c: text/html

text:
Berlin pirqa
Berlin pirqa (aliman simipi: Berliner Mauer) nisqaqa Alimanya iskay mama llaqtaman kachkaptin Berlin llaqtatam iskay ch'iqtaman rakirqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukurqaptinsi, hatun tawantin atipaq mama llaqtakuna atipasqa Alimanyatas, Berlin llaqtatapas rakinakurqan. Kimsantin kunti atipaqkunaqa - Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Ransiya - Berlinpa kuntinta hap'ispa kamachiqninkunas karqan. Anti Berlintaq Suwit Huñup hap'isqansi karqan, chaymantataq susyalista Anti Alimanya nisqapas Aliman Dimukratiku Republikap uma llaqtansi tukurqan. Berlinta tukuy muyuriq suyum Anti Alimanyaman kapurqan.
Anti Alimanyap kamachiqninkunam 13 kaq p'unchawpi awustu killapi 1961 watapi chay pirqata iskay Berlin rakipura saywanpi pirqachayta kamachirqan runakunata kuntiman riymanta hark'anapaq. 9 kaq p'unchawpi nuwimri killapi 1989 watapi anti Alimanyapi kamachiy urmarichkaptinmi pirqata musuqmanta kicharqan. Qhipaq killakunapi thuñichirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Berlin pirqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Álvaro Uribe
Álvaro Uribe Vélez sutiyuq runaqa (4 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Medellín llaqtapi) Kulumbya mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikum kachkan.
2002 watamanta 2010 watakama Kulumbyapa umalliqninmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Álvaro Uribe.
- Presidencia de la República de Colombia
- Hoja de vida de Álvaro Uribe Vélez
- Biografía extensa por Fundación CIDOB
- Documentos sobre el referendo y la reelección


text:
Luis Enrique Martínez
Luis Enrique Martínez García, "Lucho" sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin aymuray killapi 1970 watapi paqarisqa Gijón (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Yachay wasikuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Como jugador[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participasyunkunao[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Enrique Martínez.


text:
Lección 12
¿Imashinata Diospa amigo caita ushanchi?
1. ¿Tucui mañashcacunatachu Diosca uyan?
Diosca munanmi gulpi gentecuna paita mañashpa paiman quimirichun (Salmo 65:2). Shinapash na tucuicunapa mañashcata uyanllu. Bibliapica ninmi, cusa paipa huarmita nali tratajpica paipa mañashcataca Diosca na uyanllu nishpa (1 Pedro 3:7). Israelitacuna cutin cutin nalicunata ruranajujpimi Diosca na uyarca. Shinapash juchata rurashcamanda tucui shunguhuan arripintirishpa mañajpica Diosca uyanmi. Isaías 1:
2. ¿Imashinata mañana canchi?
Jehová Diosta mañashpaca paita adorajushcatami ricuchinchi (Mateo 4:
Shungu ucupilla mañajpipash Diosca uyanmi (1 Samuel 1:
3. Ñucanchi tandanajuicunaca ¿imashinata ayudan?
Cunanbica ashtaca gentecunami Diosta na cazushpa, shuj ali causaita Dios apamunataca na crin. Chai gentecunapurapi causanajushpami Diosmanda caruyai ushanchi (2 Timoteo 3:
Diosta juyajcunahuan tandanajushpaca Diosmanmi ashtahuan quimirishun. Testigo de Jehovacunapa tandanajuicunaca Diosta ali sirvijcunapa ejemplota catichunmi ayudan. Romanos 1:
4. ¿Imashinata Diospa amigo caita ushanchi?
Diospa amigo cangapaca Bibliamanda yachajushpami Diospa rurashcacunapi, consejocunapi, imata pactachisha nishcacunapi yuyana canchi. Diosta mañashpa, yachajushcapi yuyashpaca ninanda juyaj, alipacha yachaj Dios cajtami intindishun. Josué 1:8; Salmo 1:
Diosta na ricui ushashpapash Dios tiajtaca intindinchimi. Bendiciongunata cunatapash crinchimi. Chaimandami Diospa amigo canata mascana canchi. Feta charishpa catingapaca Diosmanda ashtahuan yachajungapami cada punlla Bibliata liina canchi, yachajushcapipash yuyana canchi. Mateo 4:4; Hebreos 11:
5. Diospa amigo caimandaca ¿ima bendiciongunatata charishun?
Diosca paita juyajcunataca tucui shunguhuan crishpa catichun, para siempre causana bendicionda ama chingachichunmi ayudan (Salmo 91:


text:
Jehova Diosqa manam chaqwapichu llaqtantaqa kawsachin
“Diosqa hawka kananchiktam munan, manam chaqwa ruraytachu” (1 COR. 14:33).
1, 2. a) ¿Pitam Jehova Diosqa unancharqa manaraq imatapas unanchachkaspan? b) ¿Ima ruwayniyoqtaq karqa Diospa sapallan Churinqa? c) ¿Imataq qawachiwanchik angelkunaqa mana chaqwapi kasqankuta?
TUKUY Unanchaq Jehova Diosqa imatapas allinta tanteaspanmi ruwan. Manaraq imatapas unanchachkaspanmi sapallan Churinta unancharqa. Payqa huk angel hinam karqa, hinaspam ‘Simiwan’ sutichasqa karqa Diospa rantinpi rimasqanrayku. Simiwan sutichasqa Churinqa millonnintin watakunam Diosta servirqa. Diospa Palabranmi nin: “Tukuy imapa qallariyninpiqa karqañam Simiqa, chay Simiqa karqa Dioswanmi”, nispa. Nintaqmi: “Diosmi paynintakama unancharqa tukuy imakunatapas, mana paywan unanchaptinqa tukuy imakunapas manam kanmanchu karqa”, nispa. Pasaq iskay waranqa masnin watakunapim, Diosqa Simita kay Pachaman kachamurqa. Payqa runayaruspanpas mana pantaq Jesucristom karqa, hinaspanmi allintapuni Taytanpa munayninta ruwarqa (Juan 1:1-3, 14).
2 Diospa Churin kay Pachaman manaraq hamuchkaspanqa, Jehova Diospa ‘ruraysiqnin maestro hinam’ karqa (Prov. 8:30). Paynintakamam Diosqa hanaq pachapi millo-millonnintin angelkunata unancharqa (Col. 1:16). Angelkunamanta rimaspanmi Biblia nin: “[Diostaqa] waranqantin waranqantinmi servirqa. Paypa ñawpaqninpim manaña yupay atina karqa”, nispa (Dan. 7:10). Kay angelkunaqa manam chaqwa-chaqwachu kachkanku, chaymi Biblia nin Diospa “tropankuna” kasqanta (Sal. 103:21).
3. a) ¿Hayka lucerokunataq hanaq pachapi kan? b) ¿Imayna hukllawasqam kachkanku?
3 ¿Imatam nichwan hanaq pachapi hinaspa kay Pachapi Diospa tukuy ima unanchasqanmanta? Arí, Jehova Diosqa mana yupay atina achkallaña lucerokunatam unancharqa. Huk qellqapa (Chronicle) nisqanman hinaqa, millo-millonnintin lucerokunas kan, yachaysapa runakunapa ñawpaqpi yupasqankumantapas kimsa kuti masninraq. Chay millo-millonnintin lucerokunaqa manamá chaqwachu kachkanku, aswanqa sapa millonnintinpim hukllawasqa kachkanku, chaytam sutichanku galaxia nispa. Waranqantin galaxia nisqakunapas hukllawasqam kachkanku cúmulos nisqapi. Chay cúmulos nisqakunapas hukllawasqam kachkanku supercúmulos nisqapi.
4. ¿Imanasqam nichwan kay Pachapi Jehova Diospa serviqninkuna mana chaqwapi kasqankumanta?
4 Hanaq pachapi angelkunapas chaynataq lucerokunapas manamá chaqwapasqa hinachu kachkanku (Is. 40:26). Hanaq pachapi chayna kaptinqa, manamá nichwanchu kay Pachapi Jehova Diospa serviqninkunapas chaqwa-chaqwapi kasqankumantaqa. ¿Imanasqa? Paykuna ancha allin llamkayniyoq kasqankurayku. Jehova Diosqa ñawpaqmantaraqmi llaqtanta huk sonqollata kawsachin, chaymi ñawpaq tiempopi hina kunan tiempopi serviqninkunapas huk sonqolla yupaychanku. Qatiqninpi qawasun Jehova Dios ‘mana chaqwa ruraq’ kasqanmanta hinaspa serviqninkunata imayna yanapasqanmanta (leey 1 Corintios 14:33, 40).
ÑAWPAQ TIEMPOPI SERVIQNINKUNATAM DIOSQA HUK SONQOLLATA KAWSACHIRQA
5. ¿Imanasqam runakuna pisi-pisimanta kay Pachaman huntanankupaq Diospa munayninqa mana ruwakurqachu?
5 Punta tayta-mamanchikta Dios unancharuspanmi nirqa: “Wawa-churiyoqyá kaychik, kay pachamanyá huntaychik, munaychakuychikyá lamar qocha challwakunapi, munaychakuychikyá alton pawaq animalkunapi. Munaychakuychikyá allpapa hawanpi, llapallan qasqonpa puriq animalkunapi”, nispa (Gen. 1:28). Runakunaqa miraspankum pisi-pisimanta kay Pachaman huntananku karqa enteron Pacha sumaq huerta kanankama. Ichaqa, Adanwan Eva mana kasukusqankuraykum Diospa chay munayninqa mana ruwakurqachu (Gen. 3:1-6). Tiempopa risqanman hinam, Diosqa “qawarqa kay pachapi runakunaqa llumpay mana allin rurayllapiña kasqankuta chaynataq piensasqankupas, lliw yuyayninkupas sapa punchaw mana allinllaña kasqanta”. “Diospa qayllanpim kay pachapi kaq runakuna lliw pierdekururqaku hinaspankum dañanakuyllapiña kawsarqaku”. Chaymi Jehova Diosqa sinchi parawan mana allin runakunata chinkachinanpaq tantearurqa (Gen. 6:5, 11-13, 17).
6, 7. a) ¿Imanasqam Noeyqa “Diospa favorecesqan karqa”? (Qaway 21 kaq paginapi dibujota.) b) ¿Imam pasarqa Noeypa tiemponpi mana allin runakunata?
6 Noeymi ichaqa, ‘runamasinkunamantapas allin ruraq runa’ kasqanrayku “Diospa favorecesqan karqa”. ‘Diospa agradonpaq kawsasqanraykum’ Jehova Diosqa kamachirqa hatun buqueta ruwananpaq (Gen. 6:8, 9, 14-16). Buque imayna ruwasqa kananpaq Noeyta kamachisqanqa allinpunim karqa animalkunawan runakunapas mana wañunankupaq. Noeyqa kasukuspanmi “Diospa tukuy kamachisqanta hina” ruwarqa. Allin tanteasqanwan hinaspa familianpa yanapakuyninwanmi chay buque ruwayta tukururqa. Animalkuna yaykuyta tukuruptinñataqmi ‘Diosqa wichqarurqa punkuta’ (Gen. 7:5, 16).
7 Cristianokunapa tiemponmanta ñawpaq 2370 kaq watapi sinchi parata kachamuspanmi, Jehova Diosqa ‘kay pachapi llapallan kawsaqkunata’ chinkarachirqa, ichaqa Noeytawan familiantam buquepi salvarqa (Gen. 7:23). Kunan tiempopi lliw runakunaqa, Noeypawan churinkunapa mirayninkunam kanku. Noeypa tiemponpi mana allin runakunaqa wañurqakum. ¿Imanasqa? Willakusqanta mana kasukusqankurayku, payqa ‘salvacionmanta willakuqmi’ karqa (2 Ped. 2:5).
8. ¿Imataq qawachiwanchik Israel runakuna mana chaqwapi hina kasqankumanta?
8 Sinchi para chayamusqanmanta 800 wata masnin pasaytam, Jehova Diosqa Israel runakunata llaqtan kananpaq rikurirachirqa. Diosmi allinta tantearurqa imayna kawsayninku hinaspa imayna yupaychayninku mana chaqwapi hina kananpaq. Payta allinta yupaychanankupaqmi churarqa sacerdotekunata hinaspa levitakunata. Karqataqmi ‘Diosman asuykuna carpapa punkunpi servikuq warmikunapas’ (Ex. 38:8, Chuya Qellqa, revisión 2012 [CQ12]). Ichaqa, Canaan lawman yaykunankupaq Jehova Dios kamachiptinmi, achka Israel runakunaqa manchapakuspanku Diosta mana kasukurqakuchu. Josueywan Calebllam Prometesqa Allpa wateqamusqankumanta kutimuspanku allinta rimarqaku. Chaymi Diosqa chay mana iñiyniyoq Israel runakunata nirqa: “Manam mayqannikichikpas yaykunkichikchu chay allpamanqa. Juraspayraq chaypi yachanaykichikpaq qosqay allpamanqa manam yaykunkichikchu. Jefonepa churin Calebwan Nunpa churin Josueyllam yaykunqakuqa”, nispa (Num. 14:30, 37, 38). Tiempopa risqanman hinam Jehova Diosqa llaqtanta pusananpaq Josueyta churarurqa (Num. 27:18-23). Canaan lawman yaykunankupaqña kachkaptinkum Diosqa Josueyta kaynata nirqa: “Ñoqapunim kamachiki kallpanchakuspayki qarinchakunaykipaq. Amayá manchakuychu nitaq hukmanyaychu, yupaychasqayki ñoqa Tayta Diosqa mayta riptikipas qanwanmi kasaq”, nispa (Jos. 1:9).
9. ¿Imaynatam Rahabqa Jehova Diostawan llaqtanta qawarqa?
9 Jehova Diosqa tukuy tiempom Josueyta yanaparqa. Qawasun 1473 watapi ima pasasqanmanta. Israel runakunam Jerico llaqtapa hichpanpi kachkarqaku, hinaptinmi Josueyqa iskay runakunata kamachirqa Jerico llaqtata wateqamunankupaq. Chay wateqaqkunaqa Rahab sutiyoq chuchumika warmipa wasinmanmi chayarurqaku. Paymi wasinpa qatanpi chay wateqaqkunata pakaykurqa Jerico runakuna hapirunankupaq hamuptinku. ¿Imanasqataq pakaykurqaqa? Paymi wateqaqkunata nirqa: “Yachanim Tayta Dios kay allpa qosunaykichikta [...]. Uyarirqanikum Egipto nacionmanta lloqsimuptikichik Puka Lamar Qochata Tayta Dios qayllaykichikpi chakirachisqanta. Uyarirqanikutaqmi Jordan Mayupa waklaw chimpanpi kaq Amor casta runakunapa iskay reyninkuta [...] imam rurasqaykichiktapas”, nispa. Nirqataqmi: “Yupaychasqaykichik Tayta Diosqa cielokunapi chaynataq kay pachapipas hina kaq Diosllam”, nispa (Jos. 2:9-11). Jehova Diospi hinaspa llaqtanpi hapipakusqanraykum, Diosqa Rahabta hinaspa familianta salvaykurqa Israel runakuna Jerico llaqtata puchukachiptinku (Jos. 6:25). Rahabqa iñiyniyoq warmim karqa hinaspapas Jehova Diostawan llaqtantam respetarqa.
PUNTA CRISTIANOKUNATAM HUK SONQOLLATA KAWSACHIRQA
10. ¿Imatam Jesus nirqa judiokunapa religionninpi punta apaqkunata?
10 Josueywanmi Israel runakunaqa Canaan lawpi llaqtakunata puchukachispanku chaypi munaychakurqaku. Ichaqa, ¿imam pasarqa tiempopa risqanman hina? Israel runakunaqa 1500 watakuna pasasqanpim sapa kuti Diospa contranpi mana allinkunata ruwarqaku. Jesuspa tiemponpipas paykunaqa Jehova Diosta qalaypaqta qepancharuspankum mana kasukurqakuchu, chaymi Jesus nirqa: “¡Jerusalen, Jerusalen! ¡Qamqa Diosmanta willakuqkunatam wañuchinki!”, nispa (leey Mateo 23:37, 38). Mana kasukuq kasqankuraykum Jehova Diosqa judiokunapa religionninpi punta apaqkunata qepancharurqa. Chayraykum Jesus nirqa: “Diospa munaychakuyninmi qamkunamanta qechusqa kanqa, hinaspam Diospa munaychakuyninta ruruchiq llaqtamanña qosqa kanqa”, nispa (Mat. 21:43, CQ12).
11, 12. a) ¿Imataq qawachin mosoq llaqtanta Jehova Dios chaskisqanmanta? b) ¿Pikunam Diospa mosoq llaqtanpi karqaku?
11 Punta cristianokunapa tiemponpim Jehova Diosqa Israel nacionta mana kasukuq kasqanrayku qepancharurqa. ¿Chayraykuchu nichwan Diospa llaqtan kay Pachapi manaña kasqanmanta? Manamá. Diosqa Jesuspa yachachisqanman hina kawsaq qatiqninkunatam mosoq llaqtan kananpaq akllarurqa. Chay mosoq llaqtanqa 33 kaq watapa Pentecostes punchawninpim qallaykurqa. Chay punchawpim Jesuspa 120 qatiqninkunaqa Jerusalenpi kaq wasipi huñunasqa kachkarqaku, hinaptinmi ‘qonqayllamanta cielomanta qapariyllawanña wayra hina hamuqta uyarirurqaku chaymi tiyasqanku wasitapas qapariyninwan huntariykurqa’. Chaymi “sapakamapaq nina hina lenguachkaq umankupa hawanpi rikuriramurqa. Llapallankuman Chuya Espiritu huntaykuptinmi mana yachasqanku idiomakunapi rimayta qallaykurqaku Chuya Espiritupa rimachisqanman hina” (Hech. 2:1-4). Chayna pasasqanmi sutillata qawachirqa Jesuspa qatiqninkunata Jehova Dios chaskisqanmanta.
12 Chay punchawllapim “yaqa kimsa waranqa runakuna” iñiqkunaman yapakurqaku. Bibliapa nisqanman hinaqa, Jehova Diosmi “sapa punchaw paykunaman yaparqa salvasqa kaqkunata” (Hech. 2:41, 47). Jesuspa qatiqninkuna ‘Diospa palabranta aswan-aswan willakuptinkum llapa iñiqkuna aswan-aswan mirarqa Jerusalen llaqtapi’. ‘Achkallañam sacerdotekunapas Jesusman iñikuykurqaku’ (Hech. 6:7). Qawasqanchikman hinaqa, achkallaña allin sonqoyoq runakunam Diospa chay mosoq llaqtanpi kaqkunapa willakusqanta chaskikurqaku. Tiempopa risqanman hina “mana judio” kaqkunatapas cristianokuna kanankupaq Jehova Dios saqespanmi, kaqmanta qawachirqa chay mosoq llaqtanta chaskisqanta (leey Hechos 10:44, 45).
13. ¿Ima llamkayta ruwanankupaqmi Jehova Diosqa kamachirqa mosoq llaqtanta?
13 ¿Ima llamkayta ruwanankupaqmi Jehova Diosqa kamachirqa Jesucristopa qatiqninkunaman? Kikin Jesusmi qatiqninkunaman sutillata qawachirqa ima llamkay ruwanankumanta. Bautizakusqan qepallamanmi payqa ‘Diospa munaychakuyninmanta’ willakuyta qallaykurqa (Mat. 4:17). Chayta ruwanankupaqmi Jesusqa qatiqninkunata yachachirqa. Nirqataqmi: ‘Ñoqamantam willakunkichik Jerusalen llaqtapi, lliw Judea lawpi, Samaria lawpi hinaspa kay pachapa cantonkama’, nispa (Hech. 1:8). Punta cristianokunaqa allintam yacharqaku ima ruwanankumanta. Huk kutipim, Pisidia law Antioquia llaqtapi Pablowan Bernabey kachkaspanku contrankupi kaq judiokunata nirqaku: “Diospa palabrantaqa qamkunamanmi puntataqa willanayku karqa. Ichaqa mana chaskiyta munaptikichikqa hinaspa wiñay kawsaytapas mana chaskinaykichikpaq hina piensaptikichikqa mana judio runakunamanñam willakamusaqku. Señorqa kaynatam kamachiwarqaku: ‘Achkiyta hinaraqmi churaruyki nacionkunapaq. Chaynapi tukuy hinastinpi kaqkunaman salvaq kasqaymanta willakunaykipaq’” nispa (Hech. 13:14, 45-47). Punta cristianokunapa tiemponmantaraqmi, kay pachapi Diospa llaqtanqa hinalla willakuchkan runakuna salvakunankupaq Diospa ima ruwasqanmanta.
DIOSPA SERVIQNINKUNAQA MANAM WAÑURQAKUCHU
14. a) ¿Imam Jerusalenta pasarqa punta cristianokunapa tiemponpi? b) ¿Pikunam mana wañurqakuchu?
14 Yaqa llapallan judiokunaqa manamá Diosmanta willakuytaqa chaskikurqakuchu, chaymi Jesuspa willakusqantapas mana kasukurqakuchu. Paymi qatiqninkunata nirqa: “Jerusalenpa muyuriqninpi tropakunata qawarispaqa, chay llaqta purmachinanku tiempo chayaramusqantam yachankichik. Judea lawpi kaqkunaqa orqokunamanyá ayqechunku, Jerusalen llaqtapa chawpinpi kaqkunapas lloqsichunkuyá. Chakrapi kaqkunapas amañayá llaqtamanqa kutiykuchunkuchu”, nispa (Luc. 21:20, 21). Jesuspa chay willakusqanqa imam nisqanman hinam cumplikurqa. Judiokunam Roma tropakunapa contranpi hoqarikururqaku, hinaptinmi Cestio Galo kamachiqninwan chay tropakunaqa Jerusalenta muyurirurqaku 66 kaq watapi. Ichaqa qonqayllamantam chay tropakunaqa kutikurqaku. Chay pasakusqanmi Jesuspa qatiqninkunapaq allinpuni karqa Jerusalenmanta hinaspa Judea lawmanta ayqekunankupaq. Ñawpaq tiempokunamanta yachaq Eusebio sutiyoq runapa nisqanman hinaqa, Jesuspa achka qatiqninkunam Jordan mayuta chimpaspanku Perea lawpi Pela sutiyoq llaqtaman ayqekurqaku. Hinaptinmi 70 kaq watapi, Roma tropakunaqa Tito kamachiqninwan kaqmanta kutiramuspanku Jerusalenta puchukachirqaku. ¡Mayna allinmá karqa Jesuspa willakusqanta kasukuspanku chay cristianokunapa ayqekuyninkuqa! Chayraykumá mana wañurqakuchu.
15. ¿Ima sasachakuykunapim punta cristianokunaqa tarikurqaku?
15 Punta cristianokunaqa cheqnisqa, qatikachasqa hinaspa llumpay sasachakuykunapim tarikurqaku, chayna kaptinpas iñiqkunaqa hinallam yapakurqa (Hech. 11:19-21; 19:1, 19, 20). ¿Imanasqam astawan yapakurqa? Jehova Dios bendecisqanraykum (Prov. 10:22).
16. ¿Imatam sapa cristianokuna ruwananku karqa iñiyninkupi allin takyasqa kanankupaq?
16 Punta cristianokuna iñiyninkupi allinta takyanankupaqqa, Diospa Palabrantam sapakama estudiananku karqa, huñunakuykunaman rinanku karqa hinaspa Diosmanta willakunanku karqa. Chayna ruwayninkuqa allintapunim yanaparqa iñiyninkuta kallpanchanankupaq hinaspa iñiqmasinkunawan huk sonqolla kanankupaqpas. Kunan tiempopipas chaynallataqmi. Chay tiempopi Diospa llaqtanqa manam chaqwapichu tarikurqa. Cristianokunaqa kusisqam tarikurqaku ancianokunapa chaynataq siervo ministerialkunapa yanapakuyninwan (Filip. 1:1; 1 Ped. 5:1-4). Sapa kutitaqmi iñiyninkupi kallpanchasqa tarikunankupaq chaskiqku congregacionkunata watukuq ancianokunatapas, paykunamanta huk kaqninmi karqa apostol Pablo (Hech. 15:36, 40, 41). Kunan tiempopipas chayna kasqantam sutillata Diospa llaqtanpi qawanchik. ¡Anchatamá kusikunchik ñawpaqpi hina kunan tiempopipas Jehova Dios serviqninkunata mana chaqwata kawsachisqanmanta!
17. ¿Imamantam qatiqnin yachachikuypi qawasun?
17 Tukupay punchawkunapimá kawsachkanchik, Satanaspa munaychakusqanqa chinkananpaqñam kachkan. Ichaqa, kay Pachapi Diospa llaqtanqa astawanmi ñawparichkan. Chaynaqa, ¿kasukuchkanchikchu? ¿Iñiyninchikpi ñawparichkanchikchu? Chaymantam qatiqnin yachachikuypi qawasunchik.


text:
Yoga
Yoga nisqaqa (Sanskrit simipi योग yoga "t'inkinakuy, huñunakuy", yuga "yugu" nisqamanta) Indyamanta hamuq yachay wayllukuymi, Hinduwismup darshana nisqa suqtantin yachachiyninpa huk yachachiyninmi. Yogapiqa yuyaypaq kurkupaqpas yachayruraykunatam llamk'anku (Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Kriya, Miditasyun, Asitismu), kurkuta nunatapas qutuchanapaq, sunqu hunt'a yuyanapaq.
Patanjali sutiyuq runas Bhagavad Gita (Yoga Sutra) nisqa qillqasqanpi yogap yachay wayllukuyninmanta willaykun. Upanishad nisqa qillqakunapipas Yogamanta qillqasqas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurkupi kuskarichimuna (चक्र, chakra)


text:
Barbu Catargiu
Barbu Catargiu sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin kantaray killapi 1807 watapi paqarisqa - 20 ñiqin inti raymi killapi 1862 watapi wañusqa Bukuresti llaqtapi) huk Rumanya mama llaqtayuq willay kamayuquqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: Stephen Catargiu, Mama: Țiței (Stanca) Văcărescu
Warmi: .
Churinkuna: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Barbu Catargiu.


text:
Rikch'aq wañuy
Rikch'aq wañuy nisqaqa huk uywa, yura icha k'allampa rikch'aqman tukuy kapuqninkunap wañuyninmi. Huk rikch'aq wañuspaqa, manañam hayk'appas paqarimunqachu.
Rikch'aqkunaqa wañun sallqa pachapi chikanyaykunarayku - ahinataq tukuy Dinusawru rikch'aqkuna 65 hunu ñaqhas - ichataq runap ruraykunaraykum, ahinataq Mawrisyu wat'api kawsasqa dodo, ancha ñawpa pachataq mamutchá.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa uywa rikch'aqkuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa yura rikch'aqkuna.


text:
TORREMANTA QHAWAJ NOVIEMBRE 2013
¿Ima llulla yachachiykunataj Diosmanta karunchawanchej?
Llulla yachachiykunaqa, unaytaña runasta Diosmanta karunchan. ¿Dios karupichu chayri sajrachu?
¿Imarayku Diosta manchachikunku?
¿Dios runasmanta karupi kasqantachu yuyanki? ¿Nichu Diosta munakuyta atillanki? Imaraykuchus wakin cristianos ajinata yuyasqankuta qhawariy.
1 Llulla yachachiy: Dios mana sutiyojchu
¿Imataj Diospa sutin? ¿Oqharinanchejchu tiyan? ¿Imaraykutaj yachana tiyan?
2 Llulla yachachiy: Dios mana rejsiy atina
Trinidad yachacheyqa, Diosmanta karunchawanchej. Mana rejsiyta chayri mana entiendeyta atisqanchej runata, ¿munakuyta atisunmanchu?
3 Llulla yachachiy: Dios sajra
Ashkha runas Dios juchasapasta wiñaypaj nina lauraypi castigasqanta ninku. ¿Dios sajrachu? ¿Maymantaj wañupuspa rinchej?
Cheqa kajta yachayqa kacharichiwanchej
¿Imaynatá uj yachachiy cheqachus manachus kasqanta yachasunman? ¿Imatá Jesús nerqa?
Sipasniykiwan waynuchuykiwan mana chʼajwaspalla parlariy
Wawaykeqa imaynatachus kausananta yachakushan, chayrayku imatachus yuyasqanta niyta munan. ¿Imaynatá yanapawaj?
Diosqa payta tukuy sonqo maskʼajkunaman tʼinkata qon
¿Imayna creeytaj Diosta kusichin? ¿Imaynatataj tʼinkan kamachisninta?
“Cheqampaj qhawasqa karqa allinta ruwasqanrayku”
¿Imaynatá Rahabpa kausaynin Jehovapaj tukuy valesqanchejta rikuchiwanchej? ¿Imatá Rahabpa creeyninmanta yachakunchej?
Bibliaj kutichiykunasnin
¿Tukuy kʼacha runaschu cieloman renqanku? Imatachus Biblia kutichisqanta leeriy.
Internetpi astawan leeriy
Jehovaj testigosnin, ¿creenkuchu religionnillanku cheqan kasqanta?
¿Ashkha ñankunachu salvacionman pusawasunman? ¿Imatá Jesús yachacherqa?


text:
Wayaramirin
Wayaramirin (kastilla simipi: Guayaramerín) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Vaca Díez pruwinsyapi, Beni suyupi, huk llaqtam, Wayaramirin munisipyup uma llaqtanmi, Mamuriy mayup lluq'i patanpi tiyaq.
- Riberalta: 93 km
- Kimsantin llaqta: 1.115 km
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Wayaramirin, Mamuriy mayu, Suárez wat'awan
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayaramirin.
- Wayaramirin munisipyu: yupaykuna, saywitu


text:
Siwinaqucha
Siwinaqucha (kastilla qillqaypi: Sibinacocha) nisqaqa Piruwpi, Willkanuta wallapi, huk qucham,Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, 265,40 km² hatunmi, mama quchamanta 4.865 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amayani qucha (Jasjana)
- Awsanqati
- Hatun Uma
- Qayanqati (Qullpa Ananta)
- Alqamarinayuq (Qullqi Krus)
- Wisk'achani
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Tinki llaqta, Siwinaqucha, Sinkrinaqucha, Awsanqati urqu, Qayanqati urqu (Qullpa Ananta), Hatun Uma rit'i urqu, Alqamarinayuq (Qullqi Krus), Wisk'achani urqu


text:
Muskaya
Muskaya (kastilla qillqaypi: Nevado Moscaya) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Raya wallapi, huk rit'i urqum, Punu suyupi, Melgar pruwinsyapi, Nuñuwa distritupi, Qusqu suyupipas, K'anas pruwinsyapi, Layu distritupi, Qanchi pruwinsyapipas, Marankani distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimpulla q'asa (5.150 m)
- Chimpulla
- Chinchina
- Santa Juana
- Walawantay
- Qillqa rit'i urqu (Qusqu)
- Raya q'asa
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Lampa pruwinsya / Melgar pruwinsya
- Saywitu: Raya walla (Chimpulla)


text:
Wp/qug/China
China, shina Runakunapak Ripuplika China, Asia allpapachapak yallik runakunayuk mamallaktami kan. 1949 watapi, Mau Tsi-Tunk ñawpa pachamanta kamachiyta tukurichirka, payka shuk mushuk Ripuplikata kamachirka, chay Ripuplikaka Runakunapak Ripuplika China shutimi kan. Runakunapak Ripuplika China mamallaktapi, Kuministu Partituka 1949 watamanta kunankaman kamachirkami, mana shuk partitukunami tiyanchu.
Kunan pachapi, China mamallaktaka tukuy kay pachapi allpakunata yalli runakunayukmi kan, shinallatakmi payka Chumulunkma urkuta charinmi (Nipal mamallaktawan chawpishpami). Tawka mamallaktakunaka China kuchupimi kan, paykunamanta India mamallaktaka, Witnam mamallaktaka, Nipal mamallaktapash (uraymanta), Kasakstan, Munkulia, Rusia mamallaktakunapash (Intiyaykuyman, chinchaymanpash). China mamallaktaka Pacífico mamakuchapi manyakunatami charin, Pacífico mamakucha kuchupi paypa yallik llaktakunaka tiyanmi, shina Shanghai, Pikkin.
Kaypipash rikupay[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- Shuk yupaykuna yuyaykunapash Kastilla shimipi pankamantami kan (kaypi paykunapa killkakuna)


text:
Charly García
Carlos Albertoa García Moreno sutiyuq runaqa, icha Charly García (* 23 ñiqin kantaray killapi 1951 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ), huk Arhintina mama llaqtayuq takiq, takichaq wan Yatana qallwa ruraq karqan.
Ñawpa Warmi: María Rosa Yorio
Churinkuna: Miguel Ángel García.
Yuyarina
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Álbumkuna istudyupi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Álbumkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Banda sonidopi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Recopilatoryukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
En colaboración[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kulaburasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
DVD[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Charly García
- Clics Modernos
- Say no more 50 aniversario
- 50 años - Vivo en el Teatro Coliseo
- Música en el Salón Blanco
- Say No More Impermeable, el regreso subacuático
- 60x60
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Charly García.
- Sitio oficial
- Entrevista a Charly García, London BBC.
- Canciones online de Charly García.
- Material documental de Charly García.
- Charly García en el Cosquín Rock 2011.


text:
Kapilla distritu
Kapilla distritu (kastilla simipi: Distrito de La Capilla) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, General Sánchez Cerro pruwinsyapi, Muqiwa suyupi. Uma llaqtanqa Kapilla llaqtam (La Capilla).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritu kamasqa 30 ñiqin 091942pi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llamayu phaxsi krusnaka.
- Caridad Kristu
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 731 runakuna (1 216 qhari, 515 warmi)
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kapilla distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2007-2014: Renato Olín Apaza.


text:
Sunin pruwinsya
Sunin pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Junín) nisqaqa Piruw mama llaqtap Hunin suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Hunin llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Utishi mamallaqta parki - Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu - Hunin mama llaqta risirwa
- Urqukuna:
- Mayukuna: Ullqumayu
- Quchakuna::
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa distritunmi kan:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
¿Pikunataq Jehová Diospa munayninta kay tiempopi rurachkan?
Lliw llaqtakunamantam Jehová Diospa testigonkunaqa Allpantinpi organizasqa kachkanku. ¿Imataq yanapan tukuy rikchaq runakuna wawqe-panintin hina kawsanankupaq?
¿Imataq Diospa munayninqa?
Diosqa munanmi munayninmanta Allpantinpi yachanankuta. ¿Imataq Diospa munayninqa? ¿Pikunataq Diospa munayninmanta yachachinku?
¿Imaynataq kaniku Jehová Diospa testigonkunaqa?
Jehova Diospa testigonkunata, ¿haykatam reqsinki? ¿Imakunatam ñoqaykumanta yachanki?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunawan sutichakuniku?
Kimsa razonkunam kan Jehová Diospa testigon kanaykupaq.
¿Imaynatam Bibliapi yachachikuykunata entienderqaniku?
¿Imanasqam ninchik Bibliapa cheqap yachachikuyninmanta entiendesqanchikta?
¿Imanasqam Traducción del Nuevo Mundo Bibliata ruraniku?
¿Imanasqataq Traducción del Nuevo Mundo Bibliaqa wakin Bibliakunamanta aswan allin?
¿Imaynatam yanapasunkiman huñunakuyniyku?
Ñoqaykuqa huñunakuniku Bibliata estudiaspa kallpanchanakunaykupaqmi. Allin chaskisqam kanki.
¿Imaynatam huñunakusqankupi Testigokunaqa kallpanchanakunku?
Diospa Palabranmi kallpanchawanchik iñiqmasinchikkunawan huñunakunapaq. Chay huñunakuyman rispaqa qampas kallpanchasqan kawaq.
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
¿Haykapipas tapukurqankichu huñunakuyniykupi imakunamanta yachasqankupi? Rispaykiqa admirakunkim imakunamanta yachachisqankuwan.
¿Imanasqataq huñunakuyman riniku sumaq allichasqa?
¿Diosqa reparanchu imayna pachakusqanchikpi? Yachay Bibliapa consejonkuna pachakusqanchikpi chaynataq imayna allichakusqanchikpi yanapawasqanchikmanta.
¿Imaynatataq huñunakuypaq allinta preparakuna?
Huñunakuykunapi uyarisqanchikwan yanapachikunapaqqa tiempowanmi allinta preparakuna.
¿Imataq familiawan Diosta yupaychayqa?
Familiapi Diosta yupaychayqa imaynatam yanapasunkiman Diosman asuykunaykipaq chaynataq familiaykiwan allinta kawsakunaykipaq.
¿Imanasqam hatun huñunakuykunapi huñunakuniku?
Chayna asambleakunapim sapa wata kimsa kutipi huñunakuniku. ¿Imatam ruwawaq chayna asambleakunapi yanapasqa kanaykipaq?
¿Imayna predicanaykupaqmi organizasqa kachkaniku?
Jesus imayna predicanapaq yachachisqanman hinam predicaniku. ¿Imaynatam predicaniku?
¿Pitam niniku precursor nispa?
Wakin precursorkunam predicanku 30, 50, otaq masta sapa killa. ¿Imanasqam chaynata kallpanchakunku?
¿Ima escuelakunataq kan precursorkunapaq?
¿Ima escuelataq kachkan tukuy sonqonkuwan Diosta serviq precursorkunapaq?
¿Imakunatam ancianokunaqa ruranku?
Ancianokunaqa iñiyninkupi allin takyasqam kanku, paykunam congregacionpiqa yachachinku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Imaynatam yanapakunku siervo ministerial kaqkunaqa?
Siervo ministerialkunam congregacionkunapi allinta yanapakunku. Chayna yanapakusqankuwanmi hukkunapas paykunata qatipakunku.
¿Imaynatam congregacionkunata watukuq ancianokuna yanapawanchik?
¿Imanasqataq congregacionta watukuq ancianokunaqa iñiqmasinkunata watukun? ¿Imaynatam yanapawanchik watukamuwasqanchikqa?
¿Imaynatam yanapaniku sasachakuypi kaq iñiqmasiykuta
Desgraciakuna pasaptinqa yanapanankupaqmi Testigokunaqa chaylla tanteanku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Pikunataq allin yuyayniyoq confianza sirvienteqa?
Jesusmi prometerqa tiempollanpi paykuna mikuchichkaq hina Diosmanta yachachiwananchikpaq. ¿Imaynatam chayta ruwachkanku?
¿Imaynatam Jehová Diospa llaqtanpi punta apaqkunaqa diriginku?
Punta cristianokunapa tiemponpi Diospa llaqtanpi punta apaqkunam karqaku apostolkunawan wakin ancianokuna. ¿Imaynataq kay tiempopiqa?
¿Imataq Betel?
Betel wasiqa Diospa munayninta ruwananpaqmi yanapan. Yachay pikuna chaypi yanapakusqankumanta
¿Imatam ruranku Betel wasipi?
Invitaykikum Betel wasita reqsiq rinaykipaq, chaypim huk Testigo reqsichisunki.
¿Imaynatam qellqaykuta ruraniku hinaspa tikraniku?
Qellqakunatam tikraniku 700 masnin idiomakunapi. ¿Imanasqataq anchata kallpanchakuniku?
maynatam Allpantinpi predicakunanpaq yanapaniku?
Wakin religionkunamantaqa, ¿imaynatam Jehová Diospa testigonkunaqa tukuy gastonkuta paganku?
¿Imanasqam hinaspa imaynatam Salonkunata ruraniku?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunaqa huñunakunanku wasita Salonwan sutichanku? Kallpanchaykikum Testigokunapa huñunakunanku Salonman rispayki imayna kasqanpi reparanaykipaq.
¿Imaynatam yanapakuchwan Salonninchik sumaq kananpaq?
Limpio hinaspa sumaqta allichasqa Salonqa Diosninchikta yupaychanapaqmi ancha allin. ¿Imakunatam ruwanku Salonninku limpiolla kananpaq?
¿Imaynatam allinta servichikuchwan Salonpi waqaychasqa qellqakunata?
¿Munawaqchu Bibliapa yachachikuyninkunamanta astawan yachayta? Salonpi waqaychasqa qellqakunapi maskay.
¿Imatam ñoqaykumanta yachawaq Internetpi?
Astawanmi yachawaq ñoqaykumanta, imapi creesqaykumanta chaynataq Bibliamanta tapukuynikikunamantapas.
¿Jehová Diospa munaynintachu ruranki?
Jehová Diosqa kuyasunkipunim. ¿Imaynatam agradecekuq kasqaykita sapa punchaw qawachiwaq?


text:
Sallqa amachay
Sallqa amachay nisqaqa runakunap sallqa pachata waqlliymanta amachay rurayninkunam.
Iskaynintin sallqa pacha amachay layakunatam riqsinchik:
Rikch'aq amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikch'aq amachaywanqa runa waki icha mama llaqta runata sapaq yura, uywa icha k'allampa rikch'aqkunata manam chakuyta, manam pallayta, manam wañuchiyta saqillanchu. Chayta ruranku rikch'aqkuna ama wañunanpaq.
Sallqa suyu amachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyu amachaywanqa runakuna amachasqa sallqa suyu nisqa sapaq suyuman ama richunchu, icha chayman rispapas ima yuratapas, uywatapas icha k'allampatapas ama chakunchu, ama pallanchu, ama wañuchichunchu.
Mamallaqtap kamachisqan amachasqa sallqa suyukunaqa mamallaqta parki nisqapas.


text:
Tampu mayu (Hunin)
Tampu mayu (kastilla simipi: Río Tambo) nisqaqa Piruwpi, Hunin suyupi, Satipu pruwinsyapi, Tampumayu distritupi, Ukayali suyupipas, Atalaya pruwinsyapi, Raymondi distritupi, huk mayum. Ukayali mayuman purin (Atalaya llaqta, Ukayali suyu).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruw mamasuyup pruwinsyankuna: Satipu pruwinsya (Hunin), Atalaya pruwinsya (Ukayali)


text:
Sallqa waqlliy
Sallqa waqlliy, Sallqa miyuy nisqaqa runap paqarichisqan kawsay pachap, sallqa pachap waqlliyninmi, miyunkunamanta icha huk waqlliy rurayninkunamanta.
Sallqa waqlliyraykuqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi. Runapas pachapi kaq miyukunamanta unqurinmi.
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
- Wayra pacha waqlliy: antawam, antankam, phawrikam, pinchikillachanam k'illimsa, allpa wira kañaypa paqarichisqan miyu wapsikunatam wayra pachaman kachaykun.
- Yaku pacha waqlliy: phawrikakunam, qhuyakunam, quri hurquqkuna, allpa wira hurquqkunapas (ahinataq P'uchqu quchapi) miyukunata yaku pachaman kachaykun.
- Allpa pacha waqlliy: phawrikakunam, antawakunam miyukunata allpaman kachaykun. Chakrakunapi allpatataq nisyu wanuchanawan, kuru qullunawan miyunmi. Q'upawanpas waqllinkum.
- Kawsay pacha waqlliy: wayra pacha, yaku pacha, allpapacha miyuchasqa kaptinmi, yurakunam, uywakunapas wañunmi. Runakuna sach'a-sach'atam muthuspa qullun. Nisyu michiywan inkillkunam wañuspa ch'inpachayan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sallqa waqlliy.


text:
Atakama suyu
Atakama suyu nisqaqa (kastilla simipi: III Región de Atacama) Chilipi huk suyum. Uma llaqtanqa Qhupiyapu (Copiapó) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa pruwinsyanmi kan:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Atakama suyu.


text:
Griguryu X
Griguryu X, Griguryu X huk chunka ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. X, Italya simipi: Gregorio X) Teobaldo Visconti sutiyuq runaqa (* 1210 watapi paqarisqa Rosiers-d'Égletons llaqtapi - † 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1276 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
27 ñiqin pawqar waray killapi 1272 watapimanta 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1276 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu X.
[[tl:Papa Gregorio X]}


text:
Kuyuchina
Kuyuchina icha Mutur (motor) nisqaqa imatapas kuyuchinapaq llamk'anam. Huk michatam - pinchikilla, chaqllisinchi - kuyuy michamanmi t'ikran.
Huk kuyuchinakunaqa apaykachanapim, purichinapaq, hukkunataq tiyaq kuyuchinam, imatapas muyurinallapaq, huk tiyayllapi kuyunapaq - ahinataq pinchikilla hutk'unapi, kuyuchinayuq kuchupayanapi, huk llamk'anakunapi.
Kaymi huk kuyuchina layakuna:
- Wapsi kuyuchina: chaqllisinchi michata kuyuy michaman t'ikran;
- Rawray kuyuchina: chaqllisinchi michata kuyuy michaman t'ikran;
- Pinchikilla kuyuchina: pinchikilla michata kuyuy michaman t'ikran.


text:
APÉNDICE
¿Cristianokuna hap’inankuchu cruzta?
MILLONNINPI runakunan cruzta munakunku respetanku ima. Enciclopedia Hispánica nin: “Cristiana religionta representan”, nispa. Ichaqa, ¿hap’inankuchu cruzta cheqaq cristianokuna?
Ñawpaqtan kayta yachana: Jesucristoqa manan cruzpichu wañuran. “Cruz” simiqa griego simipi staurós ninanmi, chay simiqa tupan “k’aspi otaq kurku” nisqawanmi. “Manan iskay chakasqa k’aspikunawanchu tupan [...]. Griego simipi [Mosoq Rimanakuy] qelqaqa manapunin iskay chakasqa k’aspimantaqa rimanchu” (The Companion Bible).
Bibliata qelqaqkunan huk textokunapi xýlon nisqa simita churallarankutaq Jesús imapi wañusqanta willanankupaq. Chay simiqa t’ikrakun “k’aspi” otaq “kurku” simikunamanmi (Hechos 5:30; 10:39, Mosoq Rimanakuy; Gálatas 3:13).
Yachayniyoq Hermann Fulda willan ima rayku k’aspipi runakunata wañuchiranku: “Runakunata wañuchinankupaq akllasqanku cheqaspiqa manan karanchu mallkikuna. Chaymi k’aspita sayachiqku, chaypitaqmi millay runakunata warkuqku makinkuta wataspa otaq clavowan takaspa, chakinkutapas chhaynata ruwaqku” (Das Kreuz und die Kreuzigung [La cruz y la crucifixión]).
Diospa Simin Qelqan astawan sut’inchan. Apóstol Pablo nin: “Kamachikuy simiq ñakayninmantaqa Criston kacharichiwarqanchis, paymi ñoqanchisrayku ñakasqa karqan. Diospa Simin Qelqan nin: ‘Pillapas kurkupi warkusqa kaqqa Diospa ñakasqanmi’”, nispa (Gálatas 3:13). Chaytan Apóstol Pablo qelqaran Deuteronomio 21:22, 23 textomanta, chaypiqa riman sach’amanta otaq kurkumanta manan cruzmantachu. Kurkupi warkusqa runaqa ‘ñakasqa’ runan kapuran. Chay rayku cristianokunaqa mana wasinkupi hap’inankuchu chakatasqa Cristoq rikch’ayninta.
¿Iman sucederan Cristoq wañusqan qhepaman? Kinsa pachak watakuna pasasqanpi manan cristianokuna cruzta yupaycharankuchu. Chay watakuna qhepamanmi ichaqa kamachikuq Constantino religionninta saqespa pantasqa cristiana religionman haykupuran. Chaymantapachan cruz yupaychayta religionninpi qallarichiran. Kamachikuq Constantino, cruzta yupaychachispa imataña maskhasharan chaypas Jesucristoqa manan cruzpichu wañuran. Aswanmi cruzqa ñawpa pantasqa religionkunamanta paqarin. Huk católica qelqa nin: “Cruzqa karanñan manaraq Jesucristo kay Hallp’aman hamushaqtin, pantasqa dioskunata yupaychaq llaqtakunapipas”, nispa (New Catholic Encyclopedia). Yachayniyoqkunan cruz yupaychayta tupachinku Inti, Killa, nina, unu, hukkunatapas yupaychaywan, pantasqa dioskunata yupaychanankupaq map’a ruwaykunapiwan.
Chhaynaqa, ¿ima raykutaq cruz yupaychay mast’arikuran? Cruz yupaychaywanpaschá runakunata aysaranku “cristianismo” nisqa religionman haykupunankupaq. Biblian ichaqa huchachan cruz yupaychayta (2 Corintios 6:14-18). Huchachallantaqmi idolokuna yupaychaytapas (Éxodo 20:4, 5; 1 Corintios 10:14). Chay rayku cheqaq cristianokunaqa manapuni cruzta yupaychankuchu. *
^ par. 4 Cruzmanta astawan yachanki Razonamiento a partir de las Escrituras nisqa libropi, 91-95 paginakunapi, chay librotaqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.


text:
Tìm kiếm bài viết trước khi đăng bài mới nhé!
Forum Chứng khoán | Nghệ thuật sống | Chém gió | Nhận tìm bất cứ gì
Related search: cau hinh de chay cod waw voz, cau hinh de chay cod waw forum, cau hinh de chay cod waw post, cau hinh de chay cod waw hd, high quality cau hinh de chay cod waw, viva cau hinh de chay cod waw, cau hinh de chay cod waw tutorial, cau hinh de chay cod waw tron bo free download xem phim online, cau hinh de chay cod waw do an, update cau hinh de chay cod waw, ebook cau hinh de chay cod waw, hoi dap cau hinh de chay cod waw, thac mac cau hinh de chay cod waw, thao luan dien dan cau hinh de chay cod waw, cau hinh de chay cod waw vietsub, cau hinh de chay cod waw tai lieu, cau hinh de chay cod waw hoc tap, cau hinh de chay cod waw cong cu, cau hinh de chay cod waw phan mem, cau hinh de chay cod waw download, trial cau hinh de chay cod waw, Huong dan cau hinh de chay cod waw, Giai dap cau hinh de chay cod waw, webtretho cau hinh de chay cod waw, 720 cau hinh de chay cod waw youtube, cau hinh de chay cod waw luan van, cau hinh de chay cod waw do an ,cau hinh de chay cod waw mediafire, cau hinh de chay cod waw 4share, 1 link cau hinh de chay cod waw, fshare cau hinh de chay cod waw, cau hinh de chay cod waw 2014


text:
Wp/qug/Bob Marley
Bob Marley (tukuy paypa shimikunawan : Robert Nesta Marley, 6 panchiy killapi 1945 watapi, Saint-Ann kitillipi, Jamaica llaktapi, 11 aymuray killapi 1981 watapi, Miami, USA) shuk Reggae takikmi kan, payka tukuy Reggae takikkunata yallik riksishkami kan, 200-hunu discoskunata katurka. Paypa mamaka Jamaicamantami karka, payka taytaka Inklatirramantami karka, 1945 watapi paypa mamaka 18 watakunata charirka, paypa taytaka 50 shina watakunata charirka. Shinapash, taytapa aylluka payta ama yana warmiwan kawsaychu nikpika, Bob Marleyka paypa mamawanlla hatuyarka. Uchilla kakpika Marleyka shuk chakra llaktapi kawsarka, shinapash wamra kakpika Trenchtown llaktaman rirka, chaypi 1963 watapi mashikunawan The Wailers nishka kamachirka (Peter Toshwan Bunny Wailerwan).
1966 watapi, Bob Marley Rita Anderson kuytsawan sawarirka, chay watakunapi Rastafari yuyayta yachakun. Mana kullkita charikpika, runakunaka paypa takikunata mana rantikpika, payka 1969 watapi ayllukunawan chakra llaktaman tikramurka. Shinapash, 1973 watamanta, ashtawan rachata charirka, runakunaka London llaktapi paypa discoskunata katurka, Eric Clapton takikta riksita charirka, payka shuk Bob Marleypa takita kutin takirka. 1975 watapi, Marleyka paypa No Woman No Cry nishkaka takita takin, tawka runakunaka paypa takikunata ashtakata kachin.
Shinapash, 1977 watapi, chaki karapi shuk apankarata charin, shinapash ashtawan takinatami katin. 1980 paypa apankaraka tukuy aychapimi kan, 1981 watapi Miami llaktapi wañurka, paypa mamallaktawan tikrankapak mana sinchita charirka. Paypa pampaypi ashtawan patsak-waranka runakunami tiyarka payta tukuymanta paki ninkapakka.
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Kaypipash rikupay[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- Chay yachaykunaka Pransis shimi wikipidiyamanta surkushkami kan : w:fr:Bob Marley


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
-
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
-
Tukuku phoenicopterus chilensis
-
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
-
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
Millay qura
Millay qura nispaqa runakuna mana munasqan yurakunatam, qurakunatam ninku. Chay millay qurakunaqa chakra yura chawpipim waqllispa wiñan.
Achka millay qurakuna miyusapa kaspa runatam icha uywankunatam unquchispa waqllin.
Kaymi huk millay qurakunam:
- Llawlli (Barnadesia horrida)
- Puka qura (Rumex acetosella)
- Wila qura (Spergula arvensis)
- Ch'iki qachu (Elymus repens)
- Chipika (Cynodon dactylon)
- Pana qachu (Pennisetum clandestinum)
- Khipa qachu (Lolium temulentum)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Millay qura.


text:
Qispilla urmay
Qispilla urmay nisqaqa llasaq wisnup urmaynin, llasaturakullap aknachsqan, huk kallpakunap mana aknachasqan.
Wayra pacha wisnuwan qhaqunakuspanmi, ama kachunchu, ichataq ch'usaq p'ulin kachun. Chay ch'usaq p'ulinpi urmachkaq wisnu qispilla urmachkaspaqa, pachawan p'ikwaykunmi, wiñaylla utqayninta mirachispa Wayra pachapi urmachkaq wisnutaq urmachkaspataq qhaquy llasaturakuta aypaspa manañam p'ikwaykunchu.
Qispilla urmaypa hanaq kayninpa minuywanqa kay hinam ( nisqa qallariy hanaq kay nisqapi manaraq kuyurqaspaqa):
- h = wisnup hanaq kaynin t nisqa pachapi
- = wisnup qallariy hanaq kaynin
- g = llasaturaku kallpap aknachasqan p'ikwachiynin.
Wisnup risqan karu kayninqa kay hinam:
- s = urmachkaq wisnup risqan karu kaynin


text:
Wp/qug/Internet
Internet shuk tukuy mamallaktakunapi computadorakunapak tantanakuymi kan. Internetpi, runakunaka tukuy mamallaktakunmanta willaykunata killkakatinata, e-chaskikunata kachanata, ashtawan imakunata ruranatapashmi ushan.
1969 watapi, shuk ARPANET nishkami kumputaturakanapak tantanakuyta wacharirka. Kay tantanakuy, 1983 watamanta Internet shutimi karka. Chay pachapika, internet yachakkunamanlla karka. Shinapash, kunan pachapi, ashtawan runakuna internetta charinmi : 2010 watapi, 2084 hutu runakuna Internetta charirkami[1].
Kunan pachapi, Internetta charikkunaka Internetpi takikunata uyanata, suyukunata rikunata, kamukunata killkakatinata, mashikunawan rimanakunatapashmi ushan.
Kapak Internet pankakuna[edit]
- Wikipidiya shuk Internetpi tiyak hatun kamumi kapan (Insiklupidiya nishka),
- Google shuk Internetpi maskak antawami kapan,
- Facebook shuk Internetpi mashikunapura rimankapakmi kapan
- ...
Pukuykuna[edit]
- ↑ (en)Internet users graphs, Market Information and Statistics, International Telecommunications Union


text:
Wp/qug/François Hollande
François Hollande (12 chakmay killapi 1954 watapi, Rouen llaktapi wacharichka) shuk Francia mamallaktamanta kapakkapak runami kapan. Pay 1997 watamanta, 2008 watakaman Partido socialista nishkapak umami kashka. 2012 watapi, Franciapak hatun pushakta tukurkami.
1988 watapi, 1993 watakaman, kutin 1997 watamanta kunankaman, Correze kitipa diputado nishkami kapan. Shinallatakmi, 1997 watapi, Susyalistu Partidupa hatun pushakmi tukukun : 2008 watapilla chay llankayta sakirka, pay kipa Martine Aubry Partidupa hatun pushakmi tukurka. 2011 watapi, Partidu runakuna, shuk Franciamanta runakunapash payta akllakurka, 2012 eleccioneskunapi Franciamanta hatun pushakta tukunkapak : chaymanta, 2012 watapi, paypak kuntrakunawan hatun pushakta tukunkapak imata rurasha nishpami tukuy runakunaman ñukata votapay nikun. Pay izquierda nishkamanta kay eleccioneskunapi yallik hatun pushakmi kapan, derecha nishkamant yallik hatun pushakka Nicolas Sarkozy shutimi kapan : Sarkozy 2007 watamanta ñami Franciapak hatun pushakmi kapan. Shuk partidukunamanta pushakkunami hatun pushakta tukunata munan: sinchi izquierdamanta Jean-Luc Mélenchon, sinchi derechamanta Marine Le Pen, centro nishkamanta François Bayrou.
15 aymuray killapi 2012 watamanta, shuk pushakkunamanta yallik votosunata tantachikpi, François Hollande Francia mamallaktapa hatun pushakmi kapan. Hollande pushakka paypak mashi Jean-Marc Ayrault Primer ministro nishkata tukunkapak akllarka.


text:
¿Imaraykú mana jatuchaj maqanakuykunaman rinkuchu?
Jehovaj testigosnenqa kaykunarayku mana jatuchaj maqanakuykunaman riykuchu:
Dios kamachisqanrayku. Biblia nerqa Diosta kasukojkunaqa “espadasninkuta arado rejasman tukuch[inankuta]”, niñataj mayqen nacionpis waj naciompa contranta maqanakunampaj wakichikunankuta (Isaías 2:4).
Jesús kamachisqanrayku. Jesusqa kay kamachiyta apóstol Pedroman qorqa: “Espadaykita waqaychay. Espadata oqharejkunaqa espadallawantaj wañuchisqa kanqanku”, nispa (Mateo 26:52). Jesús ajinata nisqanwanqa sutʼita rikucherqa yachachisqasnin, mana armasta oqharinankuta.
Jesucristo kaytawan yachachisqasninman nerqa: “Mana kay pachajtachu kankichej”, nispa. Chayrayku politicaman ni imarayku satʼikunkuchu (Juan 17:16). Nitaj allinchu kanman ejercitoj contranta oqharikuy, nitaj marchasta ruwaypis waj runas mana ejercitoman yaykunankupaj.
Cristianosqa runa masinkuta munakunanku tiyan. Jesús yachachisqasninman kayta nerqa: “Uj mosoj kamachisqata qoykichej: Purajmanta munanakuychej”, nispa (Juan 13:34, 35). Chayrayku cheqa cristianosqa tukuy Jallpʼapi ujllapis kankuman jina kanku, nitaj armasta oqharikunkumanchu ujkuna ujkunata wañuchikunankupaj (1 Juan 3:10-12).
Ñaupa cristianosqa mana jatun maqanakuykunaman rejchu kanku. Uj libro jinata nerqa : “Jesuspa ñaupa yachachisqasnenqa mana jatun maqanakuykunapi satʼikojchu kanku nitaj cuartelmanpis rejchu kanku”, imaraykuchus jatun maqanakuyman, cuartelmanwan reyqa “Jesús munakuyta rikuchisqanwan, tukuyta munakuychej kamachisqanwan ima churanakusqanta” yacharqanku (Encyclopedia of Religion and War). Chantá kay Historia de la decadencia y caída del Imperio romano libropi, Edward Gibbon nerqa: “Cristianosqa ni jaykʼaj soldados qanmumanchu karqa [...] manaraj qhesachaspa, imatachus paykuna jatunpaj qhawasqankutaqa”, nispa.
Tukuy allinpi kausakunankupaj yanapayku
Jehovaj testigosnenqa allin runas kanaykupaj kallpachakuyku, nitaj ima suyupichus tiyakuyku chaypi ni ima sajratapis ruwaykuchu. Gobiernopi kamachejkunata jatunpaj qhawayku. Ajinata ruwaspa kay kamachiykunata kasukuyku.
“Tukuy runas kamachejkunata kasu[ychej].” (Romanos 13:1.)
“Cesarpata kajtaqa Cesarman qoychej, Diospata kajtataj Diosman qopuychej.” (Mateo 22:21.)
Chayrayku, tukuy kamachiykunata kasukuyku, impuestosta pagayku chantá gobierno imatapis nejtin tukuy runas allinpi kausakunankupaj chayqa yanapariyku.


text:
Isayas Afewerki
Isayas Afewerki (Tigrinya simipi: ኢሳይያስ ኣፈወርቅ) sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin hatun puquy killapi 1946 watapi paqarisqa Asmara llaqtapi - ) huk Iritriya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: Afewerki Abraha; mama: Adanesh Berhe.
Warmi: Saba Haile
Churinkuna (3):
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Isayas Afewerki.


c: application/epub+zip

text:
Yachachikuykuna
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
1 Imayna tarikusqanchikqa cambianmanmi
¿Ñakakunkichu casarasqa kasqaykimanta?
Castakunapa cheqninakusqankumanta
16 ¿Kikillanmantachu rikurirqa?
Bibliapim tarinki tapukuynikikunapa kutichiyninta:
• “¿Allinchu celularnintakama qalalla fotokunata apachinakuy?”
• “¿Imaynatam saqechwan sapallanchik sientekusqanchikta?”
• “Estudiaqmasiykuna asikuwaptin.”
Chaymantapas qawawaqmi ¿Qué es un amigo verdadero? niq videota.
(Ñitiy kayna niqpi ENSEÑANZAS BÍBLICAS > JÓVENES)
Warmaykikunawan leenaykipaqmi Bibliamanta willakuykuna kachkan. Chaymi warmaykikunata yanapanqa Bibliapa willasqan runakunamanta astawan yachanankupaq hinaspa Bibliapa nisqankunata yachanankupaqpas.
(Ñitiy kayna niqpi ENSEÑANZAS BÍBLICAS > NIÑOS)
2011 kaq watapim Lorca llaqtapi terremoto karuptin 9 runakuna wañururqaku, heridokunañataqmi achka karqaku. Parqonankupaq allpa ukupi yakuta llumpayta horqosqankurayku chay terremoto kasqanmantam allpa Pachata estudiaq runakuna nirqaku.
China nacionmanta kaq turistakunam huklaw nacionkunaman rispanku 2012 kaq watapi gastarqaku 102.000 millon dolar qollqeta. Organización Mundial del Turismo nisqam nin Alemania hinaspa Estados Unidos nacionmantaqa China nacionniyoq runakuna astawan gastasqankuta, Alemaniapim gastarqaku 84.000 millon qollqeta hinaspa Estados Unidospiñataq 83.000 millon qollqeta.
Japonpi estudioso runakunam 68.000 runakunapa imayna kawsasqankuta 23 watapuni estudiarqaku. Paykunam ninku 1920 hinaspa 1945 kaq watakunapi naceq warmikuna manaraq 20 watankuman chayachkaspanku cigarro pitayta qallarispankuqa 10 wata menos kawsasqankumanta, qarikunañataq 8 wata menos kawsasqankumanta, chaytam willakurqa Gran Bretaña nacionmanta BMJ nisqa revista.
Mauritania nacionpim, plastico bolsata mana rantinankupaq, mana ruwanankupaq chaynataq mana servichikunankupaq leyta horqorunku, chaynapi yakupi kaq chaynataq allpapi kaq animalkunapas, chayta millpuruspa mana wañunankupaq. Chay nacionpi gobiernom kallpanchachkan ismuq bolsakunata servichikunankupaq.
Hatun desgraciakuna pasasqanwanmi seguro nisqanku empresa sapa wata 50.000 millon dolar qollqeta gastan. 1980 kaq watamantam sapa 10 wata astawanraq gastachkanku.
QARANPI KAQ YACHACHIKUY
DIANA* sutiyoq sipasqa yachayniyoq hinaspa sumaq sipasmi. Ichaqa kusisqa kaptinpas sonqonpim llumpay llakisqa tarikun semanantin otaq killantinpas mana imapaqpas valeq hina. Paymi nin: “Sapa punchawmi wañunaypi piensani. Mana ñoqa kaptiyqa lliwchá allin kanman”, nispa.
“Kikillanku wañuchikuq runakunamantam 200 wañuchikuyta munarqaku hinaspa 400 runakunañataq chay ruwayta piensarqaku, chaytam kaymanta estudiaqkuna ninku.” THE GAZETTE, MONTREAL (CANADÁ)
Mana haykapipas wañuchikunanmanta Diana niptinpas, wakinpiqa manam yachanchu imanasqa kawsasqanmanta. Nintaqmi: “Munanim imapas desgracia kaptin chaypi wañukuyta. Ñoqapaqqa amistadniy hinam wañuyqa, manam enemigoy hinachu”, nispa.
Achka runakunam Diana hina sientekunku, wankinkuñataqmi wañuchikuyta piensarqaku otaq munarqakupas. Ichaqa kaymanta yachaq runakunapa nisqanman hinaqa, chay runakunaqa manam wañuchikuytaqa munankuchu, aswanqa ñakariyninku chinkachiyllatam.
¿Allinchu hinalla kawsakuyqa? Chaypaqyá qawasunchik kimsa yanapakuykunata.
^ par. 3 Kay sutiqa cambiasqam kachkan.
QARANPI KAQ YACHACHIKUY | ¿ALLINCHU HINALLA KAWSAKUYQA?
“Sasachakuykuna kaylawmanta-waklawmanta hamuptinpas manam vencerachikunikuchu, iskayrayaspaykupas manam pasaypaqchu hukmanyaruniku.” (2 CORINTIOS 4:8)
Runakunam ninku “pasaruqlla sasachakuyta allichanapaqqa kikillanku wañuchikuy aswan allin kasqanmanta”. Mana creenapaq kaptinpas, hatun sasachakuykuna allichaytaqa atichwanmi. (Qaway “Imayna tarikusqankum cambiarurqa” niqta.)
Ichaqa, ¿mana chayna kaptinqa? Pisi-pisimantam chay sasachakuyta allichanapaq kallpanchakunanchik. Jesusmi kaynata nirqa: “Amayá afanakuychikchu hamuq punchawmantaqa. Qepa punchawkunaqa achka afanakuykunatam apamunqa, sapa punchawpaq sasachakuykunaqa amañayá hatunyachunchu”, nispa (Mateo 6:34).
Yaqapaschá mana hampiy atina onqoywan kachkanki, casado vidaykipipas mana allinchu tarikunki, kuyasqa aylluykipas wañukun otaq ima hatun sasachakuywanpas kachkanki. ¿Imataq yanapasunkiman chaynapi tarikuptiki?
Sasachakuykuna allichay atisqayki kaqkunapim astawanqa reparanayki, manam mana allichay atisqayki kaqkunapichu. Chaynata ruwaspaykiqa manam llumpay hatunta hinañachu sasachakuynikitaqa qawanki (Proverbios 15:15). Ichapas sasachakuyniki allichaytaqa atiwaq wañuchikuyta munanaykimantaqa. Chayta ruwaspaykiqa qawankim hatunña sasachakuyniki kaptinpas allichay atisqaykita (Job 2:10).
AMA QONQAYCHU: Sasachakuyniki llumpay hatunña rikchakusuptikipas, pisi-pisimanta orqoman qespichkaq hinayá allichanaykipaq kallpanchakuy.
IMATAM RUWAWAQ: Imayna tarikusqaykimanta familiaykiwan otaq amistadnikiwan rimay. Ichapas paykuna yanapasunkiman imayna allichanaykipaq (Proverbios 11:14).
QARANPI KAQ YACHACHIKUY | ¿ALLINCHU HINALLA KAWSAKUYQA?
“Tukuy afannikichiktaqa Diosmanyá qoychik, paymi qamkunamanta nanachikuqqa.” (1 PEDRO 5:7)
Ichapas piensawaq sasachakuynikita allichanaykipaqqa wañuyllaña kasqanta. Ichaqa kanmi chaypaq yanapakuyqa hinaspapas makillaykipim kachkan.
Diosta mañakuy. Kayqa manam allin tarikunallaykipaqchu nitaq sasachakuynikimanta lloqsinaykipaqtaqchu. Aswanqa qanmanta nanachikuq Dioswan parlanaykipaqmi. Payqa munanmi sasachakuynikikunata willanaykita. Bibliapas ninmi Diosman sasachakuynikikunata saqenaykipaq, paymi yanapasunki (Salmo 55:22).
¿Mañakuwaqchu Diosta kunallan? Sutinta servichikuspayá sonqomanta rimapayay, paypa sutinqa Jehova Diosmi (Salmo 62:8). Payqa amistadninta hina qawanaykitam munan (Isaias 55:6; Santiago 2:23). Diostaqa mañakuwaqmi maypipas hinaspa munasqayki horapipas.
“Estudiokuna ruwasqankupim yacharunku pachak runakunamanta 90 masnin runakuna umankuwan onqosqankurayku wañuchikuy munasqankuta, ichaqa achkam chaywan onqosqankuta mana yacharqakuchu, manataqmi hospitalmanpas rirqakuchu otaq mana allin atiendesqam karqaku”, chaytam nin Fundación Americana para la Prevención del Suicidio nisqa
Kuyasuqniki runakuna. Familiaykiwan amistadnikikunaqa kuyasusqaykitam qawachisunki. Kantaqmi allinnikita munaq mana reqsisqayki runakunapas. Huk kaqninmi kanku Jehova Diospa testigonkuna, paykunaqa wasin-wasin Diosmanta willakuspankum sasachakuyniyoq runakunata tarinku. Wakinkum ninku sasachakuypi tarikusqankurayku yanapakuyta necesitasqankumanta, mana chayna kaptinqa wañuchikuyta piensasqankuta. Jehova Diospa testigonkunaqa yanapasunkimanmi. Paykunaqa Jesucristopa ejemplontam qatipakunku, munachkankum runamasinkuta chaynataq qamtapas yanapayta (Juan 13:35).
Doctorkunapa yanapakuynin. Yaqa llapanpim wañuchikuytaqa munanku llumpay llakisqa onqoywan tarikusqankurayku. Chay onqoywan ñakarispaykiqa manam penqakunaykichu. Kayqa chulli onqoy hinam lliw runakunata hapiruwachwan hinaspapas atichwanmi hampikuytaqa.*
AMA QONQAYCHU: Llumpay llakikuywan onqoyqa rikchakunmanmi ukullay-uku uchkumanta sapallayki mana lloqsiy atisqaykiman, ichaqa hukkunapa yanapakuyninwanqa atiwaqmi lloqsiyta.
IMATAM RUWAWAQ: Llumpay llakikuywan onqoq runakunata yanapaq doctorkunata maskay, chaynapi paykuna yanapasunaykipaq.
^ par. 8 Wañuchikuyllapiña llumpayta piensaspaykiqa, yanapakuyta maskay: qayay chay onqoyniyoqkunata yanapaq runakunata otaq hospitalman riy. Chaypim tarinki yanapakuyta.
QARANPI KAQ YACHACHIKUY | ¿ALLINCHU HINALLA KAWSAKUYQA?
“Ñakariqmi ichaqariki dueñoyanqa allpatapas. Paykunaqa kusikuywanmi hawkayaypi kawsanqapas.” (SALMO 37:11)
Bibliaqa ninmi runapa vidan pisilla kasqanta hinaspa sasachakuyllapiña kasqantapas (Job 14:1). Chayna sasachakuypi llapanchik tarikuptinchikpas, wakinkuqa manaña suyakuyniyoqmi tarikunku. Piensankum manaña haykapipas allin kanankumanta. ¿Chaynachu qampas tarikunki? Ichaqa ama llakikuychu, Bibliam huk suyakuyta qowanchik, manam qamllapaqchu aswanqa llapan runakunapaqmi. Piensariy kaykunapi:
Bibliaqa yachachinmi allin kawsakunanchikta Jehova Dios munasqanmanta (Genesis 1:28).
Jehova Diosqa prometewanchikmi kay Pacha sumaq huerta kananmanta (Isaias 65:21-25).
Apocalipsis 21:3, 4 nisqanman hinam kaykunaqa cumplikunqa, chaypim nin:
“Diosqa runakunawanñam yachachkan. Paykunam kanqa runankuna, Diosñataqmi kanqa paykunapa Diosnin. Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, [. . .] waqaypas nitaq nanaypas. Ñawpaq kaqkunaqa pasarunñam.”
Kayqa manamá yanqa willakuyllachu, Jehova Diosmi chay ruwayta munan hinaspapas atiyniyoqmi chayta ruwananpaq. Bibliapa nisqanmantaqa manam iskayrayachwanchu, chayraykum hinalla kawsakuyqa allinpuni.
AMA QONQAYCHU: Ichapas wakinpiqa kaylawman-waklawman wayrawan apaykachasqa barco hina hukmanyasqa tarikunki, ichaqa Bibliapa nisqanmi suyakuyta qosunki.
IMATAM RUWAWAQ: Hamuq tiempomanta Bibliapa ima nisqanta maskay. Jehova Diospa testigonkunaqa kusikuywanmi yanapasunki. Wasikiman watukamusuptiki yachachisunaykipaq mañakuy otaq Internetpi yaykuy jw.org nisqaman.*
^ par. 11 Kayman yaykuspa, kayta ñitiy QELLQAKUNA > LEENAPAQ QELLQAKUNA. Astawan yachanaykipaqqa, maskanapaq kaqpi qellqay “llumpay llakikuy” niqta otaq “kikillan wañuchikuq” niqtapas.
IMATAM BIBLIA NIN
“Qollqella kuyayqa tukuy mana allin ruraykunapa mamanmi.” (1 Timoteo 6:10)
Qollqewanmi mana allin ruwaykunaqa rikurin.
Manam qollqechu runakunataqa sasachan, aswanqa ‘qollqe kuyasqankum’. Qollqesapa rey Salomonmi qollqella kuyaq runakunata imakunapi sasachakusqankumanta nirqa. Llumpayta preocupakusqankumanta: “Achka kapuqninkunaraykum mana puñunchu apu runaqa” (Eclesiastes 5:12). Manam imawanpas contentakunchu qollqe sonqo runaqa: “Qollqe kuyaq runaqa maynaña qollqewanpas manam contentakunmanchu. Achka imayoqpas kayta munaqqa manam contentakunmanchu” (Eclesiastes 5:10). Mana allin ruwaymanpas wichiykunmanmi: “Chaylla apuyaruyta munaqmi ichaqa chaylla huchaman wichiykunqa” (Proverbios 28:20, Chuya Qellqa revisión 2012, CQ12).
‘Qollqeqa waqaychakunmi.’ (Eclesiastes 7:12, CQ12)
Hawkalla hinaspa kusisqa kawsakunapaqmi qollqeqa.
Qollqeqa engañakuqllañam (Marcos 4:19). Qollqeqa runakuna hawka hinaspa kusisqa kawsakuy atisqankutam piensachinman, ichaqa manamá chaynachu. Chayna kaspanpas “qollqeqa” wakin sasachakuykunata allichanapaqmi yanapawanchik (Eclesiastes 10:19). Qollqewanqa rantichwanmi mikuyta hinaspa hampitapas (2 Tesalonicenses 3:12).
Allintaqmi familiata mantienenapaqpas. Bibliam nin: “Pipas ayllunkunata mana mantieneyta munaspanqa, tukuymanta llalliqtaqa wasinpi yachaqkunata mana mantienespanqa qepanchakurunñam iñisqantapas, payqa Diosman mana iñiq runakunamantapas peorraqmi rikurirun”, nispa (1 Timoteo 5:8).
‘Gastanapaqqa puntatam tanteana.’ (Lucas 14:28)
Qollqetaqa servichikunanchik Diospa agradonpaqmi (Lucas 16:9). Allinta tanteaspa hinaspa mana pitapas engañaspa (Hebreos 13:18). Qollqenchikpa haypawasqanchikman hinallam kawsananchik, chaymi Biblia niwanchik: “Amayá apuyaytaqa kuyaychikchu ichaqa kapusuqnikichikwanyá contentakuychik”, nispa (Hebreos 13:5).
Bibliaqa manam ninchu qollqeta mana prestakunapaqqa, ichaqa ninmi: “Prestaq runañataqmi munaychakun prestakuqninpi”, nispa (Proverbios 22:7). Mana necesitasqanchik kaqkunapiqa manam gastanachu, Bibliam nin: “Mana tanteaq runapa chaylla rurasqanqa wakchayachinqam”, nispa (Proverbios 21:5). Qollqetaqa kapuwasqanchikman hinam sapaqchana otaq huñuna imapas necesitasqanchikpaq (1 Corintios 16:2).
Bibliaqa niwanchiktaqmi qokuykuq kanapaqpas (Lucas 6:38). Diospa agradonpaq kayta munaspaqa qokuykuqmi kananchik, sonqomanta qoqkunatam Diosqa kuyan (2 Corintios 9:7). Chaynaqa, ‘allin ruwaytawan kapuqninchikwan yanapanakuytaqa amayá qonqasunchu, chay ruwasqanchikwanmi kañasqa ofrendawan hina Diosta agradasunchik’ (Hebreos 13:16).
FAMILIAPAQ YANAPAKUYKUNA | CASADO VIDAMANTA
Chayllaraq reqsinakuptikichikqa imapas tanteasqaykichikmi tupaq, casarakusqaykichik qepatam ichaqa mana chaynañachu. Ñawpaqtaqa anchatam kuyanakurqankichik, kunanmi ichaqa cadenawan watasqa hina kawsankichik.
Ama llakikuychu, casado vidaykitaqa salvawaqmi. Ichaqa puntata yachasunchik imanasqa chayna tarikusqaykichikmanta.
Sasachakuy qallariptin. Pisi-pisimantam casado vidaykipi sasachasunkiman llamkayniki, warmakuna, suegroykikuna hinaspa qollqe mana kasqan otaq familiaykipi pipas llumpayta onqoruptin.
Mana pampachanakuyta munaptinku. Reqsinakusqaykichik tiempopi imapas pantasqaykichiktaqa chayllam pampachanakuq kankichik. Casarakusqaykichik qepatam ichaqa musyakunkichik rimasqaykichikpi, qollqeta servichikuypi, sasachakuykuna allichaypi hinaspa imapipas mana tupasqaykichikta. Ñawpaqta mana kaqpaqpas hapisqaykichik sasachakuyqa, kunanqa hatu-hatunpim rikurirun.
Mana rimanakuptinku. Sasachakuyta mana allichaptikichik, mana yanapanakuptikichik hinaspa mana rimaptikichikmi huk kaqnikichik karunchakurunman otaq llumpayta hukwanpas parlayta qallaykunman.
Munasqanku mana ruwakuptin. Wakinkuqa casarakunku ima ruwaypipas tupasqankuta piensaspankum. Chayna piensasqanku allin kaptinpas, wakinpiqa manam chaynachu. Sasachakuykuna kaptinmi chayna piensasqankuqa tukurun, chaymi casarakusqankumanta ñakakunku.
Allin kayninkunapi reparay. Señoraykipa otaq qosaykipa kimsa allin kayninkunata qellqay casarakusqayki fotopi otaq celularnikipipas hinaspa sapa kuti leey. Chay ruwasqaykichikmi yuyarichisunkichik imanasqa casarakusqaykichikmanta. Allin kaynikichikkunapi astawan reparasqaykichikmi yanapasunkichik hawkalla hinaspa kusisqa kawsakunaykichikpaq. (Imatam Biblia yachachin: Romanos 14:19.)
Kuska imatapas ruwaychik. Chayllaraq reqsinakuspaykichikqa kuskaykichikmi imatapas ruwaq kankichik. Kusikunapaq hinaspa mosoq chay ruwaykuna kasqanrayku. ¿Kunanpas chayta ruwawaqchikchu? Qallariypi reqsinakusqankichikman hina kuskaykichik imatapas ruwanaykichikpaq tiempochakuychik. Chayta ruwaspaykichikmi astawan kuyanakunkichik hinaspa ima sasachakuykunapas kaptin allichayta atinkichik. (Imatam Biblia yachachin: Proverbios 5:18.)
Imayna sientekusqaykichikmanta rimariychik. Huk kaqnikichik imapas rimasqanwan otaq ruwasqanwan sientirachisuptikiqa, ¿pampachaykuwaqchu? Mana chayna kaptinqa, ama saqeychikchu rimanakuyta. Imayna sientekusqaykichikta hawkalla hinaspa chaylla rimariychik, atikuptinqa hina chay punchawlla. (Imatam Biblia yachachin: Efesios 4:26.)
Huk kaqnikichik imapas rimasqanwan otaq ruwasqanwan sientirachisuptikiqa, ¿pampachaykuwaqchu?
Mana allintaqa ama qosaykimanta otaq señoraykimantaqa piensaychu. Manamá mayqannikichikpas llullaykichiktachu sientichinakunkichikqa. Imawanpas sientinarachikuspaykichikqa pampachanakuychik hinaspa rimaychik manaña yapapi chayna pasakunanpaq. Bibliapa kayna nisqanta kasukuychik: “Aswanqa sumaq sonqo kaspayá kuyapayanakuychik [hinaspa] pampachanakuychik”, niqta (Efesios 4:32).
Imam kaqta piensay. Bibliaqa ninmi casado kaqkuna sasachakuyniyoq kanankumanta (1 Corintios 7:28). Chaynaqa, imapas sasachakuy kaptinqa ama piensaychu casarakusqayki mana allin kasqantaqa. Kuskaykichik sasachakuynikichikta allichaychik hinaspa ‘aguantanakuspa pampachanakuychik’ (Colosenses 3:13).
IMATAM BIBLIA NIN
“Chaymantam warminta runa suticharqa Evawan, payqa llapallan kawsaq runakunapa maman kasqanrayku.” (Genesis 3:20)
UNESCO sutiyoq huk organizacionmi kaynata nin: “Lliw runakunam hina kaqllamanta kanchik hinaspa rikurirqanchikpas”, nispa (Declaración sobre la Raza y los Prejuicios Raciales, de 1978).
Diosmi unancharqa Adantawan Evata, hinaspam nirqa: “Wawa-churiyoqyá kaychik, kay pachamanyá huntaychik”, nispa (Genesis 1:28). Chayraykum paykunaqa llapallan runakunapa tayta-mamanchik. Chaymanta achka watakuna qepatam sinchi para yaqa llapallan runakunata wañurachirqa. Pusaq runakunallam kawsarqaku: Noeywan señoran hinaspa kimsa churinkuna señorantinkama. Bibliam nin Noeypa churinkunamanta lliw runakuna mirasqanchikta (Genesis 9:18, 19).
“Huk runallamantam [Dios] mirachirqa tukuy hinastinpi kaq runakunata chaynapi enteron kay pachapi yachanankupaq.” (Hechos 17:26)
1900 watakunapim huk castakunawan cheqninakuyqa astawan qallaykurqa, nazi runakunam piensarqaku wakin castakunamantaqa paykuna aswan allin kasqankuta. Ichaqa ñaqa rimamusqanchik UNESCO organizacionqa ninmi lliw runakuna hina kaqlla kasqanchikta.
Hechos 10:34, 35 nin: “Diosqa manam pimanpas sayapakunchu, payqa chaskinmi lliw nacionkunapi payta kuyaspa manchakuywan allin ruraq runakunataqa”, nispa. Chaynaqa, manam pipas huk castamanta aswan allinqa kanchu.
Cristianokunaqa Jesuspa kayna nisqanpim hapipakunku: “Qamkunaqa wawqentillanmi kankichik”, nisqanpi (Mateo 23:8). Jesucristom Taytanta mañakurqa qatiqninkuna “chullallaña kanankupaq” otaq huk sonqolla kaspanku mana cheqninakunankupaq (Juan 17:20-23; 1 Corintios 1:10).
“Tukupay tiempokunapi[qa] Tayta Diospa templonpa kasqan orqoqa [. . .] aswan hatunchasqam kanqa. Chay orqomanmi rinqaku llapallan nacion runakunaqa.” (Isaias 2:2)
Castakuna astawan cheqninakusqankuta qawaspam, achka runakuna tapukunku sichu haykapipas cheqninakuy tukunanmanta. Wakinñataqmi ninku mana haykapipas tukunanta.
Jehova Diosqa manam wiñaypaqchu saqenqa castakuna cheqninakunankutaqa. Aswanqa paypa Gobiernon ukupim “llapallan nacionkunamanta, ayllukunamanta, castakunamanta hinaspa tukuy rikchaq rimayniyoqkunamanta” runakuna huk sonqolla servinqaku hinaspam kuyanakusqankutapas qawachinqaku (Apocalipsis 7:9). Diospa Gobiernonqa kay allpa Pachatam kamachimunqa, chaypim runakunaqa Diospa munasqanman hina wakin castakunawanpas manaña cheqninakuspa kawsakunqaku.*
^ par. 15 Astawan yachayta munaspaykiqa ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? niq libropa 3 kaq yachachikuyninta leey, kayqa Jehova Diospa testigonkunapa ruwasqanmi. Kachkantaqmi www.jw.org/quy nisqapipas.
RUNAKUNAQA nacesqanchikmantapacham weqeyoq kanchik. Kaymanta yachaq huk runam willakun wawakuna mamanpa wiksanpiraq kaspanqa puputintakama alimentakusqanta, naceruspam ichaqa imatapas munaspanqa waqaspan mañakun. Tiempo pasasqanman hina mañakuyta yachaspaqa, ¿imanasqataq hinalla waqanchik?
Wakinpiqa waqanchik llakisqa kaspa, ima ruway munasqanchikta mana ruwayta atispa, hukmanyasqa kaspa otaq imanchikpas nanaptinmi. Waqanchiktaqmi kusikuymanta, consuelasqa kaspa otaq munasqanchikta haypaspapas. Hukkunapa waqasqanta qawaspapas waqanchikmi. Maria sutiyoq warmim nin: “Pitapas waqaqta qawaptiyqa ñoqatapas waqanayawanmi, ñawiyman weqey huntaptinmi mana aguantanichu”, nispa. Wakinpiqa peliculata qawaspapas otaq librota leespapas waqachwanmi.
Imakunarayku waqaspanchikpas, mana rimaspallam qawachinchik imapas necesitasqanchikta. Huk libropa nisqanman hinaqa “pisi tiempollapim qawachinchik imayna tarikusqanchikta” (Adult Crying). Waqasqanchikta pipas qawaspaqa yanapaytam munawasun. Piensariy kaypi, pipas llakikuymanta waqaptinqa, chayllam musyanchik ñakarisqanmanta. Chaymi yanapayta munanchik.
Kaymanta yachaq wakin runakunam ninku sapa kutilla waqanayawaptinchik mana waqaptinchikqa onqorunanchikmanta. Wakinkuñataqmi ninku waqayninchik otaq mana waqayninchik imapi yanapawasqanchikmantaqa manaraq allinta yachasqankumanta. Ichaqa, runakunata tapuptinkum pachak warmikunamanta 85 ninku imamantapas waqaruspaqa allin sientekusqankumanta, qarikunapas pachakmantam 73 chaynata ninku. Noemí sutiyoq warmim nin: “Wakinpiqa aminaykama waqaruspaymi allin sientekuni, hinaspañam imatapas allinta tanteani”, nispa.
Pachak warmikunamantam 85 waqaspanku allin sientekunku, pachak qarikunamantañataq 73
Manam waqasqallanchikwanchu allinqa sientekunchik, waqaptinchik pipas consuelaykuwaptinchikqa allinmi sientekunchik, mana chayqa hukmanyasqa otaq penqaypim tarikuchwan.
Weqenchikmantaqa manaraqmi allintaqa yachankuraqchu. Ichaqa Jehova Diosmi unanchawarqanchik imayna sientekusqanchikta qawachinanchikpaq.
¿KIKILLANMANTACHU RIKURIRQA?
PILLPINTUKUNAPA raprachanqa mana hapiykunam, yaku sutuykuspanqa otaq ñutu allpa wichiykuspanqa sasachanmi pawananta. Ichaqa chayna kaspanpas chakiy-chakiymi hinaspapas limpiom. ¿Imataq yanapan chayna kananpaq?
Kaypi yuyaymanay: Ohio universidadpi llamkaq runakunam estudiarqaku morfo azul (Morpho didius) sutiyoq pillpintuchapa rapranta, qawasqallaqa lluchkay-lluchkaymi, ichaqa teja wasipa qatan hinam kachkan. Chayna kasqanmi, mana rikuy atina kaspanpas yakutawan ñutu allpata suyllachin. Chayna kasqantam ingenierokuna qatipakuyta munachkanku hospitalkunapaq hinaspa llamkaypipas, yakuwan ñutu allpa mana yaykunanpaq aparatokuna ruwayta.
Kay pillpintupa raprachanmi qawachin yachaysapa runakuna kawsaq animalkunapa imayna kasqanta qatipakusqankuta. Kaykunamanta yachaq Bharat Bhushan sutiyoq runam, kaynata nin: “Tukuy ima rikusqanchik kaqkunam uchuychamanta hatunkama admirakuypaq unanchasqa kachkan, chaykunata qawaspankum runakunaqa unayña imatapas ruwachkanku”, nispa.
¿Ima ninkitaq? ¿Kikillanmantachu pillpintupa raprachanqa rikurirqa, icha unanchasqachu karqa?
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16


text:
Wikipidiya:Qulluy
Ima p'anqakunatataq, ima hinataq qulluy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana Wikipidiyakama hina qillqaqa qullunam atinman. Chaywan kay hinam sananchasqa kanman:
- Plantilla:Qulluna - {{qulluna}} : Qanchisnintin p'unchaw rimanakusqa kanqa, p'anqachus qullusqachu manachu qullusqachu kanqa. Qhichwa Wikipidiyapaq mana chaniyuqchá, mana allin t'una qillqasqapas chaywan sananchasqa kachun. Qanchisnintin p'unchaw yalliptin aswan ruraqkuna qullunam arí niptinqa, kamachiqmi qullunqa, mana hinaptinqa p'anqa kakunqa.
- Plantilla:Champay - {{champay}} : P'anqa utqaylla qullusqa kachun. Chaywanqa wandaluchasqalla, mana allin rimallayuq, qhichwa simipi qillqannaq p'anqakunatam sananchasunchik. Kamachiqmi millay p'anqata qullunqa.


text:
Aya Sophiya
Aya Sophiya (grigu simipi: AYίa Eoφίa, Turkiya simipi: Ayasofya Müzesi) nisqaqa Turkiya mamallaqtapi, Istanbul llaqtapi, huk mawk'a inlisyam, suqta kaq pachakwatapi wasichasqa.
1453 watapi Bisantyup puchukasqankama Orthodoksya Inlisyap chawpinsi karqan. Turkukuna atiparqaspan, miskitaman hukcharqan.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aya Sophiya.


text:
Pipil
Pipil nisqa runakunaqa El Salvador mama llaqtapi kawsaq, nawat simita rimaq runakunam.
Pipilkunap ñawpa machunkunaqa Mishikumanta hamuq nawa runas karqan. Ñawpa pacha Kuskatan nisqa mama llaqtansi karqan, 1528 watapi Pedro de Alvaradop pusasqan ispañulkunap atipasqansi.
19 kaq pachakwatapi hatun asindadukuna pipilkunap chakrankunata suwarqansi, El Salvadorpa pusaqninkuna kamachiptinsi.
1932 watapi Pipilkuna hatariptin, hiniral Maximiliano Hernández Martínezpa awqaqninkuna 30.000 runakunatas sipirqanku. Itzalkupi pipil pusaq Feliciano Ama sutiyuqtas warkurqanku. Chay Matanza nisqarayku aslla Pipilkunas kakun.


text:
Awacha turrikuna
Awacha turrikuna (inlish simipi: Twin Towers) icha Pachantinpa Qhatuna Chawpin (World Trade Center) nisqaqa New York llaqtapi ancha hatun, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi lliwmanta aswan hatun wasikunam karqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpiqa terroristakuna New York llaqtapi pitu hatun wasintintam (World Trade Center, New York Twin Towers nisqata), Washington DC llaqtapi maqanakuy ministiryup (Pentagon nisqap) huk rakinta suwakusqa antankakunawan thuñichirqan, achka waranqa runakunatam wañuchispa. Chaymantam George Walker Bush terrorismu hayu maqanakuyta rimarirqan.


text:
Rapanuy
Rapanuy (Rapa Nui) icha Paskwa wat'a (Isla de Pascua) nisqaqa huk wat'am Pasiphiku mama quchapi, Chili mama llaqtaman kapuq. 1995 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rapanuy ñiqpiqa manam huk wat'akunachu kachkan. Lliwmanta aswan sispa wat'aqa Pitcairn wat'am, 2.078 km karum, kuntinpi. Chilip chalanmantataq 3.526 km karum.
Ñawpa pacha Rapanuypiqa hatun pulinisya hawaykawsaysi karqan, ancha achka runakunas, iskay chunka waranqamanta aswansi. Ancha hatun wank'akunatam rurarqan, kunanraq rikunallam (Moai, Moai Maea, "rumi wank'a" nisqa). Chay runakuna chaypi kawsay pachata, sach'a-sach'ankunata puchukachirqaptinsi, lliwmanta aswan runakunas wañurqan. Kunan pachaqa manañapunim sach'a-sach'achu, ichataq ichhu-ichhum kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Nabón kiti
Nabón kiti (kastilla simipi: Nabón) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Asway markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Nabón llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Nabón kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Nabón kitillipi, El Progreso kitillipipas kawsanku. [1]
Nabón kitillipiqa tawa kichwa llaqtakuna tiyanku: Shiña, Chunasana, Puka, Murasluma.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kitillinmi kan: Nabón, Kuchapata, El Progreso, Chaya (icha Las Nieves).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kañari (kastilla simipi)


text:
Oña kiti
Oña kiti (kastilla simipi: Oña) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Asway markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Oña llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oña kitipiqa Kañari Kichwa runakunam tiyanku. Paykuna Susudel kitillipi kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kitillinmi kan: Oña kitilli, Susudel kitilli.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kañari (kastilla simipi)


text:
San Isidro distritu
San Isidro distritu; (kastilla simipi: distrito de San Isidro) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Punchaw kamasqa 24 ñiqin ayriway killapi 1931 watapi, Oscar R. Benavides Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa San Isidro llaqtam.
- Corpac
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
55 309 runakuna.
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Agustín Yachay wasi
- Santa Ursula Yachay wasi
- Belén Yachay wasi
- León Pinelo Yachay wasi


text:
Quindío suyu
Quindío suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Quindío) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Armenia llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1966 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quindío suyu: 12 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quindío.
- Uficial qillqa web Quindío Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Biblioteca Luis Ángel Arango/Quindío
- Universidad del Quindío


text:
Wp/qug/2012
Kamay killa[edit]
9 kamay killapi 2012 watapi: Lionel Messi, Argentinamanta futbol pukllak kakpi, FIFA tantanakuypak Kuri pilotata hapirka. Ña 2009 watapi, 2010 watapipash chay kuri pilotata hapirkami.
12 kamay killapi 2012 watapi: Iran mamallaktapa hatun pushak, Mahmud Ahmadineyad, Ecuador mamallaktaman chayakun, Rafael Correawan rimankapak. Paykunaka ishkanti mamallaktakunapura aspishka pankakuna rikunata munanmi nishka nin, ashta imakunata katunkapak, rantinkapapash.
13 kamay killapi 2012 watapi: Italia mamallaktapi, Costa Concordia shutiyuk hatun wambunaka llaki apashka yaku ukupi urmashka. Pichka runakunaka yakupi urmashka wañurka, ashtawan runakunaka na tarishkachu kapan.
18 kamay killapi 2012 watapi: Inlish shimi Wikipidiya wichkashkami kan, SOPA nishka kamachik killkaymanta harkankapak. Wikipidiya runakuna chay killkayta Internet pankakunata Shukllachishka America Suyukubapi yankami wikchachinka nin.
20 kamay killapi 2012 watapi: Kodak nishka hatun imprisami kullki illashkamanta ñana paganata ushanchik nirka, chay hatun imprisaka 1880 watamanta shuyuchik antawakunata, pankakunatapash shinarka[1].
Panchiy killa[edit]
12 panchiy killapi 2012 watapi: Takik Withney Houston Beverly Hills llaktapi, California markapi, wañushkami kapan, 48 watata charirka. Payka, Michael Jackson shina, hatun Pop takiy kuyllurmi karka,Lionel Richie nishka, payka sumak shimita charirka, chay shimiwan maykanpash tunuta sumakmi tukuchinata usharka[2].
01 panchiy killapi 2012 watapi: Colombia mamallaktapi, Tumaco llaktapi, shuk motopi churashka ninachik tukllak anta tukllarka. Chaymanta, 11 runakuna wañurka. Colombia mamallaktapak ministro Juan Carlos Pinzón nirka, chay wañuchik antata FARCkunami, Rastrojoskunawan churarka. Shinallatakmi, chay antaka 71 runakunatami nanachirka[3],[4].
Panchiy killa[edit]
01 panchiy killapi 2012 watapi: Colombia mamallaktapi, Tumaco llaktapi, shuk motopi churashka ninachik tukllak anta tukllarka. Chaymanta, 11 runakuna wañurka. Colombia mamallaktapak ministro Juan Carlos Pinzón nirka, chay wañuchik antata FARCkunami, Rastrojoskunawan churarka. Shinallatakmi, chay antaka 71 runakunatami nanachirka[5],[6].
Maymanta surkushka[edit]
- ↑ [http://leplus.nouvelobs.com/contribution/309852-faillite-de-kodak-un-hic-dans-le-clic.html Faillite de Kodak, un hic dans le 22 kamay killapi 2012 watapi: Croaciamanta runakuna votashpa Europa mamallaktakunapak tantanakuypi yaykunkapak ari nirka. Kay mamallaktaka 01 kamay killapi 2013 watapi Europa mamallaktapi yaykunka, kunanka 27 mamallaktakuna chay tantanakuypi tiyarka, kipaka 28 tiyanka. clic]
- ↑ Singer Whitney Houston dies at 48, cnn.com
- ↑ Farc y 'Rastrojos' serían autores de atentado en Tumaco: Mindefensa, Semana.com, 01 panchiy killapi 2012 watapi
- ↑ El día en que el terrorismo se le atravesó a Aura Quiñones, Indra regino, Semana.com
- ↑ Farc y 'Rastrojos' serían autores de atentado en Tumaco: Mindefensa, Semana.com, 01 panchiy killapi 2012 watapi
- ↑ El día en que el terrorismo se le atravesó a Aura Quiñones, Indra regino, Semana.com


text:
Wp/qug/Awya Yala
Awya Yala, Abya Yala icha Amirika (Mishu shimipi : América) shuk Tiksimuyupi allpapachami kan. Payka kimsa suyukunata charinmi : Chinchay Abya Yala, Chawpi Abya Yala, Uran Abya Yalapash. Cristóbal Colón Abya Yalaman 1492 watapi wampunakunawan rirka, chay watamanta ñawpakman Europa-manta runakunaka Abya Yalata mana riksirkachu : chaymanta paykunaka Abya Yalata mushuk allpapachami (Nuevo Mundo) nikun.
Abya Yalapi, 1492 wata ñaupak, hatun mamallaktakuna tiyarkami, tawka runakunaka ña chay allpapi kawsarka. Mishika runakunaka (México llaktapi) Maya runakunaka (chawpi Abya Yalapi) Inkakunatapashmi (Tawantinsuyupi) kawsarka . 1492 wata kipa, Kunkistaturkuna (wirakucha awkakkuna) tukuy Chawpi Abya Yalata, Uran Abya Yalatapash hapirka. Paykunaka, tawka Abya Yalamanta runakunata pushakkunatapash wanchirka, shina Moktizuma II 1520 watapi (Mishika runakunapak hatun pushak), Atawalpa 1532 watapi (hatun Inka), Rumiñawi 1534 watapi (Ecuador runakunapak pushak). Chay kipa, España mamallaktaka tukuy Intiyaykuna Uran Abya Yalata, Chawpi Abya Yalatapash charirka, shinallatakmi Portugal mamallaktaka Intillukshina Uran Abya Yalata (kunan Brasil mamallakta) hapirka.
Españamanta, Inglaterramanta, Franciamantapash awkakkunaka Chinchay Abya Yalaman rirkan, paykunaka 1500 watamanta, 1850 wataman tukuy paypak allpata hapirka. Kunan pachapi, Abya Yalapi, tawka mamallaktakuna tiyanmi : 35 kispi mamallaktakunaka paypa llaktapi tiyan. Paykunamanta, ashtawan hatunmi kan :
- Chinchay Abya Yalapi : Canadá, Shukllachishka America Suyukuna (USA), México
- Chawpi Abya Yalapi : Guatemala, Honduras, El Salvador
- Uran Abya Yala : Brasil, Colombia, Argentina, Perú, Chile, Bolivia etc.


text:
Wp/qug/Italia
Italia mamallakta Europa allpapachapi shuk mamallaktami kapan. Paypak uma llakta Roma mamallaktami kapan, shuk hatun llaktakuna Milano llakta, Napoli llaktapashmi kapan. Chinchay ladupi, Alpes urkukunami tiyan, chay urkukuna Italiapa chinchay ladupak manyami kapan : ashta Chinchay laduman, Francia mamallakta, Suiza mamallakta, Austria mamallaktapash tiyanmi. Inti llukshiy ladupi, Slovenia mamallaktapa manyaka tiyanmi, tukuy shuk ladukunapi, Italia Mediterraneo mamakuchapak manyakunapimi tiyan.


text:
Ignacio Andrade
Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin anta situwa killapi 1839 watapi paqarisqa Mérida llaqtapi - † 17 ñiqin hatun puquy killapi 1925 watapi wañusqa Macuto llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: Gral José Escolástico Andrade Pirela; Mama: Juana Troconis
Warmi: María Isabel Sosa Saa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ignacio Andrade.
- Analítica


text:
San Pawlu munisipyu (Manuripi)
San Pawlu munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San Pablo, ñawpa pacha San Pidru / San Pedro) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Manuripi pruwinsyapi, Pando suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pidru llaqtam (San Pedro).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan:
- San Pawlu kantun (900 runa, 2001 watapi)
- Maravilla kantun (182 runa)
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Salah Assad
Salah Assad (arabya simi: صالح عصاد)sutiyuq runaqa (13 ñiqin pawqar waray killapi 1958 watapi paqarisqa Larbaâ Nath Irathenp llaqtapi - ) huk Alhirya mama llaqtap piluta hayt'aqmi qarqan.
Churinkuna:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Salah Assad.


text:
María Sumire
María Cleofé Sumire López de Conde sutiyuq warmiqa (Qanchi pruwinsyapi paqarisqa, Qusqu suyupi, Piruwpi) huk piruwanu, qhichwa simi rimaq pulitiku warmim, taripay amachaqpas.
Piruwpaq Huñu (Unión por el Perú) partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan. 25 ñiqin anta situwa killapi 2006 p'unchawpi Hilaria Supa sutiyuq warmiwan Piruwpa wiñay kawsayninpi ñawpaq kaspa qhichwa simipim hurarqan, fujimorista Martha Hildebrandt sutiyuq kunrisup umalliqnin warmi k'amiptinpas.
Mariyaqa 2007 watapi Kamachiy Ruraykamay 806 (Proyecto de Ley 806) nisqatam qallarirqan, Piruwpi indihina runakunap rimayninkunata amachanapaq. 24 ñiqin inti raymi killapi 2010 watapi Piruwpa Kunrisun Piruwpa Qallariy Rimaykuna Amachana Llamk'achina Kamachiy (Ley para la Preservación y uso de las Lenguas Originarias del Perú) nisqaman ari nirqan.[1]
María Sumireqa Methodista Inlisyapim wankurisqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: María Sumire.
- María Sumire: Hoja de vida (Congreso del Perú)
- María Sumirep blognin


text:
Kuntur
Kuntur nisqaqa (Vultur gryphus) lliw phawaq pisqukunamanta aswan hatunmi.
Ima hinam kawsan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturkunaqa Antikunapim kawsanku. Q'isachanku hanaq hanaq qaqakunapi. Manam llumpay allintachu phawayta atin. Llumpaytam llasanku phawaypaqqa. Wichaymanta urayllamanmi phawanku allinniqta. Uraymanta hanaymanqa satasam phawanku. Aychatam mikhunku, wañusqa uywakuna.
Huk, iskay runtullatam wachanku. Kunturchakunaqa qalatu kanku. Suqta killa q'isapi kanku. Utqaylla hatunyanku, phuruchakunku, hinaspa phawaytaña qallarinku. Mana llumpaytachu miranku. Kay hatun pisqukunaqa waqaychananchik, ama lliw chinkananpaq.
Yawar phistapaq, turu pukllaypaq, kunturkunata hap'ispanku. Turu pukllaypaq hap'ispanku, kunturkunaqa ñakarichinku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sanancha[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturqa Buliwyapi, Chilipi, Ikwadurpi, Kulumbyapipas huk mama llaqta sanancham, wallqanqankukunapi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kuntur


text:
Santa Rosa Limamanta
Santa Rosa Limamanta (kastilla simipi: Santa Rosa de Lima), Isabel Flores de Oliva sutiyuq warmiqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1586 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 26 ñiqin chakra yapuy killapi 1617 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk kathuliku Santam karqan.
30 kaq p'unchawqa awustupi Santa Rosa Limamanta warmip raymi p'unchawninmi.
Tayta: Gaspar Flores; Mama: María de Oliva.
Referenciakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mujica, Ramón, La Rosa Astrea, Lima.
- Del Busto, José Antonio, Santa Rosa de Lima.


text:
YAPA
Señorpa Cenanqa: Diosta jatunchan
CRISTIANOSQA, “Señorpa Cenanta”, chayri Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuyta ruwananku tiyan (1 Corintios 11:20). ¿Imaraykutaq? ¿Mayk’aqtaq yuyarinanku tiyan, chantá imaynatá?
Jesusqa, chay cenata Pascuapi, 33 k.p. watapi ruwarqa. Pascuataqa juk kutillata watapi ruwaq kanku, 14 p’unchaypi, nisán killapi. Mayk’aqchus Pascua urmananta yachanankupaq, judiosqa, ima p’unchaymantapachachus inti yaqha 12 horastapuni k’anchasqanta qhawaq kanku. Chaymanta, aswan qaylla musuq killaman yupaq kanku, chay tutamantapacha nisán killa qallariq. Pascuataq ruwakuq chunka tawayuq tutanman, inti yaykupuptinkama.
Chay ch’isiqa, Jesús Pascuata apostolesninwan ruwarqa, Judas Iscarioteta kachapuytawantaq, Jesús Señorpa Cenanta ruwayta qallarirqa. Chay kutimantapacha Pascuata yuyarinamantaqa, Señorpa Cenanta yuyarina tiyan, chaytaq juk kutilla watapi ruwakunan tiyan.
Mateo willawanchik imaynatachus chay pacha Señorpa Cenan ruwakusqanta, pay nirqa: “Jesusqa t’antata oqharispa, Dios Tatanman graciasta qorqa, partispataj yachachisqasninman jaywarqa: Mikhuychej, kaymin cuerpoyqa, nispa. Copata oqharispataj, graciasta qollarqataj, paykunamantaj jaywarqa. Chantá nerqa: Kaymanta tukuyniykichej ujyaychej. Kayqa tratomanta yawarniy, chaytaj jich’asqa kanqa ashkha runaspa juchasninku pampachasqa kanampaj”, nispa (Mateo 26:26-28).
Wakinkunaqa, Jesús t’antata aychanman, vinotataq yawarninman tukuchisqanta ninku. Chaywanpis, Jesús t’antata quchkaptin aychanqa, nisunman cuerponqa mana imanakurqachu. Jina kaptin, ¿apóstoles Jesuspa aychantapuni, yawarnintapuni mikhusqankutachu nisunman? Mana, chaytachus ruwankuman karqa chayqa, Diospa kamachisqanta p’akichkankuman karqa (Génesis 9:3, 4; Levítico 17:10, 11). Lucas 22:20, p’itipi Jesús nirqa: “Kay copaqa yawarniypi mosoj tratomin, qankunarayku jich’asqa”. ¿Chay copa “mosoj tratomin” kasqantachu nisunman? Mana. Imaraykuchus chay copa juk tratollawan ninakurqa, parlasqaña kasqanmanjina.
Chayrayku t’antaqa Jesuspa aychanwan ninakurqa, vinotaq yawarninwan ninakurqa. Astawanpis t’antaqa Cristop mana juchayuq cuerpon niyta munarqa. Jesús Pascua t’antata discipulosninman qurqa, chay t’antaqa mana levadurayuq karqa (Éxodo 12:8). Bibliapi, levaduraqa, juchawan, ismuywan ima ninakun. Jinamanta mana levadurayuq t’antaqa, mana juchayuq Jesuspa cuerpon niyta munarqa (Mateo 16:11, 12; 1 Corintios 5:6, 7; 1 Pedro 2:22; 1 Juan 2:1, 2).
Vinotaq, Jesuspa yawarnin niyta munarqa, kay musuq trato valorniyuq kananpaq. Jesusqa yawarninta ‘juchasninchik pampachakunanpaq’ jich’arqa. Yawarninta jich’asqanrayku, wakin runas Diospa ñawpaqinpi llimphu sunqu kanku, chantapis paykunaqa, chay musuq tratoman yaykunku (Hebreos 9:14; 10:15-17). Chay musuq tratorayku, 144.000 chiqa sunqu cristianos janaqpachaman rinqanku, chaypiqa sacerdotes kanqanku, kamachinqanku ima, runap allinninpaq (Génesis 22:18; Jeremías 31:31-33; 1 Pedro 2:9; Apocalipsis 5:9, 10; 14:1-3).
¿Pikunallataq Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuypi t’antata mikhuyta, vinotataq ukyayta atinku? Qhawanchikjina, chayta musuq tratopi kaqkunalla, nisunman, janaqpachapaq akllasqa kaqkunalla ruwayta atinku. ¿Imaynatá paykuna akllasqas kasqankuta reparankurí? Diosqa espíritu santonniqta, paykunata, janaqpachaman rinankupaq, akllasqa kasqankuta reparachin (Romanos 8:16). Chantapis chay runasqa, Jesuswan kamachinankupaq tratoman yaykullankutaq (Lucas 22:29, 30).
Paraisopi kawsakuyta suyakuqkuna, ¿imatataq ruwanku? Jesús kamachisqanmanjina, Señorpa Cenanman rinku, jatunpaqtaq qhawanku, manataq t’antata mikhunkuchu, nitaq vinotapis ukyankuchu. Jehovamanta sut’inchaqkuna Señorpa Cenanta, watapi juk kutillata yuyarinku, inti yaykupuptinkama nisán killapi 14 p’unchaypi. Kay pachamanta wakillan janaqpachaman ripuqkuna kanku. Chaywanpis Jesuspa wañupusqantaqa yuyarinanchikpuni tiyan, Dios, Jesús ima mayta munakuwasqanchikpi t’ukurinanchikpaq (Juan 3:16).


text:
Shenyang
Shenyang ( chun simipi: 沈阳, machu chun simipi: 瀋陽, phinyimpi: Shěnyáng), Chunwa llaqtap, Liaoning pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shenyang.
- Shenyang (inlish simipi)


text:
APÉNDICE
¿Pin arcángel Miguel?
BIBLIAQA pisi textokunallapin willan Miguel sutiyoq angelmanta. Chay textokunapin kaykunata ruwashan: Daniel qelqapin maqanakushan millay angelkunawan, Judas qelqapi Saqrawan churanakushan, Apocalipsis qelqapitaq Satanaswan supayninkunapiwan maqanakushan. Jehová Diospa Kamachikuq kasqantan amachashallanpuni, awqankunawantaq maqanakun. Chaytaqa sutinman hinan ruwan, kay ninanmi sutinqa, “¿Pitaq Dios Hina?”. Chhaynaqa, ¿pitaq Miguelri?
Chay tapuyman kutichinapaqqa yuyarisun wakin runakunapas iskay sutiyoq kasqankuta. Hatun familiayoq Jacobtan sutichakuran Israel nispa, apóstol Pedrotataq Simón, nispa (Génesis 49:1, 2; Mateo 10:2). Bibliaq nisqan hina Jesucristoq huk sutinpas Miguel nisqan, chaymi sutin hanaq pachapi. Bibliapi qhawarisun ima rayku chhayna kanman.
Arcángel. Diospa Simin Qelqan Miguelta sutichallantaq “arcángel” nispa (Judas 9). Arcángel simiqa “angelkunaq umalliqnin” ninanmi. Qhawarisqanchis hina Migueltan sutichakun arcángel nispa, chaypin yachanchis huk angellla chay sutiyoq kasqanta. Bibliaqa huk angelllatan “arcángel” nispa sutichan. Hinaspapas Jesuspa ruwasqanmi tupan arcangelpa ruwasqanwan. 1 Tesalonicenses 4:16 textopin chayta rikuchin kawsariq Jesucristoq ruwananmanta willaspa: “Kikin Señorpunin kamachikuq kunkawan, Arcangelpa kunkanwan [...] hanaq pachamanta uraykamunqa”, nispa. Chay texton willan Jesús arcangelpa kunkanwan rimananta. Chaywanmi yachanchis arcángel Miguel Jesús kasqanta.
Ejército Umalliq. Biblia willan ‘Miguel angelninkunantin dragón contra maqanakusqanta, hinallataq dragonpas angelninkunantin Miguel contra maqanakusqanta’ (Apocalipsis 12:7). Miguelmi chanin angelkunata Umallin. Apocalipsis qelqan willallantaq Jesús chanin angelkuna Umallisqanta (Apocalipsis 19:14-16). Apóstol Pablon rimallantaq ‘Señor Jesusmanta’ ‘atiyniyoq angelninkunamantawan’ (2 Tesalonicenses 1:7). Rikusqanchis hina Biblian willashan Miguelmanta ‘angelninkunamantawan’, Jesusmanta ‘angelninkunamantapas’ (Mateo 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pedro 3:22). Diospa Simin Qelqaqa riman huk ejército chanin angelkunallamantan manan iskaymantachu. Chaywanmi yachanchis Miguel hanaq pachapi Kamachikuq Jesucristo kasqanta. *
^ par. 1 Miguel sutiwan Diospa Churin sutichakusqanmanta astawan yachanaykipaq maskhay Perspicacia para comprender las Escrituras vol. 2 nisqa librota, 386, 387 paginakunata, chay librotaqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.


text:
Sócrates
Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira icha Doutor Sócrates, Doutor, Magrão icha Sócrates chaylla (19 ñiqin hatun puquy killapi 1954 watapi paqarisqa Belém llaqtapi - † 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 2011 watapi wañusqa São Paulo llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sócrates.
- CNN Sports


text:
Coronel Portillo pruwinsya
Coronel Portillo pruwinsya (aymara simipi: Coronel Portillo jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Coronel Portillo) nisqaqa Piruw mama llaqtap Ukayali suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Pedro Portillomantam sutichasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Sira ayllu llaqta risirwa - Sierra del Divisor risirwa suyu
- Mayukuna: Awaytiya mayu - Ukayali mayu
- Quchakuna: Yarinaqucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa Ashaninka, Cashibo-Cacataibo, Shipibo-Conibo runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Ukayali suyu
- Pucallpa.com (kastilla simi)
- www.mpcp.gob.pe


text:
Wikipidiyata yanapay!
KUNAN QARAY »
Hunu runa tukuy Tiksimuyuntinpi Wikipidiyamanta ima musuqtapaq kunan p'unchaw yachanqa. Mana qullqichakuy ruraykamay Tiksimuyuntin yanapaq llikayuq kaspayku, tukuy rimaykunapi mayninpipas runakunaman musuq aswan allin willaykunata apamuspa kallpachakunchik, mana suñana, mana qhatirayuq. Qusqaykiqa Wikipidiyap ruranankunata qatipayachiyta yanapawanqaku, qampaq aswan ruranallachaspa.
—Wikipidiyataqa Wikimedia Foundation nisqam yanapan, 501(c)(3) tax exempt nisqa khuyapayana tantanakuymi. Tiyayninqa San Francisco llaqtapi, California. Hukllachasqa Amirika Suyukunapiqa, Wikipidiyapaq qusqaykikuna mamallaqtaman qunapaq chaskikusqa kañinamanta qichusqa kanqa. Tukuy kriditu kartaykiwan qarayniykikunaqa PayPal nisqawanmi rurasqa kanqa.


text:
Puwpu pruwinsya
Puwpu pruwinsya (aymara simipi: Puwpu jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Poopó) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Puwpu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Janka Parka - Qalasaya - Wila Chanka - Wisk'achani; Walla: Asanaki walla
- Mayukuna: Huchusuma mayu - Urmiri mayu
- Quchakuna: Puwpu qucha (Pasña munisipyu, Puwpu munisipyu)
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puwpu pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
José Bernardo de Tagle
José Bernardo de Tagle y Portocarrero sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin pawqar waray killapi 1779 paqarisqa Lima llaqtapi - †26 ñiqin tarpuy killapi 1825 wañusqa Kallaw llaqtapi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan. Marqués de Torre Tagle, militar wan pulitiku.
Tayta: José Manuel Tagle Isasaga, III Marqués de Torre-Tagle
Mama: Josefa de las Mercedes Zamudio y Portocarrero
Warmi: Mariana Micaela Echevarría y Santiago-Ulloa
Wawakuna: Josefa wan María Asunción
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José Bernardo de Tagle.