana rikuy usharkachu. Chaymantami, Saulowan rinakuk runakunaka makimanta japishpa, Saulotaka Damasco llaktaman pusharkakuna.
Chay kipami, Jesuska Damasco llaktapi kawsakuk Ananías nishka runataka nirka: ‘Ananías utka jatari. Kanka Recta nishka ñanman rishpami, Judaspa wasita maskana kanki. Chay wasipimi, Saulo nishka runataka maskana kanki. Paytami ñukata sirvichun akllashkani’ nirka.
Jesús shina nikpimi, Ananiaska Saulota maskankapak rirka. Saulota tarishpaka, Ananiaska Saulopa umapi makikunata churashpami nirka: ‘Apunchik Jesusmi kanta jampichun, ñukataka kanpakman kachamurka. Paymi kanmanka espíritu santota kunka’ nirka. Ananías shina nishkantinmi, Saulopa ñawimantaka pescado kara shina urmarka. Shinami Sauloka kutin alli rikuy usharka.
Chay kipami, Sauloka shuktak llaktamanta gentekunaman Diospa Shimita yachachishpa puri kallarirka. Chaymantami, Saulotaka apóstol Pablo nishpa riksin karka. Apóstol Pablo imatalla rurashkataka, shuktak historiakunapimi yachakushun. Shinapash, apóstol Pedrotaka imatatak Dioska mandarka. Chaytaka shamuk historiapimi yachakushun.
Hechos 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Tapuykuna
- Esteban wañushka kipaka, Sauloka imatatak rurarka.
- Damasco llaktaman rina ñanpika, Sauloka imatak tukurka.
- Jesuska imatatak Saulotaka mandarka.
- Jesuska imatatak Ananiastaka mandarka. Sauloka imamantatak kutin rikuy usharka.
- Rikushka kipaka, Sauloka imatatak ruray kallarirka. Saulotaka, ima shutipitak riksin karka.
Shuktak tapuykuna
- Hechos 8:1-4 versokunata liyinki.
Llakikunaka, imashinatak apostolkunapa punchakunapika congregacionkunata mirachirka. Kunan punchakunapipash, imashinatak llakikunaka chayraklla congregancionkunataka ayudashka. (Hech. 8:4; Isa. 54:17.)
- Hechos 9:1-20 versokunata liyinki.
Jesuska, ima kimsa cosaskunata rurachuntak Saulotaka mandarka. (Hech. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Rom. 11:13.)
- Hechos 22:6-16 versokunata liyinki.
Ananías shina kankapakka, imatatak rurana kanchik. Ananías shina kanaka, imamantatak ministirishka kan. (Hech. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Ped. 1:14-16; 2:12.)
- Hechos 26:8-20 versokunata liyinki.
Sauloka mana alli, millay kashpapash, kipamanka Jesusta alli katikmi tukurka. Shinaka, kusakuna, warmikuna Jesusta mana katikkuna kakpipash, ima fetatak charina kanchik. (Hech. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Ped. 3:1-3.)


text:
Wiraquchapampa (Q'iru)
Wiraquchapampa (Wiraqochapampa) nisqaqa Q'irus ayllu llaqta ñiqpi (Pawqartampu distritupi) huk puystum. Q'irus runakunaqa urqup apunkunap ispañulkunata atisqanmanta willakunmi.
Kastilla Atiy pachapi chay ispañul awqaqkunaqa Inkarrita atirqaspa tukuy Tawantinsuyuta hap'iykachaspa tukuy Inka runakunata wañuchinayaspa qhipaq puchuq inkakunatas Awsanqati k'itiman, Q'irusmansi qatisqa. Chayta rikuspas Apu Awsanqati huk urqukunap apunkunawanqa ninakusqa, ispañulkunata wañuchispa hark'asunchik, nispa. Ispañul wiraquchakuna Wiraquchapampaman chayamuptinsi apukuna rumikunata achka allpatapas chamqaspa lluqllatas qallarichisqa. Hinaspas kawsaqraq inkakunas ayqispa Q'irus llaqtata kamarispa qispichikurqan. Kunan Q'irus runakunaqa inkakunap churinkunas.


text:
Revista La Atalaya ta ¡Despertad!
Revistandɨ kaʼan tuʼun ndya nuu Biblia ta yaʼa cientu uvi xiko uchi nuu saʼan kuvi sanuun. La Atalaya sakachitaʼan cha kaʼan profecía ndya nuu Biblia chiʼin cha kuvi vityin, chaʼa tundye iñi chi ñayɨvɨ chiʼin tuʼun vaʼa kuenda cha Ndakañaʼa ra Ndyoo ta tyiyuʼuchi cha chinu iñiyo chi ra Jesucristo. ¡Despertad! sañaʼa kuʼva kuvi yaʼayo sɨkɨ cha yɨɨ cha iyo vityin ta chaʼa cha chinu iñiyo cha ñi katyi ra Ndyoo, ra ñi savaʼa tandɨʼɨ, tyi kua sanduvaʼa ra ñuʼu ñayɨvɨ nu kua koo cha taxin ta ñaʼñika cha yuʼvi.


text:
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy sutiyuq runaqa (28 ñiqin qhulla puquy killapi 1955 watapi paqarisqa Paris llaqtapi) Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runam. 2007 watamanta 2012 watakama Ransiyap hatun umalliqninmi karqan. 2012 watapi akllanakuykunapi llallisqa kaptin François Hollandemi qatirqan.
16 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi p'unchawmanta Ransiyap hatun umalliqnin kaspa 2012 watapi akllanakuykunapi musuqmantam umalliqman tukunata munarqan. Paña nisqaman kapuq UMP (Union pour un Mouvement Populaire, tukuy runakunap rikch'arimuyninpaq huñunakuy) sutiyuq partidupim wankurisqa karqan.
1983 watapi 28 watayuq kaspa Neuilly-sur-Seine llaktap kurakanmi tukukurqan, chaymantataqmi 1993 watamanta 1995 watakama qullqi allichiq ministrum tukukurqan Édouard Balladurpa kamachiy pachanpim. 1995 watapi Sarkozyqa Balladur umalliqman tukunanpaq yanapaptinpas, Balladurpa kuntran Jacques Chiracmi hatun umalliqmi tukurqan. Chaymantam Sarkozy 1995 watamanta 2002 watakama manam ministruchu karqan. 2002 watamanta 2007 watakama Chirac hatun umalliq kaptinmi, Sarkozy ukhu ministrum (wardiya pusaq) tukukurqan.
2007 watapi Sarkozy Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan. 6 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi Ransiya runakuna paytam akllarqan, tukuykunamanta 53,07%-nin, lluq'i nisqamanta kuntran Ségolène Royal 46,94%-ninllata chaskirqan. Chay watamantas qullqisapallaman aswan qullqitas qararqan, paykunapaq impuwistukunata pisiyachispa, wakcha runakunaman manaña yanapana qullqita qaraspa, sumaqta llamk'anata taripanankupaq. Karu mamallaqtakunapitaq Ransiya Afganistan, Iraq mama llaqtakunapi maqanakurqan, 2011 watapi Libya mama llaqtapipas Muammar al-Gaddafi kuntranpi maqachirqa. Iwrupa allpapachapi, Alimanyap kansillirnin Angela Merkelwan llamk'anakurqan.
2012 watapi musuqmanta hatun umalliqman tukunanpaq Sarkozy akklanakuykunapi minkarikurqan, lluq'i nisqamanta François Hollandetaq payta llallirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolas Sarkozy.


text:
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Killa nisqaqa tiksi muyuta muyupayanmi. Intimanta achkiyta chaskispa huk lawnin achkinmi, manataq huk lawchu. Huk kinraynin wiñaymi tiksi muyuman t'ikrasqam. Chay kinrayqa hunt'a achkiptin, hunt'a killa icha killa hunt'asqa ninchik. Manataq achkiptin, musuq killa ninchikmi.
Killaqa iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpim - tawa simanapim - huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta - huk killa wañuymanta qatiqnin killa wañuykama - killa icha killa pacha ninchik.
Inkakunaqa killata Mama Killa nispa yupaycharqanku.
1. Killa wañuy (Musuq killa)
2. Llullu killa(Wawa killa)<
2.-4. Wiñaq killa (Paqariq killa)
5. Hunt'a killa(killa)<
6.-8. Wañunayaq killa
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Killa.
Imagen a escala que muestra la distancia entre la Luna y la Tierra


text:
Binidiktu IX
Binidiktu IX, Binidiktu IX isqun ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. IX, Italya simipi: Benedetto IX) Theophylactus Tusculum sutiyuq runaqa (* 1012 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 18 ñiqin tarpuy killapi 1055 watapi wañusqa Grottaferrata llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
? ñiqin kantaray killapi 1032 watapi watamanta ? ñiqin anta situwa killapi 1048 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu IX.


text:
Servindi, 12 de abril, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 12 de abril, 2010 (archivo mp3, 7 minutos, 50 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqse muyuntinpi willakuykuna
Ecuador suyumanta.- Chay Comision Especializada nisqan qheparichin “Ley Organica de Recursos Hídricos, Uso y Aprovechamiento del Agua” nisqa qelmanta rimanakuyta, imaraykuchus llapamanta runakuna sayariqtin.
Cumbre Climática nisqamanta.- Bolivia suyus llapan suyukunmanata chaupin kanqa, hamuq Conferencia Mundial Sobre Cambio Climático aparikuy quinrayta. Ñan qelqancharichikukuña, qanchis waranqa pasmin runakuna.
Panamá suyumanta. Gobiernoq mineriata aparikunanpaq yuyaykamusqanqa manan allinchu nispan nichikun pachamamamanta sayapakuq wayqekunawan, sinchi phirukunas kanman nispa.
Colombia suyumanta.- Emberé ayllukunan willrikamunku, paykunas sipisqa, qhamisqa, ñaq’arichisqa, qatipasqa rikukunku gobiernoq soldadunkunawan hinallataq, Chay Estados Unidos suyumanta mineria empresa Muriel Mining Corporation nisqapiwan.
Chayllan avion patamanta ninata kachayamusqaku, Alto Guabal aylluman, Uradá Jiguamiandó llaqtapi.
Brasil suyumanta.- Ministerio Publico nisqa Brasil suyumantan mañarikamun, qechupusun permiso nisqata chay Hidroeléctrica Belo Monteman qosqankuta, sinchi mana allin yunkapaq kaqtin.
Brasil suyumanta Fisclakunan qollochipunku, ruwaykunapaq licitacion nisqa aparikunanpaq qarqan kunan iskaichunka phunchay abril killapaq, chaypin tarirusqaku pusaq juchata mana allinchu qasqa, hinaspais, mana Mama Qelqahuan tupanchu.
Ecuador suyumanta.- Ecuador suyu humalliq, Rafael Correa waiqen mana chaskimunchu chay Tribunal Internacional nisqaq kamachimusqanta, chaypin Chevron empresaman sayakuy lloqsimusqa, gobiernowanmi qanchis waranqaq waranqanta pagachikuyta munasqaku.
Bolivia suyumnanta.- Qayna domingo phunchaymi aparikuran kausayninkuman hina, aqllanakuy alacaldekunapaq hinallataq concejalkunapaq, Jesús de Machaca (La Paz), Pampa Aullagas (Oruro), Huacaya hinallataq Tarabuco (Chuquisaca).
Chay patanmantaqmi qallarinku “Autonomias indigenas” nisqawan, Chipaya cheqaspitaqmi qheparin iskaychunka pisqayoq punchaypaq abril quillapaq aparikunqa Corte Departamental de Oruroq mana usqhamusqanwan.
Argentina suyumanta.- Iskay chunka qanchisniyoqmanta kinsachunka phunchay kaman kay abril killata aparikunqa isqay patapi tupay Cine ruwaq wayqekunawan “II Festival de Cine de los Pueblos Indígenas de la Provincia de del Chaco” Argentina suyupi chayta chanincharimun Direccion de Cine nisqa rikunamanta Instituto de Cultura nisqa Chaco llaqtamanta, manas ichaqa llallinakuychu.
Peru suyumanta willakuykuna
AIDESEP nisqamanta.- Lima llaqtapin Fiscal Provincialmi t’eqeyapun pasaqpaq, imakunachs juchachasqa rikukuranku, chay yunqa runakuna masachaq AIDESEP nisqa humalliq wayqekuna, pakasqakunamanta, llullakuykunamanta ima.
Chay AIDESEP humalliq Daysi Zapata Fasabi, panan nimun kay teqepuywanqa, chayraqmi qallarin runata allin qhawariy, yanqapis qasin juchachasqa karanku.
Laqtawan Juchatariykunamanta.- Kay kinsa killa ujupin wanuynikuta tarpanku chunka iskayniyoq runakuna, tukuy hinantinpi llaqtaq sayariyninpi, mineriamanta sayariypitaqmi soqta runakuna wañunku, nispan nimun Beatriz Merino pananchis, Defensoria del Pueblo nisqamanta.
Proyecto Conga nisqamanta.- Sorochuco llaqtamanta runakunan Cajamarcapi, mana munankuchu chay Proyecto Conga nisqaq Qelqakuna tuparichisqanta Impacto Ambierntal nisqamanta. Tapukuy chaninchakuchun tukuy runakunata nispa.
CONACAMI nisqamanta.- Mineriaq sasachasqan ayllukuna Federación de Comunidades Afectadas por la Minería, nisqamantan nimunku watiqmantas kejakuyta churarimunqaku Proyecto Minero Rio Blanco ñaupaq karan Majaz nisqa contra, aqay Tribunal Permanente de los Pueblos nisqa juñukuyman, chay juñukuymi aparikunqa kay chunka tawayoqmanta chunka qanchisniyoq phunchay mayokillakama España suyupi.
Nota 14 nisqamanta.- Qosqo llaqtayoq Congresopi rimariq llanta tayta Victor Mayorgan jaywayamun huq Proyecto de Ley nisqata kinsa waranqa tawachunka isqonniyoq yupainiyoqta, chaypin tatichikuyta mañakushan chay Decreto Supremo 006-2007-ED nisqata, imanaqtinchus camachikun chunka tawayoq yupaillas allin profesorpaq yachaqamunapaq jaikunapaq raiku.
Chay qelqan aparikuran Nacionalista sutiyoq waiqekunaq qelqancharisqan, hinallataq llapa llaqtapi runakuna, yachacheqkunapiwan, may mañarikamusqanku raiku.
Sechura cheqasmanta.- Piura llaqtapis Sam Martin ayllu ajllariyun humalliqninkuta, chaypin Francisco Ayala Chunga humallinqa kunamanta ñaupaqman.
Ministerio Publico nisqamanta.- Tawachunka pisqayoq llaqatamanta puririq Yunka wayqekuna ukhupin Ministerio Público nisqa hummalliq panamchis Gladis Echaizmi nimun, kamarikuchun fiscales comunales nispa, chaypi ñaupa llatayoq costumbreyoq justiciata aypanankupaq nispa.
Yachanakuy.- Yunkaq sonqonpi runa masachaq, Asociación Regional de los Pueblos Indígenas de la Selva Central (ARPI S.C.) paykunan rimayta tuparachimusqaku “Pacto Político para el buen Gobierno Andino Amazónico” nisqata, imaraykuchus paikuna waqaychayta munanku astawan kausayvidankuta, hinallataq hallphankuta, tiyasqankuta, pachamamata, kunanpaq, quepa jamuq wawakunapaq.


text:
Partidu
Partidu nisqaqa (kastilla simimanta: partido) pulitiku tantanakuymi, kuskan idiyuluhiyayuq, mama llaqtapi kawpayta aknachayta munaq. Wankurisqan runakunaqa munayllam yaykamun.
Partidukunaqa manam mamallaqtapchu tantanakuynin, ichataq achka, lliwmanta aswan mamallaqtakunapiqa partidupi wankurisqa kawpaq runakunam mamallaqtap kawpayninta pusan, kamachiyninpi rimana huñunakuypipas. Rimana huñunakuy akllanakuykunapim partidukunaqa atipanakun.
Huk mamallaqtakunaqa ch'ulla partidu llikayuqmi, ahinataq kunan Chunwapi, ñawpa pacha Suwit Huñupipas kumunista partiduyuq.


text:
Sillwi kuru
Sillwi kuru (Annelida) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwi-sillwi hina, kuru hina, chakinnaq uywachakunam, suphusapa (Polychaeta), pisilla suphuyuq (Oligochaeta) icha suphunnaq (Hirudinea). Puka yawarninmi sirk'akunapi purin, mana huk sunqu kaptinpas. Huk silli kurukunaqa - ahinataq llawq'a - añakikunata mikhun, hukkuna yura mikhuqmi, hukkunataq aycha mikhuqmi.
Kaymi huk iskay sillwikuru rikch'aqkuna:
- Suphusapa (Polychaeta) - mama quchapi kawsaq sillwi kurukuna
- Chumpi kuru (Clitellata)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
- Llawq'a (Lumbricidae)
- hukkunapas
- Yawar ch'unqaq (Hirudinea)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sillwi kuru.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sillwi kuru


text:
Rumiñawi (awqaq pusaq)
Rumiñawi sutiyuq runaqa (25 ñiqin inti raymi killapi 1535 wañusqa Kitu ñiqpi) huk inka awqaq pusaqsi karqan.
Rumiñawiqa Atawallpap hatun awqaq pusaqnin kaspa Waskarman hayus awqarqan. 1532 watapis Rumiñawi, Kiskis, Challkuchimaq (Qarakuchima) atispa awqaqninkunata Qusquman pusqarqan. Francisco Pizarro 26 ñiqin anta situwa killapi 1533 Atawallpatas Kashamarka llaqtapi wañuchiptinsi Rumiñawi Chinchaysuyuman ayqispa ankalliytas qallarirqan. Sebastián de Belalcázarpa pusasqan ispañulkunata hark'ayta munaspa manas atirqanchu. Tiyuqaqa ñiqpi (kunan Chimpurasu markapi) huk ispañul kawallukunata wañuchispanpas atipasqa karqan. Churinkunaqa chaypachas wañurqan. Kitu llaqtatas thuñichirqaspas urqukunaman ayqirqan. 1535 watapis Rumiñawi urqupi ispañulkunap hap'isqan karqan. Anchata muchuchiptinpas, manas Atawallpap qurinmantachu willarqan. Ispañulkunaqa manas chaymanta uyarispa Rumiñawitas sipirqan.


text:
42 willakï: Parlaq ashnu
¿IMËLLAPIS huk parlaq ashnupita wiyashqaku kanki? ‘Manam,’ ninkichi. ‘Manam parlayantsu animalkunaqa.’ Pero huk ashnuqa parlanaqshi ninmi Bibliachö. Mä rikärishun imanöshi kë pasanaq.
Canaán markaman yëkuyänampaq casi listonash këkäyänaq israelïtakuna. Y alläpash pëkunata mantsanaq Moabpa reynin Balac. Tsënash, israelïtakunata shamur maldecinampaq ashitsin Balaam nishqan nunata. Atska qellëtash äninaq Balac, tsënash Balaam ashnun montakurkur ëwanaq Balac rikaq.
Pero manash Balaam markanta maldecinanta munantsu Jehová. Tsënash, näniman shëkur Balaamta mana pasatsinampaq kachanaq huk angelta hatun espädantawan. Tsë angeltaqa ashnunllash rikänaq, manash Balaamqa rikantsu. Tsënash tsë ashnuqa punukïkunaq nänichö angelpita witikïta tïrar. Huk shukshuwanshi Balaam ashnunta wilukïkun alläpa piñarnin.
Tsënash, tsë ashnu parlaqta wiyëkatsinaq Jehová Balaamta. ‘¿Imanarqoqtaq tsënö maqamänëkipaq?,’ nishpash tapunaq ashnun.
Tsënash Balaamqa: ‘Upapaqnömi churamarqonki.’ ‘¡Espada kaptenqa këllachömi wanuratseqman!,’ nishpash ninaq.
Tsënash ashnunqa, ‘¿imëllaqa tsënö tratashqaku kaq?,’ ninaq.
Balaamnash ‘manam,’ ninaq.
Tsëpitanash nänichö espädanwan shëkaq angelta Jehová rikäratsinaq Balaamta. Tsënash, ‘¿imanirtaq ashnïkita maqarqonki? Manam Israelta maldeciq ëwankimantsu, tsëmi näniki llaweq shamorqö. Wanïkatseqmanmi karqan mana ashnïki noqapita wititsishuptikeqa, pero ashnïkitaqa manam imanämantsu karqä,’ ninaqshi tsë ángel.
‘Manam nänichö këkanqëkita musyarqötsu, hutsallakorqömi,’ ninaqshi Balaam. Tsënash ángel haqirinaq, pero imanö kaptimpis Balac rikaqshi ëwan Balaamqa. Y Israel maldecitaraqshi tïran, pero Jehoväqa kima kutish bendecitsinaq.
Números 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Tapukïkuna
- ¿Piraq Balac, y imanir-raq Balaamta ashitsin?
- ¿Imanir-raq Balaampa ashnun näniman punukïkun?
- ¿Ima ashnun neqtaraq wiyan Balaam?
- ¿Imaraq huk ángel Balaamta nin?
- ¿Imaraq pasan Balaam Israelta maldecita tïraptin?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Números 21:21-35.
¿Imanir-raq amorrëokunapa reynin Sehón y Basanpa reynin Og nishqankunata ëwatsiyarqan israelïtakuna? (Núm. 21:21, 23, 33, 34.)
- Leinki Números 22:1-40.
¿Imanir-raq Israelta Balaam maldecita munarqan, y këpita imataraq yachakushwan? (Núm. 22:16, 17; Pro. 6:16, 18; 2 Ped. 2:15; Jud. 11.)
- Leinki Números 23:1-30.
Jehoväpa sirveqninnö Balaam parlashqa kaptimpis, ¿imanöraq rurënin rikätsikorqan mana alli këninta? (Núm. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22.)
- Leinki Números 24:1-25.
¿Teyta Diospa änikïninman más fënintsik kanampaq, imanötaq kë willakï yanapamantsik? (Núm. 24:10; Isa. 54:17.)


text:
1
Causaita cuj Shimica Jesucristollatajmi
1Cancunamanca, callarimantapacha Tiyajta, ñucanchij rinrinhuantaj uyashcata, ñucanchij ñahuihuantaj ricushcata, ima shina cajtapish alli rijsishpa, ñucanchij maquihuantaj japirishcatami huillanchij. Paica Causaita cuj Rimashca Shimimi. 2Causaita cuj shamushpa ricuchijpi ñucanchijtaj ricushpami, Paica huiñai causaita cuj cashcata huillacunchij. Paica Yayahuan tiyacushpa, ñucanchijpajman shamujpimi ricurcanchij. 3Ñucanchijca, Yaya Dioshuantaj, Paipaj Churi Jesucristohuantajmi shujlla canchij. Chaimanta cancunapish, ñucanchijhuan shujlla cachun nishpami, imata ricushcata, uyashcataca cancunaman huillacunchij. 4Cushicuna cashca shina cancuna cushicuchun nishpami, caicunataca quillcashpapish huillacunchij.
Luzpi purishunchij
5Jesucristomi ñucanchijmanca: ‘Taita Diosca Achij Luzmari, Paipica ima amsa mana tiyanchu’ nishpa yachachirca. Chaitami cancunamanca huillacunchij. 6‘Paihuan shujllami canchij’ nishpapish, amsallapitaj causashpaca llullanchijmi. Cashcatataj yachachishcataca mana ruracunchijchu. 7Ashtahuanpish Dios luzpi caj shinallataj, ñucanchijpish luzpi causashpaca, caishuj chaishuj apanacunchijmi. Chashnallataj Diospaj Churi Jesucristopaj yahuarmari ñucanchij tucui juchacunataca anchuchin.
8‘Ima juchata mana charinchijchu’ nishpaca, ñucanchij quiquinllatajmi umarinchij. Cashcatataj huillashcataca, manaraj entendishcanchijchu. 9Ashtahuanpish ñucanchij juchacunata huillajpica, Diosca Pai nishcata pajtachij, cashcata ruraj cashcamantaca, juchacunataca perdonangami, tucui ima millaitapish anchuchingami. 10‘Mana ima juchayuj canchijchu’ nishpaca, Diostamari llullata ruranchij. Paipaj Shimi nishcatapish manaraj chasquishcanchijchu.


text:
Tawantin iñu
Tawantin iñu nisqaqa hanaq pachapi, Tiksimuyupi huk tiyachkaymanta huk iñuman puririykunam, Hatun rikuchiq iñukuna nisqam:
- Chincha (inti paña icha chawpi tuta law nisqapas): chaypi intiqa manam hayk'appas kachkanchu;
- Anti (intip lluqsinan, inti lluqsiy, intip siqamunan icha inti lluqsikuq law nisqapas): chaypi intiqa lluqsinmi, tutallamanta;
- Uralan (inti lluq'i icha chawpi p'unchaw law nisqapas): chaypi intiqa chawpi p'unchaw pachapi kachkan;
- Kunti (intip yaykunan, inti yaykuy, intip chinkanan, inti chinkay, inti wañukuq law, inti chinkakuq law icha inti wasakuq law nisqapas): chaypi intiqa yaykuspa chinkanmi, ch'isipi.
Uchuylla rikuchiq iñukuna nisqakunataq kaymi:
- Chincha anti (chinchap antippas chawpinpi);
- Uralan anti (uralanpa antippas chawpinpi);
- Uralan kunti (uralanpa kuntippas chawpinpi);
- Chincha kunti (chinchap kuntippas chawpinpi).
Tawantin iñutaqa suyu rikuchiq nisqawanmi tarinchik.


text:
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu nisqaqa Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq (IUCN) nisqap llamk'aykusqan chikichasqa kawsaq rikch'aqkunamanta sutisuyum.
Kaymi Chikichay patakuna:
- EX Extinct (Wañusqaña rikch'aq)
- EW Extinct in the Wild (Sallqapi wañusqaña rikch'aq)
- CR Critically Endangered (Ancha chikichasqa rikch'aq)
- EN Endangered (Chikichasqa rikch'aq)
- VU Vulnerable (Chullchu rikch'aq)
- NT Near Threatened (Yaqa manchachisqa rikch'aq)
- LC Least Concern (Mana llakiq rikch'aq)
- DD Data Deficient (Mana kaq willaykuna)
- NE Not Evaluated (Mana k'uskiykusqa)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, 2008 watapi
- http://www.iucn.org/ (inlish simipi)


text:
Historia 72: Dioska Ezequiasta Ayudarkami
RIKUY kay runata. Kay runaka Ezequiasmi kan. Payka Israel llaktapi ishkay jatun familiakunapa reymi kan. Shinapash, rey Ezequiaska imamantatak chay cartakunata Jehovapa altar ñawpakpi churashpa, Jehová Diostaka mañakun. Ezequiaska shuk jatun llakipi kashpami shina rurakun. Shinapash, ima llakitatak Ezequiaska charin.
Rikunki. Israel llaktamanta 10 jatun familiakunaka mana alli cosaskunatami rurarka. Chaymantami, Jehová Dioska sakirka Asiria llaktamanta soldadokuna paykunata mishachun. Paykunata mishashka kipaka, Israel llaktamanta ishkay jatun familiakunatapashmi asiriokunaka llakichinkapak shamunakurka.
Shina shamukushpami, Asiria llaktamanta reyka cartakunata escribishpa rey Ezequiasman kacharka. Chay cartakunapika, Jehová Diosmantapash burlarishpami rey Ezequiastaka nirka: ‘Kanka, yankami ñukanchikwanka makanakusha nikunki. Ñukanchikllatakmi kantaka mishashun’ nishpa. Shina nishpa escribikpimi, rey Ezequiaska cartakunata Jehovapa altar ñawpakpi churashpa, Jehová Diostaka kashna nishpa mañakun: ‘Jehová Dioslla, Asiriamanta rey ñukanchikta mishachunka ama sakipankichu. Ñukanchikta kan ayudakpika, tukuy llaktakunami yachanka kanlla Dios kashkata’ nirka. Ezequías shina nishpa mañakpika, Jehová Dioska uyarkachu.
Rikunki. Ezequiaspa tayta Acazpash, Israel llaktamanta 10 jatun familiakunata mandak reykunapash, mana alli reykunami karka. Shinapash, rey Ezequiaska Jehová Diospa tukuy mandashkakunata kasushpami kawsan karka. Chaymantami, pay mañashpa tukuchishkantin Jehová Dioska Isaiasmanka nirka: ‘Ezequiasmanka kashna ninki: “Asiriamanta reyka Jerusalén llaktamanka mana yaykunkachu. Shuk soldadollapash Jerusalenmanka mana kimirinkachu. Paykunaka shuk flechatallapash Jerusalén llaktamanka mana shitankachu” ninki’ nirka.
Kunanka chayshuk dibujota rikuy. Kay wañushka gentekunaka asirio soldadokunami kan. Shinapash, pitak paykunataka wañuchirka. Paykunataka Jehová Diospa angelmi wañuchirka. Jehovapa angelka, shuk tutapillami 185.000 asirio soldadokunata wañuchirka. Soldadokuna wañukpika, Asiria llaktamanta reyka paypa llaktamanllatakmi tikrarka.
Shinami, Israel llaktamanta ishkay jatun familiakunaka kishpirishpa, kutin alli kawsarkakuna. Shinapash, kipa punchakunamanka rey Ezequiaska wañurkami. Chaymantami, paypa churi Manasés manday kallarirka. Manasespa kipaka, Manasespa churi Amonmi manday kallarirka. Manasespash Amonpash mana alli reykunami karka. Chaymantami, chay llaktakunapi gentekunaka mana alli, millay millaykuna tukurka. Kipamankarin, Amonpa sirvikkunallatakmi rey Amontaka wañuchirkakuna. Amón wañukpika, Amonpa churi Josiasmi manday kallarirka.
2 Reyes 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, chay runaka pitak kan. Chay runaka ima jatun llakitatak charin.
- Ezequiaska ima cartakunatatak Jehovapa altar ñawpakpi churashka charikun. Ezequiaska, imatatak Jehová Diostaka mañarka.
- Ezequiaska ima laya reytak karka. Profeta Isaiastaka, imatatak Jehová Dioska Ezequiasmanka ninki nirka.
- Chayshuk dibujopi rikushka shinaka, Asiria llaktamanta soldadokunataka, imatatak Jehovapa angelka rurarka.
- Israel llaktamanta ishkay jatun familiakuna alli kawsanakushpapash, rey Ezequías wañukpika imatak tukurka.
Shuktak tapuykuna
- 2 Reyes 18:1-36 versokunata liyinki.
Israelitakunapa feta chiriyachinkapakka, Asiria llaktamanta Rabsaqué runaka, imatatak israelitakunamanka nirka. (2 Rey. 18:19, 21; Éxo. 5:2; Sal. 64:3.)
Contrakuna llakichinkapak munakpika, imatatak Jehovamanta willakkunaka Ezequías shina ruran. (2 Rey. 18:36; Sal. 39:1; Pro. 26:4; 2 Tim. 2:24.)
- 2 Reyes 19:1-37 versokunata liyinki.
Llakikuna japikpika, imatatak Jehovamanta willakkunaka, Ezequías shina ruran. (2 Rey. 19:1, 2; Pro. 3:5, 6; Heb. 10:24, 25; Sant. 5:14, 15.)
Rey Senaqueribka, ima kimsa jatun llakikunatatak charirka. Shamuk punchakunapika, pitak rey Senaquerib shina llakikunataka charinka. (2 Rey. 19:32, 35, 37; Apo. 20:2, 3.)
- 2 Reyes 21:1-6, 16 versokunata liyinki.
Imashinatak yachachin rey Manaseska, Jerusalén llaktamanta tukuy reykunamantapash ashtawan mana alli rey kashkata. (2 Cró. 33:4-6, 9.)


text:
Iskay kaq t’aqa: Millp’uq paramanta Egipto suyumanta kacharichisqa kasqankukama
Pusaq runallan millp’uq para unumanta qespichisqa karanku, tiempoq pasasqanmantaq waranqa waranqanpi miraranku. Millp’uq para unumanta 352 wata qhepata Abrahán naceran. Yachasunmi imaynatan Dios hunt’aran Abrahanman prometesqanta, churin Isaacta qospa. Isaacpa iskaynin churinkunamantataq Diosqa Jacobta akllaran.
Jacobpa churinkunaqa chunka iskayniyoqmi karan, ususinkunapas karanmi. Jacobpa chunka churinkunan cheqniranku sullk’a wayqenku Joseta, chaymi venderanku Egipto suyupi kamachi kananpaq. Tiempoq pasasqanmanmi Joseqa Egipto suyupi hatun kamachikuq karan. Hatun yarqay kaqtinmi Joseqa wayqenkunata wateqaran, millay kayninkuta saqerankuñachu icha manachu chayta yachananpaq. Chay qhepamanmi Jacobpa familian Egipto suyuman astakuranku. Chayqa sucederan Abrahanpa nacesqanmanta 290 wata qhepatan.
Israelitakunaqa 215 watan Egipto suyupi tiyaranku. Josepa wañusqan qhepamanmi paykunaqa kamachi kapuranku. Unay tiempo qhepamantaq Moisés naceran, paywanmi Diosqa israelitakunata Egipto suyumanta horqochiran. Kay ISKAY Kaq T'aqapin yachasun 857 watakunapi sucedesqanta.


text:
Kurmambek Bakiyev
Kurmanbek Salíyevich Bakíyev (kirilitsapi: KypMaHбek CaлиeBич БakиeB ) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1949 watapi paqarisqa Masadan llaqtapi - ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama: .
Warmi: Tatyana Bakiyeva
Churinkuna: Maksim Bakiyev.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kurmambek Bakiyev.


text:
Historia 35: Dioska Leykunata Israelitakunaman Kurkami
EGIPTO llaktamanta llukshishpaka, israelitakunaka ñami ishkay killakunata chakishka allpakunapi purinakurka. Shinami, paykunaka Sinaí nishka urkuman chayarkakuna. Kay urkutami Horeb nishpa riksin karka. Yuyari: Kay Sinaí urku ladopimi, Jehová Dioska yura rupakuk ukumanta Moisestaka parlarka. Kay urkuman chayamushpami, israelitakunaka achka punchakunata kaypi kawsarka.
Shuk punchaka, Horeb nishka urku jawamanmi Moiseska rirka. Chaypimi Jehová Dioska Moisestaka nirka: ‘Israelitakunamanka kashna ninki, “kankunaka ñukata kasushpa, ñukapa akllashka llakta kachunmi munani”’ nishpa. Jehová Dios shina nikpimi, Moiseska israelitakunamanka willakrirka. Chaymantami israelitakunapash nirka: ‘Ari. Ñukanchikkunaka Diospa tukuy mandashkakunataka kasushunllami’ nishpa.
Israelitakuna shina nikpimi, Jehová Dioska sinchita kulun nichishpa, manchanayta urkutaka kushnichirka. Chay kipami, Jehová Dioska israelitakunataka nirka: ‘Ñukaka Jehová Diosmi kani. Ñukami kankunataka Egipto llaktamanta llukchirkani’ nishpa. Shina nishpami, Jehová Dioska mandarka: ‘Shuktak dioskunataka mana adoranachu kankichik. Ñukatallami adorana kankichik’ nishpa.
Jehová Dioska, shuktak 9 leykunatapashmi israelitakunamanka kurka. Shinapash, Jehová Dios sinchita kulun nichishpa leykunata willakukpika, israelitakunaka achkatami mancharirkakuna. Chaymantami paykunaka Moisestaka nirka: ‘Moisés, kanlla Jehová Dioswanka parlakri. Jehová Dios ñukanchikwan parlashpa katikpika, ñukanchikka wañukrinchikmari’ nishpa.
Israelitakuna shina nikpimi Jehová Dioska Moisestaka nirka: ‘Kay urku jawaman shamuy. Kaypimi, ñukaka ishkay tabla rumikunapi leykunata escribishpa kukrini. Kay leykunataka, israelitakuna kasushpa kawsachunmi munani’ nirka. Jehová Dios shina nikpimi, Moiseska kutin chay urku jawaman rishpa, 40 punchakunata 40 tutakunata chaypi sakirirka.
Chay urku jawapimi, Jehová Dioska ishkay tabla rumikunapi, 10 leykunata escribishpa Moisesmanka kurka. Chay 10 leykunatami, Diez Mandamientos nin. Chay Diez Mandamientos nishkakunata Jehová Diosllatak escribishpapash, chayshuk achka leykunataka Moisestami escribichirka.
Israelitakunaka chay Diez Mandamientostapash, chayshuk achka leykunatapash kasunami karka. Chayshuk leykunaka imatatak nikurka. Shuk leyka nikurkami: ‘Jehová Diostami kanpa tukuy shunkuwan, kanpa tukuy yuyaywan, kanpa tukuy almawan, kanpa tukuy ushaywan kuyana kanki’ nishpa. Kutin shuktak leyka nikurkami: ‘Imashinami kanllatak kuyarinki, shinallatakmi shuktak gentekunatapash kuyana kanki’ nishpa. Diospa churi Jesucristopash kay Allpapi kashpaka yachachirkami, kay ishkay leykunami ashtawan jatun ministirishka leykuna kan nishpa. Shinapash, Jesuska imatallatak yachachirka. Chaytaka shuktak historiakunapimi yachakushun.
Éxodo 19:1-25; 20:1-21, NM; 24:12-18; 31:18; Deuteronomio 6:4-6; Levítico 19:18; Mateo 22:36-40, NM.
Tapuykuna
- Egiptomanta rishka ishkay killa kipaka, israelitakunaka maypitak sakirirkakuna.
- Jehová Dioska, imatatak israelitakunataka nirka. Israelitakunapash, imatatak Jehová Diostaka nirka.
- Jehová Dioska, imamantatak ishkay tabla rumikunata Moisesmanka kurka.
- Diez Mandamientos nishka leykunata kushka kipaka, ima shuktak leykunatatak Jehovaka kurka.
- Jesucristoka, ima ishkay leykunatak ashtawan jatun ministirishkakuna kan nirka.
Shuktak tapuykuna
- Éxodo 19:1-25; 20:1-21; 24:12-18; 31:18 versokunata liyinki.
Éxodo 19:8 versopi nishka shinaka, Diosman minkarishpaka, imatatak rurana kanchik. (1 Ped. 2:21; 4:1-3.)
- Deuteronomio 6:4-6; Levítico 19:18; Mateo 22:36-40 versokunata liyinki.
Jesusta katikkunaka, imashinatak rikuchin Diostapash, projimotapash kuyashkata. (Mar 6:34; Hech. 4:20; Rom. 15:2.)


text:
Historia 65: Israel Llaktapika Ishkay Reykunami Manday Kallarirka
RIKUY kay runata. Kay runaka Jehová Dios mandashka shinami paypa ropataka llikikun. Payka Diospa profeta, Ahías shutimi kan. Shuk profetaka, Jehová Dios imata rurakrikukta willakmi karka.
Kutinpash kay dibujota rikuy. Profeta Ahiaska Jeroboán shuti runawanmi parlakun. Salomontaka Jeroboanmi ayudarka Jehovapa jatun wasita rurachun. Jeroboanwan Ahías tuparishpaka, paypa mushuk ropata llukchishpami, 12 pedazokunapi llikirka. Chay kipami, Ahiaska Jeroboantaka nirka: ‘Jayka, kay 10 pedazokunaka kanpakmi kan’ nishpa. Shinapash, imamantatak Ahiaska shina rurarka.
Rikunki. Imashinami ña chayshuk historiakunapi yachakushkanchik, Israel llaktapika 12 jatun familiakunami tiyarka. Chay 12 jatun familiakunata Salomón mandachunka, Jehová Dioska ña mana munarkachu. Chaymantami Ahiaska Jeroboantaka nirka: ‘Israel llaktapi 10 jatun familiakunataka kanmi mandakrinki’ nishpa. Shinaka, Israel llaktapika ishkay jatun familiakunallami puchuna karka. Chay ishkay jatun familiakunatami, Salomonpa churi Roboamka mandana karka.
Israel llaktapi 10 jatun familiakunataka, Jeroboanmi mandakrikun nishkata uyashpaka, Salomonka achkata piñarishpami Jeroboanta wañuchinkapak maskakurka. Shinapash, Jeroboanka Egipto llaktamanmi pakakushpa rirka. Kipa punchakunamanka, ña 40 watakunata mandashpami Salomonka wañurka. Salomón wañukpika, Salomonpa churi Roboammi Israel llaktataka manday kallarirka. Kutin, Jeroboanka Israel llaktaman tikrarkami.
Rey Roboamka, paypa tayta Salomontapash ashtawan yallimi israelitakunataka llakichishpa charin karka. Chaymantami, Jeroboanpash shuk gentekunapash Roboamtaka nirka: ‘Gentekunataka mana shina tratanachu kanki’ nishpa. Paykuna shina nikpika, Roboamka achkata piñarishpami gentekunataka ashtawan mana alli tratay kallarirka. Chaymantami, Israel llaktamanta 10 jatun familiakunaka, Jeroboanta rey kachun akllarkakuna. Shinaka, Israel llaktapi ishkay jatun familiakunatallami Roboamka mandakurka. Kay ishkay jatun familiakunaka Benjaminpa, Judapa familiakunami karka.
Yuyari: Israel llaktamanta 12 jatun familiakunaka, Jerusalén llaktaman rishpami Jehovataka adoran karka. Shinapash, chay 10 jatun familiakuna Jerusalenman richunka Jeroboanka mana munarkachu. Chaymantami Jeroboanka, ishkay uchilla oro wakrakunata rurashpa gentekunataka nirka: ‘Kay llaktapillatak Jehová Diostaka adoraychik’ nishpa. Chay 10 jatun familiakuna uchilla oro wakrakunata adorashpaka mana alli, millaykunami tukurka.
Chay punchakunapika, Roboamka ñami chusku watakuna yallita Israel llaktapi ishkay jatun familiakunataka mandakurka. Chaypimi egipciokunaka, Israel llaktapi ishkay jatun familiakunata mishashpa, Jehovapa jatun wasimantaka achka valishka cosaskunata apashpa rirka. Shinaka, Jehová Diospa wasika ña mana sumak karkachu.
1 Reyes 11:26-43; 12:1-33; 14:21-31.
Tapuykuna
- Dibujopi runakunaka ima shutikunatak kan. Pikunatak kan.
- Ahiaska imatatak paypa ropataka rurarka. Imamantatak shina rurarka.
- Salomonka, imatatak Jeroboantaka rurankapak munarka.
- Israel llaktamanta 10 jatun familiakunaka, imamantatak Jeroboantaka rey kachun akllarka.
- Jeroboanka, imamantatak ishkay uchilla oro wakrakunata rurarka. Chayta rurakpika, gentekunaka imatak tukurka.
- Israel llaktamanta ishkay jatun familiakunaka, imatak tukurka. Jerusalén llaktapi Jehovapa jatun wasipash, imatak tukurka.
Shuktak tapuykuna
- 1 Reyes 11:26-43 versokunata liyinki.
Jeroboanka imashina runatak karka. Jehovapa leykunata Jeroboán kasukpika, Jehovaka imatatak Jeroboanmanka kusha nirka. (1 Rey. 11:28, 38.)
- 1 Reyes 12:1-33 versokunata liyinki.
Roboam (Rehoboam) rey kashkamantaka, paypa munaytami ruran karka. Shinaka, taytakunapash ancianokunapash, imatatak mana rurana kan. (1 Rey. 12:13; Ecl. 7:7; 1 Ped. 5:2, 3.)
Imata rurakrikushpapash, wamprakunaka pikunatatak consejokunataka mañana kan. (1 Rey. 12:6, 7; Pro. 1:8, 9; 2 Tim. 3:16, 17; Heb. 13:7.)
Jeroboanka imamantatak ishkay llaktakunapi, ishkay uchilla oro wakrakunata churarka. Kayka, imashinatak rikuchirka Jeroboanka Jehová Diospi feta mana charishkata. (1 Rey. 11:37; 12:26-28.)
Israelmanta 10 jatun familiakunapika, pitak nirka: ‘Jehová Diosta adorankapakka, yanka dioskunatapash adoranallami kanchik’ nishpa. (1 Rey. 12:32, 33.)


text:
¿Imaynatataq chaskiyman Diospa pampachakuynintaqa?
Tapukuy: ¿Imaynatataq chaskiyman Diospa pampachakuynintaqa?
Kutichiy: Hechos 13:38 pim nin: yachaychikyawaq paniykuna, Jesucristoman iñiptillaykichikmi huchaykichiktaqa Dios pampachan”.
“Pampachasqa” ninanqa ¿imataq hinaspa imapaqtaq munanchik?
“Pampachasqa” ninanqa; mosoq manaña debekuq pagasqañam ninanmi. Pitapas mana allinta ruraruspanchikqa maskanchikmi pampachakuyninta chaynapi paywan allinya kawsananchikpaq. Chay pampachaytaqa qonchik manam chay runa pampachasqa kayta merecesqanraykuchu. Manam pipas merecenchu pampachasqa kaytaqa; “pampachayqa” lluqsin cheqap kuyakuymantam, cheqap llakipayarikuymantawan mama imanrayky imapas qoqraykum, “pampachayqa”runa masinchikta manaña resintikuywan cheqnispa qawaymi imataña rurarusqanwanpas.
Chuya qellqam niwanchik lliwsi Diospa pampachakuynintaqa necesitanchik lliwmi huchapakurunchik, Eclesiastés 7:20 nin “kaypachapiqa manam hukllapas kanchu allin ruraq runaqa. Manam kanchu allinllata ruraspa mana huchallikuq runaqa. “Chaynallataqmi 1 Juan 1:8 pipas nin: manam ñoqaqa huchayoqcha kani nispaqa, kikinchikmi engañakuchkanchik”. Diospa cheqap yachachikuyninqa manaraqmi ñoqanchikpichu kachkan. Chaynallataqmi tukuy huchakunaqa Diospa contrampi qatariymi (Salmos 51:4) Chaymi kunan puni necesitanchik tayta Diospa pampachakuyninta. Sinchu huchanchik mana pampachasqa risunchik kaptinqa. Wiña wiñay ñakariymanmi huachanchikrayku (Mt 25:46, Jn 3:36).
¿Imaynataq huchaymanta pampachasqa kayman?
Diosninchikqa kuyakuywan yakikuqmi, payqa munanmi huchanchik pampachayta. 2 Pedro 3:9 niwanchik kaynata “…. Payqa paciensawanmi, suyasuchkankichik mayqan nikichikpas mana chinkarunaykichikta munaspan payqa munachkan huchamanta wanakuspaykichik payman llapallaykichik kutirikunaykichiktam” Diosqa pampachaykuwaychiktam munan.
Chaymi pampachakuyta churaykun ñoqanchikpi, huchanchikmanta pampachasqa kananchikpaq. Huchanchikmantaqa wañuywanmi castigasqaqa kasun, chaymi Romanos 6:23 nin; “huchallikuypa pagonqa wañuymi …” wiñay wañuytañañataqmi chaskinchik llapa huchanchikrayku. Diospa sumaq allinta tanteasqanraykum Jesucristoqa runallarqa (Juan 1:1,14). Jesucristo chakatasqa wañuptinmi chinkarurqa ñoqanchikpi huchanchikqa wiñay wiñaypay. Chuya qellqapi (2 Corintios 5:21) kaynata nin: Cristoqa manam huchallikurqachu ichapa ñoqanchikraykum Dios qepiykachirqa huchanchikkunata chaynapi Cristowan huklla kaspanchik Diospa munasqanman hinaña kawsananchikpaq ñoqanchikpaq kaq castigotam aparqa wañuspan señoninchik Jesucristoqa. Dios kaspanmi wañuspan qoykuwarqanchik “pampachakuytaqpa” huchanchikmanta llapallan allpapi runakunaman. Juan 2:2 nin: “paymi huchanchikrayku piñakuyninta amachanampaq wañurqa, manataqmi ñoqallanchikllapaqtaqchu aswanqa kay pachapi llapallan runakunapaqwanmi”. Jesusqa kawsarimuspam willakurqa huchatawan wañuy vencerusqantam (1 cor 15: 1-28). ¡Alabasqa kachun Dios¡ Señorninchik Jesucristoqa wañuspan kawsarimus qanmanta. Romanos 6:23 mi nin kaynata: “….Diospa qowasqanchikmi ichaqa Señorninchik Cristo Jesuswan kuska wiñaypaq kawsakuy”.
¿Munankichu huchanchikmanta pampachasqa kayta? Huchaykimantaqa pampachasqa kanki Señorninchik Jesucristollapi iñispaykim, payta chaskikuspaykim. Efesios 1:17 Tim nin: “llumpa llumpayta favorecewaspanchikmi Jesucristopa yawarninwan librawarqanchik otaq huchan chikkunata papachaykuwarqanchik”. Jesusmi pagarqa huchanchikmanta pampachasqa kanapaq. Chaymi Diostaqa mañakunayki Señor Jesucristontakama pampachaykusunaykipaq, creenaykitaqmi Jesucristo wañuyninwan qampa huchayki pampachasqanta – hinaptinqa Diosqa pampachaykusunkim. Jn 3:16-17 pim kachkan kay sumaq willakuy “Diosqa ancha – anchatam kuyarqa runakunata, chaymi sapallan churinta pipas paypi iñiqqa mañana puchukaspa wiñaypaqña kawsanampaq. Diosqa kay pachamanqa kachamurqa sapallan churintaqa manam runakunata juzganampaqchu aswanqa salvanampaqmi”.
¿Pampachasqa kayqa facilchu?
Facilya kaptinqa, manam pampachasqa kaytaqa qaypawaqchu. Manam pagayta pampachasqa kanaykipaqa atiwaqchu. Qamqa iñispallaykim chaskinki, llakikususpa qosuptillaykim. Sichu mananki Jesucristota salvadorniki kanantawan Diospa pampachakuynin chaskiyta hinaspaqa paypim confiakunayki hinaptinmi payqa huchaykimanta horqoykusunki mañakuyqa (oración) Diosman paypi iñisqaykita willarispayki pampachasusqaykimanta willarisqayki hinallam. Aswanqa Jesucristopi confia kuspaykim kaynata orakunayki “Diosilláy, qamta mana kasukusqanraykum huchallikuruni chaymi castigota merecene. Ichaqa Jesucristom ñoqapa castigoytaqa aparun chayraykum paypi iñisqanrayku huchaymanta pampachakuytaqa tarini. Kunanmantaqa qepanchanim huchaykunata hinaspam qamllapa salvacionnikipi confiakuni. ¡Gracias Tayta Diosniy! kuyawaspayki pampachaykuwasqay kimanta” Amen.
¿Ñachutantiakurumkiña Señorñinchi Jesucristuta hatikuyta kaypi yachaykuspaykiman hinaqa? Chayna kayptinqa kay orayniqpi kaq botonta llapiykuy: “Ñoqa chaskini kunan Señor Jesusta”
Kutiriy Quechua simipi qallariy paginaman
¿Imaynatataq chaskiyman Diospa pampachakuynintaqa?


text:
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi nisqaqa huk yachay wasim Hullaqa llaqtapi, kichayakuschayña 15 ñiqin pawqar waray killapi 1925 watapi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kachkan pasaq allin yachay wasipi kayna, kunan, paqariwan
Kunan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatuchaq kanchu, chunkatawayuq mitru hananpaq
Bibliografía[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Temas históricos de Juliaca, Hugo Apaza Quispe
- Provincia Franciscana de los Doce Apóstoles. Ideario Educativo Provincial
- Bodas de Diamante, René Calsín 2001


text:
Franz Tamayo pruwinsya
Franz Tamayo pruwinsya (aymara simipi: Franz Tamayo jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Franz Tamayo) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki - Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Askarani - Chawpi Katantika - Chawpi Urqu - Jach'a Waracha - Kunti Katantika - Machu Such'i Qhuchi - Nuwi - Qala Phusa - Salluyu - Wanakuni - Wank'uchiri - Pupuya; Walla: Apulupampa walla
- Mayukuna: Beni mayu - Qaqa mayu - Such'i mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna: Chalalan qucha - Phawchi qucha - Santa Rosa qucha - Such'i qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam, Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa (Apulu qhichwa simi), aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Rurrenabaque munisipyu
Rurrenabaque munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Rurrenabaque) nisqaqa tawa ñiqin munisipyu José Ballivián pruwinsyapi, Beni suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Rurrenabaque llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam, hukkuna runa llaqtakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)