text:
Delicia Dagua, Tsumi Warmi
Chara wawa asha ñuka anzilusha puriusha aysausha, chi chasna aysashkani mutata. Aysashkani chunda shimita chimanda aysashkani shu tanla, chimanda ruyak mutawata. Aysashkay, chuskuta aysashka washay, y chi anzhiluta kuti shitashkayga ña pay runa shina aysasha apak ara. Chi apakpi, chasna apasha pay kaspi lijachipiga ñukaga chita, chita... Ña yaykusha ñuka shunguy chi anzilu kiruwata lluspichisha nisha raushkay ñuka malda sintirisha rikuk arani chaupima. Chaupi kuchama rikukpi chi, chi warmi ashkanga chi, chi tsumi warmi, kaiwan pakta pay shayan ña. Kasna ña warmi ara pero ña akchayuk, kayta pititishkay runa shina, runa kwinta rikurisha. Chibi manzharisha randi.....
Swanson: Amarun?
Delicia Dagua: Amarun! Randi ñuka manzharisha ña. Ñuka anziluwata chi sakisha urkuta kallapakani mana yakuy urmarani ñuka, mana ña. Mana urmarani.
Imasna watara charinkangui?
Ñuka chibi charishka ashkani casi unos once años charishka ashkani ñuka, once año charishka ashkani. Chara wawa, chasna ashkay chasna rikusha ñuka kallpakarani. Kallpasha manzharisha ñuka wasiy risha tiauk arani, mana apakrirani ñuka pescadota, ñuka aysashkata. Chi aychawara mana apayrirani, mana apayrisha shamushkay.
Chasnay, ñuka mama shamukpi, chagramanda payna paktamunaupi nirani, "Chibi chasna aysasha sakini mamita. Chita manzharisha mana apajrini, imacha shuk warmi shayaura," nirani, "yakuy". Chasna, chasna shayaura nisha ñuka rimashkay ñuka mama, maybi chi raygumi illashkagunay yaya illaj shina. Yaya mana anzhiluupiu shina kanguna chasna rasha puringuichi kaybiga atun kucharukutaga. Manacha rinkungui amarunzha ara, tsumicha ara nisha rimaunara. Chi warmi ruku warmi kuynta, malta warmi kuynta. Warmi, ruku mara, ruku ashata ña kamashka warmiruku ara pues chi kasna chaupi yakuy. Como kay mesay shayau shina rikurira kayta away, yaku away, yaku buyllaruku. Kay llushti pichu. Lluchu, lluchu kay aychama, cuerpoma lluchu ara pero ña runa warmi persona shina rikurij chi warmi. Imasna wata shina. Pay, pay masna watayuj ara chi amarun mana yachani chitas yangas. Pero malta kuynta o ruku. Malta ña, malta, ruku warmi pay rikurira. Como de treinta años Chasna ashkanga porque ruku warmi ñabi rikurira kasna chaupi yakuyga. Ñuka kasna mayanmanda rikusha, chaupi yakuyga kasnallata kay imasnata aun. Chi kuyntallata kasna piñas, piñas sapigama paktaj kucha kay kuyntallatagara. Chibi chasna rikushkani. Pay akcha shina. Kayta pitirishkara, kayta pitirishkara pero akcha yakumanda llugshipiga kasna aura kasna. Kasna ukushka ara akchaga pero chasnallata mana runa warmi wira pay. Kallparani manzharisha mana runa mana tianaura ni piwas, kunan chi muriti kuchay. Muriti niganaun chi puestoy chibi ñuka chasna rikurani chimanda washa tuta ñuka puñushkay. Pay muskuchira cantasha, chasna cantasha ñuka kanda apangaraurani nira. Kanda apasha niushkay kan musiarirangui nira, musiarisha kan kallparangui nira. Kan kallpajpi ñuka llakirisha sakirirani nira, chi pero pay.
Paywa churi raigu?
Paywa churi raygu, pay yuyarishka chasna, churiyuj ashka chi amarun warmi, tsumi warmi.
Chibi chasna muskusha chi pay cantota cantara ña chasna completota cantajpi ñuka chi raygu cantota.
Pay cantaka?
Muskuybi?
Muskuybi cantara chiga chi warmi ña runa warmi shina ara pero ñuka pay tsumi warmi mani nira pay. Atun kuchata maskasha ñuka shamuj mani nira sapi manda warmi.
Kay marañon sapimanda
Sapimanda shamun warmi maraniya.
Atun kuchaunai sirisha shamunimara iyari
ñukatami aranima.
Mana runa warmi charaniya
paygunalla kati kati purijllawa.
Mana runa warmi charaniya
Ñukatami araniya.
Tsumi warmi maranillalla ri
//Atun kucha siquiy sirij warmi maraniya//
Awa piñas awabiga
awa piñas pambay sirij warmi maraniya.
Doce indi tukushkaybi sirij warmi maraniya
marañonlla sapimanda sikamujlla warmi maranilla.
Mana kaymandalla warmichuya
Runa warmi mara aranichuyari.
Ñukagaya ñukagaya ri
tsumi warmi mara niyariga.
Ñukatalla pitallari manjhachiwangallari
atun kuchagunay runa manjhapi.
Ñuka muñashka wawataga apashalla rina munaj warmi maraniya.
Chasna yuyarishallari
payna alli kuyrashalla wawataya.
Charinungami charinaungamiya
payna alli kuyrashaya charinunga.
Ñuka shu wawata
///warmi wawatami munaniya///
Ñuka shujlla churitaga
alli runatami chariniya.
Ñuka churimi anyari
shu musu runa payga shayaunmiya.
Ñuka munashkalla warmi wawa
tayaj apashami ñuka kusha yari.
Chita kusha ñuka shungayasha
chita kusha ñuka shunguyashamiya.
Dino mana alli shungu sakirisha
chi wawata ya mana apasha ya.
Chi warmi wawa wañungami iyarilla
ñuka yuyarishkalla wawalla wañungami.
I will give her to him when she grows
I will give her to him when she grows up
If she were not so good hearted I would leave her


c: text/html

text:
7
Majayoqcunapaq willapäquicuna
1 Wauqicuna y panicuna, cartequicunachomi atsca tapuquicuna carqan. Y tapuyämarquequi “¿Allicu mana majäcushpa cacuyäman?” nishpam. 2 Allim canman, peru jucwan jucwan mana cacuyänequipaq, mejor cada unupa cayäpushï warmiquicuna, y cada warmipa cayäputsun qowancuna. 3 Y warmipis ollqupis casadu quecarqa cuerpuncunata ama michänacuyätsuntsu. 4 Porqui majayoqchoqa mananam warminatsu dueñu cuerpunwan; sinoqa qowannam y ollqupis mananam dueñunatsu cuerpunwan; sinoqa warminnam. 5 Tsemi jucniqui jucniquicunapis ama michänacuyëtsu cuerpiquicuna qonaquita. Sitsun majequicunawan shumaq parlarir, Diosman mañacuyänequi witsancuna mana juntutsu punuyanqui; tseno carqa allim, peru ama allapa unepaqa jaqiriyëtsu juntu punita, paqtam diablu engañecuyäshuptiqui muneniquicunata mana awantar mana alliman ishquicurcuyanquiman.
6 Quecunataqa niriyaq manam tseno cayänequipaq Dios nimashqa captintsu, sinoqa quiquïpa yarpenïllapitam consijarniquicuna willapäriyaq. 7 Quiquïllapitaqa imanomi munecü noqano mana warmïcushpa tacuyänequita; peru Diosmi permitishqa cada uno imanopis cacunantsicpaq.
Solterucanapaq willapäquicuna
8 Solterucunatawan biudacunatam willariyaq: Mejormi japallequicuna noqano täcuyanquiman; 9 peru sitsun peqequicunata tsareta mana puediyanquitsu, mejor casaquicuyë jucta jucta munapar mana caquicayänequipaq.
10 Majayoq caqcunatam mandayaq, warmicuna qowancunapita mana raquicayänanpaq. Queqa Diospa mandaquininmi y manam noqapatsu. 11 Peru sitsun malas raquicacurenqa, mana yapapäcushpa japallan tärätsun o mana tseqa amishtacuyätsun qowanwan. Tsenolla jina ollqu caqcunapis ama jaqiyätsuntsu warmincunata.
12 Sitsun meqan wauqintsicpapis Teyta Jesucristuman mana creyicoq warmin canqa, peru pewan shumaq cawaconqa, tse wauqintsic ama tse warminpita raquicatsuntsu. Quetaqa quiquïllan consijariyaq manam Teyta Jesucristutsu. 13 Sitsun meqan panintsicpapis jina Teyta Jesucristuman qowan mana creyiconqatsu, peru tse panintsicwan shumaq cawaconqa, ama tse qowanpita waqtsacätsuntsu. 14 Porqui mana creyicoqqa ollqu car o warmi carpis majan creyicoq canqanrecurmi Dios shonqunta yatanqa. Tseno cacuyaptenqa, wamrancunapa shonquncunatapis Diosqa yatanqam; peru mana tseno cayaptenqa, wamrancunapis llutanta rurar manam Diosman creyicoq nishqatsu cayanqa. 15 Diosqa munan mana liryacushpa shumaq pasaquicho cawacunantsictam. Tsemi sitsun qowequi o warmiqui Jesucristuman mana creyicoq car jaqirishunqui, dejarïquï eucunanpaq. Tseno quiquin eucuptenqa, meqan wauqintsic o panintsicpis librim quedarenqa. 16 Porqui manam musyanquitsu pani y wauqi juntu cayanqequirecur, tse majequi salbacunanta.
17 Jinantin marcacho creyicoqcuna, noqam queno niyaq: Imanotam Dios acrayäshurniqui tarishorqonqui tsenollana cacuyë, peru cada uno segun Dios yanapayäshonqequinolla portacuyë. 18 Sitsun creyicuyanqequi öra señalashqana cayarqequi, ama yarpacachäyëtsu tse señalpaq. O sitsun mana señalacushqa cayarqequi amana señalacuyënatsu. 19 Porqui Diospaqqa manam presisantsu señalacushqa cayanqequi o mana señalacushqa cayanqequipis. Pëqa munan munashqanno cawacuyänequillatam. 20 Tsemi Dios acrayäshonqequi öra cayanqequinollana quedacuyë. 21 Sitsun Dios qayayäshonqequi öra cayarqonqui sirwipacoq, tseno sirwipacoq cayanqequipita ama llaquicuyëtsu; peru sitsun manana sirwipacoq cayänequipaq pillapis yanapecuyäshunqui, tseqa allim canqa. 22 Porqui sirwipacoq quecayaptiqui, Teyta Jesucristu acrayäshushqa cayäshuptiqueqa, perecurmi libri cuenta quecayanqui. Tsenolla jina libri quecayaptiqui, Jesucristu qayayäshushqa cayäshuptiqueqa, cananqa Jesucristupa esclabun cuentanam cayanqui peta sirwiyänequipaq. 23 Teyta Jesucristum rantimarqontsic. Tsemi libri carpis o esclabu carpis, manana nunacunapa muneninchotsu cantsic. 24 Tsepenqa, wauqicuna y panicuna, imanollam cayarqequi Teyta Dios qayayäshonqequi öra, tsenollana peta sirwirnin cawacuyë.
25 Solteru caqcuna majayoq cayänanpaq o mana majayoq cayänanpaq caqtaqa Teyta Dios manam yachatsicushqatsu. Tseno captinpis, ancupämar apostolnin canäpaq marcäcamashqa captinmi niyaq: 26-27 Que sasa tiempucunacho mas mejormi japallaq caqcunaqa japallan täcuyanman. Tseno captinpis, naqana majayoqna caqcunaqa ama majanpita raquicatsunnatsu. 28 Majäcurpis, manam ni ima mana allitatsu rurayanqui. Tsenollam jina juc shipashpis casacurnin, mana ni ima mana allitatsu ruran. Imallatam yarpacachärïqa, casacurir bidata pasarcuyänequillatam. Tsemi ware warätin mana llaquishqa puriyänequipaq willapäriyaq.
29 Wauqicuna panicuna, canan que niyanqaqta cäyiratsiyashqequi: Mananam allapanatsu que patsacho cawashun. Tsemi casadu caqcunata willapäriyaq: majayoq carpis, mana majayoq cuentalla Diosta sirwirnin cawacuyänequipaq. 30 Llaquishqa quecarpis, cushi cushilla quecayë; y cushiquicho carpis, imeca llaquishqa cuentano quecayë. Jina imallata rantirninpis, mana imayoqpis cuentano quecayë. 31 Capoqyoq carpis, mana capoqyoqnolla portacuyë. Porqui capoqyoq queqa que patsallachomi ushacärenqa.
32 Imano captinpis, willapäriyaq que patsacho mana allapa yarpacachëcunallacho puriyänequipaqmi: Warminnaq caqcunaqa Diosta sirwiyänanllapaqmi mas yarpacachäyan. 33 Peru warmiyoq caqcunaqa warminta que patsacho imecawanpis cushitsiyänanllapaqmi mas yarparäcuyan. 34 Tsemi allapa sasa pecunapaq ishqueta sirwiyänan. Tsenollam jina mana qowayoq caq warmicunapis Diosta sirwiyänanllapaq y cushitsiyänanllapaq yarparäcuyan. Tsemi peta sirwicurllana y cushitsirllana, cawenincunacho pellapaqna imecachopis cayanqa. Peru qowayoq warmicunaqa qowanta sirwiyänanllapaqmi y que patsacho imecawanpis cushitsiyänanllapaqmi yarparäcuyan.
35
Que llapanta willapäriyaq bienniquicunapaqmi manam atajucunata churartsu. Porqui Diosnintsic munashqanno cawacuyänequitam munä; y munä Diosllatana llapan shonqiquicunawan sirwiyänequitam. 36
Sitsun pipis juc shipashwan*
casacuyänanpaq parlashqana cayanqa, y tse shipash casacunan edaninchona canqa, y tse jobin pensanqa “Que shipashwan mejor casaquicuyäshaqna” nishpa, casacuyätsun. Allim tseno casaconqan, manam jutsatsu. 37
Peru sitsun pipis pensanqa mana casacunanpaq, y peqanta alli tsaräcur jina casaquita munanqatsu, tsenäqa mas allim. 38
Tsemi casaquipis alli y mana casaquinaqa jina mas allim.
39 Porqui casadu warmeqa qowan cawanqanyaqqa, tse qowanpa muneninchomi canan; wanuriptinnam si, librina ticrarir munanqan nunawan casaquita puedin; peru si, casacutsun Jesucristuman creyicoq nunallawan. 40 Quetam pensä noqapitaqa mejormi tse biuda japallanllana manana yapapäcushpa quedacunman, mas cushi cushina cawacunanpaq. Tsetaqa niriyaq Santu Espiritu yanapamarnï cäyïtsimaptinmi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ch’uju unquy
Kay ch’uju unquy (chantapas kay nasofaringitis, rinofaringitis, utaq ch’uju) huk chimpachikuq vías respiratorias superiores kaqmanta unquy kaytaq ñawpaqta sinqaman hap’in. Aswan riqsisqa unqunayaq kanku ch’uju, kunka nanay, qhuña chaymanta k’aja ima chaymanta qamchismanta chunka p’unchawtahina qukun, ichaqa wakin kutiqa kimsa simanatahina qukun. Aswan kay 200 virusmanta kay ch’uju unquyta hap’ichikun, ichaqa aswan riqsisqaqa kanku kay rinovirus kaqkuna.
Kay vías respiratorias superiores kaqmanta chimpachikuykunaqa rak’ikunku mayqin kurpu k’uchumanchus hap’ikun chaymanhina. Aswan riqsikuq kutitaqa, kay ch’uju unquyqa sinqaman, kunkaman (faringitis) chaymanta kay senos paranasales (sinusitis) kaqman ima hap’in. Kay unqunayaq qukun kay inmunológica kutichiy kurpumantarayku kay chimpachikuq kaqman manataq aswantachu kay tejido thantakuy kay virus kaqraykuhinachu. Aswan riqsisqa hark’ayqa kan makita mayllakuna, ichapas nikun kay uyapaq máscaras kaqkunata churakuy kusallataq.
Mana hampiy kay ch’uju unquypaq tiyanchu, ichaqa unqunayaqnin hampikunman. Kayqa aswan hap’ikuq runakunapurapi chimpachikuq unquy: machu runaqa iskayta utaq kimsa kutita watapi hap’ichikun, wawataq suqtamanta chunka iskayniyuqkama kutita. Kay unquy chimpakuykunaqa ñawpamantapacha runata qatimun.
Unanchaq chaymanta unqunayaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan riqsisqa unqunayaq huk ch’uju unquymanta kanku, ch’uju, qhuña sinqa wichq’akuywan chaymanta kunka nanay ima. Wakin kutiqa, aycha nanay, sayk’u, uma nanay chaymanta yarqhay chinkapuy ima kanman.[1] 40% kaqpi casosmanta kunka nanay tiyan, 50% kaqpi ch’uju tiyan[2] chaymanta khuskanpi kay casosmanta aycha nanay.[3] Machu runaqa mana k’ajayuqchu kanku, ichaqa wawakunaqa ari.[3] Ch’ujuqa mana ancha sinchichu kay influenza kaqta qatiq kaqman tupachispa.[3] Kay ch’ujupas chaymanta k’ajapas ima machu runakunapi influenza ñisqata willaptinpas, rich’akuykuna tiyan kay iskay unquykunapi.[4] Achkha kay viruskunamanta ch’uju unquyta hap’ichikuq, kay asintomaticas chimpachikuykunata hap’ichillanmantaq.[5][6] Llimp’iqa kay llawsamanta utaq qhuñamantaqa ch’uwa, q’illu utaq q’umir kanman chaymanta mana willanchu ima laya viruschus kay chimpakuyta ruwachiq.[7]
Thaskiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan rikukuqpi, ch’uju unquyqa sayk’uywan, chiriwan, achhuykunawan chaymanta uma nanaywan ima qallarin. Chaymanta machkha p’unchaw qhipantaqa qhuña chaymanta ch’uju qallarin.[1] Unqunayaq kaqkunaqa kay ñawpaq 16 phanikunapi rikhurinman [8] chaymanta aswan sinchinman chayan iskaymanta tawa p’unchawmanhina qallarisqanmanta.[3][9] Aswan rikukuqpi qamchis p’unchawmanta chunka p’unchawpihina chinkapun, ichaqa kimsa semanata unayllanman.[10] 35-40% kaqpi kay wawakuna casosmanta, ch’ujuqa aswan chunka p’unchawkunamanta unayllan chaymanta aswan 25 kaqmanta 10% kaqpi.[11]
Nanachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Virus[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquyqa huk viral chimpakuy kay vías respiratorias superiores kaqmanta. Kay aswan riqsikuq virus hap’ichiq kaqqa kan kay rinovirus kaq (30–80%), huk picornavirus laya kan kay 99 riqsisqa serotipos kaqwan.[12][13] Wakkunaq tiyapunku: coronavirus (10–15%), influenza (5–15%),[3] parainfluenza, virus sincitial respiratorio runamanta, adenovirus, enterovirus, chaymanta metapneumovirus.[14] Achkha kutiqa aswan huk virusmanta tiyan.[15] Tukuyta yupaspa, aswan kay 200 laya virales ukhina ch’uju unquykunamanta tiyan.[3]
Chimpachikuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquymanta virusqa chimpakun kay wayrapi yakumanta (aerosol), chiqan tinkunakuna kay chimpachisqa sinqamanta yakukunawan utaq fómites kaqwan ima (chimpachisqa imakuna).[2][16] Mana yachakunraqchu mayqinchus kay ñankunamanta aswan chaninniyuq.[17] Kay viruskunaqa kawsankuman unayta wayrapi chaymanta runakunataq makinkupi, ñawinkupi chaymanta sinqankupi ima apankuman, ahinata imaynatachus kay chimpachiy rinhina.[16] Kay chimpachiyqa aswan rikukun kay guarderías kaqpi chaymanta yachaywasikunapi ima, mayqinpichus wawas pikunachus mana unqunapaq sistemas kaqninku mana allin hatunllasqaschu chaymanta pisi llimphus kanku khuska kachkankurayku.[18] Kay chimpachikuykunaqa wasiman apakunku chaymanta wak yawarmasikunamantaq chimpachikun.[18] Mana yachakunku kay wayra hallich’asqa vuelos comerciales nisqakunapi huk chimpakuy ñan kachkanta.[16] Ichaqa, pikunachus qayllaman chukunku chaykuna aswan qaylla chimpachikunamanta kanku.[17] Kay virus ruwachisqas kay rinovirus kaqrayku aswan chimpachiq kanku kay ñawpa kimsa p’unchawkuna unqunayaqmanta, chantataq aswan pisi chimpachikuqkunaman tukupunku.[19]
Clima[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa ñiykunaqa ñin hukqa ch’uju unquyta hap’inman kay chiri pachapi unayta kaqrayku, parahina utaq invernal pachahina chaymanta chayhinata karqa imaynatachus unquy sutinta hap’irqa.[20] Kay kurpumanta chirillay ruwayninqa huk riesgo factorhina ch’aqwakuman apan kay ch’uju unquypaq.[21] Wakinkuna kay ch’uju unquyta hap’ichiq viruskunamanta estacionales kanku chaymanta aswanta hap’ikun kay chiri utaq huq’u pachapi.[22] Wakinkuna ñinku kayqa kan imaraykuchus wichq’asqa wasikunapi anchata kankurayku chaymanta wak runakuna qayllanpirayku; [23] aswanta kay wawakuna yachaywasiman kutinku chaykunapi.[18]Ichaqa, kay sistema respiratorio kaqpi tikraykunarayku kanman mayqinchus aswan manchhichiyta qukun.[23] Kay huq’u pacha achkhallachinman kay viral chimpachiyta imaraykuchus ch’aki wayra yanapan kay huch’uy partículas virales aswan karuman chayanankupaq chaymanta aswan unayta wayrapi kanankupaq. [24]
Wakkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay achkha runa unquymanta hark’akunaqa, ruwasqa huk ñawpa tinkunarayku kay ch’uju unquy viruskunaman, huk sinchi llamk’ayniyuq kay viral mirayninmanta hark’ayninpi, imaynatachus rikuchikun kay aswan wayna ayllukunapihina mayqinkunachus achkha tasasniyuq kay respiratorias chimpachikuykunamanta.[25] Wak riesgo factorqa kan huk pisi mana unqunapaq kay.[25][26] Kayman k’askakun kay mana puñuy atikuy chaymanta ancha tuyu kay ima aswan riesgoyuq kay chimpachiyta llamk’achinapaq kay tinkuna qhipanta huk rinovirus kaqman. Ñikun efectosninman k’askasqa kachkanta kay mana unqunapaq sistema kaqpi.[27][28]
Fisiopatología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñikun kay ch’uju unquy unqunayaq kaqninqa aswan k’askasqa kachkanku kay inmunológica kutichiywan kay virusman.[29] Kay mecanismo kay mana unqunapaq kutichiymantaqa sumaq riqsisqa sapa virusmanta. Ahinata, kay rinovirus kaqkunaqa chiqan tinkuywan chimpachikun; kay runa ICAM-1 receptoresman k’askakunku huk mana riqsisqakuna mecanismos kaqninta mayqinkunachus kay punkiymanta mediadores ruwaqkunata kacharinku.[29] Kay mediadores unqunayaqta ruwachinku.[29] Aswan rikukuqpi mana waqllinkuchu epitelio nasal kaqta.[3] Wakhinamanta, kay sincitial respiratorio (VSR) virusqa anchata chimpachikun chiqan tinkuywan chaymanta wayrapi yaku kaqninta. Chaymanta sinqapitaq kunkapitaq karinku manaraq vías respiratorias inferiores kaqman chayaptin.[30] Kay VSR kaqqa ari kay epitelial waqlliyta ruwan.[30] Kay parainfluenza aswan rikukuqpi sinqa, kunka chaymanta bronquios ima punkiyta qukun.[31] Huch’uy wawakunapiqa, tunqurita waqlliptin, kay crup unqunayaqninta qunman imaraykuchus kay vías respiratorias huch’uy kayninrayku.[31]
Diagnóstico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ukhinallachiy kay virales chimpachikuy vías respiratorias kaqpuramanta unqunayaq maypichus kanman ahinaman llamk’an. Kay ch’uju unquyqa aswanta sinqaman waqllin, kay faringitis kaqqa kunkaman, chaymanta bronquitis kaqqa surk’anman.[2] Ichaqa, achkha kikin unqunayaqniyuq kanman chaymanta achkha partes waqllisqas rikukunkuman.[2] Kay ch’uju unquyqa aswan rikukuqpi rinitis kaqhina utaq sinqa punkiy kaqhina riqsikun, huk tikrakuq ñiqiwan kay kunka punkiymanta.[32] Ancha rikukuq unqusqaqa sapan qhawakun.[3] Aswan rikukuqpiqa mana karunchakunchu kay agente viral kaqqa[32] chaymanta mana riqsiy atikunchu ima laya viruschus kasqanta kay unqunayaqpi umachakuspa.[3]
Hark’akuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay físicas hark’akuykunaqa kay ch’uju unquy virus mirakuymanta hark’akunapaqqa, sumaq kaq hark’akuykunalla kankuman hark’akunapaq.[33] Kaytaq maki mayllakuykunawan chaymanta barbijos churakuywan ima kan. Kay hampiwasi kitipi, qara makikunata chaymanta batata ima churakunku.[33] Mana allinchu ruwanaqa huk cuarentena kaqtaqa imaraykuchus unquyqa ancha riqsisqa chaymanta unqunayaq pisi aqllasqas kanku. Vacunacionqa ancha sasa imaraykuchus ancha achkha involucrasqa virus kan chaymanta usqhaytapacha wiñanku.[33] kay huk allin vacunamanta paqarichiyqa kan, ahinataqa, pisi atikuq.[34]
Sapa kuti maki mayllakuyqa allinsina kanman kay ch’uju unquy virus chimpachiy pisillananpaq, aswanta wawakunapurapi.[35] Mana yachakunchu sichus antivirales kaqkunata chaymanta antibacteriales kaqkunata yapayqa kay maki mayllakuyman aswan kusa kasqanta.[35] Kay barbijos churakuyqa unqusqa runakunawan tinkuypiqa allin kanman kasqa; ichaqa, mana achkha rikukuq kanchu runakunamanta karunchasqa kachinapaq.[35] Kay suplementos zinc kaqwan hampikuyqa allin kanman ch’uju unquy casosta pisillachinapaq.[36] Kay sapa kuti jampi upyanaqa kay vitamina C kaqwan suplementosmanta mana ch’uju unquy riesgonta utaq sinchiyninta pisillachinchu.[37]
Hampikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunankamaqa mana hampikuna utaq qhura hampikuna kanchu mayqinkunamantachus allin hampiynin sumaq evidenciasniyuq kasqanta kay chimpakuymanta unayllanninta huch’uyllachinapaq.[38], Ahinatataq, hampikuyninqa unqunayaq kaqllata chinkachinqa.[39] Sumaqta samarina, yakusta upyana, huq’u ukhunchik kananpaq chaymanta q’uñi millu yakuwan kunkata qhulluqachiyta ruwana ima allin ruwaykuna hampikunapaq kan.[14] Aswan achkha kusallayninkunaqa kay hampikuyninmanta yapakunku kay placebo efectoman.[40]
Unqunayaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay hampikuyninkunaqa mayqinkunachus unqunayaq kaqkunata sanillachiy yanapaq analgésicos kaqkunawan chaymanta simples antipiréticos kay ibuprofeno kaqhina kaqkunawan ima hamun[41] chaymanta kay paracetamol kaqwan ima.[42] Evidencias kaqqa mana rikuchinchu kay ch’ujupaq hampikuna aswan kusa kasqankuta kay chhilli analgésicos kaqkunamanta[43] manataq wawakunapi qukunan munakunchu kay mana evidencia kaqtinrayku mayqinchus kusa kayninta utaq waqlliypaq potencialninta rikuchiq.[44][45] 2009 kaqpi, Canada ch’uju unquypaq chaymanta ch’ujupaq hampikunata pillamanpas ranqhay churakuyta hark'arqa suyk’a wawakunapi suqta watamanta, imaraykuchus mana kusa hampiynin kaqmanta rikukuq kasqanrayku chaymanta kay phuti riesgostachus ruwanrayku ima.[44] Mana allin kamachiynin kay dextrometorfano kaqmanta (huk pillamanpas ranqhakuq ch’ujupaq hampi) hark’ana kaqninman aparqa achkha suyukunapi.[46]
Machu runakunapi, qhuña unqunayaq antihistamínicos primera generación kaqmanta kaqwan pisillachikunman; ichaqa mana allin rikukuqniyuqman t’inkikun kay somnolencia kaqhina.[39] Wak sinqa kicharichiqkuna kay pseudoefedrina kaqhina allinllataq kanku kay ayllupi.[47] Kay ipratropio aerosol kaqpi qhuña unqunayaqta pisillachinman, ichaqa mana ancha kusachu kay sinqa wichq’akuypaq. [48] Kay antihistamínicos segunda generación kaqmanta mana ancha kusasinachu kankuman.[49]
Mana achkha yachakuy kaqrayku, mana yachakunchu sichus huk yapakuy kay ingesta yakukunapi allinllachinchus unqunayaqta utaq pisillachinchus kay respiratoria unquyta.[50] Chaymanta huk kikin willay mana kaynin tiyan kay rupha wayra q’usñichasqa churakuypaq.[51] Huk yachakuy rikuchirqa kay mentoladas jawikuna qhasqupi churakuyqa yanapanman kay ch’isipi ch’ujuta, sinqa wichq’akuyta chaymanta mana puñuy atiyta allinchachinanpaq.[52]
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antibióticos kaqkunaqa mana allinchu kanchu kay infecciones virales kaqkunapaq chayraykutaq mana allinchu kanku kay ch’uju unquy virus kaqkunapaq.[53] Kay efectos secundarios kaqkunarayku, waqlliy atinkuman, ichaqa, sapakuti hampikamachikunku.[53][54] Wakin imaraykukuna imaraykuchus antibióticos kaqkunan hampikamachikunkurayku kanku unqusqap munaynin, hampiqruna imayllatapas ruway munaynin, chaymanta kay hasallay sinchiman tukuykuna hark’ayta mayqinkunachus kay antibióticos kaqkunaman ari ñinkuman.[55] Mana allin antivirales millachiqkuna kay ch’uju unquy hampikuyninpi tiyanchu, ichapas wakin ñawpa yachay mask’aykuna allinninkunata rikuchirqankupas.[39][56]
Wak aqyanapaq hampikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ichapas achkha wak aqyanapaq hampikuynin kaptinpas, mana cientifica evidencia tiyanchu mayqinchus yanapanman kay hampikuyninta.[39] Mana achkha evidencia kanchu kay 2010 kaqpi willarinapaqhina utaq wich’unapaqhina kay miel kaqwan hampikunapaq utaq sinqa mayllakuyta.[57][58] Wakin yachaykuna willanku zinc kaqta upyana kay 24 phani ukhupi kay unqunayaq qallarichkanmantapacha mana unqusqa runakunapi ch’uju unquy unayllayninta chaymanta sinchillayninta pisillachin.[36] Kay achkha ukhinakuna kay yachaykunapi munachin aswan yachayta mask’anata yachanapaq imaynatachus chaymanta mayk’aqchus kay zinc allin kanman.[59] Kay vitamina C efecto kaqninqa kay ch’uju unquypi hatunpi yachakurqa mana allin tarikuywan, manataq ahinatachu kay qusqa pachakunapi, aswanta kay runakunapi pikunachus actividad fisica kaqta chiri kitikunapi ruwaq.[37][60] Evidencia kay echinaces kaqwan hampikuyqa mana sinchichu.[61][62] Kay ukhina laya Echinacea kaqwan suplementosqa ukhina kankuman allinllayninpi.[61] Mana yachakunchu sichus ajus allin kanman.[63] Huk evidencialla vitamina D kaqwan mana allin kayninta tarirqachu.[64]
Pronostico nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquy mana sinchichu chaymanta aswan achkha kaqkuna unqunayaqninmanta huk semanapi allinllapunku.[2] Sichus sinchi champallaykuy tiyan chayqa ancha machu runakunapi, ancha wayna runakunapi utaq inmunosuprimidas runakunapi aswan rikukuqpi rikukun.[65] Secundarias infecciones bacteriales ruwakunman kay sinusitis kaqhina, faringitis kaqhina utaq otitis aguda kaqhina.[66] Tantiyakun 8% casosmanta sinusitis ruwakun, otitis kaqtaq ruwakun 30% casosmanta.[67]
Epidemiologia nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquyqa aswan riqsisqa runa unquy kan[65] chaymanta tukuy ayllukunaman pachamanta hap’in.[18] Machu runakunaqa watapi iskaymanta phichqa infecciones kaqtahina hap’in[2][3] wawakunataq watapi suqtamanta chunka ch’uju unquykunatahina hap’inkuman (yachaywasipi kaqkunari watapi chunka iskayniyuq ch’uju unquyhinata hap’inkuman).[39] Kay sintomaticas chimpakuykuna yupayninqa machu runakunapi yapakun kay mana unqunapaq sistema mawq’allayninrayku.[25]
Rikhurimuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquy causanpas riqsisqa kaptinpas kay 1950s kaqpi, kay unquyqa runakunawan kachkarqa ñawpamantapacha.[68] Unqunayaqnin chaymanta hampikuynin allinta willakun kay papiro egipcio Ebers kaqpi, aswan riqsisqa mawq’a hampiq p’anqa, qillqasqa ñawpata kay siglo 16 AC kaqpi.[69] Ingles kaqpi sutiqa, “common cold” kay siglo 16 kaqpi apaykachakurqa, kay rich’akuyrayku unqunayaqninpi kay chiriman rikuchikuy imawan.[70]
Reino Unido kaqpi, kay Medical Research Council paqarichirqa kay Common Cold Unit 1946 kaqpi chaymanta chaypi karqa maypichus kay rinovirus tarikurqa kay 1956 kaqpi.[71] Kay 70 watakunapi, kay CCU kaq rikuchirqa kay interferones kaqwan hampikuyninqa kay thapachakuy pachapi kay rinovirus chimpachiy kaqmanta hark’an kay unquymanta,[72] ichaqa mana hasa hampikuyninta ruway atirqachu. Kay 1989 kaqpi unidad kaqta wichq’arqanku, iskay watamanta kay yachay mask’ana hunt’achikuptin kay zinc kaqmanta gluconato tabletas kaqmanta hark’anapaq kay ch’uju unquykunata kay rinovirus kaqrayku, kay huk allin hampikuyninlla kay unidad thaskiyninpi.[73]
Impacto economico nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan achkha pacha k’uchukunapi, mana allinta yachakunchu kay ch’uju unquy impacto kaqnin.[67] Kay Estados Unidos kaqpi, kay ch’uju unquy 75-100 junu jampiq runa tapuykunaman apan sapa wata, huk 7700 junu dólares watapi tantiyasqa chaninniyuq. Estadounidenses kaqkunaqa 2900 hunu dolaresta chikchanku kay pillamanpas ranqhay hampikunapi chaymanta 400 hunutataq kamachisqa hampikunapi kay unqunayaq allinllaypaq.[75] Aswan huk tercio runakunamanta huk jampiq runaman riqkuna huk antibióticos kamachiyta quchikurqanku, kaytaq efectosniyuq kay antibiótica k’ullukuypi.[75] Tantiyakun estadounidenses wawakuna 22-189 hunu yachaywasi p’unchawkunata sapa wata saqipunku kay ch’uju unquyrayku. Ahinatataq, tatakuna 126 hunu llamk’ana p’unchawkunata saqipunku ch’ujumanta unqusqa wawankuta qhawanankupaq. Kay 150 hunu saqipusqa llamk’ana p’unchawkunaman yapakuptin kay ch’ujumanta unqusqa llamk’aqkunarayku, kay total económico impacto kaqqa ch’uju unquymanta atipan kay 20 hunu dolaresta sapa wata.[14][75] Kay ch’uju unquyqa 40% saqipusqa llamk’ana kaqmanta huchachakun kay Estados Unidos kaqpi.[76]
Yachana mask’ay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha antivirales yanakurqanku, ichaqa 2009 kaqkama ni huk allin karqachu kay ch’uju unquypaq.[56] kay antiviral pleconaril millachiq yanakuchkan mayqinchus allin kanman kay picornaviruspaq, kay droga BTA-798 chaymantapas.[77] Kay oral churakuynin kay pleconaril kaqmanta ch’ampa hark’akuy rikuchin, chayraykutaq kay aerosol kaqpi kayninta yachaqakuchkan.[77]
Yachay mask’aqkuna kay Universidad Maryland, College Par chaymanta kay Universidad Wisconsin-Madison kaqmanta kaqkunaqa kay tukuy riqsisqa virusmanta mayqinkunachus ch’uju unquyta hap’ichiq genoma kaqninta tarirqanku.[78] Plantilla:-
Referencias[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 Eccles Pg. 24
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Arroll B (March 2011). "Common cold". Clinical evidence 2011 (3). PMID 21406124.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Eccles R (November 2005). "Understanding the symptoms of the common cold and influenza". Lancet Infect Dis 5 (11): 718–25. Error: Bad DOI specified. PMID 16253889.
- ↑ Eccles Pg.26
- ↑ Eccles Pg. 129
- ↑ Eccles Pg.50
- ↑ Eccles Pg.30
- ↑ Textbook of therapeutics : drug and disease management (8. edición). Philadelphia, Pa. [u.a.]: Lippincott Williams & Wilkins. 2006. pp. 1882. ISBN 9780781757348. http://books.google.ca/books?id=aVmRWrknaWgC&pg=PA1882.
- ↑ al.], edited by Helga Rübsamen-Waigmann ... [et (2003). Viral Infections and Treatment.. Hoboken: Informa Healthcare. pp. 111. ISBN 9780824756413. http://books.google.ca/books?id=AltZnmbIhbwC&pg=PA111.
- ↑ Heikkinen T, Järvinen A (January 2003). "The common cold". Lancet 361 (9351): 51–9. Error: Bad DOI specified. PMID 12517470.
- ↑ Goldsobel AB, Chipps BE (March 2010). "Cough in the pediatric population". J. Pediatr. 156 (3): 352–358.e1. Error: Bad DOI specified. PMID 20176183.
- ↑ Palmenberg AC, Spiro D, Kuzmickas R, Wang S, Djikeng A, Rathe JA, Fraser-Liggett CM, Liggett SB (2009). "Sequencing and Analyses of All Known Human Rhinovirus Genomes Reveals Structure and Evolution". Science 324 (5923): 55–9. Error: Bad DOI specified. PMID 19213880.
- ↑ Eccles Pg.77
- ↑ 14,0 14,1 14,2 Common Cold. National Institute of Allergy and Infectious Diseases (27 November 2006) (p'unchaw: 11 June 2007 )
- ↑ Eccles Pg.107
- ↑ 16,0 16,1 16,2 editors, Ronald Eccles, Olaf Weber, (2009). Common cold (Online-Ausg. edición). Basel: Birkhäuser. pp. 197. ISBN 978-3-7643-9894-1. http://books.google.ca/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA197.
- ↑ 17,0 17,1 Eccles Pg.211
- ↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 al.], edited by Arie J. Zuckerman ... [et (2007). Principles and practice of clinical virology (6th edición). Hoboken, N.J.: Wiley. pp. 496. ISBN 978-0-470-51799-4. http://books.google.ca/books?id=OgbcUWpUCXsC&pg=PA496.
- ↑ Gwaltney JM Jr, Halstead SB (July 1997). "Contagiousness of the common cold". Journal of the American Medical Association 278 (3): 256. Error: Bad DOI specified.
- ↑ Plantilla:Cite news
- ↑ Mourtzoukou EG, Falagas ME (September 2007). "Exposure to cold and respiratory tract infections". The international journal of tuberculosis and lung disease : the official journal of the International Union against Tuberculosis and Lung Disease 11 (9): 938–43. PMID 17705968.
- ↑ Eccles Pg.79
- ↑ 23,0 23,1 Eccles Pg.80
- ↑ Eccles Pg. 157
- ↑ 25,0 25,1 25,2 Eccles Pg. 78
- ↑ Eccles Pg.166
- ↑ Cohen S, Doyle WJ, Alper CM, Janicki-Deverts D, Turner RB (January 2009). "Sleep habits and susceptibility to the common cold". Arch. Intern. Med. 169 (1): 62–7. Error: Bad DOI specified. PMID 19139325.
- ↑ Eccles Pg.160–165
- ↑ 29,0 29,1 29,2 Eccles Pg. 112
- ↑ 30,0 30,1 Eccles Pg.116
- ↑ 31,0 31,1 Eccles Pg.122
- ↑ 32,0 32,1 Eccles Pg. 51–52
- ↑ 33,0 33,1 33,2 Eccles Pg.209
- ↑ Lawrence DM (May 2009). "Gene studies shed light on rhinovirus diversity". Lancet Infect Dis 9 (5): 278. Error: Bad DOI specified.
- ↑ 35,0 35,1 35,2 Jefferson T, Del Mar CB, Dooley L, Ferroni E, Al-Ansary LA, Bawazeer GA, van Driel ML, Nair S, Jones MA, Thorning S, Conly JM (July 2011). Jefferson, Tom. ed. "Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses". Cochrane Database of Systematic Reviews (7): CD006207. Error: Bad DOI specified. PMID 21735402.
- ↑ 36,0 36,1 Singh M, Das RR (February 2011). Singh, Meenu. ed. "Zinc for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD001364. Error: Bad DOI specified. PMID 21328251.
- ↑ 37,0 37,1 Hemilä H, Chalker E, Douglas B, Hemilä H (2007). Hemilä, Harri. ed. "Vitamin C for preventing and treating the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (3): CD000980. Error: Bad DOI specified. PMID 17636648.
- ↑ Common Cold: Treatments and Drugs. Mayo Clinic (p'unchaw: 9 January 2010 )
- ↑ 39,0 39,1 39,2 39,3 39,4 Simasek M, Blandino DA (2007). "Treatment of the common cold". American Family Physician 75 (4): 515–20. PMID 17323712. http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html.
- ↑ Eccles Pg.261
- ↑ Kim SY, Chang YJ, Cho HM, Hwang YW, Moon YS (2009). Kim, Soo Young. ed. "Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold". Cochrane Database Syst Rev (3): CD006362. Error: Bad DOI specified. PMID 19588387.
- ↑ Eccles R (2006). "Efficacy and safety of over-the-counter analgesics in the treatment of common cold and flu". Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics 31 (4): 309–319. Error: Bad DOI specified. PMID 16882099.
- ↑ Smith SM, Schroeder K, Fahey T (2008). Smith, Susan M. ed. "Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in ambulatory settings". Cochrane Database Syst Rev (1): CD001831. Error: Bad DOI specified. PMID 18253996.
- ↑ 44,0 44,1 Shefrin AE, Goldman RD (November 2009). "Use of over-the-counter cough and cold medications in children". Can Fam Physician 55 (11): 1081–3. PMID 19910592. PMC 2776795. http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf.
- ↑ Vassilev ZP, Kabadi S, Villa R (Mar 2010). "Safety and efficacy of over-the-counter cough and cold medicines for use in children". Expert opinion on drug safety 9 (2): 233–42. Error: Bad DOI specified. PMID 20001764.
- ↑ Eccles Pg. 246
- ↑ Taverner D, Latte GJ (2007). Latte, G. Jenny. ed. "Nasal decongestants for the common cold". Cochrane Database Syst Rev (1): CD001953. Error: Bad DOI specified. PMID 17253470.
- ↑ Albalawi ZH, Othman SS, Alfaleh K (July 2011). Albalawi, Zaina H. ed. "Intranasal ipratropium bromide for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (7): CD008231. Error: Bad DOI specified. PMID 21735425.
- ↑ Pratter MR (Jan 2006). "Cough and the common cold: ACCP evidence-based clinical practice guidelines". Chest 129 (1 Suppl): 72S–74S. Error: Bad DOI specified. PMID 16428695.
- ↑ Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, Thorning S, Rack A (February 2011). Guppy, Michelle PB. ed. "Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD004419. Error: Bad DOI specified. PMID 21328268.
- ↑ Singh M, Singh M (May 2011). Singh, Meenu. ed. "Heated, humidified air for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (5): CD001728. Error: Bad DOI specified. PMID 21563130.
- ↑ Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM (December 2010). "Vapor rub, petrolatum, and no treatment for children with nocturnal cough and cold symptoms". Pediatrics 126 (6): 1092–9. Error: Bad DOI specified. PMID 21059712.
- ↑ 53,0 53,1 Arroll B, Kenealy T (2005). Arroll, Bruce. ed. "Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis". Cochrane Database Syst Rev (3): CD000247. Error: Bad DOI specified. PMID 16034850.
- ↑ Eccles Pg.238
- ↑ Eccles Pg.234
- ↑ 56,0 56,1 Eccles Pg.218
- ↑ Oduwole O, Meremikwu MM, Oyo-Ita A, Udoh EE (January 2010). Oduwole, Olabisi. ed. "Honey for acute cough in children". Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD007094. Error: Bad DOI specified. PMID 20091616.
- ↑ Kassel JC, King D, Spurling GK (March 2010). King, David. ed. "Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections". Cochrane Database of Systematic Reviews (3): CD006821. Error: Bad DOI specified. PMID 20238351.
- ↑ Zinc for the common cold —Health News — NHS Choices. nhs.uk (2012 [last update]) (p'unchaw: 24 February 2012 )
- ↑ Heiner KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S (2009). "Examining the evidence for the use of vitamin C in the prophylaxis and treatment of the common cold". Journal of the American Academy of Nurse Practitioners 21 (5): 295–300. Error: Bad DOI specified. PMID 19432914.
- ↑ 61,0 61,1 Linde K, Barrett B, Wölkart K, Bauer R, Melchart D (2006). Linde, Klaus. ed. "Echinacea for preventing and treating the common cold". Cochrane Database Syst Rev (1): CD000530. Error: Bad DOI specified. PMID 16437427.
- ↑ Sachin A Shah, Stephen Sander, C Michael White, Mike Rinaldi, Craig I Coleman (2007). "Evaluation of echinacea for the prevention and treatment of the common cold: a meta-analysis". The Lancet Infectious Diseases 7 (7): 473–480. Error: Bad DOI specified. PMID 17597571.
- ↑ Lissiman E, Bhasale AL, Cohen M (2012). Lissiman, Elizabeth. ed. "Garlic for the common cold". Cochrane Database Syst Rev 3: CD006206. Error: Bad DOI specified. PMID 22419312.
- ↑ Murdoch, David R. (3 October 2012). "Effect of Vitamin D3 Supplementation on Upper Respiratory Tract Infections in Healthy Adults The VIDARIS Randomized Controlled Trial  Vitamin D3 and Upper Respiratory Tract Infections ". JAMA: the Journal of the American Medical Association 308 (13): 1333. Error: Bad DOI specified.
- ↑ 65,0 65,1 Eccles Pg. 1
- ↑ Eccles Pg.76
- ↑ 67,0 67,1 Eccles Pg.90
- ↑ Eccles Pg. 3
- ↑ Eccles Pg.6
- ↑ Cold. Online Etymology Dictionary (p'unchaw: 12 January 2008 )
- ↑ Eccles Pg.20
- ↑ Tyrrell DA (1987). "Interferons and their clinical value". Rev. Infect. Dis. 9 (2): 243–9. Error: Bad DOI specified. PMID 2438740.
- ↑ Al-Nakib W; Higgins, P.G.; Barrow, I.; Batstone, G.; Tyrrell, D.A.J. (December 1987). "Prophylaxis and treatment of rhinovirus colds with zinc gluconate lozenges". J Antimicrob Chemother. 20 (6): 893–901. Error: Bad DOI specified. PMID 3440773.
- ↑ The Cost of the Common Cold and Influenza. Imperial War Museum: Posters of Conflict. vads
- ↑ 75,0 75,1 75,2 Fendrick AM, Monto AS, Nightengale B, Sarnes M (2003). "The economic burden of non-influenza-related viral respiratory tract infection in the United States". Arch. Intern. Med. 163 (4): 487–94. Error: Bad DOI specified. PMID 12588210.
- ↑ Kirkpatrick GL (December 1996). "The common cold". Prim. Care 23 (4): 657–75. Error: Bad DOI specified. PMID 8890137.
- ↑ 77,0 77,1 Eccles Pg.226
- ↑ Plantilla:Cite news
Bibliografía[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ronald Eccles, Olaf Weber (eds) (2009). Common cold. Basel: Birkhäuser. ISBN 978-3-7643-9894-1.
Enlaces externos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch’uju unquy.
- Plantilla:Dmoz
Plantilla:Viral diseases Plantilla:Respiratory pathology Plantilla:Common Cold


text:
ISHKAYNIN JUANPA KUNASHPA KILLKASHKAN
1
Shutipa kashkata riksishpa yuyanakushpa kawsanamanta riman
1 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, ñuka ruku yachachik kayta killkahuni kankuna shuk llaktapi tantarik Yaya Diospa akllashkan runakunarayku. Yapa yuyashkayni runakunami kankichi. Mana ñukallachu kankunata yuyani, tukuy ñukanchiwa pakta shutipa kashkata riksichik Yaya Diospa shiminta kasukkunapas kankunata yuyanahunmi. 2 Yaya Diospa shutipa kashkata riksichik shimin ñukanchita yuyachihushkanraykumi kankunata yuyanchi. Chay shutipa kashkata rimashkanka wiñayparayku shunkunchipi wakaycharishkami kan. 3 Chay shutipa kashkata riksichik Yaya Diospa shiminta kirishpa, shukwa shukwa yuyanakushpa kawsashpanchi Yaya Dios paypa Wawan Jesukristupas ñukanchita alita yanapanka. Ñukanchita yuyashpa tukuyta ruranka kishpichinanpa. Uchanchikunamanta llakichinka, chaymantapas ñukanchita yanapanka runa masinchikunawa kushilla kawsananchipa.
4 Yaya Dios ñukanchita kamachirka paypa shiminta alita kasunanchipa. Chayrayku shukkuna kankunamanta shutipa kashkata riksichik shiminta kasukkunata tarishpayni yapa kushikushkani. 5 Kunan wawkinikuna paninikuna, tukuy kankunata rimani shukwa shukwa yuyanakushpa kawsanaykichipa. Chay kamachinaka mana kanchu mushu, ashwan Jesukristuta kirishkaykichimanta pacha ña uyashkankichi. 6 Yaya Diospa kamachishkanta paktachishpa kawsahushpanchi shutipa yuyanakushpa kawsanchi. Kirik tukushkaykichimanta pacha chay kamachishkanta uyashkankichi kasunaykichipa.
Llullachishpa yachachikkunamanta riman
7 Kay allpapi tiyan achka llullachishpa yachachikkuna. Paykuna Jesukristumanta llullachishpa yachachinahun mana shutipa runa tukushkanta. Chasna rimakkunaka ashwan tukuymanta llullachikkunami kanahun, chaymantapas Jesukristuta yapa chiknikkunami kanahun. 8 Alita kuyrarishpa kawsaychi chay llullachishpa yachachikkuna mana kankunata llullachinankunapa. Kankunata llullachishpankunaka tukuy ali rurashkaykichika yankami kanka. Chayta yuyarishpaykichi kuyrarishpa kawsaychi Yaya Dios tukuy ali rurashkaykichimanta kankunata kushichinanpa.
9 Kristupa yachachishkanmanta anchurishpaykichika Yaya Dioska manami yayaykichichu kan. Kristupa yachachishkanta katishpaykichika Yaya Dioska yayaykichimi kan, chaymanta paypa Wawan Kristu kankunapi kawsan. 10 Shuk runa paktashpan Kristupa mana yachachishkantashina yachachik, ama payta wasikichipi yaykuchiychichu, nima kwintachiychichu. 11 Chasna runawa kwintashpaykichika millaypata rurahushkanpi paywa ishkayyashkashinami kankichi.
12 Achka tiyawashpanpas kankunarayku killkanaynipa, mana munanichu killkashpa rimanata. Ashwan munani kankunata rikuk rinata ñawipura kwintashpanchi kushikushpalla kananchipa. 13 Kay llaktapi tantarik wawkikuna panikuna kankunawa pakta Yaya Diospa akllashkan wawankuna kankunata saludanahun. Chayllata killkashkani.Wawkikichi turikichi Juan


text:
25
Chunka sipaskunamanta
1 Jesusqa discipulonkunatan nillarantaq khaynata:
—Diospa gobiernasqan sumaq glorianqa rikch'akun huk casarakuymanmi. Chay casarakuymanmi huk tuta chunka sipaskuna lamparinninkuta aparikuspa, novioman taripaq riranku chashkinankupaq.
2 Chay sipaskunamantan pishqa sipaskunaqa qonqay sonqo qella sipaskuna karanku. Wakin pishqañataqmi allin viva sipaskuna karanku.
3 Chay pishqantin qonqay sonqo qella sipaskunaqa, lamparinninku ratashaqlla kananpaqmi aceiteta lamparinninkuman yapanankupaq mana apakurankuchu.
4 Wakin chay allin viva sipaskunan ichaqa, lamparinninku ratashaqlla kananpaq aceiteta yapanankupaq apakuranku.
5 Hinaqtinmi casarakuq novio mana chayamuqtin, chay chunkantin taripaq sipaskunaqa, puñuywan aysarachikuspa puñurapuranku.
6 Hinaqtinmi chawpi tutaña kashaqtin, waqyakuqta uyariranku khaynata: “¡Lloqsimuychis chashkinaykichispaq; ñan kaytaña novioqa hamushan!” nispa.
7 Chaymi chunkantin sipaskunaqa puñusqankumanta hatarimuspa, lamparinninkuta alistaranku, chay casarakuq noviota chashkinankupaq.
8 Hinaqtinmi chay pishqantin qonqay sonqo qella sipaskunaqa, wakin viva sipaskunata, khaynata niranku: “Qankunapa aceite apakamusqaykichista ashllata qoykuwayku. Lamparinniykuqa aceiten tukurukuqtinmi wañurushanña”, nispanku.
9 Chaymi chay allin viva sipaskunaqa niranku: “Noqaykupapas aceiteykuqa manan ashkachu, qankunamanwan qonaykupaqqa. Aswanyá rispaykichis aceite vendeqkunamanta rantikamuychis”, nispa.
10 Hinaqtinmi chay pishqa qonqay sonqo qella sipaskunaqa, aceiteta rantikuq pasaranku. Chaykaman novioqa chayaramuran. Chaymi pishqantin listo kaq viva sipaskunalla noviopa casarakusqan fiestaman haykuranku. Haykuruqtinku hinallan punkuqa wishq'akuran.
11 Hinaqtinmi chay pishqantin qonqay sonqo qella sipaskunaqa, aceite rantiq risqankumanta kutimuranku. Hinaspan punkuta wishq'asqataña tarispanku, qaparispa, waqyakuranku khaynata: “¡Señor, Señor, punkuta kichaykamuwayku!” nispanku.
12 Hinaqtinmi novioqa contestamuran khaynata: “Manan qankunataqa reqsiykichishchu. Pichá kankichispas”, nispa.
13 Kay willakuyta tukuruspanmi Jesusqa discipulonkunata niran:
—Saynayá qankunapas, rikch'an-rikch'anlla kaychis. Qankunaqa manan yachankichishchu ima p'unchawtas, nitaq imay horastas noqapa kutimunaytaqa, nispa.
Kinsa sirviente runakunamanta
14 Jesusqa discipulonkunatan nillarantaq:
—Diospa gobiernasqan sumaq glorianqa rikch'akun, huk patrón karuman ripuspa, serviqninkunata waqyaspa, ashka qori qolqenta encargatamuqmanmi.
15 Chay patronqa sapankama serviqnin runakunamanmi qorita qoran, sapankamapa ruway atinanman hina. Primer kaqmanmi pishqa bolsa qorita qoran. Ishkay kaqmantaqmi ishkay bolsa qorita qoran. Kinsa kaqmanñataqmi huk bolsa qorita qoran. Saynata sapankamaman qotamuspanmi chay patronqa ripuran.
16 Hinaqtinmi chay pishqa bolsa qorita chashkiqqa, negociokunata allinta ruwaspa, pishqa bolsa qoritawan ganaruran.
17 Saynallataqmi ishkay bolsa qorita chashkiqpas, negociokunata allinta ruwaspa, ishkay bolsa qoritawan ganaruran.
18 Ichaqa huk bolsa qorita chashkiqñataqmi, pampata t'oqoruspa, patronninpa qosqan qoritaqa pakaruran.
19 Unay watakuna pasaruqtinñataqmi, chay sirviente runakunapa patronninqa kutimuran. Chaymi chayamuspa, serviqninkunamanta cuentata mañaran.
20 Hinaqtinmi chay pishqa bolsapi qorita chashkiqqa, pishqa bolsa qoritawan apamuspa, patronninta niran: “Patronníy, qanqa pishqa bolsapi qoritan qowaranki. Chaywanmi pishqa bolsapi qoritawan ganaramuni”, nispa.
21 Chaymi patronninqa niran: “¡Allinmi! Qanqa allin serviq, hinallataq confianapaq runan kanki. Kay chikan qosqayta gananciayoqta kutichipuwasqaykiraykun, qanmanqa aswan mastaraq qosqayki. Saynaqa noqawan kushka kusikuy”, nispa.
22 Saynallataqmi ishkay bolsapi qorita chashkiqpas, hamuspa patronninta nillarantaq: “Patronníy, qanqa ishkay bolsapi qoritan qowaranki. Chaywanmi ishkay bolsapi qoritawan ganaramuni”, nispa.
23 Chaymi patronninqa niran: “¡Allinmi! Qanqa allin serviq, hinallataq confianapaq runan kanki. Kay chikan qosqayta gananciayoqta kutichipuwasqaykiraykun, qanmanqa aswan mastaraq qosqayki. Saynaqa noqawan kushka kusikuy”, nispa.
24 Saynallataqmi huk bolsapi qorita chashkiqpas, hamuspa patronninta nillarantaq: “Patronníy, noqaqa yacharanin qanqa exigente runa kaspayki, mana tarpushaspapas cosechasqaykita.
25 Chaymi noqaqa anchata manchakuspay, chay huk bolsapi qowasqayki qoritaqa allpata t'oqoruspa pakaramurani. Kunanmi ichaqa hina kaqllata apanpushayki”, nispa.
26 Chaymi patronninqa contestaspa niran: “Qanqa qella runan kasqanki. Manan allin sirviente runachu. Qanqa yacharankitaq, mana tarpushaspaypas cosecha oqarisqaytaqa.
27 Chayri, ¿imanaqtintaq qori qosqaytari mana ni bancollamanpas churamurankichu, kutimuspay qori qosqayta interesnintinta chashkikapunaypaq?”, nispa.
28 Saynata nispanmi, chay patronqa sirvienten runakunata kamachispa niran: “Chay qella runamanta qori qosqayta quitaychis. Hinaspa chay chunka bolsapi qoriyoqman qoychis.
29 Ashka kaqniyoqmi (kasukusqanrayku) astawanraq chashkinqa, saynapi aswan más kaqniyoq kananpaq. Ichaqa chikallan kaqniyoqmantan, (mana kasukusqanrayku), chikallan kaqninpas quitasqa kanqa.
30 Saynaqa kay mana imapaq valeq qella runataqa, hawa tutayaqman wikch'uychis. Chaypin anchata ñak'arispa waqanqa. Chaymi kirunkunapas rach'ikyanqa”, nispa.
Juicio p'unchawmanta
31 Jesusqa discipulonkunatan nillarantaq:
—Noqa Diosmanta Hamuq Runaqa llapallan angelniykunapiwan kushkan hamusaq. Hinaspan huk hatun sumaq k'ancharishaq tronoypi tiyayusaq.
32 Hinaqtinmi tukuy nación llaqtakunamanta runakunaqa ñawpaqniyman huñunakamunqaku. Chaymi allin kawsaq runakunata rakisaq mana allinpi kawsaq runakunamanta, imaynan huk oveja michiqpas rakin ovejankunata cabrakunamanta hina.
33 Allinta ruwaspa kawsaq runakunataqa phaña lawniymanmi churasaq. Ichaqa mana allinta ruwaspa kawsaq runakunatan, lloq'e lawniyman churasaq.
34 Hinaspan noqa Reyqa phaña lawniypi kaq runakunata nisaq: “Hanaq pachapi Dios Taytaymi qankunataqa anchata bendecisunkichis. Chayrayku, hamuspaykichis, Dios Taytaypa preparasqan hanaq pacha glorianman haykuychis. Chay hanaq pacha gloriantaqa kay pacha unanchasqanmantapachan qankunapaq prepararan.
35 Noqa yarqasqa kaqtiymi, mikhuchiwarankichis. Ch'akiypi kaqtiymi, unuta qowarankichis. Forastero kaqtiymi, samachiwarankichis.
36 P'achay mana kaqtinmi, p'achaykichista qowarankichis. Onqosqa kaqtiypas, cuidawarankichismi. Hinallataq carcelpi kaqtiypas, visitamuwarankichismi”, nispa.
37 Kaykunata niqtiymi, allin ruwaq justo runakunaqa niwankichis: “Señorlláy, ¿hayk'aqtaq qanri yarqaypi karanki, chaytaq mikhuchiraykikurí? ¿Hayk'aqtaq ch'akisqa karanki, chaytaq unutari qoraykikú?
38 ¿Hayk'aqtaq forastero karanki, chaytaq samachiraykikurí? ¿Hayk'aqtaq mana p'achayoq karanki, chaytaq p'achaykutari qoraykikú?
39 ¿Hayk'aqtaq onqosqa karanki, otaq carcelpi preso karanki, chaytaq visitamuraykikurí?” nispa.
40 Hinaqtinmi noqa Reyqa nisqaykichis khaynata: “Qankunaqa kay pachapi humilde wakcha runakunapa favorninpin allin kaqkunata ruwarankichis. Chay ruwasqaykichismi noqapaqpas allin kaqkunata ruwashawaqchis hina karan”, nispa.
41 Saynallataqmi noqaqa lloq'e lawniypi kaq runakunatapas nisaq: “¡Dios Taytaypa maldecisqan runakuna! Qankunaqa kaymanta pasawaychis, diablopaq hinallataq demoniokunapaqwan wiña-wiñaypaq preparasqa nina rawrayman.
42 Qankunaqa yarqasqa kaqtiymi, mikhunata mana qowarankichishchu. Ch'akisqa kaqtiymi, unullatapas mana qowarankichishchu.
43 Forastero kaqtiymi, mana samachiwarankichishchu. P'achay mana kaqtinmi, p'achaykichistapas mana qowarankichishchu. Onqosqa kaqtiymi, mana cuidawarankichishchu. Hinallataqmi carcelpi kaqtiypas, mana visitamuwarankichishchu”, nispa.
44 Hinaqtinmi chay runakunaqa niwanqaku: “Señor, ¿hayk'aqtaq yarqasqatari rikuraykikú? ¿Hayk'aqtaq ch'akisqatari rikuraykikú? ¿Hayk'aqtaq mana p'achayoqta rikuraykikú? ¿Hayk'aqtaq forasterota, onqosqata, hinallataq carcelpi kaqtiykipas, mana visitamuraykikuchú?” nispa.
45 Chaymi noqaqa paykunata nisaq: “Qankunaqa kay pachapi humilde wakcha runakunapa favorninpin mana ni imatapas allinta ruwarankichishchu. Chay ruwasqaykichismi noqatapas rechazawashankichisman hina karan”, nispa.
46 Chayraykun paykunaqa, wiñaypaq nina rawray infiernoman wikch'usqa kanqaku, chaypi ñak'arinankupaq. Ichaqa Diosta kasukuspa allin ruwaq justo runakunan, wiñay kawsayta chashkinqaku, nispa.


text:
3
Jesukristu kashkan shamunka.
1 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, kay ishkaynin kartata killkaykaykichi. Kay ishkantin kartaynikunapi allita yuyachiykichi allillata yuyashpa kawsanaykichipa.
2 Allita yuyaychi ñawpa alli yachachikuk runakuna yachachikushkankunata. Chaymanta salvawakninchi Señor Jesukristu ñukaykunata kachamuwashkasapa paypa yachachikunankunata yachachikunaynikunapa. Kay yachachikunaynikunatapish allita yuyaychi.
3 Tukuy yachachikunaynikunamanta ashwan allita kayta yuyaychi: Jesukristu shamunan tiempu aypa runakuna kikinkunapa munanankunallata rurashpa kawsankasapa. Tata Diospa rimananta mana munashpa asichinkasapa.
4 Chashna asikushpa tapuwashunchisapa: “¿Aykapití Jesukristu shamunka? Payka rimarkan kashkan shamunanta. Chashna rimashka kashpapish manara shamunrachu. Aypa tatanchikuna Jesukristuta shuyashpana wañushkasapa. Tata Dios allpata rurashkanmantapacha tukuy runakuna idenllata kawsanchisapa.”
5 Chay asikuk runakunaka mana munansapachu kreyikuyta ñawpa tiempu Tata Dios rimashpalla tukuy sieluta allpata rurashkanta. Mana kreyinsapachu Tata Dios yakuta tantanachishkanta allpa rikurinanpa.
6 Chay runakunaka mana kreyinayansapachu ñawpa tiempu Tata Dios yakuwan allpata untachishpa tukuy uchasapa runakunata sipichishkankunata.
7 Jesukristu kashkan shamushpa tukuy runakunata willawashunchisapa ima layatami kawsashkanchisapa nishpa. Tapuwashkanchikunawasha Tata Dios tukuy mana alli rurak runakunata ninaman kachankasapa. Tata Dios chay mana alli rurak runakunata kastigashpankuna rimashpalla tukuy sieluta tukuy allpata rupachinka.
Jesukristu mana unayankachu shamuyta.
8 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, allita yuyaychi. Tata Dios yuyan waranka watakuna iden suk diyalla kananta. Paypa suk diyaka iden waranka watakunashinami.
9 Chay asikuk runakuna yuyansapa Jesukristu sukaman unayananta shamunanpa. Chashna yuyaptinkunapish mana unayankachu shamunanpa. Payka sukaman tukuy runakunata kuyashpa munan uchankunamanta wananankunapa. Mana munanchu ni pi kullunanpa. Chayrayku manara shamunrachu.
10 Suknin diya mana ni pi yuyashkan oras Jesukristu suwa runa shamukshina kashkan shamunka. Kashkan shamuptin tukuy sielu inti killa luserukuna sukaman manchanapa layata sukaman bullata rurashpa chinkanankuna tiyan. Tukuy laya tiyak rawraykak ninapi rupashpa kullunankuna tiyan. Allpa tukuy allpapi tiyakkunapish ninawan sukaman rupanankuna tiyan.
11 Chashna manchanapa layata tukuy tiyak kullunanta yachashpaykichi allita rurashpa Jesukristuta kuyashpa kawsaychi.
12 Sukaman kushikushpa munaychi Jesukristu utka shamunanta. Jesukristu shamushpa tukuy sielupi tiyakta rupachinka. Chay rawraykak nina ukupi tukuy allpa chullunka.
13 Allpawan sielu rupanankunapa kaptinpish Tata Dios willawashkanchisapa: “Suk mushuk sieluta suk mushuk allpata rurasha. Chay mushuk allpapi tukuy runakuna allillata rurashpa kawsankasapa.” Chashna Tata Dios willawaptinchikuna akuychi chay mushuk allpata chay mushuk sieluta sukaman munashpa shuyaypachi.
Jesukristu shamunanta yuyashpa allita rurashpa kawsaypachi.
14 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, chay mushuk allpata shuyaykashpanchikuna akuychi allita rurashpa kawsaypachi. Chaypina Jesukristu kutimushpa kushikushpalla allillata ruraykaptinchikuna tarimuwashunchisapa.
15 Mash allita yuyaychi. Jesukristu runakunata llakichishpa manara shamunrachu paykunata munashpa salvayta. Munananchi wawkinchi Pablupish Tata Dios yachachiptin kartankunata killkashpa chayllata yachachishushkankichi.
16 Payka kartankunapi yachachishushkankichi Jesukristu shamunanta. Paypa kartankunapi mana entiendina laya tiyaptin chay mana alli yachachikuk runakuna mana allita Jesukristuta kreyishpankuna mana entiendinsapachu. Chayrayku mana kuskatachu yachachikunsapa. Chay runakunaka Tata Diospa ñawpa rimanantapish mana kuskatachu yachachikunsapa. Chayrayku Tata Dios sukaman kastigankasapa.
17 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, tukuy yachachishkaynikunata allita yuyaychi ama chay llullachikuk runakuna llullachishunaykichipa. Ama chay mana alli rurak runakunata kasuychichu ama paykunashina mana allita rurashpa kawsanaykichipa.
18 Salvakuk Señorninchi Jesukristuta ashwan ashwanta riksishpa kuyashpa kawsaychi. Mana tukuyniyukta payta alabaychi.
Ñuka Pedru chayllata killkashkaykichi.


text:
12
Jesuspa discipulonkuna samana p'unchawpi trigo pallasqankumanta
(Mar 2.23-28; Luc 6.1-5)
1 Huk samana p'unchawpin Jesusqa discipulonkunapiwan huk trigo chakraq patanta pasasharanku. Chaymi discipulonkunaqa yarqaymanta kaspanku, trigota pallaspa mikhuyta qallariranku.
2 Chay ruwasqankuta rikuspan, fariseo religionniyoq runakunaqa, khaynata niranku:
—¡Qawariy discipuloykikunapa ruwasqankuta! ¡Moisespa escribisqan leyman hinaqa, samana p'unchawpiqa manan saynataqa ruwanankuchu! nispanku.
3 Jesusñataqmi contestaspa niran:
—¿Manachu qankuna Bibliapi leerankichis, rey Davidqa puriqmasinkunapiwan yarqachikuspa imatachus ruwasqanmanta?
4 Rey Davidqa Diosta adorana wasiman haykuspanmi, Diosman ofrecesqa kaq t'antakunata puriqmasinkunapiwan kushka mikhuranku. Chay t'antakunaqa, manan permitisqachu karan, rey Davidpas hinallataq puriqmasinkunapas mikhunankupaqqa. Aswanqa Israel nación llaqtapi sacerdotekunapa mikhunallanpaqmi permitisqa karan.
5 ¿Manachu qankunari Moisespa escribisqan leykunata leerankichís? ¿Manachu qankunari yachankichis, sacerdotekunapas samana p'unchawpi Dios yupaychana templopi llank'asqankuta? Paykunataqa samana p'unchawpi llank'ashaqtinkupas manan ni pipas acusankuchu, “qankunaqa huchallikushankichismi”, nispaqa.
6 Ichaqa kunanmi niykichis, Dios yupaychana templo wasimantapas aswan más importante runan kaypiqa kashan.
7 Qankunaqa manan entiendenkichishchu ima ninantas Diospa nisqantaqa. Payqa niranmi khaynata: “Animalkunata wañuchispa sacrificio ofrendata q'oshñichimuwanaykichistaqa manan munanichu. Aswanqa runamasiykichista khuyapayaq kanaykichistan munani”, nispa [Oseas 6.6]. Chayta entiendespaykichisqa, manachá yanqapuniqa kay mana culpayoq runakunataqa ni imamantapas acusawaqchishchu.
8 Chayraykun niykichis, noqa Diosmanta Hamuq Runaqa samana p'unchawpapas dueñonmi kani. Chaymi kamachini ima ruwanankupaqpas, nispa.
Mana valeq makiyoq runata Jesús sanoyachisqanmanta
(Mar 3.1-6; Luc 6.6-11)
9 Chaymanta rishaspanmi Jesusqa Diosmanta yachachina sinagoga wasiman haykuran.
10 Chaypin huk runa mana valeq makiyoq kashasqa. Hinaqtinmi fariseo religionniyoq runakunaqa Jesusta acusayta munaspanku, khaynata tapuranku:
—¿Moisespa escribisqan leypiri, permitisqachu kashan samana p'unchawpi onqosqa runata sanoyachinapaq? nispanku.
11 Chaymi Jesusqa niran:
—¿Mayqenniykichistaq samana p'unchawpi ovejaykichis huk t'oqoman urmayuqtin mana orqowaqchishchú?
12 ¡Runaqa ovejamantapas aswan más valorniyoqmi! Chaymi samana p'unchawpipas Diosqa permitiwanchis allin ruwaykunata ruwananchispaq, nispa.
13 Hinaqtinmi Jesusqa chay mana valeq makiyoq runata niran:
—Chay mana valeq makiykita chutariy, nispa.
Chaymi makinta chutariqtin hinalla, chay mana valeq makinqa kasqan ratolla sanoyaran; hinaspan huknin kaq sano makin hina karan.
14 Hinaqtinmi chay sinagoga wasimanta lloqsimuspanku, fariseo religionniyoq runakunaqa Jesusta wañuchinankupaq parlanakuranku khaynata: “Kay Jesuspa contranpiri, ¿imatataq ruwarusunchís?” nispanku.
Profeta Isaiaspa Jesusmanta rimasqan cumplikusqanmanta
15 Jesusqa fariseo religionniyoq runakunapa piensasqankuta yachaspanmi, chay sinagoga wasimanta ripuran. Hinaqtinmi paypa qepanta ashka runakunaqa qatikuranku. Paykunamantan Jesusqa llapallan onqosqa runakunata sanoyachiran.
16 Hinaspan chay runakunata Jesusqa kamachispa niran:
—Aman pimanpas willankichishchu pis noqa kasqaytaqa, nispa.
17 Saynataqa niran Diosmanta willakuq profeta Isaiaspa ñawpaqtaraq escribisqan cumplikunanpaqmi. Paymanmi Diosqa khaynata niran:
18 “Qawariychis, kaypin kashan serviwananpaq akllakusqay runaqa.
Paytan noqa anchata khuyakuni.
Paywanmi anchata kusikuni.
Paymanmi Santo Espirituywan hunt'ayusaq.
Chaymi payqa ashka nacionniyoq runakunaman juicio p'unchaw chayamunanmanta willamunqa, paykunapas Diospi creenankupaq.
19 Payqa manan piwanpas discutinakunqachu, nitaqmi piwanpas qaparinakunqachu.
Payqa manan waqyakunqachu. Chaymi callekunapipas mana uyarinqakuchu.
20 Payqa manan dañotaqa astawanqa ruwanqachu k'irisqaña kaq runakunataqa.
Nitaqmi wañuchinqachu wañuypa patallanpiña kaq runakunatapas.
(Aswanmi mana kallpayoq runakunatapas kallpanchanqa).
Hinallataqmi mana allin ruwaq runakunata vencenqa. Hinaspan cheqaq justiciata ruwanqa.
21 Chaymi llapallan nación llaqtakunapi tiyaq runakunaqa paypi confianqaku”, nispa [Isaías 42.1-4].
Jesuspa contranpi runakuna rimasqankumanta
(Mar 3.20-30; Luc 11.14-23; 12.10)
22 Jesusmanmi apamuranku demoniopa ñak'arichisqan huk mana rimaq ñawsa runata. Hinaqtinmi Jesusqa chay runata sanoyachiran. Chaymi chay runaqa kasqan ratolla rimariran hinallataq rikuran ima.
23 Hinaqtinmi llapallan chaypi kaq runakunaqa admirasqallaña karanku. Hinaspan Jesusmanta tapunakuranku khaynata:
—Icha ¿paychu kanmanpas noqanchista salvawananchispaq Diosmanta Hamuq Runaqa? nispanku.
24 Hinaqtinmi wakin fariseo religionniyoq runakunaqa chaykunata uyarispanku, khaynata niranku:
—Kay Jesusqa demoniokunapa jefen Beelzebú sutiyoq diablopa atiyninwanmi runakunamanta demoniokunataqa qarqon, nispanku.
25 Chaymi Jesusqa runakunapa piensasqanta yachaspa, paykunata niran:
—Huk nación llaqtapi tiyaq runakuna contranakuspa, enemigontin hina kawsanqaku chayqa, chinkapunqakun. Saynallataq huk llaqtapi tiyaq runakunapas otaq huk wasipi tiyaq runakunapas contranakuspa, peleaspalla tiyanqaku chayqa, chinkapunqakun.
26 Hinallataqmi, sichus demoniokunapas paykunapura peleaspa qarqonakunkuman, hinallataq rakinakunkuman chayri, ¿imaynataq chay diablori kaq atiynillayoq kanmanrí?
27 Sichus noqa Beelzebupa atiyninwan demoniokunata qarqoni chayri, ¿qankunapa discipuloykichismanri, pitaq atiyta qon runakunamanta demoniokunata qarqonanpaqrí? Sichus qankuna kunan contestawankichis: “Diosmi chay atiyta qowanku”, nispa, hinaqtinqa llapallan runakunan yachanqa qankunaqa pantaypi kasqaykichista.
28 Noqaqa Diospa Santo Espiritunpa atiyninwanmi demoniokunataqa runakunamanta qarqoni. Chaymi niykichis, cheqaqtapunin Diospa sumaq gobiernanan p'unchawqa ña qankunamanqa chayaramunña.
29 Kunan nisqaykichis, huk kallpasapa runapa wasinmanta imantapas qechuyta munaspari, ¿imatataq ruwanan chay kallpasapa runatarí? Primertan chay kallpasapa runataqa vencespa alli-allinta chaqnanan. Saynata chaqnaruspañan chay runapa wasinpi imankunatapas qechunqa. [Nota: Chay kallpasapa runaqa diablon. Ichaqa chay kallpasapa runata chaqnaqñataqmi Jesucristo. Señorninchis Jesucristoqa diablomanta aswan más kallpayoqmi. Chaymi payqa diablota chaqnaspa diablopa atiyninmanta librawanchis].
30 Sichus pipas mana acuerdopichu noqawan kashan chayqa, noqapa contraypin kashan. Hinallataqmi sichus pipas mana yanapawanqachu Dios Taytaypi runakuna creenankupaq chayqa, runakunatan Diosmanta astawanraq karunchashan.
31 Chayraykun niykichis, Diosqa runakunapa tukuy huchankunatapas hinallataq tukuy mana allin rimasqankutapas perdonanqan. Ichaqa Santo Espiritupa contranpi ofendespa rimaq runakunataqa manan perdonanqachu.
32 Noqa Diosmanta Hamuq Runapa contraypi rimaqkunatapas Diosqa perdonanqan. Ichaqa Santo Espiritupa contranpi ofendespa rimaqkunataqa manan perdonanqachu, ni kunan tiempopipas nitaq qepa tiempopipas.
Allin ruruq sach'amanta mana allin ruruq sach'amantawan
(Luc 6.43-45)
33 Jesusqa nillarantaqmi:
—Allin sach'aqa allintan rurun. Ichaqa mana allin sach'añataqmi mana allintachu rurun. Chaymi sach'ataqa rurusqanpi reqsina. (Saynallataqmi runakunawanpas pasan; allin runachus icha mana allin runachus kasqanta yachanapaqqa, imapas ruwasqanpin fijakuna).
34 ¡Mach'aqwaypa miraynin hina runakuna! ¿Ima uyaykichiswantaq qankunari allin kaqkunata rimawaqchis, mana allin ruwaq runakuna kashaspaykichisrí? Runakunaqa sonqonku ukhupi imapas hunt'a kasqanman hinan rimanku.
35 Runapa sonqonpi allin kaqkuna kaqtinqa, allin kaqkunatan chay runaqa rimanpas hinallataq ruwanpas. Ichaqa runapa sonqonpi mana allinkuna kaqtinqa, mana allinkunallatan chay runaqa rimanpas hinallataq ruwanpas.
36 Chaymi noqaqa niykichis, juicio p'unchawpiqa llapallaykichismi Diosmanqa cuentata qonkichis, tukuy mana allin palabrakuna rimasqaykichismantaqa.
37 Chayraykun qankunataqa tukuy rimasqaykichismanta Diosqa juzgasunkichis. Sichus allin kaqkunata rimarankichis chayqa, salvasqan kankichis. Sichus mana allinkunata rimarankichis chayqa, castigasqan kankichis, nispa.
Runakuna milagro rikuy munasqankumanta
(Mar 8.12; Luc 11.29-32)
38 Wakin fariseo religionniyoq runakunañataqmi, leykunata yachachiq runakunapiwan Jesusta niranku:
—Yachachikuq, milagro ruwanaykitan munayku, saynapi Diosmanta Hamuq Runa kasqaykita yachanaykupaq, nispanku.
39 Hinaqtinmi Jesusqa khaynata contestaran:
—Huchasapa runakuna, qankunaqa Diospi mana confiaspaykichismi, huk milagro ruwanaytaraq munashankichis noqapi creenaykichispaq. Ichaqa Diosqa manan ni ima milagrotapas rikuchisunkichishchu. Aswanqa Diosmanta willakuq profeta Jonasta imachus pasaran, saynallatataqmi qankuna ukhupipas noqawan pasasqanta rikunkichis.
40 Imaynan Jonaspas huk hatun challwapa wiksan ukhupi kinsa p'unchaw hinallataq kinsa tuta ima karan. Saynallataqmi noqa Diosmanta Hamuq Runapas, allpa ukhupi p'ampasqa kasaq kinsa p'unchaw hinallataq kinsa tuta ima.
41 Nínive llaqtapi tiyaq runakunan, Diosmanta willakuq profeta Jonás willakuqtin, huchankuta saqespanku Diosman kutirikuranku. Chaymi juicio p'unchaw chayamuqtinqa, chay Nínive llaqtapi tiyaq runakunapas kawsarimuspanku, qankuna fariseo religionniyoq runakunapa contraykichispi rimanqaku, Dios castigasunaykichispaq. Saynataqa rimanqaku, qankunaman kay allin willakuykunata willashaqtiypas, huchaykichismanta mana wanakusqaykichisraykun. Noqaqa Jonasmantapas aswan más importanten kaypiqa kashani.
42 Saynallataqmi Sabá nacionniyoq reinapas juicio p'unchawpiqa kawsarimuspanmi, qankunapa contraykichispi rimanqa Dios castigasunaykichispaq. Israel nación llaqtapi rey Salomón gobiernashaqtinmi, chay reinaqa karu llaqtamanta hamuran, rey Salomonpa yachayninta uyarinanpaq. Qankunataqmi ichaqa noqapa yachachisqayta mana ni uyariytapas munankichishchu, rey Salomonmantapas aswan más yachayniyoq kashaqtiypas, nispa.
Runaman kutimuq demoniomanta
(Luc 11.24-26)
43 Jesusqa nillarantaqmi:
—Runamanta huk demonio lloqsispaqa, ch'inñeq desierto ch'aki lugarkunapin purin, samananpaq huk lugarta mashkaspa. Manaña tarispanñataqmi
44 khaynata nin: “Aswanyá kutipusaq maymantachus lloqsimurani chay wasiyman”, nispa. Kutispataq chay runapa sonqonta tarin sumaq allichasqata, imaynan huk illaq wasipas sumaq pichasqa kashanman hinata.
45 Saynata tarispanmi, chay demonioqa kutispa mashkamun paymanta aswan más millay qanchis demoniokunata. Hinaspan chay demoniokunata pusayukuspa kutimun, chay runapa sonqonman haykuspa, chaypi tiyanankupaq. Chaymi chay runapa vidanqa ñawpaq vidanmantapas aswan más millaymanraq tukupun. Saynallataqmi kay tiempopi kawsaq runakunawanpas pasanqa, sichus paykuna huchankumanta mana wanakunqakuchu chayqa, nispa. [Nota: Chay runapa “illaq sonqonqa” kasharan, chaypi Santo Espíritu mana tiyasqanraykun].
Jesusta wawqenkuna mamitanpiwan mashkasqankumanta
(Mar 3.31-35; Luc 8.19-21)
46 Chaypi kaq runakunaman Jesús yachachillashaqtinraqmi, paypa wawqenkuna mamitanpiwan ima chayamuranku. Paykunan Jesuswan parlayta munaspanku, hawallapi suyaranku.
47 Hinaqtinmi huk runaqa Jesusman willaran:
—Mamitaykin wawqeykikunapiwan hawapi kashanku. Paykunan qanwan parlayta munashanku, nispa.
48 Hinaqtinmi Jesusqa willaqnin runata niran:
—¿Pitaq mamitayrí? ¿Pikunataq wawqeykunarí? nispa.
49 Saynata niruspanmi, Jesusqa discipulonkunata makinwan señalaspa, chay runata niran:
—Paykunan mamitaypas wawqeykunapas.
50 Pipas hanaq pachapi Dios Taytaypa munayninta ruwaqmi, wawqeypas, panaypas, hinallataq mamitaypas, nispa.


text:
JUDASPA KILLKASHKAN
1
Judas Jesukristuta kirikkunata saludan
1 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, ñuka Judas Jesukristupa kamachishkan runa kani, chaymantapas Santiagopa wawkin. Kankunaka Yaya Diospa kayashkankuna kashpaykichi Jesukristuta kirishpa kawsanaykichipa kankunarayku killkani. Yayanchi Diospa munashkan Jesukristupa alita kuyrashkan runakuna kankichi. 2 Yaya Dioska kankunata tukuy uras ashwanta llakichichun, chaymantapas yanapachun ashwanta ashwanta kushilla yuyanakushpa kawsanaykichipa.
Llullachishpa yachachikkunamanta riman
3 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, yapakta munashpayni kankunarayku killkani Yaya Dios ñukata kankunatapas chasnalla kishpichishkanmanta. Yaya Dioska ñukanchi paypa runankunarayku shuk shimillatami kacharka kirinanchipa imashnami kishpishunchi nishpa. Chay shimitami ña kankunata alita yachachishpanchi kirirkankichi. Ashwan shuk shimika mana tiyankachu. Kunanka killkanayni tiyan kankunata alita kunanaynipa chay kirishkaykichi shimillata kirishpalla, mana manchashpa yachachishpalla kawsanaykichipa.
4 Shuk runakunaka llullachishpami kankunapi yaykushkakuna. Paykunaka kanahunmi Yaya Diosta chiknik runakuna. Yaya Dios llakichiysiki kan nishpa yuyarishpankuna tukuy millaypa munanankunallata rurashpa kawsanahun. Chasna millaypata rurak kashpankunami shuklla ñukanchita Kamachik Amunchi Jesukristumanta manami paytaka riksinichu nihuk runakunashinami kanahun. Chasna runakunamantami Yaya Dioska ñawpamanta pacha ña rimarka paykunata wiñayparayku sinchita kastigananta.
5 Ña alita yachashpaykichipas kutikashka kankunata yuyachini Yaya Dios ñawpamanta pacha mana alita rurakkunata kastigashkanta. Yaya rukunchi wañukuna Egipto allpapi kawsahushpankuna paykunata sinchita kamachishpa parisichirkakuna. Yaya Dios paykunata llakichishpan chay Egipto allpamanta llukshichirka. Chasna puntiru tukuy paykunata egipto runakunamanta kishpichishpanpas chaymanta tukuy manana payta kirinayakkunata mana ashwan llakichishpachu llamputa kulluchirka. 6 Ñawpa mana alita rurak angelkunatapas Yaya Dios kastigarka. Paykunaka manana angelkunashina kawsanayashpankuna Yaya Diospa kushkan kawsanankunamanta llukshirkakuna. Yaya Dios paykunata chasna mana alita rurashkankunamanta kastigashpan mana ismuk kadenakunawa watashpa chay manchaypa amsa wakaychananpi wichurka. Chaypi taparishka kiparinkakuna Yaya Diospa atun kastiganan puncha paktarinankama chay uras wiñayparayku kastigay tukunankunapa. 7 Chay ñawpa llaktakuna Sodomapi Gomorrapi, chay llaktakuna muyukta llaktakunapipas mana alita kawsak runakunatapas Yaya Dioska kastigarka. Paykunaka chay Yaya Diospa kastigashkan angelkunashina mana alita kawsakkuna karkakuna. Runakunapuralla tupanakushpa kawsanahuchun kari warminllawa warmi kusanllawa nishpa Yaya Diospa rimashkanta mana kasushpa yapa millaypata kawsarkakuna. Chasna kawsashkankunamantami Yaya Dios paykunata kastigashpan wiñaypata mana wañuk ninapi parisinahun. Chasna Yaya Dios paykunata kastigashpanmi yachanchi tukuy mana alita rurak runakunata chasnallatata sinchita kastigananta.
8 Chasna Yaya Dios ñawpa kastigashkanta yachashpankunatata chay kankunapi yaykushkakuna llullachikkuna chay ñawpa millaypata kawsak runakunashinami kawsanahun. Chasna kawsashpankunami paykuna kikin aychankunata wikiwa mapayachihukshina kanahun. Paykuna kikin yuyayninkunamantami muskuyninkunamantami yachachinahun. Nima pita kasunata munashpankuna tukuy apukunata chikninahun. Mana pinkarinata yachak runakuna kashpankunami atun yachayyu wayrapi kawsak kamachikkunamantapas asichishpa millaypata rimanahun. 9 Nima angelkunata atun kamachik angel Miguel atiparkachu supaykunapa aputa asichishpa pinkachishpa rimanata ñawpa paywa Moisés wañupa aychanmanta rimanakushpankuna pimi apanka nishpa. Supay kashpanpas paytaka manami asichishpa pinkachishpa rimarkachu millaypata rurashkanmanta kastigay tukunanta. Ashwan kasnalla rimarka: Yaya Dios kanta mana alita rurashkaykikunamanta rimachun nishpa. 10 Chay llullachik runakunaka mana riksishkankunamanta mana yachashkankunamanta mana pinkashpa asichishpa millaypata rimanahun. Paykunaka mikushpalla mapakushpalla kawsak yuyay illa shunku illa animalkunashina kawsanallata yachanahun. Chasna kawsashkankunawa paykuna kikinlla waklichirishpa wañunkakuna wiñayparayku kastigay tukunankunapa.
11 Ay, imashna kastigushi paykunarayku tiyanka. Yaya Diosta kasukkunata llullachishpankuna manana payta kasushpa kawsanankunapa, chay ñawpa kawsak wawkinta wañuchik Kainshina* Rikuy Génesis killkapi 4.1-8 wañuchik kanahun. Chay ñawpa yachachik Balaam wañushina kullkiranti llullachik tukushpankuna paykuna kikin llullachirinahun. Chaymantapas chay ñawpa kawsak Yaya Diosta mana kasunayak runa Koreshina† Rikuy Números killkapi 16.1-35 mana kasunayashpankuna paykuna kikin wañuyta maskanahun.
12 Chay llullachik runakunaka mana pinkashpachu kankunawa kanahun yuyanakushpa tantaylla mikuhushkaykichipi. Paykunaranti Yaya Diosta mana riksik runakuna kankunamanta asichishpa millaypata rimanahun. Paykunaka chawpikichipi kushilla mana pinkashpa nima shukkunata yuyarishpa saksakta mikunahun upyanahun. Yachachikkuna kashpankunapas kirikkunata yachachishpa kuyranankunapa paykuna kikinllata kuyrak runakuna kanahun. Yaku illa yana puyukunashina llullachikmi kanahun. Wayra apashkashinami pantarkakuna. Shuk kaspi muyu illashina mana valik kanahun, pankankuna wicharishka chakirishkashina, chaymantapas ankun surkurishka wañushkashina. 13 Sinchi wayrapi atun yaku marpa ulasninkunashina mana samanata yachak kanahun. Imashnami ulaskuna sinchi wayrapi ulasyahushpankuna putskuta wichunahun, chasnashinami chay llullachik runakunaka mana samashpa pinkaypa rurashkankunata rikuchinahun. Llukshinankunata pantachishka istrillakunashina kanahun ñampita pantachishkata mana yanapak. Chasna kashpankunami Yaya Dios paykunata chay manchaypa amsapi wichunka wiñayparayku chaypi parisinankunapa.
14-15 Yaya Dios chasna runakunata kastigananmanta yaya rukunchi Enokpas ñawpa kay allpapi kahushpanra ña rimarka. Chay puntiru runa Adanmanta kanchisnin miraynin Enokka kay manara paktarishkata rimarka kasna:
Kuyrariychi. Amunchika paypa mana yupaypa waranka waranka angelkunawa shamunka tukuy mana alita rurak runakunata kastigananpa. Tukuy payta mana kasuk uchayu runakunataka payta mana kasunayashpa piñachishpa millaypata rurashkankunamanta, tukuy payta chiknishpa mana alita rimashkankunamantapas kastiganka nishpa.
16 Chay mana alita rurak runakunaka tukuymanta rimarishpa kawsanahun. Nima imapi kushikunayanahunchu. Paykuna kikin munanankunallata kasushpa kawsanahun. Yachak tukushpa ali shimikunawa llullachinahun. Runa masinkunata mishki shimikunawa kushichishpa rimanahun paykunamanta yanka apinankunapa.
Yaya Diosta kasukkunata kunana shimikuna
17 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, yuyarinaykichi tiyan Jesukristupa apostolninkuna manara paktarishpan ña kankunata rimashkankunata. 18 Kasna kankunata rimarkakuna: Kay allpa tukurihushkan punchakunapi tiyanka mana pinkashpa Yaya Diospa rimashkanmanta asichishpa mana alita rimakkuna. Paykunaka Yaya Diosta mana kasushpa paykuna kikinpa millaypa munanankunallata rurashpami kawsankakuna nishpa. 19 Chay asichishpa rimakkuna kankunata yuyachinahun rimanakushpa chikninakushpa manana shuk yuyayllawa kawsanaykichipa. Paykunaka animalkunashina aychankunapa munashkankunallata kasunahun. Manami nima imapi Yaya Diospa Espíritun yuyachishkan runakuna kanahunchu.
20 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, kankunaka Yaya Diospa shiminta alita shukwa shukwa yachachinakuychi tukuy uras ashwan alita Jesukristupi sinchikushpa payta kasushpa kawsanaykichipa. Chaymantapas Yaya Diospa Espíritun kankunata yuyachishkanshina Yaya Diosta mañaychi. 21 Pay kankunata yapa yuyashkanta yuyarishpa payshina runakunata yuyashpa kawsaychi. Chaymantapas mana sampayashpa chapaychi Amunchi Jesukristu kankunata llakichishpa pushananta wiñaypa paywa pakta silupi kawsanaykichipa. 22 Kankunapi kahuk ishkay yuyayyu runakunataka yuyashpa kunaychi alita Jesukristullapi sinchikunankunapa. 23 Chaymantapas shukkuna ninapi sintihukshina ña chinkarina kahukkunataka ninamanta surkuhukkunashina utkalla yanapaychi kishpinankunapa. Shuk mana alita rurak runakunatapas llakichiychi. Chasna paykunata llakichishpaykichimi alita kuyrarinaykichi tiyan. Tukuy mana ali rurashkankunata chikniychi mana kankunapas paykunashina shuk imapi mana alita ruranaykichipa.
Judas Yaya Diosta atunyachishpa riman
24 Yaya Dios tukuyta atipak kashpan yachan kankunata wakaychanata mana uchapi urmanaykichipa. Chaymantapas munan Jesukristu kuti shamushpan kankunata ucha illata yapa kushillakunata suma punchahlla puntanpi churanata.
25 Chay shuklla Yaya Diosmi Jesukristuta kachashpan ñukanchita Kishpichik kan. Payllami suma mana rikuypa punchahlla kan, atun suma apu, tukuyta kamachik, tukuyta atipak, wiñaypamanta pacha kawsak, kunankama, wiñayparayku. Chasna kachun. Chayllata killkashkani.Wawkikichi turikichi Judas


text:
Paul von Hindenburg
Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg sutiyuq runaqa icha Paul von Hindenburg (* 2 ñiqin kantaray killapi 1847 watapi paqarisqa Poznań llaqtapi - † 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1934 watapi wañusqa Neudeck llaqtapi) Alimanya mamallaqtaq awqaq pusaq wan pulitiku karqan. Mariskal.
1925 watamanta 1934 watakama Weimar mama llaqtap umalliqninmi kachkan.
Mama: Luisa Guillermina Schwickart (1807-1893), Tayta: Robert von Beneckendorff von Hindenburg (1816-1902).
Ñawpa warmi: Gertrud von Sperling
Churinkuna: Pauline (1880), Oskar (1883) wan Annemaria (1891).
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul von Hindenburg.
- Colección de imágenes


text:
2
Dios Yayapa rasumpacag juzgacuynin
1 Tsaymi gamcunapita ni maygayquipis runamajiquicuna imanö cawacunganta musyapar mana allipag churar juzgarga, quiquiquicunallam alläpa jutsata rurarnin condenacuycäyanqui. Tsay mana allicunata rurayangallantam, gamcunapis paycunanö iwallla rurar caycäyanqui.
2 Cananga musyantsicmi Dios Yayapa contran mana alli ruragcunataga, quiquin Dios Yaya rasumpacagllawan juzgananpag canganta.
3 ¿Gamga yarpanquicu Dios Yayapa castïgunpita geshpiyänayquipag, runamajiquita mana allipag churar juzgarnin imaycatapis paycunanölla mana allicunata ruraycar?
4 ¿Gamcunaga manacu despreciaycäyanqui, alli paciencianwan mana ajayaypa Dios Yaya llaquipäcuyninwan cuyashungayquita? ¿Manacu musyanqui Dios Yayapa cuyacuy yanapacuyninga arepenticur canayquipag canganta?
5 Pero alläpa curtïdo mana wanacug shongoyquiwanmi, mana arepenticurnin tucuyläya mana alli ruraycunata mana dëjayta munarnin jutsasapa caycäyanqui. Tsaymi cada junag Dios Yayata rabiatsirnin mas atsca castïguyquicuna goriycanqui, cay patsachö llapanta juzganan junag chäramuptin juzgar castigashunayquipag.
6 Dios Yayagam “cada ünuta juzgarnin segun imatapis ruranganpita päganga.”
7 Alli rurag runagam Dios Yayata respetarnin cäsur gloriachö mana ushacag cawayta ashin, quiquin Dios Yayapis aläbananpag. Tsaynöllam tsay runacunata Dios Yayaga garanga cieluchö mana ushacag cawaywan gloriachöpis cushishga cawacuyänanpag.
8 Pero rasumpacagcunallata mana cäsucur alläpa orgullöso crïyïdo ambiciösu mana allicunata ashigcunatam, alläpa rabiarnin mantsacaypag mana llaquipar castiganga.
9 Tsaynö mana allita rurayanganpitam, tsay runacuna alläpa llaquicuywan sufriyanga judiucunapita gallaycur asta mana judiucagcunayagpis.
10 Pero allillata ruragcag runacunatagam Dios Yayapis alläpa väleg runatanö ricanga cay patsachöwan gloriachöpis, shumag alli päsacuychö cushishga cayänanpag judiucunapita gallaycur asta mana judiucagcunayagpis.
11 Tsaymi Dios Yayaga ni pitapis mana juc faborëcernin, llapan imanöcag runacunatapis iwallla juzganga.
Moisés gellgangan leycuna
12 Moisés gellgangan leycunata mana regernin mana alli jutsacunata rurayanganpitam, leyninnagnölla castigashga cayanga. Tsaynöllam llapan leycunata musyaycar jutsacunata rurayanganpitapis, tsay regeyangan leycunallawan Dios Yaya juzgarnin mana llaquipar castiganga.
13 Tsay leycuna mandacungacunata wiyarnin musyangantsicllaga manam välentsu Dios Yayapa puntanchöga. Pero tsay leycuna mandacunganta rasumpa cäsurnin cumpligcag runacunapagmi sïga, Dios Yayapis willacurgan: “Cay runaga rasumpa alli ruragmi” nir.
14 Tsay mana judiucagcunaga unay Moisés gellgangan leycunata mana catsirpis, ley mandacungancunata rasumpa cumplirnin allillata rurarmi shumag cawacuyan. Tsaynöpam paycunaga rasumpacag ley mandacungancunata cumplirnin quiquincuna leynö cayan.
15 Tsaynö rasumpacag leycunanö carmi, paycunaga shongoncunachö yarparnin musyayan imaycatapis allillata rurar, Dios Yaya munangannö shumag cawacuyänanpag. Tsaymi allita o mana allita rurayaptinpis, quiquincunapa yarpaynincunalla abesesga acusan y abesesga defendin.
16 Tsaymi Dios Yaya Señor Jesucristotawan juzgatsinga, Alli Willacuyninta willacungänölla imatapis pacayllapa mana allicunata rurayanganpita, cay patsa ushacangan junag chäramuptin.
Moiséspa leynincunawan judiucuna
17 Gamcunaga judiucayniquicunawanmi, Dios Yayata alläpa regeyangayquita aläbacuyanqui. Tsaymi Moisés gellgangan leycunaman alläpa confiacur salvayäshunayquipag yarpäyanqui.
18 Dios Yayapa voluntäninta musyarmi, Moisés gellgangan leycunata yachacurnin mas allicagcunallata chasquiyangayquita yarpäyanqui.
19 Tsaynö carmi gapranö mana musyagcunata allish yachatsir, “Tutapaychönö caycag runacunatapis actsignö pushayä” nir, confiacuyanqui.
20 Dios Yaya mandacungan leycunachö rasumpa llapan canganta musyarnin yachaycarga, imanirtan alläpa aläbacur niyanqui: “Nogaga wamracunatawan mana ni ima musyag upacunatam yachatsiyä” nir.
21 Tsaynö juccunata yachatsicuycarga ¿imanirtan quiquiquicunarag mana puntata yachacuyanquitsu? Runacunata mana suwacuyänanpag yachatsicurnin willacuycarga, ¿imanirtan quiquiquicunaga suwacuyanqui?
22 Tsaynöllam yachatsicuyanqui casädo caycarga manana jucnin jucninwan llutan mana alli jutsata rurar puricuyänanpag. Pero ¿tsaypunga imanirtan quiquiquicunaga jucnin jucninwan puricuycäyanqui? Gamcunagam ïdolocunata chiquirnin melanäyanqui. Pero tsaypunga ¿imanirtan templuchö ïdolocunapa imaycancunatapis suwaycäyanqui?
23 Gamcunaga leycuna mandacunganpagmi alläpa aläbacuyanqui. Pero tsay aläbacuyangayqui leycunata mana cäsurga, ¿imanirtan Dios Yayata mana allipag churarnin despreciaycanqui?
24 Tsaymi Diospa Palabran gellgashgachöpis nirgan: “Israelcuna mana allita rurarnin jutsayog cayanganpitam, mana israelcagcunapis Dios Yayapa contran parlayan.”
25 Moisés gellgangan leycuna mandacungancunata rasumpa cäsurnin cumpliyaptinmi, Israel runacuna cuerpuncunachö señalacuyanganpis alli canman. Pero, tsay leycuna mandacunganta mana cäsurga, cuerpuncunachö señalacuyanganpis manam ni imapagpis välenmantsu. Tsaymi gam tsay leycunata mana cumplirga, imayca mana señalacushganölla caycanqui.
26 Si rasumpa tsay ley mandacungancunata cumplirga, cuerpunchö mana señalacushga caycarpis, rasumpa señalacushganömi caycäyanman.
27 Tsay ley mandacunganta rasumpa cäsurnin alli cawacugcunagam cuerpuncunachö mana señalacushga caycagcunam, juzgarnin condenayäshunqui cuerpuyquicunachö señalacushga caycar ley gellgashga mandacunganta caycätsir mana cäsuyangayquipita.
28 Manam judiu caymanga chätsin cuerpuncunallachö señalacurnin, leycunata mana cäsur janan shongolla cayangantsu.
29 Sinöga rasumpa judiu caygam, firmi criyicuyninwan Dios Yayata llapan shongonwan cuyarnin cäsungan. Aumi, rasumpa judiu canapag señalacuyga shongontsicchö Espïritu Santota catsirnin, imatapis allillata rurar cawangantsicmi, aunqui ley gellgashga mandacungannö cuerpuncunachö mana señalashga caycarpis. Tsaymi tsay alli rurag runacunataga manam runamajintsu aläbanga, sinöga quiquin Dios Yayam aläbanga.


text:
Gemma Chan
Gemma Chan (chun simi: 陳靜) sutiyuq warmiqa (29 ñiqin ayamarq'a killapi 1982 watapi paqarisqa London llaqtapi - ); huk Inlatirra mama llaqtayuq aranwaypi, kuyu walltaypi, ñawikaruypipas aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Chan, Maman: .
Qusan: .
Churinkuna: (?).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gemma Chan.


text:
Jayupaya munisipyu
Jayupaya munisipyu icha Ayupaya munisipyu (kastilla simipi: Municipio Ayopaya) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Jayupaya pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jayupaya icha Villa Independencia llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Kimsa kantunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Jayupaya munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]


text:
Sapa iskay chunka qanchisniyoq setiembre killapi yuyarikun día mundial de turismo nesqa, hina kaqtinmi yuyarisqanku pasaq hatun kusikuywan kay mama qochaq kantunmpi Llachon Capachica llaqtapi, kaytaqa ñaupaqman purichisqa kay PromPeru nesqa hinnallataq mencetur nesqa.
Hinamantapis yuyarillasqankutaq kay Uros, Amantani, Playa Karina, Chifrón, Ccotos, Atuncolla, Luquina Chico, llaqtakunapi ima, mana chayllachu imaymana mihuikunata wayk’usqanku llaqta runakunapaq ahinatan willakamun Amora Carbajal, presidenta ejecutiva de PromPerú nesqamanta.
MISTI RIMAYPI: Por conmemorarse el “Día Mundial del Turismo”, diversas instituciones ligadas a este sector como, Dircetur, “i Perú”, PromPerú, Mincetur, entre otros, celebraron esta fecha bajo el lema “Repensar el turismo” a orillas del Lago Titicaca, en la playa de Llachón, distrito de Capachica.


text:
Griguryu XI
Griguryu XI, Griguryu XI huk chunka huk ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XI, Italya simipi: Gregorio XI) sutiyuq runaqa (* 1336 watapi paqarisqa Rosiers-d'Égletons llaqtapi - † 27 ñiqin pawqar waray killapi 1378 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1370 watapi watamanta 27 ñiqin pawqar waray killapi 1378 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XI.


text:
Inga
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka icha Inga nisqaqa huk kichwa runa llaqtam, Kulumbyapi, Putumayu suyupi Nariñu suyupipas kawsaq, kichwa simita, inga kichwa nisqa k'iti rimayta rimaq. Kulumbyapi tiyaq inka runakuna kikinkumanta rimaspa "ñuqanchik ingakunam" ninku. Kay runakunaqa Tawantinsuyup pachapi mitmaqkuna kaspa kay markakama chayamurqanku. Kunan p'unchaw wakin ingakuna urqukunapi tiyanku (20.100 runa 2009 watapi), waq ingakunapas sach'a sach'api tiyanku (11.300 runa 2009 watapi).
Paykuna aswanta kay llaqtakunapi tiyanku:
- Urqukunapi
- Santiago
- Colón
- San Andrés
- Aponte, Nariñu
- Amarumayu sach'a sach'api
- Yunguillo, Condagua hukkunapas Mocoapi
- Wayuyaku hukkunapas Bota Caucanapi
- Challwayaku, Puerto Limón, San Miguel de la Castellana Villagarzónpi
- Putumayu patan Puerto Ospinapi
- Yarinal, Puerto Umbría hukkunapas Puerto Asíspi
- El Hacha, Concepción, Calenturas hukkunapas Puerto Leguízamopi
- Yurayaku, Fragua mayu, Solano, Valparaiso hukkunapas Caquetápi
Astawan Kulumbyapi waq qhichwa simi rimaq runakuna kanku, ichaqa paykuna mana ingakunachu kanku, kay qhichwa simi rimaq runakunaqa napurunam kanku. 2009 watapi 7.700 napuruna Kulumbyapi tiyarqanku.


text:
Ismael Montes
Ismael Montes Gamboa sutiyuq runaqa (5 ñiqin kantaray killapi 1861 watapi paqarisqa Kuru Kuru llaqtapi - 16 ñiqin kantaray killapi 1933 watapi wañusqa Chaco llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (14 ñiqin chakra yapuy killapi 1904 watamanta 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1909 watakama; 14 ñiqin chakra yapuy killapi 1913 watamanta 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1917 watakama).
Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaqqa, Wak'as munisipyupi, Quchapampa suyupi, Ismael Montesmantam sutichasqa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ismael Montes.
- www.worldlingo.com


text:
Mariano Cornejo
Mariano Hilario Cornejo Zenten ( 28 ñiqin kantaray killapi 1866 watapi paqarisqa Ariqipa llaqtapi - 25 ñiqin pawqar waray killapi 1942 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Piruw Mama llaqta taripay amachaqsi wan pulitiku runa karqan.
Taytan: Mariano Lino Cornejo; Maman: Dorlisca Zenteno Infantas.
Warmi: Clorinda Cano.
Kallpachaq mama: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
1919 Asambliya Kunstituyinti Umalliqmi.
1919 Piruw Uma kamayuq.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mariano Cornejo.


text:
Federico Barreto
Federico Barreto Bustíos sutiyuq runaqa, El cantor del cautiverio (* 8 ñiqin hatun puquy killapi 1862 watapi paqarisqa Taqna llaqtapi - † 30 ñiqin kantaray killapi 1929 watapi wañusqa Marsella llaqtapi ) huk Piruw mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.
Taytan: Federico María Barreto; Maman: Bustíos .
Yachaywasi:
Sinchiq mama:
QillqasqankunaLlamk'apuy
- Kikipa imalla. Algo mío (1912)
- Warmi q'apay. Aroma de mujer (1927)
- Hawarikuna ( Qipa p'anqachana). Poesías (1964) (Edición póstuma)
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Federico Barreto.
- Obra de Federico Barreto (kastilla simipi)


text:
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez , sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin pawqar waray killapi 1750 watapi paqarisqa Karakas llaqtapi - † 14 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi wañusqa Cádiz llaqtapi), huk Winisuyla mama llaqtayuq pulitiku, awqaq pusaq, qillqaq wan ankallis qarqan.
Winisuyla mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1810 watapi ankallikurqan.
25 ñiqin ayriway killapi 1812 watapi Winisuyla Dictador wan Jefe Supremo 26 ñiqin inti raymi killapi 1812 watapi
Taytan: Sebastián de Miranda Ravelo; Maman: Francisca Antonia Rodríguez de Espinoza.
Alma mater: Caracas Yachay suntur.


text:
15
Pilatomanmi Jesusta puśhapäcun
Mt 27.1-2,11-14; Lc 23.1-5; Jn 18.28-38
1 Chay achicyalpuyaptinñam puydï sasirdüticunäwan, prinsipal yaśhacunäwan, camachicuyta yaćhachicücunäwan Cunsïjup puydïnincuna awninacälälila. Jinalmi maquinta ćhänaycul Jesusta puśhapäcula puydï mandacü Pilatop maquinman ćhulaycälinanpä. 2 Ćhächiptinmi Pilato tapula Jesusta: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nil.
Niptinmi: “Anmá niyanqui” nin. 3 Niptinmi puydï sasirdüticunaca imaymanapi lluy juchachäcuyalcan.
4 Chaymi Pilato yapañatac tapula: “Licay-ari, imaymanacta niyalcäśhuptiquipis ¿manachun limalinqui?” nil. 5 Niptinpis Jesus manam imallactapis nilachu. Jinaptinmi Pilato licapayllaman camäśha cacuyäla.
Jesus chacatäśha cananpämi nipäcun
Mt 27.15-31; Lc 23.13-25; Jn 18.28–19.16
6 Ñatac chay fistaćhu'a watan-watanmi wićhaläcäpi jucnin aclaycapäcuśhancäta caćhaycapäcunan cala. 7 Chaypunmi Barrabas śhutiyu nuna masannincunawan Romap puydïninpa cuntran śhalcapäcuśhanćhu nunacta wañuchishanpi carsilcäćhu wićhalayalcäñä. 8 Chaymi Pilatocta llapa nunacunaca mañapäcula custumrinmannuy jucninta caćhaycachinanpä. 9 Nipäcuptinmi Pilato: “Am ¿Israelcunap mandäniquitachun caćhaycunäta munapäcunqui?” nila. 10 Caynu nila yan'al ćhïnicuypi maquinman puydï sasirdüticuna ćhulaycamuśhanta tantialmi. 11 Chay niyaptinpis chayćhu cä puydï sasirdüticunämi lluy nunacunäta jicutäcuyäla Barrabasta caćhaycachinanpä.
12 Jinaptinmi Pilato: “Chayurá ¿imanäśhätan Israelpa puydï mandacünin nipäcuśhayquiwan?” nila.
13 Niptinmi lluy nunacunaca lüyatityacuyalcan: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nil.
14 Niptinmi Pilato: “¿Ima juchactatan luläla wañuchisha cananpä?” nila.
Niptinpis mas mastañam lüyatityacuyalcan: “¡Chacatäluy! ¡Chacatäluy!” nil. 15 Jinaptinmi Pilato nunacunäwan allinpa licachicuyninwan Barrabasta caćhaycächila; Jesustañatacmi ichá asutiwan camacaycachil chacatäśha cananpä ćhulaycula.
16 Jinaptinmi cachacucunaca cuartilman puśhäluptin chayćhu llapan cunćhacaycälila. 17 Chayćhümi jatun yana-nilä puca catacunwan müdälächin; caśhapi curunacta shimpalcälil umanmanpis ćhulälälin. 18 Jinacalcälilmi asipapäcunan-laycu: “¡Wiñaypä cawsachun Israelcunap puydï mandacünin!” nipäcula. 19 Nilcul nilculmi, Jesusta caśhpiwan umaćhü-cama wipyapäcula, tuwapapäcula, ñawpäninmanpis un'ulätucuycul “alawäśhun” nishtin. 20 Chay lluy imaymanacta burlacalcälilmi chay catacunta uśhtilcälil caśhan müdananwan müdachipäcula. Jinalcälilmi waśhamanña julapämula chacatä puśhapäcunanpä.
Jesustam chacatapäcun
Mt 27.32-44; Lc 23.26-43; Jn 19.17-27
21-22 Chay yalayalcächilmi Cirene malcapi Simon ćhaclanpi cutiyämüwan tincülun. (Paymi Alejandrop Rufop taytan cala.) Paytam munäta mana munäta Jesuspa curuśhninta śhawalcachil Golgota nishanman ćhälälin. (Golgota ninan'a uma tullu canan ninanmi.) 23 Chayćhümi bïnuctawan mirra nishanta tallulcälil Jesusta uycuptin pay'a mana munalachu. 24 Jinaptinmi chacataycul Jesuspa müdananta aypunaculcänanpä cachacucunaca chüsanaculcäla. 25 Chay chacatäśhan üra altu intiñam cala. 26 Ñatac imapi wañuśhanpis isquirbisham cala: “Israelcunäpa Mandäninca” nil.
27 Jinamanmi wicninman cayninman ishcay suwacunacta chacatälälila. ˻ 28 Caywanmi Diospa shiminćhu “Suwacunawan tincuchisham can'a”✡ Is 53.12 nishanca lulacäla.˼ 29 Chayninpa pasäcunäpis ñuquicaćhaśhtinlämi: “Am Diospa wasintapis tunilcul quimsa muyunllacta śhalcachïca, 30 má, chaypi ji'alpamul quiquiquitari salbacuy” nil burlapapäcula. 31 Chaynütacmi puydï sasirdüticunäpis, camachicuyta yaćhachicücunäwan lluy burlapapäcula: “Juccunactam ichá salbätucuyan; quiquintañatac mana atipanchu. 32 Chaynu Diospa Salbacüninca cacuyal'a, Israelpa puydïnin cacuyal'a, má, ji'alpamuchun-ari quirinanchicpä” nishtin. Chay-lädunćhu chacataläcunäpis ruydupapäculatacmi.
Jesusmi wañun
Mt 27.45-56; Lc 23.44-49; Jn 19.28-30
33 Chayćhümi jinantin pachaca ćhawpi muyunpi aśhta tardi mishquipay üracama lluy tutapälun. 34 Chay ürallatacmi sumä callpawan Jesus: “¡Eloi, Eloi, lama sabactani!” nila. (Cay ninan'a “Dioslláy, Dioslláy ¿imapïmi caćhaycämanqui?” ninanmi.)✡ Sal 22.1
35 Chay uyalïcunämi waquinnin'a nipäcula: “Diospa unay willacünin Eliastaćh ayayan” nil. 36 Chayürallatacmi waquinnin pasacun millwacta wilu caśhpiman wataycul ćhacćhä bïnuwan chapuycamul śhu'uycachinanpä. Chayćhümi jucnin “Jina cachun. Má, Elias śhamun'achuśh ji'alpachinanpä” nila. 37 Jesusñatacmi apalcaćhalcul pasacalpula.
38 Pasacalpullaptinmi Diospa chuya wasinćhu sumä chuya cäcäpa lacta-lacta curtïnan quiquin ćhawpipi laćhyälun. 39 Ñatac chay Jesuspa chimpanćhu cä puydï täpäca apalcaćhaśhanta uyalil imanuypa wañuśhantapis licalmi: “Rasunpamá Diospa Chulin pay cañä” nila.
40 Cay pasaśhanta ishcay quimsa walmicunallam calullapi licapapäcula. Paycunaćhümi Magdala malcapi Maria, Josëpa Jacobop maman Maria, Salomëpis cala. 41 Paycunamari Jesusta unay sirbipäcula Galilea-lädućhu. Jinaman chaypi Jerusalenman śhamü juc walmicunapis paycunawan cuscatacmari licapayalcäla.
Arimateapi Josëmi Jesusta pampachin
Mt 27.57-61; Lc 23.50-56; Jn 19.38-42
42 Chay fistanpa alistacunan tardi wispiran allaycunanpämi ji'acaycayämulaña. 43 Ñatac Arimatea-lädu Josë'a quijacunapi jucnin licäninmi cañä. Paymi alcayäñä Diospa gubirnun Israelman ćhämunanta. Jinalmi alli balurwan Pilatoman lila Jesuspa cuirpunta mañä. 44 Chayćhu mañaptinmi Pilato licapayllaman camäla rätulla wañuśhanpïta. Jinalmi cachacucta ayalcachimul rasunpa wañüśhaña caśhantapis licachimula. 45 Chaynu caśhanta willaycuptinmi Josëman ayäta uycachila. 46 Chaymi José curuśhcäpi ji'alpalcachimul, lantishan fïnunnin säbanaśhwan pitwilcul a'aćhu ućhcüśha maćhayman chutaycula. Jinalculmi jatun palta uylu lumicta cućhpaycachil wićhaycachila. 47 Ñatac chayman chutaycuśhanta Magdalapi Mariawan, Josëpa maman Maria licapayalcälam.


text:
Luriway munisipyu
Luriway munisipyu (kastilla simipi: Municipio Luribay) nisqaqa huk ñiqin munisipyu José Ramón Loayza pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Luriway llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta kantunmi kan.
- Luriway kantun
- Anchallani kantun
- Porvenir kantun
- Taucarasi kantun
- Eduardo Abaroa Qulliri kantun (Eduardo Abaroa Colliri)
- Puruma kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Raúl González
Raúl González Blanco, Raúl sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1977 paqarisqa Madrid (Ispaña) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Ispaña piluta hayt'aqmi.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Mamen Sanz (30 ñiqin inti raymi killapi 1999 watamanta).
Churinkuna: Jorge (*2000), Hugo (*2002), Héctor wan Mateo (*2005).
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo la Selección Española de Fútbol
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Raúl González.
- Kastilla simipi


text:
Sallqantay (Qispiqanchi)
- Sallqantay nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Sallqantay (sut'ichana) rikuy.
Sallqantay (kastilla qillqaypi: Salcantay) (mana = Sallqantay, 6.271 m hanaq, Anta pruwisnyapi, Urupampa pruwinsyapi, Kumbinsyun pruwinsyapipas) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum Willkanuta wallapi, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Uqunqati distritupi, Siprinaqucha ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.800 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qullpa Ananta (Qallanqati)