text:
Pabloca paita juchachijcunatami rimashca
1Pablomi cancunataca, llaquij alli shungu Cristopaj shutipi uyahuaichij nini. Ñucataca, ñahui ñahui cashpaca chujchucuj, carupi cashpalla c'ari tucuj nicujpipish, ñucallatajmi rimagrini. 2 Ñucanchijtaca, ‘Runapaj yuyaillamantami imatapish rurashpa purin’ nicujtami uyani. Chashna nicujcunataca, ñuca shamushpaca, p'iñarishpataj sinchi sinchita rimana yuyaimi cani. Ama chashna rurachun nishpaca, cancunapurallataj ricupaichijlla. 3 Aichapi causacushpapish, aichahuan macanacuj soldadocuna shinaca mana canchijchu. 4 Ñucanchij charishca macanacunaca, mana pi aichayuj cushcachu. Ashtahuanpish ima jatun pircacuna shinatapish urmachichun, Taita Dios cushca sinchi macanacunacunami. 5 Chaicunahuanmi Taita Diosmanta ama yachachun nishpa, c'ariyashpa jarcaj yuyaicunataca, jahualla urmachinchij. Chaita rurai tucungapajca, ñucanchij tucui yuyaicunatami Cristota caźuchun, Paiman minganchij. 6 Cancuna Paita tucuipi shunguhuantaj alli caźujpica, maijan mana caźujcunataca, llaquichishuntaj nicunchijmi.
7 Cancunaca, imatapish ñahui ricushcallatami ricunguichij. Maijanpish ‘Cristopajmi cani’ nirishpaca, Pai Cristopaj caj shinallataj, ñucanchijtapish Cristopaj cashcata pai quiquinllataj yuyarichun. 8 ‘Apunchij Jesús cushca mandanata charinimi’ nishpa, ashata c'ari tucushpa rimacushpapish, mana pingarinichu. Ñucanchijmanca mana cancunata chingachi tucunata curcachu. Ashtahuanpish cancunata alli pushachunmi mingarca. 9 Mana cancunata manchachingaraicu, quillcacunata cachacunichu. Ama chaitaca yuyaichijchu. 10 Chashna yuyajcunami: «Quillcacunapica, yallitaj sinchita rimashpami quillcan. Ashtahuanpish pai quiquintaj caipi cashpaca, huajchullamari purin, ima uyananquillatapish mana rimarcachu» nincuna. 11 Chashna nicujcunaca, carupi cashpa ñucanchij quillcashcapi rimashca shinallataj, cancunahuan cashpapish rurana cashcata yachachun.
12 ‘Ñucanchijmi alli canchij’ nijcunapurapica, mana chagrurishun ninchijchu. Paicuna shinapish mana cashun ninchijchu. Paicuna quiquinllataj ‘Allimi canchij’ nirishpa, caishuj chaishuj ch'imbapurarijcunaca, imata ruracushcata mana yachanchu. 13 Ashtahuanpish ñucanchijca, ‘Allimi canchij’ nirishpa, mana yallitaj jatun tucushunchu. Ñucanchijman imalla ruranata Taita Dios cushcallatami rurashun ninchij. Paillatajmi cancunapajcamapish cacharca. 14 Manapish ñucanchijraj cancunapajman chayashca cashpaca, mana rimana ñahuita charinchijmanchu carca. Ashtahuanpish ñucanchijmari, Cristomanta alli huillaita huillangapajca, cancunapajman punta chayarcanchij. 15 Shujtajcunalla rurashcapi yaicurishpa, ‘Ñucanchijmi rurarcanchij’ nishpa, mana yallitaj jatun tucunchijchu. Ashtahuanpish cancuna ashtahuan sinchi crij tucujpimi, cancunapurapica Dios munashca shinalla, ashtahuan c'ari c'arita purishun. 16 Chashnallataj cancunapaj llajtamanta ashtahuan caru llajtacunapipish, alli huillaitaca huillashpa catishunmi. Maipi cashpapish shujtajcuna ñaupaman callarishcallapi yaicurishpa, ‘Ñucanchijmi chaitaca rurarcanchij’ nishpa mana jatun tucushun ninchijchu.
17 «Pipish c'ari tucusha nishpaca, Mandaj Diosmanta c'ari tucuchun.» 18 Maijanpish quiquinllataj ‘Allimi cani’ nirijtaca, Diosca ‘Mana alli’ ninchu, ashtahuanpish maijanta Taita Dios alli nijpica, paimi allitajca.


c: text/html

text:
K'uchumuyla munisipyu
K'uchumuyla munisipyu icha Villa Gualberto Villarroel munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Cuchumuela / Municipio de Villa Gualberto Villarroel) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Punata pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Qhipa runayupayman jina tiyapun 1.708 runakunan. Uma llaqtanqa K'uchumuyla llaqtam.
Yuyarina
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: K'uchumuela kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'uchumuyla munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ichuqa munisipyu
Ichuqa munisipyu (kastilla simipi: Municipio Ichoca) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ichuqa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kantunmi kan.
Kantun - (Uma llaqta):
- Ichuqa kantun
- Franz Tamayo kantun
- General Camacho kantun
- Gualberto Villarroel kantun
- Pacollo kantun / German Busch kantun
- Villa San Antonio Sirarani kantun
- Luruwata kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Qolqellata munapayaj runa, mosqoyninpi Tata Dioswan tinkurikuspa tapurisqa: Diosniy maskhataj qanpaj waranqa watasri? nispa. Diostaj kutichisqa noqapaj waranqa watasqa uj pachallawan (minutullawan) ninakun nispa.
Qolqetallata munapayaj runa ujtawan tapurillasqataj Diosniy waranqa pesosri mashkhataj qanpajri nispa. Diostaj kutichisqa: waranqa pesos noqapajqa (uj phatallawan) un pesollawan ninakun nispa.
Chay runataj, un pesota (uj phatata) qoriway ari nispa mañarikusqa. Diostaj kutichisqa uj minututa suyariway nispa.


text:
Narciso Campero pruwinsya
Narciso Campero pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Narciso Campero jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Narciso Campero, Narciso Campero Leyesmanta sutichasqa) Buliwya suyup chawpinpi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aykili llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Narciso Campero pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Muruyuq
Muruyuq, Muruchaq icha Tuktuyuq nisqakunaqa (Spermatophyta, grigu simimanta Eπepuatόφuta, "muru yurakuna") lliw tuktuyuq, muru icha ruru ruraq yurakunam. Lliw yurakunamanta aswan achkaqa tuktuyuq yurakunam.
Muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Akwayuqkuna (Coniferae / Pinophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae / Magnoliophyta)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cycadophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ginkgophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gnetophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Magnoliophyta.


text:
Leoncio Prado distritu (Wawra)
Leoncio Prado distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Leoncio Prado) Piruw mama llaqtapi distritum, Lima suyupi , Wawra pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Santa Krus llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Churinqucha (Cerro Churincocha) (+5.200 m) - Kachipampa (Cerro Cachipampa) (+5.000 m) - Punta Wiskachaka (Cerro Punta Viscachaca) (+5.000 m)
- Quchakuna:
- Mayukuna: Awkimarka mayu
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Leoncio Prado
- Akaray
- Albufera de Medio Mundo
- Bandurria llaqta
- Lachay mama llaqta risirwa
- La Encantada qucha
- Wawra mayu


text:
Tiwintza kiti
Tiwintza kiti (kastilla simipi: Cantón Tiwintza) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Morona Santiago markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Santiago llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mayukuna: Morona mayu - Santiago mayu - Yawpi mayu (Río Yaupi) - Mangosiza mayu - Kangaime mayu - Kusuimi mayu; huchuy mayukuna: Yukianza, Kushis, Yapapas, Kushapucos, Chichis, Puchunanga, Yananaza, Kusuimi, Kapisum, Tsuis, Mayalicos, Kusumasa.
- Quchakuna: Pitiur qucha
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llaqta k'itipi: 1.132 runa
- Chakrapura k'itipi: 4.468 runa
Tiwintza kitipiqa Shuwar runakunam tiyanku.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kitillinmi kan: Tiwintza kitilli, 23 ñiqin kantaray killapi 2002 watapi kamasqa karqan.


text:
1 Mandaj Diosta servij Moisés huañushca jipami, cashna tucurca: Mandaj Diosca, Moisesta ayudaj, Nun shuti runapaj churi Josuetami, cashna nijurca:2 “Ñucata servij Moisesca, ña huañurcami. Cunanga cambash, tucui cai gentecunapash jatarishpa, israelcunaman ñuca carashca llactaman, Jordán yacuta chimbashpa richilla. 3 Ñucami, canguna maitalla purishca tucuilla llactataca, Moisesman villashcashnallata cangunaman cararcani. 4 Jichushca pambamandaca, Líbano shuti urcuta yalishpa, Eufrates jatun yacucaman, heteocunapaj tucuilla llactacunamandaca, indi huashajuj mama cuchacamanmi cangunapaj alpa canga. 5 Canhuanga, cambaj tucui causai punllacunapimi, pipash na chimbapura shayari ushanga. Moiseshuan cashcashnallatami, canhuambash casha. Candaca, na jichushpa saquishachu. 6 Ama manllashpa, shinllipacha tucungui. Cangunapaj ñaupa taitacunaman carashapachami nishpa juramentushca llactataca, canmi chaupishpa cai gentecunaman, paicunapaj cachun cungui. 7 Ñucata servij Moisés mandashcata pactachingapaca, ama manllashpa, shinllipacha tucunatallami charingui. Chai mandashcamandaca, ali ladomambash, lluqui ladomambash, ama anchuringuichu. Chashna rurajpimi, tucui imatalla can rurangapaj munashcapash ali llujshinga. 8 Cai libropi mandashcata leyinataca, ima horapash na saquinachu cangui. Ashtahuangarin chai mandashcataca punllapash, tutapash yarijunallami cangui. Chai escribishcacunapi mandashcashnallata, tucuita cazushpa pactachingapajmi, chashna rurana cangui. Chashna pactachishpami, cambaj causaipipash aliguta causangui. Tucui imatalla can rurashcapash, alimi llujshinga. 9 Ricui, ñucami candaca ama manllashpa, shinllipacha tucungui nishpa mandani. Na manllashpa, na shaijunachu cangui. Canda Mandaj Taita Dios ñucaca, can maita rijpipash, canhuanmi casha” nijurcami.
Llactata quichungapajmi alichirishca
Comentarios


text:
Marcellin Champagnat
Marcellin Joseph Benoît Champagnat (kastilla simipi: Marcelino José Benito Champagnat Chirat) sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin aymuray killapi 1789 watapi paqarisqa Marlhes llaqtapi - † 6 ñiqin inti raymi killapi 1840 watapi wañusqa Saint-Chamond llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq kathuliku yachachiq taytakura wan Santu karqan.
6 Inti raymi killa Santu Marcellin Champagnat raymi p'unchawninmi.
Taytan: Jean-Baptiste Champagnat ; Maman: Marie Chirat.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcellin Champagnat.
- Santos proclamados durante el pontificado de Juan Pablo II - Sitio oficial de la Santa Sede. (italya simipi)


text:
Binidiktu IX
Binidiktu IX, Binidiktu IX isqun ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. IX, Italya simipi: Benedetto IX) Theophylactus Tusculum sutiyuq runaqa (* 1012 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 18 ñiqin tarpuy killapi 1055 watapi wañusqa Grottaferrata llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
? ñiqin kantaray killapi 1032 watapi watamanta ? ñiqin anta situwa killapi 1048 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu IX.


text:
César Gaviria
César Augusto Gaviria Trujillo sutiyuq runaqa (31 ñiqin pawqar waray killapi 1947 watapi paqarisqa Pereira llaqtapi - ), Kulumbya mama llaqtayuq musikuqmi wan pulitikum kachkan.
Kulumbyap Musiku ministruninmi karqa 1986 watamanta 1987 watakama. 1990 watamanta 1994 watakama Kulumbyap umalliqninmi karqan.
1994 watamanta 1998 watakam Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuyninpa sikritaryunmi karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: César Gaviria.
- Biografía - Fundación CIDOB
- Sitio Web oficial del Partido liberal
- Página oficial de la OEA


text:
Mario Kempes
Mario Alberto Kempes Chiodi sutiyuq runaqa, icha "El Matador" (* 15 ñiqin anta situwa killapi 1954 paqarisqa Bell Ville llaqtapi, Córdoba suyupi, Arhintina mama llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
- 1 Klubkuna
- 2 Suñay
- 3 Kaypipas qhaway
- 4 Hawa t'inkikuna
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huq Divisyun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Resúmen estadístico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna (Pukllaykamachiq)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mario Kempes.
- IFFHS
- Archivo
- Futbolpasion
- Columna en espndeportes


text:
Apuwasinyuq pukllaykuna
Ulimpiku pukllaykuna nisqaqa sapa tawantin watapi huk hatun llaqtapi tukuy Tiksimuyuntinpa mama llaqtakunamanta hamuq lliwmanta aswan allin kurku kallpanchaq runakunap yallinakuy pukllaykunam.
Ñawpa Grisyapi tukuy grigu polis nisqa mama llaqtakunamanta kurku kallpanchaqkunas ñawpa ulimpiku pukllaykuna nisqapi yallinakurqan, 776 kñ watamanta 339 kq watakamas.
Musuq Ulimpiku pukllaykunatataq Pierre de Coubertin sutiyuq phransis barunsi kamariptinsi chay ñawpaq musuq ulimpiku pukllaykunaqa 1896 watapi Athina llaqtapis karqan.


text:
Taraqchi
Taraqchi[1] (Molothrus bonariensis) nisqaqa huk laya takiq pisqum, rikch'aq chhaqim. Huk pisqukunap - iskay pachakmanta aswan rikch'aq, ahinataq tiluchip - q'isanta qichuspa chaypi kaq runtukunata qarquspa kikinpa runtunkunata tiluchiwan uywachin. Taq, taq, taq icha Taraq, taraq, taraq nispa waqaykunmi.
Palamakunatam, rurukunatam, murukunatam mikhun. Chakrakunata anchata waqllichiq pisqum, manam munakusqachu.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ YouTube - Encarna Lazarte: Qhochalita (Cueca Quechua). TARAQCHI = AveS parasíticas de color plumaje café oscuro.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Taraqchi
- Conosur Ñawpaqman No 127 (disimri 2007), p. 12: Juliancitumanta Taraqchimantawan
- Julieta Zurita Cavero (ed., Proeibandes, Qhuchapampa 2009): Imaymanta Qhichwapi ñawikunanchikpaq puquykunamanta, p. 13-19: Ariel Balderrama Rocha: Sara puquyniymanta riqsichispa (Laguna Sulty-Punata), Taraqchimanta: p. 16.


text:
Hutk'ucha k'allampa
Hutk'ucha k'allampa (Polyporales) nisqakunaqa hutk'uchasapa murucha p'alltayuq tiksicha k'allampakunam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- yuraq laqri (Steccherinum sp.)
- rinri k'allampa, linli (Polyporus sp.)
- yunka k'allampa, puka rinri, puka linli (Polyporus sanguineus)
- linli icha judas rinri (Auricularia auricula-judae syn. Auricularia polytricha)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hutk'ucha k'allampa.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hutk'ucha k'allampa


text:
Una llunku
Una llunku[1] (Symphytum officinale) nisqaqa huk hampi yuram, k'uyu t'uktuyuq quram. Qipunchaqa Iwrupa, Asya allpa pachakunamantam hamun, kunantaq Awya Yalapipas wiñan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Louis Girault: Kallawaya - guérisseurs itinérants des Andes. Recherches sur les pratiques médicinales et magiques. Paris 1984.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Una llunku.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Una llunku


text:
Tiksimuyu (Tiksi muyu), Qusqupi Tiqsimuyu (QSHKS qillqaypi teqsi muyu, teqse muyu) icha Allpa pacha; Patsa, qhichwa I pi nisqaqa (Latin simipi: Terra, grigu simipi: Γn [gī], kastilla simipi: Tierra) intimanta kimsa karu kaq puriq quyllurmi inti llikapi. Ñuqanchikpa, runakunap planitanchikmi. Kaypiqa kawsanchik. Chayraykum kay pacha nispa ninchikpas.
Tiksi muyup rakinkunaqa allpa pacha, yaku pacha, wayra pacham ima. Tukuy kawsaqnintinkunatataq kawsay pacha ninchikmi.
- ↑ 1,0 1,1 Yoder, C. F. (1995) p. 12.


text:
Pa KaqJay Moloj yalan k'o rejqalem ri kaqchikel ch'ab'äl, jun ch'ab'äl xqetamaj pe chi qochoch (pa jay kik'in konojel qach'alal) chuqa' pa qatinamit (pa k'ayb'äl, pa tijob'äl, kik'in qachib'il,...).
Rik'in re jun ruxaq k'amaya'l re' niqajo' niqaq'alajisaj rutzijol ronojel ri samaj tajin nib'an pa ruwi' ri kaqchikel ch'ab'äl. Ruma ri', ri Kaqjay Moloj numöl ruchi' retal kisamaj winaqi' nikisamajij ri Kaqchikel ch'ab'äl pa jalajöj etamab'äl, achi'el pa ruwi' k'amaya'l, tijonïk, choltzij, soltzij, kemchi', b'ixanïk, pach'unïk tzij…
Ruma k'a ri' ri KaqJay Moloj ka'i' ri nima'q taq rurayb'al rutzeqelib'en chuqa' tajin nusamajij: Ri nab'ey, tokisäx ri k'ak'a' taq samajib'äl tajin yetz'ukutäj pe pa kaqchikel ch'ab'äl, ja k'a ri ruk'an, Kemol chuqa' ketz'uk kaqchikel taq tzij richin chi ri chwa'q kab'ij kek'iyïr taq samajib'äl pa qach'ab'äl. Pa ri nab'ey, jun nïm samaj tajin nib'an ja ri ruq'axik pa kaqchikel ch'ab'äl ri Firefox Okik'amaya'l, jun rusamajib'al ri Mozilla Moloj. Richin nisamajïx rij ri ruka'n rayb'äl, k'o jun samajib'äl akuchi' ütz nikanöx jun tzij ri man etaman ta ruwäch ruma xsik'ïx pa ri Firefox Okik'amaya'l o pa jun ruxaq ruk'amaya'l ri Mozilla Moloj, chuqa' nirayb'ëx chi ri chwa'q kab'ij konojel ri taq tzij yetzob'ajïx ruma ri kiq'ajarik.
Wakami niqajo' yixqapeyoj apo richin kojito' chuqa' titaqa' pe rutzijol isamaj, inimaq'ij, itzijonem xtib'än ri chwa'q kab'ij, richin niqaya' rutzijol pa re ruxaq k'amaya'l re' chuqa' richin chi qonojel ri qach'alal qi' tiqetamaj, tiqanab'ej qi' pa ruwi' ri samaj tajin niqab'än pa ruwi' ri qach'ab'äl. Ri qana'oj chi tiqatunu' qetamab'al ke ri' chuqa' ri quchuq'a' richin niqasamajij chuqa' ninimär ri qach'ab'äl.


text:
Awqaq sipaskuna mayu
Awqaq sipaskuna mayu (kastilla simipi, purtuyis simipi: Amazonas) nisqaqa Tiksi muyuntinpi lliwmanta aswan hatun, 6,400 km suni mayum. Piruwpiqa Ukayali Awriq mayukunap tinkunpi paqarispa, sach'a-sach'anta Atlantiku mama quchaman kallpan. Chay hatun AmaruAwqaq sipas mayup sach'a suyuntaqa Awqaq sipas sachasapa nispa ninchikmi.
Yuyarina
Yaykuq mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurayura Uywa-uywapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Awqaq sipaskuna mayu.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
Últimas noticias
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
- “Mana imapash ashtawan sumak yanapana shinallatak chuchuta kuna ñukanchik wawakunaman”
- 2063 dosis de marihuana Shiraykunata hatukukta hapishka.
Kay Quito kitypi shuk antawa shuwashkata hapishkami kay Cotacachi kitypi
Shuk punchanta rikurayay ruraywan, yanapak chapakkuna hapishkami shuk antawa shitashkata kay Santa Rosa de Naranjal, llakta García Moreno kitylli, Cotacachi kitypi.
Kay aparik antawa marca Mazda, doble cabina, yurak tullpu, mana charishkachu yupaykuna rikuchikta, shuk llakta ñan kuchullapimi shayachishka, sacha yurakuna kuchupi, chapakkuna hapishka serie de chasis y motor yupaykunata allí rikushkami kay sistema informático de la Policía Nacional, llankay pankapi allí rikukpika PCO-2952 antawapakmi, kashka shinallatak kay mashipak.
Kay mashipak allí willaykunawan mashi chapakkuna ña alli yachashkami kay antawata ña willashkami shuwashka nishpa kay 5 pawkar killa 2017 wata, kay Quito kitypi, shinallatak charishkami shuk huchachita kay fiscalía llankay wasipi, chaymantami ña apashka kay Policía Judicial antawakuna wakaychina wasiman, kay Otavalo kitypi, allí tapuykunata ruranapak. P. Meneses-SZImbabura/Traductor Luis P./DNCE


text:
Waynaputina rit'iq
Waynaputina (wayna = zagal; putina, paqtasqaniqnin 'llakina'pa, digno de ser llorado). Huaynaputina), Umati (Omate), Kinistakilla (Quinistaquillas), Chikimuti (Chiquimote), Chiqui Putina icha Chiqipukina (Chequepuquina) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk nina urqum Muqiwa suyupi, General Sánchez Cerro pruwinsyapi, Kinistakilla distritupi, Matalaqi distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 4.850 mitrum aswan hanaq.
6 175 tatki mamallaqta qucha hananpi [1] .
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitukuna: Piruw suyup pruwinsyankuna (Muqiwa, General Sánchez Cerro pruwinsya)
- ↑ Qheswa-español-qheswataqe. Qusqu Kuraq wasi (1995)


text:
Imapis pasakuqtin sas yanapakuy
Mineru empresakunachawmi – metal hipiqchaw – pitapis imapis pasallanan aruykaptin kan, kaymi mama patsapa makinpa kanman, hirka huchuptin kanman, maquina mana alli kaptin hina pipis mana alli arupakuptin kanman. Tsaymi, makuq makuq imapis pasakunanta kaykanantsik. Tsaypaq, antaminachaw alli yachaq nunakuna kapamantsik, paykunam kaychaw hina waqtachaw imapis pasakuptin yanapakuyaananpaq alli alli yachakushqa kaykaayan.
Imapis pasakuptin, nuqakunapaq nawpachawmi nunapa kawaynin kaykan, nunapa salurnin hina mana imapis aruqkunata pasananmi kaykan, tsaynawllam nuqakunapaq mama patsa alli kakunanpis. Tsaypaqmi, huk nunakuna alli yachakushqa kayan, imapis pasakuqtin sas yanapakuyaananpaq, tukuy nikachaq yanapakuychaw – waskawan yanapakuychaw hina carru tikrakashqa yanapakuychaw -, ninawan rupapakushqa, niykur hukkunachawpis. Tsaypaqmi kay sas sas yanapakuq nunakuna, killan killa imapis pasakuptin yanapakuyaananpaq yachakuraykayan.


text:
Allin democracia nisqa kananpaq, llapa runakunapa derechosninkuna allin kallpachasqa kananpaqmi rimanakuyku. Chaymi kanqa takyasqa kawsaypi puririnapaq, kamachiqninchikkunapas chuya chuya akllanakuypi yaykuspa, paykunapura ayninakuspa, yanaparinakuspa ima pusawananchikpaq. Nillaykutaqmi, chaytaqa runakunapa umalliqninkunawan kuska kamachiptinkum hatarinqa. Chaymi llapallan runapa derechunkuna aswan kallpanchasqa, aswan sapinchasqa kanqa; llapallan runakuna huñurinakuspa, chulla runahinalla chay democracia nisqata wiñarichinqa, Estado nisqapa Hatun Kamachinanta qawarispa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Perú suyupa Hatun Kamachinan amachasqa kanqa, kamachikusqanmanhina kawsanapaq, llapan suyukunawan, llaqtakunawan kuska Perú hatun suyuqa chulla sunqulla, chulla umalla kananpaq.
(ch) Runakunapa yuyaymanayninkunata qawarispa chaninchanqa, organizacionninkunatapas kallpanchaspa qawarillanqataq; hinallataq runakuna mana sarunchasqa kanantapas qawanqa, imaraykuchus Estado nisqaqa runata ayllu ukupi, llaqta ukupi aswan chaninchasqanrayku.
(h) Allin kawsaypi tiyanapaq, chuya akllanakuy ukupi tiyaspa yachakunapaq yanapanqa, hinallataq allin runahina, derechunchikkunatapas, rurayninchikkunatapas allinta ruraspa purinapaq yanapallawasuntaq.
(i) Mana uyariy munaq runakunapaq, kamachiykunata mana kasukuspa puriq runakunapaqpas Estado wanachikuykunata hurqumullanqataq.


text:
Huk nacionkunawan mana chiqninakuspa kawsanapaq, rimarinakuspa chulla suyuhinalla ñawpaqman puririnantam munayku; kaykuna kallpachakunanpaqmi, suyukuna asuykanakunqa, yanaparinakuspa, rantinakuspa ima kawsanqaku. Kaykunaqa kanqa hawa nacionkunawan, suyunchikwan ima huk llamkaylla ruranapaq.
Perú suyuqa Derecho internacional nisqa ukupi kaspam tukuy kamachikusqanta kallpanchanqa, aswantaqa, Derechos Humanos, Carta de las Naciones Unidas, Sistema Interamericano nisqa hatun wasikuna kamachikuyninkuta yuyaspam kawsanqa.
Perú suyutaqa kallpacharisun llapan nacionkunapa yuyarisqanmanhina, llapan organización política nisqakunawan, hinallataq llaqta ukupi mayqan organización kaqwanpas rimanaykukuspa, sumaq qawanakuypi, huk yuyayllapi kawsanapaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Llapan tiqsi muyuntinpi, América nisqapipas hawka kawsaypi tiyanapaq, takyasqa kamachinakuyman aypanapaq llamkarinqa, chayqa wakchakayta saqispa allin puririnanpaq kanqa. Kay qawariypin llapan América Latina nisqapi suyukunaqa kallpachakunqa manaña armamento rantinankupaq.
(ch) Manam maqanakuypas, chiqninakuypas kanqachu, llapan runapa derechunkuna allin qawasqa kanqa, chaymi Democracia nisqapas puqurinqa, qullqirayku waqlliq runakunapas chinkarinqa, drogawan llamkaqkunapas, terrorismo nisqapas chinkallanqataq.
(h) Kay América nisqa suyukunapas, Tiqsi muyupi suyukunapas hukllanakuspa llamkanankupaqmi kallpanchayta ruranqa, aswanmi, qayllanchikpi kawsaq nacionkunawan kuska allin kawsayta maskanqa, chaywan allin rimanakuyta llanllarichinapaq; kaykunawansi tariparisun llapanchikman imapas kaqlla tupawananchikpaq. Chay qawariypi maskarinqa llapanchikpa munayninchikkuna chullalla kananpaq.
(i) Hawa nacionkunawan tupanasqa allpakunapi allin kawsayta sayarichinqa, hinallataq qayllanchikpi suyukunawan huñunakuyninta tanqarinqa.
(k) Estado nisqapa allin ima munayninta, hinallataq wakin hawa suyukunawan allin kawsayta amachanqa, kallpacharinqa ima; hawa suyukunapipas peruano masinchik ayllukunatapas, empresa nisqakunatapas amachanqa, chaykunawanmi hawapi rantinanchikkunapas mastarikunqa, suyunchikpi llamkana kananpaqpas qullqi chayarimunqa.
(l) Hawa suyukunaman ripuqkunapaqpas, chayamuqkunapaqpas llamkanata tarinankupaq yanapaykunata maskanqa.
(ll) May Estado nisqapas yupaychasqa kananpaq, mana sarunchakuspa purinankupaq yanapayta churanqa.


text:
Binidiktu IV
Binidiktu IV, Binidiktu IV tawa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. IV, Italya simipi: Benedetto IV) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin anta situwa killapi 903 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
1 ñiqin hatun puquy killapi 900 watapi watamanta ? ñiqin anta situwa killapi 903 watapi watakama Tayta Papam.
Tayta: Mammalus.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu IV.


text:
Willka Qhichwa
Willka Qhichwa (kastilla simipi: Valle Sagrado) nisqaqa Willkamayup qhichwanmi, Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yaqa 400 rikch'aq hillurinakuna (Orchidaceae: walkanki, wiñay wayna, hukkunapis), wakintaq mana tiqsimuyuntinpi kanchu.
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
400 laya p'isqukunata wasapan hinallataq kayllapi tarikuq uywakunapas anti ukumarihina, sapallanmi kay ukumari nisqa Uralan Awya Yalantinmanta. Kaykunapin pakakullankutaq huch'uy taruka, sach'a cabra nisqanku hinallataq tanka tarukapas.
Willka Qhichwapi tarikuq kaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusquqa aswantataq Willka Qhichwa, qhapaqmi kanku; pacha kaqninkunapi, kawsayninkunapipas. Kay kawsayqa hawa llaqta hamuqkunapaq imaymana kawsaykunata kicharin. Kanqan: puriykuna, q'uñi unu wayt'aykuna, qaqa siqaykuna, mayupi wamp'upi tuytuy kuna, p'isqukuna, sallqa kawsay qhawaykunapas, kawallupi puriykachaykuna, wasichakuy, mikhuykuna, ñawpa willakuykuna, ñawpa wasichakuyninkuna qhawaykunapis. Aswan chanin ñawpa raqaykuna: Ullantaytampu pukara, P'isaq willka chawpi, Huch'uy Qusqu, Khallkapi tarikuq llaqtacha.
- Machu Pikchu willka ñawpa llaqta – Tukuy runakunap qhapaq kaynin, qanchisnintin tiqsimuyupi hanllallichikuq kaqkunamanta huknin kaq (Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla).
- Inka ñan, huknin tiqsimuyuntinpi riqsisqa “trekking”
- Suyuntinpa iskay aswan riqsisqa qhatunayuq: P'isaqwan Chinchiru.
- Ñawpa allpa llamk'ay yachaykuna rikukunraq.
- Kaypin llaqtaq kayninkuna rikukun, llaqta raymikuna, ñawpa ruwayninkuna, tusuykuna, tukaykuna , anti kawsaykunaq yachaynin (cosmología andina), anti llaqtakunaq wayk'uyninpas
- Maras llaqta, kachi qhatankunapas, Muray ñawpa chakranankupas.
- Saksaywaman
- Q'inqu
- Tampumach'ay
- Mach'ay
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 ñan:
- Qusqu - P'isaq (Qusqu llaqtamanta 32 km karum)
- Qusqu - Chinchiru - Urupampa (Qusqu llaqtamanta 72 km karum)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Willkamayu
- Inka
- Qusqu
- Qusqu suyu
- Tawantinsuyu
- Pawqartampu
- Puka Pukara
- Tipun
- Antawaylla
- Pikillaqta
- Tampumach'ay
- Yukay
- Quriwayrachina
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Proyecto de Geoturismo en el Valle Sagrado de los Inkaspi Kamarikuy (Willka Qhichwapi karu puriy kamarikuy, qhichwa simipipas)
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Willka Qhichwa.


text:
Festopaj ñaupajpipishmi Pablotaca juchachishcacuna
1Festoca, llajtata mandangapaj yaicushca quimsa punllapimi, Cesareamanta Jerusalenman rirca. 2 Chaiman chayajpica, pushaj curacunapish, yuyaita cuj judiocunapishmi, Pablota juchachingapaj Festopajman shamurcacuna. 3 Paicunami Festotaca, ‘Pablota Jerusalenman cachashpalla mingai tucui’ nircacuna. Chaiman pushacujpica, ñanpi chapashpa huañuchinata yuyarinacushca cashpami, chashna nircacuna. 4 Paicuna chashna nijpimi Festoca cashna nirca: “Pablotaca, Cesareallapitaj alli cuidashpa preźu charicunchijca. Ñucallataj ñallami chaiman uriyagrini. 5 Ima mana allita rurashca cajpi juchachishun nishpaca, cancunata pushajcunata ñucahuan cachaichigari” nircami.
6 Festoca pusaj punllallatachu, chunga punllatachu imatajshi Jerusalenpi cashpami, Cesareaman tigrarca. Chai cayandij punllataj mandanapi tiyarishpami, Pablotaca cayaj cacharca. 7 Pai shamujpica, Jerusalenmanta shamushca judiocuna muyujta shayarishpami, Pablotaca tucui laya mana allicunata juchachircacuna. Shinapish, chashnataj cashcataca mana ima shina ricuchi tucurcacunachu. 8 Paicuna juchachishcata uyashpaca, mitsaringapajmi Pabloca cashna nirca:
–Judiocunata Mandashcatapish, Diospaj huasitapish, Cesartapish ima mana allita mana rurashcanichu– nircami.
9 Chashna nijpica Festoca, judiocunapi alli ricurisha nishpami, Pablotaca:
–¿Canta imalla juchachicushcata Jerusalenpi tapungapaj, ñucahuan chaiman risha ninguichu?– nirca.
10 Shina nijpi Pabloca, cashnami nirca:
–Caillapitaj tapupailla, César churashca mandajpaj ñaupajpimi cani. Quiquinllataj ricunguitajchari, ñucaca pi judiocunata mana llaquichishcanichu. 11 Huañuchipaj ima millaita rurashcata japishca cashpaca, huañuchishpapish huañuchihuaichijlla. Ashtahuanpish paicuna juchachicushca shinata manapish japishpaca, ñucataca pi mana paicunapaj maquipi churai tucunchu. ¡Ñucataca Cesartaj ricuchun, paipajman cachahuailla!– nircami.
12 Shina nijpimi Festoca, paiman yuyaita cujcunahuan parlanacushpaca:
–Canllataj ‘Cesarpajman cachahuailla’ nijpi, cunanca paipajmanmi cachagrini– nirca.
Festoca jatun mandaj Agripatami Pablomanta tapushca
13 Asha punllacuna q'uipami, jatun mandaj Agripaca, Berenicendij Cesareapi, Festota ‘¿Allillachu cangui?’ ningapaj shamurca. 14 Paicuna ña tauca punllacunata chaipi cajpimi, Festoca chai jatun mandajman Pablomanta parlashpaca, cashna nirca:
–Caipica, Félix preźu saquishca shuj runami tiyacun. 15 Jerusalenman ñuca rijpimi, pushaj curacunapish, judiocunata cunaj yuyajcunapish ñucapajman shamushpa juchachishpa, paitaca “Huañuchichilla” nircacuna. 16 Shina nijpimi paicunamanca: “Romanocunaca juchachishca runataca, juchachijcunahuan ñahuinchichun cayanchijrajmi. Chaipimi, paita juchachicushcata mitsarinaraj can. Manaraj chashna rurashpaca, pitapish mana huañuchinchijllachu” nircanimi. 17 Chai huasha paicuna tandanacushpa ñucapajman shamujpica, cayandij punllatajmi ñuca mandashpa tiyanapi tiyarishpa, chai runata pushaj cacharcani. 18 Pai shamujpica, juchachijcunaca ñuca yuyacushca shinataca, imata mana huillarcacunachu. 19 Ashtahuanpish paicuna imata crishcamantapish, Jesús shuti ña huañushca shuj runamantapishmi rimanacushca carca. Pabloca chai Jesustamari, ‘Causarircami’ nin. Chaillatami juchachircacuna. 20 Chashna nishcata mana imata rurai tucushpami, Pablotaca: “¿Jerusalenpi paicunahuan ñahuinchingapaj, ñucahuan risha ninguichu?” nishpa tapurcani. 21 Chashna tapujpica, paillatajmi: “Caitaca Augusto ricuchun, paipajman cachahuailla” nirca. Chashna nijpimi, Cesarpajman cachangacama, preźullataj charicuni– nircami.
22 Chashna parlajpimi, Agripaca Festotaca:
–Ñucapish chai runataca uyasha ninimari– nirca.
Shina nijpi Festoca:
–Cayatajmi paitaca uyangui– nircami.
Pablotaca Agripapaj ñaupajpimi tapushcacuna
23 Cayandijtaca Berenicendijmi, Agripaca sumajta churarishpa, soldadocunata mandajcunandij, chai pueblopi mandajcunandij, Festo mandashpa tiyana ucuman shamurca. Paicuna chayamujpimi, Festoca Pablota pushaj cacharca. 24 Chaipimi Festoca, cashna nirca:
–Jatun mandaj Agripa, tucui caipi ñucanchijhuan cajcunapish, chai runaca ña caipimi. Paitaca Jerusalenpipish, cai Cesareapipish tucui judiocuna juchachishpami, ‘Huañuchilla’ nishpa caparicunllacuna. 25 Chashna nicujpipish, ñucaca paita huañuchipaj ima millaita rurashcataca mana ricunichu. Paillatajmi: “Caitaca Augustollata ricuchun” nirca. Chashna nijllapimi, Romaman cachana tucurcani. 26 Ñuca jatun mandajman cai runamanta imata mana quillcashpa cachai tucunichu. Chaimantami paitaca, tucui caipi cajcunapaj ñaupajman, ashtahuanca quiquin jatun mandaj Agripapaj ñaupajman pushamuni. Cunan quiquincunapaj ñaupajpi parlashpaca, imallatapish quillcashpa cachangapaj yuyaita japishapishchari nishpami pushamuni. 27 Imata juchachishcata mana huillashpa, shuj preźuta cachashpaca, ñuca yuyaipica upatajlla cachashcami ricuringa– nircami.


text:
Wp/qwh/Kunchuku
Wp > qwh > Kunchuku
Kunchuku (kastilla shimichaw: Conchucos, , kulli shimipita: koñ čuko, "yaku allpa" "uqu patsa") huk hatun qichwam, uran Antikunachaw, Piruwchaw, anti Ankash suyuchaw.
Kunchuku qhichwachaw kawaq runakunaqa qichwa runam.
- Manam allitsu kay suyuta nintsik "Konchuku" nir, kannapita nishun Anti Ankash (kastillanuchu Ancash este). Kay suuyupa wamaninkuna kayan:
- Konchuku, Panpas (Pallaska)
- Siwas
- Puwaqpanpa
- Lusuriaqa wamani
- Fitskarral wamani
- Ashuka wamani
- Wari wamani
- Raymondi wamani
- Yana-ama (Yunkay wamani).
Unay watakuna, ispañulkuna Piruwta harurayaptin kay llatkuna , markakuna qorikayasha karan "Konchuku" rakisha (partido) ninqanchu , tsaypita Lusuriaqa rakiran 1821chu: Hanaq Kunchuku (Wari), Uran Kunchuku.


text:
Apustulkunap rurasqankuna
Apustulkunap rurasqankuna (grigu simipi: ΠpάEeις twv Aπoσtόλwv, kastilla simipi: Hechos de los Apóstoles) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Lukaspa grigu simipi qillqasqan. Kristiyanu Inlisyap qallarisqanmanta, Ch'uya Ispiritup hamusqanmanta, Jesuspa hanaq pachaman risqanmanta, apustulninkunap - Apustul Pawlu, Apustul Pidru - rurasqankunamanta willan. Musuq Rimanakuypa pichqa ñiqin qillqanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Apustulkunap rurasqankuna, bible.is nisqapi:
- Apustulkunap rurasqankuna, bibles.org nisqapi:


text:
Gelderland
Gelderland nisqaqa Urasuyupi huk pruwinsyam (provincie). Uma llaqtanqa Arnhem llaqtam. Aswan hatun llaqtanqa Nijmegen llaqtam. Gelderland pruwinsyapiqa kimsa riqyunmi:
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hatun llaqtakuna munisipyukunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Hackfort kastillu, Achterhoek
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gelderland.


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) Septiembri de 2017
Kë revistachömi këkan 2017 wata 23 de octubripita 26 de noviembriyaq yachakunapaq yachatsikïkuna.
Kikintsikta dominakïta yachakushun
¿Kikinkuna dominakïta yachaq nunakunapaq Biblia willakunqan imanötaq yanapamantsik? ¿Imanirtaq cristiänukunaqa kikintsikta dominakïta yachashwan?
Jehovänö llakipäkoq kashun
Juk kutim Jehoväqa jutimpita y imanö kënimpita Moisesta willarqan. Puntataqa nirqan llakipäkoq kënimpitam. ¿Imataq llakipäkoq këqa? ¿Imanirtaq tsëpita yachakunantsik precisan?
KAWËNIN
Diosta kuyaqkunawan trabajëqa alläpa shumaqmi kashqa
David Sinclairpaqqa 61 watakunapa Betelchö Jehoväta kuyaq wawqikunawan y panikunawan trabajëqa alläpa kushikïpaqmi kashqa.
Diosnintsikpa Palabranqa imëyaqpis këkanqallam
Qellqakanqampita mëtsika watakunana pasashqa këkaptin, idiömakuna y Gobiernukuna cambiaptin y juk idiömaman traduciyänanta michäkïkäyaptimpis, Bibliaqa llapan librukunapitapis masmi nunakunaman chashqa.
Diospa Palabranqa alläpa poderyoqmi
Nunakunaqa mëtsika cambiukunatam rurayan Bibliapita yachakurninqa. ¿Imatataq wanantsik Biblia yanapamänapaqqa?
Valienti kë y ruranëkipaq kaqta rurë
¿Imanirtaq valienti kanantsik? ¿Imaraq yanapamäshun valienti kanapaq?


text:
Kawsasqamanta rawrana
Kawsasqamanta rawrana nisqakunaqa wañusqa kawsaqkunamanta - lliwmanta astawan yurakunamanta - chaskisqa, kawsa imayay kaq rawranakunam, kutipayaq michayuq (mana rumiyasqa rawrana hina).
Kay rawraykunapi kaq kawsasqamanta micha nisqaqa hallch'asqa inti micham, yurakunap inti wayllaywan wiñaspa llamk'achisqanmi.
Kawsasqa imayaykunata kañaspa chay kawsasqamanta michatam ancha ñawpa pachamantaña chaskinchik: yanunapaq, wasi q'uñichinapaq. Musuq allwiyakunawantaq kawsasqamantaqa rawrana pinchikillachanakunapi pinchikillatam ruranku, ichataq antawakunapim llamk'achinku.
Kaymi huk kawsasqamanta michayuq rawranakuna:
- Q'iru yamt'a, k'ullumanta puchunkuna
- Runap icha uywap akasqan
- Chhalla (chakra yurakunap puchunkuna)
- Chakra yurakuna
- Misk'i wiru
- Kulsa (Brassica napus)
- Papil q'upa
- hukkunapas
Chakra yurakunatapas rawraptin, runakunapaq sallqa pachapaqpas sasachakuykunam hamun: Manaña mikhunapaqchu, ichataq rawranapaqmi puquchinku, ahinataq antawapaq ethanulpaq misk'i wirutam Brasilpi. Chaywan aswan runakunata yarqanman. Ancha hatun chakrakunatam llamk'achinku, sallqa pachata waqllispa, sach'a-sach'atataq qulluspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kawsasqamanta rawrana.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kawsasqamanta diesel.


text:
Qosqo Pututu Q'epachi
Qosqo Pututu Q'epachi
Putututaqa, ñaupaq ñaupaq mataraqmi, teqsimuyuntimpi q'epachisqaku.
Moche runakunapas, Hatun Qocha yupaychanankupaq.
Asteka runakunataqmi, Quetzalcoatl, willka wayra, willka yachay yayankuta yupaychanapaq; Kunkan kuman pututukunata walqayukuspa "ehecailacocozcatl" nisqawan; Wayrakunamanta amachasqa kanankupaq.
Budismo runakunapaqta pusaq pachapi willkasqa yachay.
Induismo runakunpaqta amachaq yayanku Vishnu, hap’isan hatun qocha ch’uruta, pututu nisqanchista. Panchajanya sutiyoqta Llapa Kausay sumaq unumanta paqarimusqanta.
Hatun Qochapi uywaqa churutaqa pututu nisqaqa: Tarinkun ñaupa machukunaq p’ampakusqanpi Teqsimuntinpi.
Sut’inchakutaqmi llaqtakunaq kausaynin chaninchaq kayninta.
Hatun muyuq wayrakunaq kallpantan rantinchasqa, kasqanta ima.
Kikin ukhupacha sonqonmanta muyurispa q’epaymin lloqsimoqmi, kuskachakun hawa pacha Bin Bang nisqa q’epayninwan.
Q’epaynintan takichisqaku hatun chaskikuykunapi, apukuna waqhanapaq ima.
Kaypachapi runakunataqmi hampikusqaku q’epayninwan, sumaq thaptikuyninwan.
Ima ruwasqaykuta, imatan ruwayta munayku ima.
Imaynan pututuyku chaykunata.
Hinaspa yanapaykuwayku aswantaraq runamasinchis kunawan. Rimanayukuspa, allinta yuyaychayuspa sumaq kausayman haykunanchispaq.
Yachachinki→


text:
Imaqtin kamakun Apukuna yawar masikumanta?
Sinch’i paktachayta qunapaq, yawarmasimanta maqanakuypaq. Política de Gobierno nisqa ukhupi rikukun paktachaykuna musuqyaspa.
Sinch’iyasqa junt’awikuna yupaychasqa wallpachakunanpaq kanku:
Jurisdicción nisqa ukhupi yawar masi imakunasninta sumaqmanta qhawaykunanpaq.
Sapa chiqakunaman jaywana qhawarichiykunata allinmanta panpachanapaq yanapaywan. Purichispa phakik ch’uwanchaykunata uyñinakuypi.
Yawar masikunaqta tukuy ch’anpayninta qhawana, tukuyimakunata yupaychaspa; Chaypaqqa Apu yupan sumaq sinch’i qawarichiyniyuq, tantay qutu yachayniyuqmanta.
Takyachiy Apu sinch’i riqsiyniyuq, chiqan pachamanta imakuna riqsisqanmanta
Ruway ñan rimaykunata, llawchhu sankhulla kananpaq.
Sumaq usqhayta paktachan yawar masi kunapaqqa.
Allinchay yaykunapaq yapaykuna paktachayta.
Imakunata panpachanku Apukuna yawarmasimanta?
- Churichakuyta.
- Usphi sullk’a wawakunata suymanta urqunapaq.
- Usphikunata Apukunamanta sawasqa tiyakuqkunapaq.
- Yawar masi imakunasninta nikun, wasi maypichus tiyanku chayta mana ranqhasqachu kananpaq manusqa mayqinninmantapis kachun.
- Wawa uywana.
- Unqusqa rikukuptin mana imakunasninta qhaway atiqtin.
- Chayqi Allin kawsayta chiqamanta wawakunanwan apananpaq.
- Mana sawakuy munaqtin.
- Sawasqamanta jalkhay.
- Qillqachiymanta mana tayta kaptin.
- Jallch’aykuna: Apumanta mañana warawananpaq, pichus jallch’anapaq sullk’a wawakunamanta tayta, mamakuna wañuqtin.
- Juchallikuy sullk’a wawakunaman.
- Ch’anqay wawakunaman.
- Tupu jark’aykuna wawakunapaq , ch’anqaykuna, lluquykuna, wikch’uykuna kaptin.
- Sawayta chinkachiy.
- Tayta, mamakunamanta chayqikuna sullk’a wawanpaqta tukuyimakunasninta.
- Mikhuy mikhunanpaq qarana.
- Lakiy saway imakunasninta.
- Chiqamanta jalkhay.
- Maqanakuy yawar masi ukhupi.
- Tukuy ima kaptin yawar masikunaqta.
Imaynamanta chinpasun yawar masiq Apukunaman?
Mañaykunata saqispa, yawar masi Tribunales nisqaman mayqin runapis ruwallanman, kayqa abogado nisqawanpunikanman.
Mañayqa qillqasqata saqisqa kanan,allin ch’anpay kaptillan Apu tapuykurisunkiman payllataq chiqamanta apanqa kay ch’anpata.
Yawarmanta Apukuna tukuy Chile niqapichu tiyan?
Ari, tukuy llaqta, ayllukunapipis tiyan; wakin ayllukunapiqa tiyan Kamachi sananpakunamanta yawar masipi yachayniyuq.
Aboqado nisqata punichu munayman, mañayta churanaypaq?
Ari, abogado nisqawan puni mañayta churanapaq, tupu jark’aymantamanaqa manaqa allin juchalliykunamantaqa Apu sumaqmanta sinch’i umallirispa waq thaskiyta jap’inman.
Mana abogado nisqawan yupaymanchu chayqa, mañanman asesoría judicial nisqata yanqallata, may ayllupichus tiyakun chaymanta Corporación de Asistencia Judicial nisqamanta.
Mayqintaq thaskiy qhatirinapaq yawar masimanta apukuna?
Tukuy thaskiykuna yupaychan iskay tantakuyta: juk tantakuyta watuykunamanta, juktaq chayqa paktachanapaq kayqa nikun rimariykunamanta Apu ñawpaqninpi jinamant kimsa nakuna tiyan qhatirinapaq, juk ordinario nisqa, iskaytaq especiales nisqami tupu jark’aykunamanta ch’anqaymanta yawar masikuna ukhupi.
Imaynataq qatiri ordinario nisqa?
Mañayta churaspañaqa Apu willanan tiyan ñawpaq tantakuyta, mañasqataq rimarinan tiyan, pichqa p’unchayraq kaqtin tantakuy p’unchaymanta.
Kay tantakuypi kanantiyan mañasqa, mañaqpis kanallantaq tiyan sapa juk abogado niqawan. Chaypiqa sumaq sinch’i utqhayllata puraqmanta rimarikunankuntiyan; Aputaq sumaqmanta ch’uyanchaspa kuyuchin ch’anpay panpachakunanpaq, chawpichay niqta manaqa llanp’uchayniqtapis, chantaqa sut’inchan paktachaymanta; ruwasqakunata sumaqta yachana, sapa chiqamanta qhawaqninkunata chinpachinqanku, nisqankuta chaninchanqanku, chantaqa Apu ikay ñiqi tantakuypaq willanqa.
Tantakuy p’uchukay p’unchaymanta iskay ñiqi tantakuy chaniyuq ruwakunantiyan juk killa ukhupi wakichiymantaña. Sapachiqamanta aboqado nisqawan, Apuman willaykuna qillqasqata jaywanku, (testigos, documentos y otros), tukuchachkaspaña Paktachaq umallirisqanta willanqa, iskayninkuman jinamanta juk tantakuypaq willallanqataq.
Thaskiy qhatiriy ordinario nisqaruwakun tukuy ch’anpaykunapaq, mana qhatiriy especial nisqa kaptin.
Imataq unanchakun chawpichay yawar masimantari?
Chawpichay yawar masimanta juk llika ch’ampa pampachaymanta maypichus. Juk runa chawpichaq; yanapan llanp’uyachikunankupaq sumaqmanta ch’anpaykunasninkuta panpachanankupaq.
Juk thaskiypi munayniyuq; wakin thaskiykunapiqa kamayuq, mañayta churanapaq, sapa juk uyñirayman chayanapaq ñancharisqa Tribunal de Familia nisqawan kananku tiyan.
Imakunapitaq chawpichaq yawrmasi kamayuqri?
Mikhuy mikhuchinapi, wawa uywanapi, allin kawsayta wawakunawan apanapaq, Tribunal niaqaq chawpichaqman apachinqa ; ñancharinqa iskaynin chiqamanta uyñirinakuspa sumaqmanta ch’anpaykunata panpachanakupaq mana p’uchukay p’unchay mana chayanankupa. Kamachinakuykuna tarisqata chawpichaq ñapaqninpi, apupaq waliq kanqa chayqa jayrata jina chaniyuqllataq. Kay llasa ñanta pisiyachispa, mana uyñinaman chayanqanku chayqa, watiqmanta ñanta jap’irinallataq p’ukukay p’unchayman.
Chawpichaqman qullqiwan junt’nachu?
Chawpichayta munaqpaq:
- Sapa juk qullqiwan junt’ananku tiyan Ministerio de Justicia nisqamanta chani junt’anapaq willasqa kanqa,
- Mana qullqiyuqkunapaq yanqhallami kanqa, Corporación de Asistencia Judicial nisqawan ñancharisqa kanqa.
Chawpichayta kamachisqapaq: mikhuy mikuchinamanta, wawa uywanamanta, sumaqmanta wawakunawan kawsana.
- Chaykunaqa yanqhallami, wakinkunalla qullqiwan junt’ankuman,runa qullqiyuqman jina; chaypaqqa yupaychana tiyan runa yupay sapa qutu yawarmasimanta.
Tiyanchu organisma nisqa ruwasqanta qhawananpaq Resoluciones Judiciales nisqamanta?
Ari, Tribunales nisqa yawar masimanta yupaychakunku unidades de cumplimiento o de ejecución nisqakunawan, chiqamanta allin thaskinanpaq resolución judicial nisqata, jayrata mana p’akinankupaq; niyta munan juk runa mana pensión nisqata junt’anchu chayqa Tribunal niqta junt’anantiyan.
Mayk’aqmanta kay musuq Justicia nisqa yawar masimanta ima allinchaykunata churanku, kay kamachiyman iskay chunka samay iskay pachak pusaq chunka suqtayuq yupayninpi?
Juk p’unchay tarpuy killa iskay waranqa phichqayuq (Ley N° 19.968) thaskiyta qallarin.
Kamachik wallpan Tribunales nisqa yawar masimanta, apukuna yapaspa, tukuy imakunata allin qawananpaq.
Kamachi iskay chunka iskay pachak pusaq chunka suqtayuq yupayninmanta, (Ley N° 20. 286), pichqa chunka p’unchay tarpuykilla iskay waranqa pusaq watamanta yaykun kay allinchaykuna orgánica nisqa thaskiriymantawan, Sumaq allin chiqanchayninta urquymunaspa Tribunales nisqa yawar masimanta, jinallamantataq munaspa Justicia nisqa, yawar masimanta nisqa.
Allinchasqakuna sumaq kanapaq Kamachiymanta kanku:
- Apukunata yapanku jisq’un chunka phichqayuqta, yanapaykunata chayqa suqta pachak tawa chunka tawawan.
- Apukuna sananpamanta ayllu juch’uy kunapi yachayniyuq.
- Wallpakun ñiqikuna sumaqta ruwanapaq sapa Tribunal nisqapaq.
- Kitichiqakuna wallpakun jefe de unidad de servicios nisqa, tukuy chiqapi jusgados yawar masiniqpi.
- Kamay ch’ampay chawpichanapaq qaraymanta wawa uywaymanta, sumaq kawsaymantaima.
- Kamay mañayqa kanman. Mikhuy mikhuchinapi, wawa uywanapi.
allin kawsayta wawakunawan apanapaq, p’unchay mana chayanankupaq.
Qillqay mañaymanta tukuy ima kaqta tribunal nisqapi.
- Kamay Comparencia Patrocinada nisqamanta juk abogado nisqawan, procedimiento especial nisqa kaptinqa arpa sumaq kawsakunanpaq jark’aykuna kaykuna jina kanman.
- Jatun wasikuna musuq filtros nisqamanta willaykunata, mañaykunatawan jap’inankupaq.
Niqta tikrasqa / Traductor:
Aydeé López Cruz, integrante activa y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Académica de la Universidad Arturo Prat.
Niqta tikrasqa / Validadora:
Claudia Quintana Bermúdez, presidenta y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Profesora de educación intercultural bilingüe.
Niqta ñqwirisqa / Locutor:
Aydée López Cruz
Qillqay / Nota: qillqasqa willay kaypi rikhurikqa, Kamachiykunaq puriyninmanta yachananchikpaq. Mana imaraykupis Ley nisqa jinachu, chiqan sut’inchay, nisqakuna, ni kamachiykunamanta yachaqpis junt’anchu.


text:
Jesustaca Pilatopaj maquipimi churashcacuna
1Tutamanta ñalla pacaricujpimi, curacunata mandajcunapish, israelcunata cunaj yuyajcunapish Jesusta huañuchishun ninacushpa, shuj yuyailla tucurcacuna. 2 Chaimantaca, mandaj Poncio Pilatopajmanmi, Jesustaca huatashcata pusharcacuna.
3 Jesusta japichij Judasca, Jesusta huañuchina tucujta ricushpami anchata llaquirirca. Chaimantami, Jesusta japichingapaj chasquishca quimsa chunga cullquitaca, curacunata pushaj curacunaman, cunaj yuyajcunaman tigrachigrirca. 4 Paicunataca:
–Ima millaita mana ruraj, alli Runata huañuchichun japichishpaca, mana allitamari rurashcani– nircami.
Shina nijpica:
–¿Ñucanchijca, imatataj nishunpish? Cunanca, cantajchari imapish tucungui– nircacunami.
5 Chashna nijpi Judasca, chai cullquita Diospaj huasi ucupi shitashcahuan llujshishpami, sipi tucugrirca.
6 Curacunata pushaj curacunaca, chai shitashca cullquita pallashpami, cashna nircacuna:
–Cai cullquitaca, chai Runata huañuchingapaj japichichunmari curcanchij. Mandashcapi nishca shinaca, Diosman cushca cullquita tandanapica, mana churanachu canchij– nircacunami.
7 Paicunapura yuyarinacushpaca, shujtaj llajtamanta cajcuna huañujpi pambangapajmi chai cullquihuanca, mangata rurajpaj allpata randircacuna. 8 Chaimanta chai allpaca, cunan punllacama Yahuar Allpa shutimi. 9 Chashna rurajpimi, Dios ima nishcata huillaj Jeremías cashna nishca pajtarca: «Israel runacunami, Paitaca quimsa chunga cullquillapi randircacuna. Chai cullquitami pallarcacuna. 10 Mandaj Dios ñucaman huillashca shinallatajmi chai cullquihuanca, mangata rurajpaj allpata randircacuna» nishcami.
Jesustaca Pilatopajman pushashpami juchachishcacuna
11 Mandaj Pilatopaj ñaupajpi Jesús shayacujpi chai mandajca:
–Canca, ¿israelcunata Jatun Mandajchu cangui?– nishpa tapujpimi, Jesusca:
–Cambaj quiquin shimihuanmi ningui– nirca.
12 Curacunata mandajcunapish, cunaj yuyajcunapish juchachicujpica, Jesusca imata mana rimarcachu. 13 Chaimantami, Pilatoca:
–Canta cai tucuita juchachishpa rimacujtaca, ¿manachu uyangui?– nirca.
14 Chashna nijpipish Jesús imata mana rimajpimi, chai mandajca achcata mancharirca.
15 Mandaj Pilatoca, Pascua fiesta punllapica, gentecuna maijanta ‘Cachari’ nishca shuj preźutami cacharij carca. 16 Chai punllacunaca, tucuicuna yachashca Barrabás shuti runatami, chaipi preźu charicurcacuna. 17 Chaipi tandanacushcacunatami, Pilatoca:
–¿Barrabastachu, mana cashpaca Quishpichij Cristo nishca Jesustachu cacharichun ninguichij?– nishpa tapurca.
18 Jesustaca, imatapish allita ruraj cajpi p'iñashpa japichishcataca, Pilatoca yacharcami.
19 Mandanapaj tiyarinapi Pilato tiyacujpimi, paipaj huarmica: «Chai alli Runataca, imata ama rurangui. Cunan tuta muscuipica, Paimantaca achca llaquitami aparcani» nishpami, huillaj cacharca.
20 Curacunata mandajcunapish, cunaj yuyajcunapishmi chaipi tucui cajcunataca, “Barrabasta cachari, Jesustaca huañuchilla” nichun yachachicurcacuna. 21 Chai mandajca, chaipi cajcunata cutinllatajmi:
–Cai ishquimantaca, ¿maijantataj cacharichun ninguichij?– nirca.
Shina nijpica, tucuicuna:
–Barrabastami cachari ninchij– nishpami caparircacuna.
22 Chashna caparijpi, Pilatoca:
–Shinashpaca, Cristo nishca Jesustaca, ¿imatataj rurasha?– nishpami tapurca. Shina tucuicunami:
–¡Chacatachun ninchijmi!– nishpa caparircacuna.
23 Shina nijpi chai mandajca:
–¿Ima mana allitataj Paica rurashca?– nircami.
Shina nijpipish:
–¡Chacatachun ninchijmi!– nishpami, ashtahuan sinchita caparircacuna.
24 Tucuicuna mana uyashun nishpa ashtahuan caparijpimi, Pilatoca yacuta japishpaca:
–Cai alli Runapaj yahuarca, cancunapaj jahuami canga. Ñucaca ima ricunata mana charinichu– nircami. Chashna nishpami alli ricuringapajca, tucuicunapaj ñaupajpi maquita jahuarca.
25 Pilato chashna nijpica, tucui gentecunami:
–Ari, Paipaj yahuarca ñucanchij jahuapipish, ñucanchij huahuacunapaj jahuapipish urmachunlla– nishpa caparircacuna.
26 Chashna nicujllapimi Pilatoca, Barrabasta cacharishpa, Jesustaca achcata macachishpa, chacatachun soldadocunaman cushpa cacharca.
27 Chaimantaca, mandaj Pilatopaj soldadocunaca, pai mandashpa tiyacuj huasi ucumanmi Jesusta aparcacuna. Chaipica tucui soldadocunatami, Jesuspaj ñaupajman tandachirca. 28 Chai ucupimi soldadocunaca, Jesustaca churanata llujshichishpa, amsa puca linsota p'achallichircacuna. 29 Shinallataj Paipaj umapica, cashayuj caspita ahuashpami churachirca, alli maquipica caspitami charichircacuna. Chaimantaca, paipaj ñaupajpi cungurishpami:
–¡Riqui, judiocunata Jatun Mandaj, Canca allimari cangui!– nij tucushpa, achcata pugllashpa asircacuna.
30 Chaimantaca, ch'ucashpa, Pai charicushca caspillatataj quichushpami, umapi garrotircacuna. 31 Chashna pugllashca q'uipaca, p'achallichishca linsota anchuchishpami, paipaj churanallatataj churarcacuna. Chashnami chacatanaman aparcacuna.
Jesustaca Golgotapimi chacatashcacuna
32 Jesusta chacatanaman pushacushpaca, Cirenemanta Simonhuanmi tuparcacuna. Paitami, japishcahuan cruzta apachishpa pusharcacuna.
33 Paiman apachishpami, Gólgota shuti urcuman chayarcacuna. (Gólgota shutica: “Uma Tullu sirina” nisha ninmi). 34 Chai urcupimi Jesusmanca, hielhuan chagrushca jayaj vinota ubyachircacuna. Ashata mallishpaca, mana ubyasha nircachu.
35 Jesusta ña chacatashpaca, Paipaj churanataca soldadocuna suerteta rurashpami, paicunapura chaupircacuna. Chashna rurajpica: “Ñuca churanataca, suerteta rurashpami, paicunapura chaupircacuna” nishpa, Dios ima nishcata huillaj huillashcami pajtarca. 36 Chashna rurashpaca soldadocunaca, Jesusta cuidashpami, chaipi tiyacurcacuna. 37 Jesusta chacatashca cruz jahuapica, Paita imamanta huañuchishcata huillashpami: “CAICA, JUDIOCUNATA JATUN MANDAJ JESUSMI” nishpa quillcashcata churarcacuna. 38 Shinallataj ishqui shuhuacunatapishmi, shujtaca Jesuspaj alli ladoman, caishujtaca lluqui ladoman chacatarcacuna. 39 Chaita purijcunaca, umata cuyuchishpami, Jesustaca cashna nishpa c'amircacuna:
40 –Canca: “Diospaj huasita urmachishpa, quimsa punllallapi cutin shayachishami” nircanguica. Canllataj huañuimanta quishpiriari. Diospaj Churitaj cashpaca, chacatashcamanta uricuiari– nircacunami.
41 Curacunata mandajcunapish, Mandashcata yachachijcunapish, fariseocunapish, cunaj yuyajcunapish paicunapura asinacushpami, cashna ninacurca:
42 –Paica, shujtajcunataca quishpichircamari, Paillatajca huañuimantaca manamari quishpiri tucunchu. Paica, israelcunata Jatun Mandaj cashpatajca, chacatashcamanta cunanllataj uricujpica, crinchijmanmi. 43 Paica: “Diospaj Churimi cani” nishpa, Dios yuyaillamari puricurca. Dios paita c'uyashpaca, cunanllataj quishpichinmantajchari– nircacunami.
44 Jesushuan chacatashca shuhuacunapish, shinallatajmi Jesustaca c'amircacuna.
Jesusca chaupi chishitami huañushca
45 Chaupi punllamanta chaupi chishicamami, tucui cai pachaca, amsa amsa tucurca. 46 Chashna amsa tucushca chaupi chishipimi, Jesusca: “Elí, Elí, ¿lama sabactani?” nishpa, sinchita caparirca. (Chaica: “Ñuca Dioslla, ñuca Dioslla, ¿ima nishpataj ñucallata saquihuanguiari?” nisha ninmi).
47 Chashna caparijta uyashpaca, chaipi cajcunamanta maijancunaca:
–Cai runaca, Eliastamari cayacun– nircacunami.
48 Jesús chashna caparicujpica, chaipi cajcunapuramanta shujca, esponjata apanaman callpashpami rirca. Chai esponjataca, vinagrepi satishpa, caspi puntapi churashpami, Jesuspaj shimiman pajtachirca. 49 Chashna ruracujpi, caishujcunaca:
–Saqui, ¿Eliasca chacatashcamanta uricuchinaman shamunchu, imami? ¡Ricushun!– nircacunami.
50 Jesusca, cutin sinchita caparishpa, Paipaj espirituta Diosman mingashpaca, huañurcallami. 51 Jesús huañujpica, Diospaj huasi ucupi jarcachishca jatun linsoca, chaquiyajtami jahuamanta uriman, chaupita lliquirirca. Allpapish chujchurcami, jatun rumicunapish chijtarircami. 52 Huañushcacunata pambashca jutcu pungucunapish pascarijpimi, Dios agllashca huañushcacunaca, taucacuna causarirca. 53 Chaicunaca, Jesús causarishca q'uipami, jutcucunamanta llujshishpa, Diospajlla Jerusalén puebloman shamurcacuna. Chaipimi, achcacunaman ricurircacuna.
54 Allpa chujchujtapish, tucui imalla tucujtapish ricushpaca, patsaj soldadocunata mandajpish, Jesusta paihuan, cuidacuj soldadocunapish achcatami mancharircacuna. Chaimantami:
–Cai Runaca, Diospaj Churitajmari cashca– ninacurca.
55 Jesusta chacatashcataca, tauca huarmicunami carullamanta ricucurca. Chai huarmicunaca, Galileamantami Jesusta servishpa shamushca carca. 56 Chai huarmicunapurapica, Magdalamanta Mariapish, Jacobopaj Josepaj mama Mariapish, Zebedeopaj churicunapaj mamapishmi carca.
Jesustaca Arimatea pueblomanta Josemi pambashca
57 Ña tutayamucujpimi, Arimateamanta José shuti, achcata charij runa shamurca. Paipish Jesusta catijmi carca. 58 Chai Josemi, Jesús huañushcata pambangapaj Pilatota mañanaman rirca. Pai mañajpi Pilatoca, soldadocunatami ‘Joseman Jesusta cugrichij’ nishpa cacharca. 59 Joseca, huañushcataca mushuj jatun linsohuanmi pilluchirca. 60 Pilluchishca huashaca Joseca, rumi quinripi paipaj allachishca mushuj jutcupimi Jesustaca churarca. Chai jutcu pungutaca, jatun rumihuan huichcashpa rircallami. 61 Chai jutcu ñaupajpica, Magdalamanta Mariahuan, caishuj Mariahuanmi tiyacurcacuna.
Jutcu ñaupajpica soldadocunatami cuidachun churashca
62 Allichirina punlla cayandij sabadopica, curacunata mandajcunapish, fariseocunapishmi Pilatopajman rircacuna. 63 Chaiman chayashpaca, cashnami nircacuna:
–Jatun mandajlla, chai llulla runaca causacushparajmi: “Ñucata huañuchijpipish, quimsa punllapica causarishallami” nishcata yuyarinchij. 64 Chaimanta chai jutcuta, quimsa punllacama alli cuidachun soldadocunata cachapai. Can mana cachajpica, ñataj chai Runapaj yachacujcuna tuta shamushpa Paita shuhuanman. Chashna rurashpaca, tucuicunamanmi: “Paica, huañushcacunapaj chaupimanta causarircamari” nishpa puringacuna. Paicuna chashna rurashpa llullajpica, chai Runallataj saruncunaman llullashcatapish yallimari canga– nircacunami.
65 Chashna nijpi Pilatoca:
–Shinashpaca, cai soldadocunata pushashpa, cancuna munashca shina chai jutcutaca, alli allichichigrichij– nircami.
66 Chashna nijpi paicuna rishpaca, chai jutcu punguta huichcashca rumitaca, ama pi pascachun, alli allichichishpami sellashpa saquircacuna. Soldadocunatapish cuidachunmi churarcacuna.


text:
Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu
Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu (Orobanchaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi. Achka atam yurakunam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk ayamaych'a hina yurakuna:
- qiswa ñukch'u (Bartsia gracilis)
- ayamaych'a (Rhinanthus sp.)
- yawar t'ayqu (genus Castilleja)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu


text:
SECTOR QUECHUA (36)
Yachakullanña Aya Marq’ay killapi sapa watamanta Todos Santos raymita ruwanchik, tukuy Qullasuyu llaqtanchispi.
Kay kachkan almaspaq raymi, wañuq llawarmasikuna almaspi, ajayuspi kutirimunku, nuqanchis kawsaqkuna wasispi mast’akuwan suyarinchiq chamunankuta.
“Añaskitu” p’anqa ñapis iskay chunka iskayniyuq watataña wawakunawan kawsachkan, wawakunawan kawsayninkumanta parlarikuspa, p’anqaman churamun. Kay kutipi yacharina, k’aqcha pukllaymanta, wakin chiqakunapi k’aqchataqa laq’a laq’a ninku.
Warmi wawas pukllayta qallarisqanku
Wasipi, yankunapi, canchaspi wawakuna posteman trapomanta manachay plástico bolsasmanta juch’uy murq’uta ruwaytawan, posteman q’aytuwan wataykunku, chapitaq uk phichqa, suqta wawakuna tantaykukuytawan murq’utaqa k’aqchanku, laq’anku kaymantaq, jaqaymantaq.
Ñapis iskay qutupiña pukllarichkanku
Kay kutipi chaymanta “Añaskitu” qanman aparimusunki. Ángel, José Rojaswan wawakunawan parlarirqa, paykunapaqpis wasinkupi tatanku poste sayachisqa, wawasnin wawqi masisninkuwan pukllarikunankupaq. Ñawirina, pukllarikuna.
Ummm, warmi wawa pelota k'aqcharparin
Qhari lluqallitus kutichinapaq wakisqaña
Iskaynin qutu sayk'urpanku k'aqcha pukllanapi.
Kay k'aqcha pukllanamanata "Añaskitu" p'anqa, Nº 97 yupaypi chararimun tukuy chayarinapaq. Kayqa chunka iskayniyuq laqhipi kachkan. Pukllaykunamanta yachariyta munaspaqa CENDA wasimanta, feriasmanta rantirikuychik "Añaskitu" p'anqata, manachay yaykuna cenda.org chiqaman, chaypi sinru "Añaskitu" p'anqa suyarichkasunkichik.
Pachi niyku Ángel, José Rojas wawakunata "Añaskitu" p'anqaman k'aqcha pukllaymanta willarisqankumanta, jinallataq tukuy wawakuna kay laq'a laq'a pukllanapi pukllarikusqankumanta.
Fotos y entrevista: Vladimir Rojas M.
Qillqan: Julia Román M.
Pasaq 28, 29, 30 p’unchaykuna abril killapi, 2017 wata Vinto llaqtapi XIII Congreso Ordinario Federación Departamental de Mujeres Campesinas Indígenas Originarias de Cochabamba “Bartolina Sisa” (FDMCIOC-BS) ruwarqa. 16 provinciasmanta warmi organizaciones jamurqanku, qhari organizacionmantapis khuskan kuraqpuni delegados chayamurqanku.
Kay congresopi karqanku uk kimsa waranqa aswan qhari runas, warmi runas delegadas. Qallariyninmanta tukukunankama Ejecutiva Confederación warmikunamanta Juanita Ancieta acompañan, jinallataq ejecutivo Federación qhari runasmanta Cochabamba Jhonny Pardo jamurirqa. Kallarqankutaq alcaldes provinciasmanta, concejales, asambleístas, gobernador Iván Canelas ima. Kay Congreso inauguraq presidente Evo Morales jamurqa.
Presidenteman regalosta jaywarichkanku
Presidente ajinata congresalistasman parlaykurin:
GOBIERNO Y ORGANIZACIONES AHORA JUNTOS
“Los movimientos sociales eran enemigos internos del sistema capitalista”
Qallariyninpi presidente Evo Morales nirqa: “Una reflexión muy importante, antes qué Gobernador, qué Presidente podía participar en el Congreso del movimiento campesino o de otros sectores sociales, porque bajo las políticas y doctrinas norteamericana por parte del capitalismo, del imperialismo, los movimientos sociales eran enemigos internos del sistema capitalista, enemigos internos de las Fuerzas Armadas, de la Policía Nacional”.
CAMBIAN ACTORES EN MANEJO DEL FONDO INDÍGENA
“En un solo municipio había como 70, 80 proyectos del Fondo Indígena, en otros municipios cero de proyectos”
Presidente Evo nin: “Ahora con el Fondo Indígena no va haber plata para infraestructura, escuelas, postas sanitarias, caminos, o para el llamado fortalecimiento social sindical, lamentablemente por culpa algunos compañeros o compañeras (…) Hemos realizado en un solo municipio como 70, 80 proyectos del Fondo Indígena, en otros municipios cero de proyectos (…) ahora de manera democrática con el Pacto de Unidad hemos decidido municipio que tiene 5 concejales debe presentar proyectos productivos, se le dará no más de 4 millones de bolivianos por municipio o municipios que tienen 7 concejales tienen que presentar proyectos de 5,5 millones de bolivianos. Municipios que tienen 9 y 11 concejales se le dará 7 millones de bolivianos. Presenten proyectos productivos, de riego sobre todo”.
VENTA DE TIERRAS
“Pobre familia queda sin chaco, sin trufi, sin tierra”
Evo Morales dijo: “Las hermanas previenen (…), una temporada la coca se ha rebajado, el marido quiere vender el chaco, la compañera se me acerca y dice ‘dile a mi marido que no venda el chaco’, yo le digo que no venda el chaco, la tierra, porque tierra es libertad. Algunos compañeros vendieron el chaco, con esa plata compran trufi, se hacen engañar, el trufi en 2, 3 meses se arruina, pobre familia, queda sin chaco, sin trufi, sin tierra. Mi recomendación cuiden su tierra”.
“Estamos sembrando cemento, cemento, cemento”.
“Antes Cochabamba mandaba maíz a todo el Tawantinsuyu, ha crecido la ciudad de Cochabamba, ahora toda esta zona Vinto, Colcapirwa qué podemos sembrar, no hay tierras, solo estamos sembrando cemento, cemento, cemento”.
Congreso qallarin thaskiyninta, kay congresopi khuskan kuraq organización qharikunamanta karqanku, "Warmi wawasta yanapariq jamuyku" nirqanku. Congreso qallarisaptin, chanta tukukusaptin may chhika runa rikhurirqa.
Congresalistas qhechi ninrilla parlaykunata uyarisanku.
Ukllapi organizaciones qharismanta, warmismanta,
autoridades gobiernomanta (Municipios, gobernación) karirqanku.
Región Andina may chhika delegadosniyuq karqa, ajinapi votopipis atiparqanku.
COMISIÓN PODERES INFORMENTA JAYWAN
Congreso thaskiyninta qallarin, Policía Sindical aqllakun, chantá Comisión Poderes churakullantaq credencialesta sapa provinciaman jaywananpaq. Comisión Poderes kay jina informeta jaywan:
Kay chhika credenciales jaywakurqa. Kay chhika credenciales puchurqa.
MESA PRESIDIUM AQLLAKUN
Congreso thaskillanpuni, qhipanta Mesa Presídium churanku, chaypaq sapa regionmanta (Región Valle, Región Andina, Región Conosur) uk delegadata kachaykamunku, chaymanta presidentapaq, vicepresidentapaq, secretariapaq votanku.
Warmi Congresopi delegados credencialeswan votarisanku.
Juanita Ancieta, Ejecutiva Confederación Warmikunamanta Bolivia suyupi Mesa Presidiumta juramentachisan.
Mesa Presídium XIII Congreso thaskichin
Presidenta: Severina Baltazar – Arque (Zona Andina)
Vicepresidenta: Julieta Sejas – Mizque (Zona Conosur)
Secretaria: Judith Gonzales – Quillacollo (Zona Valles)
Informe del Comité Ejecutivo saliente:
Iskay wata llank’ayninkumanta informe ruwayta qallarin Ejecutiva Severina Aguayo, chaymanta qhipan informallantaq, ajinamanta última carterakama tukuchinku. Congresalistas observacioneswan informesta aprobanku.
Mama Severina Aguayo, ex-Ejecutiva Warmikunamanta Cochabamba, informenta basesninman riqsichichkan.
PROYECTOSTA FEDERACIÓN WARMIKUNA THASKICHISASQANKU:
Mama Severina Aguayo informe economico riqsichin, nintaq; "proyectos purinanpaq iskay financieras yanapamunku, qullqi apaykachakusqan kay informepi aswan sut'i kasan" Informe qhawarisqaman jinaqa Uknin financiera “Ayuda Popular Noruega”, uktnin financierataq "WE EFFECT", kay yanapaqa kimsa watapaq kasqa (2015–2017) IMAPAQ KAY QULLQI?: Kay qullqiqa kasqa proyectota purichinapaq, recursos humanospaq, actividadespaq, formación liderespaq, fortalecimiento organizacionalpaq, guardería thaskinanpaq, costos de funcionamientopaq ima:
Warmi masis uk chhikanta yacharinallapuni:
Kay “Ayuda Popular Noruega” financiera kay chhika qullqita qaywamusqa (resúmen):
TOTALES en Bs.:
Kay cuadroman jinaqa “Ayuda Popular Noruega” kimsa watapaq (2015-2017) yanapamusqa Un millón ciento veinte ocho bolivianoswan (1.128.221.06), kaymantari ñapis gastakunña 838 mil 383 bolivianos (838.383,53) Diciembrekama gastanapaq kanraq 289 mil 837 bolivianos (289.837,53).
Chantá waq financiera "WE EFFECT" kay qullqiwan yanapamullasqataq (resúmen):
TOTALES en Bs.:
Kay cuadroman jinaqa “WE EFFECT” kimsa watapaq (2015-2017) yanapamullasqataq Un millón 67 bolivianoswan (1.067.058.38), kaymanta ñapis gastakunña 810 mil 439 bolivianos (810.439,40) kay wata tukukunankama kanraq 256 mil 618 bolivianos (256.618,98)
ISKAYNIN FINANCIERAS QULLQITA CHURAMUSQANKUTA TANTAYKUSPA, KAY JINA KANMAN
Financiera “Ayuda Popular Noruega” Bs. 1.128.221,06.-
Financiera “WE EFFECT” Bs. 1.067.058,38.-
TOTAL: Bs. 2.195.279, 44 (Dos millones 195 mil 279, 44 centavos) (2015-2017 wataspaq)
Kay chhika qullqi chayamuq kasqa Federación warmikunaman, paykunapis ONG jinaña llank'aq kasqanku, jawa llaqtasmanta cooperación internacionalmanta yanapata proyectospaq jap’iq kasqanku.
Aswanta yachariyta munaspaqa Federación warmis "Bartolina Sisa" Cochabambapi tiyan uk p’anqa “INFORME DE GESTIÓN 2015-2017” sutiyuq, chayta waturikuychis, kay jina tapitan.
Kay p'anqa INFORME GESTIÓN 2015 - 2017 tapan. Waliq kanman ñawirinaykichis.
Compañera Serverina informenta tukuchiqtinkama, qhipan carteras, ukmanta uk infomallankutaq. Pikunachá aqllachikuytawankama mana junt'asqankuchu llank'ayninkuwan, Estatutosman jina Bs. 500.- multawan jasut'isqa karqanku.
Herminia Grágeda, secretaria general Federación Warmismanta informenta ruwarichkan.
Congresalistas sumaq atenciónwan informeta jap'chkanku.
Informe pasaqtinkama Comisiones convocatoriaman jina aqllakun, t’aqakuytawan, delegadas, delegados tukuy tuta llank’amunku. Comisionespiqa ñawpa resolucionesta watunku, imachá faltan chaykunata ch'uwanchanku, manaña sinchi debate, t'ukuriy, denuncias karqachu.
Comisiones ukmanta uk chikllakun, chayta Mesa Presidium juramentachin.
Kayqa Comisión Tierra Territorio, Cercadomanta kaqkuna purichichkanku, chaymanta qillqarichkanku.
chaymantataq plenarias qallarikun, chaypi sapa comisión llank’ayninta rikuchin, wakinqa puñuyta ch'utasanku, ajinapis ¡APROBADOOO!, ¡APROBADOOO! ninku credencialeswan.
Uknin Comisión plenariaspi resolucionesta ñawirichkanku
Mana puñuywan atichikunapaq, kay jina gaseosas rak'ikurqa sapa provinciaman.
WAKIN RESOLUCIONES. WAKIN COMISIONESMANTA:
Credencialeswan resolucionesta aprobarpasanku.
MUSUQ COMITÉ EJECUTIVO AQLLAYPI
Tukunapaqtaq musuq kamachiqkunata chikllanku, as tumpa ch’anpaykuna rikhurirqa. Zona Andina (Arque, Bolívar, Tapacarí, Ayopaya) compañera Severina Aguayo kutiykunanta munarqanku, Congresalistas mana munarqankuchu: "Comisión organicapi Ejecutivas cesantes manaña kutiykunankuta nisan, chantapis musuq lideres yaykunankuta nisan" nispa qhapariyta qallarinku, "Qhasipaqchu aprobanchis" nispa mayoría phiñarikurqanku. Chaypi may chhika tiempo ripun, wakin k’ullukurqanku. Ajinapi:
Candidatas kimsantin regionesmanta: Martiria Paca (Andina), Natividad Sánchez (Valles) Julieta Sejas (Conosur). Congresalistas mana munarqankuchu, ex ejecutivas yaykunankuta.
Comisión Orgnánica: Resoluciones aprobasqata respetachinku, "cesantes mana kutiykuyta atinkuñachu", nirqanku.
Eleccionespi, uma nanay karpan, Mama Julieta Sejas candidata Región Conosurmanta rikhuriptin, watiqmanta Severina candidata jina rillantaq, ch'ampay rikhurillantaq. Chaymanta Región Conosur waq candidata kachaykamun, chaypi recién kimsantin regionesmanta kimsa candidatas karqanku:
Candidatas: Martiria Paca (Andina), Natividad Sánchez (Valles) Pascuala Prado (Conosur).
Aqllanapaq musuq ejecutivasta VOTO FILA nisqapi ruwachkanku.
Ejecutivas aqllakunña, sapa provinciapis kachaykamunña qhipan carteraspaq.
Baseswan khuska llank'anankupaq warmi ejecutivas juramentakuchkanku.
KIMSANTIN EJECUTIVAS FEDERACIÓN WARMIKUNAMANTA "BARTOLINA SISA" COCHABAMBA
Stria. Ejecutiva: Martiria Paca Zona Andina 1390 votos
Stria. General: Natividad Sánchez Zona Valles 900 votos
Stria. Relaciones: Pascuala Prado Zona Conosur 40 votos
Chaymanta sapa provincia sutista apachimun, directiva completakunanpaq. Kunankama ñachus junt’aña, manaraqchus, sapa carterapi sutis kanñachus manaraqchus, unaysitupi organizakuyta yachanku.
Ajinalla XIII Congreso Ordinario Federación Departamental de Mujeres Campesinas Indígenas Originarias de Cochabamba “Bartolina Sisa” (FDMCIOC-BS) tukukuyninman chayan, Vinto municipiopi. Ajinallata willarimuykichis.
Qillqan: Julia Román M. – CENDA
Periódico bilingüe "Conosur Ñawpaqman"
Wakichukuna
• Ch’aki habas chullusqa (tawa vaso).
• kimsa cebolla
• Uk tomate
• Uk cucharita comino
• Iskay kiru ajos
• Tawa puka uchu, wakin colorante churanku
• Suqta papas jatuchis
• Kachi
• Aceite
• Perejil


text:
3. ¿Imarëkurtaq nunakunata Dios kamarqan?
1 DIOSQA ALLI KAWAKUNAPAQMI KAMAMARQUNTSIK
“Patsachöqa alli nunakunallam täräyanqa, y tsëchömi imëkamayaqpis kawayanqa” (Salmus 37:29).
¿Imatataq Diosqa nunakunapaq munan?
Genesis 1:28
Nunakuna Patsata shumaqyätsiyananta y animalkunata cuidayänantam Diosqa munarqan.
Isaïas 46:9-11; 55:11
Diosqa munanqantam cumplinqa, y manam imapis michanqatsu.
2 DIOSTSU MANAM NUNAKUNATAQA GOBERNËKAN
“Mana cäsukoq nunakunaqa Satanaspa makinchömi këkäyan” (1 Juan 5:19).
¿Pitaq entëru Patsachö nunakunata gobernëkan?
Mana cäsukoq nunakunapa gobernaqnin Diablu kanqantam, Jesusqa nirqan.
Mana kikimpa kaqtam Diabluqa munarqan.
Genesis 2:17; 3:1-6
Ëvatam Diabluqa engañarqan. Adanwan Ëvaqa Diostam cäsuyarqantsu tsëmi wanuyarqan.
Adan jutsata ruranqanrëkurmi noqantsikpis wanuntsik.
Diablum nunakunataqa engañëkan.
3 DIOSPA GOBIERNUNMI MANA ALLIKUNATA ALTSAMUNQA
“Gobiernïki shamutsun. [...] Patsachö munëniki rurakätsun” (Mateu 6:10).
¿Imataraq Jehovä ruranqa munënin cumplikänampaq?
Daniel 2:44
Diospa Gobiernunmi kë Patsachö gobiernukunata ushakätsinqa.
Armagedon nishqan guërrachömi Diosqa mana alli nunakunata ushakäratsinqa.
Isaïas 9:6, 7
Jehoväqa, Jesustam akrashqa ciëluchö këkaq Gobiernumpa Reynin kanampaq. Tsëmi kë Patsachöqa Jesus gobernamunqa.
4 DIOSPA GOBIERNUNMI KË PATSATAQA SHUMAQYÄTSIMUNQA
“Makikita kicharmi llapan kawaqta munanqanwan bendicinki” (Salmus 145:16).
¿Imatataq Diospa Gobiernun noqantsikrëkur ruramunqa?
Salmus 46:9
Chikinakï, guërrakuna y wanutsinakïkunaqa mananam kanqanatsu.
Isaïas 32:18; 65:21-24
Shumaq Patsachöqa llapantsikpis yamëmi kawakushun, shumaq wayiyoq y shumaq huertayoqmi kashun.
Salmus 72:16
Llapankunapaqmi mikïpis kanqa.
Isaïas 11:6-9
Animalkunawan nunakunapis yamë y shumaqmi kawakuyanqa.
Isaïas 33:24; Hëchus 24:15
Manam pipis qeshyanqanatsu, y wanushqakunam kawariyämunqa.


text:
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
¿Imëtaq precursor auxiliarnö yanapakïta puëdïman?
Suëñïninchö Ezequiel juk templuta rikanqanqa Diospa markan shonqupita patsë ofrendakunata qoyanqantam rikätsikun. Y ¿imanötaq noqantsikqa ofrendata ruraq cuenta Jehoväta alabashwan? (Heb 13:15, 16).
Juknöpaqa kanman precursor auxiliarnö yanapakurmi. 2018 sirwina watachöqa, atska killakunam pitsqa säbadukunayoq y pitsqa domingukunayoq kanqa. Këqa, trabäjunkunarëkur semäna ushëkunalla yachatsikoqkunatapis precursor kayänampaqmi yanapanqa. Jinamampis, marzu y abril killakuna y congregacionta watukaq wawqi watukamanqantsik killakunachömi, publicadorkunaqa precursor auxiliarnö yanapakïta puëdiyanman, porqui tsë witsankunaqa 30 hörakunallam yachatsikïta puëdiyanqa.
Peru ¿tsënö këkaptimpis precursor auxiliar këta mana puëdishqaqa? Tsëqa, mas alli y llapan puëdinqantsiknö yachatsikunapaqmi kallpachakunantsik. Imakunapa pasëkarnimpis, Jehoväta kuyanqantsikmi yanapamäshun 2018 sirwina wata llapan puëdinqantsikmannö yachatsikunapaq (Os 14:2).
“SABÏNA PUËDIKAPTINQA, NOQANTSIKPIS PUËDINTSIKMI” NEQ VIDEUTA RIKÄRIYË. TSËPITANA KË TAPUKÏKUNATA RURARÏ:
¿Imataq Sabïnata yanapan Jehoväpita mas yachatsikunampaq?
¿Imanötaq Sabïna ruranqanqa yanapashunki?
2018 sirwina watachöqa, ¿ima killakunataq precursor auxiliarnö yanapakushwan?


text:
Karlus Pichqañiqin
Awstiriya Carlos I kay Awstiriyanpa Carlos Huk Ñiqin (kastilla simi: Carlos I de España) sutiyuq runaqa (24 ñiqin hatun puquy killapi 1500 watapi paqarisqa Gante llaqtapi, Bilhikapi; 21 ñiqin tarpuy killapi 1558 watapi wañusqa Cuacos de Yuste llaqtapi (Cáceres pruwinsyapi)) huk Ispañap Qhapaqni.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos V.
- Página Web Oficial de la Casa Real
- Carlos V y su época. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Quimsa Punlla Jatun Tandanajuipa programa 2017
Cada punlla imata yachajugrijushcata cai programapi ricupai. Shinami, ima ali cashcata rurashpa catinata, ima llaquicuna shamujpipash aguantashpa catinata yachajupangui.
Viernes
Jesusta catijcuna llaquicunata aguantashpa catingapaj, minishtirishca cualidadcunata charichunga ¿imata ayudanga?
Sábado
Tucui Ushaita Charij Diosca ¿imashinata aguantashpa, cushijushpa catichunbash ayudan?
Domingo
Jesusca nircami: ‘Tucurimuicaman, llaquicunata apajcunallami quishpiringa’. Cai shimicunata pactachingapaca ¿imatata rurana capanchi?
Caita liipanguichi
Shuj tandajuicunamanda, acomodadorcunamanda, asientocunamanda, bautismomanda, contribucionmanda, tarishca cosascunata saquina ucumanda, primeros auxiliosmanda, ayudangapaj munajcunamandapash ricupai.
Ashtahuan información
¿PICUNATA JEHOVÁ DIOSPA MUNAITA RURANAJUN?
Testigo de Jehovacunaca ¿imamandata Jatun Tandanajuicunata rurapanchi?
Cada huatami quimsa viajeta tandanajupanchi. ¿Imashinata chai Jatun Tandanajuicunaman rinaca ayudaita ushan?


text:
Hamut'ay
- Yachaqay nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Hamut'ay icha Pawachasqa yachay nisqaqa (latin simipi: scientia, chaymanta kastilla simipi ciencia) aypaq yachaykunankam atipay allichaypas ruray ñan (proceso) nisqamanta. Chay yachayqa runakunap rurasqanpa, qhawaswanpa, yuyasqanpa, yuyaychakusqanpa ruruchisqan kaspa, allin-allinchasqa kaspa, rurananqa huk yanapanakunawan kamachinata qatichinaspa chaskinam, huklla hatun kamachina llik'api, chay llik'api ruranakuspa.
Hamut'aywanqa runa yachayninta k'uskiykuywan miraykunmi, yachachiywantaq runapura mast'arinmi, yachay sunturpi, kuraq sunturpi, mayninpipas.


text:
Raya
- Raya q'asa (La Raya) nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Raya nisqakunaqa (superordo Rajomorphii icha Batoidea) kinrayman ancha hatun k'apa challwakunam. Uchuylla uywachakunatam mikhunku.
Ancha achka rayakunaqa mama quchakunapim kawsan. Huk rikch'aq rayakunataq mayukunapim, ahinataq Amarumayupim kawsan, ahinataq wach'i rayam (Plesiotrygon iwamae), puma rayapas (Potamotrygon hystrix).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Raya


text:
Chachakuma
- Ama Chilipi, Buliwyapi Chachaq'uma nisqa Senecio nutans nisqawan pantaychu.
Chachakuma (Escallonia) nisqaqa huk sach'a, thansa yurakunam, 147 rikch'aqniyuq rikch'anam, Awya Yalapi wiñaq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
- Urqu chachakuma, ch'illi chachakuma, chiqap chachakuma, phawka, lluqi (Escallonia resinosa)
- T'asta (Escallonia myrtilloides)
- Phanka (Escallonia heverea)
- Chiquna (Escallonia micrantha)
- Puka chachakuma (Escallonia rubra)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachakuma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chachakuma


text:
Alcaldía Mayor de Bogotá D.C.
Secretaria Distrital Kapak apuki ñawpachinchi allí pacha shinanata tukuy apukkunawan , allipacha cawsayta charichun tukuy Bogotanukunapak.
Munanchi allí kawsayta charichun paktashishpa kamamchikta Distrito capitalpi ituashpa allí ricuchishpa imashata paykunapak shinana.
Secretaria Distrital kapak apuk kanka 2020pi allí ñawpachina allí kapak shinashpatukuy llakta kawsay kunapak allí shinahukta rikuchinkapak mushukta shinashpa.
Shinchillachishpa tawkatapacha institucionalta allita shinachun chapakunawan Secretaria Distrital kapak apakwan.
Allitapachak ishkaypura shinashoa tukuywan imashata shinanatak rikushpa paktachishpa derechos humanos kay Distrito Capital tukuy runapak chakay.
Ishkay pura shinana allita yuyashpa maypi kanchakunapi llankankapak.
Shinchillachina allitapacha tinkirishpa administración Distritalwan shuk ñawpa apadurkunawan.
Mirachina imakunatapash uchalla shinachun imapis allí kachishka na alli yuyaykuna tyakpi.
Ishkaypura llullarishpa shinana ahstawan mirachishpa allita shinankapak katilla shinakunapak allita rikuchishpa.
Asegurachina tukuylla llaykuchun llachankapak y oferta institucionalta.
Mayhan llaktakunaman paktachina kanchi chay yuyaywan nukachikak tukuy puncha shinanahunchik allita pachak rikuchinkapak.
Chinchillay (Transparencia)
Shinanchik tukuypa mayhan llaktakunapak tukuyllakta rikuchishpa imasha shinahukta ñukanchitapash rikuchun.
Allita shinana (Eficacia)
Ñukanchipakak allitapacha shinashpami allikana chaymanta tukuyta rikuchinahunchik.
Mushuyachishpa (Innovación)
Hankana mushuk yuyaykunawan allikachinkapak mushuk yuyay tecnologiayawan tawlla yachamushkata rikuchinkapak.


text:
Jacobus Henricus van't Hoff
Jacobus Henricus van't Hoff (*30 ñiqin chakra yapuy killapi - 1852 paqarisqa Rotterdam (Urasuyupi) llaqtapi, - † 1 ñiqin pawqar waray killapi - 1911 wañusqa Steglitz-Berlín (Alimanya) llaqtapi; huk kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqsi karqan.
1901 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jacobus Henricus van't Hoff.


text:
Kay jina tapukoyqa ichapis may jinata t’ukurinapaj jina kashan. Mormones kajkuna ninkuman paykunaqa cristianos kasqankuta, Bibliatapis Diospa nisqasninta jina qhawasqankuta. Jinallataj ninkuman Jesucristopipuni creesqankuta. Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Ultimos Días, suti apasqankupis chaytapuni niyta munasqanta ninku. Wakin cristianokuna t’ukushaj qhepanku mormones k’acha kawsakunamanta, jinallataj familia ukhupi allinta kawsakunamanta sumajta parlasqankuta uyarispa. Jinapi wakin tapunkuman: Mormones manachu cristianos kanku? nispa.
"Kay tapukuyman kutichinapaj maychus kajta, ni piman kutikuspa, sumajta watuna kashan, mormones imatachus creenku chayta, cristianos Bibliaman jina imatachus creenku, chaytawan. Mormones imatachus creenku, chayta rejsichinaykupaj, librosninkupi imatachus ninku, chaymanta orqhospa rejsichishayku."
Kay tapukuyman kutichinapaj maychus kajta, ni piman kutikuspa, sumajta watuna kashan, mormones imatachus creenku chayta, cristianos Bibliaman jina imatachus creenku, chaytawan. Mormones imatachus creenku, chayta rejsichinaykupaj, librosninkupi imatachus ninku, chaymanta orqhospa rejsichishayku. Chay librosninku kashan: Principios del Evangelio (edición 1988); Como Lograr un Matrimonio Celestial (edición 1992); Enseñanzas del Profeta José Smith (edición 1982); Artículos de Fe (edición 1980); chantá Doctrina de Salvación (edición 1979) nisqamanta kinsantin librokuna. Kunanqa jisq’on imakunata qhawasunchej cheqanchus manachus kashan, chayta.
1. Cheqa kaj Diosmanta waj kanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Uj k’ata kawsaj, cheqan Dioslla kasqanta. Paymanta jawaqa mana waj dioskuna kanchu. (Deuterónomio 6:4; Isaías 43:10,11; 44:6,8; 45:21,22; 46:9; Marcos 12:29-34).
Mormonesrí yachachinku may chhika dioskuna kasqanta. Yachachillankutaj: Noqanchej runakunaqa janaj pacha reinopi dioskunaman tukuyta atinchej, nispa. Mormones yachachillankutaj: Pikunachus dioskunaman tukojkunaqa wawakunayoj kayta atinku janaj pachapi, nispa. Nillankutaj chay wawakunanku paykunata yupaychanankuta, paykunamantataj mañakunankuta, imaynatachus noqanchej Dios Tatanchejta yupaychanchej, mañakunchej jinata, nispa.
2. Diosqa jayk’ajpis noqanchej jina runachu kanman karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Diosqa mana rikukoj Espíritu kasqanta. (Juan 4:24; 1Timoteo 6:15,16) Mana noqanchej jina runachu kashan. (Números 23:19; Oseas 11:9; Romanos 1:22,23) Diosqa wiñay wiñaymantapachapuni kashan, tukuy atiyniyojtaj kashan. Pay ujllapi tukuynejpi kayta atin, tukuy imatataj yachan. (Salmos 90:2; 139:7-10; Isaías 40:28).
Mormonesrí yachachinku ujpacha Tata Diosqa noqanchej jina runallataj kasqanta. Payqa alliymanta alliy Dios kanankama chayasqa. Kunampis noqanchej runa jina aycha cuerpoyoj kasqanta ninku. José Smith nerqa: Ujpacha Diosqa noqanchej jina runallataj karqa; Payqa waj jina cuerpota jap’erqa, kunantaj janaj pacha tiyanampi tiyasqa kashan, nispa. Mormones yachachillankutaj Dios Tataqa tatayoj, jatun tatayoj ima kasqanta.
3. Jesuswan Supaywan wawqepurachu kanku?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Jesusqa Diospa Churin jina uj k’ata kasqanta. Payqa wiñay wiñaymantapacha Diospuni kashan, imaynachus Dios Tata atiyniyoj, kikillantaj. (Juan 1:1,14; 10:30; Colosenses 2:9) Dios Tata jina gloriayoj kashaspapis, chaymanta mana ch’ipakorqachu. (Juan 17:4,5; Filipenses 2:6-11) Astawanqa runaman jina tukuchisqa karqa, noqanchejrayku wañuchisqa kayta atinampaj. Espíritu Santonejta yumasqa kaspa, aychallikorqa; mana qharita rejsej María sipasmanta paqarikorqa. (Mateo 1:18-23; Lucas 1:34,35).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa kuraj wawqellanchej kasqanta. Payqa janaj pachapi kaj Dios Tatanejta yumasqa kasqa; mamampis janaj pachapi kajllamantataj kasqa. Jesucristo yumasqa kasqa, Tata Diosqa qharita mana rejsej sipaswan puñuykusqanrayku. Chantá Jesusqa Diosman tukunankama chayasqa, nispa ninku. Mormón kajkuna yachachillankutaj Jesuswan Kuraj Supaywan wawqepura kasqankuta.
4. Diosqa kinsa ukhuchu kanman?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima mana waj, waj Dioschu kasqankuta, manachayqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta. Tukuynin Mosoj Testamentopi Dios Churi, Espíritu Santo, jinallataj Dios Tata ima, sapa ujta Dios kasqankuta qhawan, jinallataj sapapis Dios jina ruwasqankuta. (Dios Churi: Marcos 2:5-12; Juan 20:28, Filipenses 2:10,11; Espíritu Santo: Hechos 5:3-4; 2 Corintios 3:17,18; 13:14) Bibliaqa yachachillantaj uj k’ata Dioslla kasqanta.
Mormonesrí yachachinku Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima waj waj, uj jina uj jina Dios kasqankuta, uj niypi kinsa dioskuna kasqankuta. Nillankutaj Jesucristo, jinataj Espíritu Santo ima uj warmipi Tata Diospa yumasqan kasqankuta.
5. Adan Evaj juchallisqanku millay millaychu karqa, chayrí allinninchejpajchu karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: ñawpa tatanchej Adanpata, Evajpa mana kasusqankoqa may millay jucha kasqanta. Diosta mana kasusqankunejta jucha kay pachaman yaykumorqa, jinataj tukuy runas juchachasqa rikhurinchej. Chay jinamanta runaqa juchasapa nacenchej, juchallisqanchejmantataj juzgasqa kasunchej. (Ezequiel 18:1-20; Romanos 5:12-21).
Mormonesrí yachachinku Adanpa juchallisqanqa ajinapuni kanan kasqanta, chaynejtataj allin kawsay tukuy runakunapaj kananta.
6. Atisunmanchu ruwasqanchejwan Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kayta?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: “juchallisqanchejpi, pantasqanchejpi wañusqa kasqanchejta,” (Efesios 2:1,5). Noqanchej kikinchej mana salvakuyta atinchejchu. Jinapi Jesucristo juchanchejmanta castigota cabalta junt’asqanrayku, Diosqa khuyakuynimpi juchanchejta perdonawanchej. Qhasilla k’acha yanapayninnejllata Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kanchej, Jesucristoj ruwasqannejta, manataj ima allinta ruwasqanchejraykuchu. (Efesios 2:8-9; Tito 3:5) Noqanchejqa Cristo imatachus ruwasqallanmanta jap’ikunanchej tiyan, tukuy sonqo creespa. Jinapis Diospa qhasilla k’acha yanapayninraykulla salvasqa kasqanchejqa mana niytachu munan, munasqanchejman jinalla kawsananchejta. (Romanos 6:1-4).
Mormonesrí yachachinku Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasuspa gananata, Mormón templopi imatachus ruwanku, chayta ruwaspa ima. Salvacionta tarinapaj, janaj pacha reinoman yaykunapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqasninta junt’anapuni tiyan, nispa.
7. Pikunachus qhesachanku imatachus Cristo cruzpi ruwarqa chayta, chaykunata imapis salvanmanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta runasta juchamanta salvanampaj. Pikunachus kunan kawsashaspa Diospa qhasilla k’acha yanapayninta qhesachajkunaqa mana salvasqachu kanqanku. Astawanqa wiñay wiñaypaj juchachasqa kanqanku. ( Juan 3:36; Hebreos 9:27; 1 Juan 5:11-12).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta tukuy runastapuni wañusqasmanta kawsarichiytawan, paykunaman wiñay kawsayta qonampaj, amapis Cristopi creechunkuchu. Cristoj cruzpi wañuynillan mana pitapis payllamanta salvanchu, nispa ninku. Astawanqa runa wiñay kawsayta jap’inampaj, Jesucristopi creeytawan, Mormón Iglesiaj tukuy kamachisqanta junt’anan tiyan, jinallataj Mormón Templo ukhupi ruwana kashan, chaytapis cabalta junt’anapuni, nispa ninku.
8. Diosmanta Qhelqasqa librollachu Diospa nisqasnin kashan?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Diosmanta Qhelqasqa libroqa cheqamanta Diospa nisqasnimpuni kasqanta, creenapaj jina, mana ni ima pantayoj. (2 Timoteo 3:16; Hebreos 1:1-2; 2 Pedro 1:20-21) Diospa tukuy nisqasnenqa wiñaypaj kanqa. (1 Pedro 1:23-25).
Mormonesrí yachachinku Diosmanta Qhelqasqa libromanta ashkha cheqan yachachiykuna chinkapusqanta; chayrayku ninku Diosmanta Qhelqasqaqa mana chaykama cheqanchu kasqanta, evangeliomantapis mana maychus kasqantachu yachachisqanta ima.
9. Ñawpa iglesia imachus cheqan kajmanta pantaykorqachu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: cheqa kaj Iglesiaqa Señor Jesucristoj atiyninwan sayachisqa kasqanta. Chayrayku Iglesia ni jayk’aj chinkachisqa kayta aterqachu, manataj ni jayk’aj chinkachisqachu kanqa. (Mateo 16:18; Juan 17:11; 1 Corintios 3:11) Cristianosqa yachanku tiempo risqanman jina iglesiapi mana allin kajkuna kasqanta: jinapis karqankupuni pikunachus evangeliota ch’uwitata waqaychasqa kananta qhawajkuna.
Mormonesrí yachachinku apostolkuna wañupusqankumanta qhepaman, Jesucristoj sayachisqan Iglesiaqa cheqa kajmanta allinta t’aqakapusqanta, cheqan kaj creeyta saqerparispa. Ninku kunankamapis jinallapuni kashasqanta; yuyanku pikunachus Mormón Iglesiaman k’askapojkunalla cheqan kaj evangeliota rejsisqankuta.
Tukunapaj Sut’inchaykuna
ñawpajpi qhelqasqa kaj kashan, imatachus cristianosqa tukuy tiempopi creenku, chay. Mormonesrí uj jinata creenku. Imatachus creesqankuta yanawan qhelqarqayku reparanapaj jina. Paykuna yuyanku imatachus ruwasqankuwan, Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasusqankuwan ima cristianos kasqankuta. Mormonesqa Diosmanta Qhelqasqa libromanta jawa waj librokunata astawan valechinku, chay librokunamanta yachachiykuna mana Diosmanta Qhelqasqaj nisqan jinachu kashajtimpis. Jinallataj wakin imatachus yachachisqankuta, mana jayk’aj Jesucristo yachacherqachu. Imatachus qhawarqanchej, chayqa sut’ita rikuchiwanchej imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin, mormones imatachus creenku chaywan, mana ni imaynamanta uj rejllachu kasqanta.
Chay mana niytachu munan mormonesta millay runakunata jina qhawanata. Chaywampis paykunataqa mana Cristopi creejkunata jina qhawayta atisunmanchu. Diosmanta Qhelqasqapi sut’inta niwanchej, llullata yachachejkuna rikhurimuspa, waj evangeliota willanankuta, waj Jesusmantataj parlanankuta. Chay yachachisqankoqa mana Diospa Espiritunmantachu jamun, manachayqa waj espíritoj yachachisqan kashan. (2 Corintios 11:4, 13-15; Gálatas 1:6-9) Kunankama mormonespa yachachisqankuta qhawaspa, sut’ita reparakunchej paykunaj yachachisqanku waj evangelio kasqanta.
Mormón kanapaj creenapuni kashan José Smith sutiyojqa Diospa profetan kasqanta, jinallataj Libro de Mormón nisqaqa Diosmanta kasqanta. Creenallataj kashan Diosqa ujpacha runalla kaspa, Mormón Iglesiaj kamachisqanta junt’asqanrayku Diosman tukusqanta. Mana pipis niyta atinchu: Noqa mormón kani, nispa, manachus Mormón Iglesia imatachus yachachin, chayta creen chayqa. Chayrayku mormonesqa mana ninankuchu tiyan: Noqaykupis cristianosllataj kayku, nispa. Paykuna mana creenkuchu, imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin cristiano kaymanta, chayta.


text:
Li Peng
Li Peng, (李鹏), (Chinu simipi: 李鹏, chino tradicional: 李鹏, pinyin: Lǐ Péng, Wade-Giles: Li P'eng) sutiyuq runaqa, 20 ñiqin kantaray killapi 1928 paqarisqa Chengdu llaqtapi, - ) Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtap Allwya kamayuq wan pulitiku qarqan. .
1987 watamanta 1998 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Li Shouxun (chinu qillqa)
Ñawpaq warmi: Zhu Lin
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Li Peng.
- (Inlish simipi):


text:
Luiz Inácio Lula da Silva
Luiz Inácio Lula da Silva, Lula sutipaq (*27 ñiqin kantaray killapi - 1945 paqarisqa Caetés llaqtapi - ). Brasil pulitiku wan Umalliq.
2003 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Brasilpa Umalliqnin karqan.
Tayta: Aristides Inácio da Silva; Mama: Eurídice Ferreira de Melo
Ñawpaq warmi: Marisa Leticia Rocco Casa
Wawakuna: Marcos Cláudio, Fábio Luís, Sandro Luís wan Luís Cláudio.
Yachaywasi: Grupo Escolar Marcílio Dias
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luiz Inácio Lula da Silva.


text:
1Ñucaca huillagrichun Jesucristo cayashpa mingajpi, paita servij Pablomi cani. Taita Dios cushca alli huillaita huillachun ch'icanyachishcami cani. 2 Diosca, cai alli huillaita cachanataca ñaupamanmi, pai ima nishcata huillajcunahuan, pai cushca jucha illaj Quillcachishcacunapi huillachishca. 3 Cai alli huillaica, Paipaj Churi, Apunchij Jesucristomantami huillan. Paica aichapica, ñaupa yaya Davidpaj huahua huahuapurami carca. 4 Huañushcacunapaj chaupimanta causachishpami, jucha illaj Espirituca Diospaj Churi, tucuita rurai tucuj cashcata ricuchirca. 5 Paimantami mana c'uyaipajta c'uyaj Diospaj c'uyaimantapish, alli huillaita huillagrina mingaitapish chasquircanchij. Chaimantami tucui llajtacunapi causajcunamanca paita crishpa caźuchun, c'uyachun huillacunchij. 6 Cancunatapish paicunata shinallatajmi, Jesucristopaj cachun cayashca.
7 Romapi causacuj crijcuna, cancunaca Taita Dios c'uyashpa, Paipajlla cachun agllashcacunami canguichij. Ñucanchij Yaya Diospish, Apunchij Jesucristopish cancunamanca, jatun c'uyaita, sumaj causaita cushca cachun.
Pabloca Romapi crijcunata ricugrina yuyaillami cashca
8 Cancuna alli crij cajtaca, tucui llajtacunapimi yachancuna. Chaimantami tucuimanta yallica, Jesucristopaj shutipi tucui cancunamanta, ñuca Taita Diostaca pagui nini. 9 Ñucaca, Taita Diosta tucui shunguhuan servicushpami, paipaj Churimanta alli huillaitaca huillacuni. Mana shaicushpa cancunamanta Diosta mañaracushcataca, paillataj yachanmari. 10 Taita Dios munajpica, cunantajca ima shinapish cancunata ricugringapaj, ‘Pungu pascarishca canman’ nishpa, mañaracunillami.
11 Cancuna ashtahuan sinchi crijcuna tucuchunmi, Diospaj Espíritu cushca ima rurai tucunamanta cancunaman yachaj chayachingapaj, ricunaman shamusha nini. 12 Ashtahuancarin cancunapish ñucapish chaillatataj crij cashcamantaca, cancunahuan tupashpa caishuj chaishuj yuyachinacushpa cushicungapajmi chashnaca nini. 13 Huauqui, panicuna, cancunata ricugrisha yuyacushpapish, tauca cutinmari ima jarcapish tiyajpi, manaraj shamui tucushcani. Cancunapurapipish caishuj mana israelcunapurapi shinallataj, granota tandaj shina, ashtahuan crijcunata mirachingapajmi shamusha nini.
14 Griegocunamanpish, shujtajcunamanpish, jatun yachajcunamanpish, mana yachajcunamanpish ñucaca huillanatajmi cani. 15 Chaimantami alli huillaitaca, Romapi causaj cancunamanpish huillanaman utca shamusha nini.
16 Alli huillaita huillanataca, manataj pingarinichu. Alli huillaica, Tucuita Rurai Tucuj Taita Dios cushcami. Chaimanta, chai shimicunaca israelcunataraj, mana israelcunatapish, maijanpish crijtaca quishpichi tucunmi. 17 Cai alli huillaica, crijllapi Taita Dios ima juchachina illajta ruranatami ricuchin. Chaita crishpa causachun nishpami, Dios Quillcachishcapica: «Ima juchachina illajta rurashca runaca, crishcamantami causanga» nicun.
Tucuicunami juchayujcuna
18 Diosta mana manchashpa, mana rurana cashcata rurajcunaca, mana llullashpa huillashcatapish shujtajcuna ama uyachunmi, paicuna millaita rurashcacunahuan jarcancuna. Chaicunata llaquichinatami, jahua pachamanta ricuchicun. 19 Taita Diosmanta imalla yachaipaj cashcataca, quiquin ñahuihuan ricucuncunami. Taita Diosllatajmi chaitaca, paicunaman ricuchishca. 20 Mana ricuipaj Diostaca, pai rurashcacunata ricushpami, alli yachai tucuncuna. Huiñaita tucuita rurai tucuj cashcataca, cai pachata rurashca punllamanta ricushpa yuyaita japinallami. Chaimanta paicunaca, mana yachashcanchijchu, mana ni tucuncunachu. 21 Taita Diosmanta chashna yachashpapish, pai Taita Diosta sumajyachina cashca shinaca mana sumajyachircacunachu, pagui ninatapish mana nircacunachu. Ashtahuanpish yanga yuyaicunata japishpami, paicunapaj ch'ahuan shungucunapish amsa yuyai tucurca. 22 ‘Alli yachajmi canchij’ nishpami, ch'ahuan tucurcacuna. 23 Chashna tucushpami, mana huañuj sumaj Taita Diostaca, mana jatunyachircacuna. Ashtahuanpish, huañujlla runacunaman, pajarocunaman, chuscu chaquiyuj animalcunaman, culebracunaman rijchajcunata rurashcatami adorarcacuna.
24 Chashna rurajpimi, Taita Diospish paicunapaj shungu munashca shina tucui laya millaita rurashpa, mapapi causachun saquirca. Chaimantami, caishuj chaishuj paicunapaj quiquin aichata pinganayajta rurarcacuna. 25 Cashcatataj huillaj Taita Diospaj Shimita saquishpami, llullashcataraj crishpa catircacuna. Chashnami tucuita ruraj Diosta adorashpa, servishpa causanapaj randica, Diosllataj rurashcacunallata adorancuna. Pai Diosca, huiñaita ‘Allimari cangui’ nishcamari, chashna cachun.
26 Chashna millaicuna tucujpimi, Taita Diosca, pinganayaj millai munaicunallata rurachun saquirca. Chaimantami huarmicunapish c'ariman cunata saquishpa, paicunapurallataj mana rurana cashca millaita ruranacurcacuna. 27 C'aricunapish, huarmicunahuan ruranata saquishpami, paicunapurallataj millai munaita caishuj chaishujhuan huañurinacushpa, huarmihuan shina ruranacurcacuna. C'aricunapurallataj chashna pinganayaj millaita rurashcamantaca, quiquin aichallapitajmi, apana cashca llaquita apacuncuna.
28 Paicunallataj Taita Diosmanta mana uyanachijpimi, yuyai ch'ahuanyashpa, mana rurana cashca millaillapi causachun Taita Diospish saquirca. 29 Paicunaca, chashna mana rurana cashca millaicunallata rurana munaicunahuan junda cashpami, manaraj caźarashpa chayarincuna, millaillata rurancuna, charishpapish ashtahuan charishun nincuna, pitapish llaquichincuna. Shujtajcunapaj cashcata munancuna, huañuchincuna, c'aminacuncuna, umancuna, imatapish millaita rurancuna. 30 Huashalla parlarincuna, imatapish mana alli nishpa juchachincuna, Taita Diosta p'iñajcuna, pingai illajcuna, paicunalla pajta tucushcacuna, pitapish yalli cashcata yuyajcuna, Ashtahuan millaita rurangapaj mushuj yuyaicunata surcujcuna, yaya mamatapish mana caźujcunami. 31 Imata mana yachaj ch'ahuanyashcacunami, imata ari nishpapish p'aquijllacunami, pitapish mana c'uyajcunami, p'iñanacushpapish manataj cungarijcunami, pita mana llaquijcunami. 32 Chashnacunaca Taita Dios llaquichina cashcata, huañunataj cashcatapish allimi yachancuna. Chaita yachashpapish chashna millaita ruranataca manataj saquincunachu, shujtajcuna chashna millaillatataj rurajpipish, ‘Allimi’ nishpa cushicujcunami.