text: 1Wawqe-panikuna, Cristomanta allin noticia willasqaytayá astawanraq yachaykachisqaykichik, chayqariki chaskisqaykichik noticiam, chaywantaqmi qamkunaqa qaqa hina sayachkankichik. 2Chay allin noticiawanmi qamkunaqa salvasqa kankichik willasqayman hina chaskispaqa, mana chayqa yanqapaqchiki iñirqankichik. 3Llapallanmanta llalliqtaqa chaskisqayman hinam yachachirqaykichik, Bibliapa nisqanman hinapas Cristoqa wañurqa huchanchikkunaraykum. 4Bibliapa nisqanman hinam pampasqa kaspan kawsarimurqa kimsa punchawninman. 5Hinaspam rikuriykurqa Pedroman, chaymantañataqmi rikuriykurqa apostolninkunaman, 6chaymantañataq pichqa pachak masnin huñunasqa wawqe-panikunaman. Wakinkunaqa kawsakuchkanraqmi, wakinkunam ichaqa wañukunña. 7Chaymantañataqmi rikuriykurqa Jacoboman, chaymantañataq llapallan apostolkunaman. 8Qepatañataqmi ñoqaman rikuriykuwarqa mana tiemponpi nacekuqman hina. 9Ñoqaqariki llapallan apostolkunamantapas taksan kaqpaqmi hapikuni, ñoqaqa manamá apostolwan sutichawanankupaq hinachu kani iñiqkunata ñakarichisqayrayku. 10Ichaqa Dios favorecewaptinmi kunanqa apostolña kani, paypa favorecewasqanqa manamá yanqachu karqa, ñoqaqa llamkachkani wakin apostolkunamantapas mastaraqmi, ichaqa manamá kikillaymantachu llamkachkaniqa aswanqa ñoqapi kaq Diospa favorninmi llamkarqa. 11Manam imananchu ñoqa willakuptiypas otaq paykuna willakuptinpas, kay willakusqaykuraykum qamkunapas iñirqankichik. 12Willakunikuqa Cristopa kawsarimusqanmantam, hinaptinqa ¿imaynamá wakinnikichikqa ninkichik: —Wañuqkunaqa manam kawsarinchu —nispaqa? 13Wañuqkuna mana kawsariptinqa manachiki Cristopas kawsarirqachu. 14Cristo mana kawsariptinqa yanqachiki kay willakusqaykuqa, manataqchiki iñisqaykichikpas valenchu. 15Chayna kaptinqariki ñoqaykuqa kaniku Diospa llulla testigonkunach “Diosmi kawsarichirqa Cristota” nisqaykumanta. Wañuqkuna mana kawsariptinqa manataqchiki Diospas Cristota kawsarichirqachu. 16Wañuqkuna mana kawsarimuptinqa manataqchiki Cristopas kawsarimurqachu. 17Cristo mana kawsarimuptinqa yanqapaqchiki iñirqankichik, chaynaqa hinallaraqchiki huchapi kachkankichik. 18Chayna kaptinqa Cristopi iñikuqkunapas wañukuspaqa chinkasqachiki kachkanku. 19Kay pachapi kawsanallapaq Cristopi confiakuspanchikqa llapa runakunamantapas aswan mas llakipayanam kachkanchik. 20Ichaqariki cheqaptam Cristoqa kawsarimurqa, payqa wañuqkunamanta punta kawsarimuqmi. 21Imaynam wañuy kay pachaman yaykumurqa huk runantakamalla chaynataqmi kawsarimuypas hamurqa huk runantakamalla. 22Imaynam Adanpa huchallikusqanwan llapallan runa wañunchik, chaynallataqmi Cristopi iñiqkunapas llapallanchik kawsarimusunchik. 23Ichaqa sapakamam qatinasninpi kawsarimunqa: Cristom puntata kawsarimurqa, pay hamuptinñataqmi iñiqninkuna kawsarimunqa. 24Chaymantañam chayamunqa tukupay tiempo, chay tiempopiqa Cristom llapallan atiyniyoqkunata, munayniyoqkunata hinaspa autoridadkunata chinkarachispan Dios Taytanmanña munaychakusqanta qoykunqa. 25Cristoqa munaychakunanpunim llapallan enemigonkunata Dios saruchinankama. 26Qepallaña chinkachinapaq kaq enemigoqa wañuymi. 27Diosmi tukuy imata Cristowan saruchirqa. Bibliam nin: —Tukuylla imapapas hawapimya churaykurqanki —nispa. Diosqa manam pipapas sarusqanchu karqa, aswanqa paymi Cristowan saruchin tukuy imata. 28Cristo tukuy imata munaychakuruspanñam paypas Taytanpa munaychakusqan kanqa, chaynataqa ruranqa imaynam paytapas Taytan tukuy imata saruchisqanman hinam. Chaynapim Diosña tukuy imakunapipas chaynataq runakunapipas munaychakunqa. 29Wakin iñiqkunam bautizakunku wañuqkunarayku. ¿Imanasqataq chaytaqa ruranku kawsarimuy mana kachkaptinqa? 30Chaynaqa ñoqaykupas ¿imapaqtaq peligrollapi tukuy tiempo kachkaniku? 31Arí wawqe-panikuna, sapa punchawmi wañuypa patanpi kachkani. Ichaqa Señor Jesucristopi iñisqaykichikraykum kusisqa kani. 32Ñoqaqa purun animalkunawanpas pelearqanitaqmi Efeso llaqtapi, chaywanqa ¿imatataq horqokuni? Wañuqkuna mana kawsarimuptinqa allintam ninku: —Mikukusun, tomakusun, ichapas paqarin wañukusun —nispa. 33Amayá engañachikuychikchu chayna rimaqkunawanqa. Mana allin amistadkunaqa urmachinmi allin kawsaqkunatapas. 34Yuyaynikichikman kutirispayá ama huchallikuychikchu. Wakinnikichikqa manaraqmi Diosta reqsinkichikchu, penqarikunaykichikpaqmi kaytaqa nikichik. 35Ichapas pipas tapukunman: —¿Imaynatataq wañuqkunaqa kawsarimunqa? ¿Imayna cuerpoyoqtaq kawsarimunqa? —nispa. 36¿Upa tukuchkankichum? Muhuqa chinkarunmi chay muhumanta mosoq planta wiñaramuptinqa. 37Tarpunchikqa manam plantatachu aswanqa muhullatam trigo kaptinpas otaq sapaq muhu kaptinpas. 38Chaymantaqa Diosñam sapakamata wiñachin imayna sayayniyoqtapas munasqanman hina. 39Manam llapa aychaqa huk rikchaq aychallachu, runakunapa aychanqa huk rikchaqmi, huk rikchaqtaqmi animalkunapa aychanpas, raprayoqkunapa aychanpas chaynataq challwakunapa aychanpas. 40Kachkantaqmi cielokunapi qawasqanchik kaqkunapas chaynataq kay pachapi kaqkunapas. Cielokunapi kaqkunapa sumaq kayninqa huk rikchaqmi, huk rikchaqtaqmi kay pachapi cuerpokunapa sumaq kayninpas. 41Intipa achkiyninqa huk rikchaqmi killapa achkiyninmantaqa, huk rikchaqtaqmi sapakama lucerokunapa achkiyninpas. 42Wañuqkunapas huk rikchayniyoqmi kanqaku kawsarimuspankuqa. Wañuqta pampaptinchikqa ismurunmi, kawsarimuspanmi ichaqa manaña wañunqachu. 43Wañuqpa ayantaqa pampanchik millakuypaqtam, kawsarimunqam ichaqa achkirichkaqña. Pampanchikqa manaña kallpayoqtam, kawsarimunqam ichaqa kallpasapallaña. 44Pampanchikqa aycha cuerpollatam, kawsarimunqam ichaqa espirituman hina cuerpoyoqña, kanmi kay pachapaq cuerpo, kantaqmi espirituman hina cuerpopas. 45Bibliam nin: —Punta kaq Adanmi kawsaq runaña karqa, qepa kaq Adanñataqmi kachkan kawsachikuq Espirituña —nispa. 46Manam espiritumanta kaqchu punta cuerpoqa aswanqa aychamanta kaqmi, chaymantañam Espiritumanta cuerpoqa. 47Punta kaq Adan sutiyoq runaqa allpamanta rurasqam karqa kay pachapaq, qepa kaq Runam ichaqa hanaq pachamanta hamurqa. 48Kay pachapaqmi runaqa rurasqa karqa, kay pachapaqtaqmi runakunapas kanchik. Hanaq pachamantam Cristoqa karqa, hanaq pachapaqtaqmi iñiqkunapas kanchik. 49Imaynam rikchakunchik allpamanta rurasqa runaman, chaynataqmi rikchakusun hanaq pachapi kaqmanpas. 50Nikichikmi wawqe-panikuna, aychayoq-yawarniyoq runaqa manam yaykunqachu Diospa munaychakusqanmanqa, tukuruqlla kaqpas manataqmi chaskinmanchu mana tukuq kaqtaqa. 51Kunanmi nikichik manaraq pipapas yachasqanta: Manam lliwchu wañusunchik ichaqa lliwmi hukniraqman tikrasqa kasunchik. 52Huk qemchiyllatam tikrasqa kasunchik qepa kaq cornetillata tocaykuptin. Hinaptinmi wañuqkuna kawsarimunqa manaña wañunankupaq, ñoqanchikpas tikrasqam kasunchik. 53Kay tukuruqlla cuerponchikmi mosoq pachawan pachakuchkaq hina tikrakunqa mana tukuqman, wañuqlla cuerponchikñataqmi tikrakunqa wiñaypaq kaqman. 54Kay tukuruqlla cuerponchikmi mana tukuqmanña pachakunqa, kay wañuqlla cuerponchik manaña wañuqwan pachakuruptinñataqmi cumplikunqa Bibliapa kayna nisqan: Dios venceruptinmi wañuyqa millpusqaña rikurirunqa. 55Yaw wañuy ¿imaynataq vencewaq? ¿Maytaq wañuchina puyaykiqa? 56Wañuypa puyanmi hucha, huchanchikmantañataqmi Diospa leynin condenawanchik. 57Ichaqa gracias kachun Diosman Señor Jesucristowan vencesqanchikmanta. 58Chaynaqa kuyasqay wawqe-panikuna, qaqa hina sayaspayá aswan llamkaychik Señorpa rurayninpi. Señorwan llamkasqaykichikqa manam yanqapaqchu kanqa.


c: text/html

text: 1Asaq rantinpiqa churin Josafatmi Judapi kamachikurqan, paymi Israel suyu contra allinta wakichikurqan. 2Judá suyuq llapan pukara llaqtankunapin soldadokunata churarqan, churallarqantaq t'aqa-t'aqa soldadokunata Judá campokunapi, taytan Asaq hap'ikapusqan Efraín llaqtakunapi ima. 3Josafatqa David ñawpa taytanpa qallariypi kawsasqanta hinan kawsarqan, chaymi Señor Diosqa paywan kasharqan. Payqa manan Baal dioskunatachu servirqan, 4aswanpas ñawpa taytanpa Diosnintan yupaycharqan, paypa kamachikuyninkunatataq kasukurqanpas, manan Israel suyu runakunaq ruwasqanta hinachu ruwarqan. 5Chaymi Señor Diosqa suyu kamachisqanpi atiyniyoqta takyachirqan, llapan Judá runakunataq payman sumaq sonqota aparqanku, chaymi ancha mentasqa askha qhapaq kayniyoq karqan. 6Hinan Josafatqa sonqopas-sonqo Señor Diosta servirqan, hinaspa Judá suyumanta orqokunapi yupaychana cheqaskunata ch'usaqyachirqan, Asera diosaq rikch'ayninkunatapas wikch'urqan. 7Kinsakaq watapi kamachikushaspataq Josafatqa oficialninkunata kacharqan Judá llaqtakunapi runakunaman kamachikuy simita yachachimunankupaq, chaykunan karqan: Ben-hail, Abdías, Zacarías, Natanael, Micaiaspiwan. 8Paykunawanmi rirqanku Leví runakunamanta: Semaías, Netanías, Zebadías, Asael, Semiramot, Jonatán, Adonías, Tobías, Tobadoniaspiwan, hinallataq sacerdote Elisamawan Jorampiwan rirqanku. 9Paykunan Judá suyupi llapan llaqtakunata puririrqanku chaypi tiyaq runakunaman Señor Diospa kamachikuy siminta yachachispa. 10Señor Diosmi Judá suyu muyuriq qorpa llapan suyukunataqa manchachirqan, chaymi mana Josafatwan maqanakuyta munarqankuchu. 11Filistea suyu runakunan Josafatman sumaq sonqota aparqanku, qolqetataq contribucionta hina qorqanku. Arabe runakunapas aparqanku qanchis waranqa qanchis pachak anejokunata, qanchis waranqa qanchis pachak orqo cabrakunata. 12Ahinapin Josafatqa aswan-aswan atiyniyoq kasharqan, hinaspan Judá suyupi pukarakunata mikhuy taqena llaqtakunata ima sayarichirqan. 13Judá suyu llaqtakunapipas askhan llank'anankuna karqan. Jerusalenpipas kallarqantaqmi allin awqa-tinkuq akllasqa soldadokuna. 14Paykunan mirayninkuman hina qelqasqa karqanku. Judá ayllumanta waranqa soldadoq umallinkunaq qollananmi Adnasqa karqan. Paymi umallirqan kinsa pachak waranqa allin qhari soldadokunata. 15Qatiqnintataq Johanán umallirqan, iskay pachak pusaq chunka waranqa soldadokunata. 16Chayman qatiqtataq Amasiaspa churin Zicri umallirqan iskay pachak waranqa soldadokunata, paymi pay kikillanmanta Señor Diospaq llank'ayta yuyaykukurqan. 17Benjamín ayllumanta qollanan allin qhari Eliada karqan. Paymi umallirqan p'eqtayoq escudoyoq iskay pachak waranqa soldadokunata. 18Qatiqnintataq Jozabad umallirqan pachak pusaq chunka waranqa awqa-tinkuypaq allin wakichisqa soldadokunata. 19Chaykunan rey Josafat-ta serviq soldadokuna karqan, Judá suyuntin pukarakunapi churasqan soldadokunaqa sapaqmi karqan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Misk'i
- Misk'i nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Misk'i (sut'ichana) rikuy.
Misk'i nisqaqa huk q'aparmi, runap qallunpa ñawpaqninpi, ñawch'inpi mallisqa. Achka k'illimsayakukunam misk'i q'aparniyuq.
Kaymi huk misk'i kaq imayaykuna:
- Asukar icha Wiru misk'i (sakharusa, sacarosa): wayukunapi, misk'i wirupi
- Uwas misk'i (glukusa, glucosa): wayukunapi
- Wayu misk'i (fruktusa, fructosa): wayukunapi
Kay imayayniyuq mikhunakuna misk'i q'aparniyuqmi, ahinataq:
- Wayukuna (uwas misk'iyuq icha wayu misk'iyuq, icha iskaynintinniyuq)
- Palanta
- Muntipuquy
- Pira
- Sirwila
- Rinda
- hukkunapas
- Misk'i wiru (asukarniyuq)
- Lachiwa misk'i (ch'irkusqa uwas misk'iyuq, wayu misk'iyuq)
- Tukuy añakakuna (asukarniyuq)


text: 1Tata Diosqa Samuelta nerqa: –Mayk'ajkamataj Saulmanta llakikunkirí? Noqaqa Israel suyupi jatun kamachej kananmanta wijch'upuniña. Aceite apaykachanayki wajraman aceiteta churaspa, Belén llajtapi Jesej wasinman riy, imaraykuchus ujnin kaj churinta jatun kamachej kanampaj ajllaniña, nispa. 2Samueltajrí kuticherqa: –¿Imaynatataj riymanri? Saúl risqayta yachaspaqa, wañuchiwanqa, nispa. Chanta Tata Dios kuticherqa: –Uj malta wakata aysariykukuspa, niy: Tata Diosman uywata ñak'aspa q'olachinata jaywaj jamuni, nispa. 3Chantá uywa ñak'asqata q'olachispa jaywanaman Jeseta wajyay, Noqataj nisqayki imatachus ruwanaykita. Jatun kamachej kanampaj pitachus ajllasqayta, qan aceitewan jawinki, nispa. 4Samueltaj Tata Diospa kamachisqanta kikinta ruwarqa. Belenman chayashajtinñaqa, chay llajtamanta kurajkuna uj chhika mancharisqa taripaj llojsimuspa, Samuelta taporqanku: –Allin sonqowanchu jamushawayku? nispa. 5Samueltaj kuticherqa: –Arí. Jamushani Tata Diosman uywa ñak'asqata q'olachispa jaywaj. Wakichikuychej llimphupaj qhawasqa kanaykichejpaj, chantá noqawan khuska jamuychej Tata Diosman q'olachinata jaywaj, nispa. Chaymanta Samuelqa Jeseta, churinkunatawan llimphupaj qhawasqa kanankupaj ruwaytawan, Tata Diospaj q'olachinaman paykunata wajyarqa. 6Chayamojtinkutaj, Samuelqa Eliabta rikuspa, sonqompi nerqa: Kaychá kanqa Tata Diospa ajllasqan jatun kamachejqa, nispa. 7Tata Diostajrí nerqa: “Ama allin rijch'ayninta qhawaychu, nitaj sayaynintapis; mana Noqaqa payta ajllakunichu. Noqaqa mana runa jinachu qhawani. Runaqa ñawimpa rikusqallanta qhawan, Noqarí sonqota qhawani,” nispa. 8Chantá Jeseqa Abinadabta wajyaspa, Samuelman pusarqa. Samueltajri nerqa: –Nillataj paytapis Tata Diosqa ajllanchu, nispa. 9Chaymanta Isaíqa Samatañataj pusarqa; Samueltaj nerqa: –Manallataj paytapis Tata Diosqa ajllanchu, nispa. 10Jeseqa qanchis churinkunanta Samuelman pusarqa, Samueltaj nerqa ni mayqenta Tata Dios ajllasqanta. 11Chanta Samuelqa ujtawan tapullarqataj: –Manachu astawan churiykikuna tiyan? nispa. Jesetaj kuticherqa: –Uj aswan sullk'a kaj kanraj; payqa ovejakunata michishan, nispa. Samueltaj nerqa: –Payta pusachimuy. Pay manaraj chayamunankamaqa mana mikhoj tiyaykusunchu, nispa. 12Chantá Jeseqa payta wajyachimorqa. Chay waynaqa alajitu karqa, k'acha ñawiyoj, allin rijch'ayniyojtaj. Chantá Tata Diosqa Samuelta nerqa: –Kaymá chay ajllasqayqa; jatun kamachej kanampaj aceiteta paypa umanman jich'aykuy, nispa. 13Chaypachapacha Samuelqa aceiteyoj wajrata jap'ispa, wawqenkunaj rikunanta Davidpa umanman jich'aspa jawiykorqa. Chaymantapachataj Tata Diospa Espiritun Davidman jamorqa. Chanta Samuelqa Ramá llajtaman kutiporqa. 14Chaypacha Diospa Espiritun Saulmanta karunchakorqa, Tata Diospa kachamusqan uj millay espiritutaj payta ñak'arichisharqa. 15Saúlpa kamachinkunantajrí nerqanku: –Qhaway wiraqochíy, Diospa kachamusqan sajra espíritu qanta ñak'arichishasunki. 16Chayrayku noqaykuta kachawayku, arpa tocayta yachajta mask'amunaykuta, chay millay espíritu ñak'arichisojtin, arpata waqachispa sonqoykita tiyaykuchinampa, nispa. 17Saúltaj kamachinkunata nerqa: –Mask'ampuwaychej ari pillatapis sumajta arpa tocayta yachajta, pusampuwaychejtaj, nispa. 18Chanta ujnin kamachin nerqa: –Noqa yachani, Belén llajtapi Jesejpa ujnin churin arpata sumajta tocayta yachasqanta. Payqa maqanakunapajpis wapu, maychus kajta parlaj, allin rijch'ayniyoj, Tata Diostaj paywan kashan, nispa. 19Chaypacha Saúlqa Jeseman kacharqa kay jinata ninankupaj: “Ovejata michej churiyki Davidta kachamuway,” nispa. 20Jesetaj churin Davidta Saulman kacharqa. Chanta t'antata, uj bota vinota, uj chivota ima, burroman chajnaykuspa apachillarqataj. 21Ajinata Davidqa Saúlpa kamachinan wasiman chayarqa, chaypitaj Saulta sirvispa karqa. Saúlqa maytapuni Davidta munakorqa; armanta apaykachapojnin kanampajtaj payta churarqa. 22Chantá Saúl Jeseman willacherqa: “Davidta noqata sirvinawampaj qoway, imaraykuchus manchay allinman rijch'awan,” nispa. 23Ajinaqa Diospa kachamusqan millay espíritu Saulman jamojtinkama, Davidqa arpanta tocapoj. Arpata tocapojtin Saúlqa yuyayninman kutirej, walejyajtaj. Chay millay espiritutaj paymanta karunchakoj.


text: 1Roma yen niniman re Jesucristo, mare' man nintz'uc-ta tzij. Re ninjo' nimbij chiva can katzij-va. Re v'anma quire' nubij chua, che can katzij-va. Y quire' chuka' nubij re Esp'iritu Santo, che re nimbij chiva can katzij-va, 2che yen camas yimbison. Can nojel tiempo nina' che re v'anma camas nik'axo, 3mare' can ninjo' che yinlisas-ta-a riq'uin re Jesucristo, y pa nue-ta yen nika-va re castigo re nuya' re Dios. Xe-ta can riq'uin re' re kavinak israelitas can-ta niquinimaj re Jesucristo y ye'colotaj-ta chach re castigo, yen can-ta ninya' k'ij che nika re castigo pa nue' re nuya' re Dios. 4Roma yoj re yoj israelitas camas q'uiy cosas kac'ulun y bin chaka che yoj rajc'ual re Dios. Y can c'o re Dios kaq'uin, re c'o ruk'ij. Re Dios kaq'uin yoj xuban-va re trato. Re Dios chaka yoj xuya-va re ley, y can xuc'ut chakavach andex rubanic nakaban chin che nakaya' ruk'ij re Dios. Y chuka' q'uiy cosas re xusuj chaka. 5Yoj can yoj rey-rumam can re Abraham, re Isaac y re Jacob. Y tak re Jesucristo xpa vova' chach re ruch'ulef, chakacojol yoj xalax-va. Re Jesucristo jare' re Dios y c'o pa rue' ronojel. C'o ruk'ij chin nojel tiempo. Am'en. 6Man takanojij che re Dios man ruyi'on-ta re rusujun, xaxe roma man je q'uiy-ta kavinak quic'ulun re rusujun reja'. Roma re' xaxe kachin yoj re can yoj katzij-va israelitas y man quichin-ta re xaxe-oc tal choj quire' quibini'an israelitas. 7Man conojel-ta re je rey-rumam can re Abraham je'cha'on roma re Dios. Ancha'l nubij chupan re ruch'abal re Dios, tak xbex cha re Abraham: Ja re je rey-rumam re Isaac re xque'c'ulu re nsujun, quire' xubij re Dios cha re Abraham. 8Y can k'alaj che man conojel-ta re je rey-rumam can re Abraham je rajc'ual re Dios. Xaxe re je'cha'on roma re Dios chin niquic'ul re rusujun. Xaxe c'a reje' re nibex chique roma re Dios che je rajc'ual chic reja', 9roma re Dios xubij cha re Abraham: Quiva' juna-apo xquimpa chic iviq'uin, roma re avxayil Sara xtic'ue' jun ch'et ral, y re ch'et ral re xtic'ue' ala'. Quire' xubij re Dios cha re Abraham. 10Y can quire-va xbanataj. Roma can xalax-va re kamoma' Isaac. Y tak re Isaac c'ulan chic riq'uin re ruxayil rubini'an Rebeca, re Rebeca xe'ralaj je ca'e' ac'ola'. 11Y roma re xquic'alvachij quiq'uin re je ca'e' ac'ola' re', can k'alaj che re Dios man roma-ta re kabanabal tak yojrucha'. Reja' can ja re anchique je'runojin che ye'rucha', jare' re ye'rucha'. Roma re je ca'e' ac'ola' re', can c'amaje-na ca'lax, y c'amaje-na tik'alajin re quibanabal vo xa otz o man otz-ta, 12re Dios xubij-yan cha re te'ej: Re nemalaxel can xtic'ue' pa ruk'a' re chak'alaxel. 13Y chuka' chupan re ruch'abal re Dios re tz'iban can, nubij: Re Jacob can ncha'on-va. Jac'a re Esa'u man ncha'on-ta. Quire' nubij re tz'iban can. 14Y man tinojij che re Dios man choj-ta xuban, roma ja re Jacob xucha' y mana-ta re Esa'u. 15Can ancha'l nubij chupan re ruch'abal re Dios, tak xbex cha re Mois'es: Ja re anchique ninjo' yen che ninjoyovaj rach, can ninjoyovaj-va rach. Y re anchique ninjo' yen che ninto', can ninto-va. Quire' xubij re Dios cha re Mois'es. 16Can k'alaj che re Dios nuya' re rusujun chaka roma nujoyovaj kavach, y man roma-ta che camas nakajo' o xa roma yojel-yojoc chucanoxic. 17Chupan re ruch'abal re Dios nakavel jun ejemplo, y re ejemplo re' quire' nubij: Re Dios xubij cha re Rey Fara'on: Xatinya' chupan re naci'on Egipto chin che naban gobernar pa rue'. Quire' nbanon chava chin che re vinak can xtik'alajin re nu-poder chiquivach roma re xtac'alvachij. Y quire' xtimban chava roma ninjo' che nitzijos re nube' chupan ronojel re naci'on re'. Quire' xubij re Dios cha re Fara'on. 18Y riq'uin re' can nik'alajin chakavach che riq'uin re Dios pitinak-va tak nujoyovaj rach jun vinak, pero vo xa ja quire' nrajo' reja'. Jac'a vo xa re vinak can nucoversaj re r'anma chupan re itzel ruc'aslen, reja' can nuban chuka' cha re vinak re' che m'as nucoversaj re r'anma chupan re itzel ruc'aslen. 19Pero man roma-ta re' che yex otz ninojij-ka: Pero vo xa can riq'uin re Dios nipo-va tak nujoyovaj rach jun vinak, y chuka' reja' can nuban cha jun vinak che nucoversaj re r'anma, ??anchique roma tak re Dios aj-maqui' nicha' chaka? Y re' man kamac-ta yoj. Roma yoj re yoj vinak man yojtiquir-ta nakabij cha re Dios che man nika-ta chakavach re nrajo' nuban kaq'uin. Pero yex man jun bey tinojij quire'. 20Mare' yen nimbij: Yoj re yoj vinak, man yojtiquir-ta nakabij cha re Dios che man otz-ta re nuban kaq'uin. Roma jun bojo'y manak modo nubij cha re xbano richin: ??Anchique roma ja quire' nubanic xaban? Can man otz-ta che quire' nubij cha. 21Roma ja re aj-banoy-bojo'y ninojin andex rubanic nuban cha re barro. Roma cha re barro re' nitiquir nuban jun bojo'y re camas rajkalen y chuka' nitiquir nuban jun re man can-ta rajkalen. 22Y quire' re Dios, pa ruk'a' reja' c'o-va chin xunojij y can nuc'ut re ru-poder y re ruyoval pa quive' re vinak ye'macun. Pero camas je'rucoch'on, can ruc'amon che xka-yan-ta re ruyoval pa quive', y jec'o-ta chic chupan re tijoj-pokonal chin nojel tiempo. 23Y chuka' pa ruk'a' reja' c'o-va chin nuc'ut che camas otz runa'oj kaq'uin yoj re kac'ulun chic re utzil re pitinak riq'uin reja'. Ruchojmersan chic re kac'aslen chin che otz xtakabana' riq'uin re Dios re c'o ruk'ij y c'o ru-poder. 24Quire' chic rubanon kaq'uin yoj re xojrayoj. Man xe-ta quiq'uin re je'rayon chakacojol yoj re yoj israelitas, xa can quire' chuka' re je'rayon chiquicojol re man je israelitas-ta. 25Ancha'l nubij chupan re libro re rutz'iban can re Oseas re rusamajel re Dios re xbex profeta cha, chupan re libro re' re Dios nubij: Re vinak re man je nutenemit-ta, xtimban chique che xque'oc nutenemit. Reje' man je'njovan-ta, pero can xque'njo'. 26Chuka' chupan re libro re rutz'iban can re Oseas nubij: Re vinak re xbex chique roma re Dios: Yex man yix nutenemit-ta, pero xtapon re k'ij tak xtibex chique re c'a anche' jec'o-va: Yex can yix rajc'ual chic re c'aslic Dios. Quire' nubij chupan re libro re rutz'iban can re Oseas. 27Re Isa'ias re rusamajel re Dios re xbex profeta cha, c'o cosas re xe'rubij ajuer can chakij yoj re yoj israelitas, che yoj re yoj rey-rumam can re Israel, camas yoj q'uiy. Can yoj ancha'l re sanayi' re nic'ue' chuchi-mar, roma man jun nitiquir nijelan. Pero man yoj q'uiy-ta re xkojcolotaj. 28Re Ajaf Dios rubin che reja' can xtuya' re castigo pa rue' re ka-naci'on Israel, can cha'nin c'a xtibanataj, y can xtiquic'ul rajal ronojel re quimac quibanon. 29Re Isa'ias rubin can chuka': Re Dios re Rajaf ronojel, xe-ta can yojruq'uis konojel, can nakac'alvachij ancha'l re xquic'alvachij re vinak re xe'c'ue' pa tenemit Sodoma y Gomorra ajuer can. Quire' xubij re Isa'ias. 30Ronojel re' nuc'ut chakavach che re man je israelitas-ta man can-ta quitijon quik'ij chin che manak quimac ndel chach re Dios. Pero xa ja reje' re can katzij che man jun quimac xel chach re Dios. Y can quire' niban chique conojel re niquinimaj re Jesucristo. 31Jac'a re kavinak israelitas can niquitaj quik'ij chin che man-ta jun quimac ndel chach re Dios. Camas niquitaj quik'ij chin che can niquiban re nubij chupan re ru-ley re Dios, pero man ye'tiquir-ta niquiban. 32??Y anchique roma? Roma man quiniman-ta re Jesucristo. Xa ja re ley re camas niquitaj quik'ij chin niquiban y man niquijo-ta niquinimaj re Jesucristo, mare' xquipak'ij cakan chach re aboj. Y re aboj re' ja re Jesucristo. 33Ancha'l nubij chupan re ruch'abal re Dios re tz'iban can: Yen xtinya' c'a re aboj pa tenemit Sion, y jec'o vinak re xa xtiquipaxij-qui' chach re aboj re' y xque'tzak. Y re vinak re xque'niman richin, man jun bey xtiquiya' quiq'uex, roma re sujun chique, can xtiquic'ul-va. Quire' nubij chupan re ruch'abal re Dios re tz'iban can.


text:
Sallqa amachay
Sallqa amachay nisqaqa runakunap sallqa pachata waqlliymanta amachay rurayninkunam.
Iskaynintin sallqa pacha amachay layakunatam riqsinchik:
Rikch'aq amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikch'aq amachaywanqa runa waki icha mama llaqta runata sapaq yura, uywa icha k'allampa rikch'aqkunata manam chakuyta, manam pallayta, manam wañuchiyta saqillanchu. Chayta ruranku rikch'aqkuna ama wañunanpaq.
Sallqa suyu amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyu amachaywanqa runakuna amachasqa sallqa suyu nisqa sapaq suyuman ama richunchu, icha chayman rispapas ima yuratapas, uywatapas icha k'allampatapas ama chakunchu, ama pallanchu, ama wañuchichunchu.
Mamallaqtap kamachisqan amachasqa sallqa suyukunaqa mamallaqta parki nisqapas.


text:
Kristiyanu iñiy
Kristiyanu iñiy nisqaqa Jesu Kristu qispichiq kaymanta iñiymi.
Kristiyanu iñiymantaqa Dyuspa Simin Qillqam willakun.
Yuyarina
Tiksinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kristiyanu iñiykama Jesusqa Dyuspa Churinmi. Huklla Dyusmi kaspa, chay Dyusqa kimsantin hinam:
- Yaya Dyusqa hanaq pachapi kamaqmi.
- Jesu Kristuqa Dyuspa churinmi. Iñiqnin runakunata huchankumanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq kikinpa kawsanta Kruspi qurqan.
- Ch'uya Ispirituqa (Ispiritu Santu) iñiq runakunata pusanmi.
Dyusqa Israel llaqtanwan Sinai urqupi Moysesman Chunkantin Kamachiykunatam qillqachispa Ñawpa Rimanakuytam kamachirqan. Jesustaq Urqupi Kamiykuypiqa musuq kamachiykunatam kamarqan. Qhipaq Sinapiqa rakinakuspa Kruspi kurkunta yawarnintapas quspa Musuq Rimanakuyta kamachirqan iñiqninkunata huchankunamanta qispichinapaq, wiñay kawsanankupaq. Wañuymanta sayarispa wañuytam atiparqan. Pisilla chaymanta hanaq pachaman rirqan. Chaymanta pacha Dyuspa pañanpi tiyachkan. Hamunqa kay pachaman runakunata taripanapaq.
Apustulu Pawlu kristiyanu iñiytaqa mana hudyu kaq llaqtakunaman yachachirqan. Payqa hinapas wañuchisqa karqan.
Kristiyanukunaqa tiksi sut'iyachiyninkunataqa Iñini mañaypi rimaykunku.
Yayayku nisqa, Iwanhilista Matiyukama Jesuspa kamachisqan mañayqa ancha chaninchasqam.
Ima hinam kawsanku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kristiyanukunaqa huk runakunatam katisismunisqa qillqawan kristiyanu iñiymantam yachachinku, Jesusqa hanaq pachaman rina kaspa lliw iñiqninkunata chay yachachiyta kamachirqaptinmi.
Kristiyanu tukuspa, runaqa bawtisakun huchankunamanta qhispichikunapaq. Jesu Kristumanta yuyanapaq, huchanmanta qhispikunapaqpas Siñurpa Sinantam mikhun.
Lliwmanta aswan chaninchasqa kristiyanu phistakunaqa kaymi:
- Nawidad: Jesuspa paqarisqan
- Paskwa: Jesuspa sayarisqan
- Pintikustis: Ch'uya Ispiritup runakunaman mast'arikusqan
Paskwapqa ñawpaqnin tawa chunka p'unchawkuna mallaspa sasinku Jesuspa muchusqanta yuyanapaq. Paskwap qanchistaq ñawpaqnin p'unchawkunaqa Simana Santa nikun. Chay pachaqa Jesuspa muchasqanta Yerusalempi chayasqanmanta sayarisqankama pacha yuyaykunku.
Wiñay kawsaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jesuspa hanaq pachaman risqanmantapachaqa kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka kristiyanu inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan
Abya Yalapi kristiyanu iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañamanta Purtugalmantapas awqakunaqa Abya Yalapi chayamuspa, kaypi runakunata ñit'ipayta, qullqita qurita qichuytapas munaspa "katuliku, kristiyanukunam kayku" nispa llullarqan. Runakunap Tawantinsuyu iñiyta ama nichaspa, kristiyanu iñiyta runakunaman kamachirqan. Chay munay mana munaywan iñichiyqa manam Jesuspa siminkamachu karqan, kristiyanu iñiyqa runap qispillam kamarikuyninwan chiqaptaq iñinan kaptin.
Kunanqa Abya Yala mama llaqtakunapi lliw runakunamanta aswan katuliku kaptin, hukkunataq protestantu inlisyakunapi iñiqkunapas kanku. Chaywanpas, achka runakunam kunanraq Pachamamata huk apukunatapas yupaychan.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimipi Kristiyanu Mañaykuna
- Jesuitas del Perú. 1. Runasimipi Genesis, 45 Kb. 2. Runasimipi Katisismu, 58 Kb.
- HCJB - Cunan Cristo Jesus bendician - Afirmacion Doctrinal: Tucui Diospaj huahuacunami yachana canchi ...
- Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq): Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku. Irma Inugay de Phelps qelqasqan (QSHKS qillqaypi)


text:
9Chaypina paykunaka chay Oveja Wawanta kushichishpa kay mushuk kantuta kantarkansapa: “Kanka tukuy runakunapa uchankunarayku yawarnikita ichashpa wañurkanki. Chashna wañushpayki tukuy ayllukunamanta tukuy llaktakunapi kawsakkunamanta tukuy laya rimanayukkunamanta aypa runakunata rantishkankisapa Tata Diospa wambrankuna kanankunapa. Kanka tukuy chay runakunata willarkankisapa kamachikukkuna kanankunapa. Willarkankisapa saserdoteshina Tata Diosta sirvinankunapa. Chashna willaptiki paykunaka kay allpapi kamachikunkasapa. Chay runakunata salvashkaykirayku kanlla atipanki chay apichidukunata llikishpa chay roskadu karapata kichariyta.”
FREE!
One App.
1603 Languages.


text: 1Irmänucuna, nuwa Pedro Washäcuj Jesúspa caçhan car cartacamü. Tayta Diosninchipa acracushan carpis, jurpay-tucullar juyaycanqui Ponto quinrançhu, Galacia quinrançhu, Capadocia quinrançhu, Asia quinrançhu, Bitinia quinrançhu. Llapaniquiman cartacallämü. 2Unaypita-pacha shungun munaptin, Tayta Diosninchi acracushcashunqui. Shungun munashannuy cawanayquipaj Espíritu Santu yanapaycäshunqui. Chaymi Washäcuj Jesúspa shiminta çhasquicushcanqui. Payga nuwanchi-raycur wañuyman çhayasha Tayta Diosninchiwan allina ricanacunanchipäpis, llapan juchanchi jungacänanpäpis. Tayta Diosninchi llaquipayculläshunqui. Allilla cawanayquipaj yanapayculläshunqui. 3Tayta Diosninchita alliman çhurayculläshun. Paymi Taytanchi Jesucristupa Taytan. Llaquipämashpanchi Washäcuj Jesústa wañuypita cawarachimusha. Cananga Jesucristupa maquinçhu cawaycanchi. Wañushanpita cawarimuyninpa mushuj cawaytapis tarichimashcanchi. Maquinçhu imaycamanpis cawananchipaj llapan shungunchiwan yupachicuycanchi. 4Mushuj cawayta tarichimashpanchi janaj pachaçhu irinsanchitapis jumäshunpaj. Jumänanchi irinsa mana ushyacangachu. Mana janrayangachu. Mana maucayangachu. 5Tayta Diosninchi munayniyuj cashpan shiminta çhasquicushanchipita imapitapis jishpichimanchi. Canan wichan ushyacaptin, jishpichimänanchi imanuy cashantapis tantiyachimäshunpaj. 6Maquinman çhayachimänanchi caycaptin, cushi-cushilla cawanchi. Chaypis camacaptin, tucuy-jinanpa ñacapärishun. 7Ichanga ñacaycunata içhipuptinchiraj, llapan shungunchiwan yupachicushanchi musyacanga. Sumaj tantiyacushun. Juritapis alli cashanta musyananpaj ninawanraj chulluchin. Juriga ushyacajlla. Nuwanchi yupachicushanchim ichanga juripitapis mas alli. Chaymi llapan shungunchiwan yupachicuptinchi, ñacaytapis içhipuptinchi, Washäcuj Jesús cutimur alli ñawinwan ricamäshunpaj. Alliman çhuramäshunpaj. Alliçhu jurgamäshunpaj. 8-9 Jesústa mana ricaycarsi, manchapacunchi. Mana ricaycarsi, llapan shungunchiwan yupachicunchi. Tantiyayta mana atiparsi, jatun-jatunpa cushicunchi. Yupachicushanchipita Tayta Diosninchi jishpichimäshun maquinçhu imaycamanpis cawananchipaj. 10Tayta Diosninchi jishpichimänanchipaj unay willacujcuna sumaj tapucaçharan. Mayacaçharan: ¿Pitaraj Tayta Diosninchi caçhamunga? nir. Jinarcur willacuran: Sumaj llaquipämashpanchi Tayta Diosninchi juc runata caçhamunga washämänanchipaj nir. 11Espíritu Santu rimachiptin, Washäcuj ñacanantapis, wañushanpita cawarircamur alli cayman çhayanantapis musyachiran. Chaymi paycunapis Washäcuj pï cashantapis, imay çhayamunantapis sumaj tantiyacuyta munaran. 12Chaypis tantiyacunan mana camacaranchu. Manchäga nuwanchita willapämaranchi. Tantiyacunanchipaj Tayta Diosninchi camacächisha. Janaj pachapita Espíritu Santuta caçhamusha. Chaymi rimachiptin, waquin willacujcuna Jesúspita willapämashcanchi. Willapämashanchita anjilcunapis tantiyacuyta munaran. 13Chaymi sumaj tantiyacurir, imatapis rimashun. Imatapis rurashun. Mana yamacällar Tayta Diosninchiman llapan shungunchiwan yupachicushun. Washäcuj Jesús cutimuptin, Tayta Diosninchi llaquipämashpanchi sumaj-sumaj yanapämäshunpaj. 14Irmänucuna, llapan shungunchiwan yupachicuycar, wiyacuj wamra-jina cawashun. Unay upa cayninchiwan juchata aparicushcanchi. Chay-jina ama cawashunnachu. 15Manchäga acracamajninchi Tayta Diosninchi allillata rurashan-jina nuwanchipis shungun munashallanta rurar cawashun. 16Shiminçhüpis nin: Juchata mana aparicüchu. Chaynuy jamcunapis juchata ama aparicunquichu. 17Chaymi: Tayta Diosninchipa maquinçhu cawaycä nir cay pachaçhu jurpay-tucullar purirpis, manchapacunquiman. Payga imatapis rurashanman-tupu llapan runapa juchanta jurgapanga. Pipa juchantapis mana chapangachu. 18Jamcuna mamayqui-taytayquipita-pacha juchallaçhu cawarcaycanqui. Jucha aparicuyllaçhu cawaycaptiquisi, Tayta Diosninchi rantiypa-yupay jishpichishcashunqui. Mana juripa çhaninwanchu, jillaypa çhaninwanchu rantishcashunqui; 19manchäga nuwanchi-raycur Washäcuj Jesús wañuyninpam. Wañuptin, allinnin uyshata jarashan-yupay Tayta Diosninchi çhasquisha. 20Cay pachata mana camallarraj, nuwanchi-raycur Jesús wañuyman çhayananpaj Tayta Diosninchi camacächiran. Ichanga jipataraj cay pachaman shamusha. 21Wañushanpitapis Tayta Diosninchi cawarachimusha. Alli ricashpan janaj pachaman jamachisha. Chaypita-pacha Tayta Diosninchiman yupachicunanchipaj, aunishanta shuyaränanchipaj yanapaycämanchi. 22Cananga Jesúspa shiminta çhasquicur, juchapita witicushcanqui. Juchapita witicur, llapan irmänuwan alli ricanacuyta yaçhacushcanqui. Chaymi llapan shunguyquiwan llaquinacäriy; ama janan shungullaga. 23Yapay yurish-yupay carcaycanchi, ichanga mana mama-taytapitachu; manchäga Tayta Diosninchipitana. Mama-taytapita yurish car, ushyacajlla canchi. Shiminta çhasquicuptinchim ichanga, Tayta Diosninchi cawachimanchi. Cawachicuj car, shimin mana imaypis jungacangachu. 24Chaymi nin: Runa jiwa-yupay. Callpayuj cayninpis, camarajlla cayninpis wayta-yupaylla. Jiwa chaquijlla. Waytapis ñallpujlla. 25Taytanchipa shiminmi ichanga imaypis mana jungacangachu. Paypa shimin alli willapa. Jesúspita willapashcashunqui.


text: 1Llakisqaqa manamá qamkunaman kutimuyta munarqanichu. 2Qamkunata llakirachiptiyqa ¿pitaq ñoqataqa kusichiwanman? Llakichisqaykunallam kusichiqniyqa kankichik. 3Qellqamurqaykichikqa llakichiwaqniykuna chayaramuptiy kusichiwanaykichikpaqmi, manam llakichiwanaykichikpaqchu. Piensarqanim ñoqa kusisqa kaptiyqa llapallaykichik kusisqa kanaykichikta. 4Punta kaq cartata qellqamuspayqa manam ima rurakuytapas atirqanichu, sonqoypi llakikuspaymi weqe ñawintin karqani, qellqamurqaykichikqa manam llakisqa kanaykichikpaqchu aswanqa llumpay kuyasqayta yachanaykichikpaqmi. 5Pipas llakichiwaqniyqa manam ñoqallatachu llakichiwan, allinlla rimaypiqa qamkunatapas llapallaykichiktam llakichisunkichik. Chayllatam nikichik mana sientikunaykichikpaq. 6Chay runa corregisqaykichikqa chayllapaqñam. 7Chaynaqa pampachaykuspayá kallpanchaykuychik manaña llumpa-llumpay llakisqa kananpaq. 8Chaymi ruegakuykichik payman kuyakuynikichik qawachinaykichikpaq. 9Kay asuntomantaqa ñawpaqtaraqmi qellqamurqaykichik chaynapi kasukuq kasqaykichikmanta otaq mana kasukuq kasqaykichikmanta yachanaypaq. 10Pitapas pampachasqaykichiktaqa ñoqapas pampachanim, pitapas pampachaspayqa Cristopa qayllanpim pampacharqani qamkunarayku 11chaynapi Satanaspas mana vencewananchikpaq, ñoqanchikqa yachanchikmi payqa pantachikuqllaña kasqanta. 12Troas llaqtaman Cristomanta allin noticiata willakuq chayaruptiymi Señor achkallaña runakunapa sonqonta kichaykurqa. 13Sonqoymi ichaqa mana hawkachu karqa wawqenchik Titota mana tarisqayrayku, chayraykum paykunamanta despedikuykuspay pasakurqani Macedonia lawman. 14Ichaqa Diosmanyá gracias kachun Cristo Jesuspi vencechiwasqanchikmanta. Paymi perfumeta hina yachayninta tukuy hinastinman ñoqanchikwan cheqechin. 15Ñoqanchikqa kanchik Diosman Cristopa ofrecesqan inciensopa asnariynin hinam chaynapi wakinkuna salvakunanpaq hinaspa wakinñataq puchukananpaq. 16Puchukaypaq kaqkunapaqqa kay inciensoqa wañuchiq asnay hinam, salvakuypaq kaqkunapaqñataqmi kawsay qokuq asnariy hina. ¿Pitaq kachkan kayta rurananpaq hinaqa? 17Ñoqaykuqa manam wakinkuna hinachu Diospa palabran willakusqaykuwan negociota ruraniku. Aswanqa Cristopi kaspam cheqapta rimaniku Diospa qayllanpi hinaspa paypa kachasqankuna hina.


text:
Makarios III
Michaíl Christodulu Muskos (grisya simipi: Mιxaήλ Xpισtoδoύλou Moύσkoς sutiyuq runaqa "Makarios III" (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1913 watapi paqarisqa Pafos llaqtapi - 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1977 watapi wañusqa Nikusya llaqtapi ) huk Kipru mama llaqtapi Orthodoksa Inlisya Hatun yaya wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Makarios III.


text:
Relatos históricos
Página de portal - Indice según género literario
Mitos - Leyendas - Cuentos - Cuentos con moraleja - Testimonios - Ensayo - Poesía
Indice según región
Resumenes en castellano
Summaries in English
Otros materiales
Historia breve de la literatura quechua
Bibliografía quechua
Enlaces
Referencias
MALAGÜERO
Inti Raymej iskay kaj p'unchaynin karqa Qosqo Tawantinsuyoj jatun llajtanpi. Tukuy Qosqoj jatun kanchasninpi ashqa runas Inti Raymi fiestata napaykusarqanku. Tukuypaj ñaupaqenpitaj sayasarqa jatun Inka Wayna Qhapaj, muyuyninpitaj tukuy Qosqo qhapaj runas, chanta Muyupampa suyuta atipaj kamachejkunaswan ima; kasallarqankutaj tukuy jatun Inkaj wilaqatasnin; paykunawan khuskataj Inkaspaj chullpasninku chaypi kasarqanku. Kusi Pataj chaupipitaj rikukorqa uj jatun ch'eqosqa rumismanta ruasqa altar, chay qayllanpitaj uj Intiman ch'allana juturi.
Chaypitaj tocajkunawan tusojkunawan wakichisqasña karqanku tocanankupaj tusunankupaj chay jatun p’unchaypi. Waranqa waranqa ima sumaj t’ikanchasqa p’achasninku ashqa qoriwan tukuy imaymana colorniyojwan kusita lliphipisarqa Inti k’anchaypi. Uj tuntunataj "t’ukum t’ukum, t’ukum t’ukum" ch’ajwaspa uj ch’inllapi uyarichikorqa, tocajkunawan tusojkunawan suyasajtinku atiyniyoj Intej takinta takinankupaj.
Paykunaj ñaupaqenkupitaj, patankupi, uj sumaj pichasqa cielo rikukorqa, ni mayqen phuyu karqachu; paykunataj rikuyta atinkuman karqa ima juch’uy qori q’enti p’isqotapis chay llimphu cielo patapi.
Chaypitaj, ujllamanta, tukuy rikorqanku aswan jatun kaj wilaqata, Inka Wayna Qhapajpaj ladonpi sayasqa, makinta chay cieloman oqharikusqanta, llakisqa uyayoj chayman qhawaspa. Chay llakisqanpitaj, Jatun Wilaqata Wayna Qhapajman nerqa:
"Inkay, Sapan Inkay, Tawantinsuyoj Tatan, ima qhenchatachari rikuni!"
Chaymantataj tukuy chaypi kasajkuna Jatun Wilaqataj rikuchisqanta qhawarqanku: Cielo patapi kasarqa uj jatun anka p’isqo; chay ankatataj qhatisarqanku ujnin aswan juch’uy "killichus" nisqas p’isqos ujnin wamankuna ima; ujmanta uj chay killichuswan wamankunawan ankaman usqháy phawaspa chhutararqanku, sapa chhutupi phurusninta orqhospa; ch’uchaliyasqa, yawaryasqa, ankaqa manaña wayrapi qhepakuyta atispa, ujllata Wayna Qhapajpaj ñaupaqenman urmarqa.
Chayta rikuytawan, tukuy chay runas chimpaykorqanku aswan allinta rikunankupaj; ajinataj uj kunkallamanta sinchí qhaparispa waqarqanku. Umphuj ankataj paykunaman qayllaykorqa, "yanapawaychej" nispajina; uj runastaj payman qayllarimuspa rikorqanku qarachawan onqosqa kasqanta, mana juch’uy phurusninniyoj, lijran kacharpasqapacha kallasqantataj. Yakuta ujyachejtinkupis, mikhunatapis qarajtinkupis, sumajta lulusajtinkupis, pisi p’unchaykunas pasajtin, wañuporqa.
Chhika phuteyqa tukuy qhawajkunata jap’ejtintaj, chay wata Inti Raymeqa q’ala phuti phutilla kasarqa, ni pitaj asiriyta aterqachu; mana kallpasniyoj sapa uj kasajtin, manaraj tukukunanpi tukukorqa chay Inti Raymeqa.
II
Chay kikin p’unchaypitaj, Inka Wayna Qhapaj amaut’asnintataj kukaqhawadoresnintataj Qhapaj wasinman wajyarqa. Ajinatataj Inkaqa kamacherqa paykunataqa sut’inta willanankuta ima niytachus munarqa chay ankaj wañusqan.
Chay tukuy amaut’asnintaj kukaqhawadoresnintaj nerqankutaj:
"Inkanchej, chay anka Tawantinsuyuwan nikun, wamankunataj enemigosninchejwan. Tawantinsuyu umphu kasan, ajinamantataj kay Inka Suyu tukukonqa jawa runas makisninkupi." nispa.
Inka Wayna Qhapajtaj, mana paykunaman chuch’ali rijch’arinanpaj, mana llakisqa uyayojjina uyarerqa, Chaymanta amaut’asnintawan kukaqhawadoresnintawan kacharparerqa.
III
Ashqa killas qhepatataj, Wayna Qhapaj Inka kasajtillanraj, chay Inti raymi malagüero qhepantataj, ujjina malagüerollataj rikukorqa paykunata astawan manchachispa.
Uj ch’isi, sumaj killa p’unchay kasajtin, killa kinsa kuti wasichasqa rikukorqa. Ujnin wasichaku yawar colorniyoj; ujnin kajtaj yanawan q’omerwan; ujnintajri ch’ejchi q’osñi colorniyojjina karqa.
Inka Wayna Qhapajri Inka Wasinpaj ukhunmanta chayta qhawarerqa. Chaymanta, ñaupajpijinalla, amaut’asnintawan kukaqhawadoresnintawan wajyachillarqataj. Payqa kay killa wasinchakuyninta imachus niyta munan Tawantinsuyupaj kay jamoj p’unchaykunaspi nispa yachayta munarqa.
Ujtawantaj chay amaut’aswan kukaqhawadoreswan Inka Wayna Qhapajpaj wasinman rerqanku, yachayninkuta Inkaj ñaupaqenpi rejsichiyta munaspa.
"Inkanchej," nerqanku "uj malagüero chayamuwanchej mayqenchus ñaupaj Inti Raymipi rikusqanchej chay kikintataj willawanchej: manchay ñak’ariykunas qayllamusan kay Tawantinsuyu k’acha kausayninta t’ejrananpaj."
"Willawaychej imachus niyta munan kay killaj wasichakusqasnenqa." nispa Jatun Wilaqata paykunata kamacherqa.
Ujnin kukaqhawadortaj alliyllawan Inka Wayna Qhapajman kuticherqa:
"Ay, Inkay! Chay puka wasichakoyqa Inkaspaj yawarninku; may chhika maqanakus wañuchinakus kanqa qanpaj kikin yawarmasisniyki ukhupi; jatun maqanakuspi Qosqoj Inka yawarniyoj wawasnin tukukonqanku; chay yana wasichakutaj niyta munan chajras llajtas pampachasqa tukunankuta; chay ch’ejchi q’osñi wasichakutaj niyta munan Tawantinsuyu pampachasqa rikhurinanta.
Inka Wayna Qhapajtaj, sonqon nanasqanta pakaspa, phiña maki kuyuywan amaut’asnintawan kukaqhawadoresnintawan "Ripuychej!" nerqa.
* * *
Pusaj wata qhepamantaj, españolesqa Tawantinsuyuman chayamorqanku.
Kay españoles manaraj chayamusajtinku, uj millay tinkunaku karqa Inka Waskar Atawallpa wauqenwan Tawantinsuyu nisqata tukuchispa.
Qhasamarkapi Atawallpaj wañusqanwan kay jatun Tawantinsuyu q’ala tukuyninman chayarqa.
VOCABULARIO
malagüero - malagüero (sinónimos: mala seña, oqho, qhencha)
Inti Raymi - el primer mes del año incáico que comienza el 22 de junio; gran fiesta de la cosecha en honor al dios Sol
Qosqo - Cuzco
Tawantinsuyu - el imperio incáico consistente en cuatro "suyus" o provincias
Wayna Qhapaj - undécimo Inca que reinó entre 1493 y 1525; le sucedieron los dos últimos Incas, Waskar y Atawallpa
Muyupampa - provincia en el noreste del actual Perú
suyu (quechua incáico) - país; provincia
wilaqata - sacerdote incaico (quechua incáico: umu)
Kusi Pata - uno de los principales plazas del Cuzco incáico; plaza donde el Inti Raymi se celebraba
ch’eqoy - labrar (de piedra)
tuntuna - tambór (sinón.: bombo)(quechua incáico: wankar)
Jatun Wilaqata - Sumo Sacerdote (quechua incáico: Willaj Umu)
anka - águila
killichu - un tipo de ave
waman - halcón (quechua incáico; se desconoce si es de uso actual)
chhutu - picotazo
ch’uchali - débil
wayra - aire
uj kunkallamanta - en unísono
umphu, umphuj - débil, debilitado; enfermizo
llijran kacharpasqa - con el ala colgante
luluy - mimar
tukukuna - fin
amaut’a - sabio incáico
kukaqhawador - sacerdote/adivino que lee la suerte en la coca (sinónimos: kukaqhawaj, kukawich’uj)
Qhapaj Wasi - palacio
Inka Wasi - palacio del Inca
killa p’unchay - noche de luna llena
wasichay, wasinchay - tener aureola(s) la luna
wasichaku, wasinchaku - aureola de la luna (sinónimo: chimpu)
wañuchinaku - masacre
maqanaku - pelea, lucha, batalla, guerra
pampachay - allanar, arrasar
tinkunaku - pelea, lucha, reyerta
Qhasamarka - lugar en el norte del Perú donde los españoles se encontraron con Atawallpa le aprisionaron y le ejecutaron
fuente: Alfredo Jaureguí Rosquellas – "De todos los tiempos (Crónicas de heroismo y de barbarie)." Sucre. 1938.
tejrarqa: Robert Beér.
yanaparqa: Delina Beér. 2004.
TUMBEZ-TUNUPA
I. Wayna Qhapaj pachasmanta
Wayna Qhapaj pachasmanta parlasunchej. Wayna Qhapaj Tupaj Yupanki Inkaj qhari wawan karqa. Tatan Tupaj Inka Yupankej pachanpi Almirante Cristobal Colon Arawakkunajwan Karibespajwan jallp’asninkuman chayamorqa, Caribej mama qhochanman. Tupaj Yupankej tiemponpi Almirante Cristobal Colon Caribe churusman chayarqa. Ajinamanta karqa: uj español, Alonso Sanchez sutiyoj, Cristobalpaj ñaupajninpi chayarqa chay Caribe churusman. Chay Alonsotaj chayamorqa juch’uy barcunpi Españamanta. Chantataj, Americamanta kutimpuspa, Madeira nisqa churuman chayarqa, chujchuwan onqosqa. Chantataj Cristobalpaj wasinpi chay chujchumanta wañuporqa, Cristobalpaj makisninman churaspa uj mapata. Ajinamantaqa Cristobal Colon yacharqa America kasqanmanta.
As unay pasan españoles kay Sudamericaman chayanankukama. Chaykama Indios Colombiapi Santa Marta orqomanta rikorqanku Almirante Colonpaj barcusninta pasasajta.
Qhepantataj, españoles Andagorawan Balboawan chayarqanku Río Bírukama; kay mayutaj tarikun Colombiaj Pacífico qhochaj ladonpi. Chaymanta, maypachachus Pedrerías, Gobernador de Panamá, Balboata descubridor del Mar Pacíficota wañucherqa, chay kikin 1526 watapi, kinsa españoles, Padre Luquewan, Almagrowan, Don Francisco Pizarrowan siminkú qonakorqanku khuskanku Birú sutiyoj America del Surta conquistanankupaj.
Wayna Qhapaj Inka kasajtin tiempospiraj, 1525 watapi, uj español, Alejo García sutiyoj, wayt’amorqa Brazil qhocha kantuman yakupi p’ultisqa barconmanta; chaymanta payqa, Waraní nacionwan tinkukuytawan, paykunaj umankuman tukorqa. Qhepanta paywan paykunawan khuska Inkallajta runaswan maqanakorqanku, chaymantataj Inkallajtata kanaykorqanku. Chay pasaytawan, Waranís payta wañucherqanku, nin. Kay kanaykusqa Inkallajtata Wayna Qhapaj watejmanta sayaricherqa, nerqanku. Ujtawantaj chay Waranís chay Inkallajtaman yaykorqanku, nillantaj.
Noqanchej yachanchej kay Wayna qhapajpaj tatanqa Tupaj Yupanki nisqaqa chay kamachinan pachapi payqa riyta yachasqanta Qhochapampata watukoj. Kaytaj karqa maypichus kay Inkaqa rerqa tukuy runasninwan Qollasuyu llajtata jap’ikapoj. Kay valleman chaymanta kutimuspa, jatuchej jallp’asta iskay yanapaj jatun runasninman qorqa.
Yachallanchejtaj Tupaj Yupanki Inkallajtata ruachisqanta. Ichá paypis, ichá wawan Wayna Qhapaj, ichapis Waskar, Qotapachipi tarikoj mikhuna jallch’ana trojesta ruacherqa.
II. Pizarrokuna chayanku Colombiaman.
1524 watapi, Wayna Qhapaj Inka kasajtin, Panamamanta Mar del Surman uj español carabela nisqa barco rerqa. Kay carabela barcoj capitannintaj Francisco Pizarro karqa. Kay carabelata pagarqa Francisco Pizarroj ujnin masin, Padre Luque. Kay carabelapitaj Francisco Pizarrowan soldadosninwan Biro mayoj llojsimunanta pasaytawanña, uj aswan ura kaj Colombiaj jallp’an cheqanman, Puerto Quemado sutichasqaman chayamorqanku. Kay cheqataj q’ala sach’a sach’alla, yaku qhochalla karqa. Chaypitaj tinkukorqanku uj Indioswan. Paykunataj españolesman willarqanku aswan ura lado jallp’aspi uj jatun llajta kasqanta, Tawantinsuyu sutiyoj, chanta kamachejninkutaj Inka Wayna Qhapaj kasqanta nerqanku, kay Inkataj mayjina qhapaj kasqanta.
Chay uj ladomantataj, Wayna Qhapajpaj chaskisnin willarqanku payman uj jawa runas Tawantinsuyuj kantunman chayamusqankuta, chayta yachaspataj pay onqosqa tukorqa gripe onqoy nisqawan; chay onqoytaj mana ñaupajta Sudamericapi rejsikorqachu. Chaymantataj Wayna Qhapaj wañuy patapi, 1525 watapi, uj mana allin mosqokusqanrayku kay palabrasta nerqa: "Kay ch’apu jawa runas noqayku Inkasta atipasqayku." nispa.
Pizarrokunataj, kunan ura ladopi uj Qhapaj llajta kasqanta mana iskaychakuyniyoj yachaspaña, Panama nisqa llajtaman kutimorqanku, aswan sumaj barconkuta wakichej, chanta aswan runasta pusanankupaj ima.
III. Pizarrokuna chayanku Ecuadorman.
Qhepan wata, 1525 watapi, mosojmanta wakichisqa carabela llojsimorqa Panamamanta, Birú sutichasqa Inka llajtata mask’aj. Chay barcojta capitannin Francisco Pizarro, piloton Bartolomé Ruíz; Pizarrojta ujnin masin, Almagro, rillarqataj. Kay kutita, Colombiaj Río San Juan sutichasqa cheqanpi sayarqanku. Chaypitaj Francisco Pizarro uj runasninwan qhepakorqa, "Qan aswan jaqayman qhawarej rillay." Bartolomé Ruíz pilotonta nispa.
Chaymanta mana Pizarroyoj carabelaqa rerqa Gallo sutichasqa churuman, chaymantataj chayamorqa Norte de Ecuadorpaj qhochaj kantunman.
Chaypi, qhocha kantuj qayllanninta rispa, rikorqanku uj jatun Chimú balsata, velayoj, ashqa runasniyoj. Kay balsa runastaj Chimú algodón p’achastawan mankastawan chhallasarqanku Chinchaysuyuj esmeraldasninpajwan qorinpajwan. Tinkukojtinkukamataj, Bartolomé Ruíz tapurerqa paykunata: "Maymanta kankichej?" nispa. "Tumbez sutiyoj llajtamanta kayku." nispa kutichillarqankutaj. Chaymanta willallarqankutaj Wayna Qhapaj wañupusqanta.
Ajina, kay willaykunasta apaspa, kutimorqanku Río de San Juanman, maypichus Francisco Pizarro paykunata suyasarqa. Rikusqankutawan yachasqankutawan willajtinkukamataj, tukuyninku carabela barcuman yaykorqanku, chanta Gallo nisqa churuman ujtawan rerqanku, imaraykuchus San Juan nisqa mayupi ni ima mikhunankupaj karqachu.
Chaymantataj, chay Gallo nisqa churupi Francisco Pizarro runasninman nerqa: "Carabela Panamaman kutimunan tian aswan mikhunasta apamoj. Piskunataj qankunamanta noqawan qhepakunkichej Carabela kutimunankama?" nispa. Chaymanta qhocha kantu t’iu pampapi ruarqa uj rayata. "Pichus munan, noqawan khuska aswan ura ladoman riyta, qhapajman tukunanpaj, kay ladopi sayay!" ajinata runasninta nerqa. Chayta nejtintaj, chunka kinsayoj runasnin ajllarqanku Birúman riyta. Paykunaj ukhunkupi karqanku: Juan Ruíz, Nicolás de Ribera, Cristobál de Peralta, Domingo de Soria, Francisco de Cuéllar, Alonso Briceño, Martín de Paz, Juan de la Torre, Pedro de Candia.
Ajinamantataj kay runas Francisco Pizarrowan khuska qhepakorqanku Gallo churupi, Carabela Panamamanta kutimunankama. Uj killasmantataj chay carabelapi Bartolomé Ruiz chayamorqa runasninwan aswan mikhunasta apamuspa.
IV. Pizarrokuna chayanku Tumbezman
Gallo churumantataj Pizarrokunaj carabelanku chayarqa Tumbezman.
Kunan uj chhikanta chay Tumbezmanta parlasunchej: Españoles chayamojtinku, Tumbez llajta nisqataj Tawantinsuyupi karqa. Ñaupajtataj Chimú nisqa llajtajta karqa. Kay Chimú llajtataj jatun karqa, casi kikin Inkaspata Tawantinsuyu chhikallantaj, mojosnin Tumbezmanta Paramonqa nisqa cheqakama. Kay Paramonqa nisqa cheqataj Limaj pata ladonpi tarikorqa. Paramonqapitaj karqa uj jatun pukara; Callejón de Huayllas nisqa cheqanejpitaj Chimúsqa ruallarqankutaj uj manchay jatun perqata; kay perqataj manchay karuman chayarqa, casi Pacífico qhochamantapacha Andes orqoskama. Ajinamanta Chimúsqa jark’akúy yacharqanku tukuy sajra runasmanta.
Kay Chimúspatataj kaporqa paykunaj parlayninku. Kay parlayninku sutikorqa Mochica. Uj jatun kamachejninku karqa: Naymlap sutiyoj, nillankutaj.
Kunan kay Chimú llajtata jap’ikaporqa Tupaj Yupanki 1470 watapi. Chaymantapachataj kay Chimú suyoqa Tawantinsuyoj jallp’anman tukorqa. Chaymantapachataj Inkas kurakasninkuta churarqanku, Qheshwa parlayninkuta Chimúsman yachacherqanku, Inti much’ana wasistawan Killa much’ana wasistawan ruachillarqankutaj. Ajina karqa Tumbezpi españoles chayamojtinku, maypachachus Wayna Qhapajpaj wawan, Waskar, Inka karqa.
Kunantaj, Tumbez runas playamanta Pizarrokunajta carabelankuta chayamusajta rikuytawan canoasta kachamorqanku paykunawan tinkukoj. Aswan jatun kaj canoapi qayllamorqa Carabelaman Tumbezpaj kurakan. Españoles "Kay carabelaykuman wasarimuy." nejtinku, Tumbezpaj kurakan wasarimorqa. Carabelapi Francisco Pizarro payta nerqa paykuna Rey de España sutinpi jamusqankuta. Chanta "Intej Wawasnin kankichej?" nispa kurakaqa paykunata tapurerqa. Francisco Pizarrotaj kuticherqa "Karumanta jamuyku." nispa. Chaymanta kurakaman qorqa uj t’inkasta. Kurakataj "Watarikuway Tumbezpi." nispa nerqa. Chayta uyariytawantaj, Francisco Pizarro kacharqa uj runanta, Pedro de Candia sutiyojta, Tumbezman.
Pedro de Candia mana españolchu karqa, sino griego. Isla de Candiamanta, Grecia llajtapi. Chay Isla de Candia nisqa llajtanmanta rerqa Españaman. Kay runataj karqa pirata ñaupajta. Paytaj jatunkaray sayasqa runa karqa. Kay runatataj Francisco Pizarro kacharqa Tumbezman.
Sapallan rerqa Pedro de Candia Tumbezmanqa, armaduranwan p’achallisqa, mosquetata nisqa fusilta aparisqa. Tumbez runas manchay t’ukuspa qhawarqanku kay runaj armaduranta, fusilnintaj baleajtintaj, mancharicherqa. Ajinata purejtintaj, Tumbez runasqa uj tigreta kachamorqanku uj wasimanta, "Kaywan wañuchisunchej!" nispa. Tigretaj phinkispa Pedro de Candiata wañuchiyta munarqa, armadurantaj jark’arqa. Pedro de Candiataj fusilninwan balasta kachachimuytawan tigreta ayqericherqa. Chaywanqa, Tumbez runas wasisninkumanta llojsimuspa napaykorqanku, fusilninmanta manchay simí kichariyllata t’ukuspa.
Chaymantataj Tumbez runas payman mikhunata qorqanku. Chay qhepanta rikucherqanku Tumbez llajtata: Inkaspata Ajlla Wasinkuta, maypichus karqanku ashqa warmis uj conventopijina Inkapajwan Intipajwan jallch’asqas; Inti much’ana wasitawan Killa much’ana wasitawan rikuchillarqankutaj. Inti much’ana wasipi warmis tiarqa Tata Intipaj jallch’asqas, Virgenes del Sol sutisqas. Wakin templospaj perqasnin qorimanta ruasqas. Chaymanta t’inkasta qojtinku, Pedro de Candia fusilninta lliphipayasajta paykunaman rikucherqa.
Qhepantataj, callesninta ujtawan purejtin, uj tumbesino yoqalla qayllamuytawan "Pusakuway." nerqa. Nejtintaj, Pedro de Candia pusamorqa chay yoqallata carabelaman. Chaypitaj Francisco Pizarro payta Felipillota suticharqa. Qhepantataj Panamapi Padre Pedro Luque payman castellano parlayta yachacherqa. Chaymanta kay Felipillo sutiyoj Pizarrokunata qheshwa parlayta entiendicherqa castellano parlaywan.
Tumbezta watukuytawantaj, carabelapi kutimorqanku Panamaman. Chaymantataj Francisco Pizarrowan Pedro de Candiawan rerqanku Españaman. Chaypitaj Rey Carlos V lincenciata qorqa paykunaman Birú nisqa llajtata jap’ikapunankupaj.
V. Pizarrokuna kutimunku Tumbezman
Wayna Qhapaj yacharqa españoles Ecuadorman chayamusqankuta, manataj yacharqachu Tumbezman jamusqankuta, wañusqaña kasqanrayku. Wañuy patapi Tawantinsuyuta iskaymanta t’aqarqa: Ecuador nisqa jallp’asta Chinchaysuyu sutiyojta Atawallpa qhari wawanman qorqa, ujnin jallp’astatataj – norte del Perutawan, Cuzcotawan, Qollasuyutawan – Waskar wawanman qorqa. Waskartataj manaraj wañuspa nerqa kamachinanta Tawantinsuyu llajtata. Manataj kusisqachu karqa Atawallpa kaywanqa. Uj pisi watas Wayna Qhapajpaj wañupusqanmantataj, Atawallpa Ecuador runasninwan khuska jatun maqanakupi Waskarta atiparqa. Tumipampapitaj manchayta ñak’arichispa wañucherqa Waskarpaj runasninta, warmisnintinta wawasnintinta, yawar qhochallata saqespa, nin. Waskartataj jap’ichiytawan, Cuzcopi wisq’acherqa, q’ala warmisnintintawan ayllu masisnintintawan wañuchicherqa, nillantaj.
Tumbez runasqa Waskarta Inkankupaj rejserqanku. Españoles Tumbezta watukojtinkutaj, Waskar Inka karqa, Atawallpataj uj jatun kurakajinalla Ecuadorpi. Francisco Pizarrowan Pedro de Candiawan Españaman rejtinkukama, Atawallpaj runasninwan Waskarpaj runasninwan maqanakuta qallarerqanku. Atawallpa atipaytawan tukuy Tumbezpi kaj qorita qhechorqa Tumbez runasmantaqa; maymanchus apakapusqanta mana yachanchejchu. Kayjinata Atawallpa Tumbez runasta ñak’aricherqa.
Kay pachapitaj, 1531 watapi kasajtin, Pizarrokuna kinsa jatuchej carabelasta, ashqa caballostawan fusilestawan wakichiytawan, pachaj chunka iskayniyoj runasta tantaytawan, - paykuna ukhupitaj uj tata cura kallarqataj - Tumbezman kutimullarqankutaj. Mana qori kasqañachu much’ana wasispaj perqasninpi, Tumbez runastaj mancharispa tukuy tarikoj qorita pakarqanku kay Pizarrokuna runasmanta. Paykuna maqanakullarqankutaj kay Pizarrokunawan.
Tumbezmantataj Pizarrokunaqa Qhasamarkaman wasarerqanku Atawallpawan tinkoj. Chaypitaj Atawallpaman mana allinkunasta ruarqanku, mana palabrankuta jallch’aspa. Payta jap’iytawan, sojta killas pasaytawan, wañucherqanku. Chaywanqa Pizarrokuna mosoj kaj Inkasmanjina tukorqanku.
VI. Pedro de Candiaj qhepan kausayninmanta
Kunan Pedro de Candiaj qhepan kausayninmanta parlasunchej.
Chay conquista nisqa pachapi, kay griegoqa rerqa wakin Pizarrokunawan khuska Qhasamarkaman. Noqanchejtaj mana yachanchejchu sichus pay munarqa kay españoles Atawallpata wañuchinankuta.
Aswan watas pasaytawan, Francisco Pizarroj runasninwan Almagroj runasninwan maqanakuyta qallarerqanku, imaraykuchus Almagro, Pizarroj masin, yuyarqa uj chhika pisillata payman qosqankuta. Uj jatun maqanakupitaj Pizarrokuna Almagrota wañucherqanku. Almagrojtaj uj Inka ñust’amanta uj qhari wawan karqa; tatanpajjina Almagro sutiyojllataj; tatan wañupojtintaj, wawan, Manku Qhapaj Inkapaj uj wauqenwan khuskachakuytawan, maqanakuyta ruallarqankutaj Pizarrokunawan.
Kay Pedro de Candiataj Almagrokunawan tantaykukuspa maqanakorqanku Pizarrokunawan. Kay Pedro de Candiaqa sumajta yacharqa fierospi llank’ayta, ajinatataj Chukichakapi Almagroj soldadosninpaj q’ala monterasninkuta qolqemanta ruarqa. Uj tinkunakupitaj kay Pizarrokunawan pay kamacherqa runasninta pata wayrallata fusilesninkuta t’ojyachinankuta. Chay tinkunakupitaj Pizarrokuna Almagrokunataqa atiparqanku; Almagrojta wawantataj wañucherqanku.
Chaymanta manaña astawan Pedro de Candiamanta uyarinchejchu.
VOCABULARIO
pacha - tiempo, época; mundo
Tumbez-Tunupa - el título de esta narración histórica refiere a Pedro de Candia, quien se hizo famoso por su parecer fulminante ante los tumbesinos y era como Tunupa un solitario viajante de los Andes
Wayna Qhapaj - undécimo Inca que reinó entre 1493 y 1525; le sucedieron los dos últimos Incas, Waskar y Atawallpa
Tupaj Yupanki - décimo Inca que reinó entre 1471 y 1493
Arawak - antiguamente una nación del Caribe
Karib - antiguamente una nación del Caribe
mama qhocha - mar
qhocha - lago; mar, océano
churu - isla
chujchu - fiebre; malaria
siminkuta qonakuy - comprometerse
wayt’ay - nadar
qhocha kantu - costa
yakupi p’ultikuy - hundirse
uma - cabeza; jefe (sinónimo: kamachej)
kanaykuy - incendiar
sayarichiy - (re-)construir
kamachina pacha - reinado
maypichus - donde; cuando
jap’ikapuy - conquistar
jatun runa - prominente como gobernador o general
troje - depósito de comidas
ura lado - sud
cheqa - lugar
yaku qhochalla - traduce "pántano"
kamachej - jefe (sinónimo: uma)
Tawantinsuyu - el reino de los Inkas
kuraj uma kamachej - jefe supremo
chaski - corredor y mensajero incáico
ch’apu - barbudo; con un pelaje grueso
jawa runa - extranjero
Birú - nombre con el cual los españoles primero conocieron el territorio que corresponde al Tawantinsuyu
chhallay - cambiar, troquear
Tumbez - una ciudad en la costa norte del Perú
qhocha kantu t’iu pampa - playa del mar
pata lado - norte
perqa - pared; aquí: muro
sajra runa - traduce "enemigo"
suyu - provincia, departamento; país
kuraka - gobernador incáico; jefe de una comunidad indígena
much’ana wasi - templo
Waskar - sucedió como Inca a su padre Wayna Qhapaj; reinó entre 1525 y 1532
t’inka - regalo, obsequio
jatunkaray - alto (de personas)
baleay - disparar; matar con fusil
manchay t’ukuspa - amaravillado; muy sorprendido
napaykuy - saludar
simí kichariyllata - bocaabierta
Ajlla Wasi - convento de Vírgenes del Sol
lliphipayay - fulgurar
licenciata qoy - (cast.) dar permiso
iskaymanta t’aqay - dividir en dos
Atawallpa - hijo de Wayna Qhapaj y una esposa secundaria, declaró la guerra e hizo matar a Waskar, el Inca legítimo; reinó como Inca entre 1532 y 1533
maqanaku - pelea; guerra
ayllu masi - pariente (sinónimo: ayllu)
-wan khuskachakuy - unirse con (sinónimo: -wan tantakuy, -wan ujllachakuy)
fierospi llank’ay - trabajo como herrero
Chukichaka - Chuquisaca
montera - casco indígeno de cuero; casco
tinkunaku - batalla
pata wayrallata - al aire
t’ojyachiy - hacer explotar; disparar
qelqarqa: Robert Beér.
yanaparqa: Delina Beér. 2004.
a la cabeza de la página


text: 1Chay imasta niytawan, Jesús llojserqa apostolesninwan Cedrón Wayq'o chimpaman; chaypi uj huerta karqa. Chaymantaj Jesús yaykorqa apostolesninwan. 2Jesusta jap'ichej Judaspis chay cheqata rejsillarqataj, imaraykuchus Jesusqa yachachisqasninwan ashkha kutita tantakoj chaypi. 3Chaypacha Judas chayamorqa ashkha soldados pusarisqa, kuraj sacerdotespata, fariseospatawan kachamusqanku Templo qhawajkuna ima. Paykuna jamorqanku k'anchanasniyoj, lamparasniyoj, armasniyoj ima. 4Jesusqa yacharqaña tukuy chay imas Payman chayamunanta, ñawpaykuspataj nerqa: Pitataj mask'ashankichej? nispa. 5Paykunataj kuticherqanku: Nazareno Jesusta mask'ashayku, nispa. Jesustaj kuticherqa: Noqa kani chay, nispa. Jesusta jap'ichej Judaspis paykunawan kasharqa. 6Noqa kani chay, Jesús nejtinkama, tukuyninku qhepaman thaskirispa, pampaman choqakorqanku. 7Jinapi Jesús ujtawan tapullarqataj: Pitataj mask'ashankichej? nispa. Paykunataj kuticherqanku: Nazareno Jesusta mask'ashayku, nispa. 8Jesusqa ujtawan nerqa: Noqa kani chay, nerqaykichejña. Noqatachus mask'ashawankichej chayqa, saqeychej kay yachachisqasniy ripunankuta, nispa. 9Chaymin karqa Jesuspa kay nisqan junt'akunampaj: Tatáy, qowarqanki, chaykunamanta mana ujtapis chinkacherqanichu, nispa. 10Chaypacha Simón Pedroqa espadayoj kasharqa, sik'ikuspataj kuraj kaj sacerdotej kamachimpa paña ninrinta wajtaspa qholurparerqa; chay kamachi Malco sutiyoj karqa. 11Jesustajrí Pedrota nerqa: Espadaykita waqaychakapuy. Manachu Tataypa qowasqan copamanta ujyayman? nispa. 12Chaypacha soldadospa capitannin, judiospa runasnin ima Jesusta presochaspa, makisninta watarqanku. 13Chantá Payta pusarqanku ñawpajta Anaspa wasinman. Anasqa Caifaspa suegron karqa, Caifastaj chay wataqa kuraj kaj sacerdote kasharqa. 14Caifasqa judiosman yuyayta qosqa: Walej kanman tukuy runasrayku uj runalla wañunan, nispa. 15Pedrowan, ujnin yachachisqawan Jesuspa qhepanta rerqanku. Chay ujnin yachachisqantaj kuraj kaj sacerdotej rejsisqan kasqanrayku, kuraj kaj sacerdotej pationman Jesuswan yaykorqa. 16Pedrotaj calle punkupi qhepakorqa. Chantá kuraj kaj sacerdotej rejsisqan yachachisqa llojsimuspa, punku qhawaj warmita parlapayaytawan, Pedrota pusaykorqa. 17Chay warmitajrí Pedrota nerqa: Manachu qampis chay runaj yachachisqan kanki? nispa. Pedrotajrí nerqa: Mana chaychu kani, nispa. 18Chirejtintaj, kamachis, judiospa runasnin ima ninata jap'ichispa, chaypi q'oñikusharqanku. Pedropis paykunawan sayasqa q'oñikushallarqataj. 19Kuraj kaj sacerdoteqa Jesusta taporqa yachachisqasninmanta, yachachiyninmantawan. 20Jesustaj payman kuticherqa: Tukuypa rikunanta runasman parlarqani. Yachacherqanitaj sinagogapi, Templopi ima, maypichus judíos tantakunku chaypi, manataj imatapis pakaypi parlarqanichu. 21Imaraykutaj Noqata tapuwankiri? Parlasqayta uyariwajkunata tapuy ari; paykuna yachanku imatachus parlasqayta. 22Chayta nisqantawan, Caifaspa ujnin soldadonqa Jesusta uyampi laq'arqa: Ajinatachu kuraj kaj sacerdoteman kutichinki? nispa. 23Jesustaj payta nerqa: Sajratachus parlani chayqa, niway ari mayqen parlasqaychus mana allin kasqanta. Sichus allin chayqa, imaraykutaj laq'awankiri? nispa. 24Chantá Anasqa makin watasqata Jesusta pusacherqa kuraj kaj sacerdote Caifasman. 25Pedro sayasqa q'oñikushajtin, wakin nerqanku: Manachu qampis chay runaj yachachisqan kanki? nispa. Pedrotajrí nerqa: Mana chaychu kani, nispa. 26Chantá kuraj kaj sacerdotej ujnin kamachin, mayqempatachus ninrinta Pedro qholurparisqa, chay runaj ujnin ayllun Pedrota nerqa: Manachu qanta huertapi Paytawan rikorqayki? nispa. 27Jinapi Pedroqa ujtawan kuticherqa: Manapuni Payta rejsinichu, nispa. Chayta nisqantawantaj, gallo waqarqa. 28Jesusta pusarqanku Caifaspamanta pretorio nisqa kamachina wasiman. Sut'iyamuytataj chay pusajkunaqa mana pretorioman yaykorqankuchu, ama ch'ichipaj qhawasqa rikhurinankupaj, ajinamanta Pascua mikhuyta mikhunankupaj. 29Chaypacha Pilato llojsimuspa, paykunata taporqa: Imamantataj kay runata ch'atankichejri? nispa. 30Paykunataj kuticherqanku: Manachus sajrata ruwanman karqa chayqa, mana qanman pusamuykumanchu karqa, nispa. 31Chantá Pilatoqa paykunata nerqa: Payta pusaspa, leyniykichejman jina juzgaychej, nispa. Judiostajrí payta nerqanku: Romaj leyninman jina noqayku judiosqa mana pitapis wañuchiyta atiykuchu, nispa. 32Chayta nerqanku Jesuspa nisqan junt'akunampaj, imaynatachus wañunan kasqanta. 33Chantá Pilato kutiykorqa pretorioman, Jesusta wajyaspataj, taporqa: Judiospa Reyninchu kanki? nispa. 34Jesustaj payman kuticherqa: Qanllamantachu chayta ninki, chayrí wajkunachu Noqa rey kasqayta nisunku? nispa. 35Pilatoqa Jesusman kuticherqa: Noqari judiochu kani? Llajta masisniyki, kuraj sacerdotes ima kayman pusamusunku. Imatataj ruwarqankiri? nispa. 36Jesús kuticherqa: Reinoyqa mana kay pachamantachu. Reinoychus kay pachamanta kanman chayqa, kamachisniy Noqarayku maqanakunkuman judioswan ama jap'ichisqa kanaypaj; chaywampis reinoyqa mana kay pachamantachu. 37Chaypacha Pilato Payta taporqa: Chantá Qanqa reychu kanki? nispa. Jesustaj kuticherqa: Arí, qan ninkiña Noqa rey kasqayta. Noqaqa chaypaj nacerqani, chaypajtaj kay pachaman jamorqani, cheqa kajmanta willanaypaj. Tukuy cheqa kajmanta kajtaj parlasqayta uyarin. 38Pilato tapullarqataj: Imataj chay cheqa kajri? nispa. Chayta tapuytawan, Pilatoqa uj kutitawan llojsispa, judiosman nerqa: Kay runapeqa mana ima juchatapis tarinichu. 39Qankuna usuykichejman jina yachankichej, Pascua fiestapeqa uj presota kacharinapuni kasqanta. Munawajchejchu judiospa Reyninta kacharinayta? nispa. 40Chaypacha ujtawan qhaparerqanku: Chay runataqa ama, Barrabasta kachariy, nispa. Chay Barrabasqa runa wañuchi suwa karqa.


text:
Paraná (Entre Ríos)
Paraná llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Entre Ríos wamani uma llaqtap. Paranápiqa 249 539 runakunam kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paraná llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paraná (Entre Ríos).


text: 1Bülla chawarcuptinnami waugui-panicunata Pablo gayaycatsir shacyätsergan Tayta Diosnintsi munashgannog imaypis cawapäcunanpag. Tsaypitanami aywacorgan Macedonia provinciapana. 2Macedonia provinciachöna marcan marcan purergan Jesucristuta chasquicogcunata shumag tantyatsir. Tsaypitana pasargan Acaya provinciaman. 3Tsaychömi targan quimsa quilla. Tsaypita Siria provinciaman büquiwan cuticunanpag caycar mayargan Acayacho tag Israel runacuna payta wanutsinanpag wilanacärishganta. Tsaymi büquiwan aywananpa trucanga Macedonia provinciapa pasar chaquilapana aywargan. 4Paywanmi aywargan Pirrupa tsurin Sópater, Aristarco, Segundo, Gayo, Timoteo, Tíquico y Trófimupis. Pirrupa tsurin Sópaterga Berea marcapitami cargan. Aristarcuwan Segundoga Tesalónica marcapitami cargan. Gayoga Derbe marcapitami cargan. Tíquico y Trófimunami Asia provinciapita cargan. 5Paycuna naupacur nogacunata shuyämargan Troas marcacho. 6Levadüraynag Tantata Micunan aniversario pasariptinmi Filipos marcapita nogacuna büquiwan aywapäcorgä Troas marcaman. Tsaypita pitsga junagta Troas marcacho naupagcunata taripapäcorgä. Tsaychömi quëdacärergä ganchis junag. 7Troaschönami Jesucristuta chasquicog mayëcunawan domingo junag juntacargä Tayta Diosta alabapäcunäpag y Santa Cënata upupäcunäpagpis. Wara tuta Pablo aywacunanpagna carmi juc wayipa quimsa cag pïsuncho yachatsergan pulan pagasyag. 8Tsaychömi atsca mechërucunata ratatsergan atsicyänanpag. 9Tsay juntacashgä cuartupa ventänanchömi juc mözu Eutico jutiyog jamaraycargan. Pablo yachaycätsiptinmi tsay mözu punucäcushpan ventänapita tunicorgan pampaman. Tsaypita wanushgatana jogarcärergan. 10Tsauraga Pablo urarpur tsay wanushga mözuta macalacurcorgan. Nircur waugui-panicunata caynog nergan: “Ama mantsacäriytsu. Cawarimushganami.” 11Nircur Pablo yapay witsargan yachaycätsishgan cagman Santa Cënata upupäcunäpag. Tsaycho hasta patsa warashganyag yacharcatsir aywacorgan. 12Tsay mözutanami cawaycagtana wayinman pushapäcorgan. Mözu cawarimushganpitami lapanpis cushicärergan. 13Troas marcapita Asonyag Pablo chaquilapami aywargan. Nogacunanami büquiwan naupacärergä, Asonchöna Pabluta shuntanäpag. 14Asoncho shuntacarnami lapanë aywacärergä büquiwan Mitilene marcaman. 15Mitilenipitanami wara junag chayapäcorgä Quío nishgan islapa tsimpanman. Tsaypita wara junagna chayapäcorgä Samos nishgan islaman. Tsaypita [Trogilio marcacho punurcur] juc junagtarag chayapäcorgä Mileto nishgan marcaman. 16Pentecostés nishgan fiestapag Jerusalenman imaycanogpapis Pablo chayayta munaptinmi Efesuman mana chayaylapana aywapäcorgä. 17Mileto marcachönami Pablo gayatsimorgan Efesucho tag mayor wauguicunata paycunawan parlananpag. 18Chämuptinmi caynog nergan: “Gamcunaga musyanquimi cay Asia provinciaman chämushgä junagpita-patsa imanog cashgätapis. 19Israel runacuna chiquimaptinpis nacashpä wagarpis Tayta Diosnintsi munashgantami imaypis rurashcä. 20Jesucristupa ali wilacuyninta lapantami gamcunata yachatsishcä cällicunachöpis y wayiquicunachöpis. 21Israel runacunata y mana Israel runacunatapis wilapashcä jutsancunata cacharir Señornintsi Jesucristuta chasquicärinanpagmi. 22Santu Espíritu nimaptinmi cananga Jerusalenman aywaycä. Itsanga tsayman chayaptë ima pasamänanpag cagtapis manami musyätsu. 23May marcacunachöpis runacuna carcilman wichgamänanpag y nacatsimänanpag cashgantami itsanga Santu Espíritu musyatsimashga. 24Tsayta musyarpis manami laquicötsu. Nogaga wanunäyagmi cumplishag wilacuyninta wilacunäpag Jesucristo churamashganta. Tsaymi pï-maytapis wilapäshag Jesucristo salvamagnintsi cashganta. 25“Cananpitaga manami maygayquipis ricamanquipagnatsu. Jesucristupa wilacuyninta lapantami wilapashcä. Wilapashgäpitanaga manami jutsayogtsu cä runacuna mana chasquicuptinpis. 28Ama gongapäcuytsu salvamänantsipag Jesucristo cruzcho wanur yawarninta jichashganta. Nogantsi-raycu wanushga caycaptenga cuidädu jutsa rurayman tuninquiman. Tsaynogpis mayor waugui canayquipag Santu Espíritu churaycäshuptiquega waugui-panicunata shumag ricapäcuy mitsicog runa uyshancunata ali ricashgannog. 29“Noga musyämi aywacuptëga lutan yachatsicogcuna fiyu atognogpis shamunanpag cashganta. Paycunaga waugui-panicunata pantacätsirmi lutancunata yachatsenga. 30Manami paycunalatsu lutanta yachatsenga, sinöga gamcunapitapis waquincuna sharcongami lutanta yachatsicog. Manami Jesucristo munashgannog cawananta munartsu yachatsenga, sinöga quiquincunata cäsucunanta munarmi. 31Tsaynog mana canayquipag shumag tantyacäriy. Yarpapäcuy quimsa wata tsacaypapis junagpapis avëcis hasta wagapaypapis lapayquita shumag yachatsishgäta. 32“Wauguicuna, Tayta Diosnintsi munashgannog cawanayquipagmi imaypis payta manacuycä. Ama gongaytsu cuyamagnintsi Jesucristupa wilacuyninta yachatsishgäcunata. Tsay wilacuyninta cäsucorga Tayta Diosnintsi munashgannogmi cawanquipag. Tsaynogpami gloriaman chayar lapan yäracogcunawan juntu herenciata chasquipäcunquipag. 33Gamcuna cagcho caycar manami pitapis jagayapashcätsu ni guellayninpag, ni örunpag, ni röpanpagpis. 34Musyapäcushgayquinogpis quiquëmi arorgä nistashgäcunapäga. Tsaynog arurmi yanapargä nogawan puregcunatapis. 35Gamcunapis tsaynog rurar waquin cagcunata yanapanayquipagmi imaypis yachatsishcä. Tsaynog yanapanacur cawanantsipagmi Jesucristupis caynog nir yachatsergan: ‘Pipis yanapashunayquita shuyäcunayquipa trucanga runa mayiquita yanapanayquitami Tayta Diosnintsi munan.’ ” 36Tsaynog yätsircurmi Pablo gongurpacuycur paycunawan Tayta Diosnintsita manacorgan. 37“Cananga manami más ricapäcamanquipagnatsu” nishganpitami lapanpis laquishga wagar Pabluta macalapäcorgan. Nircurnami büqui caycashgan cagman aywapäcorgan payta despachananpag.


text:
Loading content ...
aaaaBKBaMutamBBm SANTEE AGENCY, NEBRASKA. TAKO WASTE OKIYA, TAKO SICA KIPAJIN. A. L. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XXVII. NUMBER 12. DECEMBER, 1808. WOKAJUJU KASPAPI ZAPTAN. ANPETU OYAKAPI. December 2. Vienna, Austria. Francis Joseph Austria-Hungary oyate ehna wicastayatapi un kin ebautanhan omaka wikcemna zaptan ihunni. Wicasta waste cia anpetu kin de owancaya yaonibanyan cajeyatapi. December 5, New York. Otonwe kin ehna tipi wankantuya lica yamni ide qa ataya se hulinaga. Wankan tipi aketopa qa akeSakpekpe hehanyan mini ekta bosui iyayeyapi kta ecaca okihipi Sni. December 5, Washington, Congress ake mniciyapi. TunkanSidanyanpi, President McKinley, wowapi wicakicage cin he en yawapi. Hehau tipi nonpa napin wicolian tawa ehdakupi. December 8, Washington. Sinasapa wicaSta, wakaii waawanyaka unpi kin wowapi wan kagapi qa Congress qupi; he en iye okodakiciye IkcewicaSta ehna wayawa tipi yuhapi kin on IkcewicaSta tamazaska etanhan sanpa ejupi kta e kidapi. Dehan okodakiciye heceedan tunkansidan tamazaska icupi qa he okini anaptapi kta e ikopapi; heon samsarn dapi. December 11, Washington. General Calixto Garcia, Cuba ihduhapi kta e on tehan Skan qa okicize kaga, he askatudau President McKinley Washington en wanyag hi. Tuka maste makoce etanhan hiyu qa waziyata ekta cuwita hinhda qa ihnuhanna cagu yazan qa pneumonia on iecadan te. December 12, Havana, Cuba. Columbus tancan kin hen hapi kin he Spain ekta akiyahdapi kta e icupi qa wita wata wan ekta ayapi. Maza wohnaka ohna huhu wanke cin he yuhdokapi sni icupi. Dehanyan tipi wakan wanji en awanyakapi. December 13, Washington. Ozuye wata tanka topa, Brooklyn, Texas, Castine qa Resolute cajeyatapi kin, hena TunkanSidanyanpi Havana, Cuba, ekta iyayeya, Spain taakicita hetanhan kihdapi kin icunhan waawanyag yakonpi kte. December 14, Atlanta, Georgia. TukanSidanyanpi qa okihi unpi kin om heciya i qa wohdaka. Spain kici wookiye unkagapi kin on wopida eyapi on mniciyapi. President McKinley wohdake cin on okaga wicaSta kin iyokipi wicaye lica. Hecen hetanhan otonwe toktokeca ektakta iyaya eca nina iyakisapi qa tokeii okihipi wicota napeyuzapi. CANKU KAGAPI KIN. Canku kagapi he oyate ihduha woonspe kin onSpa ee. Tohanyan ovate kin touanapidan qa enanakiya wihni yakunpi kin bena canku cinpi sni, taku tonana yuha unpi nakaeS. Tuka xtoban oyate wan wicotapi kin hun wi- hnipi on ni okihipi Sni. Hehaii ticagapi qa oun wanjidan unpi, qa wicaSta iyohi iye taku ti en icaliye cin heon ni unpi. Omaka opawinge hehanna nacece he ehan oyate kin taku ou ui unpi kta iyecece cin owasin tukten tipi kin hen icahyapi. Woyute yutapi owasin maka etanhan qa wanuyanpi etauhan icahyapi. Qa nakun woyuha owasiu tiyata kagapi. Winyau talica hin kin hena kahmunpi qa hetanhan wokoyake qa iyahdebunska ko tiyata kagapi. Oyate kiu mazopiye etanhan taku tonanali opetonpi, qa nakun ma- I zopiyeta taku tonanah wiyopeyapi, heon canku waSte hca cinpi Sni." Tuka wanna dehan hena owasin tokeea. Tuktetu kaSta oyate hiyeye cin woyute yutapi owasin mazopiye etanhan opetonpi. Heyake hena tiyata kagapi sni. Mahtipi kiu woyute ocaje owasin icahye wacinpi Sni. Tuka wicasta otoiyohi iyotan taku tanyan icahya okihi qa makoce tawa en icaga okibi heceedan icahyapi. Wojupi su cikcistina, qais wamnaheza, mdo, qaiS pangiSaSa canhanpi kagapi heca, ecedan nacece; qaiS ptewanunyanpi, talicawa- niinyanpi, kukuse, qaiS anpaohotonna. Hehan mahti kin taku icahye cin he onge wiyopekiye qa otonwe en taku tona cin, woyute. wokoyake qais wikicanye hena opeton. Heceii on oyate kin sanpa canku waste cin ayapi. Qa tukten wicota icikiyedan tipi kin ben cacku wasteste kah ayapi, maka owancaya. Maka kin he pahaya kagapi heceu magaju eSta mini kin anokatanhan iyaye kte. Canku akantu kin in- )7an cikcistina kamdenideu okaskicapi qa suta kagapi. Tuktekten canku decen kagapi kin be taku conpeSka seca akastakapi qasutayapi ecee, hecen canku kin ataya inyan wanjidan kagapi sekseya wanka ecee. Canku wan maka ecedan wanke cin he Sunktanka taku cankahu akan aya okihi kin henakeca nonpa akihde yusdohan okihi. Tka canku kin qeza kinhan topa akihde hehanyan yutitan okihi. Qa canku wan maza ehantanhanS, wikcemna zaptan sanpa zaptan henakeca akihde yusdohan okilii. Hecen cauku waSte oy7ate yuhapi kinhan mahtipi kin Sunktanka otah wicayuhapi kte Sni. Makoce tukten maka eeedau akau cankuyapi kiu hen mahti kin woqin cistina esta anpetu wauji ataya otonweta ai kte. He icunhan canku qeza yukau unkanS tona ai qon hetopa akihde cen hena anpetu wanjidan okihi kte. Qa nakun sungikan qa canpahmihma kin hena tehan waSte kte. Nakun heciyatanhan mazaska ota kamna okihipi kte, taku wiyopeyapi kin en. Europe en oyate kin wanna omaka opawinge ota canku kin hena inyan on kagapi qa paha oksan canku qa hunli cokaya yuhdokapi qaohna cankuyapi. Paha wan adipi kta ciuhan he econpi sni kaohnmni cankuyapi hecen iyaka- pteyali iyayapi sni ecee. Eya kaoho- mni kin heon tehan kte seca tka iy7o- mdave se kagapi nakaeS sunktanka kin nacam ecee yapi liecen iyakapteya kin sdonyapi kte sni. He makoce canku owasin inyan on kagapi kin he akan Sunktanka wanjidan ton topa otonweta ai okihipi eSta, icunhau uukiye deci maka mdu en canku unyanpi kin ton wanjidan esta Sunktanka nom on kitanh otonweta ai unkokihipi. Dehan oyate unkitawapi kin roaza-nahniihmau- pi kin, bicycle, heon canku waSteSte unhapi kta iyececa awacin unyanpi. Otokahe kin ekta tona bicycle akan unpi kin oyate 'iwalitewicadapi Sni, ohini canku waSte kta cajeyatapi kin heon. Tuka he wanna tokeca. Tuwe owasiii tona wowiyukcan waste yuhapi hena canku waSte cinpi qa mahtipi kiu on wiyuskinpi. Tona bicy7cle akan unpi kin hena okoclakiciye icicagapi qa maka obaSpe, state qa county, hena canku waSte kagapi kta woope kagapi kta wa- wipaStakapi. Hekta waniyetu opawinge he ehan bicycle wanjidan maka akan un, unkan dehan United States en ecedan eSta bicycle woyawa tanka Sakpe yuhapi. Canku waSteSte unhapi kinhan bicycle hecedan ohna oicimaui iyotan waSte, waSakadan qa iyotan dus unpica. Hemani hee eSta isanpa waSte. Ecen tukten yacin hen yai qa tukten yacin hen inayajiu ovakihi kte ein heou. Qa tukten de cin he maka iyutapi wikcemna zaptan saupa Sni kinlian hemani iyecen ekta ohankoya yai oyakihi. Bicycle hena upsija qa wiyaka en ya okihi sni, Iiemani kin he iyecen. Tuka ecadau oyate ihduha onspepi kte kinhan hehaii canku hececa unhapi kte Sni. Hena sunktanka qa canpahmihma ee eSta owa- stepi Sni nakaeS. Tuka hehan bicycle hena ecadan ksa- han ce eyapi ecee. Ho hecece kta iyecece,tona heca unpi kin nasu wanicapi ehantanhanS. Ecin wikicanye owasin ksahan ecee. WicaSta nasu codan un wan wihiyayedan iyotan waSte kin heca wanji yuha esta anpetii wanjidan yuksa okihi. He icunhan wicaSta wan wiyukcan kin he wihiyayedan Sica esta oniaka wikcemna zaptan tanyaii iyo- ptekiya okihi. WicaSta nasu wanice cin he tasunke wayazanke qais canpahmihma yuksa ecee, he icunhan wicasta nasu yuke ein hena nina tehan tanvan yuha okilii. Bicycle ota tanyan kagapi sni qa bena okini ksahe sa, tka wanji ataya tanyan sutaya kagapi kiuhan ota iyopeyapi kte, $50.00 qaiS 75.00 hehanyan kte. Tuka hececa wanji tuwe yuhe qa tanyan awanyake cinhan tohini piyapi on takudan yusota kte Sni. Bicycle heca wanna waniyetu zaptan akan waun qa makaiyutapi opawinge ota waun esta hehanyan unkan mazaSadan zaptan piyapi kta on mdusote Sni. Tohan bicycle heca wanji Sice cinhau tuwe akau un kin he etanhan tokeca ecin kin on hecece sni nacece. Qa tuwe hecin kin he wicaSta qais winyan eSta ecadan mazawicagege esta yuSica okihi qais wihiyayedan qaiS pejihuta sapa iyiikpan eSta. Tuka tohan bicycle tanyan awanyakapi hehaii hecedan iyotan waSakayedan on omani pica. Eciu wote Sni. Ohini ye kta wiy7eya un. Tohini nape Sni. Tohini wakokipe qa wicapalipe sni. Canku waSte akau taku hecedan yuhe pica. Sunktanka iyotan waStekin he isanpa yamni akihde iyopta okihi. Nakun waniyetu qaas bicycle hecedan ohna oicimani waSte. Sungakan qaiS eanpa- hmihma ohna unpi kin ninali osni sni eSta wicatasake kinica. Tka icunhan iyotan osni en bicycle akan unpi kin tancan wicakate. Tuwe kin he cuwi ta bda ehantanhan sanpa nina ye cinhan Skinciye kin on ecadan kate kte. Tuka liehan wicaSta wan bicycle a- kan un kin he taku ota aya okihi sni ce eyapi. Ho, Sunktanka cankahu akau taku aya okihi he is eya iyehanyan okilii do. Canku waSte a- kan bicycle akan un kin he tuwe sungakan un kin isanpa taku o- ta aya okibi. Tuka ake nakaha o- yate kin wanua togye icimanipi kta okahinili ayapi. He canpahmihina iyecinka iyopte hee. De canpahmi- hma Sunktanka codan iyopte. Peta maza winahomni heea cistina wan on iyopte kta kagapi gasoline-engine qaiS wakanhdi on iyopte heca on kagapi. Qa he iyolidateya wanke. De canpahmihma hecece cin hena canku waste yuhapi kta iyecece. IS eya bicycle huha kin iyecen kagapi tuka ee tankinkinyan. Oyate kin wauna onge de canpahmihina kin wowidagyapi, tonakiya canku waste unpi kiu henakiya. Dena eaupahniihma kin motor-wagon eyapi: okini iyecinka iyopta eciyapi kta nacece. Nina tkeya taku aya, qais wicasta ota ohna awicaye, qaiS nina dusya okihi; oape wanji maka iyutapi akezaptan qaiS wikcemna nom hehanyan iyaya okihi. Canpahmihma iyecinka iyopte ciu he Sunktanka canpahmihma kici yuhapi kin isanpa oawanyake waSakadan. Canpahmihma iyecinka-iyopte cin takudan lemye Sni. Wihdi qa is wakanhdi onge tonana yaqu kinhan iyopte kta wiyeya un. Tohini takudan kokipe kte Sni qa najice kte sni. Sunktanka iSanpa tkeya un okihi qa iSanpa ota akihde duzahe. Tohan canku waSteSte unhapi kinhan bicycle qa motor- wagon heca ecadan maka owancaya unpi kte. Detanhan waniyetu wikcemna qais akezaptan kinhan makoce onSpaSpa en tohini sunktanka wowidag wicayapi kte Sni. Womdupi kta ecedan on wowidag wicayapi kte. Tka nakun wanna womdupi bena maza wi- uahomni he unpi. Qa wicaSta wokcanpi wanjigji canku hena waSte kinhan detanhan waniyetu wikcemna Sni ecen Sunktanka hena makoce tanktankaya wowidag wicayapi kte Sni iyukcanpi. F. B. Riggs. JESUS TAANPETU ITEOWAPI. Ehantanhan wanna waniyetu akezaptan hehan waSicun wan James Tis- sot eciyapi makoce wakau kin ekta iyaya qa hen waniyetu wikcemna taku owasiii ite owa: tipi, qa can, qa paha, qa canku. qa wicasta qa taku owasin tona Jesus taanpetu qa tohan iyowaja, kin. Hecen iteowapi tankinkinyan opawinge topa cetu qa cikcistinna opawinge sanpa yuha hdi. Qa omaka topa icuhan hena etanhan wowapi tanka nonpa kagapi qa tawanji kin mazaska opawinge zaptan iyawapi. ESta opawinge nonpa United States ekta wiyopeya ahipi. Iteowapi Tissot tokaheya owa qon hena otonwe itancan kin ektakta pazopi: Paris, London qa New York. Qa wicota hin wanyag ipi. Heon token Wakantanka Cinhintku makaakan ni un qon tokeu litani qa tokenken wicasta opeya un qon sanpa tauyan amdezapi.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


text: 1Tata Diosqa Moisesman parlaspa, nerqa: 2Israelitasman kay jinata niy: Sichus pi qhari, chayrí warmi, nin Tata Diospaj t'aqasqa nazareo kananta chayqa, 3ama vinota ujyachunchu, ni ima machachikoj ujyanata, ni vinomanta ruwasqa vinagreta, chayrí poqosqa ujyanasta, ni uvas ch'irwasqata; 4amataj mikhuchunchu uvasta, nitaj uvas k'isatapis. Nazareo kashaspaqa, amapuni mikhuchunchu uvasta, ni luritunta, nitaj qaritantapis. 5Manallataj chujchasnintapis k'utuchikuyta atinchu, manachayqa wiñachinallan tiyan, mashkha tiempopajchus Tata Diospaj t'aqasqa kananta nerqa, chaykama, imaraykuchus payqa Diospaj t'aqasqallapuni kanan tiyan. 6Tata Diospaj nazareo nisqa t'aqasqa kanankama manallataj ima wañusqaj ayanmampis qayllananchu tiyan, 7ni tatampaman, ni mamampaman, ni wawqempaman, ni panampaman, ama jinamanta ch'ichichakunampaj, imaraykuchus payqa Tata Diospaj t'aqasqa. 8Mashkha tiempopajchus pay nikorqa Tata Diospaj t'aqasqa kananta, chaykama ajinapuni kanan tiyan. 9Sichus nazareoj qayllampi pipis wañurparinman chayqa, Diospaj t'aqasqa uman ch'ichipaj qhawasqa kanqa. Jina kajtin, nazareoqa llimphuchakunan qanchis p'unchay tukukuyta, chay p'unchaypi Tata Diospaj t'aqasqa chujchanta k'utuchikonqa. 10Jinapitaj pusaj kaj p'unchaypi sacerdoteman apanan tiyan iskay tortolasta, chayrí iskay paloma irpasta Dioswan Tinkukuna Toldo punkuman. 11Sacerdoteqa ujnin kajta Tata Diosman jaywamonqa chay runaj juchampa cuentanmanta, ujnintataj wañuchiytawan, Diosta yupaychanapaj q'olachenqa. Chaymantataj Tata Diosmanta mañaponqa juchanta perdonanampaj chay ayaj qayllampi kasqanmanta, umantataj chay p'unchaypi llimphuchakonqa. 12Chay p'unchaypi watejmanta Tata Diospaj nazareo jina kanqa, chay ñawpajpi mana allin risqanta qonqayman churaspa, imaraykuchus chujchasnenqa manaña llimphuchu karqa. Uj watayoj corderotawan Tata Diosman apanqa juchanmanta perdonasqa kanampaj. 13Diospaj t'aqasqan tiempo junt'akojtin, pichus Tata Diospaj t'aqasqa karqa, chay runaqa rinan tiyan Dioswan Tinkukuna Toldo punkuman. 14Chaypitaj uj watayoj corderota mana iman imanasqata Tata Diosman jaywamonqa q'olachisqa kanampaj. Uj watayoj malta ovejatawan mana iman imanasqata juchasninmanta Tata Diosman jaywamonqa. Uj carnerotawan sumajnin kajta, mana iman imanasqata jaywallanqataj allinyakuy jaywanapaj. 15Chantá jaywamullanqataj uj canasta t'antata, sumajnin kaj jak'umanta mana levadurawan ruwasqata, aceitepi puñasqatataj, tortillastapis mana levadurayojta aceitewan jawiykuspalla, ch'aki mikhuykunamanta ofrendatawan, vinotawan khuska. 16Sacerdotetaj chayta Tata Diosman jaywamonqa jucharayku q'olachinata, jinallataj yupaychanapaj q'olachinatapis. 17Chay carnerotaqa uj allinyakuy q'olachinata jaywanqa Tata Diosman, chay mana levadurayoj ruwasqa uj juch'uy canasta t'antastawan khuska; jaywamullanqataj vino ofrendasta, ch'aki mikhuykunamanta ofrendatawan. 18Chantá chay nazareo nisqa runaqa chujchasninta Dioswan Tinkukuna Toldo punkupi ruthuchikonqa. Jinapi Diospaj t'aqasqa kasqanta wiñachisqan, chay chujchasninta jap'iytawan, ninapi ruphachenqa, allinyakuy jaywanata q'olachisharqa chaywan. 19Sacerdoteqa nazareo nisqaj uman ruthusqaj makinman churanqa carneroj ñañu wasan chayasqa kankata, canastamanta mana levadurayoj ruwasqa t'antata, mana levadurayoj uj tortillatawan. 20Chay tukuy imasta sacerdoteqa ikhaspa jaywanqa uj sumaj kaj jaywanata jina. Chay ovejata Tata Diosman jaywasqanmanta chay puchusnin, maki palasnin imaqa Tata Diospaj t'aqasqa kanqa, qhepamantaj sacerdote chaykunata mikhukaponqa. Chaymantaraj nazareoqa vinota ujyayta atenqa. 21Chaymin chay kamachisqaqa, pikunachus Tata Diospaj t'aqasqa kanku nazareo jina, chaykunapaj. Jinallataj ofrendastapis Tata Diosman qoyta atin maychus kapusqanman jina imaschus kapusqanta. Chaytaqa junt'anampuni tiyan imatachus Tata Diosman qosaj nisqanta nazareo kanamanta kamachisqaman jina. 22Tata Diosqa Moisesman parlaspa, nerqa: 23Niy Aaronman, churisninmanwan: Israelitasta bendecishaspaqa, kay jinata niychej: 24Tata Diosqa bendecisuchun, waqaychasuchuntaj. 25Tata Diosqa qanta allin ñawiwan qhawasuchun. 26Tata Diosqa khuyakuynintataj rikuchisuchun, sonqo tiyaykuyta ima qosuchun, nispa. 27Ajinata paykunata Noqaj sutiypi israelitasman nichunku, Noqataj paykunata bendecisaj.


text: 1Maypachachus yaykunkichej Señorniykichej Tata Dios herenciaykichejpaj jallp'ata qopusonqachej chayman, chaypitaj tiyakapunkichej chaypacha, 2chay jallp'aj ñawpaj poqoyninta sapa cosechamanta Tata Diospaj t'aqankichej. Chayta apankichej canastapi, may cheqatachus Señorniykichej Tata Dios ajllakonqa sutin jatunchasqa kanampaj, chayman. 3Chaypitaj sacerdote mit'ampi kashajman qayllaspa, rimarinkichej: Noqaqa kunan nini Señorniy Tata Diospa ñawpaqempi chay jallp'aman yaykusqayta, mayqentachus Señorninchej Tata Dios ñawpa tatasninchejman juraspa nerqa qonawanchejta, chayman, nispa. 4Chantá sacerdoteqa chay apasqaykichej canastata jap'ispa, churanqa Señorniykichej Tata Diospa altarnimpa ñawpaqenman. 5Qankunataj Señorniykichej Tata Diospa ñawpaqempi kay jinata nillankichejtaj: Ñawpa tatayqa uj arameo forastero karqa. Egiptoman ripuspa, chaypi tiyakorqa ayllun pisilla kashajtin. Chantaqa miraynin jatun nacionman tukorqa. Chay aylloqa atiyniyoj, ashkha runasniyojtaj karqa. 6Chaypitaj egipciosqa mayta ñak'arichiwarqayku, llakichiwarqayku, sinch'itataj trabajachiwarqayku. 7Chaypacha mañakorqayku ñawpa tatasniykojpa Señornin Tata Diosmanta yanapanawaykuta. Paytaj mañakusqaykuta uyariwarqayku, rikorqataj llakiyniykuta, ñak'ariyniykutapis. 8Jinata Tata Diosqa Egiptomanta orqhomuwarqayku jatun atiyninta rikuchispa, sinch'i manchachiywan, señaleswan, milagroswan ima. 9Chaymantataj kayman pusamuwarqayku, qowarqaykutaj lechewan misk'iwan purishaj jallp'ata. 10Chayrayku kunan apamuni Tata Diospa qowasqan jallp'aj ñawpaj poqoyninta, nispa rimarinkichej. Chantá chay canastata Señorniykichej Tata Diospa ñawpaqenman churaspa, Payta yupaychankichej. 11Chaymantaqa Señorniykichej Tata Dios tukuy imasta qosusqaykichejmanta mayta kusikunkichej tukuy familiaykichejwan, qanwan tiyakoj levitaswan, jinallataj llajtaykichejpi tiyakoj forasteroswan ima. 12Kinsa wata kajpi, chay chunkamanta ujninta qona watapi tukuy poqochisqaykichejmanta sapa chunkamanta ujninta t'aqankichej. Chay t'aqasqaykichejtaqa qonkichej levitasman, llajtaykichejpi tiyakoj forasterosman, wajcha wawasman, viudasman ima, paykuna llajtaykichejpi sajsakunankukama mikhunankupaj. 13Chaymantataj Señorniykichej Tata Diospa ñawpaqempi rimarinkichej: Imatachus Señorniyku Tata Diospaj t'aqasqaykuta wasiykumanta orqhomuspa, qoykuña levitasman, forasteros kaypi tiyakojkunaman, wajcha wawasman, viudasman ima, niwasqaykuman jina kamachiwasqasniykuta kasuspa; mana qonqaspa, tukuyninta junt'ayku. 14Chay t'aqasqaykumantaqa mana mikhuykuchu wañusqayoj llakisqa kashaspapis, nitaj mana llimphupaj qhawasqa kashaspapis, nillataj wañusqaspa sutinkupi mikhuykuchu. Señorniyku Tata Dios niwasqaykuta kasuyku, kamachiwasqasniykuman jina tukuy imata ruwaspa. 15Kunanqa qhawarimuy janaj pachamantapacha, tiyakunki chaymantapacha, bendeciytaj Israel aylluykita, kay qowasqayku jallp'aykutapis, lechewan, misk'iwan yaku jina purishan, chayta, ñawpa tatasniykuman nisqaykiman jina, nispa rimarinkichej. 16Señorniykichej Tata Dios kunan kamachisunkichej kay leyesta, kay kamachisqasnintataj junt'anaykichejta. Chaykunataqa tukuy sonqoykichejwan, tukuy almaykichejwan ima kasuychej. 17Kunanqa ninkichejña Tata Diosqa Diosniykichej kasqanta, ninkichejtaj ñankunanta purinaykichejta, nillankichejtaj kasunaykichejtapuni leyesninta, kamachisqasninta ima, nisqasninta junt'aspa. 18Tata Diospis kunanqa nillantaj qankunalla Paypa ayllun kasqaykichejta nisusqaykichejman jina, kamachillantaj nisqasninta junt'anaykichejta. 19Tukuy ruwasqan nacionesmanta qankunata aswan pataman churasonqachej, Payqa yupaychasqa, rejsisqa, jatunchasqataj kanampaj. Ajinaqa qankunalla Señorniykichej Tata Diospa ajllasqa ayllun kankichej nisqanman jina.


text: 1Tsaypitanami mayargä gloriacho caycag templupita ganchis angilcunaman caynog nir gayacuycagta: “Ayway tsararashgayqui tazun malwapita Tayta Diospa castïgunta runacuna tashgan patsaman tacshimunayquipag.” 2Tsaymi punta cag ángil patsaman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaymi anticristupa señalninwan señalashga cagcunata y pay-nirag ïduluta adoragcunata gueri pasaypa ushargan. Tsay gueriwanmi fiyupa nacapäcorgan. 3Ishcay cag angilnami lamarman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaymi lamar yawarman ticrargan. Tsaywanmi lamarcho cagcunaga lapan wanupäcorgan. 4Quimsa cag angilnami lapan mayucunaman y pucyucunamanpis tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaymi mayupis pucyupis yawarman ticrargan. 5Nircurnami mayargä yacupa mandagnin cag ángil caynog nimogta: “Runacuna jutsata rurashganpitami may-tsaychöpis yacuta yawarman ticratsishcanqui, Tayta Dios. Unaypita-patsa imayyagpis cawag Diosmi gam caycanqui. 6Jutsa rurag runacunami gamman yäracogcunata y profëtayquicunatapis wanutsipäcorgan. Yawarninta jichar wanutsishganpitami quiquincunapis yawarta upunanpag yacuta yawarman ticratsishcanqui.” 7Tsaynogpis mayargä gloriacho cag altarpita caynog nimogta: “Tsaynog castigarga alitami ruraycanqui, lapanpag munayniyog Tayta Dios. Pitapis mana jananpaylapami jutsata rurashgancunapita gam castigashcanqui, Tayta.” 8Chuscu cag angilnami intiman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaymi inti fiyupa shanar runacunata rupar nacatsergan. 9Tsaynog rupaptinpis runacuna jutsa rurayta manami cachapäcorgantsu ni Tayta Diostapis perdonta manami manacärergantsu. Tsaypa trucanga Tayta Diospa contranmi imaycatapis rimapäcorgan. 10Pitsga cag angilnami anticristo mandashgan marcacunaman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaynog tacshimuptinmi tsay marcacuna tsacacäcorgan. Tsaynogpis gueri gueshyami runacunata pasaypa ushargan. Tsay gueri pasaypa nanaptinmi galluntapis canipäcorgan. 11Tsaynog nacaycarpis jutsa ruraycunata manami cachapäcorgantsu. Cachapäcunanpa trucanga Tayta Diospa contranmi rimapäcorgan. 12Sogta cag angilnami Eufrates nishgan mayuman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaynami tsay mayu tsaquicäcorgan nación mandag reycuna soldäduncunawan inti jegamunan cagpita shamur pasapäcunanpag. 13Tsaypitanami ricargä quimsa säpu-nirag demoniucunata. Tsay demoniucuna yargamorgan Satanaspa shiminpita, anticristupa shiminpita y anticristupa wilacogninpa shiminpitami. 14Tsay säpu-nirag demoniucunaga milagrucunatapis rurarganmi. May-tsaypapis aywar tsay demoniucuna nación mandag reycunata soldäduntinta shuntargan pelyapäcunanpagmi. Tsay pelyashgan junag cargan lapanpagpis munayniyog Tayta Dios runacunata castigashgan junagmi. 15Jesucristo caynogmi nimantsi: “Tantyacäriy. Mana musyashgayqui hörami suwanogpis elagpita shamushagpag. Cushishgami canga alita rurar ricag ricagla shuyarämagcunaga. Camaricöni caycagta gamcunata tariptë runacunapa naupancho garapächula car pengacushgayquinogmi Tayta Diospa naupancho juzgashuptiqui pasaypa pengacärinquipag.” 16Tsaymi soldäduncuna y lapan mandag reycunata tsay quimsa demoniucuna shuntargan Armagedón nishgan pampaman pelyapäcunanpag. 17Ganchis cag angilnami wayraman tacshimorgan tsararashgan tazun malwacho caycag castïguta. Tsaymi gloriacho caycag templupita Tayta Dios fuertipa caynog nimogta mayargä: “¡Cananga lapanpis cumplishganami caycan!” 18Tsaynog nimuptinmi atsicyaypa atsicyar elguy ricacämorgan. Räyu bunrurushganpis mayacämorgan. Patsapis fiyupami sicsicyargan. Runacuna imaypis manami ricargantsu patsa tsaynog sicsicyagtaga. 19Babilonia jatun marcacho runacuna lutanta rurashganpita Tayta Dios rabiashpan fiyupami castigargan. Tsaynog castigaptinmi tsay marca quimsaman raquicar ushacargan. Y waquin marcacunanami pasaypa juchur ushacargan. 20Lapan islacunapis y jircacunapis elgacäcorganmi. 21Ciëlupitanami chuscu arröbanog jatusag runtu tamya runacunapa jananman tamyamorgan. Tsay runtu tamyawan Tayta Dios castigaptinmi runacunaga paypa contran fiyupa rimapäcorgan.


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text: 1Naupataga Tayta Diosnintsimi profëtancunata cachargan Israel mayintsita wilacuyninta tucuynogpa wilapänanpag. 2Cananmi itsanga Diospa tsurin Jesucristuna shamushga wilacuyninta wilapämänantsipag. Paywanmi Tayta Diosnintsi camargan cay patsata y jana patsatapis. Nircurmi payta churashga lapantapis munaynincho tsararänanpag. 3Jesucristoga Diosnintsimi caycan. Lapan camashgancunatapis munaynincho tsararaptinmi cananyagpis caycanrag. Jutsantsipita perdonashga canantsipag cruzcho wanurcurmi gloriaman cutergan. Cananga Tayta Diospa derëcha cag naupancho jamarashpanmi lapanpagpis munayniyog caycan. 4Tsaynog caycaptenga Tayta Diospa tsurin Jesucristoga lapan angilcunapitapis más munayniyogmi caycan. Tsaymi Jesucristuta Tayta Diosnintsi caynog nergan: “Gamga cuyay tsurëmi canqui. Tsaymi gamta churä lapanta mandanayquipag.” Tsaynoglami mastapis Tayta Diosnintsi nergan: “Nogaga gampa taytayquimi cä. Gammi nogapa tsurë caycanqui.” Manami maygan angiltapis tsaynog nergantsu. 6Tsaynoglami tsurin Jesucristo gloriaman cutiptin Tayta Diosnintsi caynog nergan: “Lapan angilcunapis payta adoratsun.” 7Angilcunapäga Tayta Diosnintsipa palabrancho caynogmi niycan: “Angilcunata ticratsë wayraman carpis o ninaman carpis mandashgäta rurapäcunanpagmi.” 8Tsurin Jesucristupagnami itsanga caynog niycan: “Gamga Dios carmi imayyagpis mandag caycanqui. Gamga pitapis mana jananpaypami juzganquipag. 9Gamga munanqui lapan runacuna noga munashgänog alilata rurar cawanantami. Tsaymi taytayqui car gamta churashcä lapanpagpis munayniyog canayquipag. Gam munayniyog cashgayquinöga manami pipis munayniyog cantsu. Tsaymi gam imaypis cushishga caycanqui.” 10Tsaynogpis Jesucristo cay patsata y jana patsata camashga captinmi Tayta Diospa palabrancho caynog niycan: “Lapanpag munayniyog carmi cay patsata y jana patsatapis camashcanqui, Tayta. 11Lapan camashgayquicunaga röpanog ushacaglami caycan. Röpanta runa trucacushgannogmi gampis lapan camashgayquicunata trucatsinquipag. Lapan ushacaptinpis gamga imayyagpis caycanquipagmi.” 13Manami maygan angilcunatapis Tayta Diosnintsi caynog nishgatsu: “Jamacamuy derëcha cag naupäman lapan contrayquita vincinäyag.” 14Angilcunaga Tayta Diosnintsi mandashganta ruranalanpagmi carcaycan. Paycunatami Tayta Diosnintsi cachamun Jesucristuta chasquicogcunata cuidananpag.


text: 1Kay qelqan willakun Hilciaspa churin Jeremiaspa rimasqankunata ruwasqankunatawan. Jeremiasqa Benjamín ayllu hallp'api Anatot llaqtamantan karqan, ayllunkunaqa sacerdotekunan karqan. 2Señor Diosmi Jeremiasman rimaykurqan Amonpa churin Josías chunka kinsayoq watapiña Judapi rey kashaqtin. 3Chaymantapas rimaykullarqantaq Josiaspa churin Joacim Judapi rey kashaqtin. Rimaykullaqtaq Josiaspa churin Sedequías Judapi chunka hukniyoq wata rey kanankama. Chay wataq phisqa killanpitaq Jerusalén llaqta runakunaqa Babilonia suyuman kamachipaq apasqa kapurqanku. 4Señor Diosmi kay hinata niwarqan: 5Mamaykiq wiksanpi manaraq kashaqtiykin akllakurqayki, manaraq nacemushaqtiykin t'aqakurqayki, hatun suyukunapaq profeta kanaykipaqmi churarqayki, nispa. 6Ñoqataq nirqani: ¡Ay, Apu Señor Diosníy! Sinchi waynallaraqmi kani, manan rimaytapas yachaniraqchu, nispa. 7Señor Diostaq ichaqa niwarqan: Ama sinchi waynallaraqmi kani, niychu. Maytachus “riy” nisqaytan rinki, ñoqaq kamachisqaytataqmi rimamunki. 8Aman pitapas manchakunkichu, ñoqan qanwan kashani waqaychanaypaq. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 9Chaymantataqmi Señor Diosqa makinta haywarimuwaspa simiyta tupaykuwarqan, niwarqantaq: Ñoqan simiykiman simiyta qoyki rimanaykipaq. 10Kunanmi huk kamachikuqta churayki hatun suyukunamanpas huch'uy suyukunamanpas, qanmi t'irankipas kumpankipas, qanmi chhallunkipas ñut'unkipas, qantaqmi sayarichinkipas takyachinkipas, nispa. 11Señor Diosqa nillawarqantaqmi: Jeremías, ¿imatan rikushanki? nispa. Ñoqataq kutichirqani: Almendro mallki k'allmatan rikushani, nispa. 12Señor Diostaq niwarqan: Allintan rikusqanki, ñoqaqa qhawashallasaqpunin simiykuna hunt'akunantaqa, nispa. 13Wakmantan Señor Diosqa tapuykuwarqan: –¿Imatan rikushanki? nispa. Ñoqataq kutichirqani: –T'impushaq mankatan rikushani, wichay ladomanta kaykamaraq wasapasqan chayamushaqta, nispa. 14Señor Diostaq niwarqan: Wichay ladomantan wasapamunqa hatun llakikuna llapan kay suyupi tiyaq runakunaman. 15Ñoqa kikiymi waqyashani llapan wichay lado suyu ayllukunata hamunankupaq. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. Reykunan hamunqaku, Jerusalenman haykuna kikin punkukunapin kamachikuy tiyanankuta wakichikunqaku. Llaqta muyuriq perqa contran kanqaku, Judá llaqtakunatan muyuykunqaku. 16Ñoqan llaqtayta muchuchisaq saqerpariwasqanku huchankumanta, paykunan wak dioskunaman inciensota q'apachirqanku, paykunaq ruwasqanku idolokunatan yupaycharqanku. 17Qanqa allintapuni chumpiykita wataykukuy, sayariy, ñoqaq kamachisqay simita llapanta willamuy. Aman mancharikunkichu, mancharikunkichus chayqa, ñoqan paykunaq ñawpaqenpi khatatatachisqayki. 18Kunanmi qanta tukuchiyki allin kallpachasqa llaqtata hina, fierromanta wasi tusata hina, broncemanta perqata hina, Judá reykunawan, umalli runakunawan, sacerdotekunawan, llapan runakunawanpas churanakunaykipaq. 19Paykunan contraykipi sayarinqaku, ichaqa manan atipasunkikuchu, waqaychanaypaq qanwan kashasqayrayku. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini.