c: text/html

text:
Pakaraw distritu
Pakaraw distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Pacaraos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi , Waral pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pakaraw (Pacaraos) llaqtam. Pakaraw runakunaqa 20 ñiqin pachakwatakama Pakaraw runasimitas rimarqanku, kunantaq kastilla simillatam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kokachistaqa (coca) wiñamantapuni qepanta purikachashanku sajra runas jinamantata ONU Perú, Bolivia llajtankunta, k’amirimunku manaña akullikurikunapaj kokanchista, paylkunapaj manchus alin qawasqachu, droga nispa tukurpayta munanku, nitaj uyariyta munakuchu kokaj sumaj kawsaynita, univesidanikupitaj Hardvard, en Massachusetts, Estados Unidos llajtapita; sumajta rimarimunku, mana qatichaspachu, allinta rimarispa. Kokanchistaj mana llarqaymanta wañunapajchu, 100 Gs. raphinpita junt’arintaj chay recomendaciones sutichasqata ama llarqaymamta wañunapajta tiapun (hierro, fósfo y vitaminas E,A y b iskay) kokitanchisqa mikhuy kikillantaj, nisqa cientifica Katleen M. Kantak…
Koka akullikuwantaj, chayraykutaj, sumajtapuni ñawpa tataykutaj ama llarqaymantachu wañunku, esplotasqas tukukapunku, mana allin mikhusqa qoyaukhupi wañunku, mana qespiywaj wañunku, jinamantataj kawsaytataj qatiparqaku kunantaj qatipallankutaj.
Artawan ñawiriyta munaspaqa, españulpicha nawirisunman, yaykuriychaj kay Linkkunaman.
Icha wawqe panakuna yanapawayta traduccionta ruarimimantaj munaspaqa qellqarimuychaj: chaski.runasimi@gmail.com
ONU mañasqa, Perú, Boliviaman, amaña kokata akullinapaj. Ujtawan ñawiriwaj kokallamantataj rimarin.
La coca no es cocaína, la coca es parte de la vida de los Pueblos Originarios, será que por eso persiguen a nuestra hoja sagrada y esto se puede apreciar en las recientes recomendaciones que hace
A estas recomendaciones se le contraponen investigaciones realizadas por hermanos, como Mauricio Mamani Pocuata, ó como las realizadas en
Con el akulliku nuestros antepasados resistieron la explotación, no murieron de hambre, murieron en las minas sin libertad; de esta manera persiguieron y persiguen aun la vida de nuestros pueblos.
Si usted quiere seguir leyendo el artículo completo entre en este Link.
Apelo e interpelo, por este medio, a mis (Qawqe panakunata) hermanos y hermanas quechua hablantes a que pueden aportar en la traducción y producción de artículos en Runasimi y de esta manera practicar la autodeterminación lingüística. Los interesados escribir al correo: chaski.runasimi@gmail.com
Otro artículo sobre la coca. La ONU pide abolir, a Perú y Bolivia, el akulliku "mascar" las hojas de coca.


text:
Valle (Unduras) suyu
Valle suyu (kastilla simipi: Departamento de Valle), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Nacaome.
1 665 km²
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 11 ñiqin anta situwa killapi 1893 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
171 613 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Valle (Unduras) suyu.


text:
Kuntur
Kuntur nisqaqa (Vultur gryphus) lliw phawaq pisqukunamanta aswan hatunmi.
Ima hinam kawsan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturkunaqa Antikunapim kawsanku. Q'isachanku hanaq hanaq qaqakunapi. Manam llumpay allintachu phawayta atin. Llumpaytam llasanku phawaypaqqa. Wichaymanta urayllamanmi phawanku allinniqta. Uraymanta hanaymanqa satasam phawanku. Aychatam mikhunku, wañusqa uywakuna.
Huk, iskay runtullatam wachanku. Kunturchakunaqa qalatu kanku. Suqta killa q'isapi kanku. Utqaylla hatunyanku, phuruchakunku, hinaspa phawaytaña qallarinku. Mana llumpaytachu miranku. Kay hatun pisqukunaqa waqaychananchik, ama lliw chinkananpaq.
Yawar phistapaq, turu pukllaypaq, kunturkunata hap'ispanku. Turu pukllaypaq hap'ispanku, kunturkunaqa ñakarichinku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sanancha[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturqa Buliwyapi, Chilipi, Ikwadurpi, Kulumbyapipas huk mama llaqta sanancham, wallqanqankukunapi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kuntur


text:
Miércoles 16 de mayo
Creeyniyoj kajqa mana iskayrayanchu [...]. Imapichus creesqan cheqapuni kasqanta, chayta mana rikojtinpis (Heb. 11:1).
Ichá pipis nisunkiman: “Noqaqa kausay jinallamanta rikhurisqanta creeni, científicos chayta nisqankurayku. ¡Imaynatá Diospi creenkiri! Manaqa pi runapis payta rikunchu”, nispa. Ashkhas ajinata yuyanku. Ajinapunitaj, Diostaqa mana pipis rikunchu, nillataj imata ruwajtapis (Juan 1:18). Kausay jinallamanta rikhurisqanta nejkunaqa, mana rikusqanku imasllapitaj creenku. Ni mayqen cientificopis, nitaj waj runapis uj katarita waj animalman tukushajta rikunchu (Job 38:1, 4). Chayrayku imaschus Dios kasqanta rikuchisqanta ukhuncharina. Chay imaspi sumajta tʼukurina, yachakusqanchejman jinataj imapichus creenata ajllana. Pabloqa chaymanta parlaspa qhelqarqa: “Diospa mana rikukoj imasnenqa, nisunman wiñay atiynin, paypuni Dios kasqanpis, paypa ruwasqasninpi sutʼi rikukun, runata rikhurichisqanmantapacha. Chayrayku mana niyta atinkuchu Dios mana kasqantaqa”, nispa (Rom. 1:20). w16.09 4:4
Jueves 17 de mayo
Ama qonqaychejchu wajkunata wasiykichejman wajyarikuyta (Heb. 13:2).
Jehová Diosqa forasterosta kʼachamanta qhawaj. Chayrayku waj llajtayojkuna chajmakuyta atej kanku (Lev. 19:9, 10). Jehovaqa israelitasta kamacherqa forasterosta jatunpaj qhawanankuta. Munarqataj paykuna yuyarikunankuta, runaj llajtanpi tiyakuy imaynachus kasqanta (Éxo. 23:9). Egipciosqa israelitasta chejnikojña kanku niraj esclavosninkuman tukushajtinku (Gén. 43:32; 46:34; Éxo. 1:11-14). Israelitasqa waj llajtapi kashaspa llakiyta kausakorqanku. Chayrayku Jehovaqa munarqa chayta yuyarikunankuta, waj llajtayojkunawan kʼachas kanankuta ima (Lev. 19:33, 34). Jehovaqa kasqan jinallapuni. Chayrayku waj llajtayoj hermanos congregacionninchejman jamojtinku, yuyarikuna Jehová paykunawan kʼacha kasqanta (Deu. 10: 17-19; Mal. 3:5, 6). Waj llajtayojkuna ima chʼampaykunapichus rikukushasqankupi tʼukurina. Ichapis paykunaqa ripusqanku lugarpi parlakusqanta mana entiendeyta atishankuchu chayri kʼumuykachachisqa kashanku. Chayrayku paykunata yanaparinapaj, paykunawan kʼacha kanapaj ima kallpachakuna (1 Ped. 3:8). w16.10 1:3-5
Viernes 18 de mayo
Imaynatachus mana samayniyoj cuerpoqa wañusqa kashan, ajinallatataj mana ruwasqasniyoj creeypis wañusqa kashan (Sant. 2:26).
Santiago nerqa: “Rikuchiway mana ruwasqasniyoj creeyniykita, noqataj creesqayta ruwasqasniywan rikuchisqayki”, nispa (Sant. 2:18). Payqa sutʼincharqa creeyniyoj kanapajqa, mana Diospi creeyllachu kasqanta. Imaraykuchus supaykunapis Dios kasqanta creenku, jinapis supaykunaqa Diospi creesqankuta mana rikuchinkuchu ruwasqasninkuwan. Astawanpis Jehovawan sinchʼita churanakunku (Sant. 2:19, 20). Creeyniyoj runaqa Diosta kusichiyta munan sumaj imasta ruwaspa. Abrahampis allin imasta ruwarqa. Santiago qhelqarqa: “¿Manachu tatanchej Abrahanqa ruwasqasninnejta cheqan runapaj qhawasqa karqa? Imaraykuchus payqa wawan Isaacta altar pataman churarqa jaywananpaj. Reparanki jina, paypa creeynenqa ruwasqasninpi rikukorqa. Chay creeynintaj ruwasqasninnejta juntʼasqa karqa”, nispa (Sant. 2:21-23). Chantá Santiagoqa sutʼincharqa creeyninchejta ruwasqasninchejwan mana rikuchejtinchejqa qhasi manakajlla kasqanta. w16.10 4:8


text:
¡A! Fátima Sapay Qoya Mama; kunan, Perú suyuykupaq, llapatin Amérika Latina suyukunapaqpas, mancharikuy pachataq chayamushan chayqa, mana Diosniyoq komunismo hasut'ita qarqoy, chay suyukunamanta.
Kristiana relijionpa allinman runakunata horqosqan chay tukuy suyuikunapi, amapuni, munaychu, Diospa kamachisqan simi saroq komunismo kausananta.
Chaypaqyá, ¡Mamalláy!, kausashaqta hap'iy, mirachiytaq, Amérika Latinapi, llapallan tukuy rijch'aq runakuna cheqnisqanta millasqanta.
Kunan nisaq, chaykunata pasaqlla yuyashanaykupaq, yanapawayku:
a) Diospa chunkantin kamachikusqan simikunaqa niwankun: “Diosman sonqo kanki tukuy ima hayk'atapas llallispa”, “aman Diospa qhapaq sutinta qasinmanta hoqarinkichu”, “domingo kunapipas fiesta kunapipas samakunki”, nispa. Mana Diosniyoq komunismotaqmi, iñiyniykuta wañuchiytapuni munan; Dios mana kasukuyman, Dios k'amiyman iman, runakunata tanqaykun, Dios yupachanapaqpas, tukuy imapipas sasachaymanmi churallantaq;
b) Diospa chunkantin kamachikusqan simiqa ninmi: “taytaykita mamaykita yupaychanki”, “aman llunpaq sonqo kayniykita qolluchinkichu”, “amataq runa masiykiq warminta munapayankichu”, nispa. Komunismotaqui ichaqa, tayta mamantinpa, wawakunantinpa munanakuyninta p'akiyta munan, wawankuq edukasionnintapas Estadoq makinman hap'ichispa. Komunismoqa manan munanchu runakunaq llunpaq sonqo, ch'uya sonqo kanankuta; aswanmi munan; kasarasqakuna, imallaña karqoqtinpas t'aqanakunankuta; warmi qharimanta mayqen kaqninkuq munayllanwanpas t'aqanakunankuta;
c) Diospa chunkantin kamachikusqan simiqa ninmi: “aman suwakunkichu”, “amataq runa masiykiq ima hayk'antapas munapayankichu”, nispa. Komunismotaqmi ichaqa: mana runaq‑qa ima hayk'anpas kananchu, nispa nin; hinayá, runakunaqa kaqninkuwan allinyanankuta, hark'akun;
d) Diospa kamachikusqan simiqa ninmi: “aman runata wañuchinkichu” nispa. Komunismotaqmi ichaqa, guerrapi runamasintin maqanakuta kamarin, teqsimuyuntin runaman yuyayninta ch'eqechinanpaq, hinataqmi llapa llaqtakunapi runakunata auqanakuyman, sipinakuyman ima tanqaykun;
e) Diospa kamachikusqan simiqa ninmi: “aman pitapas qasinmanta tunpankichu”, nispa; komunismotaqmi ichaqa, yuyaymantapuni llullakuy huchawan yanapachikun, llapa runaq sonqonman chayayta munaspa.
Amapuni, komunismoqa haykumunanpaq llapa punkuta wesq'aspa, kamariy, suyuykupas, wakin Amérika Latinapi suyukunapas, ruwachunku, kallparichunku; qespinayku hatun p'unchay sispaykamunanpaq, imaynan Fatimapi, suyakuyniyku hunt'aq misk'i simikunawan niwarqankiku hina:
“Qhepamanqa, Llunpaq Sonqoymi atipanqa” nispa.
(con licencia eclesiástica)


text:
Umar Siiwuri ( Sívori)
Inriki Umar Siiwuri (Enrique Omar Sívori, Kasitlla simipi) (* 2 ñiqin kantaray killapi 1935 watapi paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi - 17 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi paqarisqa San Nicolás de los Arroyos llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk Arhintina Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Trio Magicoː John Charles, Omar Sívori wan Giampiero Boniperti.
Yuyarina
Chunkaywasikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Qiirukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kipuyuq pisichay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Atinakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Qiirukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikin suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Umar Siiwuri ( Sívori).
- Estadísticas de Omar Sívori - Selección Argentina por RSSSF
- Obituario y semblanza del jugador, por UEFA.com (kastilla simi).
- Sivori golkuna


text:
Betesdapimi mana cuyuri tucuj runata alliyachishca
1Chai q'uipami Jesusca Jerusalenpi, judiocunapaj fiesta tiyajpi chaiman rirca. 2 Jerusalenpica, ovejacunata yaicuchina pungu c'uchupimi, yacu tandarishca tiyan. Chai yacuca, hebreo rimaipica, Betesda shutimi. Chai yacu tandarishca muyundijpica, pichca corredorcunami tiyan. 3 Chai corredorcunapica, ñahui mana ricujcuna, cojocuna, mana cuyuri tucujcunapish, shujtaj achca ungushcacunapishmi yacu cuyurijta shuyacurcacuna. 4 Shuj angelmi yacuta cuyuchinaman huaquin huaquinllapi uriyamuj carca. Cucha yacu cuyurijpi, maijanpish punta huashicujllami, ima ungüimantapish alliyajlla carca. 5 Quimsa chunga pusaj huatacunata ungushca shuj runapishmi chaipi carca. 6 Pai chashna ungushca siricujta ricushpa, ña achca huatacunata chaipi shitashca cashcata yachashpami Jesusca:
–¿Alliyasha ninguichu?– nirca.
7 Shina nijpi ungushca runaca:
–Amitolla, yacu cuyurijpi ñucata huashicuchijca, pi manamari tiyanchu. Ñuca cuyuringacamaca, shujtajrajmari mishan– nircami.
8 Chashna nijpi Jesusca:
–Jatari, canta huandunata aparishpa rilla– nircami.
9 Chashna nijpica, chai runaca ña alliyarcallami. Ña alliyashcahuanmi, paita huanduna caspicunata aparishpa llujshi callarirca. Chai punllaca, sabadomi carca. 10 Chaimantami, judiocunaca alliyaj runataca:
–Sabadomari, manamari canta huandunata aparina punllachu– nircacuna.
11 Shina nijpi chai runaca:
–Ñucata alliyachijmari: “Canta huandunata aparishpa rilla” nirca– nishpami huillarca.
12 Chashna nijpi:
–“Canta huandunata aparishpa rilla” nijca, ¿pitagari?– nishpami tapurcacuna.
13 Shina tapujpi ricuchisha nishpapish, chai alliyaj runaca, paita alliyachij runa chaimanta ña llujshishcamanta, pi cashcata mana yacharcachu.
14 Chai q'uipami Jesusca, Diospaj huasipi tupashpaca cashna nirca:
–Riqui, cunanca ñamari alli cangui. Cutinca ama juchallinguichu, ñataj ñaupatapish yalli tucunguiman– nirca.
15 Chai runaca Jesús paita alliyachishcata yachashpami, judiocunaman huillagrirca.
Diospaj Churillamantami causaita chari tucunchij
16 Sabadopi alliyachishcamantami judiocunaca, Jesusta p'iñashpa, ima shinapish huañuchishun yuyarcacuna. 17 Chaita yachashpami, Jesusca:
–Ñuca Yayaca, cunancama trabajacunrajmi. Chaimantami ñucapish trabajacuni– nircami.
18 Judiocunaca, Jesustaca huañuchishuntaj nicurcacunami. Sabadopi imatapish rurashca jahua, Taita Diosta, ‘Ñuca quiquin Yayamari’ nishpa, Paipish Dios tucushcamantami, ashtahuantajca huañuchinatataj yuyarcacuna.
19 Jesusca paicunataca, cashnapishmi nirca:
–Churica quiquin yuyaillamantaca, imata mana rurai tucunchu. Yaya imallata ruracujta ricushpamari, Pai shinallataj ruran. Chaica chashnatajmi. 20 Yayaca Churita c'uyashpami, Pai tucui imalla ruracushcataca Churiman ricuchin. Cunan rurashcatapish yallita ricuchingami. Chaita ricushpaca, cancunaca jatunta mancharinguichijmi. 21 Ima shinami Yayaca huañushcacunaman causaita cushpa causachin, chashnallatajmi Churipish cusha nishcacunallaman causaita cun. 22 Ashtahuancarin, Yayaca, pitapish mana ima shina cashcata ricuchingachu. Ashtahuanpish chai ruranataca, Churimanmi curca. 23 Yayata alli nij shinallataj, tucuicuna Paipaj Churitapish alli nichunmi chaitaca Paiman curca. Churita mana alli nijca, Paita cachaj Yayatapish mana alli ninchu.
24 Pipish ñuca huillashcata uyashpa, ñucata cachaj Yayata crijca, huiñai causaita charinmi. Jatun llaquimanca mana ringachu, ashtahuanpish huañuimanta causaiman ch'imbashcami. Chaica chashnatajmi. 25 Diospaj Churi cajpi ñuca rimashcata huañushcacuna uyana punlla chayamucunmi, chaica cunanllatajmi. Ñuca rimashcata uyajcunaca causangami, ñuca nishcaca chashnatajmari. 26 Yayaca Paillapitajmi causaita charin. Chaimantami Churimanpish Paillapitaj causaita charichun cushca. 27 Runa Aichayuj Ñucamanca Paipaj Churi cajpimi, Yayaca gentecuna ima shina cashcata ricuchinatapish Ñucaman curca.
28 Ñuca cashna nishcamanta ama mancharichijchu. Tucui pambashcacuna ñuca rimashcata uyana punlla chayamungami. 29 Chai punllaca allita rurajcunaca, huiñaita causangapajmi, causarishpa jataringacuna. Ashtahuanpish mana allillapi catijcunaca, jatun llaquiman ringapajmi causarishpa jataringacuna. 30 Ñuca quiquin yuyaillamantaca, imata mana nishachu. Ashtahuanpish Ñuca Yayata tapushpa, Paita uyashpami pita imata nina cajpipish nisha. Ñuca munaitaca mana rurasha ninichu, Ñucata cachaj Yaya munashcatami rurasha nini.
Cristomantaca Yaya Diospish, Diospaj Espiritupishmi huillacun
31 Ñucallataj Ñuca quiquinmanta huillajpica, huillashcaca yangallami canman. 32 Shujtajmi Ñucamantaca huillacun. Paipish Ñucamantaca, cashcatataj huillacushcata yachanimi.
33 Juanta tapuchun cancuna cachajpica, paica cashcatatajmi ñucamanta huillarca. 34 Runacuna ñucamanta huillashca canman, mana nicunichu. Ashtahuanpish cancuna crishpa quishpirichunllami, pai huillashcataca yuyachini. 35 Juanca nina sindi achijyachij shinami huillarca. Pai huillashca lámpara shina achijyachijpimi, cancunaca ashacama cushicurcanguichij.
36 Ñucaca, Ñuca Yaya imallata rurachun cachashcatami rurashpa ricuchini. Chai rurashcacunaca, Juan huillashcatapish yallimari, Ñucataca Ñuca Yaya cachashca cashcata ricuchicun. 37 Ñucata cachaj Yayaca, mana Pai quiquin cancunapaj ñahuipi ricurishpapish, mana Paitaj uyarishpapish Ñucamanta huillarcami. Ashtahuanpish cancunamari manataj uyashcanguichij. 38 Ñuca Pai cachashcata mana crisha nishpami, cancunapaj shungupica, Paipaj Shimicunata mana huaquichinguichij. 39 Cancunaca, ‘Dios Quillcachishcacunata yachashpami, huiñai causaita charishun’ yuyashpami, callarishpa yachanguichij. Chai Quillcacunaca, Ñucamantatajmari huillacun. 40 Chashna cajpipish causaita charingapajca, manamari Ñucapajman shamushun ninguichijchu.
41 Cancuna alli nishca canallataca mana munanichu. 42 Cancunataca rijsinimari, Taita Diostaca mana c'uyanguichijchu. 43 Ñucaca, Ñuca Yaya cachajpimari shamurcani. Shina cajpipish cancunaca, manamari chasquinguichijchu. Shujtaj paipaj quiquin shutillapitaj shamujpitajcarinpish, paitaca chasquinguichijllami. 44 Ñucata crijpi Shujlla Taita Dios alli nichunca, manamari mashcanguichijchu. Cancunapurallataj caishuj chaishuj alli nishca canallata mashcacushpaca, ¿ima shinataj Ñucataca cringuichijpish?
45 Yayapaj ñaupajpi cancunata Ñuca juchachina cashcataca, ama yuyaichijchu. Cancuna shunguta churashca Moisesllatajmi cancunataca juchachicun. 46 Ñucallamantataj Moisés quillcashcatamari mana cringuichij. Paita crishpaca, Ñucatapish cringuichijmanmi. 47 Pai quillcashcata mana crishpaca, ¿ima shinataj Ñuca shimicunatapish cringuichigari?– nircami.


text:
Añaki
Añaki icha Baktirya (grigu simimanta Baktήpιov, "k'aspicha", chaymanta latin simipi Bacterium) nisqakunaqa kawsaykuq huk'innaq (Procariota) nisqa ch'ulla kawsaykuq kaq kawsaqkunam. Maypipas, tukuy tiksi muyuntinpi kawsanku. Ancha ch'iñilla kaptin, ch'iñi qhawanallawan (mikruskupu nisqawan) rikunchik.
Añakikunaqa ancha achka rikch'aqkunam. Achka hinatam kawsanku. Anqas añaki nisqakuna inti wayllanku, huk añaki rikch'aqkuna ismuchiqkunam, hukkunataq unquchiqmi. Runa kurkup ch'unchulninpi ancha achka añaki kawsaspa, mikhuna uspuyninchikpi yanapanku. Hukkunamantataq unqunchikmi.
Kaymi huk unquchiq añakikunap paqarichisqan runap unquyninkuna:
- Q'icha unquy (Cholera)
- Wanthi unquy (Syphilis)
- Suq'a unquy (Tuberculosis)
- Lliqti unquy (Lepra)
- Sirk'i unquy (Bartonellosis)
- Yana wañuy (Pestis)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ñawpa añaki (Archaea)
- Añaw icha Wirus (Virus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Añaki


text:
Allqu
Allqu (Canis lupus familiaris) nisqaqa huk aycha uquq ñuñuq uywam, runap uywasqan chakuypi yanapanapaq, runata amachanapaqpas.
Ñawpa pacha runa luputa uywaptinsi allqus paqarisqa.
Uran Awya Yalapi unayniyuq pacha runa atuqta uywaptinsi allqus paqarisqa, chay nin Pransisku Karranza [1] .
- Allqu qhuchu ( jauría, tropilla de canes, manada de perros)
- Allqutsakuy, nintsik tsiqa runa hukkaqta mana alli rikaptin, allish tukuptin, lluta allqupaqnaw yarpan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Francisco carranza. Diccionario Quechua ancashino- castellano
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Allqu


text:
Bhumibol Adulyadej
Bhumibol Adulyadej (Rama IX) Thay simiː พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช, Phra Chaoyuhua Bhumibol Adulyadej sutiyuq runaqa (7 ñiqin qhapaq raymi killapi 1927 watapi paqarisqa Cambridge llaqtapi - 13 ñiqin kantaray killapi 2016 watapi wañusqa Bangkok llaqtapi) huk Taylandya hatun qhapaqninsi (1946-2016)
Taytanː Mahidol Adulyadej; Mamanː Srinagarindra
Warmiː Mom Rajawongse Sirikit Kitiyakara (1950 - 2016)
Churinkunaː ñusta Ubolratana Rajakanya, Riy Maha Vajiralongkorn, ñusta Maha Chakri Sirindhorn, ñusta Chulabhorn Walailak.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bhumibol Adulyadej.


text:
Wasichay
Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi q'iru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran.
Yuyarina
Wasichay layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'iru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Q'iru wasitaqa q'irullamanta, k'aspikunawan q'iru p'alltakunawanmi ruranchik.
T'uru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
T'uru wasitaqa kallmakunamanta rurasqa pirqakunata t'uruchaspa ruranchik, llut'asqa yura pirqamanta.
Champa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Champa wasitaqa t'uruwan chapusqa kallmakunamanta rurasqa champakunawan pirqanchik.
Rumi wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rumi wasitaqa machina rimi nisqa, takanawan llamk'apusqa rumikunawan pirqanchik. Inkakunaqa rumi wasinkunata mana isku chapusqawanchu, mana t'uruwanchu, mana pirqa llut'anawanchu pirqarqanku, rumilla pirqata ruraspa.
Tika wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa.
Kusasqa tikawan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kusasqa tikakunataqa isku chapusqawanmi, pirqa llut'anawanmi t'inkispa chay hina wasikunata pirqanchik.
Urmiyunwan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunan pachapiqa, aswan wasikunatam khillay icha asiru k'aspikunawan urmiyunwan pirqanku.
Wasichaypa nipankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pirqa llut'ana
- Pirqa rumikuna
- Tika (aruwi), t'urullamanta
- Kusasqa tika
- Rumilla pirqa
- Maychina rumi, Wasichana rumi
- Tunu
- Chakakuq
- Punku kirma
- K'ukti
- P'aqchi
- Sayakuq rumi
Wasi rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manqus wasi (yupaychana wasi, qhapana, willka wasi)
- Chuntu wasi (mintu wasi)
- Kathidral
- Haylli k'ukti
- Iglu (Inuyt runakuna)
- Dolmen (Mawk'a Kiltakuna)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wasi Ruraymanta. Rimana 2, Kuskanchik Yachasunchik, Qichwa, Yachana 16, p. 61-64, Wasichakuy, p. 63. Perú Suyupi Yachay Kamayuq, Lima 2013.


text:
Gregoria Apasa
Grigurya Apasa Nina (Gregoria Apaza Nina) sutiyuq warmiqa (1751 watachá paqarisqa Ayu Ayu llaqtapi, 6 ñiqin tarpuy killapi 1782 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) Hanan Piruwpi huk aymara ankallis karqan, Tupaq Katarip paninsi.
Ayu Ayu llaqtapi Alejandro Pañuni sutiyuq sakristan kaq qusanwan kawsaspa huklla churiyuqsi karqan.
Turinta maqayninkunapi yanapaspa, Andres Tupaq Amaruwanpas Chuqiyaputa ch'utirqaspa Ispañulkunap hap'isqan karqan. Ispañulkunas runa warkhunapi wañuchirqan, Bartolina Sisa sutiyuq Tupaq Katarip warmintawan.


text:
Perú ukupi sapa suyukuna, sapa llaqtakuna kikinkumanta allin kawsayninkuta purichinqaku, nispam rimanakuyku, chaypaqmi Gobierno centralmanta qullqitapas, tukuy ruraykunatapas, kamachikuykunatapas rakinqa. Chaywanqa manañam Limapi kaq kamachikuqkunallatachu qawasun. Gobierno centralwan, suyukunawan, llaqtakunawan kuska ima ruranapaqpas yanapanakuspa, ayninakuspa chay allin kawsaytaqa tanqasun. Chayhinallam llaqtanchikkunaqa kikinmanta allin kawsayman chayanqa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Perú ukupi sapa suyukunapa, sapa llaqtakunapa allin llamkaynin ñawpaqman puririnanpaqmi qullqiwanpas, ima yanapaywanpas kallpachanqa.
(ch) Llapan runakunawan rimanaykukuspa kamachikuykunapas, qullqi rakinakuypas, tukuy imapas rurakunqa.
(h) Estado nisqapa qusqan yanapaykuna utqaylla, chuya chuyalla llapan runakunaman chayananpaqmi kamachikamunqa; hinallataq llapan llaqtakunapi tukuy obrakuna rurakunanpaq kallpanchanqa.
(i) Gobierno centralwan, suyukunawan, llaqtakunawan llamkanankupi mana pantanakunankupaqmi kamachikamunqa.
(k) Suyupura, llaqtapura atipanakuypi, llallinakuypihina llamkaspa allin kawsayta aypanankupaqmi huk kamachikuykunata lluqsichimullanqataq.
(l) Tukuy llamkaykuna qispichinapaq, maymantapas qullqi tarinapaq huk kamachikuy kanqa; chaywanmi, qullqipas kuskanmanta sapa suyuman, sapa llaqtaman rakikunqa, hayka runankuna kasqanmanhina, allpanku kasqanmanhina. Chaykunaqa rurakunqa takyasqa ñanpi purinapaq, maychus qullqi kasqanmanhina.
(ll) Institucionkuna, empresakuna, qullqita mañakunankupaqpas, gastanankupaqpas yanapayta chaskinqaku, chaywanmi suyukunapipas, llaqtakunapipas allinta ima llamkaytapas puturichinankupaq, llamllarichinankupaq ima, yanapakunqa.
(m) Perú ukupi wakin suyukunata huñunaspa huk hatun rimanakuy suyukunaman tukuchinqa, hukllanasqaqa kuska allin kawsayta sayarichinankupaq.
(n) Suyukuna ukupi alcaldiyakunata huñunaspa huk hatun rimanakuy wasiman tukuchinqa, hukllanasqaqa kuska allin kawsayta sayarichinankupaq.
(ñ) Ima llamkaytapas ruranankupaq, qullqi churaq runakunapaqpas, institucionkunapaqpas punkukuna kicharikunqa, chaywanmi llaqtakunapi taksa empresapas, huchuy empresapas ñawpaqman puririnqa.
(p) Maypipas runa masinchikta llakiy qatiptin yanapanapaq qullqi waqaychakunqa, ichaqa wakcha kasqankumanhina rakikunqa.


text:
Quqta phaqcha
Quqta phaqcha (kastilla simipi: Catarata Gocta) nisqaqa Piruwpi, huk 771 m hanaq phaqcham Amarumayu suyupi, Bongará pruwinsyapi, Valera distritupi, Kukachimpa San Pablo llaqtakunapas ñiqpi.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 22 phaqcha (k'itipi)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuélap
- Killki phaqcha (Salto del Ángel), 972 m, Winisuyla
- Tugela phaqchakuna, (Tugela Falls), 948 m, Urin Afrika
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Quqta phaqcha.


text:
Primo Carnera
Primo Carnera sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin kantaray killapi 1906 watapi paqarisqa Sequals llaqtapi - 29 ñiqin inti raymi killapi 1967 watapi wañusqa Sequals llaqtapi), Italyapi mama llaqtaq kurku kallpanchaq runa.
Tayta:
Yachay wasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pachatin kampiun 1933–1934
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Primo Carnera.
- Primo Carnera sutiyuqmanta qillqa: inlish simipi, kastilla simipi, Internet Movie Database nisqapi.
- Primo Carnera Fotos y videos
- Primo Carnera en Box Rec
- Primo Carnera en Find a Grave
- Primo Carnera en Wrestling World


text:
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (SSRH; rusu simipi: Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, [Soyuz sovetskih socialističeskih respublik, SSSR]) icha Suwit Huñu (CoBeTckий Coюз, [Sovetskiy Soyuz]) huk ancha hatun susyalista mama llaqta kamachinam karqan.
Rusya mama llaqta huk ñiqin pachantin maqanakuypi llallisqa karqaptin Hatun Uktuwri Pachakutiy nisqapi 1917 watapi tukusqa Rusu Suwit Republika 1922 watapi Bolshewikkunap Yuraqkunata atiyninpi Susyalista Suwit Republikakunap Huñun tukukuptin Vladimir Lenin sutiyuq kumunista pusaq ñawpaq umalliqninmi tukurqan. Lenin wañurqaptin Yosif Stalin achka watakuna tiranu hina kamachirqan, iskay ñiqin pachantin maqanakuypi Adolf Hitlerpa Alimanyanta atipaspa ancha atiyniyuqmi tukurqan.
Suwit Huñuqa 1991 watakamam karqan, Mihail Gorbachov umalliqninpa tukupusqankama.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Susyalista Suwit Republikakunap Huñun.


text:
Werner Faymann
Werner Faymann ( * 4 ñiqin aymuray killapi 1960 watapi paqarisqa Wien llaqtapi - ). Awstiriya mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Kansillir.
2 ñiqin qhapaq raymi killapi 2008 watamanta ñawpaq kuti Awstiriyapa Kansillirnin karqan.
Tayta: Werner Faymann; Mama:
Ñawpaq warmi: Martina Ludwig-Faymann
Churinkuna: 2
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Werner Faymann.


text:
Ananias huarmindijmi llullashcacuna
1Shinallataj Ananiaspish, paipaj huarmi Safirahuanmi paicunapaj allpata c'aturca. 2 Chai allpata c'atushca, cullquitaca chaupishpami huaquichircacuna. Chaimantaca, huarmindijllataj shujlla yuyai tucushpami, tucui cullquita apamuj shina, ashallata apamurcacuna. Chaillatami huillagrichun Jesús mingashcacunapaj ñaupajpi churarcacuna.
3 Chai cullquita cujpimi, Pedroca cashna nirca:
–Ananías, ¿ima nishpataj Satanasta cambaj shungupi yaicuchircangui? Allpata c'atushca cullquitaca manamari tucui apamushcanguichu. Chai jahuamari jucha illaj Espirituman llullashcangui. 4 Allpaca, ¿manachu cambaj carca imatagari? C'atujpipish chai cullquica, ¿manachu cambaj carca? ¿Ima nishpataj cambaj shungupi chashna millaita ruranata yuyarircangui? Mana runacunamanchu llullarcangui, Taita Diosmanmari llullarcangui– nircami.
5 Ananiasca, Pedro chashna nijta uyashcahuan huañushpa, pambaman urmarcallami. Chashna tucushcata uyajcunapish, tucuicunami achcata mancharircacuna. 6 Chaipi caj maijan q'uipa huiñaicunami jatarishpa, Ananías huañushcata pilluchishpaca, apashpa pambarcacuna.
7 Quimsa horas shina q'uipaca, huañuj Ananiaspaj huarmipishmi chaiman yaicurca. Paipaj cusa ima tucushcataca, mana yacharcachu. 8 Paitapish:
–Huillaiari, ¿cancunaca chai allpataca chaillapichu c'aturcanguichij?– nishpa Pedro tapujpimi, chai huarmica:
–Ari, chaillapimari c'aturcanchij– nirca.
9 Shina nijpimi Pedroca:
–¿Ima nishpataj ishquindij chai yuyailla tucushpa, Mandaj Diospaj Espirituta umashun nishpa llullanguichij? Riqui, cambaj cusata pambamujcunaca ñami canlla punguta yaicumucun. Cunan cantapish apangacunami– nircami.
10 Pedro chashna nijpica, chai huarmipish paipaj ñaupajpi urmashpa huañurcallami. Ananiasta pambamuj q'uipa huiñaicuna yaicushpaca, huarmitapish huañushcata japishpami, cusapaj c'uchullapitaj pambagrircacuna. 11 Chashna tucushcata uyashpaca, tandanacushca crijcunapish, tucui shujtajcunapish achcatami mancharcacuna.
Huillagrichun mingashcacunaca achca ungushcacunatami alliyachishcacuna
12 Huillagrichun Jesús mingashcacunaca, israelcunapurapica tucui laya señalcunata, mancharinacunatami rurarcacuna. Crijcunaca, Salomonpaj corredorpimi, tucuicuna shuj yuyailla tandanacuj carca. 13 Shujtajcunaca, crijcunata alli nishpapish, paicunahuan tandanacunataca mancharcacunami. 14 Apunchij Jesusta crijcunaca, ashtahuanmi mirarishpa catircacuna. 15 Yallitaj achca gentecunami, ungushcacunataca ñancunaman llujshichishpa, huandumushcacunallapitaj churajcuna carca. Pedropaj llandullapish maijanpaj jahuapi urmashpa alliyachichun nishpami, chashna rurajcuna carca. 16 Jerusalén c'uchulla pueblocunamantapishmi achcacuna ungushcatapish, mapayachij supaicuna llaquichishca causacujcunatapish apashpa shamurcacuna. Tucui chaicunami alliyarcacuna.
Pedrota Juantami preźu churashcacuna
17 Chashna rurajta ricushpami, curacunata mandaj curapish, paihuan shuj yuyailla cajcunapish achcata p'iñarircacuna. Chaicunaca, saduceocunapaj yuyaita catijcunapurami carca. 18 Chaimantami huillagrichun Jesús mingashcacunataca, japishpa jatun carcelpi churachircacuna. 19 Ashtahuanpish Mandaj Dios cachashca angelmi tuta shamushpa, cárcel punguta pascashpa paicunata llujshichishpaca:
20 «Richij, Diospaj huasipi shayarishpa, tucui uyajcunaman, causaita cuj cai huillaita huillagrichij» nircami.
21 Ángel chashna mandajpica, manaraj alli pacarijpimi, Diospaj huasiman rishpa yachachicurcacuna. Paicuna chaipi yachachicujpica, curacunata mandaj curaca, paihuan cajcunahuanmi, israelcunata cunaj yuyajcunata, tucuicunata tandachirca. Paicunahuan yuyarinacushpami, huillagrichun Jesús mingashcacunata carcelmanta pushanaman cacharca. 22 Pushanaman rij soldadocuna carcelpi paicunata mana japishpaca, chushajlla tigrashpami cashna huillarcacuna:
23 «Ñucanchij chayanapajca carcelca alli huichcashcami cashca. Soldadocunapish pungucunapimi shayacushcacuna. Ashtahuanpish cárcel punguta pascashpa pushanaman yaicujpica, pipish mana ricurinchu» nircacunami.
24 Chaita uyashpaca, curacunata mandajpish, Diospaj huasita cuidajcunata mandajpish, pushaj curacunapish: “Chai runacunaca, ¿imashi tucurcacuna?” yuyashpa, upata shayacurcacuna. 25 Paicuna chashna yuyacujpi, ñapish shuj runa chayamushpaca: «Cancuna carcelpi huichcachishca runacunaca, Diospaj huasipimari gentecunata yachachicuncuna» nishpami huillarca.
26 Chashna huillajpimi, soldadocunata mandajca, soldadocunahuan cutin paicunata japinaman rirca. Chaipi tandanacushpa paicunata uyacujcuna rumihuan shitanata manchashpami, mana imata rurashpa, casijlla pushamurcacuna. 27 Tandanacushca mandajcunapaj ñaupajman ña chayachimujpimi, curacunata mandajca cashna tapurca:
28 –Cancunataca: “Pajta chai runamantaca, cutin yachachinguichijman” nircanchijmari. Ashtahuanpish cancunaca, ñamari tucui Jerusalenpi chai Runamanta yachachishcanguichij. “Chai Runatapish cancunami huañuchircanguichij” nishpami, ñucanchijta juchachicunguichij– nircami.
29 Shina nijpimi Pedroca, huillagrichun mingashca caishujcunandij cashna nirca:
–Taita Diostamari runacunata yalli caźuna canchij. 30 Cancunami, Jesustaca chacatashpa huañuchircanguichij. Paitaca, ñucanchij ñaupa yayacunapaj Taita Diosmari causachirca. 31 Taita Diosca chai huashami Paitaca jatunyachishpa, Mandaj cachun, Quishpichij cachunpish, Paipaj alli ladopi tiyachirca. Diosca israelcuna Paiman cutirichunpish, paicunapaj juchacunata perdonangapajpishmi chashna rurarca. 32 Ñucanchijca chai tucuita uyashcata, ricushcata huillajcunami canchij. Taita Diosca paita caźujcunaman cushca jucha illaj Espiritupishmi, chaillatataj huillacun– nircami.
33 Shina nijta uyashpaca, chai mandajcunaca yallitaj p'iñarishpami, huañuchishun yuyarcacuna. 34 Chashna yuyacujpipish, Mandashcata alli yachachij, tucuicuna alli nishca Gamaliel shuti fariseomi, chai tandanacushca mandajcunapaj chaupipi shayarirca. Paimi, huillagrichun Jesús mingashcacunataca, ashacama canllaman llujshichichun mandarca.
35 Ña llujshichijpica, mandajcunataca cashnami nirca: «Israel runacuna, manaraj alli yuyarishpaca, chai runacunataca ama imata ruranguichij. 36 Sarunlla ima tucushcataca, cancunallataj alli yuyarichij. Teudas runataca ‘Alli yachajmi’ nijpi, paitaca chuscu patsaj shina runacunami catirca. Paita huañuchijpica, tucui paihuan purijcunaca, caita chaita rircallami. Pai yachachicushcapish, chaipi chingarircallami. 37 Chai q'uipaca, yupaicunata rurai punllacunapimi, Galileamanta Judas shuti runa yachachi callarirca. Pai yachachishcatapish, achcacunami catirca. Paita huañuchijpica, paita catijcunapish caita chaita rircallami. 38 Chaimanta cunanca, cai runacunatapish ama imata rurashpa, saquichijlla ninimi. Paicuna yachachicushcapish, imata ruracushcapish runallamanta cashpaca, chingaringallami. 39 Ashtahuanpish Taita Dios ‘Yachachi’ nishcatataj yachachicujpica, cancunaca mana chingachi tucunguichijchu. Alli yuyaringuichij, ñataj Taita Diosllataj rurachicujta jarcashun nicunguichijman» nircami.
40 Gamaliel chashna nishcaca, paicunapaj yuyaipica allimi carca. Chaimantami, huillagrichun mingashcacunataca cutin yaicuchircacuna. Chaipimi, achcata macashpaca: “Ama cutinca chai Jesuspaj shutita huillanguichij” nishpaca, cacharishpa cacharcacunalla.
41 Chai tandanacushca mandajcunapajmanta llujshishpaca: “Diosmi ñucanchijtaca, Jesuspaj shutimanta llaquita apaipajcuna cashcata ricushca” nishpami, cushicushpa rircacuna. 42 Ashtahuanpish paicunaca, Diospaj huasipipish, maijan huasicunapipish, Jesucristomantaca punllanta yachachicurca, huillacurcallacunami.


text:
Runakunapa derechosninku allin yupaychasqa kananpaq, tukuy runa willay mañakuspa chaskispa kanankupaq, hinallataq, Gobierno ima rurasqantapas chuya chuyata, ama llullakuspa willakunanpaq, rimanakuyku. Chaymantapas rimanakullaykutaq, pipas mana manchakuspa, mana pakakuspa imatapas rimananpaq, llapan runakuna ima willakuytapas allinta, chiqanta, chaskinankupaq. Nillaykutaq, yuyaypi qispisqa prensa nisqa kananpaq, hinallataq, tukuy willakuqkuna paqarichiq astawan mastarikunanta, imaymana willakuykunata runaman riqsichispa kananpaq.
Ima willaymantapas yachay, ima yuyasqanchik haykaqpas munaspa rimasqa chiqan kananpaq Estado nisqaqa:
(a) Gobiernopa ima rurasqantapas, gastukuna rurasqanmantapas, kikinta chuyata, mana imatapas pakaspa willakunankupaq kamachikamunqa.
(ch) Pipas mana manchakuspa, mana pakakuspa imatapas rimay kanantaqa amachakunqam; chaypaq mana yanapaq kamachikuykunata, chiqap willakuy pantachiqkunata ima chinkachipunqa.
(h) Chuya chuya ruraykunapim Estado nisqapa willakuyninkunataqa pimanpas riqsichinqa.
(i) Estado nisqapa rurayninkuna, willakuyninkuna riqsiy munaqpaqqa manam sasachu kanqa, pisi qullqillawan imatapas utqaylla chaskinqaku, munaspaqa, medios electrónicos (computadora nisqapin) tarinqaku.
(k) Estado nisqapa rurayninkuna willakuyman chayayqa Derechunchikmi, ichaqa chay willakuyta mana waqllichispalla apananchik, Seguridad Nacional nisqa mana urmananpaq, Perú allpanchik allin qawasqa kananpaq.
(l) Estado nisqapa willakuynin chaskinapaq, ima rurasqanpas riqsisqa, willasqa kananpaq, hukllachasqa kamachikuykuna kanqa.
(ll) Sapa akllanakuy kaptin, Partido Político nisqakuna atipanakuypi, llallinakuypi, yaykunankupaq, kamachikunqa; sapakamapas ima kasqanta yachananpaq, chay willay kamayuqkuna, Medios Masivos nisqamanta ima tapukuytapas chaskinankupaq. Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(m) Willakuy ruraqkunapaq imamantapas manam kutipakuypas, piñachiypas kananpaq kamachikuykunata churachinqa.
(n) Llapan qillqaspaña, rimaspaña willakuqkunapaq kikinkumanta allin llamkay ruranankupaq yanapakuyta churanqa, chaypaq, llapallan runakunata, institucionkunata, imamantapas willasqa kanankupaq derechunku amachasqa kananpaq, minkakullanqataq.
(ñ) Periodistakuna, willay riqsichiypi llamkaqkuna, mana pita manchakuspa imatapas willanankupaq, kamachikuykunata churachinqa; chaynallataq, willay kamaq empresakunapas allin chuya willakuy qispichinankupaq, kamachikuy kallanqataq.
(p) Pikunachus, mana kasqan rimaqkunapaq, runakunapa sunqun kirichiqkunapaq, honran tupaqkunanpaq, paykunataqa manam riqsipanqachu, aswanmi chinkanankupaq musuq kamachiykuna lluqsimunqa.


text:
Steve Jobs
Steven Paul Jobs sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1955 watapi paqarisqa San Francisco llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiqmi qarqan.
iPhone nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Apple Computer Company nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.
Ñawpaq warmi: Laurene Powell (1991-2011)
Churinkuna: Lisa, Reed, Erin wan Eve.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Steve Jobs.
- Logros de Steve Jobs.
- Productos patentados por Steve Jobs
- BBC News


text:
Diospi shunguta churaichij
1Ama musparicuichijchu. Diospi shunguta churaichij, Ñucapipish shunguta churaichij. 2 Ñuca Yayapaj huasipica, causanaca achcami tiyan. Mana chashna cajpica, huillaimanmi carcani. Cunanca, cancuna causanata allichingapajmi ricuni. 3 Ñuca rishpa cancuna causanata allichishpaca, cutin tigramushami. Ñuca causacunpi Ñucahuan causachun cancunata pushaj shamushami. 4 Ñuca maiman ricujtaca yachanguichijmi, ñantapish rijsinguichijmi– nircami.
Jesusca Yayapajman pushaj Ñami
5 Chashna nijpi, Tomasca:
–Apunchij Jesús, Can maiman ricujtaca mana yachanchijchu. Ñantacarin, ¿ima shinataj rijsishunri?– nircami.
6 Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–Ñucamari Ñanpish, cashcatataj Huillajpish, causaita Cujpish cani. Yayapajmanca, pipish Ñucallamantami shamui tucun. 7 Ñucata rijsishpaca, Ñuca Yayatapish rijsinguichijmanmi. Cunanmantaca, ña Paita rijsinguichijmi, ña ricushcanguichijmi– nircami.
8 Chashna nijpimi, Felipeca:
–Apunchij Jesús, Yayata ñucanchijman ricuchihuaiari. Chaihuanca alli cashunllamari– nirca.
9 Shina nijpimi, Jesusca cashna nirca:
–Unaitamari cancunahuan carcani, Felipe. ¿Manarajchu Ñucataca rijsingui? Pipish Ñucata ricujca, Ñuca Yayataca ñami ricushca. ¿Ima nishpataj canca: “Yayata ñucanchijman ricuchi” ninguiari? 10 Yayaca Ñucahuan, Ñucaca Yayahuan shujlla cajtaca, ¿manachu cringui? Ñuca cancunaman imalla rimashcataca, mana Ñuca yuyaillamanta nicunichu. Ashtahuanpish Ñucapi caj Yayami chai tucuitaca rurachicun. 11 Yayapish Ñucahuan, Ñucapish Yayahuan shujlla cashcataca crichigari. Mana cashpaca Ñuca rurashcacunata ricushpallapish crichigari. 12 Pipish Ñucata crijca, Ñuca rurashca shinallatatajmi ruranga, yallitapishmi ruranga. Chashna rurachunmi Ñucaca Yayapajman ricuni. Chaica chashnatajmi. 13 Tucui imatapish Ñuca shutipi Yayata mañajpica, chaita rurashami. Yayaca Churimanta alli nishca cachunmi chashnaca rurasha. 14 Imatapish Ñuca shutipi mañajpica, chaita rurashatajmi.
Jesusca jucha illaj Espiritutami cachana tucushca
15 Ñucata c'uyashpatajca, Ñuca mandashcacunata huaquichichij. 16 Shujtaj Cushichijta cancunaman cuchun Ñuca Yayata mañashami. Chai Cushichijca huiñaita cancunahuanmi canga. 17 Paica, cashcatataj huillaj Espiritumi. Paitaca, cai pachapaj cajcunaca, mana ricunchu, mana rijsinchu. Chaimanta Paitaca mana chasqui tucunchu. Shina cajpipish Paica cancunahuan causacushcamanta, rijsinguichijmi. Ñallami Paica cancunapi causanga. 18 Manataj shitashcata saquishachu, cancunapajman tigramushami. 19 Cai pachapaj cajcunaca ashacamallami Ñucataca ricunga, ña mana ashtahuan ricungacunachu. Ashtahuanpish cancunaca Ñuca causarishcamanta, Ñucata ricunguichijmi. Cancunapish causanguichijmi. 20 Chai punllami Ñucataca, Ñuca Yayahuan shujlla cashcata, cancunapish Ñucahuan, Ñucapish cancunahuan shujlla cashcata yachanguichij. 21 Pipish Ñuca mandashcacunata chasquishpa, chaita caźujmi, Ñucata c'uyashcata ricuchinga. Ñucata c'uyajtaca, Ñuca Yayapish c'uyangami. Ñucapish c'uyashami, paiman ricurishami– nircami.
22 Chashna nijpi Judasca:
–Apunchij Jesús, ¿ima nishpataj ñucanchijllaman ricuchirishpa, Canca cai pachapaj cajcunamanca mana ricuchirisha ninguiari?– nishpa tapurca.
(Paica, mana Judas Iscariotechu carca).
23 Chashna nijpi, Jesusca cashnami nirca:
–Pipish Ñucata c'uyajca, Ñuca huillashcata caźungami. Ñuca Yayapish paitaca c'uyangami. Paihuan causangapaj paipajman shamushunmi. 24 Cancunaman Ñuca huillashca shimicunaca, mana Ñuca shimicunallachu, ñucata cachaj Yayataj cachashca shimicunami. Ñucata mana c'uyajca, chai shimicunatami mana caźun. 25 Cancunahuan cashparajmi, tucui caicunata huillacuni. 26 Ashtahuanpish Ñucapaj randi Ñuca Yaya cachashca Cushichij, jucha illaj Espíritu shamushpami cancunataca tucuita yachachinga. Paimi Ñuca imalla nishcatapish, tucuita yuyachinga. 27 Cancunataca sumaj causaipimi saquini, Ñuca charishca sumaj causaitami cuni. Mana cai pacha sumaj causaita shina causachun saquinichu. Shina cajpipish ama musparichij, ama manchaichijchu.
28 “Rigrinimi, cutin cancunapajman tigramushami” nijtaca, ña uyarcanguichijmi. Cancuna Ñucata c'uyashpatajca, ‘Ñuca Yayapajman rinimi’ nijpica, yallitajmi cushicunguichijman. Yayaca Ñucata yallimari. 29 Tucui caicuna tucujpi crichunmi, manaraj chashna tucujpi, cunanman huillacuni. 30 Cancunahuanca ña mana ashtahuan rimai tucugrinichu, cai pachata mandajca ñami shamucun. Shamushpapish, Ñucataca imata mana rurai tucunchu. 31 Shina cajpipish cai pachapi causajcunaman Ñuca Yayata c'uyashcata ricuchingapajmi, Ñuca Yaya mandashcata ruragrini. Jatarichij, caimanta jacuchij.


text:
Uriondo munisipyu
Uriondo munisispyu (kastilla simipi: Municipio Uriondo) nisqaqa huk ñiqin munisipyu José María Avilés pruwinsyapi, Tarija suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Uriondo llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan.
- Chocloca kantun
- Juntas kantun
- Uriondo kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa r[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Mamuriy pruwinsya
Mamuriy pruwinsya (kastilla simi: Provincia de Mamoré ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Joaquín llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Yumay
Yumay nisqaqa runtuchap yuma kuruchawan huñunakuyninmi runap, uywakunap, yurakunappas miraykunanpaq. Yumanapaqqa qharip warmiwan yuqunakunankum atin.
Warmip kisma rurumantaqa sapa killa huk kuti ch'ulla runtucham rurakun. Mana yumasqa kaspanmi, warmi k'ikun.
Yuqunakuspa, qhariqa ullunta warmip rakhanman sat'in. Yumaqa q'urutakunamantam paqarispa, ullunta rakha ukhuman purin. Qharip yumanpi kaq yuma kuruchakunaqa kismapi kachkaq runtuchamanmi rinku, chupachankuta maywispa. Runtucha kachkaptinqa, ch'ulla yuma kurucha yaykuyta atispa yumanmi. Yumasqa runtuchamantaqa kismapi musuq runacham wiñariptin, warmi wiksayanmi. Chaymanta isqun killa pacha wawanta wachanmi.
Runa hinam uywakunapas yumanakunku.
Yurakunaqa wayra icha palamakuna sisachaptin tuktunkunapim yumanku. Sisa huk tuktumanta wak tuktup ruru raphiman chayaspa, ukhupi kaq runtuchaman wiñan. Huk sisacha runtuchata chayayta atispa yuman. Chaymantataq musuq murukunayuq rurukunam puquyta atinku.


text:
1Llapan irmänunchicunata willapanqui mayur runacunatapis, auturdäcunatapis wiyacunanpaj. ‹‹Arushun›› niptin, arunman. 2Pitapis pampaman ama çhuranmanchu. Ama tincupänacunmanchu. Manchäga llaquipänacuyta, alli ñawinwan ricanacuyta yaçhanman. 3Ñaupata Tayta Diosninchita mana wiyacushanchi wichan upa rinri cashcanchi. Rumi shungu cashcanchi. Jucpa shimillanta wiyacushcanchi. Shungunchi munashallanta rurar, paçhallanchita ashishcanchi. Warmin-warmin purishcanchi. Runa-masinchita juyu ñawinchipa ricashcanchi. Juyu cashcanchi. Chiquinacuyllaçhu arushcanchi. 4Chaypis Tayta Diosninchi jishpichimajninchi. Llaquipämashanchitapis musyachimashcanchi. Chaynuypis llapan runata llaquipan. 5Mana Moiséspa shiminta çharcushanchipitachu llaquipämashcanchi. Manchäga alli shungu cashpan washämashcanchi. Ushyacuptinchi, juchanchita mana yarparanchu. Chayraj yurish-jina caycanchi. Alli ñawinwan ricaycämanchi. Shungun munashallanta rurananchipaj Espíritu Santu shacyächimanchi. 6Payta Tayta Diosninchi caçhamusha Washäcuj Jesús camacächiptin. Payga jishpichimajninchim. 7Llaquipämashpanchi juchaynajta ricamanchi. Wamran cashpanchi maquinçhu imaycamanpis cawananchita shuyarcaycanchi. 8Tito, Tayta Diosninchipa shungun munashallanta willapaycaj. Chaymi manchapacur cawananpaj irmänunchicunata sumaj willapanqui. Paycuna yanapänacunman. 9Ichanga pipis: ‹‹Tayta Diosninchi alli ricamänanchipaj Moiséspa shimintapis çharcushuwan. Unay auquillunchi yarpashannuylla rurashuwan›› nir tincupäshuptiqui, upällachinquiman. Paycuna ima rimashantapis mana musyanchu. Umallanpita imatapis jurguycan. 10Paycunata juc-ishcay cutilla piñacunqui. Mana wiyacuptin irmänunchi captinsi, jargurinqui. 11Tincupänacuyllaçhu arujcuna juchata aparicullar purin. Quiquinpa juchanpita ñacaymanpis çhayanga. 12Irmänunchi Artemasta carpis, Tíquicuta carpis, caçhamuyta yarpaycä. Mayganpis çhayamuptin, Nicópolis marcaman juclla shamunqui tincunanchipaj. Tamya wichan captin, chay marcaçhu juyapäriyta yarpaycä. 13Yaçhaj Zenastapis, Apolutapis yanapanqui, ari. Tayta Diosninchipa shiminta willapäcur puriptin, imasi pishishancunata tarichinqui. 14Pitapis tarichinanpaj irmänunchicuna sumaj arunman. Tayta Diosninchipa maquinçhu cawar, ama jilla runa cashunchu. 15Cayçhu caycaj irmänunchicuna llapanmi wamayäshunqui. Jampis Jesús-janan llaquipämashanchi irmänucunata wamayapämanqui, ari. Llapallayquita Tayta Diosninchi yanapayculläshunqui allilla cawanayquipaj. Chayllana.
Copyrighted Material
Learn More


text:
John Quincy Adams
John Quincy Adams, sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1767 watapi paqarisqa Braintree llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1848 watapi wañusqa Washignton DC llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: John Adams; Mama: Abigail Adams. Alma mater:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Quincy Adams.


text:
Rapa Nui mama llaqta parki
Rapa Nui mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Rapa Nui) nisqaqa Chili mama llaqtaman (Valparaíso suyuman) kapuq Rapanuy wat'api huk mama llaqta parkim, amachasqa suyum.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae, Magnoliopsida1)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida2)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Eudicotyledoneae / Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq


text:
Harawiykuna noqaykupaq taparakuna ch!ayñayniyuq.
Noqaykupaq chayñaykupaq q'elqasqa chaymi q'elqaska rimasqa hamun ruwanapaq takiy rimasqa munay harawipaq.
Rimaykuna llapan rimaykunapaq takisqapi, q'elqaykuna llankay askhapaq.
Kay riqch!aykuna taparakunapi hatun kanku esqon rimaykunapi.
Kay rimaykuna kanku yachaykunapaq, ch'ayñapaq.
Qelqaykuna kanku llapan rimaqkunapaq yachaqkunapaq imayna chaupipi kananpaq.
Mayninpeqa llapayku rimayku kaqninpi yaq!amanta taq!anakuyku iskay tapyki.
Chaymi oq t'aqa tapukun oqtaq kutichin, ichaqa oqnin riman susigullawan oqtaq riman lluyqaparispa ima rimanata hina. Chay taparata rimanchis thaqruta.
Oq kutikunapi oq taqakunapi ñawinchanku taparakunata imayna yachasqanchista hina. oqta riman aysarisqata yachapakuq hina.
Kamarisqa chunka pusaqniyuq p!unchayniyuq iskay waranqa chunkatawayuq viena suyupi.
Takiy Kamareq.
Bruno Pisek.


text:
Tawa munisipyu
Tawa munisipyu (kastilla simipi: Municipio Tahua) nisqaqa huk munisipyu Daniel Campos pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tawa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta kantunnmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
PISQA PACHAJ WATAKUNAMANTA
Español runakuna chayamusqankumantan, tukuy runakuna, warmi qharikuna, yuraq
runaman tukuyapuq runakuna, KAY SUMAQ RIMAYNINCHISTA, KAY RUNASIMISNCHISTA anchatapunin
manchakunku.
Paykunapaqsi sasallaña kay rimayninchis, kay siminchis.
Imaraykun hina? Khuchi aka nosqhonniyoq runakuna kaqtinkun. Qellachakunkun.
Manan umankuta llank’achiyta munankuchu.
Chaymantataq ignoranten kay runa nispa niwanchis. Hinata qhawaspaqa, pikunan
ignorante nisqa kanku? Paykunapuni.
Ñaupataraqmi, chay español runakuna, mana siminchista rimayta atispa, ignorante
nispa niwaranchis.
Pikunallan chajrakunata llank’aranku? Wayqenchiskunallan, pananchiskunallan, taytanchiskunallan.
Chay español runakunari? Mikhuyllapaq punkisqa runakuna karanku. Chutalayaspallan
tiyaranku. Warminkunawan oqllachakuspallan kawsaranku.
Imaraykutaq askha chajrayoq, askha qolqeyoq, askha warmiyoq rikhurimuranku? Kay
suyunchisman chayamuqtinkuqa, caballokunawan, revolverkunawan, arcabuces
nisqakunawanmi manchachiwaranchis. Chaymantataq, kuraqninchiskunata, yachachiqkunata,
harawiqkunata, hamaut’akunatawan wañuchiranku, seq’oyuranku, chakatayuranku, wakin
runatataq qatikacharanku, wañuchishayki nispa. Chayrankun chay suwa runakunaqa qolqeyoqman
tukuyapuranku. Noqanchistaq, wajchaman tukuyapuranchis, wajchalla tiyakuranchis,
ñak’achu runakunata manchakuspa.
Kaychu RUNA HUÑUNAKUY kanman karan?
Kay españolkunaqa ALQA UYWAKUNAN KARANKU. Paykunaqa suwakuyllapin yuyaranku, siki
llunk’umanpas tukuyapuranku, qolqerayku, hallp’arayku, mana pitapas manchakuspa.
Hinatalltaqmi chay obispokuna, chay curakunapas karanku.
Hina kashaqtinmi 500 watakunaman chayamuranchis, español khuchi runakuna
chayamusqankumanta. Hinataqmi, 1821 watamanta chayamuranchis.
Hinatan 179 watakunalla ñak’arishanchis. 1821 watapiqa, qespisqañan kashanchis nispan
niwashanchis, noqanchistaq munayninkuman watasqa kashanchis, sapa watan, sapa killan,
sapa p’unchay.
Umasapa, aswan yuyayniyoqmi ñoqanchis kasqanchis. Runasiminchista allintapuni rimayta
yachanchis. Castellanotapas aswan allinta rimarinchis. Hoq simitapas aswan
allintan yacharqapunchis, chayrankun yanki runakunawan inglés runakunawan
rimarinchis. Kikillantaqmi francés runakunawanpas rimarinchis. Mayqen runakunawanpas
rimallanchismi.
Imaraykun? UMASAPA KASPA, YUYAYNIYOQ KASPA, HATUN SONQOYOQ KASPA, ASWAN RUNA KASPA.
Hina kashaqtinmi kay p’unchaykunaman, kay watakunaman chayamurqanchis:


text:
Amaru suyu
Amaru suyu icha Apuyayaypa Mamaynin suyu, (kastilla simipi: Departamento de Madre de Dios) nisqaqa Piruw Sapan llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Puerto Maldonado llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Altu Purus mamallaqta parki - Manu mamallaqta parki - Bahuaja-Sonene mamallaqta parki - Tampupata mama llaqta risirwa - Amarakaeri ayllu llaqta risirwa - Purus ayllu llaqta risirwa -
- Mayukuna: Inampari mayu - Amaru mayu - Tacuatimanu mayu - Manu mayu - Tampupata mayu - Heath mayu.
- Q'asakuna: Señor de los Milagros (540 m) Tampupatapi; Fitzcarrald (469 m) Fitzcarraldpi.
- Quchakuna: Valencia qucha - Sandoval qucha.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mayutata suyupiqa kimsa pruwinsyam chunka distritumpas.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay suyupiqa Amawaka, Amarakaeri, Napuruna, Piru, Shipibo-Conibo, Yaminawa, Machiqinqa tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
Pusharu qaqa siq'ikuna, Manu distritu
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna : 62
- Huch'uy yachay wasikuna: 210
- Chawpi yachay wasikuna: 345
- Yachay sunturkuna:
Suyupi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pusharu qaqa siq'ikuna


text:
Boaco suyu
Boaco suyu (kastilla simipi: Departamento de Boaco) nisqaqa huk suyum Nikarawa mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Boaco llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 18 ñiqin anta situwa killapi 1935 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
174 682 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Boaco suyu.


text:
“Imapash alimi canga yashpa catijushcataca, Cristota juyai callarishpami, tucuillata jichurcani. 8 Ñucata Mandaj Cristo Jesusmanda yachajunaca, juyaillagupacha cajpimi, punda imatapash alimi canga yajushcataca, tucuillatapacha cungarcani. Cristota juyashpa tucuita saquishpami, paihuan causangapaca jupa ismushcatashna, tucuilla jichurcani. 9 Cristohuan causangapaj yariajlla cashpami, mandashca shimita pactachishpa ñucapajlla ali cachunga, na munani. Ashtahuangarin Cristota crijpimi Taita Diosca, imatapash cashcatapacha rurashcatashna chasquihuarca. Diosca, Cristota crijpillami chasquijun. 10 Cunanga, Cristota rijsingapaj munashpami, pai causarishpa, imatalla rurashcatapash ashtahuan yachangapaj munani. Llaquita apashpa pai huañushcashnami, ñucapash llaquita apashpa huañungapaj munani. 11 Huañushcacunapaj chaupimandaca, imashnamambash causarishapachami yajunimi.
12 Ñucaca, ñami cai tucuita rurarcani, ñucaca ima pandatapash na ruranichu nitaca na ushanichu. Ashtahuangarin Cristo Jesús ñucata imapaj agllashcataca pactachishapacha yashpami, calpanshna rijunilla. 13 Huauquicuna, panicuna, ñami chayagrircani nitaca na ushanichu. Ashtahuangarin caitallami rurashpa causajuni: Punda causashcataca, cungaita cungashpami, japigrishapacha yashpa, ninanda ñaupajman rijuni. 14 Cristo Jesushuan shujlla tucushcamandami, jahua pachapica aliguta carajpi japigrichun, Taita Diosca ñucata cayahuashca. Chaimambacha chayangapajmi, calpashpa rijunilla”.(Filipenses 3:7-14).
APOSTOL PABLO SHINA KATIPASHUNCHIK KAY WATAPI


text:
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa (MQQ) nisqaqa (inlish simipi: International Monetary Fund IMF, kastilla simipi: Fondo Monetario Internacional FMI) huk mamallaqtapura tantanakuymi, Huñusqa Nasyunkunaman kapuq.
MQQ-qa 22 ñiqin anta situwa killapi 1944 Bretton Woods llaqtapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) mamallaqta kamachiqpura huñunakuypim makarisqas karqan.
MQQ tantanakuypi lliwmanta aswan qullqisapa mamallaqtakunam lliwmanta aswan akllana atiyniyuqmi kachkan: Hukllachasqa Amirika Suyukuna 17,08 %, Nihun 6,13 %, Alimanya 5,99 %, Ransiya 4,95 %, Hukllachasqa Qhapaq Suyu 4,95 %.
MQQ-qa huk mama llaqtakunaman muchuptinqa kañinawan manuchinmi.


text:
La Rioja wamani
La Rioja wamani (kastilla simipi: Provincia de La Rioja) nisqaqa huk wamanim Arhintina mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Rioja llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1854 watapi
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 suyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: La Rioja wamani.


text:
Felipe Calderón
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa (* 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1962 watapi paqarisqa Morelia llaqtapi - ), Mishiku mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2006 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Luis Calderón Vega; Mama: Carmen Hinojosa Calderón
Ñawpaq warmi: Margarita Zavala
Churinkuna: 3 (María, Luis Felipe wan Juan Pablo)
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Felipe Calderón.
- * Sitio oficial de la Presidencia de la República
- Programa de Resultados Electorales Preliminares
- Biografía extensa en la Fundación Cidob


text:
Ukhuña mayu
Ukhuña icha Juqhuña mayu (aymara simi)[1] (kastilla simipi: Ocoña) nisqaqa Piruwpi huk mayum, Ariqipa suyupi, Kamana pruwinsyapi, Ukhuña distritupi, Uraski distritupi, Kuntisuyus pruwinsyapi, Hatun Mayu distritupi, Yanaqiwa distritupi, Qarawili pruwinsyapi. Pukyunqa yaku tinkuqmi Maran mayumanta Kutawasi mayumantawan. Pasiphiku mama quchaman purin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Ludovico Bertonio (1612) Juqhuña, allpiña, murïña - Mojarse cayendo en el agua o lloviendo.


text:
Wallpari
Wallpari nisqaqa ima yuyaychakuspa kamarispa musuqta tarisqapas, allwiya kaqpas, ima kaqpas.
Kaymi huk wallparikuna:
- Nina (ancha ñawpa pacha wallparisqa)
- Uywariy (ñawpa pacha wallparisqa)
- Sapatu (ñawpa pacha wallparisqa)
- Churana, P'acha (ñawpa pacha wallparisqa)
- Ayñikuna (ñawpa pacha wallparisqa)
- T'iksu pampa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wanqhana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'imina (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'illay llamk'ay (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wayra tanqana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wariqulli (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qillqa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qalla (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Pillinku (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Aysana phiruruntin (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Ninachaq
- Aysay wichq'ana
- Liwru ch'ipachina (Johannes Gutenberg-pa wallparisqan)
- Illap'u pusapuna (1753 Benjamin Franklin-pa wallparisqan)
- Wapsi kuyuchina (1769 James Watt-pa wallparisqan)
- Antakuyu: Wapsi antakuyu (1814 George Stephenson-pa wallparisqan)
- Pinchikilla pila (1800 Alessandro Volta-p wallparisqan)
- Pinchikilla kuyuchina, Pinchikilla ruraq
- Pinchikilla sansa k'anchana (Thomas Alva Edison-pa wallparisqan)
- Rawray kuyuchina: Diesel kuyuchina, Otto kuyuchina
- Iskaymuyu
- Mutur phirunku
- Antawa
- Antanka
- Karu rimay
- Ankichiy
- Ñawikaruy
- Antañiqiq


text:
Douglas Hyde
Douglas Hyde (gaelic simipi: Dubhghlas de hYde) sutiyuq runaqa, icha An Cribín Aoibhinn' (* 17 ñiqin qhulla puquy killapi 1860 watapi paqarisqa Castlerea llaqtapi - 12 ñiqin anta situwa killapi 1949 watapi wañusqa Dublin llaqtapi) huk Iraq mama llaqtap qillqaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Lucy Cometina Kurtz.
Churinkuna (2): Nuala wan Una.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Douglas Hyde.


text:
Urqusapa Kharabaq
Urqusapa Kharabaq (arminya simipi Լեռնային Ղարաբաղ, ñawpa pacha: Արցախ (Artsakh), rusu simipi: HaropHый Kapaбax) nisqaqa Asyapi huk suyum.
Asarsuyu mama llaqtam Urqusapa Kharabaqtaqa mañapayakunmi. Kunan pacha Arminyap awqaqkunap tiyapusqanmi, 1990-1992 watakunapi Urqusapa Kharabaq maqanakuymantapacham. Chaymantapacha chaypi Urqusapa Kharabaq republika nisqam, Huñusqa Nasyunkunap manam riqsichisqanchu. Uma llaqtanqa Stepanakert llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Stepanakert: uma llaqta
- Shushi
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ «Population in Nagorno-Karabakh 2007» (PDF). National Statistical Service of Nagorno-Karabakh Republic.


text:
Friedrich Ebert
Friedrich Ebert sutiyuq runaqa (4 ñiqin hatun puquy killapi 1871 watapi paqarisqa Heidelberg llaqtapi; 28 ñiqin hatun puquy killapi 1925 watapi wañusqa Berlin llaqtapi) Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa. 1919 watamanta 1925 watapi wañusqankama Aliman Republikap ñawpaq kaq umalliqninmi karqan.
Alimanya huk ñiqin pachantin maqanakuy llallisqa karqaptin 9 ñiqin ayamarq'a killapi 1918 watapi musuq republikap kansillirnin tukurqan. Umallinapaq akllanakuykunapi atipaspa 4 ñiqin hatun puquy killapi 1819 watapi Alimanyap ñawpaq kaq umalliqninmi tukurqan, ñataq 28 ñiqin hatun puquy killapi 1925 watapi wañurqan umalliq kasparaq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Friedrich Ebert.


text:
Liyun XII
Liyun XII icha Liyun iskay chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XII, Italya simipi: Papa Leone XII) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1760 watapi paqarisqa Genga, Roma llaqtapi, Italyapi - † 10 ñiqin hatun puquy killapi 1829 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) 252 ñiqin Tayta Papam karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Insiklikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Charitate Christi
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XII.
- León XII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Wilhelm von Humboldt
Friedrich Wilhelm Christian Carl Ferdinand von Humboldt sutiyuq runaqa (22 ñiqin inti raymi killapi 1767 watapi paqarisqa Potsdam llaqtapi; 8 ñiqin ayriway killapi 1835 watapi wañusqa Tegel llaqtapi, Berlin ñiqpi) huk aliman simi yachaq runam karqan, Berlin Yachay Sunturpa (Universität Berlin, kunan Humboldt-Universität zu Berlin) kamariqninmi.
Alexander von Humboldtpa wawqinmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wilhelm von Humboldt.


text:
Quebec llaqta
Quebec (ransis simipi: Ville de Québec) nisqaqa Kanada mama llaqtap uma llaqtanmi. Quebec llaqtaqa Quebec pruwinsya suyup uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin pawqar waray killapi 1834 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quebec.
- Quebec Uficial Web
- Uficial Web site turismo Quebec llaqta
- Fotos de atracciones de la ciudad de Quebec


text:
Babilonia jatun pueblomi urmashca
1Chaita ricushca q'uipaca, jahua pachamanta shujtaj angeltami, imatapish rurai tucuj uriyamucujta ricurcani. Chai angelca, achijlla shamushpami, cai pachatapish achijyachirca. 2 Paica, sinchita caparishpami, cashna nirca:
«Babilonia jatun puebloca urmashcamari, urmashcamari.
Supaicuna causana huasi,
mapayachij espiritucuna paca tucushpa tiyana,
p'iñana, millanana pajarocuna t'aźinashpa causanapajllamari saquirishca.
3 Tucui llajtacunamari, yuyai chingachishpa huainayachij vinotaca,
chai huarmipaj maquimanta ubyarcacuna.
Cai pacha jatun mandajcunapish,
paihuanmi huainayashpa causarcacuna.
Cai pachapi randishpa c'atushpa purijcunapish,
chai huarmi tucui laya achca sumajcunata randijpimi,
paiman c'atushpa achcata charijyarcacuna» nircami.
4 Chai q'uipaca, jahua pachamantaca shujtajmi cashna nirca:
«Ñuca agllashcacuna, chai pueblomanta llujshimuichij.
Chaimanta llujshishpami,
paicuna rurashca juchacunatapish mana ruranguichij,
paicunata japij llaquicunatapish mana apana tucunguichij.
5 Chai huarmipaj juchacunaca,
jahua pachacamami chayashca.
Chai huarmi millaita rurashcacunatami,
Taita Diosca yuyarishca.
6 Chai huarmimanca, cancunaman pai cushca shinallataj cuichij,
pai rurashcamantaca chaupihuan yallitapish tigrachichij.
Cancunaman ubyachingapaj pai chagrushpa allichij cashca vasollapitaj,
paimancarin ashtahuan ubyanacunata chagrushpa ubyachichigari.
7 Paica, jatun tucushpa, munarishcata rurashpami,
achcata cushicushpa causarca.
Cunanca, chai shinallataj jatunta llaquichishpa huacachichigari.
Paipaj shungupica:
“Ñucaca, jatun mandaj huarmi shinamari mandashpa tiyacuni.
Ashta mana viuda huarmichu cani.
Imamanta huacanata mana charishachu” nirishpami tiyacun.
8 Chaimanta paitaca, shuj punllallapimi,
paita japina cai tucui llaquicuna japinga:
Ungüicuna, llaquicuna, yaricaimi japinga.
Paitaca, ninahuan rupachishpami tucuchinga.
Pai imallata rurashcamanta juchachij Mandaj Taita Diosca,
Tucuita Rurai Tucuj cashpami, chashna llaquichinga» nircami.
9 Chai huarmihuan huainayashpa, achcata cushicushpa causacuj, cai pacha jatun mandajcunapish, paita rupachishca cushni llujshicujta ricushpaca, jatunta llaquirishpami huacangacuna. 10 Chai llaquita manchashcamanta, paicunaca carullamanta ricushpami:
«¡Ai, ai, jatun sinchi Babilonia pueblolla!
¡Shuj horasllapimari, canta llaquichinaca chayamushca!» ningacunami.
11 Shinallataj cai pachapi randishpa c'atushpa purijcunaca, paicuna apamushcata pi randij ña mana tiyajpimi, chai pueblomantaca jatunta llaquirishpa huacangacuna. 12 Paicunaca: Curita, cullquita, sumaj rumicunata, sumaj perlasta, alli lino linsocunata, sedata, morado, puca linsocunatapish, mishquita ashnaj ch'ican ch'ican caspicunatapish, marfilmanta rurashca tucui laya sumajcunata, alli caspicunamanta rurashca tucui laya sumajcunata, cobreta, fierrota, marmolta, 13 canelata, mishquita ashnacujcunata, inciensota, mirrata, olíbano nishcata, vinota, aceiteta, ashtahuan ñutu cutata, trigota, huagracunata, ovejacunata, caballocunata, carrocunata, randishca gentecunatapishmi, almandij c'atungapaj apamujcuna carca.
14 Paicunaca, chai pueblotaca: «Can tucuita yalli munashca sumaj micunataca, ña mana micunguichu. Achcata charishcatapish, sumajta cushicunatapish canca tucuimari chingachishcangui, cunanca ña manataj cutinca japinguichu» ningacunami.
15 Tucui chaicunata c'atushpa, randishpa chai pueblopi achcata charijyajcunaca, chai llaquita manchashcamanta carullamanmi jatunta llaquirishpa, caparirishpa huacashpa shayacungacuna.
Paicunaca, cashnami ningacuna:
16 «¡Ai, ai, chai jatun pueblolla!
Alli lino churanata, morado, amsa puca churanacunata churashca,
curihuan, sumaj rumicunahuan, sumaj perlashuanpish sumajyachishpa allichirishcami carca.
17 Pai achcata charishcacunaca, shuj horallapimari tucui chingarishca» ningacunami.
Shinallataj barcocunata purichijcunata mandajcunapish, barcopi purijcunapish, jatun barcota purichijcunapish, mama cuchapi imacunata rurajcunapish carullamanmi shayarircacuna. 18 Chai jatun pueblo rupacuj cushnita ricushpaca: «¿Ima shujtaj pueblotaj cai jatun pueblo shinaca tiyarcari?» nishpami caparircacuna. 19 Chashna jatunta llaquirishpami, allpata umapi shitarishpa, pechopi huajtarishpa:
«¡Ai, ai, chai jatun pueblolla!
Pai achcata charishcahuanmari, mama cuchapi jatun barcocunahuan purijcunapish achcata charijyarcacuna.
¡Cungaimantamari ñapish tucui shitashca saquirishca!» nishpa huacarcacuna.
20 ¡Chai pueblo chashna tucushcamantaca, jahua pachapish,
cancunapish, Diospajlla cajcunapish, huillagrichun mingashcacunapish, Dios ima nishcata huillajcunapish, cushicuichij!
¡Cancunata llaquichishcamantami, Taita Diosca cancunamanta shayarishpa, paitapish chashna llaquichishca!
21 Chai q'uipaca, imatapish rurai tucuj angelmi, molino rumi shina jatun rumita marcashpa, cashna nishpa mama cuchapi shitarca:
«Babilonia jatun pueblolla,
canpish cai rumita shinallatajmi shitashca cangui.
Chaimantaca, cutinca manataj ricuringuichu.
22 Cai pueblopica, arpapi tocajcunapish,
flautapi tocajcunapish, trompetapi tocajcunapish
ña manataj ashtahuan uyaringachu.
Canpi causacuj tucui imata rurajcunapish
ña mana ashtahuan tiyangachu,
molino cutashcapish ña manataj ashtahuan uyaringachu.
23 Caipica, achijyachij lamparacunapish,
ña mana ashtahuanca tiyangachu.
Novio, novia cushicushpa caźarashcapish,
ña manataj ashtahuan uyaringachu.
Ñaupaca, caipi randishpa, c'atushpa causajcunami,
tucui llajtacunata yalli charijcuna carca.
Canca brujiashpami,
tucui llajtacunapi causajcunata umashpa causarcangui.
24 Dios ima nishcata huillajcunapaj yahuarpish,
Diospajlla cajcunapaj yahuarpish,
tucui cai pachapi huañuchishcacunapaj yahuarta jichashcapish,
canpica ricunalla siricun» nircami.


text:
Apustul Pawlu
Apustul Pawlu, Pawlu Tarsumanta sutiyuq runaqa (grigu simipi Πaῦλoς, iwriyu simipi sutin שָׁאוּל, Scha'ul, Sawlu, Eaoύλ, Eaῦλoς, Saul, Saulos, שאול התרסי, Šaʾul HaTarsi; 5-chá 10-chá watapi paqarisqa Tarsu llaqtapi, Uchuy Asyapi, 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Apustulkunap rurasqankunamanta qillqakama paganukunap apustulun, ñawpaq kristiyanu misyuniri karqan. Ñawpaqta Sawlu sutiyuq hudyu yachaq kaspa kristiyanukunata qatiykachaq kaspa, Dimashqman purichkaspa sayarisqa Jesukristuta rikuspa kristiyanu iñiyman kutirikurqan (Rurasqakuna 9:3-29 ). Chaymanta Pawlu, "uchuylla kaq" sutichakurqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apustul Pawlu.


text:
‘Ama ricuringaraiculla Diosta mañaj tucunguichijchu’ nishcami
1Chai q'uipami Jesusca, Diosta mañacurca. Pai tucui mañashca q'uipami, shuj yachacujca cashna nirca:
–Apunchij Jesús, ñucanchijtapish Diosta mañanata yachachiari. Bautiźaj Juanpish Paipaj yachacujcunataca yachachircatajmari– nircami.
2 Chashna nijpimi, Jesusca cashna nirca:
–Cancunaca cashna mañanguichij:
“Jahua pachapi caj ñucanchij Yaya,
Cantaca jucha illaj cashcamanta,
tucuicuna alli nichun.
Can mandana punlla shamuchun.
Jahua pachapi shinallataj,
cai pachapipish Can munashca rurarichun.
3 Punllanta caraj shinallataj, cunanpish micunata carahuai.
4 Ñucanchij juchacunata perdonahuai,
ñucanchijpish tucui ñucanchijta llaquichijcunataca perdonanchijmi.
Mana alli munaicuna shamujpipish,
ama urmachun saquihuanguichu” ninami canguichij– nishpami yachachirca.
5 Jesusca, cashnapish nircami:
–Yuyaringapaj cashna nishun: Maijan cancuna alli rijsishcata charishpaca, chaupi tuta paipaj huasiman rishpaca: “Amigo, quimsa tandata mañachi. 6 Shuj ñuca alli rijsishcamari, cunanlla carumanta ñuca huasiman chayamun. Ñucami imata mana carai tucuni” nina tucungachari. 7 Chashna nijpi ucumanta caishujca: “Ama p'iñachichu, pungupish ña huichcashcamari. Ñuca huahuacunahuan siricunica. ¿Maitataj tandata cungaraiculla jatarishari?” ninmanchari. 8 Chashna nicushpapish, ama ashtahuan p'iñachichun nishpallapish imalla mañashcataca, jatarishpa cunmanmi. Rijsishca cashcallamanta mana mañachishpapish, cunmantajmi. 9 Caihuanca, caitami nisha nini: Diosta mañaichij, Paica cungami. Mashcaichij, japinguichijmi. ‘Huasiyuj’ nichij, Paica punguta pascangami. 10 Maijanpish mañajca, chasquingatajmi. Mashcajpish, japingatajmi. ‘Huasiyuj’ nijtapish yaicuchingatajmi.
11 ¿Cancunapurapica, pi yayataj paipaj huahua tandata mañajpica, rumita cungari? ¿Chalhuata mañajpipish, mana culebrata cunmanchu? 12 Shinallataj lulunta mañajpipish, ¿alacrantaca mana cunguichijmanchu? 13 Cancunaca mana allicuna cashpapish, cancunapaj huahuacunamanca imatapish allitamari cunguichij. Jahua pachapi caj cancunapaj Yayacarin, Paita mañajcunamanca Paipaj jucha illaj Espirituta cungallamari– nircami.
Diospaj Espiritutami c'amishcacuna
14 Chai q'uipaca Jesusca, supai japishca shuj runamantami supaita llujshichicurca. Chai runaca, supai japishca cashcamanta mana rimaj cashca cashpapish, supaita Jesús llujshichijpica, ña rimarcallami. Chaita ricushpaca, tucui chaipi cajcunami achcata mancharircacuna. 15 Ashtahuanpish maijancunaca: «Caica, supaicunata mandaj Beelzebuhuan cashpamari, supaicunataca llujshichin» ninacurcami.
16 Cutin shujtajcunaca, ima pandata nijpica juchachingapajmi:
–Jahua pacha Dios cachashca cashpaca, ima señalta rurashpa ricuchiari– nircacuna.
17 Ashtahuanpish paicuna imata yuyacushcata yachashpami, Jesusca cashna nirca: «Maijan llajtata mandajcunapura p'iñanacushpa chaupirishpa, caishuj chaishuj macanacushpaca, paicuna mandacushcaca chingarinmanllami. Shinallataj quiquin huasi ucupura p'iñanacushpapish, ch'icanyarinllami. 18 Chashnallataj Satanaspish, pai mandacushca supaicunallatataj llujshichishpa cachacushpaca, paicunapura p'iñanacushca cashpallamari chashna ruranman. Shinashpaca, paica ña mana mandashpa cati tucunmanchu. Ñucataca ‘Beelzebuhuan cashpami, supaicunata llujshichin’ ninguichijmi. 19 Beelzebuhuan cashpa supaicunata Ñuca llujshichijpica, cutin cancunapaj yachacujcunaca, ¿pihuan cashpataj supaicunataca llujshichin? Riquichij, paicuna chashna rurashpaca, paicunallatajmari cancuna Ñucata panda juchachicushcata ricuchin. 20 Ñucaca, Taita Dioshuan cashpami supaicunataca llujshichini. Caicunata Ñuca rurashcami, ña Taita Dios cancunata mandai callarishcata ricuchin. 21 Shuj c'ari c'ari runa, alli macanacunata maquipi aisashca paipaj huasita chaparacujpica, ima huaquichishcapish tiyacunllami. 22 Chashna cajpipish paita yalli sinchi shujtaj runa shamushpaca, mitsaringapaj pai charicushca macanacunatapish quichunllami. Chashna mishashpami quichushcacunataca chaupin. 23 Pipish Ñucata mana c'uyajca, Ñucata p'iñajmi. Maijanpish mana Ñucahuan tucushpa tandachijca, Ñuca tandachishcatapish tsirapanllami. 24 Mapa supai shuj runamanta llujshishpaca, mai shitashca pambacunapimi samarinata mashcashpa purin. Maipi tiyanata mana japishpaca: “Ñuca ñaupa causashcallamantaj tigrashalla” nishpami chaillamantaj tigran. 25 Ña tigrashpaca chai runataca, p'ichashpa allichishca huasi ucuta shinami ricun. 26 Chashnata ricushpaca, paita yalli millai canchis supaicunata pushashpami, chai runapi yaicushpa causan. Chashna rurajpica chai runaca, ñaupata yalli millaimi tucun» nircami.
27 Jesús chashna nicujpi ñapish Paita uyacujcunapaj chaupimanta shuj huarmica, Jesustaca:
–Canta huachaj, Canta chuchuchishpa huiñachij huarmica, cushimi canga– nishpami caparirca.
28 Chashna nijpipish, Jesusca:
–Diospaj Shimita uyashpa caźujcunamari, ashtahuan cushicuncuna– nircami.
Jesustaca shuj señaltami ricuchichun mañashcacuna
29 Ashtahuan achcacuna tandanacumujpimi, Jesusca cashna nirca: «Cai millai runacunaca, shuj señaltamari ricuchichun mañancuna. Chaitaca manataj ricungacunachu. Ashtahuanpish Dios ima nishcata huillaj Jonás shina tucushcallatami ricungacuna. 30 Jonasca, Nínive pueblopi causajcunapajca, shuj señalmi tucurca. Chashnallataj, Runa Aichayuj Ñucapish cunan causajcunapajca shuj señalmi tucusha. 31 Dios llaquichina punllapica, ura llajtata jatun mandaj huarmimi cai runacunataca, ‘Mana allitamari rurashcanguichij’ nishpa juchachinga. Chai huarmica, Salomón yachachishcata uyangaraicumi, chai maitajshi caru llajtamanta shamurca. Ñucacarin Salomontapish yallimari cani. 32 Chashnallataj Dios llaquichina punllapica, Ninivepi causajcunapishmi cai runacunataca, ‘Mana allitamari rurashcanguichij’ nishpa juchachingacuna. Paicunaca Jonás huillajpica, Diosman cutirircacunamari. Ñucacarin caipica, Jonastapish yallimari cani.
Ñahuicunaca cuerpopaj luzmi
33 Pipish luzta japichishpaca, mana maipi pacashpa churanchu, cajón ucupipish mana churanchu. Ashtahuanpish huasiman yaicujcuna achijllapi cachun, lamparata tiyachinapimi churan. 34 Cambaj ñahuicunaca, cuerpopaj luz shinami. Ima allillapi cambaj ñahuita churashpaca, tucui cambaj cuerpohuanmi achijllapi puringui. Ashtahuanpish cambaj ñahuihuan mana allita ricuracushpaca, tucui cambaj cuerpohuanmi amsapi causacungui. 35 Chaimanta, alli yuyaihuan causangui. ‘Achijpimi puricuni’ yuyashpapish, amsallapi causacunguiman. 36 Ima amsapi can mana yaicurijpica, cambaj tucui cuerpomi achijllapi puringa. Huasi ucupi lamparata japichijpi, tucuita achijyachicuj shinallatajmi achijllapi causangui» nircami.
Mandashcata yachachijcunata, fariseocunatami Jesusca juchachishca
37 Jesús chashna rimashca q'uipami, shuj fariseoca paipaj huasipi micunaman pusharca. Chai runapaj huasiman chayashpaca, meźapimi tiyarirca. 38 Micungapaj paicuna ruraj cashca shina, mana maquita millashpa tiyarijta ricushpami, chai fariseoca mancharirca. 39 Ashtahuanpish Apunchij Jesusca, cashnami nirca:
–Riquichij fariseocuna, cancunaca vasocunatapish, platocunatapish jahuallatamari maillanguichij. Shungupica shuhuana, millaita rurana yuyaicunahuan jundamari canguichij. 40 ¡Rumi shungucuna! Ucutapish, jahuatapish chai Diosllatajmari rurarca. 41 Cancuna imalla charishcacunamantaca, shujtajcunamanpish caraichij. Chashna rurashpami ucupish, jahuapish chuyajlla canguichij.
42 Fariseocunalla, ¡ai, imachari tucunguichij! Cancunaca mentata, rudata, ima shujtaj granocunatapish patsajmanta chungataca Diosman cunguichijtajmari. Chashna rurashpapish allita ruranata, Taita Diosta c'uyanatamari cungarishcanguichij. Diosman cunatapish mana saquishpami, caicunataraj rurana carcanguichij.
43 Fariseocunalla, ¡ai, imachari tucunguichij! Cancunaca tandanacuna huasicunapipish, punta alli tiyarinapi tiyarinatami munanguichij. Plazacunapipish manchaihuan alabaduchunmi munanguichij.
44 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi jayaj shungucunami canguichij, ¡ai, imachari tucunguichij! Cancunaca huañushcata pambashpa, lápida rumita mana churashca jutcu shinami canguichij. Mana yachashpaca, pambashca jahuata pipish jahuata purinllami– nircami.
45 Chashna nijpica, Mandashcata yachachijcunamanta shujmi:
–Yachachij, Can chashna nishpaca, ñucanchijtapishmari c'amicungui– nirca.
46 Chashna nijpi, Jesusca cashnami nirca:
–Mandashcata yachachijcunalla, cancunapish, ¡ai, imachari tucunguichij! Cancunacarin pi mana aparipaj quipita apachij shinamari shujtajcunataca, ‘Caita chaita rurai’ ninguichij. Cancunallatajca chaicunataca, shuj dedollahuanpish mana cuyuchinguichijchu.
47 ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunapaj ñaupa yayacunaca, Dios ima nishcata huillajcunata huañuchircacunami, cutin cancunaca chaicunata pambashca bovedacunatami allichinguichij. 48 Chashna rurashpaca, cancunapaj ñaupa yayacuna rurashcatami alli ninguichij. Cancunapaj yayacunami, Dios ima nishcata huillajcunataca huañuchircacuna. Cutin cancunaca, chaicunata pambashca bovedacunata allichijcunami canguichij. 49 Chaimantami Taita Diosca tucuita yachaj cashpa, cashna nishca: “Ñuca ima nishcata huillajcunatapish, huillagrichun mingashcacunatapish cachashami. Chaicunamanta maijancunataca huañuchingacunami, maijancunataca p'iñashpa mana ricusha ningacunachu” nishcami. 50 Chashna rurashcamantaca, Diosca Pai ima nishcata tucui huillajcunata huañuchishcamantami cai runacunata llaquichinga. Dios ima nishcata huillajcunataca, cai pachata rurashcamantapachami huañuchishcacuna. Chai tucuicunapaj yahuarmantaca, cunan punlla runacunata llaquichinga. 51 Abelta huañuchishca yahuarmanta callarishpaca, Diospaj huasihuan, altarhuan chaupipi huañuchishca Zacariaspaj yahuarcamami, Diosca cunan punlla runacunata llaquichinga.
52 Mandashcata yachachijcunalla, ¡ai, imachari tucunguichij! Cancunami Diospajta yachanata ama yachachun, llaveta pacashpa churashcanguichij. Cancunallatajpish mana yachashun ninguichijchu, yachashun nijcunatapish, mana yachachun saquinguichijchu– nircami.
53 Chashna nijpica Mandashcata yachachijcunapish, fariseocunapish achcatami p'iñarircacuna. Chaimantami Jesustaca achcata rimarichun, caita chaita tapushpa p'iñachi callarircacuna. 54 ‘Ima mana allita nijpica, imallatapish juchachishunpishchari’ yuyashpami, chashna tapurcacuna.


text:
1 Ñucaca, Jesucristota servij Judas, Jacobopaj huauquimi cani.
Ñucami Yaya Dios, Paipajlla causachun, agllashcacunaman quillcani: Cancunataca, Jesucristomi tucui mana allimanta huaquichin.
2 Diosca cancunamanca, sumaj causaitapish, c'uyaitapish yallijta cushca cachun.
Llullashpa pandata yachachijcunatami rimashca
3 C'uyashca crijcuna, cancunapish ñucapish quishpirishcacunami canchij. Chaimantami chai quishpirinamanta quillcana yuyai shamujpi, cancunamanca quillcana tucurcani. Diosmi crinataca, Paipajlla cajcunamanca ña shuj cutin cushca. Chaitami c'ari, c'arita shayarishpa, alli sinchita catipaichij nishpa, cunashpa cachapani. 4 Ñamari maijancunaca, cancunapurapi pacalla satirishpa, crichi callarishcacuna. Chaicunaca jatun llaquiman rinapaj, ñaupamanta ch'icanyarishcacunami. Diostapish mana manchajcunami. Chaimantami, mana c'uyaipajta ñucanchij Taita Dios c'uyaj cashcata yachashpapish, “Ashtahuan millaita ruranallami” nincuna. Tucuita Mandaj, ñucanchij Apu Jesucristotapish, yangapimi charincuna.
5 Cancuna ña yachajpipish, caitaca yuyachisha ninimi. Mandaj Diosca, Egiptomanta israelcunata llujshichishca q'uipaca, Paita mana crijcunataca huañuchircami. 6 Maijan angelcunaca jatun canapi Dios churashcata saquishpami, quiquin maipi causacushcata shitarcacuna. Chaimantami Paica, huiñaita mana llujshipaj amsapi huichcashpa churarca. Jatun llaquiman cachana punllacamami chaipi charicun. 7 Sodomapi, Gomorrapi causajcunapish, chai c'uchulla caishuj pueblocunapi causajcunapish, chai angelcuna shinallatajmi pingai illaj tucushpa, huainayanallapi yuyaita churashpa causarcacuna. C'aricunapura, huarmicunapurallataj mana rurana millaitami rurarcacuna. Shujtajcunapish manchachunmi, chaicunataca huiñaita rupacuj ninapi, jatun llaquita apachun churarca.
8 Chashna tucushcata yachashpapish, chai muscushcata yachachijcunapish chashnallatajmi paicunapaj aichata mapayachincuna. Mandashpa tiyajcunatapish p'iñancunami. Jahua pachapi mandajcunatapish c'amincunami. 9 Angelcunata mandaj Miguel shuti jatun angelpish, huañushca Moisespaj aichata quichunacucushpaca, diablotaca llaquichij ima jatun shimihuan mana rimashcachu. Chaipaj randica: «Mandaj Diosllataj cantaca llaquichichun» nishcallami. 10 Shina cajpipish, chaicunaca mana rijsishcatapish c'aminllacunami. Shinallataj quiquin yuyaimanta imalla yachashcahuanmi, animalcuna shina yuyai illaj tucushpa, mapayashpa causancuna.
11 ¡Ai, chashna rurajcunaca, imachari tucunga! Paicunaca, Cainpaj ñantami catishcacuna. Balaam shinallataj cullquiraicullami, yuyai chingarishca shina pandarircacuna. Coré shuti runa c'ariyashcamanta huañushca shinallatajmi, chingarinaman ricuncuna.
12 Chai runacunaca, can crijcunapura c'uyanacushpa micungapaj tandanacushcapi chagrurishpaca, mapayachijcunami. Pitapish mana pingashpa micushpa, paicunallataj michirishpami, quiquin huijsallata jundachincuna. Chaicunaca, chaquishca p'uyuta huaira caiman chaiman apashca shinami. Usya punllacunapi p'anga urmashca, ima grano illaj chaquishca yuracunaman rijchajcunami. Sapi illaj yuracuna shinami, ishqui cutin huañushcacunami. 13 Paicunapaj pinganayaj rurashcacunaca, mama cucha yacu p'iñarishpa puscuyashca shinami. Chashna gentecunaca, tucuita yalli amsapi huiñaita chingarina huañujlla luźerocuna shina chingarinaman ringapajllami tiyacuncuna.
14 Yaya Adanmanta canchis huahua huahuapi shamuj Enocca, allimari caicunamantaca cashna huillashca: «Mandaj Diostaca, huaranga huaranga paipaj angelcunandij shamucujtami ricurcani. 15 Tucuicuna imalla rurashcata ricushpa juchachingapajmi shamurca. Chai punllami Paita mana manchajcuna, mana manchashpa millaita rurashcamanta llaquichina tucushcata ricuchirca. Shinallataj Diosta mana manchaj juchasapacuna millai shimicunahuan paita c'amishcamantapish llaquichingapajmi shamurca» nishcami. 16 Chai runacunaca, huashalla parlarishpa, imatapish mana alli nishpa rimajcunami. Quiquin munaillata rurashpa cushicujcunami. Jatun tucushpa, ‘Allimi cani’ nirijcunami. Imata quichungaraiculla, shujtajcunahuan mishqui shimi purijcunami.
Crishpa caticushcata amataj saquichun cunashcami
17 Shina cajpipish c'uyashca huauquicuna, Apunchij Jesucristo huillagrichun mingashcacuna ñaupaman imalla nishcataca yuyaipi charichigari. 18 Paicunami cancunamanca: «Shamuj punllacunapica, imapish Diospajlla cajcunataca, pugllashpa asijcunami tiyanga. Paicunapaj quiquin mapa munaicunallata catishpa causajcunami tiyanga» nircacuna. 19 Chai shinacunaca, crijcunata ch'icanyanacuipi churajcunami. Cai pachapajlla yuyarijcunami, Diospaj Espiritutaca mana charincunachu.
20 Chashna cajpipish c'uyashca huauquicuna, Dios cancunaman cushca crinataca, Diospaj jucha illaj Espíritu yuyaita cushca shina Diosta mañashpa, alli sinchita catichijlla. 21 Taita Dios cancunata c'uyacushcataca, ama cungarichijchu. Apunchij Jesucristo llaquishpa, huiñai causaita cungacama shuyacuichijlla.
22 Maijancuna mana tucui shunguhuan caticujpica, alli cringacama yachachichij. 23 Ninapi rupanaman ricujcunatapish, aisashpa llujshichij shina quishpichichij. Shujtajcuna millaita rurajpipish, llaquichij. Shina cashpapish paicunapica, churanallapipish ama tuparichijchu. Aichahuan millaita rurashcamantaca, churanacama mapacunami. Chaimanta, caru carulla caichij.
Diosta ‘Allimari cangui’ nishcami
24 ¡Ñucanchijta Quishpichij shujlla Diosmi ama urmachun huaquichi tucun. Paimi achij nicuj Pai Diospaj ñaupajpi, jatun cushicuihuan ricurichun, chuyata charicun. 25 Paitaca, ñucanchij Apu Jesucristomanta, cunanpish huiñaitapish, ‘Sumajmari cangui, jatunmari cangui, caźuchijmari cangui, mandajmari cangui’ nishca cachun! Chashna cachun.


text:
Chiqap wayusa
Chiqap wayusa (Ilex guayusa) nisqaqa Ikwadurpa paray sach'a-sach'akunapi wiñaq wayusa thansam, hampi yuram.
Chipaq wayusaqa lliw yurakunamanta aswan kaphiynayuqmi. Raphikunamantaqa q'uñi yakuwan upyanatam ruranchik, huk raphikunamantaqa achka kutim, ancha kaphiynasapa kaptinmi. Chay wayusa upyanataqa musquykunata yayanapaqpas uypankum, tutallamantam, inti manaraq paqarimuptin.
Ayawaska chaqrusqamanpas chaqrunkum.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiqap wayusa.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chiqap wayusa


text: Luzmila Carpio – Pachamamata Jampiykusun Pachamama Pachamama mamay, may qamta munakuyku. Pachamama mamay, amaña khuyakuychu. Llakikuyku qammanta mana kharkasqaykumanta, mana qhawasqaykumanta. Llakikuyku qammanta nanaykuchisqaykumanta, mana qhawasqaykumanta. Pachamama mamay, kunan hampikuchkayku. Pachamama mamay, qam may kawsachiwayku. Tukuy sunquykuwanpuni munakuyniykuwanpuni, ay mamita khuyawayku. Tukuy sunquykuwanpuni munakuyniykuwanpuni, ay mamita qhawawayku. Pachamama mamay, qamta munakuyku. Pachamama mamay, anchataqa […]


text:
1Ñuca huahualla, canca Cristo Jesushuan shujllami cangui. Chaimanta canca, mana c'uyaipajta Dios c'uyashpa cushcataca sinchita catilla. 2 Achcacunapaj ñaupajpi ñuca yachachishcataca uyarcanguimi. Chaitaca yachachi tucuj, alli crijcunaman mingai. Paicuna shujtajcunamanpish yachachichun.
3 Canca, Jesucristopaj alli soldado shinataj, tucui llaquicunata apailla. 4 Maijanpish soldado tucushpaca, pai quiquinpaj imata ruranataca mana yuyarinchu. Ashtahuanpish paita mandajta cushichinallatami yuyan. 5 Shinallataj pugllajcunapish pugllana shinataj mana pugllashpaca, coronataca mana japi tucunchu. 6 Tarpuj runapish granota japingapajca, allpata shaicuita ñutushpa allichinrajmi. 7 Cai ñuca nishcacunataca, alli yuyarilla. Imata nisha nishcataca, Apunchij Jesusllataj yuyaita cushpa tucuita yachachingami.
8 Jesucristotaca yuyaipi charingui. ‘Alli huillaita Paimanta huillashpaca, jatun mandaj Davidpaj huahua huahuami, huañushcacunapaj chaupimantapish causarishcami’ nishpami huillani. 9 Ñucaca Paimantami, cai llaquicunataca apacuni. Huañuchij runata shina, carcelpi churashcapishmi tiyacuni. Ñuca chashna cajpipish, Diospaj Shimica mana preźu tiyanchu. 10 Dios agllashcacunapish Cristo Jesusmanta huiñaipaj quishpichishca, sumajyachishca cachunmi, paicunata c'uyashcamanta tucui laya llaquicunata apacunilla.
11 Caica, crinalla shimicunami.
Paihuan huañushpaca,
Paillahuantajmari causashun.
12 Llaquicunata apashpaca,
Paihuan mandashunmi.
‘Paita mana rijsinichu’ nijpica,
Paipish ñucanchijtaca, ‘Mana rijsinichu’ ningami.
13 Ñucanchij ima nishcata mana pajtachij cajpipish,
Pai nishcataca pajtachicungallami.
Paillataj nishcataca, mana p'aqui tucunchu.
Dios alli nishca servij cangui
14 Caicunataca yuyachinatajmi cangui. Ima manapish canamanta ama rimanacushpa p'iñanacuchun, Apunchij Jesuspaj ñaupajpi yuyachishpa cunai. Chaicunamanta rimanacunaca imapaj mana allichu, ashtahuanpish uyajcunatamari chingarinaman apanga. 15 Canca, Taita Dios alli nishca servij ricuringapajca, imalla rurana cashcata chai yuyai rurangui. Chashna allita rurashpami, imamanta mana pingarinata charingui. Cashcatataj huillaj Shimitapish yachachina cashca shinataj yachachingui. 16 Ashtahuanpish yanga, mapa parlocunataca pajta uyanguiman. Chai parlocunaca, Diosta mana manchaj canamanmi ashtahuan ashtahuan apanga. 17 Chaita yachachijcunaca, ismuchij ungüi shinami huashan huashan miraringa. Himeneohuan, Filetohuanca ñami chaicunapurapi. 18 Paicunaca, cashcatataj yachachishcata crishca jahua saquishpami, cunanca: “Ñami causarircanchij” nishpa yachachishpa purincuna. Chashna nishpami, tauca crijcunata pandachincuna. 19 Chashna nicujpipish huasita shayachi callaringapaj, Taita Dios churashca Rumi shinaca, pi mana cuyuchipaj tiyacunllami. Chaitaca, ricunalla cachunmi cashna quillcashca: «Apunchij Jesusca, Paipaj cajcunataca rijsinmi» ninmi. Shinallataj: «Cristopaj shutipi mañajcunaca, tucui millaimanta anchurichij» nishcapishmi.
20 Shuj jatun huasipica, curita, cullquita rurashca ima sumajcunallaca mana tiyanchu. Ashtahuanpish caspimanta, allpamanta rurashca imacunapishmi tiyan. Shujcunataca ima allipajllami charincuna, cutin shujcunataca, ima yangapajllami charincuna. 21 Chashna cashcamantaca, Apunchij Jesús imapajpish munashca alli sumaj cangapajca, tucui millaita saquishca allimi cana canchij. Chashna alli cashpami, Diospajlla tucushpa imapajpish paipaj maquipi cashun.
22 Q'uipa huiñaicunata urmachij munaicunataca, canmanta caruyachingui. Apunchij Jesusta chuya shunguhuan mañajcunahuan, cashcata rurashpa, alli crishpa, c'uyashpa, sumajta causashpa catilla. 23 Ch'ahuanyashcacuna imata nishca, manapish cana upa yuyaicunataca ama uyanguichu. Chai parlocunaca p'iñanacuchinllami, chaitaca yachanguillatajmi. 24 Apunchij Jesusta servijca, mana p'iñanacushpa purinachu. Ashtahuanpish tucuicunahuanmi alli cana, yachachinatapish allimi yachachina, llaqui shamujpipish apanallami. 25 Yachachicujpi jarcajcunatapish, mana p'iñarishpami alli tucuchun cunana. Chashna rurajpica, cashcata huillashcata crishpa, Paiman cutirina yuyaita Dios cungapishchari. 26 Diablo paipaj munaita rurachishpa, huatashpa charicushcamanta quishpiringacunapishchari.