text:
Moisés: Llampʼu sonqo runa
¿IMAYNATAJ LLAMPʼU SONQO RUNA?
Llampʼu sonqo runaqa, mana jatunchakunchu, nitaj runaykachanchu. Wajkunatapis aswan kurajta jina qhawan. Chantapis juchasapa kasqanta, wakin imasta mana ruwayta atisqantapis yachan.
¿IMAYNATÁ MOISÉS CHAYTA RIKUCHERQA?
Kamachinapaj atiyta japʼispapis, mana umata oqharerqachu. Runaqa autoridadta japʼispa, llampʼu sonqochus manachus kasqanta usqhayllata rikuchin. Robert G. Ingersoll, pichus 1801-1900 wataspi kausarqa, kayta nerqa: “Runasqa chʼampaykunata muchuyta atillanku. Chaywanpis uj runa imaynachus kasqanta yachanaykipajqa, atiyta qoy”, nispa. Moisesqa kamachinapaj atiyta japʼispapis, llampʼu sonqo karqa.
Jehovaqa, Moisesman Israel llajtata pusananpaj atiyta qorqa. Chaywanpis payqa, mana jatunchakorqachu. Sutʼincharinapaj, Zelofehadpa ususisnin herenciata mañakojtinku, imaynatachus llampʼu sonqo kayninta rikuchisqanta qhawarina (Números 27:1-11). Imaynatachus chay chʼampayta allinchasqanqa, aswan qhepamanpis kikinta ruwakunanpaj yanapanman karqa.
¿Imatá Moisés ruwarqa? Atiyta japʼisqanrayku, ¿imatachus ruwananta yachasqanta nerqachu? Ichapis yuyayninpi, kausayninpi yachakusqanpi, chayri Jehovata sumajtaña rejsisqanpi atienekuyta atinman karqa.
Jatunchakoj runaqa chayta ruwanman karqa. Chaywanpis Moisesqa mana. Biblia nin: “Moisesqa Tata Diosman willarqa chay warmispa mañakusqankuta”, nispa (Números 27:5). Tawa chunka watastaña kamachej jina kajtinpis, paypi atienekunanmantaqa, Jehovapi atienekorqa. Arí, ¡may llampʼu sonqo karqa!
Moisesqa mana yuyarqachu, paylla Israelta kamachinan kasqanta. Jehová waj israelitasmanpis sutʼinchanankupaj atiyta qojtenqa, mana phiñakorqachu, astawanqa kusikorqa (Números 11:24-29). Suegron llankʼayninpi wajkunawan yanapachikunanta yuyaychajtintaj, Moisesqa llampʼu sonqowan kasukorqa (Éxodo 18:13-24). Machituña kashaspataj, kallpayojraj kaspapis, Israel aylluta pusananpaj waj runata ajllananta Jehovamanta mañakorqa. Josueta ajllajtintaj, tukuy sonqo yanaparqa. Chantapis llajtaman nerqa: Josué Sumaj Jallpʼaman “pusasonqachej kurajniykichej jina”, nispa (Números 27:15-18; Deuteronomio 31:3-6; 34:7). Moisesqa, israelitasta Diosta yupaychaypi ñaupajman pusayta jatunpaj qhawaspapis, wajkunaj allinninkuta aswan ñaupajman churarqa.
¿IMATÁ YACHAKUNCHEJ?
Autoridadniyoj kaspa chayri imatapis allinta ruwayta yachaspapis, ni jaykʼaj umata oqharinachu. Jehovapaj sumajta llankʼanapajqa, aswan allin llampʼu sonqo kay, yachayniyoj kanamantaqa (1 Samuel 15:17). Cheqamantapuni llampʼu sonqos kaspaqa, kay yuyaychayta kasukusun: “Tukuy sonqoykiwan Tata Diospi atienekuy; ama qampa yachasqallaykipeqa”, nispa (Proverbios 3:5, 6).
¿Imatawan yachakunchej? Imata ruwanapaj kamachisqa kaspapis, chayri autoridadniyoj kaspapis, mana jatunchakunachu tiyan.
Moisés jina llampʼu sonqo kay, ¿imapipis yanapawanchejchu? Arí. Llampʼu sonqos kaspaqa, wajkuna noqanchejwan kaspa kusisqa kanankupaj kallpachakusun. Jinata ruwajtinchej, paykuna, Jehová ima astawan munakuwasunchej. Jehovaqa, tukuymanta nisqa aswan llampʼu sonqo (Salmo 18:35). Paytaj “jatunchakojkunaman sayaykun, kʼumuykukojmantaj qhasilla kʼacha yanapayninta qon” (1 Pedro 5:5). Chayrayku Moisés jina llampʼu sonqo kananchej tiyan.


c: text/html

text:
TORREMANTA QHAWAJ Noviembre de 2015 | ¿Imaynatá Dios guerrasta qhawan?
Bibliaj nisqanqa yanapasonqa.
TAPANMANTA
¿Imaynatá Dios guerrasta qhawan?
Ñaupa tiempopi Diosqa llajtanta maqanakoj rinanta nerqa. Aswan qhepamantaj Jesusqa discipulosninman nerqa enemigosninkuta munakunankuta. ¿Imaraykú?
TAPANMANTA
¿Imaynatá Dios guerrasta qhawarqa ñaupa tiempopi?
Diosqa kinsa imasta yacharqa guerra kananta kamachinanpaj.
TAPANMANTA
¿Imaynatá Dios guerrasta qhawarqa Jesuspa tiemponpi?
Diosqa guerrasta mana allinpajchu qhawarqa. Jinapis, ¿imataj manaña kikinchu karqa?
TAPANMANTA
¿Imaynatá Dios guerrasta qhawan kay tiempopi?
Diosqa tumpamantawan tukuy guerrasta chinkachenqa.
¿Yacharqankichu?
¿Imaraykutaj José, faraonpa ñaupaqenman rinanpaj chujchanta kʼutukorqa? Bibliaqa nin Timoteoj tatan griego kasqanta. ¿Grecia llajtapichu nacekorqa?
BIBLIAQA CAMBIANANKUPAJ YANAPARQA
Kusisqa kausashasqayta yuyarqani
Pawel Pyzara sajra runa karqa, drogakoj, abogadotaj karqa. Chaywanpis sajra ruwayta saqeporqa, pusaj runaswan maqanakusqanrayku.
CREEYNIYOJKUNAMANTA YACHAKUNAPAJ
Munasqa, kasukoj wawataj karqa
¿Imataj Timoteota yanaparqa manchachikuyninta atipananpaj, sumaj cristianoman tukunanpajtaj?
Bibliaj kutichiykunasnin
Wañusqas kausarimonqanku chay, ¿maypitaj tiyakonqanku?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Hatun ñakariy kaptin yanapakunkuchu Jehova Diospa testigonkunaqa?
Arí. Jehova Diospa testigonkunaqa hatun ñakariykuna kasqan lawkunaman rispaykum, iñiqmasiykuta hinaspa huk runakunatapas yanapaniku. Galatas 6:10 nisqanman hinam ruwaniku ninmi: “Atispaqa lliwtayá yanapasun, aswan llapanmanta llalliriqtaqa iñiqmasinchikkunata”, nispa. Chaymantapas, sasachakuypi tarikuspanku llakisqa hinaspa manaña llumpay hukmanyasqa kanankupaqmi runakunata yanapaniku (2 Corintios 1:3, 4).
Imayna ruwasqaykumanta
Hatun ñakariy pasaruptinñam chay llaqtamanta kaq ancianokuna llapa iñiqmasinkunata qayanankupaq kallpanchakunku, imayna tarikusqankuta hinaspa ima munasqankuta yachanankupaqmi chaytaqa ruwanku. Chaymantañam betel wasimanqa willanku imayna tarikusqankumanta hinaspa imayna yanapakusqankumantapas.
Sichu huk llaqtakunamanta Jehova Diospa testigonkuna sasachakuypi tarikuq iñiqmasinkunata manaña yanapayta atiptinkuqa, Jehova Diospa testigonkunapa enteron pachapi Diospa llaqtanpi punta apaqkunam tanteananku imayna yanapanankupaq. Chaymi betel wasimanta cuentallikuqkuna chay sasachakuykunata qawanankupaq akllanku encargakuqkunata, hinaspapas huk llaqtakunamanta testigokunam tiempochakunku yanapakunankupaq (Proverbios 17:17).Punta pachak watakunapipas, hina chaynallatam ruwakurqa yarqaypi tarikuq Jesuspi iñiqkunata yanapanankupaq (1 Corintios 16:1-4).
Qullqita maymanta hurqusqaykumanta
Runakunapa tukuy sunqunkuwan qullqi qusqankutam Jehova Diospa testigonkunaqa, betel wasiman apachinku wakintam hatun ñakariy kaptin chaypi yanapanankupaq servichikunku (Hechos 11:27-30; 2 Corintios 8:13-15). Chay sasachakuykunapi yanapaqkuna qullqita mana chaskisqankuraykum, chay qullqitaqa servichikunku sasachakuypi tarikuqkunata astawan yanapanapaq, chaymantapas allin tanteowanmi servichikunku (2 Corintios 8:20).


text:
3 yachachiy: Runap qallariynin
¿IMATAQ musuq kay dibujitupi? Ari, runa rikhurin. Paykunaqa ñawpa qhari, ñawpa warmi kanku. ¿Pitaq paykunata ruwarqa? Diosninchik. ¿Diospa sutinta yachankichu? Paypa sutinqa Jehová. Chantapis qharita Adán nispa suticharqa, warmitataq Eva nispa.
Diosninchikqa Adanta ñut’u jallp’amanta ruwarqa. Sumaqta ruwaytawan, Diosninchik sinqanman samayta phukuykuspa, Adanman kawsayta qurqa.
Diosqa juk llamk’ayta Adanman qurqa, animalkunata sutichananta nirqa. Adanqa maytacha animalkunata qhawarqa allinta sutichananpaq. Animalkunata sutichachkaspa, imatacha rikurqa, ¿imatataq rikunman karqari?
Animalkunaqa mana ch’ullitallachu karqanku, chinataq, urqutaq karqanku, china allqu, urqu allqu, china misi, urqu misi ima. Adantaq sapitan kachkarqa. Chayrayku Diosninchikqa Adanta sumaqta puñuykuchiytawan waqtitanta urqhuspa, juk warmita Adanpaq ruwapurqa.
¡Adanqa warminta rikuspa maytachá kusikurqa! Evapis chay k’achitu huertapi kasqanrayku maytacha kusikullarqataq. Kunanqa wawitasniyuq kayta atinkuman karqa, kusisqataq tiyakunkuman karqa.
Jehovaqa Adán Evawan wiñaypaq tiyakunankuta munarqa. Tukuy Jallp’ata Edén huertamanjina tukuchinankuta munarqa. ¡Adanwan Evawan chayta uyarispa maytacha kusikurqanku! ¿Adanjina kay Jallp’ata paraisoman tukuchiyta munawaqchu karqa? Chaywanpis, qhariwarmip kusiyninqa tukukurqa, ¿imaraykutaq? Qhawarina imaraykuchus.
Salmo 83:18; Génesis 1:26-31; 2:7-25.
Tapuykuna
- ¿Imataq mana iskay kaq yachachiypi rikhurinchu, kimsa kaq yachachiypitaq rikhurin?
- ¿Pitaq ñawpaq kaq qharita ruwan, imataq sutin karqa?
- ¿Imatataq Diosninchik Adán ruwananta nirqa?
- ¿Imaraykutaq Diosninchik Adanta puñuchirqa?
- ¿Machkha unaytataq Adanwan Evawan kawsankuman karqa, imatataq Jehová ruwanankuta munarqa?
Wak tapuykuna
- Salmo 83:18, NM* ñawiriy.
¿Imataq Diospa sutin, imayna jatuntaq Diospa atiynin Jallp’ata kamachinanpaq? (Jer. 16:21; Dan. 4:17.)
- Génesis 1:26-31, ñawiriy.
¿Imatá ruwaspataq Diosninchik suqta kaq p’unchaypi ruwayninta tukuchan, imaynatá kay ruwasqan animalesmanta jukjina karqa? (Gén. 1:26.)
¿Imatá Jehová runaman, animales ima mikhunankupaq qurqa? (Gén. 1:30.)
- Génesis 2:7-25 ñawiriy.
¿Imataraq Adán ruwarqa, animalesta allinta sutichananpaq? (Gén. 2:19.)
Génesis 2:24 nisqanmanjina, ¿imaynatá Jehová qhariwarmi kawsayta, t’aqanakuyta, divorciakuyta ima, qhawan? (Mat. 19:4-6, 9.)


text:
IACHAI 14
Jeobapa ladu tukungapa ¿imataka iukangi ruranga?
Diuspa ladullami tukungi (1 Pedro 5:6-9)
Bibliapi willaraiá sug kostumbrekuna mana allilla kagtakuna, chi kostumbrekunata mana manchaspalla sakingi.
Politikakunapi mana ñitiringi, mana kagpi Diuspa Suma Mandaita agllaspa Diuspa ladu tukungi.
Diusta uiaspaka iapa suma rurangapa kangi (Mateo 7:24, 25)
Jeobamanda Willagkunawa tandaringi. Paikuna kamta aiudangapa kankuna, Diustami rigsingapa.
Ama sakikungi Jeobamanda iachaikungapa i pai mandaskatami suma uiangi.
Kamba fe atun tukuurami, Jeobá Diusta kasa ningi: nukapa kaugsai iukachisaki. Nispaka, baugtisarii (Mateo 28:19).
Diusta uiai. Kam Biblia liispaka, Jeobamanda Willagkunata mañangi intindingapa aiudachukuna. Nispaka, kam iachaikuskata ruragpika unai unaimi kaugsangapa kangi (Juan 17:3).


text:
IACHAI 1
¿Imasataka uianchi nukanchipa Taita Diusta?
Taita Dius nukanchitami Bibliapi rimaku (2 Timoteo 3:16)
Diuspa suma iuiaikuna Bibliapimi kankuna. Pai sug karikunata agllarka Bibliami iskribingapa. Bibliapi suma iuiaikunami tiá, chimandaka Dius muná nukanchi iachaikungapakuna.
Ñi pipas mana iachanchu más Taita Diusmanda. Pai allimi iachá nukanchi imasa sumaglla kaugsangapa pudigtakuna. Diusta suma uiagpika, paika nukanchitami alli ñambita pusangapa ka (Santiago 3:17; Lucas 11:28).
Dius muná tukui jentekuna Bibliami liingapa. Chimandaka, achka rimaikunapi iskribiraiá.
Nukanchi Taita Diusta uiangapa munagpika, Bibliami iukanchi liinga. Chasallata, Bibliami iukanchi suma intindinga.
Tukui Alpanigmandami achka jentekunaka Taita Diusmanda iachaikunakú (Mateo 28:19)
Kamka Bibliami intindingapa, Jeobamanda Willagkuna kamta pudinkuna aiudangapa.
Tukui Alpanigta paikuna Taita Diusmanda sutipami iachachispa purinakú.
Kam Jeobamanda Willagkunawa tandarigpi, más Taita Diusmanda iachaikungapa kangi. Paikuna kulkimi mana mañaspalla iachachinkuna.


text:
Rimaikuna kallaringapa
Taita Dius nukanchita alli taitasinami kuiá (1 Pedro 5:6, 7)
Paika nukanchita rurarka, chimandami nukanchipa Atun Taita ka. Alli taitaka paipa wambrakunamandami llakirí, chimandami suma kaugsai iachachinkunata. Chasallata, Atun Taita Dius nukanchitapas llakirimi. Chimandaka tukui jentekuna kai Alpapi kaugsanakuskata iachachí suma kaugsai iukangapakuna.
Diuspa alli iuiaikuna iachaikuura kuntintumi tukunchi. Nukanchipas suianakui pudinchi más nispa Dius ima rurangapa kagta.
Taita Diusta uiagpika, nukanchita suma ñambita pusangapami ka. Pai nukanchita aiudangapa i kuidangapami ka.
Kasapasmi Dius willá nukanchi diltudupa mana wañuspa kaugsangapa kagtakuna.


text:
2 WILLAKUY
¿Pitaq cheqaq Diosri?
1. ¿Imaraykun Diosta yupaychananchis?
Diosmi tukuy imaymanata kamarqan. Payqa tukuy tiempon kawsarqan, manataqmi hayk’aqpas wañunqachu (Salmo 90:2). Bibliapi tarikuq allin willakuykunaqa Diosmantan hamun (1 Timoteo 1:11). Paymi kawsayta qowanchis, chaymi payllata servinanchis yupaychananchispas.
2. ¿Imaynan Dios?
Diosqa manan ñoqanchis hina aychayoq tulluyoqchu, payqa espiritun chaymi mana pipas rikurqanchu (Juan 1:18; 4:24). Ichaqa kamasqanta qhawarispan yachasunman imayna Dios kasqanta. Imaymana frutakunata t’ikakunata kamasqanmi rikuchin munakuwasqanchista, ancha yachayniyoq kasqantapas. Hanaq pachapas kay pachapas ancha hatun kasqanmi rikuchillantaq ancha atiyniyoq kasqanta.
Chaymantapas Bibliata leespan Diosta reqsisunman. Chaypin yachanchis imaynatan runakunata qhawarin, imakunan sonqonta kusichin, imakunan phiñachin, allin kaqta otaq mana allin kaqta ruwaqtinku imachus ruwasqantapas.
3. ¿Kanchu Diospa sutin?
Jesusmi nirqan: “Yayayku hanaq pachapi kaq, sutiyki yupaychasqa kachun”, nispa (Mateo 6:9). Askhaña Diospa titulonkuna chaypas, kanmi sutin, sapanka simipitaqmi huknirayta rimakun. Quechua simipiqa “Jehová” nikunmi, español simi Bibliakunapipas askha textokunapin sutin rikhurin.
Askha runakunan t’ikrasqanku Bibliakunapi sutinpa rantinpi Señor otaq Dios nispalla churarqanku. Qallariypin ichaqa 7.000 kutita hina Bibliapi Diospa sutin rikhurirqan. Jesuspas Diosmanta yachachispaqa sutintawanmi yachachirqan.
4. ¿Interesakunchu Dios ñoqanchispi?
Jehová Diosqa lliw runakunatan munakuwanchis, ichaqa ¿imaraykun hinallata qhawan sinchi ñak’ariykuna kasqanta? Wakin runakunan ninku: “Pruebaman churawananchisraykun ñak’arichiwanchis”, nispa. Chayqa manan cheqaqchu.
Diosmi akllakuy atiyta qowarqanchis, akllakusqanchisman hina kawsananchispaq. Munasqanman hina kawsayta akllakuymi aswan allinqa (Josué 24:15). Ichaqa askha runakunan mana allin kaqta akllakunku, chaymi imaymana ñak’ariykuna kan. Jehová Diosqa llakikunmi chay mana allin ruwaykunata rikuspa.
Diosqa munakuwanchismi, kusisqa kawsananchistan munanpas. Chaymi pisi tiempollamanta, ñak’ariyta millay ruwaykunatawan tukuchinqa. Payqa manan yanqachu ñak’ariykuna kasqanta hinallata qhawashan. 8 willakuypin chaymanta astawan yachasun.
5. ¿Imaynatan Diosman asuykusunman?
Jehová Diosqa munanmi mañakuypi payman asuykunanchista. Payqa sapankanchispin interesakun (Salmo 65:2; 145:18). Liston kashan huchanchismanta pampachawananchispaq. Kusikunmi munayninta ruwanapaq kallpachakuqtinchis, mayninpi manaña allintachu hunt’asunman chaypas. Arí, huchayoq runaña kanchis chaypas, atisunmanmi paypa amigon kayta.
Diostaq kawsayta qowarqanchis chayqa, paytan astawanqa munakunanchis (Marcos 12:30). Dios munakusqanchista rikuchinapaqqa paymantan yachananchis kasukunanchistaqmi kamachikuyninkunata. Chayta ruwaspan payman astawan k’askakusun.
^ párr. 4 Diospa Simin Qelqa Bibliapin, “Sut’inchasqa simikuna” nisqapi khaynata nin: “Ñawpa Rimanakuy qelqapi Diospa sutinqa YHWH nisqan, chaymi t’ikrakun Yavé otaq Jehová”, nispa.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Sutiyoqchu Dios?
Diostaqa nikunmi “Tukuy atiyniyoq, Kamaq, Señor” nispa. Ichaqa manan chaykunachu sutinqa, Bibliapin 7.000 kutita hina rikhurin.


text:
Hëchus
15 Tsëpitanam, Judëa provinciapita wakin nunakuna uräyämurqan, y wawqikunatam kënö nir yachatsir qallëkuyarqan: “Moises qellqanqan ley ninqanmannö penqënikikunachö mana señalakurqa,* manam salvakïta puëdiyankitsu”. 2 Tsëmi Pabluwan Bernabë pëkunawan pleytur y alläpa discutir kariyaptin, Jerusalenchö këkaq apostolkunaman y creikoqkunata rikaqkunaman* tsë asuntupaq parlaq Pabluwan Bernabë y wakinkuna witsäyänampaq patsätsiyarqan.
3 Tsënam creikoqkuna* nänipa ichik yanaqäriyarqan, tsëpitanam tsë nunakunaqa Feniciapa y Samariapa pasayarqan juk nacion nunakuna Diosman imanö kutiyanqanta willakur, tsëmi llapan wawqikunata y panikunata alläpa kushitsirqan. 4 Jerusalenman chäriyaptinnam, creikoqkuna,* apostolkuna y creikoqkunata rikaqkuna* alläpa kushishqa chaskiyarqan, y tsë chaqkunanam, makinkunapa Dios imëkata rurashqa kanqanta willakuyarqan. 5 Peru fariseukunapa sectampita* creikushqa kaqkunam, täkunankunapita sharkur kënö niyarqan: “Alläpam precisan penqëninkunachö señalatsinantsik,* y Moises qellqanqan Leyta wiyakuyänampaq mandanantsik”.
6 Tsënam apostolkuna y creikoqkunata rikaqkuna* ëllukäyarqan* tsë asuntuta rikäyänampaq. 7 Tsë asuntupaq alleq discutiriyaptinnam, Pëdru sharkurqan y kënö nirqan: “Ollqukuna, wawqikuna, qamkunaqa alleqmi musyayanki qallanan junaqkunallapitana noqapa shimïpa juk nacion nunakuna alli willakïkunata wiyayänampaq y creikuyänampaq qamkunapita noqata Dios akramanqanta. 8 Y nunakunapa shonqunta reqeq Diosqa, pëkunata chaskinqanta musyatsikurmi santu espïrituta pëkunata qorqan, noqantsiktapis qomanqantsiknölla. 9 Y manam rikätsikushqatsu noqantsik pëkunapita jukläya kanqantsikta, sinöqa markäkïninkunarëkurmi* pëkunapa shonqunkunata limpiuyätsishqa. 10 Tsëqa, ¿imanirtaq kananqa Diosta pruëbaman churëkäyanki ni unë kastantsikkuna ni noqantsik apëta mana puëdishqantsik yüguta creikoqkunapa matankankunaman mälas* churarnin? 11 Tsëpa rantinqa, noqantsikpis pëkunanöllam Señor Jesuspa alläpa alli këninrëkur salvashqa kanqantsikman markäkuntsik”.
12 Tsënam, tsëchö llapan këkaqkuna upällariyarqan, y pëkunawan juk nacion nunakunachö mëtsika señalkunata y alläpa espantëpaqkunata Dios ruranqanta Bernabëwan Pablu willakuyanqantam wiyar qallëkuyarqan. 13 Parlar ushariyaptinnam, Santiägu kënö nirqan: “Ollqukuna, wawqikuna, wiyarayämë. 14 Symeonqa chipyëpam willakamushqa juk nacion nunakunata Dios imanö cuentaman churar qallanqanta, tsënöpa jutinta apaq markata pëkunapita jorqanampaq. 15 Y tsëqa Diospa Willakoqninkuna Qellqayanqanchö niyanqanwanmi igualan, y kënömi qellqarëkan: 16 ‘Tsëkuna pasakuriptinmi kutimushaq, y Davidpa juchushqa wayintam* yapë sharkatsishaq; ushakashqa këkaqtam yapë shäritsishaq y punta kanqanmanmi kutitsishaq, 17 tsënöpa quedashqa kaq nunakuna, llapan nacionkunapita nunakunawan juntu shonqunkunapita patsë Jehoväta* ashiyänampaq, pëkunaqa jutïpa reqishqa nunakunam kayan, ninmi këkunata rurëkaq Jehovä,* 18 y tsëkunaqa unë witsampitanam musyë kashqa’. 19 Tsëmi noqaqa nï,* Diosman kutikaq juk nacion nunakunata mana michänapaq, 20 sinöqa, imäginkunawan rakchatashqa* cösaskunapita, rakcha rurëkunapita,* jurkashqa* animalkunata mikïpita y yawarpita alläpa cuidakuyänampaq qellqanapaq. 21 Porqui unë witsankunapitanam Moises qellqanqanta willakoqkunaqa llapan markakunachö kayashqa, porqui tsëtaqa Diosta adorayänan wayikunachömi llapan säbadukuna sinchipa leyiyan”.
22 Tsënam apostolkuna y creikoqkunata rikaqkunaqa* llapan creikoqkunawan* juntu decidiyarqan pëkunapita akrashqa ollqukunata Pablutawan y Bernabëtawan Antioquïaman kachayänampaq; Barsabas jutiyoq Jüdasta y Sïlastam pëkunatawan kachayarqan, pëkunaqa wawqikunachö precisaq cargukunayoq ollqukunam kayarqan. 23 Tsëmi këta qellqayarqan y pëkunapa makimpam apatsiyarqan:
“Apostolkunapita y creikoqkunata rikaq* wawqikikunapita, Antioquïa markachö, Siriachö y Ciliciachö këkaq juk nacionpita kaq wawqikunapaq:* ¡Salüdükunata chaskiyë! 24 Ni imatapis mana mandashqa këkäyaptï noqakunapita wakinkuna qamkunaman shayämunqanta, y niyäshunqëkikunawan pantatsiyäshunqëkita y creikuyanqëkita* ushakätsita munayanqantam wiyayarqö, 25 tsëmi llapäkuna juntu decidiyarqö, ishkë ollqukunata akrëkurnin, kuyashqa Bernabëtawan y Pablutawan qamkunaman kachayämunäpaq, 26 kë nunakunaqa Señor Jesucristupa jutinrëkurmi kawëninkunata* peligruman churayashqa. 27 Tsëmi, Jüdasta y Sïlastapis qamkunaman kachëkäyämü pëkunapis tsë asuntukunapita shimipa willayäshunëkipaq. 28 Porqui santu espïrituta y noqakunatam alli parecipayämashqa ni ima mas cargatapis qamkunaman mana churayämunäpaq, sinöqa kë precisaq cösaskunallata: 29 imäginkunapaq qoyanqan cösaskunapita, yawarpita, jurkashqa* animalkunata mikïpita, y rakcha rurëkunapita* alläpa cuidakurnin sïguiyänëkipaq. Tsë cösaskunapita alleq cuidakurqa, allim kawakuyanki. ¡Yamëlla kawakuyë!”.*
30 Tsëmi despachariyaptin tsë nunakunaqa Antioquïa markaman uräyarqan, y llapan grüputam ëlluyarqan,* y apayanqan cartatam entregayarqan. 31 Leyirirqa, alläpam kushikuyarqan tsëwan kallpata chaskiyanqampita. 32 Y Jüdaswan Sïlasqa, pëkunapis Diospa willakoqninkuna karmi, atska kuti yachatsirnin wawqikunata y panikunata kallpata qoyarqan y sinchiyätsiyarqan. 33 Tsëchö atska tiempu kariyaptinnam, wawqikuna y panikunaqa kachamoqninkunaman yamë kutikuyänampaq despachariyarqan. 34 *—— 35 Peru Pabluwan Bernabëqa, wakinkunawan juntu Jehoväpa* palabrampita alli willakïkunata yachatsikur y willakurmi Antioquïa markachö quedakuyarqan.
36 Tsëpita atska junaqkuna pasariptinnam, Bernabëta Pablu kënö nirqan: “Kananqa kutishun* y Jehoväpa* palabranta musyatsikunqantsik markakunachö këkaq wawqikunata y panikunata watukamushun imanö këkäyanqanta rikänapaq”. 37 Bernabëqa Marcus jutiyoq Juanta apanampaqmi churapakashqa* karqan. 38 Peru Pabluqa manam allitanötsu rikarqan pëta pushëta, porqui Panfiliachö këkäyaptinmi pëkunapita rakikäkurirqan, y manam rurayänampaq kaqchö yanapakoq ëwarqantsu. 39 Tsënam alläpa piñatsinakur* discutiyarqan y rakikäkuriyarqan; Bernabëmi Marcusta pusharkur Chipri islata* barcuwan ëwakurqan. 40 Pablunam Sïlasta akrarqan, y Pabluta alläpa alli këninta Jehovä* rikätsinampaq wawqikuna mañakuriyaptinmi, ëwakurqan. 41 Pëqa Siriapa y Ciliciapam pasarqan tsëchö këkaq creikoqkunata* sinchiyätsir.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Kari warmi wawakuna shinallatak wambra muzukuna rimarishkami ña mana shiraykunata.
- GOE llankaymanta yanapak chapakkuna hapishka runakuna kay San Pablo kuchapi yakuta hupiashpa wañushkamanta.
- UPMA llankaymanta kishpichishkami shuk búho pishkuta.
- Ishkay runakunata hapishka 81 kilos de marihuana shiraykunata Mascarilla llaktapi.
Últimas noticias
- 386 dosis de cocaína shinallatak marihuana shiraykunata hapishka kay rikurayay ruraykunawan.
- Otavalo kitypi hapishkami shuk uchilla aparik antawata allí tapuykunata ruranapak.
- Comando de Policía Cotopaxi llankaypi yanapak chapakkuna yurakunatami tarpun kay samana pampakunapi.
- Kari warmi wawakuna shinallatak wambra muzukuna rimarishkami ña mana shiraykunata.
- GOE llankaymanta yanapak chapakkuna hapishka runakuna kay San Pablo kuchapi yakuta hupiashpa wañushkamanta.
- UPMA llankaymanta ña hapishkami sacha yurakuna wakaychina llankay wasipi.
UPMA llankaymanta kishpichishkami shuk búho pishkuta.
Unidad de Medio Ambiente (UPMA) llankaymanta yanapak chapakkuna, kishpichishkami shuk sacha huywata hapishkami shuk llakta ñan, San Antonio de Ibarra kityllipi.
ECU-9-1-1- llankayman kayashpa ña willashka UPMA llankay mashikunaman, shuk uchilla pishku purikukta shuk llakta ñanpi, ama llakita apachun shinallatak antawakuna ama llakichichun kay llaktapi.
Kay llaktaman ña chayashpa yanapak chapakkuna rikushkami shuk búho pishku purikukta, chaymantami kishpichishpa apashka Ministerio del Ambiente de Imbabura, llankay wasiman kaypi mashikuna hampishka shinallatak ña apashka kay pishku kawsana sacha yuraman. P. Meneses-SZImbabura/Traductor/Luis P./DNCE


text:
DIOSPAQ SIMIN RUNAMAN TUKUPURQAN
1,1-18
11
Qallariypi Simiqa kashaqña, Simitaq Dioswan kasharqan, Simitaqmi karqan Dios. 2
Kayqa kasharqan Dioswan qallariypi. 3
Tukuy ruwakuq paywan ichaqa tukuy ruwasqa kaq mana imapas ruwakuqchu mana paywan. 4
Paypi kashaq kawsay
, kawsaytaq karqan runakunaq k’anchaynin. 5
K’anchaytaq qosirin tutaq chawpinpi, tutataq mana payta atiparqanchu.
6
Hamurqan huk runa, Diospaq kamachisqan, sutintaq karqan Juan. 7
Pay hamurqan willakuq, k’anchaymanta willakunanpaq, hinapi payrayku llapan runakuna iñinankupaq. 8
Ichaqa payqa manan k’anchaychu karqan, ashwanpis payqa hamurqan k’anchaymanta willakuq.
9
Chay Simi karqan cheqaq k’anchay llapan runakunata k’anchariq, paytaq chayamurqan kay pachaman. 10
Kasharqanña kay pachapi, payraykutaqmi kay pacha ruwakurqan
, kay pachataq mana payta reqsirqanchu. 11
Kikin wasinman hamurqan, paypaq runankunataq mana payta chaskirqanchu. 12
Ichaqa llapan payta chaskiqkunaman qorqan atiyta Diospaq wawankuna kanankupaq, paypaq sutinpi iñiqkunaman. 13
Kaykuna paqaripurqanku mana yawarmantachu, manallataq aychaq munayninmantachu nitaq qhariq munayninmantachu, ashwanpas Diosmanta. 14
Hina Simi tukupurqan aycha kaq runaman, hinataq tiyaykurqan noqanchis ukhupi; hina rikurqanchis glorianta, imatachus chaskirqan Taytamanta pay ch’ulla churin kasqanrayku; paymi kashan hunt’asqa graciawan hinallataq cheqaqwan.
15
Juan willakamun paymanta, hina payqa qaparirqan nispa:
"Kaymi pimantachus noqa rimarqani nispa: ‘Chay noqaq qhepayta hamuqqa, ñawpaqeypiñan kashan, imaraykuchus payqa noqamanta ñawpaqmi karqan’".
16
Imaraykuchus paypaq qhapaq kayninmanta llapanchis chaskirqanchis graciata wakmanta wak kuti; 17
Imaraykuchus kamachikuyqa Moiseswan qosqa karqan; ichaqa gracia cheqaqpiwan chayamurqan Jesucristowan. 18
Diostaqa manan pipas rikunchu hayk’aqpis; ichaqa sapan churillan
, Dios kaq, Taytawan kushka tarikuq, reqsichiwanchis.
JUAN BAUTISTA REQSICHIN JESUSTA
1,19-34
19Kaymi Juanpaq willakusqan, hayk’aqchus Jerusalenmanta Judiokuna kacharqanku paqokunata hinallataq Levitakunata tapuq nispa:
"¿Qanri pitaq kanki?".
20Paytaq rimarirqan, mana pakarqanchu, hina rimarirqan nispa:
"Manan noqaqa Cristochu kani".
21Paytataq tapurqanku:
"Hinari, ¿Qanchu kanki Elías?"
Nirqantaq:
"Manan kanichu".
"¿Qanchu kanki profeta?"
Kutichirqantaq
“Manan”.
22Hina payta nirqanku:
"¿Pin kanki?, imaraykuchus kutichinaykun noqaykuta kachamuqkunaman; ¿Imatan qanmanta ninki?"
23Paytaq nirqan:
"Noqaqa kani waqt’a pampapi qapariqpaq kunkanmi: Hallch’aychis Apuq ñanninta, imaynatachus profeta Isaías nirqan hina”.
24Kachasqakunaqa karqanku Fariseokunaq t’aqayninmanta. 25Hinaspa tapurqanku nispa:
"¿Chikari, imanaqtintaq bautizanki, mana Cristo nitaq Elías nillataq profetachu kaspari?"
26Juan kutichirqan paykunata nispa:
"Noqaqa bautizani unuwanmi, qankuna ukhupin kashan huk qankunaq mana reqsisqaykichis. 27Pay qhepaytaña hamuqtinpis, noqaqa manan usut’anpaq watunta pashkaraq hinachu kani".
28Kay ruwakurqan Betania llaqtapi, Jordán mayuq wasanpi, maypichus Juanpaq bautizasqanpi.
29Qhepantin p’unchay, Juan rikurqan Jesusta, payman hamuqta, hina nirqan:
"Paymi Diospaq Anehon, paymi qechun kay pachaq huchanta. 30Kaymi pimantachus noqa nirqani: Noqaq qhepayta hamun huk qhari pichus ñawpaqeypiñan kashan imaraykuchus payqa noqamantaqa ñawpaqmi karqan. 31Manan noqaqa payta reqsirqanichu; ichaqa noqa hamurqani unuwan bautizaq payta Israel reqsinanpaq”.
32Hina Juan willakurqan nispa:
"Rikuni Espírituta hanaq pachamanta urpi hina uraykamuqta hinaspataq pay patapi qheparqan. 33Manan noqaqa payta reqsirqanichu, ichaqa pichus noqata unuwan bautizaq kachaqmi niwarqan: ‘Pi pataman Espíritu uraykamuspa qhepaqta rikunki hina, paymi Espíritu Santowan bautizaq’. 34Hina noqaqa rikunipunin hinallataqmi willakuni nispa kaypunin kakun Diospaq churin".
JESÚS WAHAN ÑAWPAQ YACHAQAQNINKUNATA
1,35-51
35Qhepantin p’unchay, Juanqa wakmanta kasharqan yachaqaqninkunamanta ishkayninwan. 36Jesusta purishaqta rikuspa nirqan:
"Paymi Diospaq Anehon".
37Ishkaynin yachaqaqkunataq paypaq rimasqanta uyarispa, Jesuspaq qhepanta ripurqanku. 38Jesusqa kutirimuspa, paykunaq qhepanta hamusqanta rikuspa paykunata nirqan:
"¿Imatan mashkhankichis?"
Paykunataq nirqanku:
"Rabí (T’ikrasqa nin Amawt’a), ¿Maypin tiyanki?"
39Paykunata nirqan:
"Hamuychis, rikuychis".
Rispa paykuna rikurqanku maypichus tiyasqanta hinaspataq paywan qaynarqanku chay p’unchay; kayqa karqan tawa horas tardetaña.
40Karqan Andrés, Simón Pedroq wayqen, huknin chay ishkayninmanta Juanpaq rimasqanta uyarispa Jesuspaq qhepanta puriqkuna. 41Chay tarirqan ñawpaqta Simón wayqenta hina payta nirqan:
"Noqayku tarimuyku Mesiasta (T’ikrasqa nin Cristo).
42Hinaspataq aparqan Jesusman. Paytataq qhawarispa Jesús nirqan:
"Qanmi kanki Simón, Juanpaq churin; qanmi Cefas sutichasqa kanki" (T’ikrasqa nin Pedro).
43Qhepantin p’unchay, Jesús munarqan Galilea hap’iyman puriyta; hina tarirqan Felipeta hina payta nirqan:
"Qhepayta hamuy".
44Felipe karqan Betsaida llaqtamanta, Andrespaq hinallataq Pedroq llaqtallanmantataq. 45Felipe tarirqan Natanaelta hina payta nirqan:
"Tariyku pimantachus Moisés qelqarqan kamachikuypi hinallataq profetakuna; paymi kakun Jesús, Joséq churin, Nazaret llaqtamanta kaq".
46Natanaeltaq payta nirqan:
"Nazaretmantari, ¿Iman allintaq lloqsimunman?"
Felipetaq payta nirqan:
"Hamuy, rikuy".
47Jesús Natanaelta payman hamushaqta rikuspa paymanta nirqan:
"Kaymi huk cheqaq Israelita, mana sonqonpi llullakuyniyoq".
48Natanaeltaq payta nirqan:
"¿Maymantan reqsiwanki?"
Jesustaq kutichirqan nispa:
"Manaraq Felipe qanta wahashaqtin, noqa rikurqayki, higuera sach’aq chakinpi kashaqta".
49Natanaeltaq kutichirqan:
"Rabí, qanmi kanki Diospaq Churin, qanmi kanki Israelpaq reynin".
50Jesustaq kutichirqan nispa:
"¿Qanri iñinki, noqa higuera sach’aq chakinpi rikuyki nisqayraykuchu? Chaymanta ashwan hatun ruwaykunataraqmi rikunki".
51Hinaspataq payta nirqan:
"Cheqaqta niykichis, rikunkichis hanaq pachata kicharisqata hinallataq Diospaq angelninkunata wichashaqta hinallataq uraykushaqta Diospaq Churinpaq patanman".
CANA LLAQTAPI KASARAKUY
2,1-12
21Kinsa kaq p’unchaypi karqan kasarakuy Caná llaqtapi, Galilea hap’iypi; chaypi tarikullarqantaq Jesuspaq maman. 2Jesús yachaqaqninkunawan waharisqallataq karqanku kasarakuyman. 3Chaypi vino tukurqakapuqtin, Jesuspaq maman payta nirqan:
"Vinonku mana kapunchu".
4Jesustaq payta nirqan:
"Qanman noqamanpis, ¿Iman qokuwanchis?, warmi. Horayqa manaraqmi chayamunraqchu".
5Mamantaq nirqan kamachikunata:
"Ruwaychis paypaq nisqasuykichista"
6Chaypi kasharqan soqta rumimanta p’uñukuna, sapankanku pachak litro chaskiq kama. Chay p’uñukunataqa churarqanku Judiokunaq ch’uyanchakunankupaq. 7Hina Jesusqa paykunata nirqan:
"Hunt’achiychis unuta p’uñukunaman".
Hinataq hunt’achirqanku siminkama. 8Hina paykunata nirqan:
"Kunan orqorqoychis hinaspataq apaychis mayordomoman".
Paykunataq aparqanku. 9Mayordomotaq unuta vinoman kutichisqata malliykurqan ichaqa mana maymanta kasqanta yacharqanchu; ashwanpis unu orqoq kamachikunaqa yacharqanku; hina mayordomoqa waharirqan kasarakuq qharita 10hinaspataq nirqan:
"Sapankanku runakuna churanku ñawpaqta allin kaq vinota, hinaspa macharisqaña kashaqtinkutaq qonku qasi vinota. Qantaq waqaychasqanki allin kaq vinota kunankama".
11Kay ñawpaq kaq ch’ikutan ruwarqan Jesús Caná llaqtapi, Galilea hap’iypi, hinataq reqsichirqan glorianta hinallataq iñirqanku paypi yachaqaqninkuna. 12Chaymanta uraqarqan Cafarnaún llaqtaman pay, maman, wayqenkuna hinallataq yachaqaqninkunapis. Chaypi qheparirqanku pisi p’unchaykunalla.
JESÚS WIKCH’UN QHATUQKUNATA TEMPLOMANTA
2,13-22 // Mt 21,12-13; Mc 11,15-17; Lc 19,45-46
13Qayllamusharqanña Judiokunaq Pascua p’unchaynin, chaymi Jesusqa seqarqan Jerusalén llaqtaman. 14Hina templopi tarirqan waka, uha, urpikuna qhatuqkunata hinallataq qolqe kutichiqkunata tiyashaqta. 15Huk soq’anata washkharqospa qatirparirqan llapankuta templomanta wakankunantinta, uhankunantinta; hinallataq hich’arparirqan kutichiqkunaq qolqenkunata chaymanta mesakunatapis wikch’urparirqan. 16Urpi qhatuqkunatataq nirqan:
"Orqoychis chaykunata kaymanta; ama Taytaypaq wasinta kutichiychischu qhatuna wasiman".
17Hina yachaqaqninkunaqa yuyarirqanku qelqasqa kasqanta: "Wañuytan munani wasiykita".
18Judiokunataq kutichirqanku payta nispa:
"¿Ima ch’ikutan rikuchiwankiku chay hinata ruwanaykipaq?"
19Jesús kutichirqan paykunata nispa:
"Thuniychis kay templota hinataq hatarirqochisaq kinsa p’unchaypin".
20Judiokunataq nirqanku:
"Tawa chunka soqtayoq watantinmi kay templotaqa sayarichirqanku. ¿Hinari qan hatarirqochinkichu kinsa p’unchaypi?"
21Ichaq pay rimasharqan ukhun kaq templomanta. 22Hina wañuqkuna ukhumanta kawsarimpuqtin, yachaqaqninkunaqa yuyarirqanku chayta nisqanta; hinataq iñirqanku Qelqapi hinallataq Jesuspaq rimasqanpi.
JESÚS RIKUN KIKIN SONQOTA
2,23-25
23Jesús Jerusalenpi Pascua q’ochukuypi kashaqtin, ashkha runakuna iñirqanku sutinpi paypaq ruwasqan ch’ikukunata rikuspa. 24Ichaqa Jesús mana paykunapi iñiqchu, imaraykuchus payqa reqsiq llapankuta. 25Payman mana imapas willakuna karqanchu runamanta imaraykuchus payqa reqsirqan runaq ukhunpi kasqanta.
JESÚS NICODEMOWAN RIMANAKUN
3,1-21
31Karqan huk runa Fariseokunamanta, Nicodemo sutiyoq, Judiokunaq umalliqnin. 2Pay hamurqan tuta Jesusman hina payta nirqan:
"Rabí, yachaykun qan Diosmanta hamusqaykita amawt’a hina. Imaraykuchus manan pipas atinmanchu chay ch’ikukuna ruwasqayki ruwayta, Dios mana paywan kaqtin".
3Jesús kutichirqan payta nispa:
"Cheqaqta niyki, mana wakmanta paqariqqa manan Diospaq kamachiyninta atinmanchu rikuyta".
4Nicodemoqa payta nirqan:
"¿Imaynatan atinman huk runa paqariyta machuña kaspa? ¿Icha atinmanchu mamanpaq wiksanman wakmanta waykuspa paqariyta?"
5Jesustaq kutichirqan:
"Cheqaqtan niyki: Mana unumanta hinallataq Espíritumanta paqariqqa manan atinmanchu waykuyta Diospaq kamachiyninman. 6Aychamanta paqariqqa aychan kan hinallataq espiritumanta paqariqpas espiritullataq kan. 7Ama musphaychu kay nisqaymanta: ‘Wakmantan paqarinaykichis’. 8Espirituqa phukumun may munasqanpi; uyarinki kunkanta ichaqa manan yachankichu maymanta hamusqanta nitaq mayman risqanta; ahinan sapanka Espiritumanta paqariqqa".
9Nicodemoqa kutichirqan payta nispa:
"¿Imaynan chay kanman?"
10Jesusqa kutichirqan payta nispa:
"Qan Israel llaqtaq amawt’an kashaspachu, ¿Mana yachankichu chayta? 11Cheqaqta niyki, rimayku yachasqaykuta hinallataq willakuyku rikusqaykuta; ichaqa qankuna manan chaskinkichischu noqaykuq willakuyniykuta. 12Sichus kay pachamanta rimasqayta mana iñinkichischu chayri, ¿Imaynatan iñiwaqchis hanaq pachamanta rimasqaytari? 13Manan pipas wichanchu hanaq pachaman, ichaqa hanaq pachamanta uraykamuqllan, Runaq Churin. 14Imaynatan Moisés oqarirqan mach’aqwata waqt’a pampapi ahinallatataqmi oqarikunan Runaq Churinqa, 15llapan paypi iñiqkuna wiñay kawsayta tarinanpaq.
16Imaraykuchus Diosqa kay pachata sinchita munakuspa kachamurqan ch’ulla churinta, llapan paypi iñiqkuna ama chinkanankupaq, ashwanpis wiñay kawsayta tarinankupaq. 17Imaraykuchus Diosqa mana kachamurqanchu Churita kay pachaman huchachananpaq, ashwanpis kay pacha qespikunanpaq paypi. 18Paypi iñiqqa manan huchachasqachu kanqa; ichaqa mana paypi iñiqqa ñan huchachasqaña, mana Diospaq ch’ulla Churinpaq sutinpi iñisqanmanta. 19Kaymi huchachakun: K’anchay kay pachaman chayamuqtin runakunaqa k’anchaymanta ashwanta munarqanku tutayaqta, ruwasqanku mana allin kaqtin. 20Imaraykuchus sapanka mana allin ruwaqqa cheqninmi k’anchayta, hinallataq mana k’anchayman hamunchu hina ruwasqan ama sut’inchakunanpaq. 21Ichaqa cheqaq ruwaqqa hamun k’anchayman ruwasqankuna rikukunanpaq imaynan Diospaq munasqanman hina.
JUAN BAUTISTA WAKMANTA JESUSMANTA WILLAKUN
3,22-36
22Chaymanta Jesús ripurqan yachaqaqninkunantin Judea hap’iyman; chaypitaq tiyarqan paykunapiwan hinallataq bautizarqan. 23Juanpis bautizallarqantaq Ainon llaqtapi, Salim qayllapi chaypi ashkha unu kasqanrayku; hina runakuna hamuqku hinataq bautizachikuqku. 24Imaraykuchus Juanqa manaraq karcelpichu wikch’usqa kasharqan. 25Qallarirqanku hap’inakuyta Juanpaq yachaqaqninkuna huk Judío runawan ch’uyanchakuymanta. 26Juanman rispa payta nirqanku:
"Rabí, qanwan Jordán mayu chimpapi kaq, pimantachus qan willakurqanki chay bautizashan hinataqmi payman llapan runakuna chimpashanku".
27Juantaq kutichirqan nispa:
"Huk runaqa manan imatapas chaskiyta atinmanchu sichus mana payman qonkuchu hanaq pachamanta chayqa. 28Qankuna kikiykichismi kankichis willakuq nisqaymanta: ‘Manan noqaqa Cristochu kani, ashwanpas paypaq ñawpaqenta kachamusqan kani’. 29Pichus kasarakuq warmiyoqqa qharin, ichaqa qhariq reqsiqmasintaq pichus paypaq qayllanpi kaspa payta uyarin, chay paypaq kunkanta uyarispa sinchita kusikun. Hinatan kay kusikuyniy hunt’akun. 30Paymi hatunyanan noqataq huch’uyyanay.
31Wichaymanta hamuqqa kashan llapan runakuna patapin. Hallp’amanta kaqqa hallp’amantan kakun hinallataq riman hallp’amanta. Hanaq pachamanta hamuqqa llapan runakuna patapin. 32Pay willakun rikusqanta uyarisqantawan ichaqa manan pipas chaskinchu willakusqanta. 33Ichaqa pichus willakusqanta chaskisqqa sut’inchanmi Dios cheqaqpuni kasqanta. 34Imaraykuchus Diospaq kachamusqanqa riman Diospaq siminta, imaraykuchus payqa qon Espirituta mana tupusqata. 35Taytaqa Churinta munakun hinaspataq churaykun makinman tukuyta. 36Churipi iñiqpaqqa kan wiñay kawsay, ichaqa mana Churipi iñiqqa mana rikunqachu wiñay kawsayta ashwanpas Diospaq phiñakuyninmi pay patapi qhepan.
JESÚS RIMAN SAMARITANA WARMIWAN
4,1-42
41Jesús yacharqan Fariseokunaq uyarisqanta imaynatachus astawan ashkhata Juanmanta Jesusqa yachaqaqkuna huñusqanta hinallataq bautizasqanta. 2Mashki Jesusqa manan pay kikinchu bautizarqan ashwanpas yachaqaqninkuna. 3Hinaspa saqerqan Judea hap’iyta hinaspataq ripurqan Galilea hap’iyman. 4Ichaqa wasapanan karqan Samaria hap’iyta. 5Hina chayarqan Samariapi kaq Sicar sutiyoq llaqtaman, chayqa karqan Jacobpaq José churinman qopusqan hallp’anpaq qayllanpi. 6Chaypi karqan Jacobpaq puhun. Hina Jesusqa purisqanmanta sayk’usqa tiyaykurqan puhu patapi. Chayqa karqan chawpi p’unchay hinaña.
7Chayamurqan huk samaritana warmi unu orqoq. Hina Jesús payta nirqan:
"Uharichiway".
8Imaraykuchus yachaqaqninkunaqa rirqanku llaqtaman mikhuna rantiq. 9Samaritana warmitaq payta nirqan:
"¿Imaynan qan, judío kashaspa, mañakuwanki uharichinayta, samaritana warmi kashaqtiy?"
(Imaraykuchus Judiokunaqa mana allintan kawsanku samaritanokunawan). 10Jesusqa kutichirqan payta nispa:
"Sichus qan reqsiwaq Diospaq khuyakusqanta hinallataq yachawaq pichus nishasunki: Uharichiway, hinaqa qan kikiyki mañarikuwaq hina paytaq qosunkiman kawsaq unuta".
11Warmitaq payta nirqan:
"Apu, manan kanchu p’uñuyki hinallataq puhutaq nishu ukhu. ¿Maymantan orqowaq chay kawsaq unuta? 12¿Icha qanri kanki ashwan hatunchu Jacob taytaykumanta, pichus qowarqanku kay puhuta, hina kaymantan uhaq pay, wawankuna, uywankunapis?"
13Jesustaq kutichirqan payta nispa:
"Sapanka kay unuta uhaqqa wakmantan ch’akichikunqa; 14ichaqa pichus uhanqa noqaq qosqay unuta chayqa manañan hayk’aqpis ch’akichikunqachu, ashwanpis noqaq qosqay unuqa paypi kanqa unu puhuq ñawin, wiñay kawsayman phullpuriq".
15Warmitaq payta nirqan:
"Apu, qoway chay unuta, manaña ch’akichikunaypaq hinallataq manaña kayman unu orqoq hamunaypaq".
16Payta nirqan:
"Puriy, qhariykita wahamuy hinaspataq kayman kutimuy".
17Warmitaq kutichirqan payta nispa:
"Manan qhariyoqchu kani"
Jesús payta nirqan:
"Allintan ninki nispa mana qhariyoqchu kani, 18imaraykuchus karqanki pishqa qhariyoq, kunan kaqniykitaq manan qharillaykitaqchu; chaytaqa cheqaqtan ninki".
19"Warmitaq payta nirqan:
“Apu, rikunin profeta kasqaykita. 20Noqaykuq taytaykuqa yupaychaqku Diostaqa kay orqopi; ichaqa qankunaqa ninkichis Jerusalenpin kashan Diosta yupaychana cheqas”.
21Jesús payta nirqan:
"Iñiway, warmi: Hamushan hora maypichus manan kay orqopichu nitaq Jerusalenpichu yupaychankichis Taytata. 22Qankunaqa yupaychankichis mana reqsisqaykichista, noqaykutaq yupaychayku reqsisqaykuta imaraykuchus qespichiyqa hamun Judiokunamantan. 23Ichaqa hamun hora, kunanmi chay hora, maypichus cheqaq yupaychaqkunaqa Diosta yupaychanqaku Espiritupi hinallataq cheqaqpi. Imaraykuchus Taytaqa mashkhan ahina yupaychaqninkunatan. 24Diosqa Espiritun kakun, chayraykun yupaychaqninkunaqa yupaychananku Espiritupi hinallataq cheqaqpi".
25Warmitaq payta nirqan:
"Yachanin Cristo nisqa Mesiaspaq hamunanta; Chaymi chayamuspa llapanta reqsichiwanqaku".
26Jesustaq payta nirqan:
"Noqan kani, qanwan rimashaq".
27Hina chayamurqanku yachaqaqninkuna hinataq muspharirqanku huk warmiwan rimashasqanrayku; ichaqa manan pipas nirqanchu, imatan mashkhanki, nitaq imatan rimanki paywan. 28Hina warmiqa p’uñunta saqerparispa purirqan llaqtata hinaspataq nirqan runakunaman:
29"Hamuychis, qhawaychis huk runata pichus niwan llapanta ima ruwasqayta. ¿Icha manachu pay kanman Cristo?"
30Hina lloqsimurqanku llaqtamanta hinaspataq rirqanku payman. 31Chay kashanankamataq yachaqaqninkuna sinchita mañarqanku nispa:
"Rabí, mikhuy".
32Paytaq paykunata nirqan:
"Noqaqqa kanmi huk mikhunay, qankunaq mana reqsisqaykichis"
33Hinataq yachaqaqninkunaqa ninakurqanku nispa:
"¿Icha pichu apamurqan mikhuyta payman?"
34Jesús nirqan paykunata:
"Noqaq mikhunayqa kakun kachamuqniypaq munayninta ruwanaymi hinallataq ruwananta hunt’achinaymi. 35¿Manachu qankuna niyta yachankichis, tawa killaraq kashan chakra oqarinapaq? Noqan niykichis: Wichariychis ñawiykichista hinaspataq qhawaychis chakrakunata, q’elloyashanñan oqarinapaq. 36Oqariqqa chaskinmi pagonta hinataq huñun ruruta wiñay kawsaypaq. Ahina t’akaqqa kusikun oqariqwan kushka. 37Imaraykuchus chaypin hunt’akun chay rimay: Hukmi t’akaq huktaqmi oqariq. 38Noqan kacharqaykichis mana llank’asqaykichista oqariqta; wakkunan llank’arqanku, qankunataq waykunkichis llank’asqankuman".
39Ashkha chay llaqtamanta samaritanokuna iñirqanku Jesuspi, chay warmiq willakusqanrayku: "Niwan llapanta ima ruwasqayta". 40Samaritanokuna payman hamuspa mañakurqanku paykunawan qheparinanpaq hinataq qheparirqan chaypi ishkay p’unchay. 41Astawanraq iñirqanku rimasqanrayku. 42Ichaqa warmita nirqanku:
"Manañan iñiyku qanpaq nisqaykiraykuchu imaraykuchus noqayku kikiykun uyariyku hinallataq yachayku pay cheqatapuni kay pacha qespichiq kasqanta".
JESÚS HAMPIN KAMACHIKUQPAQ CHURINTA
4,43-54
43Ishkay p’unchaymanta ripurqan chaymanta Galileaman. 44Pay kikin Jesusmi willakurqan mayqen profetapis kikin llaqtanpi mana allin qhawarisqa kasqanta.
45Galilea hap’iyman chayaqtin, Galileokuna payta chaskirqanku Jerusalenpi, q’ochukuypi ruwasqanta rikuspa imaraykuchus paykuna kikin risqaku q’ochukuyman.
46Wakmanta chayarqan Galileapi kaq Caná llaqtaman, maypichus unuta kutichirqan vinoman. Hina kashaq reypaq huk hatun kamachin piqtachus churin onqosqa tarikurqan Cafarnaún llaqtapi. 47Pay Jesuspaq Judeamanta Galileaman chayamusqanta uyarispa lloqsimurqan payman hinaspataq mañakurqan uraykamuspa churinta hampiykunanpaq imaraykuchus wañupusharqanña. 48Hina Jesús payta nirqan:
"Qankunaqa manan iñinkichischu ch’ikukunata nitaq milagrokunatapas mana rikuspa".
49Hatun kamichitaq payta nirqan:
"Apu, uraykamuy manaraq churiy wañushaqtin".
50Jesús payta nirqan:
"Puriy, churiykiqa kawsashanmi".
Hina chay runaqa iñirqan payman Jesuspaq rimasqanpi hinaspataq purirqan. 51Uraykushaqtin kamachinkuna taripamurqanku payman churiyki kawsashan nispa. 52Hina tapurqan paykunata ima horasta qhaliyapusqanta. Hina paykuna nirqanku:
"Qayna p’unchaymi, kushka p’unchay wasapaytan ruphaynin chinkapurqan".
53Hina taytaqa repararqan chay kikin horasta Jesuspaq nisqanta churiykiqa kawsashanmi, hinan payqa iñipurqan llapan wasinnintin. 54Kay ishkay kaq ch’ikuta Jesús ruwarqan Judeamanta Galileaman chayamuspa.
JESÚS BETESDA SUTIYOQ PUHUPI SUCH’U RUNATA QHALIYACHIN
5,1-18
51Chaymanta Judiokunaq q’ochukuy p’unchay kasqa hinataq Jesusqa seqarqan Jerusalén llaqtaman. 2Jerusalenpi kan uha punkuq qayllanpi huk tuyuna unu, Hebreo simipi Betesda sutichasqa, pishqa arco punkuyoq. 3Kaykunapi kasharqanku sirispa ashkha onqoqkuna, ñawsakuna, wist’ukuna, such’ukuna (unu kuyuy chayamuqta suyakuspa. 4Imaraykuchus Diospaq huk angelnin uraykamuq kuti kutimanta chay unu tuyunaman hinaspataq unuta aytiriq; chay unu aytirisqa pasaytataq ñawpaqta waykuykuq alliyapuq imaymana onqoyninmanta). 5Chaypi kasharqan huk runa onqosqa kinsa chunka pusaqniyoq wataña. 6Jesús payta pampapi sirishaqta rikuspa hinallataq unaytaña onqohasqanta yachaspa payta nirqan:
¿Munankichu alliyapuyta?"
7Onqoqtaq payta kutichirqan:
"Apu, manan piñiypas kanchu, chay unu aytirikuqtin tuyunaman noqata winaykuq; rishanaykama wakña noqamanta ñawpaqta uraykun".
8Jesús payta nirqan:
"Sayariy, kallapaykita hap’iy hinaspataq puriy".
9Hinataq kikin kuti pacha runaqa alliyapurqan hinaspataq kallapanta hap’ispa purirqan. Chay p’unchay karqan sábado. 10Judiokuna nirqan alliyachisqa runata:
“Kunanqa sábado p’unchaymi hina manan atikunchu kallapayki hap’inayki".
11Pay paykunata kutichirqan:
"Chay noqa alliyachiqmi niwan: ‘Kallapaykita hap’iy hinaspataq puriy’".
12Paytataq tapurqanku:
"¿Pitaq chay runa qanta niq: hap’iy hinaspataq puriy?"
13Alliyachisqa runa mana yacharqanchu pichus kasqanta imaraykuchus Jesusqa ñan chinkarqapusqaña chaypi ashkha runa kaqtin. 14Qhepaman Jesús tarirqan payta templopi hinaspataq payta nirqan:
"Qhawariy, alliyapurqanki; amaña huchakuyñachu ama imamanpas astawan mana allinman urmaykunaykipaq".
15Chay runa purirqan hinaspataq willarqan Judiokunaman Jesusmi pay alliyachiq kasqanta. 16Hina Judiokunaqa Jesusta qatiykacharqanku sábado p’unchaypi chayta ruwasqanrayku. 17Jesús paykunata kutichirqan:
"Taytayqa llank’an kunankama hinallatataq noqapis llank’ani".
18Chayraykun Judiokunaqa astawan munarqanku payta wañuchiyta imaraykuchus manan sábado p’unchayllatachu mana waqaycharqan ashwanraq Diosta waharqan taytay nispa hina Dioswan kushkachakurqan.


text:
Capítulo 19
Jehovamanda ama caruyanguichu
1, 2. ¿Pita ali causaita caranga?
YUYAPAI quiquin ali purijujpi yana yana fuyu jundashpa, rayocuna manllanaita uyarishpa jaicata tamiai callarishcanman. Chai tamiamanda pacajuna pushtuta uchalla tarishpaca ¿nachu tranquilo sintiringuiman?
2 Cunanbica nali punllacunapimi causanajunchi, cai mundoca ashtahuanmi huaglishpa catijun. Chaicunata ricushpaca cashna chari tapuringui, ali causaitaca ¿maipishi tarisha? nishpa. Salmo librota escribijca nircami, Jehová Diostaca cashnami nijusha: “Ñuca shuyanami cangui, ñuca shinlli jatun huasishnami cangui. Ñuca Taita Dioslla, candallami yariajusha” nishpa (Salmo 91:2). Shinaca, ñucanchicuna ima problemacunata charijpipash Jehová Diosca ayudangami. Shamuj punllacunapicarin shuj ali causaitami caranga.
3. Jehová Dios ñucanchita cuidachunga ¿imatata rurana capanchi?
3 Jehová Diosca ¿imashinata ñucanchitaca cuidanga? Jehová Diosca imapash problemata ñucanchi charijpica aguantashpa, ñaupaman catichunmi ayudanga. Shinallata, ñucanchita llaquichijcunata yali poderta charimandami cuidaita ushan. Cunanbi ima llaquicuna japijpipash, shamuj punllacunapi Jehová Dios chai llaquicunata tucuchinatami tucui shunguhuan confiana canchi. Bibliapica ninmi: “Taita Diospaj juyaitaca, na cunganachu canguichi” nishpa (Judas 21). Nali punllacunapi causajuimanda Jehová Dios ayudachunga paimanda na caruyanachu canchi. Jehovamanda ama caruyangapaca ¿imatata rurana canchi?
DIOS JUYASHCASHNA JUYASHUNCHI
4, 5. Jehová Diosca ¿imashinata juyashcata ricuchishca?
4 Jehovamanda ama caruyangapaca, pai ñucanchita juyashcataca na cunganachu canchi. Jehová Dios imatalla ñucanchicunamanda rurashcatapash yarinami canchi. Ñucanchi cushilla causachunga shuj juyailla Alpata, micunata, plantacunata, animalcunata, yacutapashmi cushca. Shinallata Bibliapimi Diospa shuti maijan cajta, Dios imashina cajtapash villajun. Bibliapica yachachinbashmi, ñucanchita juyaimanda Jehová Dios paipa Churita cai Alpapi sufrishpa huañuchun cachamushcata (Juan 3:16). Jesús huañushcamandami shamuj punllacunapi juyailla ali causaita charina esperanzata charinchi.
5 Shinallata Jehová Diosca jahua cielopimi paipa Reinota churashca. Chai Reinomi tucui llaquicunata tucuchishpa cai Alpata shuj juyailla paraisoman tigrachinga. Chaipica cushilla, tranquilo para siempremi causashun (Salmo 37:29). Cunanbillata ali causachun yachachishpami Jehová Diosca ñucanchita juyashcata ricuchishca. Shinallata Diosca paita mañachunmi munan. Ñucanchi mañashcataca siempremi uyan. Imashinami ricunchi, Jehová Diosca tucuicunatami juyashcata ricuchishca.
6. Jehová Dios juyashcamandaca ¿imatata rurana canchi?
6 Jehová juyashcamandaca ¿imatata rurana cangui? Jehová Dios quiquinmanda imacunatalla rurashcataca agradicinami cangui. Shinapash, cunanbi gentecunaca agradicinataca na yachanllu. Jesús cai Alpapi cajpipash shinallatami carca. Chai punllacunapica Jesusca 10 jaricuna lepra ungüihuan cajpimi jambirca. Shinapash, paicunamandaca shujllami Jesustaca agradicingapaj tigrarca (Lucas 17:12-17). Ñucanchica, Jesusta pagui ningapaj tigrashca runagushnami cangapaj munanchi. Jehovataca siempremi agradicina canchi.
7. Jehová Diostaca ¿imashinata juyana capanchi?
7 Jehovata juyashcataca ricuchinapachami canchi. Jesusca paipa catijcunataca nircami, Jehová Diostaca tucui shunguhuan, tucui almahuan, tucui yuyaihuanmi juyana canguichi nishpa (Mateo 22:37, liipangui). Chaica ¿imatata ningapaj munan?
8, 9. Jehová Diosta juyashcataca ¿imashinata ricuchina capanchi?
8 ¿Shimillachu Jehová Diosta juyanimi nina canchi? Na. Paita tucui shunguhuan, tucui almahuan, tucui yuyaihuan juyashpaca ñucanchi rurashcacunahuanmi juyashcata ricuchishun (Mateo 7:16-20). Bibliapica yachachinmi, Diosta juyashpaca paipa mandashcacunata cazushunmi nishpa. Diospa mandashcacunata cazunaca ¿shinllichu can? Na. Jehová Diospa ‘mandashca shimicunaca, pactachi ushanallami’ can (1 Juan 5:3, liipangui).
9 Jehovata cazushpaca cushilla, ali causaitami charishun (Isaías 48:17, 18). Shinapash Jehovamanda ama caruyangapaj imata ruranata yachajushun.
JEHOVATA ASHTAHUAN RIJSISHPA CATINGUI
10. ¿Imamandata Jehovamanda yachajushpa catina capangui?
10 Bibliata yachajushpami asha asha Jehová Diosta rijsishpa paipa amigo tucushcangui. Jehovahuan ali amigo canaca, nina cuendami can. Nina ama huañuchunga yamdatami catichiriana cangui. Shinallatami, Jehová Dioshuan ali amigo cashpa catingapaca, paimanda ashtahuan yachajushpa catina cangui (Proverbios 2:1-5).
11. Bibliamanda yachajushpa catijpica ¿imata pasanga?
11 Bibliamanda ashtahuan yachajushpa catijpica quiquinba shungumanmi chayanga. Jesusca, profeciacuna imashina pactarinatami paipa ishcai catijcunaman intindichijurca. Shina intindichijpimi, Jesusta catijcunaca nirca: “¿Nachu Dios escribichishca Shimiguta ñucanchiman villashpandi shamujushpaca ñucanchi shungupi aligutapacha yarijta rimarca?” nishpa (Lucas 24:32).
12, 13. a) Jehovahuan ña ali amigo cashpaca ¿imatata rurana capangui? b) Jehovata juyashpa catingapaca ¿imatata rurana capangui?
12 Jesuspa catijcuna Diospa Shimita yachajushpa, ali intindijpimi chai yachajushcacunaca paicunapa shunguman chayarca. Quiquinbash Bibliamanda yachajui callarishpaca shinallatachari sintirircangui. Shinami Jehovata ali rijsishpa, juyai callarishcangui. Chai juyai tucurichunga na saquinachu cangui (Mateo 24:12).
13 Jehovahuan ña ali amigo cashpaca, shina catingapami esforzarina cangui. Jehová Diosmanda, Jesusmanda ashtahuan yachajushpa, yachajushcata quiquinba causaipi pactachinatami ali pensarina cangui (Juan 17:3). Bibliata liijushpa, yachajujushpaca cashna tapuringui ¿imatata Jehová Diosmandaca yachajuni? ¿Imamandata tucui shunguhuan, tucui almahuan juyana cani? nishpa (1 Timoteo 4:15).
14. Jehovata juyashpa catingapaca ¿imatata rurana capanchi?
14 Shuj amigohuan siempre imatapash paihuan parlashpaca ashtahuan ali amigomi tucungui. Shinallata Jehovata siempre mañashpaca paimanda juyaica ashtahuanmi miranga (1 Tesalonicenses 5:17, liipangui). Jehovata mañai ushashcamandaca ninandami cushijunchi. Chaimandami tucui shunguhuan Jehová Dioshuan parlanalla canchi (Salmo 62:8). Mañajushpaca yangata imacunatapash nishpa, chaitallata chaitallataca na nijunachu canchi. Imamanda mañajushpapash, aliguta respetohuanmi mañana canchi. Bibliamanda yachajushpa, tucui shunguhuan mañashpaca Jehová Diostaca ashtahuanmi juyashun.
JEHOVAMANDA SHUJCUNAMAN VILLACHISHUN
15, 16. Jehovamanda villachinataca ¿imashinata ricuna capanchi?
15 Jehovamanda ama caruyangapaca ñucanchi imata crishcatami shujcunaman villachina canchi. Jehovamanda shujcunaman villachinaca shuj jatun bendicionmi can (Lucas 1:74). Jesusca paita ali catijcunatami villachichun mandarca. Diospa Reinomanda ali villaicunataca tucuicunamanmi villachina canchi. Quiquinga ¿ñachu villachijungui? (Mateo 24:14; 28:19, 20.)
16 Apóstol Pabloca villachinataca ninandami alicachin carca. Chaimandami villachinaca ‘ninan valishcami’ can nirca (2 Corintios 4:7). Jehová Diosmanda, pai imatalla ruranamanda shujcunaman villachishpaca alita rurashpami Jehová Diosta sirvijungui. Chaitaca paica ninandami alicachin (Hebreos 6:10). Villachishpaca quiquinbash, villachishcata uyajcunapashmi beneficiarin. Shinami ashtahuan Jehová Diosman quimirishpa, para siempre causaitapash chasqui ushangui (1 Corintios 15:58, liipangui). ¿Imata ruranata ashtahuan yali ali can?
17. ¿Imamandata uchalla villachina capanchi?
17 Uchallami villachina canchi. ‘Diospaj Shimita villachun mingashcataca uyanayachijpi, na uyanayachijpipash villajunallami’ canchi (2 Timoteo 4:2). Gentecunaca Diospa Reinomanda villachichunmi minishtin. Bibliapica ninmi: “Mandaj Dios shamuna jatun punllami ña chayamujun, ñallapachami chayamunga”. Tucuri punllaca “shamungapachami, na unayangachu” nishpa (Sofonías 1:14; Habacuc 2:3). Jehová Diosca ñallami Diablopa nali ruraicunata tucuchinga. Nara tucuchijpillatami gentecunaca ima pasanata yachana can. Shinami paicunapash Jehovapa lado tucushpa paita sirvinata agllanga.
18. ¿Imamandata Jehovata sirvijcunahuan tandanajuna capanchi?
18 Jehová Diosca paita sirvijcunahuan tandanajushpa adorachunmi munan. Bibliapica ninmi: ‘Caishujhuan chaishujhuan ashtahuan juyarishpa, imata cashpapash alita ruranata yarichirishunchi. Tandanajunataca na saquinachu canchi. Shujcunaca tandanajunata saquinllami. Jesús tigramuna punlla ña chayamujujta yachashpacarin, ashtahuanmi yarichirina canchi’ nishpa (Hebreos 10:24, 25). Shinaca tucui tandanajuicunapi cangapami esforzarina canchi. Chai tandanajuicunami caishujhuan chaishujhuan animarishpa, shinlliyashpa catichun ayudanga.
19. Huauquipanicunata juyachunga ¿imata ayudanga?
19 Tandanajuicunaman rishpaca ali amigocunatami taringui. Paicunami Jehová Diosta ali adorachun ayudanga. Tucui ladocunamanda huauquipanicunatami rijsingui. Paicunapash quiquinshnallata Jehovata adorangapami chaipi can. Shinapash juchayucuna caimandaca imapipash pandaringami. Chaimandami huauquipanicuna imapipash pandarijpica perdonangapaj listo cana cangui (Colosenses 3:13, liipangui). Huauquipanicuna imagutapash ali rurashcatami ricuna cangui. Shinami paicunata juyangui, Jehová Diosmanbash ashtahuan quimiringui.
CAUSAITA CAUSANATAMI JAPINGUI
20, 21. Ali causaica ¿imata can?
20 Jehová Diosca paita sirvijcuna ali causaita charichunmi munan. Bibliaca yachachinmi, shamuj punllacunapica ashtahuan ali causaitami charishun nishpa.
21 Cai Alpa shuj paraíso tucujpica ñana 70, 80 huatacunatalla causashunllu. Chaipica ima ungüipash illaj, tranquilo, para siempre causashpami cushijushun. Shina “causaita causanatami” Bibliapica ali causana nin. Jehová Diosca ñucanchicunaman shina ali causaita cungapami munan. Shinapash ñucanchicunami ‘causaita causanata japingapaca’ esforzarina canchi (1 Timoteo 6:12, 19).
22. a) ‘Causaita causanata’ chasquingapaca ¿imatata rurana capanchi? b) ¿Imashinata para siempre causaitaca chari ushanchi?
22 ‘Causaita causanata’ chasquingapaca ¿imatata rurana canchi? ‘Imatapash aliguta rurashpami’ causana canchi (1 Timoteo 6:18). Chaipaca, Bibliapi imata yachajushcatami pactachina canchi. Shinapash ñucanchillata ali, para siempre causaitaca na chari ushanchichu. Jehová Diosca paita ali sirvijcunata ‘ninanda juyaimandami’ shina ali causaita cunga (Romanos 5:15). Jehová Diosca, paita sirvijcuna ali causaita charichunmi munan.
23. ¿Imamandata cunanbillata ali decisiongunata agllana cangui?
23 Tapuripai ¿Taita Dios mandashca shinachu paitaca adorajuni? nishpa. Imapipash cambiana cashcata cuenta japishpaca uchallami cambiana canchi. Tucuipi cazungapaj ayudahuai nishpa mañajpica Jehovallatami ñucanchitaca ayudanga. Diablopa nali ruraicunapa tucurimui punllacunapica Jehová Diosmi paita ali sirvijcunataca cuidanga. Chai jipaca Jehovapa munai pactarijpimi, shuj juyailla paraíso Alpagupi para siempre causashun. Cunanbillata ali decisiongunata agllashpaca, para siempre causaita chasquishpami cushilla causashun.


text:
PAXAGUENAXAT 4
¿Négueʼt so Jesucristo?
1. ¿ʼEetec ra huoʼo so Jesús?
So Jesús ỹaqaʼa ra lataxac na shiỹaxauapi, so maye saq chaʼa reʼera piguem coʼolloxochiye saxanaxa ñiguiñe ana aʼlhua (Juan 8:23). So maye huaʼauchiguiñe lʼonatac ñi Jehová nache itauan ra ỹoʼot ʼenauac na ʼenauacna. Aye la Biblia iaʼaxat «ʼoonolec llalec ñi Dios» chaʼaye ndotec lʼonatac ñi maye (Juan 1:14). Taqaʼen qaỹauatton ra «lʼaqtac», chaʼaye so maye iʼaxatague na lʼaqtaqa so ltaʼa. Autaxaỹaxan Colosenses 1:15, 16.
2. ¿Táenʼco ra anac so Jesús ana aʼlhua?
Ñi Dios namaq so llalec ana aʼlhua. Ra ỹoʼot raʼa tachigui naqaʼen so nachaalataxac aso lqoxoqui aso María, qaʼañole judía lashe, saxanaxa ỹauatton ca ỹale. Nache so Jesús qaica ca ltaʼa shiỹaxaua (Lucas 1:30-35). So maye anac anaʼana aʼlhua qaq tres ʼetapegueque: 1) rapaxaguenataxan ra ỹataqta ʼeesa lataxac ñi Dios, 2) qomiʼ ỹapaxaguenque ra lolaqnaxanaxac ra ỹoʼot ra ʼeetapeguec ñi Dios naiʼctaxa ra huoʼo naua lqalaicoʼ taq 3) ỹan ra nachaalataxac qaica ca npeʼenaxac ra isheeten so «lashiue». Autaxaỹaxan Mateo 20:28.
3. ¿Táenʼco ra seuenac so «lashiue»?
Ra lashiue nshetenaxac ca qaisheeten yaqto qancaʼalaxateec ca nachaalataxac ca shiỹaxaua (Éxodo 21:29, 30, [TNM]). Nam nleuaxa taq nqueroxo sa ishet ra huetaigui so huaʼauchiguiñe ʼeetapeguec na ñi Dios. Saỹatenaq neʼena chaʼaye ñi Jehová caiye ivittaqteetega so Adán ra saỹalaxaguet nache ileu. Ỹoqoʼoye ra sa ishet ra rpeʼenaxan huanna ra ileu (Génesis 2:16, 17; 5:5). Aye la Biblia ʼenac ra nleuaxa inoxoneuaʼa ana aʼlhua chigoqchigui so Adán. Nache so Adán ỹachalguete na llalacpi so lasouaxashet, nache talguete na nleuaxa. Ỹoqoʼoye ʼenauac qomiʼ seuenac seʼeso «lashiue». Autaxaỹaxan Romanos 5:12 taq 6:23.
Huaʼ ¿négueʼt petaʼa ca ishet ra isheeten aca lashiue nache huoʼo ca qarcaʼalaxa ra nleuaxa? Ra seleuac nache isheeten ca qarasouaxashet. Chaʼaye qomiʼ huoʼo ye qarpenaxac ỹoqoʼoye qaica ca iviʼ ra isheeten ca lpenaxac ca lỹa. Autaxaỹaxan Salmo 49:7-9, TNM.
4. ¿Táenʼco ra ileu so Jesús?
So Jesús sa ishet ʼenaʼam qomiʼ, chaʼaye qaica ca lpenaxac, huanna ra huoʼo ca lasouaxashet. Ỹoqoʼoye sa ishet ra ilem ca maiche lasouaxashet, so maye isheeten ra qarasouaxashet. Ra namaq so llalec ra ileu talec ra qarasouaxashet, ñi Dios ỹachaxan so ỹataqta ltaʼaraic lauochaxac na shiỹaxauapi. So Jesús taqaʼen ỹachaxan ra qomiʼ ỹauoteque chaʼaye so maye naxaỹaxana so ltaʼa, nache ỹan so nachaalataxac yaqto qomiʼ isorec ra qarpenaxac taq nleuaxa. Autaxaỹaxan Juan 3:16 taq Romanos 5:18, 19.
5. ¿Négueʼt ca ỹoʼotaq so Jesús nagui?
Ca netalec ana aʼlhua, so Jesús nataren na lolaxaicpi, nahuaỹaxasheguem na leuaxaicpi taq itauan ca huoʼoi ca lquiʼico, reʼera ỹachaxan ca qomchiye ỹoʼotec na lamaxashecpi lpeʼetpi ñi Dios (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Qanache ca ileu so Jesús, ñi Dios nahuaỹaxasheguem nache ỹoltaxa ỹanem ra achaalataxac saq chaʼa ra piguem (1 Pedro 3:18). Coʼollaxa so Jesús rhuataxan nsoʼotañe huetoʼot ñi ltaʼa iuattaʼa ra qoỹanem ca lʼañaxac ra lamaxasoxonaxac ʼenauac anaʼana aʼlhua (Hebreos 10:12, 13). Nagui ñi Jesús ra ramaxasoxonapec ra piguem, qaq na lamaxasoxonaxanecpi qaỹaxattapeeguec ra noʼon nʼaxaỹaxac ʼenauac anaʼana aʼlhua. Autaxaỹaxan Daniel 7:13, 14 taq Mateo 24:14.
Ram ltaʼaraic lʼañaxac ỹanem ñi Dios, neʼena ntaʼa añaxaic pasaʼa ra imeuo nqaʼen na shiỹaxauapi qauemaicpi taq ỹoʼotaq na quejnaxacpi. ʼEnauac na huoʼo ca lpiʼiỹaxac ñi Jesús taq naxaỹaxana, huoʼo ca nachaalataxac ntonatan ana aʼlhua, maye qaỹoʼot mataxaqui qome. Autaxaỹaxan 2 Pedro 2:9 taq Apocalipsis 21:3, 4.


text:
PARTE 13
Diosta cushichingapajca ¿imatataj rurana canchij?
Dios millanayachishcata ama rurai 1 Corintios 6:9, 10
Diosta c’uyashpaca, pai millanayachishcataca mana rurashunchu.
Shuhuachun, machachun, drogacunata churarichunpish Diosca mana munanchu.
Shullunata, c’aripura huarmipura puñunata, huañuchinataca Diosca millanayachinmi. Cullquillata munachun, millai cachunpish Diosca mana munanchu.
Rurashcalla dioscunata mana adoranachu canchij. Brujeriatapish mana ruranachu canchij.
Cai mana allicunata rurajcunaca, Paraíso allpapi mana causangachu.
Allita rurashpa shujtajcunata ayudashun Mateo 7:12
Pai shina canata mashcajpica Jehová Diosca cushicunmi.
Shujtajcunaman mana mitsashpa cuj, alli shungumi cana cangui. Chashnami c’uyaita ricuchingui.
Tucuipi honrado cai.
Shujtajcunata perdonai.
Shujtajcunaman Diosmanta huillai (Isaías 43:10).


text:
10 KAQ YACHATSIKÏ
¿Imataq Familiachö Diosta Adorana Höraqa?
Unë tiempupita patsëmi, Jehoväqa munashqa familiakuna juk rätullapis juntu kayänanta, pëpa kaqchö mas poquyänampaq, y mas kuyanakuyänampaq (Deuteronomiu 6:6, 7). Tsënöpam, Jehoväpa testïgun familiakunaqa semänachö tiemputa jorqayä Diosta adorayänäpaq y necesitäyanqämannö yachakuyänäpaq. Soltëru kaqkunapis tsë hörachöqa Diosta adorëta puëdiyanmi pëpita mas yachakur.
Jehoväman mas witinapaqmi yanapakun. “Dios Yayata mas cuyarnin payman witiyay, paypis mas llaquiyäshurniqui gamcunaman mas witimunanpag” (Santiägu 4:8, NTCN). Jehovä imanö kanqanta, y rurëninkunapitaqa mas yachakuntsik Palabran Bibliachömi. Familiachö Diosta adorëta fäcil-lla qallanëkipaqqa, Bibliatam leyinkiman, quizä tsëpaqqa qatinkiman Yachatsikunapaq Diospa Escuëlanchö progrämata. Cada ünum Bibliata wallka wallkallatapis leyiriyanman, nïkurnam yachakuyanqampita llapankuna parlakuriyanman.
Familiachö mas kuyanakunapaqmi yanapakun. Casädukuna, teytakuna y wamrakunaqa masmi kuyanakuyan Bibliata juntu estudiar. Llapantsik shuyaranqantsik y kushikïpaq Familiachö Diosta Adorana Höram kanman. Quizä tsëpaqqa, Täpakoq y ¡Despertad! revistakunapa tëmankunapita o jw.org nishqan päginapita teytakuna akrariyanman wamrankunapa ëdänimpaqnö, quizä colegiuchö ima problëmakunapa pasayänampaq kaqta y imanö altsayänampaq kaqta. O itsa JW Broadcasting (tv.jw.org) vidëtapis rikäriyanman y familiankunawan parlakuriyanman. Jina reunionchö cantanapaq kaq canticukunatapis cantariyanmanmi y usharirnam kushishqa imallatapis mikuriyanman.
Semänachö Diosta adoranapaq tiempökunata rakiyanqäqa yanapayäman Diospa Palabranta familiachö kushishqa yachakuyänäpaqmi, pëqa alläpam bendiciyäman kallpachakuyanqäta (Salmu 1:1-3).
¿Imanirtaq semänachö tiempökunata rakiyä familiachö Diosta adorayänäpaq?
¿Imatataq teytakuna rurayanman tsë höra shumaq kanampaq?


text: nikita mirzani nude, nikita mirzani playboy, nikita von james, nikita lynn, nikita mirzani telanjang, julia perez, nikita mirzani tanpa sensor, foto syur nikita mirzani, nikita mirzani bugil, nikita esco, nikita mirzani ngangkang, nikita mirzani tanpa busana, nikita koloff, aura kasih, puting nikita mirzani, nikita willy, foto panas nikita mirzani, nikita mirzani daus mini, la femme nikita, comic 8 nikita mirzani, nikita 2, maggie q nikita, nikita tattoo, nikita mir, foto nikita mirzani dan indra birowo, nikita ew, nikita movie 2013, nikita mirzani kaskus, nikita nenen, nikita ager, nikita mirzani kahwin, pernikahan nikita mirzani, nikita 2013,


text:
Qallanam
Diosqa kuyamantsik huk teytanömi (1 Pedru 5:6, 7)
Diosqa kamamaqnintsik karmi Teytantsik. Huk alli teytaqa wambrankunapaq yarpachakunmi y alli kawakuyänampaqmi yachatsin. Tsaq tsënöllam Diosnintsikpis noqantsikpaq yarpachakun. Tsëmi hinantin Patsachö nunakunata yachëkätsin alli kawakuyänampaq.
Pëqa rasumpa kaqtam yachatsimantsik, y tsë yachatsimanqantsikmi yanapamantsik kushishqa kanapaq y shumaq kawakïta shuyänapaq.
Wiyakoqkunataqa pushanampaq, tsapänampaq y yanapanampaqmi Dios awnikushqa.
Hina mana wanurnin kawanapaqpis awnimantsikmi.
Wiyakoqkunataqa kawëkaqtam Dios katsinqa (Isaías 55:3)
MAS MUSYATSIKÏKUNA
DIOSPA ALLI WILLAKÏNINKUNA
¿Diospa jutin kanku?
Diostaqa tukïläyapam qayayan, Llapanta Puëdeq, Kamakoq y Señor. Kë vidëuqa yachatsikun Bibliachö cäsi 7.000 kutinö Diospa jutin yurinqampitam.
DIOSPA ALLI WILLAKÏNINKUNA
¿Pitaq Dios?
¿Diospa jutin kanku y noqantsikpaq yarparanku?


text:
Kapuynin
29 DE MAYO AL 4 DE JUNIO
3 “Juntʼaypuni ari imatachus ruwanaykita nisqaykitaqa”
¿Imastataj Jehovapaj ruwananchejta nerqanchej? ¿Chaykunata juntʼanapaj kallpachakunchejchu? ¿Jehovaman “kausayniyta qoyki” nisqanchejta, casarakushaspa nisqanchejta juntʼanapaj kallpachakushanchejchu? Kay yachaqanapeqa yachakusunchej, Jeftewan Anawan imatachus Diosman nisqankuta juntʼasqankumanta. Chaytaj yanapawasunchej imastachus Diosman nisqanchejta juntʼanapaj.
5 AL 11 DE JUNIO
9 ¿Imataj chinkanqa Diospa Gobiernon jamojtin?
Sapa kuti tʼukurinchej Diosninchej imastachus paraisopi qonawanchejpi. Jinapis kay yachaqanapeqa yachakusun kusisqa kausakunapaj imastachus Jehová chinkachinanmanta. Chaytaj creeyninchejta sinchʼiyachenqa, llakiykunata aguantanapajtaj kallpachawasun.
14 Cristianospa kausayninkumanta: Cristoj soldadon kayta ajllarqani
12 AL 18 DE JUNIO
18 “Pachantinta juzgaj” Juezqa cheqan kajtapuni ruwan
19 AL 25 DE JUNIO
23 Jehová jina cheqan kajta qhawana
Sonqonchejta nanachiwasqanchejta chayri wajkunaj sonqonkuta nanachisqankuta yuyajtinchej, creeyninchej, llampʼu sonqo kayninchej, cheqa sonqo kayninchej ima pruebaman churakunman. Kay yachaqanaspeqa yachakusunchej ñaupa tiempopi Diospa llajtanpi mana allin ruwaykuna rikukusqanta. Chaymanta yachakoyqa yanapawasunchej Jehová jina cheqan kajta qhawanapaj.
26 DE JUNIO AL 2 DE JULIO
28 Jehovata jatunchana tukuy sonqo llankʼaspa
Jehovaqa ni imata necesitanchu, jinapis Gobiernonta yanapakunapaj kallpachakusqanchejta rikuspa mayta kusikun. Jueces 4, 5 capitulosmanta yachakushaspa, rikusunchej Jehovaqa payta sirviyta, kamachiykunasninta kasukuyta munasqanchejta ima jatunpaj qhawasqanta.


text:
¿Khaynapi kawsananchistachu Dios munaran?
¿IMA noticiakunamanta yachanki periodicota leespa, televisionta qhawaspa otaq radiota uyarispapas? ¡Sinchitan uyarikun millay ruwaykunamanta, hatun maqanakuykunamanta, terrorismo nisqamantapas! Kunanqa yuyaykuy sasachakuyniykikunapi. Yaqapaschá sinchita llakikushanki familiayki otaq amigoyki onqosqanmanta otaq wañupusqanmantapas. Allin runa Job hinapaschá ‘khuyay-khuyay llakipi’ tarikunki (Job 10:15).
Tapukunkipaschá:
¿Kaytachu Dios munaran ñoqapaq llapa runakunapaqpas?
¿Maypin tariyman yanapayta sasachakuyniykunata atipanaypaq?
¿Hayk’aqllapas kanmanchu thak kawsay?
Biblian chay tapuykunaman allinta kutichin.
BIBLIAN YACHACHIN DIOS KAY HALLP’API MILLAY KAWSAYTA TUKUCHISPA KAY SUMAQ KAWSAY APAMUNANTA.
“Diosmi paykunaq ñawinkumanta tukuy weqeta pichanqa, manan wañuypas kanqañachu, manallataqmi llakikuypas, waqaypas, nanaypas kanqañachu.” (Apocalipsis 21:4)
“Wist’ukunapas taruka hinaraq p’itanqa.” (Isaías 35:6)
“Ñawsakunapas qhawarinqa.” (Isaías 35:5)
‘Aya p’ampanakunapi lliw [yuyarisqa] kaqkunan [...] kawsarimpunqaku.’ (Juan 5:28, 29)
“Manan mayqellanpas: ‘Onqosqan kani’, ninqachu.” (Isaías 33:24)
‘Askhallañan trigo [otaq mikhuykuna] kanqa.’ (Salmo 72:16)
BIBLIAQ YACHACHISQANWAN YANAPACHIKUY
Ñawpaq paginakunapi rikusqaykiqa manan mosqoyllachu. Diosmi prometen Bibliataqmi willan imayna hunt’akunanta.
Bibliaqa manan chayllatachu yachachin. Yachachillantaqmi sumaq kawsayta. Yuyaykuy sasachakuyniykikunapi llakikuyniykikunapipas. Yaqapaschá llakikushanki qolqemanta, familiaykimanta, onqoyniykikunamanta otaq munakusqayki runaq wañupusqanmanta. Biblian yanapawanchis chay sasachakuykuna atipayta, qatimuq tapuykunaman kutichispataq sonqochawanchis:
¿Ima rayku ñak’arinchis?
¿Imaynata atipasunman sasachakuyninchiskunata?
¿Imatan ruwasunman familiapi aswan kusisqa kawsanapaq?
¿Iman sucedewanchis wañupuqtinchis?
¿Munakusqanchis wañupuq runakunawan hayk’aqllapas tupasunmanchu?
Diosqa hunt’anqapunin promesanta, ¿imaynapi chayta yachanchis?
Kay qelqa leesqaykiwanmi rikuchinki Bibliaq yachachisqanmanta yachay munasqaykita. Kay libron yanapasunki. Sapanka parrafopaq tapuykuna kashan. Jehová Diospa testigonkunaqa Bibliamanta yachachinku tapuywan kutichiywan, chhayna yachachisqankun millonninpi runakunata yanapan kusichintaq, munaykumanmi chhayna yachachisqankuwan kusikunaykita. Biblia imatapunin yachachisqanta yachanaykipaq kallpachakusqaykitan Dios saminchanqa.


text:
TAWA KAQ PARTE
Israelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukama
Israel nacionpiqa Saulmi punta kaq reyqa karqa. Jehová Diosmi ichaqa rey kayninmanta qarqorurqa, hinaspa Davidta akllarurqa Saulpa rantinpiña kamachikunanpaq. Chaynaqa Davidmanta yachasunchik. Mozollaraq kaspan hatu-hatun Goliat sutiyoq runawan peleasqanta. Chaymanta envidiakuq rey Saulmanta lluptisqanta. Chaymantapas mana allinta rurarunanmanta buenamoza Abigail sutiyoq warmi harkarusqantapas.
Chaymantañam Davidpa churin Salomonmanta astawan yachasunchik, paymi Israel nacionpi Davidpa rantinpi kamachikurqa. Israel nacionpi punta kaq kimsa reykunam 40 watata sapakama gobiernarqaku. Salomonpa wañukusqan qepataqa, Israel nacionqa iskaymanmi rakikururqa, huknin nacionqa norte lawpi kachkarqa hukninñataq sur lawpi.
Norte lawpi 10 ayllukunapa nacionninqa 257 watatam takyarqa Asiria nacionpa tropankuna puchukachinankama. Hinaptinmi, 133 wata qepatam sur lawpi iskay ayllukunapa nacionninpas puchukachisqa karqa. Chaypim Israel casta runakunata presocharuspanku Babiloniaman pusarurqaku. Chaynapimá TAWA kaq Parteqa 510 watapi pasasqanmanta willan, chaynaqa mayna sumaqllaña yachananchikpaq willakuykunam kachkan.
Israelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukama4Israelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukama | Bibliamanta willakuykunaSaul, David hinaspa Salomonmi: Sapakamam 40 wata kamchirqaku. chaymantam Israel nacionqa iskayman rakuikurqa, huknin nacionqa norte lawpi kachkarqa hukninñataq sur lawpi.israel, rey, babilonia, presochasqa, warmachakunapaq willakuykuna, warmachakunaTAWA KAQ PARTEIsraelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukamaIsraelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukamaIsrael nacionmi sumaqllaña chaynataq sasallaña tiempopim kawsarqaku 500 watakuna runakuna kamachiqnin kaptin.Tawa kaq parte, Israelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukamaTawa kaq parte, Israelpi punta kaq reymanta Babiloniapi preso kanankukama
KAYPI
56 KAQ WILLAKUY
Israel nacionpi Saul rey kasqanmanta
Puntatam Dios akllarqa, chaymantam saqirurqa. Saulpa ima pasasqanmi sumaqta yachachiwanchik.
57 KAQ WILLAKUY
Diospa akllasqan Davidmanta
¿Imatam Diosqa Davidmanta qawarqa ichaqa samuelñataq mana qawarqachu?
58 KAQ WILLAKUY
Davidmanta hinaspa Goliatmanta
Davidqa manam warakallanwanchu Goliat runata wañuchinanpaq rirqa, aswanqa warakamantapas aswan allin kaqwanmi.
59 KAQ WILLAKUY
Davidpa lluptisqanmanta
Puntataqa, Saulqa kusisqam karqa Davidwan, chaymantam ichaqa llumpayta chiqnirurqa. ¿Imanasqa?
60 KAQ WILLAKUY
Abigail sutiyuq warmiwan Davidmanta
Abigailmi qusanta upa kasqanta nirqa, chaywanpas yanaparqam mana wañunanpaq. Ichaqa mana unaypaqchu.
61 KAQ WILLAKUY
David reyña kasqanmanta
Davidqa allinkunata ruwasqanwanmi, chaynataq mana allinkunata mana ruwasqanwanmi qawachirqa kamachiq kananpaq listoña kasqanmanta.
62 KAQ WILLAKUY
Davidpa ayllunpi sasachakuykunamanta
Davidmi llumpayta huchallikururqa, chay ruwasqanmi sasacharqa unay watakuna, kikinta hinaspa aylluntawan.
63 KAQ WILLAKUY
Rey Salomon yachayniyoq kasqanmanta
¿Chiqaptapunichu Salomonqa wawata iskayman rakirunqa?
64 KAQ WILLAKUY
Templota Salomon hatarichisqanmanta
Salomon yachayniyuq kachkaspanpas allimanta intururqaku mana allin ruwananpaq.
65 KAQ WILLAKUY
Israel nacion iskayman rakikusqanmanta
Jeroboan kamachiyta qallaykuptinmi, runakunapas Diosta qipanchayta qallaykurqaku.
66 KAQ WILLAKUY
Jezabel sutiyoq mana allin ruraq warmimanta
Manam imapas harkanqachu munasqanta chaskinankamaqa.
67 KAQ WILLAKUY
Jehová Diospi Josafat hapipakusqanmanta
¿Imaynanpitaq tropakunapa ñawpaqnintaqa rirqaku takiqkunaqa mana ima armayuqqa?
68 KAQ WILLAKUY
Iskay warmacha wañukuspa kawsarimusqankumanta
¿Wañuqkunaqa kaqmanta kawsarinmanchu? ¡Ñawpaqpim chayqa karqaña!
69 KAQ WILLAKUY
Kamachikuq runata sipascha yanapasqanmanta
Sipascha mana manchakuspam rimarqa, chayraykum kamachikuq runa unquyninmanta qampisqa karqa.
70 KAQ WILLAKUY
Jonasta hatun challwa millpusqanmanta
Jonasqa kay pasasqanwanmi yacharqa imamantapas Jehova Diospa nisqantam kasukuna.
71 KAQ WILLAKUY
Diospa prometesqan paraisomanta
Qallariypiqa taksa huertallam karqa, kaypi nisqanqa enteron pachatam huntanqa.
72 KAQ WILLAKUY
Rey Ezequiasta Dios yanapasqanmanta
Huk tutallapim chullalla angel wañuchirqa 185.000 Asiria nacionpa soldadonkunata.
73 KAQ WILLAKUY
Juda nacionpi allin ruraq rey Josiasmanta
Josiasqa mozo kachkaspanmi qarinchakuspa imam kaqta ruwarqa.
74 KAQ WILLAKUY
Mana manchakuq runamanta
Jeremiasqa Diospa willakuqnin kananpaqqa mozollaraq kasqantam piensarqa, ichaqa Diosmi yacharqa pay atisqanta.
75 KAQ WILLAKUY
Babilonia nacionman tawa mozokunata apasqankumanta
Ayllunkumanta karupi kaspankupas hawkallam karqaku.
76 KAQ WILLAKUY
Jerusalen llaqtata puchukachisqankumanta
¿Imanasqataq Jehova Diosqa saqirqa Israel nacionta chiqniqkuna Jerusalen llaqtata puchukachinantaqa?


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
-
Cristupa kawarimïnin (1-11)
-
Markäkïqa Cristu sharkatsimushqa kanqampitam (12-19)
-
Cristu sharkatsimushqa kanqanqa juk garantïam (20-34)
-
Ëtsayoq y yawaryoq cuerpu, espïritu cuerpu (35-49)
-
Imëpis mana wanoq y ismur mana ushakaq (50-57)
-
Señorpa rurëninchö atska rurëyoq (58)
15 Wawqikuna y panikuna, kananqa yarpätsiyaq, musyatsiyanqaq alli willakïkunatam, jina tsëkunatam chaskikuyarqëki, y tsëkunachömi alli tsarakïkäyanki.
2 Jina tsëkunawanmi qamkunaqa salvashqa këkäyanki, musyatsiyanqaq alli willakïkunachö sinchi tsarakurqa, mana tsëqa envänullam creikoq tikrashqa kayarqunki.
3 Porqui punta kaq willayanqaq cösaskunachöqa noqapis chaskinqä kaqkunam këkarqan, y tsëqa karqan Diospa Palabran ninqannö jutsantsikkunarëkur Cristu wanunqanmi;
4 y pampashqa kanqanmi, awmi, Diospa Palabran ninqannö, kima junaqta sharkatsishqa kanqan;
5 y Cëfasta yuripunqan, y tsëpitaqa chunka ishkë (12) apostolkunata.
6 Tsëpitanam pitsqa pachak (500) wawqikunapita y panikunapitapis masta juk kuti yuripurqan, pëkunapitaqa cäsi llapankunanömi noqantsikwanraq këkäyan, peru wakinqa wanïchömi punukäriyashqa.
7 Tsëpitanam Santiäguta yuripurqan, nïkurnam llapan apostolkunata.
8 Peru llapankunapitapis mas qepantanam noqata yuripumarqan, imëka manaraq killanchö yurikushqatanö.
9 Porqui apostolkunapitaqa noqam mas mana precisaq kaq kä, y manam apostolnö reqishqa kanäpaqnötsu kä, porqui Diospa creikoqninkunatam chikir sufritsir qatikacharqä.
10 Peru Diospa alläpa alli këninrëkurmi kanan kanqäqa kä. Y noqapaq alläpa alli këninqa manam envänutsu kashqa, tsëpa rantinqa, pëkunapitapis masmi trabajarqö; peru manam noqatsu, sinöqa noqachö këkaq Diospa alläpa alli këninmi.
11 Tsëqa, noqa kar o pëkuna karpis, këtam noqakunaqa willakuyä, y tsënömi qamkunaqa creikuyarqunki.
12 Tsëqa, wanushqakunapita Cristu sharkatsimushqa kanqanta willakur këkashqaqa, ¿imanirtaq wakinnikikunaqa wanushqakuna mana kawariyämunampaq kaqta niyanki?
13 Rasumpa kaqchöqa, sitsun wanushqakuna mana kawariyämunqatsu, tsëqa Cristupis manam sharkatsimushqatsu kashqa.
14 Peru sitsun Cristu sharkatsimushqatsu kashqa, tsëqa, rasumpa kaqchöqa, willakunqantsikpis envänum, y markäkïnikikunapis jina envänum.
15 Jinamampis, Diospita musyatsikoq uli testïgukunam kashwan, porqui Diospa contranmi musyatsikurquntsik Cristuta pë sharkatsimushqa kanqanta nirqa, porqui pëtaqa manam sharkatsimushqatsu kashqa, wanushqakuna mana sharkatsimushqa kayänan kaptinqa.
16 Porqui wanushqakuna mana sharkatsimushqa kayänan kaptinqa, tsëqa Cristupis manam sharkatsimushqatsu kashqa.
17 Jinamampis, Cristu mana sharkatsimushqa kashqa kaptinqa, qamkunapa markäkïnikikunaqa envänum; qamkunaqa jutsëkikunallachöran këkäyanki.
18 Jinamampis, Cristuwan juknölla këkar wanïchö punukashqa kaqkunaqa ushakäyashqam.
19 Sitsun kë vïdallachö Cristuchö shuyararquntsik, tsëqa pipitapis mas ankupëpaqmi kantsik.
20 Peru Cristuqa wanushqakunapitam sharkatsimushqa kashqa, pëmi wanïchö punukashqa kaqkunapita punta kaq kawarimoq.
21 Porqui juk nunarëkurlla wanï shamushqa kaptinmi, wanushqakuna kawariyämunampaq kaqpis juk nunallapita shamun.
22 Porqui imanömi Adanchö llapankuna wanïkäyan, jina tsënöllam Cristuchöpis llapankuna kawëta chaskiyanqa.
23 Peru cada ünum dispunishqa këkanqanmannö sharkayämunqa: puntata Cristu, y tsëpitana Cristupa kaqkuna, pë këkämunqan witsan.
24 Tsëllanam, ushananchö, Diosninta y Teytanta Gobiernuta entregarinqa, llapan gobiernuta, llapan autoridäta y poderta mana kaqman tikraratsir.
25 Porqui pëqa gobernanan llapan chikeqninkunata Dios vencinqanyaqmi.
26 Y ushanan kaq chikimaqnintsik wanïmi, chipyëpa ushakätsishqa kanqa.
27 Porqui Diosqa “llapan imëkakunatam autoridäninman churashqa”. Peru “llapan imëkakunatam autoridäninman churashqa” nirqa, clärum këkan autoridäninman churaq Kaqqa, pëpa autoridäninchötsu këkanqan.
28 Peru llapan imëkakunapis pëpa autoridäninman churashqa kariptinqa, tsëqa, kikin Tsuripis autoridäninman llapan imëkakunata churaq Kaqpa autoridäninchömi kanqa, tsënöpa Diosllana llapampa Gobernaqnin kanampaq.
29 Mana tsëqa, ¿imataraq rurayanqa wanushqa nunakuna kayänampaq bautizakoq kaqkuna? Sitsun wanushqa kaqkuna ni imanöpapis mana sharkatsimushqatsu kayanqa, tsëqa, ¿imanirtaq pëkunapis bautizakuyan pëkunawan yupashqa kayänampaq?
30 ¿Imanirtaq noqantsikpis peligruchö imë hörapis këkantsik?
31 Llapan junaqkunam wanïpita peligruchö kä. Tsëqa alläpa clärum këkan, wawqikuna y panikuna, qamkunarëkur Señornintsik Cristu Jesuschö alläpa kushishqa këkanqä cläru kanqannö.
32 Wakin nunakunanö noqapis chukaru animalkunawan Ëfesuchö pelyanqäqa, ¿imapaqtaq sirwiman? Wanushqakuna mana sharkatsimushqa kayänan kaptinqa, “mikushun y upushun, porqui warëmi wanukushun”.
33 Cuidakuyë pantatsishqa këpita. Mana alli nunakunawan juntakïqa, alli kaq costumbrikunatam oqratsikun.
34 Alli kaqta rurar alli juiciuyoq këman chäyë y ama jutsata rurar kayëtsu, porqui wakinkunaqa manam Diospita musyayantsu. Penqakuyänëkipaqmi këta niyaq.
35 Tsënö kaptimpis, itsa pipis kënö ninqa: “¿Imanötaq wanushqakunaqa sharkatsishqa kayanqa? Awmi, ¿imanö cuerpuyoqtaq sharkuyanqa?”.
36 ¡Upa nuna! Murunqëkiqa manam kawamunqatsu manaraq wanurqa.
37 Y imatapis mururqa, manam winashqana plantatatsu murunki, sinöqa juk gränullatam, trïguta kar o juk muruta karpis;
38 peru Diosqa munanqanmannömi cuerpun qon, y cada murutam jukläya jukläyata cuerpun qon.
39 Manam llapan cuerpukunatsu igual kayan, sinöqa jukläyam nunakunapa cuerpun, jukläyam wätana animalkunapa cuerpun, jukläyam pishqukunapa cuerpun, y jukläyam pescädukunapa cuerpun.
40 Jina kanmi ciëluchö kaq cuerpukuna y patsachö kaq cuerpukuna; ciëluchö kaq cuerpukunapa shumaq këninqa jukläyam, y patsachö kaq cuerpukunapa shumaq këninqa jukläyam.
41 Intipa shumaq këninqa jukläyam, y killapa shumaq kënimpis jukläyam, y qoyllurkunapa shumaq kënimpis jukläyam; rasumpa kaqchöqa, juk qoyllurpa shumaq këninqa jukläyam juk qoyllurpa shumaq kënimpita.
42 Jina tsënöllam wanushqakuna kawariyämuptimpis. Ismur ushakaq cuerpum pampakan; ismur mana ushakaq cuerpum sharkun.
43 Penqakïchömi pampakan, y chipapäkïkarmi sharkun. Mana puëdeq këkarmi pampakan; y poderyoqmi sharkun.
44 Ëtsayoq y yawaryoq cuerpum pampakan; espïritu cuerpum sharkun. Ëtsayoq y yawaryoq cuerpu kaptinqa, jina espïritu cuerpupis kanmi.
45 Kënö nirmi qellqarëkan: “Punta kaq nuna Adanqa, kawëkaq nuna këmanmi charqan”. Ushanan kaq Adanqa, kawëta qokoq espïritu këmanmi charqan.
46 Tsënö kaptimpis, punta kaq cuerpuqa manam espïritutsu. Ëtsawan yawar kaqmi punta kaq cuerpuqa, y tsëpitanam espïritu kaq cuerpuqa.
47 Punta kaq nunaqa patsapitam, y allpapita rurashqam; ishkë kaq nunaqa ciëlupitam.
48 Allpapita rurashqa kaqnömi, allpapita rurashqa kaqkunapis kayan, y ciëlupita shamushqa kaqnömi, ciëluchö kaqkunapis kayan.
49 Y imanömi allpapita rurashqa kaq niraq karquntsik, jina tsënöllam ciëlupita shamushqa kaq niraq kashun.
50 Peru këtam niyaq wawqikuna y panikuna, ëtsayoq y yawaryoq cuerpuqa manam Diospa Gobiernunta herenciatanö chaskita puëdintsu, ni ismur ushakaq kaqpis, ismur mana ushakaq këta herenciatanö chaskita puëdintsu.
51 ¡Rikäyë! Juk pakarëkaq sagrädu willakïtam niyaq: manam llapantsiktsu wanïchö punukäshun, peru llapantsikmi jukläyaman tikratsishqa kashun,
52 jukllam kanqa, nawita qemtsirir kicharillachö, ushanan kaq trompëta tocashqa këkaptin. Porqui trompëtam waqanqa y wanushqakunam ismur mana ushakaqna kayänampaq sharkatsishqa kayanqa, y noqantsikqa jukläyaman tikratsishqam kashun.
53 Porqui kë ismur ushakaq kaqqa ismur mana ushakaq kaqmanmi tikranan, y kë wanoq kaqqa imëpis mana wanoq kaqmanmi tikranan.
54 Peru kë ismur ushakaq kaq ismur mana ushakaqman tikrariptin, y kë wanoq kaq mana imëpis wanoqman tikrariptinqa, kënö qellqarëkanqanmi cumplikärinqa: “Wanïqa ni imëpis manana kanampaqmi chipyëpa tragashqa kanqa”.
55 “Wanï, ¿mëchötaq vencikoq këniki këkan? Wanï, ¿mëchötaq tukshikoqniki këkan?”.
56 Wanïman chätsikoq tukshikoqqa, jutsam, y jutsata podernin qoqqa Leymi.
57 ¡Peru Dios agradecishqa katsun, porqui pëmi Señornintsik Jesucristurëkur vencitsimantsik!
58 Tsëqa kuyashqa wawqilläkuna y panilläkuna, alli tsarakoq kayë, mana kuyoq, imëpis Señorpa rurëninchö atska rurëyoq, porqui qamkunaqa musyayankim Señorpa kaqchö rurënikikunaqa mana envänu kanqanta.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
1 Corintius 15
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
YACHACHINA 13
¿Imát sucédej ’rin religiunesuan? ¿Imát Biblia yachachin?
1. Túcuy religiunes, ¿alli cancu?
Túcuy religiunespi alli persunas taricuncu. Y alli noticia can, yachayta ima Yaya paycunaraycu preocupacun y valoracun. Pero, religiunpa sutinpi, ancha ashca sajra imastis ʼruacorancu (2 Corintios 4:3, 4; 11:13-15). Noticiaspi uyariycu ima huaquin religiunes, terrorismopi, huanchichiypi, guerraspi participarancu y huahuastapas abusarancu. Cá, ¡persunastas alli sonckomanta ancha decepcionara! Mateo 24:3-5, 11, 12 léey.
Religiun verdadera Jehovát honra ckon, pero llulla religiun Yayát piñachin, mana ciertu casckanta yachachis Yayamanta y huañusckasmanta. Astaanpas, yachachinas ima Bibliapi mana taricun yachachincu. Pero, Jehová munan, ima túcuy persunas verdarta paymanta yachanancuta. Ezequiel 18:4 y 1 Timoteo 2:3-5 léey.
2. ¿Ima sucédej ’rin religiunesuan? ¿Imát Biblia yachachin?
Religiones Yayát mana engáñaj ’rincu nis payta munasckancuta, pero imastista cá mundumanta munancu (Santiago 4:4). Biblia túcuy llulla religionesta «Atun Babilonia» huajyan. Babilonia cara suj ciudar maypi llulla religiun ckallarera, Atun Para Nóep punchausninmanta chaymanta. Mana unas, Yaya, religiunesuan puchúcaj ʼrin ima humanusta llullapushcancu y usuchishcancu. Revelación (Apocalipsis) 17:1, 2, 5, 16, 17 y 18:8.
Yaya mana ckonckan, allít persunasta ima llulla religiunespi cá mundumanta desparramasckas taricuncu, y verdata yachachipucus tantanachicushcan. Miqueas 4:2, 5 léey.
3. Persunas alli sonckomanta, ¿imát ʼruanancu tían?
Jehová interesacun, persunaspi ima verdata munancu y alli tiasckanta ʼruayta munancu. Chayraycu, llulla religiunta sackenancuta mañapucun. Picunas Yayát munancu y cusichinaancu, cambiusta ʼruáypaj dispuestus tiancu. Revelación 18:4 léey.
Huámaj siglupi, ashca gente alli sonckomanta uyarerancu alli noticiasta ima apostules predicarancu y cusisckas aceptarancu. Jehová yachachipucora, imaina cusiscka y suyanaan causayta. Nockaycupas, quiquin paycuna, alli noticiasta Bibliamanta aceptanáysh tían, huámaj lugarpi Jehovát churas. 1 Tesalonicenses 1:8, 9 y 2:13 léey.
Jehová allít chasquin, picunasta llulla religiunta sackencu y verdadera religiunman amuncu. Túcuy paycuna na amistarninmanta disfrutancu, huauckespa munayninta chasquincu y únay unáypaj causayta suyancu. ¿Chá bendiciunesta apiyta munanquichu? Marcos 10:29, 30 y 2 Corintios 6:17, 18 léey.
4. Yaya, ¿imát ʼrúaj ʼrin túcuy Ashpapi pas y felicidar tianánpaj?
Jehová, llulla religiunuan puchucaptin, munduman aliviút apámoj ʼrin. Cá llulla religiun na mana persunasta caruyáchej ʼrin, ni llullapúcoj ʼrin. Túcuy persunas Yaya verdaderullata adóraj ʼrincu. ¿Manachu suj súmaj noticia can? Revelación 18:20, 21 y 21:3, 4 léey.


text:
PARTE 8
Jesusca ¿imamantataj huañurca?
Huiñai causaita tucuicuna charichunmi Jesusca huañurca Juan 3:16
Jesús huañushcamanta quimsa punlla q’uipa, huaquin huarmicuna paita pambashca jutcuman rijpica, jutcuca chushajmi carca. Jehovami Jesusta causachishca carca.
Q’uipaca, paipaj c’uyashca catijcunamanmi Jesusca ricurirca.
Jesusca mana aichayuj, tulluyujchu causarirca. Diosca angelcunaman shinami espíritu cuerpota curca. Paipaj catijcunaca jahua pachaman rijtami ricurca. Cunanca mana huañuj, achca poderta charij espiritumi.
Diosca Jesusta causachishpami paipaj Reinopi mandachun churarca Daniel 7:13, 14
Gentecunata juchamanta, huañuimanta quishpichingapajmi Jesusca paipaj causaita curca (Mateo 20:28). Jesús huañushcamantami Diosca huiñai causaita cusha nin.
Jahua pachamanta Allpata mandachunmi Jehová Diosca Jesusta agllarca. Jesushuan mandangapajca, 144.000 Diosta cazuj gentecunapishmi jahua pachapi causachishca canga. Chai mandanami Diospaj Reino can (Apocalipsis [Revelación] 14:1-3).
Chai Reinomi tucui Allpata shuj paraisota ruranga. Macanacuicuna, millaita rurajcuna, huajchalla causaipish, yaricaipish ña mana tiyangachu. Gentecunaca cushillami causanga (Salmo 145:16).
Ashtahuan yachangapaj
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Jesusca ¿pitaj can?
Jesús imamanta huañushcata, quishpichingapaj imata rurashcata, cunan punllacunapi imata ruracushcata yachai.
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Diosca ¿ima shinataj ñucanchijta mandanga?
¿Diospaj Mandanapica pitaj mandanga? ¿Diospaj Mandanaca imatataj ruranga?


text:
PARTE 11
Jehová Diosca ¿ñucanchijta uyanchu?
Diosmi ñucanchij mañaicunata uyan 1 Pedro 3:12
Jehová Diosca ñucanchij mañaicunata uyanmi (Salmo 65:2). Paica ñucanchij shungupi ima tiyashcata huillachunmi munan.
Canca Jehová Diosllatami mañana cangui.
Dioshuanca imamantapish parlai tucunchijmi 1 Juan 5:14
Imashinami jahua pachapi paipaj munai ña pajtaricun, chashnallataj cai Allpapipish paipaj munai utca pajtarichun mañai.
Allita rurangapaj ayudachun, trabajota taringapaj, maipi causanata, churanata charingapaj, micuna ama illachun mañai. Ungushcacunamanpish fuerzata cuchun mañai.
Jesuspaj shutipi mañai. Chashnami Jesús canmanta huañushcata agradicingui.
Ashtahuan yachangapaj
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
¿Ima shinataj Diospajman cˈuchuyai tucunchij?
¿Diosca tucui mañashcacunatachu uyan? ¿Ima shinataj mañana canchij? ¿Diospajman cˈuchuyangapajca maimantaj rina canchij?


text:
15 YACHAQANA
¿Imastataj ancianos qotuchakuypi ruwanku?
Diospa llajtanpeqa, mana sueldoyoj kamachejkuna kanchu. Astawanpis, ñaupa cristianospa tiemponkupi jina, sumaj wakichisqa hermanosta “Diospa [qotuchakuyni]nta michina[nku]paj” churakun (Hechos 20:28). Paykunaqa, creeypi sinchʼi sayasqa qharis kanku, qotuchakuytataj ñaupajman pusanku, kallpachanku ima. Chaytataj mana “qolqeta maskʼaspachu”, nitaj “tanqasqa jinallachu, manachayqa tukuy sonqo” ruwanku (1 Pedro 5:1-3). ¿Imastataj noqaykurayku ruwanku?
Qhawawayku, jarkʼawayku ima. Ancianosqa Bibliaman jina yuyaychawayku, yanapawaykutaj Jehovamanta mana karunchakunaykupaj. Diospa ovejitasninta qhawashasqankuta yachasqankurayku, mana patrones jinachu kanku. Astawanpis allinniykupaj, kusiyniykupaj ima yanapawayku (2 Corintios 1:24). Imaynatachus michejkuna ovejasninkuta sumajta qhawanku. Ajinallatataj ancianospis, Diospa sapa ovejitanta allinta rejsinankupaj kallpachakunku (Proverbios 27:23, 24).
Diospa munayninta ruwanaykupaj yachachiwayku. Ancianosqa, tantakuykunanejta creeyniykuta sapa semana kallpachanku (Hechos 15:32). Chantapis imaynatachus willanata niwayku, noqaykuwan khuska willanku, tukuy imaymanamanta willanapajtaj yachachiwayku.
Sapa ujniykuta kallpachawayku. Ancianosqa, Jehovamanta mana karunchakunaykupaj, wasiykuman waturej jamuwayku chayri tantakuykunapi parlariwayku. Paykunaqa Bibliawan sonqochawayku, yanapawaykutaj (Santiago 5:14, 15).
Ancianosqa, mana qotuchakuypi ruwanasnillankutachu juntʼanku. Paykunamanta ashkhas llankʼanku, familiankutapis qhawanku. Chay jina sichʼita llankʼaj hemanostaqa, allinpaj qhawananchej tiyan (1 Tesalonicenses 5:12, 13).
¿Imatataj qotuchakuypi ancianos ruwanku?
¿Imaynasmantá sapa ujniykumanta llakikusqankuta rikuchinku?


text:
5 TAPUY
¿Imatá turiyawajtinku ruwayman?
¿IMATÁ QAN RUWAWAJ?
Kaypi tʼukuriy: Lucasqa niña escuelaman riyta munanchu. Imaraykuchus kay kinsa killaspi compañerosnenqa paypa contranpi llullasta parlanku, sutistapis churayta qallarinku. Waj kutispitaj paykunapuni Lucaswan chocakunku, librosnintapis wijchʼurparipunku, mana paykunachu juchayoj kasqankutataj ninku. Wakin kutitaj wasanmanta tanqarparinku. Lucastaj mana yachanchu pichus tanqasqanta, imaraykuchus compañerosnenqa manapis paykunachu ruwankuman jina kakushanku. Chantapis Lucastaqa qaynalla Internetnejta manchiykuchillankutaj...
Lucas kawaj chay, ¿imatá ruwawaj?
TUMPATA TʼUKURIY
Ama niychu ni imata ruwayta atisqaykita. Mana maqanakuspalla jarkʼakuyta atiwaj. ¿Imaynatá chayta ruwawaj?
AMA KASUTA RUWAYCHU. Biblia nin: “Wampu runaqa tukuy atisqanta phiñakun, yachayniyoj runari phiñakuyninta ñitʼiykukun”, nispa (Proverbios 29:11). Mana kasuta ruwanki, nitaj uj jinayankichu chayqa, turiyasojkunaqa niña imatapis nisonqankuchu.
AMA KUTICHIKUYCHU. Biblia nin: “Ama pimampis sajramanta sajrallatataj kutichiychejchu”, nispa (Romanos 12:17). Kutichikuyta munayqa astawan chʼampayllata rikhurichin.
WAJNEJTA PURIY. Biblia nin: “Yuyayniyojqa sajra kajta rikuspa, pakakun; mana yuyayniyojrí sajraman chimpaykun, chantaqa ñakʼarin”, nispa (Proverbios 22:3). Chantapis turiyasojkunamanta ayqekuy, amataj maypichus turiyasunkuman chaykunasman riychu.
MISKʼI SIMIWAN KUTICHIY. Biblia nin: “Miskʼi simiwan kuticheyqa phiñakuyta thasnun”, nispa (Proverbios 15:1). Imallamantapis asireyqa phiñakuyta thasnun. Sutʼincharinapaj, wirita kashasqaykita nisojtinku, hombrosniykita kuyurichispa “tulluyanaychá kanqa”, nispa kutichiwaj.
RIPUY. Nora 19 watasniyoj nin: “Mana churanakuspa ripusqaykeqa wiñay tukusqa kasqaykita, phiñakuyniykita nitʼiykukuyta atisqaykita, nitaj paykuna jinachu kasqaykita rikuchin”, nispa (2 Timoteo 2:24).
AMA PISIPAJ QHAWAKUYCHU. Wakin kutis turiyasojkunaqa sumajta yachanku pikunachus pisipaj qhawakusqankuta, mana kutichikuyta atisqankuta ima. Chantapis imatachus nisusqankuta mana kasuta ruwajtiykeqa, niña turiyasonqankuchu.
WILLAKUY. Pichus ñaupajta profesora karqa, pay nin: “Turiyachikojkunata niyman pillamanpis willakunankuta. Kayta ruwayqa may allin, wajkunapis manaña ajinapi rikukunankupaj”, nispa.


text:
¿Doctoreswan jampichikunkuchu?
Ari. Jehovaj testigosnenqa doctoresman jampichikoj riyku, jampista qowasqaykutapis ujyayku. Manchayta cuidakojtiykupis, wakin kutispi doctorman riyku (Lucas 5:31). Astawanpis Jehovaj testigosninmanta wakenqa, Lucas jinallataj doctores kanku (Colosenses 4:14).
Chaywanpis uj doctor imaynatachus jampiyta munawasqayku Bibliaj nisqanwan churanakun chayqa, waj jinamanta jampichikuyta maskʼayku. Sutʼincharinapaj, Biblia kamachiwanchej yawarta mana churachikunanchejta, chaytataj noqayku kasukuyku (Hechos 15:20). Chantapis Biblia juchachan tukuy laya layqerioswan jampikunata (Gálatas 5:19-21).
Chantapis, wakin imas jampichikunapajqa mana Bibliawan churanakunchu. Chayrayku sapa Jehovaj testigonqa ajllanan tiyan ima jampiwanchus jampichikunanta. Ichapis uj cristiano uj jinamanta jampichikuyta ajllanman wajkunataj chayta qhesachankuman (Gálatas 6:4, 5).


text:
6 YACHACHIKUY
¿Imatan yachanchis hatun para kasqanmanta?
Diosqa mana kasukuq runakunatan chinkachirqan, ichaqa Noetan familiantinta salvarqan (Génesis 7:11, 12, 23)
Tawa chunka p’unchay tawa chunka tutan pararqan. Hallp’antinmanmi unu hunt’aykurqan chhaynapin llapa millay runakuna wañurqanku.
Mana kasukuq angelkunaqa aycha cuerponkuta saqespan Satanasman huñukapurqanku. Kunanqa paykunan supaykuna kanku.
Arcapi kaq runakunallan salvakurqanku. Tiempowanqa Noepas familianpas wañupurqankun. Jehová Diosmi ichaqa kawsarichimpunqa, hinaspa wiñaypaq kawsanqaku.
Jehová Diosqa wakmantan millay runakunata chinkachinqa, munayninta ruwaq runakunatan ichaqa salvanqa (Mateo 24:37-39)
Saqrapas supaykunapas imaymanatan ruwashanku runakuna Jehová Diosta mana uyarinankupaq.
Noepa tiemponpi hinan kay tiempopipas askha runakuna mana Jehová Diosta kasuyta munankuchu. Diosqa pisi tiempollamantan millay runakunata chinkachipunqa (2 Pedro 2:5, 6).
Ichaqa kanmi Noé hina Diospa munayninta ruwaq runakunapas. Paykunan Jehová Diospa testigonkuna kanku.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imaynatan tariwaq cheqaq religionta?
¿Hukllachu cheqaq religión? Cheqaq religión phisqa ruwaykuna ruwasqanmanta yachay.


text:
Wawa
Wawa nisqaqa uchuyllaraq runam. Warmim mama tukuspa wawantaqa wachakun. Taytanpa Mamanpapas wawata uywananmi. Tawamanta astawan watayuq, ichataq manaraq sayaq runaqa wamram.
Manaraq huk watayuq wawakunataqa pallpa ninchikmi.
Yuyarina
Wawa, wamra kaypa mit'ankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wawa (manaraq tawa watayuq runa)
- Llullu wawa, uchuy wawacha (manaraq huk watayuq runa)
- Pallpa (manaraq suqta killayuq runa): ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, qhulla wawa, uña wawa
- Kaywan tukukun: qhawariy, asiriy, mikhuriy, upyariy
- Lat'aqcha, lat'aq wawa (1-2 watayuq)
- Kaywan tukukun: rimariy, lat'ariy, sayarikuy, puririy
- Qispisqa wawa, yuyaychasapa, yuyaychayuq (2-3 watayuq)
- Kaywan tukukun: anukay, p'achallikuy
Wamra (4-18 watayuq runa: warma [AYA]; irqi [QUS], hirq'i [BUL], walash/wamla [WAN])
- Wamracha (irqicha) (4-6 watayuq)
- Kaywan tukukun: rutuy, wasipi yanapay, sullkakunata qhaway, uywakunata qhaway, sapalla qhawakuspa maymanpas puriy, yachay wasipi yacharikuy
- P'asña (7-13 watayuq warmicha)
- Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
- Maqt'a (7-13 watayuq qharicha)
- Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
- Miska p'asña (14-17 watayuq warmicha)
- Llamk'aq maqt'a (14-17 watayuq qharicha)
- Kaywan tukukun: yapuriy (t'akllawan, yuntawan), waylluriy
18 wata ñiqniyuq kaspa sayaq runam tukukun.
Waman Pumap nisqankama mit'ankuna (16 kaq pachakwatapi)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa (0-1 watayuq; ñuñuqraq wawa)
- Llullu wawa, kirawpi kaq wawa (1-5 killayuq; ñaqha yurimusqa, ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, kirawpi kaq wawa)
- Lluq'aq wawa, lluq'aq wamra (1-2 watayuq; lluq'aq wawa, mamanpa qhawasqan)
- Wamra (1-9 watayuq)
- Llullu wamra (1-5 watayuq pukllaq, muyuriyninta k'uskiykuqña wawa)
- Pukllakuq wamra (5-9 watayuq; pukllaq, allikayakuq, mama taytata yanapaq, sullkakunata qhawaq, wasipi yanapaq, [p'asñacha:] aqha ruraysiq)
- Pawaw pallaq (9-12 watayuq p'asñacha: t'ikakunata pallaykuq, hawapi wasipipas yanapaq, iñaka ñust'akunapaq awaq yanuysiqpas)
- Tuqllakuq wamra (9-12 watayuq maqt'acha: pisquchata chakuq, llamk'ata yachariq, michiq, yamt'ata ichhutapas pallaykuq, puchkaq, mama taytap huk kuraqpapas nisqanta ruraq)
- Qhuru taski, rutusqa taski (12-18 watayuq p'asña: mama taytata yanapaq, iñaka ñust'ap mink'asqan kaq, puchkaq, yanuq, michiq, hukkunapi mink'aq
- Maqt'a (12-18 watayuq maqt'a: michiq, chakuq, tarpuysiq, kurakap mink'asqan kaq)
- Chunka pusaqniyuq wata ñiqniyuq kaspa sayaq runa tukukun.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachaq masiy. Qusqu - Qullaw Qhichwa (Liwru online pdf)


text:
TAPUI 2
¿Sumaj ricuringapaj yallitajchu preocuparini?
¿IMATATAJ RURANGUIMAN?
Caipi yuyai: Juliaca espejopi ricurishpami, “yalli gordami cani” nin. Yaya mamapish amigocunapish yalli flacami cangui nishca cajpipish “flacayanami cani”, nishpami yuyan.
Juliaca huaquin punllacunata mana micushpapish “5 libracunallatapish flacayanatajmi cani” ninmi.
Can Julia laya sintirishpaca imatataj ruranguiman?
YUYAI
Sumaj ricuringapaj procuparinaca allimi can. Bibliapica achca cˈaricuna huarmicuna sumaj cashcatami parlan por ejemplo Sara, Raquel, José, David Abigail. Shinallataj Bibliaca Abisag shuti huarmitaca “yallitaj sumaj” ninmi (1 Reyes 1:4).
Shinapish achca jovencunami sumaj ricuringapaj yallitaj preocuparincuna. Chaimantami huaquincunaca llaquicunata charishcacuna.
Caita yachashcanguichu: Estados Unidos llajtapica cada 100 solteracunamantaca 58-mi gorda cashcata nircacuna. Shinapish 17 solteracunallami gorda carca.
Shinallataj cada 100 solteracunamantaca 48 solteracunami flaca cashpapish gorda cashcata yuyarcacuna.
Huaquin jovencunaca mana gordo o gorda ricurisha nishpami yallitaj preocuparincuna. Flaca cashpapish gorda cashcatami yuyancuna. Chaimantami mana alli micushpa ungushcacuna, shujtajcunacarin casimi huañushcacuna.
Canpish chashna yuyashpa mana alli micushpaca ayudata mashcai. Cambaj yaya mamahuan o cambaj alli amigohuan parlai. Bibliaca: “Alli apanacuj runaca paihuan apanacujtaca, tucui causaipimi cˈuyan. Ima llaqui japijpipish, quiquin huauqui shinami llaquin” ninmi (Proverbios 17:17).
CAITA RURASHPAMI ASHTAHUAN SUMAJ RICURINGUI
Shungupi cˈuyaita charishpami ashtahuan sumaj ricurinchij. Rey Davidpaj churi Absalonmanta parlashpaca Bibliaca:
“Tucui Israelpica Absalón shina sumaj runaca mana tiyarcachu. Paica chaquimanta umacama ima mana allica mana carcachu” ninmi (2 Samuel 14:25).
Shinapish cai jovenca jatun tucushca, envidioso, inquitashpa umajmi carca. Bibliapica sumaj cashpapish Absalonca millai, mana cazuj, huañuchij runami carca ninmi.
Chaimantami Bibliaca cashna yachachin:
“Cunanca mushuj yuyaitami charinguichij” (Colosenses 3:9,10, QC, 1989).
“Cancunaca uma ajchallata sumajta allichirishca ama caichijchu. Chaipaj randica, ucu shungu yuyaita allichichij” (1 Pedro 3:3, 4).
Alhaja cuerpota, sumaj ñahuita charinata munanaca mana juchachu can. Shinapish alli shunguta charina, cˈuyaj canami ashtahuan valishca can. Gentecunaca sumaj cashcallataca mana ricungacunachu ashtahuanpish can ima shina cashcatami ricungacuna. Alicia shuti solteraca: “Sumaj cashcataca chai ratollami gentecunaca ricuncuna, ashtahuanpish can ima shina cashcata ricushpami cantaca ashtahuan cˈuyangacuna” ninmi.
CAITA TAPURI
¿Cambaj cuerpota munanguichu?
¿Alhaja tucusha nishpa operarinata yuyashcanguichu? Shinallataj ¿flacayangapaj ashallata micunata yuyashcanguichu?
¿Imatataj cambaj cuerpopica cambianguiman? Agllai:
JATUN CANATA
UCHILLA CANATA
AJCHATA
SINGATA
ÑAHUITA
TUCUITA
Callari ishqui tapuita “ari” nishca cashpa, tucuri tapuipi quimsata o ashtahuan agllashca cashpaca shujtajcunaca manachari cantaca chashna ricuncuna. Alhaja cuerpota, sumaj ñahuita charisha nishpa yallitaj preocuparinaca jahuallami can. Chaitaca ama ruraichu (1 Samuel 16:7).


text:
Diospa Reinoga ¿ima tan?
¿Imatata ninguima? Diospa Reinoga...
... ¿ñucanchi shungu ucuibi chaun?
... ¿ahua pachaibi auc pistu chan?
... ¿ahuapachamanda gubirnu chan?
BIBLIAGA CASNAMI NIN
“Ahua pachamanda Diosmi shuc reinota churanga, mana ima uraspas tucuringachu” (Daniel 2:44, Traducción del Nuevo Mundo [NM].)
“Pai yapa ali mandac amu tucungami. Jahuapachai Diospa Churi nishcami anga [...] Pai mandanaga ima uraspas mana tucuringachu.” (Lucas 1:32, 33, El Nuevo Testamento Quichua de Pastaza.)
DIOSPA SHIMIMANDA YACHANAGA ¿IMASATA YANAPAI TUCUNGUI?
Mana pandaric gubirnu ashcamandami huingunata pariulla yanapai tucushun (Isaías 48:17, 18, NM).
Cai gubirnuga cushi, mana ungusha causanata ña cai Allpama apangaraunmi (Apocalipsis [Revelación] 21:
3, 4).
BIBLIA NISHCATAGA ¿IMARAICUTA QUIRINA ANCHI?
Biblia nishcata quiringahuaga, quimsa nishcagunata ricushun:
Jesusca ricuchirami Diospa Reino imata rangaraushcata. Jesusca paita caticcunata yachachirami, Diospa Reino shamuchun, cai Allpaibi pai munashca pactarichun nisha mañanata (Lucas 11:2). Chasnallata ricuchirami imasa chi mañashca pactaringaraucta.
Jesús cai Allpaibi aushaga, raicaihuan auccunata carara, ungushcagunata ambira, huañushca runagunatahuas causachira (Mateo 15:29-
38; Juan 11:38- 44). Diospa Reinoibi Rey tucungaraushami, chi Reino ima sumac bendiciongunata paita cazuc runagunama cungaraushcata ricuchira (Apocalipsis 11:15).
Mundu intiruibi tiac llaquigunaga ricuchinmi, Diospa Reino pactamuucta. Jesusca nirami, chara Diospa Reino Allpama cungailla causaita mana apamugllaita, cai munduibiga ashca guerrasguna, raicaiguna, allpa cuyuiguna tianga nisha (Mateo 24:
3, 7).
Cai tucui llaquigunataga cunan punzhagunaibimi ricunchi. Chiraicumi, tucui shunguhuan quirinchi Diospa Reino chi llaquigunata ña tucuchingaraushcata.
TAPURI
Diospa Reino cai Allpata mandacpiga, causaiga ¿imasa shanga?
Chi tapuitaga cai textogunami cutichinga ISAÍAS 65:21-