text: 1Mastapis Jesús caynog nergan: “Uysha cunchaman puncupa mana yaycog cäga suwami caycan. 2Cuncha puncupa yaycog cagmi itsanga uyshapa duëñun caycan. 3Musyashgantsinogpis cuncha puncuta quichapaptin uyshapa duëñonga jutinpa jutinpa gayan uyshancunata. Tsaynog gayashganta mayashpanmi cunchapita uyshancuna yargapäcamun. 4Lapan yargamurnami duëñunpa guepanta aywapäcun, duëñunta reguishpan. 5Jäpa captenga manami gatirantsu. Gatiränanpa trucanga gueshpirmi aywacärin.” 6Tincutsiypa tsaynog Jesús yachatsiptinmi tsaycho cag runacuna mana tantyapäcorgantsu tsaynog tincutsir imata yachaycätsishgantapis. 7Tsauraga Jesús caynog nergan: “Nogaga caycä uysha cuncha puncunogmi. 8Tsaymi cuncha puncupa uyshacuna yaycushgannog nogata chasquicamag runacuna gloriaman yaycapäcongapag. Uyshacuna ali guewacho weray weray cashgannogmi nogata chasquicamagcuna ali cawayta tarengapag. Manarag shamuptë waquin runacuna lutanta yachatsishpan puripäcorgan caynog nir: ‘Nogatami Tayta Dios cachamashga wilacuyninta wilacunäpag.’ Tsaynog yachatsiptinpis Tayta Diosman rasunpa yäracogcuna paycunata manami chasquicärergantsu. 10Suwaga shamun suwacunanpag, wanutsinanpag y ushacätsinanpagmi. Nogami itsanga shamushcä chasquicamag runacuna imayyagpis cushishgala cawapäcunanpag. 11“Tsaynogpis uyshanta ali mitseg runanogmi caycä. Uyshancunata wanuy caway mitsegnin salvashgannogmi nogapis uyshäcunata salvanä-raycu wanushagpag. 12Pägu-raycula mitsipacog cäga löbu shamuptin gueshpirmi aywacun. Tsaynog aywacun duëñun mana cashpanmi. Tsauraga löbu gaticachaptin uyshacuna gueshpir matsipa matsirmi may-tsaypapis aywacärin. 13Tsaynog mitsipacog cäga uyshacuna elgaptinpis manami imapis gocuntsu. 14“Nogaga rasunpa ali mitseg runanogmi caycä. Tsaymi Taytäta reguishgänog y pay nogata reguimashgannog nogapis uyshäcunata reguë y uyshäcunapis nogata reguiman. Tsaynogpis uyshäcuna-raycumi wanushagpag. 16Manami caylachötsu uyshäcuna caycan, sinöga may-tsaychöpis caycanmi. Paycunapis nishgäcunata mayar cäsucärimangami. Tsaymi paycunatapis shuntamushag juc cunchalachöna cananpag. Tsaynogpis juclaylanami uysha mitsegnin cangapag. 17“Taytäta cäsucur uyshäcuna-raycumi wanushag. Nircurnami cawarimushagpag. Tsaynog cäsucog captëmi Taytä cushicun. 18Noga munayniyogmi caycä wanunäpag y cawarimunäpagpis. Tsaymi quiquë mana munaptëga pipis mana wanutsimanmantsu. Tsaynog captinpis Taytä nimashgannogmi wanushag y wanushgäpita cawarimushag.” 19Jesús tsaynog parlaptinmi Israel runacunapa waquin autoridänincuna yarpargan rasun cagta niycashganta y waquin cagna yarpargan quiquinpa yarpaynilanpita parlaycashganta. 20Tsaymi waquin nipäcorgan: “Payta demonio löcutaycätsiptenga ¿imapagtag cäsucushun?” 21Y waquin cagnami nipäcorgan: “Demonio löcutätsishga captenga manami tsaynog parlanmantsu. Tsaynogpis gapra runata manami aliyätsinmantsu cargan.” 22Diciembri quilla templupa aniversariuncho fiestata rurapäcuptinmi templucho Jesús puriycargan Salomón nishgan alarcho. 24Tsaychömi Israel runacunapa autoridänincuna Jesusta tapupäcorgan: “¿Imayyagtag shuyäshayqui rasun cagta wilapäcamänayquipag? Tayta Dios cachamushgan Cristo cashgayquita o mana cashgayquitapis jucla wilapäcamay.” 25Tsaynog nipäcuptinmi Jesús nergan: “Maynami gamcunata wilashcä. Wilaptëpis manami criyipäcamanquitsu. Taytäpa munayninwan milagrucunata ruraycaptëpis manami criyipäcamanquitsu. 26Gamcunaga mana criyipäcamanquitsu uyshäcuna mana cashpayquimi. 27“Uyshäcunami itsanga pï cashgätapis tantyashpan cäsucaman. Tsaynogpis reguëmi uyshäcuna maygan maygan cashganta. 28Nogata chasquicamashganpitami Tayta Diospa naupancho imayyagpis cawangapag. Maquëcho captinnaga manami pipis guechumanganatsu. 29Maquëcho caycarga Taytäpa maquinchöpis caycanmi. Taytä lapanpagpis munayniyog captinmi diablupis ni demoniupis ni pipis paypa maquinpita guechongatsu. 30Taytäwan nogaga juclaylami caycä.” 31Tsaynog niptinmi tsay autoridäcuna Jesusta sagmayta munapäcorgan. 32Tsauraga Jesús nergan: “Gamcuna ricashcanquimi atsca milagrucunata Taytäpa munayninwan rurashgäta. ¿Tsaynog alita rurashgäpitacu sagmayta munaycämanqui?” 33Tsauraga tsay runacuna nipäcorgan: “Manami alita rurashgayquipitatsu sagmayta munapäcö, sinöga runala caycar Dios-tucuycashgayquipitami.” 34Tsaynog nipäcuptin Jesús nergan: “Tayta Diosnintsipa palabrancho caynogmi niycan: ‘Gamcunaga dioscunami carcaycanqui.’ 35Musyapäcunquimi Tayta Diospa palabrancho lapanpis rasun cagla cashganta. Tsaymi Diospa wilacuyninta unay mayagcunapag: ‘Gamcunaga dioscunami carcaycanqui’ niycaptenga ¿imanirtag: ‘Diospa tsurinmi caycä’ niptë yarpapäcunqui lutanta niycashgäta? Quiquin Tayta Diosnintsimi cay patsaman cachamashga. 37“Milagruta rurashgäcuna Taytä munashgannog mana captenga ama criyipäcamaytsu: ‘Diospa tsurinmi caycä’ niptëpis. 38Nishgäcunata mana criyirpis milagruta rurashgäcunata ricaycarga tantyacäriy Taytäwan tsay yarpayla cashgäta.” 39Tsaynog nishganpitami Jesusta yapay prësu tsaritsiyta munargan. Tsaynog munaptinpis Jesús tsaypita aywacorgan. 40Nircurnami Jordán mayu tsimpanman Jesús cutergan. Tsaychömi naupata Juan Bautista bautizargan runacunata. 41Jesús tsaycho cashganta musyarmi tsayman atsca runacuna aywargan. Paycuna caynogmi nipäcorgan: “Ima milagrutapis Juan Bautista manami rurashgatsu. Tsaynog captinpis Jesuspita lapan nishgancunaga rasun caglami caycan.” 42Tsaynog nirmi atsca runacuna criyipäcorgan Tayta Dios cachamushgan Cristo cashganta.


c: text/html

text: 1Israel runakuna, Señor Diospa siminta uyariychis. Paymi kay suyupi tiyaqkunapaq phiñakun: Kay suyupiqa manan cheqaq-kaypas munakuypas kanchu, manan Diosmanta yachayta munaqpas kanchu. 2Aswanmi ñakaylla kashan, llullakuylla, runata wañuchiylla kashan, suwakuylla, wasanchaylla kashan, runaq yawarninta yapa-yapa hich'ayllan kashan 3Chaymi kay hallp'aqa ch'akipushan, kaypi llapa tiyaqkunapas pisipapushan, salqa animalkunapas, phalaq animalkunapas, lamar-qocha challwakunapas, wañupushan. 4Señor Diosmi nin: Yaw, sacerdotekuna, ama mayqenniykichispas quejakuychischu, amallataq mayqenniykichispas pitapas huchachaychischu, qankunallatapunin ñoqaqa huchachaykichis. 5P'unchaypachan laq'akunkichis, profetapas qankunawanmi tuta laq'akullanqataq. Mamayki Israeltapas chinkachisaqmi, 6llaqtayqa mana yachayniyoqmi, chaymi muchuchisqa kashan. Qankunaqa manan yachayniyoq kayta munarqankichischu, chaymi sacerdote-kayniykichismanta wikch'upusqaykichis. Ñoqa Diosniykichispa yachachikuy simiykunatan qonqapurqankichis, chaymi ñoqapas wawaykichiskunata qonqapusaq. 7Askhayasqaykichisman hinan astawan ñoqa contra huchallikurqankichis, qankunaqa allinpaq qhawasqan kashankichis, ñoqataqmi p'enqayman churasqaykichis. 8Llaqtaypa huchallikusqanwanmi qhapaqyashankichis, chaymi llaqtaypa huchallikunanta munaykushankichis. 9Llaqtawan sacerdotewanqa kaqkaman kanku, iskayniykichistan imaynatachus kawsasqaykichismanta muchuchisqaykichis, ruwasqaykichisman hinan kutichipusqaykichis. 10Mikhunkichismi, manataq saksankichischu, qhelli huchapin purinkichis, manataq mirankichischu, saqepuwaspaykichis wasanchay huchaman k'askakusqaykichisrayku, nispa. 11Señor Diosmi nin: Qhelli huchapi puriywan, upi vinowan poqosqa vinopiwanmi llaqtaypa yuyayninta waqllichin. 12Paykunaqa k'ullu idolotan tapunku, k'ullutaq paykunaman kutichin. Qhelli huchapi puriyman k'askakuspan llaqtayqa pantay ñankunapi purin, wasanchaspan ñoqa Diosninmanta t'aqakun. 13Orqo patakunapin sacrificiota haywanku, moqo patakunapin inciensowan q'apachinku, allin llanthuykuq encina sach'a k'uchukunapi, kiswar sach'a k'uchukunapi, terebinto sach'a k'uchukunapipas haywanku. Chaymi ususiykichiskunaqa qhelli huchapi purinku, qhachuniykichiskunapas wasanchanku. 14Manan ususiykichiskunataqa qhelli huchapi puriqtin muchuchisaqchu, manan qhachuniykichiskunatapas wasanchaqtin muchuchisaqchu, qankuna kikiykichispunin rabonakunawan qhellichakunkichis, sacrificiota haywaspan ídolo yupaychaq rabona warmikunawan t'inkikunkichis. ¡Chhaynatan mana yuyayniyoq llaqtaqa waqllipun! nispa. 15Israel runakuna, qankunachus qhelli huchapi purinkichis chayqa, Judá runakunallapas amayá huchallikuchunchu. Ama Gilgalta riychischu, ama Bet-aventapas wichaychischu, amallataq niychispaschu: Señor Diospa sutinpin jurani, nispaqa. 16T'illa malta waka hinan Israel runakunaqa mana kasukuq kanku, ¿chaychu Señor Diosqa borregochakunata hina sumaq q'achu-q'achupi paykunata michinman? 17Efraín runakunan idolokunaman k'askakapushanku, ¡hinata saqerpariy! 18Ukyayta tukuspankun qhelli huchata ruwanku, kamachiqninkupas p'enqaykaqtan allinkaqmantaqa munanku. 19Wayran paykunata phukurparinqa, idolokunaman sacrificiota haywasqankumantan p'enqakunqaku.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Churilláy, yachayniyta maki uyariy, allin yuyayniyta maki uyariy, 2allintapuni reparaspa yuyaykukunaykipaq, allin yachaywan rimanaykipaq. 3Wasanchaq warmiqa misk'itan riman, rimasqanqa aceitemantapas aswan llamp'un, 4qhepamanmi ichaqa ajenjomantapas aswan hayata paqarichin, iskay filoyoq espadamantapas aswantan k'irin. 5Payqa wañuymanmi pusaykusunki, ñanninqa Wañuy-pachamanmi apaykun. 6Payqa manan kawsay ñanta qhawarinchu, kawsayninqa waqllisqan, manan payqa reparakunchu. 7Chay hinaqa, churiykuna, uyariwaychis, amataq simiykunamanta t'aqakuychischu. 8Chay wasanchaq warmimanta karunchakuy, ama wasi punkullanmanpas asuykuychu, 9ama kallpaykita yanqa usuchiychu, amataq wataykikunatapas millay runaman qoychu. 10Paqtan huk runakuna qhapaq kayniykiwan q'ochukunkuman, llank'asqaykikunapas wak runata qhapaqyachinman. 11Paqtan qhepaman llakipakuwaq cuerpoyki toqtiyaykapuqtin, 12hinaspataq niwaq: ¡Imaynataraqmi kunaykuyta cheqnikurqani! ¡Imaynataraqmi sonqoypas anyaykuyta pisicharparirqan! 13Manan yachachiwaqniykunaq siminta uyariyta munarqanichu, manan yachachiwaqniykunata makichu uyarirqani, 14sinchi mana allin patapiñan kashani llaqtay runaq llapanpa rikushasqan, nispa. 15Unu p'uytullaykimanta ukyakuy, p'uytuykimanta phullpumuqta ukyakuy. 16¿Pukyuyki unuta calleman llimp'achiwaqchu? ¿Phullpumuq unuykita plazakunaman usuchiwaqchu? 17Qanllapaq chaykunaqa kachun, ama hukkunamanwanqa ukyachiychu. 18Pukyuykiqa saminchasqa kachun, wayna kashaspa casarakusqayki, warmillaykiwan kusikuy, 19payqa munasqa china taruka hinan, munaycha luychu hinan. Paypa munakuyninwanqa kusikushallaypuni, munakuyninqa sonqoykita suwashallachunpuni. 20Churilláy, ¿imanaqtintaq wak warmimanqa wañuytaraq k'askakunki? ¿Imanaqtintaq wasanchaq warmiwanqa oqllanakunki? 21Runaq imayna kawsasqanqa Señor Diospa rikusqanmi kashan, paymi tukuy purisqankunata qhawashan. 22Millay runataqa millay ruwasqankunallataqmi mayt'un, huchallanwantaqmi watachikun. 23Payqa kikinta mana cuidakusqan hawan wañunqa, sinchi mana yuyayniyoq kasqanmi wañuyman q'epiykunqa.


text: 1Chaywampis David sonqompi nerqa: “Saúlqa mayk'ajllapis wañuchiwanman. Chayrayku, amaña tukuy Israel jap'iypi mask'anawampaj, aswan allin kanman Filistea suyuman ayqekunay. Ajinata Saulmanta ayqekusaj,” nispa. 2Chantá Davidqa sojta pachaj runankunanwan ima, jatun kamachej Aquispaman riporqanku. Aquisqa Maocpa churin karqa, Gat llajtaj jatun kamachejnintaj. 3David, chanta runankunantin ima Gat llajtapi Aquiswan tiyakorqanku, sapa ujpis ayllunkuwan ima. Davidwan khuska iskaynin warminkuna rillarqankutaj: Jezreel llajtamanta Ahinoam, chantá Carmelmanta, Nabalpa viudan Abigailwan ima. 4Maypachachus Saúl yacharqa David Gat llajtaman ayqesqanta chaypacha, manaña payta qhatiykacharqachu. 5Chantá Davidqa Aquista nerqa: –Jatun kamachejníy, ama jina kaychu. Suyuykipi tiyakunaypaj mayqen llajtallapipis uj cheqata qoriwayku. Mana walejchu kanman kay kamachiyki kikin llajtaykipi qanwan khuska tiyakunayqa, nispa. 6Chantá Aquisqa chay p'unchaypacha Siclag llajtata Davidman qorqa. Chayrayku chaymantapacha Siclag llajtaqa Judá suyojta karqa. 7Davidqa uj wata tawa killayojta filisteokunawan tiyakorqa. 8Davidqa runankunanwan ima, Guesur llajtaman, Guézerman chanta Amalecitakunaman ima, suwaspa qhechoj yaykuykusqanku. Kay llajtayojkunaqa Telaimmantapacha, Sur nisqa ch'innejpi, Egiptoj suyoj jap'iyninmankama unaymantaña tiyakusqanku. 9Chay cheqapi tiyakojkunawan maqanakuspa, qharikunata, warmikunata, tukuyninta wañuchej kanku. Chay jawa ovejakunata, wakakunata, burrokunata, camellokunata chanta p'achata ima, apakampullajtaj kanku. Chanta Aquis maypichus tiyakorqa, chayman kutimoj kanku. 10Chantá jatun kamachej Aquis tapojtin: “May llajtamantataj kunan qhechuramorqankichejri?” nispa chayqa, David kutichej: “Judamanta uraynejpi, chayrí Jerameelmanta uraynejpi, chayrí quenitakunajpa jap'iynin uranejmanta qhechumorqayku,” nispa. 11Davidqa tukuy qharikunata, warmikunata, tukuyninta wañuchej, ama pipis Gatman rispa imatachus ruwasqanta willamunankupaj. Davidqa Filistea suyupi tiyakusqanmantapacha ajinallatapuni ruwaj. 12Aquistaj Davidpi atienekuspa, sonqompi nej: “Davidqa israelitakunawan astawan chejnichikushan; jina chayqa tukuy tiempo kamachillaypuni kanqa,” nispa.


text: 1Ahabqa Jezabelman Eliaspa tukuy ima ruwasqanmanta, imaynatachus Baalpa tukuy sut'inchajninta wañurachisqanmantawan willarqa. 2Chantá Jezabelqa Eliaspaman ujnin kamachinta kachaspa, nicherqa: Sichus q'aya kay horasta, baalpa sut'inchajkunanta wañucherqanki, chaykunata jina mana ruwasojteyqa, diosniykuna jasut'iwachunku, nispa. 3Chayta uyarispa, Eliasqa manchachikorqa, wañuchinankuta yuyaspa ayqekprqa. Juda suyu Beerseba llajtaman chayaspataj, chaypi kamachinta saqespa, 4ch'in pampanejta riporqa uj p'unchay puriyta jina, chaypitaj retama sach'a uraman tiyaykukuytawan, wañupuyta munaspa, nerqa: Kaykamalla kachun, Tata Dios, pusakapullawayña. Noqaqa mana ñawpa tatakunaymanta aswan allinchu kani, nispa. 5Chantá chay sach'a urapi winkuspa, puñurparerqa. Chaymantataj Tata Diospa uj angelnin chimpaykuspa, nerqa: Jatarikuspa mikhuy, nispa. 6Eliasqa muyuyninta qhawarispa, uman chaynejpi rikorqa uj t'antata nina k'ajajpi chayasqata, uj yurupi yakutawan; mikhuykuspa, ujyaykuspataj, watejmanta puñuykakapullarqataj. 7Tata Diospa angelnintaj ujtawan kutimuspa, nerqa: Jatarikuspa mikhuy, imaraykuchus karuraj rinaykeqa kashan, nispa. 8Jatarikuytawantaj mikhorqa, ujyarqataj; jinapi chay mikhusqanwan kallpachakuytawan, tawa chunka p'unchayta, tawa chunka tutatawan purerqa, Diospa Horeb orqonman chayanankama. 9Chaypi uj chhanka jusk'uman yaykuspa, chay tuta puñorqa. Chantá Tata Diosqa nerqa:“Elías, ¿imata kaypi ruwashankiri?” nispa. 10Paytaj kuticherqa: “Tukuy Atiyniyoj Tata Diosníy, noqaqa anchatapuni Qanmanta sienteni, imaraykuchus israelitakunaqa paykunawan tratota ruwasqaykita wasanchaspa, altarniykita urmarachinku, Qanmanta willajkunapis wañurachinku. Noqallañataj qhepakuni; chaywampis wañuchinawankupaj mask'ashawanku, nispa. 11Tata Diostaj nerqa: Llojsimuy jawaman, chay orqo patapi ñawpaqeypi sayaykukuy, nispa. Chaypachataj Tata Diosqa chaynejta pasarqa. Uj jatun wayra orqokunata urmachimuspa, rumikunata ñutorqa; Tata Diostajrí mana chay wayrapichu kasharqa. Chay wayraj qhepampitaj uj jallp'a ikhakuy karqa; Tata Diostajrí manallataj chay jallp'a ikhakuypichu kasharqa. 12Chay jallp'a ikhakuypa qhepampitaj uj nina lawrayñataj karqa; Tata Diostajrí manallataj chay nina lawraypichu karqa. Chay ninaj qhepampitaj uj k'acha wayra silbay jina uyarikorqa. 13Eliasqa chayta uyarispa, poncho jina mantonwan uyanta pakaykukorqa; chay chhanka jusk'umanta llojsimuspataj, punkupi sayarerqa. Chaypitaj payman uj parlay jamorqa: Elías, ¿imata kaypi ruwashanki? nispa. 14Eliastaj kuticherqa: Tukuy Atiyniyoj Señor Tata Diosníy, noqaqa anchatapuni Qanmanta sienteni, imaraykuchus israelitasqa Qanwan tratota ruwasqaykita saqerparinku, altarkunaykita urmachinku, Qanmanta willajkunatapis wañurachinku. Noqallaña qhepakuni; chaywampis wañuchinawankupaj mask'ashawankuraj, nispa. 15Chantá Tata Diosqa Eliasta nerqa: “Maynintachus jamusqaykita Damasco ch'innejman riy. Hazael sutiyoj runata Siriapi jatun kamachej kanampaj churanki. 16Jinallataj Nimsijpa allchhin Jehutapis Israel suyupi jatun kamachej kanampaj churanki; Abel-meholamanta Safatpa churin Eliseotataj, qampa cuentaykipi Diosmanta willaj kanampaj churallankitaj. 17Pichus Hazaelpa wañuchinanmanta ayqekojtaqa Jehú wañuchenqa, Jehujpa wañuchinanmanta ayqekojtataj Eliseo wañuchenqa. 18Chaywampis noqaqa Israel suyupi qanchis waranqa runakunata waqaychasaj, pikunachus Baal lantiman mana qonqorikorqankuchu, nitaj much'arqankuchu, chaykunata. 19Eliasqa chaymanta ripuspa, Safatpa churin Eliseota tarerqa; payqa chunka iskayniyoj yuntaswan llank'achisharqa, chaykunamanta ujnin yuntawantaj aswan qhepata yuntawan risharqa. Jinallapi Eliasqa poncho jina mantonta Eliseoj patanman choqaykorqa. 20Chantá Eliseo chay yuntata saqerpayaytawan, Eliaspa qhepanta usqhayta rispa, nerqa: Mañakuyki ari, tatayta, mamayta saqeykamunayta, chantataj qanta qhatisqayki, nispa. Eliastaj payta nerqa: Rillay, amataj qonqaychu imatachus qanwan ruwasqayta, nispa. 21Kutispa, Eliseoqa iskay torota ñak'arqa, chay aradowantaj aychata kankarqa, tukuynin runakunamantaj mikhunankupaj qorqa. Chaymantá Eliaspa qhepanta rerqa, paytataj servirqa.


text: 1Judea quinran Belén marcaçhu Jesús yuriran. Judea marcacuna mandaj Herodespa maquinçhu caycaran. Chay wichan inti jigamunanpita Jerusalén marcacaman tantiyaj runacuna çhayaran. Paycuna ima-imapaj istrïlla cashantapis sumaj tantiyaran. 2Jerusalén marcaçhüna tapucuran: Israel runacunapa mandajnin, ¿mayçhütaj yurisha? Marcäpita-pacha musyachicuj istrïllata ricamushcä. Chaymi ricsichimashan mallwata alliman çhuraj shamushcä nir 3Israel runacunapa mandajnin, ¿mayçhütaj yurisha? niptin, mandaj Herodespis, Jerusalén marca runacunapis mancharicäcuran. 4Chaymi mandaj Herodes mayur cüracunata, Moiséspa shiminta yaçhajcunata jayachiran: Tayta Diosninchi caçhamushan Washäcuj, ¿mayçhütaj yurinan casha? nir. 5Tapuptin, niran: Judá quinran Belén marcaçhüshi. Chayçhu yurinanpäshi unay willacuj musyachicur isquirbiran: 6Judá quinran Belén runacuna, waquin marca runacuna jatun-tucuptinsi, alli ricash canquipaj. Marcayquiçhu juc mandaj yuringa. Paypa maquinçhu llapan Israel runa cawanga. Uysha michij ricashan-jina llapanta ricanga nir. 7Chaura yaçhajcunata pacayllapa jayarcachir, mandaj Herodes tapuran: ¿Imaypitanataj istrïllata ricashcanqui? nir. 8Imaypita ricarishantapis willaycuptin, Belén marcaman caçharan: Mallwa ashij mä, ayway. Tarirga, nuwatapis willamanqui mallwata alliman çhuraj aywanäpaj nir. 9Chaura chaynuy niptin, Belén marcapa aywacuran. Maypa aywananpäpis ricarij istrïlla ñaupaparan. Ichanga mallwa yurishan marca ricänançhu içhicuycuran. 10Istrïlla içhicuycuptin, yaçhajcuna jatunpa cushicuran. 11Wasiman yaycur, Maríata mallwantinta tariran. Mallwanpa ñaupanman jungurpacuycur, alliman çhuraran. Jipinta pascarir, cuyachicuynin jurita, insinsuta, pirjümita juycuran. 12Chaypita suyñuynillançhu Tayta Diosninchi willaran mandaj Herodesman mana cutinanpaj. Suyñuyninçhu willaycuptin jucläpa tumarcur, yaçhaj runacuna marcanman cuticäriran. Mandaj Herodesman mana cutirannachu. 13Istrïlla tantiyaj runacuna aywacuriptin, suyñuynillançhu Tayta Diosninchi caçhamushan anjil Joséta niran: Jatariy. Warmiquitawan mallwata Egipto marcaman jishpichicuy. Willaptïraj, cutimunqui. Mandaj Herodes wamrayquita wañuchinanpaj ashinga nir. 14Chaynuy niptin, José jataricurcuran. Chay chacaylla warmintawan mallwanta pushacurcur, Egipto marcaman aywacuran. 15Egipto marcallaçhu mandaj Herodes wañushancaman tiyacuran. Chaynuy çharcunanpaj unay willacujninwan Tayta Diosninchi musyachicuran: Egipto marcapita Wawäta jayamushcä nir. 16Chaura istrïlla tantiyajcuna mana çhayaptin, mandaj Herodes juyupa ullgucäcuran: Istrïlla tantiyajcuna llullapämasha nir. Chaymi willashanta tantiyacurir, Belén marca quinrançhu iti wamracunata murucuncunawan wañuchiran. Ishcay watayujpita uraman llapan ullgu wamrata wañuchiran. 17Chaymi willacuj Jeremíaspa shimin çharcucaran. Jeremíasga unayna niran: 18Ramá marcaçhu tiyaj runacuna ataran. Atashanta llapan wiyaran. Raquelpa wawancunata wañuchishanpita juyupa wagaran. Wawancuna ushyacashanpita wagar amachaptinsi, mana çhawaranchu. 19Mandaj Herodes wañucuptinna Egipto marcaçhu José caycaptillanraj, suyñuynillançhu Tayta Diosninchi caçhamushan anjil niran: 20José, jatariy. Warmiquita mallwantinta pushacurcur, Israel marcaman cuticäriy. Wamrata wañuchiyta munajcuna wañucushana. 21Chaynuy niptin, José jataricurcuran. Warminta mallwantinta pushacurcur, Israel marcaman cuticuran. 22Chay wichan Judea quinranta mandaj Herodespa wamran Arquelao mandaycaran. Chaymi Judea quinranman çhayayta José mana munaranchu. Tayta Diosninchipa anjilninpis suyñuynillançhu willaran Galilea quinranpana aywacunanpaj. 23Willaptin, Nazaret marcaman juyaj aywacuran. Llapanpis camacaran willacujcunapa shimin çharcucänanpaj. Willacujcuna unayna niran: Washäcujta ricsingapaj: Nazaret runa nir.


text: 1¿Pitaq yachayniyoq hinari? ¿Pitaq imakunatapas sut'inchayta yachan? Yachayqa runaq uyantan k'ancharichin, phiña uyantapas llamp'uyachinmi. 2Diospa qayllanpi kasukunaykipaqmi jurarqanki, chayrayku reypa kamachikusqan simitaqa kasukuy. 3Ama usqhayllaqa qayllanmanta ripuychu. Ama mana chanin ruwaykunamanpas haykuychu, payqa tukuy ima munasqantan ruwanman. 4Reypa rimarisqantaqa kasullankupunin, manan pipas paytaqa: ¿Imatataq ruwashanki? ninmanchu. 5Pichus kamachikuy simita hunt'aqqa manan ima mana allinpipas rikukunqachu, yachayniyoqqa reparantaqmi hayk'aqchus imaynatachus chayta ruwananta. 6Tukuy imaymanapaqmi tiempo kan hayk'aqchus imaynatachus ruwanapaq. Chaypas sasa kawsayninmi runataqa ñit'in. 7Payqa manan yachanchu imachus qhepaman kananta, manan pipas imayna kananta willaykuqninqa kanchu. 8Manan pipas kawsay samayninta hark'ayta atinmanchu, manallataqmi wañuynintapas hark'ayta atinmanchu. Manan pipas wañuywan churanakuyta atinmanchu, manallataqmi millay runataqa millay-kayninpas kacharinmanchu. 9Lliw chaykunatan rikurqani kay pachapi tukuy imaymana ruwasqata entiendeyta munaspa, rikullarqanitaqmi runaqa runamasinta mana allinta ruwananpaq munaychakusqantapas. 10Rikullarqanitaqmi millay runakunata sumaqta p'ampakushaqta. Ch'uya cheqasman kuti t'ikra puriqkunataqmi ichaqa qonqasqa kapurqanku, llaqtankupi chanin kaqkunataña ruwarqanku chaypas. Chaypas yanqallataqmi. 11Mana chanin ruwasqamanta mana usqhaylla huchachay kaqtinmi, runakunaq sonqonqa aswantaraq millay kaqkunata ruwayta munan. 12Pachak kutitapas huchasapaqa huchallikuchun, unaytapas kawsachun, chaypas ñoqaqa yachallanitaqmi Diosta manchakuqkunaqa yupaychaqkunaqa allillanpuni kanankuta. 13Millay runaqa manan allillanpuniqa kanmanchu, manataqmi unaytapaschu kawsanqa, kawsasqanqa llanthu hinallan, Diosta mana manchakuq kasqanrayku. 14Huk yanqa kaypas kay pachapi kallantaqmi: chanin runakunan muchun mana chanin runakunapas kankuman hina, mana chanin runakunataqmi kusikunku chanin runakunapas kankuman hina. Ñoqan nini chaypas yanqallataq kasqanta. 15Chaymi ñoqaqa nini: Q'ochukuymi aswan allin, nispa. Manan runapaqqa kay pachapi allin kay kanchu, aswanpas mikhuynillanmi, ukyaynillanmi, kusikuynillanmi. Chay hinaqa, Diospa payman qosqan kay pachapi kawsasqan p'unchaykunapiqa may sasawan llank'ayña kanqa chaypas, q'ochukuyninqa kashallanqapunin. 16Manan runata tutapas p'unchaypas puñuy aysanchu, chaymi yachayta entiendenaypaq kay pachapi runaq tukuy imaymana ruwasqantapas rikunaypaq maskhaspa, 17Diospa lliw ruwasqanta rikurqani. Manan pipas kay pachapi Diospa ruwasqanta entiendeyta atinchu. Runaqa sinchitaña maskhanqa chaypas, manan chayta tarinqachu. Yachayniyoqña ninqa: Chaytaqa yachanin nispa chaypas, manapunin chaytaqa entiendenqachu.


text: 1Munakuytawan chanin-kaytawanmi takisaq, Señor Diosníy, qanmanmi takisaq. 2Chanintapunin kawsasaq, ¿hayk'aqtaq hamuwanki? Mana huchachanatapunin wasiypipas kawsasaq, 3manapunin ima millaykunapipas yuyasaqchu. Diosmanta t'aqakuqkunaq kawsasqantaqa cheqnikunin, manapunin mayqenninkuwanpas samaykachikusaqchu. 4Karunchasaqmi ñoqamanta millay yuyaykunata, manan ima millay ruwaykunatapas munanichu. 5Pakallapi runamasinmanta mana allinta rimaqtaqa upallachisaqmi, k'ankaykachaqtawan hatunchakuqtawanqa manan hinallatachu qhawasaq. 6Kay suyupi hunt'aqkaq runakunatan sumaqta qhawarisaq, paykunataq ñoqawan tiyanqaku, chanintapuni kawsaqllan serviwanqa. 7Manan ch'achuqa wasiypi tiyanqachu, manan llullaqa qayllaypi takyanqachu. 8Sapa p'unchaymi wañuchisaq suyupi llapan millay runakunataqa, Señor Diospa llaqtanmantan qarqosaq llapan mana chanin ruwaqkunataqa.


text: 1Profeta Jeremiasmi, Jerusalenmanta cartata qelqarqan Babiloniapi qhepaq kurak taytakunaman, sacerdotekunaman, profetakunaman, llaqta runakunamanwan. Paykunan karqan rey Nabucodonosorpa Jerusalenmanta Babiloniaman preso apachisqan. 2(Chaykunan karqan: Jerusalenmanta rey Jeconías, maman reina, oficialninkuna, Jerusalenmanta Judamantawan umallikuna, artesanokuna, fierro takaqkuna, wakin runakuna apasqa qhepata). 3Judá rey Sedequiasmi Babilonia rey Nabucodonosorman kacharqan Safanpa churin Elasata Hilciaspa churin Gemariastawan, paykunamanmi Jeremiasqa apachirqan preso apasqa kaqkunapaq cartata. Chay cartapin nirqan: 4Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señormi Jerusalenmanta Babiloniaman lliw preso apasqakunaman nin: 5Wasikunata ruwakuychis, chaypitaq tiyakuychis. Chakrakunata llank'akuychis mikhunaykichispaq. 6Casarakuychis wawakunayoq kanaykichispaq, wawaykichiskunapas casarakuchunku wawakunayoq kanankupaq. Chaypi askhayaychis, amataq pisiyaychischu. 7Llank'aychis apaqniykichis llaqtaq allinninpaq, chay llaqtapaqtaq ñoqamanta mañakunkichis, chay llaqta allin kaqtinqa qankunapas allillantaqmi kankichis. 8Ñoqa Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señormi niykichis: Aman q'otuchikunkichischu qankuna ukhupi kaq profetakunawanpas watuqkunawanpas, aman uyarinkichischu mosqoykunata willakuqtinkupas. 9Sutiypi paykunaq willasqankuqa llullan, ñoqaqa manan hayk'aqpas kachamurqanichu. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 10Señor Diosmi nillantaq: Babiloniapi kasqaykichis qanchis chunka wata hunt'akuqtinmi, qankunaq allinniykichista ruwasaq, rimasqaytapas hunt'asaqpunin Babiloniamanta kayman kaqta kutichimpuspay. 11Ñoqaqa yachanin qankunapaq yuyaykusqayta, allinniykichispaqmi yuyaykushani, manan mana allinniykichispaqchu. Suyasqaykichis kawsaytan ima sumaqta qhepaman qosqaykichis. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 12Chay p'unchaypin qankuna waqyakuwankichis, qayllaykamuwaspan mañakuwankichis, ñoqataq uyarisqaykichis. 13Maskhawaspan tariwankichis, tukuy sonqowan maskhawasqaykichisrayku. 14Arí, qankunaqa tariwankichispunin, wakmantan t'ikarichisqaykichis. Hinantin suyuman ch'eqechisqaytan huñuykampusqaykichis, wikch'usqa kasqaykichis Jerusalén llaqtaman kutimpunaykichispaq, nispa. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 15Qankunataqmi ninkichis: Kay Babiloniapipas Señor Diosqa qowanchismi profetakunata, nispa. [ 16Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi nin: Davidpa kamachikuy tiyananpi tiyaq reymanta, Babiloniaman apasqa runakunaq ayllun Jerusalenpi kashaq mana apasqa runakunamanta, 17paykunamanmi maqanakuyta, yarqayta, onqoytawan kachaykusaq. Ismusqa higosta hinan mana mikhuy atiyta paykunata ruwasaq. Ñoqa Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi chayta nini. 18Paykunatan maqanakuywan, yarqaywan, onqoypiwan qatiykachasaq, chayta rikuspan llapa suyukuna manchakuymanta khatatatanqaku. May suyumanña apachisqaypipas pisicharparisqan kanqaku hatun p'enqaypi rikukuspa, runakunataq paykunaq sutinta hoqarispa hukkunata ñakanqaku. 19Chay hinan kanqa sapa kuti hina kamachiy profetakunawan willachishaqtiy mana kasukusqankumanta mana uyarikusqankumanta. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini.] 20Jerusalenmanta Babiloniaman apachisqa runakuna, uyariychis Señor Diospa nisqanta: 21Ñoqa Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señormi Colaiaspa churin Ahabmanta, Maasiaspa churin Sedequiasmantawan niykichis: Paykunan llullakuspa ñoqaq sutiypi nisunkichis. Paykunatan rey Nabucodonosorman hap'iykachisaq, qayllaykichispin paykunata wañuchinqa. 22Chaymi Judamanta Babiloniaman apasqa kaqkunaqa pitapas ñakayta munaspaqa ninqaku: Imaynan Sedequiasta Ahabtawan Babilonia reyqa ninapi q'aspachirqan, ahinata qantapas Señor Diosqa ruwachun, nispa. 23Paykunan millay mana ruwanata Israel llaqtapi ruwarqanku, runa-masinkuq warminwan wasanchay huchata ruwaspa, llullakuspataq sutiypi rimarqanku ñoqaq mana kamachisqayta. Chay ruwasqankutaqa ñoqa kikiymi yachani, rikunitaq. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 24Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señormi Jeremiasta kamachirqan Nehelam llaqtayoq Semaiasman ninanpaq. 25Chay Semaiasmi Babiloniamantapacha Jerusalenpi kaq llapan runakunaman Maasiaspa churin sacerdote Sofoniasman wakin sacerdotekunamanwan pay kikin qelqamuspa nimusqa: 26Señor Diosmi qanta churarqasunki sacerdote Joiadaq rantinpi kanaykipaq. Yupaychana wasipiqa qanmi kurak kanki. Huk waq'aña profetaman tukuspa rimaqtinpas, qanmi carcelman kunkanmanta fierro cadenawan wataspa churanaykipaq kamachisqa kanki. 27¿Imanaqtintaq Anatot llaqtayoq Jeremiastari mana anyankichu, qankunaq qayllaykichispi profeta hina rimashaqtin? 28Babiloniakamapas qelqataraqmi apachimuwarqanku, chaypitaq nimusqa: Preso apasqa runakunaqa unaytan kamunkichis, wasita ruwakuspa tiyaychis, chakrata llank'aychis mikhunaykichispaq, nispa. 29Chaytataq sacerdote Sofoniasqa Jeremiasman leeykurqan. 30Hinan Señor Diosqa Jeremiasta nirqan: 31–Willachiy llapan preso apasqa runakunaman, Señor Diosmi Nehelam llaqtayoq Semaiasmanta nin: Semaiasmi mana ñoqa kamachishaqtiy nirqasunkichis, yanqataq q'otuspa suyarayachirqasunkichis. 32Chay hawan ñoqa Señor Diosqa Semaiasta miraynintawan muchuchisaq. Paypa mirayninqa manan kay llaqtapi kapunqachu, manataqmi llaqtayman allin kawsay qosqaypipas kawsaysikunqachu, llaqtayman rimaspa ñoqa contra sayarichisqanmanta, nispa. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini.


text: 1Wawqe-panaykuna, Señorninchis Jesucristoq kutimunanmanta, paywan kuska huñukunanchismantawan 2valekuykiku, ama yuyayniykichista usqhaylla hukman t'ikraychischu, amataq mancharikuychispaschu “Señorpa kutimunan p'unchayqa chayamunñan” nisqata uyarispa. Yaqapaschá chayta uyariwaqchis karqan profetizasqapipas, willasqapipas, otaq chayta leewaqchis karqan ñoqaykuq cartaykupas kanman hinata. 3Amapuni imaynallamantapas q'otuchikuychischu. Señorpa kutimunan p'unchay manaraq chayamushaqtinqa, Diospa contranpi sayariyraqmi kanqa, hinan millay-millay awqa sonqo runa rikhurimunqa, chay runaqa muchunanpaq t'aqasqañan. 4Chay runan sayarimunqa Dios contra, llapa yupaychanapaq kaqkuna contrapiwan, chaykunamantapas aswan munayniyoqman tukuspan Dios yupaychana wasimanraq haykunqapas, hinaspan chaypi dueñochakuspa ninqa: “Ñoqaqa Diosmi kani”, nispa. 5¿Manachu yuyarinkichis qankunawan kashaspayraq chayta qankunaman nisqayta? 6Kunanqa yachankichismi imachus chay runata hark'ashasqanta, ahinapin chay runaqa rikhurimunan tiempollapi rikhurimunqa. 7Chay millay-millaypa pakasqa atiyninqa ruwakushanñan, ichaqa chay hark'aqqa apasqa kanankaman hark'ashallanqapuni. 8Chaypachan chay millay-millay awqa sonqo runaqa rikuchikunqa, paytan Señorqa hamuspa samayninwan wañurqachinqa, lliphlli-kayninwantaq thuninqa. 9Chay awqa sonqo runaqa Satanaspa atiyninwanmi rikhurimunqa, hinaspan imaymana llulla milagrokunata, señalkunata, musphanakunatawan ruwanqa. 10Hinallataq tukuy rikch'aq mana chanin ruwaykunata ruwaspa q'otunqa ñak'ariyman ripuqkunata. Paykunaqa ñak'ariyman ripunku qespichisqa-kayta mana munaspa, cheqaq-kayta pisichaspa mana chaskisqankurayku. 11Chaymi Diosqa paykunaman chayachimun sinchi pantachiq yuyayta, llullakaqta chaskinankupaq, 12ahinapi cheqaq-kayta mana chaskiy munaqkuna llapallanku muchuchisqa kanankupaq. Paykunaqa millay mana chanin kaqpin q'ochukurqanku. 13Señorpa munakusqan wawqe-panaykuna, ñoqaykuqa qankunamanta Diosman graciasta qonaykupunin, qallariymantapacha qespichisqa kanaykichispaq Diospa akllakusqasuykichismanta. Qankunataqa Diosmi qespichisunkichis Santo Espíritu paypaq t'aqasqasuykichisrayku, cheqaq-kaypipas iñisqaykichisraykupiwan. 14Chaypaqmi Diosqa waqyarqasunkichis allin willakuykunata willasqaykuwan, Señorninchis Jesucristoq hatunchasqa-kayninpi paywan kuska kanaykichispaq. 15Chay hinaqa, wawqe-panaykuna, allintapuni sayashaychis, simiwanraq cartawanraq qankunata yachachisqaykuta ama qonqaspa. 16Kikin Señorninchis Jesucriston Dios Yayanchispiwan, munakuwaspanchis sumaqta qhawariwanchis, wiñaypaqmi sonqochawanchis, allin suyakuytapas qowanchis. 17Paypunin sonqoykichista kallpachasunkichis, hinallataq tukuy allin rimaypipas ruwaypipas allinta takyachisunkichis.


text: 1Orqokunata qhawarispaymi nini: ¿Pitaq yanapaykuwanqa? nispa. 2Señor Diosmi yanapaykuwanqa, paymi hanaq pachata kay pachata kamaqqa. 3Manan payqa llusk'anaykita munanqachu, manan waqaychaqniykiqa puñunqachu. 4Manapunin payqa puñuywan aysachikunqachu, manan Israel llaqtata waqaychaqqa puñunqachu. 5Señor Diosmi waqaychaqniyki, Señor Diosmi llanthuykuqniyki, Señor Diosmi yanapaykuqniyki. 6Manan intiqa p'unchaypi imanasunkipaschu, manan killapas tutapi imanasunkipaschu. 7Señor Diosmi tukuy mana allinmanta waqaychasunki, paymi kawsayniykita waqaychanqa. 8Señor Diosmi riqtiykipas kutimuqtiykipas waqaychasunki, kunanpas wiñay-wiñaypaqpas.


text: 1Jesucristo rey David castapita yuregmi cargan. Davidnami cargan Abrahampa castanpita yureg. Tsaymi Abrahampita galaycur Jesucristupa unay castancuna caycuna cargan: 2Abrahampa tsurinmi cargan Isaac. Isaacpa tsurinmi cargan Jacob. Jacobpa tsurinmi cargan Judá y waquin wauguincunapis. 3Judäpa tsurincunami cargan Fareswan Zara. Paycunapa mamanmi cargan Tamar. Farespa tsurinmi cargan Esrom. Esrompa tsurinmi cargan Aram. 4Arampa tsurinmi cargan Aminadab. Aminadabpa tsurinmi cargan Naasón. Naasonpa tsurinmi cargan Salmón. 5Salmonpa tsurinmi cargan Booz. Boozpa mamanmi cargan Rahab. Boozpa tsurinmi cargan Obed. Obedpa mamanmi cargan Rut. Obedpa tsurinmi cargan Isaí. 6Isaïpa tsurinmi cargan rey David. Rey Davidpa tsurinmi cargan Salomón. Salomón yurergan Uriaspa viüdanchömi. 7Salomonpa tsurinmi cargan Roboam. Roboampa tsurinmi cargan Abías. Abiaspa tsurinmi cargan Asa. 8Asapa tsurinmi cargan Josafat. Josafatpa tsurinmi cargan Joram. Jorampa tsurinmi cargan Uzías. 9Uziaspa tsurinmi cargan Jotam. Jotampa tsurinmi cargan Acaz. Acazpa tsurinmi cargan Ezequías. 10Ezequiaspa tsurinmi cargan Manasés. Manasespa tsurinmi cargan Amón. Amonpa tsurinmi cargan Josías. 11Josiaspa tsurinmi cargan Jeconías y waquin wauguincunapis. Jeconías cawanan witsanmi Israel runacunata Babilonia soldäducuna prësu tsarircur apargan Babilonia nacionman. 12Tsaychönami Jeconiaspa tsurin Salatiel yurergan. Salatielpa tsurinmi cargan Zorobabel. 13Zorobabelpa tsurinmi cargan Abiud. Abiudpa tsurinmi cargan Eliaquim. Eliaquimpa tsurinmi cargan Azor. 14Azorpa tsurinmi cargan Sadoc. Sadocpa tsurinmi cargan Aquim. Aquimpa tsurinmi cargan Eliud. 15Eliudpa tsurinmi cargan Eleazar. Eleazarpa tsurinmi cargan Matán. Matanpa tsurinmi cargan Jacob. 16Jacobpa tsurinmi cargan Mariapa runan José. Mariapa wawanmi cargan Jesús. Paymi cargan Tayta Dios cachamushgan salvamagnintsi. 17Tsauraga Abraham cawashgan witsanpita hasta David yurishganyag chunca chuscu (14) generación cargan. Tsaynoglami David cawashgan witsanpita Israel runacunata Babiloniaman apashgan witsanyag chunca chuscu (14) generación cargan. Tsaynoglami Babiloniaman apashgan witsanpita hasta Jesucristo yurishganyag chunca chuscu (14) generación cargan. 18Jesucristo caynogmi yurergan. Mariawan tänanpag José parlacushga caycarpis paywan manami punorganragtsu. Tsaynog caycaptinpis María gueshyag ricacorgan Santu Espiritupa munayninwanmi. 19Gueshyag ricacuptinpis Josëga ali runa car manami munargantsu runacuna Mariata jamurpänanta. Tsaymi mana quejacuylapa cachariyta yarpargan. 20Cacharinanpag yarpachacuycaptinmi Tayta Diosnintsipa angilnin Josëta sueñuynincho caynog nergan: “Rey Davidpa castan José, Mariaga manami pï runawanpis punushgatsu gueshyag ricacunanpag, sinöga Santu Espiritupa munayninwanmi gueshyag ricacushga. Tsaynog caycaptenga mana rabiacuylapa warmiquipag Mariata shuntacuy. 21Olgu wamratami María wachanga. Runacuna jutsa rurashgancunata perdonar salvananpag captinmi tsay wamrapa jutin canga Jesús.” Tsaynog nirmi Josëta sueñuynincho ángil parlapargan. 22Jesús yurinanpagmi Tayta Diosnintsipa profëtan caynog nir escribergan: 23“Juc doncëlla jipashmi gueshyag ricacur olgu wamrata wachanga. Tsay wamrapagmi nipäconga ‘Emanuel’ cashganta.” (Emanuel ninanga caycan “Tayta Diosnintsi nogantsiwanmi caycan” ninanmi.) 24Tsaynog niptinmi José punuycashganpita riccharcamur Tayta Diosnintsipa angilnin nishgannogla Mariata shuntacorgan warminpag. 25Itsanga Mariawan taycarpis paywan manami punorganragtsu hasta wawan yurinanyag. Wawan yuriptinnami jutinta José churapargan Jesús jutin cananpag.


text: 1Chaypacha rey Herodesqa ñak'arichiyta qallarerqa Iglesiamanta wakinkunata. 2Ajinamanta Juanpa wawqen Santiagota wañuchicherqa espadawan. 3Chay ruwasqan judiospaj sumaj kasqanta rikuspa, Pedrotañataj jap'icherqa. Chaypachataj karqa mana levadurayoj t'anta mikhuna p'unchaykuna. 4Herodesqa Pedrota jap'ichispa, carcelman wisq'acherqa. Chaypitaj tawa t'aqa soldados Pedrota qhawasharqanku. Sapa t'aqapitaj tawa soldados karqanku. Herodesqa munarqa Pedrota orqhomuyta runaspa ñawpaqenman juzganampaj Pascua fiesta pasayta. 5Ajinamanta Pedroqa carcelpi wisq'asqa kashajtin, Iglesiamanta kajkuna mana sayk'uspa paypaj Diosmanta mañapusharqanku. 6Herodes orqhochimunan kashajtin, chay tuta Pedro iskay soldados chawpipi puñusharqa, iskay cadenaswan watasqa. Waj soldadostaj cárcel punkuta qhawasharqanku. 7Chayllaman Señorpa angelnin rikhurimorqa, chay ukhumantaj k'anchay junt'aykorqa. Angeltaj Pedrota wajtannimpi teqespa, rijch'aricherqa, nerqataj: Usqhayta jatariy, nispa. Makisnimpi watasqa cadenastaj payllamanta urmarqanku. 8Chantá chay ángel nillarqataj: Chumpiykita mat'iykukuy, juk'utasniykitapis churakuy, nispa. Pedro ajinata ruwajtin, angelqa payta nerqa: Kunanqa mantoykiwan qhataykukuspa, qhatiway, nispa. 9Pedroqa angelpa qhepanta carcelmanta llojsishaspa, mana yacharqachu angelpa ruwasqan mosqoypichus, sut'ipichus kasqanta. Payqa yuyasharqa mosqoypi jinalla rikushasqanta. 10Ajinamanta pasarqanku ñawpaj t'aqa soldadosta, jinallatataj iskay kaj t'aqatapis fierro punkuman chayanankukama. Calleman llojsej punkutaj payllamanta kicharikorqa. Llojsispataj uj calleta rishajtinku, angelqa Pedromanta t'aqakaporqa. 11Jinapi Pedroqa yuyayninman kutirispa, nerqa: Kunanqa yachani cheqatapuni Señorqa angelninta kachamusqanta Herodespa makinmanta qhechunawampaj, judiospa sajra imasta ruwawayta munasqankumantawan, nispa. 12Chayta reparakuspa, Marcos nisqa Juanpa maman Mariajpa wasinman rerqa. Chaypitaj ashkha creejkuna tantasqa kaspa, Diosmanta mañakusharqanku. 13Chantá calle punkuta Pedro takaykojtin, uj sipas Rode sutiyoj punkuman jamorqa, pichus kasqanta yachaj. 14Rodetaj Pedroj parlasqanmanta rejsirparispa, kusiywan punkuta mana kicharispalla, kutiykuytawan willarqa: Pedro punkupi kashan, nispa. 15Paykunataj nerqanku: Mana qampichu kashanki, nispa. Paytaj nillarqapuni jina kasqanta. Paykunarí nerqanku: Chayqa Pedroj angelninchari, nispa. 16Chaykama Pedroqa punkuta takashallarqapuni. Chaymantaña punkuta kicharerqanku, payta rikuspataj, t'ukushaj qhepakorqanku. 17Pedrotaj makinwan señaspa, paykunata ch'inyacherqa; chantá paykunaman willarqa imaynatachus Señorqa carcelmanta orqhomusqanta. Nerqataj: Kay tukuy imasmanta Santiagoman willamuychej, hermanosman ima, nispa. Chaymanta llojsispataj, wajnejman riporqa. 18Q'ayantin paqarin, soldadosqa manchayta ch'ajwasharqanku Pedro chinkasqanmanta. 19Herodestaj tukuynejta mask'acherqa, nitaj Pedrotaqa tarerqankuchu. Soldadostañataj allinta tapuchispa, kamacherqa paykuna wañuchisqa kanankuta. Chaymantataj Herodesqa Judeamanta Cesareaman urayk'orqa, chaypitaj qhepakorqa. 20Kamachej Herodesqa manchay phiñasqa kasharqa Tiro llajtamanta kajkunapaj, Sidón llajtamanta kajkunapajwan. Chayrayku paykunaqa uj yuyaylla tantaykukuspa, Herodeswan parlaj rerqanku. Ñawpajtaqa Herodespa wasimpi kamachej Blastoman lluk'iykorqanku, paynejta allinyakunankupaj Herodeswan, imaraykuchus paykunaqa Herodespa llajtanmanta mikhunata jap'ej kanku. 21Jinapi Herodesqa wajyachisqan p'unchaypi, kamachinan p'achawan p'achallisqa kamachina tiyanampi tiyaykukuspa, paykunaman parlarqa. 22Runastaj qhaparerqanku: Diospa parlasqan kayqa, mana runajtachu, nispa. 23Chay kikimpitaj Señorpa angelnenqa Herodesta onqoykucherqa, Diosta mana jatunchasqanmanta. Chantá khuroj tukusqan wañorqa. 24Señorpa Simi Nisqanrí tukuynejpi uyarikusharqa, ashkhastaj creesharqanku. 25Bernabé, Saulo ima ruwanankuta tukuspa, Jerusalenmanta kutiporqanku Antioquiaman, Marcos nisqa Juan pusarisqa.


text: 1Ñáucanchi aichaga shuc ranchu maucayasha tularishcacuintami huañunga. Chasna ashahuas jahuapachaibi shuc huasicuintata charishcata yachanchimi, chiga mana tucuribac aicha man. Chi aichataga mana runa rashcachu, astahuanbas Yaya Diosmi rashca, ñucanchi huiñai sumac causangahua. Chasna acpi ñucanchi aicha huañucpi mana imaschan. 2Cunan cai pachai tucurina aichaibi turmintariunchi. Astahuanbas mushuc llachapata churarishcacuinta chi jahuapachaibi mushuc aichata charinata yapa munanchi. 3Llatancuinta anata mana munanchichu randi churachishcacuinta mushuc aichayuc tucunatami yapa munanchi. 4Chasna agllaita ñucanchi cai aichahuan tiyaushcai llaqui turmintarisha causanchi. Ñáa cai aichata mana saquinatachu ninchi, astahuanbas mushuc camidsata churachishcacuinta jahuapacha aichahuan tucunata yapa munanchi nishami ninchi. Cai aichaga tucurinallami. Chi jahuapachai mushuc aichahuanga huiñaita causana tucuchin. 5Chasna tucunata ñucanchita Yaya Dios rashcami. Pai sirtu chasna rashcata ñucanchi yachangahua paihua Samaitaga ñucanchima cunan cushcami. 6Chasna acpi imahuas tucucpi mana manzhasha tucui uras cushiyanchi. Cai aichai causaushcai Jesushuan chara jahuapachaibi mana causaushcatami yachanchi. 7Chasna ashahuas cunanga ñucanchi ñahuihuan Jesusta mana ricushahuas astahuanbas alita quirishami causanchi. 8Chiraicu mana manzhasha cushihuan causanchi. Chasna asha cai pachaibi causana randimanda Señor Jesushuan pariu tiyanata maspas munanchi. 9Chasna yuyarisha ñucanchi causaushahuas huañushahuas Señor Jesustaga cushiyachisha causanata munanchi. 10Tucui ñucanchiga Señor Jesucristo taripangaraushcai pactana manchi pai ñucanchi causaushcai rashcagunamanda rimangahua. Rimasha alitami rashcangui nisha, mana alitachu rashcangui nisha, caran shucta rimasha ñucanchi rashca tuputa cuitucushunmi. 11Chasna acpi Señor Jesusta cunan mana uyanaupi yapa manzhaibac an. Chita yachasha tucui uras yachachinchi tucui runaguna quiric tucunauchun nisha. Diosca ñucanchi imasna alita causashcataga yachanmi. Chitaga cangunahuas alita yachanauchun nisha munanchi. 12Chita rimasha cangunahuacpi baliriunchi nisha mana rimaunchichu. Astahuanbas ñucanchi imasna puriushcata canguna yachasha cushiyanami munanchi. Maican runagunaga shungumanda acta mana balichisha astahuanbas jahua carallahuan yuyarisha purinaun. Chiguna ñucanchita mana gustasha llullacpis canguna ñucanchi causashcata yachasha cutipanata ushanguichimi. 13Ñáucanchimandami lucu man nisha rimanaun. Chasna rimanaupihuas mana imaschan, Yaya Diostaga balichingahua causaunchi. Ñáucanchi imata raushahuas cangunata yanapasha causaunchi. 14Jesucristo llaquinaga ñucanchita yuyachishcamanda causaunchi. Caita yachanchimi, shuc runallami tucui runagunamanda huañura. Chasna acpimi tucui runaguna Diospacpi huañushcacuinta acta yachanchi. 15Cristo tucui runagunamandami huañusha cuti causarira. Chasna acpi paihuan cunan causaucunaga mana amu munaihuan causanauchun, astahuanbas Cristo munashcata rasha causanauchun nisha huañura. Chasna Cristo llaquishcamanda yachachisha purinchi. 16Chasna acpi cunanga jahua carallata ricushcashina shuc runa causashcata ricushcamandalla mana rimanchichu chi runa alishinami yachin nishaga, o mana alishinachu yachin nishaga. Chicuinta ñaupa uras Cristo yanga runa man nishami niranchi astahuanbas cunanga alita yuyarisha Cristoga Diospa churi man nishami rimanchi. 17Chiraicumi Cristohuan puric runagunaga mushugyachishca anaun. Ñáaupa yuyaigunaga chingarishcami, cunanga tucuimi mushuc tucushcauna. 18Yaya Diosmi chitaga tucuita rashca. Paimi ñucanchiraicu Cristota caima cachamushca ñucanchi paihuacpi ali tucungahua. Chi ali tucuna shimita yachachigrichi nisha ñucanchita mandara. 19Chasna nisha Yaya Diosca runaguna jucha rashcagunata anchuchisha cungarira. Ama taripaitucunauchun nisha chigunata chingachishcami. Chasna rasha Cristomandami runagunata alichishcani nira tucuiguna Diospacpi ali tucungahua. Chasnallata Yaya Dioshuan ali tucunami anguichi nishca shimita quiriccuna yachachigrichi nisha mandara. 20Chiraicu ñucanchiga Cristomanda yachachigrichi nishca runaguna ashami cangunata Cristomanda rugaunchi Yaya Dioshuan ali tucuichi nisha Dios rimauccuinta camachinchi. 21Cristoga ima juchatahuas mana rashcachu. Chasna agllaita Yaya Diosmi ñucanchi juchata rashcamanda Cristota juchayucta rara. Chasna rasha ñucanchita sumagyachiun Cristocuinta Diospacpi ñucanchi jucha illac tucuchun nisha.


text: 1Cristoqa kay pachapi kawsashaspa, ñak'arerqa. Ajinallatataj qankunapis sonqoykichejpi wakichikuychej ñak'arinaykichejpaj, imaraykuchus cuerpompi ñak'arejqa juchawan kawsakuyta tukuchin. 2Ajinaqa kay pachapi kawsanankamaqa manaña aychaj sajra munayninman jinachu kawsan, manachayqa Diospa munayninman jina. 3May chhika unaytaña mana creejkunaj munasqankuta ruwarqankichej. Chaypacha purej kankichej millay kawsaypi, sajra munapayaypi, machakuykunapi, khuchiriospi, machaykuna fiestaspi, millay lantista yupaychaypi ima. 4Kunanrí paykunawan khuska sajra chinkay kawsaypi mana purejtiykichej, paykuna tapunakunku: Imataj kayri? nispa. Sajra runasta jina qhawasunkichej, qankunapajtaj sajrata rimanku. 5Paykunaqa chay imasmanta cuentata qonqanku Diosman, pichus wakichisqa kashan juzganampaj kawsajkunata, wañusqastawan, chayman. 6Chayrayku kunan wañusqaña kashanku, chaykunamampis evangelio willasqa karqa, Diosman jina espiritupi kawsayta atinankupaj, kay pachapi kawsashaspa juzgasqapis kankuman karqa runasman jina. 7Tukuy imaj tukukuynin qayllapiña kashan. Chayrayku maychus kajta ruwaspa kawsakuychej, amataj aychaj sajra munayninwan atipachikuychejchu, Diosmanta mañakuyta atinaykichejpaj. 8Tukuy imamanta astawanqa qankunapura tukuy sonqo munanakuychej, imaraykuchus munakoyqa ashkha juchata p'ampan. 9Qankunapura wasiykichejman wajyarinakuychej, mana thutuspalla. 10Sapa ujniykichejman Diosqa ruwanapaj uj atiyta qosorqachej, qankunataj chaywan ujkunata sirviychej. Sumaj mayordomos jina Diospa imaymana k'acha yanapayninwan wajkunata yanapaychej. 11Pichus ruwanapaj atiyman jina parlajqa, imatachus Dios parlan, chaytapuni parlachun. Pichus sirvejqa Diospa kallpa qosqanman jina sirvichun, tukuy imapi Dios Tata jatunchasqa kanampaj Jesucristonejta. Paypaj kachun jatunchasqa kaywan, tukuy atiywan wiñaypa wiñaynintinkama. Ajina kachun. 12Munasqa hermanos, ama t'ukuychejchu nina larwaypi jina ñak'arichisqa kasqaykichejmanta, manapis chay jamunanta yuyawajchejchu jina. 13Astawanqa kusikuychej Cristoj ñak'arisqampi Paywan khuska ñak'arisqaykichejmanta. Ajinaqa Cristo jatun kaynimpi rikhurimojtin, qankunaqa may kusiywan junt'asqa kankichej. 14Cristoj sutinraykuchus k'umuykachachisqa kankichej chayqa, kusikuyniyoj kankichej, imaraykuchus Diospa jatun atiyniyoj Espíritun qankunapi tiyakushan. 15Ama mayqenniykichejpis runa wañuchis kaychejchu, nitaj suwaspis. Amataj sajrata ruwaychejchu, nillataj wajkunaj imasninmampis sat'ikuychejchu, ama chay imasmanta ñak'arichisqa kanaykichejpaj. 16Sichus pipis Cristopi creej kasqanrayku ñak'arichisqa kanman chayqa, ama p'enqakuchunchu, astawanqa chaynejta Diosta jatunchachun Cristojta kasqanrayku. 17Diospa wawasnimpaj juicio p'unchay chayamunña. Juiciochus noqanchejmanta qallarikun chayqa, Diospa evangelionta mana kasojkunaqa imapitaj tukukonqankuri? 18Cheqan runachus ñak'ayllata salvakun chayqa, Diosta mana manchachikoj runas, juchasapaspis, imapitaj rikhurenqankuri? 19Ajinaqa Diospa munayninman jina ñak'arichisqa kajkunaqa, almankuta jaywachunku nisqanta junt'aj, kaj chhikata ruwaj Diosman. Chantá allin kajta ruwallachunkupuni.


text: 1Maypachachus Israel ayllu wawallaraj karqa chaypacha, Noqaqa payta munakoj kani, waway kasqanrayku; chayrayku Egiptomanta wajyakaporqani. 2Noqa payta astawan wajyashajtiy, astawan Noqamanta karunchakuwarqa. Aylloyqa uywa wañuchisqasta jaywarqa qhasi manakaj dioskunallaman, inciensostataj q'oshñicherqa lantisman. 3Chaywampis Efraínta makisninmanta jap'ispa, Noqaqa payta puriyta yachacherqani; paytajrí mana entienderqachu Noqamin payta waqaychaj kasqayta. 4Misk'i parlaywan sonqonta suwarqani, munakuywantaj waskhawan jina payta aysamorqani. Uyay chayman ñuñoj wawata jina astawan k'askaykuchikorqani, makiywantaj mikhucherqani. 5Chaywampis Efrainmanta kajkunaqa manapuni kutirimuwayta munarqankuchu. Chayraykumari Egiptoman kutirinanku kanqa, Asiriataj paykunata kamachenqa. 6Llajtasninkupi runas espadawan wañuchisqa kanqanku. Jark'achasqa wasisninkupis thuñisqa kanqa; imaymanasta wakichikusqankurayku phirisqa kanqanku. 7Israel aylloyqa Noqamanta karullapipuni kayta munan. Patapi kajman qhaparikunku nitaj pipis paykunata yanapanchu. 8Imaynallatataj saqesqayki, Efraín? Imaynatataj qonqarparisqayki Israel? Atiymanchu Adma llajtata jina phirisuyta, chayrí imaynatachus Zeboim llajtawan ruwarqani, ajinallatataj qanwampis ruwayta? Sonqoyqa wawayawan qampaj khuyakuywan junt'a kaspa. 9Mana phiñakuyniy k'ajarisqanman jinachu ruwasaj. Mana ujtawan Efraínta phirisajñachu, imaraykuchus Noqaqa Dios kani, manataj runachu. Noqamin Santo Kaj kani, chawpiykichejpi kashani chay, manataj phirejchu jamusaj. 10Paykunaqa Tata Diospa qhepanta renqanku. Tata Diosqa uj león jina qhaparenqa Paypa kajninkunataj inti yaykuy ladomanta kharkatitispa jamonqanku. 11P'isqos jina Egiptomanta kharkatitispa jamonqanku; Asiriamanta palomas jina jamonqanku. Jinamanta ujtawan wasisninkupi tiyakunankuta ruwasaj, nispa nin Tata Diosqa. 12Efraínqa llulleriosninwan muyuykuwan; Israel ayllupis ch'awkiriyusninwan muyuykuwan. Judatajrí Diosllawanraj kashan, Santo Kajwantaj cheqan sonqo kashan.


text: 1Señor Diosníy, qantan waqyakamuyki, usqhaylla hamuy, qanta waqyakamuqtiy uyariykamuway. 2Mañakamusqay ñawpaqeykiman incienso q'apay hina wicharimuchun, makiyta mast'arimusqaypas tardeyaykuy sacrificio hina kachun. 3Señor Diosníy, simiy qhawaqta churay, simiyta waqaychaway. 4Ama munaychu millaykaqwan sonqoyta suwachikunayta, ama munaychu millay runakunawan ruwaysikuq kanayta, ama hayk'aqpas aycha kusichiyninkupi kasaqchu. 5Allinniypaqmi chanin runaq wanachiwayninqa, sumaq q'apaytaqmi anyaykuwayninpas, chaykunataqa munallasaqpunin. Chaypas millaykunaq ruwasqan contraqa mañakushallasaqpunin. 6Paykunaq kamachiqninkuna qaqapaqtinmi, rimasqaykunaqa cheqaq kasqanta yachanqaku. 7Ninqakun: Tulluykuqa aya p'ampana patapin t'akasqa kashan, imaynan k'ullu chhillpaqa pampapi wikch'u-wikch'u kashan hina, nispa. 8Chaymi, Apu Señor Diosníy, qhawamushayki, qanmanmi hap'ipakamuyki, ama saqerpariwaychu. 9Llika mast'asqankumanta waqaychaykuway, millay runakunaq toqlla churasqankumanta hark'aykuway. 10Millay runakunaqa llikallankumantaq urmaykuchunku, chaykamataq ñoqaqa mana imanasqalla pasarqosaq.


text: 1Noga Pablom, Cristo Jesuspa janan carcelchru cayagmi, wauguenchi Timoteowan cay cartata rurarcur aparcayächimug, gam uryag-mayï cuyashä Filemonpag, 2jinaman cuyay paninchi Apiyapag, Cristopag uryag-mayinchi Arquipopag, chaynuytag Jesusman yupachicug wayiquichru gotucagcunapagsi. 3Gamcunata Tayta Diosninchi, jinaman Munayniyog Jesucristo cuyapälar ima-aygachrüsi yanapapäcushunqui, jinaman gasilata cawachipäcushunqui. 4Tayta Diosnïwan rimarga chaynuylam “Gracias” niyä gampita. 5Gampitam mayarärichiman Munayniyog Jesusman yupachicungayta, Diospa lapan raquishancunata cuyayangayta. 6Chaypitas manacuyätan Jesusman yupachicungayta ricarärir gamnuy capäcunanpagsi, jinaman Jesucristo yanapäcug canganta musyapäcunanpagsi. 7Alisca cushisham carcayä jinaman valorchächisham cuyacug cangaypita. Chaynuy cuyacug cangaypam Diosninchipa raquishancunas valorchächisha carcayan. 8Chaymi mandanäpag Cristo chrurarayämaptinsi, 9noga Cristopa janan carcelchru cayag cuyayäshugniqui auquin Pabloga, manacushay Onesimopita. 10Carcelchru cayar Diospita willapacuyaptïmi Onesimoga Cristota chrasquicurun. Chaymi nogapagga cayan juc churïnuy. 11Naupataga Onesimoga rantisha runaymi cara manacagpag ricasha, nätan cananga cayan gampagsi, nogapagsi alisca väligmi. 12Cananga cutiyächimümi. Payga aywayämun quiquï aywamungänuymi. 13Caychru nogawan pay cananta munarämi, ali willapapa janan cay cárcel cayangächru gampa trucay yanapämänanpag. 14Nätan gam mana imatas nimangaycamaga, manam pay nogawan caychru cananta munarächu, gam “Äri” niptiquim ichaga. 15Payga capazmi gampita gueshpirura unaylapag, cutimuptin imaycama chrasquinaypagsi. Chauraga chrasquiyulay. 16Cananga ama ricaychu rantisha runaytanuyga, antis Jesusman yupachicug-mayiquitanuy. Nogaga aliscam payta cuyayä, gamga masran cuyanquimansi gampa castay cayaptinga, jinaman Jesusman yupachicug-mayiqui cayaptinga. 17Chauragar uryag-mayiquipag ricamarga chrasquiy, noga chrämuptï chrasquimangaynuy. 18Imatas lutanta rurasha captinga, jina cayta manutucusha captinga nogam goläshay. 19Razonpa cananpag quiquïmi maquïwan cayta isquirbiyämü, nogaga goläshaymi. Nätan ali willapapita rimaptï chrasquicungaypita gamga juc manutucushanuy nogapag cayangayta manam yarpachiyta munagchu. 20Jesusman yupachicug-mayilä, cay manacungagnuynar ruralay. Chaynuy rurarga aliscam shongöta cushicachinqui Cristopa naupanchru. 21Cayta isquirbimug cäsucamänayman yupachicurmi ¡gamga fijusi maslatachri ruranquis ningagpitaga! 22Gorpachämänaypag camariyay, Diosta chaynuy manacurcayaptiquiga yargamushagpishchri gamcuna ricag aywamunäpag. 23Aparcayächimushunqui salüduta Jesucristopa janan carcelchru cayag-mayï Epafrassi. 24Chaypita aparcayächimushunquitan Marcossi Aristarcosi Demassi, jinaman Lucassi. Paycunaga yanapämagnïcunam cayan. 25Munayniyog Jesucristo cuyapälar gamcunata yanapapäcushunqui ima-aygachrüsi. Chaynuy cachun.


text: 1Jeroboam iskay chunka qanchisniyoj watataña Israel suyuta kamachishajtin, Amasiaspa churin Azarias Juda suyuta kamachiyta qallarerqa. 2Azarias kamachiyta qallarishaspa, chunka sojtayoj watayoj karqa. Jerusalen llajtamanpacha phishqa chunka iskayniyoj watata kamacherqa, mamantaj Jerusalenmanta Jecolías karqa. 3Azariasqa Tata Diospa munasqanman jina cheqan kajta ruwarqa, tatan Amasías ruwarqa, ajinallatataj. 4Chay tukuywampis, orqo patapi waj dioskunata yupaychana altarkunata mana thuñerqachu. Chay yupaychana cheqakunapi runakunaqa, uywata ñak'aspa jaywallajpuni kanku, inciensotapis q'oshñichillajtaj kanku. 5Tata Diostajrí Azariasta wañupunan p'unchaykama lepra onqoywan onqoykucherqa. Payqa sapan uj wasipi tiyakorqa, churin Jotamtaj kamachinan wasipi, jinataj tukuy suyuta cuentanmanta kamacherqa. 6Azarías kamachishaspa tukuy ruwasqan, waj ruwasqampis, Judá suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 7Azarías wañupojtintaj, ayanta Davidpa llajtampi p'amparqanku. Paypa qhepampitaj churin Jotam jatun kamachej jina tiyaykorqa. 8Juda suyuta kamachej Azarías kinsa chunka pusajniyoj watataña kamachishajtin, Jeroboampa churin Zacarías Samariamantapacha Israel suyuta kamachiyta qallarerqa. Sojta killata kamacherqa . 9Zacariasqa mana Diospa munasqanman jinachu ruwarqa, manachayqa tatankuna jina ruwarqa. Payqa israelitakunata juchallichej Nabatpa churin Jeroboam jina juchallerqa. 10Jinapi Jabespa churin Salum Zacariaspa contrampi oqharikorqa. Chanta Zacariasta k'iriykuspa runaj rikunanta wañurparicherqa. Chantá paypa cuentanmanta kamacherqa. 11Zacarías kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqan ima, Israel suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 12Ajinata Jehuman Tata Diospa nisqan junt'akorqa: “Wawaykikuna, allchhiykikuna, allchhiykej wawankunan, chanta paykunaj wawankunan imalla Israel suyuta kamacheqanku,” nispa. 13Judá suyuta kamachej Uzías kinsa chunka jisq'onniyoj watataña kamachishajtin, Jabespa churin Salum Israel suyuta kamachiyta qallarerqa. Samariamantapachataj uj killallata kamacherqa. 14Imajtinchus Gadijpa churin Menahem Tirsamanta jamuspa, Samariaman yaykorqa, chanta Jabespa churin Salumta jap'iytawan, kikimpi wañurparicherqa, paypa cuentanmantataj kamacherqa. 15Salum kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, jinataj waj imakunata ruwasqan, Zacariaspa contrampi oqharikusqampis, Israel suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 16Chantá Menahemqa Tirsamanta qallarispa, Tifsapi kajkunata chanta muyuynimpi kajkunatawan, tukuyninkuta wañuchicherqa, llajtankoj punkunta mana kicharisqankurayku; ajinallatataj onqoj warmikunaj wijsankutapis khallararqa. 17Judá suyuta kamachej Azarías kinsa chunka jisq'onniyoj watataña kamachishajtin, Gadijpa churin Menahem Israel suyuta kamachiyta qallarerqa. Samaria llajtamantapachataj chunka watata kamacherqa. 18Payqa manapuni Tata Diospa munasqanman jinachu ruwarqa, imajtinchus israelitakunata juchallichej Nabatpa churin Jeroboam jinallataj juchallerqa. 19Chaypachata Asiria suyuta kamachej Pul sutiyoj, Asiria suyuta kamachej Israel suyuman yaykuykun, Israel suyuman yaykuykamorqa; Israel suyuta kamachej Menahemtaj Pulman kinsa chunka kinsayoj waranqa kilo qolqeta apacherqa, jatuj kamachej jina kamachiyninta sumajta sayachiyta yanapanampaj. 20Menahemqa Asiria suyuta kamachejman qolqeta paganampajqa, tukuy qhapajkuna uj kilo qolqeta paganankuta kamacherqa. Chantá chay qolqeta jap'ispa Asiriata kamachej llajtanman kutiporqa, manañataj astawan Israel suyuman yaykumorqachu. 21Menahem kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqampiwan Israel suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqallapitaj qhelqasqa kashan. 22Chaymantataj Menahemqa wañuporqa. Paypa cuentanmantataj churin Pecaías kamacherqa. 23Judá suyuta kamachej Azarías phishqa chunka watataña kamachishajtin, Menahempa churin Pecaías Israel suyuta kamachiyta qallereqa. Samaria llajtamantapchataj iskay watata kamacherqa. 24Payqa mana Tata Diospa munasqanman jinachu ruwarqa, imajtinchus israelitakunata juchallichej, Nabatpa churin Jeroboam jina juchallerqa. 25Chantá ujnin yanapajnin Remaliaspa churin Pécah, Pecaíaspa contrampi oqharikuspa, Samariapi kamachinan wasipi wañucherqa, jinallataj Argobta chantá Arieta ima wañuchillarqataj. Pécahqa Galaadmanta phishqa chunka runakunawan yanapachikorqa. Jatun kamachej Pecaíasta wañuchispa, Pekaqa paypa cuentanmanta Israel suyuta kamacherqa. 26Pekaía kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqampiwan, Israel suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 27Judá suyuta kamachej Azarías phishqa chunka iskayniyoj watataña kamachishajtin, Remaliaspa churin Pécah Israel suyuta Samaria llajtamantapacha kamachiyta qallarerqa. Chaypi iskay chunka watata kamacherqa. 28Payqa manapuni Tata Diospa munasqanman jinachu ruwarqa, israelitakunata juchallichej Nabatpa churin Jeroboam jina juchallerqa. 29Israel suyuta Pécah kamachishajtin, Asiria suyuta kamachej Tiglat-pileser jamuspa, Israelitakunamanta kay llajtakunata qhechorqa: Iionta, Abel-bet-maacata, Janóahta, Quedesta, Hasorta, Galaadta, Galileata, chanta tukuynin Neftalij aylloj jap'iynintawan. Kay llajtakunapi tiyakojkunatataj, presota jina Asiriaman aparqa. 30Chantá Elajpa churin Oseas Pécahpa contrampi oqharikuspa, payta wañucherqa. Chantá paypa cuentanmanta. Ozíaspa churin Jotam Judá suyuta iskay chunka watataña kamachishajtin kamacherqa. 31Pécah kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqampiwan, Israel suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 32Israel suyuta Remaliaspa churin Pécah iskay watataña kamachishajtin, Uziaspa churin Jotam Judá suyuta kamachiyta qallarerqa. 33Kamachiyta qallarishaspa, iskay chunka phishqayoj watayoj karqa, Jerusalenmantapachataj chunka sojtayoj watata kamacherqa. Mamanqa Sadocpa ususin Jerusa karqa. 34Jotamqa Tata Diospa munasqanman jina cheqan kajta ruwarqa, imaynatachus tatan Ozías ruwarqa, ajinata. 35Chay tukuywampis orqo patapi waj dioskunata yupaychana altarkunata mana thuñerqachu; chayrayku runakunaqa chaypi uywata ñak'aspa jaywashallajpuni kanku, inciensotapis q'oshñichillajpuni kanku. Payqa Tata Diospa Templompi jatun kaj punkutapis ruwacherqa. 36Jotam kamachishaspa tukuy ima ruwasqan, waj imakunata ruwasqampiwan, Judá suyuta kamachejkunaj ruwasqankumanta willaj qhelqapi qhelqasqa kashan. 37Chaypachata Tata Diosqa Judá suyoj contranta Siria suyuta kamachej Rezinta, jinataj Remaliaspa churin Pécahtawan kachaykuyta qallarerqa. 38Jotam wañupojtintaj, Davidpa llajtampi, ñawpa tatankunaj covachankupi ayanta p'amparqanku. Paypa qhepantataj churin Ahaz jatun kamachej jina tiyaykorqa.


text: 1Sapanka aylluman tupaqnin hallp'ata phasmipunaykichispaqmi sorteankichis, Señor Diospaqtaqmi hallp'ata t'aqankichis, wask'anman chunka iskayniyoq kuskannin kilometrota, anchonmantaq chunka kilometrota hina. Chay t'aqasqa hallp'aqa ch'uyapunin kanqa. 2Chay t'aqasqa hallp'a chawpipitaqmi Dios yupaychana wasipaq huk cheqas kanqa iskay pachak phisqa chunka metro tawantin ladoman. Chay cheqastataq muyurinqa iskay chunka phisqayoq metro anchoyoq yanqa pampa. 3Señor Diospaq t'aqasqa hallp'apin qankunaqa tupunkichis wask'anman chunka iskayniyoq kuskannin kilometrota, anchonmantaq phisqa kilometrota, chay tupusqaykichis hallp'apin kanqa Dios yupaychana Ch'uyay-ch'uya Cheqas. 4Hinallataq tupusqaykichis hallp'aqa suyuntinmanta aswan ch'uya kanqa, Dios yupaychana wasipi Señor Diosta serviq sacerdotekunaman qonapaq kanqa, chaypin wasinkupas kanqa. Kallanqataqmi Dios yupaychana wasipaq Ch'uya Cheqas. 5Tupusqaykichis hallp'a ladopin kanqa huk hallp'a wask'anman chunka iskayniyoq kuskannin kilómetro, anchonmantaq phisqa kilómetro. Chay hallp'an kanqa Dios yupaychana wasipi llank'aq Leví ayllu runakunapaq, chaypin kanqa tiyananku llaqtakuna. 6Tupusqaykichis hallp'aq huk ladonpipas kallanqataqmi huk hallp'a wask'anman chunka iskayniyoq kuskannin kilómetro, anchonmantaq iskay kilómetro kuskannin. Chaypitaqmi kanqa Israel runakunaq tiyanan llaqta. 7Suyupiqa kallanqataqmi kamachikuqpaq qosqa hallp'apas. Huk t'aqan kanqa Diospaq t'aqasqa hallp'amanta suyuq inti lloqsimuy lado qorpankama, hukkaq t'aqañataq Diospaq t'aqasqa hallp'amantaqa inti haykuy lado lamar-qocha patakama. Wichay lado qorpanpas uray lado qorpanpas chaypi tiyaq ayllukunaq qorpanwanmi kanqa. 8Chay hallp'aqa Israel llaqtapi kamachikuqpaqmi kanqa, chay hinapin kamachikuqkunaqa llaqtayta mana k'utupayanqachu, aswanmi hinallata qhawanqa Israel suyuntinpi wakin hallp'akuna ayllunkunaqllapuni kananpaq, nispa. 9Apu Señor Diosmi nin: ¡Israel kamachiqkuna chaykamalla kachun! Amaña millay loqhe sonqochu kaychis, amañataq sarunchaychischu, aswanpas cheqaqkaqta chaninkaqtawan ruwaychis. Amaña llaqtaypa hallp'anta qechuychischu. Ñoqa Apu Señor Diosmi chayta nini. 10Llapaykichispa kachun chanin arroba, chanin balanza, chanin tupunapiwan. 11Rurukuna pesanapaq kasqallantaqmi kanqa vinota, aceiteta tupunapaqpas. Llapanmanta hatunmi kanqa, iskay pachak iskay chunka litroq haykunan otaq huk fanega. Vinopas aceitepas tupunapaqmi iskay chunka iskayniyoq litro kanqa, rurukuna pesanapaqtaq huk arroba kanqa. 12Gera nisqa pesanan gramoq kuskannin, siclo nisqa pesanataqmi iskay chunka gera, mina nisqa pesanañataq soqta chunka siclo. 13Cosechankumanta qokuy apamunanku trigomantapas cebadamantapas sapa fanegamanta huk arrobaq soqta p'akinta, 14aceitemantapas apamunanku iskay litro kuraktan. Aceiteqa bato nisqawanmi tupukun, chunka bato aceiteqa iskay pachaq iskay chunka litron, chayqa huk homermi. 15Israel suyuq allin q'achunpi mikhuq ovejakunamanta sapa iskay pachak ovejamanta hukta hap'inqaku. Llapan chay t'aqasqakuna apamusqankun kanqa ruru ofrendakunapaq, ruphachina sacrificiokunapaq, sumaq kawsay ofrendakunapaq, llaqtaq huchan pampachasqa kananpaq. Ñoqa Apu Señor Diosmi chayta nini. 16Suyuntinpi llapan runakunan Israelpi kamachikuqman chaykunata apamunqaku. 17Chay kamachikuqpa ruwanantaqmi kanqa ruphachina sacrificiokunata qoy, ruru ofrendakunata qoy, hich'aykunapaq vino ofrendakunatawan qoy, Mosoq Killa Fiestakunapi, samana p'unchaykunapi, Israel llaqtapi Diospa llapan unanchasqan fiestakunapiwan. Hinallataq qonqa hucha pampachay ofrendatapas, ruru ofrendatapas, ruphachina sacrificiotapas, sumaq kawsay ofrendatapas, Israel llaqtaq huchan pampachasqa kananpaq, nispa. 18Apu Señor Diosmi nillantaq: Wata qallariy p'unchaymi mana imanasqa torillota haywawankichis, Dios yupaychana wasita ch'uyanchanapaq. 19Sacerdoten hucha pampachaypaq nak'asqa uywaq yawarninta huk pisita aparikuspa llusiykamunqa Dios yupaychana wasi punkupi sayaq k'aspikunata, altarpa tawantin esquinanta, ukhu patioman haykunapi k'aspikunatapas. 20Kaqllatataq ruwankichis chay killaq qanchiskaq p'unchayninpipas mana piqpa willaykusqan mana yuyaypi huchallikusqa huchamanta pampachaypaq. Chay hinapin Dios yupaychana wasita ch'uyanchanqaku. 21Chay killaq chunka tawayoq p'unchayninpitaq qankunapas ruwankichis Pascua Fiestata, qanchis p'unchaynintinmi mana qonchuyoq t'antata mikhunkichis. 22Chay p'unchaymi llaqta kamachikuq qonqa huk torillota pay kikinpa huchanmanta, llapan runaq huchanmantawan. 23Qanchisnintin fiesta p'unchaykunapitaqmi qonqa mana imanasqa allinnin qanchis torillota, qanchis borregotawan Señor Diosman ruphachispa sacrificiota haywanapaq, chaymantapas sapa p'unchaymi huk orqo cabrata qollanqataq hucha pampachasqa kananpaq. 24Chay sapanka torillotawan, sapanka borregotawanmi qollanqataq ruru ofrendata huk arroba ruruta, kinsa litro kuskannin aceitetawan. 25Ch'uklla Ruwana Fiestan qallarinqa qanchiskaq killaq chunka phisqayoq p'unchayninpi, kamachikuqtaqmi qonqa qanchis p'unchaynintinpacha chay qosqanta hinapuni hucha pampachaypaq ofrendakunata, ruphachina sacrificiokunata, ruru ofrendakunata, aceitetapas, nispa.


text: 1Katareqa may jina yuyaysapa karqa, Tata Diospa tukuy monte animalesta ruwasqasninmanta nisqaqa. Chantá payqa warmita taporqa: Huertapi kaj tukuynin sach'aspa poqoyninta ama mikhunkichejchu, nispachu Diosqa nisunkichej? nispa. 2Warmitaj kuticherqa: Atiyku mikhuyta tukuynin sach'aspa poqoyninta. 3Huerta chawpipi kaj sach'allamanta Diosqa niwayku amapuni mikhunaykuta, ni llojchirinallaykutapis. Chaymantachus mikhunkichej chayqa, wañunkichej, niwayku. 4Kataritajrí warmita nerqa: Chayqa mana jinachu; mana wañunkichejchu. 5Dios allinta yachan, chay sach'aj poqoyninta mikhuspa, sumaj yachayniyojman tukunaykichejta. Ajinamanta chaywan qankunaqa Dios jina kankichej, yachankichejtaj imachus allin kajta, mana allin kajtapis, nispa. 6Warmeqa sach'ata qhawarerqa, mikhunapaj jina moq'eyta, jinallataj chayta mikhuykuspa imatapis yachanapaj jina kasqanta. Ujnin poqoyninta p'itispataj, mikhuykorqa; qosanmampis jaywarqa, paypis mikhuykullarqataj. 7Chay ratopachataj ujllapi ñawisninku kicharikunmampis jina, reparakorqanku q'alaslla kashasqankuta. Chayrayku higo laqhesmanta p'achasta sirakorqanku, chaywantaj mayt'ukorqanku. 8Chantá qhareqa warminwan uyarerqanku Tata Diospa purisqanta, ch'isiyay wayra wayrapi huerta ukhupi kayman jaqayman purishajta. Paykunataj usqhay usqhayta huerta ukhupi pakaykukorqanku sach'as ukhuman. 9Tata Diostajrí qharita wajyarqa: Maypitaj kashanki? nispa. 10Qharitaj kuticherqa: Uyarerqayki huerta ukhupi purishajta, jinataj manchachikorqayki q'alalla kaspa; chayrayku pakaykukorqani, nispa. 11Dios taporqa: Pitaj nisunki q'alalla kasqaykitari? Chay sach'aj poqoyninta amapuni mikhunkichu, nisqaytachu mikhorqanki? nispa. 12Qharitaj kuticherqa: Qampa qowasqayki warmi chay sach'aj poqoyninta qowarqa, noqataj mikhuykorqani, nispa. 13Chantá Tata Diosqa warmita taporqa: Imatataj ruwarqankiri? nispa. Paytaj kuticherqa: Katari ch'awkiyawan, chayrayku mikhorqani chay sach'aj poqoyninta, nispa. 14Tata Dios nerqa katariman: Chayta ruwasqaykirayku kunanqa maldecisqa kanki tukuy uywaspa, tukuy monte animalespa chawpimpiwan. Kunanmanta jaqaymanqa qhatatakuspa purinki, jallp'atataj mikhunki tukuy kawsayniykipi. 15Qantawan, warmitawan chejninachisqaykichej. Jinallataj mirayniykiwan, mirayninwampis chejninakonqanku. Miraynin umaykita saruspa, p'altarparenqa, qantaj chaki talonninmanta khaninki, nispa. 16Warmimanqa Dios nerqa: Nanayniykita aswan ashkhata yapasaj wijsayoj kashajtiyki, nanaywantaj nacechikunki wawasniykita. Munasqaykitaj qosaykiman apasonqa, paytaj qanta kamachisonqa, nispa. 17Qharimantaj nerqa: Warmiykita kasuspa, chay sach'aj poqoyninta amapuni mikhunkichu nishajtiy mikhuykusqaykirayku, kunanqa jallp'a maldecisqa kanqa; ancha ñak'ariywantaj mikhunaykipaj poqochinki tukuy kawsayniykipi. 18Jallp'aqa wiñachipusonqa khishkasta, tukuy sajra qhorastawan, qantaj qhasi qhoraspa poqoyninta mikhunki. 19Jump'i suruyta llank'anki mikhunaykipaj, ñut'u jallp'aman tukunaykikama, imaraykuchus jallp'amanta ruwasqa kanki. Jallp'a kanki, jallp'allamantaj kutinki, nispa. 20Qhareqa warminta suticharqa Eva sutiwan, imaraykuchus pay karqa tukuy kawsajkunaj maman. 21Tata Diosqa p'achasta ruwaporqa animalespa qarasninkumanta qhariwarmipaj, jinaspataj paykunaman p'achallicherqa. 22Nerqataj: Runaqa ujninchej jina, kunanqa yachan allin kajta, mana allin kajtapis. Kunanqa ama makinta oqharillachuntajchu, kawsay sach'aj poqoyninta orqhoytawan mikhuykuspa wiñaypaj kawsanampaj. 23Chayrayku Tata Diosqa runata Edén huertamanta qharqorqa, churarqataj jallp'ata llank'anampaj, mayqenmantachus ruwasqa karqa, chayta. 24Ajinata runataqa jawaman qharqorqa. Querubín nisqa angelestataj churarqa Edén huertaj inti llojsimuyninnejman, uj larwashaj espadatawan, muyuyninta muyushajta, amapuni pipis kawsayta qoj sach'aman qayllaykunampaj.


text: 1Achikyaramuptinmi sacerdotekunapa llapallan jefenkuna judiokunapa kamachiqninkunawan tanteanakurqaku Jesusta wañurachinankupaq. 2Chaymi chaqnasqata pusaspanku prefecto Pilatoman entregaykurqaku. 3Traicionaq Judasñataqmi Jesusqa wañunanpaq sentenciasqa kasqanta qawaykuspan ñakakurqa chaymi chay kimsa chunka qollqeta kutiykachipurqa sacerdotekunapa jefenkunaman hinaspa kamachikuqkunaman. 4Paykunatam nirqa: —Huchallikurunim mana huchayoq runata wañuchinaykichikpaq qamkunaman rantikuruspay —nispa. Chaymi paykunañataq nirqaku: —¿Imataq qokuwanku ñoqaykutaqa? ¡Chayqa qampa asuntoykim! —nispa. 5Chaymi Judasñataq templopi qollqeta choqaruspan pasaspan warkukaramurqa. 6Sacerdotekunapa jefenkunañataqmi qollqeta hoqarimuspanku nirqaku: —Kay qollqetaqa manam ofrendakunamanqa hukllawachwanchu, kayqa yawarpa chaninmi —nispa. 7Hinaspam tanteanakuruspanku chay qollqewan rantirurqaku manka ruraqpa allpanta forasterokunata pampanankupaq. 8Chaymi kay libro qellqasqa kasqan punchawkama chay allpata sutichanku Yawar Chakrawan. 9Chaynapim cumplikurqa Diosmanta willakuq Jeremiaspa nisqan, paymi nirqa: —Israel runakunapa precio churasqan kimsa chunka qollqetam hapirqaku 10hinaspam chaywan rantirqaku manka ruraqpa allpanta, chaynataqa rurarqaku Señorpa kamachiwasqanman hinam —nispa. 11Pilatopa qayllanpi Jesus sayaykuptinmi tapurqa: —¿Qamchu kanki judiokunapa Reynin? —nispa. Chaymi Jesusñataq nirqa: —Arí, qampa nisqaykiman hinam —nispa. 12Sacerdotekunapa jefenkunapiwan kamachikuqkunam Jesusta acusarqaku chaymi Jesusñataq mana imatapas nirqachu. 13Chaymi Pilato nirqa: —¿Manachu uyarinki tukuy ima contraykipi nisqankuta? —nispa. 14Jesus mana imatapas niptinmi prefectoñataq llumpayta admirakurqa. 15Pascua Fiestapim watan-watan Pilato kachariq llapa runakunapa munasqan huk presota. 16Chay tiempopim lliwpa reqsisqan Barrabas carcelpi kachkarqa. 17Llapa runakuna huñunasqa kachkaptinmi Pilato tapurqa: —¿Mayqantataq munankichik kacharinayta? ¿Barrabastachu icha Cristowan sutichasqa Jesustachu? —nispa. 18Chaynataqa tapurqa Jesustaqa envidiallamanta entregasqankuta yachaspanmi. 19Pilato cortepi kachkaptinmi warmin willachimurqa: —Amam imanankipaschu chay allin ruraq runataqa. Chisim mosqoyniypi llumpaysuta ñakarirqani paypa causanpi —nispa. 20Sacerdotekunapa jefenkunapiwan kamachikuqkunañataqmi yacharachirqa runakunata Barrabasta mañakunankupaq chaynapi Jesusñataq wañuchisqa kananpaq. 21Prefecto Pilatom yapatawan tapurqa: —¿Mayqannintataq kacharinayta munankichik? —nispa. Chaymi paykunañataq nirqaku: —Barrabasta —nispa. 22Pilatoñataqmi tapurqa: —Hinaptinqa ¿imatataq rurasaq Cristowan sutichasqa Jesustaqa? —nispa. Chaymi llapallanku nirqaku: —¡Chakatasqa kachun! —nispa. 23Hinaptinmi Pilato nirqa: —¿Ima mana allintañataq payqa rurarurqa? —nispa. Chaymi paykunañataq aswanraq qaparirqaku: —¡Chakatasqa kachun! —nispa. 24Hatun chaqwata qawaykuspanmi Pilato mana ima ruraytapas atirqachu. Chaymi yakuta aparachimuspan runakuna qawachkaptin makinta mayllakururqa hinaspam nirqa: —Manam huchayoqchu kasaq kay runapa wañusqanmantaqa, qamkunañayá imaynapas kakuychik —nispa. 25Hinaptinmi llapallan runakunañataq nirqaku: —¡Paypa wañusqanmantaqa ñoqaykum huchayoq kasaqku mirayniykupiwan! —nispa. 26Barrabasta Pilato kachaykachispanmi Jesustañataq azoteykachispa entregaykurqa chakatasqa kananpaq. 27Prefectopa soldadonkunam Jesusta palacioman pusaruspanku llapa tropata huñururqaku. 28Chaypi llatanaruspankum hinarachirqaku grosella pachawan. 29Umanmanñataqmi churachirqaku kichkamanta simpasqa coronata. Alleq makinmanñataqmi hapichirqaku soqosta hinaspam ñawpaqninpi qonqorakuspanku burlakurqaku: —¡Kawsachun Judiokunapa Reynin! —nispa. 30Toqasparaqmi umanpi chay soqoswan waqtarqaku. 31Chaynata asipayaruspankum horqorurqaku chay grosella pachata hinaspankum kikinpa pachanwan churarachispanku pusarqaku chakatanankupaq. 32Chaymanta lloqsichkaspam tuparurqaku Cirene llaqtayoq Simonwan, payta hapiruspankum hombrochirqaku Jesuspa cruzninta. 33Chaynapim chayarurqaku Golgota Moqoman. Golgotaqa calavera ninanmi. 34Chaypim Jesusman tomachirqaku hayaqwan chaqrusqa vinota. Jesusñataqmi malliykuspan mana tomayta munarqachu. 35Chakataruspankum Jesuspa pachankunatañataq soldadokuna sortearqaku mayqanninmanpas tuparunanpaq. 36Hinaspam tiyaykuspanku Jesusta cuidarqaku. 37Cruzpa umanpiñataqmi qellqarqaku imamantam wañuchisqankumanta, chay qellqasqankum nirqa: “JUDIOKUNAPA REYNIN JESUS” nispa. 38Jesustawan kuskatam chakatarqaku iskay suwakunata, hukninta alleq lawninpi, huknintañataq ichoq lawninpi. 39Chaynin pasaqkunañataqmi umankutapas aywisparaq kamirqaku: 40—Qamqariki nirqanki: “Templota tuñirachispaymi kimsa punchawllapi hatarirachisaq” nispam, chaynaqa Diospa Churin kaspaykiqa kikillayki librakuspayá cruzmanta uraykamuy —nispa. 41Sacerdotekunapa jefenkunapas, Diospa leynin yachachiqkunapas chaynataq judiokuna kamachiqkunapas Jesustam burlakurqaku kaynata: 42—Wakinkunatam librarqa ichaqa kikinqa manam librakuyta atinchu. Israelpa Reynin kaspaqa uraykamuchunyá cruzmanta, chaymi iñisunchik. 43Diospim confiakurqa, Diosyá kunan salvachun cheqapta kuyaspaqa “Diospa Churinmi kani” nichkaptinqa. 44Kamirqakutaqmi Jesuswan kuska chakatasqa suwakunapas. 45Kay pacham tutayarurqa chawpi punchawmanta las treskama. 46Yaqa las trestam Jesus qaparirqa: —¡Elí, Elí! ¿Lama Sabactani? —nispa. Kayqa: “Diosnilláy, Diosnilláy ¿imanasqataq sapallaytaqa saqerullawanki?” ninanmi. 47Chaypi wakin kaqkunañataqmi uyariruspanku nirqaku: —Kay runaqa Diosmanta willakuq Eliastam qayakuchkan —nispanku. 48Chaymi hukninñataq kallpaykurqa esponjawan hinaspam vinagreman challpuykuspan soqoswan Jesusman haypaspa soqochirqa. 49Wakinñataqmi nirqa: —Suyaychik, qawasunchik Elias hamunqachus libraqnin —nispa. 50Huktawan Jesus qaparispam espiritunta Taytanman qospan wañukurqa. 51Chay ratollapim templopi santuario rakiq rakta tela altomanta urayman iskayman llikikururqa. Allpapas kuyurirurqam, qaqakunapas raqrarurqam. 52Achka sepulturakuna kicharikuruptinmi Diospi iñiqkunapa cuerponkuna kawsariramurqa. 53Kaykunam sepulturankumanta lloqsiramurqaku Jesuspa kawsarimusqanpa qepanta hinaspam yaykurqaku Jerusalen llaqtaman, chaytaqa achka runakunam rikurqaku. 54Jesusta cuidaq capitanñataqmi wakin soldadokunapiwan temblorta hinaspa tukuy imakuna pasasqanta qawaykuspa mancharikururqaku hinaspam nirqaku: —Cheqaptapunim payqa Diospa Churin kasqa —nispa. 55Chaypim kachkarqaku achka warmikuna karullamanta qawaspanku. Paykunam Jesusta yanapastin qatimurqaku Galilea lawmanta. 56Paykunawanmi kachkarqa Magdala llaqtayoq Mariapas chaynataq Jacobopapiwan Joseypa maman Mariapas chaynataq Zebedeopa warminpas. 57Tutaykuchkaptinñam Arimatea llaqtayoq Josey sutiyoq apu runa hamurqa. Paypas karqa Jesuspa discipulonmi. 58Paymi rirqa Pilatomanta Jesuspa cuerponta mañaq. Hinaptinmi Pilato kamachirqa Jesuspa cuerponta qonankupaq. 59Chaymi Joseyqa Jesuspa cuerponta mosoq sabanaswan wankuykurqa. 60Hinaspam qaqapi kikinpaq toqochisqan mosoq sepulturaman churarqa, punkuntañataqmi taparqa hatun rumita tanqamuspan hinaspam ripukurqa. 61Chaypitaqmi kachkarqa Magdala llaqtayoq Mariawan huknin Mariapas sepulturapa chimpanpi tiyaspanku. 62Paqarinnintin samana punchaw tutaykuqtam sacerdotekunapa jefenkunapiwan fariseokuna Pilatoman rispanku 63nirqaku: —Señor Prefecto, yuyachkanikum, chay llulla runaqa kawsachkasparaqmi nirqa: “Wañuspayqa kimsa punchawmantam kawsariramusaq” nispa. 64Chaynaqa kamachiyá kimsa punchawkama sepultura seguranankupaq, yanqañataq discipulonkuna cuerponta tuta suwaruspanku runakunaman ninmanku: “Wañusqanmantam kawsarirun” nispanku, hinaptinmi chay llullaqa ñawpaq llullakusqanmantapas aswanraq karunman. 65Chaymi pilatoñataq nirqa: —Chayqayá soldadokunaqa. Rispaykichikyá yachasqaykichikman hina seguramuychik —nispa. 66Chaymi pasaspanku sepulturata allinta seguramurqaku, punkupa tapaqnin rumita sellaykuspankum cuidaq soldadokunata chaypi saqeykurqaku.


text: 1Jesusninchic-laycu wićhalä ya'a Pablom chalapacü-masinchic Timoteowan cay cartacta isquirbiycälimuc am cuyaśhá lulawshï-masí Filemonman jinaman paninchic Apiapäpis, allin willacuyćhu cä cachacu-masinchic Arquipopäpis, jinaman wasiquićhu lluy juntunacü chalapacü-masinchiccunapäpis. 3Quiquin Tayta Diosninchicwan Duyñunchic Jesuspa llaquipayninpïta jawca cawsay amcunaćhu caycuchun. 4Am Jesusninchicman sumä chalapacuyniquitawan llapa chalapacü-masinchiccunacta maynu cuyaśhayquitapis uyalilmari imaypis Tayta Diosninchicta mañacuynïćhu sulpäta uycú. 6Chaynütacmi mañacuyá chalapacuyninchicćhu juclla caśhanchic'a Jesusninchic maynu allin uycamäśhanchicta sumä tantialpachishunayquipä. 7Rasunpa sumä cuyacü caśhayquim cushiycachiman jawcayaycachiman. Am-laycumari chalapacü-masinchiccunap śhun'uncuna achicalcüśha cayan. 8Chaymi, masqui Jesusninchicćhu caynïwan imacta lulanayquipä niycuná cayaptinpis, chay cuyacuyllawan mañacuycullac. Ya'a awquishña caynïwan, jinaman Jesusninchic-laycu wićhalayalpis, chuli-yupay cä Onesimopämi ruygacuc. Pay wićhaläśhäćhümari Jesusninchicman chalapacuptin taytan-yupay muyulá. 11Pay'a unay ampä manam bälilachu. Cananmi ichá ampäpis ya'apäpis allinña. 12Chayurá payćhu śhun'ú caśhancäta cutiyächimupti'a, quiquïtanuy ćhasquiycuy. 13Ya'apïtá munäman Jesusninchic-laycu cay wićhaläśhäcäćhu pudirniqui yanapämänanpämi cala. 14Masqui caynu pinsalpis shimiqui-cama mana camachinacul'a manamá lulämanchu. Aśhwanpa quiquiqui śhun'uyquiwan lulaycunayquipämi caćhaycuyac. 15Ñatac Onesimo ichaćh ampi calupäla canan cutimul wiñay simpripäña anwan caycunanpä. 16Manañamá uywayllayquinüñachu, sinu'a mas allinlämi; cuyay śhullcayquiñamá. Ya'a sumä cuyaywan licayapti'a, ampá mas cuyayniquilämi canmanpis nuna-masiqui jinaman Jesusninchicman chalapacü-masiquilä cayaptin'a. 17Chayurá lulawshï-masiquipa licayämal'a, paytapis ya'actanuy ćhasquiycuy. 18Sïchuśh anwan mana allinta luläluptin'a ütac imayquitapis chaläluptin'a ya'acta mañamay. 19Cayta ya'a Pablom quiquí maquïwan isquirbimuc: “Nishac-yupaypis ya'am lluy pägaycuśhayqui” masqui bïdayquitalä dïbiyämaptiquipis chayta mana yalpachillalmá. 20Chayurá chalapacü-masí caśhanchic-laycu-ari śhun'ulläta cushiycachillämay cay bälicuylläta awniyniquiwan. 21Am uyalicü captiquim cayta isquirbiycamuc, jinaman cay nishäcunäpïtapis mastalä lulaycunayquita yaćhayalmari. 22Ñatac jinaman'a, cay watucü śhamunäpä Taytanchicta mañaculcäśhayquimanmi chalapacú. Chayurá jamaycachimänayquipämi allichacuchcanqui. 23Ya'awan cusca Jesusninchic-laycu wićhalä-masí Epafrasmi limaycamuśhunqui. 24Chaynütacmi lulawshï-masí Marcospis, Aristarcopis, Demaspis, Lucaspis limaycälimuśhunqui. 25Quiquin Jesusninchicpa llaquipaynin amcunaćhu caycuchun. Chaynu cachun.


text: 1Wawqe panaykuna, noqaykuqa ñan yachachiraykichishña Diospa munasqanman hina kawsanaykichismantaqa. Chaymi qankunaqa chay yachachisqaykuman hina kawsashankichis. Ichaqa kunanmi noqaykuqa Señorninchis Jesucristopa sutinpi kallpanchamuykiku, hinallataq mañakamuykiku, astawanraq kallpanchakuspa, Diospa munasqanman hina kawsanaykichispaq. 2Hinaspapas qankunaqa ñan yachankichishña, Señorninchis Jesucristopa yachachikuyninman hina, qankunaman yachachisqaykutaqa. 3Diosqa manan munanchu waqllikuy huchakunapi kawsanaykichistaqa. Aswanmi Diosqa munan llapallan huchakunamanta karunchakuspa, ch'uya sonqoyoq kawsanaykichista. 4Chayraykuyá qankunaqa sapankamaykichis esposaykichista sumaqta respetaspa kawsaychis. 5Hinaspapas qankunaqa, amayá Diosta mana reqsiq runakuna hinachu waqllikuy huchakunata ruwaspa puriychis. 6Hinaspapas amayá ni pipas Señor Jesucristopi creeqmasintaqa ofendechunchu, nitaq engañachunpashchu. Tukuy chaykuna ruwaqkunataqa kikin Señormi anchata castiganqa. Chaykunamantan noqaykuqa ñawpaqtaraq ña willaraykichishña. 7Hinaspapas Diosqa manan millay huchakunata ruwaspa kawsananchispaqchu waqyawaranchis. Aswanqa waqyawaranchis, tukuy huchakunamanta karunchakuspa, sumaq limpio sonqoyoq kawsananchispaqmi. 8Chayraykun niykichis, sichus pipas kay yachachisqaykuta mana kasukuspaqa, manan noqallaykutachu rechazawashanku. Aswanqa Santo Espíritu qowaqninchis Diostan rechazashanku. 9Hinaspapas Diosqa ñan qankunataqa yachachisurankichishña, imaynatas Señorninchis Jesucristopi creeqkunapura khuyanakuspa kawsanaykichismantaqa. Chayraykun manaña necesariochu, chay khuyanakuymanta qankunaman escribimunaypaqqa. 10Ichaqa cheqaqtapunin qankunaqa khuyakushankichis enteron Macedonia provincia lawpi iñiqmasinchiskunataqa. Chayraykun ruegakamuykichis, qankunapura astawanraq khuyanakunaykichispaq, saynapi Señorninchis Jesucristopi llapallan creeqkunatapas astawanraq khuyakuspa kawsanaykichispaq. 11Qankunaqa, huk runakunapa ruwanankunaman ama metekuspa, hawkalla kawsaychis. Hinaspa llank'aychis mantenekunaykichispaq makiykichiswan, imaynatan ñawpaqtaraq yachachiraykichis chay hinata. 12Sichus qankuna kay consejasqaykunata kasukunkichis chayqa, Señorninchis Jesucristopi mana creeq runakunapas, allin kawsasqaykichista rikuspankun, respetasunkichis. Qankunaqa saynata kawsaspan, manaña ni pimantapas ni imatapas mañakunkichishñachu mantenekunaykichispaqqa. 13Wawqe panaykuna, noqaykuqa munaykun wañuq runakunawan imas pasananmanta yachanaykichista, saynapi Señorninchis Jesucristopi mana creeq runakuna hina ama llakisqa kanaykichispaq. Paykunaqa anchatan wañuqkunamantaqa llakikunku, manaña tupanankuta yachaspanku. 14Ichaqa noqanchisqa yachanchismi Señorninchis Jesucristo wañusqanmanta kawsarimusqantaqa. Saynallataqmi Señorninchis Jesucristopi creespa wañuqkunatapas kikin Diospuni kawsarichimunqa. 15Chaymi noqaykuqa Señorninchis Jesucristopa yachachisqanman hina qankunata yachachishaykichis khaynata: Señorninchis Jesucristo kay pachaman kutimuqtinqa, paypi creespa wañuqkunaraqmi primertaqa kawsarimunqaku paywan kushka kanankupaq. Chaymantañan chay tiempopi manaraq wañuq creyentekunaqa Señorninchis Jesucristowan huñunakusunchis. 16Ichaqa kikin Señorninchis Jesucriston hanaq pachamanta urayamushaspa, altomanta qaparispa kamachinqa. Hinaqtinmi angelkunapa jefen Arcángel willakunqa Jesucristopa hamusqanta. Chaymi huk cornetata huk ángel tocanqa. Hinaqtinmi chay cornetapa tocasqanta uyarispanku, Señorninchis Jesucristopi creespa wañuq runakunaraq primerta kawsarimunqaku. 17Chaymantan Diosqa Jesucristopi creespa kawsashaqraq runakunata, wañusqankumanta kawsarinpuq runakunatawan kushkata hanaq pachaman oqariwasunchis. Hinaspan alto cielopi phuyupa chawpinpi Señorninchis Jesucristowan tupasunchis. Hinaspan paypi iñiqkunaqa, llapallanchis, paywan kushka hanaq pachapi wiña-wiñaypaq kawsasunchis. 18Chayraykun kay yachachikuykunawan qankunaqa, llapallaykichis, allinta kallpanchanakunaykichis.


text: 1Chaymi Señor Diosqa Hananiq churin Jehuta rimaykurqan Baasata ninanpaq: 2Señor Diosmi nisunki: Mana valeqmantan ñoqaqa akllarqayki, hinaspa Israel llaqtay kamachiqta churarqayki. Qantaq ichaqa Jeroboam hina huchallikurqanki, Israel llaqtaytapas huchallichispayki, chaykunawanmi phiñachiwarqanki. 3Chayraykun qantapas aylluykitapas chinkachipusqaykichis. Imaynan Nadabpa churin Jeroboamta ruwarqani, ahinallatataqmi qankunatapas ruwasqaykichis. 4Llaqtapi aylluykikuna wañuqtaqa alqokunan mikhunqa, campopi wañuqkunatataq phalaq animalkuna mikhunqa, nispa. 5Baasamanta wakin willakuykunapas, ruwasqankunapas, paypa atiyninpas Israel Reykunaq Willakuynin Qelqapi qelqasqan kashan. 6Baasa wañukapuqtintaq Tirsapi p'ampapurqanku. Chay qhepatataq churin Ela rantinpi kamachikurqan. 7Hananiq churin profeta Jehuwanmi Señor Diosqa willachirqan Baasata aylluntawan huchachananta, mana Señor Diospa munayninman hinachu ruwasqanrayku. Baasaqa Señor Diosta phiñachirqan Jeroboampa ayllun hina mana chaninta ruwaspa, Jeroboampa ayllunta wañuchispa ima. 8Judá suyupi iskay chunka soqtayoqkaq watapi Asa kamachikushaqtintaq, Baasaq churin Elaqa Tirsamanta llapa Israelta kamachiyta qallarirqan, kamachikurqantaq iskay watata. 9Zimriqa maqanakuy carretakunaq kuskannin kamachiq oficialninmi karqan, paymi Ela contra sayarirqan. Huk p'unchaymi Elaqa Tirsa llaqtapi mayordomon Arsaq wasinpi machasharqan. 10Hinan chay rato Zimriqa chayaspa Elata wañurqachirqan, hinaspa rantinpi pay kamachikurqan. Chaytan ruwarqan Judá suyupi iskay chunka qanchisniyoqkaq watapi Asa kamachikushaqtin. 11Kamachikuyta qallarispantaq Zimriqa kamachikuy tiyanapi tiyaykuspa hina Baasaq llapan ayllunta wañuchirqan, manapuni huk qharitapas, amigollantapas kawsachirqanchu. 12Ahinatan Zimriqa wañuchirqan Baasaq llapan ayllunkunata, Jehú profetawan Baasa contra Señor Diospa willachisqanman hina. 13Baasaqa churin Elapiwanmi Señor Diosta phiñachirqanku huchallikuspanku, Israel runakunata huchallichispanku, idolokunata yupaychaspanku ima, chaymi Señor Diosqa chay hinata muchuchirqan. 14Elamanta wakin willakuykunapas tukuy ruwasqankunapas Israel Reykunaq Willakuynin Qelqapi qelqasqan kashan. 15Judá suyupi iskay chunka qanchisniyoqkaq watapi Asa kamachikushaqtinmi Zimriqa Tirsa llaqtapi kamachikuyta qallarirqan, ichaqa qanchis p'unchayllatan kamachikurqan. Chaykamataq Israel soldadokunaqa Filistea runakunaq Gibetón llaqtanta phawaykunankupaq muyuykurqanku. 16Hinan paykunaqa uyarirqanku: Chay Zimrin rey contra sayarispa wañuchin, nisqata. Chaymi paykunaqa chay kikin p'unchay soldadokunaq umallin Omrita reyta churarqanku. 17Omritaq llapa Israel soldadokunapiwan manaña Gibetonman phawaykurqankuñachu, aswanpas Tirsa llaqtata rispa muyuykurqanku. 18Zimritaq llaqta atipasqa kasqanta reparaspa, rey wasipi pukaraman haykurqan, wasi ukhupi kashaspataq payqa ninawan hap'iykuchirqan, ahinapi wañupurqan. 19Zimriqa manan Señor Diospa munayninman hinachu ruwarqan, aswanpas Jeroboam hinan huchallikurqan, Israel runakunatapas huchallichirqan, chaymi payqa chay hinapi wañurqan. 20Zimrimanta wakin willakuykunapas rey Ela contra sayarisqanpas Israel Reykunaq Willakuynin Qelqapi qelqasqan kashan. 21Chaymantataq Israel runakuna iskayman t'aqakurqan. Huk t'aqan Ginatpa churin Tibnaita rey kananta munarqanku, hukkaq t'aqataq Omrita. 22Tukukuypitaq Omrita rey kananta munaq t'aqa atiparqan Ginatpa churin Tibniq qatikuqninkunata, chaymi Tibni wañupurqan, Omritaq rey kapurqan. 23Judá suyupi kinsa chunka hukniyoqkaq watapi Asa kamachikushaqtinmi Omriqa Israelpi kamachikuyta qallarirqan. Ñawpaqta Tirsamanta soqta watata kamachikurqan, llapanpitaq chunka iskayniyoq watata kamachikurqan. 24Omriqa Semermanta Samaria orqota rantirqan soqta chunka kilo qolqewan, hinaspan chay orqopi perqata sayarichirqan, chaypi sayarichisqan llaqtatataq Samariata suticharqan, chay orqo vendeqnin runa Semer sutiyoq kasqanrayku. 25Omriqa manan Señor Diospa munayniman hinachu ruwarqan, aswanpas paymanta ñawpaqkaq reykunamantapas aswantaraqmi huchallikurqan. 26Nabatpa churin Jeroboampa ruwasqan kikin huchakunatan ruwarqan, chayllawantaq Israel runakunatapas huchallichirqan, ídolo yupaychaywan Israelpa Diosnin Señorta phiñachispan. 27Omrimanta wakin willakuykunapas, tukuy ruwasqankunapas, atiyninpas Israel Reykunaq Willakuynin Qelqapi qelqasqan kashan. 28Omritaqa wañukapuqtinmi Samariapi p'ampapurqanku. Chay qhepatataq churin Ahab rantinpi kamachikurqan. 29Judá suyupi kinsa chunka pusaqniyoqkaq watapi Asa kamachikushaqtinmi, Omriq churin Ahabqa Israel suyupi kamachikuyta qallarirqan. Iskay chunka iskayniyoq watatan Israel suyuta Samariamanta kamachirqan. 30Ichaqa manapunin Señor Diospa munayninman hinachu ruwarqan, aswan mana chaninraqmi karqan paymanta ñawpaqkaq reykunamantapas. 31Ahabpaqqa Jeroboam hina huchallikuyqa manan imapaschu karqan, hinan Sidón rey Et-baalpa ususin Jezabelwan casarakurqan, hinaspan Baal diosta yupaycharqan, qonqor-chakitaq servirqan. 32Hinaspan payqa Samariapi sayarichisqan Baal dios yupaychana wasipi altarta perqarqan. 33Ruwallarqantaqmi Asera diosaq rikch'aynintapas. Ahabqa paymanta ñawpaqkaq reykunamantapas astawanraqmi Señor Diosta phiñachirqan. 34Ahabpa tiemponpin Betelmanta Hielqa Jericó llaqtata wakmanta sayarichirqan. Teqsinkunata churaspanmi phiwi churin Abiramta sacrificiopi haywarqan, punkunkunata churaspataq sullk'a churin Segubta sacrificiopi haywarqan, chaymi hunt'akurqan Nunpa churin Josuewan Señor Diospa willachisqan simi.


text: 1Ta vityin cuacatyi tuhun cha ndaca̱ tuhun ndo chii nu tutu cha sacuhu̱n ndo chii. Ndicha vatyi vaha cha ma tandaha yo. 2Soco vatyi iyó xaan tuhun cha quichí cuvi iñi ñáyɨvɨ cha coo ñu chihin ñáyɨvɨ cha tyicuan ri caa. Yucuan chaha cuñí chi vatyi tahan tahan rayɨɨ coo noo ñasɨhɨ ra, ta tahan tahan ñusɨhɨ coo noo yɨɨ ñu. 3Na sacuvi rayɨɨ cuhva tahán chi chihin ñasɨhɨ ra. Ta tyicuan caa tucu maa ñusɨhɨ, na sacuvi ñu cuhva tahán chi chihin yɨɨ ñu. 4Ñaha sɨhɨ cuan ma cuvi cunyaca ñaha ri maa ña coño ñuhu ña. Vatyi chi yɨɨ ña cuví coño ñuhu ña. Tyicuan caa tucu maa yɨɨ ña, ma cuvi cunyaca ñaha ri maa ra coño ñuhu ra vatyi chi ñasɨhɨ ra cuví coño ñuhu ra. 5Coto ñaha ma cuhva ndo chi ndo chi tahan ndo. Tatu cuñí ndo nanducu ndo chi Nyoo chihin oración, ɨɨn ri cuhva ca̱ca xiñi nɨnduvi ndo. Ta ma cuhva ndo chi ndo chi tahan ndo suhva quɨvɨ. Yaha cuan tyicuan ta cu̱hva tucu ndo chi ndo chi tahan ndo coto ma cunyee ndo. Ta coto nducu nyehe ra ña vaha chi ndo ta cuhun ndo cunducu ndo inga ñusɨhɨ o inga rayɨɨ. Ta ña vaha cha tyicuan caa. 6Cha catyí chi ndo tyehe caa ñima cha catyí tyi tandaha ndo. Ña sanɨñí chi ndo cha tandaha ndo. Soco cuví tandaha ndo tatu cuñí ndo. 7Cha cuenda chi yuhu, vaha ca coo maa ri maa ndo tari mai. Soco Nyoo sɨɨn sɨɨn fuerza chahá ra chi noo noo yo. Yɨhɨ́ yo chahá ra fuerza chi yo vatyi cuvi coo maa ri maa yo. Ta yɨhɨ́ yo ña chaha ra fuerza cha coo maa ri maa yo. 8Chi ñu tyivaa ta chi ñu chihi̱ yɨɨ, chahí tuhun chi ñu. Vaha ca cha ma coo yɨɨ ñu tari mai. 9Soco tatu ma cunyee ñu cha ma coo yɨɨ ñu, vaha ca cha tandaha ñu ta ñima ca cha quichi ri cuvi iñi ñu tandaha ñu, ta ña tandaha ñu. 10Soco ñu cha yaha tandaha̱, catyí chi ñu vatyi ma sanandoo ñu chi yɨɨ ñu. Cha ndicha cuví vatyi mandamiento ihya ñima cha ndichí xiñi ri cuví soco maa Sutu Mañi yo catyí. 11Soco tatu noo ñaha sɨhɨ ta sanandoo̱ ña yɨɨ ña, cuñí chi vatyi ndoo ña cunyaa ña cha ma tandaha ca ña. O naquehen ña chi yɨɨ ña. Ta suri tyicuan caa, ña tahán chi sanandoo rayɨɨ chi ñasɨhɨ ra. 12Ta cha cuenda chi yuhu catyí chi inga ndo tuhun ihya. Vatyi tatu ñasɨhɨ noo hermano ta ña chinó iñi ña chi Nyoo, soco ndoó ña vaha cha cunyaa ña chihin ra, ñahri ityi iyó chi ra cha sanandoo ra chi ña. 13O tatu yɨɨ noo hermana, ta ña chinó iñi ra chi Nyoo, soco ndoó ra vaha cha cunyaa ra chihin ña, ñahri ityi iyó chi ña cha sanandoo ña chi ra. 14Vatyi cha yaha̱ nasoco̱ Nyoo chi rayɨɨ cha ña chinó iñi cuan cha cuenda cha ɨɨn ri cuví ra chihin ñaha cha chinó iñi cuan. Ta cha yaha nasoco tucu Nyoo chi ñaha cha ña chinó iñi chi Nyoo cha cuenda cha ɨɨn ri cuví ña chihin ra chinó iñi. Tatu ña nyacuví ndo tyicuan caa, sehe ndo cucuvi ndotyin tari sehe ñu cha ña chinó iñi chi Nyoo. Soco cha cuenda cha sacuví ndo tyicuan caa, nasocó Nyoo chi sehe ndo. 15O tatu rayɨɨ o ñusɨhɨ cha ña chinó iñi chi Nyoo, ta cuñí ñu sanandoó ñu chi tahan ñu cha chinó iñi chi Nyoo, na sanandoo maa ñu. Tyicuan ta ra hermano o ñaha hermana ndoó ñu libre. Vatyi maa Nyoo cuñí ra vatyi coo vaha yo chihin cha ñahri tɨsɨhɨ. 16Vatyi ña chitó minoo ñaha sɨhɨ tatu cacu añima yɨɨ ña saha ña. Ta nɨ ri noo rayɨɨ ña chitó ra tatu cacu añima ñasɨhɨ ra saha ra. 17Ta tyicuan caa catyí chi ndo vatyi coo ndo yoso cuhva catyí Sutu Mañi yo chi ndo. Ta yoso cuhva iyó ndo quɨvɨ nacana̱ Nyoo chi ndo. Ta tyicuan caa catyí chi tandɨhɨ ñu yɨhɨ́ cuenda Nyoo noo noo vehe ñuhu. 18Tatu Nyoo ta nacana̱ ra chi noo nyoho ta cha yaha̱ sacuvi̱ ñu costumbre circuncisión chi ndo, ma caca iñi ndo. Soco tatu nacana̱ ra chi noo ndo cha ña sacuvi̱ ñu costumbre cuan chihin ndo, ña tahán ca chi sacuvi ndo vityin. 19Ña nɨñɨ xaan cha sacuví yo, o cha ma sacuvi yo costumbre circuncisión cuan. Soco cha nɨñɨ́ ca cha quichahá yo tuhun cahán Nyoo. 20Tahan tahan ndo cuñí chi ndoó ndo yoso cuhva cha iyó ndo quɨvɨ cha nacana̱ Nyoo chi ndo. 21Vatyi tatu iyó chitoho ndo cha nyacá ñaha chi ndo quɨvɨ cha nacana̱ Nyoo chi ndo, ma caca iñi ndo, soco tatu chahá chi cuhva cha ndoó ndo libre, cuñí chi nducu ndo cuhva ta ndoó ndo libre. 22Vatyi quɨvɨ nacana̱ Nyoo chi noo ra cha iyó chitoho, nduvi̱ ra tari noo ra cha libre iyó, vatyi sacuví ra tyiño nuu Sutu Mañi yo. Ta suri tyicuan caa tucu ra cha iyó libre quɨvɨ cha nacana̱ Nyoo chi ra. Vityin ra Cristo nyacá ñaha chi ra. 23Sata̱ Nyoo chi nyoho. Ta yahvi xaan chaha̱ ra chi ndo. Yucuan chaha ma cuhva ndo cha cunyaca ñaha rayɨɨ chi ndo. Ta ma sacuvi ndo tyiño nuu ra. 24Ta tyicuan caa catyí chi ndo yañi, co̱o ndo tari cuhva chiyo̱ ndo quɨvɨ nacana̱ Nyoo chi ndo. 25Ta tyicuan tucu ñu cha ta tandaha ca. Ñahri tuhun chaha̱ Sutu Mañi yo chii cha cuenda ndo. Soco catyí chi ndo yoso cuhva ndichí xiñi. Ta cuví naquehen ndo tuhun cahín tyi cha chitó ndo vatyi cha ndahvi cuñí Nyoo nyehe ra chii ta chaha̱ ra tyiño ihya chii. 26Cha cuenda chi yuhu, vaha taxin ca ma tandaha ndo. Vatyi cuaha xaan tɨndoho ñayɨvɨ̱ cha iyó yo vityin. 27Soco tatu cha iyó ñasɨhɨ noo hermano, ma nducu ra cuhva cha sanandoo ra chi ña. O tatu ta coo ca ñasɨhɨ ra, ma nducu ra chi ña. 28Soco tatu tandaha ra, ñima cuatyi cuví. O tatu noo ñaha tyivaa tandaha ña, suri ñima cuatyi cuví. Soco ñu tandaha cuaha xaan tɨndoho cunyehe ñu ñayɨvɨ̱ ihya. Ta yucuan chaha catyí chi ndo vatyi vaha ca cha ma tandaha ndo. Vatyi ña cuñí cha nyehé ndo tɨndoho ta tɨsɨhɨ cuan. 29Yañi, cha vityin ta ityi nuu ña cuaha ca quɨvɨ nyaá. Cuñí chi vatyi ra cha iyó ñasɨhɨ cuví ra tari noo ra cha yori ñasɨhɨ. Vatyi nyita ri tahán chi caca xiñi ra tuhun Nyoo. 30Ta tatu nyaá ndo tucuihya iñi, ma quichaha ndo tucuihya iñi cuan, o tatu nyaá ndo tusɨɨ iñi, soco ma quichaha xaan ndo tusɨɨ iñi cuan. Ta tyicuan caa tucu tatu iyó xuhun ndo, ma quichaha xaan ndo xuhun cuan. Na̱cuhva ndo tandɨhɨ cuan chi Nyoo. 31Ta ra iyó xaan cha chii ñayɨvɨ̱ ihya, ma quichaha xaan ra chi cuan, soco cotyiño ra tyiño Nyoo. Vatyi ñayɨvɨ̱ cha nyehé yo ihya cha cuahán sandɨhɨ xaan chi. 32Cuñí vatyi nyoho ma caca xaan xiñi ndo tuhun cha iyó ñayɨvɨ̱ ihya. Ɨɨn ri maa tuhun Nyoo caca xiñi ndo. Noo ra tyivaa cha ta tandaha ca chicá xiñi ra yoso caa sacuví ra cuhva cuñí maa Sutu Mañi yo. 33Soco tatu cha tandaha̱ ra, chicá xiñi ra yoso caa coo vaha ra ñayɨvɨ̱ cuhva tahan iñi ñasɨhɨ ra. 34Ta sɨɨn cuhva iyó noo ñusɨhɨ cha cha yaha tandaha, ta sɨɨn cuhva iyó tucu noo ñusɨhɨ cha cumañi ca tandaha. Ñaha cha cumañi ca tandaha chicá xiñi ña ɨɨn ri maa tuhun Sutu Mañi yo. Ta chicá xiñi ña yoso caa sacahnú ña chi Nyoo chihin coño ñuhu ña ta chihin cha nɨɨ añima ña. Soco ñaha cha cha yaha̱ tandaha chicá xiñi ña yoso caa coo vaha ña ñayɨvɨ̱ ihya cuhva tahán iñi yɨɨ ña. 35Catyí tuhun ihya chi ndo cuenda cha vaha chi maa ndo. Ñima cha sanɨñí chi ndo. Soco vatyi coo vaha ndo noo ñayɨvɨ̱ chihin cha ñahri sayangá chi ndo. Ta ɨɨn ri tyiño Nyoo sacuvi ndo. 36Soco nya nyoho chicá xiñi ndo vatyi vaha cha tandaha ndo vatyi cha cuayaha quɨvɨ ndo; vaha, ta̱ndaha ndo tatu cuñí ndo. Ñima cuatyi cuví cuan. 37Soco tatu inga ndo cha nacuaa̱n vaha iñi ndo vatyi cuandoo ndo cha ma tandaha ndo, vaha tucu. 38Tu tandaha ndo, vaha. Tu ma tandaha ndo, vaha ca. 39Soco catyí nu ley Nyoo chi yo vatyi tahán chi cunyacá ñaha rayɨɨ chi ñasɨhɨ ra cha nɨ ri ca cha iyó ra. Soco tatu chihi̱ ra, iyó ityi chi ña cha tandaha ña yóó chihin cuñí maa ña. Soco tatu ra yɨhɨ́ cuenda Nyoo cuví ra. 40Soco vaha ca coo ña ñayɨvɨ̱ tatu ma tandaha ña inga chaha. Ihya cuví cha chicá xiñi yuhu. Ta chahí tuhun ihya chi ndo chihin Tatyi Ii maa Nyoo, cahvi iñi.