text:
Estate' k'o chik pe ri Internet Explorer richin Microsoft pa ronojel kematz'ib' PCs kik'amon pe Windows, q'aläj chi ri Microsoft nrajo' chi tawokisaj ri kokik'amaya'l Edge, ri k'o chik pe chupam.
Microsoft k'o yan chik juna' man tusamajij ta chi rij ri Internet Explorer ruma ri rokik'amaya'l Edge k'exon richin ri Windows 10. Po ruma ri eqal rokisaxik Edge xuya' rukojol richin chi ri Internet Explorer k'a tokisäx, ruma jujun taq aruma chi rij ruk'amonik k'ayij.
Wawe' niqajunamaj ri Firefox Browser rik'in ri Internet Explorer pa ruwi' jikomal, rokisaxik chuqa' ruk'waxik. Yatqato' chi tino' pan awi' rukojol richin nijunamäx jun k'ak'a' okik'amaya'l achi'el ri Firefox nuk'äm ri' kik'in ri kib'eyal ajk'amaya'l chuwäch jun okik'amaya'l ri nawokiaj ruma jun rayib'äl k'ayij loq'oj o ruma chi nuk'uluj.
Jikomal chuqa' Ichinanem
We man aya'on ta kan ri Internet Explorer, ri retal ruk'ayewal jikomal k'o ta chi niq'ax pan awi'. ri ruk'amöl b'ey Microsoft xuya' rutzijol k'ayewal chi ke jarupe' la chi winaqi' ri k'a nikokisaj ri Internet Explorer achi'e ajk'amaya'l kokik'amaya'l chi tajin e k'o pa “k'ayewal.”
Microsoft man nusamajij ta chik ri Internet Explorer, ri nuq'ajuj chi janila k'ïy ri taq ruk'ayewal ruk'amon pe. Microsoft nutzijoj chi kan k'o k'ïy k'ayewal pa ronojel ruwäch Internet Explorer.
¿Achike k'o chi nub'än ri ak'aymoloj we xa xe ojer taq chokoy nrokisaj, ri xa xe yesamäj pa Internet Explorer? Niqab'ij chawe chi man taxöl ri k'ayloq'oj rik'in ri ajowanïk. Pa qitzij chi niqachilab'ej chi tawokisaj ri K'amonel taq kik'amal Ojer taq Okik'amaya'l richin Windows. Re k'amal re' nuya' q'ij chi ke ri okisanela' richin pa ruyonil nikijäq jun molaj taq URLs pa Internet Explorer chuqa' nitzolin pa Firefox toq yatok pa jun chik chi tominiyo'.
Rokisaxik:
K'ayew chi 4 k'a 5% ri nib'anatäj pa ajk'amaya'l richin ajch'atal xb'anatäj rik'in Internet Explorer, yojch'o chi rij ri 2019. Rik'in jub'a' jub'a' ok, po ri nuq'ajuj chi yeb'uchu' ri winaqi' jub'a' ketamab'al nikïl pa k'amaya'l akuchi' yalan eqal yesamäj chuqa' nikib'än renterisar, ruxaq man ütz ta yewachin — chuqa' ri k'ayewal chi rij jikomal xtzijöx yan rij.
Ri taq aruma toq nokisäx Internet Explorer richin chi ri b'anonela' tikitojtob'ej achi'el xtiwachin ri ajk'amaya'l ruxaq pa jun ojer okik'amaya'l o jun ajk'aymoloj e k'o itzilenal taq ruchokoy richin ri k'ayij loq'oj, ri xa xe yesamäj rik'in ri okik'amaya'l Internet Explorer.
Pa ri juk'an chik, Firefox jun chi ke ri okik'amaya'l jutaqil nik'exlöx, chuqa' ruk'amon pe k'ïy ütz chuqa' jeb'ël taq samaj, achi'el Pocket ri nuchilab'ej jeb'ël taq na'oj toq najäq jun k'ak'a' ruwi'. Ri rukajtz'ik kanoxïk chuqa' ri tunun ajk'amaya'l ochochib'äl, o Quantum Kajtz'ik ke ri' niqab'ina'aj, chuqa' nuya' taq chilab'exïk chawe' ruma ri taq ayaketal, taq etal, natab'äl, jaqon taq ruwi' chuqa' k'ïy kanoxïk. Rik'in jun sipan rub'i' rutaqoya'l Firefox yatikïr pa runuk'ulem chuqa' pa ch'aqa' Firefox taq tikojil xa xe yatok pa xab'achike okisab'äl. Ke ri' chuqa' ri nakuqub'a' ak'u'x toq awetaman chi ri awokik'amaya'l nisamäj richin nuchajij ri awetamab'al.
K'wayel:
Achi'el Microsoft xrelesaj ri okik'amaya'l Internet Explorer, man nuk'äm ta chik ri' pa xab'achike ruwa richin iOS, chuqa' majub'ey xk'oje' richin Android. Ri nuq'ajuj chi we nawokisaj jun kematz'ib' k'o Windows chupam, xa xe chi ri toq yatikïr yatok pa taq ayaketal, runatab'al awokem pa k'amaya'l, yakon ewan taq tzij chuqa' ch'aqa' etamab'äl, ri yekixïm ri k'ak'a' taq okik'amaya'l pa ronojel ri taq okik'amaya'l.
Firefox nisamäj pa xab'achike nuk'che'el, ke ri' chuqa' pa Windows, macOS, Linux, Android, chuqa' iOS. Ri nuq'ajuj chi yatikïr naxïm ronojel ri awetamab'al pa ronojel taq nuk'che'el. Ruma ri', we atokinäq pa k'amaya'l chupam jun ch'utikematz'ib' k'o Windows chupam, yatikïr nachäp chik el samaj akuchi' aya'on kan toq xkatok pa ruk'amaya'l iPhone o Android okisab'äl. K'o ta chi junam re samaj re' pa xab'achike k'ak'a' ajk'amaya'l okik'amaya'l, po man ke ta ri' pa Internet Explorer.
Chi jun Tojtob'enïk
Xk'oje' jun ramaj to ri Internet Explorer, ja ri' ri okik'amaya'l yalan nokisäx chi jun ri ruwach'ulew. Nijalatäj ri ramaj chuqa' ri na'ob'äl, por ri Internet Explorer k'a junam rub'anikil. Microsoft nixuke' chi kiwa ri okisanela' richin nuk'utuj chi man tikokisaj chik ri Internet Explorer, pa ruk'exel tikokisaj ri kokik'amaya'l Edge k'o ruxe'el pa Chromium.
Niqab'ij chawe chi tawokisaj jun ichinan okik'amaya'l, ri nakuqub'a' ak'u'x chi rij, ri k'ïy etamab'äl ruya'on pa ronojel taq okisab'äl. Toq nichojmïx rujunamaxik ri Firefox man k'ayew ta nich'akon, nich'ako pa ronojel ruwa chi tojtob'enïk. We natzïj Internet Explorer chi rochoch awati't, rik'in jub'a' nawajo' nab'än jun utzil chi re richin naqasaj Firefox chuwa.
Ri taq junamaxïk xeb'an wawe', xeb'an rik'in ri kinuk'ulem kik'amon pe chuqa' ri taq ruwäch xe'elesäx pe richin ri okik'amaya'l ke re':
Firefox (81) | Internet Explorer (11)
Re ruxaq nik'ëx pa taq ik' rik'in nik'aj richin yek'ut ri ruk'isib'äl taq ruwäch po rik'in jub'a' man jutaqil ta nuk'üt ri ruk'isib'äl taq ruwäch.


c: text/html

text:
Wiraquchakunas kasqa, dukturkunapas. Atuqpa libruchanmantas rimasqaku ichaqa librupa qarallanta qawapayaspanku. Sunqunmanpuni yaykuyta mana atichkaspankupas tukuy imachakunatas hamutaqtukusqaku. Libruchataqa kichaparispa kicharispas taspirisqaku. Libruqa manas imatapas rimarisqachu. Dukturkunapa umanpiqa yuyayninpiqa wayrallas muyurichkan. Qawanakusqaku hinallas liyiqtukusqankumanta ima unanchaytapas mana atispanku. “Kay atuqqa inbidiyusum. Manam munanchu qillqanpi imapas nisqan yachananchikta”, nisqas huk wiraqucha. Hukñataqsi nisqa “Arí! Millaymi kay sallqaqa. Imataya pakawachkanchik”. Qawapayankusá libruchataqa. Huksi muskin, hukñataqsi rinrinman asuykachin, “icha imallatapas niwanman” nispa. Hukñataq iskaynin makinwan hapiykuspan librupa qaranta llaqwaykun. Huk dukturñataq rimapayan. Chunlla. Libruchapiqa qillqallas kachkan, suyu-suyu sisichakunahina. Yana sisichakunallas purichkan, suyuntakamalla purisqankupi mana pantarispanku. Libruchataqa musuqmantas taqwiykachanku, manasá imananpaschu. Dukturkunaqa qawanakunkus, wiraquchakunapas umallankutas maywirinku alliqmanraq ichuqmanraq. Chaynaspankus churmichakunku. Libruchamantaqa manas ima tinkuchiytapas atinkuchu. “Maldisyun atuq”, ninsi huk kaq ukullanpaqraq. “Supaypa wawan” nin hukñataq, chaytaqa llapankus uyarisqaku. Hukñataqsi nisqa qaparistinhina, “Llama supi atuq. Sallqa”. Chaynas atuqtaqa rabyasqallaña kamiykunku. Chaymantaqa puriykachankus hamutaqtukustin. Wakinqa chinkasqahina yuyayniyuqsi muspaykachan. Taqintin taqintin librukuna liyiq, pachak, iskay pachak libru qillqaq, yachaysapa dukturkuna manasá atillankuchu chay librucha liyiyta. “¿Imaynanpitaq kay libruchawan mitkakururqanchik? Kay churmichakuywan manaraq tupachkaspanchikqa hawkallam purikurqanchik. Chaymanta rimasunchik, qillqasunchikpas” nisqas hukñataq. “Kay atuqqa chiqap uma nanayninchikmi”, nisqa hukpas, kunkanta chutaparikuspa. “Muspachkanchikmi –nisqa hukñataq, ñawinmanta lintiojoschanta urquykuspan–. Imanasqataq kay libru mana rimarinchu? Chaymanta qillqasun, hamutasun, musuq yachaykunata qispichisunchik”. “Duktur, kamasninpim rimaykamunki”, ninsi huk wiraqucha. “Chaymi tinkusqa rimay, kuyayllapaq”, nin sipasniraq dukturapas. Chaynallasá rimanakusqaku, rimanakusqaku, rimanakusqaku... Rimanakusqallankupis llapankuña lintisniyuq rikurirqunku, qarachankupas sipuyasqaña, chukchankupas uchpay-uchpayñasriki. Wakinkuqa tawnachayuqñas, muqu wasachakunaña. Machuyarusqakus mitkakusqanku librucha paykunapa siminman tikranankuta suyasqankupi... Chayllapim tukun profesur, kay willakuyniy. Atuqpa simin mana riqsiq dukturkunapa isturyan riki.
Pablo Landeo (08/11/2020)
Imagen: dibujo realizado por la pintora Sonia Estrada Melgarejo para la revista Atuqpa Chupan.

robotstxt: allowed

filter: keep