text:
‘Pita ama juchapi urmachinguichijchu’ nishcami
1Jesusca Paipaj yachacujcunataca, cashnami nirca:
–Ñitcachij millaica tiyangatajmi. Shina cajpipish maijan ñitcachijca, ¡ai, imachari tucunga! 2 Cai uchillacunata ñitcachij canapaj randica, jatun cutana rumita cungapi huatashpa, mama cucha chaupipi shitashca canarajmi alli canman. 3 Chaimanta alli yuyaihuan causaichij. Cambaj huauqui canta llaquichijpica, cunashpa jarcangui. Can jarcajpi cutirijpica, perdonangui. 4 Shuj punllapi canchis cutin canta llaquichijpipish, canchis cutinllataj: “Mana allitamari rurashcani, perdonahuai” nishpa llaquirijpica, perdonanguilla– nircami.
5 Huillagrichun mingashcacunaca, Apunchij Jesustaca:
–Ñucanchijman ashtahuan crina yuyaita cuhuai– nircacunami.
6 Shina nijpimi, Apunchij Jesusca cashna nirca:
–Uchilla mostaza muyu shinallatapish crina yuyaita charishpaca, cai sicómoro yurata: ‘Caimanta anchui, jatun cuchapi tiyarigri’ nijpipish, cancuna nishcata uyashpa chaiman rinmanllami.
7 ¿Maijan cancuna shuj runata charishpaca pai yapushpa, mana cashpaca michishpa tigramujpica: “Shamui, cunanca micuj tiyarilla” ninguichijchu? 8 Chashna ninapaj randica: “Utca utca micunata yanushpa ñucamanraj carai, chai q'uipa canca micunguillami” ninguichijmi. 9 Chashna rurachishpapish, cancuna mandashcata rurashcamantaca, mana paguillapish ninguichijchu, ¿nachuchij? 10 Shinallataj, cancunapish Dios tucui imallata rurai nishcata rurashpapish: “Ñucanchijca imata rurana cashcallatami rurashcanchij. Ima alli servijcunallapish mana canchijchu” ninami canguichij– nircami.
Leprahuan ungushca chunga runacunatami alliyachishca
11 Jerusalenman Jesús ricushpaca, Galilea llajtata, Samaria llajtatami rirca. 12 Shuj aillu llajtaman chayajpica, leprahuan ungushca chunga runacunami Jesushuan tupangapaj shamurcacuna. Paicunaca, Jesuspajmanta carullapi shayarishpami:
13 –¡Yachachij Jesús, ñucanchijta llaquihuaiari!– nishpa caparircacuna.
14 Chashna caparijpi, Jesús paicunata ricushpaca:
–Richij, curacunaman ricuchirigrichij– nircami.
Chashna nishpa cachajpica, ñanta ricushpallataj alliyarcallacunami. 15 Chai alliyajcunamanta shujca, Taita Diosta ‘Sumajmari cangui’ nishpami tigramurca. 16 Ña Jesuspajman chayamushpaca, Paipaj ñaupajpi pambacama cumurishpami, pagui nirca. Chai runaca, Samaria llajta runami carca.
17 Jesusca, paitaca cashnami nirca:
–Chungatamari alliyachircani, ¿caishuj iscunca maipitaj? 18 Cai mana Israel runallamari, Taita Diosta sumajyachingapajca tigramushca– nircami.
19 Chashna nishca huashaca, chai runataca:
–Canca alliyachinata crishcamantami, alliyashcangui. Jatarishpa rilla– nishpami cacharca.
Dios ima punlla mandangapaj tiyarinatami tapushcacuna
20 Fariseocunaca, Jesustaca:
–¿Ima punllataj Taita Diosca mandangapaj tiyaringa?– nishpami tapurcacuna.
Chashna tapujpimi, Jesusca cashna nirca:
–Taita Dios mandanaca, mana ñahui ricunallachu. 21 Mana ‘Caipimari, chaipimari mandacun’ nishpa pi ricuchingachu. Taita Diosca, ñamari cancunapaj chaupipi mandacun– nircami.
22 Cutin paipaj yachacujcunataca, Jesusca cashnami nirca:
–Runa Aichayuj Ñuca mandana punllapi, shuj punllallatapish causasha nina chayamucunmi. Shina cashpapish, mana ricunguichijchu. 23 Chashna yuyacujpitajmi ‘Paica caipimari, chaipimari’ ningacuna. Chashna nijpipish, pajta cringuichijman, pajta catinguichijman. 24 Runa Aichayuj Ñuca shamushpaca, relampa achij nishpa, tucuita achijyachij shinami shamusha. 25 Ashtahuanpish cunanca, achca llaquicunata apanarajmi cani. Cai runacuna p'iñashca canarajmi cani. 26 Ima shinami ñaupa yaya Noé causai punllacunapi tucurca, chashnallatajmi Runa Aichayuj Ñuca shamuna punllacunapish canga. 27 Huambuj jatun huasipi Noé yaicungacamaca, allita micucurca, ubyacurca, caźaracurca, caźarana tucucurcacunami. Noé ña ucuman cajpi tamya callarijpimi, yacu millpujpi tucuicuna huañurca. 28 Cutin shinallataj ñaupa yaya Lot causai punllacunapipish allita micucurca, ubyacurca, c'atucurca, randicurca, tarpucurca, huasichicurcacunami. 29 Chashna ruracujpi Lot ña Sodoma pueblomanta llujshijpica, jahuamanta ninahuan azufrehuan tamyashpami, tucuicunata huañuchirca. 30 Chashnallatajmi Runa Aichayuj Ñuca shamui punllapipish canga. 31 Chai punllapica, maijanpish huasi jahuapi cashpaca, ucupi ima tiyajta apangapaj ama yaicuchun. Shinallataj maijan chagrapi cashpapish, huasiman ama tigrachun. 32 Lotpaj huarmi ima tucushcata yuyarichij. 33 Quiquin causaita llaquijca, chingaringami. Quiquin causaita mana llaquijca, quishpiringami. 34 Cancunaman huillanimi: Chai tutaca, shuj camapi ishqui dormicujpipish, shujtaca apanga, shujtaca saquingami. 35 Shinallataj ishqui huarmicuna cutacujpipish, shujtaca apanga, shujtaca saquingami. 36 Shinallataj ishqui runacuna chagrapi cajpipish, shujtaca apanga, shujtaca saquingami– nircami.
37 Chashna nijta uyashpaca:
–Apu, ¿maipitaj chashnaca tucunga?– nijpi:
–Maipi huañushca siricujpica, chaipimi angacuna tandanacunga– nircami.


c: text/html

text:
Caterina da Siena
Santa Caterina da Siena, (kastilla simipi: Santa Catalina de Siena), Caterina Benincasa sutiyuq warmiqa (* 25 ñiqin pawqar waray killapi 1347 watapi paqarisqa Siena llaqtapi - † 23 ñiqin ayriway killapi 1380 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq kathuliku santas qarqan.
30 ñiqin ayriway killapi Santa Catalina raymi p'unchawninmi.
Taytan: Jacopo Benincasa; Maman: Lapa Piagenti (o Piacenti)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Catalina de Siena.
- Vita Santa
- Libro della divina dottrina
- Sito dei caterinati

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1‘Diospajlla cajcunaman cungapaj cullquita tandachichij’ nishpaca, ña mana quillcanachu cani. 2 Cancunallataj cuna yuyailla cashcataca rijsinimi. Cancuna, Acaya llajtapi causajcunaca, sarun huatamantajmi ña cuna tucurcanguichij. Chaitaca, Macedonia llajta crijcunamanca, cushicushpami parlarcani. Chaita parlajpica, paicunapish achcacunami cushicushpa, cancuna shinallataj cuna tucurcacuna. 3 Cancuna cusha nishcatapish cushicushpami parlarcani. Chaimanta ama pingai tucungapajmi, cai huauquicunataca cancunapajman cachani. Cancunata nishca shinallataj, ña tandachishpa shuyacuchunmi, paicunataca ñaupachini. 4 Ñataj ñucahuan shamucuj, Macedonia llajta crijcuna chayamushpaca, cancuna manaraj tucuita allichishcata japinman. Ñucanchij yuyacushca shina mana shuyacujpica, pingarishunmi. Ashtahuancarin cancunamari yalli pingai tucunguichij. 5 Ama chashna tucuchunmi, cai huauquicunataca cancunapajman ñaupachina alli cashcata yuyarcani. Mana ñucanchij ‘Cuichij’ nijllata shuyarcanguichijchu. Ashtahuanpish cancunallataj quiquin munaihuanmi, maquita cacharishpa cuna tucurcanguichij. Chashna ñaupaman cushun nishcata tandachishpa shuyacuchunmi paicunataraj cachani.
Llashaj llashajta tarpuichij
6 ‘Ashallata tarpujca, ashallatami tandanga. Achcata tarpujca, achcatami tandanga’ nishcataca yuyaripanguichij. 7 Tucuicuna quiquin shungupi yuyashca shina cuichij. Ama llaquirishpa, ama ‘Cuichij’ nishcallamanta cuichijchu. Cushicushpa cujtamari, Taita Diosca c'uyan. 8 Taita Diosca, tucuita rurai tucujmari. Chaimanta cancunamanca, imatapish yalli yallitamari cunga. Chashnamari cancunaca punllanta tucui imapish mana illaj cashpa, imatapish allita rurangapajca, yalli yallita charinguichij. 9 Chaita nishpamari, Dios Quillcachishcapica:
«Pai charishcataca, huajchacunamanmi allicunata raquirca.
Paica, mana cungaripaj allitami paicunapajca ruran» nicun.
10 Tarpuchun muyuta cuj, micunatapish caraj Diosllatajmi cancuna tarpushcatapish alli p'ucuchinga. Paillatajmi, cancuna allita rurashcataca, granota shina mirachinga. 11 Cancunata Dios chashna charijyachijpimi, pi llaquipi cajpipish, maquita cacharishpa carai tucunguichij. Cancuna cachashcata ñucanchij maquimanta chasquijcunaca, Taita Diostamari cancunamanta pagui ningacuna.
12 Cancuna cachashcata Diospajlla cajcunapajman chayachijpica, mana paicunapaj ima illashcapajlla chasquishpa saquiringacunachu. Ashtahuanpish chai tucui chasquijcunamari, Taita Diosta achcata pagui nijcuna tiyanga. 13 Cancunaca, Cristomanta alli huillaita crishpa, caźushpami cushcanguichij. Chashna alli shunguhuan paicunamanpish, tucui shujtajcunamanpish cancuna cushcata chasquishpami, Taita Diostaca ‘Sumajmi cangui’ ningacuna. 14 Taita Dios cancunamanca, yallitaj c'uyaj shungutami cushca. Chaimantami paicunapish, jatun c'uyaihuan cancunamanta Diosta mañangacuna. 15 ¡Taita Diosca, ima shina mana pagui ni tucuipaj jatun allitamari cushca, pagui nishunchigari!


text:
Simun Piyru
Simun Piyru (iwriyu simipi שמעון Shimon, grigu simipi Πέtpoς Pétros, "qaqa, rumi"; Betsaida llaqtapi paqarisqa; 29 ñiqin inti raymi killapi 67 watapi wañusqa Ruma llaqtapi) Musuq Rimanakuypi nisqakamaqa Jesuspa chunka iskayniyuqnintin willarikuq nisqa qatirikuqpura huksi karqan. Mawk'a Kristuyuyayp ñawpaq kaq pusaqninsi karqan, Romap ñawpaq yayayninsi karqan.
Tiwiriyas quchapi challwaq kaspa, Hisusta uyarispa qatirqan. Hisus wañuyman taripasqa kaptin, "manam riqsinichu" nirqan. Hisus hanaq pachaman rirqaptinsi, Kristiyanu inlisyata kamariywan ruraykacharqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Simun Piyru.


text:
Edin Džeko
Edin Džeko sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin pawqar waray killapi 1986 watapi paqarisqa Sarajevo llaqtapi - ) huk Busna-Hirsiquwina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Edin Džeko.


text:
Katiguriya:Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta qillqakuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hukllachasqa Amirika Suyukuna.
Urin katiguriyakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 9 urin katiguriyakunam, 9-pura.
H
- ► Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq (11 K, 13 P)
K
- ► Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna) (3 K, 2 P)
W
- ► Wiñay kawsay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna) (3 K, 3 P)
"Hukllachasqa Amirika Suyukuna" sutiyuq katiguriyapi qillqakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 7 p'anqakunam, 7-pura.


text:
Nassau
Nassau (inlish simipi: Nassau) llaqtaqa Bahamas mama llaqtap uma llaqtanmi. Nassau llaqta 210 832 runakunam kawsachkanku (2006).
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chawpi yachay wasikuna:
- Queen's College
- Yachay sunturkuna:
- University of Nassau
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Albany, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Detroit, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Winston-Salem, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nassau.
- BahamasB2B.com: The #1 News Website of The Bahamas
- Official Website for Bahamas Government
- Bahamas-Travel.info
- Bahamas Community Message Board
- Via satelite


text:
Yasser Arafat
Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini , Yasser Arafat , (arabya simipi: محمد عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني) sutipaq runaqa (* 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1929 watapi paqarisqa El Cairo llaqtapi - 11 ñiqin ayamarq'a killapi 2004 watapi paqarisqa Clamart llaqtapi). Palestina mama llaqtap Allwiya kamayuqpi wan pulitiku.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1994 watapiqa chiqniq.
1996 watamanta 2004 watakama 5 ñawpaq kuti Palistina kamachikuypa Umalliqnin karqan.
Tayta: Abdel Raouf al-Qudwa al-Husseini; Mama: Zahwa Abul Saud.
Ñawpaq warmi: Suha Tawil
Ususi: (1) Zahwa Arafat
Yachaywasi:
Yachay suntur: University of King Fuad I
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yasser Arafat.
- Asturiaspi Awqi Suñay - Cooperación Internacional 1994
- Biografía extensa en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- The Guerrilla Threat In the Middle East


text:
Luísa Diogo
Luisa Dias Diogo sutipaq warmiqa (* 11 ñiqin ayriway killapi 1958 watapi paqarisqa Maputo (Musambik) llaqtapi - ) Musambikpi pulitiku.
2004 watamanta ñawpaq kuti Musambikpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: [[ ]]
Wawakuna:
Yachaywasi:
Alma mater:Eduardo Mondlane Yachay suntur (Maputo).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luísa Diogo.
- Council of Women World Leaders (inlish simipi)
- BBC News (inlish simipi)


text:
Brian Mulroney
Martin Brian Mulroney sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin pawqar waray killapi 1939 watapi paqarisqa Baie-Corneau llaqtapi - ). Kanada mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1984 watamanta 1993 ñawpaq kuti Kanatápa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: Benedict Martin Mulroney; Maman: Mary Irene O'Shea
Ñawpaq warmi: Mila Pivnički
Churinkuna: (4) Caroline, Ben, Mark wan Nicolas.
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Brian Mulroney.


text:
Mayk’aq huk web kiti watikunki chayta llamkayta qallariy munanki, Microsoft Edge tapun sichus ruwaq sutiyki chaymanta yuyasqa kichanayki munanki. Qatiq pacha kitita watikunki, Microsoft Edge yupaypa willayniykipi qillqachkan tukukun.
Kichana ruwasqañarayku waqaychachkan, ichaqa kayta kawsarichin utaq wañuchin:
Microsoft Edge maskanapi, akllay Aswan ruwanakuna (…) > Tupachiykuna > Ñawparisqa Tupachiykunata Qaway.
Tikray Quy kichanakuna waqaychaypaq kayman Wañuchiy.
Huchuy willakuy: Kay mana ñawpaq waqaychasqa kichanakunata chinkachiy kanchu. Ruwaypaq kay, riy kayta Tupachiykuna, aklay Chikllay imataq pichaypaq uraypi Maskasqa willayta pichay, chanta chikllay Kichanakuna.


text:
Adolf Hitler
Atulhu Hitlaa, aliman simipi Adolf Hitler (20 ñiqin ayriway killapi 1889 paqarisqa Braunau am Inn llaqtapi, Awstiriyapi, 30 ñiqin ayriway killapi 1945 wañusqa Berlin llaqtapi), huk aliman pulitiku runam karqan. Alimankunap "Pusaqnin" (der Führer) nikurqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuyta qallarirqaspa, ima hayk'appas aswan huchayuq runapura karqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuymanta Hitlerqa Nasyunalsusyalista Aliman Llamk'aqpa Partidun (NSDAP) nisqap umalliqnin tukurqan. Chay NSDAP partiduqa llamk'aqkunaman ancha hayu kaspa, musuq maqanakuypaq llamk'arqan, "qasi kanapaq kayku" nispa llullaspa.
1933 watamanta 1945 watapi wañuyninkama Alimanyap qhapaq suyu kansillirnin (Reichskanzler) karqan. 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi Pulunyata atiyta kamachirqaptin, hatun maqanakuy qallarirqan.
Hitler lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum. Maqanakuynintinpiqa pichqa chunka pichqayuq hunu runakuna wañurqan.
Aliman awqaqkuna maqanakuyta chinkachkaptin, Rusyamanta awqaqkunataq Berlin llaqtata 1945 watapi atichkaptin, Hitler warminta wañuchispa kikintapas wañuchikurqan, manañam Alimanyap puchukaynintachu rikuspa.
Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Adolf Hitler.


text:
Binidiktu VI
Binidiktu VI, Binidiktu VI suqta ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. VI, Italya simipi: Benedetto VI) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin inti raymi killapi 974 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
19 ñiqin qhulla puquy killapi 973 watapi watamanta ? ñiqin inti raymi killapi 974 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu VI.


text:
Sallqa waqlliy
Sallqa waqlliy, Sallqa miyuy nisqaqa runap paqarichisqan kawsay pachap, sallqa pachap waqlliyninmi, miyunkunamanta icha huk waqlliy rurayninkunamanta.
Sallqa waqlliyraykuqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi. Runapas pachapi kaq miyukunamanta unqurinmi.
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
- Wayra pacha waqlliy: antawam, antankam, phawrikam, pinchikillachanam k'illimsa, allpa wira kañaypa paqarichisqan miyu wapsikunatam wayra pachaman kachaykun.
- Yaku pacha waqlliy: phawrikakunam, qhuyakunam, quri hurquqkuna, allpa wira hurquqkunapas (ahinataq P'uchqu quchapi) miyukunata yaku pachaman kachaykun.
- Allpa pacha waqlliy: phawrikakunam, antawakunam miyukunata allpaman kachaykun. Chakrakunapi allpatataq nisyu wanuchanawan, kuru qullunawan miyunmi. Q'upawanpas waqllinkum.
- Kawsay pacha waqlliy: wayra pacha, yaku pacha, allpapacha miyuchasqa kaptinmi, yurakunam, uywakunapas wañunmi. Runakuna sach'a-sach'atam muthuspa qullun. Nisyu michiywan inkillkunam wañuspa ch'inpachayan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sallqa waqlliy.


text:
Leonardo DiCaprio
Leonardo Wilhelm DiCaprio sutiyuq runaqa (11 ñiqin ayamarq'a killapi 1974 paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap aranway pukllaqmi.
Taytaː George DiCaprio; Mamaː Irmelin —Indenbirken.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oskar Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Leonardo DiCaprio.


text:
Saddam Hussein
Saddam Hussein sutiyuq runaqa (arabya simipi: صدام حسين عبد المجيد التكريتي, Ṣaddām Ḥusayn Abd al-Maŷīd al-Takrītī, 28 ñiqin ayriway killapi 1937 paqarisqa Al-Awja llaqtapi, Iraqpi; 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 wañusqa Al-Kazimiyya llaqtapi, Bagdad ñiqpi) huk Iraq mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas runam, sunita islam iñiqmi karqan. 1979 watamanta 2003 watakama Iraqpa umalliqninmi karqan.
1957 watapis Baath nisqa partidupi wankurikurqan.
7 ñiqin kantaray killapi 1959 p'unchawpi Saddam Husseinqa chunka masinwan Abdel Karim Kassem sutiyuq ñawpaq ministruta wañuchiyta munaspa manas atirqanchu, chayrayku karu llaqtaman ayqispa. Iqiptu mama llaqtap Gamal Abdel Nasser sutiyuq umalliqninsi Husseinta yanapaspa qurpacharqan.
1963 watapi huk awqaq pusaqkuna Abdel Karim Kassem-ta wañuchiptin, Husseinqa Bagdad llaqtaman kutirqan. 17 ñiqin anta situwa killapi 1968 p'unchawpi Baath partidum ayñikunawan atipayta hap'irqan. 1969 watamanta umalliqpa rantin kaspa, 1979 watapi umalliqmi tukurqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Fransya, Suwit Huñupas yanapaptinmi, 1980 watamanta 1988 watakama Iran mama llaqtawan awqanakurqan. Ancha achka runakuna wañuptinpas, manam atiqchu tukurqan.
2-XIII-1990 p'unchawpi Iraq awqaqkuna Kuwayt qhapaq suyuta atirqan, Iraq mama llaqtaman ukhuchaspa. 1991 watap qallariyninpitaq Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqkunam Iraq awqaqkunata Kuwaytmanta ayqichirqan, ancha achka Iraq runakunata wañuchispa.
George Walker Bush sutiyuq Hukllachasqa Amirika Suyukunap umalliqnin terrorismu hayu maqanakuyta rimariptin, 20 ñiqin pawqar waray killapi 2003 p'unchawmanta Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunam Iraq mama llaqtata atirqan, Saddam Huseinta urmachispa hap'ispa. Saddam Husseinqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 p'unchawpi runa warkhunapim wañurqan. Kunanraqmi Iraq mama llaqtapi maqanakuchkanku.
Hawa tínkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Saddam Hussein.


text:
P'unchaw
Huk p'unchaw, p'unchawnintin nisqaqa (chanka runasimipi: punchaw, Qusqu-Qullawpi: p'unchay, kichwapi: punlla icha puncha, wankapi: pun, anqash rimaypi: hunaq) 24 ura icha pacha nisqayuqmi, uras nisqapi yupana. Huk chawpi tutamanta qhipaqnin chawpi tutakamaqa huk p'unchaw tupum.
Inti k'anchachkaptin, inti lluqsiymanta inti yaykuykama pachataqa p'unchaw ninchikmi. Manataq inti k'anchaptin, inti yaykuymanta inti lluqsiykama, tuta ninchik. P'unchawpa qallariynintaqa paqarin, puchukaynintaqa ch'isi ninchikmi.
Chawpi p'unchawpiqa inti lliw pachamanta aswan hanaqpim k'anchan, urinpi kachkaspa. Chaymanta ch'isikama pachataqa inti t'iksuy nichikmi.
Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq.
Qanchis p'unchawtaqa simana ninchik. Huk simanapiqa kaymi p'unchawkuna:
- Killachaw (Killa P'unchay, kichwapi: awaki puncha)
- Atipachaw icha Atichaw (Ati P'unchay, kichwapi: wanra puncha)
- Quyllurchaw (Quyllur P'unchay, kichwapi: chillay puncha)
- Illapachaw (Illa P'unchay, kichwapi: kulla puncha)
- Ch'askachaw (Ch'aska P'unchay, kichwapi: chashka puncha, chaska puncha)
- K'uychichaw (K'uychi P'unchay, kichwapi: wacha puncha, wakma puncha)
- Intichaw (Inti P'unchay, kichwapi: inti puncha)


text:
Inka chaski
Chaski nisqakunaqa Tawantinsuyupi Sapa Inkapaq kallpaq wayna runakunas karqan, putututa waqachiq, willaykunata, willayuq khipu q'aytukunata, q'ipinpi imakunatapas apaykuqsi. Huk chakiqa huk tampumantas wak tampullakamas puriq karqan, chay tampumantataqsi huk chaskis, inka ñankunapi puriqsi.
Chay hinaqa chay puriqkuna inkakunap allin llamk'aq chaski llikas karqan.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chaski (Willakuy) 1) Inlish simipi 2) Quechua Cuzco Collao simipi 3) Quechua boliviano (Cochabamba) simipi, 4) Kastilla simipi


text:
Pancho Villa
Francisco Villa sutinchasqapas José Doroteo Arango Arámbula kay Pancho Villa sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin inti raymi killapi 1878 watapi paqarisqa Durango llaqtapi - 20 ñiqin anta situwa killapi 1923 watapi wañusqa Hidalgo del Parral llaqtapi), huk Mishiku mama llaqta ankallis karqan.
Tayta: Agustín Arango; Mama: Micaela Arámbula.
Warmi: Soledad Seáñez Holguín.
Wawakuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pancho Villa.
- Ojinaga.com Página de Pancho Villa (inlish simipi)
- Antorcha.org
- Terra.com.mx
- YouTube.com
- Tierra.Free-People.net
- ArchivoEditorialGustavoCasasola.com (kastilla simipi)


text:
Ima espirituhuan huillacujta alli rijsinguichijraj
1C'uyashca huauqui panicuna, ama tucui espiritucuna huillachishcata crichijllachu. Ñamari cai pachapica, achca llulla huillajcuna puricun. Chaimanta, maijan huillajpipish, ‘¿Diospaj Espíritu huillachijpitajchu huillacun, imamí?’ alli ricuichijraj. 2 Diospaj Espiritutaj huillachicushcata yachangapajca, cashna nijtami uyana canguichij: “Jesucristoca, aichayuj runa tucushpami shamushca” nijca, Diospaj Espirituhuanmi. 3 Cutin Jesucristota manapish aichayuj tucushcata huillajca, mana Diospaj Espirituhuanchu, Cristota p'iñajpaj espirituhuanmi. Chai shamuna cashcataca ñami uyarcanguichij, chaimari ña cai pachapi puricun.
4 C'uyashca huahuacuna, cancunaca Diospajmi canguichij. Cancunapi causacujca, cai pachapaj cajcunapi causacujta yallimari. Chaimanta paicunataca, ñami mishashcanguichij. 5 Chaicunaca, cai pachapaj cashcamanta, cai pachapajllatami rimancuna. Paicunataca, cai pachapaj cajcunaca uyanllacunami. 6 Ñucanchijca, Taita Diospajmari canchij. Taita Diospaj cajcunaca, ñucanchijtaca uyanllami. Mana Taita Diospaj cajcunaca, ñucanchijtaca mana uyanchu. Chashna cajta ricushpami, mana llullaj Diospaj Espirituhuan cajtapish, pandachijpaj espirituhuan cajtapish jahualla yachai tucunchij.
C'uyanataca amataj saquishunchijchu
7 C'uyashca crijcuna, c'uyaica Taita Dios cushcami. Chaimanta caishuj chaishujhuan c'uyanacushunchij. Maijanpish c'uyajca, Diospaj huahuami, Diostaca rijsintajmi. 8 Maijanpish mana c'uyajca, Taita Diostaca mana rijsinchu. Taita Diosca c'uyajmari. 9 Taita Diosca, cai pachaman Paipaj shujlla Churitami ñucanchij Paimanta causachun cachashca. Chashnami ñucanchijta c'uyashcataca ricuchirca. 10 Mana ñucanchijchu Taita Diostaca c'uyashcanchij, Pairajmari ñucanchijtaca c'uyashca. Chaimantami, ñucanchij juchacunamanta huañushpa, juchacunata anchuchichun, Paipaj Churita cacharca. Chashna rurashpami, c'uyashcataca ricuchin. 11 C'uyashca crijcuna, Taita Diosmi ñucanchijtaca c'uyashca. Chaimanta ñucanchijpish caishuj chaishujhuan c'uyanacushunchij. 12 Taita Diostaca, pipish manataj ricushcachu. Shina cajpipish ñucanchij caishuj chaishujhuan c'uyanacushpami, Taita Diosca ñucanchijpi causacushcata ricuchinchij. Ñucanchijpish Dios c'uyaj cashca shinallatajmari c'uyanchij.
13 Diosca, Paipaj Espiritutami ñucanchijman cushca. Chaimantami, ñucanchijca Dioshuan cashcata, Diospish ñucanchijhuan cashcata yachanchij. 14 Yaya Diosca, cai pachapi causajcunata Quishpichij cachunmi, Paipaj Churita cacharca. Chaitaca, ñucanchij ñahuihuantaj ricushcamantami huillacunchij. 15 Jesusta, ‘Diospaj Churitajmi’ nishpa huillajhuanmi, Taita Diosca causan. Paipish Taita Dioshuanmi causan. 16 Ñucanchijca, Taita Dios ñucanchijta c'uyashcataca yachanchijtaj, rijsinchijtajmi.
Taita Diosca c'uyajmari. Maijanpish c'uyashpa causajca, Taita Dioshuanmi causan, Taita Diospish paihuanmi causan. 17 Ñucanchijca, chashna alli c'uyanacushpami, imalla rurashcata Dios ricuchi punllapica mana manchashun. Ñucanchijpish cai pachapica, Jesucristo causashca shinallatajmi causacunchij. 18 C'uyana shinataj c'uyajca, imamanta manchanata mana charinchu. Ima, llaquichipajta rurashca cashpallami manchan. Manchai tiyashpaca, manaraj alli c'uyaj cashcatami ricuchin.
19 Diosraj ñucanchijta c'uyashcamantami, Paitaca c'uyanchij. 20 Shina cajpica maijanpish: «Ñucaca, Taita Diosta c'uyanimi» nishpapish, quiquin huauquita p'iñajca, llullajmari. Ñahuihuan ricushca huauquita mana c'uyashpaca, ¿ima shinataj mana ricushca Taita Diostacarin c'uyangari? 21 “Taita Diosta maijanpish c'uyajca, paipaj huauquitapish c'uyachun” nishpami, Cristoca ñucanchijta mandarca.


text:
Popularne rymy do
zycie
mnie
czas
jest
ciebie
dzień
zawsze
wszystko
świecie
życia
świat
wiele
siebie
się
oczy
razem
inie
będzie
serce
serca
słowa
domu
Tobie
urodziny
miłości
marzenia
świata
lat
miłość
głowie
Rymy do maluchu
Aldrichu, Aletschu, Allachu, anarchu, Babiuchu, Bachu, baldachu, bałachu, Banachu, bankuchu, bardachu, Baruchu, bebechu, bezdechu, bezruchu, blechu, blichu, Blochu, Błachu, Błochu, Boduchu, boichu, Boruchu, Boschu, boschu, brachu, Brochu, brunchu, Brychu, brzuchu, Bunschu, catchu, catechu, cechu, chichu, chu, chuchu, ciachu, cichu, Cieluchu, cinchu, Ciochu, ciuchu, clinchu, coachu, Comarchu, Cranachu, cuchu, cwelichu, cybuchu, cycuchu, Czechu, czopuchu, czuchu, dachu, demarchu, Deutschu, diadochu, dmuchu, drelichu, duchu, dybrachu, dychu, Dyduchu, dyptychu, dystychu, echu, Ehrlichu, Enochu, eparchu, Erichu, eunuchu, fachu, fartuchu, felcechu, fellachu, Finchu, Fitchu, Frischu, Fydrychu, Gabrychu, gachu, Garłuchu, gauchu, Gawrychu, Gerlachu, gerlachu, Głuchu, gmachu, Gmochu, Gochu, Goluchu, Gołuchu, Grakchu, Grechu, grochu, grzechu, Haźlachu, Henochu, Hiparchu, Holbachu, Hoochu, Jachu, Jerychu, Jeznachu, Jędrychu, Kajochu, kałachu, katechu, Kazachu, kielichu, Kielochu, Kirschu, Kischu, kleruchu, Klichu, Klochu, kluchu, Kochu, komuchu, koniuchu, kożuchu, krachu, Krychu, Krzychu, kuchu, Lachu, Laibachu, Lechu, Lelouchu, leniuchu, Lepichu, lichu, lizuchu, Loachu, lochu, lunchu, Lynchu, lynchu, łachu, łańcuchu, łasuchu, łopuchu, Machu, machu, Makuchu, makuchu, Maluchu, maluchu, Maybachu, maybachu, Mazochu, mchu, Mechu, michu, miechu, mięchu, mizrachu, Mnichu, mnichu, Mniszchu, Mochu, Molochu, molochu, motłochu, Munchu, Murdochu, nadmuchu, nadruchu, Narlochu, nasłuchu, Nitschu, niuchu, obciachu, obuchu, oddechu, odruchu, odsłuchu, odwachu, okruchu, Olechu, oprychu, orzechu, osłuchu, Osuchu, oszlochu, Pabichu, Paduchu, Palachu, Paluchu, paluchu, pampuchu, paprochu, parchu, parochu, Paruchu, Parzychu, pastuchu, patchu, pechu, Pędzichu, piachu, Picchu, Piechu, piecuchu, Pilchu, pilchu, pitchu, Plochu, podmuchu, ponchu, popłochu, poprochu, porschu, Porschu, posłuchu, półmichu, półpuchu, prochu, psychu, puchu, pychu, rachu, racuchu, rajchu, ranchu, rańtuchu, Rauchu, Redlichu, Reichu, rejwachu, Richu, Roachu, Rochu, rozmachu, rozruchu, Ruchu, ruchu, rzęchu, scotchu, scratchu, serduchu, słuchu, słychu, smoluchu, Sobiechu, Solochu, speechu, spychu, sraluchu, Stachu, staruchu, Stochu, strachu, stretchu, strychu, Suchu, Swatchu, swatchu, szachu, szajchu, Szczechu, Szczęchu, Szewachu, szlauchu, szlichu, szlochu, sztachu, sztrychu, sztychu, Szuchu, szychu, śmichu, śmiechu, śpiochu, Święchu, tchu, teleechu, trochu, uchu, Ulrichu, uśmiechu, Walochu, wałachu, Wantuchu, wańtuchu, wdechu, węchu, Wiechu, wiechu, Wielochu, wierchu, Wierchu, wierzchu, Więchu, Włochu, Wochu, Wołochu, wsiochu, wybuchu, wydechu, wydmuchu, wymachu, Wypychu, wypychu, wytrychu, zaduchu, zamachu, Zamechu, zapachu, Zdzichu, Zimnochu, Zimochu, zuchu, Zurychu, Zychu
Aldrichu Aletschu Allachu anarchu Babiuchu Bachu baldachu bałachu Banachu bankuchu bardachu Baruchu bebechu bezdechu bezruchu blechu blichu Blochu Błachu Błochu Boduchu boichu Boruchu Boschu boschu brachu Brochu brunchu Brychu brzuchu Bunschu catchu catechu cechu chichu chu chuchu ciachu cichu Cieluchu cinchu Ciochu ciuchu clinchu coachu Comarchu Cranachu cuchu cwelichu cybuchu cycuchu Czechu czopuchu czuchu dachu demarchu Deutschu diadochu dmuchu drelichu duchu dybrachu dychu Dyduchu dyptychu dystychu echu Ehrlichu Enochu eparchu Erichu eunuchu fachu fartuchu felcechu fellachu Finchu Fitchu Frischu Fydrychu Gabrychu gachu Garłuchu gauchu Gawrychu Gerlachu gerlachu Głuchu gmachu Gmochu Gochu Goluchu Gołuchu Grakchu Grechu grochu grzechu Haźlachu Henochu Hiparchu Holbachu Hoochu Jachu Jerychu Jeznachu Jędrychu Kajochu kałachu katechu Kazachu kielichu Kielochu Kirschu Kischu kleruchu Klichu Klochu kluchu Kochu komuchu koniuchu kożuchu krachu Krychu Krzychu kuchu Lachu Laibachu Lechu Lelouchu leniuchu Lepichu lichu lizuchu Loachu lochu lunchu Lynchu lynchu łachu łańcuchu łasuchu łopuchu Machu machu Makuchu makuchu Maluchu maluchu Maybachu maybachu Mazochu mchu Mechu michu miechu mięchu mizrachu
Mnichu mnichu Mniszchu Mochu Molochu molochu motłochu Munchu Murdochu nadmuchu nadruchu Narlochu nasłuchu Nitschu niuchu obciachu obuchu oddechu odruchu odsłuchu odwachu okruchu Olechu oprychu orzechu osłuchu Osuchu oszlochu Pabichu Paduchu Palachu Paluchu paluchu pampuchu paprochu parchu parochu Paruchu Parzychu pastuchu patchu pechu Pędzichu piachu Picchu Piechu piecuchu Pilchu pilchu pitchu Plochu podmuchu ponchu popłochu poprochu porschu Porschu posłuchu półmichu półpuchu prochu psychu puchu pychu rachu racuchu rajchu ranchu rańtuchu Rauchu Redlichu Reichu rejwachu Richu Roachu Rochu rozmachu rozruchu Ruchu ruchu rzęchu scotchu scratchu serduchu słuchu słychu smoluchu Sobiechu Solochu speechu spychu sraluchu Stachu staruchu Stochu strachu stretchu strychu Suchu Swatchu swatchu szachu szajchu Szczechu Szczęchu Szewachu szlauchu szlichu szlochu sztachu sztrychu sztychu Szuchu szychu śmichu śmiechu śpiochu Święchu tchu teleechu trochu uchu Ulrichu uśmiechu Walochu wałachu Wantuchu wańtuchu wdechu węchu Wiechu wiechu Wielochu wierchu Wierchu wierzchu Więchu Włochu Wochu Wołochu wsiochu wybuchu wydechu wydmuchu wymachu Wypychu wypychu wytrychu zaduchu zamachu Zamechu zapachu Zdzichu Zimnochu Zimochu zuchu Zurychu Zychu
Aldrichu, Aletschu, Allachu, anarchu, Babiuchu, Bachu, baldachu, bałachu, Banachu, bankuchu, bardachu, Baruchu, bebechu, bezdechu, bezruchu, blechu, blichu, Blochu, Błachu, Błochu, Boduchu, boichu, Boruchu, Boschu, boschu, brachu, Brochu, brunchu, Brychu, brzuchu, Bunschu, catchu, catechu, cechu, chichu, chu, chuchu, ciachu, cichu, Cieluchu, cinchu, Ciochu, ciuchu, clinchu, coachu, Comarchu, Cranachu, cuchu, cwelichu, cybuchu, cycuchu, Czechu, czopuchu, czuchu, dachu, demarchu, Deutschu, diadochu, dmuchu, drelichu, duchu, dybrachu, dychu, Dyduchu, dyptychu, dystychu, echu, Ehrlichu, Enochu, eparchu, Erichu, eunuchu, fachu, fartuchu, felcechu, fellachu, Finchu, Fitchu, Frischu, Fydrychu, Gabrychu, gachu, Garłuchu, gauchu, Gawrychu, Gerlachu, gerlachu, Głuchu, gmachu, Gmochu, Gochu, Goluchu, Gołuchu, Grakchu, Grechu, grochu, grzechu, Haźlachu, Henochu, Hiparchu, Holbachu, Hoochu, Jachu, Jerychu, Jeznachu, Jędrychu, Kajochu, kałachu, katechu, Kazachu, kielichu, Kielochu, Kirschu, Kischu, kleruchu, Klichu, Klochu, kluchu, Kochu, komuchu, koniuchu, kożuchu, krachu, Krychu, Krzychu, kuchu, Lachu, Laibachu, Lechu, Lelouchu, leniuchu, Lepichu, lichu, lizuchu, Loachu, lochu, lunchu, Lynchu, lynchu, łachu, łańcuchu, łasuchu, łopuchu, Machu, machu, Makuchu, makuchu, Maluchu, maluchu, Maybachu, maybachu, Mazochu, mchu, Mechu, michu, miechu, mięchu, mizrachu, Mnichu, mnichu, Mniszchu, Mochu, Molochu, molochu, motłochu, Munchu, Murdochu, nadmuchu, nadruchu, Narlochu, nasłuchu, Nitschu, niuchu, obciachu, obuchu, oddechu, odruchu, odsłuchu, odwachu, okruchu, Olechu, oprychu, orzechu, osłuchu, Osuchu, oszlochu, Pabichu, Paduchu, Palachu, Paluchu, paluchu, pampuchu, paprochu, parchu, parochu, Paruchu, Parzychu, pastuchu, patchu, pechu, Pędzichu, piachu, Picchu, Piechu, piecuchu, Pilchu, pilchu, pitchu, Plochu, podmuchu, ponchu, popłochu, poprochu, porschu, Porschu, posłuchu, półmichu, półpuchu, prochu, psychu, puchu, pychu, rachu, racuchu, rajchu, ranchu, rańtuchu, Rauchu, Redlichu, Reichu, rejwachu, Richu, Roachu, Rochu, rozmachu, rozruchu, Ruchu, ruchu, rzęchu, scotchu, scratchu, serduchu, słuchu, słychu, smoluchu, Sobiechu, Solochu, speechu, spychu, sraluchu, Stachu, staruchu, Stochu, strachu, stretchu, strychu, Suchu, Swatchu, swatchu, szachu, szajchu, Szczechu, Szczęchu, Szewachu, szlauchu, szlichu, szlochu, sztachu, sztrychu, sztychu, Szuchu, szychu, śmichu, śmiechu, śpiochu, Święchu, tchu, teleechu, trochu, uchu, Ulrichu, uśmiechu, Walochu, wałachu, Wantuchu, wańtuchu, wdechu, węchu, Wiechu, wiechu, Wielochu, wierchu, Wierchu, wierzchu, Więchu, Włochu, Wochu, Wołochu, wsiochu, wybuchu, wydechu, wydmuchu, wymachu, Wypychu, wypychu, wytrychu, zaduchu, zamachu, Zamechu, zapachu, Zdzichu, Zimnochu, Zimochu, zuchu, Zurychu, Zychu


text:
Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Cesar suyu
Cesar suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Cesar) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Valledupar llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1967 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cesar suyu: 25 munisipyukuna:
Demografía[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cesar suyu.
- Uficial qillqa web Cesar Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Información ambiental de la Amazonia colombiana


text:
Marcel Desailly
Marcel Odenkey Addy-Desailly sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin tarpuy killapi 1968 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcel Desailly.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcel Desailly.
- Uficial website


text:
Eduard Buchner
Eduard Buchner (* 20 ñiqin aymuray killapi 1860 watapi paqarisqa München (Alimanyapi) llaqtapi - † 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1917 watapi wañusqa München (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1907 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Eduard Buchner, Mama: Fridirike Martin.
Alma mater: München Yachay Sunturnin
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Eduard Buchner.


text:
Piyata
Piyata nisqaqa (Sarayaku runakunap kichwa rimayninmanta) aslla watakunapaq llamk'apusqa chakram, aslla puquna allpayuq sach'a-sach'a k'itikunapi.
Runakuna sach'a-sach'a k'itichata chaquspa huk, iskay watallatam chakra yurakunata puquchinku, chaymantataqmi chakrata purunman saqinku, sach'a-sach'ap musuqmanta wiñakunanpaq. Huk, iskay watamanta huk wayuq mallkikunam wiñan, chaymantataqmi aswan hatun sach'akunam, llukcha uku nisqapas. Chay hinatam musuq sach'a-sach'am tukukun. Runakunataq wakpi kaq k'ititam chaqun, musuqmanta aslla watakunapaq.


text:
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP), sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1221 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Taytan: Félix Núñez de Guzmán; Maman: Juana Garcés (Juana de Aza).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domingo de Guzmán.
- Santo Domingo en dominicos.org


text:
Putusi
Putusi (aymara simipi: P'utuqsi, kastilla qillqaypi: Potosí, waraniyi simipi: Potosi) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Putusip uma llaqtanmi. Putusi llaqtapiqa 132.966 runakunam (2001 watapi) kawsachkan.
1987 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Yuyarina
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Rumisaruq (catedral)
- Santa Teresa
- Iñiy wasikuna (iglesias): La Compañía, San Francisco, San Lorenzo, San Martín
- Qolqe atawchi wasi (Casa Real de Moneda)
Ima nin kay simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Putusi nin: chanraraq qolqe. Shuqan: 'putusisapa warmi', askha kapuyuq kaptin; (varona con harto contante y sonante).
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tomás Frías Ametller, Buliwya suyup umalliqnin (1872-1873, 1874-1876), paqarimurqa Putusi llaqtapi 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1804 watapi.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
P'utuqsi llaqtapi k'ikllu ñan, qhipapitaq Qullqi Urqu nisqa
-
Katidral, Putuqsi


text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
Últimas noticias
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
- “Mana imapash ashtawan sumak yanapana shinallatak chuchuta kuna ñukanchik wawakunaman”
- 2063 dosis de marihuana Shiraykunata hatukukta hapishka.
Kay ayllukuna tapuy shitaykunapi 445 killka wanachi pankatami kushka kay kamachikta pakishkamanta.
Kay ayllukunata tapuy shitaykunapi, kay 4 inty puncha panchi killa, kay tukuy mamallaktapi, mamallaktapa chapak willashkami kay 20 saylla pachakama ña tiyashkami tukuymantaka 445 runakuna ña wanachik pankawan kay ley seca, (Art. 291 numeral 3 de la Ley Electoral). Kamachikta pakishkamanta. Ashtawanka kay Distrito Metropolitano de Guayaquil, llankaymanta 146 yupaykuna
Kay shitana wasikunapi kaparikunata rurashkamanta, kay shitana punchakunapi (Art. 291, no. 1) kamachikta pakishkamanta ña kushkami wanachik pankata, kay punchakunapi ama kay pankata ushachun nishpa mantashkata pakishkamanta kay Ley (Art. 291, no. 2): kamachik pankata. Shinallatak machashka runa shitanamanta kay (Art. 291, no. 4), 19. Kamachikta.
Hapishkami iskun runakunata llullashpa shitashkamanta kay (Art. 333: kamachikta pakishkamnta, shuk runa shitashka shuktak shutiwan, mana kashpa shuktak shitay wasikunapi shitashkamanta. Shinallatak kay boleta de apremio, 353. Runakunata hapishka 424 runakunata shuktak llakikunamanta, shinallatak kay rikurayay ruraykunawan 17 hatuna wasikunata ña wishachishka , shinallatak shuk shuk wanachik pankata kushka.
Llankay kamakmanta chapakkuna, kutin rimarishkami pakta llankay kunata tukuy ayllukuna kasilla kawsachun, ama ima llakikuna tiyachun ayllukunawan, tukuypika kay runakuna shitaykunapi kay tukuy Ecuador mamallaktapi . / M. Rojas traductor Luis P./ DNCE/


text:
Kansai suyu
Kansai suyu (kastilla simipi: Región de Kansai Región de Kinki , nihun simipi: 関西地方,, Hepburn simipi: Kansai-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Osaka llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
22 757 897 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kansai" Japan Encyclopedia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kansai suyu.


text:
Angelos Charisteas
Angelos Charisteas sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin hatun puquy killapi 1980 watapi paqarisqa Serres llaqtapi, Grisya mama llaqtapi - ) huk Grisya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- goal.com goal.com (kastilla simipi)
- Uficial web site (grisya simipi)


text:
Tucui crijcuna Dios cushicunata causaichij
1Caishujhuan chaishujhuan c'uyanacunataca, amataj saquichijchu. 2 Huasiman shamujcunata chasquinataca, amataj cungaringuichijchu. Maijancunaca huasipi alli chasquishpaca, pi cashcata mana yachashpa, angelcunatamari chasquishcacuna. 3 Preźu tiyacujcunatapish paicunahuan tandalla tiyacuj shina llaquinguichij. Macashpa llaquichishcacunamantapish, cancunapaj aichapi chai llaquita apashca shina nanaringuichij.
4 Caźarashpa causanataca, tucuicunallataj mai sumaj alli nishpa, jahuaman churanguichij. Ama shujtajhuan chayarinacushpa mapayanguichijchu. Manaraj caźarashpa chayarijcunatapish, caźarashca jahua huainayacuntapish Taita Diosmi llaquichinga.
5 Chaimanta ama ashtahuan ashtahuan charinallata munaichijchu. Cunan imata charishcacunallahuan cushi caichijlla. Diosca:
«Cantaca mana cungarishachu,
mana saquishachu» nishcamari.
6 Chaimanta ñucanchijca, Diospi shunguta churashpami:
«Mandaj Diosca, ñucata ayudajmi.
¿Pitaj ñucataca imata rurangari?» nina canchij.
7 Cancunaman Diospaj Shimita yachachij michijcunata yuyarichij. Paicuna ima shina causashcata yuyarishpa, cancunapish Jesucristotaca paicuna shina catichij. 8 Jesucristoca sarunpish, cunanpish, huiñaitapish Paillatajmari.
9 Cancunaman ima mana yachashca shujtajta yachachijpica, chaitaca ama catichijchu. ‘Caita micunami alli, chaita micunaca mana allichu’ nishcata yuyanapaj randica, mana c'uyaipajta Dios c'uyashcata ñucanchij shungupi ashtahuan chai yuyailla canamari alli. Chashna imalla micuna cashcata yachachishcata catijcunaca manapish ima allita japishcacunachu.
10 Ñucanchijca, Diosman cushpa rupachina shuj altartamari charinchij. Chai altarmantaca, Diospaj Carpa huasipi Diosta servij curacunaca, mana micui tucuncunachu. 11 Curacunata mandaj curallami, Diospajlla ashtahuan ch'icanchishca ucumanca, animalcunapaj yahuarta juchamanta Diosman cungapaj apan. Animalcunapaj aichataca, Carpa huasimanta llujshichishpa canllamanmi rupachincuna. 12 Chashnallatajmari Jesuspish, Pai jichashca yahuarhuan tucuicunata ima juchachina illajta rurangapajca, pueblomanta canllaman llaquita apashpa huañurca. 13 Shinashpaca ñucanchijpish, Jesús shinallataj pueblomanta canllaman llujshishpa, pinganayaj llaquita Pai apashca shinallataj apashunchijlla. 14 Huiñaita mana chingarina pueblotaca, caipica mana charinchijchu. Ashtahuanpish shamuj punllapi ricurina pueblotami, chai yuyai mashcacunchij.
15 Chaimantami, Jesucristomanta Taita Diostaca, ‘Allimari cangui’ nicunalla canchij. Taita Diosman animalta cushpa huañuchina shinaca, shimihuan Diosta ‘Allimari cangui’ ninami. 16 Shinallataj pipaj ima allita ruranatapish, caishuj chaishuj caranacunatapish amataj cungaringuichijchu. Diosman animalta cushpa huañuchij shina chashna rurajpimi, Taita Diosca cushicun.
17 Cancunata michijcunata caźuichij. Paicunaca, cancunapaj almata cuidana yuyaillami purincuna. Chaita rurashcamantaca, Diosman ricuchina cashcata yachashpami, chai yuyai purincuna. Chaita paicuna llaquilla shunguhuan ruranapaj randica, cushicushpa rurachun paicunahuan alli caichij. Paicuna imatapish llaquilla rurajpica, cancunaca ima allita mana japinguichijchu.
18 Tucui imapish alli llujshichun, allita pushana yuyaihuanmi canchij. Chaimanta ñucanchijmantaca, Diosta mañapaichij. 19 Shinallataj ñucata cancunapajman Dios utca tigrachishpa pushachun nishpapishmi, ashtahuanca Diostaca mañapaichij nini.
20 Sumaj causaita cuj Taita Diosmi, ñucanchij Apu Jesucristotaca, huañushcacunapaj chaupimanta causachirca. Jesucristoca, Dios huiñaipaj ruranata ari nishcata pajtachishpami, Paipaj yahuarta jicharca. Chaimantami Paipaj ovejacunata Jatun Michij tucurca. 21 Cancunataca, Taita Diosllataj tucui imatapish Pai munashca shina allita rurajcuna canata yachachichun. Shinallataj Jesucristomantaca tucui ñucanchijllatataj, Pai munashca shinata rurachichun. Pai Jesucristolla huiñai huiñaita sumajyachishca cachun. Chashna cachun.
22 Ashallatami cancunata cunashpa quillcani. Tucuicunallataj chaitaca, sumajta uyapaichij.
23 Ñami ñucanchij huauqui Timoteotaca, preźumanta cacharirca. Pai utca caiman shamujpica, paihuanmi cancunata ricunaman shamusha.
24 Cancunata tucui michijcunatapish, tucui Diospajlla cajcunatapish “ ‘¿Allillachu canguichij?’ ninmi” nipaichij. Italiapi causacuj crijcunapish ‘¿Allillachu canguichij?’ ninmi.
25 Diosca, tucui cancunaman Paipaj jatun c'uyaita cushca cachun. Chashna cachun.


text:
Marco Polo
Marco Polo sutiyuq runaqa (15 ñiqin tarpuy killapi 1253 watapi paqarisqa Venezia llaqtapi - 8 ñiqin qhulla puquy killapi 1324 watapi wañusqa Venezia llaqtapi ) huk Italya mama llaqtayuq, Veneziayuq qhatuqsi, wamp'uykachaqsi, suyu tariqsi, saywitu qillqaqpas karqan. Ñawpaq Iwrupayuqpura Sida Ñan nisqanta Chunwa mama llaqtaman puriq runapuras qarqan.
Taytanː Niccolò Polo; Mamanː Nicole Anna Defuseh.
Warmiː Donata Badoer.
Churinkunaː Fantina, Bellela wan Moretta.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marco Polo.


text:
Qinghai pruwinsya
Qinghai pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Qinghai, chun simipi: 青海, phinyimpi: Qīnghǎi, machu: Tsinghai, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Xining llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 390 000 runakuna (Han runa 54,0%, Tibet runa 23,0%, Hui runa 16,0%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qinghai pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Qinghai (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Qinghai
- Información sobre Qinghai (inlish wan chun simikuna)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Huainayajtaca cancunapuramanta anchuchichij
1Cancunapuramanta ‘Shujca, lamamallahuantaj huainayashpa causacun’ ninacujtami uyani. Chashnataj huainayajca, Diosta mana crijcunapurapipish manamari uyarinchu. 2 ¡Cancunaca chaita yachashpapish, jatun tucucunguichijmari! Chaipaj randica, caparirishpamari huacana canguichij, chai juchata rurajtapish cancunapuramanta llujshichishpamari cachana canguichij. 3 Mana ñuca quiquin cancunahuan cashpapish, ñuca espiritupica cancunahuanmi cani. Ñucataj chaipi caj shinami, chai huainayaj runata imata ruranata mandagrini. 4 Cancunaca, tucuicuna Apunchij Jesucristopaj shutipi tandanacuichij. Ñucapish ñuca espiritupica, cancunahuanmi casha. Apunchij Jesucristollatajmi cancunamanca, cai rurai tucunata cunga. 5 Chai runataca, paipaj aichata jatunta llaquichichun, Satanasman cuichij. Apunchij Jesús shamui punllapica, chai runapaj espíritu quishpichishca cachun chashna ruraichij.
6 Cancuna, ‘Allimi canchij’ yuyashpa jatun tucunaca, ima allita mana ruracunguichijchu. Ashalla levadura, tandata rurana tucui chaputa p'unguillichijtaca, ¿manachu yachanguichij? 7 Chai ñaupa levadurataca shitaichij, levadura illaj tandata rurana mushuj chapu shina caichij. Cristoca, Taita Diosman cushpa huañuchina Oveja shinamari, ñucanchijmanta ña huañurca. 8 Chaimanta Pascuapi micunataca, chai mauca levadura shina caj juchahuan, millai yuyaihuanca ama micushunchij. Ashtahuanpish chuya shunguhuan, alli yuyaihuan micushunchij. Chashnami levadura illaj tanda shina cashun.
9 Sarun cachashca quillcallapitajmi, huainayashpa causajcunahuanca ama tandanacuchun nishpa cacharcani. 10 Chashna nishpaca, cai pachapaj cashpataj huainayajcunahuan, mitsacunahuan, shuhuacunahuan, rurashcalla dioscunata adorajcunahuan ama tandanacuchunca, mana nircanichu. Chaicunahuan mana tandanacuna cajpica, cai pachamanta llujshinami canguichijman. 11 Ashtahuanpish chai quillcapica, “Maijanpish ‘Crijmi cani’ nishca jahua huainayaj, mitsaj, rurashcalla dioscunata adoraj, pitapish ‘Llaqui japishca canman’ nij, machaj, shuhuajcunahuanmi ama tandanacunguichij” nircani. Chashnacunahuanca, tandalla micungapajllapish mana tiyarinachu canguichij.
12 Mana crijcunataca, imata mana jarcanachu cani. Crijcunapurapi ima tiyajpica, cancunallatajmari jarcana canguichij. 13 Taita Diosmi, mana crijcunataca juchachinga. «Chai millaita ruracujtaca, cancunapuramanta llujshichichijlla.»


text:
Jarani pruwinsya
Jarani pruwinsya icha Arani pruwinsya (aymara simipi: Jarani jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Arani, jarani icha jallmani nisqamanta sutinchasqa) nisqaqa Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam, jinallataq uj ñiqin munisipyu. Quchapampa llaqtamanta 55 km karum. Uma llaqtanqa Jarani llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kuntur Puñuna, Khurupampa, P'allqaluma, Juch'uy Llallawa, Quturipunta.
- Phaqchakuna: Turu Wayq'u phaqcha
- Mayukuna: Phaqcha, Challwa Mayu, Jatun Mayu
- Quchakuna: Parqu Qucha, Asiru Qucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpa Qucha, Yanatama
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as munisipyupi tiyan Chukiqayarakuna (Titanka (Puya raimondii)), mayqinkunachus sapa pachaq wataslla t'ikanku, chantapis Jarani pruwinsya ukhupiqa Wak'asllapi tiyanku.
Tiyallantaq kay waq alikuna:
- Alisu (Alnus acuminata)
- Anrreswaylla / Andreswaylla / Andres waylla (Cestrum Parqui L’Herit, Cestrum mathewsi)
- Ch'illka / t'ula (Baccharis)
- Ichhu (Stipa ichu)
- Kalistu (genus Eucalyptus)
- Kishwara / Kiswar (Buddleja)
- Mat'ara / t'utura
- Mulli / Kullash (schinus molle)
- Kichka muqu-muqu (Sulcorebutia steinbachii)
- Qayara (Puya...)
- Qiwiña / Qiwuña (Polylepis)
- Ulala (Cactus flagelliformis, Eriocereus tephracanthus)
- Waqaq Sawsi (genus Salix)
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quchakunapi tiyan ashkha uywakuna: challwakuna, wallatakuna (Chloephaga melanoptera), suq'a, panama, chullunpa.
Chaymanta kallankutaj waq uywakuna: wisk'acha, atuq, añathuya (Mephitidae) , k'itaquwi, ch'usiqa, wamani, p'isaqa, yuthu, katari.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarani pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarani munisipyupi:
- 24 ñiqin chakra yapuy killapi: K'acha Llump'aq (Virgen la Bella), Jarani llaqtapi.
Wak'as munisipyupi:
- 18 ñiqin hatun puquy killapi: Jatun Yachay Wasi Instituto Normal Superior Ismael Montespa p'unchaynin, Challwamayupi.
- Phuqllay, takipayanaku
- Ayriway killapi: Jatun qhatu puquykunamanta challwakunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía), Wak'aspi
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala, Wak'aspi Parirunpi ima.
- 14 ñiqin aymuray killapi: Tata Isiku (San Isidro), Misuk'anipi Parirunpi ima.
- Corpus Christi, Wak'aspi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro, Wak'aspi.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Wak'aspi.
- 2 ñiqin chakra yapuy killapi: Kanpu runaq p'unchaynin, Challwamayupi.
- 3 ñiqin chakra yapuy killapi: Virgen de Copacabana, Challwamayupi.
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa jatun raymichakuynin.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Wak'as munisipyupi)
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Takirikuna:
- Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi, Wak'as llaqtapi.
Ñawra takiqkuna / Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi, Wak'as llaqtapi.
- Freddy Veizaga Siles. Paqarimurqa Wak'as llaqtapi.
Takiqkuna:
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta (1.977).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mawk'a saywitu: Jarani pruwinsya
- Fiesta de Santa Bárbara en Vacas (kastilla simi)
- Radio Chiwalaki (kastilla simi)
- Instituto Normal Superior «Ismael Montes» (kastilla simi)
- La Puya Raimondi en Vacas (kastilla simi)
- www.cdi.gob.mx/ BOLIVIA: Características Sociodemográficas de la Población Indígena (kastilla simi)
- www.ine.gov.bo (Censo 2001) (kastilla simi)


text:
Rikch'a hap'ina
Rikch'a hap'ina icha Phutu kamara nisqaqa rikch'akunata hap'ispa waqaychanapaq llamk'anam.
Klasiku nisqa rikch'a hap'inawanqa rikch'akunata pilikula nisqapas achkiypi ruranakuq t'inkisqakunayuq sintapim hap'inchik.
Iliktruniku rikch'a hap'inawantaq rikch'akunata pinchikilla musyanawan willa waqaychanapim waqaychanchik.
Rikch'a hapinaqa ch'usaq kaham, huklla achkiyta yaykuchiq hutk'uyuq. Chay hutk'upiqa pallana lintim, kahap ukhunpi kaq huk lawpi kaq pilikulapi t'ikrasqa rikch'ata ruranapaq. Hutk'uta tuyllalla achkiypaq kichaptinqa, chay ukhupi sintapi chaqllisinchi t'inkisqakunam achkiypi rikch'atam ruran.
Kuyuq rikch'akunata pilikulapi hap'iq kamarataqa kuyuq rikch'a hap'ina ninchikmi.


text:
Ayllupi tiyaqkuna allpa ruruchiqkuna wiñachinapaqmi rimanakuyku, chaywanmi, chakrapi llamkayta, uywakuna uywayta, challwa uywayta, chakrapa ruruyninwan imaymana ruraqkunata yanapasaqku, chaywan pachamamanchikta mana kirispalla kawsananchikpaq, qullqita hapirinapaq, chaywan wakchakay pisiyachiyta munayku. Hatun Perú kamachiy nisqanhina Estado nisqaqa qatipanqa, yanapanqa tukuy chakramanta lluqsiq kawsaykuna allin chaskisqa kananpaq, rantinakuy wasikuna mirananpaq, chayhina yuyaywan, atipanakuypihina llamkaspam huk nacionkunamanpas rurunchikkunata apayta atinchik, chaytaqmi ayllupi tiyaq runakuna ñawpaqman lluqsirinqaku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estadoqa:
(a) Chakrakunatapas, uywakunatapas, tukuy kawsaykunatapas aswantam mirachinqataq, chaninchanqataq, chayhina allin chaninchasqa kaspaqa hawa nacionkunaman apanapaqpas kanqa, hawamanta chayamuq kawsaykunamanta amachanqa.
(ch) Chakrakuna qarpana yarqakunapas allin rurasqam kanqa; unupas, yakupas allin rakisqa kanqa, tarpuna allpakunapas allin wanuchasqa kanqa, kawsaykuna apanapaq ñankunapas allichasqa kanqa, mikuykunapas allin waqaychasqa kanqa. Chaypaq akchipas, karumanta waqyanakunapas, qayanakunapas ayllukunaman, llaqtakunaman chayanqa, chay ruraykunapaq yanapayta apachinqa.
(h) Ayllupi tiyaq runakuna ñawpaqman puririnqaku, chayqa taksa llaqtakunapas wiñayta qallarinqaku, chay llaqtakunam aswan yanapayta Estado manta tarinqaku, chaywantaq empresa privada nisqa yanapallanqataq runakunaman llamkanata quspa.
(i) Chakra ruraykunapas, chakra rurukunamanta ruraq industria nisqakunapas musuq yachaykunata chaskispam aswan wiñarinqaku, muhukunamanta, yurakunamanta aswan yachanapaq taqwirispa, chaywan tecnica nisqa yachaykuna mastarichinqa.
(k) Chakra ruray, chakra llamkay aswan chaninchasqa kananpaqmi kamachikuykuna lluqsimunqa Perú suyupi, llaqtankunapi, ayllunkunapi aparikunanpaq. (l) Chakra llamkaqkuna maymantapas tukuy yachaykuna, tukuy willakuykuna chaskinanpaq, huk hatun willanata paqarichinqa, chaywan paykuna ima munasqankuta allin qullqiman chayanankupaq akllarinqaku; hinallataq Perú suyupipas, llaqtakunapipas, ayllukunapipas maykamas kallpanku qun chayta qawarillanqakutaq.


text:
Muñecas pruwinsya
Muñecas pruwinsya icha Idelfonso de las Muñecas pruwinsya (aymara simipi: Muñecas jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Idelfonso de las Muñecas icha Provincia de Muñecas) nisqaqa Buliwya suyupi, Chuqiyapu suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chuma llaqtam (392 runa, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam, Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aymara, qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Yuraq Yaku distritu
Yuraq Yaku distritu; (kastilla simipi: distrito de Agua Blanca) nisqaqa huk distritum Qurisapa pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
- 1 Wiñay kawsay
- 2 Allpa saywachi
- 3 Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
- 4 Waki
- 5 Yachay tarpuy
- 6 Karu puriy
- 7 Yachaychiy
- 8 Musiku
- 9 Apaykachana
- 10 Distritupi paqarisqa runakuna
- 11 Willay pukyukuna
- 12 Kaypipas qhaway
- 13 Hawa t'inkikuna
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
P'unchaw kamasqa 29 ñiqin qhulla puquy killapi 1944 watapi wata; Manuel Prado Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Yuraq Yaku llaqtam.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 520 runakuna
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2011-2014: Ricardo Olano Mejía, Nueva Amazonia.[1]
- 2007-2010: Juan Carlos Mendoza Ruiz.


text:
Kay Ministerio de Agricultura y Riego (Minagri) nesqamantan yachachisqanku kay chakas, kokan,qocha kinray hinallataq unoqolla ayllu runakunata imaynamantas hark’akunkuman kay salqa uywakunamanta, imaraykuchus willakamunkun Punakuna hinallataq atoqkunas uhiankuta , paqochankuta mikhuyta qallarin.
Hina kaqtinmi kay Servicio Nacional Forestal de Flora y Fauna Silvestre (SERFOR) nesqamanta yachachisqanku ima mana allinkunataq kanman kay animalkunata wañuchinkuman hina, hinamantapis imaynamantan hark’akunkuman ama uywankuta mikhunampaq chayta.
Kanmin kamachikuykuna kay salqa uywakunamantaqa ama wañuchinanchispaq nispa, hinakaqtinmi ayllu runakunaqa ninko noqaykun rimanakusaqkun kay MINAGRI nesqawan ima kaqtinpis nispan willakamunko.


text:
Wikipidiya:Qillqa suti
Wikipidiyapi musuq p'anqata kicharispaqa, allin qillqa sutita pallanaykim atin.
Allin qillqa suti nisqaqa kay hinam:
- Qhichwa simipi sutim kachun. Chayraykum qillqanchik: anqas (=asul/azul), q'umir (=birdi/verde), yachay wasi (=iskuyla/escuela), antanka (=awiyun/avión), piluta hayt'ay (=futbul/football), chita (=kurdiru/cordero). Mana chay hina allin qhichwa rimata riqsiptiykiqa, qhichwalla, kastilla-qhichwa icha qhichwa-kastilla simi qullqakunapi maskay. Musuq simikunamanta qillqanayaptiykiqa, qhaway Wikipidiya:Musuq simikuna p'anqapi. Manapuni qhichwapi rima kaptinqa, lliwmanta aswan riqsisqa aymara, mapudungun, nawa, latin, grigu, kastilla, inlish icha huk simimanta hap'isqatam qillqanchik.
- Qillqa sutiqa allintam qillqasqa kachun, qhaway Wikipidiya:Allin qillqay p'anqapi.
- Llaqtakunamanta qillqanayaptiykiqa, qhaway Wikipidiya:Llaqta sutikuna p'anqapi.
- Qhichwapi rimapuraqa, wamaq rimapurapas, lliwmanta aswan riqsisqa rimata llamk'achiy, ahinataq: para (=tamyay), q'umir (=chiqyaq, waylla), piluta hayt'ay (=chakiyasiy), mulli (=kullash), antañiqiq (=yuparparina, huchhachana).
- Huk rima achka sut'ikunayuq kaptinqa, sut'ichana qillqatam qillqanchik, lliw sut'inwan t'inkiyuq.
- Qillqa sut'ikunataqa huk yupaypim qillqanchik.
- Lliw kaqlla sutikunamanta, musuq simip, llaqta sutip kastilla simipi sutinkunamantapas p'anqakunapi #PUSAPUNA [[chiqap sutin]] nisqa pusapunatam qillqamunchik.


text:
Atuq waqachi
Atuq waqachi[1] (Cylindropuntia tunicata = Opuntia tunicata) nisqaqa huk kichkasapa sintuqmi, atuqkunata huk sallqa uywakunatapas ayqichinapaq wiñachisqa qinchakunapi, yura saywakunapi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 32. atoq waqachi: Opuntia tunicata Link et otto.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Atuq waqachi.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Cylindropuntia


text:
Rafael Caldera
Rafael Antonio Caldera Rodríguez sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin qhulla puquy killapi 1916 watapi paqarisqa San Felipe llaqtapi - † 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 2009 watapi wañusqa Caracas llaqtapi) huk Winisuylanu taripay amachaq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Tayta: Caldera; Mama: Rodríguez.
Mama:
Warmikuna:
Yachay wasi: Liceo Andrès Bello.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Rafael Caldera.
- Fundación Internacional José Guillermo Carrillo


text:
George Best
George Best sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1946 watapi paqarisqa Belfast llaqtapi - 25 ñiqin ayamarq'a killapi 2005 watapi paqarisqa London llaqtapi) Chinchay Ilanda mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: George Best.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: George Best.


text:
[Universal Declaration of Human Rights]
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
- Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
- Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
- Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
- Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
- Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
- Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
- Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
- Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
- Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
- Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
- Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
- Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
- Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
- Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
- Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
- Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
- Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
- Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
- Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
- Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
- Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
- Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
- Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
- Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
- Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
- Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
- Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
- Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
- Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
- Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
- Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
- Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


text:
Qaqa paluma
Qaqa paluma (Columba livia) nisqaqa huk urpim, Iwrupapi, Asyapi, Aphrikapipas kawsaq. Awya Yalapi musuq rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Columba livia». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 31 de enero de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qaqa paluma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qaqa paluma


text:
Chachakuma yura rikch'aq ayllu
Chachakuma yura rikch'aq ayllu (familia Escalloniaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, isqun rikch'anayuq, 130 rikch'aqniyuq, Awya Yalapi, Malasyapi, Riyunyun wat'api, Musuq Silandapipas wiñaq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk chachakuma hina yurakuna:
- Urqu chachakuma, ch'illi chachakuma, chiqap chachakuma, phawka, lluqi (Escallonia resinosa)
- T'asta (Escallonia myrtilloides)
- Phanka (Escallonia heverea)
- Chiquna (Escallonia micrantha)
- Puka chachakuma (Escallonia rubra)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachakuma yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chachakuma yura rikch'aq ayllu


text:
Juvénal Habyarimana
Juvénal Habyarimana sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin pawqar waray killapi 1937 watapi paqarisqa Rwanda - 6 ñiqin ayriway killapi 1994 watapi wañusqa Kigali llaqtapi) Hutu Rwanda mama llaqtayuq pulitiku wan Umalliq.
1973 watamanta 1994 watakama ñawpaq kuti Rwandapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Agathe Habyarimana
Wawakuna:
Yachaywasi: .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juvénal Habyarimana.
- Rwanda: How the genocide happened, BBC News, 1 de abril de 2004 (inlish simipi)


text:
Aqumayu pruwinsya
Aqumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Acomayo) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aqumayu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyukuna: Qhichwa, Suni (Javier Pulgar Vidal)
Quchakuna: Aqumayu pruwinsyapiqa tawa aswan hatun qucham:
- Hawa Qucha (Aqupiya llaqta ñiqpi)
- Pampamarka quchawan Asnaqucha (Musuqllaqta ñiqpi)
- Ukhu Qucha (Pumaqanchi llaqta ñiqpi)
Uchuy quchakuna: Maqpi (Umacha), Waywaqucha (Aqumayu), Yanaqucha (Musuqllaqta) Qiwaqucha (Pumaqanchi), Hurinuqucha, Tiktiqucha (Aqupiya), Chinaqucha (Hembra), Machu Sankarara;
Mayukuna: Apurimaq mayu - Aqumayu - Kachimayu - Marpamayu - Wililli
Uchuy mayukuna: Qullqamach'ay (Aqumayu distritu), Q'intir (Sankarara), Waqar, K'ayasqmayu (Llaqtapampa), Chakamayu (Taqtabamba), Q'aqawa (Santo Domingo), Qaywa, Pumaqanchi (Pumaqanchi), Unusi, Mayusa, Tikuna (Ch'usiqani)
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa qanchis distritum.
Pumaqanchi distrituqa aswan hatun distritum Qusqu suyupi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waqrapukara (Musuqllaqta distritupi)
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pumaqanchi llaqtapim kan yachay wasikunapas.
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Qusqu suyu
- Aqumayu pruwinsyapi allpa llamk'ay (kastilla simipi)


text:
Jacques Charles
Jacques Alexandre César Charles sutipaq runaqa (* 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1746 watapi paqarisqa Loiret llaqtapi (Orléanais) - † 7 ñiqin ayriway killapi 1823 watapi wañusqa París llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq wallpariqsi, Yupay yachay, Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. 1787 Charles Wapsikuna Kamachikunapas.
Warminqa Julie Bouchaud des Hérettes sutiyuqmi karqan.
1793 Académie des Sciences nisqapi yachaqayninkunatam tukurqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jacques Charles.


text:
Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu
Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu (kastilla simipi: Santuario Histórico de Chacamarca) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi, Hunin pruwinsyapi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'isaqa: Nothoprocta pentlandii
- Alqamari: Phalcoboenus megalopterus albogularis
- Liki-liki Vanellus resplendens
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.enjoyperu.com / Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu (kastilla simipi)


text:
Hechos 15 Mushuj Testamento Diospaj Shimi (MTDS)
Imallata yachachinata yuyarinacungapajmi Jerusalenpi tandanacushcacuna
15 Judeamanta maijan crijcuna Antioquía crijcunapajman shamushpami: «C'ari charishca aicha punta carata p'itichinata, ima shinalla rurachun Moisés mandashca shina mana rurashpaca, mana quishpiringuichijchu» nishpa yachachircacuna.
2 Chashna yachachicujpimi Pabloca, Bernabendij chai yachachijcunahuan achcata rimanacurcacuna. Shina cashpapish manataj shujlla yuyaiman chayarcacunachu. Chaimantami Antioquía crijcunaca, maijan alli crijcunata, Pablohuan Bernabehuan Jerusalenman cachanata yuyarircacuna. Paicunataca, huillagrichun mingashcacunahuan, cunaj yuyajcunahuan chai yachaicunamanta parlanacugrichunmi cacharcacuna. 3 Tandanacushca crijcuna cachajpi rishpaca, Feniciata, Samariatami rircacuna. Chai llajtacunapica crijcunamanmi, mana israelcunapish Diospajman cutirishcata parlarcacuna. Chaita parlajpica, chai crijcunaca tucuicunami achcata cushicurcacuna. 4 Paicuna Jerusalenman chayajpica, tandanacushca crijcunapish, huillagrichun mingashcacunapish, cunaj yuyajcunapish allimi chasquircacuna. Pablohuan, Bernabehuanca Taita Dios paicunahuan imalla allicunata rurashcatami parlarcacuna.
5 Ashtahuanpish fariseocunapaj yuyaita catijcunapuramanta maijan crijcuna shayarishpaca, cashnami nircacuna:
–Mana israelcuna crij tucujpica, c'aricunataca charishca aicha punta carata p'itichinatajmi. Moisés Mandashcatapish, pajtachichun mandanatajmi– nircacunami.
6 Chashna nijpica, huillagrichun mingashcacunapish, cunaj yuyajcunapish, chai jahua alli yuyarinacungapajmi tandanacurcacuna. 7 Ña unaita rimanacushca q'uipami, Pedro shayarishpa cashna nirca:
–Huauquicuna, cancunallataj yachanguichijmi. Taita Diosca, mana israelcunatapish quishpichingapajmi, alli huillaita paicunamanpish huillachun, ñucataca sarunman agllarca. 8 Tucuicunapaj shunguta rijsij Pai Diosca, mana israelcunatapish chasquishcata ricuchingapajmi, paicunamanpish ñucanchijman shinallataj, jucha illaj Paipaj Espirituta curca. 9 Chashnallataj paicunapish ñucanchij shinallataj cashcata ricuchingapajmi, crijllapi paicunapaj shunguta p'icharca. 10 Chashna cashca jahuaca, ¿ima nishpataj ñucanchij ñaupa yayacunapish, ñucanchijpish mana apai tucushca yugotaca cai crijcunaman apachishunri? 11 Ñucanchijca, mana c'uyaipaj cajpi Apunchij Jesús c'uyashpalla, ñucanchijtapish paicunata shinallataj quishpichij cashcatami crinchij– nircami.
12 Shina nijta uyashpaca, tucuicuna upallashpami Bernabetapish, Pablotapish alli uyarcacuna. Paicunaca, mana israelcunapaj ñaupajpi jatun señalcunatapish, mancharinacunatapish Taita Dios rurachishcatami parlarcacuna. 13 Paicuna ña tucui parlajpica, Jacoboca cashnami nirca:
–Tucui huauquicuna, ñucata uyahuaichij. 14 Taita Dios ima laya mana israelcunatapish agllashpa, Paipaj huahuacunata rurai callarishcataca, Simonllataj ñamari ñucanchijman parlarca. 15 Chashna rurana cashcatamari, Dios ima nishcata huillajcunaca cashna quillcashca:
16 “Chai q'uipa tigramushpaca,
Davidpaj urmashca huasitami cutin allichisha.
Urmashpa siricujtami,
cutin huasichishpa shayachisha.
17 Chashna rurajpimi, tucui shujtaj llajta runacunapish, Mandaj Diosta mashcangacuna.
Tucui llajtacunallatajmi, ñuca shutita apancuna.
18 Ñaupamantapacha ña huillachishpa,
tucui caicunata ruracuj Mandaj Diostajmi chashna nin” nishcami.
19 Chaimanta, ñuca yuyaipica, mana israelcunapish Diosta catisha nijpica, ima chaicunata nishpa, mana p'iñachinachu canchij. 20 Chaipaj randica, paicunamanca: “Rurashcalla dioscunaman ima cushcatapish ama micunguichij, ama huainayanguichij, sipishpa huañuchishca aichatapish, ima yahuartapish ama micunguichij” nishpami, quillcashpa cachana canchij. 21 Chaicunaca ñaupallamantatajmi Moisespaj Quillcapi tiyacun. Chaitaca tucui pueblocunapi tandanacuna huasicunapimi, tucui sabadocuna reźashpa huillancuna– nircami.
Mana israelpura crijcunamanmi quillcata cachashcacuna
22 Jacobo chashna nijpimi, huillagrichun mingashcacunapish, cunaj yuyajcunapish, tandanacushca tucui crijcunapish, tucuicuna alli nishca Barsabás nishca Judasta, Silasta Pablohuan, Bernabehuan Antioquiaman cachangapaj agllarcacuna. 23 Paicunahuanmi, cashna quillcashpa cacharcacuna:
«Huillagrichun mingashcacuna, cunaj yuyajcunami:
Antioquiapi, Siriapi, Ciliciapi causacuj mana israel crijcunataca, ‘¿Allillachu canguichij?’ nipanchij.
24 Caimanta ñucanchijpura maijancuna cancunapajman rishcata uyarcanchijmi. Paicunaca: “C'aricunaca charishca aicha punta carata p'itichinami canguichij, Mandashcatapish pajtachinami canguichij” nishpami, cancunataca muspachigrishcacuna carca. Paicunataca mana ñucanchij cacharcanchijchu. 25 Chaimantami, ñucanchij tucuicuna shujlla yuyai tucushpa, ñucanchijpurallamantataj cai huauquicunataca, ñucanchij c'uyashca Bernabehuan, Pablohuan cancunapajman cachana tucurcanchij. 26 Bernabehuan, Pablohuanmari huañunata yachashpapish, cancunamanca Apunchij Jesucristomanta huillashcacuna. 27 Chaimantami Judastapish, Silastapish ñucanchij yuyarinacushcata ñahui ñahui cancunaman huillachun cachanchij. 28 Jucha illaj Espiritupaj yuyaipipish, ñucanchij yuyaipipish alli yuyachijpimi, cancunataca imata ashtahuan mana mandashun ninchij. Ashtahuanpish, caillatami, yachanataj cajpi quillcashpa cachanchij: 29 Rurashcalla dioscunaman cushcataca ama micunguichij, yahuartapish, sipishpalla huañuchishca aichatapish ama micunguichij, ama huainayanguichij. Caicunata caźushpaca, allitamari ruranguichij. Allilla causapanguichij» nishpa quillcashcatami cacharcacuna.
Cancunataca, tucuipi yalli cashca canman munanchijmi.
30 Ña Antioquiaman chayashpaca, crijcunata tandachishpami chai quillcata curcacuna. 31 Chai quillcata reźashpaca, chashna alli yuyaicunata cushpa cunashcata ricushpaca, tucuicunami achcata cushicurcacuna. 32 Judaspish, Silaspish Dios ima nishcata huillajcuna cashpami, chai crijcunataca, alli catichun achcata cunashpa, sinchi cana yuyaita curcacuna. 33 Ña tauca punllacunata chai crijcunahuan cashpami, paicunata cachajcunapajman tigrashun nircacuna. Chaimantami chai crijcunaca, ‘Sumajta ringuichij’ nishpa cacharcacuna. 34 Shina cajpipish Silasca, chaipi saquirina alli yuyachijpi, chaipi saquirircarajmi. 35 Pablopish, Bernabepish tauca shujtajcunandijmi, chai Antioquiallapitaj, Mandaj Diospaj Shimita yachachishpa, alli huillaitapish huillashpa catircacuna.
Pabloca Bernabehuan llaquirishpami ch'icanyarishca
36 Ña unaita chaipi cashpami, Pabloca Bernabetaca:
–Mandaj Diospaj Shimita sarunman huillamushca pueblocunapi, crijcuna imanalla cashcata jacu ricumushun– nirca.
37 Shina nijpi Bernabeca, Marcos nishca Juantapishmi pushashun nirca. 38 Juan Marcosca, punta cutin huillanaman rishpami, paicunataca Panfiliapi saquishpa tigramushca carca. Chaimantami Pabloca paitaca mana pushasha nirca. 39 Chaimanta rimanacushpa, mana shuj yuyailla tucushpami, raquirinacurca. Chaimantami Bernabeca, Marcosta pushashpa Chipreman barcopi rirca. 40 Cutin Pabloca, Silastami pushana tucurca. Chaimantami crijcunaca, mana c'uyaipajta c'uyaj Mandaj Dios alli pushachun mingashpa cacharcacuna. 41 Paicuna ishquimi Siriapi, Ciliciapi crijcunata ricugrishpa, ashtahuan alli catichun cada pueblopi tandanacushca crijcunata cunarcacuna.


text:
Atakama suyu
Atakama suyu nisqaqa (kastilla simipi: III Región de Atacama) Chilipi huk suyum. Uma llaqtanqa Qhupiyapu (Copiapó) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa pruwinsyanmi kan:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Atakama suyu.


text:
Pampa kuru
Pampa kuru (Platyhelminthes) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwinnaq, llusp'i, chakinnaq, siki hutk'unnaq uywachakunam. Muyuri kuru (Turbellaria) nisqakunaqa yakupi, allpapi mayninpipas aycha mikhuspa kawsaptin, lliw wakin pampa kuru rikch'aqkunataq uywakunapi runapipas atam kaspa kawsanku.
Kaymi huk iskay pampa kuru rikch'aqkuna:
- Muyuri kuru (Turbellaria)
- Kinwara (Cestoda)
- Ch'iwi pampa kuru (Monogenea)
- Ch'unqa pampa kuru (Trematoda): Alikuya (Fasciola hepatica), huk atamkunapas
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pampa kuru.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pampa kuru


text:
Pabloca Macedoniapi, Greciapimi crijcunata ricugrishca
1Chai caparinacui ña chulunyajpimi, Pabloca crijcunata cayashpa, alli catichun cunarca. Cunashca q'uipaca ugllarishpa, ‘Shujtaj punllacama’ nishpaca, Macedoniamanmi rirca. 2 Chai llajtacunapi causacuj crijcunatapish alli catichun, achcata yachachishpa purishpami, Greciaman chayarca. 3 Chai llajtamantaca, quimsa quilla q'uipami, Siriaman ringapaj barcota japisha nicurca. Ashtahuanpish judiocuna paita huañuchingapaj chapacushcata yachaj chayashpami, Macedoniata tigrana tucurca. 4 Pablohuanca Bereamanta Pirropaj churi Sopater, Tesalonicamanta Aristarco, Segundo, Derbemanta Gayo, Timoteo, Asiamanta Tíquico, Trofimopishmi Asiacama rircacuna. 5 Paicunaca, ñucanchijta ñaupashpami, Troaspi shuyagrircacuna. 6 Ñucanchijca, levadura illajlla tandata micuna fiesta tucurijpimi, Filiposmantaca barcopi rishpa, pichca punllapi Troasman chayarcanchij. Ñucanchijta chaipi shuyacuj huauquicunahuan tupashpami, canchis punllacama chaipi saquirircanchij.
Troaspimi Pabloca huañushcata causachishca
7 Domingo punlla cajpimi crijcunaca, Jesús huañushcata yuyarishpa micungapaj tandanacurcanchij. Pabloca, cayandijta ña rina cashpami, chaupi tutacama yachachicurcalla. 8 Paicuna tandanacushca altibajo ucupica, achca lamparacunapimi nina rupacurca. 9 Chaipica, Eutico shuti huambrami ventanapi tiyacurca. Chai huambraca, Pablo unaita huillacujllapimi, dorminaita atichirca. Ña huañuita dormishpami, quimsa altomanta, ucu pambaman urmarca. Ricunaman uriyashpaca, huañushcatami japircacuna. 10 Pablo uriyashpa, chai huambrata ugllarishpaca: «¡Ama mancharichijchu! ¡Huambraca causajllatajmi!» nircami.
11 Pabloca, cutinllataj jahua ucuman huichiyashpami, Jesús huañushcata yuyarishpa, tandata chaupishpa cararca. Chaita micushca q'uipapish, pacaringacama yachachishpaca, ña rircallami. 12 Urmashpa huañuj huambratapish, causajtami huasiman pusharcacuna. Chashnami tucuicuna achcata cushicushpa saquirircacuna.
Troasmantaca Miletomanmi rishcacuna
13 Pabloca Asoncama chaquillahuan rina tucujpimi, ñucanchijca chaipi tupashpa paita apashun ninacushpa, barcopi chaiman ñauparcanchij. 14 Asonpi tupanacushpami, Pablota barcopi pushashpa, Mitilene puebloman shamurcanchij. 15 Chaimanta barcollapitaj rishpaca, cayandij punllami Quío shuti pueblo ch'imbanijman chayarcanchij. Chai cayandij punllami, Samospi barcocuna shayanaman chayarcanchij. Trogilio pueblopi samarishpami, cayandijta, Miletoman chayarcanchij. 16 Pabloca, Pentecostés punllapaj ima shinapish Jerusalenman chayashataj nishpami, Asiapi ama unaiyangapaj Efesoman rircalla.
17 Miletopi cashpami, Pabloca Efesopi causaj crijcunata cunaj yuyajcunata cayaj cacharca. 18 Paicuna chayamujpica, cashnami nirca: «Asiaman chayamushca punllamantapacha cancunahuan ñuca ima shina cashcataca, cancunallataj allimi yachanguichij. 19 Ñucaca, alli shunguhuanmi, Apunchij Jesusta servircani. Manaraj crij judiocuna ñucata llaquichishcamanta, huacaihuan, llaquillami purircani. 20 Shina cajpipish cancunapaj imalla alli canata, huillanata, yachachinataca manataj saquircanichu. Huasinta purishpapish, tandachishpapishmi yachachircani. 21 Israelcunatapish, griegocunatapish ‘Taita Diospajman cutirichij, Apunchij Jesucristota crichij’ nishpami huillarcani.
22 Cunanca, Diospaj Espiritupish richuntaj nijpimi, Jerusalenman rina tucuni. Chaipi ñucata ima shuyacujtapish mana yachanichu. 23 Mai puebloman chayajpipish, jucha illaj Espiritumi: “Achcatami llaquichigrincuna, carcelpi churagrincunami” nishpa huillahuan, chaillatami yachani. 24 Chai llaquicunatapish mana manchachinchu. Ñucata huañuchijpipish, mana ima cangachu. Ashtahuanca, mana c'uyaipajta Taita Dios c'uyashca alli huillaillatami huillashpa catisha nini. Chaitaca, Apunchij Jesusmi ñucaman mingahuarca.
25 Cunancamami cancunamanca, Taita Dios mandacunta huillashpa purircani. Chaita ñuca shimimanta uyajcunaca ña mana cutinca, pipish ñucata ricunguichijchu. 26 Chaimanta, maijan cancuna chingarishpaca, ñucataca imata mana juchachinachu canguichij. Chaitaca cunanmanmi huillani. 27 Taita Dios imallata rurasha nishcata huillanataca, llaquipi cashpapish manataj saquircanichu. 28 Chaimanta, cancunallatajpish alli yuyaihuan causanguichij. Apunchij Jesucristo Paipaj yahuarhuan randishca, tandanacushca crijcunatapish pajta shitanguichijman. Paicunataca cancuna alli michichunmi, jucha illaj Espirituca cancunapaj maquipi churarca. 29 Ñuca rishca huashaca, millai atujcuna shamungami. Chaicunaca, ovejacunata manchachishpa, caita chaita cachangacunami. 30 Cancunapurallamantatajmi maijancunaca pandata yachachishpa, crijcunataca ch'icanyachishpa apangacuna. 31 Chaimanta, yuyaipi canguichij. Ñucaca quimsa huatatami tutapish, punllapish mana samashpa, tucui cancunataca shuj shuj japishpa, huacashpa cunarcani.
32 Cunanca huauquicuna, cancunataca, Taita Diosmanpish, mana c'uyaipajta c'uyashpa cushca Paipaj Shimimanpishmi mingani. Chai Shimimari cancunataca, punllanta sinchiyachishpa, Diospajlla cajcuna japinata cunga. 33 Ñucaca, pipaj cullquita, curita, churanatapish mana munashcanichu. 34 Chaipaj randica, ñucapajpish, ñucahuan purijcunapajpish ima illashcata charingapajca, ñuca maquihuantaj imatapish rurashpami cullquita japircani. Chaitaca cancunallataj yachanguichijmi. 35 Ñucaraj chashna rurashpami cancunataca, mana charijcunata ima shina ayudanata yachachircani. Chashna rurashpallami: “Imatapish cujmi, chasquijta yalli cushicun” nishpa, Apunchij Jesús yachachishcatapish yuyachina ñahuita charircani» nircami.
36 Chai tucuita yuyachishca q'uipaca, Pabloca tucui paicunandij cungurishpami, Diosta mañarca. 37 Chai q'uipaca, tucuicuna ‘Shujtaj punllacama’ nishpami, Pablota ugllarishpa, huacashpa mucharcacuna. 38 “Ñucataca, ña mana ashtahuan ricunguichijchu” nishcamantami, yallitaj llaquirircacuna. Chaimantaca barcocamami, Pablohuan rircacuna.


text:
Zamora Chinchipi marka
Zamora Chinchipi marka nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk markam. Uma llaqtanqa Zamora llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Podocarpus mama llaqta parki - Yakuri mama llaqta parki
- Urqukuna: Zamora Chinchipi - Congüime
- Mayukuna: Mayu-Chinchipi mayu - Nangaritza mayu - Zamora mayu
- Quchakuna: Cisam quchakuna
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun kitinmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Zamora Chinchipi markapiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku. [1] Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Saraguro llakta (kichwa simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zamora Chinchipi marka.