text:
Ancha yupaychana qelqaqqa, paqarirqan Limapi 7 febrero killapi, 1833 watapi; chaypachan suyunchis ukhupi, wallakunaq mana kasukuspa ankallikuyninkuna apakusharqan, imakunan mana allinchu karqan llaqtaq allin thakpachapi kawsananpaq.
Taytamamanmi karqanku, Pedro Palma hinallataq Dominga Sorianopas; manaraq sawasqa kashaqtinkus paqarimusqa. Qhepa p’unchaymanñas legitimasqa kasqa.
Tayatansi misti kasqa, pay kikinpa reqsikusqan hina. Qaqapanpamantas kasqa (Cajabamba) Qaqamarkamanta (Cajamarcamanta) pis Limaman hamusqa qhatupi llank’aq.
Mamansi kasqa Cañete llaqtamanta, sirk’antas phawaq, indio yawar hinallataq español yawarpas africanowan taqrusqa.
Noel yachaywasimansi risqa, hinallataq, Orengomanpas, Convictorio de San Carlosmanpas.
1848 watapis qallarisqa qelqaq hina, “La bohemia de mi tiempo” nisqa ayllumansi hukllakusqa.
Qallarisqaqa harawita qelqaspas, hoq panta sutikunawan. Hinallataqsi hoq Lima mit’awakunapi qelqasqa –yaqa llapankus mana unay kawsayniyoq kasqaku.
1849 watapis ñawpaq ñeqen Dramanta qelqasqa. Imas mana hayk’aqpas qayllachakusqachu; ichaqa allintas limañokuna chay rayku reqsikusqaku; 1858 watapis manaña teatrota qelqapusqachu.
Chaymantas histórico t’aqapi qelqasqa, chaypin kashan “Corona patriótica” (1853) qelqariman. Qhepamantaqsi imaymanawan tupaqkunamanta qelqallasqataq, kay qelqakunas, Tradiciones Peruwanakunaq muhun kashanman.
1853 watapis hukllanakusqa “Cuerpo Político de la Armata Peruana” nisqa aylluman, kinsa ñeqen oficial hina, chaysi llank’asqa qoleta “Libertadpi”, “Almirante Guisse bergantinpi, “Rimaq transportepi”, hinallataq “Loa” vaporpipas.
1857 watapis chay ayllumanta t’aqasqa kasqa, General Ignacio Vivancota ankallikuyninpi qatisqan rayku, pin ankallikusqa Ramón Castillaq hayun; ichaqa aswan chaniyoq yanapakuyninsi ruwakusqa 1860, José Galvezpa wasinta haykuyta munaspa mana atiyninku; kaytaqa ruwasqaku: civilkunas hinallataq wallakunas, pikunan kasqaku “liberal” yuyayniyoq.
Ankallikuyninkuq mana llalliyninwantaqsi, Palma qarqosqa kasqa Chile suyuman; hinas 1860 watapi Valparaisoman chayasqa.
Chay llaqtapis literatura tarpuy wasikunaman risqa, hinallataq “Sociedad Amigos de la Ilustración” nisqa ayllumanpas hukllakusqa.
Hinallataqsi yanapasqa “Revista del Pacíficota”, chay qhepanman “Revista de Sudamericatapas”, kay qhepamantas kasqa qelqa umalliqnin. Agosto killapis, 1863, Peru suyupi ”anmistíata” qokuqtin, Susyunchisman kutinpusqa.
Julio killapis, 1864 watapi Parápi Consul hina kamachasqa kasqa, wikch’uyukusqas kay llank’ayta, aswansi mañakusqa samayta, Europata rinan rayku.
Huk wata qhepatas Perúman kutinpusqa, Perú Españawan seqachinakuypi, hinas Callaopi awqanakuyman haykusqa 2 púnchay mayu killapi 1866 watapi, José Galvezpa yanapaqnin hina.
Qhepa watanmansi haykullasqataq coronel José Baltaq ankallikuyninman. Kay qhepa runa, Perú suyu umalliqman chikllukusqa kaqtintaqsi, secretario particularnin kasqa.
Presidente Balta sipisqa qaqtintaqsi, 1872 watapi. Palma karunchakapusqa wiñaypaq politikamanta; hinas literaturallapaq kawsaynin kasqa. Chay watas llaqtaman qayllachasqa ñawpaq ñeqen Tradicionninkunata.
1879 watapis, Chilewan awqanakuy qallarishaqtin, Ricardo Palmaqa, ña allin reqsisqa qelqaqña kasqa, español simi pachapi; qelqayninkunas allin reqsisqa revistakunaman chayasqa.
1881 watapis, yanapakusqa Miraflores amachakuypi, Reducto Nº 2, nisqapi, coronel Ramón Ribeyroq kamachin hina. Chay pachan chilenokuna Miraflores balnearopi wasinta ruphachisqaku. Chaypin llapan qelqarimankuna ruphapusqa; “Los marañones” novelanpas hinallataq “Memorias del Gobierno de Baltapas”.
Chilenokunan wañuchirqanku mana wallakunatachu aspas llaqta runakunatawan, hinan apakurqan wañuy, suwakuy, ruphachiy ima; chay llaki raykun Buenos airesta ripuyta yuyaykurqan; “La Prensa de Buenos Aires”, nisqa mit’awaq dueñonmi munachirqan, aylluntin Buenos Airesman astakuyninta “redactor literario” hina llank’ananpaq.
Chay pachallataqmi, Peru suyu kamachikuq Miguel Iglesias arichachirqan Biblioteca Nacional de Perú, director kananpaq; kay bibliotecan q’ala thumichisqa kasharqan, awanakuypa hamun hina.
Kaypi llank’ayninmi ancha allin reqsisqa karqan, mana bibliotecapaq qolqe kasaqtinmi, mana imamanta hoqmanta hatarichirqan.
Ancha reqsisqa kayninta muhunchaspan, kay pachapi ancha chaniyoq qelqaqkunamanta qelqarimankunata mañakurqan, chaykunawansi bibliotecata hoqmanta hatarichisqa. Chay raykun sutiyarqanku: “Uskha bibliotecariota hina”.
28 p’unchay julio killapi 1884 watapin, Palma, Biblioteca Nacional del Perúta hoqmanta hoqmanta kicharqan; 1912 watakaman umallirqan biliotecata; Perusuyu kamachikuqwan seqachinakuy kasqan raykun Palma mit’asqa kasqa, qelqaq Manuel Gonzalez Pradawan, pin ñawpa p’unchaykunamanta pacha Palmaq awqan kasqa.
Bibliotecario hina llank’ayninmantan karunchakurqan, ichaqa kay pachapi allin reqsisqa literatoñan karqan; astakurqanmi Mirafloresman, mapin kawsarqan wañuynin pachakama. Wañupurqanqa 6 p’unchay octubre killapin 1919; Ministro de Estado hina yupaychaywanmi p’anpasqa karqan.
Ricardo Palmaqa, hispanoamericano pachapi, “romantisimo peruano” hinan ancha allin reqsisqa. Qespisqa yuyaykuyniyoqmi karqan, hinallataq literaturapi mosoq kamaynikunayoq.
Harawiku hinaqa, europea romántica mayutan qatirqan, maypin tarikusharqan: José Zorrilla, “ensayista” alemán Heirich Heine, francés Victo Hugo hinallataq Lord Byrontapas.
Género Literario nisqapiqa, mast’arirqan Harawikunata (1855), Armoníasta. Libro de un desterradota (1865), Pasionariasta (1870), Verbos y gerundiosta (1877), hinallataq t’ikrarqan Enrique Heineta.
Poesías nisqa qelqarimapitaqmi (1887) mast’arirqan yaqa llapan harawi kamayninkunata, "La bohemia limeñata” 1848 watamanta 1860 watakama. “Confidencias literariasta". Qhepa p’unchaykunamantaq “San Martín” harawinta mast’arirqan (1890). “Filigranas”, “Aguinaldo a mis amigos” nisqa qelqarimanmi karqan qhepa kaq (1892 watapi).
Hinallataqmi “Lira Americana” nisqapi huñurqan. Aswan allin peruano, chileno hinallataq boliviano harawikunaq harawinta 1865 watapi.
Historico llank’aypin tarikushan Anales de la Inquisición de Lima (1863), “Monteagudo y Sánchez Carrión”, “Páginas de la historia de la independencia” (1877), hinallataq “Refutación a un compendio de historia del Perúpas” (1886).
Academia Peruana de la Lengua, nisqa umalliqmi karqan, chaypin anchata llank’arqan, 5 punchay mayo killamanta pacha (1887), aswantaqa (Mosoq simikunatawan Amerikapi paqariq simikunatawan) Real Academiaman qayllachayninpi (1897) imakunan rikhurishan “Anales de la Academia Correspondiente de la Real Española en el Perú” nisqapi. “Neologismos y americanismospi”, “Papeletas lexicográficaspi” qelqa rimanpi rikhurishan mosoq simikunata Academiaq reqsikunanpaq (1896). “Recuerdo de España (1898) maytan literatonchis rirqan 1892 watapi, imatan hoqmanta mast’arikurqan “Recuerdos de España” nisqa umalliqniyoq, “La bohemia de mi tiempoq ñawpanta (1899).
“Tradiciones Peruanastaqa” Palmaqa qelqasqa mañaraq Chileman qarqosqa qashaspas 1860 watapi. Ichaqa mast’arirqan chayraq 1872 watapi. Chaymantaqmi qatirqan “Tradiciones”. Iskay ñeqen qatiq 1874 watapi. Kinsa ñeqenta 1875 watapi, Tawa ñeqentataq 1877 watapi. Pisqa ñeqenta 1883 watapi. Soqta ñeqenta kasqan watallapitaq (1883), “Ropa vieja”, nisqata (1889), hinallataq “Ropa apolillada” 1891 watapi.
Buenos Airespin (1890) mast’arirqan ñawpaq ñeqen edicionta, hinallataq Españapipas “Tradiciones peruanas” umalliyoqta (1893-1896).
Qhepa watankunamantaq wast´arikurqan “Tradiciones y Artículos históricos” (1899), “Cachivaches” (1900). “Mis últimas tradiciones peruanas y cachivachería” (1906). “Apendice a mis últimas tradiciones peruanas” (1910), wañupusqan qhepatataqmi “Palma de la juventud” nisqata (1921 watapi).
“K’uchukuyniytan mast’ariyta munani universidad ayllunchisman, hamawt’anchiskunaman, llank’aqninkunaman, yachaqninkunaman, hinallataq kay yachaywasimanta lloqsiqkunamanpas, mink’akuykichismi kallpachakuspa hamuq watakunaman aswan hanayman thaskirinanchispaq”.
Iván Rodríguez Chávez
Rector URP
Nº 040-2016 Kamachikuywanmi, SUNEDO Consejo Directivo, 40 programanchiskunata allinta sut’inchaspa, “Licenciamintonta” mast’arin Universidad Ricardo Palmaman; maypin kay “carrerakunamanta” aswan chaniyoq kanku: Medicina, Ingeniería ima, imakunan ña “internacional creditasqaña” kanku.
Kay reqsikuymi churawanchis, 9 Hatun Yachasywasikunatawan kuska, ñawpaq ñeqenpi, pikunan “licenciamientonta” Perú suyunchispi aypanku. Chay raykun umalliqninchis Rector Iván Roguíguez Chávez, periodistakunaq tapukuyninman, kutichin, imapin rikuchin tukuy ima allin ruwasqankunata.
Av. Benavides 5440
Santiago de Surco
Lima 33 - Perú
Apartado postal 1801
(0511) 7080000
© OFICIC - Universidad Ricardo Palma Copyright ® | Todos los derechos reservados


c: text/html

text:
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta (inlish simipi: Five Civilized Tribes) nisqakuna Chinchay Awya Yalapi pichqantin indihina runallaqtas karqan, 1820 watamanta pacha Hukllachasqa Amirika Suyukunap hina kawsayninta mama llaqta kamachinantapas chaskikuq. Tsalaki kaq Sequoyah tsalaki simipaq qillqaytapas kamachirqan.
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta nisqakunaqa Tsalaki, Chikasa, Chahta, Maskoki, Siminula runallaqtakunas karqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinanqa 1830 watapi Indian Removal Act nisqa kamachitas kamachirqan, HAS-pa antinpi tukuy indihina runakunata Mississippi mayup kuntinpas ayqichinapaq, Indyu Suyuman (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu). 1838 watakama indihina runakunata ayqichirqanku, Waqaysapa Ñan nisqa. HAS mamallaqtayuq maqanakuypi rakinakusqa karqanku, hukkuna Chincha suyukunawan, hukkkunataq Urin suyukunawan maqakuq.
1889 watapi HAS kamachinaqa Indyu Suyup kuntinqa yuraq mitimaqkunapaqsi kicharqan (Oklahoma Land Run). Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap pusaqninkunaqa kikinpa suyunta Sequoyah sutiyuq kamariytas munarqan, ichataq HAS kamachina manas saqillarqanchu, 1907 Oklahoma suyuta kamarichispa. Chaywansi Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap kikinpa kamachinanta puchukarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://www.fivetribes.org/ (inlish simipi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 127 (Too late)
127. Ancha qhepa
Qocha kantuman chayasqankutawan, barcomanta jurayk’urasqanku. Patamantapis urmayk’amunman jina kasqa Jairopajqa, imaraykuchus Jesústa imata jina suyashasqa, may chhika runakuna chawpita ñak’ayta k’ikikuspa Jesuspa ñawpaqenman chayaspa qonqoriykukusqa.
Jairo: "Waway wañushanñapuni, jakulla usqayta arí, ama jina kaspa makisniykita wawayman llankhaykunki ama wañunampaj."
Jesúsqa Jairowan wasinman risqanku. Mana astawan tardeyachikunankupaj usqay usqayta rishasqanku, chanta ¿imaraykutaj Jesús sayarpanrí?
Jesús: "¿Pitaj llankhaykuwan?"
Hombre: "Mana noqachu, kaypi tukuypi k’ikimushanku, wakinta tanqamushankoqa."
Jesúsqa kutiriytawan qhawarisqaraj, chaypitaj uj warmi kharkatishasqa, rimarisqataj tukuy imachus kasqanta.
Mujer: "Mantuykej kantullantaj llankhariyta munarqani. 12 watakunataña onqosqa karqani. Nimayqen médico, nitaj ima jampi qowasqankupis thañiyachiwarqachu. Sanoyayta munaspa tukuy qolqeyta tukunipis. Mantuykita llankharejtiykamataj, chayratopacha sanoyani."
Jesús: "Creesqayki salvasunki, ama manchachikuychu."
Creeyqa yanapan, Jesúspi creenki chayqa, mana llakikunkichu, ¿chayri yuyankichu wakinkuti ajina kananta?
Mensajero: "¿Kunanri, maypitaj kashan Jairorí? Jairo, uj mana allin willaywan jamushani, wawayki wañupumpuni."
Chay wawaqa 12 watallayojraj kasqa, Jairoj feyninqa apagakunampajña kashasqa imaynatachus wayrapi velaj k’achaynin apagakun jinata.
Jesús: "Ama manchachikuychu. ¡Creellaypuni!"
Chay Jesuspa nisqasninqa Jairoj creeyninta kawsarichillasqataj. Wasinman chayashajtinkuñataj, wasi punkuman manchay llakiywan waqaswanku uyarikamusqaña.
Jesús: "¿Imaraykutaj waqashankichejrí? Wawaqa mana wañusqachu, puñushallan."
Chaypi kaj runakunataj Jesústa uyarispa asikusqanku. Tukuy rikusqankuña, wañusqañapuni wawaqa kasqanta. Jesústajrí, tukuyta chay wasi ukhumanta qharqomusqa.
Wawaj tatanmanakuna, chanta kinsa kawsaqenkuna imalla chay wasi ukhupi qhepakusqanku. Ch’insito chay ukhu karqosqa, Jairoqa chay ñawpajllata Jesús nisqampichu yuyashanman karqa. ¿¡Ama manchachikuychu, creellaypuni!? Wawanta wañusqata rikuspapis, ¿creellanmampunichu karqa?
Jesúsqa wañusqa wawaman qayllaykuspa makinmanta jap’ispa.
Jesús: "Talita cumi. Ch’iriska, sayariy."
Tatanmamankunaqa rikusqanku imaynatachus ñawisninta kicharispa sayaykojta.
Jesús: "¡Imallatapis mikhunampaj qoychej!"
Chayta onqosqasta sanoyachej, wañusqastapis kawsarichej Señor nisqa.
¡Jesúsqa tukuy imatapuni atin! uj imallata mana atinchu: pikunachus paypi creejkunata sonqo p’akisqata saqeyta.
Chayrayku mana imananchu: imachus kawsayniykipi kasqanqa: ama manchachikuychu, creellaypuni.
Personajes: Relator, Jairo, Jesús, hombre, mujer, mensajero
© Copyright: CEF Germany


text:
Daniel Santos
Daniel Doroteo de los Santos Betancourt sutiyuq runaqa icha Daniel Santos (* 5 ñiqin hatun puquy killapi 1916 watapi paqarisqa Santurce llaqtapi - 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1992 watapi wañusqa Ocala llaqtapi), huk Burinkin mama llaqtapas takiqsi, takichaq karqan.
Tayta: De los Santos . Mama: Betancourt.
Churinkunaː .
DiskukunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Santos.


text:
2
Pubrikunatar kuyashunllapa
1 Masitakuna, ancha allin llipyaykaq Siñurninchiq Jisukristupi kriyishpaqar, yumbay runakunata kuyayllapa, ama wakindallaqa. Amar pipaqpis yuyayllapachu: Manam balinchu, nishpaqa.
2 Mayá, kaypaq yuyashunllapa: Kriyiq masinchiqkunawan tandadu kaptikillapa, ch'ayashungiman ishkay runakuna. Suqnin urumanda achka surtijayuq, ancha ch'aniyuq mudanayuq. Suqninqam pubrisitu, ishkiykaq mawka mudanayuq.
3 Chayshina kaptinqa, ¿imataraq rurangimanllapa? Qamkuna chay shumaq mudakushqata kayshina nishpa: “Samamuy kay shumaq tiyanaman”, piru chay mana nimayuqta niptikillapa: “Chaypilla shayay ichu chay pachapi tiyay”, nishpaqa,
4 chayshina wakinda kuyashpa, wakinda disprisyashpaqam, mana baliq yuyayniyuq juyisshina kangillapa.
5 Kuyashqay masitakuna, allitar uyawayllapa. Dyusmi kay mundupi yumbay tiyaqkunamanda pubrikunata akrashpa, yanapashqa, paypi allita kriyinanllapa. Chaymi Jisukristu shumaqta kamachikuptin, chay pubrikunaqa paypa pullanna rin tiyaq. Chayshinam Dyus ufrisishqa payta kuyaqkunataqa.
6 Piru qamkunaqam pubrikunata penqachishqallapa kangi. ¿Manachu yach'angillapa: Kapuqkunaqam ancha trabajachishushpa, ashlitatalla pagarashushpa, qamkunamanda ancha gananllapa, nishpa? Dimandashushpapis, amalas apashungillapa awturidarkunaman.
7 Paykunaqam musyashpa, ancha allin Washadurninchiqpa washanda rimanllapa, ¿manachu? Piru qamkunaqam paypa shumaq shutinwan shutikurqaykillapa.
8 Dyuspa Santu Librumbim kay ancha baliq liypaq kayshina nin: “Runa masikita kuyay, qamba kwirpuykita kuyashqaykishina”, nishpa. Chayta kumplishpaqam, allita ruraykangillapa.
9 Piru mana nimayuqkunata penqachishpa, kapuqkunatalla kuyashpaqam, Dyuspa chay liynindaqa mana kumpliykangillapachu. Chaymi Dyuspa ñawpambiqa uchayuq kangillapa.
10 Chaqa Dyus kamachikushqanda yaqqa yumbayta kasushpa, piru suqsituta mana kasushpaqam, uchayuqna kanchiq Dyuspa ñawpambiqa, yumbay liyninda mana kasushqanchiqrayku.
11 Dyusqam nirqan, warmiyuq ichu runayuq kashpa, ama suqwan puñunanchiq. Niwashqapismi kanchiq, ama wanchikunanchiq. Chaymi suq runa Dyusta kasunanrayku warminwanlla kashpapis, piru wanchikushpaqa, uchayuqna. Chaqa Dyus nishqandaqam mana kasushqachu.
12 Dyusmi yumbay noqanchiqta rin jusgawaqninchiq: “¿Allitachu Churiy Jisukristu kamachikushqanda kasushqa ichu mana?” nishpa. (Chayri Jisukristupi allipta kriyishpa, Dyusta, runa masinchiqkunata kuyashunllapa, uchanchiqmanda pirdunadu kananchiq.)
13 Chaqa Tayta Dyusmi mana llakipashpachu rin jusgaq yumbay chay mana llakipakuqtaqa. Piru jwisyu diyapim rin llakipaq yumbay chay llakipakuqtaqa.
Jisukristupi kriyishpaqa, kamachikushqanda kasushun
14 Masitakuna, ¿imapaqtaq balin suq runa shiminwanlla ninambaq: “Noqam kriyini Jisukristupi”, nishpaqa? Chaqa allipta kriyishpaqa, Jisukristu nishqanda ruranman. Piru shiminwanlla kriyishpaqa, ¿atinmanchu washakayta? Manám.
15 Mayá, yuyashunllapa suq pubri kriyiq masinchiqpi. Mana mudanayuq, mana mikunayuq kaptin,
16 mayqanninchiq mana nimata qoshpaqa, ninchiqman: “Dyus yanapashunqa. Kushikushpa riy. Imawambis qoñukay. Mishkita mikuy”, nishpaqa, ¿ima laya kriyiqkunaraq kanchiqmanllapa?
17 Chayshina mana yanapashpaqa, yanqa shiminchiqwanlla kriyiykanchiqllapa. Manam alliptaqa kriyiykanchiqchu.
18 Suq runam ninman: “Qamqam kriyingilla Jisukristupi; piru noqaqam suqkunata yanapani”, nishpa. Piru suq runa Jisukristupi kriyishpalla, mana yanapakuptinqa, ¿imashinam atinchiqman yach'ayta: “Alliptam kriyin”, nishpa? Manam atinchiqmanchu yach'aytaqa. Piru noqaqa Jisukristupi kriyishpa, runa masiyta yanapaptiymi, atingillapa yach'ayta: “Alliptam Jisukristupi kriyin”, nishpa.
19 Mayqanniki kriyishpa: Dyusninchiqllam allip Dyus, nishpaqam, allip kaqta kriyiykangi. Piru Dyusta mana kasushpaqam, dyablukunashina kangi. Chaqa chay dyablukunapismi qamshina Dyuspi kriyinllapa. Payta manchashpam ch'apsikanllapa. Piru manam munanllapachu payta kasuytaqa.
20 ¡A, runa tuntu! ¿Imashinam atini intyindichishuyta? Kriyishpalla, mana nima allita rurashpaqam, mana ringichu washakaq. Yanqam kriyiykangi.
21 Manchu unay agwilunchiq Abrajanqam Dyusta kasushpa, churin Isakta aparqan suq pata altarman, chaypi wanchinambaq. Chayta ruraptinmi, Tayta Dyusqa uchangunata pirdunashpa, mana uchayuq runapaqna riqsirqan.
22 Chaqa chay Abrajanmi, Dyuspi yuyakushpa, payta allita kasurqan. Chaymi Tayta Dyusqa yanaparqan, mas allita paypi yuyakunambaq, allita kasushqanrayku.
23 Chayshina kasuptinmi, Dyuspa Santu Librumbi kay nishqanqa kumplishqa: “Abrajanmi Tayta Dyuspi allipta yuyakurqan. Chaymi Dyusqa mana uchayuq runapaqna riqsirqan”, nishpa. Chayraykum Abrajambaqqa niqllapa: “Dyuspa yanasun (yanasan)”, nishpa.
24 Chayshina allipta kriyishpa kasuptinchiqmi, Tayta Dyusninchiqqa manana uchayuqpaq riqsiwanchiq. Piru yanqa kriyiptinchiqllaqam, mana riqsiwanchiqchu wambrangunapaqqa.
25 Chay unay uchayuq warmi Rrabqam ancha bandulira karqan. Piru Dyuspi kriyishpam, paytana kasurqan. Chaymi isrraylinukunapa chapakuq kach'adungunata wasimbi pakashpa, suq ladu ñandana kach'arqan, kuntrangunamanda washakananllapa. Chaymi Tayta Dyusqa yumbay uchangunamanda pirdunashpa, mana uchayuq warmipaqna riqsirqan.
26 Chaymi ancha balin, Dyusta kasunanchiq. Chaqa samayninchiq ushyakaptinqam, wañunchiqna, ¿manachu? Chayshinallam yanqalla kriyishpa, Dyusta mana kasushpaqa, wañushqashina kanchiq.


text:
Wp/qug/Impapura marka
Impapura markaka (kastilla shimipi: Provincia de Imbabura) Ecuador mamallaktapimi sakirin. 2001 watapi, chay markapi 344,044 kari warmimi tiyarka [1]. Paypa uma llaktaka Ibarra (icha willa) llaktami kan.
Kitikuna[edit | edit source]
Payka sukta kitikunata charin: Ibarra kitita, Antonio Ante kitita, Otavalo kitita, Kutakachi kitita, Pimampiru kitita, Urkuki kititapash. Tukuy kitipak uma llaktakuna ashtawan 2000m hanakpimi kan, shinapash Kutakachi kitika, Ibarra kititapash intiyaykuyman uray allpata charin.
Chirikunukmanta, allpapachamanta[edit | edit source]
Impapura markaka ishkay hanak urkukunatami charin : paykunaka Tayta Impapura, Mama Kutakachipash shutimi kapan. Shinallatak, hatun kuchakunata charin : Kuykucha, Impakucha, Yawarkucha, Piñan kucha, ashtawanpash. Chiri allpata, kunuk allpatapashmi charin. Kunuk allpakunaka markapa Intiyaykuypi tiyan.
Chiri allpapi, runakunaka sarata, purututa, papakunatapashmi tarpun, kunuk allpapi mishki wiruta palantakunatapash tarpun. Kayampi Kuka kawsaykuska wakaychishka allpapika, Kutakachi Kayapas kawsaykuska wakaychishka allpapipash ashtawan shikan shikan wiwakunaka, yurakunatapashmi tiyan: chay allpapi tarukakunaka, ukumarikunaka, pumakunaka, ashtawan shuk wiwakunatapashmi kawsan[2].
Runakuna[edit | edit source]
Impapura markapi mishukunaka, yanarunakunaka (Chuta pampapi, shuk llaktakunapipash), kichwa runakunatapashmi kawsan, kay llaktapa kichwa runakunaka Otavalo runakunaka, [3] Kayampi runakunaka, [4] Karanki runakunaka, [5] Natawila runakunatapashmi [6] kan.
Kaypipash kaway[edit | edit source]
Maymanta surkushka[edit | edit source]
- ↑ INEC
- ↑ Guía del patrimonio de áreas naturales protegidas del Ecuador
- ↑ Otavalo Llakta
- ↑ Kayambi Llakta
- ↑ Karanki Llakta
- ↑ Natabuela Llakta


text:
Chachapuyas pruwinsya
Chachapuyas pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Chachapuyas jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Chachapoyas) Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chachapuyas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1832 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kinwaqucha (+4.000 m) - Pirqa Pirqa
- Quchakuna:: Qanchis qucha (Siete Lagunas) - Warmiqucha
- Mayukuna: Chakawayq'u - Marañun mayu - Pusaq mayu - Utkupampa - Ventilla mayu / Sunchi mayu - Wankachaka (Huancachaca)
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay chunka hukniyuq distritunmi kan:
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Shiwalpi (Magdalena distritupi): mach'aykuna
- Leymebambapi: musiyu
- Levantopi: Inlisya
- Wankas: Sunchi qhichwa
- Chachapuyas llaqta
Chachapuya pukara, Suluqu distritu
La Congona mawk'a llaqta
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachapuyas pruwinsya.
- Saywitu: Amarumayu suyu


text:
São Gonçalo
São Gonçalo llaqtaqa Brasilpi (Rio de Janeiro suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1579 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Purtuyis Gonçalo Gonçalves, kamasqa 6 ñiqin ayriway killapi 1579 watapi
São Gonçalo llaqtaqa 997 372-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: São Gonçalo.
- São Gonçalo Munisipyu
- São Gonçalo Online
- Turismo São Gonçalo


text:
Aleksandra Kollontái
Aleksandra Mijailovna Kollontái Alexandra Kollontai (rusiya simipi: AHHa ПaBлoBHa ПaBлoBa), sutiyuq warmiqa icha Shura (* 31 ñiqin pawqar waray killapi 1872 watapi paqarisqa Sankt Peterburg llaqtapi - 9 ñiqin pawqar waray killapi 1952 watapi wañusqa Moskwa llaqtapi) huk Rusya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Taytan: Mikhail Alekseevich Domontovich; Maman: Alexandra Androvna Masalina-Mravinskaia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aleksandra Kollontái.


text:
Karl Liebknecht
Karl Liebknecht sutiyuq runaqa (13 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Leipzig llaqtapi; 15 ñiqin qhulla puquy killapi 1919 watapi wañusqa (sipisqa) Berlin llaqtapi) huk aliman kumunista pulitiku runam karqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuy pachapi aliman rimana huñunakuy wasipi akllasqa kaspa maqanakuyta mana yanapaq huklla kaq kunrisistam karqan. Alimanyapiqa Rosa Luxemburg, Clara Zetkin sutiyuq masinkunawan Alimanyap Kumunista Partiduntam kamarqan. Susyalista pachakutiypaq llamk'aspa, maqanakuyta rurachkaq kapitalista, qhapaqkunaman hayu kaptin, awqankuna paytam Rosatawanmi wañuchirqan.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Karl Liebknecht.


text:
14
Runamajiquicunata ama musyapäyaytsu
1 Shumag respetarnin llapan waugeyquicunata y paniquicunata chasquiyay Señor Jesucristoman mana firmi criyicuyaptinpis. Tsay waugeyquicuna y paniquicuna mana imata entendiyaptinpis ama discutirnin musyapäyanquitsu.
2 Waquincag criyicugcunaga imaycatapis criyicuynincunawan micucuyanllam. Pero waquincag mana firmi criyicugcunam sïga, aytsayog micuyta mantsarnin verdüracunallata micuyan.
3 Llapan micuyta micugcagcunaga ama burlacuyätsuntsu mana lluta micugcagcunata. Tsaynölla mana lluta micugcagcuna ama imatapis parlaycachar condenatsuntsu tsay llapanta micugcagcunata. Dios Yayam paycunatapis chasquishga servignin cayänanpag.
4 ¿Pitan gamga canqui jucpa servigninta juzganayquipagga? Servingan Dios Yayallam musyan allita o mana allita ruraptinpis. Tsaymi Dios Yayaga poderöso cayninwan imayca ichiraycagtanö mana jutsaman ishquinanpag yanapar, alli firmi tsaracugta catsinga.
5 Waquingam juc junag llapan junagcunapita mas importanti canganta yarparnin churayan. Pero waquinnam llapan junagcunapis iwallla cangata yarparnin churayan. Tsaymi cada ünu següru imapis yarpäyangallanchö firmi criyicur cawacutsun.
6 Si juc junag mas allish canganta yarpagcunaga, Señor Jesucristopagmi tsay junagta churaycäyan. Tsaynöllam tsay llapan imaycata micugcagpis, Señor Jesucristota alabar servinanpag Dios Yayata agradëcicusquir micun. Pero aytsata mana micug runapis Señor Jesucristota alabar servinanpagmi Dios Yayata agradëcicur aytsata micuntsu.
7 Tsaymi ni maygantsicpis quiquintsicpa munaynintsicwantsu cawaycantsic ni wañuntsic, sinöga Dios Yayapag y runamajintsicta cuyarnin yanapanapagmi.
8 Si cawarga Señor Jesucristopag cashun y wañurpis Payllapagmi wañushun. Tsaymi cawar o wañurpis Señor Jesucristollapa caycantsic.
9 Tsaynö canapagmi Señor Jesucristopis wañusquir cawamurgan, wañushgacunapawan canan cawaycagcunapapis Señornincuna cananpag.
10 Tsaypunga gamga, ¿Imanirtan criyicugmajiqui imanöpis cawacunganta despreciarnin juzgar musyapanqui? Juc junagmi chämunga ima rurangantsictapis Dios Yayapa juzgacunan puntanchö llapantsicta juzgamänapag.
11 Tsaypagmi Diospa Palabran gellgashgachö nirgan:
“Noga Dios cawaptïmi llapan willacungäpis rasumpa cumplinga,
ninmi Señorga.
Nogapa puntämanmi llapan runacunapis gongorpacuyanga.
Tsaynöllam tucuyläya parlaycunachö Dios Yayallata alabayanga.”
12 Tsaymi tsay junagchö Dios Yaya llapantsicta cada ünu imata rurangantsictapis cuentata mañamäshun.
Ama criyicugmajiquicunata mana alliman ishquitsiyayquitsu
13 Tsaymi jucnin jucninwan juzganacurnin musyapänacur cangantsicta dëjashun. Mas bien procuracuyanqui criyicugmajiquicunapis ricäyäshurniqui mana alli rurayman mana ishquiyänanpag.
14 Nogaga musyämi ima micuycunata micurpis mana jutsata rurangäta Señor Jesucristoman rasumpa firmi criyicurga. Pero pipis juc micuycunata micurnin jutsata ruraycanganta yarparga, mejorga ama micutsuntsu paypag jutsa ruray caycaptinga.
15 Tsaymi si juc criyicugmajiqui llaquicurnin ricaraycäshuptiqui micurga, tsay criyicugmajiquita resentitsirnin mana allita rurar cuyaycanquitsu. Tsay criyicugmajiquiraycu Señor Jesucristo wañushga caycaptinga, ama micungayquiwan jutsaman ishquitsiytsu.
16 Gam mas allish parlangayquipita musyapäyäshunayquita ama dëjacunquitsu, ima rurangayqui quiquiquipag alli captinpis.
17 Tsaymi Dios Yayapa Mandacuy Reynonchöga manam yarpachacushuntsu imata micunapag ni upyanapag. Mas bien yarpachacushun jutsannag alli rurag car, Dios Yayawan y runamajintsicwanpis shumag alli päsacuychö Espïritu Santopa poderninwan cushishga cawacunapag.
18 Tsaynö shumag cawacurnin Señor Jesucristota servir, Dios Yayata cushicatsingantsicpitam runamajintsicpis alli ruragpag churamäshun.
19 Tsaymi siempri imatapis llapantsic rurashun alli päsacuychö cawacunapag. Tsaynö alli päsacuychö cawarmi, jucnin jucninwanpis Diospa Palabranta yachatsinacur yanapanacushun, Señor Jesucristoman mas firmi criyicunapag.
20 Si juc criyicugmajiquichö Dios Yaya allicunata ruraycaptinga, ama micuy micuyangayquiwan ushacätsinquitsu. Llapan micuy micungantsicga limpiu jutsannagmi. Pero criyicugmajintsicta micungantsicwan mana alliman ishquitsingantsicmi, alläpa mana alliga.
21 Mejorga ama aytsata micuyaytsu ni vïnota upyayaytsu ni imatapis rurayaytsu criyicugmajiquita jutsaman mana ishquitsinayquipag.
22 Tsaynö micuypagwan upyaycunapag imatapis yarparga, ama ni pitapis musyatsicunquitsu sinöga quiquin Dios Yayalla musyanga. Tsaynö imatapis allillata ruranganta conciencianchö yarpag runa alläpa cushishga catsun, ima willacunganpita pipis juzgarnin mana condenananpag.
23 Pero maygan runapis: “¿Cay micuyta micuptï jutsatsurag canman o manatsurag?” nicar micurga mana allita rurarmi quiquillan condenacuycan. Tsay runaga mana firmi criyicuynin captinmi, tsay micuyta micurnin jutsata ruraycanganta yarpan. Tsaymi ima rurangantsicpis mana alli canganta yarparnin rurarga, rasumpa jutsata ruraycantsic.


text:
6
Jesusta kreyik runakuna kanchis runakunata akllarkansapa yanapanankunapa.
1 Chay tiempu Jesusta kreyik runakuna ashwanta aypayarkansapa. Suk kreyikukkuna griego rimak karkansapa. Sukkuna hebreo rimak karkansapa. Chay griego rimak runakuna sientishpa rimarkansapa paykunamanta ashwan aypa kullkita chay hebreo rimak viyudakunata kushkankunata.
2 Chashna rimaptinkuna chay chunka ishkay yachachikuk runakunaka tukuy kreyikuk runakunata tantanachirkansapa. Paykunata willarkansapa:
—Ñukaykunaka Tata Diospa rimananta yachachikunisapa. Manami allichu kanman yachachikunaynikunata sakishpa kullkita patumakunaynikunapa.
3 Chayrayku, wawkinikuna, paninikuna, kankunamanta kanchis runakunata akllaychi mana nimayuk runakunata kullkita patumakunankunapa. Tata Diospa Espiritunta alli kasuk mana llullakuk alli yachak runakunata akllaychi.
4 Chashna chay kanchis runakunata akllaptikichi ñukaykuna katishasapa orashpalla Tata Diospa rimananta yachachikuyllapi.
5 Chashna chay yachachikuk runakuna willaptinkuna Jesusta kreyik runakunaka almitirkansapa. Chaypina akllarkansapa Estebanta. Payka Jesukristuta alli kreyik runa karkan. Tata Diospa Espiritunta allita kasushpa kawsak. Chaymanta akllarkansapa Felipita, Prokorota, Nikanorta, Timonta, Parmenasta, Nikolasta. Chay Nikolaska Antiokiya llaktamanta karkan. Payka mana judiyu kaykashpa judiyukunapa yachachikunanta aypa watatana katirkan.
6 Chay kanchis runakunata akllashpankuna chay chunka ishkay yachachikuk runakunaman pusharkansapa. Paykunaka makinkunata chay aklladu runakunapa umankunapi churashpa Tata Diosta roygarkansapa sukaman yanapanankunapa.
7 Chaymanta Tata Diospa rimananta sukaman yachachikuptinkuna Jerusalenpi Jesukristuta kreyik runakuna sukaman aypayarkansapa. Aypa saserdotekunapish Jesusta kreyirkansapa.
Chiknik runakuna Estebanta pusharkansapa kamachikukninkunapi chatakuk.
8 Chaymanta Tata Diospa Espiritun sukaman yanapaptin chay runakunapa ñawpakninkunapi Estebanka atiparkan aypa almirana milagrukunata rurayta.
9 Chashna almirana milagrukunata ruraptin suk runakuna kallarirkansapa Estebanwan ayninakuyta. Chay runakunaka suk tantanakunankuna wasipi tantanakuksapa. Chay wasipa shutin karkan Kacharidukunapa Wasin. Suk ayninakuk runakuna Sirene llaktamanta, Alejandriya llaktamanta, Silisia partimanta, Asia partimanta karkansapa.
10 Chay runakuna Estebanwan sukaman ayninakushpankunapish mana atiparkansapachu upallayachiyta. Tata Diospa Espiritun sukaman yanapaptin Estebanka atiparkan sukaman allita yachachiysapata.
11 Chashna mana upallayachiyta atipashpankuna suk runakunata kullkita pagararkansapa chatanankunapa Esteban Tata Diosta Moisesta washanchaykananta.
12 Chay llullakuk runakuna chayta rimashpa ansianukunata, Moisespa killkadunta yachachikukkunata, chay llaktapi kawsak runakunata sukaman turbachirkansapa. Paykunaka Estebanta apishpankuna pusharkansapa kamachikukninkunapi chatakuk.
13 Chaypina chay llullakuk runakunaka chatashpankuna willarkansapa:
—Kay runaka sukaman washanchashpa riman kay Tata Diospa wasin Moisespa killkadun mana alli kanankunata.
14 Chaymanta uyarishkanisapa rimaptin chay Nasaretmanta Jesus Tata Diospa wasinta urmachinanta. Chaymanta uyarishkanisapa rimaptin Jesus Moises yachachiwashkanchikunata chikan layatana yachachiwananchikunata.
15 Chashna chatakuykaptinkuna chay kamachikuk runakunawan tukuy chay tantanakudu runakunaka Estebanta chaparkansapa. Uyanta kawarkansapa iden suk angelpa uyanshina llipyaptin.


text:
Chinchay Chungcheong pruwinsya
Chinchay Chungcheong pruwinsya (kuryu simipi: 충청북도; hanja: 忠清北道, kastilla simipi: Provincia de Chungcheong del Norte) nisqaqa huk Tayhan Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1896 kamasqa wata.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- km2
- runakuna.
Mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Cheongju llaqtam
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chinchay Chungcheong pruwinsya.


text:
Pirqakachun yura rikch'aq ayllu
Pirqakachun yura rikch'aq ayllu (familia Crassulaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 34 rikch'anayuq, 1370 rikch'aqniyuq. Yaku waqaychaq wira raphiyuq yurakunam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk pirqakachun yurakuna:
- ch'uqriyuyu (Kalanchoe pinnata)
- sach'asapallu p'anqa (Gurania spinulosa)
- kuychi-kuychi, pirqa kachun, kunquha (Villadia virgata)
- luraypu pirqakachun (Echeveria chiclensis)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pirqakachun yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pirqakachun yura rikch'aq ayllu


text:
Tiksimuyu (Tiksi muyu), Qusqupi Tiqsimuyu (QSHKS qillqaypi teqsi muyu, teqse muyu) icha Allpa pacha; Patsa, qhichwa I pi nisqaqa (Latin simipi: Terra, grigu simipi: Γn [gī], kastilla simipi: Tierra) intimanta kimsa karu kaq puriq quyllurmi inti llikapi. Ñuqanchikpa, runakunap planitanchikmi. Kaypiqa kawsanchik. Chayraykum kay pacha nispa ninchikpas.
Tiksi muyup rakinkunaqa allpa pacha, yaku pacha, wayra pacham ima. Tukuy kawsaqnintinkunatataq kawsay pacha ninchikmi.
- ↑ 1,0 1,1 Yoder, C. F. (1995) p. 12.


text:
Eduardo Rodríguez Veltzé
Eduardo Rodríguez Veltzé sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin pawqar waray killapi 1956 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi - ) huk Qullasuyu mama llaqtayuq pulitikum.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (9 ñiqin inti raymi killapi 2005 watamanta 22 ñiqin qhulla puquy killapi 2006 watakama).
San Agustin yachay wasiman purisqa, Quchapampa llaqtapi San Simun hatun yachay wasiman (Universidad Mayor de San Simón) purisqa.
- Master of Public Administration at Harvard University's John F. Kennedy School of Government.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eduardo Rodríguez Veltzé.
- www.worldlingo.com


text:
2
Allicag yachatsicuycuna
1 Gamga imata yachatsicurpis rasumpa allicag yachatsicuyllata Dios Yaya munangannö yachatsicunqui.
2 Tsaymi criyicug auquincunatapis yachatsinqui, mana lluta parlag respetashga alli yarpayyog firmi criyicur imayca sufrimientucunachöpis, cuerpuncunata controlacurnin llapan runamajincunata llaquiparnin cuyag cayänanpag.
3 Tsaynölla chacwancunatapis yachatsinqui, respëtuncunawan shumag portacur mana washarima ni washcu upyag cayänanpag. Mas bien llapantapis allicunallata yachatsicug cayätsun.
4 Jipashcag warmicunatapis plëturnin consejayätsun, alli yarpaynincunawan ollgoncunatawan wamrancunatapis shumag cuidarnin cuyayänanpag.
5 Tsaynölla wajincunachöpis alläpa llaquipäcug cumplïda limpiu shongoyog car, ollgoncunatapis respetarnin imayca mandayangancunata shumag cäsucur controlacurnin, imaycatapis allicunallata rurar cawacuyanga. Tsaynö cawacurnin shumag päsacuyanganta ricarmi, ni pipis Dios Yayapa Palabranpa contran mana allicunata parlayangatsu.
6 Tsaynölla jövencunatapis yachatsiyanqui imaycachöpis controlacurnin responsable mas alli juiciuyog cumplïdu cayänanpag.
7 Quiquiquipis imayca juc ejempluwannö yachatsinqui, alli juiciuyquiwan tranquïlo allicunallata rurar shumag cawacurnin. Tsaynölla alli rurag cumplïdu mana ni imaypis llullacug cayniquiwan llapan jövencunatapis yachatsir,
8 rasumpacagllata willacunqui pipis contrayqui mana allicunata parlarpis, jutsata mana rurangayquipita pengacushga cananpag.
9 Tsaynölla yachatsinqui llapan servicugcunatapis patronnincunata respetarnin, imayca mandayanganchöpis mana conteston car shumag cäsuyänanpag.
10 Limpiu shongoncunawan onrädo car, patronnincunatapis ama suwapuyätsuntsu, imaycachöpis mas confiacuyänanpag. Tsaynö onrädo alli cawacugta ricarmi, pïmaypis musyayanga Salvamagnintsic Señor Jesucristopa shumag yachatsicuyninwan cawacuyninta.
11 Rasumpacagtaga, quiquin Dios Yayam llapan runacunata musyatsishga alläpa llaquipäcur yanapacug cayninwan salvamänapag canganta.
12 Tsaynöpam yachatsimantsic alli yarpayyog cumplïdu car, cay patsachö llapan mana alli munaycunatawan mana alli ruraycunata rechazarnin dëjanapag. Tsay llapan mana allicunata dëjasquir, alli juiciuntsicwan imayca mana alli ruraypitapis cuerpuntsicta dominarnin, Dios Yaya munangannö cay patsachö allicunallatana rurarnin shumag cawacushun.
13 Tsaynö allicunallatana rurarnin shumag cawacushun, Dios Yaya bendiciunnin glorian änimangantsicta shuyarar, cushicuy junagchö poderöso Salvamagnintsic Dios Señor Jesucristo cutimunanta.
14 Señor Jesucristoga nogantsicraycum llapan mana alli ruraynintsiccunapita salvamänapag cruzchö wañurgan. Tsaynömi Payga llapan jutsantsicpita limpiamashcantsic, imayca acrangan mana jutsannag quiquinpa marcannö allicunallatana rurarnin Payllapagna cawacunapag.
15 Caycunatam gamga shumag yachatsicurnin mandanayqui mana cäsucugcunatapis plëturnin animatsir. Tsaynö yachatsicug cangayquipita, ama ni pipis mana välegtanöga despreciayäshuytsu.


text:
1Imano caycashantapis llapan shongöpami estudyashcä. Tantiyacushcä alli runacuna rurashanpis, yachajcuna rurashanpis Tayta Diospa maquillancho caycashanta. Runaga manami musyanchu Tayta Dios cuyar yanapaycashanta, u mana alli ricar mana yanapaycashantapis.
2Imano captinpis llapantapis jucnayllami shuyaraycan: juchaynajta juchayojta, alli cajta fiyu cajta, limyu cajta ganra cajta, Diospaj churajta mana churajta, alli cajta juchayoj cajta, juraj cajcunata mana juraj cajcunatapis.
3Cay pachacho cajcunapäga llapanpäpis mana alliga caycan caymi: llapanpis iwal-llami ushacan. Chaypis runaga yarpaycan mana allita rurayllapaj. Cawaycashanyäga manacajcunallapaj yarpaycan. Wañurnaga pantiyuncho ushacan.
4Cawaycajcunapäga caycanrämi ima yarpashancunatapis rurananpaj. Chaymi rimaypis can «cawaycaj allgu mas allimi caycan wañusha caycaj liyunpitaga» nir.
5Cawaycajcunaga musyanrämi wañunanpaj caycashallantapis. Wañushacunami ichanga imatapis mana musyanchu ni gänanpischu. Wañojcunataga llapanmi gongaycärinna.
6Wañuycuptinmi ushacan cuyacoj cashan, chiqui cashanpis, ima munashanpis. Ushacarnaga cay pachacho manami imatapis rurannachu.
7Chaymi cawashayquicamaga micuyniquitapis cushisha mishquilla micuy. Bïnutapis cushisha upuy. Alli rurashayquicuna Tayta Diospäga allimi casha.
8Alli röpayquicunata imaypis rucacuy. Perfümicunawan cupacuy.
9Cuyanacushayqui warmiwan cushisha goyay. Cay pachachöga päsajllami caycan Tayta Dios goshushayqui bïdayquega. Cay pachacho fiyupa ñacar arushayquipitaga cushisha alli goyashallayquimi päguyqui.
10Imatapis ruranayquipaj caycashayquicunataga llapan shonguyquipa juclla ruray. Wañucurnaga mananami imatapis ruranquipänachu ni yarpachacunquipänapischu. Manami imatapis musyanquipänachu. Ni yachaj cashayquipis manami canganachu.
11Chayno juctapis cay pachachöga ricashcämi. Llallinacuychöpis manami mas cörrej cajchu llallin. Pillyachöpis manami jinyu cajchu binsin. Micunanpaj micuytapis manami yachajcunallachu charan. Manami yarpaysapacunallachu rïcupis. Manami yachajcunatapis alli jamachinchu. Pitapis öraga allimi llojshipan; öraga mana allimi llojshipan.
12Chaynömi runapis manami musyanchu imay öra wañunanpaj cashantapis. Pescäducuna redapa bolsanman camacänanta mana musyashannömi, äbicunapis trampaman wichgacänanta mana musyashannömi runapis disigrasyaman chayananta mana musyanchu.
13Cay pachachöga juctapis ricashcämi. Chayga fiyupami yarpachacachimasha.
14Juc partichömi caran tacsha siudä wallca runacunallawan. Chaymanmi fiyupa munayniyoj ray magananpaj chayaran. Nircur siudä ruriman yaycunanpäna sumaj camaricuran.
15Ichanga chay siudächo tiyaran juc pobri runa sumaj musyaj-yachaj. Chay runami musyaj-yachaj cayninwan chay siudäta salbaran. Ichanga chay runata pipis mana yarparannachu.
16Chaypis nogaga në: musyaj-yachaj caymi mas alli jinyu runa cananchïpitaga. Pobri runa yachaj caycaptin mana pipis wiyasha captin, ni ima nishantapis mana cäsusha captinpis musyaj-yachaj caymi mas alli.
17Mana tantiyacoj upa runacunapa raynin gaparaypa rimashanta wiyananchïpitaga mas alli caycan musyaj-yachaj willapar alli shimillanpa rimashancunata wiyacuymi.
18Musyaj-yachaj cayga pillyapaj caj armacunapita mas allimi. Achcaj allita rurasha captinpis juc runa mana allita rurarga llapantami pirdichin.


text:
Yakuampi kitilli
Yakuampi (kastilla simipi: Parroquia 28 de Mayo / San José de Yacuambi / 28 de Mayo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Yakuampi kitipi, Zamora Chinchipi markapi, huk kitillim. Uma llaqtanqa Yakuampi llaqtam (895 runa, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yakuampi kitillipiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku. Kitillipiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku.[1]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Saraguro llakta (kichwa simi)


text:
25
Chunca jipashcunaman tincusiypa Jesucristo yachasishgan
1 Cutimuptin imano cananpä cashgantapis tantyasishpanmi Jesús nergan: “Chunca (10) jipashcunashi farolnincunata alistacurcur shuyacog aywayargan casaracog magta shamuptin paywan fiestaman aywayänanpä.
2-4 Shuyacog aywarshi pisga cag jipashcuna aceitinta apayargan farolnincunaman yapayänanpä. Pisga cag jipashcunanashi isanga aceitinta apayargansu.
5 Casarag magta mana chaptinshi shuyaraycäyashgalancho lapan punucäcuyargan.
6 “Sayno punucash caycäyaptinshi pulan pagas hörano gayacamushgan wiyacämorgan: ‘¡Casaracog magta shamuycannami!’ nir.
7 Sayno gayacamushganta wiyarshi lapan jipashcuna jucla sharcuyargan payta chasquicuyänanpä.
8 Saychömi farolnincunaman yapayänanpä aceitita mana apag jipashcuna waquin cag jipashcunata niyargan: ‘Farolnë upicaycannami. Aceitiquita raquipaycayälämay farolnëcunaman winayänäpä.’
9 Sayno niyaptinmi aceiti apag jipashcuna niyargan: ‘Raquipäyaptëga manami aypäyämangasu quiquëcunapäpis. Saypa trucanga aceiti ranticogcunaman aywar jucla rantiyämuy.’
10 Aceiti ranteg aywayashganyagshi casarag magta chämorgan. Listu shuyaraycagcunatashi fiestaman yaycasergan. Fiestaman yaycurirnashi puncuta wichgacarcamorgan.
11 Aceitita ranteg aywayashganpita cutirnashi tariyargan puncu wichgaraycagta. Sayshi gayacuyargan: ‘¡Puncuta quichapaycayälämay, taytay!’ nir.
12 Sayno gayacuyaptinshi casaracog magta ruripita contestamorgan: ‘Gamcunataga manami reguësu. ¿Pirä cacuyanquipis?’ nir.”
13 Sayno yacharcasir Jesús nergan: “¡Gamcunapis alistacushla caycäyay! Nogaga elagpitami cutimushä. Manami musyayanquisu imay junag ni imay höra cutimunäpä cashgantapis.”
Ashmaynincuna aruyänanpä patronnin guellayta puestupashgan
(Lucas 19.11-27)
14 Saypitanami Jesús nergan: “Juc rïcu runashi juc nacionpa aywacur ashmaynincunata guellayninta cachapargan cutimushganyag say guellaywan aruyänanpä.
15 Habilidänincuna imano cashgantapis shumag tantyaycurshi jucninta cachapargan pisga waranga (5,000) guellayta, jucninta ishcay waranga (2,000) guellayta y jucnintanashi cachapargan juc waranga (1,000) guellayta. Nircurshi carupa aywacorgan.
16 Pisga waranga guellayta chasqueg cäga shumag negociuta rurarshi pisga waranga masta gänargan.
17 Ishcay waranga guellayta chasqueg cagpis saynölashi shumag negociuta rurar ishcay waranga masta gänargan.
18 Juc waranga guellayta chasqueg cagshi isanga pañuëluwan shumag guepiycur pampaycunä.
19 “Saypitanashi say ashmaycunapa patronnin cutimur puestupashgan guellaynincunata cuentata manargan aycata guellaynin wachashgantapis.
20 Sayno cuentata manaptinshi pisga waranga guellayta chasqueg cäga pisga waranga masta entregargan. Sayshi say ashmay nergan: ‘Pisga waranga guellayta cachapämashgayquiwan pisga waranga mastami gänashcä, taytay.’
21 Sayno niptinshi patronnin nergan: ‘Gamga ali ashmaymi canqui. Walcalapitapis shumag guellayta mirasishgayquipitami cananga más mandag canayquipä churashayqui. Sayno cashgayquipita cananga cushicur fiestata rurashun.’
22 “Saynölashi chargan ishcay waranga guellayta chasqueg cagpis: ‘Taytay, ishcay waranga guellayta cachapämashgayquiwan ishcay waranga mastami gänashcä’ nir.
23 Sayno niptinshi patronnin nergan: ‘Gampis ali arog ashmaymi canqui. Walcalapitapis shumag guellayta mirasishgayquipitami cananga más mandag canayquipä churashayqui. Sayno cashgayquipita cananga cushicur fiestata rurashun.’
24 “Saynölashi juc waranga guellayta chasqueg ashmayninpis chaycur nergan: ‘Noga musyämi fiyu cashgayquita, taytay. Gamga mana murushgayquimanmi cosechag aywanqui.
25 Sayno fiyu cashgayquita musyarmi gamta mansacur guellayniquita pampaycorgä. Saymi gayasimaptiqui cashgalanta guellayniquita apamushcä.’
26-27 Sayno niptinshi patronnin nergan: ‘¡Gamga mana yäracuypä guela ashmaymi canqui! Mana murushgäpita cosechag cashgäta musyaycarga ¿imanirtä guellaynëta banculamanpis churargayquisu mirashtana cutimur shuntacunäpä?’
28 Nircurnashi saycho caycag runacunata patrón nergan: ‘¡Guechuyay sararaycashgan guellaynëta! ¡Nircur goycuyay chunca (10) cuti más guellay miraseg cagta!
29 Guellayta puestupashgäta mirasegcunaga mastami chasquiyanga. Mana mirasegcunami isanga sararashgalantapis guechushga cayanga.
30 Sayno captenga cay mana ali ashmayta sacayman garguyay. Saychömi fiyupa wagar quiruntapis uchongapä.’
Juicio finalcho imano cananpä cashganpita Jesucristo yachasishgan
31 “Lapan angilnëcunawan cutimurmi chipipiycag trönöman noga jamacushä lapan runacunata juzganäpä.
32 Say junäga may-say nacionpitami lapan runacunata angilnëcunawan shuntasimushä. Sayno shuntarcasimurnami raquishäpä uysha miseg uyshancunata cabracunapita raquishganno.
33 Saychömi mana chasquicamag runacunata raquishä isognë cagman y chasquicamag runacunatana derëchä cagman.
34 Sayno raquircurnami derëchächo caycagcunata nishä: ‘Gamcunataga Tayta Dios segaypami cuyayäshunqui. Naupäman shayämuy lapan puestushgäcunata chasquiyänayquipä. Saytaga Tayta Diosninsi gamcunapä puestush cay pasata manarä camarmi.
35 Gamcunami micanaycar puriptë pachä garayämashcanqui. Saynöpis yacunaycar puriptë upunäpä yacuta goyämashcanqui. Saynölami wayiquiman chämuptëpis posädasiyämashcanqui.
36 Mödanaynag captëpis gamcunami jaticunäpä mödanata puestupäyämashcanqui. Gueshyaptëpis gamcunami jampiyämashcanqui. Carcilcho captëpis gamcunami watucayämashcanqui.’
37 “Sayno niptëmi say runacuna tapuyämangapä: ‘Taytay, ¿imaytä micanar puriycagta garayashcä? Saynöpis ¿imaytä yacunar puriycagta upunayquipä yacuta goyashcä?
38 Saynöpis ¿imaytä wayëman chämushcanqui posädasiyänäpä? Saynöpis ¿imaytä mödanaynag caycaptiqui jaticunayquipä mödanata puestupäyashcä?
39 Saynöpis ¿imaytä gueshyaptiqui o carcilcho captiqui watucag shayämushcä?’
40 Sayno nimaptinmi nishä: ‘Yäracamagcunata mayganpis yanapag cagcuna nogata yanapämagnömi cayashcanqui.’
41 “Nircurmi isognëcho caycag runacunata nishä: ‘¡Gamcunataga Satanaspä y supaycunapä camarish caycag infiernumanmi canan gaycushayqui imayyagpis saycho rupar nacayänayquipä!
42 Gamcunaga micanaycar puriptëpis manami garayämashcanquisu. Saynöla yacunaycar puriptëpis manami upunäpä yacuta goyämashcanquisu.
43 Saynölami wayiquiman chämuptëpis posädasiyämashcanquisu. Mödanaynag caycaptëpis manami jaticunäpä mödanata puestupäyämashcanquisu. Gueshyaptëpis carcilcho wichgaraptëpis manami watucayämashcanquisu.’
44 “Sayno niptëmi isognëcho cag runacunapis tapuyämanga: ‘¿Imaytä gam micanaycagta, yacunaycagta, wayëman chaycämogta, mödanaynagta, gueshyaycagta, carcilcho wichgaraycagta ricaycar yanapäyashcäsu, taytay?’
45 Saymi paycunata nishä: ‘Nacaycho cagcunata mana cuyapar nogatami cuyapäyämashcanquisu.’ ”
46 Sayno wilaparcushpan Jesús nergan: “Say mana cuyapäcog runacunaga infiernuchömi imayyagpis nacayangapä. Tayta Dios munashganno yanapäcog runacunami isanga imayyagpis gloriacho cawayangapä.”


text:
10
Ama imajincunata adorashuntsu
1 Cuyashqa wauqicuna y panicuna, paqtaraq qonqaquicuyanquiman yo une tiempu awiluntsicunata eucayämuptin Diosnintsic pucutewan arwätsir pushamonqanta, y Puca Lamarta pasatsimur yanapanqanta. 2 Tseno pucutepa y lamarpa pasamurmi, bautisacoq cuenta llapan awilituntsiccuna Moiseswan juc shonqunolla ticrariyarqan. 3 Tsenollam llapancunata quiquin Diosnintsic micunancuna qararqan. 4 Jina yacutapis milagruta rurecuryanmi qaqacunapita pashtatsimorqan tse yacuta biajincunacho upuyänanpaq. Tse yacu pashtaq qaqaqa carqan Jesucristu cuentam. 5 Peru tseno quecaptinpis, atscaqmi awilituntsiccuna Diosnintsicta mana cäsur piñätsiyarqan. Tsemi wanuyarqan tse ewecayanqan tsunyaq pampacunacho.
6
Tsecuna pasaconqanwanmi noqantsictapis Diosnintsic cäyitsimantsic pecunapa mana alli rurenincunata mana ruranapaq. 7
Tsemi ama pecunanoqa imajincunata adorayanquitsu. Porqui tseno rurayanqanmi Diospa palabrancho queno escribirëcan: “Tse nunacunam micucur machacur qallaquicuyarqan. Tsenollam dansacur gosacur cacuyarqan”*
nir. 8
Jina ama pecunano jucwan jucwan pununacur cacuyëtsu. Tseno jucwan jucwan pununacoq nunacunatam Diosnintsic castiguecorqan. Tsemi juc junaqlla wanuyarqan ishque chunca quima waranqa (23,000), tseno portacoq nunacuna. 9
Nï ama Teyta Jesucristuta piñatsiyëtsu, une tiempu waquin awiluntsiccuna Diosnintsicta piñatsiyashqannoqa. Tseno portacuyaptinmi, Diosnintsic biborawan canitsirnin wanutserqan. 10
Ni Diospa contran imatapis parlayëtsu, une tiempu awiluntsiccuna Diospa contran parlayashqanno. Tseno contran parlaq nunacunatam Diosnintsic wanutserqan ushacätsicoq anjelninwan.
11 Tsecuna pasarqan une tiempu mana alli portacoq awiluntsiccunapa mana alli portaquininta musyarir, mana tseno portacunantsicpaqmi, y tsecunam escribirëcan Diosnintsicpa palabrancho canan tiempu nunacuna Diosnintsicta cäsucurna cawacunantsicpaq. 12 Tseno quecaptin paqtam “Noqaqa manam jutsallacushaqtsu” nicayanquiman. Tseno nicar paqtam quiquiquicuna ishquiriyanquiman. 13 Llapantsicpaqpis imallapis siemprim jutsaman ishquitsicoq canqa. Peru Teyta Diosnintsicman marcäcushqaqa musyanmi meyaqlla awantanantsicpaq caqta. Tsemi tentasion chacaramuptinpis, yanapecamäshun imanopapis mana ishquinantsicpaq.
14 Tsemi, cuyashqa wauqicuna y panicuna, nunacuna imatapis Diostano adorayanqan caqcunata ama adorayëtsu. 15 Cäyicoq nunacunatam quecunata nicayaq. Tsepenqa que niyanqaq alli canqanta o mana alli canqantapis shumaq tantiyayë. 16 Masqui yarpäcurcuyë: Diosnintsicta “Grasias” nicurir, Santa Senacho binuta uponqantsicmi Teyta Jesucristupa yawarninrecur jucnollata ticraratsimantsic, y tantata paquirir miconqantsicnam jina Teyta Jesucristupa cuerpunrecur jucnollata ruraramantsic. 17 Atscaqmi tse juc tantallapita micuntsic. Tseno quecarpis, llapantsicmi Jesucristuwan jucnolla ticrarintsic.
18 Masqui israel nunacuna rurayanqanwan cäyiratsiyashqequi: Pecunam Diosnintsicta qarayanqan animalcunata pishtarir tse altarcho cancarir micuyan. Tsenopam Diosnintsicta jucnolla adorayan. 19 Tseno niriyapteq capas pensacurcuyanqui: “Tsepenqa imajincunata qarayanqan etsacunaqa waquin etsacunapitapis benditachi y imajincunaqa poderyoqchi” nir. ¡Manam tsenotsu! 20 Antis Diosta mana cäsucoqcunaqa tse etsata supëcunapaq qaraq cuentam rurayashqa y manam Diospaqtsu. Y manam qamcunaqa supëwan ni imata musyeta munayänequitsu. 21 Masqui yarpäcurcuyë, ¿Allitsuraq canman supëpa selebrasionnincho carir, Diospa Santa Senancho tantallantin binuta micurëcanqantsic? 22 Tseno rurarnin, ¿manatsuraq Teytata abusaq cuenta quecashwan! ¿Acasu noqantsicqa pepita mas puedeqcu cantsic!
Imatapis alli tantiyecur rurashun
23 Librim cantsic imatapis ruracunantsicpaq, peru manam “Librim cä” nir, imatapis llutata ruracushwantsu. Paqtam imapis rurenintsic waquinpaq allitsu quecanman. 24 Tsemi waquincunapaqpis yarpacachäshun, y ama quiquintsicpa biennintsicllaqa imatapis ashishuntsu.
25
Etsata rantirninpis, ranticoqta mana tapupashpa llapanta micuyanqui. Ama consensiequicunacho “¿Alli etsatatsuraq que micurï?” nir, quecayanquitsu.* 26
Porqui “Que patsapis y imapis que patsacho caqcunaqa, Diosnintsic camashqanllam.”*
27 Sitsun Diosnintsicman mana creyicoq nunacuna combidayäshunqui, munarnenqa ewayanqui; peru ewarnin, imatapis sirwiyäshonqequicunata mana tapupashpa tranquilu micuyanqui. 28 Peru sitsun pillapis “Que etsaqa imajincunata qarayashqanmi” nir, willecuyäshunqui, ama micuyanquitsu; paqtam micoqta riquecushurniqui, “Pepis imajincunata respetarmi jutsalliquican” nir, pensarinman. 29 Änirpis manam qamcunatsu pensayanqui tse etsata micurir jutsallacuriyanqequita; sinoqa jucmi pensecan.
Tsemi pecunarecur micuyanquimantsu. Tseno niyapteq capas pensacurcuyanqui “¿Imanirtaq imeca miquitapis micucümantsu, nunacuna llutanta yarpäyanqanllapitaqa? 30 Llapan miquitapis Diosmi camashqa peta agradesicur libri micucunäpaq. Tseno quecaptin, ¿imanirtaq pipis penqapäyämanman?” nishpa. 31 Tsemi alcabu cashun imata micurpis, upurpis y rurarpis Dios cushicunanpaq caqta yarpacachar rurashun. 32 Cuidadu jutsaman ishquicatsiyanquiman israel nunacunata, mana israel nunacunata y Teyta Jesucristuman creyicoq mayiquicunata. 33 Tsemi noqaqa imatapis alli tantiyecuryan rurä, y manam rurätsu quiquïta combienimanqan caqcunallataqa. Tseno rurarmi, llapancuna salbaquiculläyänanta munä.


text:
Marcelo de Alvear
Máximo Marcelo Torcuato de Alvear sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin kantaray killapi 1868 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 23 ñiqin pawqar waray killapi 1942 watapi wañusqa Don Torcuato llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1922 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1928 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Tayta: Torcuato Antonio de Alvear (*Montevideo, 1822); Mama: María Elvira Dolores Pacheco.
Warmikuna: Regina Pacini.
Churinkuna (?): .
Yachaywasi: Colegio Nacional de Buenos Aires.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcelo de Alvear.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 092 (A man-eating tiger 4)
92. Uturunku runata mikhun 4
Sahib Grub: "¿Ringu, imanantaj? ¿Imarayku jina machharisqa kashankiri?"
Ringu: "Sahib, jaku uj trigrete jap’imoj, uj tigre runa mikhu kayta muyupayamushan."
Sahib Grub: "¿Qampis chayman rinkichu?"
Ringu: "Arí, imataj kanman sichus noqaman jamuwanma chay, ¿chayri sajra espirituspis jamunkuman chay?"
Sahib Grub: "Tiyan uj qanmanta jark’akusunmanpaj, Payqa manchay kallpayoj tukuy imatataj atin, aswan atiyniyoj chay sajra espíritus ninki chaykunamantaqa. Chay astiyniyojqa Jesúscristo, Bibliapi nin Jesús jamusqanta runakunata chay sajra espirituspa atiyninkumanta qhechunampaj."
Ringu: "¿Cheqapunichej Jesús aswan atiyniyoj kallpayojtaj chaykunamantaqa?"
Sahib Grub: "Ari, aswan atiyniyoj."
Ringu: "Noqapis chay Jesuspi creeyta munani, qan jina."
Ringuqa imatachus nisqata yacharqa, chayrayku Jesústa necesitasqanta rimarerqa. Chayratopacha oraspa kawsaynimpi jap’ikusqa. Chaymantapachataj Dioswan parlayta qallarisqa mana rikuspallapis, sonqompi creerqapuni Jesús tukuy mañakusqanta uyarisqantapuni.
Sahib Grub: "Ringu, Jesuswanqa ima ratopis parlakuyta atinki, mañakuytapis Pay yanapanasumpaj, chay tigre jap’ej rispapis mañakuypuni."
Ujchhikanmantawan ñapis rinankupajña kasqa, tukuy tigre jap’ej rijkunaqa escopetasninkuta oqharikusqanku, Ringutaj linternata oqharikusqa. Ch’insitullamanta mayu kantupi jatun macho sach’aman llojsisqanku. Chaymantataj rikoj jina kayta jaqayta qhawaykachasqanku, Ringutaj alliysitullawan orakushasqa:
Ringu: "Señor Jesús, yanapawayku phiña tigreta jap’inaykupaj, amaña pitapis kaypi oqoykunampaj... ¿Rikunkichejchu jaqaypi? Jaqaypi imacha kuyushan."
Ringuqa tatampa makinmanta jap’iykukusqa, ñak’aylla samarqosqapis. Phiña tigreqa alliyllawan qayllasqa waka wañusqamanqa, chayta uj trampata jina chaymanta runakuna churasqanku. Ujllata tigreqa pakakoj runakunata qhawarispa rikurpasqa. (Disparo)
Padre: "¡Phucha, mana jap’ichinichu!"
Hombre: "Cuídakuychej, kayman jamushaj atacayta munashawanchej."
Padre: "Ringu, linternawan ñawin cheqanta k’anchay."
Ringu: "Waaayy, kay linterna mana allintachu k’anchanl. ¿Señor Jesús… imanasaj kunanrí?"
Kallpan kaj chhikawan Ringuqa linternata pampaman choqasqa. Tigretaj linterna pataman phinkiykusqa, chaypi ujtawan baliallasqankutaj. Ujtawampis tigreqa phinkirisqaraj, chaypiwanqa pampaman herido wijch’ukusqa. Ringuj tatantaj ujtawan escopetaman cargaykuspa disparallasqataj... (Disparo). Chaywanqa phiña tigreqa wañusqa wijch’ukusqa. Tukuy ukhu ukhumanta samarqosqanku, Ringutaj alliysitullawan orakushasqa:
Ringu: "Diostatay, askhata agradecekuyki. Qampuni yanapawayku."
Diosqa nipita saqerparinmanchu. ¿Imakunapitaj qan Paypa yanapayninta rikunkirí? ¿Imaynatachus, imapichus Dios mañakusqaykita uyarisusqanta chaychu, suyasqaykipuni qhalqarimunawaykitaqa?
Personajes: Relator, Ringu, Sahib Grub, padre, hombre
© Copyright: CEF Germany


text:
Yanawara rit'i urqu
Yanawara (kastilla qillqaypi: Nevado Yanahuara) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Raya wallapi, Punu suyupi, Lampa pruwinsyapi, Paratiya distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ananta qucha
- Kunturquta
- San Carlos rit'i urqu
- San Luwis
- Sayt'uqucha ( Saytococha / Saitococha)
- Sillapaka walla
- Minapunta
- Raya q'asa
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Lampa pruwinsya
- Saywitu: Raya walla (Minapunta)


text:
Segunda de San Juan
Juanpa Ishcaycag Cartan
Cay ishcaycag San Juanpa cartanga, puntacag cartanpitaga ichic jucläyacarpis, puntata gellgangannöllam.
Tsaymi cay cartata gellgarnin mana shumag esplicacurlla quiquinpag nirgan: “Auquinyäcushga” nir. Cay cartataga juc marcapa shutinmannömi apatsirgan. Pero tsay marca maychö canganpis manam esplicacurnin musyatsicuntsu.
Cay libruchömi ichiclla gellgarnin yachatsicun, shumag jucnin jucninwan cuyanacunapag. Tsaynöllam musyatsicun llutan mana alli yachatsicugcunata mana cäsurnin Señor Jesucristoman mas firmi criyicunapag, puntacag cartanchö musyatsicungannölla. Tsaycunapag mas musyanayquipag liyinqui Juanpa puntacag cartanpa esplicacuyninta.
Cay cartam willacun tsay apatsingan marcaman sasllana aywananpag.
1
Rasumpacagwan alli cuyanacuy
1 Noga auquinmi, Dios Yaya acrangan criyicug señorawan wamrancunaman cay cartata gellgamü. Cay cartataga gellgamü llapan shongöwan alläpa cuyayarniquim, manam nogallatsu tsaynö cuyayag sinöga llapan rasumpacagta regernin musyagcunapis alläpam cuyayäshunqui.
2 Tsaynöga gamcunata cuyayag shongontsicchö rasumpacagllata regengantsicpitam. Tsay rasumpa regengantsicga nogantsicchömi imayagpis caycanga.
3 Dios Yayapawan Tsurin Señor Jesucristopa bendiciunnincunatawan llaquipäcuyninta, shumag alli päsacuyninta y rasumpacag cuyacuyninta gamcunaman churaycayällämutsun.
4 Alläpam cushicurgä waquincag wamrayquicuna Dios Yayapa mandamangantsicnölla rasumpacagcunallachö caycäyanganta musyasquir.
5 Cananga alläpa cuyashga señora, alläpam rugayag llapantsic jucnin jucninwanpis shumag cuyanacunapag. Cay gellgamungäga manam juc mushog mandamientutsu, sinöga gallananpita chasquingantsicllam.
6 ¿Tsaypunga imanötan cuyanacushunga? Cawacushun Dios Yayapa mandacuynincunata shumag cäsucurnin. ¿Imatan Dios Yayapa mandacuyninga? Dios Yayapa mandacuyninga shumag cuyanacur, cawacungantsicmi gallananpita chasquingantsicnölla.
Llullarcurnin engañacur Señor Jesucristopa contran puriyan
7 Atscagmi llullacur engañacugcuna cay patsachö puriycäyan. Manam paycunaga criyiyantsu Señor Jesucristo nogantsicnö runa shamunganta. Tsaynö mana criyirnin purigcunaga Señor Jesucristopa contran llullacurnin parlagmi caycäyan.
8 Tsaymi quiquiquicuna cuidädu cayänayqui, llapan alli ruray yachacuyangayquita mana ni imaypis dëjarnin gongayänayquipag. Tsaynö cuidacurmi Dios Yayapita rasumpacag alli premiuta chasquiyanqui.
9 Pipis alläpa yachagtucurnin Señor Jesucristopa yachatsicuyninta mana sïgirga, manam Dios Yayawantsu cawaycan. Pero Señor Jesucristopa yachatsicuyninta rasumpa yachatsicugcagmi sïga, Dios Yayawan y Tsurin Señor Jesucristowan imaypis cawacuycäyan.
10 Si pipis gamcunaman shamuycurnin, jucläyapanö yachatsiyäshuyniquita munaptinga, ama wajiquicunamanpis chasquiyanquitsu ni saludayanquitsu.
11 Tsaynö yachatsicugta saludarnin wajinman chasquig runaga, paynö mana alli ruragmanmi ticranga.
Juanpa ushanancag palabran
12 Mas atscaragmi can cay cartachö gellgamunäpag, pero manach cartallachöga llapanta niyagmantsu. Mas bienmi, visitacug shamuyta munaycä cära cära tincusquir shumag parlapäyarniqui llapantsic cushicusquinapag.
13 Dios Yaya acrangan criyicug señora ñañayquipa wamrancunam, paycunatapis quiquin Dios Yaya acrashga captin salüduyqui apatsicayämun.


text:
Programa Contigo nisqamanta qullqiwan yanapayta chaskiy
Esta página también está Disponible en Español
Maypachachus Programa Contigo Ministerio de Desarrollo e Inclusión Social (MIDIS) nisqapi qillqachikusqa tarikunki utaq wasi aylluykimanta such’u, ñuk’u, mana rimaq makiykipi kachkan, hinallataq wakchayaypi kawsachkan chayqa, pensión no contributiva del Estado nisqamanta qullqiwan yanapayta chaskiwaqmi.
Kay yanapayqa S/ 300.00 soleswanmi, sapa iskay killapim kaytaqa chaskikunqa, kay yanapayqa mayqinchus wasi ayllumanta such’u, ñuk’u utaq mana rimaq kaspa sasachakuypi kawsachkan chaypa kawsaynin allin puririchinapaqmi.
Maypachachus kay yanapay chaskiq wawallaraq, hinapas mana qullqi chaskina wasiman utaq Banco de la Nación nisqaman mana chayayta atinchu sasachakuypi kasqanrayku chayqa kay autorización de cobro sutichasqatan wak kuraq runaman qunam qullqiwan yanapayta chaskipunanpaq.
Imakunatan hunt’anayki
- Qullqiwan yanapay chaskiqqa padrón de usuarios del Programa Contigo sutichasqapin tarikunan.
- Qullqi yanapay chaskiqpa DNI nisqa utaq such’u, ñuk’u, mana rimaq sasachakuypi tarikuqpa.
Modalidad: Presencial
Iskay puriypi rurarquy:
1. Municipalidadniykipi OMAPED oficina sutichasqaman riy
Tiyasqayki municipalidadpi, Oficina Municipal de Atención a la Persona con Discapacidad (OMAPED) sutichasqapi Qampa utaq such’uq, ñuk’uq utaq mana rimaq wasi aylluykiq DNI nisqata rikuchiy. Chaypin willasunkiku Programa Contigo nisqapi qillqachisqachus kachkanki manachus chayta, chayqa sapa iskay killan riqsichikun.
2. Qullqiwan yanapayta chaskiy
Maypachachus sutiyki utaq mayqan wasi aylluykimanta sutin qillqachisqa kachkan chayqa, tiyasqaykip qayllanpi, agencias del Banco de la Nación nisqakunapi qullqiwan yanapayta chaskiwaqmi.


text:
7
Roma capitanpa wätayninta Señor Jesucristo cuticätsin
(Mateo 8:5-13; Juan 4:43-54)
1 Tsaychö wiyagnin runacunata yachatsir ushasquirnam, Capernaum marcaman aywacurgan.
2 Tsaychömi Roma capitanpa cuyay wätaynin runa antsa geshyaycargan.
3 Tsay capitannam Señor Jesucristo rurangancunata musyarnin, judiucunapa mandacugnincunata cachargan: “Señor Jesucristoman canan aywaycuyällay. Shamuycullätsun wätaynïta cuticaycatsillämunanpag” nir.
4 Paycuna aywarnam Señor Jesucristota niyargan: “Tsay capitan alläpa alli canganraycu, geshyaycag wätayninta cuticaycatsillay.
5 Payga alläpa marcantsicta cuyarmi, Dios Yayaman mañacunapag goricänantsic wajitapis ruratsishga.”
6 Tsaynö rugayaptinnam, Señor Jesucristo paycunawan aywargan. Pero wajiman chaycäyaptinnam, capitan amïgoncunata cachargan Señor Jesucristota niyänanpag: “Señor, amana afanacallämuytsu, mana Israel runa carmi, wajïman yaycunayquita pengacullä.
7 Tsaynö pengacurmi quiquïga shallämurgötsu. Tsaymi cayllapita niycullay wätaynï cuticasquinanpag.
8 Nogapis mandagnïpa mandädunchömi cä. Tsaynöllam soldädücunapis mandädüchö cayan. Soldädüta ‘Ayway’ niptïga aywanmi. Jucninta ‘Shamuy’ niptïpis shamunmi. Wätaynïta ‘Cayta ruray’ niptïpis ruranmi.”
9 Tsayta wiyaycurnam Señor Jesucristo mantsacagnörag alläpa cushicur discïpuluncunaman tumaycur nirgan: “Niyagmi, cay runa criyicungantanöga, manam ni imaypis Israel naciunchö tarishgatsu cä.”
10 Capitanpa wajinman tsay cachacungan amïgoncuna cutirmi, wätaynin jancat cuticashgatana tariyargan.
Señor Jesucristo juc viudapa ollgo wawanta cawatsin
11 Tsaypitanam Señor Jesucristo Nain niyangan marcaman aywacuptin, discïpuluncuna maytsicag runacunawan gatirnin aywayargan.
12 Tsay marcaman yaycuycarnam, Señor Jesucristo tincurgan wañushgata pampag apaycäyagwan. Tsay wañushga runata atscag pampagnin apaycäyanganga, juc viudapa japallallan ollgo wawanmi canag.
13 Tsaypitanam Señor Jesucristo warmita ricaycurnin, alläpa llaquiparnin nirgan: “Ama wagaytsu.”
14 Tsaynö nirmi, aywarnin cäjata yataycuptin wintuycagcuna ichisquiyargan. Tsay wañushgatanam Señor Jesucristo nirgan: “Jöven, gamtam nig: ¡Sharcuy!”
15 Señor Jesucristo tsaynö niycuptinmi, cawascamur jamaycurnin runacunawan parlargan. Tsay viudatanam Señor Jesucristo ollgo wawan cawashgata entregaycurgan.
16 Tsayta ricaycurmi llapan runacuna cushicuynintinwan mantsacar Dios Yayata alabarnin niyargan: “Dios Yayapa juc poderöso profëtanmi nogantsicman yurimushga; alläpa llaquiparmi quiquin Dios Yaya cananga yanapamäshun” nir.
17 Runacunanam entëru Judea provinciapawan maytsay marcacunapa aywarnin, Señor Jesucristo rurangancunata willacuyargan.
Juan Bautistapa discïpuluncuna Señor Jesucristoman aywayan
(Mateo 11:2-19)
18 Juan Bautistapa discïpuluncunanam Señor Jesucristo rurangancunata musyasquir Juanta willayargan. Tsaynam ishcag discïpuluncunata gayasquir,
19 tapucug cachar nirgan: “Diospa Tsurin Cristom jutsantsicpita salvamänapag shamunan cargan. ¿Gamcush canqui o juctaragcush shuyäyäshag?” nir.
20 Señor Jesucristoman chaycurnam niyargan: “Juan Bautistam mandayämargon. ¿Gamcush Diospita Shamushga Runa canqui o juctaragcush shuyäyälläshag?”
21 Tsay öram Juan Bautistapa discïpuluncunapa puntancunachö Señor Jesucristo tucuyläyawan geshyaycagcunata y supayyog runacunapita supaycunata gargornin atscag gapracunatapis cuticätsirgan.
22 Tsaymi Juan cachamungancunata Señor Jesucristo nirgan: “Canan cutirnin, Juan Bautistata willayanqui, caychö wiyayangayquitawan llapan ricäyangayquita: ‘Gapracunam ricäyan; ratacunam puriyan; melanaypag wicuwan geshyagyashacunapis limpiu cuticäyan; mana wiyagcunam wiyayan; wañushgacunam cawayämun; y wactsacunatam mushog Alli Willacuyninta willan’ nir.
23 Pipis nogapita mana raquicarnin confiacamur firmi criyicurga, alläpa cushishgam cayanga.”
24 Juan Bautistapa discïpuluncuna cuticusquiyaptinmi, tsaychö goricashga runacunata Señor Jesucristo Juanpag willargan: “Tsunyachö caycaptin, ¿imagtan Juanman caruta aywayargayqui? ¿Juc runa mantsacurnin juclä jucläpa imayca shogoshnö wayrawan cuyugta ricagcu?
25 Sinöga, ¿imagtan aywayargayqui? ¿Alli shumag llatapan shucushga runata ricagcu? Alli shumag llatapashga runacunaga micur, upyar, tushur rïcucunapa palacioncunachömi cayan.
26 Tsaypunga, ¿imagtan aywayargayqui, Diospa willacug profëtanmi nircu? ¡Aumi! Payga, tsay willacug profëtacunapitapis mas willacug profëtam.
27 Juanpagmi Diospa Palabran gellgashgachö nirgan:
‘Willacugnïtam gampa puntayquita cachashag,
runacunata willacuptin jutsancunapita arepenticurnin alistacushgana shumag chasquiyäshunayquipag.’
28 Rasuncagtam niyag: Juannö poderyog alli runaga manam ni imaypis cashgaragtsu. Tsaynö captinpis, Dios Yayapa Mandacuy Reynonchö caycag gollmi shongo runacunam Juanpita mas poderyogga cayan.”
29 Juan yachatsicunganta wiyarmi, llapan runacunawan contribucion cobracugcunapis “¡Dios Yayaga alläpa allim!” nir, tsay öra bautizacuyargan.
30 Pero fariseocunawan ley yachatsicugcunaga, paycunapag Dios Yaya munanganta mana cäsurmi bautizacuyargantsu.
31 Tsaypitanam Señor Jesucristo nirgan: “¿Canan tiempu runacunataga imawanrag iwalatsishag? ¿Imanötan cayan?
32 Paycunaga imayca pläzacunachö pucllar, wamracuna gayaycachagnöllam yanagencunata niyan:
‘Lautata shumag tocayaptïpis manam tushuyanquitsu
ni llaquinaypagta cantayaptïpis manam wagayanquitsu.’
33 Tsaynömi Juan Bautista shamurnin, vïnota mana upyaptin y tantata mana micuptin gamcuna niyanqui: ‘Payga supayyogmi.’
34 Diospita Shamushga Runa micug upyag captïmi, gamcunaga niyämanqui: ‘Cayga alläpa micugmi y upyagmi. Contribucion cobragcunapawan jutsasapacunapa amïgonmi.’
35 Pero Dios Yayapa acrashgancag runacunaga, alli rurag caynincunawan Dios Yayapa alläpa alli yachayninta ricätsicuyan.”
Señor Jesucristo fariseo Simónpa wajinchö micun
36 Tsaypitanam juc fariseo wajinchö micuyänanpag Señor Jesucristota convidargan. Señor Jesucristonam wajiman yaycusquir, mësaman jamargan.
37 Tsay marcachönam juc lluta puricug warmi pärargan. Tsay warminam fariseopa wajinchö Señor Jesucristo micuycanganta musyasquir, aywarnin yaycusquirgan alabastro niyangan pömuchö mushcug perfümin aptashga.
38 Chärirnam Señor Jesucristopa gepallanpa chaquinyag witiycurnin wagargan. Wegenwan chaquincunata mayllarnin agtsanwan tsaquiscatsirmi, chaquinta mutsaycur juc mushcug perfümita wiñargan.
39 Tsayta ricaycurnam, Señor Jesucristota convidag fariseo shongollanchö nirgan: “Cay runa Dios Yayapa rasumpa profëtan carga, musyanmanmi cay yatagnin warmi imanö mana alli rurag canganta.”
40 Tsaypitanam Señor Jesucristo nirgan: “Simón, jucta nishayqui.”
Paynam nirgan: “Maestru, niycallämay.”
41 Señor Jesucristonam nirgan: “Ishcag runacunam juc prestacug runata gellaynin dëbeyargan. Juccagmi pitsga pachac junag arunapag dëbecurgan y juccagnam pitsga chunca junagllapag.
42 Tsaynö ishcanpis dëbecuyanganta mana pägayta puediyaptinmi, tsay gellayninta prestagnincuna runa ishcanta perdonargan. Mä, canan nimay, Simón, ¿maygancag dëbecugtan tsay runata mas cuyanga?”
43 Simónnam nirgan: “Tsay pitsga pachac junag arunanpag mas dëbegcag perdonanganchi.”
Tsaynam Señor Jesucristo nirgan: “Rasuntam ninqui.”
44 Tsaynö nisquirnam, Señor Jesucristo warmita ricaycurnin Simónta nirgan: “¿Cay warmi ruranganta ricargoyquicu? Wajiquiman chäramuptï, gamga manam yacuta garamargoyquitsu chaquïta mayllanäpag. Pero cay warmiga quiquinpa wegenwan chaquïcunata mayllasquirmi, agtsanwan tsaquitsimurgon.
45 Gamga costumbrintsicnö manam mutsamargoyquitsu, pero cay warmim sïga wajiquiman yaycamunganpita chaquïta mutsamurnin dëjargontsu.
46 Gamga manam costumbrintsicmannö umäman aceitita wiñämurgoyquitsu. Pero cay warmin sïga, alläpa chaniyog mushcug perfümita chaquïman wiñämurgon.
47 Tsaymi gamta nig: Cay warmita tsaytsicag jutsanpita perdonaptïmi, alläpa cuyamarnï tsaynö ruramargon. Pero waquinga ‘Ichiclla jutsätam perdonamashga alli rurag captï’ nirmi, ichicllata cuyayämanpis.”
48 Warmitanam Señor Jesucristo nirgan: “Llapan jutsayquim perdonashgana.”
49 Tsaychö caycag convidashgacunanam, quiquincuna pura ninacuyargan: “¿Pitan cay runaga, jutsacunapitapis perdonacunanpag?”
50 Pero Señor Jesucristonam warmita nirgan: “Nogaman rasumpa firmi criyicurmi, condenacionpita salvacargoyqui. Cananga aywacuy shumag alli päsacuychö cawacunayquipag.”


text:
Juana Inés de la Cruz
Juana Inés de Asbaje y Ramírez de Santillana , icha Sor Juana Inés de la Cruz, OCD sutiyuq warmiqa (* 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1651 watapi paqarisqa San Miguel Nepantía llaqtapi - † 17 ñiqin ayriway killapi 1695 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtap kathuliku qillqaq karqan.
Tayta: Pedro Manuel de Asbaje y Vargas-Machuca; Mama: Isabel Ramírez de Santillana.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amor es más laberinto.
- Los empeños de una casa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juana Inés de la Cruz.


text:
19
Casado kashaspa ama t'aqanakunankumanta
(Mar 10.1-12; Luc 16.18)
1 Jesusqa kaykunata Galilea provincia lawpi yacharachispanmi, chaymanta ripuran. Hinaspan chayaran Jordán mayupa chimpanpi Judea provincia lawman; chay lugarqa intiq lloqsimunan lawpin tarikuran.
2 Hinaqtinmi Jesuspa qepanta ashkallaña runakuna riranku. Chaypin Jesusqa onqosqa runakunata sanoyachiran.
3 Chaymi wakin fariseo religionniyoq runakunaqa, Jesusta rimasqanpi pantachiyta munaranku. Hinaspan payman ashuyuspa khaynata tapuranku:
—Huk casado runari, ¿ima motivollawanpas warminmanta t'aqakuyta atinmanchú? nispanku.
4 Jesusñataqmi contestaran:
—¿Manachu qankunari Bibliapi leerankichis, Diosqa kay pacha qallariyninpi qarita warmitawan ruwasqanta?
5 Hinaspan Diosqa niran: “Qariqa papantapas mamitantapas saqespanmi, casarakusqan warminwan tiyanan. Hinaspan ishkayninku huk runa hinallaña kananku”, nispa.
6 Chaymi casado kaspankuqa, manaña ishkay runakuna hinañachu kanku. Aswanqa huk runa hinallañan kanku. Chayraykun Diospa hukllasqantaqa, runaqa mana t'aqananchu, nispa.
7 Hinaqtinmi fariseo religionniyoq runakunaqa Jesusta tapullarankutaq:
—Chayri, ¿imanaqtintaq Moisesri escribisqan leypi yachachiran khaynata: “Pipas warminmanta t'aqakuyta munaspaqa, divorcio papelta firmayuspanmi t'aqakullanman”, nisparí?
8 Jesusñataqmi contestaran:
—Moisespa tiemponpi runakunaqa qankuna hinan nishu rumi sonqo karanku. Chayraykun Moisesqa chay runakunataqa permitiran warminkumanta t'aqakunankutaqa. Ichaqa kay pacha qallariyninmantapachapas Diosqa manan munaranchu, pipas casarasqa kashaspa warminmanta t'aqakunantaqa.
9 Chaymi niykichis, manan ni pipas warminmantaqa t'aqakunmanchu. Sichus pipas warminmanta t'aqakuspa huk warmiwan casarakuspaqa, waqllikuy huchapin kashan. T'aqakunmanqa sichus warmin piwanpas waqllirukullaqtinmi, nispa.
10 Chaykunata niqtinmi discipulonkunaqa Jesusta niranku:
—Sayna kaqtinqa aswanchá amaña casarakuyqa kanmanchu, nispanku.
11 Chaymi Jesusqa discipulonkunata niran:
—Kay yachachikuykunaqa manan llapallan runakunapaqchu. Aswanqa pikunamanchus Dios atiyta qon, paykunallapaqmi.
12 Ichaqa kanmi qarikuna nacesqankumantapacha capasqa hina nacemuspanku mana warminayachikuqkuna. Wakinñataqmi runapa capasqan kasqanrayku mana warminayachikuqkuna kanku. Hinallataq wakinpas Diospa kamachisqanpi llank'anankupaq akllasqa kaspanku mana warmiyoq kayta munaqkuna kanku. Saynaqa kay yachachikuyta chashkiyta munaqkunaqa, chashkichunkuyá, nispa.
Wawakunata Jesús bendecisqanmanta
(Mar 10.13-16; Luc 18.15-17)
13 Jesusmanmi wawakunata pusamuranku, paykunaman makinta churayuspa Diosmanta mañapunanpaq. Ichaqa Jesuspa discipulonkunañataqmi wawakuna pusamuq runakunata q'aqcharanku. Hinaspan mana munarankuchu Jesusman ashuyunankuta.
14 Hinaqtinmi Jesusqa discipulonkunata niran:
—Ama hark'aychishchu wawakuna noqaman hamunantaqa. Kay wawakuna hina kaq runakunapaqmi, hanaq pachapi Diospa suma-sumaq glorianqa, nispa.
15 Jesusqa saynata niruspanmi, sapankama wawakunapa umanman makinta churayuspa, Diosmanta paykunapaq mañapuran. Hinaspan chaymanta ripuran.
Jesuswan huk qapaq joven parlasqanmanta
(Mar 10.17-31; Luc 18.18-30)
16 Huk jovenmi, Jesusman hamuspa tapuran:
—Allin yachachikuq, ¿imata ruwaspaytaq Diospa ladonpiri wiña-wiñaypaq kawsayman? nispa.
17 Hinaqtinmi Jesusqa contestaspa niran:
—¿Imanaqtintaq allin kaqkunamantari yachayta munankí? Manan pipas allinqa kanchu, aswanqa Diosllan. Sichus wiñaypaq kawsayta munaspaykiqa, Diospa kamachikuyninkunata kasukuy, nispa.
18 Hinaqtinmi chay jovenqa Jesusta tapullarantaq khaynata:
—¿Mayqen kaq kamachikuykunatataq kasukunayrí? nispa.
Chaymi Jesusqa niran:
—Aman pitapas wañuchinkichu; aman piwanpas waqllikunkichu; aman suwakunkichu; aman pipa contranpipas llullakuspaqa rimankichu.
19 Tayta mamaykitapas allinta respetaspayá kasukunki. Hinallataq runamasiykitapas, qan kikiykita hina munakunki, nispa.
20 Hinaqtinmi chay joven runaqa niran:
—Taksa kasqaymantapachan chay kamachikuykunataqa kasukurani. ¿Imatawanraqtaq ruwaymanrí? nispa.
21 Chaymi Jesusqa niran:
—Sichus allin cabal runa kayta munanki chayqa, tukuy ima kaqniykikunata vendemuy. Hinaspa chay qolqeta wakchakunaman rakimuy. Saynapin hanaq pachapi tukuy ima kaqniyoq kanki. Chayta ruwaramuspaykitaq hamunki noqata qatikuwanaykipaq, nispa.
22 Hinaqtinmi Jesuspa nisqanta uyarispa, chay jovenqa anchata llakikuspa ripuran, nishu qapaq runa kasqanrayku.
23 Chaymi Jesusqa discipulonkunata niran:
—Cheqaqtapunin niykichis, huk qapaq runaqa ancha sasatan Diospa hanaq pacha glorianmanqa haykunqa.
24 Aswanmi ichaqa nisqaykichis, huk hatun camello animalraqmi awqapa ninrinta pasarunman, huk qapaq runa Diospa gobiernasqan sumaq glorianman haykunanmantaqa, nispa.
25 Hinaqtinmi Jesuspa discipulonkunaqa, chay yachachisqankunata uyarispanku, astawanraq admirakuranku. Hinaspan khaynata niranku:
—Sayna kaqtinri, ¿pitaq atinman salvakuytarí? nispanku.
26 Chaymi Jesusqa discipulonkunata qawarispa, khaynata niran:
—Runakunapaqqa sasan ima ruwaypas. Diospaqmi ichaqa tukuy imapas mana sasachu, nispa.
27 Hinaqtinmi Pedroqa Jesusta niran:
—Noqaykuqa tukuy imaykutapas saqemuspaykun qanwan kushka purishayku. Chayri, ¿ima premiotataq noqaykuri chashkisaqkú? nispa.
28 Hinaqtinmi Jesusqa contestaspa niran:
—Cheqaqtapunin niykichis, tukuy imatapas mosoqman Dios tukuchiqtinmi, noqa Diosmanta Hamuq Runaqa, sumaq k'ancharishaq tronoypi tiyayusaq, atiyniywan gobiernanaypaq. Saynallataqmi qankunapas, noqapi creesqaykichisrayku, chunka ishkayniyoq tronokunapi tiyaykullankichistaq; hinaspan Israel nación llaqtapa chunka ishkayniyoq hatun ayllunkunata juzgankichis.
29 Chaymi noqaqa niykichis, pipas wasinta, wawqenta, pananta, papanta, mamitanta, warminta, wawankunata, hinallataq chakrankunatapas noqarayku saqeqmi, pachaq kuti mastaraq chashkinqa; hinallataqmi wiña-wiñaypaq kawsaytapas chashkillanqataq.
30 Chaymi niykichis, kay pachapi runakuna qawananpaq importante kaq ashka runakunan, hanaq pachapiqa mana importantechu kanqaku. Ichaqa kay pachapi mana importante kaq ashka runakunañataqmi, hanaq pachapiqa aswan más importante kanqaku.


text:
Víktor Yanukóvich
Víktor Fédorovich Yanukóvich (ukranya simipi: BikTop ФeдopoBич ЯHykoBич) sutiyuq runaqa (9 ñiqin anta situwa killapi 1950 watapi paqarisqa Yenákiievo llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta Allwya kamayuqmi wan pulitiku qarqan.
Yaya: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Lyudmilla Oleksándrivna
Churinkuna (2): Olexandr wan Víktor.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Víktor Yanukóvich.


text:
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen sutiyuq runaqa ( * 2 ñiqin ayriway killapi 1806 watapi paqarisqa Odense llaqtapi - 4 ñiqin chakra yapuy killapi 1875 watapi wañusqa København llaqtapi) Dansuyu mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Taytan: Hans Andersen; Mama: Anne Marie Andersdatter.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- El traje nuevo del emperador
- El yesquero
- El ruiseñor
- El cofre volador
- La pequeña cerillera
- La sirenita
- Pulgarcita
- La princesa y el guisante
- El patito feo
- Las zapatillas rojas
- El soldadito de plomo
- Los cisnes salvajes
- El alforfón
- La reina de las nieves
- El duende de la tienda
- Historia de una madre
- El ave fénix
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hans Christian Andersen.


text:
Mayuatu
Mayuatu icha Mapachi (genus Procyon) nisqaqa tukuy mikhuq aycha uquq ñuñuq uywam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chincha mayuatu (Procyon lotor): Chincha, Chawpi Awya Yalapi kawsaq (Kanadamanta Panamakama).
- Urin mayuatu icha Yukramikuq mayuatu (Procyon cancrivorus): Urin Awya Yalapi kawsaq
- Kimsamaryas mayuatu (Procyon insularis): Kimsamaryas wat'akunapi kawsaq (Mishikup kuntinpi)
- Bahamas mayuatu (Procyon maynardi): Bahamas wat'akunaman kapuq New Providence wat'api kawsaq
- Wadalupi mayuatu (Procyon minor): Wadalupi wat'api kawsaq
- Cozumel mayuatu (Procyon pygmaeus): Cozumel wat'api kawsaq (Yukatan yaqa wat'ap antinpi)
- Barbados mayuatu (Procyon gloveralleni): Barbados wat'api kawsaq, wañusqaña
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mayuatu


text:
4
Sukkuna Jesukristuta kreyikmasinkunamanta ashunkasapa.
1 Tata Diospa Espiritun allita willawanchisapa Jesukristu kashkan shamunan tiempu suk runakuna payta kreyishkankunamanta manana kreyinankunata. Llullachikuk supaykunapa yachachikunanta kreyishpa kawsankasapa.
2 Llullachikuk runakunata kasunkasapa. Chay llullachikuk runakuna sukaman mana allita ruraykashpankunapish rimansapa alli rurak kanankunata. Manana yuyansapanachu uchallikuykanankunata.
3 Chay llullachikuk runakuna yachachikunsapa mana allichu kasaranaykichipa nishpa. Llullachikushpa yachachikunsapa kay mikunata chay mikunata mikushpanchikuna uchallikuykananchikunata. Tata Dios tukuy layata rurarkan mikunanchikunapa. Chayrayku Jesukristuta kreyishpanchikuna paypa rimananta entiendishpanchikuna payta agradesishpa tukuy layata mikushunchisapa.
4 Tata Dios tukuy layata allita rurarkan. Chayrayku ñukanchikuna Tata Diosta agradesishpanchikuna tukuy layata mikunchisapa. Mana rimanchisapachu kay mikuna chay mikuna mana allichu nishpa. Chashna Tata Diosta agradesishpa ima laya mikunatapish mikushpanchikuna mana uchallikunchisapachu.
5 Tata Diospa rimananta kreyishpanchikuna payta agradesiptinchikuna ima laya mikuna kaptinpish alli mikunanchikunapa.
Pablu Timoteota yachachin allita yachachikunanpa.
6 Kanka Jesukristu salvakuk kananta allita kreyinki. Yachachikunaynikunata allita kreyishpa kawsaykanki. Tukuy chayta wawkinchikunata paninchikunata yachachishpaykika Jesukristuta alli sirvikmi kanki.
7 Runakunapa mana valek kuentunkunata ama kasuychu. Tata Diosllata kuyashpa kawsay.
8 Allimi kuerpunchikunata kuydananchikunapa. Chaymanta kuerpunchita kuydananchikunamanta ashwan alli Tata Diosta allita kuyashpa kawsananchikunapa. Tata Diosta allita kuyashpa kawsashpanchikuna kay allpapi allimata kawsanchisapa. Chaymanta sieluman rishunchisapa paywan kawsak.
9 Kay yachachikunayni allima kaptin tukuy runakuna kreyinankuna tiyan.
10 Chayrayku sukaman sinchita trabajashpa sufrishpa Tata Diospa rimananta yachachikunchisapa. Tukuy shunku yachanchisapa Tata Dios salvawananchikunata. Jesukristu wañurkan tukuy runakunata salvanankunapa. Ñukanchikuna payta kreyishpa kawsaptinchikuna salvawanchisapa.
11 Tukuy kay yachachikunaynita kanpish allita kamachikushpa yachachikuy.
12 Allita rurashpa allita rimashpa kawsanayki tiyan. Jesukristuta allita kreyishpa tukuy runakunata kuyashpa kawsay. Chashna allita kawsaptiki tukuy runakuna kawashushpayki yachankasapa paykunapish allita rurayta. Waynalla kashpaykipish allita rurashpa kawsanayki tiyan ama ni pi washanchashunaykipa.
13 Manara kanpi chayaptinira Jesukristuta kreyikmasikikunawan tantanakushpayki paypa rimananta leyishpayki yachachishpa animuchiysapa.
14 Allita yuyay suk kuti ansianukuna Tata Dios yanapaptinkuna kanpa umaykipi makinkunata churashkankunata. Tata Diosta roygarkansapa yanapashunaykipa paypa rimananta yachachikunaykipa. Chashna Tata Diosta roygaptinkuna payka sukaman yanapashuykanki.
15 Chayta allita yuyay tukuy wawkinchikuna paninchikuna kawanankunapa ashwan allita yachachikuykanaykita.
16 Allita kuydanakuy allita rurashpa kawsanaykipa allita Tata Diospa rimananta yachachikunaykipa. Chashna allita Jesukristuta kreyishpa kawsaptiki ñami salvaduna kanki. Chaypina chay uyarishuk runakunata yanapankisapa paykunapish Tata Diosta kreyishpa salvadu kanankunapa.


text:
Hernán Siles Zuazo
Hernán Siles Zuazo sutiyuq runaqa (19 ñiqin pawqar waray killapi 1913 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Wuliwiyapi, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1996 watapi wañusqa Montevideo llaqtapi, Uruwayipi) huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikupas karqan.
Iskay kuti Buliwyap umalliqninmi karqan, Nasyunalista Pachakutiy Rikch'arimuy (Movimiento Nacionalista Revolucionario, MNR) nisqap kamariqninmi karqan Víctor Paz Estenssorowan. 1952 watapi Wuliwiya Mamallaqta Pachakutiypa huk pusaqninmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'ikikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hernán Siles Zuazo.
- www.worldlingo.com


text:
Chawpimayu rit'i urqu
Chawpimayu (kastilla qillqaypi: Nevado Chaupimayo) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Willkapampa distritupipas, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.557 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chukitakarpu
- Padreyoc rit'i urqu
- Sallqantay
- Saqsarayuq
- Tukarway
- Quriwayrachina rit'i urqu
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Wamantay
- Machu Pikchu
- Machu Pikchu llaqta
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
- Yanama mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Wamantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


text:
Dina Boluarte
Dina Ercilia Boluarte Zegarra sutiyuq warmiqa (31 ñiqin aymuray killapi 1962 watapi paqarisqa Challwanka llaqtapi, Challwanka distritupi, Aymara pruwinsyapi, Apurimaq suyupi) huk Piruw mamallaqtayuq taripay amachaqmi, pulitiku warmim. 29 ñiqin anta situwa killapi 2021 watapi p'unchawmantapacha Piruwpa umalliq rantininmi kachkan, Pedro Castillop kamachiyninpi.
Dinaqa Challwanka llaqtapim wiñarirqan. Lima llaqtapi San Martín de Porres Yachay Suntur (Universidad de San Martín de Porres) nisqapi yachaqarqan chiqarimaytam. 2018 watapi Qispi Piruw (Perú Libre) partidupim wankurirqan. 29 ñiqin inti raymi killapi 2021 watapi p'unchawpi musuq umalliq Pedro Castillom payta umalliq rantiman kamachirqan.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dina Boluarte.


text:
Silvia Lazarte
Silvia Lazarte Flores sutiyuq runaqa (10 ñiqin qhulla puquy killapi 1964 watapi paqarisqa Santiváñez llaqtapi - 28 ñiqin inti raymi killapi 2020 watapi wañusqa Santa Rosa del Sara llaqtapi) huk Qullasuyu mama llaqtayuq runa simi rimaq pulitiku wan chakra runam. .
Silvia Lazarte huk chakrarunap pusaqnin karqaspa, Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) partidup apulliqnin tukurqan.
Buliwya Achka Nasyun Kamachi Quq Rimana Huñunakuypa umalliqnin akllasqa karqan (6.VI.2006-10.X.2007) .
Taytan: Desiderio Lazarte.
Qusan: Francisco Flores.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Silvia Lazarte.


text:
Irazola distritu
Irazola distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Irázola) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Padre Abad pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa San Alejandro llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa Nawa, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu:[1]
Distritupi kurakan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2015-2018ː Javier Castillo Malpartida.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Irazola distritu.
- Saywitu: Ukayali suyu INEI


text:
Dag Hammarskjöld
Dag Hammarskjöld sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin anta situwa killapi 1905 watapi paqarisqa Jönköping llaqtapi - 18 ñiqin tarpuy killapi 1961 watapi wañusqa Ndola llaqtapi), Suwidsuyu mama llaqtayuq diplumatiku qarqan.
1953 watamanta 1961 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi qarqan.
Nobel Suñay Qasikaypi † chaskirqan. 1961 watapiqa chiqniq.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dag Hammarskjöld.


text:
Roald Amundsen
Roald Engelbregt Gravning Amundsen sutiyuq runaqa, icha Roald Amundsen (16 ñiqin anta situwa killapi 1872 watapi paqarisqa Borge llaqtapi, Nurwigapi - 18 ñiqin inti raymi killapi 1928 watapi wañusqa Artikapi), huk Nurgi mama llaqtayuq wamp'uykachaqsi, chincha, uralan qhipa suyukunap tariqninpas karqan.
1910 watamanta 1912 watakamas Antartikanta purirqan, uralan qhipata ñawpaqta taripaspa.
Taytanː Jens Amundsen; Mamanː Gustava Zahlqvist.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roald Amundsen.


text:
Steven Gerrard
Steven George Gerrard sutiyuq runaqa, (* 30 ñiqin aymuray killapi 1980 watapi paqarisqa Liverpool llaqtapi - ) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Inlatirra)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Steven Gerrard.
- Steven Gerrard Web Site


text:
Didí
Waldir Pereira, "Didí" , sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin kantaray killapi 1928 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - † 12 ñiqin aymuray killapi 2001 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Didí.
- Fifa.com
- Brasil y el fútbol despiden a Didí
- Real Madrid fans: Waldir pereyra Didí


text:
Bechara El Khoury
Bechara El Khoury (arabya simipi: بشارة الخوري) sutiyuq runaka (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1890 watapi paqarisqa Reshmaya llaqtapi - 11 ñiqin qhulla puquy killapi 1964 watapi wañusqa Beirut llaqtapi), huk Libanu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Yaya: ; Mama: .
Ñawpaq warmi: Laura Shiha
Churikuna: (3) Khalil, Michel wan Huguette Yachaywasi:
5 ñiqin aymuray killapi 1927 watapimanta 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1928 watapikama wan 9 ñiqin aymuray killapi 1929 watapikama 11 ñiqin kantaray killapi 1929 watapi ñawpaq kuti Libanupa Uma kamayuqnin karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bechara El Khoury.


text:
Kenny Dalglish
Kenneth Mathieson Dalglish sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin pawqar waray killapi 1951 watapi paqarisqa Glasgow, llaqtapi - ) Iskusya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kenny Dalglish.


text:
Dinusawru
Dinusawru (Dinosauria, grigu simimanta: Aeιvόσaupoς [Deinósavros] "manchay qaraywa") nisqakunaqa ñawpa-ñawpa pacha kawsaq kasqa uywakunas karqan, suchuqkunas, runap kayninmanta ancha aswan ñawpaqsi.
Lliwmanta aswan dinusawrukunaqa hatunkaraysi karqan, hukkunataq aswan uchuyllas, lliwmanta aswan uchuytaq wallpa hinas.
Huk Dinusawrukunaqa - ahinataq Triceratops, Brachiosaurus - yura mikhuqsi karqan, hukkunataq - ahinataq Tyrannosaurus rex - aycha mikhuqsi.
Dinusawrukunataqa tullunkunamantallam riqsinchik. Chayraykum manam riqsinchikchu, ima hinachus qaran, ukhu yawrinkuna karqan. Gideon Mantell sutiyuq kawsay yachaqpa warminsi Mary Ann Mantell 1825 huk dinusawrup kiruntas tarirqan Inlatirrapi. Qusanqa Iguanodon nispa sutincharqan. Richard Owen sutiyuq yachaqtaq chay ñawra wañusqaña uywakunata "wañusqa rikch'aqkunam" nispa Dinosauria sutincharqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Dinusawru


text:
Fundraising 2011/Jimmy Letter 003/qu
Google nisqaqa yaqa hunu sirwiqniyuqchá kanman. Yahoo nisqataq 13.000-chá llamk'aq runayuq kachkan. Ñuqaykutaq 679 sirwiqniyuqmi, 95 llamk'aq runayuqmi kachkayku.
Wikipidiyaqa ñaña ruraykamayninkunapas llikapi lliw tiyaykunamanta pichqa ñiqin tiyaymi kachkan, sapa killa 470 hunu sapaq runamanmi sirwin – waranqa lluna kutim p'anqankunata qhawanku.
Qhatuyqa allinmi. Qhatiraqa manam saqrachu. Ichataq kaypi ama kachunchu. Ama Wikimedia nisqapi kachunchu.
SITENAME nisqaqa ima wakinpas. Ñawiriy wasi (kamukuska), sapsi samana muya, parki hinam. Yuyayninchikpaq manqus wasi hinam. Llapanchikpa rinanchik tiyaymi yuyaychakunanchikpaq, yachaqananchikpaq, yachayninchikta wakinchik runakunawan rakinakunanchikpaq.
Ñuqa Wikimedia Foundation nisqata kamarirqaspay, qhatirasapa qullqi kapupuy ruruchinamanmi tukurichiyta atirqayman, ichataq ima wakin kaqtapas kamarikurqani. Chaymantapacha watakunapi ñak'a-ñak'aytam llamk'ayku pay ñañupas k'ichkipas kananpaq. Ruranaykutaqa hunt'aykum, q'upatataq wakiykunamanmi saqiyku.
Llapa kayta ñawiriq runa pichqa dularta qaraptinmanqa, huk watapi huklla p'unchawmi qarawanapaq mañanayku tiyanman. Ichataq manam llapa runachu qarayta atinchu, manam llapa runachu qaranqa. Chayqa allinmi. Sapa wata chayllañam runakuna qarayta kamarikun.
Kay wataqa, ama hina kaspa qarariy $5, €10, ¥1000 icha ima hayk'a atinkipas Wikimedia nisqap ruraykamayninkunata amachanapaq hat'allinapaqpas.
Anchatam añaychayki,
Jimmy Wales
Wikipidiyap kamariqnin


text:
Frederick Chiluba
Frederick Jacob Titus Chiluba sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1943 watapi paqarisqa Kitwe llaqtapi - 18 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi wañusqa Lusaka llaqtapi ) huk Sambya mama llaqtayuq sindikatu pulitiku karqan.
Taytan: Jacob Titus Chiluba Nkonde; Maman: Diana Kaimba.
Warmimuna: Vera Tembo (?–2000) / Regina Mwanza (2002–2011 .
Churinkuna (9): .
Willay pukuykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frederick Chiluba.


text:
Chuqi Amaru - V
Tutayaptin mana puñuyta atirqanichu. “Pich kaypi chapawachkanman” ñispa yuyarqani. Ichapas ñataq chay kikin hatunkaray sayñatayuq runa rikurimunman. Manchakurqanim. Chaymi qayllaypiqa wanquyruhina
“Rikuwaqniy hamurqankichu?” ñiq miski simita uyarirqani.
Sipaspa siminchu kanman? Manam pitapas qayllaypi rikurqanichu.
“Yuyariwankichu? Maqawisap warminmi kani. Imahina wañusqayta uyarispas anchata llakichkarqanki. Kanan kay machaypi qusaywan tiyakuni” ñispa miski simiqa ñirqan.
“Maypim kanki?” ñispam qayarqani.
“
Qunqayllamantam machaypiqa chiri wayra pukurirqan. Humpispam upallarqani.
“Mana Maqawisap warminchu kanki” ñispam qaparirqani. “Payqa manam kay machaypi wañurqanchu, San Damián llaqtapitaqmi pampasqa karqan.”
Sipaspa siminqa asirirqan.
“Pampasqaymanta pachallapi llaqtamasiyqa allpamanta surquwaspa kay machayman apamuwarqanku qusaypa tukuy iman haykantapas waqaychanaypaq.
Imapaqtaq kaypi ñuqaykuwan tiyanki? Kuyapayaq sunquyuq kasqaykita yachani.
Ñuqaykutaq manam imatapas rurasqaykichu. Kaypim qasi-qispilla tiyanki. Qusayqa aswa kukawan as-asllata munaspallam mañasunki. Ñam ripusaq.”
Chayñispapachallapim chay ánimaqa asirispa chinkaripurqan.
Qayantinri ancha tutallamanta machaymanta lluqsirqani. Kullupi tiyaykuspa suyachkarqayki.
“Payman tukuy chay kasqata willakusaq; ima chay rikusqaytapas uyarisqaytapas unanchachiwanqa” ñispam yuyarqani.
Rimasqayta uyarispam piñakuqhina tukurqanki. “Puñuchkaptiyki ati musquyqa hapisurqanki. Manam imapas kay machaypi tiyanchu. Manaraq chay hanka sipas wañuptin ñam padre de Ávila confesionninta uyarispa ayantaqa San Damiánpa iglesianpi pampachirqan.”
“Manam, manam chayhinachu karqan” qaparispam ñirqayki. “Manaraq puñuspam sipaspa siminta uyarirqani. Ñawpaqllataqmi machaypa ukunmanta chiri wayra pukurimurqan. Wanquyruhina unyaypas rinriykama chayamurqan. Ñuqam kay machaypiqa wakakunap tukuy iman haykanpas waqaychasqa kaqta yachani. Qanimpa yaqa chawpituta chayaptin huk machukuna payakunawan kay kanchaman hamurqanku, chaymantari kanchap chawpinpiqa takispa qachwarqanku. Chaymi plazap chawpinpi hatun rumisawaman aswata hicharqanku. Mana kaypi waka tiyaptinqa imaraykuch chayhinata rurankuman?”
Ancha millaysapa simiwan ñiwarqanki: “manataqmi kaypi qiparinkichu; imaraykutaq mana quñiq
Chay simita qaparispam anchurirqanki putikuqta saqiriwaspa.
- unyay producir un murmullo como de abejas, o de gente
- willka frecuentemente un ser humano a quien se atribuye un valor sagrado; el santuario o territorio asociado a dicho ser sobrenatural
- athaq suspiro expresando un sentimiento de lástima; grafía que aparece en los textos coloniales; el valor fonético de


text:
Pultumarka distritu
Pultumarka distritu (kastilla simipi: Distrito de Baños del Inca, ñawpa pacha Intipukyu) nisqaqa Piruwpi huk distritum, Kashamarka suyupi, Kashamarka pruwinsyapi. Kashamarka nisqamantaqa 8 km karum.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Rumi Tiyana (Santa Apolonia)
- Mayukuna: Chunta mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chaypi kawsaq runakunaqa qhichwa simitam rimanku, ichaqa Kashamarka rimay kastilla simip ancha chikichasqanmi.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pultumarka distritupiqa Yanaqucha qhuyam tiyan.


text:
Alec Guinness
Alec Guinness de Cuffe sutiyuq runaqa, (2 ñiqin ayriway killapi 1914 watapi paqarisqa London llaqtapi - 5 ñiqin chakra yapuy killapi 2000 watapi wañusqa Midhurst llaqtapi), huk Inlatirra mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Maman: Agnes de Cuffe.
Warmi: Merula Salaman (1938-2000). Churi: Matthew Guiness (1940).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Oskar Suñay 1957, El puente sobre el río Kwai (The Bridge on the River Kwai)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alec Guinness.
- IMDb


text:
Santa Rosa Limamanta
Santa Rosa Limamanta (kastilla simipi: Santa Rosa de Lima), Isabel Flores de Oliva sutiyuq warmiqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1586 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1617 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku Santam karqan. Limaq Santa Rúsa, manaqa Limaq Mama Llúsha.
30 kaq p'unchawqa awustupi Santa Rosa Limamanta warmip raymi p'unchawninmi.
Taytan: Gaspar Flores; Maman: María de Oliva.
Ñawiriy kay yachay panq'ata[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mujica, Ramón, La Rosa Astrea, Lima.
- Del Busto, José Antonio, Santa Rosa de Lima.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kathuliku Inlisya
- Santo Toribio de Mogrovejo
- San Martín de Porras
- San Juan Macías
- Ana de los Ángeles Monteagudo
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Rosa Limamanta.