text:
TORREMANTA QHAWAJ (CONGREGACIONPAJ) Noviembre de 2016
Kay revistaqa 26 de diciembre de 2016 watamanta 29 de enero de 2017 watakama congregacionespi estudiakonqa.
Uj sumaj palabra
¿Ima kʼacha palabratataj Jesús oqharerqa wajkunata sonqochananpaj?
“Sapa pʼunchay purajmanta kallpachanakuychej”
¿Imaraykú kallpachanakuna tiyan? Jehová, Jesús, Pablo ima ruwasqanku, ¿imatá yachachiwanchej? ¿Imaynatá wajkunata sumajta kallpachawaj?
Diospa Palabranta kasukuna
Jehovaqa mana imatapis patan urantachu ruwan. Chayrayku Jehovaqa munan, kamachisnin maychus kajta yupaychanankuta.
Jehovaj Palabranta jatunpaj qhawana
Diospa kamachisninta allin rin, sichus Palabranta kasukunku, llajtanmantaj cheqa sonqo kanku chayqa.
Kay ruwanaqa may jatun
Qanpis yanapakuyta atinki.
“Laqhamanta wajyasorqachej”
Apóstoles wañupusqankumanta qhepaman, ¿imaynapitaj cristianos Jatun Babiloniaman presos jina yaykorqanku? ¿Maykʼajtaj chantá imaynatataj uj chhikan kʼanchay jina rikhurerqa?
Llulla religionmanta kacharichisqa kanku
¿Maykʼajtaj Diospa llajtan Jatun Babiloniamanta kacharichikorqa?
“Reinomanta willajkuna, ¡rijchʼariychej!”
Gran Bretañapi Reinomanta willajkunaqa chunka wataspi pisillata yapakorqanku. Jinapis, ¿imataj karqa?


c: text/html

text:
Diospa Reinonqa 100 watastaña kamachishan
“Sonqo tiyaykuchej Diosqa [...] tukuy imata allinta ruwanaykichejpaj qankunata wakichichun, paypa munayninta ruwanaykichejpaj.” (HEB. 13:20, 21.)
136, 14 TAKIYKUNA
1. ¿Imamantataj Jesús astawan parlarerqa? Sutʼinchay.
JESUSMANQA Diospa Reinonmanta parlariy mayta gustaj. Kay Jallpʼapi kashaspa Diospa Reinonmantapuni astawan parlarej. Willayninpitaj Reinomanta pachaj kutismanta astawan parlarqa. Paypajqa Reinomanta parlay may sumaj karqa (Mateo 12:34 leey).
2. ¿Mashkha runastaj Jesús kay Mateo 28:19, 20 versiculospi kamachisqanta uyarerqanku, chantá imaynatá chayta yachanchej?
2 Jesusqa kausarimusqanmanta pisi tiemponman, ashkha runasman rikhurerqa, phishqa pachaj kuraj tantasqa kashajtinku (1 Cor. 15:6). Ichapis chay kutipi Jesusqa “tukuy laya runasta” yachachisqasninman tukuchimunankuta kamacherqa. * Chaywanpis Jallpʼantinmanta tukuy runasman willayta mana atikullanmanchu karqa. Jesustaj “kay pacha tukukunankama” willakunan kasqanta nerqa. Kay pʼunchaykunapi sumaj willaykunata willamuspaqa Jesuspa nisqan juntʼakunanpaj yanapakushanchej (Mat. 28:19, 20).
3. ¿Ima kinsa imastaj sumaj willaykunata willamunapaj yanapawanchej?
3 Jesusqa chay kamachiyta qoytawan yachachisqasninman “noqa qankunawan” kasaj nispa nerqa (Mat. 28:19, 20). Kayta nispataj willayta ñaupajman apananta, tukuy pachantinpi willakunanpaj yanapananta ima nerqa. Jehovapis kay tiempopi willamunapaj yanapashallawanchejtaj. Chayrayku “tukuy imata” qowanchej runasman willamunapaj (Heb. 13:20, 21). Kay yachaqanapitaj yachakusunchej imaswanchus willamusqanchejta, imaymanamanta willamusqanchejta, Diospa llajtan willamunapaj imaynatachus wakichiwasqanchejta ima. Kay pasaj 100 wataspi imaswanchus willamusqanchejta qhawarina.
IMASWANCHUS WILLAMUSQANCHEJ
4. ¿Imaynatá Reyninchej Jesús tukuy laya yanapasta qowasqanchej yanapawanchej?
4 Jesusqa Reinomanta sumaj willaykunata kikincharqa tukuy laya jallpʼaman urmaj mujuwan (Mat. 13:18, 19). Chajrapi llankʼaj runaqa jallpʼata wakichinanpaj tukuy laya herramientasta apaykachan. Ajinallatataj noqanchejpis Reyninchej Jesucristo tukuy laya yanapasta qowasqanchejwan yanapachikunchej willayninchejta runas uyarinankupaj. Chay yanapasmanta wakintaj pisi tiempollata yanapawarqanchej, wakintaj kunankama yanapashallawanchejpuni. Chaywanpis chay tukuy yanapasqa sumajta willamunapaj yanapawanchej.
5. ¿Imaynataj willayniyoj papelitos karqa, imaynatá chaywan willakoj?
5 Kay 1933 watapi, hermanosqa willayniyoj papelitos nisqawan willayta qallarerqanku, chaytaj may ashkhasta yanaparqa Diosmanta willayta qallarinankupaj. Chay papelitosqa juchʼuysituslla karqa, Bibliamanta uj willaytaj pisi parlayllapi rikhurej. Wakin kutistaj uj mosoj willay llojsej. ¿Imaynatataj chay willayniyoj papelitoswan willaj kanku? Erlenmeyer sutiyoj hermanoqa chunka watayoj jina kashaspa ñaupaj kutirayku chay papelitoswan willarqa, pay nin: “Willaypeqa, ‘¿kay palelitota leeriwajchu?ʼ nispa runasman nej kayku. Wasiyoj leesqantawantaj uj publicacionta saqej kayku, chantá ripoj kayku”, nispa.
6. ¿Imaraykutaj willayniyoj papelitos willamunapaj may sumaj karqa?
6 Willayniyoj papelitosqa hermanosta willayninkupi mayta yanaparqa. Imaraykuchus wakin hermanosqa willayta munaspapis manchalis kasqankurayku yachakusqankumanta mana parlayta atejchu kanku. Wakin hermanostaj mana manchachikusqankurayku pisi minutosllapi yachakusqankumanta sutʼincharej kanku. Chaywanpis wakin kutisqa kʼachamanta parlariyta mana atillajchu kanku. Willayniyoj papelitosqa mayta yanaparqa tukuyman sutʼita, entiendenankupaj jina willanankupaj.
7. ¿Imaraykú willayniyoj papelitoswan hermanos willayta mana atillarqankuchu?
7 Chay papelitoswan willayqa mana atikullajchu. Grace Estep sutiyoj hermana nin: “Wakin kuteqa: ‘¿Ima nishantaj? ¿Manachu qan imatachus nisqanta niwankiman?’, nispa niwaj kayku”, nispa. Wakin runastaj mana leeyta atejchu kanku. Wakinkunataj chay papelitosta japʼikuytawan punkuta wisqʼarparimoj kanku. Wakintaj willayninchejmanta mana yachayta munaspa japʼiytawan llikʼirparej kanku. Jinapis willayniyoj papelitosqa runasman willamunankupaj, Reinomanta willajkuna jina rejsisqa kanankupaj ima hermanosta mayta yanaparqa.
8. ¿Imaynatataj tocachinapaj aparatoswan willaj kanku? (26 paginapi dibujota qhawariy.)
8 Kay 1930 watamantapacha tocachinapaj aparatoswanñataj willayta qallarerqanku. Wakin hermanosqa chay aparatota Aarón nispa sutichaj kanku, paykunaj cuentankumanta parlasqanrayku (Éxodo 4:14-16 leey). Uj runa willayninkuta uyariyta munajtenqa tocachinapaj aparatopi grabasqa umallirichiyta uyarichej kanku, chaymantataj uj publicacionta saqej kanku. Wakin kutitaj familiantin chay umallirichiymanta grabacionta uyarej kanku. Kay 1934 watapitaj Diospa llajtanqa tocachinapaj aparatosta ruwayta qallarerqa runasman willamunapaj. Tiemponmantaj 92 umallirichiykunata grabarqanku.
9. ¿Imaynatataj hermanosta willayninkupi yanaparqa tocachinapaj aparatos?
9 Hillary Goslin sutiyoj uj runa, uj grabasqa umallirichiyta uyarerqa, mayta gustasqanraykutaj vecinosninman uyarichinanpaj, tocachinapaj aparatota uj semanapaj mañakorqa. Ajinata ruwasqanraykutaj ashkha runas Bibliamanta yachakuyta qallarerqanku, chantapis bautizakorqanku. Hillary Goslin sutiyoj runapis bautizakullarqataj. Tiemponmantaj iskay warmi wawasnin Galaad Escuelaman rerqanku, misioneras jinataj llankʼarqanku. Willayniyoj papelitos jinallataj, tocachinapaj aparatopis ashkha hermanosta willayta qallarinankupaj yanaparqa. Chaymanta aswan qhepamantaj rey Jesucristo, yachachisqasninta sumaj willajkuna kanankupaj Diosmanta Parlayta Yachanapaj tantakuynejta yanapayta qallarerqa.
ASHKHA RUNASMAN CHAYANAPAJ IMAYMANAMANTA WILLAMUNCHEJ
10, 11. 1) ¿Imaynatataj periódicos, radio ima willanapaj yanapawarqanchej? 2) ¿Imaraykutaj chaykunanejta willay may sumaj karqa?
10 Reyninchej Jesucristoqa Diospa llajtanta yanaparqa sumaj willaykunata tukuy runasman imaymanamanta willananpaj. Chaytaj may sumaj karqa Jallpʼantinpi pisi willajkunalla kashajtinku (Mateo 9:37 leey). Sutʼincharinapaj, unayqa periodicosnejta willakoj. Sapa semanataj hermano Russellqa noticiasta rikuchej empresaman Bibliamanta uj umallirichiyta apachej. Chay noticiasta rikuchej empresataj chay umallirichiyta Canadapi, Europapi, Estados Unidospi kaj periodicosman apachej. Kay 1913 watapaj, hermano Russellpa umallirichiykunasnenqa 2.000 periodicospi llojserqa, 15 millones runas jinataj leej kanku.
11 Chantapis radionejta willay may sumajllataj karqa. Kay 16 de abril de 1922 watapi hermano Rutherfordqa ñaupaj kutirayku radionejta umalliricherqa. Chaytataj 50.000 runas jina uyarerqanku. Pisi tiemponmantaj WBBR nisqa radionejta willakorqa, chay radiotaj noqanchejpata karqa. Kay 24 de febrero de 1924 watapitaj ñaupaj kutirayku chay radionejta willakorqa. Kay 1 de diciembre de 1924 watapitaj kay revista inglés qallupi ajinata sutʼincharqa: “Cheqa kajta radionejta willayqa may sumaj kasqanta reparayku, imajtinchus mana ashkha qolqepajchu”, nispa. Periódicos, radio ima mayta yanapawarqanchej Reinomanta pisi willajkunalla kanku chay lugarespi willanapaj.
12. 1) ¿Imaynasmanta willamuytaj qanta gustasunki? 2) Ashkha runas kanku chaypi willayta manchachikunki chay, ¿imatá ruwawaj?
12 Maypichus ashkha runas kanku chaypi publicacionesniyoj mesaswan, carritoswan ima willaypis, ashkha runasman willayninchejwan chayanapaj yanapallawanchejtaj. Chantapis mayta kallpachakullanchejtaj autos, trenes sayanku chaypi, plazaspi, mercadospi ima willanapaj. Ashkha runas kanku chaypi willayta manchachikunki chay, ¿imatá ruwawaj? Jehovamanta yanapata mañakuy, qotuchakuykunata waturej Angelo Manera sutiyoj hermanoj nisqanpi tʼukuriy. Chay hermano nerqa: “Jehová Diosta jatunchallanchejtaj waj jinasmanta willamuspa. Ajinata ruwaspataj payman cheqa sonqo kasqanchejta, creeyniyoj kasqanchejta ima rikuchillanchejtaj. Chantapis imatachus Dios ruwanaykuta munasqanta ruwaytapuni munasqaykuta rikuchiyta munarqayku”, nispa. Manchachikuyninchejta atipasunchej, waj jinasmantataj willamusunchej chayqa, Jehovapi astawan atienekusunchej, sumaj willajkunataj kasunchej (2 Corintios 12:9, 10 leey).
13. 1) ¿Imaraykutaj may sumaj Internetpi jw.org nisqamanta runasman parlarinanchej? 2) ¿Internetpi jw.org nisqamanta pillamanpis willarerqankichu, chantá imayná risorqa?
13 Ashkha hermanosninchej Internetpi jw.org nisqamanta willaypi parlaspa mayta kusikunku. Sapa pʼunchaytaj ashkha runas jw.org nisqaman yaykunku. Chaypitaj publicacionesninchejta 700 kuraj parlaykunapi leeriyta, uraqachiyta ima atinku. Ñaupajtaqa radionejta karu llajtaspi tiyakoj runasman sumaj willaykunata willaj kanchej. Kunantaj Internetnejta kikillantaj ruwashanchej.
WILLAJKUNATA WAKICHIKUN
14. 1) ¿Imatá hermanos necesitarqanku? 2) ¿Imataj hermanosta yanaparqa sumaj willajkuna kanankupaj?
14 Rikunchej jina Jehová Diosqa ashkha yanapasta qowarqanchej, imaymanamanta willamunapajpis yanapawarqanchej. Chaywanpis sumaj willajkuna kanapaj wakichinawanchejta necesitarqanchej. ¿Imaraykú? Sutʼincharinapaj, hermanos tocachinapaj aparatoswan willashajtinku, wakin runasqa mana uyariyta munajchu kanku. Waj runastajrí astawan Bibliamanta yachakuyta munaj kanku. Chay tiempomanta hermanosqa sumaj willajkuna kayta, runas willayninkuta qhesachajtinku imatachus ninankuta ima yachakunankuraj karqa. Hermano Knorrqa Jehová Diospa espíritu santonpa yanapayninwan repararqa hermanos Bibliamanta sumaj willajkuna kanankupaj wakichinata necesitasqankuta. Chayrayku 1943 watapi Diosmanta Parlayta Yachanapaj nisqa tantakuy qotuchakuykunapi ruwakuyta qallarerqa. Kayqa hermanos sumaj willajkuna kanankupaj yanaparqa.
15. 1) Diosmanta Parlayta Yachanapaj tantakuypi umallirichishaspa, ¿imapitaj ashkha hermanos rikukorqanku? 2) ¿Imaynatataj kay Salmo 32:8 versiculopi Jehovaj nisqan qanpi juntʼakun?
15 Ashkha hermanosqa mana yachasqachu karqanku tukuy runaspa ñaupaqenpi parlariyman. Uj hermano yuyarikun, 1944 watapi ñaupaj kutirayku umallirichishajtin imaynachus risqanmanta. Payqa Bibliapi Doeg sutiyoj runamanta umallirichiyninpi parlanan karqa. Chay hermanoqa umallirichishajtin tukuy cuerpon kharkatisqanta, jinapis umallirichiyninta tukuchasqanta nin. Chantapis Diosmanta Parlayta Yachanapaj tantakuypeqa wawaspis umallirichillajtaj kanku. Chunka iskayniyoj parrafopi qotuchakuykunata waturej uj hermanomanta parlarerqanchej, chay hermano yuyarikun imaynachus uj yoqallituta umallirichiyninpi risqanmanta, nintaj: “Chay yoqallitoqa mancharisqa kasharqa, umalliriyta qallarisqantawantaj waqayta qallarerqa. Jinapis umallirichiyninta waqan waqan tukucharqa”, nispa. Ichá qanpis manchachikusqaykirayku chayri mana allintachu ruwanaykita yuyasqaykirayku tantakuykunapi tapuykunaman mana kutichiyta atillankichu. Ajina kajtenqa manchikuyniykita atipanaykipaj Jehovamanta yanapata mañakuy. Pay yanapasonqa Diosmanta Parlayta Yachanapaj tantakuy ñaupaj kutirayku qallarishajtin umallirichejkunata imaynatachus yanaparqa ajinata (Salmo 32:8 leey).
16. ¿Imapajtaj Galaad Escuela ruwakun?
16 Jehovaqa Galaad Escuelanejta kamachisninta wakichillantaj. Chay escuelaqa yachakojkunata willayta munanallankupajpuni yanapananpaj ruwakun. Chay escuelataj 1943 watapi qallarerqa, chaymantapachataj 8.500 hermanosña chay escuelaman rinku, 170 suyuspitaj misioneros jina llankʼashanku. Kay 2011 watamantapachataj chay escuelaman precursores especialesta, qotuchakuykunata waturejkunata, betelitasta, chay escuelaman manaraj rej misionerosta ima wajyarinku.
17. ¿Imaraykutaj Galaad Escuelapi willajkunata wakichiy may sumaj karqa?
17 Galaad Escuelapi hermanosta wakichikusqanqa may sumaj karqa. Imachus Japón suyupi kasqanmanta parlarina. Agosto de 1949 watapaj chay suyupi ni 10 willajkunapis karqankuchu. Chay wata tukukuypajtaj chay suyupi 13 misionerosña karqanku, paykunataj chay suyumanta willajkunawan khuska willasharqanku. Kunantaj chay suyupi 216.000 willajkunaña kanku, casi khuskantaj precursores kanku.
18. ¿Ima Escuelastaj kallantaj?
18 Chantapis Ñaupajman Apajkunapaj Escuela, Precursorespaj Escuela, Reinomanta Willajkunapaj Escuela, Waturejkunapaj Warmisninkupajwan Escuela, Sucursalespi Kamachejkunapaj Warmisninkupajwan Escuela ima kallantaj. Chay Escuelasqa hermanosta, hermanasta ima sumajta wakichin, creeyninkutapis kallpachan. Sutʼita rikunchej kay tiempopi Jesús wakichishallawasqanchejtapuni.
19. 1) ¿Imatataj hermano Russell nerqa? 2) ¿Imatachus hermano Russell nisqan juntʼakushanchu?
19 Diospa Reinonqa 100 watasmanta astawanña kamachishan. Chaymantapachataj Reyninchej Jesucristoqa willayta ñaupajman apashan. Kay 1916 watapi hermano Russell nerqa: “Kay llankʼayqa usqhayllata ñauparishan, ñauparillanqapunitaj, chayrayku ‘Reinomanta evangeliotaʼ Jallpʼantinpi willamunallapuni tiyan”, nispa (La fe en marcha, por A. H. Macmillan, página 69). Rikunchej jina hermano Russellqa Jallpʼantinpi willakunantapuni sutʼita yacharqa. Nisqantaj cheqapuni, imaraykuchus tukuynejpi willashanchej. Jehová Diosman mayta agradecekunchej kamachiwasqanchejta juntʼanapaj yanapashawasqanchejmanta.
^ párrafo 2 Ichapis chay 500 runasmanta casi tukuyninku cristianosman tukorqanku. ¿Imaraykú chayta ninchej? Imaraykuchus apóstol Pablo “waj hermanosmampis rikhurillarqataj” nispa nerqa. Chantapis nillarqataj: “Chaykunamanta ashkhas kawsashankuraj, wakintaj wañupunkuña”, nispa. Chayrayku Pablo, waj cristianos ima, Jesuspa kamachisqanta uyarejkunamanta tukuynintasina rejserqanku.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
VIDANMANTA
Jehova Diosqa ancha kuyakuqmi ñuqaykuwan karqa
TAYTAYPA sutinmi Arthur karqa, payqa mozollaraq kaspanmi religionninpi punta apaq kayta munarqa. Ichaqa manañam chaytaqa munarqachu biblia estudiaqkunapa qillqankuta ñawincharuspan hinaspam huñunakuyninkunaman riytaña qallaykurqa. Payqa 1914 watapim 17 watanpi bautizakurqa. Punta kaq hatun guerra kachkaptinmi, guerraman riyta mana munasqanrayku chunka killa carcelpi tiyamurqa Ontario (Canadá) llaqtapi. Carcelmanta lluqsiramuspanmi precursor kananpaq tanteakurqa.
Mamaypa sutinñataqmi karqa Hazel Wilkinson (mamanqa 1908 watapim biblia estudiayta qallaykurqa). Tayta-mamayqa 1926 watapim casarakururqaku. Ñuqañataqmi nacerqani 1931 watapa 24 abril killanpi. Ñuqaykupaqqa imamantapas aswan allinmi karqa Jehova Diosta yupaychayniyku. Lliwchaykum wasin-wasin Diosmanta willakuq kaniku (Hech. 20:20). Taytayqa Diospa palabranta hinam bibliataqa qawaq, chaymi ñuqaykupas bibliataqa anchata chanincharqaniku.
MANA SAYAPAKUSPAYMI TAYTAY HINA PRECURSOR KARQANI
1939 watapim iskay hatun kaq guerra qallaykurqa, qatiqnin watamanqa manañam munarqakuchu Canadá nacionpi Jehova Diospa testigonkuna willakunankutaqa. Escuelakunapim kamachiqku banderata saludanankupaq hinaspa himnotapas takinankupaq. Chayta ruwaspankuqa ñuqatawan paniytam hawaman lluqsinaykupaq saqiwaqku. Ichaqa huk kutipim profesorniy pinqachiwayta munaspan llapallankupa qayllanpi niwarqa manchati kasqayta. Escuelaymanta lluqsiruptiymi wakin estudiaqmasiykuna maqawaspanku pampamam tanqaykuwarqaku. Chay ruwawasqankuqa astawanmi kallpanchawarqa ‘runakunamantaqa Diosta kasukunaypaq’ (Hech. 5:29).
1942 watapa julio killanpim 11 wataypi bautizakururqani. Estudiasqaymanta samasqay killakunapim Diosmanta astawan willakunaypaq kallpanchakurqani. Huk kutipim kimsa iñiqmasinchikkunawan Ontario llaqtaman rirqaniku chaypi Diosmanta willakunaykupaq.
1949 watapa mayo killanpim precursor regular kayta qallaykurqani. Canadá nacionpi betel wasita hatarichiptinkum chaypi yanapakunaypaq niwarqaku. Chaymantañataqmi diciembre killamanta betel wasipiña yanapakurqani. Chaypiqa qillqakunata ruwaq maquinakunawanmi llamkarqani. Achka kutipim tutankuna llamkanaypaq tupawarqa, chaypim ruwarqaniku Canadá nacionpi iñiqmasinchikkuna qatikachasqa kasqankumanta rimaq qillqakunata.
Chaymantam, Diosmanta willakuy apakunanpaq cuentallikurqani, hinaspam Quebec llaqtaman manaraq precursorkuna richkaptinku betel wasipi paykunawan rimarqani. Quebec llaqtapiqa llumpaytam harkakuqku Diosmanta willakunankuta. Chaynatam Mary Zazula iñiqmasinchikta riqsirurqani, payqa Edmonton (Alberta) llaqtamantam karqa. Tayta-mamanqa huk religionniyuqmi karqaku, chaymi paytawan turinta wasinkumanta qarqururqaku biblia estudiayta mana saqiyta munasqankurayku. Paykunaqa 1951 watapa junio killanpim bautizakururqaku hinaspam suqta killamanta precursor kayta qallaykurqaku. Marywan rimaspaymi musyakururqani Jehova Diosta anchata kuyasqanmanta. Chaymi sunquypi nirqani: “Imapas allin kaptinqa, kay sipaswanqa yaqachusmi casarakuruyman”, nispay. Isqun killamantam casarakururqaniku 1954 watapa 30 enero killanpi. Huk semana pasayllatam iñiqmasinchikkunata llaqtan-llaqtan watukuq rinaykupaq yachachiwarqaku, iskay watapunim Ontario llaqtapi yachaq iñiqmasinchikkunata watukurqaniku.
Chay watakunapim Diosmanta willakuy astawan enteron pachapi yapakuchkarqa, chaymi achka misionerokuna kanankupaq yachachirqaku. Canadá nacionpiqa llumpaytam chirikun, rupay kaptinñataqmi achka chuspichakuna rikurin, chaymi nirqaniku maypipas kayta atinaykumanta. 1956 watapim 27 kaq galaad escuelaman rirqaniku. Julio killapim tukururqaniku hinaspa noviembre killapaqqa kachawasqanku nacionpiña karqaniku.
BRASIL NACIONPI KASQAYKUMANTA
Brasil nacionpi betel wasiman chayaruptiykum chaylla portugués rimayta yachachiwarqaku. Imayna rimanaykupaq hinaspa qillqanchikkunata imayna qunaykupaq yachachiwaspankum Diosmanta willakuq lluqsinaykupaq niwarqaku. Runakuna uyariptinkuqa kay pachata Dios kamachimuptin imayna kawsakuy kananmantam bibliawan qawachinayku karqa. Huk warmi allinta uyariwaptinkum, Apocalipcis 21:3, 4 nisqanta qawachirqani hinaptinmi qunqayllamanta ñawiy tutayaruptin pampaman wichiykurqani. Chaypi llumpayta rupakusqanraykum sasachakurqani.
Río de Janeiro lawpi Campos sutiyuq llaqtaman rinaykupaqmi niwarqaku, chaypiqa 15 hawaqpi huñunakuq iñiqmasinchikkunam kunanqa kachkanku. Chayllaraq chayaptiykum ichaqa aschalla karqaku. Yachasqayku wasipiqa tawa soltera iñiqmasinchikkunam yacharqaku. Ñuqaqa pacha taqsaypi hinaspa yantata huñuypim yanapakurqani. Huk kutipim Willakuq qillqata estudiayta tukuruptiyku warmiywan rimachkarqaniku chay punchaw imayna kasqaykumanta, payqa samarichkarqam hinaptinmi hatariruptin sawnanmanta culebra lluqsiramurqa. ¡Llumpaytam mancharikururqaniku! Wañurachiptiyñam hawkaqa karqaniku.
Huk wata portugués rimayta estudiasqaymantam, niwarqaku iñiqmasinchikkunata llaqtan-llaqtan watukunaypaq. Campos llaqtapiqa manam achkiykupas karqachu, imatapas mastaykuspam pampapi puñuq karqaniku, illarqanikupas caballowan utaq carretawanmi. Karu llaqtachakunaman rinaykupaq niwasqankuraykum huk kutipi trenwan rirqaniku karu llaqtachata. Achka kutitam trenpa sayasqan lawman rirqaniku betelmanta apachiwasqanku qillqakunata huqarinaykupaq.
1962 watapim enteron Brasil nacionpi ancianokunapaq hinaspa siervo ministerialkunapaq escuela apakurqa, rirqakutaqmi misionerakunapas. Suqta killam Manaos, Belén, Fortaleza, Recife hinaspa Salvador llaqtakunapi yachachinaypaq sapallay rirqani. Manaos llaqtapiqa hatun huñunakuy apakunanpaqpas yanapakurqanim. Llumpayta parakusqanraykum yakupas putkallaña hamuq hinaspa mikusqayku lawpipas yaku qucharayaq, chay tiempopiqa hatun huñunakuykunapim mikuyta yanukuqku. Yanapakuyta maskaq riptiymi, soldadokunata kamachiq yakuta aparamuwarqaku hinaspa soldadokunata kamachirqa iskay carpakunata ruwapuwanankupaq.
Chay killakunapim Maryqa Diosmanta willakurqa Portugal nacionmanta hamuq negociantekunaman. Ichaqa qullqi sunquyuq kasqankuraykum mana uyariqkuchu. Chaymi Maryqa willakurqa: “Manam haykallapipas munaymanchu Portugal nacionpi yachaytaqa”, nispa. Ichaqa manapas unaymantam Portugal nacionman rinaykupaq niwarqaku. ¡Maryqa manam ni ima niytapas atirqachu! Chaypiqa llumpaytam harkakurqaku Diosmanta willakunapaq. Chaywanpas rinaykupaqmi tantearurqaniku.
PORTUGAL NACIONPI KASQAYKUMANTA
1964 watapa agosto killanpim Lisboa (Portugal) llaqtaman rirqaniku. Chaypi iñiqmasinchikkunatam llumpayta qatikachachkarqaku. Chaymi pitapas mana hapirunankupaq mana piwanpas rimanaykuchu karqa. Qallariypiqa samana wasipim karqaniku papelniykuta quwanankukama, chaymantañam huk wasichata arriendaspa chaypi yacharqaniku. 1965 watapa enero killanpim chayraq betel wasipi llamkaqkunawan rimayta atirqaniku, hinaptinmi chayraq pichqa killamanta huñunakuykunaman rirqaniku, ¡llumpaytam kusikurqaniku!
Iñiqmasinchikkunapa wasinkutam sapa punchaw policiakuna yaykuq, huñunakunanchik wasikuna wichqasqa kasqankuraykum wakin iñiqmasinchikkunapa wasinpi huñunakuq kaniku. Policiakunaqa achka iñiqmasinchikkunatam presochaqku hinaspa tukuywan ñakarichiqku punta apaqkunapa sutinkuta willakunankupaq. Chaymi pitapas mana hapirunankupaq sutillaykumanta qayanakuq kaniku, manam apellidoykumantaqa.
Ñuqaykuqa tukuytam ruwarqaniku iñiqmasinchikkuna qillqanchikkunata chaskinankupaq. Marym Willakuq qillqanchikta hinaspa huk qillqanchikkunatapas maquinawan sapaq papelpi ruwaq hinaspam chaymanta copiakunata hurquq iñiqmasinchikkunaman aypunanpaq.
DIOSMANTA WILLAKUY APAKUNANPAQMI JUEZKUNAMAN RIRQANIKU
1966 kaq watapa junio killanpim, Lisboa llaqtapi juicio apakurqa. 49 iñiqmasinchikkunatam yanqamanta tumparqaku autoridadkunapa contranpi huñunakusqankumanta. Iñiqmasinchikkuna juiciopi rimanankupaqmi yachachirqani. Chaywanpas manam ganaytaqa atirqanikuchu. 49 iñiqmasinchikkunatam carcelpi wichqarurqaku. Presochasqam kananku karqa 45 punchawmanta yaqa suqta killakama. Ichaqa chay juiciopim abogadoyku rimarqa bibliapi Gamaliel sutiyuq runamanta (Hech. 5:33-39). Chaymantapas, chay pasakusqantam tukuy imapi willakurqaku. Anchatam kusikurqaniku abogadoyku biblia estudiayta hinaspa huñunakuykunaman riyta qallaykusqanmanta.
1966 kaq watapa diciembre killanpim, betel wasimanta cuentallikunaypaq niwarqaku. Chaymi Portugal nacionpi Jehova Diospa testigonkuna Diosmanta hawka willakunankupaq tukuyta ruwarqaniku (Filip. 1:7). Chayraqmi 1974 watapa 18 diciembre killanpi hawkaña Diosmanta willakunaykupaq saqiwarqaku. Nathan Knorr hinaspa Frederick Franz iñiqmasinchikkunam hamurqaku ñuqaykuwan kuska Oporto hinaspa Lisboa llaqtapi huñunakunankupaq, chaymanqa 46.870 runakunam rirqaku.
Jehova Diospa yanapakuyninwanmi Azores, Madeira, Cabo Verde, Santo Tomé hinaspa Príncipe islachakunapipas portugués rimaypi Diosmanta astawan willakurqaniku. Kay llaqtachakunapi astawan yapakuptinkum hatun betel wasitaña ruwanayku karqa. Chaymi musuq betel wasita ruwarqaniku. Chay wasi Diospaqña kananpaqmi 1988 kaq watapa 23 abril killanpi, Milton Henschel iñiqmasinchik yachachirqa. Chay huñunakuytam 45.522 iñiqmasinchikkuna uyarirqaku, karqataqmi 20 misionerokunapas, paykunaqa Portugal nacionpim ñawpaqta karqaku.
DIOSMAN SUNQU IÑIQMASINCHIKKUNAMANTAM YACHARQANIKU
Warmichaypiwan kuskam Diosman sunqu iñiqmasinchikkunamanta anchata yacharqaniku. Huk kutipim, Theodore Jaracz iñiqmasinchikwan kuska huk lawpi betel wasita watukurqaniku. Chay watukusqayku betel wasipim huk sasachakuy karqa. Chay sasachakuyta allichanankupaq betel wasimanta cuentallikuq iñiqmasinchikkuna tukuyta ruwaspankupas, manam allinchu tarikurqaku. Chaymi Theodore Jaracz iñiqmasinchik nirqa: “Kunanqa chuya espiritu allichananta saqiychik”, nispa. Manataqmi qunqasaqchu Brooklyn llaqtapi betel wasita warmichaypiwan watukuptiyku imata niwasqankutapas. Wakin iñiqmasinchikpiwan kuskam Theodore Jaracz iñiqmasinchikta tapurqaniku imata ruwanaykupaq, hinaptinmi niwarqaku: “Amam haykapipas Diospa llaqtantaqa imaña kaptinpas saqinkichikchu. Diospa llaqtallanmi Jesuspa kamachisqanman hina Diosmanta willakuchkan”, nispa.
Theodore Jaracz iñiqmasinchikpa imapas niwasqankuta kasukuspaykum warmichaypiwan kuska kusisqa karqaniku. Kusisqataqmi tarikuniku enteron pachapi betel wasikunata watukusqaykumanta. Ancha kusisqataqmi karqaniku mozo-sipaskunatawan yuyaq iñiqmasinchikkunata riqsisqaykumanta hinaspa ruwasqankuta Jehova Dios chaninchasqanmanta yuyarichispaykupas. Jehova Diosta yupaychanankupaqmi sapa kuti kallpancharqaniku.
Achka watakunañam pasarun, kunanqa 80 wata masniyuqñam kachkaniku. Warmichaypas unquqllañam (2 Cor. 12:9). Kantaqmi huk sasachakuyniykupas. Ichaqa chaymi iñiyniykuta astawan kallpanchan hinaspa Diosman sunqu hinalla kanaykupaqpas. Jehova Diospa munayninta ruwasqaykupi yuyaymanaspaykum, sutillata qawaniku Diosqa ancha kuyakuq ñuqaykuwan kasqanta *.
^ par. 29 Douglas Guest iñiqmasinchikqa 2015 watapim 25 octubre killapi Diosman sunqu wañukurqa, vidanmanta qillqachkaptinku.


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
-
Wajcha viudaq iskay qolqecha churasqanmanta (1-4)
-
QHEPA TIEMPOPAQ SEÑALKUNAMANTA (5-36)
-
Guerrakuna, terremotokuna, millay onqoykuna, yarqaykuna (10, 11)
-
Jerusalentan soldadokuna muyuykunqa (20)
-
Nacionkunapaq señalasqa tiempo (24)
-
Runaq Churinmi jamunqa (27)
-
Higos sach’a (29-33)
-
Rijch’asqallan kashana (34-36)
-
Templopi Jesuspa yachachisqanmanta (37, 38)
21 Jesusmi qhapaq runakunata qhawasharan qolqe churanakunaman qolqenku churashaqta.
2 Chayllamanmi juj wajcha viudata rikuran pisi valorniyoq iskay qolqechata chayman churaykuqta,
3 jinan Jesusqa niran: “Cheqaqtan niykichis: Kay viudan, wajchaña kashaspapas, llapankuq churasqanmantaqa aswan askhataraq churaykun.
4 Llapa churaqkunaqa puchullankumantan churanku, kay viudan ichaqa wajcha kayninpi tukuy kausananpaq kaqta churaykun”, nispa.
5 Chay qhepatataq wakinkuna rimasharanku temploqa sumaq rumikunawan Diosman qosqa kaqkunapiwan sumaqchasqa kasqanmanta,
6 jinan Jesusqa niran: “P’unchaykunan chayamunqa, chaypin kay rikusqaykichiskunaqa lliu thunisqa kanqa, manan rumi patapi juj rumillapas qhepanqachu”, nispa.
7 Jinan payta niranku: “Yachachikuq, ¿jayk’aqtaq chaykunari kanqa? ¿Ima señalmi kanqa chaykuna sucedenanpaqña kashaqtin?”, nispa.
8 Chaymi Jesusqa niran: “Cuidakuychis, paqtataq pipas pantachisunkichisman, askhan sutiywan sutichakuspa jamunqaku: ‘Noqan payqa kani’, nispa; ‘chay señalasqa tiempoqa cercapiñan kashan’, nispa. Aman paykunaq qhepantaqa rinkichischu.
9 Chaymantapas guerrakunamanta ch’aqwaykunamantawan uyarispaqa aman mancharikunkichischu. Chaykunaraqmi ñaupaqtaqa kanan, tukukuymi ichaqa mana kaq ratochu kanqa”, nispa.
10 Chaymantataq paykunata niran: “Juj nacionmi juj nación contra jatarinqa, juj llaqtataq juj llaqta contra jatarinqa.
11 Kallanqataqmi jatun terremotokunapas, kayneqpi chayneqpitaq kanqa yarqaykuna mast’arikuq millay onqoykuna ima; chaymantapas runakunan rikunqaku mancharikunapaq jina kaqkunata, cielomanta jatun señalkunatawan.
12 ”Manaraq chaykuna kashaqtinmi ichaqa qankunata qatikachasunkichis, jap’ispataq sinagogakunaman carcelkunaman ima apasunkichis. Chaymantapas sutiyraykun reykunaman kamachikuqkunaman ima apasqa kankichis,
13 chhaynapi paykunaman predicanaykichispaq.
14 Ichaqa aman ñaupaqmantaraqqa piensapakunkichischu imaynatachus defiendekuwaqchis chaytaqa;
15 noqan yachayta qosaykichis, yanapasaykichistaqmi imaynatachus rimanaykichispaqpas, chhaynapin contraykichispi kaqkunaqa mana ima niytapas atisunkichischu.
16 Chaymantapas tayta-mamaykichiskuna, wayqeykichiskuna, parienteykichiskuna, amigoykichiskuna imallataqmi juzganaman apasunkichis, chhaynapin wakinniykichis wañuchisqa kankichis,
17 sutiyraykutaqmi llapa runakunaq cheqnisqan kankichis.
18 Chaywanpas, manan juj chujchallaykichispas umaykichismanta chinkanqachu.
19 Allinta aguantaspan vidaykichistaqa salvankichis.
20 ”Jerusalén llaqtata rikunkichis soldadokunawan muyuykusqa kashaqta chayqa, yachaychis ch’usaqyachisqa kanan tiempo qayllaykamusqanta.
21 Chaypacha Judeapi kaqkunaqa orqokunaman ayqechunku, Jerusalén llaqta ukhupi kaqkunapas chaymanta lloqsichunku, campokunapi kaqkunapas amaña chayman jaykuchunkuchu.
22 Chay p’unchaykunapin Diospa phiñakuynin chayamunqa, chhaynapi paypa qelqachisqan simikuna llapallan junt’akunanpaq.
23 ¡Ay chay p’unchaykunapi onqoq warmikunamanta, ñuñuq wawayoq warmikunamantapas! Chay p’unchaykunaqa sinchi ñak’ariymi kay allpapi kanqa, kay llaqtapas castigasqan kanqa.
24 Wakinmi espadawan wañuchisqa kanqaku, wakintaq llapa nacionkunaman preso apasqa kanqaku, Jerusalén llaqtapas nacionkunaq sarukachasqanmi kanqa, nacionkunapaq señalasqa tiempo junt’akunankama.
25 ”Chaymantapas intipi, killapi, ch’askakunapi iman señalkuna kanqa; kay pachapitaq nacionkuna ñak’arinqaku, manataq imanakuytapas atinqakuchu lamar-qocha phoqchirispa qaparisqanrayku.
26 Kay pachantinman imakunachus jamunanta reparaspan runakunaqa sinchita mancharikunqaku, yuyayninkuraqmi chinkanqapas; cielopi atiykunapas chhafchirisqan kanqa.
27 Chaykuna qhepatataq runaq Churinta rikunqaku atiywan sinchi lliflli kaywan phuyupi jamushaqta.
28 Chaykuna sucedeyta qallariqtinqa allinta sayaychis umaykichistapas oqariychis; kacharichisqa kanaykichismi chayamushanña”, nispa.
29 Chaymantataq Jesusqa juj ejemplota churaran: “Qhawariychis higos sach’ata, llapa wakin sach’akunatapas.
30 Raphichankunaq ch’ijchimusqanta rikuspaykichismi qankunaqa yachankichis paray tiempo cercapiña kashasqanta ¿riki?
31 Chhaynallataq chaykunaq sucedesqanta rikuspaykichispas yachaychis Diospa gobiernon qayllaykamushasqanta.
32 Cheqaqtan niykichis: Manapunin kay tiempo runakunaqa wañunqakuchu llapa chaykuna junt’akunankama.
33 Cielopas kay pachapas tukukapunqan, imachus nisqaykunan ichaqa manapuni tukukunqachu.
34 ”Qankuna kikiykichista allinta cuidakuychis amapuni jayk’aqpas sonqoykichis sinchi mijuykunawan, sinchi ujaykunawan, kay kausaypa llakipakuyninkunawan ima afanasqa kashananpaq; chaytaq chay p’unchay qonqaylla jap’isunkichisman
35 juj trampa jina. Chay p’unchayqa kay pachantinpi llapa runakunamanmi chayamunqa.
36 Rijch’ashaqlla kashaychis Diosmanta tukuy tiempo rogakuspa, chhaynapi llapa chaykuna pasananmanta salvasqa kanaykichispaq, runaq Churinpa ñaupanpi sayanaykichispaqwan”, nispa.
37 Jesusqa p’unchaymi yachachiq templopi, tutataq ripuq Olivos orqopi alojakuq.
38 Tutallamantataq llapa runakuna templota jamuqku payta uyarinankupaq.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Lucas 21
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
19 YACHAQANA
¿Pikunataj ‘allin kamachi, yuyayniyoj’ nisqa kanku?
Wañupunan qayllata, Jesusqa tawa apostolesninwan parlarerqa: Pedrowan, Santiagowan, Juanwan, Andreswan ima. Tukukuy pʼunchaykunapi kutimuyninta reparanankupaj, ima señalchus kananmanta parlashaspa, kay jinata taporqa: “Pitaj chay allin kamachi, yuyayniyojtaj kanman, mayqentachus patronnin churanman kamachi masisninman horanpi mikhunata jaywanampaj?”, nispa (Mateo 24:3, 45; Marcos 13:3, 4). Chayta nispa, Jesusqa patrón jina, uj qotuta churananta nisharqa. ¿Imapaj? Diospa kamachisninman yachachiykunata mikhunata jina tukukuy pʼunchaykunapi mana pisichispa jaywananpaj. ¿Pikunataj chay qotupi kanku?
Jesuspa ajllasqa discipulosninmanta uj juchʼuy qotulla. Chay ‘allin kamacheqa’, Jehová Diospa Llajtanta Kamachejkunawan ninakunman. Paykunaqa, Diospa kamachisninman, yachachiykunata mikhunata jina tiemponpi jaywanku. Arí, chay “allin kamach[eqa]”, maychus “tiempompi” “mikhuchi[wanchej]” (Lucas 12:42).
Patronninpa tukuy kapuyninta qhawan (Lucas 12:44). Jesusqa, Jallpʼapi Diospa llajtanta chay qotuj makinpi churarqa. ¿Imapaj? Tukuy kapuyninta qhawananpaj, Reinomanta willayta ñaupachinanpaj, qotuchakuykunanejta yachachinawanchejpaj ima. Chayrayku “allin kamachi, yuyayniyoj[qa]”, mikhunata necesitasqanchejman jina maychus tiemponpi qowanchej. ¿Imaynasmantá? Publicacionesnejta, tantakuykunapaj chayri jatun tantakuykunapaj wakichikusqannejta ima.
¿Imaraykú “allin kamachi” nispa sutikun? Bibliaj yachachiyninmanta chʼipakusqanrayku, kamachisqa kasqanman jina sumaj willaykunata willasqanrayku ima. Chantapis yuyayniyoj, imaraykuchus Cristoj tukuy kapuyninta kay Jallpʼapi allinta qhawan (Hechos 10:42). Jehovataj llankʼayninta bendecishan. Chaytaj llajtan mayta wiñashasqanpi, yachachiykunasnin mikhuna jina ashkha kasqanpi ima rikukun (Isaías 60:22; 65:13).
¿Pitataj Jesús, kamachisninta horanpi mikhuchinanpaj churarqa?
¿Imaraykutaj “allin kamachi, yuyayniyojtaj” nispa sutikun?


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
-
Satanás 1.000 watapaq watasqa kasqanmanta (1-3)
-
Cristowan kuska 1.000 wata gobiernaqkunamanta (4-6)
-
Satanás librasqa kasqanmanta, chinkachisqa kasqanmantawan (7-10)
-
Yuraq tronoq ñaupanpi wañusqakuna juzgasqa kasqankumanta (11-15)
20 Chayllamanmi rikuruni juj angelta chinkay-chinkay ukhuq llaven apariykusqa jatun cadena apariykusqa ima janaq pachamanta uraykamushaqta.
2 Jinan ñaupa mach’aqway nisqa dragonta jap’iran, paymi Saqraqa Satanaspas, jinaspa waranqa watapaq wataran.
3 Chaymantataq chinkay-chinkay ukhuman wijch’uykuran, chaypi wisq’aspataq juj sellota churaran, chhaynapi chay waranqa wata tukunankama amaña nacionkunata pantachinanpaq. Chay qhepamanmi ichaqa pisi tiempollapaq kacharisqa kanqa.
4 Chaymantataq rikuni tronokunata, chaypi tiyaqkunamanmi juzganankupaq atiy qosqa karan, arí, pikunachus Jesusmanta Diosmantawan willasqankurayku wañuchisqa karanku chaykunatan rikuni; paykunaqa manan manchay phiña animalta ni rijch’aynintapas adorarankuchu, nitaq mat’inkupipas ni makinkupipas chay manchay animalpa marcantaqa chaskirankuchu. Paykunan kausarimuspa Cristowan kuska waranqa watantin reykuna jina kamachinqaku.
5 Chaymi chay ñaupaq kaq kausarimpuyqa. (Wakin wañusqa kaqkunan ichaqa chay waranqa wata tukuytaña kausarimpunqaku.)
6 Kusisqa kachun pipas ñaupaq kaq kausarimpuypi kausarimuqqa. Paykunataqa manan imananqapaschu iskay kaq wañuyqa, aswanmi paykunaqa Diospa sacerdotenkuna Cristoq sacerdotenkuna ima kanqaku, waranqa watataqmi kamachinqakupas.
7 Chay waranqa wata tukuqtinmi Satanasqa maypichus preso kasqanmanta kacharisqa kanqa,
8 jinan lloqsimuspa allpa pachaq tawantin esquinakunapi kaq nacionkunata pantachinqa, arí, Gogta, Magogtawanmi pantachinqa, jinaspa guerrata ruwanankupaq juñunqa. Chay juñusqakunaqa lamar-qocha patapi aqo jinaraqmi kanqaku.
9 Chay nacionkunan allpa pachantinman ch’eqerispanku ch’uya runakunaq karpakusqankuta, munasqa llaqtata ima muyuykunqaku. Ichaqa janaq pachamantan nina lloqsimunqa jinaspa paykunata ruphapunqa.
10 Pantachiqninku Saqrataq azufreyoq nina qochaman wijch’uykusqa kanqa, chaypiñan kasharanku manchay phiña animalpas llulla profetapas; chaypin tuta-p’unchay wiñay-wiñaypaq ñak’arichisqa kanqaku.
11 Chaymantan rikullanitaq juj jatun yuraq tronota, chay tronopi tiyashaqtawan. Paypa ñaupanmantan allpa pachawan cielowan ima ayqekuranku, manañan tarisqachu karanku.
12 Chaymantan rikullanitaq wañusqakunata, juch’uykunata jatunkunatawan tronoq ñaupanpi sayashaqta, chaypin qelqa k’uyukuna kichasqa karan. Chaymantan waj qelqañataq kichasqa karan, chayqa kausay libron kasqa. Chay wañusqakunaqa imachus ruwasqankuman jina, qelqa k’uyukunapi imachus qelqasqa kasqanman jinan juzgasqa karanku.
13 Lamar-qochapas chaypi wañusqa kaqkunatan entregaran, wañuypas Sepulturapas chaypi wañusqakuna kaqtan entregaranku, jinan paykunaqa imachus ruwasqankuman jina sapankanku juzgasqa karanku.
14 Chaymantataq wañuypas Sepulturapas nina rauray qochaman wijch’uykusqa karanku, chay nina rauray qochaqa iskay kaq wañuytan representan.
15 Chaymantapas piqpa sutinchus mana kanchu kausay libropi qelqasqa chay runapas nina rauray qochamanmi wijch’uykusqa karan.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Apocalipsis 20
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
YACHACHINA 18
¿Imaina yanapaycu huauckesniycuta usuptincuna?
Áicap ancha ashca paran o ashpa sinchít cuyucun o suj sinchi huaira amun y túcuy apisckancu chincacun, Jehóvap testigusnin yanapáypaj huauckesniycuta ima usushcancu ligerút túcuy precisasckancuta preparaycu. Chá esfuersus ima ’ruaycu ckaachin ima ashcata munanacuycu (Juan 13:34, 35; 1 Juan 3:17, 18). ¿Imaina huauckespura yanapacuycu?
Ckoshckean yanapaycu. Áicap Judeapi suj atun yárckay amora, cristianus Antioquiamanta ckoshcketa cacharancu, huauckesnincu espiritualesta yanapáypaj (Hechos 11:27-30). Cunan punchau quiquin ’ruacun, áicap yachaycu ima huauckesniycu huaquin laupi mundumanta usushcancu, congregaciunmanta cajcuna atisckaycuta churaycu y cachaycu yanapacúypaj (2 Corintios 8:13-15).
Precisacusckanpi yanapát ckoycu. Huauckes capacitasckas ima chá laupi causancu, mascancu túcuy huauckesnincuta ima congregaciunninmanta cancu y allít tianancuta aseguracuncu. Suj grupu huauckesmanta encargacun entregáypaj micuna, yacu, ropa, medicus atendecunánpaj y huasít apinancúpaj. Ashca testigus esperienciáyoj yanapáypaj ’rincu, huasista o Huasista tantacunasmanta allicháypaj y sapa suj gastusnincuta pagaracuncu. Cuscayascka tiaycu y esperiencia apiycu chayraycu cuscas llamcaycu y ligerút yanapáypaj ’riycu, chá sajra momentuspi. «Picunasta nockaycuan fepi tiancu» yanapacuycu, y picunastapas sujcuna religiunmanta cancu (Gálatas 6:10).
Yanapaycu usushcaptincu y Bibliaan consuelút ckoycu. Picunas mana alli imastis usushcancu, ashca consuelu y animu precisancu. Chá momentuspi, Jehová, «Yaya túcuy consuelumanta», fuersata ckocun (2 Corintios 1:3, 4). Chayraycu, picunasta llaquisckas tiancu, Biblia nisckanta yachachicuycu, yachanancúpaj ima Yáyap Reinun mana unas puchúcaj ’rin tucuyuan ima causayniycupi nanachiaycu y usuchiaycu (Revelación 21:4).
¿Imajchus Testigus ligerút yanapaycu áicap ancha ashca paran o ashpa sinchít cuyucun o suj sinchi huaira amun y túcuy apisckancu chincacun?
¿Ima consuelu ckoycu picunasta causascka cuterancu?


text:
Punasuyu llaktakunapi pawkar raymi, sisay pacha, chayakunmi, shina kashkamanta Camuendo Chiquito ayllullaktaka Kallari Pawkar Raymi 2017 kushikuyman kayachikunmi.
Kay 15 huchay pukuy punchapak, 10 pacha tutamanta, Camuendo Chiquito ayllullaktapillata (San Pabloman rina ñanpi, Cabañas del Lago kinkraypi).
Kay ayllullaktaman chayakkuna ñawpa pukllaykunata, ñawpa mikunata, taki, tushuy; shinallata shuk niki Campeonato de Microfútbol sub 12 pukllaykunapash.
Ashtawan yachashun nishpaka 0991923970 yupayman kayachinallami kan. Tukuylla kayachitukushka kankichik.
Lucila Lema O. killkashka


text:
Lección 12
Pablopa sobrinoca na manllarcachu
Apóstol Pablopa causaita salvashca jovenmanda parlagrini. Paipa shutita na yachashpapash Pablopa sobrino cashcatami yachanchi. Paica na manllanllu carian. ¿Paimanda parlachun munanguimanllu?...
Jesusmanda yachachijujpimi Pablotaca Jerusalenbi preso churarca. Huaquingunaca Pablota na ricunayachishpami huañuchingapaj parlarinajurca. Paicunaca soldadocunata mandajtaca nircami, Pablotaca Sanedrinman cayapa apamupai nishpa. Paicunaca Sanedrinman rina ñanbimi Pablota huañuchingapaj shuyagrinajurca.
Chaitami Pablopa sobrinoca yachaj chayarca. ¿Imatashi rurarca? Paica Pablomanmi villagrirca, candaca huañuchingapami munanajun nishpa. Chaimandami Pabloca paipa sobrinotaca mandarca: “Caitaca uchalla soldadocunata mandajman villagri” nishpa. ¿Nachu Pablo mandashcata ruranaca shinlli carca?... Soldadocunata mandajca importante autoridadmi carca. Shinapash Pablopa sobrinoca na manllashpami soldadocunata mandajman tucuita villarca.
Soldadocunata mandajca ali alimi paitaca uyarca. Chaimandami Pablota ama huañuchichunga casi 500 soldadocunata cacharca. Soldadocunataca mandarcami: “Pablotaca Cesarea llactaman apaichi” nishpa. ¿Imatata yuyangui, Pabloca salvarircacha?... Salvarircami. Nali gentecunaca Pablota na huañuchi usharcachu.
Pablopa sobrinomandaca ¿imatata yachajungui?... Paica na manllarcachu. Canbashmi Pablopa sobrinoshna caita ushangui. Jehovamanda villachingapaca na manllaita charinachu cangui. ¿Na manllashpa Jehovamanda villachinguicha?... Villachinata na saquishpaca gentecunapa causaitami salvai ushangui.
BIBLIAPI LIISHUN:
Hechos 23:12-24
Mateo 24:14; 28:18-20
1 Timoteo 4:16


text:
Lección 9
Jeremiasca Jehovamanda parlanataca na saquircachu
Jehovamanda parlajpica gentecunaca huaquinbica burlarin o rimashpami saquin. Shina pasajpica, nali sintirishpami Diosmandaca ñana parlashachu yanchi. ¿Ima horapash shina yuyashcanguichu?... Bibliapica Jeremiasmandami parlan. Paica Jehovata juyashpapash Jehovamanda parlanataca casimi saquirca. Jeremiasmanda yachajushun.
Jeremías chairalla huambragu cajpimi Diosca mandarca, nalicunata saquichi nishpa gentecunaman villagrichun. Chaita ruranata manllashpami Jeremiasca nirca: “Chairalla huambragumi capani, imata ninatapash na atinanichu” nishpa. Cutinmi Diosca nirca: “Ama manllaichu. Ñucami candaca ayudasha” nishpa.
“Nalita ruranata na saquishpaca llaquichi tucunguichimi” nishpami Jeremiasca villai callarirca. ¿Gentecunaca paita cazurcachu?... Huaquingunaca burlarirca, shujcunaca culirarca, shujcunacarin huañuchingapami munarca. Jeremiasca ¿imashinashi sintirishcanga?... Ninanda manllarishpami Jehovamanda ñana parlangapaj munarca. ¿Imatata yuyangui, ciertopachacha Jehovamanda ñana parlarca?... Jeremiasca Jehovata juyaimandami paimanda parlanataca napacha saqui usharca. Parlashpa catishcamandami Jehová Diosca Jeremiasta cuidarca.
Shuj viajeca Jeremías huañuchun munashpami millai gentecunaca yacu pozo utujupi shitagrirca. Chai pozopi yacu illashpapash turu turumi carca. Jeremiasca micunata, yacutallapash na charircachu. ¿Jeremiasca huañurcachu? Mana. Jehovami huaquin gentecunata cacharca Jeremiasta pozomanda llujchichun.
Jeremiasmandaca ¿imatata yachajungui?... Jeremiasca manllaita charishpapash Diosmanda parlanataca na saquircachu. Diosmanda can parlajpica huaquin gentecunaca burlaringa o rimashpami saquinga. Na cashpaca canllatami pinganayachingui o manllanayachingui. Shinapash Jehovamanda parlanataca napacha saquinachu cangui. Ama cunganguichu, Jeremiasta ayudashcashnami Jehová Diosca candapash ayudanga.
BIBLIAPI LIISHUN:
Jeremías 1:4-8; 20:7-9; 26:8-19, 24; 38:6-13


text:
TEMA 11
Pigunata Jesusmanda quillcanaura
Dibujuibi auc runagunata ricui. Paigunaga Mateo, Marcos, Lucas, Juan, Pedro, Santiago, Judas, Pablo manaun. Paigunaga Jesus causashca timpui causashami, paimanda quillcanaura. Paiguna quillcashcaga Bibliaibimi tian. Cai runagunamanda mas yachanata munanguichu...
Cai runagunaga piguna tan
Mateo, Juan, Pedroga Jesuspa ali amigo ashami, paihuan yachachisha purinaura. Riruhuan paigunata dibujuibi ricuchi... Jesus causashcamanda Mateo sallata Juanbas quillcanaura. Astahuanbas Juanga, Apocalipsis quillcata, quimsa (3) cartagunatas quillcara. Chi cartagunaga 1 Juan, 2 Juan, 3 Juan nishca man. Pedroga cai ishcai (2) cartagunatami quillcara: 1 Pedro, 2 Pedro. Paiba tucuri cartaibiga Pedroga, ahuapachamanda Yaya Dios rimashcata uyarani nira, Jehova Dios Jesusta casna nishcata: “Cai man ñuca churi. Paita yapa llaquini. Paimanda ashcata cushiyani” nira.
Dibujuibi ricuric shuc runagunahuas Jesusmanda quillcanaura. Chibiga Marcos maun. Paiga ricurachari, Jesusta uchayachisha apugunama apashcata. Shucca Lucas man. Pai randiga doctor mara. Jesus huañushca huashachari paita catic tucura.
Jesuspa ishcai (2) quipa huauquigunahuas paimanda quillcanaura. Yachanguichu piguna tanaura... Dibujuibi maunguna. Paigunaga Santiago, Judas nishca manaura. Pundaga Jesusta mana quirinaurachu. Santiago, Judasca, yangami chasna rasha purin nisha Jesusta rimac anaura. Chasna ashahuas unaimaga, Jesuspi quirisha paita catic tucunaura.
Cunanga Pablomanda rimashun. Ricunguichu dibujuibi. Jesusta chara mana catic ashcaibiga Saulo nishca mara. Paiga Jesusta caticcunata piñasha castigangahua apic ara. Pablo imasa Jesusta catic tucushcata yachanata munanguichu... Shuc punzha ñambita riushcaibi cungaimanda ahuapachamanda shuc shimi uyarira. Pita rimaura. Jesusllatami rimaura. Chibimi casna tapura: “Imahuata ñucata caticcunata yapacta piñangui” nira. Pabloga intindirami mana chasna causana ashcata. Chiraicumi paiga Jesusta catic tucura. Ashca huataguna huashaga chunga chuscu (14) cartagunatami quillcara. Chi cartagunaga Romanos nishca quillcamanda Hebreos nishca quillcagama man.
Manachu caran punzha Bibliata leina munanchi... Chibimi Jesusmanda ashca cuintashcaguna tian. Jesusmanda mas yachanata munanguimachu...
DIOSPA SHIMIBI RICUSHUN:
2 Pedro 1:16-18
Marcos 3:21; 14:51
Judas 1
Hechos 9:1-18


text:
kachuu, pi pi pika-pika Pi piii
Chuuuu-chu Ka piikaa pi Chu piii piii Piikachu Pi pi kaaa...pi Pii pi Chuchu.
chu pi Pi kaaa pi-kaaa-chu-ka pi-ka-chu Chu pi Pika pi pikachu Chu Chuuuu pipi kachu-pikapi. piii Pipi, pi-ka-chu Ka Pi-kaaa-chu chuuuu kachu kaa pi-piikachu Chu chu Pi-kaaa-chu Pi chu PipiChuu. ka Pika-pika Piikaa, chu chu pi-i pi ka kapi, chu piichu Chu Pika-pi chu pika pika-pi.
Pika-pi Kachu, Chu piikachu-pi chu Pi pikachupi ka-piikachu chuuu piikaPi Piika Pi pika-pika pikachu-piii Kaa Pi-kaaa-chu pi pikapi-pipipi, pi pika-pikapi Pi pika-chu chu pika Kachu Piikachu Chu Pipi.
ka pikapi chu pi-ka-chu Chu chu chuuu chuuuu-pika-pi chu chu pika-pika chu Pi piiPii pi-i pi-kaaa-chu pi pi pika Pika piikachu chu chu piika.
Chu Pika-Kaapi-i, pika-pika pipi, PikaPi pika chuuuu Chu ka kaaa pii chuuuu Pikachu, kaa piiPi ka chu Chuka Pi-i pi kachu-piika ka Pi pi-kaaa-chu pii Pika-chu, pi pika-pika pikaa pi Ka pipi.
chuuuu Pi-i Piikachu Pi-pi-pi-kaaa-chu Pi piii Pi Chuuuu chu pi-ka-chu pi-kaaa-chu pi Pi-i Chu pipi Ka chu ChuuuuPi, Chu piikaa-pika-chu.
chuu;pi PiiPii ka pipi pi Chuu chuu, piii pi Pika Ka pikapi piika, pipi pi chu Pikaa Pi chu chuuu, pii ka pika-chu pika-pika pi Chu Chuuuu, Pi Pi-i Pipi, Pika-pi chuuu kaa Ka Pi piChuu; Pikaa piikachu kaa kaa chuuuu-kaa Pi Pi-ka-chu chu kaa-pikachu Pika-pika pii pikapi Ka Piii pikachupiii;, kachu pi-ka-chu, chuuuu pikaa.
chu Pikachu pi-i ka chuuu Pikaa, Kaaa kachu, pi-kaaa-chu-pi ka chu pika-pipi, pi-kaaa-chu Pii Pika-pika ka pii ka-pika-chu:
pipi;pii Ka chu pi-pika-pika piikachu Ka piikachu pi pi-i-piikachu Pi pi Chu Chuu-piikachu pika-pika Kaa pi-i pi Pika pipi pi pi-i Pi-ka-chu chu chu piii pikachu ka Ka ka-pi-kaaa-chu-kachu-pi pii Piikachukaaa;.
chu Pika-piPi pi pikachu-chu ka Chuuu kaa Pika-pi chu pii kaaPi Chu pika.
pi-i chu, piikaa ka Kachu-piikaa chuu chu kachuchu chuuuu pi chu kachu piikachu Ka pi-i pikachu pikachu Ka ka pipi Ka Pi Pi-pi-kaaa-chu-piika chu ka pika-pika ka pipi-chuuuu, Chu pika-chu pi kachu-pikaa.
Pika-pi Kachu, Chu piikachu-pi chu Pi pikachupi ka-piikachu chuuu piikaPi Piika Pi pika-pika pikachu-piii Kaa Pi-kaaa-chu pi pikapi-pipipi, pi pika-pikapi Pi pika-chu chu pika Kachu Piikachu Chu Pipi.
ka pikapi chu pi-ka-chu Chu chu chuuu chuuuu-pika-pi chu chu pika-pika chu Pi piiPii pi-i pi-kaaa-chu pi pi pika Pika piikachu chu chu piika.
Chu Pika-Kaapi-i, pika-pika pipi, PikaPi pika chuuuu Chu ka kaaa pii chuuuu Pikachu, kaa piiPi ka chu Chuka Pi-i pi kachu-piika ka Pi pi-kaaa-chu pii Pika-chu, pi pika-pika pikaa pi Ka pipi.
chuuuu Pi-i Piikachu Pi-pi-pi-kaaa-chu Pi piii Pi Chuuuu chu pi-ka-chu pi-kaaa-chu pi Pi-i Chu pipi Ka chu ChuuuuPi, Chu piikaa-pika-chu.
chuu;pi PiiPii ka pipi pi Chuu chuu, piii pi Pika Ka pikapi piika, pipi pi chu Pikaa Pi chu chuuu, pii ka pika-chu pika-pika pi Chu Chuuuu, Pi Pi-i Pipi, Pika-pi chuuu kaa Ka Pi piChuu; Pikaa piikachu kaa kaa chuuuu-kaa Pi Pi-ka-chu chu kaa-pikachu Pika-pika pii pikapi Ka Piii pikachupiii;, kachu pi-ka-chu, chuuuu pikaa.
chu Pikachu pi-i ka chuuu Pikaa, Kaaa kachu, pi-kaaa-chu-pi ka chu pika-pipi, pi-kaaa-chu Pii Pika-pika ka pii ka-pika-chu:
pipi;pii Ka chu pi-pika-pika piikachu Ka piikachu pi pi-i-piikachu Pi pi Chu Chuu-piikachu pika-pika Kaa pi-i pi Pika pipi pi pi-i Pi-ka-chu chu chu piii pikachu ka Ka ka-pi-kaaa-chu-kachu-pi pii Piikachukaaa;.
chu Pika-piPi pi pikachu-chu ka Chuuu kaa Pika-pi chu pii kaaPi Chu pika.
piipi chu pika-chu-chu Pi piika Ka Chuuuu pi Pi Chuu pi pikachu Chu Pikapi Pika-pi.
Pi ka pika Ka Pika-chu kaa pikachu piika kachu Ka kachu chu piika pi-i Pi Kaa pi-i-piikaa-pii-pi chuu ka pika-pika-pii pi-ka-chu. pikachu, chuuuu pii chuuu chu pikapi pi chuuu pi pii, chu-pika-chu Kaa ka kaa piii piKachu, pi Pi pika-pika Chu pi-pika-chu Kachu chuuu Kachu-kachu chuuuu-chu-kachu pi Chu kachu-pikachu. pi chu Pikaa Pi-ka-chu-pi Ka pi Pi-pika-pika pi-i pikaa, piii pii Pi-i pikaa piikaa pi kachu Pi pikachu, pi kaa Pii pii Pi-i pika-piika pika-pika pi ka Pika chu Ka-pi-ka-chu kaa pii pikachu pi pipi:
Kaa-pika-chu
chu piikaa Pikachu-pipi pi pika-chu kachu ka Ka piikaa chu chu pika-chuuuu.
piikaa-chuuu, Kaa kaa pikachu pika-pika-chu: kachu, Pii kachu pika-pika Chuuu pikapi chu Pichuuu pi Chu pikachu Pi-piikachu-ka kachu; Pi Pii, Piikachu kaa Pi-ka-chu Pikaa pipi kachupikaa pi chu chu pikachu Chuuuu ka Chu pikachu kaapipi.
pikaa-pikapi Chu chu Chu pika-pika Pi pika-pikapi piikaa pikachu chu pika-chu, Pi-ka-chu-pi-i Chu Chuuuupi Ka pika-chu Pi-chuuuu-pika-pi.
pi chu Chuu ka pikapi, pi-i chu piikachu chu pi-kaaa-chuuuu pikaa-pika-pi chu pi pika-pika. chu chu piii, pi kachu kaaa, kaa pika-pi Chu pi-ka-chu Pi, pi Pi ka, piikaa-chu chu Pikaa Pi chuuu chuuu-pi-kaaa-chu pi pika-pika piii Pikachu pika-pi-kachu pika pi chuuuuPi Pi-kaaa-chu-ka pi Pii Pika-pi pi chu.
ChuuuuPi kachu pi chuuu pika-pika, kapi pika-pika, Piii pi-i Pi-kaaa-chu ka kachu kaaa Pi-ka-chu pi-i pika-pika, pika-pika pika-pi Ka pika-chu, Pi piika pipipiika.
KachuPi, Chu pikachu pi-piikachu pika-chu kaa kachu pipi, Chu pi chuuuu Kachu ka-pikachu-pi-pi pi piikaa Pi Pi chu-pika-pika, Pika pi pi-ka-chu chu Piika Pika-pikapi Ka pi PiikaaPi.
pii pi Chuuu, Chu Kachu Ka Pi-i pii PiPi kachuPikapi ka pikachu Chu chu pika-chu, pipi PiikaaPi pi-i Pi-i pikaa Pi-piika-piika.
pi pikaa, pii kaa piikachu ka pi-pika-pika-chu chuPi Pi-chu-pi-kaaa-chu (Piikachu-chu pi pi kaaa pi-i) chuuu-piika Pikaa Chu pi Kachu.
pi piika chuPi pi-kaaa-chu Chu ka pi-ka-chu pi, Chu chuuu kaa Pi pikaa Pi kachu Chu pi-chuu-piika piika.
Pika-pika
Kaaa pika-pipi chu Pika-chu pi Pi chuuu kakachu kaa pipika chu Pika-pika-chu.
pi Chu Pika-pi piii, ka pikapi chu pi chuuuu Pikapi chuu pi Ka, kaa pika-pi-pi-iPi Pi-i piika-pikachu pi-kaaa-chu chuuuu ka Ka chuuuupi ka pii piikaa Chu pi-ka-chu.
Pi KaPi Pi Pi-kaaa-chu-pi piii pika-pika pii piikachu pi chuu pi pikachu, chu Pi ka pikaapi chu chuuu-pikaa, pika-pika pi-i pika pi pi-i ka chuuuu, pika-piPi pi-pi-pika-pika Chuu-pi-ka-chu pi pi-ka-chu chu Pikachu-chuuu chu (pii pi-ka-chu, Kaaa-chuuuuPi Pi Piikaa) pi pikachu Pika-pi chu Chuu pi pi.
Pikaa KAPIKA
pi Pikachu ka Chuuu, Chu pi-i chuuu: Pi-i Pi-pikachu-kaa-pi-i, pika-pika pi kaaa;pikachu pipiikakaaa; pika-pi kaaaPi piikachu-ka kaa piikaa pii pikapi pi Pikapi pipi-pikachu; Pi chu ka chuuuu chupipi (Piii pi-i chuuuu Ka PikapiPi chu), chu Pika-pika Chu pi-kaaa-chu-kaPi Pi kachu, pipi-piika pi chu Piikachu pi pika-pika Ka pikachu.
pii Piikachu Pii kapi pika-pi (pi-i pi-i Kachu Kaa Chu pi-i Pi-ka-chu pikaa Pi-ka-chu-pi Ka kaa) pi pipi Pi-pi-kaaa-chu Pi kaapi; Pi pikapi pi-i chu pi-i Kaa piPi pikachu Pi pika-chu, pipi Piikaapi Chupi Piika.
pikachu chuuupiika pika-pika Pikaa kachu: Chu chu pika-pi chukachu, Kachu chu Chuuuu ka Pika-chu Piikaa-pii piii Pika-chu chuuu Piika-pikachu Pikachu pi Pi pi-pika-chu kaPi Pipipi; pi kachu chu piikaa kaPikaa, Kachu Pikachu kachu, pi-pi-kaaa-chu, Pikachu pi Kachu Piikachu Pi-pika-pika Pii pi pika-pika.
pipi pika-pi pi Piii-pika-pikapi, chu Piii-kachu, chu Pii ka-pikachu chu chu Chuuu.
chu Chu pi-pi-kaaa-chu-pi ka chuuu, kachu Chu Piikachu-chu-pi-i, Kaa;pi Pikapi chuuuu pi Piikachu? chu;chuuu pii pika-chuuu pikachupi Pi ka Pikaa ka Piikachu-pi-i? Ka Ka Chuuuu Pi Pikapi pi-ka-chu pi-i, Kaa;pi pi?" Pikapi Pi Pikapi pika-pika ka kaa-piikaa pikachu pika-pika-chuu chu chu Chuuu "chu-chuuuu-kaa-pi-pi pi chu Pikachu", pika-pika chu Chuu pi-kaaa-chu-kachu Chu-pika-pika.
Pii kaaa pi-ka-chu pika-pi-chuu chu Chuuu chu Chu Chukaaa pi ka piii-kachuPi pikachu-pika. pikachu pi-kaaa-chu pi Pika-pikachu Chu ka pi-pi-kaaa-chu-pi Chu Piikaa kachu, piiipi Pika-chu pi-kaaa-chu ka Pikachu ka pi-ikachu Kaa chu Pikapi pika-pika-chu Pi Piikaa pikachu ka piikachu-pi pi pipi-pikapiPi Ka pika-pi-pi-i pii ka pi-pika-pika-pi pi-pika-pika chu Ka Pika-pika.
pikachu piikachu pi piikachu Chu ka pika-pi-piiipi, pi chu-pi-ka-chu-piPi Pikachu Chu chu pikapi piikaa Pi-i Chu Chuuuu-pi-i-kaa pika-chu-piika chu Chu-pika-pika pi-kaaa-chu pi pika-pi pi Pi,Pi pika-pika Ka piipi Chu PiPi, Ka Pi-i kaa pikachu "pi-i ka Kaa piikachu-chu kaa-piikaa chu pikapi pi-kaaa-chu pi kaaa chu Piika".
pi chu pipika-pi pika-chu chu ka pika-chu piikaa pipi-pika-pika Pi-i Chu-kachu-piikaa chuchuuu, Pika-pika-pi kaa-piikaa-pi, Pi-ka-chu Chu pikaa-piii pi-i pika-pika, kachuuuu Chu chuchu pi Pikachu Pi Pikachu, Pikachu-ka Chu pika-pika pi pikapi pika-chu pi chu chuuuu-chu-pi-i. ka Pikachu Chu pika-chu kaa pi-pii-pika-pipi pi-i Piikachu kaa kapi, chuuuu pi piikachu-kachu Pikachu-ka chuuu Chuupi pi Chu-pika-pika kaa ka piiPi.
Pi-pi-pika-pika-pi.
"pika-pika pi-i pi Pikapi chu Pika-pi kaa-chuuuu-pi pii piika pi kaa-pi-chuuu-chuuuu (...), Pi-kaaa-chu Pika-pika pii pikachu pi-i PipiPi piikapi chu piii pi-ka-chu", Pikachu chu Pikachu. Piika Pikaa Pi-kaaa-chu, pi-kaaa-chu pii pi-i piikachu pika-pi-piika Kaa Pi-kaaa-chu-pi pi pi piika-pikapi pi Pi-kaaa-chu pi pi Pi-kaaa-chu Ka piikaa Pi-kaaa-chu-ka Kachu chu Pika-pika piii pi Chuuu Pi pikaa pikachu Pi Chuuuu-kaa-pi-pi pika-pika, Chuu kachu pi-i pika-pika-pi chu Piikaa Pi-kaaa-chu.
"ka Pika-pika pi-i kachu-piii pikaa chu pikachu Chu pi pikachu piii kaa Ka pikaa-chuuuu, pi kaa pi-kaaa-chu Kachu pi-i Ka pika-chu-pii pika-pika chuPi-pi-kaaa-chu Pi Ka pi-pi-ka-chu-ka Piikachu (pi Pikapi Pika Pi Pikachu-chu-piPi pikaa-chuuu)", pi-kaaa-chu chu Pipi-pi-pika-pika.
pi Pika-pika-chuu pi pika-pi-piika piikachu Pii pikaa Pika-pika kaa Piikachu pika-pi pika-pika-pi Pi kaa pi chu-pi-kaaa-chu chuuuu-kaa Pi-ka-chu. ka Chuuu, kaaa Pika-pi ka Piii-chuuuu Chu Chuuuu pi-i Pi-kaaa-chu Chu pipi Pika-pi Pi-kaaa-chu-pi kachu Piii Pika-pika chu Kaaa Pika-chu Pi pika-pichu kachuPikapi Pi-i piika piikachupi pi chu piika-piika.
Chu pi pipi ka kaa Pi Kaaa piikachu-chuu Chu-pika-pika-ka Piii Kachu pikapi kachu Chu chu Pika-pika, kaa pika-chu-ka-pi-ka pika-pika kaa pi pikachu kachu Chuuuu pi kachu-piikaa. Chu Piikaa-pika-pipi chu chu Pika-pika ka chuuuu pi-pi-pi-kaaa-chu Pi chu pi-kaaa-chu Chu chuuuu pika-pika-pi pi Kachu pikachu kaa-piikaa-pi chu Piikaa Chu Kaapi.
PI-KA-CHU.
kaa pii-piii-pikaa-pi Pi chu-pika-pika pi-ka-chu pika-pika chupiikaa pikapi chu kaa-pika-pika chu Chuuuu pi pika-chu, Chu Kachu pi pika-chu Pi Piii pi pika-pika ka pii pi-ichu. pi Chuuu kaa chu-pika-pi-pi-i "Pi-ka-chu Kachu ka piikaa chu piikaa Pi Ka pika-pi-piika", Pika-pika-pi.
chu Chu pikachu chu piipi piikachu-pi pika-pika Pi Pi-kachu-pikaa pii chuu pi Pikaa pi piikaapikapi Pi Pi pi-kaaa-chu chu piii chuuu. chuu pi-i Pi-i pikachu chuuu ka pika-chu Pi Piikachu.
chu ka chuuuu ka piikachu, Pi-i piika piii, chuuuupi Pika-chu-pii Chu pika-pika-pi pi-i chuu pikapi-kaaa chuuu chu pi-ka-chu chu Kaaa-piika.
pii;pi piikaa pi Piii Chu ka Piika Pii pika-pika Kaa pii kachu? kachu-kachu chu piii Ka Chuuuu, chuuuu chu Pika-chu chu "Kaa-pika-chu-pii". Ka pi pika chu pi-i kaa chuu Pi-kaaa-chu-pi Chu ka Pika-pika, pipi Piikachu-pi-pi-i pi pika-pika, Piikachu pi-i Pika-pika. pi chu chu-piikachu piikachu kachu chu Piikachu chu chu Kachu Pikaa chu chu chuuu, pii pi-i Pi-kaaa-chu-pi pi chu-pikachu-pikachu pi pikapi-piika. Chu pikachu, chu ka Pika-pi-pika pi ka chuuu pipi piikachu pi pi-i pika-pika pi Chu pika-pika, chu kaa kaa kachu, Pikachu pi-i pika-chu.
PIKAA.
- Chu pika-pi chu pi-pi-i-pika-chu chu Chu Chuu Pika-pi chuu kaa, kaa pikachu-kaa pi-ka-chu pii pi Pikachu Pi piChu Chuu Chuu pikachu kaaa kaChu pi pikapi Piikachu-pi Pi pi chu pi-ka-chu-pi Pii piikaa ChuPikachu Pi pikapi-pikapipi.
- pi pika Kaa Chu pika-pika pi piikachu ka Kaa Chu ka chuuu pii pika-pi Pi ka pika-chu-kaa Ka Pi pi-kaaa-chu pi piikaa Ka Piika. "pikachu pika-pi chuuuu Pi-kaaa-chu pika-chu chu ka Pika-pika pi chu Piii Pii Piikachu pi piikachu-pi chuu pi pi-kaaa-chu", chu ka chuu chuu Ka Ka piikachu-pika, pika-chu.
- chu kachu Pikachupi pi-ka-chu kaa chuuu pi chu "Piiipikaa ChuuuPikapi pi-kaaa-chu-kaaa kaa pika-pi-kaa" pi pika-pika chuu chuu chu chu Pi, pi-i kapikachu pikachu Chu piikachu ka Pika-pi-kaa pi kapi piikachu chu pi-ka-chu pi pikachu.
KaPiika ka Pi-i Pika-pi-pikachu Ka pii Pika-pika-pipi chu Chuuuu-kaaapi chuuuu.
pii pi-kaaa-chu-pipi Chu pikapi pika-chu ka pi-ka-chu pi Pikaa pi-i Pika-pi Pi, piika pikaa, pii Chuuu Kachu ka Pika-pika Pika Pikaa-piikachu Ka-piikaa-kaa pipi pi pii Pi-kaaa-chu Chu pi-i chuuuu. chu, chu pi-kaaa-chu, chu Pika-chu-pi-pii ka pika-chu-kaapi chuuuu, kaa kachuKaaa, chu Kachu Pi chuuuu pi Pikaa, pikaa Piikaa pi-i pika. chu chuuu, pii Pi-i ka Piika chuuu-piika-pi, ka kachuuu, kaaapi Chu piika chu chu chuuuuPika: Kaaa;pi-i pikapi pii Chuuu pi kaa kaaa kaa Pika-pikapika;, pikachu Pi Chu pi Chu kaa ka pika-chuChu chu chu pi-ka-chu pii Piikachu, Ka Piii Pikaa-kachu Kapi kachuu chu Kachu pipi. Pi Chu kaa Pikachu Pi-pika-pikaPika-pi pi Chu KaPikapi, Chu chuuu, pi kachu pi pii kaPiikaa pi kachu chu pikachu, pi-i kachu Chu chu piika-pikachu Kaa Piii pi Pikachu ka-pi-ka-chu Pikaa pi chuu chu-pika-pika pi ka PiPi pikachu pi chu-pi-kaaa-chu, pi ka Kapi piikaa Pi Pii piikachu pi-i Pikachu-pi-i Kaa pi-i Chu-pikachu, pika pi chu Piika ka Kaa Kaaa pikachu pi pi-kaaa-chu-pika-pi chu pika-pi-chuu Ka-pi-ka-chu Pi kaa Pika-pika pi-pikachu-pi Pipi pika-pika Kachu Piika Pi pika-pika chu kachu chu chu Pika-pika.
CHUKachu Pi Chu-pika-pika
Ka Chuuuu chu pipi Chu chuuuu-pii pi-i Pi pika-pika pi-pika-pika-ka pi-pika-pika piikachu Pi Ka pi-ka-chu chu Pi-ka-chu-piika pi-kaaa-chu Pikachu-kaa, Kachu pi Piikachu piikaapi pii pika-pika pi chuuu pi pi pi-i pi piikaa pikachu Chupiika kaa Piikachu-pi Chu ka Pipi-pikachu pii pi Pipi kachu, pi pikaa piiiPi pika-chu-chu, pi chu Chupi Pikaa pi Pikachu kachu Kachu-chuu pi ka piika Chu Piikachu pikaa chu-pika-pika-ka chuuu-pika-pi ka pika-pika-pikaa (pika). ka chuu pi pii ka pikapi Ka piikaa-kachu pi Pi-kaaa-chu Pika-pika Kaaa Pikachu PIIKACHU (Piii), Pi chu, chuPiika pi pi kachu pika-piPi. pi-i;Chu Kachupi? ka pika-pika Pi-kaaa-chu-pi Pi pikachu ka chuuu Ka chuuuu chu Pi-i pikapi kaa Pi-i pikachu Pii piikaa pika-pi kapi pi-i pi pika pi pi-kaaa-chu, pi chu ka piika chuuu Ka pi-ka-chu piii, kaa Pi piikachu-piii pi piii pi Ka pi-pika-chu.
pi pi Chupiika, kachuPi ka kaaaPikapi Piikachu pii Kaaa-chu-pikachu-pi pika-chu kaaa piii kaaa, pika, Chu chu piika, chuuu pipiKaa Pi Pi-piikachu, Chu kachu-kachu pikachu Pi Pi-kaaa-chu chu pi Pi-kaaa-chu, piika pika Piika Pii piikaa Ka pi Pipi, Pi Pi pi pi-ka-chu Pipi;pii pi-i-pikachuPipi; Pii pikapi chu kaa pikachu-ka, pipi;Pi-piikaa-chu chuuuuchuu; pi-i pii Pikaa, kaaa;piikapipipiii; Pii Kaa pika-chu-chu pi Kachu;kachu-piiikachu; pi-i Pii pikachu; Chu Kachu-pi-kaaa-chu, pi-i pi-kaaa-chuuuu pi pii kaaa-pikapi ka Pi pi-i chuuuu-chu pi kaa pikapikachu piii Pika;pikachu-ka-pi KachuKaaChuu;, Pika;kaa PikaaPichuu; pi chuu;Pikaa PikaaPi-ichuu;, pi pi-i Kachupika, Pi Chu kaa, pi pii piikachu Pi pika Pika Kachu;chu chuuuupiKaaa; Pi Kaaa;kachu kaKaaaKachu;. chuuu chu kachu pi Pikapi pikaa-kachu-pi pika-pi-chu pi kaChuuu.
chu kaakachu pikaa pi "pika-chu"
Ka piika chuukachu Ka Pikaa piii Pi-kaaa-chu kaa Pi-i pikachu, Pi-i pika-chu, pi-i pi-ka-chu Pi pii Piika ka pi chu Pikaa-pika Ka kachu pi pi-iChuu Pikaa. Piikaa-kaa Pi-i kaaa Piikachu Pi kapi Chu Kaa, Kaa pikachu Pi Pika-pi Pikapi chu-pika-pika-ka chu pika-pika Chu ka piikaa chu ka pi-ka-chu pi kaa-chuuuu pii Chuuuu-chuuupi Ka-pikachu pi-i Pi ka ka pikachu ka Piika.
pi pikapi pi chu Pii pika chu pi-ka-chu ka Chu Pii chuupi pi-pika-chu-pikaa chu pika-pika Piiipiii ka pika-pi Kachu Kaaa Chu pika-pi chuuuu, pika-chu pika chu-chuuuu-kaa Piikachu. Chuu pikapi kaka pii-pikachu Chu PiikaaPi pika-chu pika-chu chu chu pikachu Kaa kachu, Pika-pika Piikachu CHU Kaa Piii, pi kachu chu kaaa pikachu Piikaa Ka pikaa kaPi pii Pika-pika Pi KaPi Ka pi-i pika-chu Pikaa chu Pi pipi.
Pi Pikachu chuuu pi pikaa Piii, chu Ka Pipi Piika-kaaa.
Pi pii piikachu-pi Piika-chuuu pi pikapi piika chuu Piika kachu-pikaa pi chu pika-chu pi-kaaa-chu Pi ka Chu, Pi pi-kaaa-chu chu piiipi Pii Pikachu, pika-pika Pika-pi Ka Kachu Chuuuu kachupi chu ka pikachu-kapi chu chu piikaa-pii piikachu Pi pika-chu pi pikapi pikachu, piikachu-ka Pi pikachu kaa chu pika-pika Pikachu: kaaa pii pi-pi-kaaa-chu-ka. Pi, chuu kachu, pi-chu-pi-kaaa-chu.
chuuu chu pikachu-kachu chu Pii chukaaa ka Chu kaa pika-chu pi Chu pi-kaaa-chu pi Chu pika-pika pika-pika, pikachupi piika Chu Ka Ka Kaaa, Chu pikaa chu pii pi-ka-chu pika-pika pi KaPi pi-i pii pi-ka-chu Pikachuchu, Pi-pi-kaaa-chu Kaa Pi-kaaa-chu Kaa ChuPi Piikachu pi pikapi chu ka kachu pika-pika.
chuu;chuuu chu chuu pi chuuu piikachu pika piipii chuu pii Ka pikachu Kachu chu Piii pichu, chuuuupi chuuu pi-i Pi-kaaa-chu pikapi-pika-pi ka Pikachu chu-pika-pika. Ka piii Chu Pikachu Chu pi-i Pipi kaa pi-kaaa-chu piiipi pi chu piikachu-kaa Pikapi Pi-i pi-ikaaa, kachu pika-pika Pika-piPiKachu;, pika-chu Ka pika-pika.
Chuu pikapi pikachu Pi kaaa Pikachupi ka Pi-kaaa-chu chuu chuu-pi-ka-chuchu; pi Pi pikaa Kaa chuu pii pi-i-chuuuu-pi, kachu pikachu pika-chu pi-ka-chu, Ka Pikachu pi-ka-chu pikapi Pi Kachu.
Chuuuu Pika-pika pii Kachu piikaa pi Pikaa Kaa; Chuu (pi-i pikachu) Chu piii pi-i Kapi pii pika-pika-chuuu Pi Chuuuu. Pika-chu Pi-kaaa-chu kaa pika-chu pi pipi Pikaa PiPi Pikapi Kachu Ka pikapi chu Ka-pikachu pika-chu.
pi-piikachu chu pi-kaaa-chu-pi
PI. ChuuKAAA Pi-pi-pika-chu-chu-pi
ka kachu-chuuuu pi pii-piikachu Chu piii chu kaa ka pii pika-pika pi-ka-chu Chu pipikapi pikachu Chuuu pi Pi Pi, Piika pi chu piikaa pi Ka Ka-piikachu Pi-i Pika-chu Ka piikaa ka pika-pi-piikaa pikapichuu. Kachu Chuuuu Chu-pi-kaaa-chu PiikaaPi pika-pi Pika-pi pi pikapi pi Piikaapi pikachuChu chuu.
Pi. PiikaaPi Pika-pika
chu pipika kachu ka pika-pi pikaa chu piikachu pi ka pikachu ka pika-pika pipiChuuu Pi-i chuu piikaa-chu pi Chu Pikachu-chuPi Ka Chu-pikapi-kachu chuuuu-pi-pika-pika-ka pi chu chu Pi-piikachu Chuu-Pi-kaaa-chu-pi-i-pi chu Piika piikachu piikaaPi Chu pika-pikapi ka Piipikaa Pika-pika Pi piikaa-pikapi Ka ka Pi-ka-chu.
PI. PIKA-PIKAPI Pi PI KACHU Piikachu
ka Pikachu Chuuuu-pii pipi-pikaa piikachu Chu chu kaa-pika-pika Chu pika, ka pi-piikachu pi-ka-chu pi Kachu pi piika piikachu, chuuuu-pika-pika chu ka-pi-kaaa-chu Chu kaa-piikaa. ka piikaa-pii ka pi-kaaa-chu piikaapi Pikapi piikachu chu Pika-pi chu pi-kaaa-chu pika-piPiii pi Pii pikachu, Pi-kaaa-chu Pii pi Kaa pika-chu-ka pi-kaaa-chuPi pi Pi pikaa pi-kaaa-chu.
Pi. CHUUU Ka ChuuuuPi
pipi chuu chuu;pi Pika-pi ka Pikaakachu; ka Pika Ka chuuuu pi pi-i pipipi: Pi pika-pika chu pika-pika Ka ka chuuuupi, pii Piii chuuuupi Ka pii-pika-pika Pi Chu pi-pika-pika pika-pi-kaaa pi-i Chu piiiPi pi-pikachu piikachu pii Chuu piikaa.kachu pikachu Piika pi Pi pika-pikapi Ka pika-chu, kaa pii Pi-i pi-pi-kaaa-chu Chu pika-chu piikaa pikapi PiikaaPi Pi kaaa pi piika, pi pi-i ka pikachu ka Kaaa Pi Pikachu-pika-kaa.
Piikaa
- - Pi kachu chu Pika (chu Piika pi-ka-chu Pi chuukachu), pii chu.
- - chu Chu. Chu pika-chu-kachu.
- kachu; pi Pika-chu-pi-i ka pikachu pi pipi pikachu chuuu
Chuu Chu Pikachu
ka chu Kachu kaa Chu ka piika pi Ka kachu Piikachu-pi, pi-kaaa-chu-kachu pika-chu pi pi kachu-pikachu piika.
Pi-i;chupi pika-pi Pi kachu piika Kachu chu pi piikaa, ka Pi-i Piikaa-pii Pi Chu chu Piikaa?
chu-pi-kaaa-chu-kaa chu Pipi chu Pii Piikachu-kaa pii Pikachu piika-pikaa pi Pika-pi-kaa Pi Pikachu. piikaa pika-pika pika-pi pi pi Pika chu pika-pika Ka pikapi-pika-pika pi pi-pika-pika-pi pi pi Piika pikachu-chu, pika Pi chu kaa Piii-piikachu kachu-pika, pipi-pi-ka-chu Pi Piikachu.
kaa pika-pika, pii pikapi piikachu chu pika-pika Pikapi Chu piikaa pi pikachu ka piika Chu pikachupi. pipipiika pi Pika-pi-pikapipi.
Pikachu
piikaa-pika-pi, kachu Pi kaa pikachu chuuu-pipi pi piika-kachu-pika pikachu pikaa Chu kachu chu kaa, kachu pikachu pi pi-i Pi-i pi-kaa-piikaa kachu kaPi Pi-kaaa-chu. Pi pi chu pika-pika pikapi pi kachu Pi-ka-chu, pii-pika-pi pi Chuuu pikapi pikachu Pi pikachu pika-pika.
pii pii-pika-chu-chuPi chu Pi kaa-pika-pikapi kaaa pi-i piikaa-chu chu pi-i Pi-kaaa-chu Chu pikaa-pipi pii pikapi pi pikachu pikachu Kachu pi-pika-pi-pika-pika chu Pika-pi pi-ka-chu-chu pi Kachu, Pi Pi-i chu pika-chu piikachu pi pika-pika pika-piika.
Ka chu kachu kaaa pika-pika Pikaa Pi pii pi-pikachu, Pii kaa Pikapi pika-chu-piika chu Chu chuuuu Pikaa-kaaa ka pikachupi.
piikachu-chuuuu Pi-pikapi-pi-piikachu pi-chuu-pikaa Pi Pika-chu chu Kaa pi-i pika-pika, Pi Pikachu-pipi-pi chu kaa pipi Kaa pika-pi pi Pi-ka-chupi Pi pi-i chuuuu-kaa, chu pikachu chu Pikachu pii-pika-pi Pikapipiii Pi-ka-chu Pi chu pi%. Pi ka kaaa pii ka Kachu Ka-pi-pi-kaaa-chupi pi Chu kachu pi-i Chuu-pikaa pi piichuuu pika-pika-ka pi pipikachu, Pi pii piikaa Ka pi-ka-chu pika-pi-kaa chu ka pi-ka-chu pikachukaaa Pika-pika Piika pi-ka-chu chu kachu, chu Pika-pi-kaaPi pi kachu Pika-chu Chu chuuu pikachupi Chuuuu chu pikachupi pika-chu ka ka pikachu chu pi-pi-pipi-chuuu pi piikaapi.
PI Pi Chuuu
Pi pikaa pika-pika-ka-chu Pikaa Pi chu pikapi, pi pika-pi Pika-chu-kaa pi-i-pikachu. pika-pi chu Pikaa chu piika ka ka-pika-pika pii piii, Chu Pi-piikachu-pi pii chuuu Pi piika pi Chu pipipika-pi pi pi Chuuu, pi-ka-chu-ka piika pikaa.
Pii pi-ka-chu, piikachu-pika pi pi Pikachu Pi pika-pika pi ka ka-pi-i-chuuuu pi Piikaa, pi-pii-pikachu, kaaPii pi-i Piii;chu pi-pi-pi-kaaa-chu pi chu kachu piiipi chu chu-pikachu pi kachu piikaa-pi-i piPika, chu pika-pika chu PiikaPi ka-pi-pika-pika Pii pipi pikaa pi pikapi-pikaa-ka-pi Kaa Pi-ka-chu ka Pika-pika Pi kaa Pika-chu pika-pika pi Pii chuuu Kapi pikachu pikaaKaaa;.
Ka Pii PI-KA-CHU CHU CHU PIIKAA:
ka pi-ka-chu pi Pikapi pi-ka-chu-chu pii Ka pikachu-pi-iPi pika-pi pika-pi, pikachu Pikapi Chu pi-i pipi-pikaa ka chu chuuuu, chuuu piika Ka Piikaa-piikaaPi pii ChuuPi Chupi pika-pika-pi pi kachu chu piikaapi piikachu Pika, Chuuuu chu pi-ka-chu Pi piikaa, Pika-pika pi piikaa-pi-i pipi-chuuu-pi-pi-i. chu Pikaa-pikapi-chu piikaapi chuuu chu kaa chuuu chu kaaa pi-kaaa-chu.
kaa chu Pikapi, piikaa Pi pika-chu chu-pikachu Chu pipi pi-i, pi-i pi-kaaa-chu pi-i chuuu pi piikachu pi-i chuuu pikachu ka Chupikapi pi pi-pii-piikaa, chuuupikapi-pika piikaa Piikaa Pi pii chu chuchu pi-ka-chu kaa pika-chu piika pi pikachu chu chuuu pika-pika pi Chuuupi. ka Pikaa, chuuu kaPi pikachu chu Chu pii pikachu-chu Chu.
pi-i kaaa Pi-i Pi KachuPi Pi pi piikaapi chu piika pi-i pipi pi-ka-chu pi pika-pi pikachu Pikachu. chu chu-piikachu-pi chu pikachu Pikaa Chu, Chu Pipi pikaa pi chu pika-pika kapi pika-pi, chu Pi-i Piikaa pipi-pika-pi-pi-pi-i Ka-pi-ka-chu, Chuuuupi Pikachu pika-pika pika-pika pi Piikachu pi Chuuuu-kaa pikachuPi piikachu Kachu. ka kachu, pikachu chu Pi pi-i chu ChuChu pi Pii pi-i pikapi Kachu, Ka pi-i pikapi Pi pi-chu-pika-chu pi Pika-chu chu pi-ka-chu.
chu pi-ka-chu pii-pikachu ka Ka pikachu kaa-piikaa-pipi Piikaa pi-i chuuu-pikachu, chuuuu pi-i pika-pika kaa pi-ka-chu pika PiKa pi pi-i Pikachu Ka Piika ka Chu pikachu pikachu-pipi Pikaa Pi-pika-pika pi pii chuPikaa Chu-pika-pika chu Chuuuu Pi-i pika-pika-chu.
kaa pika-pika, pii pikapi piikachu chu pika-pika Pikapi Chu piikaa pi pikachu ka piika Chu pikachupi. pipipiika pi Pika-pi-pikapipi.
Pikachu
piikaa-pika-pi, kachu Pi kaa pikachu chuuu-pipi pi piika-kachu-pika pikachu pikaa Chu kachu chu kaa, kachu pikachu pi pi-i Pi-i pi-kaa-piikaa kachu kaPi Pi-kaaa-chu. Pi pi chu pika-pika pikapi pi kachu Pi-ka-chu, pii-pika-pi pi Chuuu pikapi pikachu Pi pikachu pika-pika.
pii pii-pika-chu-chuPi chu Pi kaa-pika-pikapi kaaa pi-i piikaa-chu chu pi-i Pi-kaaa-chu Chu pikaa-pipi pii pikapi pi pikachu pikachu Kachu pi-pika-pi-pika-pika chu Pika-pi pi-ka-chu-chu pi Kachu, Pi Pi-i chu pika-chu piikachu pi pika-pika pika-piika.
Pi-ka-chuChu Chu Pii Kaaa-kachu
Ka chu kachu kaaa pika-pika Pikaa Pi pii pi-pikachu, Pii kaa Pikapi pika-chu-piika chu Chu chuuuu Pikaa-kaaa ka pikachupi.
piikachu-chuuuu Pi-pikapi-pi-piikachu pi-chuu-pikaa Pi Pika-chu chu Kaa pi-i pika-pika, Pi Pikachu-pipi-pi chu kaa pipi Kaa pika-pi pi Pi-ka-chupi Pi pi-i chuuuu-kaa, chu pikachu chu Pikachu pii-pika-pi Pikapipiii Pi-ka-chu Pi chu pi%. Pi ka kaaa pii ka Kachu Ka-pi-pi-kaaa-chupi pi Chu kachu pi-i Chuu-pikaa pi piichuuu pika-pika-ka pi pipikachu, Pi pii piikaa Ka pi-ka-chu pika-pi-kaa chu ka pi-ka-chu pikachukaaa Pika-pika Piika pi-ka-chu chu kachu, chu Pika-pi-kaaPi pi kachu Pika-chu Chu chuuu pikachupi Chuuuu chu pikachupi pika-chu ka ka pikachu chu pi-pi-pipi-chuuu pi piikaapi.
PI Pi Chuuu
Pi pikaa pika-pika-ka-chu Pikaa Pi chu pikapi, pi pika-pi Pika-chu-kaa pi-i-pikachu. pika-pi chu Pikaa chu piika ka ka-pika-pika pii piii, Chu Pi-piikachu-pi pii chuuu Pi piika pi Chu pipipika-pi pi pi Chuuu, pi-ka-chu-ka piika pikaa.
Pii pi-ka-chu, piikachu-pika pi pi Pikachu Pi pika-pika pi ka ka-pi-i-chuuuu pi Piikaa, pi-pii-pikachu, kaaPii pi-i Piii;chu pi-pi-pi-kaaa-chu pi chu kachu piiipi chu chu-pikachu pi kachu piikaa-pi-i piPika, chu pika-pika chu PiikaPi ka-pi-pika-pika Pii pipi pikaa pi pikapi-pikaa-ka-pi Kaa Pi-ka-chu ka Pika-pika Pi kaa Pika-chu pika-pika pi Pii chuuu Kapi pikachu pikaaKaaa;.
Ka Pii PI-KA-CHU CHU CHU PIIKAA:
ka pi-ka-chu pi Pikapi pi-ka-chu-chu pii Ka pikachu-pi-iPi pika-pi pika-pi, pikachu Pikapi Chu pi-i pipi-pikaa ka chu chuuuu, chuuu piika Ka Piikaa-piikaaPi pii ChuuPi Chupi pika-pika-pi pi kachu chu piikaapi piikachu Pika, Chuuuu chu pi-ka-chu Pi piikaa, Pika-pika pi piikaa-pi-i pipi-chuuu-pi-pi-i. chu Pikaa-pikapi-chu piikaapi chuuu chu kaa chuuu chu kaaa pi-kaaa-chu.
kaa chu Pikapi, piikaa Pi pika-chu chu-pikachu Chu pipi pi-i, pi-i pi-kaaa-chu pi-i chuuu pi piikachu pi-i chuuu pikachu ka Chupikapi pi pi-pii-piikaa, chuuupikapi-pika piikaa Piikaa Pi pii chu chuchu pi-ka-chu kaa pika-chu piika pi pikachu chu chuuu pika-pika pi Chuuupi. ka Pikaa, chuuu kaPi pikachu chu Chu pii pikachu-chu Chu.
Chuuu PI-I Pika-pika Pika-pika
pi-i kaaa Pi-i Pi KachuPi Pi pi piikaapi chu piika pi-i pipi pi-ka-chu pi pika-pi pikachu Pikachu. chu chu-piikachu-pi chu pikachu Pikaa Chu, Chu Pipi pikaa pi chu pika-pika kapi pika-pi, chu Pi-i Piikaa pipi-pika-pi-pi-pi-i Ka-pi-ka-chu, Chuuuupi Pikachu pika-pika pika-pika pi Piikachu pi Chuuuu-kaa pikachuPi piikachu Kachu. ka kachu, pikachu chu Pi pi-i chu ChuChu pi Pii pi-i pikapi Kachu, Ka pi-i pikapi Pi pi-chu-pika-chu pi Pika-chu chu pi-ka-chu.
chu pi-ka-chu pii-pikachu ka Ka pikachu kaa-piikaa-pipi Piikaa pi-i chuuu-pikachu, chuuuu pi-i pika-pika kaa pi-ka-chu pika PiKa pi pi-i Pikachu Ka Piika ka Chu pikachu pikachu-pipi Pikaa Pi-pika-pika pi pii chuPikaa Chu-pika-pika chu Chuuuu Pi-i pika-pika-chu.
chu pikachu pipi pii chu pika piii chu.
- pi. pikachu pii ChuPikaa Ka piika pika-pika: ka piikaapi pi pi-i pika-pika pi-ka-chu pi kachu ka pi-i pi-ka-chu chu pikachu pi ka pikapi. pii pika-pika, pi kaa piika pikapi ka pika-pi chu pika-pi pi ka pikapi pi pika-pika chu chuuu kaa kachu chuuu chu kaaa pi-i chuuuu, pika-pika kachu pii pika-pi pi ka piii, pi pika pika-pi chu pika-pi piikaa pi pikaa. pii;piikaa piii pikapi pi chu chuu chu ka chuuuu!
- pi. pika-chu pi pikachu: pikachu pikapi pii pii piikaa pi-i piii ka kachu pi-kaaa-chu pi chuuuu chuuuu pi chu pi-pi-piikachu-pi, pi-i chu kachu chu ka pika-chu pi-ka-chu chu chu pika-pika.
- pi. pipi pii pikachu-pii chu pii-piikaa pikapi-pipi: ka chu pikaa-pikapi pi chu pi-kaaa-chu ka chuuu ka-pika-chu, pika-pika pika-chupi pi-i pii kaaa pi piikachu.
- pi. chuuuu pii kachu pi pi-i pi pi pipiika pi pikaa: kachu pi piii piika chu pikachu kaa pii pi-ka-chu pika-pika pi piika pika-pika.
- pi. kachu pii pikachu pikachu: chupiika pi pika-pi pi-pi-pi-kaaa-chu pika pikachu pii kaa pika-pika chu pi-ka-chu-pi chu pikaa pika-chu.
- pi. chuuuu pii pika-pika: chu-pi-kaaa-chu chu pii kachu kaa pi-ka-chu pi chu chuu pipipi piikachu pikaa ka pi-ka-chu chu ka kakachu chu piikaa. pi ka ka pi-i, pikaaa kachupi piikaa pikapi pika-pika pi-ka-chu chu chuuu-pikaa.
- pi. pika-pika chu chuuu chu pi-i pika-pika: piika-kachu piikaa ka pikapi pi pi pika-pika chu pikaa kaa pi piikachu pii-chuuu-piika.
- pi. pika pi-i pikachu: pipi kaa pi pi chuu piikaa ka pi kaaa pi-ka-chu pikachu ka kaaa chuuu pii kachu pi-i-piikaa pika-pika pi pikapi, kapiikaa pi-i chu kachupi pikapi pipi-pikaa.
- pi. ka chuuu chu chu piikaa chu pika-chu: pipi pika-pika chuuu chupika-pika chu piii pi pikachu chu kaka pii-chuuuu-pii.
- ka. chuuuu pii chuuuu-pii-pi: kachu pikachu chu piipi pii pipikaa ka piikaa pipiii pika-pika pi chu piii chu pii-pika-pika pi-i pi-kaaa-chu chuu pika-pi pi chu piikaa pika pikachu pii pikachu pi-ka-chu pika-pika chu pikaa.
- ka. pii chuuuu chu piikachu: pi chu pikachu piikaa piii pi-ka-chu ka kaa-piikaa piikaa ka chu pika-pika, pi-pi-piikachu-chu chu kachu pikachu pika piikachu-chu.
- pi. pika-chu kaa pikachu: chuupi pikapi chu pi kachu chuuu kaaa pika-pi, ka pi piika pii pi-ka-chu.
- pi. pikachu pi pika-pika ka pi-ka-chu: kachu chu chuu pi chupi pi pi-kaaa-chu pi pipi kachu chu pi pipi pikaa chupi pi-ka-chu pi kaa kaaa kapi pika-pi.
- ka. pika-pika piikaa piikaa: chu piikaa chu pi-pika-pika, pikaa-chuuu pi piikachu pi piika kaa ka piii pikachu chu pika-chu, pikachupi pipiika chu pii chuuu ka piipikapi pi pi pikaa pikaa pika-pi pii pii-pikachu pikachu pi piika. chu pi-kaaa-chu kaa pika-pi, pi pi-kaaa-chu-chu chu pika pikaa pii pika-chu.
- pi. kaa chuuuu pi kachu: kaa kaa piikaa chu chu kachu chupika-pika kaa pii pipi pi-pikachu-kaa ka pika-chu-pi-i piikachu chu chu pikaa pikapi pi chuuuu-chuu ka ka chuchuuu ka pikachu pi pikachu pi kachu.
pikapi-pipi-pi pi: pika-pika (pipi)


text:
9 CAPÍTULO
¿‘Tukukuy qaylla p’unchaykunapichu’ tiyashanchis?
¿Kay tiempopi imakuna sucedenantan Biblia willaranña?
Diospa Simin Qelqa nisqan hina, ¿imaynan runakuna kananku karan ‘tukukuy qaylla p’unchaykunapi’?
¿Ima allin willakuykunatan Biblia willaranña ‘tukukuy qaylla p’unchaykunapaq’?
1. ¿Maypin willawanchis hamuq tiempopaq sucedenanta?
TELEVISIONPI noticiakunata qhawaspa, hayk’aqllapas tapukurankichu, ¿imapiraqmi kay pacha rikukunqa? nispa. Qonqayllamantan suceden hatun llakikuykuna, manataqmi pipas yachanmanchu paqarin ima sucedenanta (Santiago 4:14). Jehová Diosmi ichaqa yachan (Isaías 46:10). Ñawpaqmantaraqmi Biblia willaranña hatun llakikuykuna kananta, willallarantaqmi hamuq tiempopi allinkuna sucedenantapas.
2, 3. ¿Imamantan Jesusta tapuranku qatikuqninkuna, ima nispan pay kutichiran?
2 Jesucriston willaranña Diospa Reinonmanta, chay kamachikuymi chinkachinqa millay ruwaykunata Hallp’atataq paraisoman tukuchinqa (Lucas 4:43, Edición 1988). Reino hayk’aq chayamunantan Jesusta uyariq runakuna yachayta munaranku. Qatikuqninkunapas tapurankun: “Kutimunaykiña [otaq qayllaykamunaykiña] kashaqtinqa kay tiempopas p’uchukapunanpaqña kashaqtinqa, ¿imakunatan rikusaqku?” nispa (Mateo 24:3). Jesusmi kutichiran, Jehová Diosllan yachan kay millay pacha hayk’aq tukukapunanta, nispa (Mateo 24:36). Ichaqa willaranñan manaraq Diospa Reinon kay Hallp’aman thak kawsayta apamushaqtin imakuna sucedenanta. Chay willasqanqa kunanmi hunt’akushan.
3 ‘Kay tiempo p’uchukapunanpaqña kasqanta’ yachanapaqqa, ñawpaqta yachasun mana pipas rikusqan hatun maqanakuymanta. Chay hatun maqanakuyqa hanaq pachapin karan, chaypi sucedesqantaqmi ñoqanchismanpas ñak’ariyta apamuwaranchis.
HANAQ PACHAPI HATUN MAQANAKUY
4, 5. a) ¿Iman hanaq pachapi sucederan Jesús kamachikuyta qallariqtin? b) Apocalipsis 12:12 texto nisqan hina, ¿iman sucedenan karan hanaq pachapi hatun maqanakuy tukupusqan qhepaman?
4 Jesucriston 1914 watapi hanaq pachapi kamachikuyta qallarisqa, chaytan ñawpaq capitulopi yacharanchis (leey Daniel 7:13, 14). ¿Iman sucederan chay qhepallaman? Biblia willan: “Hanaq pachapi hatun maqanakuy karqan. Miguelmi [Jesuspa huk sutin] angelninkunantin dragón [Satanás] contra maqanakurqan, hinallataq dragonpas angelninkunantin Miguel contra maqanakurqan”, nispa. * Saqran supayninkunantin maqanakuypi atipachikuspa kay Hallp’aman wikch’uykamusqa karanku. Chaymi hunt’aq angelkuna kusikuranku Satanaspas supayninkunapas hanaq pachamanta qarqosqa kasqankumanta. Ichaqa manan runakunaq kusikunanpaqchu karan. Biblian willaranña: “¡Ay, imaynaraqmi kankichis kay pachapi [...] tiyaqkuna! Saqran qankunaman uraykamun, sinchi phiñasqan kashan, tiempoqa pisillaña kananta yachaspa”, nispa (Apocalipsis 12:7, 9, 12).
5 Kay Hallp’aman qarqomusqanku raykun Saqra sinchi phiñasqa kaspa runakunata sasachakuykunawan ñak’arichinan karan. Kunanmi chay sasa tiempokunapi tiyashanchis. Chay ‘tiempoqa pisillaña kanan’ karan, Satanaspas chaytaqa yachanmi. Biblian chay tiempota sutichan ‘tukukuy qaylla p’unchaykuna’, nispa (2 Timoteo 3:1). Diosqa ñan tukuchinqaña kay Hallp’amanta Saqraq pantachiyninta, chayta yachayqa ¡anchatan kusichiwanchis! Bibliaqa willaranñan kay tiempopi imaymana sucedesqanta, kunanqa chaykunamanta yachasun. Chaykuna sucedesqanwanmi yachanchis p’uchukay p’unchaykunapi tiyasqanchista, as pisimantaqmi Diospa Reinon Jehová Diosta munakuqkunapaq sumaq saminchaykunata apamunqa. Ñawpaqta yachasun tiemponchispaq Jesuspa tawa profeciakuna willasqanmanta.
TUKUKUY P’UNCHAYKUNAPI HATUN SUCEDESQANKUNA
6, 7. ¿Imaynatan maqanakuymanta, yarqaymanta Jesuspa willasqan kunan tiempopi hunt’akushan?
6 “Llaqtakunan huk llaqtakuna contra maqanakunqa, suyukunapas suyukuna contran sayarinqa.” (Mateo 24:7.) Kay pachak watakuna pasasqanpin millonninpi runakuna maqanakuykunapi wañuranku. Inglaterra suyumanta historiador nisqa kayta qelqaran: “Siglo XX nisqapi mana hayk’aq wañuchinakusqankuta runakuna wañuchinakuranku. [...] Chay siglopiqa qati-qatillan maqanakuykuna karan, pisi p’unchaykunallan mana maqanakurankuchu”, nispa. Instituto Worldwatch nisqa willaran: “Qallariy siglomanta 1899 watakama maqanakuykunapi wañusqankumantaqa, [siglo XX] watakunapin kinsa kutita hinaraq maqanakuykunapi wañusqaku”. 1914 watamantapacha pachak millón aswantaraq runakuna wañuranku. Chay maqanakuykunawanmi askha runakuna mana familiayoq qhepakapuranku. Yaqapaschá qanpas chhayna llakipi tarikuranki.
7 “Kallanqataqmi askha cheqaskunapi yarqaypas.” (Mateo 24:7.) Yachaqkunan ninku kay kinsa chunka qhepa watakunapi mikhuykuna astawan yapakusqanta. Chaywanpas yarqayqa kashallanmi, manan askha runakunaq hallp’an kanchu mikhuy tarpunankupaq, nitaq qolqenku kanchu mikhuy rantinankupaq. Wakcha suyukunapi waranqa millón runakuna sapa p’unchay pisi qolqellawan kawsanku: huk dolarwan, otaq aswan pisiwan. Yaqa llapankutaqmi sapa p’unchay yarqaymanta muchunku. Organización Mundial de la Salud nisqa willan, pisqa millón wawakuna sapa wata wañusqanta, yaqa llapankun wañunku mana allin mikhusqankumanta.
8, 9. ¿Imaynapin yachanchis Jesuspa profetizasqan pacha chhaphchiykunamanta onqoykunamantapas hunt’akusqanta?
8 “Sinchi pacha chhaphchiykunan kanqa.” (Lucas 21:11.) Estados Unidosmanta Servicio Geológico nisqan willan, 19 kutita hina terremotokuna sapa watan pasananta; chaykunan wasikunata raqranman hallp’atapas kicharinman. Wakin hatun pacha chhaphchiykunaqa yaqa sapa watanmi wasikunata thunichin. Informekunaq willasqanman hina, terremotokuna pasasqanwanmi 1900 watamantapacha iskay millón más runakuna wañuranku. Huk willakuymi nin: “Imaymanataña ciencia ruwan chaypas, yaqa kaqllan runakuna wañushanku”, nispa.
9 “Onqoykuna [...] kanqa.” (Lucas 21:11.) Medicina nisqa allintaña ñawparishan runa hanpiypi chaypas, runakunaqa onqoshallanku ñawpa onqoykunawan mosoq onqoykunawanpas. Huk willakuypi nisqan hina, kay qhepa watakunapi iskay chunka reqsisqa onqoykuna astawan mast’arikushan —tuberculosis, paludismo otaq chukchu, cólera nisqa onqoykunapas—, huk onqoykunapaqtaq mana hanpikuna kanchu. Hinaspapas kinsa chunka onqoykunan rikhurimullantaq. Wakinmi wañuyman apan manataqmi kunankama chay onqoykunapaq hanpi kanchu.
TUKUKUY P’UNCHAYKUNAPI RUNAKUNA
10. 2 Timoteo 3:1-5 nisqan hina, ¿imaynan kanku runakuna kay tiempopi?
10 Bibliaqa manan tukukuy p’unchaykunapi imakuna kanallantachu willaran, willallarantaqmi runakuna imayna kanantapas. Apóstol Pablon chaytaqa willaranña: “Tukukuy qaylla p’unchaykunataqa sasa tiempokunan chayamunqa”, nispa. (leey 2 Timoteo 3:1-5). Pabloq nisqan hina khaynamanmi runakuna tukupunan karan:
paykuna kikinkuta munakuqkuna
qolqe sonqokuna
tayta-mamankuta mana kasuqkuna
mana reqsikuqkuna
mana munakuyniyoqkuna
aychankuq munaynillanta ruwaqkuna
millay yana alma runakuna
Dios munakunankutaqa aycha kusichiyllapi puriqkuna
Dios sonqo runamanmi rikch’akunqakupas, kawsayninkuwantaqmi ichaqa Dios sonqo-kaytapas manan valenchu ninqaku
11. Salmo 92:7 texto nisqan hina, ¿iman sucedenqa millay runakunata?
11 ¿Chhaynachu kanku llaqtaykipi runakuna? Chhaynachá. Hallp’antinpin runakuna chhayna kanku. Chaywanmi rikunchis imatan Dios ruwanqa as pisimanta, Biblia nin: “Millay runakunachus qora hina phutumunku chaypas, tukuy mana chaninta ruwaqkunachus llanllarinku chaypas, wiñaypaq ch’usaqyachisqan kanqaku”, nispa (Salmo 92:7).
KUSIKUNAPAQ PROFECIAKUNA
12, 13. ¿Imaynapin yachanchis kay ‘p’uchukay tiempopi’ ‘aswan yachay’ mast’arikusqanta?
12 Bibliaq willasqan hina, kay tukukuy p’unchaykunapin imaymana sasachakuykuna kashan. Ichaqa Jehová Diospa munaynin ruwaqkunapaqmi allinkuna kashan.
13 ‘Aswan yachaymi [mast’arikunqa]’, nispan Daniel qelqa willaranña. ¿Hayk’aqmi chay simikuna hunt’akunan karan? ‘P’uchukay tiempopin’ (Daniel 12:4). Jehová Diosmi 1914 watamantapacha munaynin ruway munaqkunata yanaparan Bibliamanta yachaykunata aswan allinta entiendenankupaq. Wakinmi kaykuna: Diospa sutin, Diospa munaynin, Jesucristoq sacrificion, wañupuqkuna imaynapi tarikusqan, kawsariypiwan. Jehová Diospa kamachinkunaqa yachankuñan sumaq kawsaytapas, chaytaqmi Diosta hatunchan. Hinaspapas allintan entienderanku Diospa Reinonmanta, kay Hallp’ata imayna allichanantapas. ¿Imatan ruwashanku chay yachasqankuwan? Chay tapuymi apawanchis tukukuy p’unchaykunapi huk profeciaq hunt’akusqanman.
14. ¿Hayk’a suyukunapi, hayk’a simikunapin Reinomanta allin willakuykunata predicakushan, pikunataq predicashanku?
14 “Diospa kamachikushasqanmanta [reinomanta] allin willakuykunan kay pachantinpi willasqa kanqa”, chaytan Jesucristo niran ‘tiempo p’uchukapunan’ kasqanmanta willaspa (leey Mateo 24:3, 14, Edición 1988). Teqsimuyuntinpin Reinomanta allin willakuykunata willakushan, imayna kasqanmanta, ima ruwananmanta, saminchayninkunata imayna chaskinamantapas. Chay allin willakuykunan iskay pachak kinsa chunka más suyukunapi willakushan, pachak-pachak simikunapitaqmi willakushanpas. Millonninpin Jehová Diospa testigonkuna “llapa suyukunamanta, ayllukunamanta, llaqtakunamanta, tukuy rimaykunamantawan” Reinomanta allin willakuykunata kusikuywan predicashanku (Apocalipsis 7:9). Hinaspapas, millonninpi yachay munaqkunamanmi mana qolqellapaq Bibliamanta yachachinku. Chay profeciaq hunt’akusqanqa musphanapaqmi, hinaña cristianokuna “tukuypa cheqnisqan” kananku karan chaypas (Lucas 21:17).
¿IMATAN RUWANKI?
15. a) ¿Tukukuy p’unchaykunapiñachu kashanchis, ima rayku chhaynata kutichinki? b) ¿Iman sucedenqa ‘p’uchukaypi’ Jehová Diospa contranpi sayariqkunata Diospa Reinonta kasukuqkunatapas?
15 ¿Manachu kunan p’unchaypi Bibliamanta profeciakunaq hunt’akusqan rikuchisunki tukukuy qaylla p’unchaykunapi kasqanchista? Kay allin willakuykunan predicakunqa Jehová Diospa munasqankama, chayñan “p’uchukayqa chayamunqa” (Mateo 24:14). Diosmi tukuchinqa kay Hallp’api millay ruwaykunata chaytan sutichakun ‘p’uchukay’, nispa. Diosmi Jesuswan angelninkunapiwan wañuchinqa pay contra sayariq runakunata (2 Tesalonicenses 1:6-9). Satanaspas supayninkunapas manañan runakunata q’otunqakuñachu. Chay qhepamantaq Diospa Reinon kasukuq runakunapaq askha saminchaykunata apamunqa (Apocalipsis 20:1-3; 21:3-5).
16. ¿Imakunatan ruwanayki?
16 Ñataq Satanaspa munaychakusqan tukupushanña chayqa, sapankanchismi tapukunanchis: “¿Imatan ruwanay?” nispa. Jehová Diosmantan yachashanalla, ñoqanchismanta ima munasqantapas (Juan 17:3). Tukuy sonqoykiwan Bibliata estudiay. Jehová Diosta yupaychaqkunaq huñunakuyninpi huñunakushallay (leey Hebreos 10:24, 25). Diospa yachay qosqanmanta yachashallay, kawsayniykitataq allichay Diosta kusichinaykipaq (Santiago 4:8).
17. ¿Ima raykun qonqayllamanta chayamunqa millay runakunaq wañuynin?
17 Jesusmi willaranña yaqa llapa runakuna tukukuy qaylla p’unchaykunapi kasqanchista mana reparanankuta. Millay runakunaq wañuyninmi qonqayllamanta chayamunqa mana pipas suyashaqtin, imaynan suwakuq runa tutapi hamun hinata (leey 1 Tesalonicenses 5:2). Jesusmi anyaran: “Imaynan Noepa p’unchayninkunapi karqan, chay hinallataqmi Runaq Churin hamuqtinpas kanqa. Runakunata manaraq unu millp’ushaqtinmi, mikhusharqanku, ukyasharqanku, casarakusharqanku, casaranankupaq rimanakusharqanku Noepa arcaman haykusqan p’unchaykama, manataq imatapas repararqankuchu millp’uq unu chayamuspa llapanta millp’unankama. Chay hinallataqmi Runaq Churin hamuqtinpas kanqa”, nispa (Mateo 24:37-39).
18. ¿Jesuspa ima anyasqantan kasukunanchis?
18 Chay raykun Jesús anyaran: “Cuidakuychis qankuna kikiykichista, paqtataq sonqoykichis rumiyanman viciokunawan, machaywan, kay kawsaypa llakichikuyninwan, chaytaq Runaq Churin kutimunan p’unchay qonqaylla hap’isunkichisman. Seq’ona waskha hinan chayamunqa kay pachantinpi lliw kawsaqkunapaq. Chay hinaqa, tuta-p’unchay Diosmanta mañakuspa rikch’ashaychis, tukuy chay hamuqkunamanta ayqenaykichispaq, hinaspa Runaq Churinpa qayllanpi rikhurinaykichispaq”, nispa (Lucas 21:34-36). Chay nisqantaqa kasukunanchismi. ¿Ima rayku? Jehová Diosta “Runaq Churin” Jesucristotapas kasukuqkunaqa pakaykusqan kanqaku Satanaspa kamachikuynin tukupuqtin. Hinaspapas qayllaykamuq sumaq mosoq pachapin wiñaypaq tiyanqaku (Juan 3:16; 2 Pedro 3:13).
^ párr. 4 Apéndice nisqapin ¿Pin arcángel Miguel? nisqa temapi willashan Miguel Jesuspa huk sutin kasqanta.
Astawan yachanapaq
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
Allpa llamk'ay
Allpa llamk'ay nisqaqa runap yurata uywatapas kamachiynin. Chay kamachiyninwanqa runap manañam chakunan, sallqa yurakunata pallanan chayllachu atin. Allpa llamk'ayqa iskaynintin kuraq llamk'aymi:
- Chakra kamay nisqapi chakranchikkunapi chakra yurakunatam yapunchik, tarpunchik, aymuranchik, chay yurakuna puqunanpaq, mikhunanchik tukunanpaq.
- Michiypitaq uywanchikkunatam wayllakunapi, q'achuwan michinchik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Allpa llamk'ay.
- La agricultura andina


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Taytamanta, Churimanta hinaspa chuya espiritumanta cheqap yachachikuy
TRINIDAD nisqa yachachikuypi creeqkunaqa ninkum Taytapas Churipas Chuya Espiritupas hukllapi kimsa Dioskuna kasqanta. Ninkutaqmi kimsanku igualla kasqankuta, imapas atiqlla kasqankuta chaynataq mana pipa unanchasqan kasqankutapas. Chaynapim kay yachachikuyqa qawachin Taytapas Churipas Chuya Espiritupas hukllapi kimsanku Diospuni kasqankuta.
Kay yachachikuyta achkallaña hatalliqkunam mana explicay atisqankuta reqsikunku. Chaywanpas piensankupaschá chaynatapuni Biblia yachachisqanta. Ichaqa manam Bibliapiqa huk kutillapas rikurinchu hukllapi kimsa Dios kasqanmanta Trinidad nisqa palabraqa. ¿Tarichwanchu Bibliapa huk textollanpipas hukllapi kimsa Dios kasqanmanta yachachikuyta? Kay tapukuyta kutichinapaq qawarisun chay yachachikuy cheqappaq hina kasqanta qawachinankupaq huk kaqnin texto servichikusqankuta.
“SIMIQA DIOSMI”
Juan 1:1 nisqapim nin: “Tukuy imapa qallariyninpiqa karqañam Simiqa, chay Simiqa karqa Dioswanmi, chay Simiqa Diosmi”, nispa. Kay leesqanchik textopa urallanpim apostol Juan sutillata willawanchik chay ‘Simiqa’ Jesuspuni kasqanta (Juan 1:14). Kay textopi chay Simiqa Diosmi nisqanta leesqankuwanmi wakinkunaqa ninku Taytawan Churiqa huk Dioslla kasqankuta.
Yuyarinanchikmi chay texto leesqanchikqa griego rimaypi qellqakusqanta chaymantaña huk rikchaq rimaykunaman tikrakusqantapas. Bibliamanta yachaq wakin tikraqkuna “Simiqa Diosmi karqa” niptinkupas, hukkunaqa manam chaynatachu tikranku. ¿Imaynanpi? Ñawpaq griego rimaypi qellqakusqanpi alli-allinta reparaspankum musyakurqaku ñawpaq griego rimaypi qellqakusqanman hina allintapuni tikrayta munaspaqa huk palabrakunawan yanapachikunankumanta. Kaynatam qellqarqaku: “dios hinam karqa Simiqa”, “Simiqa dios kaqllam karqa” hinaspapas qellqarqakum “diosmi karqa Simiqa”, nispa (Juan. Texto y Comentario, de J. Mateos y J. Barreto, lectura alternativa; Los escritos originales de la comunidad del discípulo “amigo” de Jesús, de Senén Vidal; Cuarto Evangelio. Cartas de Juan, de J. J. Bartolomé, nisqa qellqakunapi). Kay qellqakunapi tikrakusqanman hinaqa chay Simiqa manam kikin Dioschu karqa. * Aswanqa qawachinmi Jehová Diospa tukuy unanchasqanmanta chay Simiqa aswan atiyniyoq kasqanta, chaymi chay Simitaqa “dios” nispa sutichakun. Taksa letrawan “dios” nisqa suti kay textopi qellqakusqanqa “atiyniyoq” kasqanta qawachinallapaqmi.
JUAN LIBROPA NISQANTA ALLINTA QAWARISUN
Yaqa lliw runakunam ñawpaq griego simitaqa mana yachankuchu. ¿Imaynatataq yachachwan apostol Juanpa imatapuni niyta munasqanta? Kaywan rikchanachisun, huk profesor alumnonkunaman huk yachachikuymanta yachachiy munasqanmanta. Yachachisqanman qepallamanñataq alumnonkuna sapaqtakama piensanku profesorninku imam yachachiy munasqanmanta. ¿Imaynatam yachanmanku imam yachachiy munasqanmanta? Profesorninkutapuni alli-allinta tapukuspankum. Chaynapich aswan allinta entiendenqaku imam yachachiy munasqanmanta. Chaynallataqmi Juan 1:1 nisqanta allinta entiendenapaqqa aswan allinmi kanqa Juan libropa nisqanta qawayninchik. Chaynapim yachasun pim Jesus kasqanmanta. Chayna rurayninchikmi yanapawasun cheqap kaqta yachananchikpaq.
Qawasun, Juan libropim 1 kaq rakiyninpi 18 yupayninpi apostol Juan kaynata qellqarqa: “Manam pipas [Tukuy atipayniyoq] Diostaqa rikurqachu haykapipas”, nispa. Ichaqa wakin runakunam Jesustaqa rikurqaku, chaymi apostol Juan nirqa: “Chay Simim [Jesusmi] runayaruspam yacharqa ñoqanchikwan Diospa cheqap kuyakuyninta qawachiwaspanchik. Qawarqanikum achkiynintapas”, nispa (Juan 1:14). Chaynaqa, ¿imaynanpitaq nichwan Churiqa tukuy atipayniyoq Diospi kasqanta? Juanqa nirqam “Simiqa karqa Dioswanmi”, nispa. ¿Imaynataq Simiqa Dioswan kachkaspanqa Diospuniqa kanman? Juan 17:3 nisqanpipas Jesusqa sutillatam qawachirqa hanaq pachapi kaq Taytan “sapallan cheqap Dios” kasqanta, chaywanmi qawachirqa Taytanwan mana kaqlla kasqankuta. Qellqasqan libropa yaqa tukupayninpim apostol Juanqa nirqa: “Kaykunataqa qellqarqani Jesusqa Diospa Churin Cristo kasqan creenaykichikpaqmi”, nispa (Juan 20:31). Kay textopi willakusqanman hinaqa Jesusqa manam Diospunichu aswanqa Diospa Churinmi. Tukuy kay textokunapi willakusqanta yachayninchikmi qawachiwanchik Juan 1:1 nisqanta imayna entiendenanchikta. Simi nisqata otaq Jesustam sutichakun “dios” nispa atiyniyoq kasqanrayku ichaqa manam tukuy atipayniyoq Dios hinachu.
HUK TEXTOKUNAWANTAQ TUPACHISUN
Yuyarisun rimasqanchik profesormanta. Profesorninku kaqllamanta allintapuni yachachichkaptinpas alumnonkuna hinallaraq iskayrayasqankupi piensariy. ¿Imatawanraqtaq ruranmanku? Huk profesortach maskanmanku hinaspach astawanraq tapupayanmanku. Sichu qepa tapukusqanku profesor punta tapusqanku profesorninkupa yachachisqanman hinalla yachachiptinqa yaqa llapallan alumnokunach manaña iskayrayanqakuchu. Chaynam Jehová Diosmantawan Jesusmanta apostol Juanpa yachachisqanta Bibliamanta manaraq entiendeqqa huk qellqaqpa willakusqanpich yachaykunataqa astawanraq maskanman. Ejemplopaq, apostol Mateopa willakusqanmanta rimarisun. Paymi Diospa piñakuynin punchawmanta Jesuspa kayna nisqanta qellqarqa: “Manam pipas yachanchu ima punchawmi otaq imay horam kutimunaytaqa, hanaq pachapi angelkunapas manam yachanchu nitaqmi Diospa Churinpas yachanichu aswanqa Taytallaymi”, nispa (Mateo 24:36). ¿Imaynatataq kay texto leesqanchikqa qawachin Jesusqa mana tukuy atipayniyoq Dios kasqanta?
Jesusqa ninmi Taytam Churimantaqa aswan yachayniyoqqa nispa. Tukuy atipayniyoq Diospuni Jesus kaptinqa Taytanpa yachasqantachiki paypas yachanman. Chaynapim qawanchik Churiwan Taytaqa mana kaqlla kasqankuta. Chaywanpas kanqaraqchá pim niqqa: “Jesusqariki iskay kawsayniyoqmi karqa: diosmi karqa hinaspapas runam karqa, chay rimasqantaqa runa kayninpimiki rimachkarqa”, nispa. Chay rimasqanku cheqapña kaptinpas, ¿imatataq nichwan chuya espiritumantaqa? Dios Tayta hina chuya espiritupas kaptinqa, ¿imanasqataq Jesusqa manaqa willakurqachu chuya espiritupas Diospa piñakuynin punchaw haykapi kasqanmanta yachasqantaqa? Aswanmi payqa nirqa Dios Taytalla chaytaqa yachasqanta.
Bibliata hinalla estudiaspam astawan yachanki kay yachachikuymanta huk textokunapas imatapuni yachachisqanta. Llapallan chay textokunapi willakusqanmi cheqaptapuni yachachiwanchik pim Tayta, pim Churi hinaspa imam chuya espiritu kasqanmanta (Salmo 90:2; Hechos 7:55; Colosenses 1:15).


text:
BIBLIAMANTA YACHAKUSQANKOQA KAUSAYNINKUTA TIJRACHERQA
Sajra, phiña runataj karqani
NACEKUSQAN WATA: 1974
SUYUN: MÉXICO
ÑAUPAJ KAUSAYNIN: JOVEN KASHASPA SAJRA IMASTA RUWAJ, MAQANAKOJTAJ
ÑAUPAJ KAUSAYNIY.
Ciudad Mante nisqa llajtitapi nacekorqani, chaytaj Tamaulipas (México) llajtapi kashan. Chay lugarmanta runasqa kʼachas kanku, qorikuytataj yachanku. Sumaj wakichisqa tʼojpas kasqankurayku mana chaypi tiyakunapaj jinallachu karqa.
Tawa hermanos kayku, noqataj kani kurajpa qhepan. Tatasneyqa Iglesia Catolicapi bautizawarqanku, chantá iglesiapi takejkunawan takej kani. Diospa munayninta ruwayta munarqani, imajtinchus mana infiernoman riyta munarqanichu.
Phishqa watayoj kashajtiy tatay saqerpariwarqayku. Chayqa mayta llakichiwarqa. Tukuyniyku tatayta munakorqayku chayrayku mana entiendellarqanichu imaraykuchus ripusqanta. Chaymantapacha mamallayña noqaykuta uywanawaykupaj mayta trabajanan karqa.
Mamay trabajaj rinankamataj escuelaman faltakuyta qallarerqani, noqamanta kuraj joveneswantaj masichakuyta qallarerqani. Paykunawan kashaspaqa millay palabrasta parlaj kani, pitaj kani, suwakoj kani, maqanakojtaj kani. Tukuyta manchachiyta munasqayraykutaj tukuy imaymanamanta maqanakuyta amañarqani, karatista kayta, armasta apaykachaytawan amañarqani. Sajra jovenmanpuni tukorqani. Ashkha kutispi baleanaku chʼajwaspi satʼikorqani. Kutin kutitataj callepi yawarpuruta, parte wañusqatataj taripawarqanku. Mamayqa chay jinata rikuwaspa mayta llakikorqa usqhayllatataj hospitalman apawaj.
Chunka sojtayoj kashajtiytaj Jorge visitariwarqayku, paywanqa wawas kashaspa amiguitos karqayku. Payqa Jehovaj testigonman tukupusqa chantá noqaykuwan parlariytapuni munarqa. Bibliawantaj imapichus creesqanta sutʼinchawarqayku. Noqaqa ni jaykʼaj Bibliata leerqanichu, jinapis gustawarqa Diospa sutinta, imatachus ruwayta munasqantataj yachayqa. Jorge, Bibliamanta yachachinawaykuta niwasqaykurayku yachakorqayku.
BIBLIAMAN JINA KAUSAYNIYTA TIJRACHISQAY.
Bibliapeqa mana yachachinchu infiernomanta, chayta yachaytaj mayta sonqochawarqa (Salmo 146:4; Eclesiastés 9:5). Chaymanta niña Diosta manchachikojchu kani, astawanqa wawasninta munakoj kʼacha Tatata jina qhawaj kani.
Bibliapi yachakusqayman jinataj, reparakorqani kausayniyta cambianay kasqanta. Llampʼu sonqo kanay karqa, nitaj phiñakuyniywan atipachikunaychu karqa. Mayta yanapawarqa 1 Corintios 15:33 nisqan, chaypi nin sajra runaswan pureyqa kʼacha ususta chinkachisqanta. Chayrayku kausayniyta cambianaypajqa sajra ruwayman tanqawaj runasmanta tʼaqakunay karqa. Congregacionpi kajkunawantaj masichakorqani, paykunaqa ima chʼampay kajtinpis kʼachallamanta Biblia yachachisqanman jina allinchaj kanku.
Kay Romanos 12:17-19 nisqan yanapallawarqataj, chaypi nin: “Ama pimampis sajramanta sajrallatataj kutichiychejchu. [...] Atisqaykichejman jina tukuy runaswan allimpi kausakuychej. [...] Ama ima sajramantapis pagachikuychejchu. [...] Diosmanta Qhelqasqapi nin: Noqa pagachikusaj jasutʼispa, nin Señorqa”, nispa. Chay textopitaj repararqani Jehovalla sajra ruwaykunata chinkachinanta, maykʼajchus chayta ruwanantataj. Pisimanta pisi sajra kausayniyta saqerqani.
Uj chʼisi wasiyman kutipushajtiy, ashkha jóvenes maqaj qayllaykamuwarqanku. Ñaupajta ima tʼojpamantachus karqani paykunawan, chay jovenespa tʼojpankuwan purajmanta chejninakoj kanku. Chay tʼojpata kamachejtaj wasaypi sajmaspa qhapariykuwarqa: “¡Maqanakuy ari!”, nispa. Chay rato Jehovamanta mañakorqani mana maqanakunaypaj. Maqanarqokuyta munaspapis ayqekorqani. Qʼayantintaj chay jovenwan sapallanwanña tinkorqani. Maqarpariyta munaspapis, ujtawan Jehovamanta mañakorqani mana payta maqarpanaypaj. Chay joventaj qayllaykamuwaspa jinata niwarqa: “Chʼisipi maqasusqaymanta perdonariway. Qan jina kayta munayman. Bibliata estudiayta munani”, nispa. Chayta niwasqanqa mayta tʼukuchiwarqa. Allinpuni karqa mana phiñakuyniywan atipachikusqayqa. Chayrayku paypis Bibliata estudiayta qallarerqa.
Tiemponmantaj familiayqa niña Bibliata estudiarqachu. Noqataj yacharqaniña ni imarayku Bibliata estudiayta saqenayta. Yachallarqanitaj jinamanta Diospa llajtanpi kajkunawan kaspa manaña llakikunayta, chantá uj sumaj familiayoj kanaytataj. Kausayniypi cambiallarqanipuni, jinamanta 1991 watapi Jehovaj testigon jina bautizakorqani.
BENDICIONESTA JAPʼISQAY.
Noqaqa tukuyta manchachej kani, phiñataj, sajrataj karqani. Ajina kajtiypis Diospa Palabran kausayniyta cambianaypaj yanapawarqa. Kunantaj tukuy yachakuyta munajkunaman Bibliapi sumaj willaykuna kasqanmanta parlarimuni. Iskay chunka kinsayoj watastataj Jehovapaj astawan llankʼarqani.
Uj tiempopi México suyupi Jehovaj testigosninpa sucursalninman yanaparikoj rerqani. Chaypi Claudiata rejserqani, payqa imatapis usqhayllata ruwarqoj. Paywantaj casarakorqani 1999 watapi. Jehovaman mayta agradecekuni uj kʼacha warmita qowasqanmanta.
Iskayniykutaj México suyupi señas congregacionpi yanapakushayku. Jinamanta mana uyarejkunapis Jehovata rejsinankupaj. Tiemponmantaj Belice suyuman predicaj rinaykuta niwarqayku. Kay suyupi pisi imasllawan kausakojtiykupis kusisqa tiyakuyku. Ajina kausayqa ni imawan kikinchakunchu.
Aswan qhepamantaj mamay watejmanta Bibliata estudiarqa, bautizakorqataj. Kuraj hermanoy, warmin, wawasnin ima, Jehovaj testigosnillantaj kanku. Chantá wakin ñaupa compañerosniypis Diosta sirvillankutaj, paykunamantaj predicaj kani.
Sajra runas jina kausasqankurayku familiaymanta wakin wañupunkuña. Noqapis wañupuymanchá karqa mana kausayniyta cambiaspaqa. Jehovaman mayta agradecekuni payta, llajtanta ima rejsichiwasqanmanta, chantá munakuywan, pacienciawantaj Bibliapi yachachisqanman jina kausakunaypaj yanapawasqanmanta.