text:
1Señor Diosmi Moisesta nirqan: 2–Madián runakunata muchuchimuy, Israel llaqtayta huchallichisqanmanta, chay qhepatataq wañukapunki, nispa. 3Hinan Moisesqa llaqtata nirqan: –Wakinniykichis awqa-tinkuypaq wakichikuychis, hinaspa Madián runakuna muchuchiq phawaykuychis, Señor Dios contra huchallikusqankumanta. 4Sapanka ayllumantan waranqa qharikunata awqa-tinkuyman kachankichis, nispa. 5Chaymi sapanka ayllumanta akllarqanku waranqa qharikunata, llapanpitaq karqan chunka iskayniyoq waranqa awqa-tinkuypaq wakichisqa qharikuna. 6Moisesqa paykunatan awqa-tinkuyman kacharqan, sacerdote Eleazarpa churin Fineestaq umallinku rirqan. Paymi aparqan Dios yupaychana karpapi kaq ch'uya serviciokunata, awqankuman phawaykunankupaq tocana trompetakunatawan. 7Hinan paykunaqa Señor Diospa Moisesta kamachisqanman hina, Madián runakuna contra maqanakuspa llapan qharikunata wañuchirqanku. 8Madián suyu phisqantin reykunatan wañuchirqanku, Evita, Requimta, Surta, Hurta, Rebatawan. Beorpa churin Balaamtapas wañuchillarqankutaq. 9Hinaspan Israel runakunaqa Madián warmikunata wawankutapas presota aparqanku, uywankutapas tukuy kaqninkutapas lliwta qechurqanku. 10Chaymantataq llapan llaqtankuta karpankutapas lliwta kanaykurqanku. 11Hinaspa llapan llat'anasqankuta uywakunatapas runakunatapas kawsaykunatapas 12Moisesman, sacerdote Eleazarman, Israel llaqtamanwan aparqanku, paykunan karpa-karpapi kasharqanku Jericó qhaway Jordán mayu qaylla Moab suyu pampapi. 13Moisestaq sacerdote Eleazarpiwan llapan ayllu umallikunapiwan karpa-karpamanta lloqsirqanku awqa-tinkuymanta kutimuq soldadokunata chaskiq. 14Hinan Moisesqa phiñakurqan waranqa soldado umallikunapaq pachak soldado umallikunapaqwan, 15nirqantaq: –¿Imanaqtintaq warmikunatari mana wañuchirqankichischu? 16Chay warmikunan riki Balaampa yuyaychasqan kaspa Israel runakunata Señor Dios contra huchallichirqan, Peor nisqa cheqaspi Baal idolotapas yupaychachirqan. Chay hawan Señor Diosqa llaqtanta millay onqoywan muchuchirqan. 17Chhaynaqa, kunanpacha wañuchiychis llapan qhari wawakunata, qhariwan puñuq llapan warmikunatapas. 18Doncella sipaskunallata ama wañuchinkichischu, paykunaqa qankunapaqmi kanqa. 19Hinaspataq hayk'an wañuchiqkuna, wañusqata llamiykuqkunapas karpa-karpamanta sapaqpi qanchis p'unchay qhepakuychis. Hinaspa qankunapas preso apamusqaykichispas ch'uyanchakuychis, kinsakaq p'unchaypiwan qanchiskaq p'unchaypiwan. 20Ch'uyanchakullankichistaq llapan p'achaykichista, qaramanta ruwasqa llapan kaqkunata, cabra millmamanta llapan awasqakunata, k'ullumanta ruwasqa hayk'an kaq serviciokunatapas, nispa. 21Hinan sacerdote Eleazarqa awqa-tinkuyman riq llapan soldadokunata nirqan: –Kayqa Señor Diosmi Moisesta khaynata kamachisqa: 22–Qorimanta, qolqemanta, broncemanta, fierromanta, titimanta otaq estañomanta 23mana ruphaq kaqkunata llapanta ninaman churaspa ch'uyanchaychis, hinaspa ch'uyanchana unupi maylliychis. Wakin ruphaq kaqkunatataq unuwan limpiota maylliychis. 24Qanchiskaq p'unchaytaq p'achaykichista t'aqsakuychis ch'uya kanaykichispaq. Chay qhepataqa karpa-karpaman haykuyta atinkichismi, nispa. 25Señor Diosmi Moisesta nirqan: 26–Qanpiwan sacerdote Eleazarpiwan ayllu umallikunapiwan Madián runakunata llat'anaspa apamusqanku runakunata uywakunatawan yupaychis. 27Hinaspa iskayman t'aqaspa rakiychis huk t'aqata maqanakuyman riq soldadokunapaq, hukkaq t'aqatataq wakin Israel runakunapaq. 28Chaymantataq maqanakuyman riq soldadokunaman tupaq runakunamanta, torokunamanta, asnokunamanta, ovejakunamantawan ñoqapaq t'aqapuwankichis sapa phisqa pachakmanta hukta. 29Hinaspan chaykunata sacerdote Eleazarman qonkichis ñoqapaq ofrendata hina. 30Hinallataq Israel runakunaman tupaq runakunamanta, torokunamanta, asnokunamanta, ovejakunamanta, hayk'an kaq animalkunamantawan t'aqankichis sapa phisqa chunkamanta hukta. Hinaspa chaykunata qonkichis Ñoqawan Tupana Karpata cuidaq Leví runakunaman, nispa. 31Hinan Moisesqa sacerdote Eleazarpiwan Señor Diospa kamachisqanman hina ruwarqanku. 32Israel soldadokunaq llat'anasqankumanta llapan qhepaqmi karqan soqta pachak qanchis chunka phisqayoq waranqa ovejakuna, 33qanchis chunka iskayniyoq waranqa torokuna, 34soqta chunka hukniyoq waranqa asnokuna, 35kinsa chunka iskayniyoq waranqa doncella sipaskunapiwan. 36Chaymi soldadokunaman tupaq t'aqa karqan: Kinsa pachak kinsa chunka qanchisniyoq waranqa phisqa pachak ovejakuna, 37chaykunamantan qorqanku Señor Diospaq ofrendata hina soqta pachak qanchis chunka phisqayoqta. 38Kinsa chunka soqtayoq waranqa toromantataq Señor Diospaq qorqanku qanchis chunka iskayniyoq torokunata. 39Kinsa chunka waranqa phisqa pachak asnokunamantataq Señor Diospaq qorqanku soqta chunka hukniyoq asnokunata. 40Chunka soqtayoq waranqa doncella sipaskunamantataq Señor Diospaq ofrendata hina qorqanku kinsa chunka iskayniyoq sipaskunata. 41Hinan Moisesqa Señor Diospaq chay ofrendakunata sacerdote Eleazarman qorqan, Señor Diospa kamachisqanman hina. 42Moisesqa soldadokunaman tupaq kuskannintan Israel runakunapaq t'aqarqan. 43Chaymi karqan kinsa pachak kinsa chunka qanchisniyoq waranqa phisqa pachak ovejakuna, 44kinsa chunka soqtayoq waranqa torokuna, 45kinsa chunka waranqa phisqa pachak asnokuna, 46chunka soqtayoq waranqa doncella sipaskunapiwan. 47Chay runakunamantan, uywakunamantan Moisesqa T'aqarqan sapa phisqa chunkamanta hukta, hinaspa Dioswan Tupana Karpata cuidaq Leví runakunaman chaykunata qorqan, Señor Diospa kamachisqanman hina. 48Chaymantataq waranqa soldado umallikuna pachak soldado umallikunapiwan Moisesman rirqanku, 49hinaspa payta nirqanku: –Ñoqayku kamachiykikunan kamachisqayku soldadokunata watukuyku, manan hukpas wañunkuchu, llapanmi kashanku. 50Chaymi Señor Diospaq ofrendata apamushayku sapankaq tarisqayku qori alhajakunata, brazaletekunata, makiman walqanakunata, sortijakunata, aretekunata, kunkaman walqanakunatawan. Chaykunatan Señor Diosman haywayku huchaykumanta ch'uyanchasqa kanaykupaq, nispa. 51Hinan Moisesqa Eleazarpiwan llapan chay qori alhajakunata paykunamanta chaskirqanku. 52Chay umallikunaq ofrenda qosqankun pesarqan yaqa pachak isqon chunka kilo hina. 53Sapanka soldadokunan maqanakuypi awqankumanta imallatapas qechuspa paykunapaq apakurqanku. 54Ahinatan Moisesqa Eleazarpiwan umallikunamanta qori alhajakuna apasqankuta chaskirqanku, hinaspa Dioswan Tupana Karpaman aparqanku, Señor Diospa ruwasqankunata Israel runakuna yuyarishanallanpaq.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1Chaypïtam Jesus chay Judea malcäćhu Israelcunaca wañuchiyta munapäcuptin, chayman mana ćhaycul Galileap malcancunallaćhu pulila. 2Ñatac Israelcuna Chucllallaćhu Alawana Fista ćhayämulañam. 3Chaymi Jesuspa śhullcancuna nipäcula: “Má, Judea malcäman liy-ari chayćhu yaćhapacüniquicunapis lulaśhayquicunacta licapäcuśhunayquipä. 4Manamá pipis camalachicuyta munäcá pacallap lulaycaćhayanmanchu. Caynu lulätucuyalñá, jinantin nunacunap ñawpäninćhu-ari, má, camalachicuy” nin. 5Chayćhu chay śhullcancunapis manam chalapaculcälachu. 6Chaymi Jesus: “ Amcunapá imayürapis nunacunaćhu licachicunayquipä allinmari cay pachäćhu nunacunaca mana ćhïniyalcäśhuptiqui'a; ya'apäñatacmi ichá chaypä manalä üra ćhämunlächu. Chay mana allin lulayninta licachiptïmari paycuna ya'acta ćhïnipapäman. 8Chay fistaman liyta munal'a lipäcuy-ari. Ya'apá manalämi üra ćhämunlächu linäpä” nin. 9Chayta nilculmi Galilea-lädućhu capaycula. 10Chay śhullcancuna fistaman Jerusalenta licuyalcaptinmi, Jesuspis lila mana uyaypälächu, sinu'a pacallapam. 11Chay fistaćhu Israelcunäñatacmi “¿Mayćhütan chay nunaca cayan?” nil ashipäcula. 12Chayćhümi Jesuspïta limay cacula. Achcam: “Pay'a allin nunam” nipäcula. Waquinnincunañatacmi pacallapnu: “Chay'a llapa nunactam ingañayan” nil ninaculcäla. 13Chaynu mayanpis mana uyaypa limalcälilachu Israelcunap puydïninta manchacuyninwanmi. 14Chay fista ćhawpichayaptinñam Diospa chuya wasinman yaycuycul Jesus yaćhachila. 15Chayćhümi Israelcunap llapa puydïninpis lluy nunacunäpis licapayllaman camälälila “¿Imanuypatá mana istudiuyu cayal sumä yaćhayniyu cacuyanman?” nil. 16Niptinmi Jesus nila: “Ya'a manam quiquïpïtachu yaćhayalcächic, sinu'a caćhamänïpa yaćhachicuynintam. 17Mayanpis Tayta Dios munaśhantanuy lulay munäcunacá tantiaycunmanmi paypi yaćhachishäta, ütac tantiaylläpi yaćhachishätapis. 18Quiquillanpi tantialcul yaćhachïcunacá nunacunäwan alawachicuycunallactam ashipäcun. Ñatac caćhamänïpa alawaycuśha cananpä ashïcämi ichá rasuncäta liman. Chaymi pï imaniycunanpis mana canchu. 19Amcunacta Moisesmi camachicuyta upäcuśhulanqui Diospa munayninmannuy cawsaycälinayquipä. Jinaptinpis ya'acta wañuchimayta munapäcuyniquiwanmi mana mayanllayquipis cäsuculcanquichu” nin. 20Niptinmi nunacunaca: “¿Achatup lücuchishachun cayanqui imatá? ¿Mayantan amta wañuchiyta munayäśhunqui?” nipäcula. 21Niptinmi: “Warda muyuncäćhu milagructa lulaycüluptïchun nicayalcämanquiman. 22¿Manachun amcuna warda muyunman ćhäluptinpis umri cayninćhu siñalachipäcunqui Moises nishanmannuy? (Ñatac manamá paychu nila, sinu'a unay awquilluyquicunalämari.) 23Jinayalcanqui warda muyunman siñalachinayqui ćhäluptinpis camachicuyca mana jalutacüśha cananpämi. ¿Chaychun warda muyuncäćhu ishyä nunacta tuqui nunaman muyuyächiptí piñäśha cacuyalcanquiman? 24Janallanta licalcullal'a ama niyalcaychu. Sinu'a rasun caśhanmannuy sumäpa licaycälil niycunayquim” nin. 25Ñatac chay Jerusalenćhu waquin yaćhäcunämi ninaculcan: “¿Wañuchinanpä ashishan nunachućh cayćhu cayäñä? 26¡Lluy nunap ñawpäninćhu yaćhayächiptinpis, maytá pipis imactapis niyanchu! ¿Puydïninchiccuna ‘Caćhamuśhan Salbacüninchicmi’ niyalcanpisćhá? 27Ñatac caytá lisinchicmi maypi śhamuśhantapis. Chay Salbacücätam ichá maypi śhamunantapis mana yaćhaśhunchu” nil. 28Jinaptinmi Jesus chuya wasin yaćhachishancäćhu callpawan: “Chayurá amcuna yaćhacuyalcanquichun pï caśhätapis, maypi śhamuśhätapis. Ñatac ya'a manam quiquilläpïchu śhamulá, sinu'a sumä chalapacuna cäcäpa caćhaśham. 29Amcuna manam lisipäcunquichu; ya'añatacmi ichá, paypi śhamul, paypa caćhaśha cayal tuquicta lisí” nin. 30Niptin wićhachiyta munapäculpis, üran manalä ćhämuptinmi mana mayanllanpis chalayta atipapäculachu. 31Waquinnincunañatacmi ichá chalapaculcal: “Salbacüninchic śhamulpis ¿caypïta mastá lulayanmanchun ampá?” nipäcula. 32Chay nipäcuśhantam fariseocunaca uyalïlälin. Chaymi puydï sasirdüticunäwan limanacalcälil Diospa chuya wasinpa täpänincunacta Jesusta chalachimunanpä caćhälälin. 33Chaymi Jesus nila: “Amcunawan ash muyuncunallam caycuśhä. Chaypïta cuticuśhä caśhan caćhamänïmanmi. 34Chayćhu maynu ashipämalpis manam talipämanquichu. Chay caśhäcäman'a manam ćhäpämunquimanchu” nin. 35Niptinmi llapa Israelcunaca quiquin-pula: “Mana talinanchicpä ¿maytaćh cay pinsayan liyta? ¿Icha calu-calućhu chi'isha malca-masinchiccunaman lilchun mana-Israelcunäta yaćhachin'a, imatá? 36Imacäta pinsaltan cay niyämanchic: ‘Ashilpis manam talimanquichu’ ñatac ‘Ya'a caśhäcäman'a manam ćhäpämunquimanchu’ niyanman” nil nipäcun. 37Chay fistap camacalpuynin mas puydï muyuncäćhümi Jesus śhalculcul lluy nunacunäta sumäpa nila: “Mayanpis yacunäśha cäcunacá, ya'aman śhapämul upyapäcuy. 38Ya'aman chalapacamäcunäpá, isquirbishanćhu nishannüpis cawsachicü yacum śhun'unpïta sumä mayunu lin'a” nil. 39Caynu Jesus nila Chuya Ispiritunta chalapacünincuna ćhasquipäcunanpïtam. Chaypun Jesus wañuśhanpi śhalcalcamul janay pachäman manalä cutiptinmi Chuya Ispiritun nï caćhamuśhalächu cala. 40Waquinnin uyalïcunämi: “Cay nunäćhá Diospa śhamunan Willacüninca” nipäcula. 41Juccunañatacmi: “Caćhamunan Salbaycamäninchiccäćha” nipäcula. Waquinnincunañatacmi “¿Galileapïta yalämunman Salbacüca ampá? 42Diospa shiminćhu ¿manachun: ‘Salbacüca Davidpa milayninpïmi śhamun'a; paypa Belen malcanpïtacmi yalamun'a’ niyan-ari?” nipäcula. 43Chaynu Jesuspïta limayninwanmi ishcayman lluy iwinacälälin. 44Chaymi waquinnincuna Jesusta wićhachiyta munapäculpis mayanllanpis mana atipapäculachu. 45Ñatac Diospa chuya wasinpa chay täpänincunam caćhaśhan fariseocunämanwan puydï sasirdüticunaman jinanllan cutipäcula. Jinaptinmi: “¿Maymi? ¿Imanaltan mana puśhapämunquichu?” nicuyalcan. 46Niptinmi: “Pay limaśhantanu'a manam imaypis, nï mayanpis limalachu” nipäcun. 47Niptinmi fariseocunaca: “¿Ima? ¿Amcunactapis limayninwanchun awnïlächishunqui, imatá? 48¿Payman chalapacuyalcanchun jucllay puydïcällapis imamá, nïtac fariseocunäpïpis jucllanchicpis? 49¡Chay camachicuyta mana yaćhäcunam, nï Diospäpis mana bälï pasaypi luclucunam!” nipäcun. 50Ñatac fariseocunäpi Nicodemo puntacta Jesusman tutallap śhamücämi: 51“¿Manaläpis tuquicta yaćhaycul juchachayänapächun camachicuyca niyämanchic, imatá?” nin. 52Niptinmi nipäcula: “¿Ampis Galilea-lädu-tucülunquichun, imatá? Camachicuyta sumäta licaycuy Galileapi Diospa willacüninca mana yalamuśhanta yaćhanayquipä” nil. 53Chaypïtam wasinman-cama lluy liculcäla.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Davidtaq soldadonkunata huñurqan, hinaspan churarqan umallikunata waranqa t'aqa-t'aqaman, pachak t'aqa-t'aqaman. 2Kinsamantaq ejercitonta t'aqarqan, ñawpaqkaq t'aqatan Joab umallirqan, iskaykaqtataq Joabpa wawqen Abisai, kinsakaqtataq Gat llaqtayoq runa Itai, hinan Davidqa ejercitonta nirqan: –Ñoqapas qankunawanmi rillasaqtaq, nispa. 3Paykunataq ichaqa kutichirqanku: –Ama qanqa riychu, ñoqaykuqa ayqesaqkuña chaypas kuskamantaña wañusaqku chaypas, manan imapas paykunaman qokunqachu. Qanqa ñoqaykumanta chunka waranqa hinan valenki, chayrayku llaqtapi qhepakuy yanapaqta kachamuwanaykikupaq, nispa. 4Chaymi reyqa nirqan: –Qankunaq nisqaykichistachá ruwasaq, nispa. Hinaspan payqa llaqta haykuna punkupi sayasharqan, soldadokuna pachak t'aqa-t'aqa, waranqa t'aqa-t'aqa lloqsishaqtinku. 5Hinallataq payqa Joabta, Abisaita, Itaitawan kamachirqan: –Ñoqaraykun Absalón waynataqa sumaqta rikunkichis, nispa. Chaymi llapan ejerciton uyarirqan umallikunata chay hina kamachisqanta. 6Chaymantataq Davidpa soldadonkuna campoman lloqsirqan Israel runakunawan maqanakuq. Hinan Efraín ayllu hallp'a sach'a-sach'api maqanakurqanku. 7Davidpa soldadonkunataq llapa Israel runakunata sinchita atiparqan, hinan chaypi wañurqanku iskay chunka waranqa qharikuna. 8Chay maqanakuymi llapan muyuriqman mast'arikurqan, aswan askhataqmi karqanku sach'a-sach'api wañuqkuna maqanakuypi wañuqkunamantaqa. 9Absalontaq mulanpi sillaykusqa rishaspa, Davidpa soldadonkunawan qonqay tuparqan. Encina sach'a chakinta pasarqoshaqtintaq uma chukchan sach'a k'allmaman hap'irqokurqan. Chaymi Absalonqa sach'api warkurayashaq qhepakurqan, mulataq q'alalla phawarqan. 10Huk runataq chayta rikuspa Joabman willamurqan: –Absalonmi encina sach'api warkurayashan, nispa. 11Joabtaq willaqninman kutichirqan: –Rikushaspari, ¿imanaqtintaq mana wañuchinkichu? Chunka qolqeta huk chumpitawan kusisqa qoykiman karqan, nispa. 12Hinan willaq runaqa nirqan: –Waranqa qolqetaña qowankiman chaypas, manan wañuchiymanchu reypa churintaqa. Uyarishaykun rey kamachisqasuykichista: Absalontaqa aman imanankichispaschu, nispa, nisqanta. 13Chayta mana kasukuspa ruwayman chayqa, rey yacharqoqtinqa manan qan kikiykipas rimaysiwankimanchu, nispa. 14Joabtaq nirqan: –Yanqañachá qanwanqa rimayman, nispa. Hinaspan payqa chanqana kinsa lanzata aparikuspa rirqan, Absalón encina sach'api kawsashallaqtinraq lanzakunawan sonqonpi chanqarqorqan. 15Chaymantataq Joabpa arman apaysiq chunka wayna soldadokunaqa qayllaykuspa Absalonta wañuchipurqanku. 16Hinan Joabqa putututa tocarqan, soldadokunataq manaña Israel runakunata qatirqanñachu, llapankutaq kutipurqanku. 17Absalonpa cuerpontataq sach'a-sach'api t'oqoman wikch'uykurqanku, patanpitaq rumita tawqarqanku. Hinan llapa Israel runakunaqa sapanka wasinkuman ripurqanku. 18Absalonmi kawsashasparaq Reypa Wayq'onpi paymanta yuyarina saywata perqarqan: Manan churiykuna kanchu sutiyta apananpaq, nispa. Chay saywatataq paypa sutinwan suticharqan, chaymi “Absalonmanta Yuyarina Saywa” nisqa sutiyoq kashallanpuni. 19Hinan Sadocpa churin Ahimaasqa Joabta nirqan: –¿Phawaymanchu reyman kay allin willayta willaq: Señor Diosmi awqaykimanta qespichisunki nispa? nispa. 20Joabtaq nirqan: –Manan kunanqa willamuwaqchu paypa churin wañusqanrayku. Kunanqa manan willaq riwaqchu, huk p'unchayña willamunki, nispa. 21Chaywanpas Joabqa huk Etiopía runata nirqan: –Phaway qan, reyman willamunki imachus rikusqaykita, nispa. Chay Etiopía runataq Joabpa ñawpaqenpi k'umuykukurqan, hinaspa phawarirqan. 22Sadocpa churin Ahimaasmi wakmanta Joabta nirqan: –¿Manapunichu imaña hayk'aña kaqtinpas Etiopía runaq qhepanta phawayman? nispa. Joabtaq kutichirqan: –Churilláy, ¿imanaqtintaq phawayta munanki? Manan imatapas qosunkichu kay willasqaykimantaqa, nispa. 23Paytaq kutichirqan: –Manan imananpaschu, rillasaqpuni, nispa. Chaymi Joabqa: –Riypasyá, nirqan. Hinan Ahimaasqa Jordán pampa ñanta phawaspa Etiopía runata llallirqorqan. 24Davidtaq llaqta punkupi tiyasharqan. Llaqta qhawaqtaq llaqta muyuriq perqa punku cheqas pataman seqarqan, qhawarispataq rikurqorqan huk runa phawamushaqta. 25Hinaspan payqa reyman willarqan rikusqanta. Reytaq nirqan: –Huklla hamushan chayqa, allin willaytan apamushan, nispa. Chay runa qayllamushaqtintaq, 26llaqta qhawaqqa rikurqollarqantaq huk runa phawamushaqta, hinaspan punku qhawaqta waqyarqan: –¡Qhawariy, huk runan phawamushallantaq! nispa. Davidtaq nirqan: –Chaypas allin willaytan apamushan, nispa. 27Chay raton llaqta qhawaqqa nillarqantaq: –Ñawpaqkaq phawamuqqa Sadocpa churin Ahimaas kasqallanmi phawaynin, nispa. Hinan reyqa nirqan: –Payqa allin runan, allin willakuytachá apamushan, nispa. 28Ahimaasqa alto kunkawanmi reyta napaykurqan, hinaspan payman qayllaykuspa k'umuykukurqan, nirqantaq: –Diosniyki Señor Dios saminchasqa kachun, qan reyniy contra sayariq runakunata ch'usaqyachisqanmanta, nispa. 29Reytaq tapuykurqan: –¿Allinchu kashan Absalón wayna? nispa. Ahimaastaq kutichirqan: –Etiopía runata ñoqatapas Joab kachamushawaqtinkun, hatun ch'aqway kasharqan, ichaqa manan yachanichu imamanta kasqanta, nispa. 30Hinan reyqa: –Chayneqpi qhepakuy, nirqan. Paytaq chaypi sayaykuspa qhepakurqan. 31Chayllamanmi hukkaq willaq Etiopía runaqa chayarqamuspa nirqan: –Señor reyníy, allin willaytan apamushayki, kunanmi Señor Diosqa contraykipi sayarimuq llapan awqaykimanta qespichisunki, nispa. 32Hinan reyqa tapuykullarqantaq: –¿Allinchu kashan Absalón wayna? nispa. Etiopía runataq kutichirqan: –Chay wayna hina kachun rey contra llapa sayariqkunaqa, nispa. 33Chaymi reyqa ukhu sonqonmanta llakikurqan, punku patapi kashaq wasiman rispataq anchata waqarqan, anchirqan: ¡Churilláy, churiy Absalón! ¡Absalón churíy! Ñoqa aswan wañuyman qan wañunaykimantaqa. ¡Churilláy, churi Absalón! nispa.
Copyright
Learn More


text:
Waras
Waras (kastilla simipi: Huaraz, manaqa Huarás) nisqaqa huk piruwki hatun llaqtam; Anqash suyupi, Waras wamanip, Waras listritupas uma llaqtanmi. Waras llaqtapiqa 190 000 runakunam kasachkan.
Waras ñiqpiqa Willkawain nisqa mawk'a llaqtam. Wantar Chawinqa Waras llaqtamanta manam karuchu.
Yuyarina
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 watapi p'unchawpa pachapaqariypis huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'uta Hiraquchatapas llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywaspa thuñichispa suqta, qanchis waranqa runatas wañuchirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waras llaqta ñiqpi kay urqukunam:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Simana Santa - Waraspi
- Unay willakuykunawan kay ruraqpa willakuyninkuna
- Yuraq Urqukunap saywitunkuna
- Saywitu: Anqash suyu
- bvirtual.proeibandes.org / Félix Julca Guerrero: Uso de las lenguas quechua y castellano en la escuela urbana: Un estudio de caso (2000 watapi, Aquwitsay llaqtapi, Waras pruwinsya, Piruw) (kastilla simi; Ichikllachaw: r. 140 - 141)


text:
Kofi Annan
Kofi Annan sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin ayriway killapi 1938 watapi paqarisqa Kumasi llaqtapi - ), Gana mama llaqtayuq musikumi wan diplumatiqu qarqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2001 watapiqa chiqniq.
Warmi: Titi Alakija / Nane Maria Wallenberg
Churinkuna: Kojo, Ama wan Nina.
1997 watamanta 2006 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kofi Annan.
- Sapsi Sikritaryuninmi Kofi Annan - Runa llahtah wawankunamanta rimarin


text:
29Sayno niptin Jesús nergan: “Noga munashgäta ruranan cash y Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacunan cash pipis wauguincunata, panincunata, mamanta, taytanta, surincunata, wayinta o chacrancunatapis cachareg cäga cay pasacho pachac (100) cuti mastami chasquengapä. Saynöpami paninpis, wauguinpis, mamanpis, taytanpis, chacrancunapis y wayincunapis paypa canga. Isanga wilacuynëta wilacushganpita runacuna chiquiyangapämi. Sayno captinpis Tayta Diospa naupanman char imayyagpis cushishmi cawangapä.
FREE!
One App.
1218 Languages.


text:
1Saypita Jesús tincusiypa yachasergan: “Juc runashi juc chacra üvata plantargan. Nircurnashi uywacuna mana yaycunanpä guenchasergan. Saypitanashi üva jarucuna pözutapis jinan chacracho rurasergan. Nircurnashi suclatapis rurasergan üvata täpananpä. Lapanta ruraycasirnashi chacra arog runacunata arrendacuycur juclä marcapa aywacorgan saycho tänanpä. 2Cosëcha galaycuptinnashi cachargan juc ashmayninta üva chacra arrindunpita cobramunanpä. 3Say ashmay chaptinshi yupa magarcur jinaylata gargusquiyargan. 4Jinayla cutiycuptinnashi chacrayog yapay juc ashmaynintana cachargan. Say ashmaytapis chacraman chagta ashliyargan y magar umantapis rachiyargan. 5Sayno ruraptinpis yapayshi cachargan más juc ashmayninta. Paytaga wanusiyarganshi. Saynölashi rurayargan waquin cachacushgancunatapis. Waquintashi magayargan y waquintanashi wanusiyargan. 6“Lapan ashmaynincuna ushacaptinnashi juclaylana cargan cachananpä. Payga cargan japalan cuyay surinshi. Ultimutaga say cuyay surintanashi cachargan: ‘Surëtaga chasquicuyangami’ nir. 7Sayshi say surin chaycuptinna chacra arrendagcuna wilanacuyargan: ‘Tagaymi cay chacrawan quëdananpä caycan. Nogansipäna cay chacra cananpä payta wanuriycasishun.’ 8Sayshi chaycuptin üva chacrapita jucläman jorgurir wilanacuyashgannöla wanusiyargan. 9“Sayno rurayashganpita say üva chacrayöga ¿imatarä ruranga say chacrata guechuyta munag runacunata? ¿Manasurä say yu runacunata lapanta wanusir ushanga? Nircorga chacrantapis juctanami arrendacuycongapä. 10Sayno päsayäshunayquita mana munayashpayquega Tayta Diosninsipa palabrancho cayno guelgaraycashganta tantyacuyay: ‘Wayi sharcasegcuna: “Manami alisu cay rumi” nir jitariycuyaptinpis wayi esquïnaman cimientupä say rumi churashganami caycan. 11Cimiento cananpäga Tayta Diosninsimi churash. Sayno churash captinmi cushicuypä caycan. 12Sayno tincusiypa Jesús yachasiptinmi mandag cüracuna, Moisés guelgashganta yachasegcuna y waquin Israel mayor runacunapis tantyayargan tumasipaylapa paycunata Jesús sayno nicashganta. Saymi Jesusta prësu sariyta munarpis asca runacuna favornin cayaptin mansapäyashpan aywacuyargan. 13Saypita say autoridäcuna cachayargan fariseucunata y Herodispa favornin cag runacunatapis Jesús cagman ali shimilanpa lutanta parlasiyänanpä. 14Saymi Jesusman chaycur niyargan: “Nogacuna musyayämi rasun caglata imatapis parlashgayquita, taytay. Yachagtapis mana yachagtapis Diospa wilacuynin nishgannöla yachasinqui. ¿Romacho emperador Cesarpä impuestuta pägashwancu o manacu?” 15Lutanta parlasinanpä tapuyashganta tantyarmi Jesús nergan: “¿Imanirtä lutanta parlasimayta munayanqui? Mä apamuy guellayta ricanäpä.” 16Guellayta ricaycurnami nergan: “Cay guellaycho ¿pï runapa reträtuntä caycan? Saynöpis ¿pipa jutintä guelgaraycan?” Sayno tapuptin niyargan: “Emperador Cesarpami.” 17Saymi Jesús nergan: “Emperador Cesarpa cagta Cesarta goycuyay. Tayta Diospa cagtaga Tayta Diosninsita goycuyay.” Sayno niptinmi tapogcuna imaniytapis camäpacuyargansu. 18Saypitami saduceo runacunapis Jesusman aywayargan pay yachasishganta manacagman churananpä. Saymi Jesusta niyargan: 19“Moisés guelgashgancho caynömi nican, taytay: ‘Warmiyog runa suriynag wanuptin shulca wauguin cuñädan viüdawan täsun. Saynöpami wamrancuna say wanog cag runapa surinnöna cayanga.’ 20Sayno captenga tapucushayqui, taytay. Juc marcachöshi ganchis wauguicuna cayargan. Mayor cagshi juc warmiwan targan. Sayshi manarä surin captin wanorgan. 21Sauraga shulca cag wauguinnashi targan say viüdawan. Paypis surin manarä captinshi wanorgan. Saypita más shulcan cagna targan say viüdawan. Paypis wanorgan surin manarä captinshi. 22Saynöla lapan wauguincuna say viüdawan täyargan. Suriynagla lapanpis wanuyargan. Saypitanashi say viüdapis wanorgan. 23Wanushcunata Tayta Diosninsi cawarisimunan junäga say warmilachi ganchis wauguipa warmin canga.” 24Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “Sayno niyashpayquega gamcuna manami tantyayanquisu Tayta Diospa palabrancho guelgaraycashganta. Saynöpis manami tantyayanquisu wanushcunata cawarisimunanpä Tayta Dios munayyog cashganta. 25Wanushganpita cawarimorga mananami pipis warmiyog o runayog cangasu, sinöga gloriacho caycag angilcunanölanami majaynagla cayangapä. 26Wanushcuna cawariyämunanpä cashgantaga ¿manacu liyiyashcanqui Moisés guelgashganta? Abraham, Isaac y Jacob wanushganpita asca wata guepatarämi Tayta Diosninsi rupaycag shiracapita Moisesta nergan: ‘Abrahampa, Isaacpa y Jacobpa Diosninmi noga caycä.’ 27Wanogcuna mana cawariyämunanpä captenga ¿imanöpatä Abrahampa, Isaacpa y Jacobpa Diosnin canman? Sayno caycaptenga ¿imanirtä gamcuna criyiyanquisu wanogcuna cawariyämunanpä cayashganta?” 28Jesús ali contestashganta wiyarmi Moisés guelgashganta yachaseg runapis taporgan: “Taytay, ¿maygan mandamientutatä más cäsucushwan?” 29Sayno tapuptinmi Jesús nergan: “Más cäsucunansipä cag mandamientoga caynömi guelgaraycan: ‘Israel runacuna, wiyayay. Tayta Diosninsega juclaylami. 30Shumag tantyacuycur lapan shonguyquiwan y lapan voluntäniquiwan Tayta Diosta cuyay.’ 31Caynöpis guelgaraycanmi: ‘Runa mayiquita lapan shonguyquiwan cuyay.’ Say ishcan mandamientucunata más cumplinansitami Tayta Diosninsi munan.” 32Sauraga Moisés guelgashgan leycunata yachaseg runa nergan: “Rasun cagtami nishcanqui, taytay. Rasunpaypapis juclaylami Tayta Diosga. Manami más juc Diosga cansu. 33Saynöpis rasun cagtami nishcanqui más cäsucunansipä cag mandamientucuna maygan cashgantapis. Say ishcay mandamientucunata cumplishgansega uywacunata altarcho rupasishgansipitapis más alimi caycan.” 34Sayno niptinmi Jesús nergan: “Alitami nishcanqui. Nishgayquino cawarga Tayta Diosninsipa naupanmanmi chanquipä.” Saypitaga manami pipis tapupayta almitergannasu. 35Templo patiucho yachaycäsirmi runacunata Jesús nergan: “¿Imanirtä Moisés guelgashganta yachasegcuna niyan Cristo Davidnöla mandag rey cashganta? 36Santu Espíritu tantyasiptin quiquin Davidpis caynömi guelgargan: ‘Munaynincho sararämag mandag reyta Tayta Diosninsi caynömi nergan: Jamacamuy derëcha cag naupäman lapan contrayquicunata vincishgäyag.’ 37“Sayno nicaptenga ¿imanöpatä Cristoga Davidnöla mandag rey canman quiquin Davidpis mandagnin rey cashganta nicaptenga?” Jesús sayno yachasiptinmi asca runacuna cushish wiyayargan. 38Saynöpis Jesús nergan: “Cuidä Moisés guelgashganta yachaseg runacunano cayanquiman. Tayta Dios munashganno cawaycashganta runacuna yarpäyänalanpämi paycunaga puriyan chaqui puntanyag sotänan jatish. Saynöpis más munayan yachasicog cayashganpita pläzacunacho y cällicunachöpis alabash caylatami. 39Saynöpis sinagogacunacho alinnin cag bancumanrä jamacuytami munayan. Micunanpä gayasiyaptinpis mësa cagmanrämi jamacuyta munayan. 40Saynömi viüdacunapa ima pobrëzalantapis apacuyan. Nircurnami alita rurashganta runacuna yarpäyänanpä may rätu Tayta Diosta manacuyan. Sayno rurayashganpitami in ernucho más yupa nacayangapä.” 41Saypita templucho Jesús jamaraycargan ofrendacunata winacuyänan naupancho. Saychömi rïcu runacuna saysica guellayta sayman winaycäyagta ricaraycargan. 42Juc muchog viüdapis sayman chaycushpan ishcayla cobri guellayninta winargan. 43Sayta ricar discïpuluncunata gayaycur Jesús nergan: “Rïcu runacunaga winayash pusog guellaylantami. Viüdami isanga pobri caycarpis winash lapan guellayninta, saylana rantipacunanpä caycaptinpis.”
Copyright
Learn More


text:
1Diosmi Jacobta nirqan: –Wichallayña Betelta, hinaspa chaypi tiyamuy. Chaypitaq altarta perqampuway wawqeyki Esaumanta ayqeshaqtiyki rikhurisuqniyki Diospaq, nispa. 2Hinaqtinmi Jacobqa ayllunta lliw paywan kaqkunatapas nirqan: –Hap'isqaykichis wak dioskunata wikch'uychis, hinaspa ch'uyanchakuychis, huk p'achawan ima churakuychis. 3Wichallasunña Betelta, chaypin altarta Diospaq perqasaq, payqa llakikusqay p'unchaymi rimapayawarqan, hinallataq maypiña kaqtiypas puriysiwarqan, nispa. 4Ahinapin Jacobman qorqanku hap'isqanku llapan wak dioskunata, ninrinkupi kaq aretekunatapas. Hinan Jacobqa chaykunata pakarqan Shehem qayllapi kaq encina sach'a chakipi. 5Lloqsiqtinkutaq, Diosqa manchachirqan muyuriqninkupi kaq llaqtakunata, chaymi Jacobpa churinkunataqa mana qatiykacharqankuchu. 6Jacobmi puriysimuqnin llapa runakunapiwan chayarqan Canaanpi kaq Luz llaqtaman, chaymi Betel nisqallataq. 7Hinaspanmi altarta chaypi perqarqan, chay cheqastataq suticharqan “El-Betel” nisqata, wawqenmanta ayqekushaqtin chaypi Diosqa payman rikhurisqanrayku. 8Rebecaq uywaqen Deborataq wañukapurqan, p'ampasqataq karqan Betel urapi encina sach'a chakipi. Chaymi chay sach'aqa “Waqay Encina” nispa sutichasqa karqan. 9Huktawanmi Diosqa rikhurirqan Jacobman Padan-arammanta kutimpuqtin, hinaspan payta samincharqan. 10Nirqantaq: –Sutiykiqa Jacobmi, ichaqa manan Jacobñachu sutiyki kanqa, aswanpas Israelmi sutiykiqa kapunqa, nispa. Ahinatan Israelta sutichapurqan, 11hinaspan nirqan: –Ñoqan kani Tukuy-atiyniyoq Dios, askhata miray, huk suyun, askha llaqtakunan qanmanta paqarinqa, hinallataq reykunapas qanmanta paqarinqa. 12Abrahamman Isaacman qosqay hallp'atan qanman qosqayki, hinallataq mirayniykimanpas qosaq chay hallp'ata, nispa. 13Hinaspan Diosqa paywan rimasqan cheqasmanta ripurqan. 14Chaymi Jacobqa huk rumi saywata chaypi sayarichirqan, chay patamantaq vinowan aceitewan hich'aykurqan. 15Hinaspan Jacobqa paywan Diospa rimasqan cheqasta “Betel” nispa suticharqan. 16Chaymantataq Betelmanta puririrqanku, Efrataman chayanapaq purinaraq kashaqtintaq Raquelqa wachakurqan, ichaqa sinchita ñak'arispan wachakurqan. 17Wachakushaspa sinchita ñak'ariqtintaq parteraqa payta nirqan: –Ama manchakuychu, kay wawaykipas qharillataqmi, nispa. 18Wañunan patapi kashaspataq Benoni sutiwan suticharqan, taytantaq ichaqa Benjamín sutiwan suticharqan. 19Chhaynatan Raquelqa wañukapurqan, Efrata ñanpitaq p'ampapurqanku, chaymi Belén nisqallataq. 20Sepulturan patapitaq Jacobqa rumita sayarichirqan, chaymi chay p'unchaymanta Raquelpa sepulturan saywa kapurqan. 21Israelmi puririllarqantaq, hinaspan karpakurqan Ederpa torren aswan haqayneqninpi. 22Chay hallp'api Israel tiyashaqtintaq, Rubenqa rispa taytanpa tiyaqmasin Bilhawan puñurqan. Chayta yachaspan Israelqa sinchita phiñakurqan. Israelpa churinkunaqa chunka iskayniyoqmi karqan. 23Leaq wawankuna: Jacobpa phiwin Rubén, Simeón, Leví, Judá, Isacar, Zabulonpiwan. 24Raquelpa wawankuna: Josepiwan Benjaminpiwan. 25Raquelpa warmi kamachin Bilhaq wawankuna: Danpiwan Neftalipiwan. 26Leaq warmi kamachin Zilpaq wawankunataq: Gadpiwan Aserpiwan. Chaykunan Jacobpa churinkuna, Padan-arampi paypaq naceqkuna karqan. 27Chaymantataq, Jacobqa taytan Isaacpata rirqan Mamre llaqta Arbaman, chaymi Hebrón nisqallataq, chaypin Abrahampas Isaacpas tiyarqan. 28Isaactaq kawsarqan pachak pusaq chunka watakama, 29hinaspanmi sinchi yuyaqña wañukapurqan, ñawpa taytankunaman huñukapurqan, churin Esauwan Jacobwantaq p'ampapurqanku.
Copyright
Learn More


text:
Trujillo (Ispañapi)
Trujillo llaqtaqa Ispañapi, Ikstrimadura suyupi hatun llaqtam, 10 000 tiyaq runakunayuq.
Trujillopiqa Francisco Pizarro, wawqinkunapas paqarirqan. Chayrayku Ispañap atisqan Awya Yalapi achkam Trujillo nisqa hatun llaqtakuna, ahinataq Piruwpi Truhillum.
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ispaña, Almagro
- Purtugal, Batalha
- Italya, Castegnato
- Piruw, Piwra
- Kulumbya, Santa Fe de Antioquia
- Piruw, Truhillu
- Unduras, Trujillo
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Trujillo (Ispañapi).


text:
1Runakunaman willayta tukuruspanmi Jesus chayarurqa Capernaum llaqtaman. 2Chaypim capitanpa ancha kuyasqan sirviente onqoruspa wañuy patanpiña kachkarqa. 3Jesusmanta rimasqankuta chay capitan uyariruspanmi judiokunapa kamachiqninkunata kacharqa chaynapi ruegakamuptinku hamuspan onqoq sirviententa sanoyaykachinanpaq. 4Jesusta tariruspankum anchallataña ruegakuspanku nirqaku: —Yanapaykunaykipaq hinam payqa. 5Payqa nacionninchikta anchata kuyaspanmi huñunakuna wasitapas rurachipuwarqaku —nispa. 6Chaymi Jesus paykunawan rirqa. Wasinman chayaykuchkaptinkuñataqmi chay capitanqa amistadninkunawan nichimurqa: —Señorlláy, amañayá hamuyñachu, pipaman hinaraqtaq wasiymanqa yaykuykuwaq. 7Chayraykum kikiypunipas mana taripaykamurqaykichu. Rimariykuptillaykim sirvienteyqa allinyarunqa. 8Ñoqapas kamachiwaqniykunatam kasuni, soldadoykunapas kamachiptiyqa kasuwantaqmi. Hukninta: “Riy” niptiymi rin, huknintañataq: “Hamuy” niptiymi hamun, sirvienteypas: “Kayta ruray” niptiyqa rurantaqmi. 9Chayna nisqanwan Jesus admirakuspam qatiqninkunata qawarispan nirqa: —Israel runakunapipas manam kayna iñiyniyoq runataqa tarirqanichu —nispa. 10Chaymi Jesusman taripaqkuna wasiman kutirispanku sirvientetaqa sanotaña tariykurqaku. 11Chaymantam Jesus pasarqa discipulonkunawan hinaspa achkallaña runakunawan Nain sutiyoq llaqtaman. 12Llaqtapa punkunman chayaykuchkaptinkuñataqmi pampaq apachkasqaku viudapa sapallan qari wawanta. Llaqta runakunapas achkallañam viudawan richkasqa. 13Viudata Señor qawarispanmi llakiparikuspa nirqa: —Ama waqaychu —nispa. 14Chakanaman asuykuspa llachpaykuptinmi wantuqkuna sayarurqaku chaymi ayata Jesus nirqa: —Yaw joven, qamtam niki: ¡Hatariy! —nispa. 15Chaymi tiyariruspan parlakuytaña qallaykurqa chaymi joventaqa mamanmanña qorqa. 16Llapallan chaypi kaqkunañataqmi Diosta mancharisqallaña alabaspanku nirqaku: —Ancha reqsisqa willakuqmi ñoqanchik ukupi rikurirun. Diosmi runankunata watukaykamuwanchik —nispa. 17Jesuspa kaykuna rurasqanmantam willakurqaku enteron Judea lawpi hinaspa llapallan llaqtachakunapi. 18Jesuspa tukuy rurasqankunata Bautizaq Juanpa discipulonkuna yacharuspanmi Juanman willarqaku. Juanñataqmi iskay discipulonkunata qayaykuspan 19Jesusta tapuchimurqa: —¿Qamchu kanki Diosmanta Hamuq icha huktachu suyasaqku? —nispa. 20Chaymi Jesuswan tuparuspanku nirqaku: —Bautizaq Juanmi kachamuwanku: “¿Qamchu kanki Diosmanta Hamuq icha huktachu suyasaqku?” nispa. 21Chay ratollapim Jesus sanoyachirqa tukuy rikchaq onqoyniyoqkunata, ñakariqkunata, demonioyoqkunata hinaspa ñawsakunata. 22Jesusmi Juanpa kachamusqankunata nirqa: —Kutispa Juanman willamuychik qawasqaykichiktawan uyarisqaykichikta. Willamuychikyá: “Ñawsakunam qawakuchkanña, suchukunam purichkanña, leprawan onqoqkunam sanoyachkanña, mana uyarikuqkunam uyarikuchkankuña, wañusqakunam kawsarichkanña, wakchakunapas allin noticiatam uyarichkankuña” nispa. 23Mayna kusisqam ñoqamanta mana iskayrayaqkunaqa. 24Juanpa kachamusqankuna kutiriptinmi Juanmanta rimaspa runakunata Jesus tapurqa: —¿Ima qawamuqtaq qamkunaqa rirqankichik purunta? ¿Wayrapa aytinyachisqan soqosta qawaqchu? 25¿Pi qawaqtaq rirqankichik? ¿Allin pachawan pachasqa runata qawaqchu? Allin pachawan churakuq fiestakunapi kakuqkunaqa reykunapa wasillanpim kachkan. 26Aswanqa ¿Pi qawaqtaq rirqankichik? ¿Diosmanta willakuq runa qawaqchum? Arí, payqa Diosmanta willakuqkunamantapas aswan reqsisqaraqmi. 27Diosqa Juanmantam Bibliapi willakurqaña kaynata: “Ñoqam kachamusaq hamunaykipaq allichapusuqniki willakuqniyta” nispa. 28Cheqaptapunim Bautizaq Juantaqa mana pipas igualanchu. Chaywanpas Diospa munaychakusqanpi kaq humildellapas Juanmantaqa aswan reqsisqaraqmi. 29Llapa runakunawan impuesto cobraqkunam Jesuspa nisqanta uyarispanku yacharqaku Diosqa allin ruraq kasqanta. Chayraykum Juanwan bautizachikurqaku. 30Fariseokunañataqmi Diospa leynin yachachiqkunapiwan paykunapaq Diospa imam munasqanta wischupakuspanku Juanwan mana bautizachikurqakuchu. 31Señorqa nirqataqmi: —¿Pimantaq tupachiyman kunan tiempo runakunata? ¿Imawantaq rikchanachiyman? 32Paykunaqa rikchakun plazakunapi pukllaspan qayaykachanakuq warmakunamanmi. Paykunam ninakunku: “Tocanikum qenata ichaqa manam tusunkichikchu, takinikum aya takita ichaqa manam waqankichikchu” nispa. 33Bautizaq Juanmi aslla mikuq karqa, manataqmi vinotapas tomaqchu ichaqa paymantam ninkichik: “Payqa demonioyoqmi” nispa. 34Diosmanta Hamuq Runa mikuptiyñataqmi hinaspa vinota tomaptiyñataqmi niwankichik: “Qamqa kanki mikuysapa, vino upyakuqmi hinaspa impuesto cobraqkunapa, huchasapakunapa amistadninmi” nispa. 35Diospa munasqan llapallan yachaqkunam ichaqa yachayniyoq kasqaykuta qawachikuniku rurasqaykuwan. 36Huk kaqnin fariseom Jesusta convidarqa wasinpi mikuykamunanpaq chaymi rispan mesapi tiyaykurqa. 37Llaqtapi kaq huchasapa warmiñataqmi chay wasipi Jesus kasqanta yacharuspan niñu rumi pomopi miski asnaq aceiteta apamurqa. 38Jesuspa tiyasqanpi qonqorakuykuspanmi chakinta weqenwan mayllarqa hinaspam chukchanwanñataq chakichirqa. Chakinkunata muchaspanmi miski asnaq aceitewan untarqa. 39Convidaqnin fariseoñataqmi qawarispan piensachkarqa: “Diosmanta willakuq kaspanqa yachanmanmi llachpaqnin warmiqa huchasapa kasqanta. 40Chaymi Jesusñataq nirqa: —Ninaymi kachkan Simon —nispa. Chaymi Simonñataq nirqa: —Niwayá yachachiqlláy —nispa. 41Hinaptinmi Jesusñataq nirqa: —Qollqe prestaq runatam iskay runakuna debekurqa. Hukninmi debekurqa pichqa pachakta, hukninñataqmi debekurqa pichqa chunkallata. 42Kutichipunankupaq manaña kaptinñataqmi paykunataqa pampachaykurqaña. ¿Mayqannintaq pampachaqnintaqa aswanraq kuyanqa? —nispa. 43Chaymi Simonñataq nirqa: —Tanteayniymantaqa mastaqa kuyanman pichqa pachak qollqe debeqninmi —nispa. Hinaptinmi Jesusñataq nirqa: —Allintam rimarunki —nispa. 44Warmita qawarispanñataqmi Simonta niykurqa: —Qaway kay warmita. Wasikiman yaykuykamuptiymi chakiyta mayllakunaypaq yakuta mana qoykuwarqankichu, kay warmim ichaqa weqenkunawan chakiykunata mayllaykun hinaspam chukchanwanraq chakiykachinpas. 45Manam muchaykuwarqankichu, kay warmim ichaqa yaykuykamusqanmantapuni chakiykunata muchapayachkan. 46Umaymanmi aceiteta mana tallirqankichu, kay warmim ichaqa miski asnaq aceitewanraq chakiykunaman untaykun. 47Chaymi niki, achka-achka huchankunam pampachasqa, chayraykum payqa llumpayta kuyawan. Pipas pisilla huchanmanta pampachasqam ichaqa pisillatataq kuyakunpas. 48Chaynata niruspanmi warmitañataq nirqa: —Huchaykikunaqa pampachasqañam —nispa. 49Mikuqmasinkunañataqmi ninakurqaku: —¿Pitaq kay runaqa huchakunatapas pampachananpaqqa? 50Jesusñataqmi warmita nirqa: —Iñiynikim salvarusunki, hawkaña pasakuy —nispa.
Copyright
Learn More


text:
1Judea alpamanda Belén puiblupimi Jesús tiagsamurka. Chi alpapi kaugsanakuskata mandag, Herodes suti karka. Chiurakuna magu suti istrillakunata iachaikug taitakunaka, indi llugsidirunigmanda Jerusalén puibluma chaiagsamurkakuna. 2Chipika tapunakurka: —Judiukunapa atun mandag ña tiagsamuska, ¿maipitak ka? Istrilla pai tiagsamuska kawachigtami indi llugsidirupi kawarkanchi. Chimandami samurkanchi, paita kunguringapa. 3Chasa uiaspa, atun mandag Herodes i Jerusalenpi tukui kaugsanakug iapa mancharirkakuna. 4Herodeska, tukui iaia sasirdutikunata i Moisés ima niskata iachachig taitakunata kaiaspa, tapurkakunata: —Cristo, ¿maipitak tiagsamungapa willaraiá? 5Chiura ainirkakuna: —Judá alpamanda Belén puiblupimi willaraiá. Kasami Santu Ispirituwa ñugpamanda rimag nirka: 6Kam Belén, Judá alpamanda sug puiblukunamanda mas uchulla mana kangichu. Kambagmandami sug atun mandag llugsingapa ka. Paika, nukapa Israel alpamanda tukui runakunata kawaspa ñugpagmi kangapa ka. 7Chasa uiangallawa Herodeska, pakalla magukunata kaiaspa, allilla tapuchirka: —¿Imauramandatak chi istrilla llugsiskata kawarkangichi?—. 8Tukui tapuchispaka, nirka— Belenma riichi. Chipika, chi wawamanda allilla tapungichi. Paita tarispaka, willawagsamungichi, nukapas rispa, paita kungurigringapa. 9Chasa uiaspa, chi magukunaka chimanda llugsirkakuna. Chiura chi istrilla ñugpa kawaskaka, ikuti kawarispa, ñugparka. Belén puibluma chaiagrispa, chi wawa kaskapi saiarigrirka. 10Istrillata kawaspaka, magukuna iapa suma iuiachiiwa tukurkakuna. 11Chi wasi ukuma iaikugrispaka, wawata mama Mariawanta tarigrirkakuna. Kungurispaka, wawata mucharkakuna. Ima apamuskata paskaspaka, paita kararkakuna: kuri, suma asna insinsu, mira kupal. 12Chiuramanda, magukunata muskui ukupi willai tukurkakuna, Herodespagma mana kutingapa. Chimanda, pai kikinkunapagma sug ñambita kutirkakuna. 13Magukuna ña riskauramanda, atun Taita Diuspa anjilka, muskui ukupi kawarispa, Joseta kasami nirka: —Atarii. Wawata mamandiwanta, Ejipto suti alpama mitikuichi. Chi alpapi chisiagriichi, nuka ikuti kamta willankama. Herodesmi wawata wañuchingapa maskachingapa ka. 14Chi tutalla Joseka, atarispa, wawata mamandiwanta pusaspa, Ejiptoma mitikurkakuna. 15Chi alpapika kaugsagrirkakuna, Herodes wañunkama. Chasami atun Taita Dius, paipa Ispirituwa rimagwa ñugpata willaskasina tukugsamurka. Kasami ñugpamandata willaraiarka: “Ejipto alpamandami nukapa wambrata kaiarkani”. 16Herodeska iuiarigsamurka: “Nuka imasa niskasina, magukuna mana willawagsamurkakuna”. Chiwanka, iapa rabiawa tukugsamurka. Nispaka, suldadukunata Belén puibluma chi suiu kaugsanakuskapagma kacharka, tukui manara iskai wataiug kari wambrakunata wañuchingapa. Istrilla imaura kawariskata magukunata allilla tapuchiskawa iuiarispasi chasa kacharka. 17Sutipami Jeremías suti Santu Ispirituwa rimag ñugpata willaskasina tukugsamurka. Kasami ñugpamandata willaraiarka: 18Ramá suti puiblupi, iapa llakii wakaikunami uiariku. Chika, Rakel suti mamami paipa wawakunamanda wakaku. Mana mas paipa wawakuna kawarigsamungapa kagmandami ñi pi mana pudinkuna, paipa llakiita anchuchingapa. 19Ña Herodes wañuskauramanda, atun Taita Diuspa anjilka, Ejipto alpama rispa, ikuti Joseta muskui ukupi kawarigrirka, 20kasa nispa: —Atarii. Wawata mamandiwanta pusaspa, Israel alpama kutii. Wawata wañuchingapa munagkuna, ñami wañurkakuna. 21Chasa uiaspa José, atarispa, wawata mamandiwanta pusaspa, Israel alpama samurkakuna. 22Chaiagsamuspaka, iacharkakuna, Arkelao suti Herodespa wambra, Judea alpallapita mandag kagta. Chasa iachaspaka, mancharirka chi alpapi kaugsagringapa. Nispa, muskui ukupi paita willai tukuspa, Galilea suti alpama rirkakuna. 23Chima chaiagrispaka, Nazaret suti puiblupi kaugsai kallarirkakuna. Chasami Santu Ispirituwa ñugpata willaraiaskasina tukugsamurka. Kasami willaraiarka: “Paika, nazareno sutimi kangapa ka”.
Copyright
Learn More


text:
Urin Hatunmayu suyu
Uralan Hatunmayu suyu (Purtuyis simipi: Estado do Rio Grande do Sul) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqta: Porto Alegre.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Porto Alegre 1 413 094 runakuna.
- Caxias do Sul 441 332 runakuna.
- Pelotas 328 864 runakuna.
- Canoas 325 188 runakuna.
- Santa Maria 262 368 runakuna.
- Gravataí 257 428 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urin Hatunmayu suyu.


text:
1Señornintsi Jesucristuman yäracuptintsimi Tayta Diosnintsi lapan jutsa rurashgantsicunata perdonamantsi. 2Tsaymi payman yäracur cushishga caycantsi Tayta Diosnintsipa naupanman chayanantsipag cashganta musyar. 3Tsaynogpis cushishga caycantsi imanog nacaptintsipis payman mana ajayaypa yäracunantsipag Tayta Diosnintsi yanapaycämashgantsita musyarmi. 4Payman mana ajayaypa yäracunantsipag yanapamaptintsimi pay munashgannog imaypis cawashunpag. Pay munashgannog cawarmi musyantsi gloriaman shuntacamänantsipag cashganta. 5Tsaynogpis shuntacamänantsipag cashganta musyantsi Tayta Diosnintsi cuyamashpantsi Santu Espirituta nogantsiman cachamushganpitami. 6Tayta Diosnintsi munashgannog cawayta mana camäpacur jutsayog captintsimi Jesucristo nogantsi-raycu wanorgan. 7Ali runapa trucanga may pilapis wanuyta munanmanmi. Jutsayog runapa trucanga manami pipis wanuyta munanmantsu. 8Jesucristumi itsanga cuyapämashpantsi jutsayog captintsipis nogantsi-raycu cruzcho wanorgan. Nogantsi-raycu wanunanpag Jesucristuta cachamushga captinmi musyantsi Tayta Diosnintsi cuyamashgantsita. 9Tsaynog cuyamashpantsimi infiernuman manana gaycamäshunnatsu, sinöga gloriamannami pushamäshunpag. Tayta Diosnintsi gloriaman pushamänantsipäga jutsata rurar contran caycaptintsipis tsurin Jesucristumi yawarninta jichar cruzcho wanurpis cawarimorgan. Tsaynogpami perdonamashcantsi lapan jutsa rurashgantsicunata. 11Tsaymi Tayta Diosnintsita cushishga alabaycantsi perdonamänantsipag Jesucristo wanushganpita. 12Tayta Diosnintsi nishganta mana cäsucurmi Adán jutsata rurargan. Tsaynog jutsata rurashganpitami mana wanunanpag caycarpis wanorgan. Tsaynoglami paylapita mirashga car lapan runacunapis jutsata rurapäcun y wanupäcunpis. 13Mandamientuncunata runacuna manarag musyaptinpis Tayta Diosnintsipäga jutsayogmi caycan. Jutsayog cashganta wilacuptintsimi waquin runacuna nipäcun: “¿Imanogtag jutsayog cäman Tayta Diospa mandamientuncunata mana musyaycarga?” 14Tsaynog niptinpis Tayta Diosnintsi nishgancunata Adannog musyarpis o mana musyarpis lapan runacuna jutsayog cashganta musyantsi jutsata rurashganpita wanuptinmi. 15Adán jutsata rurashganpita lapan runacuna wanuptinpis Jesucristo cuyamashpantsi cruzcho wanushganpita payta chasquicogcuna lapanmi gloriacho imayyagpis cawangapag. 16Tayta Diosta Adán mana cäsucushganpita runacuna infiernuman gaycushga cananpag captinpis Jesucristo cruzcho wanushganpita payta chasquicogcunaga perdonashgami carcaycan. 19Juc runala Tayta Diosta mana cäsucushganpita lapan runacuna jutsata rurar cawaptinpis juc runala cruzcho wanur Tayta Diosta cäsucushganpitami payta chasquicogcunaga perdonashgana carcaycan. 20Tayta Diosnintsega leynincunata gomashcantsi jutsayog cashgantsita tantyacunantsipagmi. Mayjina jutsayog carpis perdonta manacuptintsega Tayta Diosnintsi cuyapäcog carmi perdonaycämantsi. 21Tsaynog perdonamashpantsimi infiernuman mana gaycamäshunnatsu, sinöga Señornintsi Jesucristo nogantsi-raycu cruzcho wanushganpita gloriamanmi pushamäshun imayyagpis tsaycho cawanantsipag.
Copyright
Learn More


text:
1Chaypïtam licälú lamarcäpi anćhish umayu ćhunca wälayu manchanaśh chucaru uywa yalayämüta. Llapan wälanćhü-cama mandananpä curunayü-cama; umancunaćhüñatacmi Diospa cuntran jalutacuśhan isquirbishacuna cacuñä. 2Cay chucarum tigri-yupay cacuñä; ćhaquincunañatacmi üsupnuy; shiminñatacmi liyunpanuy cacuñä. Ñatac culibraycämi pudirninpa ćhuläñä cay chucarüta sumä munaynin, jatun mandacuynin lluy paypa maquinćhu cananpä. 3Chay chucarup jucnin umanmi wañunanpänüña sumä dañäducüśha-yupay cacuñä. Ñatac sänäśhanüñam cañäpis. Paytam cay pachäćhu jinantin nunacunaca sumä mishquichicüśha aticulcäñä. 4Chaynu pudirninpa ćhulaycuptinmi chay culibraycäta alawapäcuñä. Chaynütac chay chucaructapis alawapäcuñä: “¿Paynuy'a mayanmá canman? ¿Paywan pilyayta mayanmá atipanman?” nil. 5Ñatac chay chucaructa cunsintiycuñämi Diospa cuntran imaymanacta nunay-nunay jalutacunanpä jinaman tawa ćhunca ishcayniyu quilla munaśhanta lulananpäpis. 6Chaymi jalutacuyta allacuycuñä Diospa cuntran, jinaman chuya wasinpa cuntran, chaynütac lluy chayćhu yaćhäcunäpa cuntranpis. 7Chaynütacmi cunsintiycuñä Diosman chalapacücunäwan pilyal lluy llallinanpäpis. Chaypïtapis llapa caśhtacunacta, llapa malcacunacta, llapa limayćhu lluy limäcunacta maquinćhu cachinanpäpis ćhulaycuñämi. 8Chay chucarüta jinantin pachäćhu nunacunämi alawäcuyalcan'a. Paycuna capäcuñä cay pacha manaläpis camaśha captin wañunanpä unanchäśha Uwishcäpa cawsaypä cä librunćhu mana cäcunämi. 9Linliyu capäcul'a sumä uyaliculcay cayta: 10Imanuypa unanchäśha caśhanmannümi lulacacun'a: carsilman linanpä cäcäpis carsilmanmi lin'a; ispädawan wañuchisha cananpä cäcätapis ispädawanmi wañuchin'a. Chayurá chalapacücuna, ¡ñacaycunäćhu tacyaycapäcunayquim, masïsu jinalla chalapaculcänayquim! 11Chaypïtapis yapatacmi licälú juc chucaru uywa allpäpi yalayämüta. Wälanmi uwishpa-yupay ishcay cacuñä; limayninñatacmi ichá jatun culibray-niläcäpanuy cañä. 12Ñatac punta chucarup pudirninmi llapa munaynintin cacuñä. Paypämi imactapis lulaycapuñä. Chaymari cay pachäćhu llapan nunacunätapis alawächiñä chay dañädunpi sänäśha punta chucaruman. 13Chaynütacmi jatun milagrucunacta lulapuñä; llapa nunacunäpa ñawquin janay pachäpïta ninactapis ji'alpachimuñälä canpis. 14Caycunacta punta cä chucarüpä lulapuśhanwanmi cay pachäćhu llapa nunacunäta ingañapuñä. Paymi niñä ispädawan däñacüśhapi tuqui sänaśha chucarup liträtunta lulapäcunanpä. 15Jinalcul chay liträtuman cawsayta uycuñä limananpäpis mana alawäcunäta wañuchichinanpäpis. 16Jinalculmi llapa sumä mana sumä nunapis, rïcupis, wacchapis, uywaypis ütac mana uywaypis allï maquinćhu ütac ulcunćhüpis unanchäśha capäcunanpä niñä. 17Chaymari chay chucarup śhutinta ütac numirunta mana apäcá lantiytapis lanticuytapis nï atipapäcuñächu. 18Sumäta tantiaycunayquim cay chucarup numirunta tantianayquipä; chaypa numirun nunap numirunllanmi: süta paćhac süta ćhunca sütayümá (666).
Copyright
Learn More


text:
Tibet Awtunumu Suyu
Tibet Awtunumu Suyu nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Lhasa llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1951 watakama kaypi Tibet qispi qhapaq suyu karqaptin, Chunwamanta awqaqkuna atirqan. Chaymanta Chunwaman kapuq suyunmi tukurqan.
Hatun kaynin, runankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1 228 400 km²
- 2 630 000 runakuna (2006 watapi)
- Uma llaqta: Lhasa, 475.000 runakuna (2006 watapi)
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'ut' simi (runakunap rimaynin; tukri simi)
- Han simi (tukri simi)
External links[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tibet Awtunumu Suyu.
- Tibet Awtunumu Suyup tukri llika tiyaynin


text:
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP), sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1221 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan.
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Tayta: Félix Núñez de Guzmán; Mama: Juana Garcés (Juana de Aza).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domingo de Guzmán.
- Santo Domingo en dominicos.org


c: application/xml

text:
KAYMI KAN LLAPAN MUNDUCHAW IMANAW KAQ RUNAKUNAPAPIS DIRICHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi kaynaw kanqanta: Imanaw kaq runakunapis runam kayan. Llapantsik iwal kashqaqa iwalrni dirichuntsikkuna kapamantsik. Y tsaynaw kaptinmi trankilu, libri, kawashun dirichuntsikkunawan.
Y dirichukunata mana kasukurninpis mana alli runakunam allaapa ultrahayarqan wakin runakunata. Y tsaynaw ultrahayanqanta musyar llapan munduchaw runakuna llakikur rabiyakuyarqan. Y yapay mana tsaynaw kananpaqmi munantsik kay mundu kaynaw kananta:
Parlayta rnunashqaqa llapan yarpanqantsiknaw parlashwan llapantsik runakuna. Kriyinqantsikmannawrni irnarnanpis kriyirnin kashwan llapantsik runakuna. Ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis faltapukuq kanmantsu. Mana runakuna wanayananpaq shariyta allaapa mana alli awturidakunapaq kuntran, kay paapil willamañtsik y difyindimantsik. Y tsaynaw manana kananpaq willakun llapan runakunata dirichunkunata y liyninkunata y tsaynaw shurnaq takunantsikpaq.
Kada bis mas shumaq pasakuychaw llapan nasyunkuna huknin hukninwanpis kayananmi, nir willakun.
Nasyunis Unidas qurikayanqanchaw nasyunkunawan kunstitusyunchaw akwirduta yapay rurayarqan kaynaw runakunapa dirichunkuna kananpaq. Llapan imananaw kaq runapapis dirichunkuna kanman. Kada runaqa runanawmi rispitaadu kanman. Y runa karninmi baluryuq. Ullqupis warmipis dirichunkunachawqa iwalmi kayanman. Kada nasyunchaw adilantu kananpaqmi y kada runa mas shumaq libri kawarnin pasakunanpaqmi Nasyunis Unidas yanapamantsik.
Nasyunis Unidas qurikayanqan kaq nasyunkunam kumprumi tikuyashqa tsay urganisasyunwan kaynaw rurananpaq. Kada nasyunchawmi llapan runakunata yachatsikuyan runakunapa dirichunkunata rispi tarnin kayananpaq.
Tsay kumprumitikuyanqanta kumpliyananpaqmi kada nasyunchaw kay dirichukunata runakuna iwal kayananpaqmi willakun. Y tsaynaw kaptinmi la asimbliya giniralchaw kanan pruklamayamun Dirichus Humanusta. Kay diklarasyunchawmi llapan munduchaw imanaw kaq runakunapapis dirichunkuna kan. Y maytsay markachawpis llapan runakuna kawayananpaq kay dirichukuna kaykanqanmannaw. Ni pi runapis ni gubyirnupis kay dirichukunata yarparnin imanawpapis runakunata yachatsikuyanman kumpliyananpaq. Y may nasyunchawpis llapan runakuna kay dirichukunata musyayananpaqmi kikin nasyunninchaw y hinantin nasyunkunachawpis tukuylayapa willakuyanman. Y Nasyunis Unidaschaw kaq nasyunkunapis y tsay nasyunkunapa pudirnin kaq nasyunkunachawpis tsaynaw rurayanman.
Artikulu Huk (1)
Mayqan runapis manam pipa isklabun kananpaqtsu yurishqa. Y runa karninmi llapan runakuna iwal kayanman dirichunkunachawpis. Y yarpayta yacharninmi y allita mana allita shunqunkunachaw makurninmi runakuna huknin hukninta rispitanakur kayanman.
Artikulu Ishkay (2)
Kay diklarasyun chaw dirichukunaqa llapan runakunapaqmi kanqa imanaw kaq rasa runakunapaqpis, imanaw kaq kulur runakunapis, warmikunapaqpis, ullqukunapaqpis, imanaw kaq idyumata parlaq runakunapaqpis, ima riligyunyuq kaq runakunapaqpis, ima pulitikaman kriyiq runakunapaqpis, imaman kriyikuq runakunapaqpis, may markayuq runakunapaqpis, waktsa runakunapaqpis, y kapuqyuq runakunapaqpis, y imanaw kaq yurishqa runakunapaqpis.
Llapan runakunapa dirichunkunapis iwalmi kanman awnki nasyunninkunapa gubyirnun kaykaptinpis; u huk nasyunpa pudirninchaw markankuna kaykaptinpis, u imanaw huk nasyunpa mandadunchaw markankuna kaykaptinpis.
Artikulu Kimsa (3)
Kada runapa dirichunmi kan kawananpaq, y libri purikunanpaq, y mana pipis paykunata ultrahananpaq.
Artikulu Chusku (4)
Manam mayqan runapis pipa isklaabun sirwiqnin kanmantsu. Manam mayqan runatapis isklaabun kananpaq ni imanawpa rantishqan kanmantsu.
Artikulu Pitsqa (5)
Manam ni mayqan runata imayka watatanaw maqashwantsu mana kunsiyinsiyannaq maqarnin rurayanmantsu pitapis.
Artikulu Suqta (6)
Llapan runakunapa dirichunkunam kan may markachawpis liykuna kanqanmannaw hustisyankuna kananpaq.
Artikulu Qanchis (7)
Hustisyankunachawmi llapan runakuna iwal kayanman. Mayqan runa kaptinpis iwalmi liykuna payta tsapanman. Y si huk awturida ninqa mayqan runatapis kaynaw ninqa: - Qampaqqa manam dirichuyki kantsu hustisyachaw. U kaynaw ninqa: - Kay runapaqqa manam hustisya kanqatsu - nishpa. Tsaynaw niptinpis llapan runakunapaqmi iwal dirichunkuna. Y tsaynaw nirninqa kay diklarasyunchaw ninqanta manam kasukuyantsu.
Artikulu Pusaq (8)
May nasyunchawpis kunstitusyun kaq liykunata u mayqan liykunatapis mana kasurnin huk runa abusakunqa runa mahinta. Tsay abusuta chaskiq runaqa dimandakunmanmi alli kaq awturidaman y tsay awturidaqa rispitatsinan dimandakuq runapa dirichunta.
Artikulu Isqun (9)
Manam ni pi awturidakuna munayninta rurarninqa huk runapa mana rasunpa kulpan kaykaptinpis tsay runata ni pwistuman ni karsilman qaykutsiyanmantsu ni nasyunninpita qarquyanmantsu.
Artikulu Chunka (10)
Llapan runakunapa dirichunkunam kanman dimandadu kayanqanta alli kaq fwischaw llapanpa puntanchaw allitsinanpaq. Y rasunpa huk runa kulpayuq kaptinqa mana alli ruranqanpita liykuna kanqanman kastigun kanman.
Artikulu Chunka Huk (11)
Dimandadu karninqa huk runa inusintillaraq asta hutsanta fwis tarinqanyaq. Y llapan puntanchaw hustisyata fwis ruranqanchawmi tsay runapa dirichun kanman huk musyaq runa payta difindirnin parlakapunanpaq.
Huk runa imatapis ruranqa; y tsaynaw ruranqanta manana rurananpaqqa huk mushuq liy kikinpa nasyunninchaw u llapan patsachaw karninqa. Tsay runaqa ruranqanpita manam hutsasapayuqtsu kanman. Mana allita ruranqanpita ichiklla kastiguchawmi huk runa kanman; tsaynaw ruranqanpita mas atska kastigu kananpaq huk mushuq liy karninqa tsay atska kaq kastigutaqa manam tsay runa chaskinmantsu.
Artikulu Chunka Ishkay (12)
Mana imapis kaykaptinqa runa mahinpa kaway bidanman, ni ayllunman, ni mayqan runa manam hatikanmantsu, ni wahinman abusakurnin yaykunmantsu, ni kartanta pakayllapa liyikunmantsu. Y ullqurkurninqa runakunapa hananchaw runapa washan manam rimanmantsu. Tsaynaw abusupita runakuna tsapashqa kananpaqmi liykuna kanman.
Artikulu Chunka Kimsa (13)
May nasyunchaw kaykarninmi mayqan runapapis dirichun kan maykunachawpis purikuyananpaq, y munanqan markakunachaw takuyananpaq.
May nasyunpita u kikinpa nasyunninpita yarqusha karninpis mayqan runapapis dirichunmi kan nasyunninman kutikunanpaq.
Artikulu Chunka Chusku (14)
Kikinpa nasyuninchaw qisatash y maqasha chikiqninkunapaq kaptinqa mayqan runapapis dirichunmi kanman huk nasyunman patsakunanpaq mana pipis chikishqa takunanpaq.
Nasyunis Unidas diklarasyunchaw ninqankunata u nasyunninpa liyninkunata mana kasukuq runapa dirichunkuna manam kanmantsu huk nasyunman qishpir aywakunanpaq.
Artikulu Chunka Pitsqa (15)
Llapan runakunapapis dirichun kanmi nasyunpa syudadanun kananpaq.
Mana imapis kaykaptinqa ni pipis huk runata syudadanu kaykaptin: - Manam kay nasyunpa syudadanuntsu kanki - nintsikmantsu. Y manam michaayanmantsu huk nasyunpa syudadanun huk runa kananta.
Artikulu Chunka Suqta (16)
Imalaya runakunapis, mayqan nasyunpis, ima riligyunin kaptinpis, ulíqupis, warmipis, llapan runakuna kasakuy idaman chariyaptinqa dirichunkunam kan kasarakurnin ayllunkuna kayapunanpaq. Warmipaqpis ullqupaqpis iwalmi dirichunkuna kan kasarakuyananpaq. Y kasarasha kaykar rakikaskiyaptinpis dirichunkunaqa kaykan siyimpri.
Ishkankuna warmi ullqu munanakurninmi kasarakuyanman. Manan ni pipis mandanmantsu mana munanqanwan kasarananpaqqa.
Mayqan qurikashqa grupupitapis mas impurtantim warmi ullqu wamrankunawan allyu kayan. Tsaynaw kanapaqmi Dyus Yaya dispunishqa. Y tsaynaw mas impurtanti kaptinmi kada nasyunchaw allyupa favurnin liykunata kriyanman gubyirnukuna, y llapan runakuna rispitayanman.
Artikulu Chunka Qanchis (17)
Mayqan runapapis dirichunmi kan imachawpis prupyataryu kananpaq, hapallan u huk susiyu runakunawan.
Mana imapis kaptinqa ni pi runapis prupyidaninpita runa mahinta amalas qarqunmantsu.
Artikulu Chunka Pusaq (18)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman imanawpis yarpakunananpaq, kunsiyinsiyan kanqanmannaw rurananpaq y ima riligyunman kriyinanpaq. Y tsay dirichum pirmitinman riligyun kaykanqanpita huk riligyunman y mayqan kriyinsyanchaw kaykanqanpita huk kriyinsyaman kambiyananpaq, y ima riligyunchaw ima kriyinsyachaw kaykanqanta hapallanpis, wakin runakunawanpis, kallichawpis, u wahi rurinchawpis yachatsikurnin, imanawpapis rurarnin, imanawpa adurarnin, y riligyunpa liyninkunata qatirnin kananpaq.
Artikulu Chunka Isqun (19)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman yarpanqannaw parlananpaq. Y manam ni pipis tsay yarpanqanta piñapanmantsu. Y ima kriyinsya imanaw kanqanta musyayta munarninmi mayqan runapis istudiyayta pwidinman, y mayqan kriyinsyapaq willakuykunata chaskiyta pwidinman, y kikinpa kriyinsiyantapis yachatsikuyta pwidinman radyupapis piryudikupapis y tukuylaya muduspapis kikinpa nacyunninchawpis y huklaa nasyunkunachawpis.
Artikulu Ishkay Chunka (20)
Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman imapaqpis qurikayananpaq y ima huntakayanqanchaw susiyu kayananpaq. Y tsay qurikayanqanqa kanman manam pipa kuntran sharkuyananpaqtsu.
Manam ni pipis ubligadutsu kanman qurikayanqanchaw susiyu kananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Huk (21)
Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman diputadu karninpis nasyunninkunapa gubyirnunchaw awturida kayananpaq. Kikinkunalla u paykuna akrayashqan riprisintanti runakuna yaykuyanman.
Iwalmi llapan runakunapa dirichun kanman ima ubra publikutapis gubyirnu ruranqanta rurayananpaq.
Mayqan nasyunchawpis runakunapa munayninchaw kaykarninmi gubyirnu pudiryuq kananpaq. Y kada bis rasunpa kaq ilisksyun kaptinmi runakuna munayanqanta niyanman gubyirnu rurananpaq. Y iliksyunchawqa llapan runakunam butayanman warmipis, uliqupis, y imanaw kaq runakunapis. Y manam ni pipis musyanmantsu mayqanpaq butun kanqanta.
Artikulu Ishkay Chunka Ishkay (22)
Llapan runakuna kay patsachaw kawarnin kayaptinmi dirichun kanman siguuru susyalninkuna kananpaq. Y tsaynaw kananpaqmi mas kapuqyuq nacyunkuna yanapayaptin kada nasyun gubyirnu kapuqyuq kanqanmannaw ruranman. Y tsaynaw gubyirnu ruraptinmi llapan rurakuna kada bis mas shumaq pasakuycbaw, saluryuq kawayanan, y pwidiyanqanman ima prufisyunyuqpis kayanman.
Artikulu Ishkay Chunka Kimsa (23)
Llapan runakunapa dirichunmi kanman aruyyuq kayananpaq. Y munayanqan aruyta akrayanman. Y aruyanqanchaw mana rurayta pwidinqantaqa ni swiildunta uqrananpaqqa manamruranmantsu. Y kada nasyunchawmi liykuna kanman runakuna mana aruynaq kayananpaq.
Iwal aruychaw kayaptinqa iwalmi hurnalninkuna kanman mayqan runakunapapis.
Mayqan aruq runapapis dirichunmi kanman sigun imachawpis arun kanqanmannaw paqun kananpaq. Y tsay pagunmi paqtanan kikin, warmin, y tsurinkuna alli pasakuychaw kawayananpaq. Y tsay gananqan mana paqtaptinqa nasyunninpa gubyirnunmi imawanpis ayudanman tsay runata.
Y mayqan aruq runakunapapis dirichunmi kanman sindikatu di aruyta furmayananpaq, u sindikatu kaptin tsayman qurikayananpaq. Y tsay sindikatuqa imapis. kaptin aruchaw runakunata difyindinanpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Chusku (24)
Mayqan runapapis dirichuyuqmi kanan aruy uurata kumplirskirqa shuntakunanpaq. Y tsay aruy uuraqa huk hunaq kumplitullam kanman. Y bakasyunninpis sigun tyimpu arunqanmanmi pagaadu kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Pitsqa (25)
Mayqan runapapis hurnalninmi paqtan kanman alli pasakuychaw kikin, warmin, y tsurinkuna kawayananpaq. Y hurnal gananqanmi paqtanman mikuyninkunapaqpis, llatapankunapaqpis, wahinpaqpis, y qishyarnin hampitsikuyananpaqwan y sirbisiyuy publikuta pagananpaqwan. Y arun mana kaptinqa u qishyaptinpis, u inbaalidu tikraskiptinqa, u byuda kaptinqa, u awkisyaptinqa, u imanawpapis mana aruyta pwidiptinqa mayqan runapapis dirichunmí kanman siguuru susyalnin mantininanpaq.
Wawayuq byuda warmikunapaq y waktsa wamrakunapaq nasyunninchaw gubyirnupa liyninkuna kanman wanayanqanmannaw yanapananpaq. Lihitimu wamra kaptin u mana lihitimu wamra kaptinpis llapan wamrakunapapis dirichunkuna iwalmi kanman.
Artikulu Ishkay Chunka Suqta (26)
Mayqan runakunapapis dirichunmi kanman istudyayananpaq. Y istudyuqa dimbaldillam kanman asta primaryata ushyanqanyaq. Y llapan wamrakuna primaryata istudyayananpaqqa ubligaturyum kanan. Sinuuqa multadum kanman. Ima prufisyunpaq istudyayananpaqqa llapan runakunapapis iwalmi dirichun kanman. Y sigundaryachaw u unibirsidachaw istudyuqa mayqan runapaqpis sigun yachaynin kanqanmannawmj kanman.
Y istudyukunaqa kanman runakuna kada bis mas imatapis yachakurnin rurarnin kayananpaq, y runa mahinpa dirichunkunata kada bis mas rispitarnin kayananpaq. Y tsaynaw yachakushqa karninmi mayqan nasyun runakunapa, mayqan rasa runakunapa, mayqan riligyunyuq runakunapa kustumbrinkunata kumprindirnin mana chikinakushpa kuyanakur llapan runakuna pasakuyanman. Y tsaynaw shumaq pasakuychaw kaykarninqa Nasyunis Unidaswan kada nasyunmi yanapanakuyanman llapan munduchaw nasyunkuna huknin hukninwan mana chikinakur trankilu kayananpaq.
Papaninkunapa dirichunmí kanman tsurinkunapa istudiyunkunata akrananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Qanchis (27)
Mayqan runapapis dirichunmi kanman viladachaw ima tushukuna, musikukuna kaptin tsaychaw kayananpaq. Y syintifikukuna imatapis rurayanqakunatam mayqan runakunapis aprubichayanman.
Mayqan runapis diskuta, libruta, imatapis invintakurnin ruraptinqa liykunam kanan tsay ruranqanpita pursintahi pagayananpaq, y rasunpa pay rurashqa kanqanta llapan runakuna musyarnin rispitayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Pusaq (28)
Llapan mundu nasyunkunachawmi kay diklarasyunchaw dirichukuna patsakashqa kanqa llapan runakunapapis kay diklarasyunchaw dirichunkuna ninqannaw kawayananpaq.
Artikulu Ishkay Chunka Isqun (29)
Runa mahinkunapa dirichunkunata rispitananpaqqa mayqan runapapis dibirnin kan. Y tsay dibirninkunata kumplirninmi rasunpa alli runa kayta yachakushqa kanman.
Kay diklarasyunchaw dirichukuna ninqannaw kawaykarninmj llapan runakuna ubidisikuyanan nasyunninchaw liykuna kanqanta. Y wakin runakunapa dirichunkunata rispitananpaqmi, shumaq pasakur runakuna kawayananpaqmi, urdin publikuta wardananpaqmi, y allaapa mana allita runakuna mana rurayananpaqmi tsay liykunata gubyirnu rurashqa.
Kay diklarasyunchaw Nasyunis Unidas nishqa dirichukunapa kuntraqa huklaayapa ni pi runapis manam rurayanmantsu.
Artikulu Kimsa Chunka (30)
Kay diklarasyunchawqa manam ni imapis kantsu mayqan nasyunpis mayqan grupu runakunapis ni mayqan runapis runa mahinkunapa dirichunkunata mana micharnin kayananpaq.


text:
1Jesús manaraq nacemushaqtinmi, chay p'unchawkunapi Rey Augusto César gobiernasharan ashka nación llaqtakunata. Hinaspan kamachimuran llapallan gobiernasqan llaqtakunapi runakuna censasqa kanankupaq. 2Chay primer kaq censoqa karan Siria provincia lawpi Cirenio sutiyoq runa gobernador kashaqtinmi. 3Chayraykun censasqa kanankupaq sapankama runakuna nacesqanku llaqtankuman riranku. 4Hinaqtinmi Joseypas Nazaret llaqtapi tiyasqanmanta Belén llaqtaman riran censasqa kananpaq. Nazaret llaqtaqa Galilea provinciamanmi perteneceran. Belén llaqtañataqmi Judea provinciaman perteneceran. Chaymi Joseyqa ñawpaq tiempopi rey Davidpa mirayninmanta kasqanrayku Belén llaqtamanqa riran. 5Joseyqa warmin Mariapiwanmi ishkayninku censasqa kanankupaq riranku. Mariaqa onqoqñan kasharan, (Diospa Santo Espiritun atiyninwan llantuykusqanrayku). 6Belén llaqtapiña kashaqtinkun Mariapa onqokunan p'unchaw chayamuran. 7Hinaspan samana wasikunapi manaña campota tarispanku, animalkunapa puñunan lugarpi samapakuranku. Chaypin Mariaqa kuraq qari wawanta onqokuran. Pañalwan walthaykuspataqmi pesebrepi puñuykachiran. 8Belén llaqtapa camponpin michiqkuna ovejankuta tuta cuidasharanku. 9Chaypin qonqayllamanta Diospa angelnin paykunaman rikhuriykuran. Muyuriqninkutataqmi Diospa k'anchaynin k'anchayuran. Chaymi michiqkunaqa anchallataña mancharikuranku. 10Hinaqtinmi Diospa angelninqa paykunata khaynata niran: —Ama mancharikuychishchu. Llapallan runakuna kusikunanpaqmi Diosmanta allin willakuykunata qankunaman willaq hamushani. 11Kunanmi nacerapusunkichis ñawpaq rey Davidpa tiyasqan Belén llaqtapi Salvasuqniykichis. Payqa Diosmanta Hamuq Salvadormi, hinaspapas runakunata salvaq Señormi. 12Kunanmi rispa qankunaqa chay wawata tarimunkichis pañalkunawan walthaykusqata pesebrepi puñushaqta, nispa. 13Chay angelpa ladonpin qonqayllamanta ashka angelkuna rikhuriykamuspa, Diosta alabaranku khaynata: 14“¡Diosyá hanaq pachapi alabasqa kachun! ¡Hinallataq kay pachapipas Diospa khuyakuynin chashkiq runakunapaq hawkayay kachun!” nispa. 15Hinaspan chay angelkuna hanaq pachaman kutipuqtinku, chay michiqkunaqa khaynata ninakuranku: —¡Hakuchiyá Belén llaqtaman, Diospa niwasqanchista rikumunanchispaq! nispanku. 16Chaymi michiqkunaqa apurayllamanña rispanku Mariata Joseytawan tariranku, hinallataq wawatapas pesebrepi puñushaqta. 17Chay wawata rikuruspankutaqmi, michiqkunaqa angelpa tukuy ima nisqanta willakuranku. 18Chaymi llapallan chaypi kaq runakunaqa, michiqkunapa willakusqanta uyarispanku, anchata admirakuranku. 19Ichaqa Mariañataqmi sapa kutin yuyaymanaran sonqon ukhullapi chaykuna pasasqanmanta. 20Chaymantan michiqkunaqa kutipuranku Diosta alabastin, hinallataq graciasta qostin. Sayna kusisqaqa kutipuranku, angelpa nisqanman hina uyarisqankumanta, hinallataq angelpa nisqanman hina rikumusqankumantawan ima. 21Mariapa wawan pusaq p'unchawniyoq kashaqtinmi circuncisión costumbreta ruwaranku. Hinaspan sutintapas churaranku Jesuswan. Chay sutitaqa ángel Gabrielmi Mariamanqa ña willaranña manaraq onqoq kashaqtin. 22Moisespa escribisqan leyman hinan huk onqokuq warmiqa ch'uyanchakunan karan. Chay ch'uyanchakunan tiempo tukurukuqtinmi, wawa tawa chunka p'unchawniyoq kashaqtin, Joseyqa Mariapiwan wawata aparanku Jerusalén llaqtapi temploman, Diosman dedicanankupaq. Chayta ruwaruspañan primer kaq qari wawantaqa Diosman dedicanan karan. 23Moisespa escribisqan leypin khayna kamachikuy karan: “Diosmanmi sapaqchaspa dedicapuna llapallan primerta nacemuq qari wawakunataqa”, nispa 24Hinaspapas Moisespa escribisqan leypiqa nillarantaqmi khaynata: “Ishkay kullkuta otaq ishkay malqo urpita wañuchispa, Diosman sacrificio ofrendata qonkichis”, nispa 25Chay tiempopin Jerusalén llaqtapi tiyaran Simeón sutiyoq runa. Paymi Diosta kasukuspa allin kawsaq runa karan. Hinaspapas payqa suyasharanmi Israel nación llaqtapi tiyaq runakuna salvasqa kanankuta. Diospa Santo Espirituntaqmi Simeonwan kaspa, 26paymanqa ña willaranña khaynata: “Manan wañunkiraqchu Diospa mandamusqan Salvadorta rikunaykikama”, nispa. 27Chaymi Diospa Santo Espiritun kallpanchaqtin, Simeonqa temploman riran. Chaymanmi Mariaqa Joseypiwan wawata aparanku, leypa kamachisqanman hina cumplinankupaq. 28Chaypin Simeonqa wawata marq'arikuspa, Diosta alabaran khaynata: 29“Diosnilláy, kay serviqniykiman prometewasqaykiqa ñan cumplirukunña. Kunanqa hawkallayá wañukapusaq. 30Salvaqniyku mandamusqaykitan ña rikuykuniña. 31Paytan mandamuranki llapallan llaqtakunapi runakuna reqsinankupaq. 32Paymi llapallan nacionkunapi tiyaq runakunata inti hina k'ancharinqa. Hinallataqmi Israel nacionniyoq runakunapas ancha allin reqsisqa kanqaku”, nispa. 33Chaymi Joseyqa Mariapiwan Simeonpa nisqanta uyarispanku, anchata admirakuranku. 34Hinaspan Simeonqa paykunapaq Diosmanta mañapuyta tukuruspa, Jesuspa mamitan Mariata khaynata niran: —Diosmi kay wawata mandamun Israel nacionpi ashka runakuna paypi creespa salvasqa kanankupaq, ichaqa paypi mana creeqkunañataq castigasqa kanankupaq. Paymi kanqa huk señal hina llapallan runakunapaq; hinaqtinmi ashka runakuna paypi creeyta mana munaspanku, paypa contranpi sayarinqaku. 35Saynapin runakunapa tukuy ima piensasqankupas yachasqa kanqa. Chaymi, María, qanqa ancha llakisqa kanki, imaynan huk hatun cuchillowanpas sonqoykita k'irishasunkikuman hinaraq, nispa. 36Chaypitaqmi kasharan Aserpa mirayninmanta Fanuelpa ususin Anapas yuyaq warmiña. Payqa Diosmanta willakuq profetisan karan. Sipas kashaspanmi Anaqa casarakuran hinaspan qanchis watalla qosanwan tiyaran. 37Chaymantan viuda qeparan pusaq chunka tawayoq wata. Hinaspan payqa sayna yuyaqña kashaspanpas Diosta templopi tuta p'unchaw serviran, ayunaspa, hinallataq Diosmanta mañakuspa ima. 38Simeón rimayta tukurullaqtinmi, Anaqa paykunaman ashuyuspa, Diosta alabaran. Chaymantan Jerusalenpi tiyaq wakin runakunaman willaran wawa Jesusmanta. Paykunaqa suyasharankun salvaqninku hamunanta. 39Diospa leyninpi kamachisqankunata cumpliruspankun, Joseyqa Mariapiwan Galilea provinciapi Nazaret llaqtankuman kutipuranku. 40Chaypin Jesusqa wiñaran allin kallpayoq, hinallataq allin yachayniyoq ima. Diostaqmi paywan anchata kusikuspa, tukuy imapi yanaparan. 41Jesuspa tayta mamanqa sapa watanmi, Jerusalén llaqtapi Pascua fiestaman riranku. 42Chaymi Jesusqa chunka ishkayniyoq watanpiña kashaspa, tayta mamanpiwan riranku costumbrenkuman hina Jerusalén llaqtapi Pascua fiestaman. 43Pascua fiesta tukurukuqtintaqmi llaqtankuman kutipusharanku, Jesusñataqmi ichaqa tayta mamanpa mana yachasqallan qeparukuran Jerusalén llaqtapi. 44Tayta mamanñataqmi piensaranku wakin kutipuqkunawan kushka Jesús rinanpaq. Huk p'unchaw puriytaña rishaspankutaqmi, chayraq cuentata qokuranku Jesusqa paykunawan mana risqanta. Hinaspan mashkaranku familiankuna ukhupi, hinallataq reqsisqan runakunatapas tapukachakustin. 45Mana tarispankuñataqmi Jerusalén llaqtaman kutiranku, chaypi mashkamunankupaq. 46Chaymi kinsa p'unchawmantaña Jerusalén templopi Jesustaqa tariranku, Moisespa escribisqan leykunamanta yachachiq runakunapa chawpinpi tiyayuspa uyarishaqta, hinallataq paykunata tapushaqta ima. 47Hinaspan llapallan chaypi uyariqkunaqa anchata admirakuranku Jesuspa yachasqanwan, hinallataq paykunapa tapusqankutapas allinta contestasqanwan ima. 48Saynallataqmi tayta mamanpas Jesusta templopi rikuspanku anchata admirakuranku. Hinaspan mamitan Mariaqa Jesusta niran: —Wawáy, ¿imanaqtintaq kaytari ruwawankikú? Papaykin, noqapiwan ancha llakisqallaña mashkamushaykiku, nispa. 49Chaymi Jesusqa khaynata contestaran: —¿Imanaqtintaq noqatari mashkawashankichís? ¿Manachu yacharankichis noqaqa Papaypa ruwanankunapi kanayta? nispa. 50Chayta uyarispankun Joseyqa Mariapiwan mana entienderankuchu. 51Chaymantan Jesusqa tayta mamanpiwan Nazaret llaqtaman kutiran. Hinaspan tayta mamanta tukuy imapi kasukuspa, paykunawan kushka tiyaran. Mariañataqmi ichaqa tukuy imaymana pasasqankunamanta mana qonqaspa, sapa kutin yuyarispa sonqollanpi yuyaymanaran. 52Jesusñataqmi wiñaran sayayninpi, hinallataq yachayninpas astawan yapakuran. Hinaqtinmi Diospas hinallataq runakunapas Jesuspa ruwasqankunawan astawanraq kusikuranku.
Copyright
Learn More


text:
1Ra apóstol ta inga ra hermano cha nyicú Judea, ñihi̱ ra tuhun vatyi nyacua nya ñu cha ñima ñu Israel cuví ta naquehén ñu tuhun Nyoo. 2Tyicuan ta nachaa̱ ra Pedro Jerusalén. Ta ra cha catyí vatyi cuñí chi cha sacuvi yo costumbre circuncisión ta cuhva cuvi cacu yo, xaan xaan cuñí ra nyehe ra chi ra Pedro. 3Ta cacatyí ra chi ra tyehe caa: ―¿Ñáá tuhun cha chahu̱n vehe ñu cha ñima ñu Israel cuví ta chachu̱n chihin ñu? ―catyí ra. 4Tyicuan ta ra Pedro nacatyí ra nya nu quichaha tandɨhɨ cha cuvi̱ chi ra ta catyí ra: 5―Yuhu nyaí ñuu Jope. Ta cuhva cha chicán tahvi chi Nyoo ta nyehi̱ noo visión. Ta nyehi̱ tari noo sahma cahnu cha noó ityi andɨvɨ. Tari cha nuhñí noo noo tutun ta cuahan noo ityi nu ñuhú nu nyaí. 6Ta nanyehe̱ vahi ñáá cha ñohó chichi. Ta nyehi̱ quɨtɨ cha cumi chaha, quɨtɨ cuhu, ta coo, ta saa. 7Ta chiñi̱ noo ndusu cha catyí chii: “Ndɨ̱cuita Pedro. Ca̱hñi quɨtɨ ihya ta ca̱chun”, catyi ndusu cuan chii. 8Ta nacahi̱n ta catyi̱ tyehe caa: “Sutu Mañi yuhu, ma cuvi, vatyi ni noo chaha ta ta cachi que coño quɨtɨ quiñi caa.” 9Tyicuan ta ndusu andɨvɨ nacaha̱n chi chihin inga chaha, ta catyí chi: “Ma catyi yoho vatyi ma cachun noo cha yaha̱ sanduvii̱”, catyí ndusu cuan chi. 10Uñi chaha cuvi̱ tyehe caa. Yaha̱ cuan ta nandaa̱ tandɨhɨ chihin sahma cuan ityi andɨvɨ. 11Ta caa cuhva ri cuan chaa̱ coyo uñi tahan ra vehe nu nyaí, quita̱ ra ñuu Cesarea ta nanducu̱ ra chii. 12Ta Tatyi Ii tachi̱ chii na cuhin chihin ra. Ta catyi̱ ra chii tyi ma caca iñi cha ñima ñu Israel cuví ñu. Ta chaha̱n coyo tucu iñu tahan ra yañi yo ihya chihin. Ta cha chaa̱ ndi nya Cesarea quɨhvɨ̱ ndi chichi vehe noo ra. 13Ta nacatyi̱ ra cuan chi ndi yoso caa nyehe̱ ra chi noo ángel chichi vehe ra. Nanyaá ángel cuan ta catyi̱ ra chi ra vatyi na tachi ra musu ra ñuu Jope na cana ra chi noo ra cha nañi Simón Pedro. 14Vatyi ican ra cucatyi ra chi ra yoso caa cacu añima ra ta añima tandɨhɨ ñáyɨvɨ chi ra, catyí ángel cuan chi ra cuan na. 15Ta sacuvi̱ ra cuan tari cuhva catyi̱ ángel cuan chi ra. Ta cuhva cha chai̱ vehe ra quichaha cahín chihin ñu. Ta quichi̱ ri Tatyi Ii sɨquɨ ñu tari quichi̱ sɨquɨ yo cha xihna ri. 16Tyicuan ta nɨcoho̱n iñi cha catyi̱ Sutu Mañi yo quɨvɨ cuan. Ta catyí ra tyehe caa: “Ndicha vatyi ra Juan sacondutya̱ ra chi ñáyɨvɨ chihin ndutya. Soco nyoho cucondutya ndo chihin Tatyi Ii”, catyí ra. 17Nyoo chaha̱ tucu ra Tatyi Ii ra chi ñu cuan tari chaha̱ ra chi maa yo quɨvɨ chino iñi yo chi Sutu Mañi yo Jesucristo. Ta cha tyicuan caa ¿yóó ra cuvi yuhu vatyi casi cha sacuví Nyoo? ―catyí ra Pedro chi ra. 18Tyicuan ta cuhva cha cachiñi̱ ra yañi yo ra Jerusalén tuhun cuan ña nacaha̱n ca ra. Ta casacahnu̱ ra chi Nyoo. Ta cacatyí ra: ―Tu tyicuan caa cuvi̱, cuñí chi catyi vatyi Nyoo chahá tucu ra chi ñu cha ñima ñu Israel cuví vatyi ndu uvi iñi tucu maa ñu cuatyi ñu, ta coo ñu ñayɨvɨ̱ cha ma naa ca maa ―cacatyí ra. 19Quɨvɨ cha cachahñi̱ ra chi ra Esteban, quichaha chica nyicon ra chi inga ñu yɨhɨ́ cuenda ra Cristo. Ta yɨhɨ́ ñu cachino̱ ñu ta cuahan coyo ñu ityi Fenicia. Ta inga ñu nya noo ñuhú cha nyaá mahñu tyañuhu cha nañí Chipre. Ta yɨhɨ́ ñu chaa̱ coyo ñu ñuu Antioquía. Ta suri cahan ñu tuhun ra Cristo soco ɨɨn ri maa chihin ñu Israel. 20Ta chihin ñu cha cuahan coyo cuan, ndɨhɨ́ suhva ñáyɨvɨ ñuhú Chipre. Ta yɨhɨ tucu suhva ñu ñuu Cirene. Ta cha chaa̱ coyo ñu ñuu Antioquía, ta quichaha cahan tucu ñu cuan chihin ñu cha ñima ñu Israel cuví. Ta sacoto ñu tuhun Sutu Mañi yo Jesús, ra cha sacacu añima yo. 21Ta tunyee iñi Sutu Mañi yo nyaa chihin ñu. Ta yucuan chaha cuaha ñáyɨvɨ casandoo̱ ñu tuhun chahnu cha chino̱ iñi ñu. Ta nachino iñi ñu chi Sutu Mañi yo. 22Tyicuan ta chaa̱ tuhun cuan nya Jerusalén. Ta ñu yɨhɨ́ cuenda Cristo tachi̱ ñu chi ra Bernabé na cuhun ra nya Antioquía. 23Ta cha chaa̱ ra Bernabé Antioquía cuan, nyehe̱ ra yoso caa nasocó Nyoo chi ñu. Ta ndusɨɨ xaan cuñí ra. Ta cahán ra nuu ñu na cunyicon ñu chi Sutu Mañi yo chihin cha nɨɨ iñi ñu. 24Tyicuan caa sacuvi̱ ra Bernabé vatyi cuví ra noo ra vaha. Tyitú ra chihin Tatyi Ii. Ta chinó xaan iñi ra chi Nyoo. Ta tyicuan caa ta cuaha ñáyɨvɨ quɨhvɨ̱ ñu cuenda Sutu Mañi yo. 25Cha yaha cuan ta cuahan ra Bernabé cuananducu ra chi ra Saulo nya ñuu Tarso. Ta cha nañihi̱ ra chi ra, chinyaca ra chi ra nya ñuu Antioquía. 26Ta cachinyicu̱ ra chihin ñu yɨhɨ́ cuenda Nyoo ñuu cuan noo cuiya nanɨɨ ta sañaha̱ ra tuhun Nyoo chi cuaha ñáyɨvɨ. Ta suri ñuu Antioquía cuan cuvi nu quichaha catyi ñáyɨvɨ: Cristiano chi ñu, o ñu yɨhɨ́ cuenda ra Cristo cuví cuan. 27Ta quɨvɨ cuan chaa̱ coyo ra cachahá cuenda tuhun cahán Nyoo, ra cacuví profeta. Quita̱ ra ñuu Jerusalén ta chaa̱ coyo ra Antioquía. 28Ta noo ra cuan nañí ra Agabo chicuinanyaa̱ ra nu nyicú ra yɨhɨ́ cuenda ra Cristo ta cahan ra tuhun cha chaha̱ Tatyi Ii chi ra. Ta catyí ra vatyi cuquichi noo tama nicacahnu ñayɨvɨ̱. Ta tyicuan caa cuvi̱ quɨvɨ chinyaa̱ ra Claudio cuví ra rey cahnu. 29Tyicuan ta ñu yɨhɨ́ cuenda Cristo nya Antioquiá tyihi̱ tahan ñu tuhun vatyi cucuhva ñu yoso cuhva cundaa iñi maa noo noo ñu, vatyi cutyinyee ñu chi ñu yɨhɨ́ cuenda Cristo cha iyó ityi Judea. 30Tyicuan caa sacuvi̱ ñu ta sacuhu̱n ñu xuhun chi ra cuví nuu chi ñu yɨhɨ́ cuenda Cristo nya Jerusalén. Ta ra Bernabé ta ra Saulo chinyaca̱ ra xuhun cuan.
Copyright
Learn More


text:
José María Arguedas
José María Arguedas Altamirano, (* 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1911 watapi paqarisqa Antawaylla llaqtapi, Apurimaq suyupi; 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1969 watapi wañusqa Lima llaqtapi), Piruw mama llaqtayuq qillqaq, runakunap kawsayninmanta achkata willaspa qillqarqan.
Lliwmanta astawan Kastilla simipi qillqaspa, achkatapas Qhichwa simipi willarqan. 1956 watapi Pukyu llaqtapi Inkarrí nisqamanta willasqakunata qillqamurqan. Qhichwa runapura achka takiykunata uyarispa qillqarqan, Jorge Lira sutiyuq masinwanpas. Piruwpi wiraqucha qhapaqkunap kamachiyninrayku llakipayakuspa, 1969 wañuchikurqan.
Yayanqa rimapukuqsi karqan, Víctor Manuel Arguedas Arellano sutiyuqsi, mamantaq Victoria Altamirano sutiyuqsi.
Kawsay qillqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
José María Arguedas Altamirano, nasirqa chunka pusaqniyuq enero killapi waranqa isqun pachak chunka hukniyuq watapim Antawaylla llaqtapi, Antawaylla pruwinsya, Apurimaq suyu nisqapi. Taytanmi karqa Victor Manuel Arguedas Arellano, Qusqu llaqtamanta abogado achka llaqtakunapim juez kaypi purirqa, mamanñataqmi Victoria Altamirano Navarro sutiyuq karqa, Antawayllapi qapaq runa aylluyuq karqa. Iskay wata suqta killachayuq kachkaptinmi mamitan wañukurqa, kulikuwan unquspan; chaymi taytan-law awilanwan tiyapakurqa, Teresa Arellano sutiyuq, Antawaylla llaqtapi.
1915 watapi taytanta Juez de Primera Instancia Lukana pruwinsyapi Ayakuchu suyupi nombraptinku chay llaqtaman rirqa, manaraq unay tiyachkaspa San Juan Lukanapi asindayuq qapaq warmiwan taytanqa kasararukurqa, Grimanesa Arangoitia Iturbi Viuda de Pacheco sutiyuqwan chaymi kachkan (1917) waranqa isqunpachak chunka qanchisniyup watapi. Hinaptinmi warmallaraq José Mariaqa Lukana llaqtaman viajarqa, qipamamanwan huñunakunanpaq; yuyarinapaq hinam viajasqa, chaytam wiñaypaq yuyarirqa. Chay musuq ayllunqa Pukyu llaqtapi tiyarqa, capital de provinciapi. 1919 watapi, Augusto B. Leguía kamachikuynin qallarichkaptin, taytanqa, contrapartin politikamanta kaptin, Juez kayninmantam qarquchikurqa hinaptinmi abogado litigante kasqanman kutiykuspan hinaspapas viajeroman kutirikurqa, purisqan raykum maynillanpi ayllunta watukarqa.
Kay warmakaspan tiyasqan timpu Arguedaspaqa mana qunqaymi qipamamanwan hinaspa qipamamanpa qari churin Pablo Pachecowan ñakarisqanta. Payqa qusanpa churintaqa millayllatañan chiqnirqa, hinaspanmi hacindapi yanapakuq runakunawan kuska tiyananpaq kamachirqa. Chay qipamamanpa qari churinqa maqarariq yunpayta sintichiq ima kasqa hinaspapas huk kuti mana munachkaqta qawachisqa india violasqanta. Kay hawa wawqinpa ruwasqantam wiñaypaq yuyanqa rikuchkanmanpashina sayachkaqta gamonal abusivo, ñakarichikuq rumi sunqu chaymanta lujurioso obra literaria qillqasqanpi. Indiyukunapa chawpillanpim kuyayta tarirqa ayllunkunapi mana kuyakuy tarisqanta, sutinchakuspa paykunapa kawsasqanwan, pachamamatan aswan kuyana nispan tawnachakurqa.
Julio killapi 1921 watapim qipamamanpa wasinmanta Aristides sutiyuq kuraq wawqinwan ayqikurqa; hacienda Viseca sutiyuman iskayninku rirqa, tiyunku Manuel Perea Arellanopaman, San Juan de Lucanas llaqtamanta pusaq kilumitro puriypi. Iskay watam chaypi tiyarqaku, mana taytayuq, kampu runawan kuskam tiyarqanku chakra llamkaypi yanapakuspanku. José Mariapaqa chay watakunallam allin sumaq kusisqa kawsaynin karqa. 1923 watapi ayqikusqanmanta kutimun taytan pusapamuptin, paytam unay puriysirqa may llamkaq risqanmanpas, chaypin yaqa iskay pachak llaqtakunta riqsirqa. Wakinmi kaykuna Wamanga, Qusqu hinaspa Awankay. Kay puchuq llaqtapim, wawqin Aristidespiwan, Colegio Miguel Grau Padres Marcedarioskunapaman internasqa yaykurqaku, chaykama taytanqa llamkayninwan purillachkan. Chay Peru llaqtapa uraynipi purisqan hinaspa Abancay colegiopi internado kasqantawan yuyarisqantam novelanpi qillqanqa Los Ríos Profundos sutiyuqta, kay kaqqa allinkaq qillqayninmi.
1925 watapi aksidintakuspa iskay diduntapas paña kaq makinmanta wituchikasqa. 1926 watapi Ica llaqtapi estudios secundarios nisqata qallarirqa, aqukama costa peruanapi, chay raykun tunpanta qunqarqa sierra llaqtakunapa kawsayninta chay warma kaspan tukuy yachasqantapas. Pay kikinmi ñakarirqa imaynas chaypi costa runa puna runata (serranukunata) pisichaspanku sarutyasqanta. 1928 watapim Huancayo llaqtaman purirqa, hinaya estudiachkan chaypin qallarirqa allin qillqaq runa kasqanta revista estudiantil Antorcha sutiyuqpi yanapakuspa. 1930 watapim Yauyos llaqtapi unay tiyarqa, taytanwan kuska. Iskay wata estudiasqanmanta chaymi (1929 watamanta 1930 watakama), Nuestra Señora de la Merced colegiopi examenta haywapurqa, Lima llaqtapi, mana maystruyuq may puna llaqtakunapichiki estudiasqanmanta.
1931 watapi, iskay chunka watayuqña kachkaspanmi, Lima llaqtapi tiyarqa chaypim yaykurqa Facultad de Letras de la Universidad Nacional Mayor de San Marcos nisqaman. Taytan wañusqan hawam, wataña tiyachkaptin, kawsananpaq pay kikinmi imatapas ruwanan mikunanpaq chaymi auxiliar-hina Administracion de Correos nisqaman yaykurqa llamkapakuq.
1933 watapi rikurichimun huk kuwintu qillqasqanta: Warma Kuyay sutiyuqta. 1935 watapi kaq rikurichillantaq Agua, qallariq kaqnin kuwintu libruta, chaywanmi chaskirqa Iskay kaq allinnin llamkay kasqanta Revista Americana de Buenos Aires llaqtamanta. 1936 watapim Augusto Tamayo Vargas, Alberto Tauro del Pino hukkunapiwan, Palabra sutiyuq revistatam hatarichirqaku, chay revistapin José Carlos Mariateguipa ideologianmanta rimarqaku. 1937 watapi prisu churachikun protestas estudiantiles nisqapi purisqanmanta general Camarotta chayamusqanwan, chaymi kasqa jefe de una misión policial de la Italia fascista. Penal “El Sexto” sutiyuqman Limapi pusachikurqa, pusaq killam chaypi wichqarayarqa, chaytapas qipaman kikin sutiyuq novela qillqananpaq yuyanqa.
Chaymanta as tunpantawan, Licenciaturayuqña Literaturapi Universidad San Marcospi, maystru-hina Colegio Nacional Mateo Pumacahua Sucuani llaqtapi yachachiyta qallarirqa, departamento del Cuzco nisqapi, Castellanota hinaspa geografiatawan yachachirqa (1939-1941). Alumnunkunawan kuskam, chay law llaqtakunapa folklorninmanta llamkarqaku. Chaypin yachakurqa etnólogo kasqanta. Chaynallataqmi Celia Bustamante Vernal sutiyuq warmiwan kasarakurqa, Peña Cultural Pancho Fierro nisqapa promotoranwan (1939), chayllapim artistakuna hinaspa intelectualkunapas huñunakurqa.
1941 watapi rikurichirqa Yawar Fiesta qillqasqan sutiyuqata, qallariqnin kaq novelanta. Octubre killapi 1941 watamanta nubimri killa 1942 watakamam, Ministerio de Educación qayan reforma de los planes de estudios secundarios nisqapi yanapananpaq. Profesorkunamanta sayaspan Congreso Indigenista Interamericano de Pátzcuaro nisqamanta 1942 watapi kutimuspan, kaqmanta profesor de Castellano yachisqanman Colegio Nacional Alfonso Ugarte, Nuestra Señora de Guadalupe chaymanta Mariano Melgarpiwan Lima llaqtapi yaykupun profesor-hina yachachisqanman.
1944 watapi unquyta qallarrin mana imapaqpas kallpayuq kay, pisipay, mana puñuy atiy, mana munachkaspa imapas munaq icha llakikuychu karqapas, chay raykum lisinsiata sapa kutilla mañakuq profesormanta llamkapakusqanpi. Chaykunatan yachakun wawqin Aristidesman kartasqanpi tunpantapas churallantaq kikin sapa punchaw qillqasqanpi El Zorro de Arriba y el Zorro de Abajo novela wañuptinña rikurichisqankupi. Pichqa watas, kikin willakusqan-hina, mana qillqayta atirqachu. Qaliyapurqanmi, ichaqa unquq-unqullamanmi tukupurqa.
1948 watapi, yachachisqan uraskunata pisiyachipurqaku hinaspapas manaña imapaqpas aypaqtaña qullqita Ministerio de Educacionpi profesor-hina llamkasqanmanta chaskirqa, comunistapaqmi propagandata ruwachkanki nispan. Qipamanqa wiñaypaq qarqupunku (1949). Manuel A. Odria sutiyuq dictador kamachikuynin chaypacha kachkarqa. Imaynaña kaptinpas, hinam llamkarqa huk institucionkunapi runapa kawsaynin waqaychananpaq hinaspa purichinanpaq.
Marsu killapi 1947 watapi Conservador General de Folklore del Misterio de Educación nispa sutichachikurqa, chaymanta Jefe de la Seccion Folklore nisqaman siqarqa, Bellas Artes, hinaspa kikin chay Ministerio de Educacionllapitaq karqa (1950-1952). Chaypim imaymanata ruwarqa allin Cultura Popular llipillan llaqtakunapi purinanpaq. Pay raykum, Jacinto Palacios, allin kaq Trovador Andino sutichasqa, kay kutimanta pacham chayraq Musica Andina grabayta qallarirqa chaymi 1948 watapi kachkan. Chay raykum mana haykappas-hina teatro Municipal hinaspa teatro Segura nisaqpas chayraq punkunta kicharqaku arte andino nisqaman.
1950 watamanta 1953 watakaman cursos de Etnología chaymanta Qhichwa rimaytawan Instituto Pedagógico Nacional de Varones nisqapi yachachirqa. 1953 watapin Director Instituto de Estudios Etnológicos kunan Museo de la Cultura Peruana sutiyuqpi sutichachikurqa, chunka watantinmi chaypi llamkarqa; hinallataqmi kamachirqa revista Folklore Americano sutiyuqta chaypas partinmi karqa Comité Interamericano de Folklore, chaypi ichaqa yanapakullarqa.
La Muerte de los hermanos Arango sutiyuq kuwintuwan, 1953 watapi riqsichisqanwanmi, llallirqa allin ñawpaqkaq primyuta Concurso Latinoamericano de Cuento México llaqtapi. 1954 watapi riqsichirqa taksa novelata Diamantes y Pedernales sutiyuq qillqasqanta.
Allin profesional kananpaq, Universidad Nacional Mayor de San Marcos especializakun Etnología yachaypi, grado de bachillerkaman chayarqa 20 -12 -1957 tesista La Evolucion de las Comunidades Indigenas sutiyuqta ruwarqa, chay llamkaywanpas Premio Nacional Fomento a la Cultura Javier Prado sutiyuqta 1958 watapi llallillantaq. Chaymi qallariy kutipi Europaman rirqa, Unesco becata quptin, España llaqtapi, hinaspa Francia llaqtapipas achka ruwaykuna estudiananpaq. España llaqtapi kachkaspanmi, Arguedas Zamora comunidadkunapa chawpinpi tapukachakuspa maskarqa, maypim kay andino kawsayninchikpa España lawpi sapin nispan maskarqa, chaymi tesis dukturalninpaq allin kanqa: Las Comunidades de España y el Perú, chaywanmi pichqa punchaw julio killapi 1963 watapi graduwakurqa.
1958 watapi riqsichirqa Los Rios Profundos, kay novelam paypa kawsayninmanta riman, chaywanmi 1959 watapi Premio Nacional de Fomento a la Cultura Ricardo Palma sutiyuqta chaskirqa. Kay novelanmi wakin qillqasmantaqa aswan allin nirqaku. 1958 watamanta 1968 watakaman catedrático de Etnología Universidad de San Marcospi karqa. Hinallataq Universidad Nacional Agraria La Molina nisqapipas 1962 watamanta 1969 watakama yachachirqa. 1961 watapi novela qillqasqanta riqsichirqa El Sexto sutiyuqta, chay qillqasqanwanpas, iskay kutiña, premio Nacional de Fomento a la Cultura Ricardo Palma 1962 watapi chaskirqa. Chay qillqasqanqa novelapuni Lima karsilpi kikinpa kawsayninmanta wichqarayaspan willakusqanmi, chay karsiltaqa wichqapunkuñam 1986 watapiraq.
1962 watapi riqsichirqa la Agonía de Rasu Ñiti. Chay watallapitaqmi Berlín Occidental (Alemania) llaqtaman rirqa, chaypin kicharikurqa qallariq kaq kutipi coloquio de escritores iberoamericanos, revista Humboldt sutiyuqpa hawanpi.
1963 watapi Director de la Casa de la Cultura del Perú sutichachikurqa, chaypi allinta profesional-hina llamkarqa; allinta llamkachkaspanmi, hamuq watapi llamkasqanta saqipurqa, presidente de la Comisión Nacional de Cultura nisqata sayapakuspa.
1964 watapi riqsichirqa allin munapakusqan qillqayninta: Todas las Sangres, allin sumaq novelan willakuymantam riman, chaywanmi achka clasi runa Perú llaqtapi tiyasqanta hinaspapas chiqninakuy-hina hawa llaqtakunapi kunan tiempo chayamusqanwan rikuchiyta munarqa. Chay watallapitaqmi yachachiypi llamkasqanmanta Palmas Magisteriales en el grado de Comendador hinaspa Resolucion Suprematawan kikin presidente Fernando Belaunde Terry prisedentipa firmasqan “gracias por los servicios prestados a favor de la cultura nacional” nispa riqsipurqaku. Director del Museo Nacional de Historia nispanmi suticharqaku, chaypim llamkarqa 1966 watakama.
1965 watapi, ñawpaq kaq warminmanta rakinakuspa, mama Sybila Arredondo sutiyuq Chile llaqtamanta warmiwan kasarakurqa, paywanmi wañunankama kuska tiyarqa. Unay watakunamanta Sybila karsilpi wichqachikurqa Perupi llaqtapi Sendero Luminoso terroristakunawanmi huñulla purinki nispa tunpachikuspan hinaptinmi 2002 watapiñam llaqtanmanpas kutirqa.
Allin profesionalhina llamkachkaspa, 1966 abril killapi Arguedas sipikuyta munarqa. Kay qillqaq runa sapa kuti yunpayta unquspa ñakarichkarqa ñawpa watakunamantaraq. Chaymantaqa, manaña allinñachu kawsaynin karqa. manañam pitapas rikuyta munaqñachu manam Ministerio de Educación nitaq mayqin llamkananmanpas riyta munaqñachu, aswan Universidad Agraria hinaspa San Marcos chayllapiñan yachachisaq nirqa. Rikunusichikurqa psiquiatra chilena Lola Hoffmann sutiyuqwan qaliyanampaq, paymi nirqa, hanpikuyta munaspaykiqa, qillqanallaykim nirqa. Chay raykum kuwintu librukunata rikurichirqa: Amor mundo y todos los cuentos 1967 watapi chaymanta, tunpan qipaman, wañuptinña: El zorro de arriba y el zorro de abajo rikurichirqaku.
1968 watapi Universidad de San Marcospi yachachiynin tukun, chaymanta, yaqa kuskalla, departamento de Sociología de la Universidad Nacional Agraria La Molina jefe nispan suticharqaku, chayllapiñam aswan llamkarqa. Chay watallataqmi premio Inca Garcilaso de la Vega nisqata chaskirqa, contribución al arte y las letras del Perú chay rayku. Chaypim runapa qayllanpi discursarqa: No soy un aculturado nispan.
Chaymanta, chay punchawkuna mana allin kaynin kaqmanta rikurimurqa hinaptin yapamanta sipikuynin munay rikurimullantaq chaymantapas rimallantaqmi qallariqnin pay kikinpa sapa punchaw qillqasqanpi, kaqllataqmi churarqa novelanman wañuptinña rikurimusqanpi. Universidad Agraria llamkasqanta kutichipun manañam llamkasaqñachu nispa hinaspa 28 noviembre killapi 1969 watapi universidad bañupi wichqarukuspan umanpi balyakurqa, chay raykum wañurqa, pichqa punchawpunim yunpayta ñakarispan (2 de diciembre 1969).
Panpakusqan punchaw, pay sapa punchaw kikin qillqasqanpi mañakusqanta-hina, tukipakuq tayta Máximo Damián violinta waqaykachirqa almapa qayllanpi, arpista Luciano Chiara chaymanta dansaqkuna Gerardo hinaspa Zacarías Chiara-piwan kuska, hinaspam almapa qayllampi pisillata rimarqa, chay rimayninpiñtaqmi yuyarichirqa imaynas kuyay sunqu hawa runa indígena nisqa kasqanta, kuyayllatañam llakiykukurqa wañukusqanwan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Agua. Los Escoleros. Warma Kuyay (Willakuykuna, Compañía de impresiones y publicidad, Lima, 1935)
- Yawar Fiesta (Kawsay rikch'a, Compañía de impresiones y publicidad, Lima, 1941)
- Diamantes y Pedernales. Agua (Willakuykuna, Juan Mejía Baca y P.L. Villanueva, editores, Lima, 1954)
- Los ríos profundos (Kawsay rikch'a, Losada, Buenos Aires, 1958)
- El Sexto (Kawsay rikch'a, Juan Mejía Baca, Lima, 1961)
- Túpac Amaru Kamaq taytanchisman. Haylli-taki. A nuestro padre creador Túpac Amaru. Himno-canción. (Harawi, Ediciones Salqantay, Lima, 1962)
- La agonía de Rasu Ñiti (Willakuy, Taller Gráfico Ícaro, Lima, 1962)
- Todas las Sangres (Kawsay rikch'a, Losada, Buenos Aires, 1964)
- Pongoq mosqoynin (Willakuy, Ediciones Salqantay, Lima, 1965)
- Oda al jet (Harawi, Ediciones de la Rama Florida, Lima, 1966)
- Algunas observaciones sobre el niño indio actual y los factores que modelan su conducta (Hamut'aykuna, Consejo Nacional de Menores, Lima, 1966)
- Notas sobre la cultura latinoamericana (Yuyaychakuykuna, con Francisco Miró Quesada y Fernando de Szyszlo, Taller Industrial Gráfica, Lima, 1966)
- Amor Mundo y Todos los Cuentos (Willakuykuna, Francisco Moncloa, editores, Lima, 1967)
- Las Comunidades de España y del Perú (Huk Liwru, Universidad Nacional Mayor de San Marcos, Lima, 1968)
- Qollana Vietnam Llaqtaman / Al pueblo excelso de Vietnam, (Harawi, Federación de Estudiantes de la Universidad Agraria, La Molina, 1969)
- El Zorro de Arriba y el Zorro de Abajo (Kawsay rikch'a, Losada, Buenos Aires, 1971)
- Katatay y otros poemas. Huc jayllikunapas (Harawikuna, Sybila Arredondo de Arguedas-pa liwruchasqan, Instituto Nacional de Cultura, Lima, 1972)
Qhichwa simiman t'ikrasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José María Arguedas: Warma kuyay y otros relatos [Yawar willay, Sapan Churi = Hijo solo]. Traducción als quechua de Gloria Cáceres Vargas. Edición bilingüe, con introducción de Gonzalo Espino. Lima, Editorial San Marcos, 2011.
- José María Arguedas: Warma Khuyay. Kastilla simimanta runasimiman t'ikraq: Jaime A. Pantigozo Montes. Centro de Educación y Comunicación Guamán Poma de Ayala, Qusqu 2007.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José María Arguedas.
- http://arguedas.org/
- José María Arguedas-pa uyarispa qillqasqan qhichwa simipi takikuna
- Warma Khuyay. Qillqaq: José María Arguedas. Kastilla simimanta runasimiman t'ikraq: Jaime A. Pantigozo Montes (PDF, 640 kB)
- Los Blogs de Huacho: Categoria: José M. Arguedas
- Arguedasmanta widyu