text:
RUQ'ALAJIRISAXIK CHI RUWÄCH RONOJEL RUWACH'ULEW RI RUCH'OJIB'AL RUK'ASLEN JUN WINÄQ
[Preamble]
Xa roma k'a ri kolotajïk, ruq'atik ri tzij, chuqa' ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x chi ruwäch re ruwach'ulew, uxlaynäq k'a pa ruwi' ri nimaläj ruq'ij ruk'aslen ri winäq, chuqa' xa roma k'a ri mansachel man ewäl ruch'ojib'al kik'aslen konojel ri ach'alal ri'ïl chi ruwäch re ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri man etaman ta chuqa' ri man ya'on ta ruq'ij ruch'ojib'al rul'aslen jun winäq yeb'an k'ïy itzel taq b'anob'äl, nimaläj taq ch'a'oj pa ruk'u'x kik'aslen ri winaqi'; chuqa' xq'alajirisäx chi ri nimaläj rurayb'äl ri winäq ja ri xtirïl ta apo jun utziläj k'aslen ri man jun ta chïk xinb'iri'ïl, man jun ta chïk wayjal, meb'a'il, xa xtikïl ta apo jun k'aslen ri akuchi' man jun oyowal, man jun ch'a'oj rejqalen rub'ixik jun na'oj chuqa' man jun ta ch'a'oj rejqalen runimaxik ri jalajöj kuqub'ab'äl taq k'u'x;
Xa roma k'a chi yalan nimaläj rejqalen ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq k'atzinel ruto'ik rik'in taqanel q'atb'äl tzij, richin k'a chi ri winäq manäq ta xtub'än rajäl ruk'exel roma ri tijoj poqonal chuqa' ri itzel taq b'anob'äl nuk'ül pa ruk'aslen;
Xa roma k'a yalan nimaläj rejqalen rusamajixik jun utziläj ajowab'äl chi kikojöl ri juley chïk taq ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri Nima taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' kikamlun rub'ixik kitzij chi rupan jun Taqanel Wuj ri kikuqub'ab'äl k'u'x pa ruwi' ri nimaläj taq ruch'ojib'al ruk'aslen ri winäq, ri nimaläj ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri winäq, chuqa' chi xa junan ruq'ij ruch'ojib'al ruk'aslen ri achin rik'in ri ixöq, chuqa' xkipab'a' ki' chunimirisaxik ri kik'ojlen chuqa' ri rutzil kiwäch ri winaqi' pa rub'eyal jun qitzij kolotajïk;
Xa roma k'a ri ruwa taq Rach'ulew Kachb'il ki' chuqa' ri Nima Moloj Ri'ïl kichin ri Ruwach'ulew Kitzob'ajin ki', xkipab'a' ki' chi ruchajixik ri qitzij ajowab'äl chuqa' ri qitzij ruch'ojib'al, ri qitzij rukolotajik kik'aslemal ri winaqi' chi ruwäch ri rach'ulew;
Xa roma k'a ri xa jun ta runojib'al ruk'ojlemal re ch'ojib'äl re' rik'in ri kolotajïk ja ta ri' ri xtiya' ruq'ij richin ri qitzij rusamajixik re jun utziläj samaj re';
Ri Nimaläj Moloj Ri'ïl nuya' rutzijol re Ruq'alajirisaxik chi Ruwäch Ronojel Ruwach'ulew re Ruch'ojib'al Ruk'aslen ri Winäq chi xa jun ta ri kinojib'al xtikib'än ri tinamït je' chuqa' ri ruwa taq Ruwach'ulew richin chi man xa xe ta ri winäq pa ruyonil chuqa' ri moloj taq ri'ïl, xtoqa ta pa kik'u'x jantape' ri ruya'ik rutzijol rik'in ri utziläj b'anob'äl chuqa' rik'in ri tijonïk, rik'in ri rusamajixik re ch'ojib'äl re' chuqa' ri kolotajïk, xa xtikichajij ta k'a ri rusamajixik re samaj re', xa eqal eqal ta k'a xtik'ïy ri ruya'ik ruq'ij pa taq ruwach'ulew man xa xe ta ri pa taq kitinamit ri ruwa taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' chuqa' xa xtisamajïx ta ri pa taq ruwach'ulew e k'o pa taq kicholajen.
Mokaj jun (1)
Konojel ri winaqi' kan kalaxib'en pe ri kolotajïk, ri junan kiq'ij, ri junan kejqalen, junan kich'ojib'al pa kik'aslen, xa achi'el k'a ri kik'ojlen, ri kinojib'al kichajin xa tik'amun k'a chi nimaläj konojel xtikajo' ki'.
Mokaj ka'i' (2)
Konojel ri winaqi' kichajin ronojel ri ch'ojinïk chuqa' ri kolotajïk e tz'ib'an chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re', stape' jun wi rutzub'al ri winäq, jun wi ruch'ab'äl, jun wi runimab'al k'u'x, jun wi runojib'al chi achin chi ixöq xa b'a chike jun chïk ruk'ojlen ralaxik, wi ta b'eyom, wi ta meb'a' xa junan kich'ojib'al.
Man xa xe ta k'a re', chuqa' man jun wi ta xtitz'et jun winäq xa roma ta rub'anikil jun ruwach'ulew, xa roma ta rub'eyal ruq'atb'al tzij ri ruwach'ulew chi näj chi naqaj chuqa' ri ruwach'ulew akuchi' k'o wi jun winäq, chuqa' man xa xe ta k'a chupan jun ruwach'ulew ri nusamajij ri' pa ruyonil chuqa' ri ruwach'ulew ri k'o pa kicholajen juley chïk, ri man pa ruyonil nisamäj chuqa' ri jun chïk ruwach'ulew niq'aton tzij pa ruwi'.
Mokaj oxi' (3)
Man jun winäq xtiq'at ta chi ruwäch ri ruk'aslen, kan ralaxib'en pe ri kolotajïk chuqa' rujikirisanik ri ruk'aslen.
Mokaj kaji' (4)
Man jun winäq ri xtichuq'ab'äx ta pa samaj chuqa' xtichuq'ab'äx ta chöj chi rilixik jun winäq; ri ruchuq'ab'an samaj chuqa' ri k'ayin taq winaqi' xa b'a chike na rub'anikil ch'a'oj rejqalen.
Mokaj wo'o' (5)
Man jun winäq ri xtiya' ta pa tijoj poqonal, pa ch'aykïl chuqa' ri chöj ta xtiq'at tzij pa ruwi' chuqa' chöj ta xtuk'ül itzel ta b'anob'äl ri man ruk'amun ta nib'an chi re jun winäq.
Mokaj waqi' (6)
Ronojel winäq ütz nuch'ojij xa b'a kuchi' chi ruwäch ri rach'ulew ruq'ij ri ruk'ojlen pa rucholajen ri q'atb'äl tzij.
Mokaj wuqu' (7)
Konojel ri winaqi' xa junan kiq'ij chi ruwäch ri q'atb'äl tzij chuqa' xa junan kitz'etik kito'ik nub'än ri taqanel q'atb'äl tzij. Konojel xa junan kichajixik nib'an chi ruwäch ronojel ri etzelanïk nuq'äj rutzij re Q'alajirisab'äl Wuj re' chuqa' nuto' rik'in ronojel toq'onïk pa ruwi' ri etzelan taq k'u'x.
Mokaj waqxaqi' (8)
Ronojel winäq k'o chi ruchajin jun utziläj tob'äl chi ruwäch ri q'atb'äl taq tzij pa jun ruwach'ulew, xa ruk'amun chi tito' chi ruwäch ri itzel taq b'anob'äl nuq'äj rutzij ri k'atzinel taq rutob'al ri winäq, ruchajin ri nimaläj taqanel wuj chuqa' ri ruchajin ri taqanel q'atb'äl tzij.
Mokaj b'eleje' (9)
Man jun winäq ri chöj ta xtichap, xtitz'apäx ri man jun ta rumak chuqa' ri chöj ta xtoqotäx el pa ruruwach'ulew.
Mokaj lajuj (10)
Konojel ri winaqi' k'o chi xa junan rejqalen kiq'ij, richin ye'ak'axäx pa saqil chuqa' rik'in jun utziläj q'atb'äl tzij ri man jun ütz itzel nub'än nisamäj, richin ütz ruq'atik tzij nib'an chi re ri runch'ojib'al chuqa' ri k'o chi nub'än pa ruk'aslen jun winäq, chuqa' pa ruwi' xa b'a chike sujunïk nib'an chi rij jun winäq chi ruwäch ri q'atb'äl tzij.
Mokaj julajuj (11)
- Ronojel winäq ri rejqalen jun mak ütz nuch'ojij chi man jun rumak ta, wi manäq q'alajnäq ta wi kan ja rija' wi ri ajmak, pa ruq'a' raqän taqanel q'atb'äl tzij chuqa ri ruchojmilal nib'an pa rusaqil chi kiwäch ri winaqi' chuqa' ri akuchi' q'alajirisan ronojel rutob'al ri winäq.
- Man jun winäq ri xtiq'at ta tzij pa ruwi' chuqa' xtewäx ta ir rumak xu taq xkulwachitäj ri b'anob'äl man rejqalen ta mak chi ruwäch ri ruwach'ulew chuqa' chi ruwäch ri juk'an ya' ruwach'ulew. Chuqa' man jun winäq ri xtirejqalej ta chïk jun nimaläj ch'a'oj ri xtik'o ta chi ruwäch ri nikiq'ät ri ajq'atöy tzij chupan ri ramaj pa ruwi' ri mak.
Mokaj kab'lajuj (12)
Man jun winäq ri xab'i janpe' xtuju' ta ri' pa ruk'aslen jun chïk winäq, kik'in ri ralk'wa'l, chi rachoch chuqa' pa rutaqkil taq wuj je', chuqa' xtub'än ta itzel taq na'oj chi rij jun winäq, chuqa' chi rij ri ruq'ij ri winäq. Ronojel winäq ruchajin rutob'al ri taqen q'atb'äl tzij wuj ri nich'o'n chi rij ri b'anob'äl chuqa' ri rusujuxik xb'an jun winäq.
Mokaj oxlajuj (13)
- Ronojel winäq xab'a kuchi' xtirajo' xtib'e wi man jun rejqalen chuqa' xab'a kuchi' na xtirajo' xtub'än wi ri rachoch chwäch jun ruwach'ulew, man jun rejqalen.
- Ronojel winäq ütz nel el xab'a chike ruwach'ulew, chuqa' chupan ri ruwach'ulew rija' man jun rejqalen; chuqa' man jun rejqalen wi nirajo' chïk nitzolin el pa ruwach'ulew.
Mokaj kajlajuj (14)
- Wi jun winäq oqotan rij, ütz nuch'ojij ruk'ojlen juk'an chïk ruwach'ulew, ütz nuk'owasaj ri ruk'aslen chi ri', xab'a chike ruwach'ulew.
- Re jun ch'ojikil tzij re' man jun ruq'ij chwäch ri q'atb'äl tzij taq jun mak, jun b'anob'äl , jun ch'a'oj kan petenäq wi pa ruwi' jun qitzij mak chuqa' wi nuq'ät rutzij rupixa' ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj wolajuj (15)
- Man jun winäq ri manäq ta ütz nirichinaj jun ramaq'il.
- Man jun winäq ri chöj ta xtimaj ramaq'il chuqa' xtiq'at ta chi ruwäch ri amaq'il nirajo' jun winäq.
Mokaj waqlajuj (16)
- Taq nik'ajolïr jun ala', taq niq'opojïr jun xtän man jun achike xtiq'aton kichin richin yek'ule'; man ja ta ri rutzub'al, ri ramaq'il ri runimab'äl k'u'x xtiq'aton kichin richin ri k'ulb'ïk, richin nitikirba'a el jun ach'alal ri'ïl, chuqa' xa junan kich'ojinik chi kijuunal rik'in ri k'ulb'ïk, chupan ri kik'aslen taq e k'ulan chuqa' wi xtikijäch ki'.
- Tikirel nib'an jun k'ulb'ïk wi kan qitzij rurayb'äl jun xtän chuqa' rurayb'äl jun ala' nik'ule'.
- Ri ach'alal ri'ïl ja ri' ri rukowil ruk'aslen jun tzob'aj winäq, jun tinamït; re ach'alal re' k'o chi nito' nichajïx koma ri winaqi' chuqa' roma ri Ruwach'ulew.
Mokaj wuqlajuj (17)
- Konjel ri winaqi' tikirel nik'oje' kib'euomäl pa taq kiyonil chuqa' taq kitzob'ajin ki'.
- Man jun winäq ri kan chöj ta xtimaj ri rub'eyomäl chi re.
Mokaj waqxaqlajuj (18)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri runojib'al, ri naläx pa ruk'u'x chuqa' ri runimab'al k'u'x; re ch'ojikil re' ruchajin chuqa' chi man jun achike rejqalen wi ri winäq nirajo' nujäl re runimab'al k'u'x ajun pa ruyonil chuqa' pa taq tzob'aj, wi ta pa saqil wi ta pan ewel, rik'in jun utziläj tijonïk, rik'in mejlen xukulen ri nimab'äl k'u'x chuqa' ri rusamajixik.
Mokaj b'elejlajuj (19)
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri nuq'alajirisaj rub'ixik jun na'oj chuqa' ri achike nirajo' nub'ij; re ch'ojikïl re' ruchajin chuqa' ri manäq ütz ta xtinaq jun winäq xa roma ta ri nuq'alajirisaj, ri nuya' rutzijol, chi näj chi naqaj chupan xa b'a chike rub'anikil ruq'alajirisaxik ri na'oj.
Mokaj juk'al (20)
- Konojel winaqi' tikirel nikimöl ki' chuqa' ütz nikitzob'ajij ki' pa rutzil.
- Man jun winäq ri chöj ta nichuq'ab'äx roken pan jun moloj ri'ïl.
Mokaj jun rukak'al (21)
- Ronojel winäq ütz nirachb'ilaj, ütz nisamäj rik'in ri tata'aj pa jun ruwach'ulew, wi man nitikïr ta rija' ütz chuqa' nutäq el jun pa ruk'exel.
- Konojel winaqi' xa junan kiq'ij richin ütz nikik'än jun samaj chi ruwäch ri kiruwach'ulew.
- Ri kirayb'äl ri winaqi' chupan jun ruwach'ulew, ja ri' ri ruchuq'ayb'äl ruchuq'a' runojib'al ri tinamït; re rayb'äl re' niq'alajin chi kiwäch ri winaqi' taq kan ja rije' ri yek'aqon kiwäch jutaqil ri kitata'al ri ruwa taq ruwach'ulew rik'in jun utziläj rub'eyal ri cha'onïk xtib'an rik'in ri pan ewel juch'un wuj.
Mokaj ka'i' rukak'al (22)
Jun winäq ri k'o pa ruq'a' raqän jun tinamït, re winäq re' k'o chi nuk'ül jikïl rutob'al pa ruwi' kiq'ajarik ri winaqi' chuqa' rik'in rutob'al ri aj juk'an ya' ruwach'ulew rik'in rucholajen ruchuq'a' ri jujun Ruwach'ulew, chuyakik chuk'iyik ri utziläj kik'aslen ri winaqi' chuqa' ri kinojib'al kib'anikil, ri man sachel ruq'ij ri winäq chuqa' ri ruk'iyik ruwinaqul jun winäq.
Mokaj oxi' rukak'al (23)
- Konojel winaqi' tikirel nikïl jun kisamaj; chuqa' man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri samaj nirajo' nub'än, chuqa' man jun ütz itzel kitz'etik kitojik nib'an ri winaqi', k'atzinel chuqa' ruto'ik ri winäq rik'in ruya'ik rusamaj.
- Konojel ri winaqi' xa tik'amun junan kitojik nib'an taq junan ruwäch samaj nikib'än; man jun itzel nitz'et nib'an.
- Ronojel winäq samajel k'o chi niya' chi re ri qitzij rajäl ri rusamaj; ri rajäl niya' k'atzinel chi nub'än ronojel ri niraj nuk'utuj ri ruk'aslen rija' chuqa' ri ralk'wa'l; richin nuk'wa'j jun k'aslen ri ruk'amun nuchajij jun winäq; wi man xtub'än xa tik'amun nito'öx koma ri ch'aqa chïk moloj taq ri'ïl ri yeto'on ri winaqi'.
- Konojel ri winaqi' xa ruk'amun nikitzob'ajij ki' richin ruto'ik ruk'ojlen ri winäq pa rusamaj.
Mokaj kaji' rukak'al (24)
Konojel winaqi' k'o chi niya' kuxlanib'al, ja na ri winäq ninojin achike nirajo' nub'än ri pa ruxlanib'al, chuqa' k'atzinel chi ri winäq xa etatel ri q'ij nisamäj chuqa' k'o chi nitoj jataqil ri nima kuxlanib'al niya' che jun juna' samaj.
Mokaj wo'o' rukak'al (25)
- Konojel winaqi' k'o chi nikïl jun utziläj k'aslen chuqa' ke ri' ri kalk'wa'l nikïl ta jun ruxnaqil kiwäch chuqa' ri niraj nuk'utuj ri kik'aslen, ri kan yalan k'atzinel ja ri kiway, ri kitzyaq, ri kachoch, ri kaq'omaxik chuqa' ri ch'aqa chïk k'atzinel pa kik'aslen; chuqa' k'atzinel chi niya' kitob'al taq man jun samaj ta, taq k'o yab'il, taq nikanäj küt jun winäq, taq nimalkanäj kan, tan nirijïx chuqa' ch'aqa juley chïk ri man nirïl ta chïk ri nirajowaj pa ruk'aslen re tob'äl niya' taq man rik'in ta rurayb'äl ri winäq k'o nuk'ulwachij.
- Ri alanïk chuqa' ri k'ajol ala' k'atzinel chi ütz kichajixik, ütz kik'waxik yeb'an. Konojel ri ak'wala' ye'aläx kik'in k'ulanïk taq winäq chuqa' ri ye'aläx xa xe rik'in kite' xa k'o chi konojel junan kitz'etik, junan kito'ik nikik'ül rik'in ri q'atb'äl tzij.
Mokaj waqi' rukak'al (26)
- Konojel ri winäq k'atzinel chi nikik'ül ri tijonïk. Re tijonïk re' ja re' ri sipan tijonïk nuya' ri q'atb'äl tzij pa ruwi' ri nab'ey taq wuqu' juna' tijonïk chuqa' ri oxi' chïk juna'. Re tijonïk che re nab'ey taq juna' k'o chi nikik'ül konojel ri winaqi'. Ri tijonïk richin jun samaj chuqa' ri ik'ownäq chïk b'a' ruq'ij xa ruk'amun chi tutaluj ri' chi kiwäch ri winaqi'; ri oken chupan ri nima'q taq tijonïk xa junan rub'anikil ri niya' chi ke konojel pa ruwi' ri rejqalen retamab'al ri winäq.
- Ri tijonïk niya', k'atzinel chi nub'än jun utziläj samaj pa ruwi' ronojel ri niraj nuk'utuj ruk'aslen ri winäq chuqa' richin ri k'atzinel taq kolotajïk rejqalen ri k'aslen; xa xtuto' ta k'a ri joyowab'äl wäch, ri koch'onïk chuqa' ri ajowab'äl chi kikojöl ri ruwa taq ruwach'ulew, chuqa' xtuto' ta k'a kik'ojlen konojel ri winaqi' ri kan chupan wi ri ruwach'ulew ri' e alaxnäq wi, chuqa' aj nimab'äl k'u'x, chuqa' xa xtunimirisaj ta k'a ruk'ojlen ronojel ri samaj xtikib'än ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew richin man sachel ruk'aslen ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x.
- Pa kiq'a' ri tete'ej tata'aj k'o wi rucha'ik ri tijonïk nikajo' nikiya' chi ke ri kalk'wa'l.
Mokaj wuqu' rukak'al (27)
- Konojel ri winaqi' tikirel nikib'än xa b'a chike samaj pa ruwi' ruk'ojlen ri kitinamit, chuqa' xa tikirel nikïl ri rutzil ri nima'q taq etamab'äl ruchajin ri kik'ojlen chuqa' tikirel chi yesamäj pa ruwi' ruk'iyilen ri nima'q taq etamab'äl chuqa' ri rutzil nikïl apo rik'in.
- Konojel winaqi1 tikirel chi keto'on pa ruwi' ri utziläj taq na'oj, ri utziläj taq wachinel ri ütz nikichinaj xa roma ri nimaläj taq samaj, ri utziläj k'ochinel taq samaj, ri utziläj taq wuj rutz'ib'an jun winäq.
Mokaj waqxaqi' rukak'al (28)
Ronojel winäq tikirel nuch'ojij rucholajen jun utziläj rub'eyal ruk'aslen chi ruwäch ch'aqa chïk ruwach'ulew ri akuchi' ri ch'ojikïl chuqa ri kolotajïk nuya' rutzijol re jun Ch'ojib'äl Wuj re', xa xtib'an ta k'a ronojel ri ronojel ri nuq'alajirisaj.
Mokaj b'eleje' rukak'al (29)
- Ronojel winäq k'o chi nito'on rik'in ri retamab'al, ri ruchuq'a' chi re ri rutinamit, roma kan xa xe chi ri' man jun achike xtiq'aton ronojel ri xtub'än pa ruk'aslenri winäq.
- Pa rucholajen ronjel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' rik'in rukusaxik ronojel niqa chi ruwäch ri nub'än, ronojel winäq xa xtunimaj k'a ri ütz tib'an, ri man ütz ta tib'an q'alajnäq chupan ri taqanel wuj, xa roma tik'oje' pa ruk'uxlal ri ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri kik'aslen ri ch'aqa chïk winaqi', chuqa' k'atzinel chi tib'an ronojel ruch'uch'ujil ri k'aslen, rucholajen ri kib'anob'al ri winaqi' chuqa' xa richin ütz ruk'waxik rub'eyal kik'aslen ri winaqi' akuchi' xa junan kiq'ij konojel.
- Ronojel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' ri ronojel niqa chi ruwäch nub'än, man jun b'ey k'a ütz ta xtub'än ri nirajo' taq xa nuq'äj ri nirajowaj chuqa' ri tz'ib'atel pa kib'eyal ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Mokaj lajuj rukak'al (30)
Man jun chi ke ronojel ri q'alajirisanïk e k'o chupan re jun Q'alajirisab'äl Wuj xtz'ib'äx, xa xtiq'ax ta pa kijolon chi xa nuya' ta q'ij chi re ruch'ojib'al jun ruwach.ulew, jun tzob'aj winaqi', jun winäq pa ruyonil, richin ta chi xa xtutikirb'a' xa b'a chike samaj chuqa' xtub'än xa b'a chike jun b'anob'äl ri nujäl ruq'ajarik ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq chuqa', ri nujäl ruq'ajarïk ri niqa chi ruwäch jun winäq nub'än, ya'on rutzijol chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re'.


c: text/html

text:
Alfredo Stroessner
Alfredo Stroessner Matiauda sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1912 watapi paqarisqa Encarnación llaqtapi - † 16 ñiqin chakra yapuy killapi 2006 watapi wañusqa Brasilia llaqtapi), Parawayi mama llaqtap awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1954 watamanta 1989 watakamaqa kuti Parawayip umalliqninmi.
Tayta: Hugo Stroessner; Mama: Heriberta Matiauda.
Warmikuna: Eligia Mora.
Churinkuna: Gustavo, Graciela wan Hugo.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alfredo Stroessner.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piruwpi Sasachakuy pacha
Piruwpi Sasachakuy pacha (Sasachakuy tiempo) nispaqa Piruwpi 1980 watakunapi mamallaqtayuq maqanakuytam sutichanku, Piruwpi ukhu maqanakuy (Conflicto armado interno en el Perú) nisqapas. Chaypacha K'anchaq Ñan icha Akchiq Ñan (Sendero Luminoso) nisqa maoista, terrorista nisqa ankalli tantanakuymi Piruw mamallaqtatam awqanakurqan. Senderista nisqa ankallikuna, piruwanu awqaqkunapas 70.000-chá runakunata sipirqan, paypura lliwmanta aswan Qhichwa runakunatas.
Yuyarina
Ima pacha karqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1980 watapi umalliq akllanakuypi Chuschi llaqtachapi akllana p'anqakunata kañispa maqanakuyta qallarirqan. Antikunapi, Ayakuchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi karulla k'itikunapi kamachinatam hap'irqan. Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninqa awqaqkunamanta manchakuspa, qallariypi mamallaqta pulisiyallatam maqanakuyman kacharqan. 1982 K'anchaq Ñan Wamanqapi samk'ay wasita ch'utispa masikunata qispichispa, pulitiku hayu runakunatataq sipiptin, Belaúndeqa Ayakuchu suyupi maqanakuy kamachiytam rimarirqan. Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, piruwanu awqaqkunam Akchiq Ñanta yaqata k'asuyachirqan, ichataq kunankamapas aslla pachakchá senderista nisqakuna Amarumayu sach'a-sach'a suyupi maqanakun. Antikunapitaq manañam kankuchu. 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan.
Maqanakuy puchukaptinpas, Antikunapiqa llik'isqa ayllukuna, llaqtakuna kakunmi. Tukuy millay rurasqamanta willanapaqqa, disimri killapi 2000 Valentín Paniagua sutiyuq umalliq Piruwpa Chiqappaq Allinyanakapunapaq Kacharimuynin (Comisión de la Verdad y Reconciliación de Perú) nisqata kamarqan. Chay kacharimusqa runakunaqa 16985 runata willachispa 21 tantaykunapi 9500 ñak'arichisqa runata uyarispa hatun willayta qillqarqan, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2003 p'unchawpi Alejandro Toledo sutiyuq umalliqman willaspa.
Ruraqkuna llakiqkunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay Piruwpi ukhu maqanakuyqa Ayakuchu suyupi, huk suyukunapipas Qhichwa runakunapaq ancha sasachakuymi pacha karqan. Lliwmanta aswan maqanakuqkunaqa manam Qhichwa llaqtayuq runakunachu karqan, manam Qhichwa runakunapaq muchuypaqchu karqan. Ichataq lliw sipisqa runakunamantaqa 56%-nin chakra runam, 75%-nin qhichwa rimaqmi, 68%-nin wakcham, 79%-nin ayllu llaqta, mana hatun llaqta k'itikunamantam.[1] Chay sipisqakunata ruraqkunamanta 57%-ninsi ankallikuna karqan - Senderista nisqakunam, 1,5 %-ninsi MRTA-pa ankallikuna, wakinkunataq piruwanu wardyakunam, awqaqkunam.[2] Chay ankallikunaqa hinallataqmi wardyakuna, awqaqkuna mana ayñiyuq chakra runakunatam, wawakunatapas sipirqan. Hinaptinmi chay maqanakuyqa Piruw Republikap wiñay kawsayninpi lliwmanta aswan yawarchaq maqanakuymi karqan.
Sipisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruwanu awqaqkunaqa k'apak qhichwa ayllu llaqtakunata puchukachirqan (ahinataq Matara, Chiyara, Suqus, Tutus, Walla, Tikiwa, Wankaraylla, Sirkamarka, Qispillaqta, Aqumarka, Askipata, Iripampa, Pampay ayllu llaqtakunapi), hinallataqmi K'anchaq Ñanmi qhichwa runakunata ñak'aykurqan, lliw Lukanamarka llaqtayuq runakunatam wañuchispa, achka Uchuraqay llaqtayuq runakunatapas.
Tukuy chay terror nisqa manchachiyninwan K'anchaq Ñanqa maqanakuyta tukuy Piruq mama llaqtapi, Lima llaqtamanpas mast'arqan. Chaypi 15 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi María Elena Moyano illapayayarqanku.
Ichataq Piruwpi atiyniyuqkunap wañuy iskadrunninkunapas achka runakunatam, pulitiku hayunkunatam sipirqanku - ahinataq 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqaqa Pedro Huillca Tecse sutiyuq sindikatukunap pusaqninta.
Qillqasqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mark R. Cox: Sasachakuy tiempo. Memoria y pervivencia. Editorial Pasacalle, 2010. 158 p'anqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna ñakariyninchik, paqarintaq hawkalla kawsakuyninchik. 20 wata sipinakuy 1980 watamanta 2000 watakama. Kaymi Comisión de la Verdad y Reconciliacionpa riqsichisqan qillqa. Instituto de Democracia y Derechos Humanos, Pontificia Universidad Católica del Perú, 2008 watapi ruwasqa (iskay kaq yupay)
- Punkupa Chakampi Yuyarinapaq. Imaynam kawsarqa Wankawillka llaqta hayna pachakunapi, sarutasqa usuchisqa ima chayta yuyarispa imatam kunampas, hamuq pachakunapipas rurachwan (qhichwapi), kaypi: El umbral de la memoria Pasado, presente y futuro en las memorias de la violencia en Huancavelica. Instituto de Defensa Legal, IDL, Lima, setiembre 2007, pp. 153–174 (PDF)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Hatun Willakuy, Capítulo 1: Los hechos: La magnitud y extensión del conflicto, págs. 21-23.
- ↑ Comisión de la Verdad y la Reconciliación (2003). Informe final. Anexo 3: Compendio estadístico. Lima


text:
Atakama suyu
Atakama suyu nisqaqa (kastilla simipi: III Región de Atacama) Chilipi huk suyum. Uma llaqtanqa Qhupiyapu (Copiapó) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa pruwinsyanmi kan:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Atakama suyu.


text:
14 Kaq Willakuy: Abrahampa iñiyninta Dios pruebasqanmanta
¿QAWACHKANKICHU Abrahampa rurasqanta? Cuchillotam hapichkan, churintachusmi wañuchinqa. ¿Imanasqa? Puntataqa yachasunraq imaynatam Abrahanwan Saraqa churiyoqña rikurirurqaku.
Yuyariy, Diosmi prometerqa churiyoq kanankupaq. Chayqa mana creenapaq hinam karqa, Abrahanwan Sara yuyaqña kaptinku. Abrahamqa yacharqam Diosqa tukuy imatapas ruray atisqanta. Chaynaqa, ¿imataq pasarqa?
Diospa Prometesqanmantaqa, huk wata pasarurqa. Chaymi Abraham 100 watanpi kachkaptin Saraqa 90 watanpi kachkaspa Isaac sutiyoq wawata wachakurqa. ¡Prometesqantam Diosqa cumplirqa!
Isaac mozoña kaptinmi, Jehová Diosqa Abrahampa iñiyninta pruebarqa. Diosmi qayarqa: ‘¡Abraham!’ nispa. Abrahanñataq nirqa: ‘¡Niwayá!’ Chaymi Dios nirqa: ‘Sapallan kuyasqayki churiki Isaacta pusaspa riy ñoqapa nisqay kaq moqoman chaypi wañuchispa kañasqa ofrendata hina ofrecemuway’ nispa.
¡Abrahamqa llumpayta churinta kuyaspanmi sinchita llakikurqa! Yuyariy, Diosmi prometerqa Abrahampa mirayninkuna Canaan lawpi yachanankupaq. Ichaqa, ¿imaynataq chayna kanman karqa Isaac wañuruptinqa? Abrahamqa mana entiendechkaspapas Jehová Diostam kasukullarqa.
Diospa nisqan sitioman chayaruspanmi Abrahamqa churin Isaacta chaqnaruspan rurasqan altarpa hawanman churarqa. Hinaptinmi cuchillonta horqorqa churinta wañuchinanpaq. Hinaptin Jehová Diospa angelnin cielomanta qayakamurqa: ‘¡Abraham, Abraham!’ nispa. Payñataqmi nirqa: ‘¡Niwayá!’ nispa.
Diosñataqmi nirqa: ‘Ama imanaychu warmata. Ñam yachaniña ñoqapi iñisqaykita, chullalla churikitapas ofrecewanaykipaqmi mana harkakuwarqankichu’ nispa.
¡Abrahamqa anchatam Diospi iñirqa! Payqa yacharqam Jehová Diosqa tukuy imatapas ruray atisqanta, yacharqataqmi churin Isaac wañuruptinpas kawsarichimunanta. Jehová Diosqa manam munarqachu Abrahamqa churin Isaacta wañuchinantaqa; chaymi Diosqa rikurirachirqa huk carnerota waqranmanta chaprapi arwisqata, hinaspa Abrahamta nirqa Isaacpa rantinpi ofrecenanpaq.
Genesis 21:1-7; 22:1-18.
Tapukuykuna
- ¿Imatam Diosqa Abrahanman prometerqa, hinaspa imaynatam cumplirqa?
- Dibujopi qawasqaykiman hina, ¿imaynatam Diosqa Abrahampa iñiyninta pruebarqa?
- ¿Imatataq Abrahamqa rurarqa Diospa kamachisqanta mana entiendechkaspapas?
- ¿Imataq pasarqa Abraham churinta wañuchinanpaq cuchillota horqoykuptin?
- ¿Mayna iñiyniyoqmi Abrahamqa karqa?
- ¿Imatam Diosqa rikurichirqa Abraham altarpi kañananpaq, hinaspa imaynata?
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 21:1-7 nisqanta leey.
¿Imanasqam Abrahamqa churinta qari kayninpi señalarqa pusaq kaq punchawpi? (Gen. 17:10-12; 21:4.)
- Genesis 22:1-18 nisqanta leey.
¿Imaynatam Isaacqa taytan Abrahamta kasukusqanta qawachirqa, hinaspa imaynatam chayqa rikchanachirqa hamuq tiempopi aswan allin kaq pasananmanta? (Gen. 22:7-9; 1 Cor. 5:7; Fili. 2:8, 9.)


text:
Pedro Rodríguez Ledesma
Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma sutiyuq runaqa, icha "Pedro" (* 28 ñiqin anta situwa killapi 1987 watapi paqarisqa Arico llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: , Mama:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo Ispaña quchu
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Rodríguez Ledesma.
- Kastilla simipi


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Arí
Manan
Internetpi leey otaq horqoy chayllaraq lloqsimuq Qhawaq ¡Rikch’ariy! revistakunata huk qelqakunatapas. Askha simikunapi qelqakunamanta grabacionkunata gratislla uyariy videokunatapas qhaway, kashallantaqmi makiwan rimaqkunapaqpas.
“Qhaway” nisqapi huk simita akllay, chaymantataq “Maskhay” nisqapi ñit’iy chay simipi qelqakunata tarinaykipaq.
REVISTAKUNA
HUK QELQAKUNA
Jesuspa wañusqanta yuyarinapaq invitación - 2015
Diosta adoranapaq música (isqon kaq)
Diosta adoranapaq música (phisqa kaq)
Diosta adoranapaq música (soqta kaq)
Diosta adoranapaq música (tawa kaq)
Diosta adoranapaq música (kinsa kaq)
¡Diospa gobiernonqa kamachishanñan!
Diosta adoranapaq música (iskay kaq)
Diosta adoranapaq música (huk kaq)
Kay paginapi wakin qelqakunaqa allichasqan kashan, hojapi ruwasqa qelqakunapiqa manan chayta ruwakurqanchu.


text:
3 willakï: Teyta Dios nunata rurar qallarin
¿IMATATAQ hukläyata rikanki kë dibüjochö? Huk ollquta y warmitam. ¿Piraq rurarqan? Teyta Diosmi. ¿Musyankiku tsë Teyta Diospa shutinta? Shutenqa Jehová ninmi. Y kë rikëkanqëki ollqupash shutin Adán y warmipanash Eva.
Kënöshi Jehová ruranaq Adanta: allpapitash huk perfecto nunapa cuerponta ruranaq. Rurar usharirnash senqampa pükëkunaq, y tsënöpanash Adán kawar qallëkunaq.
Tsëpitanash Teyta Dios mandanaq Adanta llapan tukïläya animalkunapa shutin churanampaq. Itsapis Adanqa alli unëchi animalkunata rikaparqan alli shutinkuna akranampaq. Pero ¿imataraq cuentata qokurerqan animalkunata rikapëkanqanchö?
Llapan animalkuna chinan orqu kayanqantash. Elefantekunapis kayänaq chinan orqush y leonkunapis chinan orqush. Pero Adanqa hapallanllash këkänaq manash kanaqtsu yanaqin. Tsënash, Jehová pasëpa punukäratsinaq Adanta, tsëpitanash, huk tulluta horqarinaq costillampita. Tsë tullupitanash, huk shumaq warmita rurarinaq Adanpa yanaqimpaq.
¡Imanö kushishqaraq tikrarerqan Adán! ¡Imaraq kushïkorqa Eva tsë shumaq huertata rikärirnin! Kananqa wambrankunapis kanmannash kanaq kushishqa pëkunawan täräyänampaq.
Jehoväqa munanaq Adán y Eva wiñeypaq kawayänantash. Kë selläma shumaq Edén huertatanöshi hinantin Patsata rurayänanta munanaq. ¡Imanöraq kushïkuyarqan Adán y Eva kë llapan rurayänanta musyar! ¿Gustashunkimantsuraq karqan kënö shumaq huerta Patsa kanampaq yanapakï? Pero Adán y Ëvapa kushikïninkunaqa manash duranaqtsu. Mä rikärishun imanirshi.
Salmo 83:18; Génesis 1:26-31; 2:7-25.
Tapukïkuna
- ¿Imanirtaq hukläya kima willakïpa dibüjon, ishkë willakïpa dibüjompita?
- ¿Piraq rurarqan punta nunata, y imaraq shutin karqa?
- ¿Imataraq mandarqan Teyta Dios Adanta?
- ¿Imapaq-raq pasëpa punukäratserqan Teyta Dios Adanta?
- ¿Ëka tiempotaq kawayanman karqan Adán y Eva, y ima rurayänantaraq munarqa Jehová?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Salmo 83:18.
¿Imataq Teyta Diospa shutin, y imanö Diostaq pëqa? (Jer. 16:21; Dan. 4:17.)
- Leinki Génesis 1:26-31.
¿Imatataq hoqta kaq hunaqchö rurarqan Teyta Dios, y imachötaq hukläya karqan kë ruranqan animalkunapita? (Gén. 1:26.)
¿Ima mikïtataq qorqan Jehová animalkunata y nunakunata? (Gén. 1:30.)
- Leinki Génesis 2:7-25.
¿Imataraq ruranan karqan Adán animalkunata shutin churanampaq? (Gén. 2:19.)
¿Imanötaq Génesis 2:24 yanapamantsik casado kawëta, rakikëta y divorciakïta imanö Jehová rikanqanta käyinapaq? (Mat. 19:4-6, 9.)


text:
71 willakï: Huk paraïsota Dios änikun
ITSAPIS kë dibüjochö paraïsotanöchi profëtan Isaías nishqanta Teyta Dios rikätserqa. Jonás wanurishqanllachönash Isaïasqa kawanaq.
“Selläma shumaq huerta” ninanmi paraïsoqa. ¿Këchö imalla rikanqëkitaqa yarpätsishunkiku? Awmi, Adán y Ëvapaq Teyta Dios selläma shumaq huerta ruranqantam. Pero ¿hinantin patsa kënötsuraq kanqa?
Teyta Diospa markampaq selläma shumaq shamoq huertapaq qellqanampaqshi Jehová ninaq profëtan Isaïasta. ‘Üshakunawan atoqkunapis yamëmi kawakuyanqa y wishikunawan leonkunapis juntom mikukuyanqa, wambrakunallam mitsiyanqapis. Venenoso culebrakuna lädonchö pukllaq llullukunatapis manam ni imanayanqanatsu.’
‘Tsëqa manachi ni imë kanmantsu.’ ‘Kë patsachöqa imëpis kashqam llakikïkuna, hipakïkuna, nanatsikïkuna y imëpis kanqam,’ niyanmanchi wakinqa. Pero yarpakurki, ¿imanö patsataraq Adán y Ëvata Teyta Dios qorqan?
Huk selläma shumaq huertamanshi Teyta Diosqa churanaq Adán y Ëvata. Tsë selläma shumaq huertachö täräyänantaqa oqrariyänaq y awkinyar wanuriyänaq mana wiyakuyanqanllachöshi. Adán y Eva oqrayanqan selläma shumaq huertatanöshi llapan pë kuyaq nunakunataqa qonqa Teyta Dios.
Manash ni pï, ni ima mana allikunata rurayanqanatsu ni ushakätsiyanqanatsu kë shamoq selläma shumaq huertachöqa. Llapampis yamëshi täräyanqa. Qallananchönö kushi kushi mana qeshyashpa kawayänanta Teyta Dios munanqannöshi kanqa. Këta imanö ruramunantapis tsëpitanam yachakushun.
Isaías 11:6-9; Revelación 21:3, 4.
Tapukïkuna
- ¿Piraq karqa Isaías, imëraq kawarqa, y imataraq Jehová rikätserqa?
- ¿Ima ninanraq paraíso, imataraq yarpätsimantsik?
- ¿Imata tsë mushoq Paraïsopita qellqanantaraq nerqa Jehová Isaïasta?
- ¿Imanir-raq selläma shumaq huertachö täräyänanta oqrariyarqan Adanwan Eva?
- ¿Imataraq llapan pë kuyaqninkunata änin Jehová?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Isaías 11:6-9.
¿Imanö mushoq patsachö nunakuna y animalkuna täräyänantaraq willamantsik Bibliachöqa? (Sal. 148:10, 13; Isa. 65:25; Eze. 34:25.)
¿Imanöraq Jehová Diospa markanchö Isaías nenqan espiritualmente cumplikëkan? (Rom. 12:2; Efe. 4:23, 24.)
¿Piraq kanan tiempo y shamoq tiempochö nunakuna mana alli rurëninkuna haqiyanqampita alabashqa kanman? (Isa. 48:17, 18; Gál. 5:22, 23; Fili. 4:7.)
- Leinki Revelación 21:3, 4.
Bibliachöqa kë patsachö nunakunawanmi Teyta Dios këkan ninmi, ¿rasumpëpatsuraq tsënö kë Patsachö këkan Teyta Dios nunakunawan? (Lev. 26:11, 12; 2 Cró. 6:18; Isa. 66:1; Rev. 21:2, 3, 22-24.)
¿Imanö nanatsikï y waqakïkunaraq ushakärenqa? (Luc. 8:49-52; Rom. 8:21, 22; Rev. 21:4.)


text:
4 Kaq Willakuy: Qechurachikusqanku huertamanta
QAWAY. Adantawan Evatam Eden huertamanta qarqochkanku. ¿Yachankichu imamanta?
Mana allin rurasqankumantam. Chaymi Jehová Dios paykunata castigachkan. ¿Imatam Adanwan Evaqa rurarqaku?
Diospa mana munasqantam rurarqaku. Diosmi nirqa: Huertapi llapallan sachapa ruruntaqa mikuwaqchikmi. Huk sachapa ruruntam ichaqa amam mikunkichikchu, chayta mikuruspaykichikqa wañurunkichikmi, nispa. Chaytaqa Diosmi kikillanpaq waqaycharqa. Yachanchikmi hukpa kaqninta hapikuruyqa mana allin kasqanta, ¿aw? Hinaptinqa, ¿imataq pasarurqa?
¡Musyariy! Huk punchawmi Eva huertapi sapallan tarikuchkaptin, culebra parlapayarqa. Paymi Evata nirqa Diospa prohibisqan sachapa rurunta mikunanpaq. Jehová Diosqa culebrakunata mana rimaqtam unancharqa. Chayraykum, culebrataqa huk espiritum rimarachirqa. ¿Pitaq karqa?
Manam Adanchu. Jehová Diospa unanchasqan huknin espiritum kayta rurarqa. Chay espiritukunaqa angelkunam karqaku, paykunataqa manam rikuyta atichwanchu. Chay angelqa hatuntukuqllaña rikurirurqa. Dios hina kamachikuq kaytam munapayarqa, hinaspa Jehová Diospa rantinpi payllataña kasukunankutapas munarqa. Paymiki culebrataqa rimachirqa.
Evatam kay angelqa engañarurqa. Mikuruspaykiqa Dios hinañam kanki, nispa niykuptinmi; payqa creerqa. Chaymi mikuruspa Adantapas mikurachirqa. Adanwan Evaqa Diosta mana kasukuspankum sumaq huertantapas qechurachikurqaku.
Diosqa enteron Allpata Eden huertata hina suma-sumaqta ruranqa. Chaymantañam qawasunchik imaynatam qampas chaypi tarikuwaq. Kunanqa qawasunchikyá Adanta hinaspa Evata imam pasasqanta.
Genesis 2:16, 17; 3:1-13, 24; Apocalipsis 12:9.
Tapukuykuna
- Dibujopi qawasqaykiman hina, ¿imam pasachkan Adantawan Evata?
- ¿Imamantam Jehová Dios castigarurqa?
- Culebraqa, ¿imatam Evata nirqa?
- ¿Pitaq culebrata rimarachirqa Evaman rimananpaq?
- ¿Imanasqam Adanwan Evaqa Huertanta qechurachikurqaku?
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 2:16, 17 hinaspa 3:1-13, 24 nisqanta leey.
Culebraqa Evata tapuspan, ¿imanasqataq Jehová Diosta llullakuqta hina qawachirqa? (Gen. 3:1-5; 1 Juan 5:3.)
¿Imanasqataq anyawananchikpaq hina kanman Evapa rurasqanqa? (Fili. 4:8; Sant. 1:14, 15; 1 Juan 2:16.)
¿Imaynatam Adanwan Evaqa rurasqakunamanta mana castigachikuyta munarqakuchu? (Gen. 3:12, 13.)
Huertapi intipa qespimunan lawpi angelkuna tarikuspanku, ¿imaynatam Jehová Diospa tukuy munaychakuq kayninta yanapasqankuta qawachirqaku? (Gen. 3:24.)
- Apocalipsis 12:9 nisqanta leey.
¿Hayka runakunatañam Satanasqa engañarun Diospa munaychakusqanpa contranpi kanankupaq? (1 Juan 5:19.)


text:
Michel Micombero
Michel Micombero sutiyuq runaqa (* 1946 watapi paqarisqa Rutovu llaqtapi - 16 ñiqin anta situwa killapi 1983 watapi wañusqa Mugadishu) huk Burundi mama llaqtapi awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?): .
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Jean-Baptiste Bagaza
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michel Micombero.


text:
Inkarrí
Inkarrí nisqamantaqa Piruwpim runakuna willakunku. Inkarrí (Kastilla simipi: Inka Rey), "Inka Qhapaq" ñiyta munan.
Achka llaqtakunapis Inkarrimanta willakunku, chay hinataq Q'irus, Pukyu llaqta, Wamanqa, hukpas llaqtakunapi. José María Arguedas-pa willasqankunarayku tukuy pacha Inkarrita riqsirin.
Inkarrí intip churinsi kasqa. Quri tawnanta chamqaspa, chayamusqanpi Qusqu llaqtatas kamasqa.
Raya q'asapis Qullarríwan llallinakuspa chaypis Inkakunap Qullakunawan saywantas tukuchisqa. Qullarí tawnanta Titiqaqa quchaman chamqaspa chayamusqanpi Punu llaqtatas kamasqa.
Ispañamanta awqansi (Ispañarrí icha Pizarro) chayamuspa, Inkata hap'ispa sipisqa. Hap'iptin Inkaqa rimasqa: "Sipiwanki, ichaqa kutimusaq," ñispa. Uman Lima llaqtapis, kurkun Qusqu llaqtapitaq p'ampasqa. Kunanña wiñachkaspas, kutimunqa.
Huk willasqakunakamataq Inkarriqa Antisuyupi Paytiti llaqtaman aypispas chinkasqa, huk p'unchawpi, taripay pachapi kutimunqas.


text:
Assisi
Assisi (kastilla simipi: Asís) llaqtaqa Umbriya riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Assisi.
- Web sobre la ciudad de Asís
- Web oficial del Calendimaggio
- Gruppo Astrofili Monte Subasio
- San Francisco de Asis


text:
Justiciapa kamayukapukka Sistema de Justicia Juvenil penal churankapak pankata aspin
15 de Octubre de 2014 - 09h05
Tiempo de lectura 0'57'' | No. de palabras:341 | 3 visitas
Imprimir
Enviar
Ministerio de Justicia, Derechos Humanos y Cultos Fundación Terre Des Hommespash shuk wankurishpa llamkankapak pankata aspirkakuna. Chayka shuk sistema de justicia penal juvenil nishkata churankapak. Chayka 15 chishi chillay punchata, wayru killata, 2014 watatami aspirka.
Ledy Zúñiga Rocha, Justicia, Derechos Humanos y Cultospa kamayukapukka runakunapa kamachikka Gobierno Nacionalpa shuk ushaymi kan nirka. Paypakka kay llamkayka wampra kuytza llakichishkakunapak allí kawsayta karankapakmi kan, shinallatak allí rurashka wasikunapi kachun, kay ukukunaman na kutin yaykuchunpash.
“Shuk sumak rurayta charinchik, kikinkunata ama kutin wichariychun, mamallaktapa pushakkunashina rikunkapak munanchik. Chaypakka kay kamachikka yanapankamari. Kikinkunaka ñukapa paktachiymi kanchik, wankurishka llamkashun, shuk sumay wankurishka kawsayta charinkapak”.
comments powered by
Kay ninakushkaka shuk sistema de justicia juvenil penal nishkata ruranka. Chayka wamprakuna kuytzakuna kutin wankurishka kawsayman satinkapakmi kan, shinallatak políticas de prevención de la violencia y delincuencia juvenil nishkakunata shinchiyachinkapakmi kan.
Ramón Poznanski, Fundación Terre Des Hommes pushakka nirka: Ministerio de Justiciawan llamkayka allipachamari, pedagógico ruraykatichiywan llamkanchik, chaywanka wamprakunata kuytakunatapash kutin wankurishka kawsayman yaykuchun yanapaykunata kun.
Modelo de Atención Integral Socio Pedagógico nishkata ruranka. Kayka Función Judicialpa ruraykunawan wiñachinka, shinallatak justicia juvenil restaurativa nishkakunamanta llamakay runakunata yachachinka.
Shinallatak, chay ninakushkaka millaykunata, shuwaykunatapash ama tiyachun shinchiyachinka. Wamprakunapa kuytzakunapapash hayñikuna sumaychay tiyachunpash. Jueceskunapa nishkakuna paktachiykunata allichinkapakpashmi kan. Kutin aylluman wankurishka kawsaymanpash tikramuchun.
Fundaciónka kay Proyecto de Seguridad Ciudadana, Solidaridad Ciudadana, Ministerio de Justicia, Ministerio del Interior, Policía Comunitariapash rurashkaka wiñachinkapak yanapanka.
Kay ninakushkaka 24 puncha, aymuray killa, 2017 watakaman kanka.


text:
Uyuni kachi qucha
Uyuni kachi qucha (kastilla simipi: Salar de Uyuni icha Salar de Tunupa ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ancha hatun kachi qucham, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Daniel Campos pruwinsyapi, Ladislao Cabrera pruwinsyapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Uyuni kachi qucha - Quwiphasa kachi qucha - Puwpu qucha
-
Tunupa nina urqu Uyuni kachi quchawan
-
-
Uyuni kachi quchapiqa kachitam hurquchkanku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Uyuni kachi qucha.


text:
Mary McAleese
Mary Robinson, Mary Patricia Leneghan (Ilanda simi: Máire Pádraigín Ní Lionnacháin) sutiyuq warmiqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1951 paqarisqa Belfast llaqtapi -). Ilanda mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1997 watamanta ñawpaq kuti Ilandapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama: .
Ñawpaq warmi: Martin McAleese (1976–)
Wawakuna: 3
Yachaywasi: Richmond Street Irish Christian Brothers School.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mary McAleese.
- [1] Biography (inlish simipi).


text:
¿Imataq Diospa Gobiernonqa?
¿Niwaqchu . . .
. . . sonqonchikpi kasqanta?
. . . rikchanachiylla kasqanta?
. . . hanaq pachapi kasqanta?
¿IMATAM BIBLIA NIN?
“Hanaq Pacha Dios[mi] hatarichinqa mana tuñichiy atina gobiernota.” (Daniel 2:44, Chuya Qellqa.)
“Churitam Tayta Dios qoykuwanchik, munaychakunanpaqmi [otaq gobiernananpaqmi] atiyta qoykun.” (Isaias 9:6, Chuya Qellqa, revisión 2012.)
¿IMAPIM KAY NISQANQA YANAPASUNKIMAN?
Allin gobierno kasqanraykum sapakamata yanapawasun (Isaias 48:17, 18).
Kusisqam mana onqoqña mosoq pachapi kawsakusun (Apocalipsis 21:3, 4).
¿ISKAYRAYANACHU BIBLIAPA NISQANMANTA?
Manam, qawasun imanasqa:
Jesusqa Diospa Gobiernonpi imakuna ruwanantam qawachirqa. Yachachirqam Diospa Gobiernon hamunanmanta hinaspa kay Pachapi munaynin ruwakunanmanta qatiqninkuna mañakunankupaq (Mateo 6:9, 10). Chaymantapas qawachirqam imayna ruwakunanmanta.
Jesus kay Pachapi kaspanqa yarqaymanta kaqkunatam mikuchirqa, onqoqkunatam hampirqa hinaspapas wañuqkunatam kawsarichirqa (Mateo 15:29-38; Juan 11:38-44). Qawachirqataqmi Diospa Gobiernonpi kamachispan tukuy imakuna ruwananmantapas (Apocalipsis 11:15).
Tukuy ima pasakusqanmi qawachin Diospa Gobiernon kayllapiña kasqanta. Diospa Gobiernon manaraq kay Pachata kamachimuptin guerrakuna, terremotokuna hinaspa muchuykunapas kananmantam Jesusqa willakurqa (Mateo 24:3, 7).
Chaykuna nisqanmi kunanqa sutilla qawakuchkan. Chaymi mana iskayrayachwanchu Diospa Gobiernon chaykuna chinkachinanmantaqa.
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imaynataq Diospa Gobiernon ukupi kawsakuyqa kanqa?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan SALMO 37:29 hinaspa ISAIAS 65:21-23.


text:
Mallki chakra
Mallki chakra icha Sach'a chakra nisqapiqa runa sach'apura, mallkipura chakra yurakunatam huklla kuskan chakrapim puquchin.
Mallki chakrakunataqa ruranku ñawpa sach'a-sach'amanta hatun sach'akunata mana qullunapaq, allpa chinkarita hark'anapaq. Sallqa kawsaqkunapaqqa chakrallamanta aswan allinmi.
Chakra runakunaqa sach'akunapas allinta wiñanmi, ichataq runakunap astawan llak'ananmi huk chakrakunamanta.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mallki chakra.
- Agroforestería tarpuy rikch’ayninta riqsisunchik, Sach’a chakrapi huñu uyway. Rimana 6, Kuskanchik Yachasunchik, Qichwa, Yachana 14, Chakra tarpuy, p. 101. Perú Suyupi Yachay Kamayuq, Lima 2013.


text:
88 willakï: Juan bautizan Jesusta
NUNAPA peqanman urëkämoq palömata rikë. Kë nunaqa Jesusmi. Kananqa 30 watayoqnash këkan. Y pëwan këkaq nunaqa Juanshi. Pëpitaqa ichik yachakurerqontsiknam. ¿Kastan Elisabetta María watukanqanchö, Elisabetpa pachanchö wambran kushir pintikachëkonqanta yarpankiku? Juanshi kanaq tsë manaraq yureq wambraqa. Pero ¿imataraq kananqa rurëkäyan Jesuswan Juan?
Jordán mayu yakumanshi Jesustaqa Juan yakarkushqa. Tsënöshi bautizakïqa. Yakuman yakarkurshi horqarayämun. Nunakunataqa tsënöshi ruran Juan, tsëshi Juan el Bautizante nishpa reqiyänaq. Pero ¿imanir-raq Jesustaqa bautizashqa?
Jesús shamur, ‘bauticëkamë,’ nishqa kaptinshi Juanqa bautizarinaq. Hutsankunapita arrepentikoqkunatash Juanqa bautizanaq. Pero ¿ima mana alli ruranqankunapitaraq Jesusqa arrepentikunman? Mana allikunataqa manash ni imëpis Jesusqa rurashqatsu kanaq, ciëlopita shamushqa kikin Teyta Diospa Tsurin karnin. Tsëshi hina bautizakunampaqqa huk razón maspis kanaq. Mä rikärishun mëqanshi kanaq.
Carpintërosh kanaq Jesusqa manaraq Juanman shamorqa. Mësakunata, sïllakunata, bancokunatash ruran carpintëroqa. Marïapa qowan Josëqa carpintërosh kanaq, tsëshi carpintero kanampaq Jesustapis yachatsinaq. Pero manash carpintero kanampaqtsu Teyta Diosqa Tsurinta kachamushqa kanaq Patsaman. Huk especial uryëninshi kanaq pëpaqa y tsëta ruranampaqshi tiempona. Tsëshi, Jesusqa Papänimpa voluntadninta rurananna kaptin, bauticëkunampaq ninaq Juanta. ¿Kë rurënin kushitsintsuraq Teyta Diosta?
Ashi, tsëshi yakupita Jesús yarqaramuptin: ‘Këmi kuyë Tsurï,’ nishpa ciëlopita patsë parlaramunaq. Hina, Jesusyaqshi yarparamunaq huk paloma ciëlokuna kichakäreqnö kaptin. Pero manash huk rasumpëpa palömatsu, parecinaqllash. Teyta Diospa espíritu santonshi kanaq.
Kananqa atskash yarpakachëninkuna kanaq Jesuspaqa, tsëshi 40 hunaq chunyaqta ewkunaq. Tsëmanshi pë kaqta shamunaq Satanás. Teyta Diospa leyninkunata mana wiyakunampaqshi kima kuti Satanás tentanaq Jesusta. Pero Jesusqa manash tsënötsu ruranaq.
Tsëpitanash punta qateqninkuna o discípulos nishqan nunakunata reqirinaq Jesús. Wakinshi kayänaq: Andrés, Pedro (hina Simón nishqa), Felipe y Natanael (hina Bartolomé nishqa). Distrito de Galilëamanshi ëwayan këkunaqa Jesuswan. Caná nishqan Natanaelpa markanchöshi hamariyänaq, y tsëchöshi punta milagronta huk casakïchö rurarinaq. ¿Imaraq karqa, musyankiku? Yakutash vïnoman tikraratsinaq.
Mateo 3:13-17; 4:1-11; 13:55; Marcos 6:3; Juan 1:29-51; 2:1-12.
Tapukïkuna
- ¿Pikunaraq kë dibüjochö këkaq nunakunaqa kayan?
- ¿Imanöraq huk nuna bautizakun?
- ¿Pikunataraq Juan Bautizan?
- ¿Imanir-raq Juan bauticëkunanta munan Jesús?
- ¿Imanöraq Jesús bautizakuriptin Teyta Diosta kushikïninta rikätserqa?
- ¿Imaraq chusku chunka hunaq chunyaqta Jesús ëwkonqanchö pasarqa?
- ¿Pikunayanraq kayarqa punta Jesuspa qateqninkuna y imaraq punta milagron karqa?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Mateo 3:13-17.
¿Imanö qateqninkuna bautizakuyänampaqraq yachatsikorqa Jesús? (Sal. 40:7, 8; Mat. 28:19, 20; Luc. 3:21, 22.)
- Leinki Mateo 4:1-11.
¿Imanöraq Jesús Bibliata alleq inshenqan yanapamantsik noqantsikpis cada hunaq Bibliata estudianapaq? (Mat. 4:5-7; 2 Ped. 3:17, 18; 1 Juan 4:1.)
- Leinki Juan 1:29-51.
¿Pimanraq pusharqan Juan el Bautista qateqninkunata, y imanöraq noqantsikpis pë ruranqannö rurashwan? (Juan 1:29, 35, 36; 3:30; Mat. 23:10.)
- Leinki Juan 2:1-12.
¿Imanöraq llapan allita Jehová Dios qoykämanqantsikta rikätsimantsik punta Jesús ruranqan milagrochö? (Juan 2:9, 10; Sal. 84:11; Sant. 1:17.)


text:
38 willakuy: 12 qhamiyaq runakuna
QHAWARIY kay runakunaq apamusqan frutakunata. Uvas ch’anpaqa hatunmi, iskay runan k’aspipi wantumuranku. Qhawariy higokunatapas granadakunatapas. ¿Maymantan apamuranku kay sumaq frutakunata? Canaán allpamantan. Yuyariy, Canaanpin tiyaranku Abrahanpas, Isaacpas, Jacobpas. Yarqay kaqtinmi Jacobqa familiantin Egipto suyuman astakuran. Chaymantaqa ñan 216 watakunaña pasan, kunanqa Moisesmi israelitakunata Canaanman kutichishan. Kunanqa Cades sutiyoq ch’inneq aqo pampapin kashanku.
Canaanpiqa millay runakunan tiyanku. Chay raykun Moisesqa 12 runakunata kamachin: ‘Qhawamuychis hayk’a runa chaypi tiyasqanta, imayna kallpayoq kasqankutapas. Allpapas tarpunapaq hina allin allpachus kasqanta. Apamuychistaq ima frutallatapas,’ nispa.
Cadesman kutispan Canaán allpa qhamiyaq runakunaqa, Moisesta ninku: ‘Allinmi allpaqa kasqa,’ nispa. Chayta creenanpaqmi rikuchinku apamusqanku frutakunata. 10 runakunan ichaqa ninku: ‘Chaypi tiyaq runakunaqa kallpasapa hatun runakunan. Allpankuta qechuyta munaqtinchisqa wañuchiwasunmi,’ nispa.
Chayta uyarispan israelitakunaqa mancharikunku. Ninku: ‘Egipto suyupi aswan wañusunman karan otaq kay ch’inneq aqo pampapipas. Maqanakuypin wañuchiwasun, warminchistapas wawanchistapas hap’ispan apapunqaku. ¡Moisespa rantinta huk umalliqta akllakusun Egipto suyumantaq kutipusun!,’ nispa.
Iskay qhamiyaqkunataq Jehová Diospi hap’ipakuspa llaqtapi runakunaq sonqonta thasnuyachiyta munanku. Hukninmi Josué hukkaqtaq Caleb, paykunan ninku: ‘Ama manchakuychischu. Jehová Diosmi yanapawasun. Manan sasachu kanqa allpanku qechuyqa,’ nispa. Llaqtantintaq ichaqa mana uyarinkuchu. Aswanmi Josueta Calebtawan wañuchiyta munanku.
Kaymi sinchita phiñachin Jehová Diosta, chaymi Moisesta nin: ‘Manan pipas iskay chunka watayoqmanta kuraqqa Canaán suyuman haykunqachu. Rikunkuñan Egipto suyupipas ch’inneq aqo pampapipas milagrokuna ruwasqayta, chaywanpas manaraqmi ñoqapi hap’ipakunkuchu. Chay raykun 40 wata ch’inneq aqo pampapi muchunqaku, chay runakuna wañunankukama. Calebwan Josuellawanmi Canaán allpamanqa haykunqaku,’ nispa.
Números 13:1-33; 14:1-38.
Tapuykuna
- ¿Ima ninkin kay dibujopi uvas ch’anpamanta? ¿Maymantan apamushanku?
- ¿Ima raykun Moisés kachan Canaán allpaman chunka iskayniyoq qhamiyaqkunata?
- ¿Ima ninkun Moisesta chunka qhamiyaqkuna kutimuspa?
- ¿Imaynatan rikuchinku iskay qhamiyaqkuna Jehová Diospi hap’ipakusqankuta, iman sutinku?
- ¿Ima raykun Jehová Dios phiñakun, ima ninmi Moisesta?
Huk tapuykuna
- Leey Números 13:1-33.
¿Pikunatan akllaranku Canaán allpata qhamiyamunankupaq, imatan ruwananku karan? (Núm. 13:2, 3, 18-20.)
¿Ima raykun Calebpas Josuepas huknirayta yuyaykuranku wakin qhamiyaqkunamanta, imatan chaywan yachanchis? (Núm. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Cor. 5:7.)
- Leey Números 14:1-38.
¿Ima raykun mana rimapakunachu Jehová Diospa churasqan umalliqkunamanta? (Núm. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Cor. 10:10.)
¿Imaynatan Números 14:24 nisqan rikuchin sapanka kamachinpi Jehová Dios interesakusqanta? (1 Rey. 19:18; Pro. 15:3.)


text:
Fernando Torres
Fernando José Torres Sanz sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin pawqar waray killapi 1984 watapi paqarisqa Fuenlabrada llaqtapi - ), Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Warmi: , Churinkuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fernando Torres.


text:
40 yachachiy: Moisés chhankata waqtan
CHAYMANTA ¡10 wata, 20 wata, 30 wata, 39 watataña israelitakuna ch’in jallp’allapi kachkarqanku! Chaywanpis tukuy kay watakunapiqa Jehovaqa llaqtanta jark’arqa. Maná nisqata kawsanankupaq qurqa. P’unchayqa juk phuyuwan llaqtata pusaq, ch’isintaq juk nina lawraywan. P’achanku mana thantakurqachu, nitaq chakisninkupis imanakurqachu.
Chay killapi Egiptomanta lluqsisqankumantapacha 40 wata qallarirqa. Watiqmanta israelitakuna Cadespi kachkarqanku. Tawa chunka wata ñawpaqta kaymanta 12 qharita Canaanta watiqaq kacharqanku. Kayllapitaq María Moisespa panan wañupurqa. Kunanpis unayjina thutullarqankutaq.
Runaqa mana yakuta tariyta atirqachu. Chayrayku thutuspa Moisesman nirqanku: ‘Allin kanman karqa wañunayku. ¿Imapaqtaq Egiptomanta kay ch’in pampaman urqhumuwaykuri? Kaypiqa mana imata tarpuyta atiykuchu; mana higos, uvas, nitaq granadas sach’aspis kanchu. Yakupis ukyanapaq mana tarikunchu’, nispa.
Moisés Aaronwan toldoman mañakuq riptinku, Jehová Moisesman nirqa: ‘Israelitasta tantachiychik. Jinaspataq, paykuna rikuchkaptinku chhankata parlapayay, yakutaq phullchimunqa tukuy llaqta, uywasninkupis yakuta ukyanankupaq’, nispa.
Chaymanta Moisés runata tantaykuspa nirqa: ‘¡Uyariychik, mana Diospi atienekuqkuna! ¿Kay chhankamantachu yakuta urqhusqayku?’, nispa. Chaymanta, Moisés 2 kutita chhankata tuqnunwan waqtaptintaq, tukuy runapaq animalkunapaq ima yaku phullchurimurqa.
Jehovaqa Moiseswan Aaronwan ima mayta phiñakurqa. ¿Imaraykutaq? Moisés Aaronwan, ñuqayku yakuta urqhusqanku nisqankurayku. Chaywanpis Jehová yakuta urqhurqa. Moisés Aaronwan mana chiqata parlasqankurayku, Jehová jasut’inanta nirqa: ‘Kay llaqtayta mana Canaán jallp’aman qamkuna pusaykunkichikchu’, nispa.
Chaymanta israelitakunaqa Cadesmanta lluqsirqanku. Hor urqumantaq chayarqanku. Chaypi Aarón 123 watayuq kachkaspa wañupurqa. Israelitakunaqa mayta phutikurqanku, 30 p’unchayta Aaronmanta waqarqanku. Kunantaq Eleazar Aaronpa churin Israel llaqtapaq kuraq kaq sacerdote karqa.
Números 20:1-13, 22-29; Deuteronomio 29:5.
Tapuykuna
- ¿Imaynatá Jehová israelitakunata ch’in pampapi kachkaptinku yanaparqa?
- ¿Imamanta israelitakuna Cadespi kachkaspa thuturqanku?
- ¿Imaynatá Jehová runakunaman uywakunamanpis yakuta qurqa?
- ¿Pitaq dibujopi ñuqa nichkan, imaraykutaq?
- ¿Imaraykutaq Jehová Moiseswan, Aaronwan ima, phiñakurqa?
- ¿Imaraykutaq Hor urqupi israelitakuna waqarqanku, pitaq kunan kuraq sacerdote karqa?
Wak tapuykuna
- Números 20:1-13, 22-29, chantapis Deuteronomio 29:5 ñawiriy.
¿Imatataq Jehová israelitakunata ch’in pampapi yanapasqanmanta yachakunchik? (Deu. 29:5; Mat. 6:31; Heb. 13:5; Sant. 1:17.)
¿Imatataq Jehová Moiseswan Aaronwan mana payta jatunchasqankumanta nirqa? (Núm. 20:12; 1 Cor. 10:12; Apo. 4:11.)
Jehová jasut’isqanmanta, ¿imatataq Moisés ruwasqanmanta yachakusunman? (Núm. 12:3; 20:12, 27, 28; Deu. 32:4; Heb. 12:7-11.)


text:
Sach'a muthuy
Sach'a muthuy nisqawanqa runa sach'atam urmachin k'ulluta icha yamt'ata chaskinanpaq. Sach'ataqa ch'iqtanawanmi icha khistunawanmi muthun.
Sach'a-sach'api mana nisyu sach'akunata muthuptinqa, musuqmantam wiñakun. Allin sach'a kamaypiqa allin tupullakamam muthusun. Nisyuta muthuptinqataq - ahinataq mana icha aslla puquna allpayuq paray sach'a-sach'akunata - sach'a-sach'a qullusqa kunaqa. Chayrayku sach'a-sach'ata apruwichaspa anchatam kwidananchikmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sach'a muthuy.


text:
Shinzo Abe
Shinzo Abe, (Nihun simipi: 安倍 晋三 Abe Shinzō), sutiyuq runaqa,(*21 ñiqin tarpuy killapi 1954 paqarisqa Nagato llaqtapi - ).
2012 watamanta ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Shintaro Abe; Mama: Yoko Kishi
Ñawpaq warmi: Akie Abe
Wawakuna:
Yachaywasi: Seikei High School
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shinzo Abe.
- (Nihun simipi):


text:
Iñuku huk'i p'akiy
Iñuku huk'i p'akiy icha Iñuku huk'i ch'iqtay nisqaqa niwtrunpa icha huk tiksi k'atachap qallarichisqan iskay icha aswan rakiman iñuku huk'ip p'akiynin.
Iñuku huk'iqa p'akisqa kaspaqa, huk qallawap iñukunkunamanmi rakirin, aswan niwtrunkunatam kachaspa. Chay niwtrunkunaqa huk iñukukunata p'akiyta atinmi. Huk illanchaykuq qallawap achka iñukunpa rump'u hina - kritiku wisnumanta aswan - kaptinqa, illanchayninmanta wallqa ruranakuymi qallarinmi, iñuku huk'i t'uqyay tukuchispa.
Chay iñuku huk'i p'akiywanqa mancha-manchay micham paqarin. Chay michataqa iñuku huk'i ayñikunapim, iñuku huk'i pinchikillachanakunapipas llamk'achinku.


text:
Lección 12
Dioshua ali rijsisha amigo tucungahua ¿imara rurana anchi?
1. ¿Tucui mañashcaunara Yaya Dios uyanzhu?
Tucui tunu runaunara ahua pachai causaj, Atun Yaya Dios cumbiranmi, oracionda rurasha paihua amigo tucungahua (1 Juan 5:14). Shina cumbirashas mana tucui mañashcaunara uyanzhu. Diospa Shimi ricuchinmi, shu cari pai huarmira mana cuirajpi, Yaya Dios pai mañashcara mana uyangachu (1 Pedro 3:7). Chiraigu israelita runauna cutin cutin manaliunara rurajpi, paiguna mañashcaunara Yaya Dios mana uyangaj munacachu. Shinajpis maicambas uchamanda llaquirisha aripintirijpiga, Yaya Dios paita uyangami. Leapai Isaías 1:
2. ¿Imasnara Jehová Diosta mañana anchi?
Yaya Diosta mañashaga paitami adoranchi. Chiraigu Jehovallara mañana anchi (Mateo 4:
Shungu ucui iyarishalla mañajpis, ñucanchira Ruraj Yaya Dios uyanmi (1 Samuel 1:
3. Diosta sirvijcunahua ¿imarasha tandarina anchi?
Ñucanchi mayanbi causajcuna Yaya Diosta mana casungahua munanunzhu. Shinallara Yaya Dios cai Allpara paraíso rurangaraushcara mana quirinunzhu. Chiraigu Diospa amigo tucungahua shinzhimi an (2 Timoteo 3:
Yaya Diosta llaquijcunahua tandarisha Diospa amigo tucushun. Testigo de Jehovaguna tandarinai ricuna ushangui, Yaya Diosta ali quirisha, cushihua sirvijcunara. Chita ricusha cambas Yaya Diosta cushihua sirvina ushangui. Leapai Romanos 1:
4. ¿Imasna rashara Diospa amigo tucuna ushangui?
Jehová Diosmanda Bibliai yachachishcara ali taripasha yuyarina angui. Shinallara pai rurashcaunara, camachishcaunara, ali causana tiangaraushcaras yuyaringui. Shina rashami, Diosta mañasha riparanchi Yaya Dios ashca ushaira charishcaras, sumaj sabiru ashcaras. Shinallara llaquij Dios ashcaras yachangui. Leapai 1 Timoteo 4:15, 16.
Diospa amigo tucungahua shinzhi fera charina, quirinas angui. Fera charinaga can tarpushca yura cuintami an, cuiranara ministin ali iñangaj. ¿Imasnara ñucanchi fera cuiranchi? Yaya Diosmanda Bibliai yachachishcara ali taripasha yuyarishami, ñucanchi fera caran punzha ali iñachu cuirana achi. Leapai Mateo 4:4; Hebreos 11:
5. Diospa amigo tucushaga ¿ima bendiciongunara charishun?
Jehová Dios llaquinmi paita llaquij runaunara. Chiraigu paiguna huiñai causana iyaira charisha catinuchu, shinzhi feras charisha catinuchu Dios yanapanmi (Salmo 91:


text:
T'aqanakuy
T'aqanakuy (divorcio) nisqaqa warmip qusanmanta, qharip warminmanta pasaqpaq rakinakuyninmi, kasarakuypa puchukayninmi, taripakuqpa kamachisqan. Manaraq t'aqanakusqa, ichataq manaña khuskanchu kawsaq qhari warmiqa rakinakusqa nisqam. Runa t'aqanakuyta munaspaqa, taripay sunturman rinanmi.
T'aqanakuytaqa achka sasachakuymi qatin:
- Wawankuna, churinkuna kaspaqa, maypim, mayqinwanmi kawsanqa?
- Warmi (icha qhari) mana llamk'aywan qullqita chaskikuspaqa, ima hinam chaskikunqa?
- Pitaq kuskanpa wasinmanta lluqsinqa, pitaq kakunqa?
Achka kutipi chaymantaqa taripay sunturmi kamachin.


text:
Luis Conejo
Luis Gabelo Conejo Jiménez sutiyuq runaqa, (* 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1960 watapi paqarisqa San Ramón llaqtapi - ) Kustarika mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yaya: Conejo; Mama: -
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Conejo.


text:
49 yachachiy: Inti sayakapun
JOSUETA qhawariy. ‘¡Inti, ama kuyuychu!’, nichkan. Intitaq sayarpan. Janaq pachap khuskanninpi juk p’unchayta qhipakurqa. ¡Jehová kayta ruwarqa! Kunantaq imaraykuchus Josué chayta mañakusqanta qhawarina.
Canaanmanta phichqa saqra reyes Gabaonwan maqanakuyta qallariptinku, gabaonitasqa Josuemanta yanapata mañakamurqanku: ‘¡Usqhayta jamuychik, Salvawayku!, nispa. Canaanmanta reykuna jukllapi tantakuspa. Kamachisniykita wañuchiq jamunku’, nispa.
Josué soldadosninwan chayta uyariytawan, tukuy tuta purirqanku. Gabaonman chayaptinkutaq, chay phichqa reyesqa mancharikuspa ayqiyta qallarirqanku. Chayllapi Jehová cielomanta jatuchaq granizosta parachimurqa. Jehová kay granizowan astawan cananeosta wañurachirqa, israelitas wañuchisqankumantaqa.
Josué ch’isiyachkasqanta rikun. Laqhayaptinqa chay phichqa reyespa soldadosnin ayqinqanku. Chayrayku Josué Jehovamanta mañakuspa, nin: ‘¡Inti, ama kuyuychu!’, nispa. Intitaq sayarpan, jinamanta israelitasqa atiparqanku.
Canaanpi Diospa llaqtanta chiqnikuq saqra reyes kallarqankutaq. Josué soldadosninwan 6 watapi chay 31 reyesta atiparqanku. Chaymanta, Josué Canaán jallp’ata israelitakunaman qupurqa.
Josueqa unaytaraq kawsaspa, 110 watayuq wañupurqa. Josué, munasqa masisnin ima kawsachkaptinku, tukuypis Jehovata kasuq kanku. Runaqa paykuna wañupusqankumanta qhipaman millaykunata ruwarqa. Diostaq watiqmanta yanapanan karqa.
Josué 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Jueces 2:8-13.
Tapuykuna
- ¿Imatataq Josué dibujopi nichkan, imaraykutaq?
- ¿Imaynatá Jehová Josueta soldadosninta ima yanaparqa?
- ¿Machkha saqra reykunatataq Josué atiparqa, machkha unaypitaq?
- ¿Imaraykutaq Josué Canaán jallp’ata t’aqarqa?
- ¿Machkha watayuqtaq Josué wañupurqa, imatataq runakuna chaymanta ruwarqanku?
Wak tapuykuna
- Josué 10:6-15 ñawiriy.
Jehová Intita, Killata Israelrayku sayachisqan, ¿imaynatataq paypi atiykukunanchikpaq yanapawanchik? (Jos. 10:8, 10, 12, 13; Sal. 18:3; Pro. 18:10.)
- Josué 12:7-24 ñawiriy.
¿Pitaq chay 31 Canaanmanta reykunata atiparqa, imaraykutaq chayta yachay yanapawanchik? (Jos. 12:7; 24:11-13; Deu. 31:8; Luc. 21:9, 25-28.)
- Josué 14:1-5 ñawiriy.
¿Imaynatá israelitasman jallp’ata qukurqa, imatataq chay Paraisopi ruwakunanmanta yachachiwanchik? (Jos. 14:2; Isa. 65:21; Eze. 47:21-23; 1 Cor. 14:33.)
- Jueces 2:8-13 ñawiriy.
Israelpi Josuejina mana llullata yachachikunanpaq, ¿pikunataq kunan jark’anku? (Jue. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Tes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Apo. 1:1; 2:1, 2.)


text:
Francesco Totti
Francesco Totti sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin tarpuy killapi 1976 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - ) huk Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna wan estadisticakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Primera División[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inter mama llaqta kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Francesco Totti.
- Uficial qillqa web Francesco Totti


text:
Puyewe mama llaqta parki
Puyewe mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Puyehue) mama llaqta parkiqa, suyuqa amachasqam kachkan, Chili mama llaqtapi, Puyewe nina urqu ñiqpi, Los Ríos suyu Los Lagos suyupipas.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
1
Toq ri David xrak'axaj ri rukamik ri Saúl
1Xk'uluwachitej k'a chi toq ri David e ruch'akon chik kan ri winaqi' ri e rijatzul kan ri Amalec, xtzolej k'a pe, y xbek'oje' chiri' pa tinamit Siclag. Y jari' k'a chuqa' toq ri Saúl xa kamineq chik kan pan oyowal. 2Y pa rox q'ij chi tapon ri David pa Siclag, xapon k'a jun ala' ri peteneq ri akuchi xek'oje-wi ri aj-labal ri xek'oje' rik'in ri Saúl. Y re ala' re' kan tzeretzik k'a rutziaq peteneq, y ruya'on-pe ulew pa rujolon, retal richin nibison. Toq rija' xapon rik'in ri David, kan xuqasaj-ri' chuwech richin xuya' ruq'ij. 3Y ri David xuk'utuj chire ri ala' ri' akuchi peteneq-wi. Y rija' xubij chi animajineq-pe ri akuchi xek'oje-wi ri aj-labal israelita.
4K'ari' xuk'utuj chire achike xbanatej chiri'. Y rija' xubij chi ek'o aj-labal israelita ri xe'animej, y e k'iy xeken kan. Y xubij chi ri Saúl y ri ruk'ajol Jonatán xeken kan chuqa'.
5Y xuk'utuj k'a chire ri ala' ri' achi'el toq retaman rija' chi ri Saúl y ri Jonatán xeken kan. 6K'ari' ri ala' xubij: Yin chaq k'ate' xinapon chiri' pa juyu' Guilboa, y jari' toq xintz'et ri Saúl ruxik'ik'en-ri' chirij ri rukum. Y chirij rija' e peteneq aj-labal aj-Filistea ri ye'apon yan rik'in; ek'o e beneq pa ki-carruaje y ek'o ri e ch'okol-el chirij kiej. 7Ri Saúl xtzu'un k'a chirij y jari' toq xirutz'et yin. Xiroyoj k'a, y yin xink'utuj chire ri achike nrajo'. 8Y rija' xuk'utuj chuwe in achike yin. Y yin xinbij chi in rijatzul kan ri Amalec. 9K'ari' ri Saúl xuk'utuj utzil chuwe richin ninkamisaj jumul, roma man nukoch' ta chik ri rukiy ri sokotajik ri ruk'uan y xa niken yan. 10Y yin xintz'et chi kan man nik'achoj ta chik, y roma ri' xijel-apo rik'in richin xinkamisaj kan. K'ari' xinwelesaj-pe re ru-corona y re ch'ich' tobel ruq'a'. Y jare' xenk'en-pe chawe rat, wajaw yin, xcha' chire ri David.
11Toq ri David xrak'axaj chi keri' xbanatej, xuretz ri rutziaq chirij roma bis, y chuqa' keri' xkiben konojel achi'a' ri ek'o-apo rik'in. 12Y rije' xebison, xe'oq' y xemewayin chijun ri q'ij ri' k'a toq xokoq'a' na qa, roma ri rukamik ri Saúl y ri Jonatán y roma konojel ri aj-labal israelita y ri ch'aqa' chik kiwinaq ri xekamisex chi espada. 13Y ri David xuk'utuj k'a chire ri ala' aj akuchi rija'. Y ri ala' xubij chi rija' ruk'ajol jun achin amalecita, jak'a xa chiri' pan Israel ek'o-wi.
14Y ri David xubij k'a chire: ¿Man xak'en ta k'a rukiy toq xakamisaj ri rey ri rucha'on ri Jehová?, xcha'. 15K'ari' ri David xroyoj jun chike ri aj-labal richin nukamisaj ri ala' ri'. Y keri' xch'ay k'a ri ala' ri' richin nikamisex. 16Y toq niken yan qa, jari' toq ri David xubij chire: Ja rat k'o amak roma kan xaya' chawij chi ja rat xakamisan ri rey ri rucha'on ri Jehová, xcha'.
Bix richin ri rukamik ri Saúl y ri Jonatán
17Chirij ri' ri David xuben jun bix richin bis richin natabel kichin ri Saúl y ri Jonatán. 18Y xubij chi re jun bix re' k'o chi nik'ut chikiwech konojel ri ruwinaq israelita. Re bix re' rubini'an Ri Bix Richin Rute' Ch'ab, y tz'ibatel kan chupan ri wuj ri nibix Jaser chire. Kere' k'a nubij ri bix:
19¡Ri ruwaq'ijaj richin ri qatinamit Israel xa kan xek'is k'a kan,
xa kan xek'is k'a kan ri chiri' pa ruwi' taq juyu'!
Kan xetzaq k'a ri maneq xibinri'il chikiwech.
20Man tiya'ox rutzijol chiri' pa tinamit Gat.
Man titzijox ri pa taq nima'q ruwech bey richin molojri'il chiri' pan Ascalón;
richin man yekikot ri kimi'al ri aj-Filistea;
richin man yetzopin roma kikoten ri kimi'al ri achi'a' ri man e qawinaq ta.
21Ri Dios xtuben ta k'a chi man ta chik xtiqaqa raxq'ab pa ruwi' ri juyu' Guilboa.
Xtuben ta chi man ta chik xtiqaqa ri job pa ruwi'.
Ri tiko'n man ta chik xtiwachin
richin maneq ta chik xtikikusaj richin ri kisipanik.
Roma chiri' xepune-wi kan ri kitobal ri maneq xibinri'il chikiwech;
ri rutobal ri Saúl xa man xtz'intz'ot ta chik chiri'.
22Chiri' ri rute-ruch'ab ri Jonatán xuben chi xbiyin janila kik'.
Ri ru-espada ri Saúl xuben chi chiri' xbiyin ri kiq'anal ri achi'a' ri maneq xibinri'il chikiwech.
23Ri Saúl y ri Jonatán kan janila xe'ajowex qoma roj israelita.
Rije' kan janila k'a jebel xkik'uaj-ki' toq k'a k'o kik'aslen,
chuqa' man jun xch'aron kichin chupan ri kamik.
Rije' kan más k'a e anineq chikiwech ri kot,
Kan ik'owineq chik ruwi' ri kuchuq'a' chikiwech ri koj.
24Rix ixoqi' aj-Israel, wakami xa tzieq k'a richin bis tikusaj roma ri rukamik ri Saúl.
Wakami man achi'el ta chik toq xixruwiq*f1* rik'in tzieq keq ri jebel rubanik,
toq xuya' ri jebelej taq wiqobel ri e banon rik'in q'anapueq chiwe.
25Achi'el paqe' toq xeken kan ri maneq xibinri'il chikiwech ri chiri' pa juyu' Guilboa;
achike k'a roma chiri' xpune-wi kan ri ruch'akul ri Jonatán.
26Yin yibison janila awoma rat Jonatán,
roma rat kan at achi'el jun wach'alal.
Kan janila k'a at jebel xaben wik'in;
janila jebel ri awajowabal ri xak'ut chinuwech yin;
kan más k'a jebel chuwech ri kajowabal ri ixoqi'.
27¡Achike roma toq xetzaq ri maneq xibinri'il chikiwech!
xa chiri' k'a xk'is-wi kan ri kamisabel richin ri labal, xcha' ri David.


text:
1
Ri rajowabal ri Jehová pa kiwi' ri winaqi' aj-Judá
1Ri Jehová xuya' jun rutzijol chuwe yin Malaquías, y xubij chi kere' tinbij chike ri aj-Israel: 2Yin Jehová kan ix wajowan-pe. Jak'a rix nik'utuj ri achoq ik'in nuk'utun-wi chiwech chi kan yixinwajo'. Stape' ri Jacob chaq'laxel chuwech ri Esaú, yin kan ja ri Jacob ri xincha'. 3Man xincha' ta ri Esaú, roma ri' xinben chire ri rulew chi man xwachin ta chik; y ri rujuyu' xok tz'iran ruwach'ulew richin xok kan kichin ri k'uxunela' taq chikopi'. 4Ri e rijatzul kan ri Esaú nikich'ob-qa chi stape' man jun xk'oje' kan kik'in, rije' kan yetikir chik nikipaba-q'anej ri kitinamit Edom. Jak'a yin Jehová ri in k'iytisanel richin ronojel, ninbij chi stape' xtikipaba' chik q'anej jun bey ri kitinamit, yin kan xtinwulaj chik jun bey. Y ri ruwach'ulew ri' xtubini'aj Ri Itzel Ulew, y yin kan man jun bey xtik'is woyowal pa kiwi' ri winaqi' ri'. 5Keri', rix ri ix aj-Israel xtitz'et y xtibij: Kan nim wi ruq'ij ri Jehová, ri kan napon más chire ri ruk'ulba't ri qaruwach'ulew, yixcha'.
Ri Jehová yeruch'olij ri sacerdote
6K'o k'a jun itzel ri wilon chiwij rix sacerdote. Chijun alk'ualaxel nuya' ruq'ij ri rutata'; keri' chuqa' nuben jun samajel rik'in ri rajaw ri achoq ik'in yuqul-wi pa samaj. Jak'a yin ri in itata' y ri in iwajaw, man niya' ta nuq'ij. Rix xa iqasan ri ruq'ij ri nubi', yin Jehová ri in k'iytisanel richin ronojel. ¡Y man rik'in ri' rix nik'utuj ri achike ibanon chuwe richin iqasan nuq'ij! 7Roma rix ye'isujula' kaxlan-wey ri xa man ch'ajch'oj ta pa ruwi' ri nuporobal; y man rik'in ri' nik'utuj ri achike k'a itzel ri ibanon chuwe. Jak'a yin ninbij chiwe chi ja ri man iya'on ta rejqalen ri porobel ri k'o pa wachoch. 8¿Kan utz kami chi ye'isuj chinuwech yin Jehová ri in k'iytisanel richin ronojel, chikopi' ri xa e moyi', e jetz', o jun ti chikop yawa'? Tisuju' na k'a jun chikop kere' chire ri q'atoy-tzij. ¿Niqa' kami chuwech rija' ri chikop ri'? 9Tik'utuj k'a utzil chuwe yin Jehová ri in k'iytisanel richin ronojel chi tinjoyowaj iwech. Jak'a wi rix ye'isuj ri chikopi' ri' chinuwech yin, man tiwoyobej chi yin nink'ul chiwech rik'in kikoten. 10K'ate' ta k'o jun chiwe rix ri xtutz'apej ta ri ruchi' ri wachoch, richin man chaq ye'iporoj ri xa man e utz ta pa ruwi' ri nuporobal. Roma kan man yixqa' ta k'a chinuwech, y ni ta k'a ri sipanik ri ye'isuj chinuwech. 11Ri nuq'ij-nuk'ojlen kan yalan-wi nim chikiwech ri ch'aqa' chik winaqi' richin ri ruwach'ulew, nitiker-pe akuchi nel-wi-pe ri q'ij y napon k'a akuchi niqaqa-wi-qa. Kan konojel k'a nikiporoj pom chinuwech. Y ri sipanik ri nikisuj chuwe kan ronojel ch'ajch'oj. 12Jak'a rix niben chuwe chi man jun wejqalen roma man niqa' ta chiwech ri nuporobal, y chuqa' ri k'o pa ruwi'. 13Chuqa' kan xik'o yan ik'u'x y kan niben ipalej chinuwech. Y pa ruwi' ri', xa iweleq'an-pe, xa jetz', o xa chikop yawa' ri nik'en-pe richin nisuj chuwe. Jak'a yin kan man nink'ul ta chiwech ronojel re'. 14Kan xtiqaqa k'a itzel pan iwi' ri yixq'olon, roma xa nisuj jun chikop man ch'ajch'oj ta chuwe, stape' k'o jun utz iwik'in. Yin kan in jun nimalej rey y kan k'o nuq'ij chikikojol ri ruwach'ulew, yin Jehová ri in k'iytisanel richin ronojel ri yibin.


text:
Krup
Krup, lat. Laryngotracheobronchitis (kast. crup icha laringotraqueobronquitis) huk samanamanta unquy huk virus rayku mayqinchus patakaq sinqa ukhupi infeccionta ruwan. Kay infeccionqa tonqori ukhuta punkichin, chayrayku mana allinta samachiwanchikchu, chaymanta kay sintomakunawan kachkanchik allqu uhuy (tos perruna), estridor, chaymanta disfonía ima. Pisi, mana ancha sinchichu utaq sinchi sintomakunata rikhurichin, kaytaq ch’isinpi aswan sinchiman tukun. Kayqa hampikuy munan huk dosikunallawan kay esteroides kaqmanta; wakin kuti, ancha sinchi kaptin, kay epinefrina kaqwan hampikuy munan. Mayniqpi hina hampina wasiman qhipakuq yachachikun.
Kay imamantachus rinkhurinman karqa chaymanta chay aswan sinchi causasninta yachaspaña, kay crup kaqniyuq kanki ñisunku kay clínicapi qhawachikuspa (kay hina: epiglotitis utaq huk hawa ima kay vias respiratorias kaqpi)kaqta. Mana qhipan qhawachikunata munakunchu – yawar qhawachina, rayos-X, utaq cultivos ñisqata —. Kayqa huk rikhuriq unquypuni, wawakunapi huk 15% kaqman hap’in, aswantataq kay 6 killayuqman 5 utaq 6 watayuqmankama. Mana nijayk’aq hina wayna runakunaman utaq machu runakunaman hap’inchu. Ñawpaqtaqa kay difteria juchayuqrayku rikhurinman karqa niqtinkupas, kay occidental pachapaqqa, kaypata hamuyninqa kusi yuyakunayapaq, kay vacunación kaqtin, kaywantaq aswan llimphu kananchikpaq chaymanta sumaq kawsaypaq ayllukunapi.
Yuyarina
- 1 Signos y síntomas / Unanchakuna watupanakunawan
- 2 Causas / Qallakuna
- 3 Patofisiología
- 4 Diagnóstico / Reqsichisa
- 5 Prevención
- 6 Tratamiento
- 7 Pronóstico
- 8 Epidemiología
- 9 Historia / Ñawpaq willarina
- 10 Referencias / Willakuy
Signos y síntomas / Unanchakuna watupanakunawan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup kaqqa riqsichikuq kayrayku: tos “perruna”, estridor, disfonía (voz kaqpi pantay), chaymanta sasacha respirarpaq mayqinchus ch’isipi aswan sinchiman tukun.[1] Kay "perruna" ch’ujuqa aswanta rich’akuq kay foca waqllana waqayninman utaq kaylobo marino kaqman.[2] Hark’ayqa aswan sinchi kanqa kay ansaqillayrayku utaq kay llantokaqrayku, chaymanta, sichus wawa samakusaptin uyarikuy atikun chay, ñiy munan kay vías respiratorias sinchita k’uykuchaykukun. Hark’ayqa pisillanman kay crup kaq aswan sinchiyaptin. [1]
Wak sintomakunaqa kanman fiebre, rinitis aguda (aswan riqsisqa síntomas kay resfriado común)kaqmanta, chaymanta k’uykuchaykuy kay pared del tórax kaqpi.[1][3] El babeo utaq kay unqusqa hina rikukuq, huk willay wak hina unquykunamanta. [3]
Causas / Qallakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup kaqqa huk infeccion huk virus huchayuqrayku nikun.[1][4] Wakinkunataq kayllatataq ninku aswan mask’asqa simikunapi, kay hina laringotraqueítis aguda, crup espasmódico, difteria laríngea, traqueítis bacteriana , laringotraqueobronquitis, chaymanta laringotraqueobronconeumonía. Kay iskay ñawpa unquykuna huk virus yuchayuqrayku chaymanta mana ancha sinchichu kanku kay sintomaspi; kay tawa qhipan unquykunari bacterias yuchayuqrayku kanku chaymanta aswan sinchi kanku.[2]
Viral[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup viral kaq utaq laringotraqueítis aguda kaqqa kay virus de la parainfluenza huchayuqrayku, aswantataq kay 1 chaymanta 2 wallpamakuna, kay 75% casospi.[5] Wak unquykuna virus huchayuqrayku kaqkuna kanku: gripe A,B ima, sarampión, adenovirus chaymanta virus respiratorio sincicial (VRS).[2] Kay crup espasmódico kaq kay kikin virus qutu huchayuqrayku kay laringotraqueítis aguda kaqmanta ichapas kayqa mana infección signosniyuqchu (kay hina k’aja, kunka nanay chaymanta mirayaynin kay conteo de glóbulos blancos) kaqmanta.[2] Tratamienton chaymanta kay tratamientopaq kutichiynin kikinllataq kanku.[5]
Bacteriano[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay bacteriano qutuqa rak’ikun kaypi: difteria laríngea, traqueítis bacteriana, laringotraqueobronquitis chaymanta laringotraqueo-bronconeumonía.[2] Kay difteria laríngea rikhurin kay Corynebacterium diphtheriae kaqrayku kay traqueítis bacteriana, kay laringotraqueobronquitis chaymanta kay laringotraqueo- bronconeumonía kaqkunataq huk infección viral primaria kaqraykupuni rikhurin huk bacteriano secundario thaskiyninwan. Kay aswan riqsisqa rikhuriq bacterias kanku: Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Hemophilus influenzae, chaymanta Moraxella catarrhalis kaq ima.[2]
Patofisiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay infección viral kay crup ruwasqanqa punkichin kay laringe, tráquea, chaymanta hatun bronquios[4] kay glóbulos blancos yaykuyninrayku (aswantataq histiocitos, linfocitos, células plasmáticas, chaymanta neutrófilos)kaqrayku.[2] kay punkiyqa kay vías respiratoriasta tapaykun, chaymanta ancha sinchi chayqa mana samayta ahinallatapacha atikunchu, chaymanta kan kay t’uki ruqyasqa ima wayra lluqsiypuni estridor sutichasqa..[4]
Diagnóstico / Reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup kaqqa clínicapi qhawachikun.[4] Ñawpaqtaqa wak ima unquychus kay patakaq vías respiratoriasta tapachkan chayta raqpana tiyan kay hinakuna epiglotitis, huk mana riqsisqa virus kay vías respiratoriaskaqpi, estenosis subglótica, angioedema, absceso retrofaríngeo,chaymanta traqueítis bacterianakaqpas.[2][4]
Mana [[rayos X] qhawachiykunata sapa kuti ruwakunchu,[4] Ichaqa ruwakun chay, tunquri k’uykuchakusqanta rikhuchinqa, kay signo del campanario sutichasqa, kay estenosis subglótica huchayuqrayku, kaytaq rich’akun kay campanario rikukuyninpi. Kay campanario signon huk willay kay qhawaypaq, ichaqa mana tarikuqchu kay aswan achkha casospi.[3]
Mana wak qhawachiykunata anchata munakunchu (kay hina análisis de sangre chaymanta cultivo viral), imaraykuchus mana munakuq ansaqillayta ruwachinman, kay hinatataq kay ch’ampayuq via área tensionta yapaykuchinman.[4] Ahina kaptinpis kay cultivos virales, nasofaríngea samaypi urkhukuptin, chaywan llamk’akunman yachanapaq imaraykuchus chay unquy kanman, aswantataq chaywan llamk’akun kay mask’ana pampapi.[1]Sichus runaqa mana kutiripunchu kay pachan tratamientowan chayqa, huk infección bacterianapi umachana; chay hina chayqa aswan mask’aykunata kamachikunqa.[2]
Gravedad[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup may hina sinchichus kachkanta yachanapaq aswan llamk’achikusqa sistemaqa kasqa kay Escala de Westley ñisqa. Kayqa astawan llamk’achikuq kasqa kay mask’anapi manataq anchatachu kay clínica llamk’aypiqa.[2] Kayqa huk yupakuy kay phisqa ruwaykunamanta qusqa: allin yuyay ñiqi, cianosis (qara anqasllasqa llimp’iyuq qhuñakuna ima), estridor, wayrachap yaykunan chaymanta contracciones ima. .[2] Yupaykuna qusqa sapa llamk’anarayku kay pañakaq tawlapi rikuchikun, hunt’asqa lluqsimuynintaq kachkan kay 0 chaymanta 17 kaqman hina.[6]
- Huk hunt’asqa lluqsimuy kay ≤ 2 kaqmanta ñin crup pisi. Kay perruna ch’uju rikhurinman, chaymanta kay disfonía ima, ichaqa mana estridor samariypi kanchu. [5]
- Huk hunt’asqa lluqsimuy kay 3 kaqmanta chaymanta 5 kaqman ñin crup sumaqlla. Estridor kaqwan rikhurin sasata uyarikuq, ichaqa manaña aswan signos kanchu. [5]
- Huk hunt’asqa lluqsimuy kay 6 kaqmanta chaymanta 11 kaqman ñin crup achkha. Huk estridor kaqwanllataq rikhurin mana tapurikunapaq hina, ichaqa chantapas rikukun kay pared torácica kaqpi huk sut’i tiraje intercostal ñisqa(aychakuna waktapuramanta ukhuman aysanku).[5]
- Huk hunt’asqa lluqsimuy kay ≥ 12 kaqmanta ñin insuficiencia respiratoria ruwakunanta. Kay perruna ch’ujuqa chaymanta kay estridor ima ichapas mana ancha chaninniyuq kanmanchu kay pachapi.[5]
85% wawakunamanta apasqakuna kay departamento de emergencia ñisqaman kay unquyniyuq kanku mana ancha sinchi chaninniyuq; mayniqpi hina kay crup sinchi chaninniyuq rikhurin: (<1%).[5]
Prevención[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha unqusqakuna kay crup kaqwan saniyachikurqanku immunización kay influenza chaymanta kay diferiakaqmanta. Ñawpaqtaqa, kay crup kay difteria kaqwan k'askachakuq karqa, ichaqa kay allin vacunación rayku, mana difteria rikhuriy atinmanchu kunanpachapiqa kay hina ñawpachasqa pachapiqa..[2]
Tratamiento[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wawakuna kay crup kaqniyuq aswan atikusqa ñañiq kananku tiyan.[4] Aswantaqa kay esteroides kaqta qunku ,chaymanta kay sinchi unqusqakunapiqa epinefrinakaqta. [4] Kay saturación de oxígeno kaqniyuq wawakunapaqqa urapi kay 92% kaqmanta oxigenota qukunan tiyan,[2] chaymanta hospitalpi qhipakunkuman qhawaypi kay unqusqakuna kay sinchi crup kaqniyuq.[3] Sichus oxigenota munakun chayqa aswan allin kanqa kamachiy conductosninta (huk oxigeno quqta hap’ispa wawap uyan qayllapi) imaraykuchus aswan pisi ansaqiyta quchikun kay máscarakaqmantaqa.[2] Tratamientowanqa, aswan pisi kay 0.2% runakunamanta munan kay intubación endotraqueal kaqta.[6]
Esteroides[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikuchikurqa, kaycorticoesteroideskaqkunaqa, kay dexametasona kayjinaqa chaymanta kay budesónidakaqqa, sumaqllachinku lluqsiykunata kay crup kaqwan wawakunata, mayqinllapas kachun unquypa ñiqinqa.[7] Kay suqta phani kamachiyninmantapacha huk allin saniyay rikurikunña.[7] Ichapas munasqa llamk’ayninta ruwanku sichus siminta, parenteral, upyakunku chay, utaq muskhispa, aswanta munakun kay upyaspa.[4] Huk dosisllata munakun chaywanqa sanillakunqapuni. [4] Kay Dexametasona kaq dosisqa kay 0.15, 0.3 chaymanta kay 0.6 mg/kg kaqkunamanta kikin sanillachiyniyuq rich’akun.[8]
Epinefrina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay pachan crup utaq kay sinchi kaq, allichakapunman huch’uy pachapi kay epinefrina nebulizador kaqwan.[4] Kay epinefrina ruwachin kay crup unquypa ñiqin pisiyanata huk 10 30 chinini kaqpi, allichayninkunaqa 2 phanillata kawsan.[1][4] Sichus allichayqa kay tratamientop qhipanta sayan chay kay 2 4 phanipi chantataq mana ch’ampakuna kanchu chay, wawata hampina wasimanta lluqsichiy yachanku.[1][4]
Wak[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ichapas mask’akurqanku wak tratamientos kay crup kappa, nimayqin allin lluqsiykunata qunchu kaykunawan llamk’anapaq hina. Yakup wapsinta utaq quñi wayrachata muskhiyqa huk ñawpa tratamiento kay auto-cuidado kaqmanta, mana chay allin hampichiyninta rikuchiy atirqankuchu [2][4] chayrayku kunanpachaqa pisita ruwakun.[9] Kay haminakuna tospaq kaqwan hampikunaqa, chantataq kay dextrometorfano chaymanta/utaq kayguaifenesina kaqniyuq, manallataq hampikunapaq kusachu.[1] Ñawpapachapiqa muskhikuq karqa kay heliox kaq (huk piqtu kay helio kaqmanta kay oxígeno kaqwan) kay samana sayk’uyta pisillachinapaq, ichaqa mana ancha lluqsimuykuna tiyanchu kaywan hampikunapaq hina.[10] Kay crup huk viral unquy kaptin, mana kay antibióticoskaqkunawan llamk’akunchu, ichapas huk infecion bacteriana secundaria rikhuriptin.[1] Sichus huk infección bacteriana kaptin, kay antibióticos vancomicina chaymanta kay cefotaximakaqwan llamk’akunman.[2]gripe Aswan sinchi kaqtinqa kay A o B ch’ujuyuq ima chay, kay antiviral inhibidores de la neuraminidasakaqta qukunman[2]
Pronóstico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
kay crup viral kaqa huk auto-limitada unquy ichaqa mayninpi hina kay,insuficiencia respiratoria chaymanta/utaq paro cardíacoaco wañuyman apanman.[1] Kay sintomasqa allinllanku iskay p’unchaykunapi ichaqa qamchis p’unchaw unayta kanman.[5] Wak ch’ampakuna mana ancha rikukuq kanku: traqueítis bacteriana, neumonía, chaymanta edema pulmonarkaq ima.[5]
Epidemiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay crup 15% wawakunaman hina hap’in, kay 6 killayuqmanta chaymanta kay 5 utaq 6 watayuqkama.[2][4] 5% hampina wasiman yaykuq wawakunaman rikch’an.[5] Mana ancha rikukuq casospi, aswan huch’uy wawakunapipuni rikukunman kay kimsa killayuq hinapi, chaymanta aswan machu wawaspi kay 15 watayuq hinapi.[5] Qhari runakunaqa huk 50% hinapi hina unqunku aswan warmi wawakunamanta, chantataq aswanta prevalencia miray tiyan otoñopi.[2]
Historia / Ñawpaq willarina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay “crup” simiqa kay “crup” verbomanta hamun, kay Inglés Moderno Temprano kaqmanta mayqinchus "Ch’akata qhapariy" ñin munay; Kay sutiqa ñawpa kutitaqa kay Escocia kaqpi unquyman sutichakurqa, chantataq aswanta riqsikurqa kay 18 pachaq watapi.[11] Kay crup diftérico riqsikun kay Ñawpaq Grecia kay Homero kaq pachanmantapacha chantataq kay 1826 kaqpipuni kay Bretonneau waknarqa kay crup viral kaqta kay crup difteria kaqman yuchachasqa kaqwanta.[12] Franceces kaqkunaqa kay crup viral kaqtaqa suticharqanku "falso crup" hinata imaraykuchus kay “crup” chaypachataqa huchachakuq karqa kay bacteria de la difteria unquyman.[9] Kay crup difteriaman huchachakuq mana anchata riqsikunchu chay immunización vacunación rayku.[12]
Referencias / Willakuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Rajapaksa S, Starr M (May 2010). "Croup – assessment and management". Aust Fam Physician 39 (5): 280–2. PMID 20485713.
- ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 Cherry JD (2008). "Clinical practice. Croup". N. Engl. J. Med. 358 (4): 384–91. Error: Bad DOI specified. PMID 18216359.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Diagnosis and Management of Croup (PDF). BC Children’s Hospital Division of Pediatric Emergency Medicine Clinical Practice Guidelines
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 Everard ML (February 2009). "Acute bronchiolitis and croup". Pediatr. Clin. North Am. 56 (1): 119–33, x–xi. Error: Bad DOI specified. PMID 19135584.
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 Johnson D (2009). "Croup". Clin Evid (Online) 2009. PMID 19445760.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Klassen TP (December 1999). "Croup. A current perspective". Pediatr. Clin. North Am. 46 (6): 1167–78. Error: Bad DOI specified. PMID 10629679.
- ↑ 7,0 7,1 Russell KF, Liang Y, O'Gorman K, Johnson DW, Klassen TP (2011). "Glucocorticoids for croup". Cochrane Database Syst Rev 1 (1): CD001955. Error: Bad DOI specified. PMID 21249651.
- ↑ Port C (April 2009). "Towards evidence based emergency medicine: best BETs from the Manchester Royal Infirmary. BET 4. Dose of dexamethasone in croup". Emerg Med J 26 (4): 291–2. Error: Bad DOI specified. PMID 19307398.
- ↑ 9,0 9,1 Marchessault V (November 2001). "Historical review of croup". Can J Infect Dis 12 (6): 337–9. PMID 18159359.
- ↑ Vorwerk C, Coats T (2010). "Heliox for croup in children". Cochrane Database Syst Rev 2 (2): CD006822. Error: Bad DOI specified. PMID 20166089.
- ↑ Online Etymological Dictionary, croup. Accessed 2010-09-13.
- ↑ 12,0 12,1 Feigin, Ralph D. (2004). Textbook of pediatric infectious diseases. Philadelphia: Saunders. p. 252. ISBN 0-7216-9329-6.


text:
Inga
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka icha Inga nisqaqa huk kichwa runa llaqtam, Kulumbyapi, Putumayu suyupi Nariñu suyupipas kawsaq, kichwa simita, inga kichwa nisqa k'iti rimayta rimaq. Kulumbyapi tiyaq inka runakuna kikinkumanta rimaspa "ñuqanchik ingakunam" ninku. Kay runakunaqa Tawantinsuyup pachapi mitmaqkuna kaspa kay markakama chayamurqanku. Kunan p'unchaw wakin ingakuna urqukunapi tiyanku (20.100 runa 2009 watapi), waq ingakunapas sach'a sach'api tiyanku (11.300 runa 2009 watapi).
Paykuna aswanta kay llaqtakunapi tiyanku:
- Urqukunapi
- Santiago
- Colón
- San Andrés
- Aponte, Nariñu
- Amarumayu sach'a sach'api
- Yunguillo, Condagua hukkunapas Mocoapi
- Wayuyaku hukkunapas Bota Caucanapi
- Challwayaku, Puerto Limón, San Miguel de la Castellana Villagarzónpi
- Putumayu patan Puerto Ospinapi
- Yarinal, Puerto Umbría hukkunapas Puerto Asíspi
- El Hacha, Concepción, Calenturas hukkunapas Puerto Leguízamopi
- Yurayaku, Fragua mayu, Solano, Valparaiso hukkunapas Caquetápi
Astawan Kulumbyapi waq qhichwa simi rimaq runakuna kanku, ichaqa paykuna mana ingakunachu kanku, kay qhichwa simi rimaq runakunaqa napurunam kanku. 2009 watapi 7.700 napuruna Kulumbyapi tiyarqanku.


text:
Bibliamanda tapuicuna
¿Imamandata Jesús Huañushca Punllata yarina capanchi?
Jesús Huañushca Punllata yarinaca minishtirishcapachami can. Jesús huañuimandami Taita Dios munashcashna gentecunaca causai ushashun. Gentecunata Taita Dios rurashpaca, nalicunata rurachun, unguchun, huañuchunga na rurarcachu (Génesis 1:31). Shinapash Taita Diosta Adán na cazushcamandami tucuicuna juchayu canchi. Cutin Jesús paipa causaita cushcamandami gentecunaca juchamanda, huañuimandapash salvari ushapanchi. (Mateo 20:28; Romanos 6:23, liipangui.)
Jesusta cai Alpaman cachamushpa, ñucanchimanda huañuchun saquishpami gentecunata ninanda juyashcata Taita Diosca ricuchirca (1 Juan 4:9, 10). Jesusca paipa catijcunataca shuj tandanajuita rurashpa asha vinota, asha tandata utilizashpa pai huañushca punllata yarichunmi mandarca. Jesús Huañushca Punllata cada huata yarishpami Taita Diostapash Jesustapash agradicishcata ricuchinchi. (Lucas 22:19, 20, liipangui.)
¿Pita tandata micuna, vinota ufiana can?
Jesusca, pai huañushca punllata yarichun paipa catijcunata mandajushca punllapica shuj pactota ruranamandami parlarca (Mateo 26:26-28). Chai pactota Jesús rurashcamandami, huaquin gentecunaca paihuan jahua cielopi mandangapaj ringa. Jesús huañushcata yaringapaca ashtaca ashtaca gentecunami tandanajunga. Shinapash jahua cieloman rina gentecunallami tandata micuna, vinota ufiana can. (Apocalipsis 5:10, liipangui.)
Casi 2 mil huatacunatami Jehová Diosca picuna Jesushuan jahua cielopi mandangapaj rina gentecunata agllajushca (Lucas 12:32). Cai Alpapi causana gentecunahuan ricujpica jahua cieloman rina gentecunaca huaquingunallami can. (Apocalipsis 7:4, 9, 17, liipangui.)


text:
Pillpintu
Pillpintu nisqakunaqa (ordo Lepidoptera) pawqar-pawqar p'aspachasapa tawantin raprayuq, tuktu misk'ita ch'unqaspa tuktukunata sisachaq palamakunam. Sika-sika nisqa qirisankunaqa kuru hinam, yura mikhuq.
Mitan kamay, rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
- Wayt'ampu (Metardaris cosinga)
- Murira pillpintu (Bombyx mori)
- Kuka uru (Eleodora moyesi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: PillpintuPlantilla:Link FA


text:
¿Mastayatit diezmo?
Ni, xtatayananin Jehová ni mastayaw diezmo. Tuku ktlawayaw litaxokgo tumin nema xatapaxuwan mastakan chu ni tawan tiku masta. Pero ¿niku lakatsukulh uma talismanin xlakata mastakan diezmo chu tuku xlakata xtatayananin Jehová ni mastakgo?
Limapakgsin nema maxkika xamakgan Israel xwan pi xlimaxkitkan sacerdotes diezmo. Biblia liwana masiya pi kstalaninanin Cristo ni talakaskin namakgantaxtikgo uma Limapakgsin. Wa xlakata la uku ni talakaskin namastayaw diezmo (Hebreos 7:
Ni mastayaw diezmo o tanu tamakamastan nema kilimastatkan, xtatayananin Jehová tlawayaw chuna la kstalaninanin Cristo xla xapulana siglo. Pulaktiy la xmakgtayanankgo kcongregación: xatapaxuwan xmastakgo tumin chu ni xmatajinankgo akxni xlichuwinankgo chu xmasiyakgo tuku wan Biblia.
Chu chuna tatlawa la wan uma texto: «Wa lantla nchatunu mpuwa namastay kxnaku, chuna nkamastalh; ni kaj chalipuwana namastay, chu na ni kaj fuerzaj; sampi wa Dios, paxkiy wanti xlipaks xtapaxuwan limastay» (2 Corintios 9:7).


text:
Francesco di Paola
Francesco di Paola, Francesco D'Alessio e Fuscaldo (kastilla simipi: San Francisco de Paula) sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin pawqar waray killapi 1416 watapi watapi paqarisqa Cosenza Paola llaqtapi - † 2 ñiqin ayriway killapi 1507 watapi wañusqa Tours llaqtapi) huk kathuliku santus karqan.
2 ñiqin ayriway killapi San Francisku di Paula raymi p'unchawninmi.
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Francesco di Paola.


text:
58 willakuy: Davidwan Goliatwan
HUKMANTAN filisteokunaqa Israelwan maqanakuyta munanku. Davidpa kinsantin kuraq wayqenkunaqa Saulpa ejercitonpin kashanku. Huk p’unchaymi taytan Jesé Davidta nin: ‘Yacharamuy wayqeykikunaq imayna kasqankuta. Mikhunankupaqtaq apay t’antata huk mikhuykunatawan,’ nispa.
Campamentoman chayaspan Davidqa soldadokuna ukhupi wayqenkunata maskhan. Filistea llaqtayoq hatun runa Goliatmi lloqsimun israelitakunata asipayananpaq. 40 p’unchayñan chayta ruwashan sapa tutamanta, sapa ch’isi. Kaytan qaparin: ‘Qankuna ukhumanta akllaychis pitapas ñoqawan maqanakunanpaq. Pay wañuchiwaqtinqa ñoqaykun kamachiykichis kapusaqku. Ñoqa wañuchiqtiytaq qankuna kamachiyku kapunkichis. Akllaychis pitapas ñoqawan maqanakunanpaq,’ nispa.
Davidmi soldadokunata tapun: ‘¿Imatan qonqaku kay filisteota wañuchiqman, israelitakunata p’enqaypi kasqanmanta horqoqtin?,’ nispa.
‘Saulmi qhapaqyachinqa, ususintapas qonqan warmin kananpaq,’ ninmi huk soldado.
Llapa israelitakunan ichaqa Goliatta manchakunku hatun runa kasqan rayku. Yaqa kinsa metro sayayniyoqmi, huk soldadon escudontapas apan.
Wakin soldadokunan Saulta ninku, Davidmi Goliatwan maqanakuyta munan, nispa. Chaymi Saulqa Davidta nin: ‘Manan riwaqchu. Waynachallaraqmi kanki, payqa wayna-kayninmantapacha maqanakuqmi,’ nispa. Davidmi nin: ‘Ñoqaqa wañuchiranin ukumaritapas leontapas taytaypa ovejanta apashaqtin. Kay filisteopas chay animalkuna hinallan kanqa. Jehová Diosmi yanapawanqa,’ nispa. Chaymi Saulqa nin: ‘Riy maqanakuq, Jehová Diostaq qanwan kachun,’ nispa.
Mayuta rispan Davidqa akllamun pisqa llusk’a rumikunata. Chaymantan warak’antin rin hatun runawan maqanakuq. Manan Goliatqa rikusqanta creeyta atinchu. Payqa yuyaykun Davidta usqhaylla wañuchinanpaqmi.
Goliatmi nin: ‘Hamuy kayman, aychaykitan ankakunaman salqa animalkunamanwan qaraykusaq,’ nispa. Davidmi ichaqa nin: ‘Qanmi ñoqaman hamunki espadayoq, lanzayoq, jabalinayoq, ñoqataqmi qanman risaq Jehová Diospa sutinpi. Paymi yanapawanqa chaymi qanta wañuchisayki,’ nispa.
Davidqa phawanmi Goliatpa kasqanman. Ch’uspanmanta rumita horqospan tukuy kallpawan Goliatta warak’an. ¡Goliatpa mat’inpi hap’ichiqtinmi payqa wikch’ukuspa wañun! Kallpasapa soldadonku wañusqanta rikuspan filisteokunaqa mancharikuspa ayqekunku. Paykunaq qhepanta phawaspan israelitakunaqa maqanakuypi atipanku.
1 Samuel 17:1-54.
Tapuykuna
- ¿Imaynatan Goliat churapakuran Israel ejercitowan?
- ¿Imayna sayayniyoqtaq Goliat, imatan Saúl qonqa Goliatta wañuchiq runaman?
- Waynachallaraqmi kanki manan Goliatwan maqanakuwaqchu nispa, Saúl niqtin, ¿ima ninmi David?
- ¿Imaynatan David Goliatta nisqanpi rikuchin Jehová Diospi hap’ipakusqanta?
- Kay dibujopi rikusqayki hina, ¿imawanmi David wañuchin Goliatta, iman chaymanta suceden filisteokunawan?
Huk tapuykuna
- Leey 1 Samuel 17:1-54.
¿Pimantan David hapipakuran mana manchakunanpaq, imaynapin pay hina mana manchakuq kasunman? (1 Sam. 17:37, 45; Efe. 6:10, 11.)
¿Ima raykun cristianokuna mana Goliat hina atipanakunankuchu pukllasqankupi nitaq ima kusirikuykunapipas? (1 Sam. 17:8; Gál. 5:26; 1 Tim. 4:8.)
¿Imaynatan Davidpa rimasqan rikuchin Jehová Diospa yanapayninpi hap’ipakusqanta? (1 Sam. 17:45-47; 2 Cró. 20:15.)
Awqakunaq maqanakusqanta willanallanmantaqa, ¿imaynatan Biblia rikuchin Jehová Dios pantasqa dioskunawan maqanakusqanta? (1 Sam. 17:43, 46, 47.)
¿Imaynapin puchuq hawisqakuna rikuchinku David hina Jehová Diospi hap’ipakusqankuta? (1 Sam. 17:37; Jer. 1:17-19; Apo. 12:17.)


text:
68 yachachiy: Iskay wawas watiqmanta kawsanku
WAÑUPUWAQ chayqa, ¿manachu mamayki watiqmanta kawsarimuptiyki kusikunman? ¡Ari! Chaywanpis, ¿wañupuspa kawsarimusunmanchu? ¿Ñawpaqta pillapis kawsarimurqachu?
Kay dibujopi qharita, warmita, yuqallituta ima qhawariy. Chay qhariqa profeta Elías, chay warmiqa Sareptamanta juk viuda, yuqallitutaq chay warmip wawan. Juk p’unchay yuqallituqa llakiyta unquspa wañupurqa. Eliastaq warmita nirqa: ‘Wawaykita apamuy’, nispa.
Elías wañusqa wawata pata wasiman apaspa puñunaman siriykuchirqa, chanta Diosmanta mañakun: ‘Jehová Diosniy, kay wawata watiqmanta kawsarichiy’, nispa. ¡Wawataq samariyta qallarirqa! Chaymanta, Elías uraqachispa, viudaman nirqa: ‘¡Qhawariy, wawaykiqa kawsachkan!’, nispa. Viudataq mayta kusikurqa.
Jehovapta wak profetan Eliseo sutikurqa, payqa Eliasta yanapaq. Jehová Eliseotapis milagrosta ruwachin. Juk p’unchay payqa Sunem llaqtaman rirqa, juk warmitaq payta mayta yanaparqa. Kay warmiqa juk wawitayuq karqa.
Juk paqarin, wiñaytawan wawaqa tatanta taripaq, chaqra llamk’ayninman rirqa. Chayllapi: ‘¡Ay umay, umitay nanawan!’, nispa qhaparikurqa. Wasinman apaptinkutaq wañupurqa. ¡Mamanqa mayta llakikurqa! Eliseotataq usqhayta mask’amurqa.
Eliseo chayamuspa, wañusqa wawawan cuartoman yaykurqa. Eliseoqa Jehovamanta mañakuytawan wawap qayllanpi siriykurqa. Wawap ukhunqa q’uñikuyta qallarirqa, chanta 7 kutita ch’ujurqa. ¡Mamaqa wawitanta rikuspa, maytacha kusikurqa!
Kunankama may chhika runa wañun. Chayqa ayllusta, runa masista ima, llakichin. Ñuqanchikqa mana pitapis kawsarichimuyta atinchikchu, Jehovataq atin. Aswan qhipaman Diosninchik imaynatachus may chhika runata kawsarichimusqanta rikusunchik.
1 Reyes 17:8-24; 2 Reyes 4:8-37.
Tapuykuna
- ¿Pikunataq dibujopi rikhuriqkuna kanku, imanakurqataq chay yuqallitu?
- ¿Imatataq Elías yuqallitupaq mañapurqa, imataq chaymanta karqa?
- ¿Pitaq Eliaspa kamachin karqa?
- ¿Imaraykutaq Eliseo Sunem llaqtapi juk warmip wasinman rirqa?
- ¿Imatataq Eliseo ruwarqa, imanakurqataq wawitari?
- Elías, Eliseo ima ruwasqanku, ¿imatataq Jehovamanta yachachiwanchik?
Wak tapuykuna
- 1 Reyes 17:8-24 ñawiriy.
¿Imaynamanta Elías kasukuq kasqanta, iñiyniyuq kasqanta ima rikuchirqa? (1 Rey. 17:9; 19:1-4, 10.)
¿Imaraykutaq Sareptamanta viuda jatun iñiyniyuq kasqanta nisunman? (1 Rey. 17:12-16; Luc. 4:25, 26.)
Sareptamanta viuda ruwasqan, ¿imaynatá Jesús Mateo 10:41, 42 parlasqan chiqa kasqanta rikuchiwanchik? (1 Rey. 17:10-12, 17, 23, 24.)
- 2 Reyes 4:8-37 ñawiriy.
¿Imatataq Sunemmanta warmi wasiman waqyakuymanta yachachiwanchik? (2 Rey. 4:8; Luc. 6:38; Rom. 12:13; 1 Juan 3:17.)
Diospa munayninta ruwaqkunata, ¿imaynatá astawan yanapasunman? (Hech. 20:35; 28:1, 2; Gal. 6:9, 10; Heb. 6:10.)


text:
112 yachachiy: Islaman ayqinku
¡QHAWARIY, chay barcoqa p’akikuspa p’ulltiykukuchkan! ¿Chay runakunata yakupi rikunkichu? Wakinqa ch’aki jallp’aman chayachkankuña. ¿Pablo chaypichu kachkarqa? Imatachus ruwakusqankuta qhawarina.
Yuyariy, Pabloqa iskay watataña Cesareapi wisq’asqa kachkarqa. Chanta Pablota wak wisq’asqa runastawan juk barcopi Romaman kachachkarqanku. Creta churup qayllanpi sinchi wayra parawan barcota kayman jaqayman tanqaykacharqa. Runataq mana barcota apayta atirqankuchu. Mana intita nitaq ch’askastapis rikurqankuchu. Unayña kaptin, runaqa wañupuyllataña yuyarqa.
Chayllapi Pablo sayaykuspa nirqa: ‘Qamkunamanta mana pipis wañunqachu; barcolla chinkanqa. Imaraykuchus tutapi Diospa angelnin ñuqaman jamuwaspa, jinata niwan: “¡Pablo, ama manchachikuychu! Qamqa Romamanta kamachiq Cesarpa ñawpaqinpi sayanayki tiyan. Diosqa tukuy qamwan kaqkunata salvanqa”’, nispa.
Wayra parawan qallarisqanmantapacha 14 p’unchayninpi khuskan tutanpi, barcopi riqkunaqa yaku mana ancha ukhuchu kasqanta reparanku. Tuta kasqanrayku qaqaman qukuyta manchachikuspa, barcop anclanta yakuman wikch’uykurqanku. Sut’iyaptinkama ch’aki jallp’ata rikuytawan barcota jallp’aniqman chimpachiyta qallarirqanku.
Chaywanpis, jallp’aman qayllaykuchkaptinku barcoqa, t’iyuman sat’iykukurqa. Chaypi yaku waqtaspa barcota phiriyta qallarirqa. Barcota apaykachaq capitanqa nirqa, ‘wayt’ayta yachaqkuna wayt’aspa ñawpaqta jallp’aman lluqsinankuta’. Mana nadayta yachaqkunatataq barcop k’ullusninmanta jap’ikuspa ñawpaqkunata qhatinankuta nillarqataq. Chaytataq ruwarqanku, jinamanta ángel nisqanmanjina, 276 barcopi kaqkuna tukuyninku salvakurqanku.
Chay islaqa Malta sutikurqa. Chaymanta runaqa k’acha runa karqanku. Barcopi kaqkunata yanaparqanku. Tiempo allinchakuptinkama Pablota wak barcoman churaspa Romaman aparqanku.
Hechos 27:1-44; 28:1-14.
Tapuykuna
- Pablota Cretap qayllanta apachkaptinku, ¿barco imanakurqataq?
- ¿Imatataq Pablo barcopi riqkunata nirqa?
- ¿Imaraykutaq barco phirikurqa?
- ¿Imatataq soldadosta kamachiq kamachirqa, machkha runataq salvakurqanku?
- ¿Imataq chay churu sutikurqa, imatataq manaña paraptin Pablowan ruwarqanku?
Wak tapuykuna
- Hechos 27:1-44 ñawiriy.
Biblia Pablota apasqankumanta willasqan, ¿imaynatá Bibliapi astawan atiykukuyta yanapawanchik? (Hech. 27:16-19, 27-32; Luc. 1:3; 2 Tim. 3:16, 17.)
- Hechos 28:1-14 ñawiriy.
Maltapi tiyakuqkuna mana Diosta yupaychaspapis apóstol Pablota, jukkuna runatawan ‘sumaq sunquwan yanapasqanku’, ¿imatataq ñuqanchikta yachachiwanchik? (Hech. 28:1, 2; Heb. 13:1, 2; 1 Ped. 4:9.)


text:
Wp/qug/Europa
Europa shuk Tiksimuyupi allpapachami kan. Europamanta uranman Medirterraneo mamakuchaka tiyan, Intiyaykunaman Atlántico mamakuchaka tiyan, Chinchayman Chinchaypak chiri mamakuchaka tiyan, Intillukshinaman Asia allpapachami kan. Europa allpapachapa allpaka 10 392 855km2 hatunmi kan, kaypi ashtawan 700 000 000 runakunaka kawsan. Europa allpapachapi 49 mamallaktaka tiyanmi, paykunamanta 44 tukuylla Europa allpapachapimikan, shuk pichka mamallaktaka chawpi Europa allpachapi, chawpi Asia allpapachapimi kan. Europa wakin ruku allpapacha nishkami kan, chay rimak runakunaka nin, Abya Yala mushuk allpachami kan.
Europapa ashtawan runakunayuk mamallaktakunaka chaykunami kan : Alemania, Francia, Shukllachishka kapak suyu, Italia, Polonia, España. Kunan, 25 Europamanta mamallaktakunaka Europamanta tantanakuypi tantananakurka.


text:
Wp/qxn/Yunkay wamani
Yunkay wamani yuriran 1904 watachu, Kantaray killa, 28 qoya, 00006 Apushimin; Piruw hatun pushaq, Jose Pardo hinchi qillqaran Yurii Apushimita. Wamani pachak watata unayna ushasha. Ishkay rahu hirkachu mashtaran: Yuraq kaqchu, Yana kaqchu.Piruw ñawpa runa, kay Qitarriru machaqchu takusha, mikuyta murur, pushkuta uchur, utsuta aqar, ninata puukar.Payqa may ñawpa runa, llapanpa ñawpan niyanmi.
- Qapaq raymi 28, 1839 wata, chilikuna laqwa piruwkikunawan atiyaran, Huñu Piruw-puliwyata, tsaytan niyan "Yunkay maqanakuy".
- Aymuray killa 31, patsa kuyuran, Waskaranpita tsikan rahu tiwyaskamur, ñupiran , illakatsiran Yunkayta. Ichikllapa llapan runakuna wañuyaran, wahikuna huchuyaran, aya marka ichiraykar qiparan. Imanuu karpis, yapay Yunkay marka, hukaq kitikuna shariikayan.
Pushana hinchi rakiy[edit]
Kay wamanichu puwaq kiitikuna kayan: