text:
Llakikuyta atipaspa kusisqa sonqowan Diosta servisun
‘Huk runa unay wataña kawsanqa chaypas, tukuy chaykunapin q’ochukunqa’ (ECL. 11:8)
1. ¿Imakunatan Jehová Dios qowanchis kusisqa kawsananchispaq?
JEHOVÁ DIOSQA kusisqa kananchista munaspan tukuy imaymanata qowanchis. Qowanchismi kawsayta; chay kawsay qowasqanchiswanmi payta hatunchasunman llaqtanman pusamuwasqanchisrayku (Sal. 144:15; Juan 6:44). Willawanchismi munakuwasqanchista, yanapawanchistaqmi ima sasachakuytapas aguantananchispaq (Jer. 31:3; 2 Cor. 4:16). Hinaspapas paraisopiñapas kashasunman hinan espiritual mikhunata askhata chaskinchis. Llapa iñiqmasinchiskunawanmi huk familia hinalla munanakunchis. Hinaspapas qhepa tiempomanmi sumaq paraisopi wiñaypaq kawsasun.
2. ¿Imaynan wakin iñiqmasikuna sientekunku?
2 Imaymanan kusikunanchispaq kan, chaywanpas wakin iñiqmasikunaqa llakikuyllawanmi ñit’ichikunku. Paykunaqa pisipaqmi qhawarikunku, Dios servisqankutapas mana valeqpaq hinan rikunku. Chaymi mosqoyta hinalla qhawarinku ‘unay wata [kusikuspa] kawsayta’. Paykunapaqqa sapa p’unchaypas tutayaq p’unchaykuna hinan (Ecl. 11:8).
3. ¿Imaraykun wakin iñiqmasikuna llakiwan ñit’ichikunku?
3 ¿Imaraykun chhayna llakisqa kanku wakin iñiqmasinchiskuna? Wakinqa ima munasqankutapas mana aypay atisqankumantan chhayna sientekunku, wakintaq onqosqankumanta otaq machuyapusqankumanta (Sal. 42:9; 71:9; Prov. 13:12). Hinaspapas q’otukuq sonqonchismi huchachawasunman, Jehová Diosña allinpaq qhawariwashasunman chaypas (Jer. 17:9; 1 Juan 3:20). Chaymantapas Satanasmi hukkunawan yanqamanta huchachawasunman. Imaynan Elifaz Jobta nirqan Diospaqqa mana imapaqpas valesqanta, chay hinatan wakin runakunapas niwasunman. Chay hina rimasqankuqa yanqan (Job 4:18, 19).
4. ¿Imamantan kay estudiopi yachasun?
4 Biblian willawanchis ‘manchakuy wañuy llanthu wayq’onta purishaqtinchispas’ Jehová Dios ñoqanchiswan kashasqanta (Sal. 23:4). Chaytan rikuchin Simin Qelqawan yanapawasqanchispi. Simin Qelqaqa ‘atiyniyoq armakuna hinan, allin pukarakunata thuninapaq’ yanapawanchis. Chaymi yanapawasun pisipaq qhawarikusqanchis yuyaykuykunata thuninapaq (2 Cor. 10:4, 5). Chaymi kunan yachasun imaynatan Biblia yanapawasunman llakikuyta atipaspa kusi sonqo kananchispaq. Hinaspapas yanapawasunmi hukkunata kallpachanapaq.
BIBLIAN YANAPAWASUN
5. ¿Imatan ruwananchis iñiypi kashasqanchista rikuchinapaq?
5 Corinto llaqtapi cristianokunata apóstol Pabloq yuyaychasqanmi yanapawasunman kusisqa sonqoyoq kanapaq. Paykunatan nirqan: “Qankuna kikiykichista t’aqwikuychis allinpunichus iñiypi kashasqaykichista”, nispa (2 Cor. 13:5). ‘Iñiyqa’ Bibliapi tarikuq llapa yachachikuykunan. ¿Imaynapin yachasunman iñiypi kashasqanchista? Chaypaqqa sapankanchismi allinta t’aqwirikunanchis; kawsayninchispas rimayninchispas Bibliaq yachachisqanman hinan kanan. Ichaqa manan munasqanchis yachachikuykunallatachu kasukunanchis, cristianokunaqa Bibliapi yachasqanchis llapa yachachikuykunatan kasukunanchis (Sant. 2:10, 11).
6. ¿Imaraykun t’aqwirikunanchis ‘iñiypi imayna kashasqanchista’ yachanapaq? (12 paginapi fotota qhaway.)
6 Yaqapaschá nishanki: “Yanqapaqmi ñoqaqa t’aqwirikuyman, manan chayqa yanapawanmanchu”, nispa. Ichaqa kaypi yuyaykuy: Diospa yuyayninkunaqa ‘aswan hatunmi’ yuyayninchiskunamantaqa, paypa yuyaykusqantataqmi aswan allinpaqqa hap’ikuna (Is. 55:8, 9). Diosqa manan huchachawananchispaqchu t’aqwiriwanchis aswanpas allinkunata ñoqanchispi qhawarinanpaqmi, yanapawananchispaq ima. Sichus Bibliawan ‘iñiypi imayna kashasqanchista’ t’aqwirikusun chayqa, Diospa qhawariwasqanchista hinan qhawarikusun. Chayta ruwasqanchismi yanapawasun pisipaq qhawarikusqanchista atipanapaq, Diospaq ancha valorniyoq kasqanchista reparanapaqpas. Chayqa kanqa laqhayaq cuartonchisman k’anchay haykumunanpaq ventanaq cortinanta kichay hinan.
7. ¿Imaynatan ñawpa tiempopi Diosta serviqkunaq ejemplon yanapawasunman?
7 Ñawpa tiempopi Diosta serviqkunaq ejemplonmi yanapawasunman iñiypi imayna kashasqanchista allinta t’aqwirikunapaq. Chaypaq tupachiy imayna sientekusqankuta imaynapi tarikusqankutapas, sientekusqaykiwan imaynapi tarikusqaykiwan ima. Hinaspapas yuyaykuy paykuna hina tarikuspa imatachus ruwawaq karqan chaypi. Kunanqa iñiypi imayna kashasqanchista yachanapaq kinsa ejemplokunata qhawarisun, chaymi yanapawasun ama sinchita pisichakunapaq.
HUK WAKCHA VIUDA
8, 9. a) ¿Imaynapin wakcha viuda tarikusharqan? b) ¿Imakunapin wakcha viuda yuyaykunman karqan?
8 Yupaychana wasipi kashaspan Jesús huk wakcha viudata rikurqan. Chay viudamanta yachasqanchismi yanapawasunman pisillataña ruwasqanchiswanpas kusisqa sonqo kanapaq (leey Lucas 21:1-4). ¿Imaynapin chay viuda tarikusharqan? Payqa sinchi llakisqan kasharqan qosan wañupusqanmanta. Hinaspapas yanaparinankumantaqa religionpi umallikunan ‘wakcha viudakunaq kaqninta qechuqku’, chaykunawanmi chay viudaqa sinchita llakikuq (Luc. 20:47). Chaymantapas sinchi wakchan karqan, chaymi donacionta churasqan qolqepas huk llank’apakuq 15 minutopi ganasqan hina sinchi pisilla karqan.
9 Chay viudaqa imakunapiraqchá yuyaykurqan iskay qolqechanwan yupaychana wasita rispa. Yaqapaschá yuyaykurqan qosan kawsashanman chayqa, aswan askha qolqeta churananpi. P’enqasqapaschá kasharqan hukkuna askha qolqeta churasqankuta rikuspa. Hinaspapas yuyaykurqanpaschá iskay qolqechallata churasqan mana imapaqpas valesqanta. Chay hinataña yuyaykunman karqan chaypas, payqa kallpachakurqanmi Diosta yupaychanapaq gastokunapi yanapakunanpaq.
10. ¿Imanirqanmi Jesús wakcha viudamanta?
10 Jesusqa nirqanmi viudapas qolqe churasqanpas Diospaq ancha valorniyoq kasqanta. Diospaqqa ‘llapa [qhapaqkunamantapas] astawanmi churaykurqan’. Viudaq qolqe churasqanqa chaqrukapurqanchá hukkunaq qolqe churasqankuwan, chaywanpas Jesusqa paytan astawan hatuncharqan hukkunamantaqa. Yupaychana wasipi tesorerokunaqa sinchi pisipaqchá qhawarirqanku chay iskay qolqechakunata tarispaqa. Diosmi ichaqa mana runakuna hinachu imatapas rikun, nitaqmi viudaq yuyaykusqanta hinachu yuyaykun. ¿Imaynatan viudamanta yachasqanchis yanapawasunman?
11. ¿Imatan viudamanta Jesuspa willasqan yachachiwanchis?
11 Wakin iñiqmasikunaqa kurakña kapusqankurayku otaq onqosqa kasqankuraykun pisillata Diospaq llank’anku. Chhaynapi tarikuspan wakinqa manaña informe nisqata hunt’ayta munankuchu. Wakinqa askhataña Diospaq llank’ashanku chaypas, Hallp’antinpi iñiqmasikunaq tukuy llank’asqankuta qhawarispan pisipaq qhawarikunku. Ichaqa viudamanta yachasqanchismi rikuchin sasachakuypi kashaspa pisilla qosqanchistapas Diosqa ancha valorniyoqpaq qhawarisqanta. Yuyariy ura watapi Dios servisqaykita. ¿Yaqachu anchata kallpachakunayki karqan pisichallatapas Diosta servinaykipaq? Chhayna kaqtinqa, ancha valorniyoqpaqchá Diosqa qhawarin chay pisillatapas llank’anaykipaq kallpachakusqaykita. ‘Iñiypi kashananchispaqqa’ viuda hinan Diosta servinapaq tukuy atisqanchista kallpachakunanchis.
“KAWSAYNIYTA QECHUPUWAY”
12-14. a) ¿Imaynatan Elías sientekurqan? b) ¿Imaraykun Elías sinchi llakisqa kashanman karqan?
12 Eliasqa iñiyninpi allin takyasqa, Dios sonqo runan karqan. Ichaqa huk kutinmi sinchi llakikuy ñit’irqan, hinan payqa wañuyllataña munarqan. Nirqanmi: “¡Señor Diosníy, kaykamallaña! Kawsayniyta qechupuway”, nispa (1 Rey. 19:4). Chhayna llakikuypi mana hayk’aqpas tarikuqkunaqa ninkumanpaschá: “Eliasqa mana yuyayninpin rimasharqan”, nispa (Job 6:3). Ichaqa cheqaqtapunin Eliasqa sonqonpi llakiq ñit’isqan kasharqan, manataqmi Diosqa phiñakurqanchu wañuyta mañakusqanwan, aswanmi yanapaykurqan.
13 ¿Imaraykun Elías chhayna llakisqa kasharqan? Chay ñawpaqllatan Eliasqa huk milagrota ruwarqan, pichus cheqaq Dios kasqanta llaqtapi runakunaman rikuchinanpaq. Chay qhepamanmi Baal diosta serviq 450 profetakuna wañuchisqa karqanku (1 Rey. 18:37-40). Chaykunata rikuspan Eliasqa yuyaykushanman karqan runakuna Diosman kutirikunankuta. Ichaqa manan chhaynachu karqan. Reina Jezabelmi Eliasman willachirqan wañuchiy munasqanta. Hinan Eliasqa kawsayninta qespichinanpaq, Judá ladoman ayqekuspa manchakuna ch’inneq cheqaspi pakakurqan (1 Rey. 19:2-4).
14 Chaypin Eliasqa yuyaykurqan tukuy ima ruwasqanpas yanqapaq kasqanta. Chaymi Diosta nirqan: “Manan ñawpa taytaykunamanta aswan allinchu kani”, nispa. Eliasqa wañupuq taytankunaq tullunpas usphanpas kanman hinan, mana valeqpaq qhawarikurqan. Arí, sinchi pisipaqmi qhawarikurqan, manapas Diospaqpas runakunapaqpas valenmanchu hinata.
15. ¿Imaynatan Dios Eliasman rikuchirqan ancha valorniyoq kasqanta?
15 Chhaynataña Elías pay kikinmanta yuyaykurqan chaypas, Tukuy atiyniyoq Diosqa ancha valorniyoqpaqmi qhawarirqan. ¿Imatan Dios ruwarqan ancha valorniyoq kasqanta rikuchinanpaq? Huk angelnintan kacharqan kallpachananpaq. Hinaspapas chay angelwanmi mikhunatapas unutapas haywachirqan. Chay mikhunan kallpacharqan 40 p’unchay 40 tuta purinanpaq, Diospa Horeb orqonman chayanankama. Eliasqa paylla Diosta serviq kananpin yuyaykurqan. Ichaqa Diosmi willarqan askharaq payta yupaychaq runakuna kasqanta. Hinaspapas Eliasqa hukkunatawanraq ruwananpaqmi kamachikuyta chaskirqan. Chaykunan anchatapuni kallpacharqan, hinan payqa Diosta yapamanta servirqan (1 Rey. 19:5-8, 15-19).
16. ¿Imaynatan Jehová Dios qanta kallpacharqasunki?
16 ¿Imaynatan Eliasmanta yachasqanchis yanapasunkiman iñiypi imayna kashasqaykita yachanaykipaq, kusisqa sonqoyoq kanaykipaqpas? Chaypaqqa ñawpaqtan yuyarinayki imakunapin Dios yanaparqasunki chayta. Yaqapaschá sinchi sasachakuypi kashaqtiyki huk umalli, iñiyninpi poqosqa iñiqmasi otaq mayqen iñiqmasipas yanaparqasunki (Gál. 6:2). Otaq Bibliapi, qelqanchiskunapi leesqayki, huñunakuykunapi uyarisqaykipas yanaparqasunki iñiyniykipi qaqata sayanaykipaq. Chay yanapaykunaqa kikin Jehová Diosmantan hamun. Chaymi chay hina yanapayta chaskispaqa payta agradecekunanchis (Sal. 121:1, 2).
17. ¿Imatan Dios aswan valorniyoqpaq qhawarin?
17 Hinaspapas mana valeqpaq qhawarikuspaqa kikinchistan engañakushasunman. Ñoqanchisqa Jehová Dios imayna qhawariwasqanchista hinan qhawarikunanchis (leey 1 Samuel 16:7). Payqa munakuwanchis pay sonqo, hunt’aq sonqo kasqanchismantan, manan imakuna ruwasqanchismantachu. Hinaspapas yaqapaschá Elías hina, ancha allinkunata Diospaq ruwarqanki. Yaqapaschá kallpachakusqaykiwan huk iñiqmasikunata yanaparqanki otaq kallpachakurqanki Diospa Siminta huk runakuna uyarikunankupaq.
18. ¿Imatan rikuchin Diospa llaqtanpi ima llank’aytapas chaskisqanchis?
18 Chaymantapas Diospa llaqtanpi ima llank’aytapas chaskisqanchismi rikuchin Dios ñoqanchiswan kashasqanta (Jer. 20:11). Yaqapaschá Elías hina Diospaq llank’asqaykita mana valeqpaq hina qhawarishanki otaq Diospaq imapi llank’ay munasqaykimanpas mana aypayta atishankichu. Ichaqa kaypi yuyaykuy: Qanqa huk hatun llank’aypin yanapakushanki, kikin Diospa sutintataqmi apashanki. Chayta ama qonqaspa kallpachakushallay hunt’aq sonqo kanaykipaq. Chay hinapin Jesús qantapas nisunki: “Kunanqa ñoqawan q’ochukuy”, nispa (Mat. 25:23).
“LLAKISQA RUNAQ MAÑAKUSQAN”
19. ¿Imaynan sonqonpi sientekurqan 102 Salmota qelqaq?
19 102 Salmota qelqaqmi llakiq ñit’isqan tarikurqan. Payqa aychanpi otaq sonqonpin sinchi nanayta, sinchi ‘llakikuyta’ muchusharqan. Manan paypi kallpa karqanchu ima sasachakuytapas atipananpaq (102 Salmoq qallariynin). Ch’in cheqaspi sapanpas kashanman hinan sinchi llakisqa rikukurqan (Sal. 102:3, 4, 6, 11). Payqa Jehová Diospas wikch’urparipuyta munanman hinan sientekurqan (Sal. 102:10).
20. ¿Imaynatan Diosmanta mañakuy yanapawasunman llakikuyta atipanapaq?
20 Chhayna llakisqaña kashaspapas salmistaqa Diosmanta mañakusqanpin payta yupaychaq (leey Salmo 102:19-21). 102 Salmopi nisqan hina, iñiypi purishaqkunapas llakiq ñit’isqanmi tarikushankuman, manataqmi ima ruwanankupaqpas kallpa kanmanchu. Salmistapas “wasi patapi sapallan pichinchu hinan” sientekurqan, llakikuykunallapas payta qatirishanman hina (Sal. 102:7). Qanpas chhaynata sientekushanki chayqa, salmista hina Diosmanta mañakuy. Chaymi yanapasunkiman pisipaq qhawarikusqaykita atipanaykipaq. Imaynaña sientekushanki chaypas, Jehová Diosqa ‘wikch’usqa runaq mañakusqantan uyarinqa, paykunaq mañakusqantaqa manan pisichanqachu’ (Sal. 102:17). Amapuni chay promesanta qonqaychu.
21. ¿Iman yanapawasunman llakikuyninchista atipanapaq?
21 102 Salmoqa yanapawasunmanmi pisipaq qhawarikusqanchista atipanapaq. Chay Salmota qelqaqqa Dioswan amigo kasqanpin astawanqa yuyaykurqan (Sal. 102:12, 27). Anchatapunin kallpacharqan llaqtan sasachakuykunapi tarikushaqtin, yanapananpaq Dios listo kashasqanta yachasqan. Sichus llakiq ñit’isqanrayku mana yuyaykusqaykiman hinachu Diosta servishanki chayqa, Diosman willakuy imayna sientekusqaykita. Ichaqa ama llakikuyniykita atipanallaykipaqchu aswanpas Diospa ch’uya sutin willasqa kananpaq ima mañakuy (Sal. 102:20, 21).
22. ¿Imatan ruwananchis Diospa sonqonta kusichishanallapaq?
22 Kay estudiopi yachasqanchis hina, Biblian yanapawasun iñiypi imayna kashasqanchista yachanapaq, Jehová Diospaq ancha valorniyoq kasqanchista yachanapaqpas. Saqraq kamachisqan pachapi tiyasqanchisraykun mayninpi pisikallpayasun otaq llakiq ñit’isqan tarikusun. Chhaynapiña tarikuspapas Diosta servishallasun chayqa, paypa sonqontan kusichisun hinan wiñay kawsayta qowasun (Mat. 24:13).


c: text/html

text:
Jürgen Klinsmann
Jürgen Klinsmann sutiyuq runaqa (30 ñiqin anta situwa killapi 1964 watapi paqarisqa Göppingen llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi. 1990 watapi Kunti Alimanya quchuntinwan Italyapi Piluta Hayt'ay Pachantin Kupatam ayparqan. Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa atipanakuykunapi chunka hukniyuq kutim punkuta tariparqan. Manaña piluta hayt'aq kaspa, intrinachaq karqan, aliman mamallaqta quchuntinpaq, Bayern Münchenpaqpas.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jürgen Klinsmann.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wankani pruwinsya
Wankani pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Wankani jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Huancané) Piruw mama llaqtap Punu suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Wankani llaqtam, Titiqaqa quchap patanpi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Titiqaqa mama llaqta risirwa
- Urqukuna: Wisk'achani
- Quchakuna: Titiqaqa qucha
- Mayukuna: Ramis mayu - Such'i mayu
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq distritunmi kan:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Purun
- Purun nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Purun (sut'ichana) rikuy.
Purun nisqaqa mana chakra kaq allpam, sallqalla kaq, icha manaña llamk'apusqachu chakram, alli-allillamanta sallqayaq.
Umawa suyupi piyata icha ruphachina chakra llamk'ay nisqapiqa manaña llamk'apusqa chakrakunatam, chaqusqamanta (ruphachisqamanta) iskaymanta aswan watamantam. Ruphachisqa chakrap allpanpi chakra yurakunaqa huk, iskay watallam wiñam, chaymantataq allpapi kawsachikuy imayayninkuna mawk'ayasqañam. Llullu purun nisqapiqa - chaqusqamanta 2-6 watayuq - wiñakuqña mallkikunamanta wayukunatam, hampikunatapas pallanku. Ruk'u purun nisqapitaq - chaqusqamanta 6-20 watayuq - hatun sach'akunañam wiñam. Allillamanta yaqa sallqa sach'a-sach'a hinamanmi wiñakun.


text:
YAPA
¿Pitaq arcángel Miguelrí?
BIBLIAQA, wakin p’itikunapi, juk angelmanta Miguel sutiyuqmanta parlawanchik. Chay p’itikuna nisqanmanjina Miguelqa mana jinallachu kakuchkan. Daniel qillqasqanpiqa, Miguel saqra angeleswan maqanakusqanmanta; Judas cartapiqa, Kuraq Supaywan churanakusqanmanta; chantapis Apocalipsis libropi Kuraq Supaywan, supaykunawan ima maqanakusqanmanta ñawirinchik. Arí, Miguelqa, tukuy tiempopi Jehovap kamachiyninta jark’achkan, Diospa enemigosninwantaq maqanakuchkan. Jinamanta sutin nisqanmanjina ruwan. ¿Imataq Miguel suti ninayan? Miguel sutiqa, “¿Pitaq Diosjinarí?”, niyta munan. Chantá, ¿pitaq Miguelrí?
Manaraq paymanta parlaspa, yuyarina wakin runas iskay sutisniyuq kasqankuta. Jacob, jatun familiap tatan karqa, paytaqa Israel sutiwan riqsillaqtaq kanku; jinallataq apóstol Pedrotapis, Simón sutiwan riqsillaqtaq kanku (Génesis 32:28; Mateo 10:2-4). Kikillantaq Biblia rikuchiwanchik, Miguel janaqpachapi Jesuspa wak sutin kasqanta manaraq Jallp’aman jamuchkaptin, chantá janaqpachaman kutipuptin. Qhawarina imaynatachus Biblia chayta yachachisqanta.
Arcángel. Bibliaqa, Miguel juk “arcángel” kasqanta nin (Judas 9). Kay rimayqa, “kuraq ángel”, “astawan patapi kaq ángel”, ima ninayan. Bibliaqa, juk arcangellla kasqanta nin. Chantapis Biblia nisqanmanjina Jesús arcangeljina ruwananta ruwan. Ñawpaq kaq Tesalonicenses 4:16, Jesucristop ruwananmanta jinata niwanchik: “Señorpuni janaj pachamanta urayk’amonqa. Chaypacha uyarikonqa uj jatun qhapariy arcangelpa voznin”, nispa. Kay p’itiqa Jesús arcangelpa vozninwan parlasqanta nin. Jinamanta Jesús arcángel Miguel kasqanta yachanchik.
Kamachiq. Biblia jinata niwanchik: “Arcángel Miguelqa, angelesnin ima sierpewan maqanakorqanku”, nispa (Apocalipsis 12:7). Kay p’itipi, Miguel chiqa sunqu angelesta kamachisqanta rikunchik. Jinallataq Apocalipsis libroqa, Jesús chiqa sunqu angelesta kamachichkasqanta rikuchiwanchik (Apocalipsis 19:14-16). Apóstol Pablo sut’ita nirqa: “Señor Jesús atiyniyoj angelesninwan jamojtin”, nispa (2 Tesalonicenses 1:7). Jinamanta Bibliaqa, ‘Miguel angelesninwan’ kasqanta nin, chantá Jesús “angelesninwan” kasqanta nillantaq (Mateo 13:41, 42; 16:27; 24:31; 1 Pedro 3:22). Bibliaqa mana maypi iskay kasqankuta ninchu, manaqa juklla kasqankuta nin. Arí Miguelqa, Jesucristollataq, payqa janaqpachapi Diospa munayninta ruwachkan.*
* Miguel Diospa Churin kasqanmanta astawan yachakunaykipaq Perspicacia para comprender las Escrituras nisqapi, 2 kaq libropi 386, 387 paginasta ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sut’inchaqkuna urqhunku.


text:
[Universal Declaration of Human Rights]
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
- Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
- Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
- Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
- Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
- Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
- Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
- Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
- Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
- Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
- Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
- Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
- Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
- Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
- Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
- Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
- Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
- Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
- Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
- Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
- Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
- Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
- Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
- Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
- Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
- Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
- Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
- Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
- Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
- Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
- Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
- Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
- Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


text:
Fahd bin Abdul-Aziz
Fahd bin Abdul-Aziz, Sawud Arabya Qhapaq, arabya simipi: عبد الله بن عبد العزيز السعود), 16 ñiqin pawqar waray killapi 1921 watapi paqarisqa Riyad llaqtapi - 1 ñiqin chakra yapuy killapi 2005 watapi wañusqa Riyad llaqtapi ). Sawud Arabya mama llaqtap pulitiku wan Qhapaq.
1982 watamanta 2005 watakama ñawpaq kuti Sawud Arabyapa Qhapaqnin karqan.
Tayta: Abdul-Aziz bin Saud; Mama: Hassa bint Ahmed Al Sudairi.
Ñawpa Warmi: (4)
Churinkuna: (10).
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fahd bin Abdul-Aziz.


text:
Wen Jiabao
Wen Jiabao, (Chinu simipi: 温家宝, chino tradicional: 溫家寶, pinyin: Wēn Jiābǎo, Wade-Giles: Wen Chia-pao) sutiyuq runaqa, (* 15 ñiqin tarpuy killapi 1942 paqarisqa Tianjin llaqtapi - ), Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2003 watamanta 2013 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Zhang Peili
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wen Jiabao.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
P'uchqu
- P'uchqu q'apar nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chaqllisinchipiqa P'uchqu nisqakuna prutunkunata quykuq imayaykunam. P'uchqu llipt'a ruranakuy nisqapi p'uchquqa llipt'aman prutuntam (yakuchaq pusitiwu q'ipisqa iñukuta) qun. P'uchquwanqa yaku iñuwa llipt'a hinam ruranakun, idrunyu q'ipisqa iñuwa (H3O+) tukuspa. Chayrayku p'uchqu yakuwan chulluchisqaqa qanchismanta pisim pH chani nisqata ruran.
Kay hinam yakuchaq kluruchasqa yakuwan ruranakunmi:
- HCl + H2O → H3O+ + Cl-
Kaymi huk iskay p'uchqukunam:
- Yakuchaq kluruchasqa (HCl)
- Salina p'uchqu (H2SO4)
- Qullpa p'uchqu (HNO3)
- Aqha p'uchqu (CH3COOH)
- Sisi p'uchqu (HCOOH)


text:
Declaración Universal de los Derechos Humanos - Versión Quechua
*****************************************************
Tomado de la Oficina del Alto Comisionado para los Derechos Humanos
LLAJTANCHEJNINTINPAJ QHELQESQA TUKUY RUNAJPA ATIYNINKUTA SUT'INCHASPA
[Preámbulo]
Kaytaqa jatun tantakuypi, tukuynin llajtasmanta ujllachasqa runa qhelqerqanku, imakunachus kay pachapi atiyninghej kasqanta yachananchejpaj. Kay qhelqesqanku qhalichakurqa iskay chunka ujniyoj p'unchayllaña kasajtin waranqa jisq'on pachaj tawa chunka pusajniyoj wata tukukunanpaj.
Manaraj runaj atiynin imachus kasqanta rimayta qallarisasparaj, qhepallanpi qhelqesunchej imakunatachus runa masikuna qhatinanku kasqanta, tukuynejpi allin kay kawsayllapuni kananpaj.
Munaspa tukuypaj walej kawsay kananpaj.
Munaspa tukuy ujllachasqallapuni kawsakunankuta.
Munaspa qheshpi kay tukuypaj kananta.
Munaspa tukuypaj khuskamanta uj munaylla junt'akunanta.
Munaspa tukuy mana ujniyoj, uj llajtayojllapis kankuman jina, ayñillapipuni yanaparikuspa kawsakunankuta.
Munaspa cheqan kay tukuynejpi kananta, ama kawsaqe masikuna millay pejtuspi rikhurinankupajtaj, kay jinata riman, runaj allin kayninpaj atiyninkunaqa.
The General Assembly,
Proclaims this Universal Declaration of Human Rights as a common standard of achievement for all peoples and all nations, to the end that every individual and every organ of society, keeping this Declaration constantly in mind, shall strive by teaching and education to promote respect for these rights and freedoms and by progressive measures, national and international, to secure their universal and effective recognition and observance, both among the peoples of Member States themselves and among the peoples of territories under their jurisdiction.
Ñawpaj kay rimay (1)
Tukuy kay pachaman paqarimujkuna libres nasekuntu tukuypunitaj kikin obligacionesniycjllataj, jinakamalla honorniyojtaj atiyniyojtaj, chantaqa razonwantaj concienciawantaj dotasqa kasqankurayku, kawsaqe masipura jina, tukuy uj munakuyllapi kawsakunanku tian.
Iskay kay rimay (2)
Kay pachapi kaj chhika, tukuy mana ujniyojpata atiyninku tian kay Declaracionespi qhaparikusqanman; yana qarayojpis, yuraj qarayojpis, puka kunkapis kachun chayri warmipis qharipis kachun, qheshwa simiyojpis, aymara simiyojpis, yuraj paralyniyojpis, mayqen religionllamantapis kayta atin, chayri mayqen polìtica yuyayllapipis atisqa kayta atinman chayri waj laya runa qollumanpis. Kayta atin maynejllamantapis ima rijch'aj llawartapis sirk'asninpi apaykachaspa, qhapaj kachun, wajcha kachun, mana chijllasqachu kanan tian.
Chantapis, ima rijch'aj polìtica qotumanchus uj runa atisqa kasqanraykupis, chay jawaqa mana qhawapayasqachu kanqa, jina uj qhapaj llajtamanta kachun, pay kikillanmantataj purikuj llajtayoj kachun, mana kay rimaykunamanta chijllasqachupillapis kanqa.
Kinsa kay rimay (3)
Pillapis kay kawsayman atiyniyoj, mana ujllapatachu; tukuy runaspata atiynin tian qheshpisqataj, mana walej paypaj kaymantataj karuncharikuspa puririyta, sumj kawsaypi kananpaj jina.
Tawa kay rimay (4)
Mana pipis ujpaj kamachisqallanmanchu watasqa kanan tian munarisqallantapuni qhatispa, mana pipis esclavitud nisqaman sujituchu kanqa nitaj servidumbreman.
Phishqa kay rimay (5)
Mana pipis mayqen laya muchuykunaman nitaj llakiykunaman ñak'arinanpaj jina tanqasqachu kanqa, mana pitapis usuchinqankuchu chayri k'umuykachachinqankuchu sua alqota jinaqa.
Sojta kay rimay (6)
Tukuy kaj chhika atiyniyoj, may cheqanejllapipis, chay atiynin sumaj qhawarisqnin kaj kananpajqa.
Iskay chunka ujniyoj kaj rimay (21)
Mayqen llajtayojllapis atiyniyoj llajtanta cheqa yanninta puriysichinanpaj, pay kikin kamachispa chayri munayninmanta chijllasqa llajta masisninnejta.
Pillapis atiyniyoj, kikin derechosllawantaj, llajtanpa llajta kamachis qotuman yaykunanpaj.
Llajta masikunaj munayninkuqa, tukuynin aylluspata sapin kasqanrayku, chay munayqa mana imaynapi kallpasqachu nitaj jark'asqachu kanqa, llajta masikuna mana manchikuyniyojta, walej kasqallanta qhawaspataj apusninta chijllanankupaj, chay chijllasqa runa llajtanku ukhupi, leyes rimasqanman jina kamachinankupaj. Kay elecciones sutiyojqa, sapa llajta kamachista chijllarina mit'a chayamujtillan ruakunan tian.
Iskay chunka iskayniyoj kaj rimay (22)
Pillapis, llajta masisnin qotumanta ujnin kasqanrayku, atiynin tial llajtanpi qhawaykachayta tukuy ima walej kananpaj jina, puriytataj yacharinankama imawanchus, imaynatachus, payllamantachus chayri waj laajtaswan yanapachikuspachus llajtan kawsasqanta, chaykunata unanchaspa, allin kayta ruaspataj tukuy imapi kikin llajta masi astawan astawan runayayta atinanpaj.
Iskay chunka kinsayoj kaj rimay (23)
Tukuy runaspata atiynin tian munasqanman jina llank'ananpaj, maynejllapipis llank'aspa kaswayninta mask'ananpaj, llank'aspallapunitaj kawsakuyman; chay llank'asqanmantatajri yupachikuyta, llank'ay patapitaj wasinpitaj runa jina kawsakuyta atinanpaj.
Ujkunawan khuska llank'ay patapi ruasqanmantaqa, pillapis a tiyniyoj kikin lllank'asqanmatna, ujkuna jap'isqankuman jina kikillantataj yupachikunanpaj.
Mayqen llank'aj runallapis llank'asqanmanta walej sonqochasqa kanan tian, paytaj yawar masisnintaj p'unchaymanta p'unchay runayaspallapuni kawsakunankupaj jina.
Pillapis atiyniyoj, ima sajra kaymantapis jark'arikunanpaj, uj sindicatupi apuntachikuspa chay sindicatumanta ujnin kananpaj, chayri munaspa pay kikin uj sindicatuta rikhurichispa.
Iskay chunka tawayoj kay rimay (24)
Mana ujllachu, tukuy atiyniyoj kanku samarinkunankupaj samarikusaspataj munaynillanku ruasqa kunanpaj, ña ruanasninta junt'aykuspaqa pillapis atiyniyoj mana munanpaj, ruasqan patapi asllawan unayta llank'anallantapuni munanqanku chayqa. Watapi uj kuti samarikuy mit'a kanqapuni, chay samarikuy mit'amantapis llank'aj runa qolqeta jap'inapuri tian, samarikuy mit'atinta lllank'anmanpis karqa jina.
Iskay chunka phishqayoj kaj rimay (25)
Pillapis atiyniyoj, allin kay kawsay patapi tiakuyta munananpaj llawar masisninwan khuska, mana imamanta usurispalla runa jina kawsakuyta atinanpaj, mana mikhunamanta, mana pìachamanta nillataj jampichikuymanta; kikin atiyniyojllataj llajtanpa Seguro Social nisqawan yanapachikunanpaj, mana paypaj ima ruanapis kasqanraykuchus, onqorparisqanraykuchus, manaña llank'ananpaj jina qheparparikusqanraykuchus, imanta k'irikusqanraykuchus, warmi mana qosayoj qharichus mana warmiyoj qhepakusqankurayku, icha machuyarparisqanrayku chaychus mana paymantapuni kapuyninta runa jina kawsakunanpaj jina chinkachisqanraykuchus manaña llank'ayta atinqa chayqa.
Onqoj warmikunawan, wawataña uywasanku warmikunawan, tukuy wawaswan imaqa, atiyniyoj kanku may chhika sumaj qhawasqa kanankupaj, tukuy ima rijch'aj millay sajrakunamantataj jark'asqa kanankupaj. Wawaspis tukuy atiyniyoj kanku, k'ipa wawasnintin rejsisqa tatasniyoj wawasnintin, tukuypuni atiyniyoj kanku llajtanku ukhupi tiakujkunawan yanapachikunankupaj.
Iskay chunka sojtayoj kaj rimay (26)
Tukuypata atiynin tian uj yachay wasipi kaspa runayanankama yachakunanpaj. Pillapis qhasilla, mana uj phatata mañarispalla yachachinanku leeytawan qhelqeytawan yupaytawan yachakunankukamallapis. Kay nisqataqa mana ujniyoj qhatinanku tian. Instrucción técnica y profesional castellani simipi sutiyojqa tukuy taripanankupaj jina kanan tian. Aswan yachayniyoj kayta munajkunapajqa jatun yachay wasispa punkusnin kicharisqa kanan tian.
Educación sutiyoj yannin tukuy runa masista, uj munakuyllapi ujllachasqa kawsakunankupaj jina, pusanantaj yanapanantaj tian p'unchaymanta p'unchay allinta runayanpaj. Educación nisqaqa yanapanan tian tukuy runa ujllachakunankupaj, mana pipis chijllaspalla may llajtayojchus runa masin kasqanta, ima religiontachus apasqanta chayri ima ayllumantachus kasqanta, jina kaspa tukuy uj llajtayojllapis kankuman jina uj munakuyllapi kawsakunankupaj Ujllachasqa Llajtaspa ruanasninta kallpachaspa, tukuy allin kayllapipuni tiakunankupaj.
Tataswan mamaswanqa aswan atiyniyoj, ujkunamanta nisqa kanqanku, chijllanankupaj mayqen yachay wasillatapis wawasninku munayninkuman jina yachakunakupaj.
Iskay chunka qanchisniyoj kaj rimay (27)
Pillapis atiyniyoj, kikin munayninmanta, khuskachakunanpaj pejtukunanpajtaj llajtanpa yachasqasninwan, yuyasqasninwan imachus llajtanpi k'acha kasqanwan ima, llajtanpata ujnin kaj kasqanraykuri atiyniyojllataj, kawsaqe masisninwan khuska, llajtanmanta sumaj kayninta jap'ikuyta, pìunchaymanta p'unchay astawan astawan jatunyachiytataj.
Pillapis imata jinasqanmanta, ruasqanmanta, imata qhelqesqanmanta chayri parlaspa yuyayta qosqnmanta kikin pay chay nisqata ruaj jina, ruasqasninmanta jinaqasmantapis tukuy atiyniyoj qhawakapunanpaj jayk'ajllapis poqoyninta pallananpaj.
Iskay chunka pusajniyoj kaj rimay (28)
Pillapis atiyniyoj, kay Declaraciones ama nisqalla jina qhepaykukunanpaj, sayachiyta ima rijch'aj runa qotusllatapis kay Declaraciones tukuy runakunaj kawsayninta allinchananpajpuni.
Iskay chunka jisq'onniyoj kaj rimay (29)
Tukuj runa kaj chhika, comunidadmanta ujnin kasqanrayku, ashkha obligacionesniyoj comunidad ukhupi: runa masisnillanwan khuska kawsakuspa pillapis sumaj kayninta tariparqoytataj runayaytataj atisqanrayku.
Democraciayoj llajta ukhupiqa pillapis leyes rimasqallanman purinqa, waqaychanapaj runaj derechosnintam ama pejtus kananpaj, tukuy llajta masikuna cheqan yannillantapuni purisqankuraykutaj llajta masikunapaj mana walej kay chinkapunanpaj.
Tukuy kay derechostawan libertadestawanqa, mana imarayku pipis apaykachanqachu Ujllachasqa Llajtas rimasqanta wajninchayta munaspa.
Kinsa chunka raj rimay (30)
Mana mayqen kay Declaracionpi rimasqa kasqan unanchakunanchu tian yuyaspa Estadowan, ima qotullamanpis, chayri pillamanpis atiyta qosqanta, mayqen rimasqa derechosnillanpis mana yupasqa kananpajqa.


text:
Zachary Taylor
Zachary Taylor sutiyuq runaqa (*24 ñiqin ayamarq'a killapi 1784 watapi Barboursville llaqtapi – † 9 ñiqin anta situwa killapi 1850 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1849 watamanta - 1850 watakama).
Tayta: Richard Taylor; Mama: Sarah Stroher.
Warmi: Margaret Smith
Churinkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zachary Taylor.


text:
Binidiktu XII
Binidiktu XII, Binidiktu XII huk chunka iskay ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XII, Italya simipi: Benedetto XII) Jacques Fournier sutiyuq runaqa (* 1280 watapi paqarisqa Saverdun llaqtapi - † 25 ñiqin ayriway killapi 1342 watapi wañusqa Avignon llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1334 watapi watamanta 25 ñiqin ayriway killapi 1342 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XII.


text:
Sisachay
Sisachay nisqaqa yurakunapi huk tuktumanta - sisa raphinmanta - huk tuktuman - ruru raphiman - sisa apaymi. Sisaqa sisa raphi (Stamina, Androeceum) nisqapim tukukun. Sisachaywan ruru raphi (Gynoeceum) nisqamanmi hamun.
Huk muruyuq yurakunapiqa wayram sisata apaykun.
Tuktuqa pawqar kaptin, palamakunam icha huk uywachakunam, q'intikunapas, tuktup ñupchunta suq'uq hamuspa sisata huk tuktumanta huktaq tuktuman apamunku.
Sisa ruru raphiman chaymuspa, ukhunman wiñaspa yuma huk'i nisqankuna ruru raphip ukhunpi kaq runtucha nisqa kawsayniyuqta yumachan. Chaymantataq musuq murukunayuq rurukunam puquyta atinku.


text:
Rimaq mayumanta ñawpa willakuy
Rimaq mayumanta ñawpa willakuy
Unay pachas, unay unay wataraqsi, hanaq pachapi, Tayta Intipa tiyananpi Rimaq sutiyuq wayna runa tiyasqa, payqa allin sayayniyuq, allin runa kasqa. Mayninpis kay pachaman uraykamuspa runakunaman munay willakuykunata willaq; chayraykus Rimaqqa aswan khuyasqa kaq.
Huk p'unchawsi, Tayta Intipa wasinmanta wakin taytachakunawan kuska kay pachanchista qhawamuchkarqa. Rikumusqas kay lamar qucha patapi allpakuna chak'isqanta: qurakunapas, t'ikakunapas, sach'akunapas, uywakunapas, runakunapas ch'akiymanta wañuqta.
Chayta rikuspas hanaq pachapi taytachakunaqa llakisqa taytanku Intita chay allpakunapaq unuta apachinanpaq mañakuq rinku. Tayta Intiqa "Manam atikunmanchu - ninsi - kay Tiqsi Muyupa kamachikuyninmi nin hukkaqnin runam Nina Altarman ruphachikuq yaykunan, chayllawanmi unutaqa tarinqaku".
Tayta Intita uyarispas churinkunaqa, llikisqa, upallarqunku; ichaqa, Chaklla sutiyuq warmi wawansi taytan Intipa ñawpaqninpi sayaspa nin: "ñuqam chay Nina Altarman ruphachikuq yaykusaq" nispa.
Rimaqñataq, pananta sinchi munasqanrayku, qunqurispa tayta Intita Chaklla rantinpi ninaman yaykunanpaq mañakun. Ichaqa Chakllataqsimana munanchu. "Uray pachapi runakunammunay willakuykuna yachasqaykita chinkachinqaku" ninsi pananqa.
Rimaqpas manallataqsi panan ruphachikunanta munasqachu. Qipallatañas, iskaynin mañakusqankurayku, Tayta Intipas mana uyakuchkaptinsi, Rimaqwan, Chakllawan, iskayninku Nina Altarman yaykuq puririnku. Chayhinallapis Tayta Intiqa kay pachapi tiyaq runakunapaq parata apachimurqa. Lamar qucha patapi tiyaq runakunas, chala suyupi tiyaq ñawpa runakunas, parata rikuspa hanaq pachapi taytachakunata yupaychanku.
Rimaqwan Chakllawanqa unu sut'uykunaman tukuspas urqukunapi paraqku. Lima wayq'upa urqunkunamantas paraman tukuspa mayuta paqarichimunku; mayuman tukuspataq pukllaspa, kusilla pukllaspa uraykamunku Lamar quchaman chayamunankukama. Lamar quchapi kaspataq phuyuman tukuspa qatikachanakuspa hanaq pachaman kaq wicharipunku, chaypi kaspa yapamanta paramunankupaq.


text:
CAPÍTULO 19
Diospa kuyaytaka yuyarishpami kawsana kanchik
Diosta kuyashkataka, imashinatak rikuchinchik.
Diospa kuyayta yuyarishpa kawsankapakka, imatatak rurana kanchik.
Diospa kuyayta yuyarishpa kawsakpika, Dioska ima bendicionkunatatak kunka.
YUYASHUN: Kan purinkapak llukshikpi, ñapash amsa amsa tukushpa, manchanayta rayokuna urmashpa, sinchita kulun nishpa, achkata tamiyay kallarikpika, imatatak rurankiman. Manachu achkata mancharishpa shuk pakakuna pushtuta utka maskankiman. Shina mancharishka maskakushpa, shuk alli pakakuna pushtuta tarishpaka, manachu achkata kushikunkiman.
2 Kunan punchakunapipash, achka jatun manchanayay llakikunami tiyan. Shinapash, shuk pakakuna pushtu tiyanmi. Kay pakakuna pushtuta tarishpaka, manchanayay llakikuna tiyakpipash, ña mana mancharishunchu. Kay pakakuna pushtutaka, maypitak tarishun. Bibliapika, salmistaka kashnami nin: “Ñukaka, Mandak Diostaka kashnami nikusha: ‘Ñuka shuyanami kanki, ñuka shinchi jatun wasishnami kanki. Ñuka Tayta Dioslla, kantallami yariyakusha’ ” nishpa (Salmo 91:2).
3 Jehová Dioska tukuyta Rurak, tukuy ushayta Charik, Jatun Mandak Diosmi kan. Paymi ñukanchikpa pakakuna pushtu shina tukuyta ushan. Mashna jatun llakikuna shamukpipash, mana alli gentekuna llakichikpipash, Jehová Diosmi ñukanchiktaka ayudanka. Shinaka, Jehová ñukanchikpa pakakuna pushtu shina tukuchunka, imatatak rurana kanchik. Fetami charina kanchik. Ashtawankarin, Bibliapi nishka shinaka, ‘Tayta Diospak kuyaytaka, na kunkanachu kanchik’ (Judas 21). Kay versopi nishka shinaka, Diospa kuyaytaka mana kunkashpami kawsana kanchik. Shinallatak, Diospa ladopash tukunami kanchik. Chashna rurakpika, Dioska ñukanchikpa pakakuna pushtu shina tukunkami. Shinapash, Diospa alli amigokuna kankapakka, imatatak rurana kanchik.
JEHOVATA KUYANKAPAKKA, JEHOVAPA KUYAYTAMI YUYARINA KANKI
4 Jehová Dios ñukanchikta kuyaymantaka, imakunatallatak rurashka. Jehová Dioska ñukanchikta kuyashpami, shuk sumak, alli Allpata rurashka. Shinallatak, yakuta, tukuy laya frutakunata, granokunata, kuyaylla animalkunatapash rurashkami. Ashtawankarin, Bibliatapash ñukanchikmanka kushkami. Bibliata charimantami, Diospa shutita, Dios imashina kaktapash yachanchik. Shinallatak, Bibliata charimantami, Diospa kuyashka Churita kay Allpaman ñukanchikkunata kishpichichun kachamushkatapash yachanchik (Juan 3:16). Jehová Dios paypa Churipa kawsayta kushpaka, shuk jatun valishka regalotami ñukanchikkunamanka kurka. Jehová paypa Churita kay Allpaman kachamushkamantami, shamuk punchakunapipash shuk sumak alli kawsayta charishun.
5 Shamuk punchakunapi ñukanchikkuna shuk alli kawsayta charichunmi, Dioska jawa pachapi shuk Reinota rurashka. Kay Reinopika Jesusmi Rey kan. Diospa Reinomi tukuy ñukanchikkunapa llakikunatapash tukuchishpa, kay Allpatapash shuk paraisota ruranka. Chay punchakunapika, tukuykunami kushilla alli kawsashun (Salmo 37:29). Kunan punchakunapipash Diospa consejokunata kasushpaka, allimi kawsashun. Shinallatak, ñukanchikta kuyaymantaka, Jehová Dioska tukuy ñukanchikpa mañashkakunatapash uyakunmi. Shinami, Jehová Dioska tukuy ñukanchikkunata kuyashkata rikuchishka.
6 Shinaka, Jehová Dios kanta kuyashkata yachashpaka, imatatak rurana kanki. Achka gentekunaka ninmi, shinaka ñukapashmari Diostaka kuyana kashkani nishpa. Jehová Dios kanta kuyashkata yachashpaka, kanpashmi Diostaka kuyay kallarishkanki. Shinapash, Jesuska nirkami: ‘Kanpak Tayta Diostaka, tukuy shunkuwan, tukuy almawan, tukuy yuyaywanmi kuyana’ kanki nishpa (Mateo 22:37). Shinaka, Diosta kuyashpapash, imatatak ashtawanka rurana kanki.
7 Diosta kuyanaka allimi kan. Shinapash, Bibliapi nishka shinaka, mana chaypilla sakirinachu kanki. Kayta alli intindinkapakka, yuyashun: Tukuykunami yachanchik, manzana muyu wiñashpa, kiru tukushpa manzanakuna pukukta. Shinapash, manzanata mikunkapak munakpi, shuk muyutalla kukpika kushikushpachu japinkiman. Mana, mana kushikushpachu japinkiman. Shinallatak, Jehová Diosta kuyanaka ministirishkami kan. Shinapash, mana chaypilla sakirinachu kanki. Diostaka tukuy shunkuwanmi kuyana kanki. Diosta tukuy shunkuwan kuyashpaka, Diospa mandashkakunatapash paktachinami kanki. Bibliapika kashnami nin: “Tayta Dios mandashka shimikunata paktachishpa kawsanakushpallami, payta kuyanakushkataka yachanchi. Pay mandashka shimikunaka, paktachi ushanallami” kan (1 Juan 5:3). Shinaka, Diosta tukuy shunkuwan kuyashpaka, Diospa tukuy mandashkakunatami paktachishpa kawsana kanki (Mateo 7:16-20).
8 Diosta kuyashpaka, Diospa mandashkakunata kasuna kanchik, Diospa consejokunatapash uyanami kanchik. Shinapash, Diospa mandashkakunata paktachinaka sinchichu kan. Mana, Diospa mandashkakunaka mana llashak kipi shinachu kan. Ñukanchikkuna ashtawan kushilla, alli kawsachunmi, Jehovaka kay mandashkakunataka kurka (Isaías 48:17, 18). Jehovapa consejokunata kasushpaka, Jehovata pagui nik shinami kasunakunchik. Shinapash, kunan punchakunapi achka gentekunaka Diosta agradicinataka mana yuyarinkunachu. Jesuspa punchakunapipash, achka gentekunaka agradicinataka mana yacharkachu. Shuk punchaka, lepra unkuywan 10 runakunatami Jesuska jampirka. Shinapash, shuklla runami Jesustaka pagui ninkapakka tikrarka (Lucas 17:12-17). Chayshuk 9 runakunaka, mana Jesustaka pagui ninkapakka tikrarkachu. Kanka, chay 9 runakuna shinachu kankapak munanki.
9 Shinaka, Diospa kuyayta ama kunkankapakka, Diospa mandashkakunatami kasuna kanchik. Chaymanta, Diospa wakin mandashkakunata kutin yuyarishun.
JEHOVAMANTAKA MANA KARUYANACHU KANKI
10 Jehovata ashtawan ashtawan riksinaka jatun ministirishkami kan. Imamantami jatun ministirishka kashkata alli intindinkapakka, yuyashun: Shuk chiri chiri tuta, shuk urkupi kashkankiman. Chirimanta ama wañunkapakka, ninata japichishkami tiyakuna kanki. Shinaka, chay nina asha asha wañushpa richun sakinkimanchu. Mana, mana sakinkimanchu. Chay nina ama wañuchunka, yantata ashtawan ashtawan rupachishpa katinami kanki. Imashinami nina ama wañuchunka yantata churashpa katinki, shinallatakmi ñukanchikpa kuyay ama tukurichunpash, “Tayta Diospak alli yachayta” ashtawan ashtawan yachakushpa katina kanchik (Proverbios 2:1-5).
11 Jesuska munarkami paypa katikkunaka Jehovata kuyashpa kawsachun. Diospa Shimipi yachakushkakunatapash yuyarishpa kawsachunmi Jesuska munarka. Jesús yachachishka kipaka, paypa yachakukkuna kashna nishpami parlanakurka: ‘Dios Killkachishkata yuyachishpa rimashpaka, manachu ñukanchiktaka shunkuman yaykukta rimarka’ (Lucas 24:32, Biblia Quichua Chimborazo).
12 Bibliata yachakukukpika, manachu Diospa Shimika kanpa shunkuman chayarka. Achka gentekunapash Bibliata yachakushpaka, achkata kushikushpami Diostaka ashtawan kuyashka. Shinapash, Diosta ashtawan ashtawan kuyashpa katinaka sinchimi kan. Imamantatak sinchi kan. Jesuska kashnami nirka: ‘Achkakunapak kuyayka chiriyankami’ (Mateo 24:12, QC). Shinaka, kanpa kuyay ama chiriyachunka, imatatak rurana kanki.
13 Kanpa kuyay ama chiriyachunka, Jehová Diosta, Jesucristotapash ashtawan ashtawan riksishpa katinami kanki (Juan 17:3). Bibliata yachakushka kipaka, yuyanami kanki: “Imatatak Jehovamanta yachakushkani”, “Imamantatak Jehovataka tukuy shunkuwan tukuy yuyaywan tukuy almawanpash kuyana kashkani” nishpa (1 Timoteo 4:15). Bibliata yachakushka kipa chashna yuyashpaka, Jehovataka ashtawan ashtawanmi kuyashpa katinki.
14 Jehovata ashtawan ashtawan kuyankapakka, Jehová Diosta kutin kutin mañanataka mana sakinachu kanchik (1 Tesalonicenses 5:17). Imashinami capítulo 17-pi ña yachakurkanchik, oracionka Diospa jatun valishka regalo shinami kan. Yuyashun: Imashinami gentekunawan amigokuna tukunkapakka, kutin kutin imatapash mana pakashpa parlanchik, shinallatakmi Jehovapa amigo tukunkapakka, kutin kutin imatapash mana pakashpa tukuyta parlana kanchik. Jehovata mañashpaka, mana chay oraciontallatak kutin kutin tikrashpa ninachu kanchik. Imashinami shuk wawaka paypa taytawan parlan, shinallatakmi ñukanchikpa Tayta Dioswanka parlana kanchik. Jehovata tukuy shunkuwan mañakushpapash, Jehovataka respetowanmi mañana kanchik (Salmo 62:8). Shinaka, Diosta alli adorankapakka, Bibliata yachakunataka mana sakinachu kanchik. Shinallatak, Diosta kutin kutin mañanataka mana sakinachu kanchik. Shina rurashpallami, Diospa kuyaytaka yuyarishpa kawsashun.
DIOSTA ADORASHPAKA KUSHILLAMI KASHUN
15 Diosta alli adorankapakka, shuktak gentekunamanpash Diospa Shimita willanami kanki. Kanka, ñachu shuktakkunawan Bibliamanta parlashkanki. Shuktak gentekunawan Bibliamanta parlanaka allimi kan. Jesuska paypa alli katikkunataka Diospa Reinomanta alli willaykunata willankichik nishpami mandarka. Shinaka, Diospa Reinomanta shuktak gentekunaman parlashpaka, Jesuspa mandashkatami paktachikunki (Mateo 24:14; 28:19, 20).
16 Apóstol Pablo nishka shinaka, Diospa Shimita willanaka jatun valishkami kan (2 Corintios 4:7). Jehová imata ruranata, Jehová imashina kaktapash shuktak gentekunaman willashpaka, shuk jatun alli trabajotami ruranakunchik. Imamantatak jatun alli trabajo kan. Yuyari, Jehová Diospakmi trabajanakunchik. Jehovapak trabajashpaka, achka bendicionkunatami charinchik. Shuktakkunaman yachachishpaka, paykunapash Diospa amigo tukuchunmi ayudanakunchik. Shinami, paykunapash mana wañushpa kawsaytaka charinka. Gentekunata chashna ayudashpaka, achkatami kushikunchik. Ashtawankarin, Diospa Shimita shuktak gentekunaman willakpika, ñukanchikpa fepash ashtawanmi mirashpa katinka. Shinallatak, Jehovatapash ashtawan ashtawanmi kuyashun. Shuktakkunaman willashpa purikpika, Jehovapash mana ñukanchiktaka kunkankachu (Hebreos 6:10). Shinaka, shuktakkunaman willashpaka, Diospa kuyaytaka yuyarishpami kawsashun (1 Corintios 15:58).
17 Diospa Reinomantaka utkami shuktak gentekunamanka willana kanchik. Imamantatak utka willana kanchik. Bibliapika ninmi: “Tukurimuy punchakuna nara chayamukpillatami, alli willaytaka tukuy llaktakunapi kawsakkunaman willanapacha” kankichik nishpa (Marcos 13:10). Shuktak versopipash ninmi: “Mandak Dios shamuna jatun punchami ña chayamukun, ñallapachami chayamunka” nishpa (Sofonías 1:14). Shinaka, Jehová Dios mana alli gentekunata tukuchina punchaka ñami chayamukun. Chay puncha ‘na unayashpa’ chayamukuktami tukuy gentekunaka yachana kan. Chay puncha manarak chayamukpillatakmi, gentekunaka Jatun Mandak Diosta kasuna kan (Habacuc 2:3).
18 Jehová munanmi Jesusta alli katikkunawan tantanakuchun. Chaymantami, Jehová Dioska kashna nishpa mandarka: “Shinallata kayshukwan, chayshukwan ashtawan kuyarishpa, imata kashpapash allita ruranakunata yarichirishunchi. Tantanakunataka, na sakinachu kanchi. Shukkunaka, tantanakunata sakikllakunami tiyan. Ashtawankarin kayshukmanta chayshukmanta allikuta yarichirishpami kawsana kanchi” (Hebreos 10:24, 25). Tantanakuykunaman rishpaka, Jehová Diosta adorankapak, ñukanchik wawkikunawan, panikunawan kankapakmi rinchik. Ima llakikunata charishpapash, tukuykunallatak sinchiyarishpa ayudarinkapakmi tantanakunchik.
19 Tantanakuykunaman rishpaka, shuktak wawkikunata, panikunatapash riksinkimi. Paykunata ashtawan ashtawan riksishpaka, paykunataka kuyankimi. Shinapash, tukuykunata kuyankapakka, kay wawkika mana allichu kashka, chay wawkipash mana allichu kashka yuyashpaka mana rikukunachu kanki. Yuyay, Jehovapash payka mana allichu kashka yuyashpaka mana rikukunchu. Ama kunkankichu, juchayukkuna wacharishkamantaka tukuykunami imapipash pantarinchik. Wakin wawkikunaka ñapashmi Diospa mandashkakunataka paktachin. Kutin shuktak wawkikunaka asha ashami Diospa mandashkakunataka paktachin (Efesios 4:32). Diosta kuyakkunawan amigo tukushpaka, kanpashmi Diosta kuyanataka yachakunki. Shinaka, shuktak wawkikunawan panikunawan tantanakushpaka, Diospa kuyaytaka yuyarishpami kawsanki. Shina kawsakpika, Jehovaka ima bendicionkunatatak kunka.
‘KAWSAYTA KAWSANATAKA’ IMASHINATAK CHARISHUN
20 Jehovata alli adorakpika, Jehovaka kawsaytami kusha nin. Shinapash, ima laya kawsaytatak Jehovaka kusha nikun. Achka gentekunaka ninmi, ima kawsaytatak kusha nikunyari, ñukanchikka ñamari kawsanakunchik nishpa. Kutin shuktak gentekunaka ninmi, ñukaka ñamari alli kawsakuni, imapaktak shuktak kawsaytaka ministishayari nishpa. Gentekuna shina nikpipash, Bibliapika yachachinmi shamuk punchakunapika, shuk ashtawan alli kawsaymi tiyanka nishpa.
21 Bibliapika tukuy gentekunataka ninmi, ‘kawsayta kawsanata japinatami’ yuyana kankichik nishpa (1 Timoteo 6:19). ‘Kawsayta kawsanataka’ shamuk punchakunapimi charishun. Shinaka, kawsayta kawsashpaka, imashinatak kawsashun. Kawsayta kawsashpaka, Dios munashka shinami shuk Paraíso Allpapi kushilla alli kawsashun. Ima laya unkuykunatapash ña mana charishunchu. Wañuytapash ña mana wañushunchu (1 Timoteo 6:12). Chashna alli kawsay tiyanata yachashpaka, manachu achkata kushikunchik.
22 Chashna sumak Paraíso Allpapi ‘kawsayta kawsankapakka’ imatatak rurana kanchik. Apóstol Pabloka, Jesusta katikkunamanka nirkami, ‘imatapash allikuta rurashpa, chay rurashkakunawan ninanta charikyashkashnami’ kana kankichik nishpa (1 Timoteo 6:18). Kay versopi nishka shinaka, Paraíso Allpapi kawsankapak munashpaka, Bibliapi yachakushkakunatami paktachina kanchik. Shinapash, allita ruraymantallachu Paraíso Allpapika ‘kawsayta kawsashun’. Mana, mana shinachu kan. ‘Tayta Dios ninanta kuyakpillami’, Paraíso Allpapika kawsashun (Romanos 5:15). Shinaka, imamantatak Bibliapi yachakushkakunataka paktachina kanchik. Yuyarinki, allita rurakpika, Dioska achkatami kushikun. Dioska munanmi, kanpash Paraíso Allpapi kushilla, alli kawsachun. Shinaka, Diospa kuyayta yuyarishpa kawsak gentekunaka chay sumak Paraíso Allpapimi mana wañushpa kawsanka.
23 Chay Paraíso Allpapi kawsankapak munashpaka, tukuykunami yuyana kanchik, Dios mandashka shinachu Diostaka adorakuni nishpa. Jehová mandashka shina tukuy punchakuna Jehovata adorakukpika, Jehovaka ñukanchikpa pakakuna pushtu shinami tukunka. Kunan punchakunapi, achka manchanayay llakikuna tiyakpipash, payta adorakkunataka Jehovaka ayudankami. Ashtawankarin, shuk sumak mushuk Paraíso Allpapi kawsachunpash ñukanchiktaka kishpichinkami. Manachu chay Paraíso Allpapi kawsankapak munanki. Chay paraisopi kashpaka, Diospa lado tukunaka allimari kashka nishpa yuyankimi. Shinaka, Dios munashka shina sumak Paraíso Allpapimi ‘kawsayta kawsankapakka’, kunan punchakunapillatakmi Diospa lado tukuna kanki.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Diosta tukuy shunkuwan kuyashpaka, Diospa mandashkakunata kasuna kanchik, Diospa consejokunatapash uyanami kanchik (1 Juan 5:3).
- Diospa kuyayta yuyarishpa kawsankapakka, Bibliatami yachakuna kanchik, Diosta tukuy shunkuwan mañanapash kanchik. Dios imashina kaktapash shuktak gentekunaman yachachinami kanchik. Shinallatak, Jehová Diosta alli adorankapakka, tantanakuykunamanpash rinami kanchik (Mateo 24:14; 28:19, 20; Juan 17:3; 1 Tesalonicenses 5:17; Hebreos 10:24, 25)
- Diospa kuyayta yuyarishpa kawsak gentekunaka ‘kawsayta kawsanatami japinka’ (1 Timoteo 6:12, 19; Judas 21)
TAPUYKUNA
1, 2. Bibliapi nishka shinaka, pitak ñukanchikpa pakakuna pushtu kan.
3. Jehová ñukanchikpa pakakuna pushtu shina tukuchunka, imatatak rurana kanchik.
4, 5. Dioska ñukanchikta kuyaymantaka, imakunatallatak rurashka.
6. Jehová Dios tukuyta kushkamantaka, imatatak rurana kanki.
7. Diosta tukuy shunkuwan kuyashpapash, imatatak rurana kanki.
8, 9. Diospa kuyayta ama kunkankapakka, imatatak rurana kanchik.
10. Imamantatak Jehová Diostaka ashtawan riksishpa katina kanchik.
11. Jesús yachachishka kipaka, imatatak paypa katikkunaka ninakurka.
12, 13. a) Jesús niska shinaka, achka gentekunapa kuyayka imatak tukuna karka. b) Kanpa kuyay ama chiriyachunka, imatatak rurana kanki.
14. Jehovata kuyashpa katinkapakka, imamantatak Diosta mañana kanchik.
15, 16. Diospa Shimita willanaka, imamantatak jatun valishka kan.
17. Imamantatak Diospa Reinomantaka utka willana kanchik.
18. Jehovata adorankapakka, imamantatak tantanakuna kanchik.
19. Congregacionpi wawkikunata panikunata ashtawan kuyankapakka, imatatak rurana kanchik.
20, 21. Kawsayta kawsashpaka, imashinatak kawsashun. Chay kawsayka allichu kanka.
22. Paraíso Allpapi kawsankapakka, imatatak rurana kanki.
23. Imamantatak Diospa kuyaytaka yuyarishpa kawsana kanchik.


text:
Kenny Dalglish
Kenneth Mathieson Dalglish sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin pawqar waray killapi 1951 watapi paqarisqa Glasgow, llaqtapi - ) Iskusya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kenny Dalglish.


text:
Wikipidiya:Yanapana
Wikipidiya nisqaqa qispi insiklupidiyam, lliw tiksimuyuntinpi munaqlla runakunap qillqasqan. Kay qatiq qillqakunaqa yanapasunkichik, ñawirinaykichikpaq, qillqanaykichikpaq, kay Wikipidiyata allinchanaykipaqpas.
Kaymi Qhichwa simimanta pisilla yanapay, kastilla rimaqkunapaq
(ayuda sobre el quechua para hispanohablantes).
Qallariy simi
Kamachinapas rikch'anapas
Chasninapaq
Ñawparikusqa yanapay
Huk rimaykunapi Wikipidiyakunapi yanapana p'anqakuna
Si no encuentras la información que buscas, puedes preguntar en
donde seguro que algún usuario intentará ayudarte.


text:
Chachakumani (Chuqiyapu)
- Chachakumani nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Chachakumani (sut'ichana) rikuy.
Chachakumani (Chachacomani) nisqaqa Buliwyapi, Antikunapi, Qhapaq Wallapi huk rit'i urqum, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.074 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachakumani.
{{Suyukuna (Buliwya)}


text:
Waynaputina
Waynaputina Huaynaputina), Umati (Omate), Kinistakilla (Quinistaquillas), Chikimuti (Chiquimote), Chiqui Putina icha Chiqipukina (Chequepuquina) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk nina urqum Muqiwa suyupi, General Sánchez Cerro pruwinsyapi, Kinistakilla distritupi, Matalaqi distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 4.850 mitrum aswan hanaq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitukuna: Piruw suyup pruwinsyankuna (Muqiwa, General Sánchez Cerro pruwinsya)


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Arí
Mana
Waj religionesta ¿pisipajchu qhawanku?
Jehovaj testigosnin Bibliaj nisqanta kasukuyku, maypichus nin: “
Tukuy runasta sumajpaj qhawaychej”, nispa (1 Pedro 2:17). Chayrayku tukuy runasta jatunpaj qhawayku, waj religionniyoj kajtinkupis. Chantapis waj suyuspi Jehovaj testigosnin may chhika kajtinkupis mana tanqaykuchu chay suyuta kamachejkuna waj religioneswan churanakunankuta. Nitaj yuyasqaykuman jina chayri imaynatachus runas kausakunankupaj jina leyesta orqhokunanpaj autoridadesman riykuchu. Astawanpis munayku jatunpaj qhawanawaykuta imaynatachus noqaykupis wajkunata jatunpaj qhawayku ajinallatataj (Mateo 7:12).


text:
Porfirio Meneses Lazón
Porfirio Meneses Lazón sutiyuq runaqa (1915 watapi paqarisqa Wanta llaqtapi, Ayakuchu suyupi, Piruwpi; 2009 watapi wañusqa Lima llaqtapi) piruwanu qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi karqan.
Porfirio Menesesqa paqarisqanpa Wanta llaqtamantas 1922 watapi Lima llaqtatas rirqan. 1935 watapi Wantata kutispa 1940 watakama chaypi tiyarqan. Chay Wanta llaqtapi runakunap kawsasqanmantaqa Achikyay willaykuna nisqa qillqasqanpi willanmi. 1997 watapi Macedonio Villafán-wan "Mama llaqta qhichwa willakuy yallinakuy t'inka" nisqatam (premio de cuento del Concurso Nacional de Literatura Quechua) chaskirqan.
Yuyarina
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1946: Cholerias.
- 1948: Campos Marchitos.
- 1954: El Hombrecillo Oscuro y otros cuentos.
- 1974: Cuentos Peruanos.
- 1974: Cholerias 2.
- 1974: Huanta en la Cultura.
- 1975: Sólo un camino tiene el río ["Mayuqa ch'ullam ñanniyuq"]. Lima, Editorial Universo.
Qhichwa simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1988: Suyaypa llaqtan. Lima, Mosca Azul Editores.
- 1998: Achikyay willaykuna. Biblioteca de Cultura Quechua Contemporánea n°4. Lima, Universidad Nacional Federico Villarreal.
- 2009: Yapa tinkunakuy [El reencuentro]. 30 sonetos quechua con traducción conceptual española. Asamblea Nacional de Rectores.
Achikyay willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achikyay willaykuna nisqa liwruqa suqta willakuyniyuqmi, llakiypaq asiypaqpas.
Warmichaykita waylluy sutiyuq asiypaq willakuypiqa huk warmis machaq qilla qusanta wasinmanta qarqun. Kawsayninchik kutimuptin nisqa willakuypitaq huk katuliku inlisyapi altar ruray kamayuq protestanteman t'ikrakun, hukmanta altar ruraq tukuspa.
Tayta Matías Urquni nisqa llakiypaq willakuypiqa huk runa tayta mamawan Limamanta kutimuspa Wankayu anta kuru sayanapi mana mayordomonta tinkuspa chaki-chakintam Wanta llaqtapi kaq wasinman rinanmi atin.
Muti maskaypi warmi tarikuy nisqa willakuytaq huk millp'uq maqt'amantam willan.
Hukpa wasin nisqa willakuyqa llamk'aq masinkunap ñakarichisqan guardia civil runamantam willan.
Yupinta qatispa nisqa willakuytaq qari warmip yanqa munanakuyninmanta willan.
Qhiwa simiman t'ikrasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- César Vallejo, 1997: Yana kachapurikuna [Los heraldos negros]. Biblioteca de Cultura Quechua Contemporánea n° 1. Lima, Universidad Nacional Federico Villarreal.
- César Vallejo, 2008: Trilce. Universidad Ricardo Palma, Editorial Universitaria.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Porfirio Meneses Lazón: Runasimipi sumaq-qillqay atikuyninmanta. AMERINDIA n°25, 2000.
- César Itier: Literatura nisqap qichwasimipi mirayninmanta: Porfirio Menesespa qillqasqan Achikyay willaykuna. AMERINDIA n°24, 1999.


text:
Bill Clinton
William Jefferson "Bill" Clinton, William Jefferson Blythe III Jr., sutiyuq runaqa (19 ñiqin chakra yapuy killapi 1946 watapi paqarisqa Hope (Arkansas) llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runam, Demokrata Partidupi wankurisqa. 42 kaq umalliqnin karqan 1993 watamanta 2001 watakama.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bill Clinton.
- Biografía Bill Clinton (inlish simipi)


text:
Pacha q'uñichiy
Pacha q'uñichiy nisqaqa chimlasay, huk pacha q'uñichina nisqa wapsikunarayku wayra pachap q'uñiyninmi.
Inti tiksi muyuta achkiy, k'uyu qhipa, huk illanchaykunawan illanchaspa q'uñichiptin, tiksi muyutaq puka ñawpa nisqatam hawa pachaman illanchan. Pacha q'uñichina wapsikuna chay achkiy, k'uyu qhipa illanchaykunata chimpachinmi, manataqmi puka ñawpatachu. Chay puka ñawpa illanchayta allpaman rirpuchaspa wayra pachapipas hark'aspa allpa pachatam wayra pachatapas q'uñichinmi.
Runarayku pacha q'uñichiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna achka rumiyasqa rawranata - allpamanta hurqusqan allpa wirata k'illimsatapas - kañaptin antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas, ancha achka chimlasay wayra pachaman hamuykuchkanmi. Chay chimlasayqa pacha q'uñichina wapsi kaptin, wayra pacha astawanmi quñukuchkan. Wayra pacha q'uñichkaptinmi, hatun chullunkukunam yakuyachkanku, mama quchakunapi yakuta mirachispa. Chayraykum mama quchap hawan huqarikuchkanmi, chalakunapi kachkaq llaqtakunatam llump'iyta hurapaspa.


text:
Yuquy
Yuquy nisqaqa qharip warmiwan, china kaqpa urqu kaqwan huñunakuyninmi runap, uywakunappas miraykunapaq. Yuqunakunku yumanapaqmi.
Yuqunakuspa, qhariqa k'aspiyasqa ullunta warmip rakhanman sat'in. Yumaqa q'urutakunamantam paqarispa, ullunta rakha ukhuman purin. Runtucha kachkaptinqa, yumanmi.
Runa hinam uywakunapas sarunakuspa yuqunakunku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuquy tiyakuykuna.


text:
Brasil mamallaktaka shuk Uran Abya Yalapi mamallaktami kan. Payka tukuy Abya Yalapi mamallaktunata yalli hatunmi kan. Payka runakunaka Portugues shimita riman, shinapash ayllu runakunaka paypa shimikunapi riman, shinalla Tupi-guarani shimikuna, shuk shimikunapashmi : kunan pachapi, chay llaktapi ayllu runakunaka 180 shikan shikan shimikunata riman.
Brasil mamallaktaka Atlántico mamakucha manyakunata tiyan, paypak allpapi Amaru mayuka yallikun, Perú mamallaktamanta, mamakuchaman. Ashtawan hatun sachata charin, chay sachakunaka kunuk, tamyayukpashmi kan.
Mamallaktapa uma llakta Brasilia llaktami kan, paypa yalli hatun llaktakuna São Paulo, Rio de Janeiro llaktakunami kan.
Maymanta surkushka[edit]
- Chay pankapi tawka imakunaka Kastilla shimipi wikipidiyamanta surkushkami kan. kaypi killkakkunapak shutikunata killkakatinata ushapanki.
- ↑ Biografia - Presidência da República Federativa do Brasil
- ↑ World Economic Outlook Database, October 2010
- ↑ "Informe sobre Desarrollo Humano 2010 Edición del Vigésimo Aniversario", PNUD, 2010


text:
Wikipidiya:Ruraqta hark'ay
Wikipidiyapiqa kamachiq ruraqta hark'aytam atin, chay ruraq Wikipidiyapi p'anqakunata wandaluchaptinqa icha huk ruraqkunata k'amiptinqa. Hark'asqa ruraqqa manañam Wikipidiyapi llamk'apuyta atinchu. Hark'ayqa Wikipidiyata millay ruraymanta amachanapaqmi, manam ruraqkunata wanachanapaqchu.
Mit'alla hark'asqa ruraqqa huk puchukana pachakamallam hark'asqa kanqa. Chay ruraq millay ruraykunawan mana tatiptinqa, Wikipidiyamanta qarqusqa - wiñaypaq hark'asqa - kanqa.
Kaymi hark'anapaq sapsi raykukuna:
- Llulla willayta qillqamuy
- P'anqata samiqninmanta ch'usaqchay
- Spam nisqa millay t'inkikunata yapay
- Q'upata, mana ima chaniyuqtapas yapay
- Huk ruraqkunata manchachiy icha k'amiy
- Achka rakiqunakunawan millayta ruray
- Mana chaskinalla ruraqpa sutin


text:
Belisario Quevedo kitilli (Kutupaksi)
Belisario Quevedo kitilli (kastilla simipi: Parroquia Belisario Quevedo, mawk'a sutin: Guanailín) [1] nisqaqa huk kitillim Ikwadur mama llaqtapi, Kutupaksi markapi, Latakunka kitipi. Uma llaqtanqa Belisario Quevedo llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Belisario Quevedo kitillipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. [2]
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ ame.gov.ec pdf
- ↑ Panzaleo llakta (kichwa simi)


text:
Così fan tutte
Così fan tutte ossia La scuola degli amanti (Chay hinam tukuy warmikuna ruran icha Munaqkunap yachay wasin) huk taki aranwaymi karqan, Wolfgang Amadeus Mozart-pa 1790 watapi rurasqan.
Simikunaqa (libretto nisqa) Lorenzo da Ponte-pa qillqasqansi karqan.
KV 588 huchhayuqmi. Kay taki aranwayqa Joseph II Habsburgmantap mañakusqansi karqan. Antonio Salieri sutiyuq Mozartpa masinsi chay llamkaywanqa qallarirqan, huk rakita tukuspa, chaymantataqsi llamk'aywan kuchu-kuchuspa. Ñawpaq kuti Così fan tutte nisqataqa Wien llaqtapi Burgtheater nisqa aranway wasipis rikuchirqan, 26 ñiqin qhulla puquy killapi 1790 p'unchawpis.
Taki aranwayqa yanantinkunap rantinaykuyninmantam willan, pusaq kaq pachakwatapi. Ñawpaq pachañas Giovanni Boccaccio Decamerón nisqanpi, William Shakespearetaq Cymbeline nisqanpis willarqan.
Pukllasqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fiordiligi (Ferrarayuq warmi, chaypacha Napoli llaqtayuq), soprano liriku-spinto.
- Dorabella (Ferrarayuq warmi, Fiordiligip ñañan, dramatika soprano / mezzosoprano
- Guglielmo (ufisyal, Fiordiligip yanan), baritono o baritono basso.
- Ferrando (ufisyal, Dorabellap yanan), liriku tenor.
- Despina (p'asñacha), p'akiriq soprano.
- Don Alfonso (machu yachay wayllukuq), basso / baritono basso.
Awqaqkuna, wawakuna, wamp'u pusaqkuna, kasarakuyman mink'achisqakuna, runakuna.
Media[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
- Problems playing the files? See media help.


text:
Paray sach'a-sach'a
Paray sach'a-sach'a nisqaqa parasapa sach'a-sach'am.
Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan hatun paray sach'a-sach'aqa Amarumayup suyunpim, Amarumayu sach'a-sach'a suyu nisqa.
Paray sach'a-sach'aqa ancha rikch'aqsapam, ancha achka yura, uywa rikch'aqkunam, kawsay pachapaq ancha chaniyuq kawsay suyum.
Qiru ruraq, michiq, chakra kamay ruraq ruruchinakunam sach'a-sach'ata qulluchichkanku. Huk kuti qullusqa kaspaqa, manam allichinachu. Manaña sach'a-sach'a kaptinqa, allpa chinkarim qallarin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paray sach'a-sach'a.


text:
- Kunan Tantasqa Republika Alimanya nisqamanta ñawirinaykipaq qhaway Alimanya.
Tantasqa Republika Alimanya nisqaqa kunan pacha kachkaq Alimanya mama llaqtap tukri sutinmi.
Tantasqa Republika Alimanyaqa iskay ñiqin pachantin maqanakuypa qhipanpi, 1949 watapi Alimanyap kuntinpi kamasqa karqan. 1990 watakama Alimanyap antinpi Aliman Dimukratiku Republika kachkarqaptinmi, chay Tantasqa Republika Alimanyaqa Kunti Alimanya nisqapas sutichasqa karqan. 1990 watapi Alimanyap hukllachakuymanta pachataq tukuy Alimanyap sutinmi.


text:
13 kaq yachatsikï
¿Imataq mana alli kaq religionta pasanqa?
1. ¿Llapan religionkunatsuraq alli kayan?
Llapan religionkunachömi alli nunakuna o runakuna kayan. Pëkunataqa Diosnintsik manam qonqantsu. Tsënö kaptimpis tukï mana allikunatam tsë religionninkunachöqa rurayashqa (2 Corintios 4:3, 4; 11:13-15). Wiyashqantsikmi wakin religionkunaqa nunakunata colorninrëkur o juk nacionpita kayanqanrëkur wanutsiyanqanta, terrorismoman y guërrakunaman mëtikuyanqanta hasta wamrakunatapis violayanqanta. ¡Tsë religionchö alli shonquyoq nunakunaqa alläpam llakikuyashqa tsëkunata rikar!
Alli kaq religionqa Diostam alaban, pero mana alli kaqqa ofendinmi. Y Diospitam mana rasun kaqta yachatsikun, wanushqakunapa alman kanqanta y Biblia mana yachatsikunqankunata. Pero Jehoväqa pëpita rasumpa kaqta musyayänantam munan.
2. ¿Mana alli religionta ima pasanampaqtaq Biblia yachatsikun?
Satanaspa imëkankunata kuyëkar Diostam kuyä neqkunaqa, manam Jehoväta engañayanqatsu (Santiagu 4:4). Noëpa tiemponchö Diluvio pasariptinmi Babilonia markachö mana alli religión qallëkurqan, tsëmi Bibliaqa llapan mana alli religionkunata “jatungare Babilonia” nin. Ichikllachönam Diosqa ushakäratsinqa nunakunata engañaq llapan mana alli religionkunata.
Tsënö kaptimpis, llapan mana alli religionchö alli shonquyoqkunapaqqa Jehová yarparanmi, tsëmi pëkunata juntëkämun. ¿Imanö? Rasumpa kaqta yachatsir.
3. ¿Imataraq rurayanman alli shonquyoqkunaqa?
Rasumpa kaq yachatsikïta y allita rurëta munaqkunataqa Jehová kuyanmi. Tsëmi mana alli religionpita yarqukuriyänanta munan. Jehoväta kuyarqa, llapan mana alli kaqkunata dejarirmi kushitsinqankunata rurayänan.
Punta cristiänokuna Diospa alli willakïninta yachatsikuyaptinqa, atskaq alli shonquyoqkunam chaskikuyarqan. Pëkunataqa jukläya kawayänampaq y shamoq tiempotapis kushishqa shuyaräyänampaqmi Jehoväqa yachatsirqan. Noqantsikpis pëkunanöllam alli willakïta yachakur Jehoväta puntaman churanantsik.
Jehoväqa alläpam kushikun mana alli religionta dejarir rasumpa kaq religionman yëkuyaptin. Tsë llapan nunakunaqa Diospa amïgonmi kayan, cristiano mayinkunawanmi kuyanakuyan y shamoq tiempochö mana wanushpa kawakïtapis shuyäräyanmi. ¿Kë bendicionkunata chaskita munankimantsuraq?
4. ¿Imataraq Dios ruranqa Patsachö shumaq kawakï kanampaq?
Mana alli religionta Jehová ushakäratsiptinqa alläpa shumaq kawakïmi Patsachö kanqa. Manam engañakoqkuna ni chikinakoqkuna kanqanatsu. Llapan nunakunam rasumpa kaq Diosllata adorayanqa. ¿Manaku tsëqa alläpa alli willakï?


text:
Lothar Matthäus
Lothar Herbert Matthäus sutiyuq runaqa (21 ñiqin pawqar waray killapi 1961 watapi paqarisqa Erlangen llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampionatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lothar Matthäus.
- Lothar Matthausep tukri llika tiyaynin


text:
Pawlu VI
Pawlu VI icha Pawlu suqta ñiqin (latin simipi: Paulus PP. VI, Italya simipi: Papa Paolo VI) sutiyuq runaqa (*26 ñiqin tarpuy killapi - 1897, Concesio, Brescia, Lombardia, Italyapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi -1978, Castell Gandolfo, Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna:
- Ecclesiam Suam (6 ñiqin chakra yapuy killapi 1964 watapi)
- Mense Maio (29 ñiqin ayriway killapi 1965 watapi)
- Mysterium Fi-i (3 ñiqin tarpuy killapi 1965 watapi)
- Christi Matri (15 ñiqin tarpuy killapi 1966 watapi)
- Populorum Progressio (26 ñiqin pawqar waray killapi 1967 watapi)
- Sacerdotalis Caelibatus (24 ñiqin inti raymi killapi 1967 watapi)
- Humanae Vitae (25 ñiqin anta situwa killapi 1968 watapi)


text:
Walther Nernst
Walther Hermann Nernst (25 ñiqin inti raymi killapi 1864 paqarisqa Briesen (Westpreußen) llaqtapi, Prusyapi; 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1941 wañusqa Zibelle, Oberlausitz suyupi Alimanyapi) huk kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqsi karqan.
1920 Nobel suñaytas chaskirqan (chaqllisinchipi hampi yachaypipas).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Walther Nernst.
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1920 (inlish simipi)


text:
Wamp'artupuykama
Wamp'artupuykama nisqaqa (kastilla simipi: trigonometría, grigu simimanta tpιYwvo [trigōno] "kimsa-k'uchu" + uetpov [metron] "tupu") kimsak'uchu (wamp'ar) nisqakunamanta yachayninmi. Chaywanmi chhukakunata huk tupusqa chhukakunamanta huchhanchik.
Wamp'artupuykama paqtachikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsak'uchu ABC nisqaqa C chhukapi chiqan kimsak'uchum; paywanmi sut'ichasunchik nisqa chhukap paqtachinkuna Chimpamanyaypurachi, Qatiq manyaypurachi, Manyakupurachi, A k'utmuwan ninakuq, muyup chawpinpi kaq.
- Chimpamanyaypurachi icha Sinu (sinus - sin) nisqaqa chimpa manyaku (katitu) a rakisqa kinray manyawan (hipotenusawan) c,
- Qatiq manyaypurachi icha Kusinu (cosinus - cos) nisqaqa qaylla manyaku b rakisqa kinray manyawan c,
- Manyakupurachi icha Tanqinti (tangens - tan) nisqaqa chimpa manyaku a rakisqa qaylla manyaku b,


text:
4 capítulo
¿Pitaq Jesucristori?
¿Imatan Jesuslla hunt’anan karan?
¿Maymantan hamuran?
¿Imayna runan karan?
1, 2. a) Allin reqsisqa runaq sutillanta yachaspa, ¿reqsiwaqchu pi kasqanta? b) ¿Ima ninku runakuna Jesusmanta?
KAY pachapiqa askha runakunan allin reqsisqa kanku. Wakinqa allin reqsisqa kanku ayllunkupi, llaqtankupi, suyunkupi wakintaq teqsimuyuntinpi. Ichaqa manan huk allin reqsisqa runaq sutillanta yachaspachu reqsiwaq imayna kawsasqanta imayna kasqantapas.
2 Jesucristo kay Hallp’aman hamusqanmanta yaqa iskay waranqa wataña pasan chaypas teqsimuyuntinpin paymantaqa rimashallanku. Ichaqa manan yachankuchu pipuni kasqanta. Wakinqa ninku, allin runallan karan nispa. Wakintaq, profetallan karan nispa. Hukkunataq ninku, Jesusqa Diosmi, yupaychananchistaqmi nispa. ¿Cheqaqchu chay nisqanku?
3. ¿Ima rayku Jesusmanta cheqaqta yachanayki?
3 Jesusmanta cheqaqta yachayqa allinpunin. ¿Ima rayku? Biblia nin: ‘Chay wiñay kawsayqa kaymi: Qan sapallayki cheqaq Dios kasqaykita, kachamusqayki Jesucristotawan reqsiyninku’, nispa (Juan 17:3). Arí, Jehová Diosmanta Jesucristomantapas cheqaqta yachaspan paraisopi wiñay kawsayta chaskiwaq (Juan 14:6). Hinaspapas sumaq kawsayninwanmi Jesús yachachiran imayna kawsananchista, runamasinchiswan imayna kawsanatapas (Juan 13:34, 35). Ñawpaq capitulopin yacharanchis imatapunin Biblia yachachin Diosmanta. Kunanqa yachasun imatan Biblia yachachin Jesucristomanta.
PROMETESQA MESÍAS
4. ¿Ima ninanmi Mesías otaq Cristo simikuna?
4 Bibliaqa willaranñan Diospa kachamusqan Mesías otaq Cristo hamunanta manaraq Jesús kay Hallp’aman hamushaqtin. Mesías simiqa hamun hebreo simimanta, Cristo simitaq griego simimanta, chay simikunaqa “Hawisqa” ninanmi. Diospa kachamusqan runaqa hawisqan kanan karan otaq akllasqa Diospa kamachisqanman hina ruwananpaq. Qhepa capitulokunapiñan astawan yachasun imaynatan Mesías hunt’anqa Diospa munasqanta. Yachallasuntaqmi imaynatan kunanpas Jesús saminchawasunman. Manaraq Jesús kay Hallp’api naceshaqtin ñachá runakunaqa tapukusharankuña: “¿Pitaq Mesiasri?” nispa.
5. ¿Imamanta mana iskayarankuchu Jesuspa qatikuqninkuna?
5 Ñawpakaq siglopi Jesuspa qatikuqninkunaqa manan iskayarankuchu Jesuspuni Mesías kasqanmanta (Juan 1:41). Simón Pedro sut’ita niran: “Criston kanki”, nispa (Mateo 16:16). ¿Imaynapin qatikuqninkuna yacharanku Jesuspuni Mesías kasqanta? ¿Imaynapin ñoqanchispas yachasunman Jesús Mesías kasqanta?
6. ¿Ima rikch’anachiywanmi entiendesunman Jehová Dios hunt’aq runakunata Mesiasta tarinankupaq yanapasqanta?
6 Jesuspa ñawpaqninta kawsaq profetakunan imaymanata willarankuña Mesiasta reqsinankupaq. Kaywan rikch’anachisun: terminalpi, estacionpi otaq aeropuertopi askha runakuna ukhupi maskhaspa, ¿imaynatan tariwaq mana reqsisqayki runata? Chay runamanta imallatapas yachaymi yanapasunki payta tarinaykipaq. Jehová Diospas profetankunawan willachiranñan Mesías imakuna ruwananta, paywan imakuna sucedenantapas. Profeciakunaq hunt’akusqanta rikuspan Dios sonqo runakuna reqsinkuman Mesiasta.
7. ¿Ima iskay profeciakunan Jesuspi hunt’akuran?
7 Iskay profeciakunaq hunt’akusqanta qhawarisun. Kaymi ñawpaqkaq: qanchis pachak wata ñawpaqtan profeta Miqueas willaranña huch’uy Belén llaqtachapi Mesías nacenanta (Miqueas 5:2). ¿Maypitaq Jesús naceran? Chay llaqtachapin (Mateo 2:1, 3-9). Kaymi iskaykaq profecía: Daniel 9:25 textopin pachak-pachak watakuna ñawpaqta willaranña ima watapi Mesías chayamunanta: 29 watapi. * Chay profeciakuna huk profeciakunapas hunt’akusqanmi rikuchin Jesuspuni Mesías kasqanta.
8, 9. Jesús bautizakushaqtin, ¿imaynapin yachakuran Mesías kasqanta?
8 29 wata tukuypin aswanta yachakuran Jesús Mesías kasqanta. Chay watapin Jesús Juan Bautistata niran Jordán mayupi bautizananpaq. Mesiasta huk señalwan reqsichinanpaqmi Jehová Dios Juanta prometesqaña, chay señaltan rikuchiran Jesús bautizakushaqtin. Biblia willan: “Jesusqa bautizachikuspaña unumanta lloqsimushaqtintaq hanaq pacha kicharikamurqan, hinan Jesusqa rikurqan pay pataman Diospa espiritun paloma hina uraykamushaqta. Hanaq pachamantataq huk kunka nimurqan: –Kaymi munakusqay Churiy, paymi anchata kusichiwan”, nispa (Mateo 3:16, 17). Juanqa chayta rikuspa uyarispan yacharan Jesuspuni Diospa kachamusqan runa kasqanta (Juan 1:32-34). Jesusman chay p’unchaypi santo espíritu otaq Diospa kallpan uraykamuqtinmi Mesías otaq Cristo kapuran, paytan Dios akllaran Umalliqpas Kamachikuqpas kananpaq (Isaías 55:4, NM).
9 Bibliamanta profeciakuna hunt’akusqanwan, hanaq pachamanta Jehová Diospa rimamusqanpiwanmi yachakuran Jesuspuni Mesías kasqanta. Bibliaqa Jesusmanta kay iskay tapuykunatawanmi kutichin: ¿maymanta hamuran, imayna runa karan?
¿MAYMANTAN JESÚS HAMURAN?
10. ¿Imatan Biblia yachachin Jesusmanta manaraq kay Hallp’aman hamushaqtin?
10 Bibliaq yachachisqan hina, Jesusqa hanaq pachapin tiyaran manaraq kay Hallp’aman hamushaqtin. Profeta Miqueasqa manan Belén llaqtapi Mesías nacenallantachu willaran, willallarantaqmi ‘ñawpaqmantaña rikhurimusqantapas’ (Miqueas 5:2). Jesuspunin askha kutipi willaran hanaq pachapi tiyasqantaqa (Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Hanaq pachapi kashaspaqa angelmi karan Jehová Dioswanpas sumaqtan kawsaran.
11. Jesusqa Jehová Diospa aswan munakusqan Churinmi, ¿imaynatan Biblia chayta rikuchin?
11 ¿Ima raykun Jehová Dios Jesusta anchata munakun? Paytan Diosqa ñawpaqta kamaran, chaymi Biblia nin: “Payqa karqanñan manaraq imapas kamasqa kashaqtin”, nispa (Colosenses 1:15). * Hinaspapas payllan ‘sapan Churi’ (Juan 3:16). Payllatan Jehová Dios kamaran mana piqpa yanapayninwan. Payllan Jehová Diosta yanaparan imaymana kamaypipas (Colosenses 1:16). Hinaspapas paytan ‘Simi’ nispa sutichakun (Juan 1:14). Chay sutin rikuchin Taytanpa rantinpi rimaq kasqanta. Taytanpa nisqanta kamachisqantawanchá willaran angelkunaman runakunamanpas.
12. ¿Imaynapin yachanchis phiwi Churi mana Dios hinachu kasqanta?
12 Huk runakunaq iñisqan hina, ¿Dios hinachu phiwi Churi? Bibliaqa manan chaytachu yachachin. Ñawpaq parrafopi rikusqanchis hina, Churiqa kamasqan karan. Arí, Churiqa qallariyniyoqmi, Jehová Diospan ichaqa mana qallariyninpas tukukuyninpas kanchu (Salmo 90:2). Sapan Churiqa manan hayk’aqpas niranchu Taytan hina kasqanta. Biblian sut’illanta willan Tayta Churimanta aswan kuraq kasqanta (Juan 14:28; 1 Corintios 11:3). Jehová Diosllan ‘Tukuy-atiyniyoqqa’ (Génesis 17:1). Chay rayku mana pipas pay hinaqa kanmanchu. *
13. Biblia nin, Churiqa “mana rikuna Diospa rikch’ayninmi” nispa, chay ¿ima ninanmi?
13 Manaraq ch’askakunapas Hallp’apas kamasqa kashaqtinmi Jehová Dioswan Jesucristowan hunun hunun watakuna sumaqta kawsarankuña. ¡Anchatachá munanakuranku! (Juan 3:35; 14:31.) Kay munasqa Churiqa Taytanmanmi rikch’akuran. Chay rayku Biblia paymanta nin, “mana rikuna Diospa rikch’ayninmi”, nispa (Colosenses 1:15). Imaynan churikuna taytankuman imaymanapi rikch’akunku chay hinatan Jesuspas Taytanman rikch’akuran sumaq kayninkunapi.
14. ¿Imaynapin Jehová Diospa sapan Churin runa hina naceran?
14 Jehová Diospa sapan Churinqa kikinmanta hanaq pachata saqespan kay Hallp’aman hamuran runa kananpaq. Ichaqa tapukunkipaschá: “¿Imaynapin espíritu kashaspa runa hina naceran?” nispa. Jehová Diosmi milagrota ruwaran. María sutiyoq doncella sipaspa wiksanmanmi phiwi Churinpa kawsayninta astamuran. Chay wawaqa manan runaq churiyasqanchu karan, chay raykun Mariaqa ch’uya wawata wachakuran, Jesús sutiwantaq suticharan (Lucas 1:30-35).
¿IMAYNA RUNAN KARAN JESÚS?
15. ¿Imaynapin Jesusta reqsispa Jehová Diostapas aswan allinta reqsisunman?
15 Kay Hallp’api Jesuspa lliw ruwasqanpas yachachisqanpas yanapawanchismi payta astawan reqsinapaq. Hinaspapas Jesusta reqsispan Jehová Diostapas aswan allinta reqsisunman. ¿Imaynapi? Yuyariy, kay Churiqa Taytanmanmi rikch’akun. Chay rayku huk qatikuqninta niran: “Ñoqata rikuwaqqa Yayatan rikun”, nispa (Juan 14:9). Mateo, Marcos, Lucas, Juan qelqakunapin willashan Jesuspa kawsayninmanta, ruwasqanmanta, sumaq kayninkunamantawan.
16. ¿Imamantan Jesús astawan yachachiran, piqpan karan chay yachachikuykuna?
16 Jesustan niranku “Yachachikuq”, nispa (Juan 1:38; 13:13). ¿Imatan yachachiran? ‘Diospa kamachikunanmanta allin willakuykunata willaran’, chayqa Diospa Reinonmanta allin willakuykunan. Chay kamachikuymi hanaq pachamanta teqsimuyuntinta kamachimunqa, Dios sonqo runakunamantaqmi imaymana saminchaykunata mast’arimunqa (Mateo 4:23, Edición 1988). ¿Piqpan karan chay willakuykuna? Jesuspuni niran: “Yachachikuyniyqa manan ñoqaqchu, aswanpas kachamuwaqniy [Jehová] Diospan”, nispa (Juan 7:16). Diosqa munaranmi llapa runakuna Reinomanta allin willakuykuna uyarinankuta, chaytan Jesús yacharan. Chay Reinomanta imaymana ruwananmantawan 8 capitulopi astawan yachasun.
17. ¿Maykunapin Jesús yachachiran, ima raykutaq anchata kallpachakuran yachachinanpaq?
17 ¿Maykunapin Jesús yachachiran? Maypipas runakunaq kasqanpi: campokunapi, llaqtakunapi, hawa llaqtakunapi, qhatunakunapi, wasikunapipas. Jesusqa manan suyaranchu runakuna payman hamunanta aswanmi pay runakunata maskharan (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). ¿Ima rayku anchata kallpachakuran sapa p’unchay runakunaman predicananpaq yachachinanpaqpas? Yayanpa munaynin kasqan raykun (Juan 8:28, 29). Hinaspapas payman hamuq runakunatan khuyapayaran (Mateo 9:35, 36). Chay runakunataqa religionpi umalliqkunan Diosmanta munayninmantawan yachachinanku karan, ichaqa hinatan saqerparipusqaku. Jesusmi ichaqa yacharan Reinomanta willakuykunata uyariy necesitasqankuta.
18. ¿Jesuspa ima sumaq kayninkunan sonqoykiman chayan?
18 Jesusqa llanp’u sonqo, munakuq, sumaq sonqo runa karan. Sumaqtan runakunata qhawariran chaymi wawakunapas mana manchakuspa asuykuqku (Marcos 10:13-16). Manan pimanpas sayapakuranchu. Cheqnikuranmi waqllisqa kawsayta mana chanin ruwaykunatapas (Mateo 21:12, 13). Chay tiempopiqa pisichaqkun warmikunata, Jesusmi ichaqa respetowan warmikunata qhawariran (Juan 4:9, 27). Jesusqa k’umuykukuq runan karan. Huk kutipin apostolkunaq chakinta maqlliran, chaytaqa kamachikunallan ruwaqku.
19. Jesusqa khuyapayaranmi ñak’ariq runakunata, ¿imaynapin chayta yachanchis?
19 Jesusqa ñak’ariq runakunata khuyapayaspan Jehová Diospa atiyninwan paykunata qhaliyachiran (Mateo 14:14). Huk kutinmi lepra onqoyniyoq runa Jesusta valekuspa niran: “Munanki chayqa atinkin alliyachiwayta”, nispa. Jesusqa anchatan llakikuran chay runaq ñak’ariyninwan. Khuyapayaspataq makinta haywarispa llamiykuran, nirantaq: “Munanin, qhali kapuy”, nispa. ¡Runataq qhaliyapuran! (Marcos 1:40-42.) ¡Imaynataraqchá chay runaqa kusikuran!
WAÑUNANKAMA HUNT’AQ KARAN
20, 21. Jesusqa allin ejemplon karan kasukuypi hunt’aq sonqo kaypipas, ¿ima raykun chayta nisunman?
20 Diosta kasukuypi hunt’aq sonqo kaypipas Jesusmi allin ejemplota saqewaranchis. Qatiykacharankuña, ñak’arichirankuña imaynapiña tarikuran chaypas hunt’aranpunin Yayanpa kamachisqanta. Manan Satanaspa wateqasqanwanpas urmaranchu (Mateo 4:1-11). Wakin familianpas qallariypiqa manan paypi iñirankuchu. Niranku: “Manan yuyayninpichu kashan”, nispa (Marcos 3:21). Chaywanpas Jesusqa mana pisipaspan Diospa kamachisqanta hunt’aran. Awqankunaña k’amiran ñak’arichiran chaypas manan kutipakuranchu nitaqmi chay runakunata ñakaranchu (1 Pedro 2:21-23).
21 Jesustaqa anchata ñak’arichispan awqankuna wañuchiranku, chaywanpas wañunankaman Diosta kasukuran (Filipenses 2:8). Yuyaykuy wañunan p’unchay mayta ñak’arisqanpi. Aguantaranmi kamachikuqkunaq hap’ichisqanta, llulla testigokunaq tunpasqanta, mana chanin juezkunaq huchachasqanta, runakunaq asipayasqanta, soldadokunaq ñak’arichisqantapas. K’aspipi warkusqa kashaspan niran: “Lliwmi tukusqaña” nispa, chaymantataq wañukapuran (Juan 19:30). Hanaq pachapi Taytantaq kinsa p’unchay qhepaman espiritupi kawsarichiran (1 Pedro 3:18). Tawa chunka p’unchaymantataq hanaq pachaman kutipuspa “Diospa paña ladonpi tiyaykurqan” kamachinanpaq atiyta chaskinan kama (Hebreos 10:12, 13).
22. ¿Imatan Jesús ayparan wañuyninwan?
22 ¿Imatan Jesús ayparan wañuyninwan? Wañuyninqa ñantan kichariran paraisopi wiñay kawsayta aypanapaq, chaytan Jehová Dios qallariymantapacha munaran. ¿Imaynapin Jesuspa wañuynin wiñay kawsayta apamunqa? chaymantan qatimuq capitulopi yachasun.
^ par. 7 Apéndice nisqapi, 197-199 paginakunapi willashan imaynatan Jesuspi hunt’akuran Danielpa profetizasqan.
^ par. 11 Jehová Diosta Tayta nikun Kamaq kasqan rayku (Isaías 64:8). Jesús Diospa kamasqan kasqanwanmi payta sutichakun Diospa Churin, nispa. Chay raykun angelkunatapas Adantapas sutichakun Diospa churin otaq Diospa kamasqan, nispa (Génesis 6:2; Lucas 3:38).
^ par. 12 Apéndice nisqapin, 201-204 paginakunapi astawan willakushan phiwi Churi mana Dios hinachu kasqanta.


text:
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Kay willañiqiqa
Creative Commons nisqap hayñiyuqpa sutin willay 3.0 mana apasqa saqillayninwanmi saqillasqa.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/3.0 CC-BY-3.0 Creative Commons Attribution 3.0 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 19:01 29 ukt 2007 2592 × 1944 (827 KB) Pagan {{Information |Description = {{en|Santa Caterina del Sasso}} |Source = Own work |Date = 2007-10-27 |Author = Pavel Gromov ( Pagan) |Permission = GFDL and CC-BY-3.0 |other_versions = none }} [[Category:Santa Caterina Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
it.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
la.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ru.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Kanilu kitilli
Kanilu kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Canelos) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Pastasa markapi. Pastasa kitipi.
Canelos kitilliqa kay kitipi wiñaq laya sach'amantam sutichasqa, Akwa ishpinku canela nisqa (latin simipi: Ocotea quixos).[1][2]
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipiqa Pastasa Kichwa runakunam tiyanku.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Marlon Santi Gualinga, kunan CONAIEpa umalliqnin
- Achuar
- Shuwar
- Sapara runa
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.pastaza.com: Canelos kitillimanta (inlish simi)
- ↑ Plantas medicinales (kastilla simi)


text:
Sibambe kitilli
Sibambe kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Sibambe; mawk'a sutin: Sibambis [1] ) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Alawsi kitipi, Chimpurasu markapi. Uma llaqtanqa Sibambe llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sibambe kitillipiqa Puruwa Kichwa runakunam tiyanku.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Kay sutip paqarisqanmanta pukyu qillqa: municipiodealausi.gov.ec (kastilla simi)
- www.inec.gov.ec (PDF)


text:
Manqu Qhapaq pruwinsya
Manqu Qhapaq pruwinsya (aymara simipi: Manqu Qhapaq jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Manco Kapac) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kalwaryu
- Mayukuna:
- Quchakuna: Titiqaqa qucha
- Wat'akuna: Titiqaqa wat'a - Killawat'a - Taquiri wat'a - Lawasani wat'a - Kinata wat'a - Qhuchiwat'a
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilliqa wat'a
- Kalwaryu urqu (Titiqaqa qucha)
- Killawat'a
- Titiqaqa wat'a
- Tiwanaku
- Yampupata yaqa wat'a


text:
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Brightwater (Musuq Silandapi) llaqtapi - † 19 ñiqin kantaray killapi 1937 watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi);Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1908 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: James Rutherford, Mama: Martha
Alma mater: Canterbury Yachay Sunturnin wan Cambridge Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ernest Rutherford.


text:
Arnold Sommerfeld
Arnold Johannes Wilheim Sommerfeld sutiyuq runaqa (5 ñiqin qhapaq raymi killapi 1868 watapi paqarisqa Königsberg llaqtapi - 28 ñiqin ayriway killapi 1951 watapi wañusqa München llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
Tayta: Franz Sommerfeld; Mama: Cäcile Matthias.
Ñawpa warmi:.
Churinkuna (?): .
Alma mater: Königsberg Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Matteucci Medal (1924)
- Max-Planck Medal (1931)
- Lorentz Medal (1939)
- Oersted Medal (1949)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Arnold Sommerfeld.


text:
Elías Aguirre
Elías Aguirre Romero, sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin kantaray killapi 1843 watapi paqarisqa Chiclayo llaqtapi, Piruwpi - † 8 ñiqin kantaray killapi 1879 watapiwañusqa Punta Angamos llaqtapi, Buliwyapi), Piruwpas Wamp'u awqaq suyupi, pulitikupas.
Tayta: Carlos Aguirre; Mama: María Candelaria Romero.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1880: "Cruz de Acero de la Legión del Mérito".
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Elías Aguirre.
- Marina de Guerra del Perú, Biografías


text:
Hatun panda
Hatun panda (Ailuropoda melanoleuca) nisqaqa huk ukumarim, yanapas yuraqpas, Chunwa mama llaqtapi urqukunapi kawsaq. China suru (Bambusa) raphikunatam chillkikunatapas mikhun. Ancha chikichasqa rikch'aqmi. Aycha uquq ñuñuq (Carnivora) nisqakunaman kapuspanpas, yaqa yuralla mikhuqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Lü, Z, Wang, D. & Garshelis, D.L. 2008. Ailuropoda melanoleuca. IUCN 2010. Lista Roja de Especies Amenazadas IUCN. Version 2010.1.  . Consultado el 22 Abril 2010.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hatun panda.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatun panda


text:
Samay
- Llamk'aymanta, puriymanta samaymanta ñawirinaykipaq qhaway Samay mit'a.
Samay icha Rispirasyun (Kastilla simipi: respiración, latin simimanta: respirare, "samay") nisqaqa kawsaqkunap muksichaqta hurquspa mikhusqa kawsa imayayta chimlasayman t'ikraykuyninmi kawsanankupaq, kuyunankupaq.
Runaqa, ñuñuq uywakuna, pisqukuna, suchuq uywakuna, allpa yaku kawsaq uywakunapas wayra pachamanta muksichaqta surq'anwanmi samaykunku. Chay samasqa wapsikunataqa samaytu ninchikmi. Challwakunataq, apanqurakuna, yakupi kawsaq ch'urukunapas yawsamaq nisqakunawan yakupi chullusqa muksichaqtam samanku.
Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Mana inti achkichkaptinqa, yura manam inti wayllayta atinchu, samananmi atin.


text:
Tolima suyu
Tolima suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Tolima) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Sincelejo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1886 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tolima suyu: 47 munisipyukuna (6 pruwinsyakuna):
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tolima suyu.
- Uficial qillqa web Tolima Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Tolima Yachay sunturnin
- Ibague Yachay sunturnin
- Cibertol
- Banco de la República: II-sem-04-TOLIMA
- Información Turistica del Tolima