text:
1 YACHAQANA
¿Mayqinkunataq Diosmanta chiqa yachachiykuna kanku?
¿Diosninchik ñuqanchikmanta interesakunchu?
¿Imaynataq Diosrí? ¿Sutiyuqchu?
¿Payman qayllaykuyta atisunmanchu?
¿QHAWARINKICHU imaynatachus wawas anchata tapuykachasqankuta? Wawasqa parlayta qallariytawan mana sayk’uspa tukuy imata tapuriwanchik: “¿Imaraykutaq janaqpacha pukayanrí?”, “¿Imaraykutaq ch’askakuna k’anchanku?”, “¿Pitaq p’isqitusta takiyta yachachirqa?”, nispa. Munaspapis, wakin kutiqa mana kutichiyta atillanchikchu. Allinta kutichiptinchikpis: “¿Imaraykutaq?”, nispa tapullawanchiktaq.
2 Mana wawasllachu jinata tapunku. Wiñasqanchikmanjina tapukullanchikpuni, mayman chayanapaqpis, imamanta jark’akunapaqpis chayri imata yachanallapaqpis. Chaywanpis wakinkunaqa, manaña imatapis tapukunkuchu. Wakinkunataq tapukuspapis, ch’inyakapunku.
3 Kay librop tapanpi, chantá 3, 6 paginanpi, kay yachaqanap qallariyninpi ima rikhuriq tapuykunapi t’ukuriy. Kay tapuykunataqa, tapukunapunichá kanman. Chaywanpis, achkha runasqa, mana ima kutichiykunatapis mask’ankuñachu. ¿Imaraykutaqrí? ¿Chay tapuykunaman Bibliapi kutichiykunata tarisunmanchu? Wakin runas, Bibliap kutichisqanqa yuyayniyuqllapaq kasqanta ninku. Wakintaq mana asipayachikunankupaq manaña imatapis tapukunkuchu. Wakkunataq Diosmanta yachachiqkunallapaq chayqa, nispa ninku. ¿Qam imatataq ninkiman?
4 ¿Manachu tapuyniykipaq kutichiykunata riqsiyta munawaq? Ichá jinata tapukunki: “¿Imapaqtaq kawsanchikrí? ¿Kay kawsayllachu kanman? ¿Imaynataq Diosrí?”. Kaykunata tapukuspa allinta ruwanki, amataq tapuyniykipaq allin kutichiykunata mask’aspa sayk’uychu. Jesucristo, sumaq yachachiqjina nirqa: “Mañakuychej, qosunkichejtaj; mask’aychej, tarinkichejtaj; punkuta takaychej, kicharisonqachejtaj”, nispa (Mateo 7:7).
5 Tapuykunasniykiman kutichiykunata mask’anki chayqa, mana qhasipaqchu kanqa (Proverbios 2:1-5). Mana runap nisqan jinachu, Bibliaqa kay tapuykunaman kutichin, qamtaq chay kutichiykunata riqsiyta atiwaq, entiendenapaqjinalla kasqanrayku. Astawanpis Bibliap kutichiykunasninqa kusiyta, suyayta ima quwanchik. Chantapis ch’ampaykunapi kaspapis kusisqa kawsakunapaq yanapawanchik. Juk tapuyta kutichispa qallarina.
¿DIOSNINCHIK RUMI SUNQUCHU?
6 Wakinkuna Diosninchik rumi sunqu kasqanta yuyanku. “Diosninchik ñuqanchikmanta llakikunman chayqa, manachá kawsayninchik kunanjina kanmanchu”, nispa ninku. Kunanqa, maqanakuymanta, chiqninakuymanta, ñak’ariymanta ima, junt’a kawsayninchikqa. Tukuypis unqunchik, ñak’arinchik, familianchikmanta pillapis wañupuptin llakikunchik, phutikunchik ima. Chayrayku wakinkuna ninku: “Diosninchik munakuwasunman chayqa, ¿manachu tukuy llakiykunamanta jark’awasunman?”, nispa.
7 Mana chayllachu, religionmanta yachachiqkuna, runaman Diosninchik rumi sunqu kasqanta yuyachinku. Pillapis wañupuptin, pillapis unquptin, “Diospa munaynin karqa”, nispa ninku. Chayta nispaqa, Diosninchik llakiykunamanta juchayuq kasqanta nichkanku. ¿Jinachu kanman? ¿Imatataq Biblia yachachin? Santiago 1:13 kutichiwanchik: “Mayqellampis juchaman urmanapaj tanqasqa kashaspa, ama nichunchu Diospuni juchaman urmanampaj tanqasqanta, imaraykuchus Diosqa mana juchaman tanqasqa kayta atinchu nitaj pitapis tanqanchu juchaman urmanankupaj”. Chayrayku Diosninchik mana jayk’aq ima saqratapis ruwanchu (Job 34:10-12). Arí, Diosninchik saqra ruwaykuna kananta saqin. Chaywanpis, saqra kananta saqiyqa, mana kikinchu saqrata ruwaywanqa.
8 Juk yuyayniyuq, munakuq tatapi t’ukuriy, wasinpiqa churin tiyakun. Kay churintaq mana kasuspa, wasinmanta ripuyta munaptin, tatanqa mana jark’akunchu. Kay churin mana allinta purispa ch’ampaykunaman urmaptin, ¿tatan chay ch’ampaykunaman urmachisqantachu niwaq? Mana, ¿icharí? (Lucas 15:11-13). Jinallataq Diosninchikpis, runa mana allinta puriyta munaptinqa, payqa mana jark’anchu, chayrayku Diosninchikqa mana ñak’ariymanta juchayuqchu, runallataq chaytaqa mask’akun. Runap ñak’ariyninmanta Diosninchikta juchachaspaqa, maytapuni pantachkasunman.
9 Kunanqa runa ñak’arichkan, Diosninchiklla yachan imaraykuchus runa ñak’arinanta saqisqanta. Pay yachayniyuq, atiyniyuq, Ruwawaqninchik ima kasqanrayku, mana imatapis willanawanchikchu tiyan. Chaywanpis munakuwasqanchikrayku tukuy imata willawanchik. Chunka jukniyuq yachaqanapi, imaptinchus Diosninchik runa ñak’arinanta saqisqanta astawan yachasunchik. Diosninchik manapuni ch’ampayninchikmanta juchayuqchu. Astawanpis paylla tukuy llakiykunata chinkachinqa (Isaías 33:2).
10 Chantapis Diosqa, santo (Isaías 6:3). Chaytaq mana ch’ichiyuq, mana saqrayuq, llimphu kasqanta niyta munan. Chayrayku tukuy sunquwan payllapi atienekusunman, saqra runapi atienekunamantaqa. Mana mayqin k’acha kamachiqpis, saqra runap ruwasqanta chinkachiyta atinmanchu. Diostaq tukuy atiyniyuq, paylla runap saqra ruwayninta, tukuy llakiynintapis tukuchinqa. Jinamanta saqra kaqta wiñaypaq chinkachinqa (Salmo 37:9-11).
¿DIOSNINCHIK PHUTIKUNCHU LLAKIYKUNAPI KACHKAPTINCHIK?
11 ¿Diosninchik phutikunchu kayjina llakiypi kasqanchikmanta? Bibliaqa, Diosninchik chiqa kaqta munakusqanta yachachin (Salmo 37:28). Payqa allin ruwaykunata, saqra ruwaykunatapis qhawachkan, tukuy saqra ruwaykunatataq, chiqnin. Bibliaqa, Jallp’ata saqra ruwaymanta junt’ata rikusqanmanta, Diosninchik “mayta sonqonta nanachikus[qanta]” niwanchik (Génesis 6:5, 6). Kunantaq Diosninchikqa kasqan jinallapuni (Malaquías 3:6). Saqrata chiqnikuchkallanpuni, ñak’ariqkunamantataq phutikuchkallanpuni. Chayrayku, “payqa qankunamanta dakun”, nispa Biblia niwanchik (1 Pedro 5:7).
12 Ñak’arichkaptinchik, ¿imaraykutaq nisunman Diosninchik phutikusqanta? Imaraykuchus Bibliaqa, payman rikch’akuqta ruwawasqanchikta niwanchik (Génesis 1:26). Chayrayku, k’acha kanchik chayqa, Diosninchik k’acha kasqanrayku. T’ukuriy, k’acha runata ñak’arichkaqta rikuspa, ¿phutikunkichu? Qam phutikuptiyki, ¿manachu Diosninchik astawanraq phutikunman?
13 Runapta juk k’acha kayninqa, munakuyta atisqan. Chaypipis Diosninchikman rikch’akunchik. Bibliaqa yachachiwanchik: “Diosqa munakuymin”, nispa (1 Juan 4:8). Dios munakusqanrayku, ñuqanchikpis munakuyta atinchik. Tukuy llakiykunata, ñak’ariykunata ima, chinkachiyta atiwaq chayqa, ¿manachu chinkachiwaq? ¿Manachu munakusqaykirayku tukuy llakiykunata chinkachiwaq? Chinkachiwaq, ¿icharí? Jinallatataq Diosninchikpis, tukuy llakiykunata chinkachinqa. Kay librop qallariyninpi willakusqanqa mana cuentollachu, nitaq qhasi suyayllachu, Diosninchik parlasqanqa junt’akunqapuni. Chay willaykunapi iñinapaqqa, astawan Diosninchikta riqsinanchik tiyan.
DIOSNINCHIK PAYTA RIQSINAYKITA MUNAN
14 Riqsisunanpaq pillamanpis qayllaykuptiyki, ¿manachu ñawpaqta sutiykita willanki? ¿Diosninchikrí, sutiyuqchu? Religionesqa, Diospa sutin “Tata Dios” kasqanta, “Señor” kasqanta ima yachachinku, kaykunaqa mana sutischu. Kaykunaqa “corregidor”, “jilakata” niy jinalla. Arí, Bibliaqa, Diosninchik “Tata Dios”, “Señor” kasqanta willawanchik. Chaywanpis, willallawanchiktaq sutiyuq kasqanta, sutintaq Jehová. Salmo 83:18 niwanchik Diospa sutin, Jehová kasqanta. Bibliaykipi mana Diospa sutin rikhuriptin, kay librop yapanpi qhawarinaykita mañayku. Biblia qillqakuchkaptin Diospa sutinqa, tukuyniqpi rikhuriq. Chayrayku Diosqa, sutinta riqsinaykita, uqharinaykita ima munan. Diostaq payta riqsinanchikpaq Bibliata quwanchik.
15 Diospa sutinqa, Jehová. Payllataq chay sutita churakurqa. Chay sutinqa, paypa parlasqan mana qhasipaqchu kasqanta niyta munan, manaqa parlasqanqa junt’akun, jinamanta tukuy munaynin junt’akunpuni.* Dioslla Jehová sutiyuq. Jehovaqa tukuy imapi k’ata. Qhawarina imaspichus.
16 Salmo 83:18 Jehovamanta nin: “Qan Tata Dioslla Patapi Kaj Dios [kanki]”, nispa. Chantapis, Diosllata “Tukuy Atiyniyoj”, nispa sutichakun. Apocalipsis 15:3 nin: “Ancha jatuchaj, t’ukunapajtaj ruwasqasniykeqa, Tukuy Atiyniyoj Señor Dios. Ñankunaykeqa cheqan, cheqataj kanku. Qanqa tukuy nacionespa Reynin kanki”, nispa. ‘Tukuy Atiyniyuq’ kasqan rimayqa, Diosmanta astawan atiyniyuqqa mana pipis kasqanta niyta munan. Kallpanqa mana imawanpis kikinchakunchu, mana tukukuyniyuq. Chantapis kay Salmo 90:2 nin: “Wiñaymanta wiñaykama qan Dios kanki”, nispa. Kaytaq paylla wiñaymantapacha kawsasqanta niyta munan. ¿Manachu kaykuna t’ukurichiwanchik?
17 Diosninchiklla tukuy imata ruwarqa. Apocalipsis 4:11 nin: “Señor Diosniyku, qanllamin jatunchanapaj jina kanki, may sumajpaj jina qhawana, tukuy atiyniyojtaj, imaraykuchus qanmin tukuy kaj chhikata ruwarqanki; munayniykirayku ruwasqa karqanku, kakushankutaj”, nispa. Jehovaqa, tukuy imamanta Ruwaqnin. Janaqpachapi angelesta, cielopi ch’askasta, sach’aspi puquykunata, tukuy imaymana yakupi kawsaqkunata, tukuy imata, Pay ruwarqa.
¿JEHOVAMAN QAYLLAYKUYTA ATISUNMANCHU?
18 Wakinqa, Jehovap jatun kayninta qhawaspa mancharikunku. May jatun kasqanrayku mana jayk’aq Diosman qayllaykuyta atinankuta ninku, manataq paykunamanta dakusqanta nillankutaq. ¿Jinachu kanman? Mana, Bibliaqa Jehovamanta nin: “Mana karupichu kashan sapa ujninchejmanta”, nispa (Hechos 17:27). Astawanpis nillantaq: “Diosman astawan qayllaykuychej; paypis qayllamusonqachej”, nispa (Santiago 4:8).
19 ¿Imaynatataq Ruwawaqninchikman qayllaykusunman? Mana jayk’aq Diosmanta yachakuyta saqispa. Jesús nirqa: “Kaymin chay wiñay kawsayqa: Qan k’ata cheqa Diosta rejsisunanku, kachamusqayki Jesucristotapis”, nispa (Juan 17:3). Kaypi nisqanmanjina, Jehovamanta, Jesucristomanta ima yachakuyqa, ‘wiñay kawsayman’ apan. Qhawanchikjina, ‘Diosninchikqa munakuymin’ (1 Juan 4:16). Chaywanpis, Jehovapta wak k’acha kaykunasnin tiyapullantaq. Biblia nin: “[Jehovaqa] khuyakuyniyoj, k’acha sonqoyoj, llamp’u sonqo, imamantapis mana usqhayta phiñarparikojlla, manachayqa khuyakuypeqa jatun, jinallataj cheqa kaypipis”, nispa (Éxodo 34:6). Payqa ‘k’acha, perdonanapaq wakichisqa’ (Salmo 86:5). Pacienciayuq (2 Pedro 3:9). Diosqa mana saqirpawanchikchu (Salmo 94:14). Bibliata ñawirisqaykimanjina, imaynachus Jehová Dios kasqanta astawan yachakunki.
20 Diosninchikta mana rikuyta atinchikchu, payqa juk espíritu (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Chaywanpis, Biblia imaynachus kasqanta willawanchik. Salmopi ‘may k’acha kasqanta t’ukuspa qhawayta’ atisqanchikta niwanchik (Salmo 27:4; Romanos 1:20). Paymanta astawan yachakunki chayqa, astawan riqsisqa qampaq kanqa, astawantaq payta munakunki, astawantaq payman qayllaykunki.
21 Bibliaqa, Diosta Tatanchiktajina qhawananchikta niwanchik, pisimanta pisi imaraykuchus chayta niwasqanchikta yachanki (Mateo 6:9). Diosqa mana kawsayllatachu quwanchik, astawanqa juk k’acha tatajina Diosqa, allinta kawsakunanchikta munan (Salmo 36:9). Biblia yachachillantaq, tukuy ñuqanchik Jehovap amigon kayta atisqanchikta (Santiago 2:23). T’ukuriy: qamqa, ¡Ruwawaqninchikpa amigon kayta atinki!
22 Bibliamanta astawan yachakuptiyki, ichapis wakinkuna allinniykita munaspa, yachakuchkasqaykita saqinaykita nisunqanku, religionniykita mana saqinaykipaq. Ama pipis jark’asunanta saqiychu, Diospa amigon kayqa imamantapis aswan sumaq.
23 Yachakuyta qallarichkaspaqa, mana tukuyninta jap’iqayta atillankichu. Mana manchachikuspa yanapata mañakunayki tiyan. Jesusqa wawajina llamp’u sunqu kayqa, may allin kasqanta nirqa (Mateo 18:2-4). Yachanchikjina wawasqa tapukullankupuni. Diosqa tapuykunasniykipaq kutichiykunata tarinaykita munan. Bibliaqa, unay runasmanta allinta parlan, paykuna tukuy sunquwan Jehovata riqsiyta munasqankurayku. Paykunaqa Diospa Palabranta sumaqta ñawirirqanku, imatachus uyarisqanku chiqachus manachus kasqanta yachanankupaq (Hechos 17:11).
24 Sumaqta Bibliata ñawirispaqa, Diosta allinta riqsisunchik. Bibliaqa mana wak libroswan kikinchakunchu. ¿Imaptintaq? Chayta qhipan yachaqanapi rikusunchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diosqa qammanta mayta dakun (1 Pedro 5:7).
- Diospa sutinqa, Jehová (Salmo 83:18, NM).
- Jehová payman qayllaykunaykita munan (Santiago 4:8).
- Jehová Diosninchik munakuyniyuq, khuyakuyniyuq, k’acha sunquyuq ima (Éxodo 34:6; 1 Juan 4:8, 16).
* Diospa sutinmanta astawan yachanaykipaq, yapanta ñawiriy.
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1, 2. Wakin kutipi, ¿imaraykutaq tapukunanchik tiyan?
3. ¿Imaraykutaq wakinkuna manaña tapuykunasninkupaq kutichiykunata mask’ankuchu?
4, 5. ¿Imastataq tapukusunmanrí, imaraykutaq kutichiykunata mask’ananchik tiyan?
6. ¿Imaptintaq wakinkuna runap ñak’ariyninmanta Diosninchik mana llakikusqanta ninku?
7. a) ¿Imaptintaq nisunman religionmanta yachachiqkunaqa, runaman Diosninchik rumi sunqu kasqanta yuyachisqankuta? b) ¿Imatataq Biblia runa ñak’arichkasqanmanta yachachin?
8, 9. a) Saqrata ruwaywan, saqra kananta saqiywan mana kikinchu kasqanta, ¿imaynatá sut’inchawaq? b) ¿Runa saqra ruwasqanmanta Diosninchikta juchachasunmanchu?
10. ¿Imaptintaq suyasunman Diosninchik tukuy saqra ruwaykunata, llakiykunata ima chinkachinanta?
11. a) ¿Imaynatá Diosninchik saqra ruwaykunata qhawan? b) ¿Ñak’arichkaptinchik ñuqanchikmanta Diosninchik dakunchu?
12, 13. a)¿Imaraykutaq munakuyta atinchik, chayrayku ñak’ariqkunata rikuspa imayna sientekunchik? b) ¿Imaraykutaq Diosninchik tukuy llakiykunata chinkachinanta suyasunman?
14. ¿Imataq Diospa sutin, imaraykutaq sutinta uqharinanchik tiyan?
15. ¿Imataq Diospa sutin niyta munan?
16, 17. ¿Imatataq Jehovamanta yachachiwanchik: a) “Tukuy atiyniyuq” kasqan? b) “Wiñaymanta wiñaykama Dios” kasqan? c) “Ruwaq” kasqan?
18. ¿Imaraykutaq wakin runas, “mana jayk’aq Diosman qayllaykusunmanchu”, nispa ninku, chaywanpis imatataq Biblia yachachin?
19. a) ¿Imaynatá Diosninchikman qayllaykusunman, ima bendicionestataq jap’isunman? b) ¿Diospa mayqin k’acha kaynintaq astawan gustasunki?
20-22. a) Diosta mana rikuyta atispapis, ¿payman qayllaykuyta atisunmanchu? b) Allinniykita munaspa, ¿imatá wakinkuna nisunqanku, chaywanpis imatataq qam ruwanayki tiyan?
23, 24. a) ¿Imaptintaq Bibliamanta yachakuchkaspa tapuyta mana manchachikunaykichu tiyan? b) ¿Imatataq qhipan yachaqanapi rikusunchik?


c: text/html

text:
Jehoväpa testïgunkuna—¿Pikunataq kayä?
Noqakunaqa imëka niraq kastakunapita y idiömakunapitam shayämö, tsënö kaptimpis juk rurëninkunawanmi juknölla kayä. Jinamampis llapampitapis masqa Jehovätam alabëta munayä, Bibliapa parlanqan Diosta y llapan imëkata kamaq diosta. Jesucristutam imëkachöpis qatita munayä y alläpam kushikuyä cristiänukuna nir qayashqa këta. Llapäkunam tiempökunata allipa utilisäyä nunakunata Bibliapita y Dios Gobiernumpita yachatsiyänäpaq. Jehovä Diospita y Gobiernumpita yachatsikuyanqärëkurmi Jehoväpa testïgunkuna nir reqishqa kayä.
Masta yachakï päginäkunachö. Kë päginäkunachö Bibliata leyi. Noqakunapita y creenciäkunapita masta yachakuri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chiruki
Chiruki icha Tsalaki (kikinpa siminpi: Tsalagi, inlish simipi: Cherokee) nisqa runakunaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi (Oklahoma, North Carolina suyukunapi) kawsaq indihina runa llaqtam, tsalaki simita rimaq, 300.000-manta aswan runam. Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtamansi kapurqan.
1838 watapis Waqaysapa Ñan (Trail of Tears, Nu na da ul tsun yi) nisqapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinan Chiruki runakunata (wakin Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakuna hinas) Georgia, North Carolina suyukunapi kaq mama llaqtankunamanta Indyu Suyumansi (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu) ayqichirqan. 15.000 ayqichisqa Chiruki runakunamantaqa 4.000 runachá wañurqan. Indyu Suyupi Chirukikunap uma llaqtanqa Tahlequah llaqtas tukurqan. Waranqachá Chiruki runa ayqikuspa North Carolina suyupi kaq Hatun Phuyusapa Urqukunapis (Great Smoky Mountains) kakurqan, kunan p'unchawkama.
1887 watapi General Allotment Act nisqawan indhina runallaqtap allpankunaqa - Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakunap tukuy allpankuna - akuna runakunamansi rakinachisqas karqan, ñawpaqta indhina runakunamansi, qhipaqtataq, 1889 watamantapacha - mistikunamanpas. Chaywan lliwmanta aswan allpakunas mana indihinamansi qusqa karqan. Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap pusaqninkunaqa kikinpa suyunta Sequoyah sutiyuq kamariytas munarqan, ichataq HAS kamachina manas saqillarqanchu, 1907 Oklahoma suyuta kamarichispa. Chaypacha Chiruki runakunap kikinpa kamachinanta puchukarqan.
1934 watapi Indian Reorganization Act nisqawanqa kikinpa pusaqninkuna akllay hayñinta musuqmanta chaskirqan.
2000 watapiqa 97.300 Chiruki runa Oklahoma suyupis kawsarqan, 13.000 North Carolina suyupis, 9.000 Alabama suyupis, 5.600 Georgia suyupis, 5.500 Tennessee suyuis, 3.000 South Carolina suyupis. 230.000 Chiruki runaqa Chiruki Nasyun (Cherokee Nation) nisqamanmi kapuchikun (Oklahomapi Tahlequah llaqtapi tiyayniyuq), 12.000-chá chincha anti Oklahomapi Kituwah (United Keetoowah Band of Cherokee Indians) nisqaman, 13.400-taqsi North Carolina suyupi Anti Chiruki (Eastern Band of Cherokee Indians) nisqaman.


text:
Nilton Santos
Nilton Reis dos Santos sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1925 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - 27 ñiqin ayamarq'a killapi 2013 watapi wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Regiunal Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kariuka Kampiunatu: 1948,1957,1961 wan 1962.
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nilton Santos.


text:
Pumasillu
Pumasillu nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Willkapampa wallapi, huk urqum, Qusqu suyupi, puma silluman rikch'akuq. Pikchunqa mama quchamanta 5.991 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lasunayuq (5.960 m)
- Saksarayuq (5.918 m)
- Chuqik'iraw
- Apurimaq mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Yanama llaqta, Chuqik'iraw mawk'a llaqta, Apurimaq mayu, Arma mayu, Pumasillu rit'i urqu, Lasunayuq, Saksarayuq.


text:
Two-year old child "reading" a picture book. Denmark. Photographer: Brams.
Public domain Public domain false false
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, rurasqayta
nisqamanmi kacharichkani. Kayqa tukuy Tiksimuyuntinpim chanin. sapsi kamay
Huk mama llaqtakunap kamachiyninkunaqa manachá saqillankuchu; hinaptinqa:
Ñuqaqa pitapas saqillani kay rurasqayta llamk'achiyta
imapaqpas, mana phatawanchu, chay hina phatakuna mana kamachiypa kamachiptinkama.
Public domain Public domain false false Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 18:16 8 hun 2006 2304 × 1728 (2,35 MB) Brams Two-year old child "reading" a picture book. Denmark. Photographer: Brams. Category:Books Category:Children's literature Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq 4 p'anqakunam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
ca.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
da.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
en.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
fr.wikisource.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ja.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ru.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
sv.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Abédi Pelé
Abédi Ayew sutiyuq runaqa icha Abedi Pelé (* 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1964 watapi paqarisqa Domé llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Abédi Pelé.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Abédi Pelé.


text:
Surku distritu (Lima pruwinsya)
Surku distritu (kastilla simipi: Distrito de Santiago de Surco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Lima pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Surku (Santiago de Surco) llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1821 wata. Distritupas kamasqa 16 ñiqin qhapaq raymi killapi 1929 watapi wata, Kamachina N° 6644.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pantanos de Villa sallqa kawsay risirwapiqa kanmi 155 laya pisqukuna, 12 laya challwakuna, suchuqkuna, khankiqkunapas.
- Pili: Anas bahamensis
- Puka pili Anas cyanoptera
- Calidris alba
- Hatun waqar Casmerodius albus = Ardea alba
- Charadrius vociferus
- Yuraq waqar Egretta thula
- Fulica americana
- Tiki Gallinula chloropus
- Qiwlla: Larus modestus
- Waqwa Nycticorax nycticorax
- Pandion haliaetus
- Podiceps major
- Podilymbus podiceps
- Tiwtinku Tringa melanoleuca
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Monterrico
- La Capullana
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
272 690 runa
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- María Graña Ottone pata.
- Piruwpas Jockey Klub.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lima Yachay suntur
- Ciencias Aplicadas Piruwpas Yachay suntur (UPC)
- Ricardo Palma Yachay suntur
- ESAN Yachay suntur
- CENTRUM de la Pontificia Universidad Católica del Perú.
- La Inmaculada Yachay wasi
- Santa María Yachay wasi
- Champagnat Yachay wasi
- Franco-Peruano Yachay wasi.


text:
Nova Scotia pruwinsya
Musuq Iskutya Nova Scotia (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1867 watapi
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 kundadukuna.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nova Scotia.
- Nova Scotia Uficial web
- Web oficial turística de Nueva Escocia en inglés
- Nueva Escocia (kastilla simipi) se promociona al "estilo 2.0"


text:
Testigo de Jehovagunaga ¿piguna tanchi?
Tucui sami runaguna, tucui sami shimita rimaccuna ashahuas shuglla munaitami charinchi. Jehovata balichinata munanchi. Paimi Bibliahua Amu, tucui pachatas Rac an. Ñucanchi tucui ursahuanmi Jesusta catinata munanchi. Jesusta caticcuna nicpiga ashcatami cushiyanchi. Carangunami Bibliamanda, Diospa Reinomanda runagunata yachachingahua timputa surcunchi. Jehová Diosmanda, paiba Reinomanda cuintac acpimi testigo de Jehovaguna nisha ricsitucunchi.
Ñucanchi Internet pistuibi mascailla. Internetllaita Bibliata leingui. Ñucanchimanda, ñucanchi quirishcagunamandas astahuan ricsi.


text:
Diosqa ordenpin tukuy imatapas ruwan
“Diosqa manan ch’aqwata hatarichiq Dioschu, aswanpas thak kayta qoq Diosmi” (1 COR. 14:33)
1, 2. a) ¿Pitan Dios ñawpaqta kamarqan? b) ¿Imakunatan Diospa sapan Churin ruwarqan kamasqa kasqanmantapacha? c) ¿Imaynapin yachanchis llapa angelkuna ordenpi imatapas ruwashasqankuta?
LLIWTA kamaq Diosqa ordenpin tukuy imatapas kamarqan. Payqa ñawpaqtan hanaq pachapi ‘sapallan Churinta’ kamarqan. Paytan sutichakurqan ‘Simi’ nispa ñawpaqmantapacha Diospa rantinpi rimasqanrayku, Biblian nin: “Qallariypin Simiqa karqanña, Simitaq Dioswan karqan”, nispa. Hinaspapas Simiqa waranqa-waranqa watakunan Diospa munayninta ruwarqan, chaymantan Biblia nillantaq: “Tukuy imatapas paywanmi Diosqa ruwarqan. Mana paywanqa manan ima kaqpas ruwasqachu karqan”, nispa. Iskay waranqa watakuna ñawpaqllatan Jehová Dios Churinta kay pachaman kachamurqan, hinan payqa runaman tukuspa Diospa munasqanman hina tukuytapas ruwarqan (Juan 1:1-3, 14).
2 Diospa Churinqa manaraq kay pachaman hamushaspan hanaq pachapi Diosta ‘llank’aysirqan’ (Prov. 8:30). Paywanmi Diosqa waranqa-waranqanpi angelkunata hanaq pachapi kamarqan (Col. 1:16). Paykunamantan Biblia nin: “Waranqaq waranqanmi payta servirqanku, mana yupay atiymi ñawpaqenpi sayasharqanku”, nispa (Dan. 7:10). Chay angelkunaqa huk ‘ejército’ hinan ordenpi tukuy imatapas ruwashanku (Sal. 148:2).
3. a) ¿Hayk’a ch’askakuna hinan hanaq pachapi kan? b) ¿Imayna ordenpin kashan ch’askakuna?
3 Hanaq pachapi tukuy imata kamaspapas, mana yupay atiytaraqmi ch’askakunata chaypi tukuy kaqkunatapas kamarqan. Chaymantan huk periódico nirqan: “Cientificokuna chayllaraq estudiasqankuman hinaqa, 300 waranqa trillón hina ch’askakunas kanman (300.000.000.000.000.000.000.000). Chayqa ñawpaqpi nisqankumanta kinsa kuti masraqmi”, nispa. ¿Imayna ordenpin ch’askakuna hanaq pachapi kashan? Ch’askakunaqa waranqa-waranqanpin t’aqa-t’aqapi kashanku, chaytan nikun galaxia nispa. Chay galaxia nisqakunapas t’aqa-t’aqapin kashanku, chaytan nikun cúmulo nispa. Hinaspapas chay cúmulo nisqakunan t’aqakunapi kashallankutaq, chaytataqmi nikun supercúmulo nispa.
4. ¿Imaynapin yachanchis kay Hallp’api Diospa llaqtanpas ordenpi kashasqanta?
4 Angelkunapas ch’askakunapas chaypi tukuy ima kamasqakunapas ancha sumaq ordenpin kashanku (Is. 40:26). Chay hinallataqmi kay pachapi kaq Diospa llaqtanpas tukuy imata ordenpi ruwashan. Diospa llaqtanqa ancha hatun llank’aytan kay Hallp’api aparishan, chaymi Diosqa munan tukuy imatapas ordenpi ruwanankuta. Ichaqa manan kunallanraqchu chaytaqa ruwashan, waranqa-waranqa watakuna ñawpaqmantaraqmi Diosqa rikuchirqan ‘mana ch’aqwa hatarichiq [“comunta ruwaq”, NM] Dioschu, aswanpas thak kawsay qoq Dios’ kasqanta (1 Cor. 14:33). Payqa munanmi ‘tukuy imapas chaninninpi ruwakunanta, maychus ruwanaman hinapuni’ (leey 1 Corintios 14:40). Qhawarisun ñawpa tiempopi imaynata Dios chay ruwasqanta.
ÑAWPA TIEMPOPI
5. ¿Imaraykun Diospa yuyaykusqan mana hunt’akurqanchu?
5 Diosmi Adanta Evatawan kamaspa nirqan: “Askhata miraychis, kay pachamanpas hunt’aykuychis, chaypi munayniyoq kaychis, kamachiychistaq challwakunata, phalaq animalkunata, kay pachapi puriq, suchuq llapa animalkunatapas”, nispa (Gén. 1:28). Jehová Diosqa manan hukpaqkamachu waranqa-waranqanpi runakunata kamarqan. Aswanmi ñawpaqtaqa Adanta Evatawan kamarqan, hinan paykunaqa wawakunayoq karqanku, wawankunataq wawakunayoq kallarqankutaq. Chay hinapin Diosqa munarqan runakuna kay pachantinman hunt’aspa huk sumaq paraisopi tiyanankuta. Ichaqa Adanwan Evawan mana kasukusqankumantan manaña Diospa munasqanman hinachu imapas karqan (Gén. 3:1-6). Qhepamanmi ‘Dios rikurqan kay pachapi runakunaq sinchi mana allin kasqanta, sonqonkuq lliw yuyaykusqanpas mana allinllapuni kasqantawan’. Hinan ‘runakunaqa Diospa qayllanpi waqllipurqanku, kay pachantinpitaq lliw mana chanin-kaypas q’oñirirqan’. Chaykunata rikuspan Diosqa hatun parata apachimurqan millay runakunata chinkachipunanpaq (Gén. 6:5, 11-13, 17).
6, 7. a) ¿Imaraykun Jehová Dios Noeta ‘khuyapayarqan’? (21 paginapi dibujota qhaway.) b) ¿Iman sucederqan Noepa tiemponpi millay runakunawan?
6 Jehová Diosqa Noetan ‘khuyapayarqan’ ‘chanin qhari, wiñaymasinkuna ukhupi allin kawsaq’ kasqanrayku. Noeqa “Diospa munayninta ruwaspallapunin kawsarqan”, chaymi huk hatun arcata ruwananpaq Diosqa kamachirqan (Gén. 6:8, 9, 14-16). Chay arcaqa karqan runakunapas uywakunapas chay hatun paramanta qespichisqa kanankupaq hinan. Hinan Noeqa familianpa yanapayninwan ‘Diospa tukuy kamachisqanta’ ordenpi ruwarqan. Uywakunata arcaman haykuchisqanku qhepamanmi Jehová ‘Dios punkuta wisq’aykapurqan’ (Gén. 7:5, 16).
7 Noeqa manaraq hatun para chayamushaqtinmi “chanin kawsaymanta” llapa runakunaman willarqan, ichaqa manan uyariyta munarqankuchu (2 Ped. 2:5). Hinan 2370 watapi (m.J.h.) chay hatun para chayamuspa “kay pachamanta lliw kawsaqta ch’usaqyachirqan”, manataqmi paykunamanta hukllapas qheparqanchu. Chaypiqa Noeta familianta imallan Diosqa qespichirqan (Gén. 7:23). Chaymi ñoqanchisqa Noepa mirayninña kanchis.
8. ¿Imaynapin yachanchis ñawpa tiempopi Diospa llaqtan ordenpi imatapas ruwasqankuta?
8 Pusaq pachak watakuna qhepamanmi Diosqa huk llaqtata paqarichirqan. Paykunatan Diosqa yachachirqan ordenpi imatapas ruwanankuta, astawanqa imayna yupaychanankuta. Chaymi churarqan Leví runakunata, sacerdotekunata, ‘Dioswan Tupana Karpa punkupi serviq warmikunatapas’ (Éx. 38:8). Jehová Diosmi chay llaqtanta kamachirqan Canaán hallp’aman haykunankupaq. Ichaqa runakunata manchakuspan mana kasukurqankuchu, chaymi Dios nirqan: “Manan mayqenniykichispas haykunkichischu hap’ikapunaykichispaq cheqaqtapuni prometesqay hallp’amanqa, Jefoneq churin Calebwan Nunpa churin Josuellapiwanmi haykunqaku”, nispa. ¿Imaraykun paykunalla haykunanku karqan? Prometesqa Hallp’ata qhawaq rispa allin willakuykunata apamusqankuraykun (Núm. 14:30, 37, 38). Qhepamanmi Diosqa Josueta churarqan Israel llaqtanta umallinanpaq (Núm. 27:18-23). Canaán hallp’aman haykunankupaqña kashaqtinmi Josueta nirqan: “Kallpachakuspa qhari hinapuni sayay. Ama manchakuychu, amataq pisi kallpayaychu, ñoqa Diosniyki Señor Diosqa qanwanpunin kashasaq maytaña riqtiykipas”, nispa (Jos. 1:9).
9. ¿Imaynatan Rahab warmi Diostapas llaqtantapas qhawarirqan?
9 Diosqa manan Josueta saqerqanchu. Yuyarisun 1473 watapi (m.J.h.) sucedesqanta. Israel llaqtan Canaán hallp’api tarikuq Jericó llaqtaq qayllanpi kasharqanku. Hinan Josueqa iskay runakunata kacharqan chay llaqtata qhawamunankupaq. Chaypin Rahab warmiq wasinpi qorpachakurqanku. Chay warmin paykunata pakarqan reypa runankunamanta. ¿Imaraykun chayta ruwarqan? Chay warmin nirqan: “Ñoqaqa yachanin kay hallp’ata Señor Dios qopusqasuykichista [...]. Uyarirqaykun qankuna Egiptomanta lloqsimushaqtiykichis Puka Qochata chimpanaykichispaq Señor Diospa ch’akirqachisqanta. [...] Amor runakunaq iskaynin reyninta, Sehonta Ogtawan, wañuchisqaykichistapas. [...] Diosniykichis Señor Diosqa hanaq pachapipas kay pachapipas Diosmi”, nispa (Jos. 2:9-11). Arí, Rahab warmiqa allin iñiyniyoqmi karqan, anchatan Diostapas llaqtantapas respetarqan. Chaymi Diosqa chay warmita familiantawan wañuchisqa kanankumanta qespichirqan (Jos. 6:25).
APOSTOLKUNAQ TIEMPONPI
10. ¿Imanirqanmi Jesús Judío umallikunata?
10 Israel llaqtaqa Diospa prometesqanman hinan Josuepa kamachikusqan tiempopi Canaán Hallp’ata hap’ikapurqanku. Ichaqa 1.500 watakuna qhepamanmi mana kasukuq llaqtaman tukupurqanku. Jesuspa hamusqan tiempopaqqa aswan k’ullumanmi tukupurqanku, chaymi Jesusqa Jerusalén llaqtata nirqan: “Profetakunata wañuchiq”, nispa (leey Mateo 23:37, 38). Jehová Diosqa manañan llaqtanpaq hinachu Israel llaqtata qhawarirqan, chaymi Jesusqa Judío umallikunata nirqan: “Diospa qhapaqsuyunqa qankunamanta qechusqan kanqa, paypa munayninman hina ruwaqkunamantaq qonqa”, nispa (Mat. 21:43).
11, 12. a) ¿Imaynapin Dios rikuchirqan huk mosoq llaqtata qallarichisqanta? b) ¿Pikunan chay mosoq llaqtapi karqanku?
11 Chhaynaqa, ¿chinkapurqanchu kay Hallp’api Diospa llaqtan? Manan, Diosqa Jesuspa yachachisqanta kasukuq runakunamantan huk mosoq llaqtata qallarichirqan. Chay llaqtaqa 33 watapi Pentecostés p’unchaypin qallarirqan. ¿Imaynapi? Jesuspa 120 hina qatikuqninkuna huñukushaqtinkun “hanaq pachamanta qonqaylla huk suenay uyarikurqan, sinchi wayraq suenasqan hina, chay suenaymi tiyashasqanku wasiman hunt’aykurqan. Hinaqtinmi paykunaqa nina qallushaq hina rawraykunata rikurqanku, chaykunan umanku pataman tiyaykurqan. Chaymi llapallankuman Santo Espirituqa hunt’aykurqan, hinan wak rimaykunapi rimayta qallarirqanku, Santo Espirituq paykunata rimachisqanman hina” (Hech. 2:1-4). Chaykuna sucedesqanmi sut’ita rikuchirqan paykuna Diospa mosoq llaqtan kapusqankuta.
12 Chay p’unchaypin “kinsa waranqa hina runakuna” bautizakurqanku, hinan Bibliaq nisqan hina, Jehová Dios llaqtanman “sapa p’unchay yapasharqan qespichisqa kaqkunata” (Hech. 2:41, 47). Cristianokunaq llank’asqankuqa sumaqtan t’ikarisharqan, chaymantan Biblia nin: ‘Diospa siminmanta willakuyqa hinantinmanmi chayaq, Jesuspi iñiqkunapas Jerusalén llaqtapin aswan-aswanta askhayarqan. Sacerdotekunapas askhan Jesuspi iñirqanku’, nispa (Hech. 6:7). Chaykuna qhepamanmi Diosqa ‘mana judío runakunata’ llaqtanman pusamurqan, chaypin rikuchillarqantaq mosoq llaqtanwan kashasqanta (leey Hechos 10:44, 45).
13. ¿Ima llank’aytan Dios qorqan Cristoq qatikuqninkunaman?
13 ¿Ima llank’aytan Dios qorqan Cristoq qatikuqninkunaman? Allin willakuykuna willaytan. Jesuspunin chaytaqa yachachirqan, payqa bautizakusqan qhepamantapachan Diospa Gobiernonmanta willayta qallarirqan (Mat. 4:17). Qatikuqninkunatan nirqan: ‘Testigoykunan kankichis Jerusalén llaqtapi, lliw Judea provinciapi, Samaria provinciapi, kay pachaq k’uchunkunakamaraq’, nispa (Hech. 1:8). Chaytan qatikuqninkunaqa allinta hunt’arqanku. Huk kutinmi Pablowan Bernabepiwan Antioquía llaqtaman chayaspa cheqnikuqninku runakunata nirqanku: “Qankunamanraqmi Diospa simintaqa willanaykupuni karqan, qankunataq ichaqa mana chaskiyta munankichischu, manallataq wiñay kawsaytapas munankichischu, chaymi mana judío runakunaman willaq ripushayku. Kay hinatan Señor Diosqa kamachiwarqanku: ‘Wak suyu runakunata k’anchaqpaqmi churayki, kay pachantin runakunaman qespikuymanta willanaykipaqmi churayki’”, nispa (Hech. 13:14, 45-47). Arí, chay tiempomantaraqmi Diosqa qespichisqa kanapaq willakuyta mosoq llaqtanwan willachirqan.
DIOSTA SERVIQKUNA QESPICHISQA KANKU
14. a) ¿Iman sucederqan ñawpa cristianokunaq tiemponpi? b) ¿Pikunallan qespichisqa karqanku?
14 Jesusmi judío runakunaman willarqan Diosmanta allin willakuykunata, Jerusalén llaqta thunichisqa kanantapas. Qatikuqninkunatan nirqan: “Jerusalén llaqtata askha soldadokunaq muyuykusqanta rikuspaykichisqa thunikuynin chayamusqanta yachaychis. Chaypacha Judea provinciapi kashaqkunaqa orqokunaman ayqechunku, Jerusalén llaqta ukhupi kashaqkunataq hawaman lloqsichunku, chakrakunapi kashaqkunapas amaña llaqtamanqa haykuchunkuchu”, nispa (Luc. 21:20, 21). Ichaqa yaqa llapa judío runakunan mana uyarikurqankuchu. Aswanmi Roma contra sayarirqanku, hinan 66 watapi Cestio Galoq umallisqan, Roma soldadokuna Jerusalén llaqtata muyuykurqanku atipanankupaq. Ichaqa qonqayllan kutiripurqanku. Chayta qhawarispan askha cristianokuna Judeamanta Jerusalenmantawan lloqsirqanku, Jordán mayuta chimpaspataq Pela llaqtaman ayqerqanku. Hinan 70 watapi kutimuspa Roma soldadokuna Titoq umallisqan Jerusalén llaqtata thunirqanku. Chay hinapin Jesuspa willasqan hunt’akurqan. Payta kasukuq cristianokunallan chaymanta qespichisqa karqanku.
15. ¿Imaraykun Diospa llaqtan yapakushallarqan?
15 Chay tiempopi cristianokuna imaymana sasachakuykunapiña tarikurqanku chaypas, astawanraqmi yapakurqanku (Hech. 11:19-21; 19:1, 19, 20). ¿Imaynapi? Jehová Diospa yanapasqan kasqankurayku (Prov. 10:22).
16. ¿Imatan sapanka cristiano ruwanan karqan iñiyninpi qaqata sayananpaq?
16 Ichaqa, ¿imatan sapanka cristianokuna ruwananku karqan iñiyninkupi qaqata sayanankupaq? Sapa kutillanmi Diospa Siminta estudiananku karqan, huñunakuykunaman rinanku karqan, Diospa Gobiernonmantapas willananku karqan. Chay hinapin paykunaqa huk hinalla kawsaspa iñiyninkupi qaqata sayankuman. Paykunaqa kay tiempopi hinan tukuy imatapas ordenpi ruwaqku. Umallikuna, yanapakuq qharikuna iman iñiq t’aqapi iñiqmasikunarayku makilla llank’aqku (Filip. 1:1; 1 Ped. 5:1-4). Hinaspapas Pablo hinan huk watukuq umallikuna iñiq t’aqakunata visitaqku (Hech. 15:36, 40, 41). Arí, paykunaqa ñoqanchis hinan Jehová Diosta yupaychaqku. ¡Anchatan Diosta agradecekunchis tukuy imatapas ondenpi ruwanapaq yachachiwasqanchismanta! *
17. ¿Imamantan qatimuq estudiopi yachasun?
17 Kunanqa tukukuy p’unchaykunapiñan kashanchis, Satanaspa kamachisqan pachapas tukupunqañan. Chaywanpas Diospa llaqtanqa astawanmi wiñashan. Ñoqanchisri, ¿Diospa llaqtanwan kuskachu wiñashanchis? Chaymantan qatimuq estudiopi yachasun.
^ par. 16 Diospa llaqtan imayna kasqanmanta astawan yachanaykipaq qhaway ¿Pikunan Jehová Diospa munayninta ruwashanku? nisqa folletota.


text:
Mary McAleese
Mary Robinson, Mary Patricia Leneghan (Ilanda simi: Máire Pádraigín Ní Lionnacháin) sutiyuq warmiqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1951 paqarisqa Belfast llaqtapi -). Ilanda mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1997 watamanta ñawpaq kuti Ilandapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama: .
Ñawpaq warmi: Martin McAleese (1976–)
Wawakuna: 3
Yachaywasi: Richmond Street Irish Christian Brothers School.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mary McAleese.
- [1] Biography (inlish simipi).


text:
Patranka
Patranka (Spheniscus humboldti) nisqaqa Uralan Abya Yalap kunti chalanpi kawsaq pinwinum, mama qucha patapi q'isachaq. Aswantaqa chuqi challwakunatam, huk uchuy challwata, umachakikunata, yukrakunatapas mikhun.
Chinaqa iskay runtutam wachan, ichaqa hukllam kawsarin. Urqu chinawan kuska kawsan, sapsi runtuta uqllaspa.
Piruwpiqa 13.000-chá patrankakuna kawsachkan. Runap challwayninrayku pisillaraq challwakuna kaptin, runap chakunraykupas pinwinukuna pisichkanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Patranka


text:
11 Yachaqana
Jatun tantakuykunaman, ¿imaraykutaj riyku?
¿Kay fotospi kajkuna kusisqas kasqankuta rikunkichu? Paykunaqa ujnin jatun tantakuyniykupi kashanku. Diosqa, ñaupa tiempopi llajtanta watapi 3 kutita tantakunankuta kamacherqa. Paykunataj may kusiywan tantakoj kanku. Noqaykupis kikinta tantakuspa, mayta kusikuyku (Deuteronomio 16:16). Sapa wata, kinsa jatuchaj tantakuykuna kapuwayku: iskayqa uj pʼunchaymanta, ujtaj kinsa pʼunchaymanta. ¿Imaynatá chay tantakuykuna yanapawayku?
Hermanos jina sumaj ujchasqas kanaykupaj. Israelitasqa, “jatun tantakuykunapi” Diosta yupaychanapaj, may kusiywan tantakoj kanku. Noqaykupis, jatun tantakuykunapi hermanosniykuwan khuska Diosta yupaychaspa, mayta kusikuyku (Salmo 26:12; 111:1). Chantapis, waj qotuchakuymanta chayri waj lugaresmanta hermanosniykuwan tinkuyku. Chaupi pʼunchaypitaj, paykunawan khuska mikhurikuspa, astawan masichakuyku (Hechos 2:42). Jallpʼantinpi ‘hermanosniykoj’ cheqa munakuyninkutataj rikuyku (1 Pedro 2:17).
Diospa llajtanpi ñaupajman rinapaj tanqawayku. Israelitasqa, Diospa Palabranpi yachakusqankuta “sumajta umankupi japʼ[ej]” kanku, chaytaj mayta yanapaj (Nehemías 8:8, 12). Noqaykupis, jatun tantakuykunapi Bibliamanta yachakusqaykuta, may jatunpaj qhawayku. Sapa jatun tantakoyqa, Bibliaj uj versiculonmanta orqhokun. Chay tantakuypi sumaj umallirichiykuna, rikuchiykuna ima, Diospa munayninta ruwanapaj yanapawayku. Chantapis wakin hermanos, kay tiempopi ima chʼampaykunatachus atipasqankumanta parlarinku, chaytaj mayta kallpachawayku. Wakin hermanosqa, Bibliamanta wakin runas jina pʼachallikuspa, chay tiempopi imachus kasqanta kausayniykupi yanapanawaykupaj jina rikuchinku. Chantapis Jehovaman qokusqankuta rikuchiyta munajkunaqa, bautizakunku.
¿Imaraykutaj jatun tantakuykuna kusikunapaj jina?
¿Imaynatá jatun tantakuyniykuman jamuy yanapasunkiman?


text:
Inkakunap wasichasqankuna
Inkakunaqa ancha sikllalla rikch'ayniyuq, ancha sinchi, sanaywaq, kunanraq rikunalla hatun wasikunatam wasicharqan.
Ima hinatas wasicharqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ulilla, hina-hinalla wasikunataqa tikakunawansi pirqacharqan, kunankamapas ayllu llaqtakunapiraq wasichanku hinas.
Qhapaqkunap wasinkunatataq, manqus wasikunatapas pirqana rumi ch'iquspa rumilla pirqakunamantas wasicharqan, mana pirqa llut'anatachu, mana isku chapusqatachu churaspa. Ancha allinta pirqasqa rumipura saywanman manapas tumichu, manapas yawrichu sat'ikuyta atirqan.
Inkakunap wasichasqankunapiqa ancha hatun rumikunatam tarinchik, ahinataq Saksaywamanpi, Qusqupi Hatun Rumiyuq sutiyuq k'ikllu ñanpipas. Manataqsi pirqankunata achalacharqanchu.
Lliwmanta aswan allin ch'iquqkunaqa Qullawmantas hamuspa Qusqu llaqtapi hatun Inka panakakunapaqsi llamk'aq karqan.
Inkakunap rumilla wasinkunaqa ancha sinchi kaspas pacha kuyuypapas manas thuñichisqanchu karqan, Ispañulkunap musuq wasichasqankuna urmaptintaq.
Inkakunaqa manas k'uktikunatachu, manapas p'aqchikunatachu pirqarqan. Punkunkunataqa wintanankunatapas kirma rumikunawanmi qatacharqan. Wasi qatankunaqa k'ullumanta chakakuqniyuq, ichhumanta, qachumanta rurasqas karqan, waylla qatas, ichataq chay pachamanta qatakuna manañam kanchu.
Inkakunap hatun wasi layankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kancha nisqakunaqa chawpi kanchata hatun tawa k'uchu hina muyuriq hatun wasikunas karqan. Sapa Inkap wasin, ichataq manqus wasikunapas - ahinataq Qusqupi Qurikancha - kanchas karqan. Huk kanchakunap puchunkunatataq Ullantaytampu llaqtapim tarinchik.
- Kallanka nisqakunaqa ancha hatun, 70-kama mitru suni wask'a wasis karqan, ñawch'i wasi qatayuqsi, Inka mama llaqtap kamachiyninpa llamk'achisqan.
- Usnu icha ushnu nisqakunaqa pata-pata hina rurasqa chuntu wasikunas karqan, chawpinpi siqana pata-patayuq.
- Tampu nisqakunaqa inka chaskikunapaq, puriqkunapaqpas qurpachana wasinkunas karqan, inka ñankunap kinrayninkunapi, sikllalla wasichasqas, mikhunapaq qullqayuqpas.
- Akllawasi nisqakunaqa akllasqa ñust'akunapaq wasis karqan, p'achakunatas, aqhatapas ruranapaq.
Inka wasiyuq llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qusqu suyupi
- Qusqu llaqta
- Saksaywaman
- Ullantaytampu
- P'isaq
- Qinqu
- Machu Pikchu
- Ullantaytampu (kunankamapas llaqtayuq, 2.792 m hanaq)
- Ayakuchu suyupi
- Willkawaman: Manqus wasi llaqtas, Chankakunata Puqrakunatapas atiparqaptin kamarisqa. Willkawaman pruwinsyapi, 3.490 mitru hanaq, 40.000-chá runayuq.
- Tumipampa (Tupaq Yupankipsi kamarisqan, Kañarikunata atiparqaspa)
- Kashamarka (Tupaq Yupankipsi kamarisqan)


text:
¿Imatapunin Biblia yachachin?
Kay libroqa anchatan yanapasunki Bibliaq yachachisqanta entiendenaykipaq. ¿Imaraykun ñak’arinchis? ¿Iman sucedewanchis wañupuqtinchis? ¿Imatan ruwasunman familianchiswan kusisqa kawsananchispaq? Chay tapuykunata huk tapuykunatapas kutichin.
¿Khaynapi kawsananchistachu Dios munaran?
Yaqapaschá tapukushanki: “¿Imaraykun kay pachapi imaymana sasachakuykuna kashan?”, nispa. Chaykunaqa pisi tiempollamantan cambianqa, chaytan Biblia willawanchis. ¿Imatan ruwasunman chay tiempo chayamuqtin kay pachapi kawsananchispaq?
1 CAPÍTULO
¿Imatan Biblia yachachin Diosmanta?
¿Cheqaqtapunichu Dios munakusunki? ¿Imaynataq Diosri? ¿Imatan ruwasunman payta asuykunanchispaq?
2 CAPÍTULO
Diosmi Bibliata qowanchis
¿Imaynatan Biblia yanapasunkiman problemaykikunata atipanaykipaq? ¿Imaraykun confiawaq Bibliaq prometesqanpi?
3 CAPÍTULO
¿Imatan Dios munan Hallp’apaq?
¿Hunt’akunqachu kay pachapaq Diospa munaynin? Chhayna kaqtin, ¿hayk’aqmi hunt’akunqa?
4 CAPÍTULO
¿Pitaq Jesucristori?
¿Imaraykun Jesús karqan prometesqa mesías? ¿Maymantan hamurqan? ¿Imaraykun payta nikun sapan churi nispa?
5 CAPÍTULO
Kacharichiyqa Diospa aswan sumaq regalonmi
¿Imataq kacharichiyri? ¿Allinniykipaqchu?
6 CAPÍTULO
¿Maypin wañupuqkuna kashanku?
¿Iman suceden wañupuq runakunata? ¿Imaraykun wañunchis? ¿Ima ninmi Biblia?
7 CAPÍTULO
Munakusqanchis wañupuq runakunapaq cheqaq suyakuy
¿Pi munakusqayki runapas wañupurqanchu? ¿Munawaqchu paywan hukmanta tupayta? ¿Imatan Biblia yachachin kawsarimpuymanta? Chaykunamanta yachay.
8 CAPÍTULO
¿Imataq Diospa Reinonri?
Askha runakunan yachanku Jesuspa yachachisqan mañakuyta. ¿Ima ninanmi “gobiernoyki hamuchun”, nisqa mañakuy?
9 CAPÍTULO
¿‘Tukukuy qaylla p’unchaykunapichu’ tiyashanchis?
Runakunaq imayna kasqankupin reparasunman tukukuy p’unchaykunapi kawsashasqanchista, chaykunataqa Biblian willarqan.
10 CAPÍTULO
¿Imaynatan yanapawasunman otaq pantachiwasunman espiritukuna?
Bibliaqa rimanmi angelkunamanta suypaykunamantapas. ¿Cheqaqchu kanku chay espiritukuna? ¿Yanapasunkikumanchu? ¿Manchachisunkikumanchu?
11 CAPÍTULO
¿Ima raykun Dios hinallata qhawamun runaq ñak’arisqanta?
Askha runakunan ninku: “Diosmi huchayoq ñak’ariykuna kasqanmanta”, nispa. ¿Ima ninkin chaymanta? ¿Imatan Dios nin chaymanta? Chaykunamanta yachay.
12 CAPÍTULO
Diospa munasqanman hina kawsay
Diospa munasqanman hina kawsaytaqa atisunmanmi. Diospa amigon kaytapas atisunmanmi.
13 CAPÍTULO
Dios hina kawsayta qhawariy
¿Imaynatan Dios qhawarin manaraq naceq wawata wañuchiyta, yawar churachikuyta, animalkunaq kawsaynintapas?
14 CAPÍTULO
Imatan ruwana familiapi kusisqa kawsanapaq
Jesusqa munakuqmi karqan, chaywanmi ejemplota saqerqan qosakunata, esposakunata, tayta-mamakunata, wawakunatapas. ¿Imatan Jesusmanta yachanchis?
15 CAPÍTULO
Diospa sonqonman chayaq yupaychay
Yachay cheqaq religionpi kaqkuna soqta ruwasqankumanta, chay ruwasqankun rikuchin cheqaq religionpi kasqankuta.
16 CAPÍTULO
Cheqaq yupaychayman k’askakuy
¿Imaynan sientekunki imapichus iñisqaykita hukkunaman willaspa? ¿Imaynapin hukkunata mana phiñachispalla iñisqaykimanta willawaq?
17 CAPÍTULO
Mañakuyqa Diosmanmi asuykachiwanchis
¿Uyarinchu Dios mañakusqanchista? Chayta kutichinapaq ñawpaqtaqa yachanayki mañakuymanta imatachus Biblia yachachisqanta.
18 CAPÍTULO
Bautismowan Diosman hukllachakuypiwan
¿Imakunatan ruwanayki bautizakunaykipaq? ¿Imatan rikuchishanki bautizakuspa? ¿Imaynatan runakunata bautizakun? Chaykunata yachay.
19 CAPÍTULO
Diospa munakuyninpi takyay
¿Imata ruwaspan Diosta agradecekusunman imaymana ruwasqanmanta?
APÉNDICE
¿Ima ninanmi Diospa sutin, imaynata rimakun?
Askha Bibliakunapin Diospa sutinqa mana rikhurinchu. ¿Imarayku? ¿Importantechu Diospa sutinta utilizay?
APÉNDICE
Mesiaspa chayamunanta profeta Daniel willan
500 watakuna ñawpaqtan Diosmi willarqan hayk’aqchus mesias chayamunanta. Astawan yachay chay profeciamanta.
APÉNDICE
Jesucristo prometesqa Mesías
Jesusmi prometesqa mesiasmanta llapa profeciakunata hunt’arqan. Kikin Bibliaykipin reparawaq imaynatachus chay profeciakuna hunt’akusqanta.
APÉNDICE
Yayamanta, Churimanta, santo espiritumantawan cheqaq yachay
Askha runakunan ninku “Trinidad yachachikuytaqa Biblian yachachin” nispa. ¿Cheqaqchu chay?
APÉNDICE
¿Cristianokuna hap’inankuchu cruzta?
¿Wañurqanchu Jesús huk cruzpi? Bibliaq nisqanta yachay.
APÉNDICE
Señorpa Cenan: Diosta hatunchanapaq p’unchay
Jesucriston qatikuqninkunata kamachirqan paypa wañusqanta yuyarinankupaq. ¿Hayk’aqmi chayta ruwakun? ¿Imaynatan ruwakun?
APÉNDICE
“Alma”, “espíritu”: ¿ima ninanmi chay simikuna?
Askha runakunan ninku: “Wañuspaqa espiritunchismi kawsashallan”, nispa. ¿Imatan Biblia chaymanta yachachin?
APÉNDICE
¿Iman Sheol, iman Hades?
Wakin Bibliakunaqa seol otaq hades nisqa simikunata t’ikranku “sepultura” otaq “infierno” nispa. ¿Ima ninantaq chay simikuna?
APÉNDICE
¿Iman Taripay P’unchay?
¿Imaynapin taripay p’unchay kusikunapaq kanqa kasukuq runakunapaq? Chaymanta yachay.
APÉNDICE
1914: hatun wata Bibliaq profeciankunapi
¿Iman rikuchin 1914 wata huk importante wata kasqanta?
APÉNDICE
¿Pin arcángel Miguel?
Biblian willawanchis pichus chay atiyniyoq arcángel kasqanta. ¿Imatan kay tiempopi chay arcángel ruwashan? Chaymanta yachay.
APÉNDICE
¿Iman “Hatun Babilonia”?
Apocalipsis libroqa rimanmi huk warmimanta, chay warmiq sutinqa Hatun Babilonia nisqa. ¿Huk cheqaq warmimantachu rimashan? ¿Imatan Biblia nin chay warmimanta?
APÉNDICE
¿Diciembre killapichu Jesús naceran?
Belén llaqtapi, ¿paranchu diciembre killapi icha manachu? ¿Imatan reparasunman chayta yachaspa?
APÉNDICE
¿Ruwanachu fiestakunata?
¿Maymantan paqarirqan semana santa, mosoq wata, layqakunaq tutan (Halloween) fiestakuna? Chayta yachaspaqa anchatachá admirakunki.


text:
Ramiz Alia
Ramiz Alia sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Shkodër llaqtapi - 07 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Tirana llaqtapi ). Albanya mama llaqta musikupas, pulitiku wan Umalliq.
1991 watamanta 1992 watakama ñawpaq kuti Albanyapa Umalliqnin karqan.
Yachaywasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ramiz Alia.
- Country Studies On-Line at the Library of Congress.


text:
14 capítulo
Imatan ruwana familiapi kusisqa kawsanapaq
¿Imatan ruwanayki allin qosa kanaykipaq?
¿Imakunan casarasqa warmiq ruwanan?
¿Imakunatan ruwanayki allin tayta otaq allin mama kanaykipaq?
¿Imaynatan wawakuna yanapankuman familiapi kusisqa kawsanankupaq?
1. ¿Imatan ruwana familiapi kusisqa kawsanapaq?
JEHOVÁ DIOSQA munanmi familiakuna kusisqa kawsanankuta. Chay rayku Simin Qelqapi sapankapaq kamachikuykunata qon, willantaqmi paykunamanta ima munasqantapas. Kamachikusqanman hina kawsaqtinchisqa allinmi kasun. Jesusmi niran: “Kusisamiyoqqa Diospa siminta uyarispa hunt’aqkunan”, nispa (Lucas 11:28).
2. ¿Imaynatan Diosta rikunanchis familiapi kusisqa kawsanapaq?
2 Familiapi kusisqa kawsanapaqqa Jehová Diostan familia Kamaqta hina rikunanchis. Jesusmi niran Jehová Dios ‘Yayanchis’ otaq Taytanchis kasqanta (Mateo 6:9). Hanaq pachapi kaq Taytanchispa munayninpin familiakuna kan, chaymi paylla yachan imatan familiakuna ruwanan kusisqa kawsanankupaq (Efesios 3:14, 15, NM). Bibliaq yachachisqan hina, ¿imatan Dios munan familia ukhupi kaqkunamanta?
DIOSMI FAMILIATA KAMARAN
3. Bibliaq nisqanman hina, ¿imaynapin familia qallariran, imaynapin yachanchis chay willakuy cheqaq kasqanta?
3 Jehová Diosmi Adán, Evata kamaspa casarachiran. Edén huerta nisqa sumaq paraisotan ruwaran tiyanankupaq, kamachirantaq wawakunayoq kanankupaq. Niranmi: “Askhata miraychis, kay pachamanpas hunt’aykuychis”, nispa (Génesis 1:26-28; 2:18, 21-24). Chay textoq willasqanqa manan yanqa rimayllachu. Génesis qelqapi familia imayna rikhurisqanmanta willakuytapas Jesuspunin sut’incharan (Mateo 19:4, 5). Kay tiempopiqa imaymana sasachakuykunapin tarikunchis kawsaypas manan qallariypi Diospa munasqan hinachu, chhaynaña kashaqtinpas familiakunaqa kusisqan kawsankuman, ¿imaynata? Chaymanta yachasun.
4. a) ¿Imatan ruwana familianchis kusisqa kawsananpaq? b) Familiakuna kusisqa kawsanankupaq, ¿ima rayku Jesuspa kawsayninmanta yachananku?
4 Familianchis ukhupi kusisqa kawsanapaqqa sapankanchismi yanapakusunman. Chaypaqqa Diosmanmi rikch’akunanchis munanakuspataq kawsananchis (Efesios 5:1, 2). Ichaqa, ¿imaynatan mana rikusqanchis Diosman rikch’akusunman? Manaña Diosta rikunchischu chaypas phiwi Churinmanta yachaspan reqsisunman imayna kasqanta (Juan 1:14, 18). Jesucristoqa Taytanmanmi rikch’akuran, payta rikuspa uyarispan, Jehová Diostapas uyarishankuman hina karan (Juan 14:9). Sichus Jesuspa munakuyninmanta yachasun, kawsasqantapas qatikusun chayqa llapallanchismi yanapakusunman familianchis kusisqa kawsananpaq.
QOSAKUNA QATIKUNANPAQ
5, 6. a) ¿Imatan qosakuna Jesusmanta yachananku? b) ¿Imatan ñawpaqta ruwana huchanchista Dios panpachananpaq?
5 Biblia nin, qosan warminta sumaqta qhawarinan, imaynan Jesuspas qatikuqninkunata qhawariran hinata. Biblia khaynata kamachin: “Qosakuna, warmiykichista munakuychis, imaynan Cristopas llapa iñiq t’aqata munakuspa paykunarayku wañurqan hinata [...]. Chay hinatan qosakunapas warminkuta kikinkuq cuerponkuta hina munakunanku. Warminta munakuqqa pay kikintan munakun. Manan pipas pay kikinpa cuerpontaqa hayk’aqpas cheqnikurqanchu, aswanpas mikhuchispanmi allinta uywan, imaynan Cristopas llapa iñiq t’aqapaq ruwan hinata”, nispa (Efesios 5:23, 25-29, Edición 1988).
6 Jesusqa qatikuqninkunatan anchata munakuran chay hinatan qosakunapas warminkuta munakunanku. Qatikuqninkuna huchasapa karanku chaypas, Jesusqa ‘tukukuykaman munakurqan’ chaymi kawsaynintapas sacrificiopi paykuna rayku qoran (Juan 13:1; 15:13). Chay rayku qosakunapas ‘esposankuta munakushanallanku, amataq paykunata k’amipayanankuchu’ (Colosenses 3:19). Warminña mayninpi pantanman chaypas, ¿iman yanapanman qosakunata chay kamachikuyta kasukunankupaq? Yuyarinanmi paypas pantaq kasqanta, Dios panpachananpaqtaq kaytaraq ruwanan, ¿imata? Ñawpaqtaqa pay contra huchallikuqkunatan panpachanan, warminña kaqtinpas huk runakunaña kaqtinpas. Warminpas chayllatataqmi ruwanan (Mateo 6:12, 14, 15). Chay rayku nikun: casado ukhupi panpachanakuyta yachaqkunan kusisqa tiyanku, nispa.
7. ¿Imaynatan Jesús qatikuqninkunata qhawariran, imaynatan qosakuna chayta qatikunkuman?
7 Jesusqa qatikuqninkunatan sumaqta qhawariran, chaytan qosakuna yachanallankutaq. Yacharanmi maykamalla atisqankuta ima necesitasqankutapas. Huk kutipin sayk’usqa kasqankuta rikuspa niran: “Hamuychis huk ch’inneq cheqasman, hinaspa huk chhikanta samariychis”, nispa (Marcos 6:30-32). Qosapas chay hinatan warminta qhawarinan. Biblian warmikunata rikch’anachin ‘p’akikuq vasowan’ —chaytaqa nin warmikuna qhasñu sonqoyoq kasqanku rayku— chaymi qosakunata kamachin, warmiykichista “respetaychis”, nispa. ¿Ima rayku? “Wiñay kawsayta chaskiq-masiykichis kasqanrayku” (1 Pedro 3:7). Qosakunan kayta yuyarinanku, warmiña qhariña kanchis chaypas, hunt’aq kaymi Diospaqqa aswan chaniyoq (Salmo 101:6).
8. a) ¿Ima rayku ‘esposanta munakuq pay kikinta munakun’? b) ¿Ima ninanta nin qosawan warminwan ‘huk cuerpollaña’ kanku, nisqan?
8 Biblia nin: “Esposanta munakuqqa pay kikintan munakun”, nispa. Chay rayku Jesuspa nisqan hina, “manan iskayñachu kanku aswanpas huk cuerpollañan” (Mateo 19:6). Chay rayku casadokunaqa warmillanwan otaq qosallanwan puñukunanku (Proverbios 5:15-21; Hebreos 13:4). Chaypaqmi qosa warminpaq qosa kasqanta hunt’anan, warmipas qosanpaq warmi kasqanta hunt’anan, manan sapankapas munaynillantachu qhawarinan (1 Corintios 7:3-5). Biblia nin: “Manan pipas pay kikinpa cuerpontaqa hayk’aqpas cheqnikunchu, aswanpas mikhuchispanmi allinta uywan”, nispa. Qosaqa pay kikinta hinan warminta munakunan, yuyarinantaq Jesucristo umalliqninman cuenta qonanta (Efesios 5:29; 1 Corintios 11:3).
9. Filipenses 1:8 texto nisqan hina, ¿imaynan Jesús karan, ima rayku qosakunapas warminkuwan chhayna kananku?
9 Apóstol Pablo rimaran ‘Jesucristoq munakuyninmanta’ (Filipenses 1:8). Jesuspa munakuyninwanmi hukkuna allin sientekuranku. Qatikuqnin warmikunapas Jesuspa sumaq tratasqan rayku payman k’askakuranku (Juan 20:1, 11-13, 16). Chhaynatan warmikunapas munanku qosanku sumaqta munakuywan khuyakuywan qhawarinanta.
CASARASQA WARMIKUNA QATIKUNANPAQ
10. ¿Imatan casarasqa warmikuna Jesusmanta yachaqakunanku?
10 Imaynan llaqtakunapi umalliq kan chhaynan familiapas allin kananpaqqa umalliyoq kanan. Jesuspapas kanmi umalliqnin paytan paypas kasukun. ‘Diosmi Cristoq uman’ “qharitaq esposanpa uman” (1 Corintios 11:3). Jesusqa Umalliqnin Diostan kasukunpuni. Imaynan Jesús Umalliqninta kasukun chhaynatan ñoqanchispas umalliqninchista kasukunanchis.
11. ¿Imaynatan warmi qosanta qhawarinan, imapin tukunman ch’uya kawsaynin?
11 Huchayoq runa kayninkupin qosakunapas pantanku, mayninpitaq mana allintachu familiankuta umallinku. Chhayna kaqtin, ¿imatan casarasqa warmikuna ruwankuman? Manan qosanta pisichananchu nitaq paychu familianta umallinan. Kaytan yuyarinan, Diospaqqa llanp’u sonqo kaymi, sumaq sonqo kaymi aswan chaniyoqqa (1 Pedro 3:4). Chhayna kaymi yanapasunki qosaykita kasukunaykipaq sasachakuykunaña kaqtinpas. Hinaspapas Biblia nin: “Esposakuna qosaykichista [anchata] respetaychis”, nispa (Efesios 5:33). Ichaqa, ¿imatan ruwawaq umalliqnin Cristota qosayki mana kasukuqtin? Biblia casarasqa warmikunaman kayta yuyaychan: “Qosaykichista kasuychis. Ahinapin Diospa siminpi mana iñiq mayqen qosapas mana rimapayasqalla iñinqa warminpa allin purisqanta, ch’uya kawsasqanta manchakuyniyoq kasqanta, sumaq respetowan kawsasqanta rikuspa”, nispa (1 Pedro 3:1, 2).
12. ¿Ima raykun allin kanman warmikuna yuyaykusqankuta respetowan rimarisqanku?
12 Mayninqa manapaschá warmi qosanpa yuyaykusqanta hinachu yuyaykunqa, qosan iñiq mana iñiq kaqtinpas. Ichaqa ima yuyaykusqantapas sumaq simiwan rimarinqa chayqa, respetuosa kasqantan rikuchinqa. Warminpa nisqanta qosa uyariqtinqa familianpa allinninpaqmi kanman. Biblia kayta willan, Abrahanpa familianpin huk sasachakuy kasqa, chaymi Sara qosanta yuyaycharan imayna allichananpaq. Manaña Saraq nisqanta uyariyta munaranchu chaypas Diosmi niran: “Imatachus Sara nisunki chayta ruway”, nispa (Génesis 21:9-12). Ichaqa sichus qosa imatapas ruwayta munanman ruwasqantaq mana Diospa kamachikusqan contrapichu kanman chayqa, warmiqa qosantan kasukunan yanapanantaqmi (Hechos 5:29; Efesios 5:24).
13. a) ¿Imatan kamachin Tito 2:4, 5 textopi casarasqa warmikunata? b) ¿Ima ninmi Biblia t’aqanakuymanta divorcianakuymantapas?
13 Wasipi warmiq ruwasqanqa allinpunin kanqa qosanpaq wawankunapaqpas. Biblian casarasqa warmikunata kamachin, “qosanku munakuyta, wawanku munakuyta, allin yuyaywan puriyta, ch’uya kawsayniyoq-kayta, wasinkupi imallapas ruwakuyta, sumaq sonqo kayta, qosanku kasukuyta” (Tito 2:4, 5). Chhayna kaq warmitaqa qosanpas wawankunapas sumaqtan qhawarinqaku (Proverbios 31:10, 28). Ichaqa llapa casarasqakunapas pantaqmi kanku. Chay rayku wakinqa sinchi sasachakuykunapi tarikuspa t’aqanakunku otaq divorciakunku. Mayninqa t’aqanakunkumanmi Bibliaq nisqanman hina. Allintan ichaqa yuyaykunanku chayta ruwanankupaqqa, Biblian kayta anyan: “Esposaqa ama qosanmanta t’aqakuchunchu, [...] qosapas amataq esposanta wikch’upuchunchu”, nispa (1 Corintios 7:10, 11). Hinaspapas Biblian willan wasanchay hucha kallaqtin divorcio kananta (Mateo 19:9).
TAYTA-MAMAKUNA QATIKUNANPAQ
14. ¿Imaynatan Jesús wawakunata qhawariran, imatan wawakuna necesitanku tayta-mamankumanta?
14 Jesusmi kawsasqanwan tayta-mamakunata yachachiran wawanku imayna uywayta. Wawakuna payman asuykushaqtinmi wakin qatikuqninkuna hark’asqaku, chayta rikuspa Jesús niran: “Wawakunaqa hinalla ñoqaman hamuchunku, ama paykunata hark’aychischu”, nispa. Chay qhepamanmi “wawakunata marq’arikurqan, paykuna pataman makinta churaykuspataq saminchaykurqan” (Marcos 10:13-16). Jesusqa tiempota qokuranmi wawakunata qhawarinanpaq, ¿manachu qanpas kaqta ruwawaq wawaykikunawan? Wawakunaqa necesitankun paykunawan askha tiempo kanata. Chay rayku tiempoykiqa kananpuni paykunata yachachinaykipaq, chaytan Jehová Diospas kamachin (Deuteronomio 6:4-9).
15. ¿Imatan tayta-mamakuna ruwananku wawanku pakaykusqa kananpaq?
15 Kay pachapi kawsayqa astawanmi millayman tukushan. Chay rayku wawakuna necesitanku tayta-mamanpa millay runakunamanta pakaykunanta, astawanqa yoqoqkunamanta [violadorkunamanta]. Jesusqa pakaykuranmi qatikuqninkunata, munakuywantaq “wawallaykuna” nispa paykunata niran. Wañuchinankupaq hap’ishaqtinkun qatikuqninkunata ayqechiran mana hap’isqa kanankupaq (Juan 13:33; 18:7-9). Sichus tayta otaq mama kanki chayqa makilla kashay mana imawanpas wawaykikunata Saqra waqllichinanpaq. Hinaspapas anyay ima sasachakuykunapipas mana urmananpaq (1 Pedro 5:8). * Kunan tiempopin astawanqa cuerponkupi, kawsayninkupi, espiritual kayninkupipas peligropi kashanku.
16. ¿Imatan tayta-mamakuna yachankuman, qatikuqninkunata Jesuspa imayna anyasqanmanta?
16 Huk tutallaña Jesuspa wañupunanpaq kashaqtinmi, mayqenninkuchus kuraq kanankumanta qatikuqninkuna hap’inakuranku. Paykunawan phiñakunanmantaqa sumaq simiwan allin ruwayninwantaq paykunata anyaran (Lucas 22:24-27; Juan 13:3-8). Sichus wawakunayoq kanki chayqa, ¿imaynatan qanpas Jesús hina wawaykikunata anyawaq? Wawakunaqa necesitankun wanachinata, ichaqa ‘wananankukamalla’ wanachina, manataqmi hayk’aqpas phiñasqaqa wanachinachu. Yuyaymanay manaraq wawaykita anyashaspa, rimasqayki mana ‘espada hina k’irinanpaq’ (Jeremías 30:11; Proverbios 12:18). Wawaykiqa reparananmi wanachisqayki allinninpaq kasqanta (Efesios 6:4; Hebreos 12:9-11).
WAWAKUNA QATIKUNANKUPAQ
17. ¿Imatan wawakuna Jesusmanta yachankuman?
17 ¿Wawakuna Jesusmanta imallatapas yachankumanchu? Arí, yachankumanmi. Kasukuyninwanmi yachachiran llapa wawakuna tayta-mamanku kasukunankuta. Niran: “Tukuy imatapas manan ñoqa kikillaymantachu ruwani, [...] ñoqaqa paypa sonqonman chayaqtapunin ruwani”, nispa (Juan 8:28, 29). Imaynan Jesús Taytanta kasukuran chay hinatan wawakunapas tayta-mamankuta kasukunanku. Biblian chhaynata kamachin (Efesios 6:1-3). Jesusqa mana huchayoq wawa kashaspapas kasukuranmi José, María huchayoq tayta-mamanta. Kasukusqanqa yanaparanmi familiantin kusisqa kawsanankupaq (Lucas 2:4, 5, 51, 52).
18. Willay ima rayku Jesús hanaq pachapi kaq Taytanta kasukullaqpuni, pikunatan kasukuq wawakunapas kusichinku.
18 ¿Imatan wawakuna ruwananku Jesusman rikch’akunankupaq, tayta-mamantapas kusichinankupaq? Kasukunankun. Sasaña kanman chaypas chaytan Dios munan ruwanankuta (Proverbios 1:8; 6:20). Jesusqa kasukuranpunin hanaq pachapi kaq Taytanta sasachakuykunapiña tarikuran chaypas. Sasa kamachikuyta hunt’ananpaq kashaqtinmi Diosta niran: “Munanki chayqa kay ñak’arinata ñoqamanta anchhurichiy”, nispa. Chaypiqa mañakusharan chay kamachikuyta manaña hunt’ananpaqmi. Chaywanpas kasukuranmi Diospa nisqanta, yacharanmi Taytanpa yuyaykusqan allinpaq kasqanta (Lucas 22:42). Kasukuq wawakunaqa kusichinkun tayta-mamankuta hanaq pachapi Jehová Dios Taytankutapas (Proverbios 23:22-25). *
19. a) ¿Imaynatan Satanás wayna-sipaskunata wateqan? b) ¿Imaynatan tayta-mamakuna sientekun wawanku millay kawsayman urmaqtin?
19 Saqraqa Jesustan wateqaran, chhaynatan wayna-sipaskunatapas wateqan millaykunata ruwanankupaq (Mateo 4:1-10). Saqraqa huk wayna-sipaskunawanmi mat’ipayachin, yachanmi chay mat’ipayayta atipayqa sasa kasqanta. Chay rayku wayna-sipaskunaqa manapuni huñunakunankuchu mana allin runakunawan (1 Corintios 15:33). Jacobpa ususin Dina sasachakuykunata apamuran Jehová Diosta mana yupaychaqkunawan huñunakusqanmanta (Génesis 34:1, 2). Wayna-sipas, ¿manachu familiayki sinchita llakikunman pillapas familiaykimanta ima huchapipas otaq qhelli hucha ruwaypipas urmaqtin? (Proverbios 17:21, 25.)
FAMILIAPI KUSISQA KAWSANAPAQ
20. ¿Imatan sapankanchis ruwana familiapi kusisqa kawsanapaq?
20 Familiapi sasachakuykuna rikhuriqtinqa Bibliapi yuyaychaykunan yanapawasun allichanapaq. Ñawpaqpi yachasqanchis hina, Bibliaq yuyaychasqanman hina kawsaspallan familiapi kusisqa kawsasun. Chhaynaqa qosakuna warmiykichista munakuychis, iñiq t’aqata Jesuspa qhawarisqanta hinataq qhawariychis. Warmikuna qosaykichista kasukuychis, Proverbios 31:10-31 textopi warmimantaq rikch’akuychis. Tayta-mamakuna wawaykichista yachachiychis (Proverbios 22:6). Familiapi umalliqkuna ‘wasiykichispi kaqkunata allinta kamachiychis’ (1 Timoteo 3:4, 5; 5:8). Wawakuna qankunapas tayta-mamaykichista kasukuychis (Colosenses 3:20). Familiapiqa manan pipas ch’uyachu, llapanchismi huchallikunchis. Chay rayku k’umuykukuq kasun, pi contra huchallikuspapas panpachayninta mañakusun.
21. ¿Ima sumaq kawsaytan suyakushanchis, imatan kunanpas ruwananchis familiapi kusisqa kawsanapaq?
21 Arí, Bibliapiqa askha kamachikuykunan kan familia ukhupi kusisqa kawsanapaq. Hinaspapas willawanchismi mosoq pachapi Paraisomanta, chaypin Jehová Diospa kamachinkuna kusisqa kawsanqaku (Apocalipsis 21:3, 4). ¡Ancha sumaq kawsaymi kanqa! Ichaqa kay tiempopipas Bibliaq kamachisqanta kasukuspaqa kusisqan familia ukhupi kawsasunman.
^ par. 15 Aprendamos del Gran Maestro nisqa libropi 32 capitulopi, askha yuyaychaykuna kan wawakunata sasachakuykunamanta pakaykunapaq, chay librotaqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.
^ par. 18 Diospa kamachikusqan contrapi tayta-mamanku kamachillaqtinmi wawakunaqa mana kasukunkumanchu (Hechos 5:29).


text:
Sándor Kocsis
Sándor Kocsis Peter sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin tarpuy killapi 1929 watapi paqarisqa Budapest llaqtapi - 22 ñiqin anta situwa killapi 1979 watapi paqarisqa Barcelona llaqtapi) mama llaqtayuq Unriya piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiqninmi kachkan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sándor Kocsis.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sándor Kocsis.
- Estadísticas de la liga española
- Estadísticas con Hungría en RSSSF (inlish simipi)
- Estadística con Hungría en Sportmuzeum (inlish simipi)
- Datos con el Valencia CF


text:
Liyun XII
Liyun XII icha Liyun iskay chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XII, Italya simipi: Papa Leone XII) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1760 watapi paqarisqa Genga, Roma llaqtapi, Italyapi - † 10 ñiqin hatun puquy killapi 1829 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) 252 ñiqin Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Charitate Christi
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XII.
- León XII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Mauro Ramos
Mauro Ramos de Oliveira sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin inti raymi killapi 1930 watapi paqarisqa Poços de Caldas llaqtapi - 20 ñiqin pawqar waray killapi 2014 watapi wañusqa Poços de Caldas llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
= Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Paulista kampiunatu: 1948, 1949, 1953, 1957, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965.
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mauro Ramos.


text:
Yakuchaq, Yawraq wapsi icha Idruhinu (musuq latin simipi: Hydrogenium, grigu simimanta YδpoYόvov, "yaku ruraq"), H nisqaqa huk mana q'illay qallawam, ñawpaq ñiqin, lliwmanta aswan llamsam (chhallam). Tiksi muyup wayra pachanpiqa mana kaptinpas, intipim ancha achkam, lliw qallawamanta aswan yakuchaqmi. Tiksi muyupi kachkaspa, yakuchaq wapsim iskaynintin iñukup iñuwankunayuq (H2).
Yakuchaqqa muksichaqwan anchata t'uqyaspa yakutam ruranakun. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H2O).
Kawsa imayaypi achka k'illimsayaqwan t'inkisqa yakuchaqmi kan. Yakuchaqwan k'illimsayaqwan t'inkisqakunata k'illimsa yakuchaqkuna ninchik.


text:
Lev Yashin
Lev Ivánovich Yashin (rusiya simipi: ЛeB ИBáHoBич Я́шиH) sutipaq ruqnaqa, (* 22 ñiqin kantaray killapi 1929 watapi paqarisqa Moskwa llaqtapi - 20 ñiqin pawqar waray killapi 1990 watapi wañusqa Moskwa llaqtapi) mama llaqtayuq Rusiya piluta hayt'aqmi.
Tayta: ; Mama:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Palmarés[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lev Yashin.
- RSSSF


text:
Urin qhichwa simi
Urin qhichwa simi nisqaqa Piruwpa urinpi (Wankawillka, Ayakuchu, Apurimaq, Qusqu, Ariqipa, Punu suyupi), Buliwyapi, chincha Arhintinapipas rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [š] nisqa kunkatachu rimanku, ichataq iskaynintin /s/, /š/ kunkapaq [s] nispam, s-llatam qillqaspa. Aswan k'iti rimaykunapi hinaqa, /ĉ/ nisqa kunkatapas manañam rimankuchu, ichataq iskaynintin /ch/, /ĉ/ kunkapaq [č] nispam, ch-llatam qillqaspa.
Urin qhichwa rimaykunaqa kaymi:
Urin qhichwa simipaqqa, tukuy k'iti rimayninkunapaq huk allin qillqaymi kachkanñam, Rodolfo Cerrón Palominop kamarisqanmi: Urin runasimi.


text:
Mach'ina
Wayrukunawan pukllanchik.
Wayru icha Machina nisqaqa suqta kaqlla chiruyuq, chunka iskayniyuq kaqlla manyayuq, pusaq ñawch'inkunayuq pachankam, paqtan suqtawask'am.
Yuyarina
Hamu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wichachikan huk chawiqespita sayaqllapa chachinchin karunnin kanqa manyanpa tupun.
Kayninkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kan suqta uya.
- Kan huk chunka iskay tupra
- Kan pusaq k'achi
- Kan tawa k'achiwataq
- Wayrupa kapun aswan sayay llapan suqtauyakunapura, uyan s'aytu kaptin.
Tupukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Uyakuna tarpuytupunin (qaran tupu) T = 6l2 ; chaypi, l = tupra tupu = tupra suni
- Wayru sayaynin = Warupa hakukaynin = l3 ; chaypi, l= tupra tupu
- K'achiwataqpa sunin = ; chaypi, l = tupra tupu


text:
Paul Dirac
Paul Adrien Maurice Dirac sutiyuq runaqa (8 ñiqin chakra yapuy killapi 1902 watapi paqarisqa Bristol llaqtapi - 20 ñiqin kantaray killapi 1984 watapi wañusqa Tallahassee llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Dirac, Mama: .
Ñawpa warmi: Magrit Wigner.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Florida Yachay Sunturnin
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Max Planck Medal 1933.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul Dirac.


text:
Suyu rikuchiq
Suyu rikuchiq nisqaqa (grigu simipi πuEίς, πuEίδa [pyxís, pyxída], kastilla simipi brújula, inlish simipi compass) rikuchiq iñukunata rikuchina antacham, khillaymanta rurasqa maqnitiku kaq muyuriqlla akwayuq wayra waytam.
Tiksimuyu maqnitiku suyuyuq kaptinmi, chincha qhipa ñiqpi maqnitiku "uralan" nisqa qhipa, uralan qhipa ñiqpitaq maqnitiku "chincha" nisqa qhipataq kaptinmi, chay maqnitiku akwaqa chincha qhipanta Tiksimuyup chincha qhipanmanmi t'ikran, uralan qhipantataq Tiksimuyup uralan qhipanmanmi. Chay hinam rikunchik maypim chincha maypim uralan kachkan. Chay hinam ñanninchikta tarinchik, wamp'upi hatun quchantinpi, mana riqsiqa allpantinpipas.


text:
John Quincy Adams
John Quincy Adams, sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1767 watapi paqarisqa Braintree llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1848 watapi wañusqa Washignton DC llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: John Adams; Mama: Abigail Adams. Alma mater:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Quincy Adams.


text:
Servindi, 24 de febrero, 2010.- Con algunos días de retraso por razones involuntarias -como la caída del servidor- Servindi presenta Mundo Indígena al Día: Resumen nacional e internacional de noticias, en versión runa simi o quechua cusqueño. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Resumen semanal en quechua 20 Feb 2010 (9 min. 28 seg. mp3, dar clic en el enlace para descargar y luego elegir guardar como)
Teqse muyuntinpi willakuykuna
Organización Internacional del Trabajo nisqamanta.- Kay semanan qallarin puririyta Pro 169 nisqa sutiyoc, chay Convenio pachaq suqtachunka isqonniyoq, ñaupa llatakunmanta sayapkuq, Abya Yala suyupi.
Chay chanincahanakuymi aparikunqa, Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Ecuador, Guatemala, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, hinallataq Peru suyukunapi.
Imaraykuchus chay Convenio 169 nisqa chanincharikunapaq Abya Yala America Latina nisqa suyupi hunt’arikunanpaq.
Cahytaqmi tawa watapi hunt’akunqa, rikusunmantaq llikaq sonqonpi www.pro169.org sutiyoc cheqaspi.
Llapan Suyukunamanta.- Chunka kinsayoc runakunan wajarisqa kanku aqay atún juñukuy Foro Permanente sobre las Cuestiones Indígenas nisqaman, kay iskay waranqa chunka huqniyoq watamanta chunca kinsayoq watakama.
Cahytaqmi Concejo Economico Social (ECOSOC) nisqamanta humalliqpa makimpi kashan, paymi qhawarinqa pikunachus jaikunqaku chayta.
CAOI nisqamanta.- Masachakuspa purina, Coordinadora Andina de Organizaciones Indígenas nisqan aparinqa, atún juñukuyta aqay Quito Ecuador llaqtapi, kay chunka huqniyoqmanta, chunka kinsayoq phuncahy marzo killata, chaypin juñunarikunqa iskay pachaq kuraq runakuna suqta suyumanta, kay Abya Yala atún suyumanta.
Chaypin t’aqwirinqaku, maitukuytas puririrqan kay kinsa watapi chunka qanchis punchay julio quillapi, iskay waranqa suqtayoq watapi, aqay Qosco suyupi kamarikusqanmanta pacha.
Guatemala Suyumanta.- Aqay Guatemala suyupi Justicia Umalliq wasi Corte Constitucionalmi chaninchamun, tapukuyqa wakin derechukunapiwan, convenio ciento sesenta y nueveq qhawarimusqanqa atún qelqawan ninakunmi.
Ecuador Suyumanta.- Ecuarunariq masachanakuynin, Confederación Kichwa sutiyoqmantan willakamunku, iskay kutitas suwayapunku, pusaq unchay ujupi wasinkuta, Santa Pirsca cheqaspi Quito llaqatapi.
Ecuarunari wayqekunaqa nisahnku manan yanqa suwaaillachu Kankan nispa, aswansis ñaupa llaqtakunaq masachakuyninta wallechinanpaq urmachinakupaq canman.
Chay suwakunas aparikapunku makikunata, qelqa mayt’ukunatawan.
Perú suyumanta willakuykuna
Yunka llaqatakunamanta.-Yunqa llaqtapi petroliopaqwan, yauraq wairapaq Gas nisqapiwan, maskanankupaq hap’inankupaqwan kamachikuykunan sinchita hunt’arapushan.
Chantan qawarimun, huj t’aqwirimuy aparikurqan, imainatachus chay mineralkuna petroleopiwan llank’aykuna qarqan ñaupaqmanta, hinalllataq qhepaman pisqa watakunapi aparikunqa chayta.
Sapa pachaqmanta qanchischunka yupainiyoq hapakunan waqkunaq makinpi kanshan, chaytaqmi manchakuy runakunapaq, uywakunapaq, monti ukhupi tukuy kausaqkunapaq.
Chay t’awirikuytan aparirqanku, Instituto de Ciencia y tecnología Ambiéntales chay atún yachay wasimanta, Universidad Autonoma de Barcelona nisqamanta, hinallataq yunqata waqaychanapaq nisqa sutiyoq juñunakuy Washinto DC nisqa llaqtapi wayqekunapiwan.
Millay maqanakuy.- Zebelio Kayap sutiyuq apun willakamun millaytan qawarimushanku, waqin mana allin willakuykuna, qolquetas chaskiyunku Baguapi sayariy qarqan chay aparinankupaq.
Cahy rimaykunaqa sinchi llullakuymi nispan nimun chay llaqtamanta sayapakuq Zebelio Kayap.
Inambarimanta.- astawanmi mana munankuchu Proyecto Hidroelectric de Inambari nisqata.
Qayna huj unchaykunan chaqra llanqariq wayqekuna San Gaban Caraba Puno Suyumanta puririrqanku Limata.
Cahypin willakamunku imaraykuchus chuqa pisqayoq waranqa taitamamkuna wawakunantinpas qaterparisqa rikukunqaku sichus apakunqapuni chay construccion de Hidroelectrica nisqa chayqa
Hinalaqmi carabaya llanta umalliq Nancy Rosel Angels nimullantaq, mana allinchu llaqatntipi runakunapaq, hinallataq tukuy kausaq uywakunapaq sahakunapaq.
Afrodita nisqamanta.- Ministerio de Enerigia y minas umalliq Pedro Sanchez hinallataq minstrukuna umalliq Javier Velásquez Qesqen willakamunku sayarparipunsi chay imaimana puriykuna Mineria Afrodita Cosrdillara del Condorpi chay.
Chay willakuyqa chaninchakamun, imaraikuchus kamachikamun Organismo Supervisor de la inversion en energia y mineria (OSINERGIM) nisqamanta, chaytataqmi Gobierno Kasuykun.
Hinaspapis kay iskaychunqa iskayniyoq fecrero killatan aparikunan karqan huj atún sayariy hakay yunca lado llaqtakuna.
Senepamanta.- Cenepa Apukuna haqay yunka uraymanta suyamushanku gobiernowan rimanakuy qarqan, haqay Servicio Nacional de Areas Naturales y Protegidas (SENARP) paikunawan, chaypin chaninchakunan karqan Parque Nacional Ichigat Muja hatunyachikunanpac.
Masachakuspa puririy.- Imaymana masachakuypi puririq aparinqaku huq atún puririyta haqay iskaichunka iskayniyoc febrero punchayta.
Imaraykuchus mana chasquinkuchu, t’aqwiykuna karqan imakunas aparikurqan qayna wata pisqa unchay junio quillapi haqay Bagua llaqtapi
Chay puririypaqmi rimanakuy karqan Coordinadora Macroregional de los Pueblos Amazónicos Andinos y Costeros nisqa sutiyoq atún juñunakuy uqhupi, okay iskay chunka esconniyoc enero killata Bagua llaqtapi.
Caymantaqmi yapakamun, CONACAMI, CUNARQ, hinallataq Frente Nacional por la vida y soberania FRENVIDAS.
P’ampanapaq t’oqokunamanta.- Qayna chunka qanchisniyoq p’unchaymanta chunka esqonniyoq p’unchaykama, kay febrero quillan tarirunku, tawachunka iskayniyoq wañusqa runakunata aqay Paro de Patuca nisqapi Santillana, Huanta Ayacuchu suyupi, cahytan willakamun, asociación Paz y Esperanza.
Puno Suyumanta.- Imaimana llaqta ummalliq wasikuna, hinallataq llaqtamanta sayariq wayqepanakuna juñukuykunapiwan, imanaqtinchus lluypi yachacunan chay Declaracion de las Nacionaes Unidas sobre los derechos de los pueblos indígenas qelqa mayt’u.
Chaytataqmi qawarinqaku hunt’akunanpaq, ñaupaqmata llaqatakuna Puno suyupi, haqnatan nimunku Oficina Defensorial Puno suyumanta Luz Erquinio, hinallataq Corte Superior de Justicia Puno suyupi umalliq Reinalado Luque.
Kallarqantaq, CONACAMI umalliq wiraqocha Mario Palacios, Peru suyumanta, warmikunaq tantanakuynin OMNIAP umalliq Galids Vila. Haqay cunka pusaqniyoq febrero qillatan aparikurqan Puno llaqtapi hut atún juñukuy chay uqhupi
Chay juñukuyqa aparikurqwan Oxfam America wayqekunaq yanapaininwan juñuyukurqantaqmi iskay pachaq kuraq wayqekuna paikunan hunt’ayuranku Municipalidad Provincial wasita.
Sumaq willakuykunamanta.- Kay iskaychunka pisqayoq punchay febrero quillatan reserechekunqa “Cuentos pintados del Perú” chaymi yunka suyukunamanta asqha ukhupi aparisqa, yuyaicharirqantaq ñaupaqmanta kausayninchis t’aqwereq weraqocha Pablo Macera.
Chay quelqakunataqmi aparikun iskay simipi kikin llaqtanchis rimay simipi hinallataq español simipiwan, rikurimuntaqmi Comité de Damas nisqa Congreso ukhupa yanapyninwan, chanincharikuntaq Fondo Editorial nisqaq llutarisqan.


text:
Mijeil Saakashvili
Mikheil Saakashvili (Kartulsuyu simipi: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი), sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1967 watapi paqarisqa Tbilisi llaqtapi - ). Kartulsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
2004 watamanta 2007 watakama wan 2008 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin karqan.
2000 watamanta 2001 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Chaninchaq Ministrunin karqan.
Tayta: Nikoloz Saakashvili; Mama: Giuli Alasania.
Ñawpaq warmi: Sandra E. Roelofs
Churinkuna: Eduard wan Nikoloz.
Yachaywasi:
Alma mater: Kiev Yachay Suntur
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mijeil Saakashvili.
- Biografía en español por Fundación CIDOB


text:
JW.ORG nisqapi videos
Kaypeqa wawaspaj, jovenespaj, familiaspaj ima videosta tarinki, Jehovaj testigosninmanta videostapis. Imamantachus parlasqanman jina sukʼasqa kashan, chaykunatataj uraqachiyta chayri Internetpi qhawayta atinki.
Helping the Community
Dios carcelpi kaj runasta yanapayta atin
Donald pichus ñaupajpi carcelpi kasharqa, Diosta rejsinanpaj, kausayninta allinchananpaj, warminwan sumajta kausakunanpajtaj Biblia yanapasqanta nin.
PELÍCULAS
‘Sumaj willaykuna tukuy nacionespaj, aylluspaj, waj parlayniyojkunapajwan’
Ashkha runas Bibliamanta allin willaykunata uyarinankupaj, parlayninkupi kanan tiyan. ¿Imaynatá waj parlayman tijrachikun? ¿Imataj wakin kuti mana atikullanchu?
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Video: ¿Ima qolqewantaj Jallpʼantinpi Jehovaj testigosnin willanku?
Yachakuy imaynatachus tukuy Jallpʼapi runas kapusqankuwan, qolqenkuwan willanallaykupajpuni yanapakushasqankuta.
JATUN TANTAKUYKUNA
Video: Jehovaj testigosninmanta Jatun tantakuyninku
Yachay imaraykuchus ashkha runas tukuy suyusmanta Jatun tantakuyniykuman jamusqankumanta.
¿IMATÁ TAPUKUNKU?
Video: Jallpʼantinpi willakunanpaj
Yachakuy imaraykuchus may chhika qalluspi willakusqanmanta chantá imajtinchus sapa wata may chhika horasta willasqaykumantawan.
¿Imaraykutaj Bibliamanta yachakuna?
May chhika runas Bibliapi tukuy tapuykunasninman kutichiykunata tarinku. Kay libromanta noqaykuwan yachakuy.
PELÍCULAS
Chinkaj wayna kutinpun
Llakikunapaj jina jovenesqa kay pachaj imasninman urmankuman, cheqan kausayninkutataj saqenkuman. Ima chʼampaykunaspichus kay tiempopi jóvenes rikukusqankumanta yachakuy.
PELÍCULAS
Jallpʼantinpi hermanosninchej
Kay pachapi munanakuy chinkapushajtinpis, ¿imaynatá Jehovaj testigosnin munanakusqankuta rikuchillankupuni?
PELÍCULAS
Jehovaj testigosnin Jallpʼantinpi willashanku
Jehovaj testigosnenqa Bibliamanta yachachisqankurayku may rejsisqas kanku. ¿Imayna wakichisqataj kashanku, pitaj paykunata umachan, ima qolqewantaj willanku?
PELÍCULAS
David Diospi atienekorqa
Davidqa kausayninpi pantarqa, ashkha chʼampaykunapitaj rikukorqa, chaywanpis Diospi atienekullarqapuni. Ruwasqanqa Diosman cheqa sonqo kanaykipaj yanapasonqa.


text:
Lluqlla
- Lluqllataqa kastilla simipi "huayco" ninku. Ama wayq'u nisqawan pantaychu.
Lluqlla nisqaqa urqukunamanta lluchk'aspa suchumuq allpam, ancha hatun allpa chinkarim.
Lluqllakunaqa chakrakunatam, llaqtakunatapas p'ampachaspa llik'in, achka runakunatapas wañuchispa. Antikunapiqa, huk urqukunapipas lliwmanta aswan millay chikim. Rit'i urqukunapi chullunku nisyu utqaylla yukuyaptin chay yakuqa urqup allpanta apakuspa qhichwakunamanmi urman.
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpi Anqash suyupi huk ancha hatun lluqlla Waras llaqtatas thuñichirqan. Huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'uta llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywarqan, suqta icha qanchis waranqa runatatas wañuchispa.


text: almahaschools.edu.qa amaraflowers.com.qa sabj.qa optimo.qa gardeniaflorist.qa zakat.gov.qa alemadihospital.com.qa djwe.qa creativecommons.qa qafac.com.qa mathaf.org.qa obayashi-qatar.qa qf.com.qa amiriflight.gov.qa mdproperties.com.qa almehan.com.qa w3.com.qa qaf.qa mye-bankonline.com.qa akis.sch.qa qfis.edu.qa qhotels.gov.qa qatarendurance.com.qa elitecleaning.qa cbonline.cbq.qa nhic.qa zf.org.qa qstp.org.qa mozaic.qa newtoninternationalschool.edu.qa wrongside.qa teachers.net.qa qlc.org.qa hertz.qa mphc.qa darkcoin.qa qhomes.com.qa myprivatetutor.qa fsdl.qa digitalminds.qa speedtest.qa alarab.com.qa sec-nateeja.gov.qa executivesonline.qa qiic.com.qa regus.qa webmail.qp.qa qatardeal.qa alhayatmedicalcenter.com.qa jaidah.com.qa 38whcdoha2014.qa tozziqatar.com.qa qr.com.qa damienhirstqatar.qa qic.com.qa ur.qa qp.qa qatarholding.qa lebaneseschool.edu.qa qatarcareerfair.com.qa businesspulse.qa houseandgarden.qa adf.org.qa bestbuddies.org.qa phcc.gov.qa oryxgtl.com.qa shafallah.org.qa vodafone.com.qa ikea.qa alrayyan.qa theanvilrooms.qa ndsq.com.qa mada.org.qa mallofqatar.com.qa zad.com.qa gisqatar.org.qa nkom.com.qa qac.edu.qa talebgroup.com.qa dohaiss.edu.qa grsia.gov.qa


text:
¿Pipa poderninchötaj kay Patsa kaykan?
¿Diospachöku?
¿Runakunapachöku?
¿O pipachötaj?
¿Ima ninkitaj?
KIKIN BIBLIA NINGAN
“Cay pachacho juchallancho caycajcunami ichanga dyablupa maquincho carcaycan.”(1 Juan 5:19.)
‘Tayta Diospa wamran Jesusga shamushga dyablo camacächishganta ilacächinampajmi.’ (1 Juan 3:8, Tayta Diosninchi isquirbichishan.)
KAYTA MUSYAYGA IMANÖTAJ YANAPÄMANCHI
Kay mundochö imanir problëmakuna kangantami musyashun (Apocalipsis [Revelación] 12:12).
Mushoj mundota chaskinapaj kajtami musyashun (1 Juan 2:17).
¿IMALAPIS KANKU BIBLIA NINGANMAN CREINAPAJ?
Awmi, kimsalata rikärishun:
Satanaspa gobiernonga ushakanganami. Jehoväga decidishganami kay Patsa Satanaspa makinchö manana kanampaj kajta. Y hasta ‘Diablota ushakächinampaj’ y lapan mana ali ruranganta alchamunampajpis awnikushgami (Hebreos 2:14, Traducción del Nuevo Mundo).
Dios akrashgan reymi Jesucristo. Jesusga manami kay mundota gobernaj manchanaypaj micha Diablonöchu. Jesucristopa Gobiernompaj parlarmi kaynö Dios awnikun: “Aläpami kuyapanga wakcha y humilde runata [...]. Nakachikoj y magakojkunapitami almanta salvanga” (Salmo 72:13, 14).
Diosga manami lulakunchu. Ali claro wilakurmi Bibliaga kaynö nin: “Diosga manami imaypis lulakunchu” (Hebreos 6:18). Rasunmi, Jehoväpa awnikuyninkunaga imaypis cumplikanmi (Isaías 55:10, 11). Y kaymi juknin kaj awnikuynin: gobernaykaj Diablotami podernimpita garguringa (Juan 12:31).
TAPUKUY
¿Imanöraj kay Patsa kanga Satanaspa makinchö manana kaptin?
Kay textokunachömi respuestata tarinki: SALMO 37:10, 11 y APOCALIPSIS 21:3, 4.


text:
17 kaq yachatsikï
¿Imanötaq congregacionkunata watukaqkuna yanapayäman?
Bibliapa Mushoq Testamentonchöqa Bernabëpaqwan apóstol Pablupaq atska kutim parlan. Pëkunaqa tsë tiempochö congregacionkunata watukaqmi kayarqan. ¿Imanirtaq tsëta rurayaq? Diospa kaqchö cristiano mayinkuna alli kayänanta munarmi. Cristiano mayinkuna imanöpis këkäyanqanta rikëta munarmi Pabluqa watukaq yapë kutita munarqan. Tsë cristiänokunata yanapananrëkurqa manam mantsarqantsu karuta ëwëtapis (Hechos 15:36). Tsënöllam kanan witsan congregacionta watukaq cristiänokunapis rurayan.
Yanapayämänampaqmi shayämun. Congregacionkunata watukaq cristiänoqa ishkë chunka congregaciontanömi watukan, y watachö ishkë kutim pëkunawan juk semänayan pasan. Y watukakoqkunata rikaqnam, congregacionkunata watukaqkunata chunkatanö visitan watachö juk kutiyan, y wakin congregacionwanmi tsë tiempo pasan y ishkë junaq kaq asamblea alli yarqunampaqmi llapanta rikan. Casado kayaptinqa pëkunapita y warminkunapita alli yachakïta puëdentsikmi. Pëkunaqa jövenkunata y mayorkunatapis igualpam reqita munayan, y Diospita yachatsikoq y Bibliapita yachëkätsiyanqäkunamampis kushishqam yanaqäyäman o wallkiyäman. Tsë watukakoq cristiänokunaqa anciänokunawanmi cristiano mayïkunata yanapayänampaq watukayan, jina reunionkunachö y asamblëakunachömi shumaq discursokunata rurayämun llapäkunata yanapayämänampaq (Hechos 15:35).
Llapäkunatam yanapayäman. Congregacionkunata watukaq cristiänokunaqa Diospa kaqchö llapan cristiänokuna alli kayänantam munayan. Anciänokunawan y siervo ministerialkunawanmi juntakäyan congregacionchö allikunata rurayanqampita parlayänampaq y alli trabajar sïguiyänampaqmi consejayan. Y precursorkunatanam yachatsikïninkunachö más alliyäyänampaq yanapayan, y alläpam kushikuyan Diospita más yachakur reunionman shamur qallëkaqkunata rikarpis. Kë cristiänokunaqa allipam trabajayan ‘biennintsicpaq’ (2 Corintios 8:23). Pëkuna Diosta kuyayanqannölla y sirwiyanqannölla noqantsikpis rurashun (Hebreus 13:7).
¿Imarëkurtaq watukakoq cristiänokunaqa congregacionkunata watukayan?
¿Imanötaq alli provechankiman watukakoq cristiänopa yanapakïninta?


text:
Musuq Rimanakuy
Musuq Rimanakuy icha Musuq Tistamintu nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap musuq rakinmi, Jesus kawsarqaptinña qillqasqa liwrunkunam, grigu simipi qillqasqa.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna iwanhilyu (kusi willay) nisqa liwrukunam Jesuspa kawsasqanmanta Kruspi wañusqanmanta sayarisqanmantapas willaq, Apustulkunap rurasqankuna nisqa liwru, ipistula nisqa chaski qillqakuna kristiyanu iñiqkunapaq, Huwanpa Apokalipsisnin nisqa liwru.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Musuq Rimanakuy.
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Apunchij Jesucristomanta alli huillana
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Gospelgo
- Mushuq Rimanakuy (Kashamarka rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Inkawasi-Kañaris rimaypi)
- Mushuk Rimanakuy (Pastasa kichwapi)
- Mushuk Rimanakuy (Lamas-Luritu rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Chincha Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Urin Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Marqus rimaypi)
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)


text:
Jehovaj testigosnin, ¿cristianoschu kanku?
Arí, cristianos kayku, sutʼincharinapaj:
Kallpachakuyku Jesús jina ruwaspa, yachachisqanman jinataj kausakuspa (1 Pedro 2:
21).
Yachayku Jesusnejllata salvasqa kanaykuta, imaraykuchus “
kay pachapi mana waj suti runasman qosqa kanchu, salvasqa kananchejpaj” (Hechos 4:
12).
Jehovaj testigosnin kanapaj, Jesuspa sutinpi bautizakuyku (Mateo 28:
18-20).
Jesuspa sutinpi mañakuyku (Juan 15:
16).
Creeyku Jesusqa sapa qharipaj kamachej uma jina kasqanta (1 Corintios 11:
3).
Chaywanpis mana kikinchu kayku waj cristianos nichikojkunawan. Sutʼincharinapaj, Biblia yachachin Jesusqa Diospaj wawan kasqanta nitaj kinsa uyayoj dioschu (Marcos 12:


text:
Francesco Totti
Francesco Totti sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin tarpuy killapi 1976 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - ) huk Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna wan estadisticakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Primera División[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inter mama llaqta kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Francesco Totti.
- Uficial qillqa web Francesco Totti


text:
Griguryu XIV
Griguryu XIV, Griguryu XIV huk chunka tawa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XIV, Italya simipi: Gregorio XIV) Niccolò Sfondrati sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin hatun puquy killapi 1535 watapi watapi paqarisqa Somma Lombardo llaqtapi - † 16 ñiqin kantaray killapi 1591 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
8 ñiqin qhapaq raymi killapi 1590 watapimanta 16 ñiqin kantaray killapi 1591 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XIV.


text:
Daniel Radcliffe
Daniel Radcliffe (23 ñiqin anta situwa killapi 1989 watapi paqarisqa Fulham barriyupi, London llaqtapi) sutiyuq runaqa huk aranway pukllaqmi, kuyu walltaypi pukllaqmi, inlish runam.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Hollywood llaqtapi Harry Pottermanta pusaq pilikulapi Harry Pottertam pukllarqan.
Pilikulankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Harry Potter (pusaqnintin pilikula)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Radcliffe.


text:
Pamplona
Pamplona llaqtaqa Ispañapi huk hatun llaqtam. Nawarra pruwinsya wan Nawarra Uma llaqta.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa wata 74 a C, Pompeyo.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Barriokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku inlisya.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Los Sanfermines[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 6-14 Anta situwa killa San Fermín.
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Universidad Pública de Navarra (UPNA)
- Universidad de Navarra (UN)
- Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED)
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pamplona.
- Ayuntamiento de Pamplona
- Pamplona en la página de turismo del Gobierno de Navarra


text:
Alberto García Aspe
Alberto García Aspe Mena sutiyq runaqa, (* 11 ñiqin aymuray killapi 1967 watapi paqarisqa Mishiku llaqtapi - ), huk Mishiku mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1999: FIFA Kunfidirasyunkuna Kupa.
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Mishiku)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto García Aspe.


text:
Vichada suyu
Vichada suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Vichada) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Puerto Carreño llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1991 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Vichada suyu: 4 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Vichada suyu.
- Uficial qillqa web Vichada Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Colombia Colombia Departamento del Vichada
- Informacion ambiental de la Amazonia colombiana


text:
Uywa
Uywa (Wiwa) icha Animal nisqakunaqa (latin simipi: animale - (regnum) Animalia, grigu simipi: Zώov - Zώa) tukuy kuyuq, mikhuq, samaq kawsaqkunam (manataq runachu).
Qhichwa simipi imakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qallariyninpiqa uywa nisqaqa "runap uywasqan animal, manataq sallqa animalchu" niyta munarqaptin, Ikwadur kichwa shimi nisqapi tukuy animal nisqakunapaq, sallqakunapaqpas, "wiwa" nispa niytam qallarirqanku. Chay hinam kay Wikipidiyapi "uywa" nispa tukuy animalkunatam niyta munanchik.
Rakikay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna rakikan pachallan yawaryuq kuna (endotermos), huknin; tikray yawaryuqkuna (ectotermos)wakinkuna.


text:
Ronaldo
Ronaldo (Luis Nazário de Lima) sutiyuq runaqa (22 ñiqin tarpuy killapi 1976 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi, Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa nisqapi lliw pukllaqkunamanta aswan taripasqa punkuyuqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ronaldo.
- Web Oficial de Ronaldo
- Página NO oficial de Ronaldo


text:
K'allampa
K'allampa (latin simipi: Fungus - (regnum) Fungi, grigu simipi: Mύknς - Mύknteς) nisqakunaqa yura hina wiñaq, ichaqa manam yurap kurku yawrinkunayuqchu kaq (manam chillkinchu, saphinchu, raphinchu kan), ismuchiq icha atam (qasi uqu), mana mikhuq aswanpas ch'unqaq kawsaqkunam. Huk k'allampakunataq yurakunawan kawsanakunaku, k'allampa saphi nisqapi.
K'allampap tiksi kurku yawrinqa k'allampa q'aytum (hipha nisqapas). Allpa hawanpi achka k'allampa q'aytukunayuq rikunalla puquykunam wiñan.
K'allampa rikch'aqpa puquyninta mana riqsispanchikqa, mana puquq k'allampa (fungi imperfecti, deuteromycetes) ninchik.
Millaq, mikhunanchikkunapi wiñaq, mana icha uchuylla puquyniyuq k'allampakunata qurwara ninchik. Huk qurwarakunaqa unquykunatam paqarichin.
P'uchquchiq, ch'ulla kawsaykuq kaq k'allampakunataqa qunchu ninchikmi.
Laquwan kawsanakuq k'allampakunataq kusma qara (Lichenes: rumi qara, sach'a qara) nisqam.
K'allampa rikch'aq t'aqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mankacha k'allampa (Chytridiomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- T'inki k'allampa (Zygomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Saphi ukhu k'allampacha (Glomeromycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Tiksicha k'allampa (Basidiomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
- Wayaqacha k'allampa (Ascomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ "Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts". Bot. Mar. 23: 371. 1980.