text:
3
Goripita rurachishanta adurashan
1 Ray Nabucodonosormi runa-nirajta goripita rurachiran runacuna adurananpaj. Chaypaga altuynin caran quimsa chunca (30) metru, anchuyninna quimsa metru. Nircur chayta ichichinanpaj niran Babilonia probinsyacho caycaj Dura pampaman. 2 Chayman ichiycachir gayachiran llapan prefectucunata, suprefectucunata, gobernadorcunata, mandajcunata, tesurërucunata, juezcunata, rispitädu mayur runacunata, llapan probinsyacunapita autoridäcunata, waquin mandajcunatapis ushajpaj. Rayga chayno gayachiran rurachishanta rispitar inaurananpaj. 3 Chaura chay nasyunpa jatun autoridänincunaga shuntacaran Nabucodonosor rurachishan ichiraycajta inaurananpaj. 4 Fista gallaycunanpaj willacoj runa gayacuran: «Intëru marcacunapita, nasyuncunapita, may parti rimayta rimaj runacunapis sumaj wiyamay: 5 Wagrata, quïnata, guitärrata, arpata, chirmiyata, tacsha arpa-niraj salteriota, waquin tucanacunatapis tucajta wiyar gamcunaga llapaniqui gongurpacunqui ray Nabucodonosor goripita rurachishanta aduranayquipaj. 6 Pipis mana gongurpacoj cajta, mana aduraj cajtaga jinan örami fiyupa wayllasha jurnuman gaycurenga.»
7 Gayacushannöllami tucuy-niraj tucanacunata tucamojta wiyar intërupita shamur shuntacasha caycaj runacunaga gongurpacuran. Goripita ray rurachishanta llapan aduraran.
8 Waquin yachaj Caldea runacunaga malisyaran Judá runacuna mana adurashanta. Chaymi ray Nabucodonosorta 9 willaran Judá runacunapa contran. Cayno niran: «Gam rayga imaycamapis caway. Jutiquipis ama imaycamapis gongacächunchu. 10 Gammi nishcanqui tucuy-niraj tucanacunata tucamojta wiyashan öra goripita rurachishayquita llapan runacuna gongurpaycur adurananpaj. 11 Mana aduraj cajcunata, mana gongurpacoj cajcunataga wayllasha jurnuman gaycunanpämi nishcanqui. 12 Mana adurajcunaga carcaycan Judá runacuna Sadrac, Mesac Abed-negomi. Paycunataga gam churashcanqui Babilonia probinsyacho mandaj autoridä cananpaj. Chay runacunaga gamta manami rispitashunquichu. Chaymi mana aduranchu dioscunata, ni goripita rurachishayquitapis.»
13 Chayno niptin Nabucodonosorga fiyupa rabyacurcuran. Nircur niran payman Sadracta, Mesacta, Abed-negota apapänanpaj. Ñaupanman chayachiptin 14 rayga tapuran: «¿Rasunchu gamcuna mana aduranquichu nogapa diosnëcunata, ni goripita rurachishätapis? 15 Cananga llapan casta tucanacunata tucamojta wiyashpayqui cumuycur-cumuycur aduray-llapa. Gamcuna mana aduraptiquega canan örami fiyupa wayllasha rataycaj jurnuman gaycushunqui. Wayllasha jurnupitaga ¿ima diosraj salbashunquiman?»
16 Chayno niptin quimsan mösucuna niran: «Nogacunaga imapänataj imatapis nishayqui. 17 Nina rataycaj wayllasha jurnuman gaycamaptinpis nogacuna adurashä Diosnëga salbamanmanmi. Gam fiyupa mana allita ruramayta munaycashayquipitapis salbamanmanmi. 18 Nogacunata mana salbamänan captinpis diosniquicunataga manami adurashächu. Goripita rurachishayquipa ñaupanmanpis manami gongurpacushächu.»
Quimsan mösucunata wayllasha jurnupita Tayta Dios salbashan
19 Chayno nishanta wiyaycur Nabucodonosorga quimsan mösucunapaj fiyupa rabyacurcuran. Cäranpis rabyayllawan pucayacäcuranraj. Chaymi jurnu wayllachejcunata niran imaypis wayllachinyashanpita ganchis cutipa mastaraj wayllachinanpaj. 20 Nircur suldäruncunacho waquinpita mas callpayoj cajta niran Sadracta, Mesacta, Abed-negota sumaj wancuypa manyananpaj; nircur wayllasha rataycaj jurnuman jitapaycunanpaj. 21 Chay quimsan mösucunataga camisan, turwantin, jacurashan, waquin röpancuna jatishallata wancurcur rataycaj wayllasha jurnuman jitapaycuran. 22 Chay öra jurnuga fiyupa wayllasha caycaran fiyupa wayllachinanpaj ray nisha captinmi. Chaymi quimsan mösucunata jurnuman jitarpoj suldärucunataga jurnupa wapchaynin wañurachiran. 23 Chay mösucunami ichanga jurnu rataycaj rurinman wancusha chayaran.
24 Chayta ricar Nabucodonosorga jamaraycashanpita mancharisha apurä jataricurcuran. Nircur tantiyachejnincunata niran: «¿Manachu jurnumanga quimsaj wancusha runacunata jitachishcanchi?»
Chayno niptin paycunapis «Au tayta» niran.
25 «¡Nogaga ricaycä nina chaupincho chuscoj runacuna cachaylla puriycämojtami. Ninapis manami rupanchu. Jucmi ichanga anjil-niraj caycämun!»
26 Chayno nishpan Nabucodonosorga jurnupa puncunman-niraj witiycur gayacuran: «¡Janaj pachacho caycaj Diospa sirbejnincuna Sadrac, Mesac Abed-nego canan öra llojshicamuy!»
Chayno gayacuptin Sadrac, Mesac Abed-negoga wayllasha jurnu rataycajpita llojshimuran. 27 Llojshircamuptinna chaycho caycaj autoridäcunaga ñaupanman aywaran. Chay mösucunataga nina mana ni imallantapis rupashachu caran. Ricaptin manami juc ajchallantapis gashpashachu caran. Röpancunatapis manami imallantapis rupashachu caran. Manami rupasha-rupashapis asyaranchu.
28 Chaura Nabucodonosorga niran: «¡Sadracpa, Mesacpa, Abed-negopa Diosnenga alabasha cachun! Paymi anjilninta cachamuran sirbejnincunata salbananpaj. Paycunaga Diosnillanta adurayta munashpanmi mana rurashachu noga nishätaga. Diosninta cachaycur gongurpaycur juc diosta adurananpitaga wañuytami munaran. 29 Chaymi cananga noga në: Pï runapis cay mösucunapa Diosninpaj mana allita rimaj cäga ichic-ichicllaman rurashami canga. Wasincunapis ragällanmi quëdanga. Pipis cacuchun, may marcapis may rimayta rimajpis cacuchun. Manami maychöpis canchu paycunapa Diosninno salbäga.»
30 Chaypitaga Sadracta, Mesacta, Abed-negota Babilonia probinsyacho ray Nabucodonosor churaran mas mandaj cananpäna.


c: text/html

text:
Luis Arbulú
Luis Nemecio Arbulú Alcas sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1949 watapi paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk Piruw mama llaptayuq kallpanayuq, huk karu kaq purinakunapim (100 m, Hatun saltu).
Taytan: Luis Antonio Arbulú Farfán, Maman: Alcas.
Warmi: Magalli Zumaeta Baffigo.
Churinkuna: Margaret, Roberson wan Cristhyan.
Yachay wasi: .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay kukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fernando Acevedo
- Alfredo Deza
- Roberto Abugattas
- Constantino León
- Roger Soler
- David Torrence
- Raúl Pacheco
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Arbulú.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Cuento andino en Quechua
Mallkumantawan Atuxmantawan
Unay pachaqa uywakunapis sumaxta parlarikux kanku nin. Jina kawsakusaspa uj kutiqa atux anturiuqa mallkuta phawaxta rikhusqa chayjinamanta atuxqa phawayllatatax munasqa jinamanta sapa p´unchay atuxqa mallkuta phawaykachaxta qhawallaxpuni kasqa.
Chayjinamanta uj p´unchayqa atuxqa malikuman a jinata nisqa:
- Tiyuy qanjina nuqa phawayta munayman yacharichiway ari aswanpis patamanta qanjina tukuy kinrayta qhawayta munani jina chay patamanta tukuy imapis ancha k´achachari kanpacha chayta rikhuyta munani nispa nisqa.
Chay tapuyman mallkuqa ajinata kutichisqa:
- Q´aya janaxpachapi uj jatun raymi kanqa chayman tukuy p´isqukuna rincianku manachu qan riyta munankiman nispa nisqa.
Chayta uyarispa atuxqa nisqa: Ari tiyuy riyta munani jina imaynatatax mana riyta munaymanchuri sumax raymicha kanqa nispa manchayta atuxqa kusikusqa.
Jina atuxta uyarispa mallkuqa ajinata nisqa:
Q´aya paqarin kayllapitax suyawanki kaymanta janaxpachaman phawaspa risunchis.
Jinatax nisqanmanjina q´ayantin atuxqa mallkuqa suyasqa.
Mallku chayamuxtintax kusiymanta manchayta atuxqa phinkiykachasqa chaymanta mallkuqa nisqa: Kunkaymanta sumaxta jap´ikunki amapuni kacharikunkichu. Chayman atuxqa ajinata kutichisqa.
Manapuni tiyuy kacharikusaxchu nispa kutichisqa. Ajinamanta janaxpachaman iskayninku phawayta qallarisqanku maypichus atuxqa mallkuman nisqa:
- Kay patamanta tiyuy tukuy ima sumaxta rikhukun.
Ajina phawaspa phawaspa janaxpachaman chayasqanku jina chay ipitax tukuy ima laya p´isqukuna kasasqanku nin.
Jinallatax y raymipi manchay mikhunapis ujyanapis kasqa nin.
Chay raymipi tukuy imata mana atinankama atuxqa mikhusqatax ujyasqatax nin.
Q´ayantintax tukuy p´isqukuna jampusqanku nin chayjinamanta mallkuqa atuxman ajinata nisqa:
- Atux jaku ripunallaÒa raymipis tukukampuña. Chayman atuxqa kutichisqa:
Qan ripusay ari nuqa mikhusanirax manachu rikhuwanki ajinata mallkuman nisqa. Mallkutax ajinata kutichisqa:
Pitax jaqay pachaman q´ipiqayta atisunqari nisqa. Chayman atuxqa kutichisqa.
Mallku qan ripusallay imaynatapis nuqacha uraykamusax nispa kutichisqa.
Chayman mallkuqa ajinata kutichisqa:
- Jina kaxtinqa qhipakuy ari nuqa ripullasaxña nispa phawaqampusqa.
Jina qhipakuytawantax mana atinankama atuxqa tukuy imata mikhusqa chayjinamanta atuxqa mallkuta waturikusqa manaña chaypichu mallkuqa kasqa chayjinapi rikhukuspa manchayta llakikusqatax phutikusqatax nin.
Aswanpis jina sapan rikhukuspa mana imanakuytapis atuxqa atisqachu jinamanta uraykamunanpax ichhumanta atuxqa waskhata ruwakusqa chay waskhapi uraykamusapa q´ichichiwan atuxqa tinkunakusqa.
Chaypi atuxqa q´ichichiman qhaparisqa ajinata:
Qhawariway nuqapis phawayta yachani mathi simi mathi simi nispa asipayasqa.
Chayjinata uyarispa q´ichichiqa ajinata kutichisqa:
Kunitan waskhaykita k´uturparisax ama asipayawaychu nispa nisqa.
Chayta uyarispa atuxqa ajinata mañarikusqa:
Ama waskhata k´uturpariwankichu manaña ajinata nisqaykichu nispa mañakusqa.
Chayjimanta watixmanta atuxqa q´ichichiman mathi simi q´ichichi mathi simi nispa qhaparillasqatax jina chayta uyarikuspa kutimuytawan q´ichichiqa atuxpax waskhanta k´uturparisqa.
Chayjinamanta panpaman atuxqa chuqakamusqa chayjinamanta atuxpax wisan phatarparisqa maypichus tukuy ima mikhusqan tukuynixman t´akarparikusqa.
Chay t´akarparikusqanmanta watanman chay mikhunakuna qhallikusqanmanta tukuy ima mikhunakuna puquramusqa ninku.
Chayjinalla kay Willayqa.


text:
Wakllanwata
Wakllanwata nisqaqa kalindaryupi 366 p'unchawniyuq watam, manam 365 p'unchawllayuqchu. Griguryanu kalindaryup wakllanwatanpi hatun puquy killa 29 p'unchawniyuqmi, wakin watankunapitaq 28 p'unchawniyuqmi. Wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Huk trupiku wataqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa wakllanwatam.
365,25 chaylla p'unchawniyuq hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupiqa llapa tawawan hunt'a rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq 2004, 2008, 2012. Mana hulyanu hinataq griguryanu kalindaryupi pachak hunt'a rakinalla watakunaqa manam wakllanwatachu, tawa pachak hunt'a rakinalla watakunataq wakllanwatam. Chayrayku kay watakunaqa manam wakllanwatachu: 1700, 1800, 1900, 2100 - kaykunataq wakllanwatam: 1600, 2000, 2400.


text:
Niqa chi qawäch niqachajij ri awichinanem. Ruma ri' xqab'än chi nïm ruchuq'a' ri Firefox Private Browsing chi kiwäch ri ch'aqa' chik.
Yakomonin ja ri' ri chajinïk, ri ri' k'o chi awoyonik. Firefox Private Browsing nuyüj pa ruyonil ri awetamab'al pa k'amb'ey achi'el ewan taq tzij, taq kaxlanwey chuqa' runatab'al akematz'ib'. Ke ri' toq natz'apij majun awetal naya' kan.
Jujun taq ruxaq ajk'amaya'l chuqa' taq rutzijol yekitz'aqatisaj qa ewan taq kanonela' ri nikimöl awetamab'al chi rij okem pa k'amaya'l chi rij toq rat xatel yan el. Xa xe ri Firefox Private Browsing k'o ruchajinik chuwäch ojqanïk richin pa ruyonil yeruq'ät.
Ma xa xe ta yemolon etamab'äl ri ojqanela' chuqa' nikitz'ila' ranin okem pa k'amaya'l. Xa xe ri Firefox Private Browsing nitikïr yeq'aton ri taq rutzijol rik'in ewan taq ojqanela', richin xapik'wi naya' wi kan ri awejqan chuqa' jamäl yatok pa k'amaya'l.


text:
Mamuriy pruwinsya
Mamuriy pruwinsya (kastilla simi: Provincia de Mamoré ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Joaquín llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Tibet Awtunumu Suyu
Tibet Awtunumu Suyu nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Lhasa llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
1951 watakama kaypi Tibet qispi qhapaq suyu karqaptin, Chunwamanta awqaqkuna atirqan. Chaymanta Chunwaman kapuq suyunmi tukurqan.
Hatun kaynin, runankunaLlamk'apuy
- 1 228 400 km²
- 2 630 000 runakuna (2006 watapi)
- Uma llaqta: Lhasa, 475.000 runakuna (2006 watapi)
SimikunaLlamk'apuy
- P'ut' simi (runakunap rimaynin; tukri simi)
- Han simi (tukri simi)
External linksLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tibet Awtunumu Suyu.
- Tibet Awtunumu Suyup tukri llika tiyaynin


text:
Francisco de Borja
Ransisku Borjamanta, Francisco de Borja, (kastilla simipi: San Francisco de Borja) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin kantaray killapi 1510 watapi paqarisqa Gandía llaqtapi - † 30 ñiqin tarpuy killapi 1572 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq kathuliku santus qarqan.
3 ñiqin kantaray killapi San Francisku Borjamanta raymi p'unchawninmi.
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Francisco de Borja.


text:
Harold Wilson
James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx su tiyuq runaqa (* 11 ñiqin pawqar waray killapi 1916 watapi paqarisqa Huddesfield llaqtapi - † 24 ñiqin aymuray killapi 1995 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq pulitikumi qarqan.
Britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Harold Wilson.


text:
TANTANAKUY TYARKA ISHKAYSHIMI YACHAY SINCHYACHINKAPAK
Ishkaychunka ishki kamay killa 2020 wata, María Cunduri Killkanuku Ishkayshimi Yachay llamkak shuk tantanakuy rurarka, ishkayshimi yachay sinchyachishpa katichun chaymanta llamkak runakunata Killkanuku Ishkayshimi wasimanta willarka imashina yachikunata ninakan mana kunkachun MOSEIB nishkata.
Killkanuku Ishkayshimi Yachay llamkakkuna kay tantanakuypi yacharkakuna imashina MOSEIB paktachina kan kayta yachashpa yachanawasi yachachikkunata rikuna yanapana kan shina runakunapak yachaykuna kawsachinka shinallatak hamutankakuna pachamamitata.
Kay yuyaykunata hapishpa sinchyachishpa llamkachishpapash yachana wasikunata Killkanuku Ishkayshimi Yachay llamkakkunaka runakunapak yachaykunata kawsachinka. Kay tantanakuypi sumakmari karka.
Kay tantanakuy ishkayshimi yachay sinchyachinkapak rurarkakuna chaymanta Killkanuku Ishkayshimi Yachay llamkakkunaka yachanawasikunapi paktachina kan chashnalla sumak kawsayta paktachinkakuna.


text:
2
Puydï chalapacücunämi Pablocta ćhasquin
1 Chaypi ćhunca tawayu watapïlätacmi Bernabëwan Jerusalenta yapa ishpipäculá Titoctapis puśhaculcul. 2 Chayman lilá quiquin Diosninchic linäpä tantiachimaptinmi. Chayćhu puydïcunallap limanacuyninćhümi lluy willapälá mana-Israelcunäman allin willacuyta ćhaycachishäta “cay lulayní pampapä mana cananpä” nil. 3 Chayćhu liwshimäní Titocta masqui mana-Israel cayaptinpis, manamá mayanpis “aychayquićhu siñalachicuy” nipäculachu. 4 Ñatac caycunapïta manam limayachwanñachu cala, juc ishcay chalapacütuculcul mana iwiyaptin'a. Paycunam Jesusninchicćhu libriña caśhanchicta awaytaycaćhapämun Moisespa camachicuyninćhu ćhänalächimänanchicpä. 5 Ñatac allin willacuy śhun'uyquicunaćhu masïsu tacyaycunanpä, chay iwïcunäta manam uchucllapis uyaliycäliläpischu. 6 Ñatac puydï chalapacücunäpa licaśhacunaca - masqui caynu jatućhä puydï capäcuśhanpïta manam imapis ucamanchu; Dios'a chay cuscactam lluyta licaycamanchic - cay puydï chalapacücunaca willacuśhäcäman manam imallactapis mastá niycälimulachu. 7 Aśhwanpa tantiaycälila maynümi Dios caćhala Pedroctapis Israelcunäman allincäta willaycunanpä, chaynümi mana-Israelcunäman caćhamäśhantapis. 8 Ñatac Pedrocta Israelcunäćhu lulaycachï quiquin Diosllam ya'actañatac mana-Israelcunäćhu lulaycachimäla. 9 Ñatac chalapacücunäpa puydïnin Jacobopis, Pedropis, Juanpis “Tantiaycälïmi quiquin Dios nunanpä ćhulaycuśhuśhayquita. Willacü-masí capäcunqui” nil ya'actawan Bernabëta allinpa ćhasquiycälimäla. Chaypïmi tücachinaculcälá paycuna Israelcunäćhu willaculcänanpä, ya'acunañatac mana-Israelcunäćhu willacunäpä. 10 Ñatac “amam un'apäcunquichu ya'acunaćhu mana cäniyücunapïta” nipämäla jinallam. Chaycunactá manchacuywanmi lulaycuyá.
Antioquiaćhümi Pablo anyan Pedrocta
11 Ñatac Antioquia malcaman Pedro ćhämuptinmi lluypa ñawpäninćhu anyälú, chay lulaśhan mana allin captin. 12 Caynümi cala: mana-Israel caśhta chalapacücunäwanmi puntallactá micapäcula. Jacobop lisinaculcäśhan ćhämuptinñatacmi “imaniman'aćh” nil japächaculcul manaña micawshilañachu. 13 Chaynümi chayćhu juc Israel caśhta chalapacücunäpis aśhta Bernabëpis, Pedronu ishcay cära cayninwan aysachicälälil japächacälälila. 14 Chaynu lulaynincuna allin willacuywan mana tincuptinmi, llapa chalapacücunäpa puntanćhu Pedrocta nilá: “Am Israel caśhta cayal custumrinchiccunactapis juc-läduman wicapaycul mana-Israel caśhtanu cawsayal'a, ¿imapïtan-nila cay japächäśhayquiwan paycunacta Israel caśhtactanuy cawsachiyta munanqui?” nil.
Israel mana-Israelpis chalapacuyllanpam salbaśha
15 Ñatac ya'acuna awquillücunapïtam Israel caśhta capäcú; manamá chay “jucha-sapapa licaśha” mana Moisespa camachicuyniyu caśhtacunänüchu. 16 Camachicuypa nï mayanpis mana juchayu licaśha cananta, tuquictam yaćhapäcú, sinu'a Jesusman chalapaculcäśhallanpamá. Chaymi ya'acunapis Salbacü Jesusman chalapaculcäśhalläpa allinpa licaycuśha capäcú, manam Moisespa camachicuyninpachu. Ñatac Moisespa camachicuyninwan manam imaypis nï mayanpapis juchan pampachaycuśha canmanchu. 17 Jesusman chalapacul Dioswan allinpa licaycuśha caśhanchicćhüña juccunanu jucha-sapa caśhanchicta licälul ¿imanishuntan? ¿“Jesuspa jananmi juchayu cayá” nishunchun? ¡Manamá! 18 Pampaman Moisespa camachicuyninta muyuchishäta yapa śhalcachil'a, juchayüñam cayá. 19 Moisespa camachicuyninćhu nishanta mana atipaculculmi chayćhu wañuśha-yupayña licaśha calá, Diosnillanchicpa cawsanäpä. 20 Jesusninchicpa curuśhninćhümi wañuśha-yupay cayal punta cawsayní wañuśhaña. Manañam ya'a cawsächu; aśhwanpa quiquin Jesusñam ya'aćhu cawsayan. Paymi cuyamal ya'a-laycu wañuycäman lila. Chaymi Tayta Diospa Chulinman chalapaculña cawsá. 21 Diospa llaquipayninta manam yan'al pampapächu licá. Sïchuśh Moisespa camachicuyninwan juchanchicta Dios rasunpa pampachamaptinchic'a Jesus yan'alćha allu wañuyta wañula.


text:
Julio César Romero
Julio César Romero, "Romerito" sutipaq ruqnaqa, (* 28 ñiqin chakra yapuy killapi 1960 watapi paqarisqa Luque llaqtapi - ) mama llaqtayuq Parawayi piluta hayt'aqmi.
Tayta: Romero; Mama:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Palmarés[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Campeonatos nacionales[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Julio César Romero.
- Julio César Romero, Romerito. (infoluque.com.py)


text:
Hajji Alejandro
Angelito Toledo Alejandro sutiyuq runaqa icha Hajji Alejandro (* 26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1954 watapi paqarisqa Manila llaqtapi - ) huk Philipinakuna mama llaqtayuq aranway pukllaq, takiq wan takichaqsi qarqan.
Taytan: ; Maman: .
Warmiː Rio Díaz (†).
Churinkunaː Ali wan Rachel Alejandro.
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kay Ganda Ng Ating Musika
- Nakapagtataka
- Panakip Butas
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 18 Greatest Hits
- Collection
- Pagbabalik
- 25: The Silver Anniversary Album Of Hajji Alejandro
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hajji Alejandro.


text:
Jimmy Connors
James Scott Connors, icha Jimmy Connorss sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin tarpuy killapi 1952 watapi paqarisqa East St. Louis llaqtapi - ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukunapas kurku kallpanchaq.
Taytan: , Maman: .
Warmi: .
Churinkuna: .
Yachay wasi: High School.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jimmy Connors.


text:
Inriya iñiy
Inriya iñiy (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
- Sanskrt: एकम् सत् विप्रा: बहुधा वदन्ति
- (latin siq'i llump'api): Ekam Sat Vipraaha Bahudhaa Vadanti
- T'ikrasqa: "Chiqapqa hukllam, amawtakuna achkakunata riqsiptinpas."
- — Rigveda (I kaq qillqa, CLXIV kaq takintin, 46 kaq harawi)
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
- Vedanta (Vyāsa-manta)
- Yoga (Patañjali-manta)
- Sankhya (Maharshi Kapilá-manta)
- Pūrva Mīmānsā (Jaimini-manta)
- Nyāya (Gotama-manta)
- Vaiśeshika (Kanāda-manta)


text:
Makusani distritu
Makusani distritu (kastilla simipi: Distrito de Macusani) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Uma llaqtanqa Makusani llaqtam. Makusani´distritupiqa 11.434 runakunam kawsachkanku. Makusani k'itipiqa ancha achka paquchakunatam michichinku.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna: Allinqhapaq 5.780 m - Chichiqhapaq 5.650 m - Lluqisa - Qinamari - Q'iruni - Waynaqhapaq
- Quchakuna:
- Mayukuna: Makusani mayu
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Cristianospa Kausayninkumanta
Tatay wañupojtinpis, waj Tatata tarini
TATAYQA 1899 watapi nacekorqa, Austria suyoj Graz llajtanpi. Ñaupaj kaj Guerra Mundial kashajtintaj waynallaraj kasharqa. Kay 1939 watapitaj Iskay kaj Guerra Mundial qallarisqantawan, Alemaniamanta soldados payta apakaporqanku. Rusia suyupi maqanakushaspataj 1943 watapi wañuporqa, iskay watayoj kashajtiy. Tatayta mayta faltacharqani, astawanraj yachaywasimanta compañerosniy tatasniyoj kasqankuta rikuspa. Waynaña kashaspataj yachakorqani janaj pachapi kaj Tatanchejmanta, pichus mana ni jaykʼaj wañunchu. Chayta yachaytaj mayta sonqochawarqa (Hab. 1:12).
BOY SCOUTS NISQAPI KASHAJTIY
Qanchis watayoj kashaspa Movimiento Scouts Mundial nisqaman yaykorqani. Boy Scouts nisqaqa jovenespaj uj organización, chaytaj 1908 watapi Gran Bretaña suyupi rikhurerqa, chaytataj Gran Bretañamanta soldadosta kamachej Robert Stephenson Smyth Baden-Powell rikhuricherqa. Kay 1916 watapitaj Wolf Cubs (chayri Cub Scouts) nisqatañataj rikhuricherqa, chaytaj aswan waynuchituspaj karqa, edadniypaj jina.
Semana tukukuyta toldospi puñuspa, sumaj pʼachallisqa kaspa, marchaspa ima, mayta kusikoj kani. Chantapis kusikullajtaj kani ninata japʼichispa chaypi takirispa, waj wawaswan khuska kaspa, pujllarispa ima. Chantapis yachakoj kayku Diospa ruwasqasninmanta, chaytaj mayta yanapawarqa Diospa ruwasqasninta jatunpaj qhawanaypaj.
Boy Scouts nisqapi kajkunataqa sapa pʼunchay allin imasta ruwanankupaj yachachinku, paykunapurataj “wakichisqapuni imapajpis”, nispa napaykunakoj kanku. Chaytaj mayta gustawaj, grupoypeqa pachajmanta astawan karqayku, khuskan católicos, khuskantaj protestantes ujtaj budista karqa.
Kay 1920 watamantapacha Boy Scouts nisqaqa ashkha suyuspaj jatuchaj tantakuykunata ruwarqa, chaytataj jamborees nispa sutichaj kanku. Noqataj chay tantakuykunamanta wakillanman rerqani. Sutʼincharinapaj ashkha suyusmanta qanchis kaj tantakuyman 1951 watapi agosto killapi rerqani, chaytaj Bad Ischl llajtapi (Austria) ruwakorqa. Chantapis jisqʼon kaj jatun tantakuyman 1957 watapi agosto killapi rillarqanitaj, chaytaj Sutton Park llajtapi ruwakorqa Birmingham (Inglaterra) llajtaj qayllanpi. Chay tantakuymantaj Boy Scouts nisqamanta 33.000 rerqanku 85 suyusmanta, chantá chay lugarman 750.000 runaspiwan rillarqankutaj Inglaterramanta reina Isabelpis. Noqaqa uj jatun familiayojpis kayman jina kasharqani. Ni yuyallarqanipischu astawan qhepaman cheqa Diospa llajtanmanta kanayta.
ÑAUPAJ KUTIRAYKU CHEQA KAJMANTA UYARERQANI
Kay 1958 watapi marzo, abril killaspi jina Grand Hotel Wiesler de Graz (Austria) nisqapi, hotelpi llankʼanaypaj yachakusharqani. Tukuchashajtiyñataj, llankʼaj masiy Rudolf Tschiggerl imapichus creesqanmanta willariwarqa, payqa pastelesta ruwayta yachaj. Chay kutipitaj ñaupaj kutirayku cheqa kajmanta uyarerqani. Niwarqataj Trinidad yachachiyta Biblia mana yachachisqanta. Chay mana cheqachu kasqanta, pantasqapi kasqanta imataj nerqani. Amigoy kasqanraykutaj Iglesia Catolicaman kutinpunanpaj yanapayta munarqani.
Rudolftaqa, Rudi sutiwan rejsillajtaj kayku, paytaj uj Bibliata qowayta munarqa. Chaywanpis Católica Bibliata munasqayta nerqani. Uj Bibliata qowajtintaj leeyta qallarerqani, chay Bibliapitaj Rudolf churaykusqan tratadota tarerqani, chay tratadotataj Sociedad Watchtower orqhosqa. Chaytaj mana gustawarqachu, imaraykuchus yuyarqani chay tratado cheqata jina rikuchispapis llullata parlashasqanta. Rudiwan Bibliamanta parlallajpuni kani. Ruditaj allin yuyayniyoj karqa imaraykuchus manaña ujtawanpis uj publicacionta qowarqachu. Qhepan kinsa killastataj Bibliamanta parlarillarqaykupuni. Wakin kutistaj tutakama parlaspa qhepakoj kayku.
Hotel de Graz, nisqapi yachakuyta tukusqaytawan, mamayqa hotelpi llankʼayta yachakunallaypajpuni uj Institutomanñataj kachawarqa. Chaytaj Bad Hofgastein llajtapi Alpes vallepi kashan. Chay Institutotaj Grand Hotel nisqawan ujchasqa kasqanrayku, chay hotelman yachakoj wakin kutis rej kani, chay hoteltaj Bad Hofgastein lugarllapitaj kashan.
ISKAY MISIONERAS WATURIWARQANKU
Rudiqa Vienapi kaj sucursalman maypichus tiyakusqayta willasqa, sucursaltaj iskay misionerasta kachamorqanku, ujninpa sutin Ilse Unterdörfer karqa, ujninpatataj Elfriede Löhr. Uj kuti hotelmanta recepcionista iskay señoras maskʼashawasqankuta, uj autopi suyashawasqankutataj niwarqa. Pikunachus kasqankuta yachanaypajtaj llojserqani. Aswan qhepaman yacharqani chay iskay hermanas Alemaniapi Reinomanta willajta mana saqekushajtin pakayllamanta publicacionesta apajkuna kasqankuta. Niraj Iskay kaj Guerra Mundial qallarishajtin, paykunataqa Gestapomanta kajkuna Lichtenburg nisqaman wisqʼaykusqanku. Guerra kashajtinñataj, Ravensbrück, Berlín qayllaman apasqanku.
Chay hermanasqa mamay mitallataj karqanku. Paykunatataj jatunpaj qhawaj kani, nitaj tiemponkuta noqapi usuchinankuta munarqanichu. Chayrayku apóstol Pedro ñaupaj papa kasqanmanta, kay tiempomanta papas apóstol Pedroj cuentanmanta kasqankumanta ima, parlaj versiculosta uj listapi apamunawankuta nerqani. Chantapis nillarqanitaj chay listata curaman rikuchinayta, paywan parlarinayta ima. Chayta ruwaspataj cheqa kajmanta yachakunayta yuyarqani.
“SANTO KAJ” DIOSMANTA CHEQATA YACHAKUNI
Iglesia Catolicaqa, Jesús imatachus Mateo 16:18, 19 versiculospi nisqanta oqharinku, apóstol Pedro ñaupaj kaj papa kasqanta, kay tiempomanta papas apóstol Pedroj cuentanmanta kasqankuta yachachinankupaj. Chantapis Iglesia Catolicaqa, papa imata yachachishaspapis mana pantasqanta nin, imaraykuchus papa ‘santo kaj Tata’ kasqanta creenku. Chay nisqankutataj ashkha católicos creenku. Noqapis chaypi creej kani, yuyajtaj kani papa Trinidad cheqa kasqanta nejtin, cheqapuni kasqanta. Chaywanpis yuyarqani papa yachachispa pantayta atisqanta, jina kajtintaj Trinidadmanta yachachisqanpis llulla kayta atisqanta.
Curawan parlarej rejtiy, payqa tapuykunasniyman mana kutichiwayta aterqachu. Chayraykutaj uj librota qowarqa, mayqenpichus tapuykunasniymanta astawan parlasharqa. Chay librotataj wasiyman aparqani, leeytawantaj ashkha tapuykunaswanraj paypaman kuterqani. Tapuykunasniyman manapuni kutichiwayta atispataj niwarqa: “Mana chay yachachiyta creechiyta atiykichu, nitaj qanpis noqaman [...]. Waj kutikama”, nispa. Niñataj chaymanta ujtawan parlayta munarqachu.
Curawan parlaj risqaymantawantaj Unterdörfer, Löhr hermanaswan Bibliamanta yachakuyta qallarerqani. Paykunataj, ‘Santo Kaj Tata’ Jehová Diosta sumajta rejsinaypaj yanapawarqanku (Juan 17:11). Chay kutipi manaraj ni uj qotuchakuypis chay llajtapi kasqanrayku, iskaynin hermanas Bibliamanta yachakuyta munajkunaj wasinkupi tantakuykunata ruwaj kanku. Nitaj ashkhachu tantakoj kanku. Ni uj hermano kasqanraykutaj, chay iskay hermanaslla casi tukuy tantakuyta ruwaj kanku. Wakin kutislla uj hermano umallirichinanpaj jamoj, chay kutispajtaj uj lugarta alquilaj kanku.
RUNASMAN WILLAYTA QALLARINI
Kay 1958 wata octubre killapi, Bibliamanta yachakuyta qallarerqani Unterdörfer, Löhr hermanaswan. Kinsa killanmantaj 1959 wata enero killapi bautizakorqani. Niraj bautizakushaspataj, paykunata tapurerqani willayman paykunawan llojsiyta atisqaytachus manachus, imaynatachus runasman willana kasqanta yachanaypaj (Hech. 20:20). Ñaupaj kutirayku willaj llojsiytawan, uj territoriota mañakorqani, uj llajtitatataj qowarqanku. Chay cheqapeqa sapallay wasimanta wasi willanay karqa, sapallay yachakuyta munajkunaman kutinay karqa. Ñaupaj kutiraykutaj qotuchakuykunata waturej hermanowan llojserqani, paytaj aswan qhepaman qotuchakuyniyta waturej jamorqa.
Kay 1960 watapi, hotelpi llankʼanaypaj yachakuyta tukorqani, chantá wasiyman kutiporqani familiayman Bibliamanta yachakusqayta willanaypaj. Kunankamapis familiaymanta ni ujpis Jehovaj testigonman tukunchu, wakin kutis Bibliamanta yachakuyta munajtinkupis.
DIOSPAJ ASTAWAN LLANKʼANI
Kay 1961 watapi, sucursal qotuchakuykunaman cartasta apacherqa hermanosta precursores jina llankʼanankupaj kallpachananpaj. Noqataj qotuchakuykunata waturej Kurt Kuhn hermanowan parlarerqani, precursor jina llankʼanaypaj uj autota rantikunaypaj llankʼayta munashasqaymanta. Hermanotaj niwarqa: “¿Jesuswan apostolesninwan ima, Diospaj astawan llankʼanankupaj uj autotachu necesitarqanku?”, nispa. Chayta niwasqanmantapachataj precursor jina llankʼayta ajllarqani. Semanapi 72 horasta llankʼasqayraykutaj, precursor jina llankʼanaypaj pisi horasllataña llankʼanay karqa.
Patronniyta tapurerqani 60 horasllataña llankʼayta atinaytachus manachus. Atisqaytataj niwarqa, nitaj sueldoytapis pisiyacherqachu. Chaymanta tiemponman 48 horasllataña llankʼayta mañarqani, ni chaypipis sueldoyta pisiyachillarqatajchu. Chantá semanapi 36 horasllataña llankʼanayta mañakojtiytaj, “ya” nillawarqataj, nillataj sueldoytapis pisiyacherqachu. Tukuy chaytaj patronniy payllawanpuni llankʼanayta munasqanta rikuchiwarqa. Semanapi 36 horasllataña llankʼasqayraykutaj precursor jina llankʼayta qallarerqani. Jaqay tiempopi precursores regularesqa killapi 100 horasta willaj kanku.
Tawa killasninmantaj uj juchʼuy qotuchakuypi precursor especialta sutichawarqanku, chantapis ancianosta umachaj jina llankʼayta qallarerqani. Chay qotuchakuytaj Spittal an der Drau llajtapi karqa. Jaqay tiempopi precursores especialesqa sapa killa 150 horasta willaj kanku. Noqataj sapallay precursor especial jina chay llajtapi kasharqani. Mayta agradecekuni hermana Gertrude Lobner yanapawasqanmanta. Hermanaqa qotuchakuymanta secretario jina llankʼaj.
DIOSPA LLAJTANPI RUWAYKUNATA JAPʼERQANI
Kay 1963 watapi qotuchakuykunata waturinaypaj wajyarisqa karqani. Wakin kutistaj uj qotuchakuymanta waj qotuchakuyman rinaypaj trenpi viajaj kani. Hermanosqa mana autoyoj kasqankurayku mana estacionpi suyawajchu kanku. Hermanospa wasinkuman chayakoj kani, wajchas kasqankuraykutaj taxipi rinaymantaqa chakipi rej kani, llasa maletasniy oqharisqa.
Kay 1965 watapi solterollaraj kashajtiy Galaad Escuelaman clase 41 nisqaman wajyariwarqanku, chaypeqa ashkha solteros karqayku. Chay Escuelapi yachakuyta tukusqaytawantaj Austria suyullamantaj kachawarqanku. Chay suyupitaj qotuchakuykunata waturispallapuni llankʼanay karqa, niraj kutishaspataj qotuchakuykunata waturej Anthony Conte hermanowan 4 semanasta Nueva York llajtaj pata ladonpi Cornwallpi kaj qotuchakuykunata waturerqayku. Chay hermanoqa runasman willayta jatunpaj qhawaj, chayraykutaj runaj sonqonman chayananpaj jina willaj.
Austriapiña kashaspataj qotuchakuykunata waturinay karqa chaynejpi Tove Merete hermanata rejserqani, payqa may kʼachita karqa. Phishqa watitayoj kashaspataj cheqa kajmanta yachakusqa. Hermanos imaynatachus rejsinakusqaykuta tapuriwajtiykutaj, niyta yachayku: “Sucursal rejsinachiwarqayku”, nispa. Rejsinakusqaykumanta watanman 1967 watapi abril killapi casarakorqayku, qotuchakuykunata waturispataj llankʼallarqaykupuni.
Casarakusqaymanta watanmantaj Jehovaqa jatun munakuyninpi, wawanpaj rejsikapuwarqa. Chaymantapachataj astawan Payman qayllaykuni, ajinallatataj janaj pachaman ripuyta suyakojkunamanpis, pikunachus Romanos 8:15 nisqanman jina Jehovata, ninku: “Tatáy, Tatáy”, nispa.
Superintendente de distrito jina, qotuchakuykunata waturej jina 1976 watakama warmiywan llankʼarqayku. Chiri tiempopitaj wakin kutis mana calefaccionniyoj cuartospi puñukoj kayku. Uj kutipajtaj rijchʼarinaykupaj samayniykuwan camayku chhullunkaykusqa. Chaymanta qhepamantaj uj estufata apakorqayku. Wakin lugarespeqa bañoman rinaykupaj jawaman llojsinayku karqa, ritʼi patanta rinayku karqa, may wayrapi. Waturej rej kayku chaykunapi mana cuartoyojchu kasqaykurayku, ñaupaj semanapi qhepakorqayku chayllapitaj luneskunata qhepakoj kayku. Martes paqarintataj waj qotuchakuytañataj waturej rej kayku.
May kusiywan nini, warmiy uj sumaj yanapa kasqanta. Imaraykuchus ni jaykʼaj ninaychu karqa “willayman llojsina”, nispa. ¡Warmeyqa mayta kusikun willaj rispa! Hermanostapis mayta munakun, tukuy sonqotaj yanapayta munan. Ajina kasqantaj mayta yanapawan.
Kay 1976 watapitaj Austria Betelman wajyariwarqayku, chantá Comité de Sucursalmanta ujnin kanaypaj sutichawarqanku. Jaqay tiempopeqa, Austria sucursal Europaj inti llojsimuynin ladopi kaj suyusman publicacionesta pakayllamanta apachej. Llankʼarqanitaj Jürgen Rundel hermanowan, payqa Reinomanta willajta mana saqej lugaresman publicacionesta pakayllamanta apachej. Aswan qhepamantaj Europaj inti llojsimuynin ladopi kaj suyuspi publicacionesninchejta 10 qallusman tijrachishasqankuta qhawanaypaj churawarqanku. Jürgen, warmin Gertrude imaqa, Alemaniapi precursores especiales jina Jehovata tukuy sonqo sirvishanku. Kay 1978 watapi Austria sucursalqa, uj juchʼuy imprentapi revistasta sojta qalluspi imprimiyta qallarerqa. Chantá ashkha suyusman revistasta sapa killa japʼinankupaj qhelqachikojkunaman apachillajtaj kayku. Chaytataj Otto Kuglitsch hermano ruwaj, kunantaj pay, warmin Ingridwan Alemania Betelpi llankʼashan.
Europamanta hermanosqa, suyusninkupi revistasta fotocopiasmanta chayri fotosmanta imprimiyta qallarerqanku. Chaywanpis waj suyusmanta hermanospa yanapayninta necesitallarqankupuni. Chay kutispi Jehovaqa paykunata mayta jarkʼarqa, sucursalmanta hermanospis chay hermanosman astawan munakuyniykuta rikucherqayku, imaraykuchus chay ruwasqankoqa mana atinapaj jinallachu karqa.
RUMANIAMAN RERQANI
Kay 1989 watapitaj Theodore Jaracz hermanowan Rumaniaman rerqayku, payqa Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta ujnin karqa. Rerqaykutaj, uj qotu hermanosta Diospa llajtanman kutichimunaykupaj. Chay hermanosqa, 1949 wata qallarishajtin Diospa llajtanmanta karunchakusqanku, waj qotuchakuykunastapis sayarichisqanku. Jinapis paykunaqa Diosmanta willashallarqankupuni, waj runastapis bautizashallarqankupuni. Politicaman mana chhapukusqankurayku, Diospa llajtanmanta hermanosninchej jina wisqʼachikullarqankutaj. Rumaniapi manapuni willajta saqekusqanrayku Pamfil Albu hermanoj wasinpi pakayllamanta chay qotumanta 4 ancianoswan, Comité de País nisqaj sutinpi jamojkunawan ima tantakorqayku. Noqaykuwan khuskataj Austriamanta tijrachejniyku Rolf Kellner hermano kasharqa.
Iskay kaj chʼisi tantakusqaykupitaj hermano Albu, chay tawa ancianosta Diospa llajtanman kutinpunankupaj kayta nerqa: “Diospa llajtanman mana kutipusunchu chayqa, ichá ni jaykʼaj kutipuyta atisunchu”, nispa. Ajinamanta 5.000 hermanos Diospa llajtanman kutinporqanku. ¡Jehovataj chay kutipi atiparqa, Satanás llulla kasqantaj sutʼi rikukorqa!
Kay 1989 wata tukukuytataj Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta wajyariwarqayku Nueva York Betelpi llankʼanaykupaj. ¡Chaytaj may sumaj karqa! Brooklyn Betelpitaj 1990 wata julio killapi llankʼayta qallarerqayku. Kay 1992 watapitaj Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta Willaypaj Comisionpi yanapanayta niwarqanku. Kay 1994 wata julio killamantapachataj Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta ujnin kanaypaj sutichawarqanku.
ÑAUPAJLLAMANPUNI RIYTA MUNANI
Unayqa hotelpi llankʼaj kani wajkunaman mikhunata jaywaspa. Kunantaj pachantinmanta hermanospaj Diospa Llajtanta Kamachejkunamanta kasqayrayku yanapakuni cheqa yachachiyta mikhunata jina wakichiypi (Mat. 24:45-47). Phishqa chunka watastaña Diospaj astawan llankʼashasqayrayku may kusisqa kashani, Jehová pachantinpi hermanosta bendecisqanmantataj agradecekuni. Mayta kusikuni ashkha suyuspaj tantakuykunaman rispa, imaraykuchus chaypeqa Jehová Diosta, Palabranta ima sumajta rejsinapaj yanapawanchej.
Jehovamanta mañakullanipuni astawan ashkha runas Bibliamanta cheqa kajta yachakuspa Diospa llajtanman ujchaykukunankuta (1 Ped. 2:17). Chantapis suyakullanitaj janaj pachamantapacha qhawamuyta Jallpʼapi kausarimojkunata, tatayta rejsiyta ima. Munani tatay, mamay, waj familiaresniy ima paraisopi Jehovata yupaychanankuta.
Janaj pachamantapacha Jallpʼapi kausarimojkunata qhawamuyta tatayta rejsiyta ima munani


text:
Chow Yun-fat
Chow Yun-fat sutiyuq runaqa (chinu simi: 周潤發) (* 18 ñiqin aymuray killapi 1955 watapi paqarisqa Hong Kong llaqtapi - ) huk Chunwa mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi .
Taytan: Chow Yung-wan; Maman: Chan Lai-fong.
Warmikuna: Candice Yu (1983) / Jasmine Chow (1987- ).
Churinkuna: ).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chow Yun-fat.
- IMDb


text:
John Gorton
John Grey Gorton sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin tarpuy killapi 1911 watapi paqarisqa Wellington llaqtapi - 19 ñiqin aymuray killapi 2002 watapi wañusqa Sydney llaqtapi). huk Awstralya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1966 watamanta 1968 ñawpaq kuti Awstralyapa Yachaychi ministrunin qarqan.
1968 watamanta 1971 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: John Rose Gorton; Maman: Alice Sinn.
Ñawpaq warmi: Bettina Brown (p.1935; w.1983) / Nancy Home (p.1993).
Churinkuna: 3.
Yachaywasi: Yachay Suntunin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Gorton.


text:
TAPANMANTA | BIBLIATA LEEYQA YANAPASUNKIMAN
¿Imaynatá Biblia yanapawasunman?
Bibliaqa mana waj libros jinachu. Bibliapeqa Diospa yuyaychasqan kashan (2 Timoteo 3:16). Chaypi nisqanqa mayta yanapawasunman. Chayrayku Bibliallapitaj nin: “Diospa Palabranqa kawsayniyoj, atiyniyojtaj”, nispa (Hebreos 4:12). Kay libroqa yanapawasunman allinta kausakunapaj, Diosta, munayninta ima rejsinapaj (1 Timoteo 4:8; Santiago 4:8).
Kausayninchejpi yanapawanchej. Bibliapeqa ashkha yuyaychaykuna tiyan, kausayninchejpi, waj imaspipis yanapanawanchejpaj.
-
Wajkunawan allinta kausakunapaj (Efesios 4:31, 32; 5:22, 23, 25, 28, 33).
-
Mana onqonapaj, kusisqa kanapajtaj (Salmo 37:8; Proverbios 17:22).
-
-
Mana qhella kanapaj (Proverbios 10:4; 28:19; Efesios 4:28). *
Asia nisqamanta Vicent chantá Annalou qhariwarmi repararqanku, Bibliaj yuyaychasqan yanapananpaj jina kasqanta. Paykunaqa casarakuytawan ashkha qhariwarmis jinallataj mana yachaykukuyta atillarqankuchu, nitaj parlarikuytapis. Jinapis, Bibliapi leesqankuman jina kausakuyta qallarerqanku. Vicent nin: “Bibliapi leesqayqa qhariwarmi kausayniypi chʼampaykunata atipanaypaj yanapawarqa. Chayman jina ruwayqa kusisqa kausakunaykupaj yanapawayku”, nispa. Annalou nillantaj: “Bibliata leesqaykoqa mayta yanapawarqayku. Kunanqa kusisqa kani, iskayniykutaj imatapis ruwayta munayku”, nispa.
Diosta rejsinapaj yanapawanchej. Vicent nillanpuni: “Bibliata leesqayrayku Jehovaman astawan qayllaykuni”, nispa. Chay nisqanqa rikuchin, Biblia, Diosta rejsinanchejpaj yanapawasqanchejta. Ajinamanta mana yuyaychasqallanchu yanapawasun, manaqa Diospis amigonchej kanqa. Chantapis Palabranpi yachakusun sumaj kausaymanta parlasqanta, maypichus kusisqas wiñaypajtaj kausakusunchej (1 Timoteo 6:19). Chaytaqa Bibliallapi niwanchej.
Bibliata leeyta qallarinkipacha, yachaykukunkitaj chayqa, allinta kausakunki, Diostataj sumajta rejsinki. Jinapis leeshaspa ashkha imastaraj yachayta munawaj. Chay pasajtintaj Etíope runamanta mayta yachakuwaj, payqa 2.000 watas ñaupajta kausakorqa. Chantapis Diospa Palabranmanta ashkha imasta yachayta munarqa. Chayrayku Jesuspa yachachisqan Felipe ajinata tapojtin: “Entiendenkichu imatachus leesqaykita? nispa. Chay runataj kuticherqa: Imaynamantataj entiendesaj, mana pipis sutʼinchawajtinri?”, nispa. * Chaymanta chay runaqa Felipe yanapananta saqerqa, pichus sumaj yachachej karqa (Hechos 8:30, 31, 34). Qanpis Bibliamanta astawan yachakuyta munanki chayqa, Internetpi jw.org nisqapi kaj formulariota juntʼachiwaj chayri kay revistapi rikhurej direccionman qhelqawaj. Chantapis Jehovaj testigosninwan parlarillawajtaj chayri maypichus tantakunku chayman riwaj. Biblia mana kapusojtenqa, kunanpacha maskʼakuwaj leenaykipaj, jinamanta kausayniykipi mayta yanapasonqa.
Bibliaj nisqanpi astawan atienekunaykipaj: “Bibliaqa cheqata parlan”, nisqa videota qhawariy. Chay videota tariwaj Internetpi jw.org nisqapi.
^ párr. 8 Bibliapeqa waj yuyaychaykunapiwan tiyan. Chaytataj tarinki Internetpi jw.org, BIBLIAJ YACHACHIYKUNASNIN > BIBLIAMANTA TAPUYKUNA nisqapi.
^ párr. 11 “¿Imaraykutaj Bibliata allinta entiendena?”, nisqa yachaqanata kay revistapi leerillawajtaj.


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUYTA PUSHAK UNASUR PUSAK WATA PAKTAYPI KARKA
Gabriela Rivadeneira Mamallakta Tantanakuyta pushak, chay Unión de Naciones Suramericanas (Unasur) pusakwata paktay raymipi karka, kay tantaripak wasipi, Mitad del Mundo llaktapimi pusharirka.
Chay tantariman, Rafael Correa Mamallakta Pushak chayarka, payka Unasur tantari llankaykunawan paktashkatami rikuchirka, shinami Suramericana de Defensa Hatun yachawasi wiñarishka hawa rimarka, Mamallaktamanta runakunata, awkakunata yachachinka, Mamallaktata, suyuta kamanata, Mamallaktakuna tantarina hawapash yachachinka nirka.
Kay Unasur watapaktay tantaripi shuktak yuyarikunaka, akllaykunapak Consejo Electoral Suramericano y el Instituto de Salud Suramericano tantariwan rimarina hawa rimarkakuna, shinallatak suyupi allikawsay llaktayta mashkana hawa rimarka.
Shinallaktak Unasur watapaktay raymipika, kay tantarita pushak Ernesto Samper kaypi karka, istallaktata rikuk hatun kamachik Ricardo Patiñom kaypi karka. Shinallatak Unasur tantariman kimirishka Mamallaktakuna kachashka, ista kamachikkuna, Quito llaktapi kawsak ista kamachikkuna, Mamallaktapak hatun kamachikkunapash shamurkakuna. Llaktapak takik wawakunapash kay tantaripi karka, paykunaka «Todas las Voces» takita uyachirka.
JC-kichwa


text:
Asqupi pruwinsya
Asqupi pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Ascope) nisqaqa Qispi kay suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Asqupi llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin inti raymi killapi 1984 watapi, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Asqupi pruwinsya.
- Saywitu: Qispi kay suyu


text:
CR Vasco da Gama
CR Vasco da Gama (purtuyis simipi: Clube de Regatas Vasco da Gama, icha Vasco da Gama, nisqaqa huk Brasilniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 21 ñiqin chakra yapuy killapi 1898 watapi.
SuñaykunaLlamk'apuy
Piluta hayt'aqkunaLlamk'apuy
Mama llaqta kampiunatukunaLlamk'apuy
Mamallaqtapura kampiunatukunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
- ↑ rsssf. «Awya Yala Kampiunkuna Kupa». 10 ñiqin qhulla puquy killapi 2008 watapi rikusqa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: CR Vasco da Gama.
- Uficial web site


text:
Cortés (Unduras) suyu
Cortés suyu (kastilla simipi: Departamento de Cortés), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pedro Sula.
3 923 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 4 ñiqin anta situwa killapi 1893 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 120 497 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
12 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cortés (Unduras) suyu.


text:
Piwra pruwinsya
Piwra pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Piura) nisqaqa Piwra suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Piwra llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 20 ñiqin pawqar waray killapi 1861 watapi, Ramón Castilla Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun distritunmi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Piwra pruwinsya.
- Saywitu: Piwra suyu


text:
László Kubala
László Kubala (Kastilla simipi: Ladislao Kubala) László Kubala Stecz sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin inti raymi killapi 1927 watapi paqarisqa Budapest llaqtapi - † 17 ñiqin aymuray killapi 2002 watapi wañusqa Barcelona llaqtapi) huk Magyarsuyu Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya:
KlubkunaLlamk'apuy
Piluta hayt'aqLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Mama llaqta KampiunatukunaLlamk'apuy
Pirsunal suñaykunaLlamk'apuy
IñiLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: László Kubala.
- Ficha de Kubala como Seleccionador Nacional de España
- Ficha de Kubala como jugador de la Selección Española


text:
Tel Awiw distritu
Tel Awiw distritu (Iwriyu simiː מחוז תל אביב Mechoz Tel Aviv, kastilla simipi: Distrito de Tel Aviv) nisqaqa huk suyum Israyil mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tel Awiw llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tel Awiw distritu.


text:
Añaw
- Antañiqiq añaw nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Añaw, Ch'iñi khuru icha Wirus (latin simimanta: virus, "miyu") nisqakunaqa ancha ch'iñilla, mana kikin kawsaykuq imakunam. Ancha ch'iñikaraylla kaptinmi, iliktrun ch'iñi qhawanallawan (iliktrun mikruskupu nisqawan) rikunchik.
Añawkunaqa kawsachkaq kawsaykuqllapim miraykun. Chayraykum lliw añawkuna unquchiqmi, runap, uywap, yurap, k'allampap icha añakip unquyninkunata paqarichispa.
Kaymi huk unquchiq añawkunap paqarichisqan runap unquyninkuna:
- Unquy hark'aypa chaskisqa waqlliynin (AIDS / SIDA)
- Chhulli (Influenza)
- Muru unquy - (Variola)
- Hawaqlla muru unquy (Varicella)
- Tikti (Verruca)
- Kurunawirus unquy (COVID-19)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Añaki icha Baktirya (Bacteria)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Añaw


text:
Giovanni van Bronckhorst
Giovanni Christiaan van Bronckhorst sutiyuq runaqa, (* 5 ñiqin hatun puquy killapi 1975 watapi paqarisqa Rotterdam llaqtapi - ), kuk Urasuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wam pukllaykamachiq qarqan.
Tayta: Victor van Bronckhorst, Mama: .
Warmikuna:
Churinkuna: (?)
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Clubes[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Urasuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
- Robin van Persie
- Edwin van der Sar
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Giovanni van Bronckhorst.
.


text:
Alberto García Aspe
Alberto García Aspe Mena sutiyq runaqa, (* 11 ñiqin aymuray killapi 1967 watapi paqarisqa Mishiku llaqtapi - ), huk Mishiku mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1999: FIFA Kunfidirasyunkuna Kupa.
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Mishiku)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto García Aspe.


text:
APULLIKUNAQ SUTINPI RIMAQ
Munanki yachayta pinkunan kanku apullikunaq sutinpi rimaqkunata cheyqa t’urpuy keypi.
Apullikunaq sutinpi rimaqkunan huñusqa kanku Rimana Wasipi tawa kamachiqwan, chaymantapas t’aqa t’aqa apullikunaq huñuyninpi apulli churasqa, hinaspa ruwayninmi kan:
- Huch’uy t’aqapi apullikuna huñunakuspa llank’anankupaq, Tava kamachiq chaskinanpaq, chaymantataq, huñuy rimay chaskuinallanpaqtaq.
- Llaqtapaq mana mast’arisqa kananqay “tres quintos” llapan apullinunamanta ajllay yupaychasqawan. Llanta kamayoq kamachi manaraq ruwasqa kaqtinraq apachisqantaqmi Rimana wasiq aswan askha yupasqa apullikunaq munayninwan.
- Astawan yapay huñuypi rimaykunata hinaspa aswan osqay kausaykuna rikukunanpaq, chaqa wasiq aswan askha yupasqa apullikunaq munayninwan.
- Hoq rimaykunatapas rimana waspiq kamachiyninman hina.
(Kamachi yapasqa Nº 011-2001-CR mast’arisqa 13 Kantaray killapi 2001 watapi)
(Hoqneray Karachi. Karachi Mº 025-2005-CR 21 antasitwa2006 watapi)


text:
Robert Johnson
Robert Leroy Johnson sutiyuq runaqa, icha Robert Johnson (8 ñiqin aymuray killapi 1911 watapi paqarisqa Hazlehurst llaqtapi - 16 ñiqin chakra yapuy killapi 1938 watapi wañusqa Greenwood llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Blues takiq, takichaq wan tintawku waqachiqmi.
Taytan: Noah Johnson; Maman: Julie Ann Majors (Julie Dodds).
Warmi: Virginia Travis (1929-1930) / Caletta Craft (1931-1938)
Churin: Claud.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Johnny Cash
- John Fogerty
- Chuck Berry
- Brian Jones
- Johnny Winter
- Johnnie Johnson
- Jimi Hendrix
- Muddy Waters
- Neil Diamond
- Eric Clapton
- Sheryl Crow
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robert Johnson.
- IMDb


text:
Husni Mubarak
Muḥammad Ḥusnī Sayyid Mubārak (arabya simipi: محمد حسنى سيد مبارك) sutiyuq runaqa, icha Ḥusni Mubarak (* 4 ñiqin aymuray killapi 1928 watapi paqarisqa Kafr-El Meselha llaqtapi - 25 ñiqin hatun puquy killapi 2020 watapi wañusqa Qahira llaqtapi), huk Ihiptu mama llaqtayuq Phawaq awqaq suyu pusaq wan pulitiku qarqan.
1981 watamanta 2011 ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:
Ñawpaq warmi: Suzanne Mubarak
Churinkuna: Alaa wan Gamal.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Husni Mubarak.


text:
Yaykuchi, discapacidad yachaypash
Takyay yachayrurak llukshik pakchiyachaykunamanta
Fernando Pesántez Avilés, Rafael Sánchez, Vladimir Robles Bykbaev y Paola Ingavélez Guerra (Wankurichikkuna)
CIIEE 2017 tantanakuyka wakinchi pakchillachay atinallayaykuna wankurikawsay yaykuchi, yachachikamay, kawsawallpak, alliyachak kitipi; yanapaymanta wampukyanaka runakunaraykupash ashtawan mutsunan unanchashkami mana ritiy ushaykuy amawtay rikuchikmanta paypa hillaysapa pakchillachaykunawan kayka unanchashkami cinética ritiymanta usachinmi hatun achkasapa runakunata kuyuchikpi mashkashpa shuk tukuypak fion kayashka paktapuralla. CIIEE tantanakuyka shuyan shuklla hatun killpaka yupay amawtakkuna, yachachikkuna, hatunyachanawasipi yachakukkuna, yachakukkuna; shinapash shinallatak discapacidad kak runakunatapash shuktakkunapash paktayuyashka mutsuriykunawan yachachikamay kimimanta. Yaykuchi amawtayka pakchiyachaykunawanka rurarinmi; yaykuchik imaykana allimi, rimashka tukuypa ayninakuypi, pakchiyachay kayashka wallpaywan.
Kay wachupika, kunan kamuka chaskinmi 50 yallishka chasniykunata chikan rurakkunapata Argentina, Ecuador, Chile, Colombia, Perú llaktamanta kaykunaka tantanakunmi kimsa rakirikuskapi: killkashka amawtakuna, posters uchillayachishkayuyaykunapash allin rimanakuykuna. Killkashka amawtakuna tantarinmi sukta pataku yachaywapi munapayan tantachinata rurakkuna llamkaykunata yuyashpa paypa yachayta paktaytapash: chakisaruypak mawkakpakpash, software yachachikamay wiñariy virtuales yachakuy muyuntinkunapash, multisensorial atikay, TIC yaykuchi hamuypa yachaypi, mushuk katinalla TIC tantanakuywan chawpichikuna yachakuy kimishka TIC tantanakuywan yachayñanpash.
Genres:


text:
APYA-LAYA, CARIBE LLAKTAKUNA AWKIKAYTA, WANKURINKAPA SINCHITA TANTARINKUNA
Kamachiy killkakkuna llika Apya-laya, Caribe llaktakunapi awkikayta, wankurita charinkapa llankankuna, punchanta llaktay pata tiyachun shuk Hatun Willay Llaktayta, makita kushpa llankayta rikuchirka, shinami chunka watapi paktashka hayñikunata ukllankapa kaparinka, charikkuna kay suyupi takaymantapash mitsarinka.
Mama Gabriela Rivadeneira hatun tantari llikata rurana may allimi kan nirka, “ kamachiy killkakkuna maypimi shuklla yuyay tukuna, takarik yuyaykuna wallparinata wallpan, chaypi kari warmi kamachiy killkakkuna Apya-laya, Caribe llaktakunapi wankurita charinkapa llankankuna. Suyupi ñukanchik llaktaykunawan tantarina mutsurikmi kan, kunan tantari llikata wallpakunchik, kimirichikmi kanka, llaktayta tiyachinka”.
Apya-laya, Caribe llaktakunamanta 17 Mamallaktakuna chayamushka, kari warmi 30 kamachiy killkakkuna tantarishpa, hatun llikaman kimirin, paykunawan 25 rimaykunata churarka, kaykunami kan:
* Apya-laya, Caribe llaktakunapi kishpikay tiyachun, awkikay, wankuri tiyachun ukllana, tawkasami kawsayta mirachina.
* Hatun kamachikkuna, paykunapak llaktakuna mushukyachun llankashkamanta riksina, llaktayukkunapak hayñita kamachun kutin hapishkamanta, paktashkamanta riksina.
* Llakta ushaywan ñakarishpa paktashka hayñikunamanta kamachikkuna, kamachiy killkakkuna, llaktakuna mana tikrachun, mana uchillayachun mañana, yanapana.
* Kay CELAC rimashkata kutintak allimi nina, paymi ñukanchik suyupi kasiklla tiyachun riman, ñukanchikpakmi llakta ukupak llaktaypi istakuna satirichun mana sakina.
* Shukpaklla tantarikuna, Mamallaktapak tantarikuna llakita charishkamanta kishpiyrichun suyu ukupi llakita chawpukkuna tiyachun wallpachun yuyachina.
* Ñunachik atinakuna ukuta hapishpa, alli llakta ushay pushakuk kamachikkunata urmachichun mana sakina, charikkuna istakatukkunata yanapashpami shina ruray kallarin. Shinallatak República Federativa del Brasil, Dilma Rousseff puchakta urmachina kallarishkamanta tsiknina, charikkunami Brasil llaktapi, América Latina llaktapi llakta ushayta takakun.
* Runa Pushak Milagro Sala, warmi kamachiy killkakta, kay Parlasur ñawapakpi kishpiychichun, paykunapak hayñita tiktachichun mañana.
Kay Red tantaripak kallari willayka Danilo Medina pushakman urman, payka República Dominicana llaktamanta kan, Pro Tempore de la Comunidad de Estados Latinoamericanos y Caribeños-CELAC tantarita ashalla pachata pushanka.
Kay Quito llakta tantaripi kak punchakuna, imashina kay Red tantari purinata rikurkakuna, llaktakuna wiñarina llankayta rurakuk hatun kamachikkuna ama urmachun shuk ñanta mashkanata rimarkakuna, alli llaktaykuna katikuy manchachishkata rikunka.
Kay Comité Técnico de la Red pushakkuna, kariwarmi kamachiy killkakkuna rimashkata paktachinkapa imatalla llankana punchakunata rikunka, kay tantariman yaykurishkakunaman mutsurikpika riksichinka.
JC-kichwa


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 169 (Halloween – without me 1)
169. Halloween – mana noqawan 1
Kusikuni ujtawampis tinkurikusqanchejmanta, karu suyukunapeqa kay llajtanchejmanta ujinata kawsay kaj kasqa á. Yachasqa kasqanman jina sapa ujchakuyninchejpi waj karu suyukunapi wawakuna imayna kawsakusqankumanta yacharinchej, kunampis kikillantataj yachasunchej iskay wawakunaj kawsasqankumanta ya. Evawan Marcowan llajtapi kawsakusqanku, chanta uj p’unchay chay qhatu chay chaynejpi purispa uj ranqhana wasi ventana vidrioman k’askaykuspa chay ukhupi imakunachus kashajta qhawasqanku. Wañusqa t’ojlu umas jina mascaraj vendenapaj chay ukhupi warkhurayashasqa tukuy yalapuni.
Eva: "Q’ayapaj ruwanay tiyan composiciónta Halloweenmanta escuelaypaj. Ejj, ¿rikunkichu jaqay calaverata?"
Marco: "Arí, mana cheqachoqa ruwasqallaqa."
Evaqa chay chhika millay imakunata rikuspa kharkatirisqa.
Marco: "¿Rinkichu chay terror manchharinapaj jina fiestamanqa?"
Eva: "Risajpunichá, kunan wasiyman rinallayña tiyan."
Wasin wasamanta panaderoqa galletitas "diabólicamente buenas" nisqata vendishasqa. Halloweenqa cajasman junt’achin.
(Timbre)
Mamá: "Ñak’ayta chamunki."
Eva: "Yarqhashawan (Ruido de cubiertos y platos) ¿maytaj… chay t’ojlus ventana patapi kasharqa chayrí?"
Papá: "Aaa... q’opa latamancha manchikuywan junt’achishanku á."
Eva: "¿Q’opa lataman?"
Mamá: "¿Allin kanqa kay qhelqasqata sumajta yachanaykipaj ñawirinayki waway?"
(ruido de papel de diario)
Evaqa casi chakachikusqa mikhunawampis chay ñawirisqan ima niytachus fiesta Halloween munasta yachaspaqa:
31de octubre, brujaspa chanta satánica raymi ima kasqa.
Historia nisqanman jina 2000 kuraj watakuna ñawpajmanta, céltico nisqa llajtitaj costumbren kasqa; chaypeqa kawsasqanku mana Diospi creespa, askha dioskunapi creespa.
31 tuta octubre killapi sutichasqanku Samhainta, imaraykuchus creesqanku wañuymanta dios Samhainqa, wañusqasta apaj jamusqanta.
Eva: "Aayy, Halloweenqa fiesta satánica kasqa."
Halloweenqa ingles parlaymanta juch’uyachisqa "tukuy santukunaj ch’isin (tutan)". Jaqay tiempopi brujosqa nabosta jusk’uraspa uj velata churaykuspa wasi punkusman churaytawan qhaparej kanku: "¡Regalochu chayri maldiciónchu!" Pichus mana imatapis sacrificaj Samhainman chayqa, uj maldiciónta jap’ej."
Papá: "Ujina p’achasta churakuspa wasimanta wasi misk’ita mañakuspa puriyqa, chay millay costumbremanta kunankama kashan. Bibliapi nin: jark’akuychej millay kajmanta. Halloweenqa chay jina millay costumbre tuta."
Mamá: "Mamay noqa yachajchu kani. Kunan yachaspaqa: Halloweenta, nipuni."
Papá: "¿Tatáy uyarirqankichu chay sacrificiosmanta?"
Evaqa t’uku qhepasqa chay ñawirisqanpi, runakunata satanasman sacrificasqankuta tarispaqa. Chay jinarí. Diabloqa llulla runa wañuchitaj, Halloweentaj chay ruwanan tuta.
Papá: "Diostata nin, ama ruwanallanchejtapuni chay millay raymikunata mana Diosta rejsijkunaj ruwanankutaqa. Chayrayku nini: Halloweenqa nipuni ima ruwanampis noqawanqa."
¿Qanrí? Señor Jesúspi creenki chay, Paymin qosunqa cheqan kusikuyta, kusirikunaykipajpis. Mana necesitankichu cahy jina millay raymikunata kusirikunaykipajqa.
Eva: "Ni jayk’aj kunanmanta risajchuy chay millay fiestamanqa, mana noqaqa. Marcospaj willay: ¡Halloweenwanqa, ni íma ruwanay kanchu noqaqa!"
¡Yuyani qanwampi manallataj!
Sichus astawan Halloweenmanta yachayta munanki chayqa, ¡qhelqarimuway!
Personajes: Relator, Eva, Marcos, mamá, papá
© Copyright: CEF Germany


text:
Chichen Itza
Chichen Itza nisqaqa Mishiku mamallaqtapi huk mawk'a Maya llaqtam. 1988 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chichen Itzataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chichen Itza.


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUYTA PUSHAK ECUADOR LLAKTAMANTA TAKIKKUNATA CHASKIRKA
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, mama Gabriela Rivadeneira, chay Sociedad de Autores tantarimanta, Compositores Ecuatorianos (SAYCE) takikkunata chaskirka, paykunami kay Código del Conocimiento o Código “Ingenios” kamachiy hawa mushuk yuyaykunata churarka, kay kamachiy Kamachiy killkakkunapak makipimi kan.
Tayta Juan Velasco, takikkunapak yuyayta llakirishpa rimarka, paykunapak yuyay llankayta wakaychishpa kamachiywan kamana uchilla kamachiy tiyachun nirka, chaypi amawta yachaykuna chikan chikan katishpa rikurichun nirka, shina “amawta yachaykuna mana shuk manyallamanta rikurichun nirka”.
Katik Velasco taytapak yuyaytaka takinata yachakkunami yanaparka, paypuramanta Martín Galarza (AUDI) takik, Francisco Terán takik, Pamela Cortez takik, payka Sayce pushakmanta, David Checa karka. Takikkunapak yuyayka Mamallakta yuyay llankayta ukllachunmi kan, shina ashtawan takikunata wiñachichun.
Mamallakta Pushak, Mamallaktapi chanikunata tankankapa, tukuy yuyaykunata chaskinkapa Mamallakta Tantanakuy punkuta paskashkata charin nirka. Chaymanta takikkuna ashalla punchapi paykunapak munayta, Yachayta Minkashka ukuman chayachichun nirka, shinami Código del Conocimiento “Ingenios”, Ley de Cultura ukupi kanka. Sapan kamachiykuna yuyay llankayta kamachun nirka.
Kay Cultura kamachiy ukupi, mama Gabriela Rivadeneira, Seguridad Social ukuman yaykuchinkapa mushuk ñankunata mashkakunchik nishpa rimarka.
Tukuchinkapa, takikkuna Mamallakta Tantanakuy Pushakta yupaycharka, kapchita kawsaytarpuyta, Ecuador llakta rikurichun yanapak kamachiykuna tiyarichun kimirishun nirka.
JS/jc-kichwa


text:
Anqu distritu (Ayakuchu)
Anqu distritu (kastilla simipi: Distrito de Anco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Ayakuchu suyupi, Lamar pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Chiquintirca llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna: Pichiwillka qucha
- Mayukuna: Alpharpampa mayu - Apurimaq mayu - Chunchuypampa mayu (icha Chunchupampa mayu ?) - Pampas mayu - Turupampa mayu - Warkamayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Llakikunaka mana paykunallaka shamunllu ninmi. Pandemia hawapi, yaku huntashpapash llakichimushka. Yakukuna uriakushpa rishkami. [Versión Español] Radionovelakunapi: Jaboneropak Ayllullaktapi.
>
LIBRETO
LOCUTOR Pusak capítulo
LOCUTORA Tanda tandapa ullu ullupa
CONTROL MÚSICA CARACERÍSTICA
EFECTO AMBIENTE BARRIO
EUSEBIO Llakikunaka mana paykunallaka shamunllu ninmi. Pandemia hawapi, yaku huntashpapash llakichimushka. Yakukuna uriakushpa rishkami. Shinapash Yarjayka tiyanrami. Warmi mamakuna wipalakunata churashpa mukunakunawan yanaparika allimi kashka, municipio bonokunata kushkakunapash allipachami kashka. Shinapash, ashtaka mutsurishka tiyan, chaytaka mana ucha paktachita usharinllu.
VECINA 1 ¡Doña Gumersinda, ñuka tomatekuna rikupay!
VECINA 2 ¡Zanahoriakunapash! ¡Kuyayllakumi!
GUMERSINDA Rikunimi. Ñukanchikwasipi tarpushkakunaka ashtakata fukushka. ¡puchuytapash puchunmi!
VECINA 1 Tomateta karaway rantika zanahoriata karasha
GUMERSINDA Ñuka hatun mamaka chaytallata shinan kariyan. Shuk wasipi cebollakunata charikpika, rantika papakunata kuyta ushanchik. Shinami tukuylla tukuyta charita ushanchi.
VECINA 2 Ñuka llaktapi shina kawsarin, chaymi makipurarina kan
GUMERSINDA Ranti rantimi kan. Mikunakunata rantimanta kararina. Ñawpaka ayllullaktakunapi mana kullkita charinchu kariyan. Nima noneda nima papel nishkakuna. Chaymantami mikunakunata rantimanta karini kariyan. Shinashpa pipash mana yarjayka sakirinchu kariyan.
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
EUSEBIO Ñuka kumari Martaka kunakaman llakillami. Apolonio, paypa kusaka, ñami waichaytukushka. Shinapash, paypa ushikuka, violaytukushka wiksayu chay runamanta, chaymanta puñuytapash mana ushanchu.
MARTA ¿Imata shinasha, mashi, imata shinasha? Maykunatami yuyakuni
AMIGA Marta, tukuylla warmikuna kaypikashpa, maypi kashpapash ruraktallata paktachi. Matildaguka wawaramari. Chunka ishkay watalla charin. ¿Ima nishpata shuk violadorpa, paypa taytapallata wawata charichun sakikrinki?
MARTA Mana munanichu, mana munanichu…
AMIGA Allimi kanka, chay chichukayta ñana katichishpa
MARTA Shinapash…¿Imata niwankiyari, mashi? ¿Llukchi niwanki? Chayka juchamari kan
AMIGA ¿Jucha? ¿pita ninyari?
MARTA Tayta Dios – Apunchik – Pachakamak
AMIGA ¿Maypita nirka, ima pachata nirka? Chaytaka Curakuna, pastorkuna nin. Paykuna mana chichu tukuymanta yari… Mayjan mana aparikpika mana imapash llashakyanchu. ¿Nachu chay takita uyashkanki “Papa warmi kakpika abortoka ña leymi kanman”?
MARTA Na yachanichu mashi, na yachanichu, pantarishkami kani… Ñuka matildita ushika yachaytapash na yachanchu paypa wiksapi ima pasakukta. Lanzakun, mana alli kanllu… Antsikarin Chay wakli Apolonio… mana ashtaka watakunapi kimirinkachu.
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
EUSEBIO Alcaldesa mashika paktachirkami. Ministerio de Educación ukuman rirka, chaypika tarirkami sexualidad nishkamanda yachachinkapa shuk autorización fangata. Kunanka wawakuna, kuitsa wamprakuna tukuymi yachakukrin.
MAESTRA Rikushun, ¿Ima shuti nishkata Karikunaka charin? (se rien nerviosos) …. Rikushun, kan, Teresita…
NIÑA (nerviosa) Pichulami kan…
MAESTRA Nima pichula
NIÑO. ¡Urpi! ¡pishkugu!
MAESTRA Ni urpi ni pishku. Ullumi kan. Karikuna charin ulluta y warmikuna charin…
NIÑA ¡Chepita, yachachik!
MAESTRA Nima chepita ni chuchita. Raka shutinmi kan. Ullu karikuna raka warmikuna. Mana pinkaywan Ullu, raka ninallami kan. Tukuy ñukanchi cuerpomanta partekunaka allikumi kan y respetana kan.
NIÑA Yachachik, chay shimikunata wasipi nikpika… ñuka yaya mamaka rinrimanta aysawanka.
MAESTRA Kanpa yaya mama, shuk ruku taytakunapash ñawpa yuyaywan yachachishka kan, chaymanta shina rimankuna… chay yuyaykunawanllata kawsan.
NIÑO Profe, chay partekunaka…. Mapakuna kan.
MAESTRA ¿Ima partekuna?
NIÑO Chaykuna, Kikin nikunki…
MAESTRA Kan ni, rikushun, ama manllashpa… Ni “ullu, raka”…
NIÑO Ullu… raka…
MAESTRA Ñukanchipa cuerpomanta mayhan partepash mana mapachu kan. ñukanchipa cuerpowan shinaykunami mapa kan. Mapami kan ñukanchita maymanta takarikpi. Ñuka mukitishpa makashpa kanpa cuerpota waklichikuni. bullying nishkata shinakpi, tukuy pachapi molestakushpapash, kampa yuyaykunata waklichinimi. Shinallatakmi kan, shuk mana riksi runa kankunapa ulluta, rakata takarikpi… paymi mapa runa kan kanpa yuyayta, cuerpota waklichinkapa munakushkamanta. Kankunaka chayta mana sakina kankichichu.
EUSEBIO Yachana wasipi, Tukuylla wawakunami kushikushkakuna.
Biologíamanta yachachikka, sexualidadmantapash yachachinmi. Ñuka, pakalla uyankapa rirkani…
NIÑO Profe, Ña yachanchi ima shutikuna kan ñukanchi partekuna…kunanka… ¿Imapata chayka kan? Willaway
MAESTRA Kallarinkapaka, Yaku ishpankapakmi kan, Chaytaka allitapacha yachankichi. Kankunaka ñami jatun wawakuna kankichi.
NIÑA (picara) ¿Imapata ashtawan kanka?
MAESTRA Warmikuna, runakuna ninanta kuyarinkapakmi kan. Shuk kari shuk warmiwan pakta tukun, ukllarin, kuyarin… Chay ukllaypi karipa ullu yaykun warmipa rakaman. Kuyaywan, munaywan shinakpika sumakllami kan.
NIÑA ¿Chayka nachu wakli, yachachik?
MAESTRA. ¿Imashpata wakli kanka? Kuyaymanta shinarimi. Mana alli kan, millaywan mana munakpita rurashpa. Chaymi violación kan. Shuk mapa kari sinchilla hapishpa kari wawata warmi wawata sexota charinkapa. Chayka Jatun juchapacha kan, kankunaka chayta mana sakinachu kankichi, alikuta uyaychi, Pipash ama kankunapak cuerpota takarichun ¿Hamuktankichichu?
TODOS ¡Ari, yachachik!
EUSEBIO Yachahunalla shimiwan yachachin. Nimata mana manllashpa, nimata mana pakashpa. Yachachikka kashnami nin; tanda tandapa, ullu ullupa. Yachakuk wawakunaka kushillami kan kay yachaykunawan, mana wasipika kaykunamantaka rimashkakunachu. Shinapash alli ñakcharishka warmika mana yapa kushillachu…
FANATICA Tayta cura, Kayka ninan emergenciami kan. Pandemiatapash yali, tayta Dios ninanta tamiyata kachamushkatapash yallimi.
CURA ¿Imata kan, ñuka ushi?
FANATICA. Yachana wasipi, mayman ñukanchi wawakuna rin… kampa wawakunaka mana, kanka mana wawataka charinki yanichu … (cura carraspea)… yachana wasipi yachachinakun ideología de género nishkata.
CURA ¿Ideología de género?
FANATICA Warmi wawakunata nin, munashpaka, karikuna tukuyta ushankichimi… kari wawakunata warmikuna tukuyta ushankichimi ninmi…
CURA ¿Chaytachu yachachinakun?
FANATICA Na chayllaka, taita cura. (bajo voz) Yachachikka wawakunataka lluchullami shayachikun, tukuykuna paypa cuerpota rikuchun… Takarichunpash yachachikun… chayka… chayka.. kikin ña yachanki.
CURA ¡Chayka yapatami rurakun! ¡Kunallata yachay wasita pushakpakman jaku! ¡Jaku nara chay mapa ruraykunata shinakpillata!
EUSEBIO Dios wiñachin, supay tantanakuchin.
Catolicokuna, evangelicokunawan mana mashiyarishkakunachu kashka, shinapash kunanka, paykunaka, shuklla enemigo nishkata charin:
FANATICA ¡Ideología de género!
EUSEBIO Shinaka kay alli ñakcharishka warmika curapamanllu rishka imanishpaka paypaypak iglesiamanta pastorka, Manuela paypa ushita salvashkamantaka, shikanyashpa sakirikpi. Rikuychi, warmipash, curapash, kalpa kalpalla yachana wasiman rinakun.
FANATICA ¡Mana sakishunchu! ¡Ñukanchi wawakunawanka ama satirichichu!
DIRECTORA Shuyay… mashi… karulla churari… Ama yapata kimirimuychu, mana tushunakunchikchu.
CURA Chay juchakunaka mana kay cristiana yachana wasipika kayta ushanllu.
DIRECTORA Taita cura, Na yachani ima juchakunamanta rimanki. Ñuka rikushkani kilkashkakunata, yachachiktapash uyashkani, nimapash na allitaka mana rikushkanichu. Kutin, yachana wasi cristiana kashkamantaka… kayka yachana wasika tukuypakmi kan, Estadopa. Estadoka laico nishkami kan. Mana cristiano, budista, musulman kanchu. Shuk Estado laicomi kan.
CURA Ateo ninkapa munanki.
DIRECTORA Mana, taita cura. Ama misitaka pichka chakiwan rikuychu payka chushkutalla charin. Laico nijuyka, tukuy yuyaykuna, tukuy crikkuna tiyanalla, mana mayjanpash yalishkachun sakirin.
FANATICA Sexualidadmanta yachachikka ayllukunapa responsabilidadmi kana.
DIRECTORA Mana shinachu, mashi, Ayllukunapash, yachana wasipipash yachachinami kanchik. Yachachina wasipi educacion sexualta charishpa, mana chichu wawa warmikunata charinchimanchu, violacionkuna, shinallatak mana warmikunata yapa maykakuna tiyanmanllu. Kayka tukuykunapa llaki shinami kan. Estadoka yanapanami kan kay sexualidadmanta yachachikunapika.
FANATICA Ñukaka Fiscaliapi shuk juchachita churakrinimi
DIRECTORA Imatapash shinakrilla. Shinapash kikinka yachankimi, ayllukunapika nimata, kashna rimaykunamantaka, mana yachachinllu kari wawakunaman, warmi wawakumanpash. Shina, wawakuna wiñakpika, mayhanpash llulla, alli shimikukunawanpash umachinllakunallami. Internetpipash umachishpa apankapa munanllami… na kakpika shuk taytacura shamun shinashpa…
CURA Respetarishun mashi
DIRECTORA Ama makanakuylla kawsashpapash allí kawsanamanta rimay, taita cura. Kay Jaboneropak Ayllullaktapika tukuyllami riksirinchi.
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
MARTA (Desesperada) Shulluna… shinapash, ¿Imasha, maypi, mashnata kan chayka? Ñuka wawaka mana chichu katita ushanchu… Ninan llakiapashkami kan… Shinapash ¿Imata rurasha? Shuk doctorta tapukrini, Matildakuta sarampionta jampishkata maskakrini… ¡yanapaway, virgen mama, kanmi warmi kanki, kanllami yachanki! ¡yanapaway, virgen Maria!
CONTROL MÚSICA DE CIERRE
LOCUTORA Radialistas Apasionadas y Apasionadoskunapak llankaykuna.


text:
Bibliamanta yachachinaykupaq willaykamuwayku
¿Yachayta munawaqchu bibliamanta utaq Jehova Diospa testigonkunamanta? Chayna kaptinqa willaykamuwayku, hinaptinmi yachasqayki lawpi mayqan iñiqmasiykupas yachachiqniki hamusunki, chaypaq ichaqa kay qatiqninpi sutikita, maypi yachasqaykita qillqaykuspa apaykachimuwayku.
Kaypi qillqasqaykiqa kanqa qanman bibliamanta yachachinaykupaqmi. Chay kaqtam rimachkan “Política global de tratamiento de datos personales” nisqanpi.
Qayamusqaykikum utaq watukamusqaykikum
Kaypi qillqasqaykita apachimuwaptikikuqa Jehova Diospa testigonkunam mayqinniykupas watukamusqaykiku huk semanamanta utaq iskay semanamanta.
Bibliamanta yachay
Bibliapi imakunamanta yachachisqanta yachay, mañakuwaqtaqmi Jehova Diospa testigokuna yachachisunaykipaq. Chayqa manam qullqipaqchu.
Munasqayki horapim yachawaq
Akllakuwaqmi imay punchawpi, imay horapi hinaspa wasikiman hamuspanku utaq videontakama yachachisunaykipaq.


text:
Jorge Rafael Videla
Jorge Rafael Videla Redondo sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1925 watapi paqarisqa Mercedes llaqtapi - † 17 ñiqin aymuray killapi 2013 watapi wañusqa Marcos Paz llaqtapi), Arhintina mama llaqtap awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1976 watamanta 1981 watakamaqa kuti Arhintinap umalliqninmi.
Tayta: Rafael Eugenio Videla Bengolea (1886-1952); Mama: María Olga Redondo Ojea (1897-1987).
Warmikuna: Alicia Raquel Hartridge.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jorge Rafael Videla.


text:
Hatunkaray waqrasapa suntu
Hatunkaray waqrasapa suntu (Dynastes hercules) nisqaqa huk ancha hatun suntum, Tiksimuyuntinpi lliw suntukunamanta aswan hatunmi. Urqu suntuqa umanpi qhasqunpipas waqrayuqmi, chinataq manam waqrayuqchu. Kay suntuqa chunka qanchisniyuq sintimitru sunikamam wiñan. Chawpi Awya Yala, Urin Awya Yalapim kawsan.
Kurumama puqusqa rurukunatam, yura hillikunatam mikhun. Qirisankunataq ismukuq q'irupim kawsan.
Runakuna qirisankunatam mikhun.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hatunkaray waqrasapa suntu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatunkaray waqrasapa suntu


text:
Chandrika Kumaratunga
Chandrika Bandaranaike Kumaratunga sutiyuq warmiqa (Sinhala simi: චන්ද්රිකා බන්ඩාරනායක කුමාරතුංග, Tamil simi: சந்திரிகா பண்டாரநாயக்க குமாரதுங்க) (* 29 ñiqin inti raymi killapi 1945 watapi paqarisqa Kulumbu llaqtapi - llaqtapi). Sri Lanka mama llaqtap Umalliqpi pulitiku.
1994 watamanta 2005 watakama ñawpaq kuti Sri Lankapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Solomon W.R.D Bandaranaike; Mama: Sirimavo Bandaranaike.
Ñawpaq runa: Vijaya Kumaratunga
Wawakuna: ( 2 ) Yasodhara wan Vimukthi
Yachay wasi:
Alma mater: Paris Yachay suntur
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chandrika Kumaratunga.
- Biografía en español por Fundación CIDOB


text:
GUSTAVO JALKH: KAY COIP KAMACHIY TIKSICHINATA YANAPARKA
Mamallakta Tantanakuy, paypak llankayta rikuna ukupi kamachikkunawan tantarin, Mamallaktapak hatun awllikkuna rimashkata uyarka, hatun kamachikkuna 2014 watapi llankashkata kamachiy killkakkunaman rikuchirka.
Gustavo Jalkh, Consejo de Judicatura tantarita pushak, (COIP) kamachiywan llankashpa paktachimi kamaywasipak sapi kachun wiñachirka, ashtawanka kamachiy katikuypi karka, mushuk sumakruraykunawan paktakayman yaykuri, punchanta yachay, markaunapi sumak wasikunata ruray, yachak kamachikkunata yaykuchi, killkakamak, paktakay wasipi killkak, huchakunata rikuk.
Awllik, kamachiy katikuyta rimashpa, COIP kamachiy llankayman yaykurishpami paktakaypak tiksi karka, kishpiychikkuna, hucha rikukkuna, Mamallakta Chapak, yachachun mañarka, yachak runakuna, paktakay mitachikuna, runakuna kutintak alliyachun, tukuytalla chapak, kamachiy yachakkuna, chaymanta, 10.154 runakunata yachachirka.
Kay 29.719 willana punkukuna paskarirka 45.739 zirmakuna tiyarirka. Kay 3´358.000 killkashka pankakunawan willarka, 2´136.000 zirmakuna, pachata hapichirka, willankapa pachakunata kurka, kayashka pankakuna mana chinkarirka.
Llankaykunata utka purichinkapa, tukuy Mamallaktapi 276 ukukunata wiñachishka kan; 23.631 ñawinchikuna rurashka kan. Kamachiy tatkikunata utkarka, rimashpalla wanaykunata sakirka, katikuykuna mana ñitirirka, mushuk sumaruraykunata tankarka, nishpa yapa rimarka.
Gustavo Jalkh kamachik Mamallakta Tantanakuyta yupaycharka, kay Código Orgánico de Procesos kamachiypi kallari churashkamanta yupaycharka, kay kamuka ishkayniki atinakuypak taririn, chusku ñanta katishpa 80 katikuypak rantimi kan. Ñawinchipi tiksirishpa katikuy llankay tiyan, tukuy wanaykunapi llakikunata tantachina, hawalla, utka, alli, kamashka katikuymanmi yallichin.
Paktakayman yaykurinkapa, 24 markapi, 60 llakita chawpina ukukuna wiñarirka, 50 kitikunapi, 80 llaki chawpikkuna tiyarirka; 35.549 wanachikunata allichishka kan, kasiyachik 20 kishpiychikkunata shutichishka kan.
Kishpiychikkunata, rikukkunata, killkakamakta, paktakay killkakta, mishanakuyta rurashpa shutichishka kan. Kay Escuela de la Función Judicial kamaywasi, 675 kallarikkunata yachachinkapa maymutsuriktami llankarka; 20.835 punchanta yachayta katik, 5.123 yachayniyuyta hapinkapa sumakrurayta paktachirka.
Mushuk sumakruraykunaka tukuy mushuk, llankay llikata, hucha rikuyta, yachana web punku charinata, zirma punkuta tiyachinata yanaparka,
Tukuchinkapa, Consejo de la Judicatura hatun Tantaripi 573 llakikuna allichishkata willarka, antawa kamachiyta pakishpa llakita charishkamanta ñawipurashpa allichinata; paktakayta mashkankapa tantarikunata rurashkamanta, kamachiyta pakishpa warmita, wasi ayllu ukupi llaki tiyakpi rikuk kamachikta chanina.
JLVN/pv/jc-kichwa


text:
4
Taytanchicćhu imaypis cushiculcay
1 Chayurá chaynüllari Jesusninchicman masïsu chalapaculcay. Canan cuyaśhá chalapacü-masïcuna, quiquí ñawïwan licaycälinacpïmi wañupacuyá. Amcunamari cushichïní capäcunqui juc primiu-yupaylä canpis.
2 Chaymari Evodiawan Sintiquipis Jesusninchicpa chulincunanu tuquillap awninacaycälillächun. 3 Am chalapacuna lulawshï-masïtañatacmi bälicuc cay paninchiccuna camachinacaycälinanpä yanapaycunayquipä. Paycunam allin willacuyćhu wañuy-wañuy lulaycawshipämäla Clementewan chaynütac juc lulawshï-masïcunäwanpis cusca. Paycunap śhutincuna cawsaypa cä librućhu juccunäwan capäcunanpäñam ćhulaycuśha cayan.
4 Ñatac Jesusninchicćhu'a imaypis cushiculcay. Yapalämi niycälicpis: ¡Sumä cushiculcay! 5 Jesusninchic cayllaćhüña cayaptin'a allin śhun'u capäcuśhayquitapis llapa nunaćhüpis camalaycälichinquimanmi. 6 Ñatac imapïpis ama llaquicuyalcaychu. Aśhwanpa Diosninchicpa maquinman lluy ćhulaycul mañaculcay; mañaculpis sulpäta ucuy. 7 Chaymi Diosninchic jawca cawsayta uycälishunqui nunaca tantiay mana atipänancunawanlä canpis. Caynu jawcacta śhun'uyquitapis, pinsayniquitapis Jesusninchicćhümi tacyaycachishunqui.
Lluy allincunällaman umayquita śhun'uyquita ćhulaycäliy
8 Cananñatacmi, chalapacü-masïcuna, śhun'uyquita umayquita ćhulaycapäcunqui: lluy rasuncunällaman, rispitana cäcunällaman, imapis allincunällaman, mayanpis imaniycamänallanchicpis mana cäcunäman, allin cuyaywan licaycachimänanchiccunällaman, imapis allinpa licaycunällaman, lluy imapis alawaycunawan allin lulaycunällamanpis. 9 Chaynütac willaycälishätapis, yaćhaycälichishätapis, lulaśhäta licapämäśhayquitapis jinalla lulaycäliy. Chayćha jawca cawsay umäninchic Dios amcunawan caycun'a.
Apachicuśhanpïmi anradisicun
10 Ñatac canan Jesusninchicćhu cushicümi unaypïña ya'api llaquiculcäśhayquita yapa camalaycachipäcuśhayquipi. Rasunpa manam un'apamälanquichu; munayalpis imanuypa yanapaycälimänayquipäpis cäsu mana caśhanta tantialämi. 11-12 Caynu niycälic manam pishipacüśha cayalchu. Rasunpa imaćhüpis bïda pasayta yaćhaśhañam cá, masqui cäniyu cayćhüpis, ütac waccha cayćhüpis, imap janallanćhu sumä cawsaytapis, mana imayu cawsaytapis. Yaćhätacmi masqui micuypa jananćhu cayalpis ütac mana micuyniyu wañuyalpis sumä cushisha cawsayta. 13 Aw-ari, imaćhüpis, imactapis Jesusninchic callpanchaycamaptinmi atipá.
14 Chaynu captinpis sasachacuynïćhu yanapaycälimäśhayquiwan allintam lulaycälilanqui. 15 Yaćhapäcuśhayquinüpis Macedoniapi wamäta yalul allin willacuyta willacunäpä, lluy malcaćhu chalapacücunapïtapis amcunallam illaywan yanapaycapämälanqui. 16 Aw-ari Tesalonica malcaćhu cayaptïpis amcunam ishcay quimsa cuti pishipacuynïpä apachipämulanqui. 17 Cayta niycälic manam amcunapi illayta mañapacuynïwanchu. Aśhwanpa munayní chay cuyacuyniquicunapïta altuman julaycälisha mas capäcunayquipämi. 18 Ñatac pinsaśhäpïtapis sumä mas mastalämi ćhasquiycullá. Chaymi Epafroditowan lluy apachimumäśhayquiwan'a ima pishimäśhancunäpis sumä altuy-altuyña cayan. Sumä tuqui aśhnä insinsiu Diosman ćhäcänümi paypa śhun'unpä. 19 Cay licaycamä quiquin Diosnïmi amcunap ima pishipaculcäśhayquitapis chulin Jesusćhu sumä cänincunawanlä lluy uycälishunqui. 20 Chayurá Tayta Diosninchic-ari imaycamapis altuman juluycuśha cachun. Chaynu cachun.
Camacalpunanpä limaycälin
21 Canan limaycäliy Jesusninchicpäña lluy cäcunäta. Chaynütac ya'awan cä chalapacü-masinchiccunapis limaycälimuśhunquim, 22 jinaman llapallan chalapacü-masinchiccunapis, mastá Romap puydï mandä Cesarpa wasinćhu cäcunämi. 23 Quiquin Jesusninchicpa llaquipaynin amcunawan caycuchun. Chaynu cachun. Jamallá.


text:
2
Uyllurwan tantiäcunam śhapämun
1 Chay timpu Judeap Belen malcanta Herodes gubirnayaptinmi Jesus näsimula. Chaymi chay Jerusalen malcaman śhapämula sïlućhu uyllurcunäta lical tantiä nunacuna, inti yalamunan-lädu calu malcäpi. 2 Ćhaycälimulmi tapula: “¿Mayćhümi cacullan Israel malcap mandänin näsï iñachaca? Juc lusirum camalaycachimun cay-lädućhu näsishanta. Chayta licälälimulmi śhapämulá un'ulacuycul alawapäcunäpä” nil. 3 Chay nïta uyalïlulmi Herodes jucmanyacüśha śhun'unpis timpucuyaptin mana limaliyta nïtac imanayta atipalachu. Jinaptinmi Jerusalenćhu llapan nunacunaca jucmanyacüśha cacuyalcäla. 4 Caynu cayalmi Herodes chay üralla puydï sasirdüticunätawan camachicuyta yaćhachicünincunacta ayalcachil tapula: “Salbacüca ¿mayćhütan näsinan cañä?” nil.
5 Niptinmi: “ ‘Judeap Belen malcanćhümi’ niyan. Chaynümi Diospa unay willacüninpa isquirbishanćhu nin:
6 ‘Am Belen malca, masqui Judäpa malcancunapi mas tacsalla cayaptiquipis,
Israelpa puydï mandacünin ampïtam yalamun'a’ nilmi niyan”✡
nila.
7 Chay niyta uyalilculmi Herodes pacallap ayachimula chay uyllurwan tantiäcunäta imay chay lusiruca licalimuśhantapis tuquicta yaćhalpunanpä. 8 Willaycuptinñatacmi Herodes Belen malcäman caćhala: “Canan ashipämuy chay walaśhchäta mayćhu caśhantapis, willaycälimaptiqui ya'apis alawä linäpä” nil.
9-10
Chaynu nilcuptinmi liculcäla. Chay licapäcuśhan lusirümi lila paycunap ñawpäninta aśhta chay iñachaca caśhancäcama. Chay caśhancäpa altunćhu śhaycüta licälälilmi alli-allicta cushicälälila. 11
Chay wasiman yaycunanpämi chayćhu cayäñä walaśhchaca maman Mariawan. Chayćhümi iñachap puntanman un'ulacaycälil alawapäcula. Jinalculmi babulchancunaćhu apapäcuśhan sumä ćhaniyu üructa, insinsiucta*
mirra†
nishanta upäcula. 12
Chaypïta Dios suyñuyninćhu “Yan'al-lätac Herodesninpa cutiyalcanquiman” niptinmi juc caminupña malcanta cuticulcäla.
Egiptomanmi ayicun
13
Chaynu cuticulcaptinmi Josëta suyñuyninćhu Diospa caćha anjilnin nila: “Herodesmi walaśhchäta wañuchinanpä ashichinan cayan. Chayurá canallan śhalcuculcul mamantinta Egiptoman ayichiy. Chayćhümi willanaccama camunqui” nil. 14
Chaymi chay tuta üra, José śhalcuculcul walaśhchätawan mamantinta puśhaculcul Egipto malcäta liculcäla. 15
Chayćhümi yaćhapäcula Herodes wañunancama. Lluy caycuna caynu lulacacüla Diospa unay willacünin “Egipto malcapïtam chulïta ayacamú”✡
nil nishancänümi.
Walaśhchacunätam Herodes wañuchin
16 Chay uyllurwan tantiäcunaca upanta lulaśhanta Herodes tantiacülulmi alli-allicta rabyala. Chaymi ishcay wataña tantiäcunäman lusiruca licalïmuśha captin, Belenćhüpis muyülïninćhüpis ishcay watapi ulayman walaśhcunäta lluy wañuchinanpä caćhala.
17 Lluy caycunam pasala Diospa unay willacünin Jeremias nishannuy:
18
“Rama malcaćhümi wa'acuyta, awćhuyta uyalí.‡
Chayćhu llapa wawincuna manaña captinmi Raquel mamay-taytayta awćhucuñä” nil.
Jesuspa taytancunam Nazaretman aśhuycun
19 Chay Egipto malcaćhu José yaćhayällaptinlämi Herodes wañucula. Jinaptinmi Josëta suyñuyninćhu Diospa caćha anjilnin nila: 20 “Canan śhalcul, walaśhchäta, mamantawan puśhaculcul Israel malcayquita cutiy. Chay wañuchiyta munäcunaca ñam wañucunña” nil. 21 Chay niycullaptinmi walaśhcäta mamantinta puśhaculcul cuticamula Israel malcanman. 22 Chay Judea malca Herodespa chulin Arquelaop maquinćhu caśhanta yaćhälulmi José manchacula chayman ćhayta. Jinaptinmi suyñuyninćhu willaptin Galileap malcancunaman licula. 23 Chayman ćhälulmi Nazaret malcaman pasacula chayćhu yaćhananpä. Caycuna lulacacüla Diospa unay willacünincuna Jesusta “Nazaret malcayu nuna nipäcun'am” nil nishancänümi.


text:
Shrewsbury
Shrewsbury llaqtaqa Inlatirra mama llaqtapi Shropshire k'itipi huk llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2011 watapi runa yupaykamaqa 71 715 hab runayuqmi kachkan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Shrewsbury.


text:
Griguryu III
Griguryu III, Griguryu III huk kimsa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. III, Italya simipi: Gregorio III) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Sirya mama llaqtpi - † 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
18 ñiqin pawqar waray killapi 731 watapimanta 28 ñiqin ayamarq'a killapi 741 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu III.


text:
Kay pushak Amaru Sanchesta rimachishkakunaka Alli kawsay uyachik antapika ninanda uyarijun. Alcaldesa Magdalenapa umapi shuk bomba shina chayarka. [Versión Español] Radionovelakunapi: Jaboneropak Ayllullaktapi.
>
LIBRETO
LOCUTOR Chunka ishkay capítulo
LOCUTORA MINERIA INFIERNO PASKASHKA
CONTROL MÚSICA CARACTERÍSTICA
EUSEBIO Kay pushak Amaru Sanchesta rimachishkakunaka Alli kawsay uyachik antapika ninanda uyarijun. Alcaldesa Magdalenapa umapi shuk bomba shina chayarka. Paymi hipamanka niwarka, pipash na shinapachaka yuyachishkachu. Amarupak willashkakunawan, periodistakuna rurarka shuk shuk programakunata empresa minera golden hands nishkamantamanta mana alita rimashpa. Uyachi antata uyankichi kunan ratu wayraman llukshihukta…
FREDY (Uyachi antapi) Mineria sustentableta rimankichi… ¡Ima susutentable, ima agüita de vieja! Ni mayhan mineria na sustentable kanchu mineraleskunaka mana papakunashna wiñanlllu. Mineralkunaka tukurinmi. Llukchirin y tukurin. Tukurikpika, empresaka rishpa sirin y utujukunatalla sakin. Utujukuna, mapakunata, cotaminacion, alpata wañuchin.
EUSEBIO Imashina ña yacharin, amenazankapa ña kayamuy kallarin
VOZ (FILTRO) Ijuue…. PITIDO …Kankunaka na yachankichichu piwan satirinahunkichi… ¿Fredymi kanki nachu? ¿Kampa taitaka chay akcha illa Eusebio nishkami, nachu? Shinaka cuidangui, cabrón…. Pitido…. ¡kamba mashikunata chay pirata radiomanta cuidashpa kanki!
CONTROL MÚSICA DRAMATICA
EUSEBIO Alcaldesa Magdalena chayraku kayawarka. Ñukawan rimankapa munan. Tukuy shukuwan rikunkapak rikrini.
ALCALDESA Shinami, Eusebio. Megamineriaka na yapa empleota karanchu. Chaytapash ñami averiguarkani. Kaypika llamkaykuna illaymantami ñukanchita ninanta wañuchihun…Epresakuna wichanajun shuk shuk. Desempleo hipaka yarjay shamun. Yarjaywanka shuwaykuna kallarin.
EFECTO SIRENA POLICÍA
VECINA 1 (FORCEJEA) Jalau, manapinka, ¿Imami kani yashkankita?
POLICIA Ama kalpachun, Japichi…. (BULLA)
EFECTO DISPAROS
ALCALDESA Shuwaykuna ashtawan mirashka. Shinapash bancokunataka mana shuwanllu. Carterakunata shuwan mikunata radinkapa, William willi suwaykuna tian mikunata randinkapa.
EUSEBIO Yarjaymandaka imatapash shinarinllami, imashina shuk yuyak runa nin karian.
ALCALDESA Consejo municipalmantakunaka nimatapash na yuyarinllu. Chaymi kanta kayashkani.
EUSEBIO Amaru Sánchezmi niwarka paypa comunaka ecoturismota rurakrin. Turismo comunitario. Kuyaylla paisajekunata charin, larkakunata charin, alli mikunata charin. Turistakunata chaskita ushan, mascarillawan shamukpipash, excursionkunata shinachinkapak.
ALCALDESA Ari, shinapash, chayllaka na kankachu. Shuk fuente de trabajotapash ministinchi.
EUSEBIO Yarinki, Magdalena, Ñukanchik mama llaktapika 70 por ciento llamkaykunata kukkunaka uchilla y mediano negociokunami kan. Na jatun industriakunaka kanllu, ni jatun coorporacionkuna
ALCALDESA ¿Imata ninkapa munaki chaywanka?
EUSEBIO Kaypika chay PYMES nishkatami ashtawan ñawpaman apana, uchilla tantanakushka ruraykunata
ALCALDESA Alli ejemplota charinchi. Doña Gumersindapak cooperativawan. Chay warmi tantanakuykuna ña feriakunapi jatunajun.
AMARU Y na paykunallaka
CONTROL RÁFAGAS MUSICALES
VOCES ¡Pampamanta mankaman! ¡shamuychi, shamuychi mikuychi, imapash hampi illak tomatekunata!
Shamuychik mashikuna, shamuychi, rantipaychi, rantipaychi
¡Allipacha zapatoskuna alli wakra carawan!
¡Televisores, refrigeradores, ventiladores y tukuytami aliyachishun!
¡Mora, mortiño vinota! ¡Mandarina jaya yakuta! ¡Yana, killu, puka cervezata!
EUSEBIO Jatun empresakunaka paykunallata yanaparin. Uchilla chaupilla empresakunatami gobiernoka yanapana kan bajo interes prestamokunawan, acceso tecnologia, asesoria, capacitación kunawan… Paykunami mama llaktataka sinchiyachin llamkayta kun. Paykunami ashtawan sinchi waktarishka kashka kay pandemiapi.
ALCALDESA Alcaldiapi charinchi asha kulkita mañachinkapak shinapash na yapa solicitudkuna tiyanchu.
AMARU Gindika yachaytapash na yachankachu. Kunanmi ninan ministirishkaka kullkimi kan shuk uchilla hatunawan kallaringapaka.
ALCALDESA Kayallata, sumak kawsay uyachi antapi willachisha
CONTROL MÚSICA DE TRANSICIÓN
EUSEBIO Desempleoka mana shuwaytallaka mirachinllu, machaykunapash mirachin. Willani, kaynani punlla, wasiman rijushpa, chawpi punlla, mercado esquinata yalirkani…
VECINO 1 (DE 2 A 3) ¡Don Eusebio, shamuy shukuta ufiay!
EUSEBIO. ¿Imatallata kankichi mashikuna? Aliurata kallarishkankichi, ¿nachu?
VECINO 1 (BORRACHO) Jala don Eusebio, ¿Tragoka chay juruta wanchin ninka, Chay covid nishkata? Makipi, chakipi churankapa randika….!Yawarman directo richunyari! ¡Salud mashikuna! (risas)
CONTROL MÚSICA IRÓNICA
EUSEBIO Chay comuna jawa mayupimi ashtawan sinchi tukushka. Chayman empresa mineramanta gerente chayashka. Wilson Gualachi hariyarishka runa, shuk ministerio de energiapi ukupi llamkakwanpashmi chayashka.
WILSON Imashina ña yachankichi, ministerioka kay allpakunata kushka ñukanchi Golden Hands companiaman metalkunata explotankapa shinaka…
CAMPESINA Shinaka kay allpakunaka ñukanchikpami, ñukanchi taitakunapa, ñukanchik ñawpa rurukunapak. Ministerioka na ajenopaktaka karayta ushanchu.
FUNCIONARIO Mana allpata kichunajunchichu, mama, shuk empresaman kunajunchi llamkayta kuchun, kankunapa alli kachun.
AMARU Kay sarukunkiy allpaka ñukanchipakmi kan, Papelkunatapash charinchimi.
FUNCIONARIO Shinapash allpa ukupi tiyashkakuna Estadopami. Allpa ukupi riquezakunaka Estadopakmi.
AMARU ¿Pitayari estadoka? Siempre nin kashkaka estadoka ñukanchimi kanchi nishpa. Kankunaka, gobiernomantakuna, administradorkunallami, chaipika ñukanchimi paganchi.
FUNCIONARIO Alli adoctrinadota rikuni pushakkunamata … comunitarios
WILSON ¿Imata ninkapa munanki chaywanga?
CAMPESINA Minata churankapaka ñukanchita tapuna kan, chaytami mashika ninkapak munan.
FUNCIONARIO ¿ama niway? ¿Ima nishkamanta?
AMARU Kay convenio 169 organización internacional del trabajo, Naciones Unidas santowan. ¿Kankunaka nachu chay conveniotaka riksinkichi?
FUNCIONARIO Riksinchitamari, shinapash…
AMARU Na yarikpika, convenio 169 OIT ninmi pueblos indigenas y originarioskunata tapuchishka kana nara ima proyectokuna kallarikpi paykunapa derechos colectivos y territoriosta afectakpi.
FUNCIONARIO Chay consultaka mana vinculantechu kan…
CAMPESINA Tapuykunata ruraychi, chaypi rikushun si vinculante kan o na.
WILSON Ñuka nijurkanika, señor delegado, Chay uyachi anta piratamantami kay runakunataka rinrita kunuchin…
CAMPESINA Kishpichiway… ¿uyaway, wampraku? Umaka kunukyanmi wisapi imapash illakpi.
AMARU Ñukanchika na mineriapak contrachu kanchi, señor delegado kikin imakashpapash.
FUNCIONARIO Kushijunimi shina rimakukta uyashpa….
AMARU Ñukanchika kay mineriatami en contra kanchi, mineria a cielo abierto nishkawan, ñukanchikka ninshikmi minería infierno paskashka.
FUNCIONARIO kanka na riksinkichu, mashi, kay minucioso informe de impacto ambientalta nishkata presentashka empresa alipacha shinashkata.
AMARU Allipachakuna kashpaka ¡Consultata shinaychiyari! ¿Imata manllankichi?
WILSON (POR BAJO AL FUNCIONARIO) Kaytaka ñukaman sakiway, señor delegado. Tukuyllami shuk preciota charin. Tukuy comunakunapash. Shuk cancha de futbolta kushun nikpika,ari ninkallami. Asha kullkita pushakkunaman kunalla, chaika makita waktanllami. Ñukaman sakiway. Kayka ñukanchi “yachashkami”
FUNCIONARIO Allipacha. Kankuna mañashka consultata shinakrinchi. Elecciones minicipales ñalla paktamukun, chayka pakta shinashun. Shina papeletas y urnasta ahorrankichi. ¡Tuparishun mashikuna!
CAMPESINA ¡Consultakaman, ninkichicha!
CONTROL MÚSICA DE TRANSICIÓN
MANUELA (NERVIOSO, ¿Fredy pungu ukuta cartata shitamushkata rikurkankichu?
FREDY Na… ¿Pipak, imata?
MANUELA Kay amenazakunaka chay minería ukumanta mana pinga muspa runakunapa.
LULA (LLEGANDO) ¿Imashkata?… Willaychi…¿Pitak wañurka?
MANUELA “Pita wañugrin” ni… rikuychi kay churashkata…
FREDY (LEYENDO) “Kankuna umata kunuchishkankichi mayu umamanta comunerokunata. Chaytaka rikunkichikmi”…uuu… seriopipacha rinakun kay minerokunaka…
LULA ¿Imata shinashun? ¿Ña rimayta sakishunchu kay golden handsmanta?
MANUELA Ashalla ashalla rurayta ushanchi…
QUIQUE ¿Chay supay manllachichun sakikrinchichu?
FREDY Kikin nishkanki, chay supay. Shinapash na chayllatachu supayta kayay, supayta chimpapura rikuyka.
LULA ¿Shinaka?
MANUELA ¿Shinaka?
FREDY Shinaka….
CONTROL MÚSICA DE CIERRE
LOCUTORA Radialistas Apasionadas y Apasionadoskunapak llankaykuna.


text:
Magdalena suyu
Magdalena suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento de Magdalena) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Santa Marta llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1886 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Magdalena suyu: 30 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Magdalena suyu.
- Uficial qillqa web Magdalena Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Informacion ambiental de la Amazonia colombiana
- Biblioteca Biblioteca Luis Ángel Arango/Magdalena


text:
T E S T I M O N I O S - A Y O P A Y A
“Qhasa kanqa ñawpaq tarpuypaq”
Dionicio Mamani Pampa (Chillavi) nirqa: “Tiempomantaqa t’ukuspalla kachkani, qhasachu kanqa nichkani. Rumita k’ampamuni sut’iyayta, chhullunkan karqa, qhasapaq, jump’in chayri sumaq watapaq. Tiempo qhawanataqa qunqarpapusqani, qanpuni yuyarichisawanki, jisq’un chunka watayukña kachkani, yuyay chinkapunña á".
"Rumipi 1 agosto qhasa karqa. Uyyy qhasa kanqa, ñawpaq tarpuypaq. Iskay p’unchay agosto killapi, chawpi tarpuy; kimsa p’unchayri qhipa tarpuy, Todos Santos chayta. Manaña runa kaypi sayanchu, llaqtaman rirapunku, ch’usaq, ch’usaqllaña wasisqa; lluqallaspis waynuyapunkutaq, llaqtaman chiqanta ripunku, imillaspis sipachakuytawan llaqtaman ripunku”.
“Para waliqlla kanqa”
Doña Juana Mamani Cachi (Ayopaya): “1 de agosto karqa qhipa tarpuysituyuk, tardellataña phuyu lluqsimurqa, chiri kanqa, chay nichkan tumpita qhipata tarpunata. 2 de agosto waliqlla karqa, phuyus k’achitu karqa, puraq ladomanta lluqsimurqa. Chayqa chawpi tarpuy waliqlla kananta. Parapis waliqlla kanqa. 3 de agosto pisilla phuyus kan, qhipas pisi kanqa. Rumita qhawarimullarqanitaq chawpi p’unchay chayta, jump’isarqa. Papa puqullanqachá. Rumi mana qhasayukchu. Q’ulachapis mana qhasayukchu, sumaq llamp’itu uchhpita”.
“Vallespicha aswan puquy kanqa”
Doña Juana Condori Calizaya (Bajo Chillavi-Ayopaya): “1 Agosto p’unchayqa phuyu tarde ladoña lluqsimurqa, chiri kanqa, chay nichkan tumpita qhipata tarpunata. Chiri kanqa. 2 de Agosto p’unchayqa waliqlla karqa, phuyus k’achitu karqa, puraq ladomanta lluqsimurqa. Nichkawanchik chawpi tarpuy waliqlla kananta. Parapis waliqlla kanqa. Kimsa p’unchay agostopiqa pisilla phuyus kan, qhipas pisi kanqa. Rumita qhawarimullarqanitaq chawpi p’unchay chayta, jump’isarqa. Papa puqullanqachá. Rumi mana qhasayukchu. Q’ulachapis mana qhasaykukchu, sumaq llamp’itu uchhpita”.
“Atuqpis t’ipi t’ipita waqasqa, saqra wata atinman kayta”
Don Octavio Ríos, Juch'uy Jatun Rumi (norte Ayopaya): “1 de Agosto ni ima phuyu karqachu, 2 kikillantaq, 3 de agosto pisi phuyitu lluqsimurqa, manapuni allin phuyu karqachu, icha qhasa, ch’aki wata kanman. Rumi ukhuta qhawarqani, escarchasqa karqa, chay qhasa kananpaqcha kanman. Chawpi tarpuycha waliq kanman, Atuqpis waqasqa as t’ipi t’ipita niwan allchhiy, chay kanman as saqra watapaq. Octubrepi mana paraqchu kunanta jinaqa, tiempo q’ala ujinayasqa. Ch’aska qhipaman tumpata kutirin, waliqllacha kanqa kutirpas. Kay watataqa.
Estas y otras entrevistas, y otros testimonios sobre predicción del tiempo en el periódico Conosur Ñawpaqman Nº 173. Noviembre de 2019
CENDA


text:
Manuripi pruwinsya
Manuripi pruwinsya (aymara simipi: Manuripi jisk'a suyu kastilla simipi: Provincia de Manuripi) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Pando suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Puerto Rico llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyu: Manuripi-Heath Amarumayu sallqa kawsay mamallaqta risirwa
- Mayukuna: Manuripi mayu - Mayutata mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]