text:
Don Quijote
Don Quijote - El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha (Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan) nisqaqa Miguel de Cervantes-pa 1605 watapi kastilla simipi qillqasqan kawsay rikch'am, lliw qillqasqankunamanta aswan riqsisqam.
2005 watapiqa Demetrio Tupaq Yupanki-p t'ikrasqan Qhichwa simipi yachayp'anqachasqam lluqsirqan.
Kawsay rikch'aqa kay hinam qallarin: Huk k'iti, la Mancha llaqta suyupin, mana yuyarina markapin, yaqa kay watakuna kama, huk axllasqa wiraqucha.
Liwruchasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Miguel Cervantes Saavedra (qillqaq), Demetrio Túpac Yupanqui (t'ikraq): Yachay Sapa Wiraqucha Dun Qvixote Manchamantan. El Comercio, Lima 2005.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Don Quijote.
- Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan
- Pin karan, imatan ruwaran, Manchay rihsisqa tukuy yallipah / Miguel de Cervantes Saavedra


c: text/html

text:
Katalunya
Katalunya nisqaqa (katalan simipi: Catalunya, kastilla simipi: Cataluña) huk suyum (comunidad autónoma) Ispaña mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Barcelona llaqtam. Atinchik munan tapuyta akraq runakunata Katalunya qispikananpaq [1]
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Katalan simi (lliwmanta aswan runakuna, Katalunya suyupi tukri simi)
- Kastilla simi (tukri simipas)
- Uqsitan simi (Aran qhichwapi)
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana paqarisqa, piruwki "Chulu" Sutil haytaran Parsapaq.
Qillqay Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ El Paíspi, panpay killa, 2016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chunka punchaw diciembre killapim 1948 watapi Hukllawasqa Nacionkuna huñunakuspanku allinmi nirqaku hinaspam reqsichirqaku runakunapa lliw derechonkunata, chaymi kay librochapi tukuy nisqanku kachkan.
Chay hatun huñunakuypim rimanakurgaku lliw Runakunapa Derechonkuna sapakama nacionkunapi reqsichisqa, yachachisqa hinaspa leesqa kananpaq, reqsichisqamá kanan tukuy rikchaq yachay wasikunapipas, chaynataqa rurana chay nacionkunapa mana imayna kasqantapas qawaspam.
HUKLLAWASQA NACIONKUNAPA REQSICHISQAN
LLAPA RUNAKUNAPA DERECHONKUNA
Qallariynin
QAWARISUNYA: Libre kawsakuywan kay pachapi tukuy imapi hawka kawsakuyqa sumaq sapichasqam kachkan kaykunapi: Lliw runakunaqa mamanchikpa wachakuwasqanchikmantapunim mana pipapas usuchisqan allin qawasqa hinaspa igual derechoyoq kananchik.
QAWARISUNYA: Runakunam tukuy mana allin ruwaykunaman chayarunku, runapa derechonkunata mana sumaqta reqsispanku otaq yachachkaspankupas chaykunata mana kaqpaqpas hapispanku, lliw runakunam munanchik hamuq punchawkunapi allin kawsakuyta; tukuy manchakuykuna hinaspa muchuyllapi wakcha kaykuna chinkaruptinqa lliw runakunam mana manchakuspaña rimarisun imam umanchikpi kaqta, mana manchakuspataqmi chaskisun imam yachay munasqanchiktapas.
QAWARISUNYA: Kananmi Runakunapa Derechon waqaychaq munayniyoq kamachikuykuna, chay kamachikuykunam mana pimanpas sayapakuspa yanapanan derechon valechiy munaq sarutyasqa hinaspa usuchisqa runakunata.
QAWARISUNYA: Kay pachapi nacionkuna amistadta armanankupaqmi sonqonchikpi munaypaq-munananchik hinaspam chay munayta cheqechinanchik.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam kay qellqapi cheqapyachirqaku Iliw runakunapa derechonpi creesqankuta hinaspam rimanakurqaku runakunaqa qari kaspapas otaq warmi kaspapas igual derechoyoqkama kasqan reqsichiyta. Tukuy chaykunata sumaqta yachaykuspaqa libre kawsakuyninchikpa kallpanchasqanmi aswan sumaqtaraq llamkasunchik llaqtanchik hatunyananpaq.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam rimanakurunku lliw runakunapa derechonchikqa hinaspa libre kayninchikqa llapallanpa allin chaskisqan kananpaq.
QAWARISU NYA: Runakunapa derechonchikwan libre kayninchik allin reqsisqa kaspaqa cheqapmi kanqa.
HATUN HUÑUNAKUYPI RUNAKUNAPA DERECHON REQSICHISQA KASQANMANTA
Hatun rimanakuyman lliw nacionkunamanta hamuqkunam kay qellqapi reqsichinku lliw mundontin runakunapa derechonkunata, chaynapi runakuna maypiña yachaspapas kay qeliqata qawaspanku respetayta hinaspa libre kawsakuyta yachanankupaq; atisqankuman hinam wakinkunamanpas reqsichinqaku tukuy kaykuna cheqappuni kananpaq; kaykunataqa ruwanqaku hukllawasqaman perteneceq nacionkunapi kawsaqkunam otaq kay nacionkunapa amparonpi kaqkunam.
PUNTA KAQ (1)
Lliw runakunam nacesqanchikmantapacha libre kanchik, lliw derechonchikpipas iguallataqmi kanchik. Yuyayniyoq kasqanchikraykum hawkalla aylluntin hina kawsayta debenchik llapa runakunawan.
ISKAY KAQ (2)
Kay qellqapi tarikuq derechonchikmanta yachachikuykunaqa lliwchanchikpaqmi, manam imananchu huk runapa imayrikuq kayninpas nitaq qari warmi kayninpas nitaq imayna rimasqanpas nitaq ima diospi creesqanpas, manam imananchu imayna formapi gobierno kananpaq piensasqankunapas nitaq maylawmanta kasqanpas nitaq wakcha-apu kasqanpas nitaq imaynaña kasqanpas.
Lliw nacionkunam libre kaspapas otaq mana libre kaspapas imaymana rikchaq gobiernoyoq kanchik, wakinñataqmi huk nacionkunaman hapipasqa kanku, ichaqa imaynaña kaspapas manam hukmanpaq qawasqachu kananchik.
KIMSA KAQ (3)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik kawsananchikpaq libre kananchikpaq hinaspa waqaychasqa kananchikpaq.
TAWA KAQ (4)
Manam pipas usurpasqa sirvienteqa kachwanchu, tukuy formapi prohibisqam runakunata dueñochakuruspa sirvichikuyqa hinaspa runa rantinakuyqa.
PICHQA KAQ (5)
Manam pipas imaymana ñakariykunaman churasqaqa kachwanchu, manataqmi runa kayninchikta penqayman churaykuspa castigasqaqa kachwanchu.
SOQTA KAQ (6)
Lliw runakunam maypiña tarikuspapas derechoyoq kanchik ima juiciopipas valechikunanchikpaq.
QANCHIS KAQ (7)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik igualkama leypapas chaskisqan kananchikpaq, leyqa mana pimanpas sayapakuspanmi amparawananchik. Kantaqmi derechonchik kay yachachikuykunata mana kasukuspa contranchikpi sayariy munaqkunamanta. Derechoyoqtaqmi kanchik kay yachachikuykuna qonqayta pantaypi kaptin leypa waqaychasqan kananchikpaqpas.
PUSAQ KAQ (8)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik justiciapi uyarisqa kaspanchik amparachikunanchikpaq, leyman hina derechonchikpa contranpi ruwaqkunamantam waqaychasqa kananchik.
ISQON KAQ (9)
Faltanta mana sumaqta yachachkaspaqa manam pipas detenesqaqa, presochasqaqa nitaq hukláw nacionman qarqosqaqa kanmanchu.
CHUNKA KAQ (10)
Lliw runakunam igual kasqanchikrayku mana sayapakuq justiciawan uyarichikunanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqmi kanchik juiciopi ima deberninchikpas otaq derechonchikpas yachananchikpaq. Imamanta tumpasqa karuspapas yachananchikpaqmi sumaqta qawachiwananchik.
CHUNKA HUKNIYOQ (11)
- LIiw runakunam ima huchamanta tumpasqa kaspanchikpas inocente kasqanchik valechikunanchikpaq derechoyoq kanchik, leyman hina juiciopi huchayoq kasqanchikta tarinankukama. Chay juiciopipas kanmi derechonchik garantiata chaskispanchik cheqaptapuni difiendesqa kananchikpaq.
- Huk runapa imapas ruwarusqanmantaqa manam sentenciaruspanku castiganmankuchu sichum chay ruwasqan punchawkunapi manaraq ley lloqsispa delito kasqanta qawachichkaptinqa. Castigasqaqa kanqa chay hucha ruwasqan punchawkunapi leyman hina castigokunallawanmi.
CHUNKA ISKAYNIYOQ (12)
Manam pipas yanqapas yanqaqa chaqwanmanchu vidanchiktaqa nitaq ayllunchikkunapatapas, manam yanqapuniqa yaykukuykunmanchu wasinchikmanpas, manataqmi cartanchiktapas yanqaqa pipas Ieekurunmanchu. Lliwmi derechoyoq kanchik kaykunamanta leywan amparachikunanchikpaq.
CHUNKA KIMSAYOQ (13)
- Lliw runakunam maypipas purinanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik nacionninchikpiqa maypi wasichakunapaqpas.
- Lliw runakunapam derecho kapuwanchik kikin nacionninchikmanta otaq maylaw nacionmantapas lloqsinanchikpaq hinaspa kikin nacionninchikman kutimunanchikpaq.
CHUNKA TAWAYOQ (14)
- Sichum huk runa persiguisqa kanman nacionninpa gobiernon hina mana piensasqanrayku, hinaspaqa payqa derechoyoqmi huklaw nacionman ayqekuspa amparasqa kananpaq.
- Nacionninpi cheqap hucha rurarusqanmanta justiciapa qatikachasqan runaqa manam runakunapa derechonman hapipakunmanchu huklaw nacionman ayqekuspa chaypiña libre kawsakunanpaq.
CHUNKA PICHQAYOQ (15)
- Sapakama runakunam derechoyoq kanchik huk nacionman pertenecenanchikpaq.
- Kay derechonchiktaqa manam pipas yanqamantaqa qechuwachwanchu. Kantaqmi derechonchik nacionmanta cambiakuyta munaptinchik mana pipas harkakuwananchikpaq.
CHUNKA SOQTAYOQ (16)
- Qaripas warmipas casarakuy tiempoman chayaruptinchikqa kanñam derechonchik casarakuspanchik familiayoq kananchikpaq, manam imananchu ima castamantam otaq maylawmantam kayninchikpas, qaripas warmipas igual derechoyoqmi kanchik casado kayninchikpi allin kawsakunanchikpaq chaynataq rakinakunanchikpaqpas.
- Qaripas warmipas mana munaspaqa manam casarakuchwanchu.
- Tayta-mamam llapa familiantin estadopa waqaychasqan kananchikpaq derechoyoq kanchik, ñoqanchikqariki nacionta wiñachiq huk hatun ayllum kanchik.
CHUNKA QANCHISNIYOQ (17)
- Lliwmi derechoyoq kanchik sapallanchikpas otaq iskay kimsa runakunawan kuskapas kapuqniyoq kananchikpaq.
- Manam kapuqninchiktaqa yanqaqa pipas qechuwachwanchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ (18)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik imayna formapipas piensananchikpaq, conciencianchikman hina kawsakunanchikpaq hinaspa ima diospi creenanchikpaqpas. Kay derechonchikman hinaqa librem kanchik ima religiontapas chaskinanchikpaq hinaspa imayna formapipas creesqanchikta ruwananchikpaq. Sapallanchikpipas otaq huk huñunakuypipas ruwachwanmi chay creesqanchiktaqa hinaspapas yachachichwanmi wasinchikpi otaq maypipas.
CHUNKA ISQONNIYOQ (19)
Lliw runakunam imayna piensasqanchiktapas rimarinanchikpaq derechoyoq kanchik, erechoyoqtaqmi kanchik mana pipa harkakusqan chaykunata willakunanchikpaqpas, chaskichwantaqmi hukkunapa piensasqantapas.
ISKAY CHUNKA (20)
- Kanmi derechonchik huñunakunapaq chaynataq ima huñunakuyta hawkalla hatarichinapaqpas.
- Manam pipas obligasqaqa kachwanchu ima huñunakuymanpas mana munastin pertenecenanchikpaqqa.
ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ (21)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik nacionninchikpa gobiernonpi servikunanchikpaq, chaytaqa rurachwanmi kikinchikpunipas otaq munasqanchikta akllaspapas.
- Lliw runakunam igual derechoyoq kanchik gobiernonchikpa atiendenan wasikunaman yaykuspa chaypi atiendechikunanchikpaq.
- Gobiernopa atiyninqa kachkan lliw llaqtakuna munaspanchik chay autoridadta qoptillanchikmi, chay munasqanchiktam reqsichinchik librepuni votaspanchik; chay vototam ruwayta debenchik mana pipa yachasqanta chaynapi munasqanchikpaq votananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ (22)
Llapallan runakunam derechoyoq kanchik educacionpi, kupuqninchikpi hinaspa imayna kawsayninchikpipas amparasqa kananchikpaq chaynapi tukuy allin kayman chayananchikpaq. Chay seguridadtam chaskinchik kaykunawan: Gobiernom organizasqa kaspan ñoqanchikpaq atisqanta ruranan imakunam nacionninchikpi kaqkunawan, allinninchikpaqmi ruranan kallpanman hina otaq huklaw nacionkunapa yanapasqanpas.
ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ (23)
- LIiw runakunam munasqanchikpi iiamkananchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik mana ilamkayniyoqkunapas llarnkayta maskaspa tarinanchikpaq, manam pipas munarispanqa qarqowachwanchu llamkayninchikmantaqa.
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik mana ima sayapakuykunawan trabajonchikman hina pago chaskinanchikpaq.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik sasapas facilpas iiarnkasqanchikman hina pagonchik chaskinanchikpaq, chaynapi allin kawsakuyman hina familiantin allin kawsananchikpaq; mana chayqa chaskinam yanapakuyta chaypaq hina hatarichisqa yanapakuqkunamanta.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik lamkaq-masinchikkunaWan grupota formaspa otaq chayna grupokunaman pertenecespa derechonchik vechikunanchikpaq.
ISKAY CHUNKA TAWAYOQ (24)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik samananchikpaq hinaspa samarispa asirikunanchikpaq, derechoyoqtaqmi kanchik atisqanchikman hinalla sapa punchaw llamkananchikpaqpas hinaspa vacacionalninchik chaskinanchikpaqpas.
ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ (25)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik allin kawsayta tarispa familiantin allin mikusqa, allin pachasqa hinaspa sano kawsakunapaq. Derechoyoqtaqmi kanchik amparasqa kananchikpaq, invalido kaspapas, viudo otaq viuda kaspapas, machu otaq paya kaspapas; derechoyoqtaqmi kanchik trabajota mana tarispapas otaq qonqayta ima mantenikunanchikpaq kaqta pierderuspapas amparasqa kananchikpaq.
- Wiksayoq warmikunapas chaynataq warmachakunapas derechoyoqmi kanku allin mantienesqa kanankupaq. Casadómanta otaq mana casadomanta kaspapas lliw warmachakunaqa igual derechoyoqmi kanku amparasqa kanankupaq.
ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ (26)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik educasqa kananchikpaq. Mana qollqellapaqmi primariaqa chaymi obligatorio primariayoqllapas lliw kanankupaq. Allin notanchikman hinaqa lliwmi mastaraq educakuchwanchik chaynapi imam munasqanchikman chayananchikpaq.
- Educacionpa rurunqa kanan runakunapa allin kawsakuyninmi hinaspa lliw derechonkuna sumaq reqsiymi chaynapi libre kaynin allin respetasqa kananpaq. Hawkalla kaspanchikmi comprendenakunanchik huklaw nacionkunawan, wakin castakunawan hinaspa ima diospi creeqkunawanpas. Huñunasqa nacionkunatapas yanapananchikmi tukuy kay pachapi hawka kawsakuy kananpaq.
- Tayta-mamakunaqa derechoyoqmi kanchik imayna educacionta familianchik chaskinanpaqpas.
ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ (27)
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik maymi yachasqanchikpi ima ruray kaptinpas yanapakunanchikpaq. Yanapakuchwanmi tukuy imapi llaqtanchik sumaqílataña wiñananpaq hinaspapas derechoyoqmi kanchik chay llaqtapa imapas qowasqanchikta chaskikunapaq.
- Sichum umallanchikmanta imapas valorniyoq kaqta horqoruchwan otaq pipapas manaraq rurasqanta imatapas chayraq ruwaruchwan, hinaspaqa derechoyoqmi kanchik chay paqarichisqanchikkunapa valorniyoq kasqanta amparachinanchikpaq.
ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ (28)
Derechoyoqmi kanchik nacionninchikpi hinaspa lIiw nacionkunapipas runakunapa derechon valechiq organizacion kananpaq, chaynapi kay tukuy qawasqanchik derechonchik hinaspa libre kasqanchik haypananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISQONNIYOQ (29)
- Lliw runakunam llaqtanchikpi qespinchik, chayraykum llaqtanchikpaq deberniyoq kanchik.
- Derechonchik otaq libre kayninchik valechikunanchikmantaqa leyllam harkakuwachwan, chaynaqa kanman wakinpa derechonkuna otaq libre kayninku mana usurpasqa kananpaqmi, chaynapi chaqwakuna mana kananpaq. Chaynapitaq lliw runakunaqa sapakama kikin nacionninchikpi hawkalla kawsakunanchikpaq.
- Kay lliw derechonchikqa otaq libre kayninchikqa manam valechisqaqa kanmanchu, sichum imayna formapipas hukllawasqa nacionkunapa munasqanpa contranpi kaspaqa.
KIMSA CHUNKA (30)
Kay qelíqapa nisqankunaman hapipakuspaqa manam pipas otaq gobiernopas imatapas ruwanmanchu, derechonchikta hinaspa libre kayninchikta usurpanankupaqa.


text:
PUQUY
Zenobio Ortiz Cárdenaspa tikrasqan
(Runasimillapi)
Artículo de Leocadio Ccaccya traducido por Zenobio Ortiz Cárdenas quien enseña runa simi en el Institut National des Langues et Civilisations Orientales (INALCO), Paris, Francia
Awluchaykuna taytamamaykuna Puquy
niptinqa warma kaspaqa nirqani: “Manamá puquyqa qallariyniyuqchu nitaq
takyasqachuqa nitaq tukuyniyuqchu kasqa” nispa. Kunanhina kalendaryunmanqa manam tupachinachu,
Chayhinatam kumunidadniykupi, niniku.
Pacha Mamachap imaymana rurukunata puquchiyta qallarispa
haywaykuwasqanchik ukum puquyqa. Paray
ukutaqchu manam puquyqa, manamiki noviembre utaq diciembre killakunataqa
mayninpiqa octubre killatapas para qallarichkaptin nichwanchu ”puquy uku”
nispaqa. Chay killakunaqa tarpuy
killakamam. Kay killakunaqa imaymana qura
imaymana yurakuna wiñay qallarinanmi. Chayraykum qilluykusqa uqiniraq
wayllakunapas musuqmanta chikllispa qumiryarimun.
Chaymanta kawsaykuna “kallpan
huntaptinmi” puqusqa ninchik, kawsay puquptinqa puqusqa ninam. Aqa ruwaypipas
upayanapaq “allinña kaptin” puquñam, nillanchiktaqmiki.
Pomacocha kumunidadpi wakin
kumunidadkunapipas mana allin qarpayniyuq kaptinkum puquyqa ñawparintaq utaq
qiparintaq Pacha Mamachap para
kachamusqanmanhina. Ichaqa manapunim
febrero utaq marsu killataqa wasapanmanchu.
Achkay-achka rurukunap kayninmi
puquyqa. Manaraq qayllas transporte rikurimuchkaptinqa imahinarachá puquyta
runa suyarqa ñawpaq kawsaykuna tukuriruptin. Chaymi puquyqa llullu papa llullu
habas ulluku uqa, hinaspa imaymana rikurimunan. Aw, wiru chuqlluntin
rikurimunan ukum riki, imaymana fruta ukum riki, tunaspas sumaqllaña
Pomacochapihinapuni kallantaq. Chaymanta, lechepas kisillupas achkallaña, qura
achkay-achka kaptin. Wakin killakunapi quraqa manam kanchu parallata suyaspa
wiñaptin.
Puquyqa sapallan ukum, mikunanchik yanukunapaqpas
llullullapuni tupachinankuna yaykuptinmi, kaykunaqa puquywan kuskapuni hamun
riki wakillanmi kaykuna: chayraq chawasqa leche, kisillu, imaymana
asanapachakuna, musuq papa, wasi qipapi tarpusqa chuqllu, watakay; kaykunam
ichaqa miskillaña mana tupuy atina.
Waytakunap sisaynin unariyninmi puquyqa riki, pillpintukunapas achkallaña
kayninmi, achkanpim ñukchupas abeja miski ruwananpaq uku riki. Chaymanta
imaymana pisquchakunap tapachakuspa
wachanan ukum riki. Puquy ukupiqa sapaq pisqukunapas karumanta huqu
panpakunaman hamunmi, hatun quchakunapipas wachanmi wakinninmi yanawikukuna,
qillwakunapas ñawpaq mana kaq kay ukuqa, rikurimun hinallataqmi pariwanakuna
wachwakunapas. Qiwchamanmi luruchakuna hamuspa qaqakunapi tapachakun. Atuqpas
uñayuq, kay ukupim wiskachatapas uñan ñuñuqta rikunchik, hinallataqmi chiwaku,
chuqllu puquchiqpas hukmantapuni wakin killakunamantaqa kay puquy ukupipuni
sumaqllataña takiqta uyarinchik.
Putka “qaparichkaq” mayukunap
kananmi puquyqa; awriki, purunyaspa illapa sapa punchaw llipipikyanan, hinaspa
chikchimuq utaq ritimuq rikunapaqpas allinmi puquy ukuqa, hinallataq kuychi
qawakunapaqpas.
Pukllaypas puquypiqa ruwakunmi.
Chiqapmi wayllakuna qumirpuni kasqan uku waytakamallaña, foto ruwanapaq,
purikunapaq. Awriki, biyahanapaqpas puquyqa allinpunim, suma-sumaq wayllakuna
qawakuy munaqkunapaq, chaynam hawa llaqtakunahina Pumaquchaqa.
PUQUY: Lo que entendemos sobre esta temporada.


text:
Mat'iykay
Mat'iykay ( Protestantismo) icha Mat'iykaq Iñiy( Fe Protestante) nisqaqa chunka suqtayuq kaq pachakwatapi Kathuliku Inlisyamanta rakisqa icha qhipaqnin pachapi paqarisqa kristiyanu inlisyakunam.
Martin Luther sutiyuq aliman munqhiqa Kathuliku Inlisyata allinchayta munarqan, manam inlisya runakunachu, ichaqa Dyusllam apunchik, manam qullqita qunawanchu qispichikusunchik - Iñiylla, Dyuspa Grasyanlla, Jesukristulla, Dyuspa Simin Qillqalla nispa. Tayta Papa, uralan Iwrupapi kaq qhapaqkunapas ama niptinsi Iwanhiliku Inlisya nisqa Katuliku Inlisyamantas rakikurqan.
Kunan pacha Abya Yalapi prutistanti inlisyakunam anchatam miraykun Dyuspa Simin Qillqata runapura mast'aspa.
Huk prutistanti inlisyakuna
Wawakunatapas bawtisaqkuna:
- Lutheranukuna (Martin Lutherpa kamarisqan inlisya)
- Kalwinistakuna (Jean Calvinpa kamarisqan inlisya)
- Anlikanukuna (Inlatirrap Inlisyan nisqapas)
- Zwinglianukuna (Ulrich Zwinglip kamarisqan inlisya)
- Methodista Inlisya
- Presbiteryana Inlisya
Wiñasqaña, chiqapta iñiq runakunallata bawtisaqkuna:
- Anabaptistakuna (16 ñiqin pachakwatapi)
- Baptistakuna
- Menonitakuna
- Huteritakuna
- Amishkuna
- Pintikustal
- Kharismatika iñiqkuna


text:
Letra: Coro Unido Fierpi & Sinchi Marka XVII ANIVERSARIO
Música Cristiana Kichwa
Coro Unido Fierpi & Sinchi Marka
XVII ANIVERSARIO
Desconocido
Uyaychi Uyaychi ñukanchigpak confederacionpak raymica ñamary chayamushka. Chikan chican llacktacunamanta tandanacushpa shug shinalla ñukanchig pachakamata paginishpa shamuychig cantashunchig. //Chunga canchish yatacunamary cunan punlla pactashca ñukanchig jatun federacion Fierpi callashigcamanta// //Alli punlla llaqui punllacunata mishashpa shamuhcanchik tucuy llacta tucuy rimaymaru caypi tandasha canchig.// //Wiñarishpa ñawpakman rishunchik mushuk yuyay japishpa sinchi sinchita shayarichunchik ama manchashunchikchu.// Coro::. // Diosmari ñucanchikta pushanga paypak Espirituwan ima manatak urmachingachu shug yuyaylla cakpika.// //Tucuy Fierpita pushakcunata pagui nishpa shamuychig cay tucuy llancaycunamataca Dios mari cutichinga.// //Ñawpa Diospak Moises shinamari juyayan pushangichig Diosmary tucuy nucanchigwanca ama manchangichikchu.


text:
Wen Jiabao
Wen Jiabao, (Chinu simipi: 温家宝, chino tradicional: 溫家寶, pinyin: Wēn Jiābǎo, Wade-Giles: Wen Chia-pao) sutiyuq runaqa, (* 15 ñiqin tarpuy killapi 1942 paqarisqa Tianjin llaqtapi - ), Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2003 watamanta 2013 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Zhang Peili
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wen Jiabao.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
YACHACHINA 12
¿Imaina Yayaman ckemicuyta atiycu?
1. Yaya, ¿túcuy oraciunesta uyarin?
Yaya persunasta túcuy naciunesmanta nipucun, payman oraciunpi ckemicunancúpaj (Salmo 65:2). Pero chá mana niyta munan ima túcuy oraciunesta aceptan o uyarin. Biblia nin, ima si suj ckari huarminta mana alli tratút ckon, oraciunesnin mana uyarisckas caj ’rincu (1 Pedro 3:7). Áicap israelitas cutis cutis mana alli imastis ʼrúaj carancu, Yaya paycunata mana uyárej cara. Pero pay uyarin, picunasta uchapi urmarancu y arrepenticuncu. Isaías 1:15 y 55:7 léey.
2. ¿Imaina oranáysh tían?
Orayta parte adoraciunniycumanta can, chayraycu Jehovallát orapunáysh tían (Mateo 4:10; 6:9). Nátaj, imaina mana perfectos caycu, chayraycu Jíshup sutinpi oranáysh tían, pay uchasniycuraycu huañora (Juan 14:6). Jehová mana munan, de memoria ni oraciunes escribisckas ninaycuta, manapé sonckomanta oranayshta. Mateo 6:7 y Filipenses 4:6, 7 léey.
Si silenciupi oraycu, Jehová chá oraciunestapas uyarin (1 Samuel 1:12, 13). Túcuy momentupi oranaycu tían, punchau ckallariptin y punchau puchucaptin, micúypaj tiacuptiycu o problemas apiptiycu. Salmo 55:22 y Mateo 15:36 léey.
3. Tantacunas cristiana, ¿imaina yanapaaycu?
Yayaman ckayllanchacuyta mana chaynalla can, túcuy lauspi tían persunas ima mana Yayapi fe apincu, y burlacuncu promesanmanta Ashpápaj pas apamunanta (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chayraycu sujcuna cristianusuan tantanacuyta precisaycu y animút chasquiyta. Paycunapas animút precisancu. Hebreos 10:24, 25 léey.
Tantanacuptiycu persunasuan ima Yayát munancu, astaan ckaylla paymanta senticusajcu. Tantacuna Jehóvap testigusninmanta, oportunidar ckoaycu sujcúnap fencumanta ejempluncunamanta beneficiacunaycúpaj. Romanos 1:11, 12 léey.
4. Ckam, ¿imaina Yayaman ckemicuyta atinqui?
Si pensanqui aprendesckayquipi paymanta Bibliapi, Yayaman ckemicuyta atinqui. Pénsay ʼruasckanpi, consejusninpi y promesasninpi. Meditayta y orayta yanapásoj ʼrin, unanchanayquípaj Yáyap yachayninta y munayninta. Josué 1:8 y Salmo 1:1-3 léey.
Ckaylla Yayamanta tiayta atinqui, si paypi fe apinqui y si paypi confianqui. Pero fe, suj tacko ina can, ima huiñáypaj yacút precisan, chayna can fe, cháypaj, unanchanayqui tían, rasonesta creenciasniycumanta. Mateo 4:4 y Hebreos 11:1, 6 léey.
5. Yayaman ckemicuyta, ¿ima beneficius chasquicun?
Jehová interesacun, picunapi payta munancu. Pay cuidacuyta atin, máyckanp cachun imastismanta ima fencuta y suyanát únay unáypaj causáypaj peligrupi churan (Salmo 91:1, 2, 7-10). Pay advertiaycu imastismanta ima salurniycuta y felicidarniycuta amenasancu, astaanpas yachachiaycu imaina allít causayta atiycu. Salmo 73:27, 28 y Santiago 4:4, 8 léey.
ASTAAN INFORMACIONCKA
Mana ckosckét ckos Bibliamanta suj estudiút máñay
¿Imajchus Bibliát estudiayta?
Biblia túcuy ashpapi ancha ashca ashca persunasta yanapashcan, astaan importantes tapunasnincuta causaymanta respuestasta tariyta yanapashcan. Ckam, ¿suj paycunamanta cayta munanquichu?


text:
Huancahuasi
Huancahuasi sutiqa runa simin. Kastillanupiqa chay hina rimayqa Huancayo Wasin utah Rumi Wasi “Casa de Huancayo” o “Casa de Piedra” nisqa. Chay k’itipiqa ancha kusin rixurinku lluy runakuna sinchi axllasqa wasi kahtin. Llahtah saphinmi, ñawpa pachamanta pacha, chaypiqa kashan. Chaypin turistakunapis qhawarinku, waylluyunku ima tukuy Perú suyukunah kawsayninta, yachayninta ima tarispa, aswantaqa chay hanah urqu q’asanpa sumah mixunanta, takiyninta, tusuyninta ima rikuspa.
Historia nisqa
Ñawpah suhta chunka watakunapin huh quya, Mama Lucha sutiyuh, hahiypi tiyarqan awaykunata munaychata k’unpispa, wallpakunatapis, ima uywakunatapis wiñachispa. Chay axlla warmiqa allin q’aparih sumah wankayu mixunatayá wayk’uyukuh. Chayta malliyuspaqa lluy wasi masinkunan wirp’ankuratah llahwa llahwayukukuh. Chaymi sapa dumingun bindinanpah wayk’uyta qallaripusqa chay k’askah llahtanpa mixunankunata. Sapa dumingunyá qhatuh Huancayoh Lima kallinpi tukuypa maskhasqan, wayllusqan ima.
Mama Luchah huh hawayninmi sipas warmintin, 1972 watapi, wasichayun hahiy k’itipi munay tiyanata allin Huancayoh kayninkunawan sayarichispa. Chaypin axllasqa llahtah takiynin, tusuynin, ima allin kusirikuyninpas kusatapuni mast’arikushan. Aswantaqa chay hillu hillu mixunankunayá chaypiqa tukuy runa sunqunta phanchirichin kusa saminchakuypi. Chaymanta pachan Huanca Huasiqa munay sinchi unancha tukuy suyuh mixuyninpi. Chaytatahmi kastillanupi sutiyapunku: “Delicioso Sabor Andino” nispa.
Iman Huanca Huasi, “Visión” nisqa
Huanca Huasiqa aswan allin “restaurante turísticon”. Lluymi chaytaqa yachan. Chay kusi wasipin tarikushan llahtah chiqah kaynin, chaypitahmi ima mixunapis sumah misk’ichayukuna, kusa llahwayunapahrah allin wayk’usqa kayninpi, sunqu suwa rixuriyninpi, mana tukurikuy yapayukuyninpi.
Imatan maskhan “Misión” nisqapi
Huanca Huasiman chayahqa kusi k’itipin rixurirparin. Chaypin tukuy imatapis aswan allinta tarin ñarah mixuna, takina, tusuna icha imaña kahtinpas. Chaymi llapa runa Huancayoman chayahqa chaypi sumahtapuni samayun, kusikun ima.
Yupaychana “Valores” sutiyasqa
- Kusa chaskisqan pipas “Servicio” nisqapi.
- Tukuy ima yachaypipas “Innovaciónpin” rixurin
- Mana llullaypipas “Honestidadpin” kakun
- Allin atindiypipas “Disciplina” nisqan rixurin.
- Mañakusqaykiqa kusatan hunt’arukun “Compromiso” nisqapi.
- Tukuypas kamachiyniyki “Trabajo en equipopi”
- Chaymantapis “Lealtad” nisqan bandiranqa.


text:
munaycunnispa ccaparincuc; aswan callpayocc cai sutti munaynincu cananpaccri hucmanta hucmanta munaycu nerccancu; tucuipa yachayninman chayananpaccri cai hinata cquellccarccancu.
lunes, 19 de noviembre de 2012
ACTA DE INDEPENDENCIA DE LAS PROVINCIAS UNIDAS EN SUDAMÉRICA. Versión Bilingüe Castellano - Quechua
ACTA DE INDEPENDENCIA
DE LAS PROVINCIAS UNIDAS
EN SUDAMÉRICA.
Versión Bilingüe Castellano - Quechua
No es demasiado divulgado que el Acta de la Independencia de las Provincias Unidas en Sudamérica, política y geográfica fue redactada en Castellano y traducida al Quechua y al Aymara. Agradecemos al personal de la Casa Histórica de la Independencia habernos facilitado la versión trilingüe
I. Acta de Independencia declarada por el Congreso de las Provincias Unidas en Sudamérica. Versión parafrástica en Idioma Español.
ACTA. En la benemérita y muy digna ciudad de San Miguel de Tucumán a nueve días del mes de julio de mil ochocientos diez y seis, terminada la sesión ordinaria, el Congreso de las Provincias-Unidas continuó sus anteriores discusiones sobre el grande y augusto objeto de la independencia de los pueblos que lo forman. Era universal, constante y decidido el clamor del territorio entero por su emancipación solemne del poder despótico de los reyes de España; los representantes sin embargo consagraron á tan arduo asunto toda la profundidad de sus talentos, la rectitud de sus intenciones é interés que demanda la sanción de la suerte suya, pueblos representados y posteridad. A su término fueron preguntados si querían que las Provincias de la Unión fuesen una nación libre e independiente de los reyes de España y su metrópoli? Aclamáron primero, llenos del santo órden de la justicia, y uno á uno reiteráron sucesivamente su unanime y espontaneo decidido voto por la independencia del país, fixando en su virtud la declaración siguiente:
Nos los representantes de las Provincias-Unidas en Sud-América, reunidos en congreso general, invocando al Eterno que preside el universo, en el nombre y por la autoridad de los pueblos que representamos, protestando al cielo, á las naciones y hombres todos del globo la justicia que regla nuestros votos, declaramos solemnemente á la faz de la tierra, que es voluntad unánime é indubitable de estas provincias romper los violentos vínculos que las ligaban á los reyes de España, recuperar los derechos de que fueron despojados e investirse del alto carácter de una nación libre é independiente del rey Fernando 7., sus sucesores y metrópoli; quedar en consecuencia de hecho y de derecho con amplio y pleno poder para darse las formas que exija la justicia é impere el cúmulo de sus actuales circunstancias. Todas, y cada una de ellas, así lo publican, declaran y ratifican, comprometiéndose por nuestro medio al cumplimiento y sostén de esta su voluntad baxo del seguro y garantía de sus vidas, haberes y fama. Comuníquese á quienes corresponda para su publicación, y en obsequio del respeto que se debe a las naciones, detállense en un manifiesto los gravísimos fundamentos impulsivos de esta solemne declaración. Dada en la Sala de sesiones, firmada de nuestra mano, sellada con el sello del congreso y refrendada por nuestros diputados secretarios.
Francisco Narciso de Laprida, diputado por San Juan, presidente
Dr.Antonio Saenz, diputado por Buenos Ayres.
II. Acta de Independencia declarada por el Congreso de las Provincias Unidas en Sudamérica. Versión parafrástica en idioma Quichua. Traducción al Quechua de José Mariano Serrano con la signografía empleada por el congresal en 1.816.
Cai sumacc ancha camayocc San Miguel Tucmanmanta hatum llacctapi, waranccapusacc pachacc chunca socctayocc watacc ccanchis quillacc isckon ppunchaynimpi, llacctanchecc raycu cchawanancupacc Hamauttacuna hatun tantacuy, congreso nisccapi tantascca, tucui soncconcuwan, tucui yachaynincuwan unancharccancu ttaccacuynincheccta cunancama camachicquenchecc auccacunamanta: huc similla tucuyneccpi llacctanchecc cunacc cay ruracunanta munasccancu, uyaricun, huc munaylla hinantin ruraynincuwan, yuyaynincuwan, wañuy, wañuy, wañuy munapayasccancuta sutti suttipi ricuchincu; chaywampis, yuyaspa cay hatun simipi casccanta paycunacc, llacctancunacc, wawancunacc wawampapis cusisamin, ú chiquin, Hamautta Ranticuna alliy alliymanta huctawan huctawan cai hawa rimarccancu. Allin allinta unnchaspañari, tapuscca carccancu?
Munanquichecchu tucui llacctacuna piraycuchus Ranti canquichecc España reycunamanta ttaccacuspa, payccunac quiquin atiyninpi, camachiynimpi cquheparinancuta? Caita uycariytawan, usccay usccayta hatarispa:
munaycunnispa ccaparincuc; aswan callpayocc cai sutti munaynincu cananpaccri hucmanta hucmanta munaycu nerccancu; tucuipa yachayninman chayananpaccri cai hinata cquellccarccancu.
munaycunnispa ccaparincuc; aswan callpayocc cai sutti munaynincu cananpaccri hucmanta hucmanta munaycu nerccancu; tucuipa yachayninman chayananpaccri cai hinata cquellccarccancu.
Ñoccaicu cai Americacc Anti suyumpi tantascca, llacctacunacc Rantin, ñoccaicuman Pacchacamaccta waccyaspa llacctaycucc sutimpi, llacctaycucc camachiynimpi hanac-pachaman cai pacha tucui llacctacunaman, tucui runacunaman soncoycucc llamppu, checcan unanchayninta, ricuchispa, rimariycu yachachiycu Muyu-pachacc ccaillampi; sutti huc munaynillan cai tucuy llactacunacc ccasccanta, lliqquiy saccra watanasta, imawanchus yanccalla España Reycunaman watascca carccancu: atiyninta suancunamanta ppataspari huc hatun llacta ruracunancu; paicuna quiquin cunan camachecc Rey Fernando ccanchismanta, wawancunamanta, llactanmantawan wiñaypacc ttaccascca; cairaycuri hatun sumacc atiywan sutippi cquecheparincu, imaynachus aswan allin cancca cusisamimpacc tucui imancu unanchascca, hina camachiyta paycuna quiquin maquinmanta ccocunanpacc; tucui tanta ñaupaccta, cquhepamanri hucmanta hucmanta hinata ccaparincu, yachachincu, huctawan huctawanri rincu; caita hunttanancupaccri, ñoccaycupi chura cuspa puraccmanta watanacuncu, causaynincuwan, tiyapuynincuwan, sumac sutincuwan. Picunamanchus yacha chicunan, yachachiscca cachun, tucuipa vincrinman chayanamanpacc; hawa llactacunacc unanchanampacri imaraycuchus ruranchecc cai sumacc checcan rurayta, sutti cquelccapi tucui churacuchum. Congreso wasipi rurasca selloycuwan sellasca, secretarioycucc cquellccanwan callpachascca.
Cai hina juramentota tucui llacctancheccpi tiyacucc runacuna.
¿Juranquichu Pacha-camacc Apu Yayanchecc raycu santa cruz raycuwampis + ttimpurichiyta, hamachhaita, mayneccpipis camarichiyta cai Americacc Anti Suyumpi tantascca hatun llaxtacunacc ttaccacuyninta ccanchis Fernando España reymanta, wawasninmanta, llacctanmanta, tucui hawa llaccta camachecc cunamantawan?
¿Juranquichu Pacha-camacc Apu Yayancheccman, ari ninquichu llacctancheccman, atiyninraicu, camachiyninraicu tucui callpaquiwan sayariyta causainiyquita, sumacc sutiyquita, tucui imayquita chincarichinayquicamaypis? Ari, hinatan jurani.
Hinata ruracctiyqui Pacha-camacc yanapasuchun, manari pai muchuchisuchun llaccta mamancheccri ñacasuchun.
F.N. Laprida, San Juan llactac rantin tucui rantista camachecc
Hamautta Antonio Saenz; Buenos Ayres llacctacc rantin
III. Acta de Independencia declarada por el Congreso de las Provincias Unidas en Sudamérica traducida al Quechua por José Mariano Serrano, Congresal por Charcas (actual Departamento Chuquisaca, Bolivia). La actualización de la signografía empleada en esta versión corresponde a Ernesto Damián Sánchez Ance.
Kay sumaq ancha kamayoq San Miguel Tukmanmanta hatun llaqtapi, waranqa pusaq pachak chunka soqtayoq wataq qanchis killaq isqon p`unchayninpi llaqtancheqrayku qhawanankupaq Hamawt’akuna hatun tantakuy, congreso nisqapi tantasqa, tukuy sonqonkuwan, tukuy yachayninkuwan unancharqanku t‘aqakuyninchiqta kunankama kamacheq qhencheq awqakunamanta: huk similla tukuy neqpi llaqtancheqkunaq kay rurakunanta munasqanku, uyarikun, huk munaylla hinantin rurayninkuwan, yuyayninkuwan, wañuy, wañuy, wañuy munapayasqankuta sut`i sut`ipi rikuchinku; chaywanpis, yuyaspa kay hatun simipi kasqanta paykunaq, llaqtankunaq, wawankunaq wawanpapis kusisamin, u chikin, Hamawt’a Rantikuna alliy alliymanta huktawan huktawan kay hawa rimarqanku. Allin allinta unanchaspañari, tapusqa karqanku?
Munankicheqchu tukuy llaqtakunapiraykuchus Ranti kankicheq España Reykunamanta t`aqakuspa, paykunaq kikin atiyninpi, kamachiyninpi qheparinankuta? Kayta uyariytawan, usqhay usqhayta hatarispa: munaykun nispa qaparinkuq; aswan kallpayoq kay sut`i munayninku kananpaqri hukmanta hukmanta munayku nerqanku; tukuypa yachayninman chayananpaqri kay hinata qellqarqanku.
Ñoqayku kay Amerikaq suti suyunpi tantasqa, llaqtakunaq Rantin, ñoqaykuman Pachakamaqta waqyaspa llaqtaykuq sutinpi, llaqtaykuq kamachiyninpi hanaq pachaman kay pacha tukuy llaqtakunaman, tukuy runakunaman sonqoykuq llamp‘u, chiqan unanchayninta, rikuchispa, rimariyku yachachiyku Muyupachaq qayllanpi; sut‘i huk munaynillan kay tukuy llaqtakunaq kasqanta, llik’iy saqra walanasta, ima wanchus yanqalla España Reykunaman watasqa karqanku: atiyninta suwankunamanta p‘ataspari huk hatun llaqta rurakunanku; paykuna kikin kunan kamachiq Rey Fernando qanchismanta, wawankunamanta, llaqtanmantawan wiñaypaq t’aqasqa; kayraykuri hatun sumaq atiywan sutipi qhecheparinku, imaynachus aswan allin kanqa kusisaminpaq tukuy imanku unanchasqa, hina kamachiyta paykuna kikin makinmanta qukunanpaq; tukuy tanta ñaupaqta, qhepamanri hukmanta hukmanta hinata qaparinku, yachachinku, huktawan huktawanri rinku; kayta hunt’anankupaqri, ñoqaykupi churakuspa puraqmanta watanakunku, kawsayninkuwan, tiyapuyninkuwan, sumaq sutinkuwan. Pikunamanchus yachachikunan, yachachisqa kachun, tukuypa uyaqrinman chayanamanpaq; hawa llaqtakunaq unanchananpaqri imaraykuchus rurancheq kay sumaq chiqan rurayta, sut‘i qellqapi tukuy churakuchun. Congreso wasipi rurasqa selloykuwan sellasqa, secretarioykuq qellqanwan kallpachasqa.
Kay hina juramentota tukuy llaqtancheqpi tiyakuq runakuna.
¿Jurankichu Pachakamaq Apu Yayancheqrayku santa krusraykuwanpis + t’impurichiyta, hamach’ayta, mayneqpipis kamarichiyta kay Amerikaq Anti Suyunpi tantasqa hatun llaqtakunaq t’aqakuyninta qanchis Fernando España reymanta, wawasninmanta, llaqtanmanta, tukuy hawa llaqta kamacheqkunamantawan?
¿Jurankichu Pachakamaq Apu Yayancheqman, ari ninkichu llaqtancheqman, atiyninrayku, kamachiyninrayku tukuy kallpakiywan sayariyta kawsayniykita, sumaq sutiykita, tukuy imaykita chinkarichinaykikamaypis?
Ari, hinatan jurani.
Hinata ruraqtiyki Pachakamaq yanapasuchun, manari pay muchuchisuchun llaqta mamancheqri ñakasuchun.
F.N.Laprida, San Juan llaqtaq rantin tukuy rantista kamachiq
Hamawt’a Antonio Saenz, Buenos Ayres llaqtaq rantin.
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Atam
Atam nisqaqa huk qurpa kawsaq nisqa kawsaqkunap hawanpi icha ukhunpi kawsaqmi, qurpa kawsaqpa kurku puriqllankunawan kawsachikuq, mana icha alli-allillamanta qurpa kawsaqta wañuchiq, ichataq waqllillaq.
Atamkunaqa k'allampakunam, uywakunam, yurakunapas. Hinallataqmi qurpa kawsaqkunapas k'allampakunam, uywakunam, yurakunam.
Hunt'a atam nisqakunaqa - ahinataq mallunwa - qurpallantam kawsan, manam huk imakunamantapaschu. Rakilla atam nisqakunataq - ahinataq hamillu, ayamaych'a, antakusmapas - huk yurakunapi wiñaq yurakunam, inti wayllay ruraspapas huk kawsachikuy imayaykunata qurpa yuramanta hurquq.


text:
Diosta uyariy hinaspa wiñaypaq kawsay
Jehova Diosqa yanapawayninchiktam hinaspa bendeciwayninchiktam munan.
Qallariynin
Jehova Diosqa yanapawayninchiktam hinaspa bendeciwayninchiktam munan.
¿Imaynatataq Diosta uyarichwan?
Kaypim yachanki Diosta uyarinaykipaq ima ruwanaykimanta hinaspa pikuna yanapasunaykimanta.
¿Pitaq Diosqa?
Kaypim Diosmanta hinaspa sutin ima kasqanmanta yachanki.
¿Imaynam vida karqa Eden huertapi?
Bibliapa qallariyninpim chaymanta yachachichkan.
¿Imataq pasarqa Satanasta uyariptinku?
Kaypim yachanki chayrayku mana allinkuna qallarisqanmanta.
¿Pikunam Diosta uyarirqaku Sinchi para tiempopi?
Runakunapa imayna kasqanmi sutilla karqa.
¿Imatam yachachwan Sinchi paramanta?
Kay willakuyqa manam yanqa willakuyllachu.
¿Pitaq Jesusqa?
¿Imanasqataq ancha allin paymanta yachayqa?
¿Imanasqam Jesus wañurqa?
Kaypim yachanki Jesuspa wañukusqanrayku imakuna chaskinanchikmanta.
¿Haykapim kay Pacha paraiso kanqa?
Diospa piñakuynin punchaw kayllapiña kasqanta yachanapaq imakuna qawanamantam biblia willawanchik.
¿Imaynatam Diosqa bendecinqa uyariqninkunata?
¿Munawaqchu chay bendicionkunata chaskiyta?
¿Uyariwanchikchu Jehova Diosqa?
¿Imakunamantam payta mañakuchwan?
¿Imaynatam familiakuna kusisqa kanmanku?
Jehova Diosmi ayllupi kusisqa kawsakunapaqqa pimantapas aswan allin yachachiqqa.
¿Imatam mana ruranachu Diosta agradanapaq?
Kaypim yachanki Diospa imakuna kuyasqanta hinaspa imakuna chiqnisqanta.
¿Imaynatam qawachiwaq Jehová Dios kasukusqaykita?
Diosman sunqu kayta munasqaykiqa allinta imatapas tanteakunaykipaqmi yanapasunki.


text:
Runa hayñi
Runa hayñi[1] icha Runa chayaqi[2] (Runap kaqnin, kastilla simipi: Derechos humanos) nisqaqa lliw runakunap kaqllan hayñinkunam.
Huñusqa Nasyunkunam runa hayñikunataqa Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi 1948 watapi rimarirqan.
Piruwpiqa llaqta amachaq (defensoría del pueblo) nisqam runa hayñita chaninchaytam qhawaykun. Pipallapas runa hayñinkunata k'irisqa kaptinqa, chay llaqta amachaqtam uyarichikuyta atin.
Yuyarina
Runa hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikinyay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay hayñi
- Qhali kay hayñi
- Hipachiymanta amachay
- Mana ari niptin runawan llanchikumanta amachay
- Mana ari niptin qumichaymanta (ikumichaymanta) amachay
- Maqay wanaymanta amachay
- Allquchaymanta amachay
- Mana maqaykuspa yachachiy
Qispi kaypaq hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runap qispi kayninpaq hayñi
- Kapuqpaq hayñi
- Runap qasi kayninpaq hayñi
- Imatapas ruraypaq hayñi
- Kikinpa k'itinpaq hayñi
- Kikin runap hayñinkuna
- Sapaq yuyaypaq hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Allin sunqupaq hayñi
- Iñiy hayñi
- Puriy hayñi
- Huñunakuy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Willa uyariy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Llamk'ay akllay hayñi
Taripay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chiqannaq taripaymanta amachay
- Chiqan taripaypaq hayñi
- Taripay sunturpa uyarisqan kay (audiatur et altera pars)
- Mana kamachi kaptinqa manam wanachaychu kanqa (nulla poena sine lege)
- Iskayrayaypi ch'atasqapaq (in dubio pro reo)
Waki hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kikin kamachiy
- Qharip warmip kaqlla hayñiyuq kaynin
- Llamk'aypaq hayñi
- Llamk'aypaq allin hurkay
- Sindikatu kamariy hayñi
- Ayllu, Wiksayuq, Mama, Wawa amachay
- Allin mikhuy allin kawsay hayñi
- Aypanalla qhali kay hayñi
- Yachachiypaq hayñi
- Kultura kawsaypaq hayñi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runakunapak hayñita harkankapak, yachakchayanchikapak puna mamallaktakunapak killka (Ikwadurpi)
- Runakunapak jayñi, Ecuadorpak
- Pachantin achantin llaqtakunapa runaq allin kananpaq atún kamachiy = Declaración Universal de los Derechos Humanos
- Piruwpi Llaqta Amachaq
- Runa hayñi - Rusiya
- Wikipukyu: Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy, Uralan runasimipi
- Derechos indígenas - Programa de fortalicimiento de liderazgos indígenas. Mòdulo 5. Cochabamba, 2006 (Kastilla simipi)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu).
- ↑ Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa.


text:
Paskwa
Paskwa (iwriyu simipi: פסח [pésah], chaymanta grigu simipi: πάσxa [páskha], chaymanta kastilla simipi: Pascua) nisqa p'unchawpiqa, - ch'iraw mit'api (p'unchawpa tutap kaqlla kachkayninpa qhipaqnin) ñawpaq hunt'a killap qhipaqnin intichawpi, chaypa qhipaqnin killachawpipas - kristiyanukuna Jesuspa wañusqa kayninmanta sayarisqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Kristiyanu iñiypiqa lliwmanta aswan hatunmi raymi, Jesuspa kawsarikusqanrayku. Simana Santap tukukuyninmi.
Hudyukunataq chay p'unchawpiqa Iqiptumanta ayqisqankumantam (Exodus nisqamantam) yuyaykuspa phistakunku.


text:
WAYRA
Ñukapa uyaychakunatami waraka kallpan mamakuchata, hawa pachata, shulla waykukunata, kikinpa ukuk muchakuna. Ñawpamantami llakin Uyapay Ñukapa ukkuta imashinami kallpan. Kikinpa rikrakunapi pakaway kikinlla kunan tutalla, tamya chunlla pakinkakamaka mamakuchata, allpatapish, kikinpa rupakuk karalla. Yariyari wayra imashina kayakta karuta apankapak, kikinpa…
Llullu
LLULLU – (mama), ñuka llullu urpiku, huyayllaku kanki, shuk runtu shinaku kanki, ñuka llulluku, ña ima punchashi ña kichwakuta rimakunki. -(wawa), mlmalmlalllllllllllmlmlmalmlmalmlmalmalmlmlamla -(mama) imakutashi nikunki, huyayllakutami shimikuta kuyuchikunki, ñallami kanpa shimiku tukyanka, tukyashpaka ninan tullpu sisaku shina tukyamunka. -(wawa), lmlmlmllkhhhhhhhhhshsshhschhchchhchmmm…


text:
Orthodoksa Inlisya
Orthodoksa Inlisya (grigu simimanta: OpθόδoEn Ekkλnσίa (orthódoxī ekklīsía) "allin iñiy inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Orthodoxa, kastilla simipi: Iglesia Ortodoxa) nisqaqa anti Iwrupapi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta Bisantinu qhapaq suyupi tukurqan, kunti Iwrupapi kaq Kathuliku Inlisyamantas rakispa. Chay pacha inlisyap umanqa Bisantyu llaqtapis karqan, hatun Aya Sophiya ΆYιa Eoφίa (Santa Sophiya) nisqa hatun inlisyayuq. 1453 watapi Turkukuna Bisantyuta atispa Orthodoksa Inlisyata saruparqan, Islam nisqata mast'aspa.
Kunan pachaqa Grisyapim, Bulgaryapim, Makidunyapim, Sirbyapim, Rumanyapim, Ukranyapim, Bilaruspim, Rusyapim lliwmanta aswan hatun inlisyam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Orthodoksa Inlisya.


text:
Chunwa Hatun Pirqa
Chunwa Hatun Pirqa (Ch'an Q'ayin?; han simipi: 長城/(sikllalla)长城 Dhyang Djaeng, phinyimpi: Cháng Chéng
Ahinataq[pukyuta llamk'apuy]
- {{han simipi|中華|thunq'i=Dyung-hua|phinyim=Zhōnghuá|WG=Chung¹-hua²|qhichwa=Chun-huwa}}
- →Muyurikuq pusapunam tarisqa: Plantilla:Han simipi
- {{han simipi|中華}}
- →Muyurikuq pusapunam tarisqa: Plantilla:Han simipi; "hatun pukara") nisqaqa Chunwa mamallaqtapi ancha hatun pirqam. China mamallaqtata amachanapaqsi saywanpi pirqachasqa karqan 480 kñ watamanta 221 kñ watakamas.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chunwa Hatun Pirqataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chunwa Hatun Pirqa.


text:
Willachikuy
Willachikuy nisqaqa (kastilla simipi: comunicación) runapura, ima willaq kaqpurapas willakunatam kachaypas chaskiypas.
Ñawpa pachamantaña runa rikch'aq kikinpa sapsi willana yawrininwanmi runapura willanakun: rimaywanmi. Aswanqa, kurku hawanchayninchikwanmi, uya hawanchayninchikwanmi willanakunchikmi.
Qillqa wallparisqa karqaptinmi, qillqaywanpas willarinakurqanchik, liwruwanmi, willay p'anqawanmi.
Willay p'anqakunata kachanakunapaqqa chaski nisqa runa mink'akunam llamk'ayta qallarirqan.
Pacha musuqyaptin, musuq, pinchikillawan llamk'aq willachikuy llikakunatam wallpariqanku: karu qillqaymi, karu rimaymi, ñaqha watakunapitaq antañiqiq llikakunam, internet nisqa hatun sapsi antañiqiq llikakunap llikanpas.
Huk puririylla riq willachikuypaq llikakunataq willay kancha nisqam. Chay willay kanchaqa willay p'anqa nisqawanmi qallarirqan. Hinallataqmi liwrukunam - ahinataq Dyuspa Simin Qillqam - willay kancha hinam mast'asrisqa karqan. Kunan pachataq pinchikillawan llamk'aq willay kancha llikakunam llamk'aykun: ankichiymi, ñawikaruymi.


text:
Hudyu iñiy
Hudyu iñiy icha Yudayismu nisqaqa hudyukunap, israyil runa llaqtap iñiyninmi.
Hudyukunaqa huklla dyuspi iñinmi.
Hudyu iñiymantaqa iwriyu simipi qillqasqa Tanah [תנ"ך] (rakikuna: Tora [תורה] "yachay", Niwiyim [נביאים] "pruphitakuna", Khituwim [כתובים] "willka qillqakuna"), Talmud [תלמוד] "yachachiy" nisqa liwrukunam willakun. Kaymi hudyukunap huk hatun ñawpa iñiq runankuna:
- Awraham
- Isaak
- Jakub ("Challi"; Israyil, "Dyuswan maqanakuq"), hudyukunap ñawpa yayan
- Moshe (Moises), Israyil runallaqtata Ihiptumanta pusaq, payninta Dyusqa chunkantinta kamachirqan Sinay urqupi
- hukkunapas
Hudyukunap willka qillqankunaqa kristiyanukunap Dyuspa Simin Qillqanpi Ñawpa Rimanakuymi.


text:
TAPANMANTA | ¿MAYPITAJ SONQOCHAYTA TARISUNMAN?
Tukuy sonqochasqa kayta necesitanchej
Ichá wawa kashaspa urmakuspa makiykita khuchurpakorqanki, chayri chaki moqoykita khiturpakorqanki. Chaypi, ¿imaynatá mamayki sonqochasorqa? Ichá nanasqaykita picharqospa jampiykusorqa, waqashajtiykitaj kʼachallamanta munakuywan sonqochasorqa. Arí, wawasqa chay rato sonqochasqa kayta atinku.
Wiñasqanchejman jina kausayqa mana kikillanpunichu, imajtinchus ashkha chʼampaykunapi rikukunchej. Sonqochasqa kaytataj mana atillanchejchu. Machu runaspa chʼampayninkoqa mana allinchanapaj jinallachu. Chaykunamanta wakinta qhawarina.
¿Maykʼajllapis mana trabajoyoj qhepakorqankichu? Julián ajinapi rikukusqanmanta yuyarikuspa, sinchʼi llakisqapuni kashasqanta nerqa. Yuyajtaj: “¿Imaynatá kunan familiayta uywasajri? Watastaña sinchʼita trabajajtiypis, ¿imajtintaj empresapi niña llankʼayta atisqayta niwankuri?”, nispa.
Ichá divorciakusqaykirayku sinchʼi llakisqa kashanki. Raquel ajinapi rikukorqa, pay nin: “Qosayqa jinallamanta riporqa, chaymantaqa wata khuskanniyojña pasan. Maytapuni llakikorqani, sonqo pʼakisqataj kasharqani. Tʼunasqa jina kasharqani, sonqo nanasqataj. Mancharisqapuni kasharqani”, nispa.
Ichá sinchʼi onqosqa kashanki nitaj sanoyapuyta atinkichu. Ichapis Job jina sientekullawajtaj, pay nerqa: “Manaña kayta atinichu, nitaj kawsaytapis munaniñachu”, nispa (Job 7:16). Chayri Luis jina yuyawaj, payqa 80 watayoj, nerqataj: “Noqaqa wañuyllataña suyakushani”, nispa.
Ichá familiaykimanta pillapis wañupusqanrayku sonqochasqa kayta munanki. Robert nin: “Waway avionpi accidentakuspa wañupusqanta willawajtinku nipuni creerqanichu. Chaymantaraj llakikorqani, Bibliapi nin jina, chay llakeyqa espada jina sonqoyta tʼojserqa”, nispa (Lucas 2:35).
May sinchʼi llakiypi kaspapis Julián, Raquel, Luis, Robert ima sonqochayta tarerqanku. Paykunataqa Dioslla sonqocharqa. ¿Imaynatá Dios sonqochawanchej? Sonqochasqa kayta necesitajtiyki, ¿sonqochallasunkimantajchu?


text:
Inti micha
Inti micha nisqaqa intip illanchayninwan tiksimuyunchikman chayamuq micham, kutipayaq micha nisqa.
Inti michaqa tiksimuyutam q'uñichin. Chaywan yakukunatam muyurichin. Mana inti illanchamuptinman, kay pachapi manam kawsay kanmanchu. Tukuy kawsaqkunam intip michanman kawsananchikpaq muchunchikmi. Yurakunaqa chay michataqa inti wayllaywanmi wiñaspa llamk'achin. Chay yuramantataq uywakunam, k'allampakunapas kawsan.
Runapas allwiyapim inti michataqa llamk'achin, ahinataq q'ispillu yura wasikunapim. Wasinchikkunatataq yakutapas inti q'uñichinawanmi q'uñichiyta atinchik.
Pinchikillatataq inti pinchikillachanakunawanmi ruranku, ichataq manaraq achkatachu, manaraq achkata aypaspa.


text:
Chimlasay , K'illimsa iskay muksi icha Karbunu diuksidu (kastilla simipi: dióxido de carbono), CO2 nisqaqa, huk wayra pachapi kaq wapsi, k'illimsayaqpa iskay kuti muksinmi.
K'illimsa, allpa wira, yantapas rawraspaqa muksichaq wapsiwan chimlasayta ruranakun.
Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Yurakunaqa chay chimlasayta kaysanankupaqmi mat'ipayanku, inti wayllaypi chimlasayta hurquykuspa muksichaqta ruraykunku. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik.
Runakuna achka allpamanta hurqusqan allpa wirata k'illimsatapas kañaptin antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas, ancha achka chimlasay wayra pachaman hamuykuchkanmi. Chay chimlasayqa intip k'anchayninta wayra pachapi hark'aptin, wayra pacha quñukuchkanmi. Chay runap rurasqan q'uñiytaqa pacha q'uñichiy ninchikmi.


text:
Hatun k'usillu
Hatun k'usillu icha Runa k'usillu nisqakunaqa (ñawpa pacha familia Pongidae nisqa, kunantaq runakunawan familia Hominidae nisqawan ch'aqtasqa) huk runa hina hatun, chupannaq k'usillukunam, Afrikapi Asyapipas kawsaq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimpansi (Pan) - Aphrikapi kawsaq
- Hatun chimpansi (Pan troglodytes) - Aphrikapi kawsaq
- Uchuy chimpansi (Pan paniscus) - Aphrikapi kawsaq
- Gurila (Gorilla) - Afrikapi kawsaq
- Kunti gurila (Gorilla gorilla)
- Anti gurila (Gorilla beringei)
- Orangutan (Pongo) - Asyapi kawsaq
- Anti orangutan (Pongo pygmaeus)
- Kunti orangutan (Pongo abelii)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun k'usillu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatun k'usillu


text:
Huk kutinsi karu llaqtaq qayllan ch'in orqokunapi huk atoqqa yarqaymanta khuyay purishaspa nisqa:
─"Askha p'unchayñan mana mikhunichu, sinchitamá yarqaywashan, wiksaypas rimarishanraqmá, manan yarqaymanta wañuymanchu, hinachá risaq riki llaqtata, nispa. Chayta yuyaykuspas atoqqa purimusqa llaqtaman.
Wasi-wasimanña qayllaykamuspa hisnas atoqqa rikusqa askha wallpakunata wirakunallataña llakhi mikhushaqta.
Chayllamansi atoqqa imaynatachus wallpata hap'iyta yuyaykushanankama para parayta qallarimusqa, chaysi lliw runakunapas mach'akuq wasinkuman haykuyta qallarisqanku, wallpakunapas usqhaysi wasinkuman ripuyta qallarisqanku.
Chayta rikuspas atoqqa nisqa:
─"Mana yarqaymanta wañuymanchu, nispa. Usqhayta phawayuspas hap'irusqa huk wallpata.
Chaytas huk runa rikuruspa wallpayuq runaman willaramusqa:
─ "Wallapaykitan atoq hap'irun kunachallan, nispa.
Chaysi iskayninku usqhayta phawaylla atoqpa qhepanta p'itasqanku rumi makintin, k'aspikunantin ima qaparispa.
Hinaspansi atoqqa llakisqa phawaspa yuyayrukusqa k'aspi chakanta chimpayta, chaysi atoqqa k'aspi chakanta chimpashaspa wikch'uyakapusqa mayu ukhuman, parawan k'aspi lluskha kasqanrayku.
Wallpayoq runataqsi chayta rikuspa wallpan orqoq haykusqa mayu ukhuta. Wallpaytaqa sasawanmi uywakuni mikhukapunallaypaqpas orqokanpusaq, nispa.
Ichaqa manas riparasqachu parawan mayu askhayamusqanta, chaysi wallpata orqomushaqtin qonqaylla mayu askha chayamuspa wallpata, runata, atoqtawan ima apapusqa.
Chaysi ñak’ayllaña mayu ukhumanta lloqsimuspa nisqa:- manan mich’a kay allinchu kasqa, hinapas kanmankaran. Chay wallparayku yaqa wañuyniytapas tarikuni, nispa.


text:
¿Imayna organizasqan kashanku Testigokuna?
Orqoy
Juj t’aqa umallikunan sapanka iñiq t’aqata qhawarinku. Iñiq t’aqakunaqa circuito nisqapin t’aqasqa kashanku. Sapanka circuito nisqapin kan 20 iñiq t’aqakuna. Juj umallin (superintendente viajante) sapanka t’aqata visitan kallpachananpaq watapi iskay kutita jina.
Nueva York llaqtapin tarikun Jehová Diospa testigonkunaq oficina central nisqan. Chaypin allin experienciayoq cristianokuna, Umalliq T’aqa nisqa sutiyoq, preparamunku Bibliamanta yachachikuykunata. Chaytan pachantinpi kaq iñiqkunaman apachimuwanku (Hechos 15:23-29; 1 Timoteo 3:1-7).
Astawan yachanapaq
¿PIKUNAN JEHOVÁ DIOSPA MUNAYNINTA RUWASHANKU?
¿Imapin yanapasunki huñunakuykuna aparisqayku?
Ñoqaykuqa huñunakuyku Bibliata estudianaykupaq, hukkuna-hukkunawan kallpachanakunaykupaq ima. Invitasqan kashanki hamunaykipaq.
SAPA KUTILLA TAPUKUSQANKU
¿Chaskinkuchu sueldota Diosta servisqankumanta?
¿Chaskinkuchu ima titulotapas yachachiqkuna? ¿Pikunan predicanku yachachinkupas?
JUÑUNAKUYKUNA
¿Imaynatan huñunakuyniyku aparikun?
Qhawariy huñunakunayku wasikunata chaypi imakuna ruwasqaykutawan.


text:
Sankt Peterburg
Sankt Peterburg llaqtaqa (rusu simipi: CaHkT-ПeTepбypr, Simun Pidrumanta sutichasqa) Rusiya mama llaqtapi, Chinchay-Kunti Rusiya suyupi, huk hatun llaqtam. 1703 watapis kamasqa karqan, 1917 watakamas Rusiyap uma llaqtan kaspa. 1924 watamanta 1991 watakama Leningrad sutiyuq karqan (Leninmanta sutinchasqa).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sankt Peterburg.


text:
Introducción
Diosca shuj yaya shinami ñucanchijtaca c’uyan 1 Pedro 5:6, 7
Ñucanchijta rurashcamantami Diosca ñucanchij Yaya can. Shuj alli yayaca preocuparishpami huahuacuna alli causachun yachachin. Diospish ñucanchijmanta preocuparinmi. Chaimantami, tucui gentecunaman imashina alli causana cashcata yachachicun.
Diosca esperanzata cuj, cushichij alli yuyaicunatami yachachin.
Paita uyajpica, Diosca alli ñanta pushasha, cuidasha, ayudasha ninmi.
Huiñai causaitapish cusha ninmi.
Paita uyajpica, Diosca causaita cushpa catingami Isaías 55:3
Ashtahuan yachangapaj
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
¿Diosca ima shutitaj can?
Mandaj, Tucuita ruraj, Tucuita rurai tucuj nishpami Diostaca rijsinchij. Shinapish Diosca shuj shutitami charin. Chai shutica 7.000 yalli cutinmi Bibliapi ricurin.
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Diosca ¿pitaj can?
¿Diosca ima shutitaj can? ¿Diosca ñucanchijmanta preocuparinchu?


text:
Tukuynin
¿Haykapipas yuyarinkichu pasaq watakunapi Jehova Diospa serviqninkunawan kusisqa tarikusqaykimanta? Ichapas huk kaqnin huñunakuykunapi kaspayki, Diosmanta willakuspayki utaq pi iñiqmasinchikwan rimaspayki. Chaykunapi yuyaymanaspaykiqa qawachichkankim Jehova Diosta yuyarisqaykita. Paypas manam qunqasunkichu, kuyakuywanmi paypaq tukuy ima ruwasqaykita yuyarichkan. Chayraykum llaqtanman kutimunaykipaq yanapayta munasuchkanki.
Kikin Jehova Diosmi nin: ‘Kikiypuniñam ovejaykunata maskamuspay nanachikusaq. Imaynam huk michiq ovejankunawan nanachikun, chaynam ñuqapas ovejaykunata nanachikusaq, paykunatam libraykusaq tukuy hinastinpi chiqisqa kasqankumanta. Paykunaqariki chiqisqam karqaku’, nispa (Ezequiel 34:11, 12).


text:
¡RIJCH’ARIY! NO. 4 2016
Allin costumbreyoq kanaykipaq consejokuna
Cuentata qokunkiña manaña chaypas costumbrekunaqa kanmanmi allinninchispaq otaq mana allinninchispaqpas.
QALLARIYPI KAQ
Allin costumbreyoq kanaykipaq consejokuna
Kallpachakuy chay costumbreyki yanapaqniyki kananpaq, manataq enemigoykichu kananpaq.
QALLARIYPI KAQ
1 Atisqallaykita ruway
Allin costumbreyoq kanaykipaqqa tiempotan necesitanki, mana allin costumbreta saqenaykipaqpas. Piensay, imakunatan ñaupaqpi churawaq.
QALLARIYPI KAQ
2 Qhawariy muyuriqniykita
Muyuriqniykipi kaqkunawan yanapachikuy allin decisionkunata ruwanaykipaq.
QALLARIYPI KAQ
3 Tiempopaqmi kanqa
Sasaña allin ruwaykunaman costumbrakuy chaypas atillankin allin costumbreyoq kaytaqa.
¿Ima ninmi Biblia qharipura warmipura puñuymanta?
¿Juchachanchu Biblia qharipura otaq warmipura puñuyta? ¿Biblia yachachinchu qharipura otaq warmipura puñuqkuna cheqnikuyta?
HELP FOR THE FAMILY
¿Imaynatan cambiokunaman costumbrakuwaq?
Cambiokunaqa kanqapunin. ¿Imatan wakin ruwaranku cambiokuna chayamuqtin chayman jina allinta kausanankupaq? Chaymanta yachay.
THE BIBLE'S VIEWPOINT
Agradecekuq kaymanta
Agradecekuq kayqa yanapawanchismi saludninchispi. ¿Imakunapin yanapasunkiman agradecekuq kay? ¿Imatan ruwawaq agradecekuq kanaykipaq?
HELP FOR THE FAMILY
¿Imaynatan wawaykita rimapayawaq warmi-qhari puñuymanta?
Warmi-qhari puñuymanta mensajekunaqa juch’uy wawakunamanpas chayanmi. ¿Imatan yachanayki chaymanta? ¿Imatan ruwawaq wawaykita allinta cuidanaykipaq?
“¡May munaymi kasqa!”
Askha profesorkuna juj runakuna iman jw.org direccionmanta videokunata qhawayta munanku.


text:
Butanika
Butanika icha Wutanika (grigu simimanta: Botάvn = qura) icha Phituluhiya (grigu simimanta: φutόv = yura; λόYoς = yachay) nisqaqa Kawsay yachaypa istudyah rak'iyninmi tukuy yurakunata, kallampakunatapas laqukunatapas.
Iskay hinam Butanikata istudiaypaq kan:
- Pura Butanika: mirayta maskaq yachaykunam yurakunamanta.
- Tantayachisqa Butanika: tantayachiq Butanikap yachayninkunam allpa llamk'aypi huk runap yachayninpa rak'iykunapipas.
Wiñay Kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Butanika allpa llamk'aywan rikurisqansi, watakunapi 9000 7000 - taq K.ñ. Hinapas, Butanika pura yachay hina IV pachakwatapi rikurisqansi: Tiwfrastu qillqasqankunawan yurakunamanta Butanikap taytansi chikanyasqan. Kay qillqasqakuna ancha hatuntuku karanku. Kunan Butanika XVI pachakwata kama manam runayasqanchu.
Grisya llaqtakunayuq pampata mikusqas yurakuna iñisqanku: huk sawsi tantayachispa, Van Helmont kay iñiy manachasqan. Mikuchisqa puquchisqa sawsip unuwan llasaynin 75kg paqtasqan, pampa llasayninmanta 60g pichqa watapi chinkasqanstin.


text:
Lección 6
¿Huañushca runagunahuan cuti tupanacunata ushanchichu?
1. Huañushca runagunamandaga ¿ima gustu cuintaita tian?
Ñaupa timpuibi, Jesús cai Allpai aushcaibiga pai llaquishca amigo Lazaromi huañura. Jerusalén mayambi Betania nishca ichilla llactaibimi Lázaro causara. Jesús chima pactashcaibiga, Lazaroga chuscu punzhatami ña huañushca ara. Jesusca Martahuan Mariahuan pambashca pistuma rira. Paigunaga Lazarohua paniguna manaura. Jesusta ricushaga ashca runagunami tandarinaura. ¿Paiguna turita Jesús causachishcata ricusha yuyaringuichu María, Martahuas imasa sintirishcata? Juan 11:21-23, 38-44, leingui.
Martaga huañushca runagunamanda ali cuintaitaga yacharami. Bibliaibi nishca shinaga, Allpaibi huiñaibac causanauchun nishami Diosca huañushca runagunata causachingaraun. Juan 11:24, leingui.
2. Runaguna huañushaga ¿imata tucunaun?
Runagunaga allpa pulbumanda rashca manchi (1 Corintios 15:47). Ñucanchi aicha ucui mana almata charinchichu. Aichayuc, tulluyuc manchi. Chasna ashcamandami, huañushca huashaga mana aya tucusha causasha catinchi. Can huañucpiga, camba ñuctuibi tiac yuyaigunaga chingarinmi. Chiraicu huañushcagunaga mana imatas sintinaunzhu. Chasna ashcamandami, Lazaroga huañushcamanda causarishaga mana imatas cuintarachu. Eclesiastés 9:5, 6, 10, NM, leingui.
Huaquingunaga quirinaunmi, huañushca runagunata Diosca ninaibi turmintachin nisha. Chiga mana sirtu chan. Ña yachashca shinaga, huañushca runagunaga mana ima yuyaitas charinaunzhu. Infiernomanda yachachishcagunaga llulla man. Chi yachachishcagunaga Jehová mana ali acta shinami sintichinaun. Jehová Diosca runagunata rupachina yuyaillatahuas mana charinzhu. Jeremías 7:31, NM, leingui.
3. ¿Huañushcagunahuan cuintanacunata ushanchichu?
Huañushcagunaga rimanatahuas uyanatahuas mana ushanaunzhu (Salmo 115:17, NM). Iridsa supaigunaga huañushca runagunahua shimita rimashami catichinaun (Judas 6). Chiraicumi Jehovaga huañushca runagunahuan ñucanchi cuintanacunataga mana imallahuas munan. Deuteronomio 18:10, 11, NM, leingui.
4. ¿Pigunata huañushcamanda causaringauna?
Ashca ashca huaranga runagunaga Allpaibi causangahuami cuti causaringauna. Jehovata mana ricsishcamanda mana alita raccunahuas causaringaunami. Hechos 24:15, leingui.
Huañushcamanda cuti causariccunaga Diosmanda yachanata ushangaunami. Chasnallata, cazusha Jesuspi quirishcata ricuchingauna (Apocalipsis 20:11-13). Chita rashami, huiñai causaita Allpaibi charingauna. Juan 5:28, 29, NM, leingui.
5. ¿Huañushca runagunata causachishaga ¿imatata Diosca ricuchin?
Jehovaga runagunata ashcata llaquishcamandami causachinga. Dios paihua Churita cushcamandami chi gustu cuintaiguna pactaringami nisha chapaunchi. Canga huañushcaguna causaricpiga, ¿pitata ricunata munanguima? Juan 6:40; Romanos 6:23, leingui.


text:
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa
Mamallaqtapura Qullqi Qullqa (MQQ) nisqaqa (inlish simipi: International Monetary Fund IMF, kastilla simipi: Fondo Monetario Internacional FMI) huk mamallaqtapura tantanakuymi, Huñusqa Nasyunkunaman kapuq.
MQQ-qa 22 ñiqin anta situwa killapi 1944 Bretton Woods llaqtapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) mamallaqta kamachiqpura huñunakuypim makarisqas karqan.
MQQ tantanakuypi lliwmanta aswan qullqisapa mamallaqtakunam lliwmanta aswan akllana atiyniyuqmi kachkan: Hukllachasqa Amirika Suyukuna 17,08 %, Nihun 6,13 %, Alimanya 5,99 %, Ransiya 4,95 %, Hukllachasqa Qhapaq Suyu 4,95 %.
MQQ-qa huk mama llaqtakunaman muchuptinqa kañinawan manuchinmi.


text:
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu nisqaqa Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq (IUCN) nisqap llamk'aykusqan chikichasqa kawsaq rikch'aqkunamanta sutisuyum.
Kaymi Chikichay patakuna:
- EX Extinct (Wañusqaña rikch'aq)
- EW Extinct in the Wild (Sallqapi wañusqaña rikch'aq)
- CR Critically Endangered (Ancha chikichasqa rikch'aq)
- EN Endangered (Chikichasqa rikch'aq)
- VU Vulnerable (Chullchu rikch'aq)
- NT Near Threatened (Yaqa manchachisqa rikch'aq)
- LC Least Concern (Mana llakiq rikch'aq)
- DD Data Deficient (Mana kaq willaykuna)
- NE Not Evaluated (Mana k'uskiykusqa)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, 2008 watapi
- http://www.iucn.org/ (inlish simipi)


text:
Jesus
Jesus icha Hisus sutiyuq runaqa (iwriyu simimanta: יהושע [iehoshua], aramayu simipi ישוע [Jeshua, Jeshu], grigu simipi: Inσoύς [Iēsoús]) kristiyanu iñiypa kamaqnin karqan. Chay kristiyanu iñiykamaqa Dyuspa Churin karqan.
Jesuspa kawsasqanmantaqa Dyuspa Simin Qillqam Matiyu, Markus, Lukas, Huwan iwanhilista nisqakunap qillqasqankunapi willakun. Chay Bibliapi qillqakunataqa iwanhilyu ninchik (grigu simimanta: EuaYYέλιov [euangélion] "allin willakuy").
Jesusqa Bethlehem (Belén) llaqtapim paqarirqan. Hudyu kaspa, aramayu simitam rimarqan. Mamanpa sutinqa Mariya karqan. Mariyap qusanqa, Husiy (Joseph, José) sutiyuq, karpintirum karqan.
Kimsa chunka watayuq kaspa, Jesusqa hudyukunata Dyuspa qhapaq kayninmantam yachachiyta qallarirqan. Huwan bawtisaq sutiyuqmi Jesustaqa Jordan mayupi bawtisarqan. Jesuspa chunka iskayniyuq yachakuqninkunam karqan. Urqupi Kamikuy nisqapi musuq kamachikunamantam rimarqan, Yayayku nisqa mañaymantapas willaspa.
Qhipaq Sina nisqapiqa "Wañusaq. Kay t'antaqa kurkuymi. Mikhuychik yuyawanaykichikpaq. Kay winuqa yawarniy. Kayqa musuq rimanakuymi. Upyaychik huchaykichikkunata qispisunaykichikpaq." nispa t'antata winutapas yachakuqninkunawanqa rakinakurqan.
Judas Iskaryot, huk yachakuqnin, Jesusta wasanchaspa Yerusalempi hudyu awqa yachachiqkunaman qupurqan. Paykunaqa Jesusta romanu apuq Pontius Pilatusman wañunapaq qurqan. Chay Pontius Pilatusqa Jesusta Kruspi wañuchichirqan.
Kristiyanu iñiykama, Jesusqa iñiqnin runakunata huchankunamanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq, kikinpa kawsanta Kruspi qurqan. Kimsa kaq p'unchawpi wañusqamanta sayarispa kawsarirqan. Chaymantapacha Jesu Kristu sutiyuqmi. Hanaq pachaman huqarikuspa, kunanqa Dyuspa pañanpim tiyachkan. Kay pachap puchukayninpi hamunqa runakunata taripanapaq. Chaymantataq iñiqninkunaqa wiñaypaq kawsanqaku, mana iñiqtaq wiñaypaq wañunqaku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jesus.
- Jesusmanta pilikula (http://www.inspirationalfilms.com/)
- Qusqu Runasimipi (Quechua, Cuzco)
- Qullasuyu (Buliwya) Runasimipi (Quechua, North Bolivian)
- Ecuador Kichwapi, Chimpurasu Runashimipi (Quichua, Highland, Chimborazo)
- Kunchuku Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Conchucos, Northern)
- Waylas Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Huaylas)
- Chanka (Ayakuchu) Runasimipi (Quechua, Ayacucho) (huk runallap rimasqan)
- Wakin Rimaykunapi


text:
Cambaj familiaca cushillami causai tucun
Biblia yachachishcata cazushpaca cusahuan huarmihuan, cambaj familiahuanpish cushillami causanguichij.
Introducción
Cai folletopi ricurij Bibliamanta japishca yuyaicunata catishpaca cambaj familia ucupipish, cusandij huarmindijpish cushillami causanguichij.
LECCIÓN 1
Cusandij huarmindij cushilla causangapajca Diosta mashcaichij
Cusandij huarmindij alli causangapajca ishqui alli tapuicunami ayudai tucun.
LECCIÓN 2
Quiquin cusallahuan quiquin huarmillahuan cushicuichij
¿Huainayashpallachu huarmita o cusata mana cˈuyashcata ricuchingui?
LECCIÓN 3
¿Pˈiñanacuicuna tiyajpica imatataj rurana cangui?
Pˈiñanacuicunata allichishpaca cushillami causangui mana cashpaca llaquillami causangui.
LECCIÓN 4
Cusa huarmicuna cullquita alli cuidaichij
¿Ama pacashpa, ama llullashpa parlanacunaca ima shinataj ayudan?
LECCIÓN 5
Cusapaj o huarmipaj familiacunahuan alli apanacuichij
Yaya mamacunata respetashpapish cambaj cusahuan o huarmihuan cushilla causai.
SECCIÓN 6
¿Huahua shamujpica causaica ima shinataj can?
¿Huahua shamushpaca cusandij huarmindij alli causachun ayudangachu?
LECCIÓN 7
¿Huahuacunamanca ima shinataj yachachina cangui?
Llaquichinaca mana macanallachu. Ashtahuanpish imamanta cashna o chashna rurachun nishcata entendichinami can.
SECCIÓN 8
¿Llaquicuna ricurijpica imatataj rurai tucungui?
Minishtishca ayudata mashcai.
LECCIÓN 9
Familiahuan Jehová Diosta adorai
¿Familiahuan Diosta cushilla adorangapajca imatataj rurana cangui?


text:
Víktor Yushchenko
Víktor Andríyovich Yúschenko (ukranya simipi: BikTop AHдpiйoBич ЮщeHko) sutiyuq runaqa (23 ñiqin hatun puquy killapi 1954 watapi paqarisqa Khoruzhivka llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta musikuqmi wan pulitiku qarqan.
2005 watapi marsu killamanta 2010 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin
Tayta: Andriv ; Mama: Varvara Yuschenko
Ñawpaq warmi: Kateryna Chumachenko
Churinkuna (5): Andriy, Taras, Vitalina, Sophia wan Chrystyna.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Víktor Yushchenko.


text:
viernes, 2 de octubre de 2015
Huaraqo llaqtaqa uchuychallam. Fredy Roncalla
Huaraqo llaqtaqa uchuychallam
Por Fredy Roncalla
Huaraqo llaqtaqa uchuychallam. Chaypi awlitaypa wasin kara. Achka killam warma kaspay paywan wakasiyonispi tiyarani. Huaraqo chimpampi Huarquisa kachkan, chaypim milagrusu taytacha kachkan, agustu killa fiestayoq. Uq kuti Huarkisapa ladumpi supayta qaqaparusqa, kuchillo kuchusqan hina. Hinaspa awlitay nin “mamacha Marias chay llaqtanta pasachkaptin man pipas mikuchirqachu, chaysi qaqa qaqaparun” nispa.
Chaymi kuq tuta ñan Chalhuankapiña kachkaptiy Chuquingamanta kulluq chakam chimpanay karqa. Manaraq chimpayta qallarichkatiy huq payacha rikuramun, chakata chimpaykachiway nispan. Tumpata mancharikuni. Chimpachinitaq. Makin chirillaña kachkara. Chikachallata riman.
Chalhuancaman chayaykuptiyku maypiraq payaqa. Maynintaraq chinkarun, ikutaylla. Manan rikuranichu. Chayta yuyarispa kunanpas llumpayta manchakuni.
Icha chay payachaqa kinkin wañuychu karqa. Icha payqa kikin mamacha karqa llaqtan llaqtan mikunata maskakustin.
Ima llaqtakunapiraq astawan qaqarun mamakucha purichakuchkaptin.
No hay comentarios:
Publicar un comentario en la entrada


text:
Manuel Pozo, hichana yakumanta pushak, riksichirkami, “Cotopaxi markapi kaymi hatun llankaykuna kashka, chusku patsak pishka chunka mashi panikuna kay yakuta hichankapak mutsurinka, shinallatak kimsa patsak pishka chunka hectáreas allpakunapi kay yakukunata hichanka, chashnalla allí murukuna mirachinkapak” nirkami.
Shinallatak nirkami, tukuy yakuta hichak mashikunapak kay proyecto ashka allimi rikurin, kanchis watakunata kay yanapaykunata maskashpa shamushkanchik; ashtawan mashi Jorge Guamàn, markapak apuk kay llaki kawsaykunata rikushpa hatun llankaykunawan yanapashkuskami.
Prefectura marka kamachikpak apuk mashi Jorge Guamán, riksichirkami kay primera etapa llankaypi, kimsa tanques reservorio yanapaykunata paktachikuskatak, shuk tankipi 3mil metros cúbicos yaku kuchayanka nirkami; shinallatak segunda etapa llankaypi, estudios kunatak rurana tukunka nirmani.


text:
Rapanuy
Rapanuy (Rapa Nui) icha Paskwa wat'a (Isla de Pascua) nisqaqa huk wat'am Pasiphiku mama quchapi, Chili mama llaqtaman kapuq. 1995 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rapanuy ñiqpiqa manam huk wat'akunachu kachkan. Lliwmanta aswan sispa wat'aqa Pitcairn wat'am, 2.078 km karum, kuntinpi. Chilip chalanmantataq 3.526 km karum.
Ñawpa pacha Rapanuypiqa hatun pulinisya hawaykawsaysi karqan, ancha achka runakunas, iskay chunka waranqamanta aswansi. Ancha hatun wank'akunatam rurarqan, kunanraq rikunallam (Moai, Moai Maea, "rumi wank'a" nisqa). Chay runakuna chaypi kawsay pachata, sach'a-sach'ankunata puchukachirqaptinsi, lliwmanta aswan runakunas wañurqan. Kunan pachaqa manañapunim sach'a-sach'achu, ichataq ichhu-ichhum kachkan.


text:
Parawayi
Parawayi icha Paraguay nisqaqa (Waraniyi simimanta: Paraguaí) Urin Awya Yalapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Asunción llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Punchaw Ispañamanta 14 ñiqin aymuray killapi 1811 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waraniyi simi: 5 500 000 rimaqkuna
- Kastilla simi: 4 000 000 rimaqkuna (chaymanta 3.500.000 waraniyitapas rimaqkuna)
- Purtuyis simi: 500 000 rimaqkuna (Brasilmanta hamuq, wamaq runakuna)
- Aliman simi, Plawtich simi: 200 000 rimaqkuna (iwanhiliku runakuna Hatun Chakupi)
- hukkunapas
Iñiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:


text:
Programa de Redes Educativas Virtuales - PROREDVI; Apya Yala suyu llakta ayllukunapak kawsayta, killkata, yachaytapash riksichik llikapanka.
miércoles, agosto 25, 2010
Chuzalunku
Ñawpa pacha, mana yachanchikchu ima watakunachari karka, mana yachanichu shinachu karka, llullachu karka, ñukanchik yuyak taytakunami chay wiñay kawsay rimaytaka charishkakuna: Shuk chuzaluku runamanta.
Ishkaypurami kashka, ura urkumanta hawa urkumantapash chuzalunkukuna. Paykunaka Imbabura urkupak churimi kashka, tukuytami chaypi charishka.
Imbabura apuk hatun urkuwan, apuk ura urkukunaka makanakushpallami kawsak kashka ninmi.
“Imatak ñukanchik ishkantin urku shukllapakmi kanka” nishkami nin. Kayshinami ishkantik urkukuna mañarinakushka ninmi.
¡Makanakushun!
Makanakushpaka: “kay yallikpika kampakllami kanka: ñuka yallishpaka ñukapakmi kanka.” Nishkakunami.
Kashna makanakuyllami kawsak kashka ninmi.
Hawa urku chuzalunkuka warmikunatami manchanayta katik kashka, warmikunata umashpa maypipash puñukllami kashka ninmi.
Shinami, llama michik warmikuna urkupi kawsashka, chayllapitakmi puñushka michikkashka.
Puñukpika, payka runa tukushpa chayman chayashka.
“Kaypi kimichiway, ñukaka karu llaktamantami kani, mana maypipash ña tarikunchu, pitak minkachiwanka, apunchikwawalla, kay ukupi puñushallami” nishkapa payka chukllaman minkarinkapak yaykushka.
Chukllaman kimirikpika warmikuna nishkami:
“Shinami kanka, wakcha runa llakinayaytami purikunki” nishpa wasiman yaykuchishka. Kay runaka wasipi puñunapak sakirishpaka tutami chay wasipi kawsakuk warmikunata llakichiy kallarishka.
Shuk warmika kallpashpami kishpirishpa rishka, warmikunapak taytakunaman willanaman.
“chashnami shuk runa ñukanchikta llakichishka, chay runa kallpashpa rikpika warmika wañurkami”, nishpami kishpirik warmika willarka.
Kashna willakpika, ayllukunami chay chukllaman rirkakuna, llama michik warmikuna tiyakushkaman. Chaypika pitapash mana tarirkakunachu. Mikunata hapina pilchipash chuklla kanchamanmi sirikushka ninmi.
Chay chuzalunku rikpika yachashkami chashka runakuna kashna runa tiyakta mana tiyaktapash.
Chuzalunku runaka urku runami kashka. Chayta yachashpaka: “pipash mana kankachu, Chuzalunkukunami kan. Chay runa kanka ashta chay runata ñuka ushushita wañuchishkamanta, ñuka, pay, wañuy, ñuka wañuy ashta, ñuka wañuchishami alli kasha”.
Kayta nishpa, yayaka kaspi chiktata apashpa urkuman rishka. Chuzalunku maypi kawsakta yachashkami. Payka shuk ushashka hatun urkupi kawsak kashka ninmi.
Chashna shuk llampi rumi tiyashka, chaypimi kunushpa kawsak kashka ninmi. Yayaka chuzalunkuta katishpa rikpi: “pay wañuy alli kashun, ñuka ushushita mana shinallachu sakinka”, nishpa.
Chayka tarishka nin, shuk llampu rumipi kunukukta. Payka puñukushkamari.
Puñukukpika, chayashpaka hawamanta ashta yayaka kaspi chiktawan kushkallami nin.
Ñawpa pacha chusku wanku, pichka wanku chuzalunku ima puriklla kashka nin, kutsakunata mashi tukunkapak paykunapak wankukunata ima aparishpa mashi tukushpa kuytsakunawan purik kashka nin. Paykuna kuytsakunawan shina maypipash pukllashpa wamrakunawan maypipash rikurishpa makanakushpaka shuk umapi tinkashpallapash wañuchishkalla kashka nin. Kutin kuytsakunaka kutin, shina ña mashi pashpaka, puñuk kashka nin umashpa. Kutin paykunatapash wañuchiklla kashka nin. Chaymi ña ashtawan ashtawan millay kashpa, shina payka ña urkupi kawsashka.
Urkumanta urku runaka, chayka sinchiyashka nin
“kunan makanakushun, kunankarinpash, kan wañuy, ñuka wañuy, ñuka wañuy makanakushun”, nishkami nin.
Shuk chuzalunkuka: “kunanka mayhantak kashpapash urkuka shukllapakmi kanka. Kan yallikpi, ñuka kanman urkuta kusha, kutin, ñuka yallikpi, ñukapakllami sakirinka”, nishpa nishka shuktak Chuzalunkuman.
Shinapash ña sinchikay tukushka kaktaka yachashka; chayka sinchikay tukurishpaka chayshukka imashina upa: “ama urapi sakirichu” nishpa, sinchiyashkapaka ari nishpa, chayka, hawa urkumanta runaka nishka.
Shuk rumita ishkantinmanta tupurishpa “makanakushun” nishka nin, “ñuka urkumanta kanpakman shitarisha; kanpakmanta ñuka urkuman kachanki, maykan alli shitak chaymi makanakuytaka yallinka” nishka.
Chayka Ura Chuzalunku nishkaka, imacha upa hapishpa watashkaman hawa urkumanta kay hatun yakukaman; yakupimi rumika tiyakun. Chay hawa Chuzalunku nishka nin.
“Imashna Ura Urkamantaka kutin ashtawan, sinchikay hapishka, urkupi churashka nin watashpaka, Hawa Urkupimi tiyakun”.
Ashtawan pushak Hawa Urkupi tiyakun, Hawa Urkupi pachanu ña kunankama tiyakun ushashka hatun wasiruku, may may wasirukushinami. Shinapash Hawa Chuzalunku markashpa churashka kashka urkumi tiyakun. Rumuruku kutin kay ura yakupika kurpashina tiyakun.
Chayka “Wantuk Rumi” nishkami; chaytaka makanakuyta yallishka. Ishkantinmantaka, chayshukka pay yalli tukushpaka chinkarishka, ñanta hapishpa, chaykunata rishka.
Chaymi kutin ura urkumanta Amu sakirishka ishkantin urkupak, chayka paypaklla kashka ninmi.
Mana yachanichu kipamanta imachari tukutka; kutin chay urku-runaka. Kay urkukunaka Imbabura nishka, Cotacachi nishka chay urkukunami kashka, chay urkukunamantami Chuzalunkuka churikuna chashka nin.
Fuente: Texto, Literatura Oral kichwa, colección runakay.; imagen juanromero


text:
Benedikt Höwedes
Benedikt Höwedes ( 29 ñiqin hatun puquy killapi 1988 watapi paqarisqa Haltern llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2014 Brasil Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Benedikt Höwedes.
- fussballdaten.de


text:
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqaqa Chinchay, Uralan Awya Yalapi mitmamusqa wiraquchakunap Ispañamanta kachariy awqanakuysi karqan, chunka isqunniyuq kaq pachakwatapi, 1809 watamanta 1826 watakama.
Napoleon Bonapartep phransis awqaqkuna Fernando VII sutiyuq Ispañap Qhapaqninta atipaptinsi, Awya Yalapi wiraquchakuna mistikunapas chay atiykuyraykus maqanakuyta qallarirqan. Chay maqanakuyqa Ispaña Amirikayuq wiraquchakunap atiyninwansi puchukarqan. Chaywansi musuq kacharisqa mamallaqtakuna tukurqan.
Awya Yalapi kacharikuna awqanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun kacharikuna awqaq pusaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José de San Martín (1778 - 1850): Arhintinamanta awqaq pusaq, Arhintinapi, Chilipi, Piruwpipas awqanakuq.
- Simón Bolívar (1783 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq.
- Francisco de Miranda (1750 - 1816): Winisuylamanta awqaq pusaq. Ñawpaq kaq (El Precursor) nisqas. Afrikapi, Iwrupapipas Ransis Pachakutiypi maqanakurqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunap qispikuna maqanakuyninpipas, chaymantataq Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi.
- José Gervasio Artigas (1764 - 1850): Uruwayimanta awqaq pusaq.
- Bernardo O'Higgins (1778 - 1842): Chilimanta awqaq pusaq.
- Antonio José de Sucre (1795 - 1830): Winisuylamanta awqaq pusaq, Buliwyap Piruwpapas umalliqnin.


text:
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr sutiyuq runaqa (7 ñiqin kantaray killapi 1885 watapi paqarisqa København llaqtapi - 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa København llaqtapi) huk Dansuyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Christian Bohr, Mama: Ellen Adler.
Alma mater: København Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Niels Bohr.


text:
Parte 13
Taita Dios contento sintirichunca ¿imata rrana canchi?
Mapa, millanai cozascunataca na rranachu canchi. 1 Corintios 6:9, 10
Taita Diosta juyeshaca, pai millanayachishca cozascunataca na rrashunchu.
Diosca mana munanchu shingayachun, shuachun, drogarichun.
Shulluchun, peliachun, guañuchichunshi na munanchu. Jaripura, guarmipura cusandi guarmindi cuenta causachun, cushqui solopi yuyachunshi Diosca mana munanchu.
Imacunatashi na adoranachu canchi. Brujupumu, yumbupumu na rrinachu canchi. Cuyitashi na rricuchinachu canchi. Shina laya cozascunata na rranachu canchi.
Mapa, millanai cozascunata rradorrcunaca, cai allpa alaja, maravilla tucucpica na causangacunachu.
Alli cozascunatami rrana canchi. Mateo 7:12
Pai laya cangapu esforzarijpica, Jiuba Diosca contentomi sintirin.
Ginticunata juyashcata rricuchingapuca, paicunaguan alli cana, paicunapi precuparina, ayudanami cangui.
Na trampata rrashalla, na pandachishallami imatashi rrana cangui.
Shungu ucumunda perdonana cangui.
Cutishuccunamu Diosmunda yachachina cangui (Isaías 43:10).
MAS INFORMACIONCUNA
BIBLIAMUNDA YACHACHICHUN MAÑI
¿Imamundati Bibliata yachana canchi?
Tuqui ladomunda achca ginticunaca, paicuna rrarishca tapuicunapu respuestacunata Bibliapimi tarishca. ¿Quiquinshi Bibliata yachangapu munanguichu?


text:
Nicolas Sarkozy
Nicolas Sarkozy sutiyuq runaqa (28 ñiqin qhulla puquy killapi 1955 watapi paqarisqa Paris llaqtapi) Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runam. 2007 watamanta 2012 watakama Ransiyap hatun umalliqninmi karqan. 2012 watapi akllanakuykunapi llallisqa kaptin François Hollandemi qatirqan.
16 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi p'unchawmanta Ransiyap hatun umalliqnin kaspa 2012 watapi akllanakuykunapi musuqmantam umalliqman tukunata munarqan. Paña nisqaman kapuq UMP (Union pour un Mouvement Populaire, tukuy runakunap rikch'arimuyninpaq huñunakuy) sutiyuq partidupim wankurisqa karqan.
1983 watapi 28 watayuq kaspa Neuilly-sur-Seine llaktap kurakanmi tukukurqan, chaymantataqmi 1993 watamanta 1995 watakama qullqi allichiq ministrum tukukurqan Édouard Balladurpa kamachiy pachanpim. 1995 watapi Sarkozyqa Balladur umalliqman tukunanpaq yanapaptinpas, Balladurpa kuntran Jacques Chiracmi hatun umalliqmi tukurqan. Chaymantam Sarkozy 1995 watamanta 2002 watakama manam ministruchu karqan. 2002 watamanta 2007 watakama Chirac hatun umalliq kaptinmi, Sarkozy ukhu ministrum (wardiya pusaq) tukukurqan.
2007 watapi Sarkozy Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan. 6 ñiqin aymuray killapi 2007 watapi Ransiya runakuna paytam akllarqan, tukuykunamanta 53,07%-nin, lluq'i nisqamanta kuntran Ségolène Royal 46,94%-ninllata chaskirqan. Chay watamantas qullqisapallaman aswan qullqitas qararqan, paykunapaq impuwistukunata pisiyachispa, wakcha runakunaman manaña yanapana qullqita qaraspa, sumaqta llamk'anata taripanankupaq. Karu mamallaqtakunapitaq Ransiya Afganistan, Iraq mama llaqtakunapi maqanakurqan, 2011 watapi Libya mama llaqtapipas Muammar al-Gaddafi kuntranpi maqachirqa. Iwrupa allpapachapi, Alimanyap kansillirnin Angela Merkelwan llamk'anakurqan.
2012 watapi musuqmanta hatun umalliqman tukunanpaq Sarkozy akklanakuykunapi minkarikurqan, lluq'i nisqamanta François Hollandetaq payta llallirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolas Sarkozy.


text:
RUNAKUNA RESPETACHIKUNANPAQ LEY RURAPÄKONQAN KAYNUYMI QALAYKUNAN
[Preamble]
Lapan runa libri kananpaq, mana pipis runa masinta jarupánanpaq, juchayoqta kastigananpaq, juchaynaq mana kastigasha kananpaq, piwansi runa masinwan mana pelyar mana liytur kushisha kawapákunanpaq kay pachach'u, mayna kaykan rurashana runa kayninta mana qech'unanpaq, chaynuy lapan iwal-la kananpaq, lapan runa chay kastanuyla kananpaq;
Runakuna respetachikunanpaq kanqanta mana reqermi y rikaykarpis jarukuypa ushayninpa mana kaqkunata rurasha, kanan chayta rikaykurmi rabyanasha. Lapan runakuna alich'u kananta munarmi kaynuy willakuykan. Kay rasunpa ali kawayman lapan runakunapis yaykunan, mana imapitasi manchakular, mana imapitapis pishipakular kushisha kawapäkuchun. Chay munanqannuy parlapäkonqan y munanqannuymi yärakärenqa.
Kaynuymi rurakanman rasunpa runakuna respetasha kananpaq. Chaynuypa runakuna mana kontran kayta yarpanqachu mandukunapaq ali ruraptenqa. Y mana alí ruraqkunata qarqonanpaq.
Chaynuymi imata rurananchipäsi rurakasha wakin nasyunkunawansi ali imach'üsi yanapänakur imata rurarsi kawananchipaq mana liytur mana pelyar kushisha.
Lapan nasyunkuna chaych'üraq eskribipäkusha yärakuyninta, rasunpa alim shumaq alim nipäkusha runakuna imanuy respetachikunanpaq kaykaqta, lapan runakuna alipaq rikasha kananpaq kanqanta musyar. Chaynuy olqo ni warmi kaqpis juknin jukninpis iwal respetasha kananpaq. Chaynuy willakasha lapan kawaq runakunapaq imatapis ali rurayta y mas ali libri runa kawananpaq.
Lapan runakuna nasyunkunapita qotukaqkuna nipäkusha rasunpa kay kumplikanqa. Lapan chaych'u nasyunkuna kaq shumaq respetänakunanpaq. Chaynuy imach'üsi kuyanakur willanakur imasi libri ali kaqta rurakärinanpaq y
Lapan runapis juk yarpayla respetachikunanpaq y mas libri lapanta shumaq rasunpa kumplichinanpaq;
ASAMBLEA GENERAL NIRAN ENTERO MUNDUCH'U
RUNAKUNAPAQ KAYNUYMI WILLAKUN KAY LEYKUNA RUNAKUNA IMANUY RESPETACHIKÄRINANPAQ KANQAN
Lapan juk yarpaylaman yarpananpaq, marka nasyunkuna uch'äkunan imanaypasi lapan runakuna mandukuna chayman yärakur rurapäkunanpaq. Lapan yärakur yach'achinakunanpaq, runa imanuy respetachikunanpaq y libri imapitapis kananpaq. Chaynuy yarpänan imasi ali rurayta nasyunninch'u juk nasyunkunawan. Chaymi kaykunataqa lapan musyapäkunan y rasunpa rurapäkunan. Chaynuymi lapan nasyunkunapita qotukaqkunaqa rurapäkunan, y wakinkaq nasyunkunapa rurinch'u kaq markakunapis.
JUK KAYNUYMI NISHA (1)
Lapan runa kay pachach'u yurin libri kawananpaq, lapanchinuy iwal respetasha kananpaqmi, mana pipis jarupänanpaq, lapanpis iwal yarpach'akuy yach'aqmi, alita mana alita tantiyar kawananpaq. Chaynuy runa masinwan juknin jukninwan kuyanakur kapäkuchun
ISHKAY KAYNUYMI NISHA (2)
Lapan runakunam libri kananpaqmi kay willakuych'u willakun. Chaynuylam ima kasta kaptinpis> ni yana ni yoraq kaptinsi, warmipäpis ni olqopäpis, ni imaniraq rimaych'u parlakuptinpis, ni imaman yärakuptinpis, imanuy yarpaynin kakuptinpis, may nasyunch'u yurisha kaptinpis, pobre kayman ni kapoqniyoq kayman yurisha kaptinpis, imanuykarpis runa respetasha kachun.
Jinarkur manam pipis juk niraqmi kay nenqachu nasyunninch'u mandanqanwan respetachikäriptin y wakin nasyunkunawanpis wakin runakunapita, wakin nasyun runakunapaq nenqanpita y nasyunkunach'u imanuy mandananpaq jaqepanqam mandaqnin, mana kikilankunapita kananpaq, mana imasi fiyupa ñakachinanpaq mandukuna nasyunninch'u.
KIMSA KAYNUYMI NISHA (3)
Lapan imaniraq karpis runakuna kawananmi respetachikur y libri munayninch'u y mana imapitasi manchakular.
CH'USKU KAYNUYMI NISHA (4)
Manam pipis aronqanchu mana pägaptinqa. Chaynuy mana imantasi rurachikunqachu nirantisha runantanuy aruchikuyta. Chaynuy rurachikuyqa kananqa manam kanchu. Kananqa manam kanchu maych'u chaych 'üsi.
PICHQA KAYNUYMI NISHA (5)
Manam pipis kanqachu somaq maqasha, fiyupa ñakachishaqa, ashlishaqa mana ali kanqankamaqa mana 1runata jinaqa.
SOQTA KAYNUYMI NISHA (6)
Lapan runapaq kanmi maych'u chaych'u karpis respetanakunan y ali runapaq rikasha kanan, wakin runakuna kanqannuy.
QANCH'IS KAYNUYMI NISHA (7)
Lapan runapäsi iwal-lam mana jarupänakunanpaq kaykäqa, manam wakinkaqpäqa achkachu ni wakin kaqpäqa walkalachu, kay mana jarupänanpaq kaqwanqa iwal mana jarupasham kanqa. Lapanpis chaynuy mana jarupasha, kuydasha, mana ch'eqnipasham kanqa. Alikaq runata respetächenqa y mana ali ruraq runata kastiganqa. Kay runa mana jarupänakunapaq lapan nasyunpita qotukaykur rurakanqanta manam pipis amachayta pwendinchu chaywan respetachikuptin.
PUSAQ KAYNUYMI NISHA (8)
Lapan runa mana jarupänakunanpaq kaykanqannuy mana rurapäkuptenqa, o "pipis manam chaynuychu, pitaq nin" chayta niptenqa aywachun jatun kaq manduman kijakunanpaq. Chay mandu chaych'u mana jarupänakunanpaq kanqantanuy ninanpaq chay jarupaq runata.
ISQON KAYNUYMI NISHA (9)
Manam pitapis yanqa juchaynaqta kikinpa munaynilanpitaqa wich'qanqachu karselkunaman munanqan órakama. Chaypita manam pipis qarqonqachu maypita maych'u kanqanpitasi manaräsi shumaq musyaykorqa.
CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (10)
Lapan runapämi kaykan mana jarupanakunanpaq, wakin jarupaptin iwal respetächikunanpaq. Juk runa runamasinta imasi pasaptin willakärinman lapan mayananpämi kijakuy rurakänanpaq. Jatusaq mandukuna imanuy kanqantasi rikananpaq, imanuy respetächikunanpaq kanqanta ninanpaq. Rasunpa o yanqa kanqanta musyananpaq jatun karselman ch'urakoq mandukuna.
CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (11)
- Pi runatapis mana "juchäkushata juchäkusham" niptin mana ruranqanta respetachikunanmi, manaräsi pipis rikaq o "rasunpam qam rurashkanki" nenqankamaqa jatunsaq mandukunach'u kejakushana karqa. Chaykama chay runa kuydasham kanman manaräsi rasunpa juchayoq kanqan musyakanqankama.
- Manam pipis juchäkonqanpita mastaqa ninmanchu pitapis nasyunninch'u o juk lädu nasyunch'usi, juchanta tariparurqa mananam chay juchäkonqan masmanqa ñakananpaq ch'urasha kanqachu pitapis ni imapitapis.
CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (12)
Manam pipis mana kaqpita pitapis turyapanmanchu ali kakoqta manam washanta rimanmanchu jukpata, ni ima aykapitasi ni imawansi. Chaynuy wasinch'u kastankunawan ali tiyakoqta ni mayqantasi, ni kartan apachikonqankunach'üsi. Lapan pi runapäpis manam yanqaqa imatasi rimanmanchu. Chaymi ali kakoqta turyapaptenqa kanmi runata mana jarupänanpaq rurakanqan, kijakur chaywan respetachikunanpaq.
CH'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (13)
- Pi runapis nasyunnin rurich'u munanqanpam purikonqa manam pipis amachanqachu. Chaynuy nasyunnin rurich'u may markach'üpis munanqanch'u akraykur wasinta ruraykur tiyakuchun.
- Lapan runam libri nasyunninpita juk lädo nasyunman yarqoyta munarqa yarqonanpaq. Nirkorqa kanqalan nasyunninman kutiyta munaptinsi.
CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (14)
- Pi runasi imapitasi qatikach'aytukusha karqa maypasi ali kananpaq asheq aywakunmanmi juk lädu nasyunkunaman chaych'u ali kawananpaq.
- Kayqa manam mana alita ruranqanpita kijakuptin qeshpeqkunapächu, kay mana jarupänanpaq rurashakunata, ni kay ley rurasha kaqkunata mana ruray munaqpächu, ni mana käsuy munaqpächu. Lapan nasyunpita qotukaykur rurapäkonqanqa.
CH'UNKA PICH'QAN KAYNUYMI NISHA (15)
- Lapan runam juk nasyunman ch'ayarqa iskribikunan chay kanqanch'u markänu kayta munarqa.
- Manam pipis amachanmanchu juk runa nasyunninman iskribikuyta munaptin, ni nasyunninpita juk lädo nasyunman ashukuyta munaptin.
CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (16)
- Lapan runa olqopis, warmipis naqana uch'anman yarpayninman ch'ayarnaqa munarqa kasarakunqam. Lapanpämi imaniraq kastapäsi ni yana ni yoraq, may nasyun runa karpis ni imaman yarakoq karpis. Chaynuypa yarina juk familya juk wasita ruraykur tiyakärinan, kasararkur y kasaranqanpita rakikarpis lamitä pura rakipanakärinan iman aykankunatasi.
- Kasarakorqa kasarakärinan shumaq ishkankuna munanakärir-rämi. Ishkanpasi mana amachaq kaptinrämi, ishkankuna pipitasi mana amachasha kanan.
- Kasarakärenqan junaqpita rikakan juk familyanam. Chayta ruran lapan runa warmi kay pachach'u tiyaq, tiyapäakunqanpita walka walkala achkamanna mirapäkun, kayta respetachinanpaq imasi kaptin kanqa familyanmi y nasyun mandukunam.
CH 'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (17)
- Lapan runapis respetachikonqam mana runa masin jarupänanpaq ima aykanpitasi kikinpa kananpaq, masta munarqa kikinpa kananpaq ashikunan.
- Manam pipis qarqosha qech'usha kanqachu kikinpapitaqa yanqa mana kaqpitaqa.
CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (18)
Lapan runam ima ayka munanqanman yarpäkunan mana pipis chayta amachanmanchu. Chaynuy imamansi munanqanman yärakuchun. Manam pipis amachanmanchu yärakonqanpita juk yärakuyman tikrakuptin. Chaynuy yärakonqanpita achka runata o juk runalata willapar yach'achiptin y yach'akuyninta yärakonqanman rurachiptin.
CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (19)
Lapan runam libri yarpach'akärinanpaq y yarpach 'akonqanta rimananpaq. Chayta manam pipis amachanmanchu ni chaypita rabyakunmanchu pay yarpayninta wakin runata willapaptin. Lapan runatam musyachinman maych'üsi imanuypasi, mayqan kasta rimaywansi musyananpaq.
ISHKAY CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (20)
- Lapan runam maych 'üsi imach'üsi qotukäpäkunman imatasi al ita rurananpaq kaptenqa, manam pipis amachanmanchu chayta.
- Manam pipis achka shuntakanqanman pushanmanchu mana munaqtaqa, chayman mana qotukayta munaptenqa.
ISHKAY CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (21)
- Lapan runam nasyunninch'u presidenti kananpaq yaykuyta pwedin. Mana kikin karqa jinan markach'u akrasha runapaq bótunan.
- Lapan runam iwal-la wakin runakuna jina, chaymi mandu kaymansi yaykuyta pwedin nasyunninpaq.
- Marka runam munayniyoq presidenti o juk niraq mandu kananpaq ch 'uraych 'u. Chay mandu ch'uranakuy kanan jinan marka nasyun runakunapitam. Kay ch'uranakuy kanqa mana qonqaypam imaypis. Lapan chay nasyunch'u iwal bótapäkunan. Chay bótuqa kanan pakaylapa o makinta alsaypa o papilch'u munanqanpaq iskribirkur jitaykuypa.
ISHKAY CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (22)
Lapan runam imaypis achka qotukaykur aroqch'u käqa kawayninpaq pägasha kanman, aruykar imasi rurakunanpita mana manchakular kananpaq. Kay ali kaway y iwal kaway kikin nasyunpita kanan o juk lädo nasyunpita yanapasha kanan o achkaq runa qotukasha aroqpita yanapasha kanan, kikin runa mantinikunanpaq y wakin matinisha kananapaq.
ISIIKAY Cll'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (23)
- Lapan runa arunanmi maych'üsi, munanqanch'u aruyninta ashikunan mana aruyniynaq kananpita.
- Lapan runam iwal pägasha kanan ima aruych'u karpis. Manam kanmanchu juknin mas achka pägasha y jukaqnin mas walka pägasha juk junaq aruyninpita.
- Lapan runa aronqanch'u aroqkaqpäqa kananmi juk junaq gananqanman yapasha mas ali kananpaq, seguränan kikinta y familyanta imanuysi kanqantanuy, runa kayninta o juk imanaypasi seguränan o imanaypasi yanapasha kananpaq.
- Lapan runa imach'üsi arorqa sindicato nenqanta rurapäkunan lapan qotukakuykur i ma aykach 'üsi respetachikärinanpaq, imanuy respetachikärinanpaq kaykaqta rikaykur.
ISHKAY CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (24)
Lapan runa aronqanpita jamanqam, jamaykur munanqanta rurananpaq, aronqanpita jamanman imay óra aroq yaykonqanta rikaykur, y chaynuy kada wata jamanman juk killa. Chay jamanqanpita pägasham kanan maych'ümi arun chaypita.
ISHKAY CH'UNKA PICHOAN KAYNUYMI NISHA (25)
- Lapan runa y familyankuna kanman ali kawayniyoq ali mikuypita, ali rópasha, kikinpa wasin kanman, me~diku qeshyar jampikoq aywananpaq y wakin mas munanqankuna. Aronqanch 'u segurasha kanman qeshyaqtukur byudo kedarur, aronqanch'u däflakurur, chachayarur o imasi juk niraq pasaptin mantinikunanpaq.
- Mamanpis wamrapis iwal kuydasham kanan ospitalch'u warmi qeshyakuruptenqa. Lapan wamra chaynuy shumaq atendisha kanan käsadu kikin warminch'u karpis o mana kasädu warminpita juk warmich'u karpis.
ISHKAY CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (26)
- Lapan runam eskwelaman yach'akoq aywanan. Eskwelach'u yach'akonqanpitaqa manam pipis ni pitapis päganqachu, iskribiyta liyiyta yach'akunan primarianta ushanqankama. Kaykama lapan runam yaykunman yach'akunanpaq. Mas imapäsi yach'akuyta munaptenqa kanqa mas jatun eskwelakuna chaych'u ima yach'aymansi yaykunanpaq. Munaqkaqpäqa kanqa jatun eskwela imapäsi yach'akoqpäqa pi maypäsi lapanpämi kanqa.
- Yach'akonqaqa kikin yach'aq runa kananpämi, imanuy mana runa jarupänanpaq respetachikunanpämi. Manan pipis turyapasha kananchu alita imatasi rurakuptin. Asta mas ali kapäkuy ali kawakäriy mana liytur, mana pelyar wakin juk lädo nasyunkunawansi. Chaynuy achka imaniraq qotukaqkunawanpis, imaman yärakoqkunawanpis. Chaynuy karqa kapäkonqa alita rurar ali kawar kay lapan nenqantamuy kumpliptin.
- Taytankunaman akranan wamranpaq imapaq yach'akuymansi yaykunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (27)
- Lapan runa libri yach'anqan markach'u kustumbrinkunata rurananpaq y rikananpaq, imatasi rurayta yach'arqa jina rurakuchun yach'anqankunata. Chaynuy markanch'u imatasi alita ruraptenqa chaych'u yanapächun.
- Pi runa imata ruranqanch'üsi alita yarqarachimuptenqa mana pipis ruranqanta rikakarachimuptenqa; chay rikakächimoqmi dweño kanan, paypa jutinch'u kanan. Chaynuy librukunach'u o librukunata kikinpa yarpaynilanwan iskribimorqa jutinch'ümi kanan. Chaynuy imatasi kikin ali ruranqanta rikakachimuptin kanqa. Manam juk rurakonqanta "noqam dweño kä" nir charikurkunmanchu ni jutinta ch'urachikunmanchu. Chaynuy ruraqpäqa kanmi leykuna respetachikunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (28)
Lapan runam kay mana jarupänakunanpaq rurakanqanta respetänan. Chaynuy imata rurana kaptinsi juk lädo nasyunkunawansi shumaq kachun. Kay leykuna nenqannuy rurakächun y shumaq rasunpa rurakächun.
ISHKAY CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (29)
- Lapan runa markach'u tiyaqkäqa ruranan lapan imanuy wakin rurapäkonqannuy chayta respetänan. Chaynuy lapanta rurar respetaptin markanch'u imatapis alita rurapäkonqa. Chay'nuy kikinpis alipaq rikasha kanqa. Chawraqa musyanqa markach'u imata rurana kanqantapis.
- Lapan nenqantanuy markach'u rurar y respetachikur mana piwanpis jarupächikur kaptin mana pipis amachanmanchu kawayninch'u. Lapan runapis kapäkunan ali kawaych'ümi imanuy leykuna nenqannuy, chaynuy lapanta respetar, wakin runakunawan mana imatasi ninakur kawapäkunanpaq, ali yarpayninwan yarpach'akur, wakin runakuna ali kanqanta rikananpaq, chaynuy achka runa qotukaykur aroqch'u karpis.
- Kay mana runa jarupänakunanpaq kanqanta manam pipis amachayta o ama chayta rurashunchu" nir lapan ruraqkunata ninmanchu. Lapan nasyunpita runakuna qotukaykur runakuna respetachikunanpaq rurapäkonqanta.
KIMSA CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (30)
Kay respetachikunanpaq kaykaq rurapäkonqanch 'üqa manam ima leysi nasyunpa kaqtaqa rurakayta pwedinchu ni rurakashachu. Chaynuy walka qotukasha o juk runa ruranalanpächu kay mana jarupänakunapaq kaykaq. Chaynuy mana pipis kay ruraych'u rimanqankunata illakächiyta pwedinchu.


text:
Pinchikilla chaqna
Pinchikilla chaqna nisqaqa huk tiksi k'atachakunap kayninmi, niyatiwu (iliktrunkuna, iñuku hawapi) icha pusitiwu (prutunkuna, iñuku huk'ipi) kayta atiq. Imayaykunam pinchikilla chaqnayuq kayta atin, iliktrunkuna aswan (niyatiwu chaqnachaq) icha aswan pisi (pusitiwu chaqnachaq) kaptinqa.
Pinchikilla chaqnakunaqa kallpakunatam aknanakunmi. Kaqlla kaq pinchikilla chaqnakunaqa (iskay pusitiwu icha iskay niyatiwu) karunchanakunmi, huk hina kaqtaq (puwitiwu niyatiwuwan) qayllachanakuspa hap'inakunkum. Iskay mana kaqlla iñupura pinchikilla mast'aymi. Mana pinchikilla pusaq kaptinqa, chay iñupura pinchikilla suyu kanmi, pinchikilla pusaq kaptintaq, payninta chaqllisinchi chaqna purinmi, pinchikilla puriy nisqa.
Pinchikilla chaqnayuq iñukukunataqa iñuwakunatapas iyun ninchikmi.