text:
CAPÍTULO 8
Diospa Reinoka imatak kan
Bibliapi nishka shinaka, Diospa Reinoka imatak kan.
Imatatak Diospa Reinoka rurarka.
Ima punchakunapitak Diospa Reinoka kay Allpata mandanka.
TUKUY muyuntin Allpapika, achka waranka waranka gentekunami padrenuestro oraciontaka yachan. Jesucristollatakmi chay oraciontaka yachachishpa sakirka. Padrenuestro oracionpika, achka cosastami yachakuyta ushanchik. Shinaka, Bibliata ashtawan alli intindinkapakka, padrenuestro oracionta yuyarishun.
2 Padrenuestro oracionpika, Jesuska kashna nishpa mañankichik nirkami: “Jawa pachapi tiyakuk ñukanchi Taytalla, kanpak jucha illak shutikuka, allikachi tukushka [santo] kachun. Kan mandanaka [reino], ucha chayamuchunmi munanchi. Imashnami jawa pachapika kan munashkashna ruranakun, chashnallata kay pachapipash, kan munashkashna ruranakushpami alli kanman” nishpa (Mateo 6:9-13). Jesuska, imamantatak kashna nishpa mañankichik nirka.
3 Yuyarishun: Ñawpa capitulokunapika yachakurkanchikmi, Diospa shutika Jehová kashkata. Shinallatak, paypa munayta paktachinkapak imata rurashkata imata ruranatapash yachakushkanchikmi. Shinapash, imamantatak Jesuska kanpa ‘mandana [reino] ucha chayamuchun’ nishpa mañakurka. Diospa Reinoka, imatak kan. Kay Reino shamushpaka, imashinatak Diospa shutita santota ruranka. Imashinatak Diospa munayta paktachinka.
DIOSPA REINOKA IMATAK KAN
4 Diospa Reinoka shuk gobiernomi kan. Jehovami kay gobiernotaka churarka. Jehovallatakmi Jesustaka akllarka chay Reinopi Rey kachun. Jesuska mana kay Allpapi gobiernokuna shinachu kan. Jesuska ashtawan jatun mandakmi kan. Chaymantami Bibliapika nin, Jesuska ‘jatun mandakkunatapash Jatun Mandakmi kan, amokunapakpash jatun Amomi’ kan nishpa (1 Timoteo 6:15). Wakin gobiernokunaka alli ruraykunatami ruran. Shinapash, Jesuska ashtawan yalli ushaytami charin, ashtawan alli ruraykunata rurankapak.
5 Diospa Reinoka, maymantatak mandanka. Yuyarishun, Jesús kawsarishpaka maymantak rirka. Jesús kawsarishpaka, jawa pachamanmi rirka (Hechos 2:33). Shinaka Diospa Reinoka ‘jawa pachapimi’ kan. Chaymantami Bibliapika nin, kay Reinoka jawa pachamantami mandakun nishpa (2 Timoteo 4:18). Kay gobiernoka jawa pachapi kashpapash, tukuy Allpapi kawsak gentekunatami mandanka (Apocalipsis [Revelación] 11:15).
6 Jesuska mana kay Allpapi gobiernokuna shinachu kan. Jesuska ashtawan alli gobiernomi kan. Yuyay, kay Allpapi mandakkunaka asha watakunatalla kawsashpami wañun, shinapash Jesuska mana wañunkachu. Chaymantami Bibliapika nin, Jesusllami ‘wañuytapash na wañushpa kawsan, pipash na chayay ushanalla michapi tiyakun’ nishpa (1 Timoteo 6:16). Jesús kay Allpata mandakukpika, achka achka bendicionkunami tiyanka.
7 Jesuska, imashinatak mandanka. Bibliapika kashnami nin: “Paypimi, Mandak Diospak Espirituka kawsanka. Chay Espiritumi, alli yachaytapash, allipacha yachakushka kawsanatapash, alli yuyayta kunatapash, ninan ushaytapash payman kunka. Chay Espiritumi, Mandak Diosta riksishpa, manllashpa kawsana yuyaytapash kunka. Mandak Diosta manchashpa kawsanatapash, allikutapachami yachachikunka. Payka, na ñawita rikushpalla llakichikunkachu. Imata rurana kakpipash, na shukkuna nishkata uyashpalla rurakunkachu. Ashtawankarin imakutapash na charikkunataka, imatapash kashkatapacha rurashpami mandakunka. Llaktapi kawsanakuk na kariyakkunataka, allikuta rikushpami mandakunka” (Isaías 11:2-4). Kay versokunapi nishka shinaka, Jesuska justo, kuyak Reymi kanka. Shinaka, manachu chashna Reytaka charinkapak munankiman.
8 Bibliapi nishka shinaka, Diospa Reinopika mana Jesusllachu mandanka. Shuktakkunapashmi Jesuswanka mandakrinka. Chaymantami, apóstol Pabloka Timoteotaka nirka: “Llakikunata apanakushpaka, paywanmi mandakrishun” nishpa (2 Timoteo 2:12). Shinaka, Pablopash Timoteopash shuktak alli gentekunapash Jesuswan jawa pachapi mandakrinkami. Shinapash, Dioska mashna gentekunatatak akllashka, Jesuswan mandakrichun.
9 Imashinami capítulo 7-pi ña yachakurkanchik, apóstol Juanka muskuypi shina rikushpami, kashna nirka: “Sion shuti urku jawapi [jawa pachapi paypa mandana pushtu] Llama [Jesucristo] shayakukta ñapash rikurkani. Paywanka, patsak chusku chunka chusku waranka [144.000] gentekunami chaypi karka. Paykunaka, maltun Llamapak shutita, paypak Taytapak shutitapash, frentepi escribishkami karka”. Kay 144.000 gentekunaka, pikunatak kan. Apóstol Juanka ninmi: “Llama mayta rikpipash, payta katishpami purin. Paykunaka, tukuy gente purakunamanta kishpichishka kashpa, Tayta Diosmanpash, Llamamanpash punta karay tukushkakunami” kan nishpa (Apocalipsis 14:1, 4). Shinaka, kay 144.000 gentekunaka, Diospa tukuy mandashkakunata paktachikkunami kan. Paykunami wañushka kipaka kawsarinka, jawa pachamanta kay Allpapi ‘tukuykunata mandankapak’ (Apocalipsis 5:10). Jehová Dioska, apostolkunapa punchakunamanta kallarishpa kunan punchakunakamami, 144.000 gentekunataka akllakushka.
10 Jehovaka, imamantatak Jesustapash, 144.000 gentekunatapash kay Allpata mandachun akllashka. Tukuy gentekunata kuyashpami, Jehovaka Jesustapash, 144.000 gentekunatapash mandachun akllarka. Yuyarishun, Jesús kay Allpapi kawsaymantaka, gentekuna ima laya llakikunata charishkataka allimi yachan. Chaymantami Pablopash kashna nirka: “Ñukanchita llakik curatami charinchi. Ashtawankarin ñukanchitashna pantachinkapak munakpipash, na juchata rurak curatami charinchi” (Hebreos 4:15; 5:8). Shinallatak, chay 144.000-kunapash allimi yachan gentekunaka ima llakikunawan kawsakta. Kay 144.000-kuna Allpapi kawsashpaka, ñukanchik shinami llakikunata, unkuykunatapash charirka. Juchayukkuna wacharishpapash, paykunaka tukuypimi Diostaka kasurkakuna.
DIOSPA REINOKA, IMATATAK RURANKA
11 Yuyarishun: Jesuska nirkami, jawa pachapi shina, kay Allpapipash Diospa munay paktarichun mañankichik nishpa. Jawa pachapi alli angelkunaka Diospa tukuy munashkatami paktachinakushka. Shinaka, imamantatak Diospa munay jawa pachapi paktarichun nishpa mañankichik nirka. Yuyari, capítulo 3-pika yachakurkanchikmi, shuk millay angelmi Diospa contra tukurka. Kay millay angelmi Adantapash Evatapash juchata ruranata yachachirka. Capítulo 10-pimi kay millay ángel Satanasmantaka ashtawan yachakushun. Jesuspa punchakunapika, Satanaspash demoniokunapash jawa pachapi kawsanakurkarakmi. Shinaka, chay punchakunapika mana tukuy angelkunachu jawa pachapika Diospa munayta paktachinakurka. Shinapash, Jesucristo manday kallarishpaka, Satanastaka ña mana jawa pachapi kachun sakinachu karka (Apocalipsis 12:7-9).
12 Jesús manday kallarikpika, Satanaspash demoniokunapash imatak tukuna karka. Apóstol Juanka kashnami nirka: “Jawa pachapi ninanta kaparikta uyarkani: ‘Kunanmari, ñukanchita kishpichina puncha chayamushka. Ñukanchi Tayta Dioska, ninan ushayta charishpa, mandakushkatami rikuchimushka. Pay karamushka Kishpichik Cristo mandakuktapash, ñamari rikuchimushka. Ñukanchi Tayta Diospak ñawpakpi tutapash, punchapash ñukanchi wawkikunata juchachikka [Satanás], jawa pachamantami shitay tukurka’ ” (Apocalipsis 12:10). Kay versopi nishka shinaka, Jesucristo Diospa Reinopi manday kallarishpaka, Satanastami jawa pachamanta Allpaman shitana karka.
13 Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika imatak tukurka. Bibliapika ninmi: ‘Jawa pachapash, chaypi kawsakkunapash, kushikunami kankichi’ nishpa (Apocalipsis 12:12). Kay versopi nishka shinaka, Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, alli angelkunaka achkatami kushikurka. Satanasta demoniokunatapash jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika kushilla alli kawsaymi tiyarka. Shinaka, Diospa munayka ñami jawa pachapika paktarikun.
14 Satanasta, demoniokunatapash kay Allpaman shitamukpika, kay Allpapi kawsayka, imatak tukurka. Bibliapika kashnami nin: “Allpapi kawsakkuna, mama kuchapi kawsakkunapash, ay imachari tukunkichi. Diabloka, punchakuna tukurikukta yachashpami, ninanta piñarishpa kankunapakman uriyakumurka” (Apocalipsis 12:12). Jawa pachamanta llukchishpa kachakpimi, Satanaska achkata piñarishka kan. Payta tukuchina punchakuna chayamukuktaka Satanaska allimi yachan. Chaymantami, Allpapi kawsak gentekunataka llakichikun. Capítulo 9-pimi yachakushun kay Allpapi ima llakikuna tiyakta. Shinapash, imashinatak Diospa Reinoka Diospa munayta kay Allpapi paktachinka.
15 Imashinami capítulo 3-pi ña yachakurkanchik, Jehovaka tukuy muyuntin Allpatami shuk paraisota rurasha nirka. Alli gentekunapash chay paraisopi mana wañushpa kawsachunmi munan. Adanpash Evapash juchata rurashkamantami, kunan punchakunapika mana shuk paraisopi kawsanakunchik. Shinapash, kay Allpata shuk paraisota ruranataka, Jehovaka mana kunkashkachu. Chaymantami Bibliapika nin: “Imatapash kashkatapacha rurakkunami, llaktataka japinka. Chay llaktapika, kawsaytami kawsanakunka” nishpa (Salmo 37:29). Diospa Reinomi kay profeciataka paktachinka. Shinapash, imashinatak paktachinka.
16 Daniel 2:44-pika kashnami nin: “Chay jatun mandakkuna mandakuy punchakunapimi, jawa pachapi kawsakuk Tayta Dioska, ima horapash na tukuchi tukuna mandana llaktata churanka. Chay mandana llaktataka, na shuk llakta runakunaman kunkachu. Chay mandakka, kay tukuylla mandana llaktakunatami ñutushpa tukuchinka. Ashtawankarin payka, kawsayta kawsaykaman mandakunkallami”. Kay versopika, imatatak Diospa Reinomantaka yachakunchik.
17 Daniel 2:44-pi ‘chay jatun mandakkuna mandakuy punchakunapimi’ Diospa Reinoka mandanka nishpaka, imatatak nikun. Kay Allpapi shuktak gobiernokuna tiyakpillatak, Diospa Reino manday kallarinatami nikun. Shinallatak, kay versopi nishka shinaka, Diospa Reinoka mana tukurinkachu. Diospa Reinomi kay Allpapi gobiernokunawan makanakushpa, tukuy kay gobiernokunataka tukuchinka. Chay kipaka, Diospa Reinollami tiyanka. Diospa Reino mandakpika, gentekunapash kushikushkakunami kawsanka.
18 Imashinami ña yachakushkanchik, Diospa Reinomi kay Allpapi tukuy gobiernokunawan makanakunka. Kay makanakuyka, imashinatak kanka. Bibliapika ninmi, tukurimuy punchakunapika mana alli angelkunami llullakunata kayman chayman nishpa, ‘tukuy kay pachapi kawsak jatun mandakkunata’ umachinka nishpa. Chay mana alli angelkunaka, imapaktak gobiernokunataka umachinka. Tukuy Ushayta Charik Tayta Diospa ‘llakichimuy punchapi makanakukrichun tantachinkapakmi’ gobiernokunataka pantachinka. Chay gobiernokunatami ‘hebreo rimaypika, Armagedón shuti pampapi’ tantachinka nin (Apocalipsis 16:14, 16). Kay versokunapi nishka shinaka, Diospa Reinowan gobiernokunawan makanakuytami Armagedón nishpa shutichin.
19 Diospa Reinoka, imamantatak Armagedonpi makanakuna kan. Yuyarishun, Jehovaka munanmi tukuy Allpaka shuk paraíso tukuchun. Shinallatak, gentekunapash jucha illakkuna kachun, justokuna kachunmi Jehovaka munan. Shinaka, imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan. Ñukanchikkunaka juchayukkuna wacharishkamantami, unkunchik, rukuyanchik, wañunchikpash. Shinapash, imashinami capítulo 5-pi ña yachakurkanchik, Jesús paypa kawsayta kushkamantaka, ñukanchikkunaka mana wañushpa kawsayta ushashunmi. Chaymantami, Bibliapika kashna nin: “Tayta Dioska, kay pachapi kawsakkunata ninanta kuyashpami, paypak shuklla Churita karamurka. Pipash payta krishpaka, na chinkayta chinkakrinkachu, ashtawankarin kawsaytami kawsakrinka” (Juan 3:16).
20 Ashtawanpash, imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan. Achka gentekunaka Diospa munayta mana rurankapak munanchu. Paykunaka llullashpa, pantachishpa, shuk warmiwan shuk kariwan mapayashpami kawsan. Chaymantami, Dioska Armagedón shuti jatun makanakuypi paykunataka tukuchinka (Salmo 37:10). Gobiernokunapash gentekunataka mana yachachishkachu Diospa munayta rurachun. Achka gobiernokunaka mana allikunachu kan. Paykunaka imata rurasha nishpapash mana paktachinchu. Ashtawankarin, llaktakunapa kullkikunata shuwashpami kawsan. Chaymantami Bibliapika nin: ‘Runaka, paypak llakipakllata kayshuk runataka llakichikun’ nishpa (Eclesiastés 8:9).
21 Armagedón kipaka, shuklla gobiernomi tiyanka. Kay gobiernoka Diospa Reinomi kan. Chay Reinomi Diospa munaytaka paktachinka, achka bendicionkunatapash kunka. Satanastapash, demoniokunatapash kay Allpamanta anchuchinkami (Apocalipsis 20:1-3). Yuyarishun: Ñukanchikta kishpichinkapakka, Jesusmi paypa kawsayta kurka. Jesús paypa kawsayta kushkamantaka, chay punchakunapika, ña mana unkushunchu, ña mana wañushunpashchu (Apocalipsis 22:1-3). Ashtawankarin, kay Allpapash shuk paraisomi tukunka. Chashnami, chay Reinoka Diospa munayta kay Allpapi paktachinka. Shinallatak, Diospa shutitapash santota rurankami. Shinapash, imashinatak Diospa shutitaka santota ruranka. Chay punchakunapika, tukuy gentekunami Jehovapa shutitaka respetanka. Shinami, gentekunaka Diospa shutitaka santota ruranka.
IMA PUNCHAKUNAPITAK DIOSPA REINOKA KAY ALLPATA MANDANKA
22 Yuyarishun: Jesús kay Allpapi kashpaka, “kan mandanaka, ucha chayamuchunmi munanchi” nishpami mañankichik nirka. Jesús chashna nikpimi yachanchik, Jesuspa punchakunapika, Diospa Reinoka manarak manday kallarishkata. Shinaka, jawa pachaman rishkantinchu Jesuska manday kallarirka. Mana, Apóstol Pedro, Apóstol Pablo nishka shinaka, mana jawa pachaman rishkantinchu manday kallarirka. Salmo 110:1-pipash kashnami nin: “Mandak Diosmi, ñukata Mandaktaka kashna nirka: ‘Kanta piñakkunata kanpak chaki ukupi ñuka churankakaman, ñuka alli ladopi tiyari’ ” (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Kay versopi nishka shinaka, Jesús manday kallarinkapakka, shuyanarakmi karka.
23 Jesús manday kallarinkapakka, mashna watakunatatak shuyana karka. Wata 1914 manarak chayamukpillatakmi, Bibliata yachakukkunaka ña yacharka 1914 watapi Jesús manday kallarinata. (Kay 1914 watamanta ashtawan yachakunkapak munashpaka, apendiceta rikunki.) Imashinatak yachanchik paykuna mana pantarishkata. Tukuy muyuntin Allpapika, achka profeciakunami paktarikun. Profeciakuna paktarikukta rikushpami, 1914 watapi Jesús jawa pachapi manday kallarishkata yachanchik. Shinallatak achka profeciakuna paktarikta rikushpami, Satanaspa tukurik punchakunapi kawsakushkatapash yachanchik (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Shinaka, Diospa Reinoka ñallami tukuy kay Allpata mandanka. Ashtawankarin, Dios munashka shinami Paraíso Allpapika kushilla alli kawsashun. Chayta yachashpaka, manachu achkata kushikunki. Shinapash, imashinatak yachanchik tukurik punchakunapi kawsanakushkata. Tukurimuy punchakunapi kawsakushkataka shamuk capitulopimi yachashun.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Diospa Reinoka jawa pachapimi kan. Jesucristomi Rey kan. Jesuswanka mandachunka, Dioska 144.000 gentekunatami akllashka (Apocalipsis 14:1, 4).
- Diospa Reinoka 1914 watapimi manday kallarirka. Chay watapimi Satanastaka jawa pachamanta kay Allpaman shitarka (Apocalipsis 12:9).
- Diospa Reinoka ñallami kay Allpapi tukuy gobiernokunata tukuchinka. Chay kipaka, kay Allpatapash shuk paraisota rurankami (Apocalipsis 16:14, 16).
TAPUYKUNA
1. Imatatak yuyarikrinchik.
2. Jesuska, ima kimsa cosastatak mañankichik nishpa yachachirka.
3. Ima tapuykunatatak yachana kanchik.
4. Diospa Reinoka, imatak kan. Diospa Reinopika, pitak Rey kan.
5. Diospa Reinoka, maymantatak mandanka. Pikunatatak mandanka.
6, 7. Imashinatak yachanchik Jesuska alli Rey kanataka.
8. Pikunatak Jesuswanka mandakrinka.
9. Mashna gentekunatak Jesuswanka mandanka. Ima punchakunamantatak Dioska paykunata akllay kallarirka.
10. Jehovaka, imamantatak Jesustapash, 144.000 gentekunatapash kay Allpata mandachun akllashka.
11. Jesuska, imamantatak Diospa munay jawa pachapi paktarichun mañankichik nirka.
12. Apocalipsis 12:10-pika, imatatak yachakunchik.
13. Satanasta jawa pachamanta shitakpika, jawa pachapika imatak tukurka.
14. Satanasta Allpaman shitakpika, Allpapi kawsayka imatak tukushka.
15. Allpapika, ima laya kawsay tiyachuntak Dioska munarka.
16, 17. Daniel 2:44-pika, imatatak Diospa Reinomantaka yachakunchik.
18. Diospa Reinoka kay Allpapi gobiernokunawanmi makanakunka. Kay makanakuyka, ima shutitak kan.
19, 20. Imamantatak kunan punchakunapika mana alli kawsay tiyan.
21. Diospa Reinoka, imashinatak Diospa munayta paktachinka.
22. Salmo 110:1-pika, imatatak yachakunchik.
23. a) Ima watapitak Diospa Reinoka manday kallarirka. b) Shamuk capitulopika, imatatak yachakukrinchik.


c: text/html

text: ; 19. Noqw Naatniqw pu Tiatniqw pu Qahovariwtoqa-Hikwsi puma pay hyomniyqam Susoqaltutuyqawhqamya ? 19. Qae, Pay Susoqaltutuyqawhqa pas sukaa, pi pay ima payhyomniyqam pay sukaa. Mark 12, 29. Noqw Jesus put hu'waqe awpahqawu sohsok : tutavot dmuhaqw suspavanniyqa hapi ii, Tuqayvastaa, Israel, Napnatsviyqattihqa Itahsusoqaltutuyqawhqa pas suka Napna- tsviyqatuhqa. I John 5, 7. Pi oveqatsit ep payhyom tuawi'yuhwa, Naat, pu Lavayi, pu Qahovariwtaqa-Hikwsi Noqw ima Payhyom nikahw ; pay sukaa. 20. Ya Susoqaltutuyqawhqa hakiy an sohsok hiyta yuku? 20. l^am Jesus Christ an sohsok hiyta yuku, put an pam piw tuwaqatsit yuku. John 1, 3. Sohsoy himu put atsviy yukilti, pu qahimu yukiw- taqa qa put dtsviy yukiwa. Heb. 1, 1-2. Susoqaltutuyqawhqa hisat tuawit nanapwayaqat natoniqat yuaaykuyaqamuy amuhpa qasunsa itanamuy amuni yuaatimdqa; 2. Yepehaq nuhtuhk talo'hwintiwhqat epehaq Tiy an itamumi yuaayku, pam hak sohsok hiyta himuitaniqat aw pam put tavi; put ah piw pam sohsok hiyta yuku. 21. Noqw V Qahovariwtaqa-Hikwsi hiyta yuykiwhqw, put ep nufitumti ? 21. Ojwi, Napnatsviyqatuhqat lavayiyat akw nanahumo tokpe- laniqw pu pah sohsoy suhpantaqam put moahaqw hikwsit akw yukiltotL Ps. 33, 6. Napnatsviyqatuhqat lavayiyat akw nanahumo tokpelaniqw pu pah sohsoy suhpantaqam put moahaqw hikwsit akw yukfltoti. 22. Hfysakis talo'hvaqat ah Susoqaltutuyqawhqa sohsok hi^ta yukuhta? 22. Navaysikis talo'hvaqat ah Susoqaltutuyqawhqa tokpelat yuku, piw tuwaqatsita, piw sohsok hiyta put ahniyqata; pu tsah&'sikis talo'hvaqat ep nasuhwna, pu put lolmalawkanw sutsvo tavi. Genesis MI. 1. Ayaq yayniwhpuveq Susoqaltutuyqawhqa nau#6unio tokpelat nikahw pu tuwaqatsit yuku. 2. Noqw tuwa- qatsi qasonilti, piw qahaqam himuu, pu a'no ho tsit atsva qatala noqw Su^oqaltutuyqawhqat Hikwsiat pavahut atsva masavuyaw- numa. & Pu Susoqaltutuyqawhqa pahqawu: Talawvani! Noqw talawYa. 4. Pu Susoqaltutuyqawhqa talat awyoriqw, lolma. Pu Siisoq^ttituyqawhqa talat qatalat ahqw tslka. 5. Pu Susoqal- tutuyqiwhqa talat, taloo, yan tuhwa, nit pu qatalat, tokila, yan tuhwa. iNoqw mihiktoqaniqw pu talavayniyqa mohti talon vaqa. 6. Pu Susoqaltutuyqawhqa pahqawu: Pavahut anuhtsava qeni- 14 tii Pu pam pavahut ariqw pavahut tsiki'tani. 7. Pu Stisoqaltti- ! ttiyqawhqa qenit yukut, pu qenit atpikaqe pavahut qenit a^sva pavahut ariqw tsika, noqw anti. 8. Pu SusoqaltutfiyqawRqa qenit, tokpela, yan turiwa. Noqw mihiktoqaniqw pu talavayni#ga 15s talorivaqa. 9. Pu Susoqaltutuyqawhqa pariqawu: Pavahu tokpelat atpikaqeniyqa suvo tsovaltini, noqw lakpu mataqtiiiil Noqw anti. 10. Pu Susoqaltutuyqawhqa lakput, tutskwa, yan turiwa, Piw pavahut sumitsovaltotiqat, patuwaqaqtsi, yan ttiriwa. Pu Susoqaltutuyqawhqa put aw yoriqw, lolma. 11. Pu Susoqal- tutuyqawhqa pariqawu: Tutskwa tusaqat aniwnani, pu tusaqa posi'vamantaniqata, pu tutskwat an sipaluyi hintaqat sipalaivari- wunen pantaqat himuivamantaniqata, napqolpe posi'taqatal Noqw anti. 12. Noqw tutskwa tusaqat aniwna, pu tusaqa ppsi*- variwuqata, pam himunen pamniriwuqata, pu himutski himunen pantaqat sipalaivariwuqata, napqolpe posi'taqata. Noqw Susoqal- tutuyqawhqa awyoriqw, lolma. 13. Noqw mihiktoqaniqw pu talavayniyqa payis talo'rivaqa. 14. Pu SusoqaltutuyqawBqa pariqawu Talawriwaiyuriqam tokpelat ariqe qenit ariyani, talo'- : niyqat tokilat ariqw tsiki'yuriwniqey oviy'o, pu puma hihi^ta tuawi'yuriwniqey apiiwyuriwni, pu yahsariwuy ari nanarik hin qeq- nitniqata, pu taloriwintiwniqata, pu yahsariwintiwniqata. 15. Pu puma tokpelat ariqe qenit ari talawriwaiyuriqam tuwaqatsit aw talni'yuriwni ! Noqw anti. 16. Pu Susoqaltutuyqawhqa loqmuy a'no talawriwaitaqamuy yuku. A'no talawriwaitaqa tild'- niyqat aw tunatyawmaniqat oviy'o, pu hihin qaan talawriwaitaqa tokilat aw tunatyawmaniqat oviy'o. Pam sotuy piw yuku. 17. Pu Susoqaltutuyqawhqa pumuy tokpelat ariqe qenit ari oyahta, tuwaqatsit aw talni'yuriwniqat oviy'o. 18. Pu talo'niyqat ni- kariw pu' tokilat aw tunatyawyuriwniqat oviy'o, pu talat qatalat ariqw tsiki'yuriwniqat oviy'o. Pu Susoqaltutuyqawhqa awyoriqw, lolma.19. Pu mihiktoqaniqw pu talavayniyqa nalos talorivaqa. 20. Pu Susoqaltutuyqawhqa pariqawu: Pavahu qaanewakwhin- taqamuy poninitotaqamuy tayuriqamuy aniwnani! Pu masal- yuriqam tuwaqatsit atsva tokpelat atpikaqe wuhqoqnit ari puyaw- numyaniqamuyu 21. Pu Susoqaltutuyqawhqa pavaqe hiy- ! tuy hohoskaytuy yuku, pu sohsokmuy hiytuy tayuriqamuy poni- nitotaqamuy pavahu qaanewakwhintaqamuy aniwnaqamuyu, nanarik nanyuriqamuyu. Noqw Susoqaltutuyqawhqa awyoriqw, lolma. 22. Pu Susoqaltutuyqawhqa pumuy oqalantaqe pari- qawu: Uma natkolalwani, nen sushpantotini, nen patuwaqatsit ari pavanawit opomtotini. Pu masaiyuriqam tuwaqatsit ari stih- pantotini. 23. Pu mihiktoqaniqw pu talavayniyqa tsiv6tsikis talorivaqa. 24. Pu Susoqaltutuyqawhqa pariqawu: Tuwaqatsi hiytuy tayuriqamuy nanarik nanyuriqamuy aniwnani ! Wawa- kastuyu, pu hoyoyotinumyaqamuyu, pu tuwaqatsit ari popkotuy nanarik nanyuriqamuyu! Noqw anti. 25. Pu Susoqaltutuy- qawhqa tuwaqatsit ari popkotuy nanarik nanyuriqamuy yuku, 15 pu wawakastuy nanank nanyuhqamuyu, pu tuwaqatsit an soh- sokmuy hiftuy hoyoyotinumyaqamuy nanank nanyuhqamuyu. Noqw Stisoqaltutuyqawhqa awyoriqw, lolma. 26. Pu Susoqaltu- tiiyqawhqa panqawu Itam sinmuy itamunyunqamuy yukuyani, : itam hinyuhqey panyuhqamuyu. Noqw puma patuwaqatsit anqe pavakiwhtuy amumi tutuyqawyani, pu masaiyunqamuy stimawuy ahyaqamuy amumii, pu wawakastuy amumii, pu sohsovik tuwa- qatsit aw'i, pu sohsokmuy hoyoyotinumyaqam tutskwava hoyoyo- tinumyaqamuy amumii. 27. Pu oviy Susoqaltutiiyqawhqa hin hintaqey an sinot yuku Susoqaltutuyqawnqa hin hintaqat pan ; pam put yuku Pam pumuy taqat nit pu wuhtit yuku. 28. Noqw ; Susoqaltutiiyqawhqa pumuy 6qalaq6 pumuy amumi panqawu: Uma natkolawni nen siihpantini nen tuwaqatsit an tuyqawvani pu put awtuyqawvani, pu uma patuwaqatsit ariqe pavakiwhtuy amumi tutuyqawni, pu piw masaiyunqamuy sumawuy anya- qamuy amumii, pu piw sohsokmuy hiytuy tayyunqamuy tuts- kwava ppninitotaqamuy amumii. 29. Pu Susoqaltutuyqawnqa panqawu: Me, sohsovik tutskwava sohsok tusaqat posi-vayanwu- qat hapi nu umuy maqa, pu sohsok himutsotskita, put tsotskit poloyat ansonve put posiatnihwuqata, umunem hapi pam n5siwh- qani. 30. Pu sohsok hiyta sakwawsat tusaqat nu hapi sohsok- muy pdpkotuy tutskwava yesqamuy tunosmaqa, pu stimawuy an sofisokmiiy masaiyunqamuyu, pu sohsokmuy hiytuy tutskwava hoydyotinumyaqamuyu. Noqw anti. 31. Pu Susoqaltutuyqawnqa sohsok M^ta yukuhqey awyori, noqw me, pas lolma. Pu mihikto- qaniqw pii talavayniyqa navaysikis talonvaqa. CHAPTER II 1. Yan nananumo tokpelaniqw pu tiiwaqatsi yukiltoti, pu pumuy ah sohsoy qaanewakwhintaqamu. 2. Pu Susoqaltutiiy- qawhqa hiyta tumaltaqeytsahe'sikis talohvaqat ep mohvasti, pu sohsok tumalay yukuhqey ahqw tsahe'sikis talo'hvaqat ep nasunwna. 3, Pu Susoqaltutuyqawnqa tsahe'sikis talohvaqat lolmataRahw sutsvo tavi Put ep pam stohsok tumalay, put ; Susoqaltutuyqawnqa qahiyta ahqw yukukanw pu nap yukuhqey ahqw nasuhwnaqe oviy'o. 4. I' hapi nananumo tokpelat nikahw pu tuwaqatsit hisat qahiyta ahqw yukiltiqat yayniata. Hisat Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutiiyqawhqa tuwaqatsit nikahw pu nananumo tokpelat yukuhqata. 5. Pu sohsok tutskwava wuhwhwuqat nat tutskwat qa epniyqata, pu sohsok tutskwava tusaqa nato qa kuyvaqata, nato Napnatsviy- qatuhqa Susoqaltutiiyqawhqa tuwaqatsit aw qa yoknaqw oviy'o, piw tutskwava tumalaitaniqa sino, qahaqamo. 6. Noqw tuwaqatsit ahqw pamo si omi hololte' pu sohsovik tutskwat mowananSvu. 7. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutiiyqawhqa Wtskwat qoayat ahqw sinot yuku, pu put yaqamiq qatsihikwsit 16 hikwsu, noqw pahsat pam sino taytaqaniwhti. 8. Pu Napnats- viyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa Edent ep hopoqwat hihi^ta uya, pu pam it sinot hakiy yukuhqey pep tavi. 9. Pu Napnats- viyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa sohsok himutsotskit lo- masoniwhqat nikanw lolmat nosiwhqat tutskwahaqw wuhw- na, pu uyit nasaveq qatsitski piwu, pu tsokit ahpiy lolmaniqw pu qalolma navotiniqw, pam'i. 10. Noqw muna uyit mowananiqe Edent anqw muna, panpiy pu pam nananiktiqe pu nalopwati. 11. I' mohti'maqa Pison, yan matsiwa; Pam hapi Havilatutskwat sohsok noyakiwta, pep hapi pala- siva. 12. Noqw put tutskwat palasivaat pas lolma, pep Bdel- liumniqw pu Onixowa. 13. Pu ankniyqa muna Gihon, yan mat- siwa; Pamwa hapi Ethiopiatutskwat sohsok noyakiwta, 14. Pu payipwaniypa muna Hiddekel, yan matsiwa; Pam hapi it Asiriatutskwat hopkaqe muna. Pu nalopwaniyqa muna Uphratis. 15. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa sinot Edent ep uyit aw wikqe ep tavi, an tumalaikanw put tuwalaniqat oviy'o. 16. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa sinot aw tu- taptaqe panqawu Um uyit ep sohsok himutsotskit anqw qanana- : hihkinakanw tumoytani. 17. Nikanw tsokit ahpiy lolmaniqw pu qalolma navotiniqw, put um pas qa anqw nosni, taq um hisat talo'hvaqat ep put aiiqw ndse' um momokkanw mokni. 18. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa panqawu: Pas sino nalaniniqw qanukhwa, nu paahwantaniqat put enem yukuni, put suepniqata. 19. Pu tutskwat anqw Napnatsviyqatuhqa Sus- oqaltutuyqawhqa tutskwat ahyaqamuy sohsokmuy popkotuy yuku, pu sohsokmuy masaiyuhqamuy sumawuy ahyaqamuyu, nit pumuy Adamt aw tsamva, hinpi pam pumuy tuhwahtaniq'o. Noqw Adam sohsokmuy hiytuy tayuhqamuy hin tuhwahtaqw, pan puma mamatsiwya. 20. Pu Adam sohsokmuy wawakastuy tuhwahta, pu masaiyuhqamuy sumawuy ahyaqamuyu, pu sohsok- muy popkotuy tutskwat ahyaqamuyu, nikanw Adamt paanwanta- niqa suepniqa qahaqam enem natuwi. 21. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa Adamt huruvuwvitsnaqw, pam puwva, pu pam put tsutshuyat sukwat horoknat pu pahsoqw t<Skot uhta. 22. Pu Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa Adamt aiiqw tsuhut horoknaqey wuhtit yukut,_pu put Adamt aw wikva. 23. Pu Adam panqawu: Pu* hapi f 6qa iooqay amuhaqvi, pu toko itokoy ahqvi, i' wuhti, yan matsiwni, ispi pam taqat anqw horok- 'niwhqee. 24. Paniqw oviy taqa nay nikanw pu yuy pumuy matapt pu n6may aw hurstimantani, noqw puma pas suka t6ko- niwhtimantani. 25. Noqw puma nama qayuwsfta, taqaniqw pu nftmaata, noqw puma qahahmana. 23. Ya sinot hin yukiwhqat, qahovarstutuvenyuki hin lava- yti? 23. Susoqaltutuyqawhqa hin hintaqey an sinot yuku; Suso- qaltutuyqawhqa hin hintaqat pan pam put yuku. (Gen. 1, 27.) 17 Sino Qaanti. 1. Noqw Edent ep lomauyit, Paradise yan matsiwhqat, 6p ura Adam hintaqat qatsi'ta ? 1. Ura lolmat qatu, hahlaykahwo. (Gen. 1, 27-31.) 2. Noqw sino lolma yukilti ? 2. Owi, Siisoqaltutuyqawnqa sinot lolmat unanwaitaqat yuku, pam hin hintaqey pan sinot yuku. (Gen. 1, 27.) Ecc. 7, 29. Me, itsa nu tiiwa, Susoqaltutiiyqawhqa sinot ku*s as suantaqat unanwaitaqat yuku, noqw puma pas hinwat hinta- niqat hevi'yuhwa. 3. Noqw sino hinwat Susoqaltutuyqawnqat anta ? 3. Sino suantaqa yukilti, pu pas qahovariwtaqa, ni£pe yan as pam Susoqaltutuyqawnqat hin hintaqw, anta. (Gen. 1, 27.) 4. Noqw Adamniqw pu Eve hin yukiltiqe siitsep panta? 4. puma qaantiqe Susoqaltutiiyqawhqat ahpiy lahsi, Qae, pumaniqw pu pumuy amuhpiy sinototiqam sohsoyamu. Rom. 5, 12-19. Yantaqw hapi sukw sinot an qaantipu tiiwa- qatsit aw pitu, pu mokiwu qaantiput an^; niyqe yan moklwu sohsokmuy sinmuy amumi pitu, pi sohsoyam qaantatiq'o. 13* Pi soonniwhqat tutavo pituhqat aw pahsavo pay qaantipu tuwa-* nikanw soonniwhqat tutavot sulawniqw qaantipu qa qatsit ep'e, harukiwta. 14. Nikanw pay mokiwu Adamt anqw Mosest aw pahsavo tuyqawi'ta, namahinpi imuy Adamt ehpeqtipuyat qaan qaantotiqamuy amumii. Pam hapi ura put pituniqat tuawi'ta. 15. Nikanw paysoqwkuwahtipu qaantiput qaanta. Ispi kurs sukw qaantiqayat atsviy kaysiwhqam so'qw, put Spni^qe tia Susbqaltutiiyqawhqat miokwaatniqw pu okwalnit akw paysoqw- kuwahtipu sukw sinot Jesus Christ ahpiyniyqa kaysiwhqamuy qaowiamuptu. 16. Noqw sukw qaantiqat atsviy hiniwhtiqw qa pan piw kuwahtipu hinta ? Pi sukw ahpiy hinyukuniwhqa qalo- mavasiwnit aqw pitsiwta. Noqw pu nuokwat ahpiy Kuwahtipu niytiwtaqat qaantiput anqw qenitiwhqat aqw pitsiwta. 17. Noqw kurs sukw qaantipuyat atsviy mokiwu sukw akw tuyqawi'- taqw, tis ima nuokwat qarurumqat nit pu suantaqat kuwahtiput kwusuyaqam sukw itJesus Christ akw pas soon qatsit ep qatuy- qawi'yuhwni. 18. Pi sukw qaatiqayat atsviy qalomavasiwnit aqwwatniyqa sohsokmuy sinmuy amumi pitsiwta, noqw oviy pan piw sukw suantiqayat atsviy sohsokmuy sinmuy yesniniqw amuhem suantaqat aqwat pasiwhti. 19. Pi pay sukw sinot qatuqayvastaqayat atsviy kaysiwhqam qasuanyuhqam yukiw- yaqw, oviy pan piw sukw tuqayvastaqayat atsviy kaysiwhqam suanyuhqam yukiwyani. 21 5. Ya susmohti-itananiqw pu itanu, puma hintiqe Susoqal- tutuyqawhqat aw qaanti? 5. Pay puma put aw qatuqayvastaqee. (Gen. 2, 17.) 6. Ya himu pumuy qaantiniqat unatoyna? 6. Nukpanhikwsi, Tsua yan matsiwhqa, pumuy unatoyna. Gen. 3, 4-13. Tsua wuhtit awpanqawu: Pay uma soon momokkanw mokni. 5. Pi uma hisat talohvaqat ep put anqw nosqw umuhposiy talawvaqw, uma Susoqaltutuyqawhqat pu' antaqamni, nen lolmat nikanw pu qalolmat tuwi'taqamniqat Susoqaltutuyqawhqa navoti'ta. 6. Noqw tsoki pas kurs loma- ndsiwnqa nikanw lomasoniwa, pu tsoki suanwuwni'vaniqat.nawa- kniatniyqat pam yorikqe, pu pam put anqw sipalayat tukut pu n6sa, nit pu piw put anqw puwsuiiway enan maqaqw, pam nosa. 7 Noqw pumuy lOqmuy posiam talawva, noqw kurs puma qayuwsi'- taqey navota niyqe ; puma nanahpiyat namitutuiytaqe fig-sipalat pu nenem pitkunat yuku . 8. Noqw kosnwawvaqw puma Napnats- viyqatuhqat Susoqaltutuyqawhqat uysonvehaqam qaltinumqw navota; noqw Adamniqw pu nomaat puma Napnatsviyqatuhqat Susoqaltutuyqawhqat apyeve uysonve himutsotskit ahsonmi nauyta. 9. Noqw Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa Adamt aw tsa/lawhqe put awpanqawu: Um haqamoy? 10. Noqw pam panqawu: Nu uhtonay uysonve navota, niyqe nu tsawna, nu iiasta yuwsi'taqe oviy'o, niyqe nu nauyta. 11. Un iiasta yuwsi'taqat, hak un navotna ? Pam put awkita. Ya um tso- kit anqw n8sa, put um ura qa aiiqw no'sniqat nu umi tutaptaqat, anqw ? 12. Noqw Adam panqawu It wuhtit hakiy inumumniqat : um nuy maqaqw, pam it tsokit anqw nuy maqa, noqw nu n6sa. 13. Noqw Napnatsviyqatuhqa Susoqaltutuyqawhqa wuhtit awpanqawu: Ya um hiyta hinti? Noqw wuhti panqawu: Tsua nuy unatoynaqw, oviy nu n5sa. 7. Noqw Tsua hak'i? 7. Pay, Nukpana, Satan, yayniwhpuhahaqaqw sinomahka, pu antsaniyqat ep qahuriihtiqa. Rev. 12, 9. Noqw qaanewaydragon tuviwa, i' hisattsua, Nuk- pana, pu Satan, yan matsiwhqa, sopkawatuy sinmuy qasuanlas- naqa, pam tiitskwami tuviwa, noqw put hohviaymat amum mas- piwya. John 8, 44. Uma umunay Nukpanat ahpiyviyatu, niyqe uma umunay tunlayiyat hintsatskaniqey nanawakna. Pam yayni- whpunahaqaqw sinomahka, pu pas antsaniyqat ep qahuruhtiqa, pi pas antsaniyqa put ep siilawniq'o. Pam at sate' naphimuy yuaaykunwu, pi pam a'no atsa pu atsat naata. 22 8. Hiyta akw Nukpana pumuy unatoyna? 8. Pay kwanwalavayiy akw'a, pi amumi pariqawu: Pay uma soon pas antsa momokkanw mokni, pi uma Susoqaltutuyqawnqat antani, lolmat nikanw qalolmat tuwi'tani, pam amumi kita. (Gen. 3, 4-5.) 9. Ya hinoqw puma pas suhtuptsiwa? 9. Puma a'no wuwniVaniqey nawaknaqe oviyo, pu Susoqal- tutuyqawnqat antaniqey oviy'o. (Gen. 3, 6.) 10. Noqw Adamt enpeqtipuat hiyta anniwna? 10. Pamniqw pu sohsoyam put ahpiy sinototiqam qaantiput nikanw pu mokiwut aqw soontoti. Rom. 5, 12. Yataqw hapi sukw sinot an qaantipu tuwaqa- tsit awpitu, pu mokiwu qaantiput ah'a niyqe yan mokiwu sonsok- ; muy sinmuy amumi pitu, pi sohsoyam qaantotiq'o. 11. Hintaqa mokiwu Adamt nit pu put anpiy sinototiqamuy amumi pitu? 11. Pay pumuy hikwsiam, pu tokoam so'iwyunwa. Toko moke' ahoy tuwaniwhtimantani, pu sino nap hiyta lolmatniqey pas kurshinninwu, niyqe siviypit qaso'taqat awtuviwta. Gen. 3, 19. Nawus um pasivupkulkanw n5siwhqat tumoy- tani, um hisat ahoy tutskwaniwhtiniqey pahsavoo; pi um put ariqw yukilti, pi um qoa, niyqe um ahoy qo'aniwhtini. Ps. 14, 3. Puma sohsoyam lasya, puma sohsoyam sumiyan- kahkanw tuyoy'evaytoti, pas qa haqawa lolmat hintsaki, qae, qahas-ew siikaa. Rom. 5, 16. Noqw sukw qaantiqat atsviy hiniwhtiqw, qa pan piw kuwahtipu hinta? Pi sukw ahpiy hinyukuniwhqa qaloma- vasiwnit aqw pitsiwta, noqw pu nuokwat ahpiy kuwahtipu niytiw- taqat qaantiput ahqw qenitiwhqat aqw pitsiwta. 12. Noqw Adamt ahpiy sinototiqam hintoti ? Sohsoyam sinom tuwaqatsit ep tunatyay hovarsnaya. 12. Noqw oviy nawus Susoqaltutuyqawhqa pumuy tuwaqatsit anqw kiqota. Gen.12-13. 6, Pu Susoqaltutuyqawhqa tuwaqatsit awyoriqw, me, pam hovariwta, pi tuwaqatsit ep sohsoy toko tunatyay ho- varsnayaq'o. 13. Noqw Susoqaltutuyqawhqa Noaht awpaiiqawu: Sohsok tokot so'hwaat inutpipo pitu, pi tuwaqatsi qanamituqayve hintsatskiwhqat akw tuyqawiwtaq'o. Noqw me, nu tuwaqatsit ehah pumuy kiqotani. 13. tuwaqatsit ep qaantiput nasta? Ya pas qahakhaqam 13. Qahak'i, pas qahak qaantiput hastaa, pas Susoqaltutuy- qawhqat Tiat, Qahovaf iwtaqat-Hikwsit akw aniwhtiqa, pamsaa. 23 A SHORT BIBLE-STUDY QUESTIONS AND ANSWERS Translated into the Hopi Language by Otto Lomavitu and J. R. Duerksen 1914-1915. Revised 1923-1924 by Rev. J. B. Frey and Translators

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Ima punllapash llaquilla causaica tucuringacha?
Tucuringami.
Na tucuringachu.
¿Na yachapanichu nipanguimanllu?
BIBLIACA NINMI
‘Taita Diosmi paicunapa ñavimandaca tucuilla viquita fichanga. Huañuipash huacaipash llaquipash nanaipash na ashtahuan tiangachu’ nishpa. (Apocalipsis 21:
BIBLIAPICA YACHACHINMI
Ñucanchi llaquicunata Dios na cachamujta (Job 34:10).
Ñucanchi llaquilla cajpi Diospash llaquirijta (Zacarías 2:8).
Jipa punllacunapi ima llaquicunapash ñana tianata (Salmo 37:
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Ishcai yuyaicunata ricupashun:
1 Llaquichijcunataca Diosca na ricunayachinllu. Ñaupa tiempopi paipa llactata llaquichijpica ¿imashinashi Jehová Diosca sintirirca? Bibliapica ninmi, paipa llactata shuj llactacuna ‘ninanda llaquichijpimi Diosca ninandapacha llaquirirca’ nishpa (Jueces 2:
18).
Shujcunata llaquichij gentecunataca Diosca ricuitallapash na ricunayachinllu. Bibliapica ninmi: “Huañuchishpa yahuarta jichajtami ninanda millanayachin” nishpa (Proverbios 6:
16, 17).
2 Diosca cada unomandami preocuparin. “Ninan llaquihuan, nanaihuan” ñuca cajtaca pipash na yachanllu yajpipash Jehová Diosca tucuitami yachan (2 Crónicas 6:
29, 30).
Jehová Diosca ñallami gulpi gentecunapa llaquicunata tucuchinga (Mateo 6:
TAPURIPAI
Diosca ¿imamandashi llaquicuna tiachun saquishca?
Bibliapi ima nijta ricupai ECLESIASTÉS 7:29; 1 TIMOTEO 2:4.


text:
Lección 4
Jesús ¿pita an?
1. Jesusga ¿maimandara shamuca?
Manara Allpama shamushcallaira Jesusga ahua pachai causaca. Chibi shu espíritu aca (Juan 8:
2. ¿Imarasha Jesús Allpama shamuca?
Yaya Dios paihua Churira Allpama cachamuca. Paita pagarichingahua, María shuti huarmira ajllaca. Mariaga pi carihuas mana llutarishca aca. Chiraigu Jesusga runa yayara mana charicachu (Lucas 1:
3. Ñucanchiga ¿imarasha quishpirinara ministinchi?
Yaya Diosga Adanda nicami, ñucara mana casusha huañunguimi. Dios mana munacachu Adán huañuchu. Chiraigu Adán uchara mana rashca ajpi, pis mana rucuyasha huañunmaca (Génesis 2:
Huañunamandaga ¿pita ñucanchira quishpichi ushan? Tucui runauna uchayuj pagarishcamanda, pitas mana quishpichina ushanchichu. Huañushaga ñucanchi quiquin uchamanda paganchi. Leapai Romanos 3:23.
4. Jesús ¿imarasha huañuca?
Jesusga ima ucha illaj aca, mana imauras uchacachu. Chiraigu, mana paihua uchamanda huañucachu. Ñucanchi uchamanda pagangahua huañuca. Yaya Dios paihua Churira cachamuca, tucui runaunamanda huañungaj. Shina rasha runaunama llaquishcara ricuchica. Shinallara Jesús paihua Yaya mandashcara uyasha, paihuas runaunama llaquishcara ricuchica. Uchamanda, huañuimandas runaunara quishpichingahua Jesús huañuca. Leapai Juan 3:
5. Jesús cuna punzhai ¿imara ruraun?
Jesús cai Allpama shamushcai ashca ungushcaunara alichica, huañushcaunara causachica, turmindus apajcunaras yanapaca. Shina rasha ricuchicami pai mandanai shinallara rurangaraushcara (Mateo 15:
Yaya Dios cushca ushaihuami Jesusga manalira ruraj runaunara, turmindusgunaras ñalla tucuchinga. Jesuspi fera charijcuna, paita casujcunas ali gustu Allpai, cushi causangaranun. Leapai Mateo 5:5.


text:
Piruw suyupi runa llaqtakuna
Kay Piruw suyupiqa kanmi askha runa llaqtakuna.
- Pukyu: [1]
Yuyarina
Amarumayu sach'a-sach'a suyupi runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qhichwa runa: Llakwash, Napuruna, Qhichwa Pastasa-Tigre
- Arawaka rimaq ayllu llaqtakuna: Amuesha, Ashaninka, Culina, Chamicuro, Machiqinqa, Nomatsiguenga, Piro
- Jíbaro rimaq ayllu llaqtakuna: Achual, Awahun, Candoshi, Huambisa, Jíbaro
- Pano rimaq ayllu llaqtakuna: Amahuaca, Capanahua, Cashibo - Cacataibo, Cashinahua, Isconahua, Mayo-Pisabo, Mayoruna, Nahua, Sharanahua, Shipibo - Conibo, Yaminahua
- Tupi-Warani rimaq ayllu llaqtakuna: Cocama - Cocamilla
- Cahuapana rimaq ayllu llaqtakuna: Chayahuita, Jebero
- Ya no clasificada: Taushiro, Ticuna, Urarina
- Peba-Yagua rimaq ayllu llaqtakuna: Yagua
- Huitoto rimaq ayllu llaqtakuna: Bora, Huitoto, Ocaina
- Harakmbet rimaq ayllu llaqtakuna: Amarakaeri
- Tacano rimaq ayllu llaqtakuna: Ese' Ejja
- Tucano rimaq ayllu llaqtakuna: Orejón, Secoya
- Záparo rimaq ayllu llaqtakuna: Sapara: Arabela, Iquito
Qhichwa rimaq runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa pachap runallaqtankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ashaninka simi
- Awahun simi
- Aymara simi
- Chayawita simi
- Haqaru simi
- Kukama simi
- Machiqinqa simi
- Qhichwa simi
- Shipibu simi
- Terena simi
- Yanisha simi


text:
Fidel Ramos
Fidel Valdez Ramos sutiyuq runaqa, icha Fidel Ramos (* 18 ñiqin pawqar waray killapi 1928 watapi paqarisqa Lingayen llaqtapi - ), huk Philipinakuna mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1992 watamanta 1998 watakama ñawpaq kuti Philipinakunapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Amelita Martínez.
Churinkuna:
Yachay wasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fidel Ramos.


text:
Jérémy Toulalan
Jérémy Toulalan sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin tarpuy killapi 1983 watapi paqarisqa Nantes llaqtapi, Ransiya mama llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtap kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jérémy Toulalan.


text:
Ayllu llaqta
- Ayllu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Ayllu (sut'ichana) rikuy.
Ayllu llaqta nisqaqa Andespi runakunap - qhichwa runakunap, aymara runakuna, huk runa llaqtakunap - uchuylla llaqtam. Chaypi kawsaq runakuna huk ayllupi hina kawsan.
Michiypaq wayllakuna, chakrakunapas ayllu llaqtap kaynin, kuskan chaskinanchanmi, chakra qunakuy nisqapi ayllu llaqtayuq runapura rakinakusqa. Ayllu llaqtapiqa ayninakunku, mink'akunku, mana wiraquchap mistippas llaqtakunapi hinachu.
Ayllu llaqtaqa qhichwa runakunap tiksi kawsay kayninmi.
- Wanchaq + ayllu = wanchayllu la etnia del tótem huanchaco.
- Qarwaq + ayllu = qarwaylllu >> karawayllu >> carabaíllu >> Carabayllo.


text:
CALLARI TEMA | JESÚS SALVACHUNMI MINISHTINCHI
Huañuimanda salvachunmi minishtinchi
Bibliapica ninmi: ‘Runaca asha punllacunatalla causana cashpapash, llaquihuanmi shaijushca causan. Sisa Ilujshijpi fitishcashnami tucun. Llandu ricurishpa ñapash chinganshnami tucun’ nishpa (Job 14:1, 2).
Gentecunaca callarimandapachami para siempre joven causangapaj munashcanchi. Shinapash tucuicunallatami huañunchi. Cai página callaripi shimicunata 3 mil yali huatacuna huashaman escribishca cajpipash cunangamanmi shina llaquipi causanchi.
Bibliapi nishca shinaca, Taita Diosmi gentecunapa shungupica para siempre causana munaita churarca (Eclesiastés 3:11). Chaimandami gentecunaca na huañushpa para siempre causangapaj munanchi. Shinapash pensaripai, gentecuna na para siempre causai ushana cajpica ¿Taita Diosca chai munaita gentecunapa shungupi churanmanllu carca? Na. Bibliapica ninmi, huañuica ñucanchipa shuj millai contra cuendami can. Shinapash huañuica tucuringami ninmi (1 Corintios 15:26).
Huañui contra cuendami cajpipash ali cashcapi huañunataca pipash na mascanchichu. Chaimandami ñucanchi causai peligropi cajpica imashinapash salvaringapaj munanchi. Ungushca cashpaca uchami doctorpaman rinchi. Na huañungapaj munashpami imatapash ruranchi.
Gentecunaca ashtaca huatacunatami huañunajushca. Shinapash huañuica tucuringami. ¿Imamandata shina ninchi? Ñucanchicunata Ruraj Jehová Diosca, huañui tiachunga na munarcachu. Paica cai Alpapi para siempre causachunmi gentecunataca rurarca. Paipa munaitaca siempremi pactachin (Isaías 55:11).
Shinapash ¿imashinata Taita Diosca huañuita tucuchinga? Gentecunaca imata rurashpapash huañuita tucuchitaca na ushashcachu. Huaquin cientificocunaca ungüicuna ama ñapash huañuchichunmi jambicunata, vacunacunata rurashca. Gentecuna imashina cashcata yachangapajpash ashtaca investigaciongunatami rurashca. Huaquin llactacunapi gentecunacarin punda huatacunahuan ricujpica cunanbimi ashtahuan huatacunata causan. Shinapash huañuica na tucurishcachu. Bibliapi nishca shinaca, ‘tucuicunallatami ñutu alpaman tigranajun’ (Eclesiastés 3:20).
Huañuita gentecuna na tucuchi ushajpipash Jehová Diosca paipa Churi Jesusta cachamushpami ñucanchicunataca huañuimanda salvanga. Chaita yachashpaca ninandami cushijunchi.


text:
Huahuacunata yachachipashunchi
Taitamamacuna, Bibliamanda cai yachachiscacunata huahuacunaman yachachipaichi, shinami paicunaca Bibliamanda yachachiscacunata ali intindinga.
Introducción
Deuteronomio libropi yachachishcacunaca huahuacunata ali viñachingapami ayudan.
Dios villashcatami yachangapaj munanchi
Bibliapica Taita Dios villashcata gulpicuna yachachun munashcatami parlan. ¿Imata Dios villashcata yachangapaj munanguimanllu?
Jehová cushijuchunmi Rebecaca munarca
Canmanda Jehová ninanda cushijuchunga ¿imatata rurana cangui? Cai leccionbi Rebecamanda yachajupai.
Rahabca Jehová Diospimi confiarca
Jericó pueblota llaquijui horas Rahab paipa huasi ucupura imashina salvarishcata yachajupai.
Jehovapash Jeftepash ninandami cushijurca
Jeftepa ushiguca ¿imatata pactachirca?¿Imashinata Jeftepa ushigushna caita ushanchi?
Samuelca Jehovapa nishcatami rurarca
Shujcuna nalicunata ruranajujta ricushpapash Samuelca Jehovapa nishcatami rurashpa catirca. ¿Ñucanchipash chaitallata rurashunlla?
Davidca imatapash na manllarcachu
David imatapash na manllashcata yachapai.
Canlla sintirishpa, manllanayachishpaca ¿imatashi ruranguiman?
Elías pailla sintirijpica, ¿imashinata Jehová Diosca paita ayudarca? Eliasmandaca ¿imatata yachajungui?
Josiasca ali amigocunatami agllarca
Diosta sirvingapaj Josías ninanda esforzarishcatami parlan. Paipa amigocuna imashina ayudashcata ricui.
Jeremiasca Jehovamanda parlanataca na saquircachu
Jeremías Jehovamanda parlajpica gentecunaca burlarin carca o rimashpami saquin carca. ¿Imamandata Jehovamanda parlanataca napacha saqui usharca?
Jesusca siempremi cazurca
Papitota mamitata cazunaca na facilchu can. ¿Imashinata Jesuspa ejemplo ayudaita ushan?
¿Picunata Jesusmanda escribirca?
¿Maijan apostolcunata Jesuspa causaimanda escribirca?
Pablopa sobrinoca na manllarcachu
Shuj jovenga paipa tiopa causaita salvarca. ¿imashinata salvarca?
Timoteoca shujcunata ayudarcami
Timoteoca ninanda cushijushpami causarca. ¿Paishna cangapaj munanguichu?
Diospa Reinomi cai Alpataca mandanga
¿Jesús mandajujpica ¿imashinashi causashun? Paraisopi causangapaca ¿imatata rurana cangui?


text:
Rurrenabaque
Rurrenabaque nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Beni suyupi, Ballivián pruwinsyapi, Rurrenabaque munisipyup uma llaqtanmi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rurrenabaque.


text:
49 Kaq Willakuy: Inti sayasqanmanta
JOSUEYTA qaway. Paymi nichkan: ‘¡Yaw Inti, sayaykuy!’ nispa. Intitaqmi sayarurqa. Hinaptinmi sayaruspan huk punchawpuni mana seqaykurqachu. ¡Jehová Diosmi chaytaqa rurarqa! Qawasunchikyá imanasqataq Josueyqa Inti hinalla kanchamunanta munan.
Canaan llaqtakunamanta pichqa reykuna Gabaon llaqtapa contranpi peleachkaptinku, Gabaonpi yachaqkunaqa Josueypa yanapakuyninta mañakurqaku kaynata nistin: ‘¡Chaylla pasamuy! ¡Hinaspaykiyá salvaykuwayku! Orqo lawpi yachaq runakunapa llapallan reyninkum ñoqayku serviqnikikunapa contraykupi peleachkanku’ nispa.
Chayllam Josueyqa llapallan soldadonkunapiwan Gabaon llaqtaman tukuy tuta rirqaku. Chayaruptinku pichqa reykunapa soldadonkunaqa manchakuspa lluptirqaku. Hinaptinmi Jehová Diosqa cielomanta hatun rumikuna hina runtu parata chayachimurqa, Josueypa soldadonkuna wañuchisqakumantaqa astawanmi runtu paraqa runakunata wañuchirqa.
Hinaptinmi Josueyqa musyarurqa Inti seqaykunanmanta. Tutayaruptinmi, pichqa mana allin reykunapa soldadonkunaqa lluptikurunqaku. Chaymi Josueyqa Jehová Diosta mañakuruspa nirqa: ‘¡Yaw Inti, sayaykuy!’ nispa. Inti hinalla achkiriptinmi, Israel runakunaqa enemigonkunata vencerurqaku.
Canaan lawpiqa kachkanraqmi achka reykuna Jehová Diospa llaqtanta cheqniq. Chaymi Josueywan tropankunaqa soqta watapi Canaan lawpi 31 reykunata vencerurqaku. Chayta ruraruspanña, Josueyqa allpataqa partiykurqa Israel casta sapa ayllukunaman tupasqanman hina.
Achka wata qepatañam Josueyqa 110 watanpi wañukurqa. Runakunaqa Jehová Diosta kasukurqaku Josuey chaynataq ancianomasinkuna kawsanankamapas. Wañukuptinkuñataqmi runakunaqa mana allinta ruraspanku sasachakurqaku. Hinaptinmi chayraq Diospa yanapakuynintapas maskarqaku.
Josuey 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Jueces 2:8-13.
Tapukuykuna
- Dibujopi qawasqaykiman hina, ¿imatam Josueyqa nichkan, hinaspa imanasqataq?
- ¿Imaynatam Jehová Diosqa yanaparqa Josueyta hinaspa soldadonkunatapas?
- ¿Hayka reykunatataq Josueyqa vencerqa enemigonkuna kaptin, hinaspa hayka watapi?
- ¿Imanasqam Canaan allpata Josueyqa partirqa?
- ¿Hayka watanpim Josueyqa wañukurqa, hinaspa wañukusqan qepataqa imataq pasarqa Israel casta runakunata?
Sapaq tapukuykuna
- Josuey 10:6-15 nisqanta leey.
¿Imaynatam kallpanchawanchik Jehová Dios Intita chaynataq Killata Israel castakunarayku sayachisqanmanta yachayqa? (Jos. 10:8, 10, 12, 13; Sal. 18:3; Pro. 18:10.)
- Josuey 12:7-24 nisqanta leey.
Josuey peleachkaptinpas, ¿pipunitaq Canaan llaqtakunapi 31 reykunataqa vencerqa, hinaspa imanasqataq kaymanta yachayqa kay tiempopi allinninchikpaq kanman? (Jos. 12:7; 24:11-13; Deu. 31:8; Luc. 21:9, 25-28.)
- Josuey 14:1-5 nisqanta leey.
¿Imaynatam Canaan allpataqa Israel casta ayllukunaqa partinakurqaku, hinaspa imatam kaywanqa yachachwan hamuq tiempopipas Allpapi herenciakunamanta? (Jos. 14:2; Isa. 65:21; Eze. 47:21-23; 1 Cor. 14:33.)
- Jueces 2:8-13 nisqanta leey.
Israel llaqtapi Josuey hina, ¿pikunataq kay tiempopipas Jehová Diosta qepanchaqkunamanta cuidawanchik? (Jue. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Tes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Apo. 1:1; 2:1, 2.)


text:
Historia 63: Salomonka Alli Yuyayta Charik Reymi Karka
SALOMONKA chayrak wiñakuk wampra kashpallatakmi rey tukurka. Salomonka Jehová Diosta achkata kuyashpami, paypa tayta Davidpa yachachishkakunatapash kasurka. Chashna alli wampra kakpimi, Jehová Dioska shuk muskuypi Salomontaka tapurka: ‘Salomón, imata munashpapash mañaylla. Ñukaka kan ima mañashkata kushallami’ nishpa.
Jehová Dios shina nishpa tapukpimi Salomonka nirka: ‘Ñuka Jehová Dioslla, ñukaka chayrak wiñakuk wampramari kani. Kanpa llaktata imashina mandanataka mana yachanichu. Chaymanta Jehová Dioslla, kanpa llaktata alli mandankapak alli yuyayta kuway’ nirka.
Salomón shina nishpa mañakpika, Jehová Dioska achkata kushikushpami nirka: ‘Kanka unaykama kawsanatapash, achka alli cosaskunatapash mana mañashpami, alli yuyaytarak mañashkanki. Kan alli yuyayta mañashkamantaka, kanmanka tukuy gentekunamantapash ashtawan yalli yuyaytami kukrini. Ashtawankarin, achka alli cosaskunatapash kanmanka kushami. Shinallatak, tukuy gentekunapashmi kantaka respetanka’ nirka.
Kipa punchakunamanka, ishkay warmikunami rey Salomonpakmanka rirkakuna. Shuk warmika Salomonmanka nirkami: ‘Kay warmipash ñukapash chay wasipillatakmi kawsanchik. Shuk punchaka, ñukaka shuk wawatami charirkani. Kutin ishkay punchakuna kipaka, paypashmi shuk wawata charirka. Shuk tutaka, paypa wawami wañushkarka. Shinapash, ñuka puñukukpika, paypa wañushka wawatami ñuka lado sirichishpa, ñukapa kawsak wawata apashpa rishkarka. Shinapash, ñuka rikcharishpaka cuenta japirkanillami, chay wañushka wawaka mana ñuka wawa kashkata’ nirka.
Chay warmi shina nikpimi chayshuk warmika nirka: ‘Mana, chay warmika yankatakmi llullakun. Chay kawsak wawaka ñuka wawami kan’ nirka. Chay warmi shina nikpimi, kutin chayshuk warmika nirka: ‘Mana, kawsak wawaka ñuka wawami kan. Wañushka wawami kanpa kan’ nirka. Chay warmikuna shina nishpa piñanakukpika, Salomonka imatatak rurarka.
Salomonka, shuk espadata apamuychik nishpami nirka: ‘Chay kawsak wawataka espadawan chawpishpa, chawpi chawpi ishkantin warmikunaman kuychik’ nishpa.
Salomón shina nikpika, shuk warmika nirkami: ‘Ama wañuchipaychikchu. Wawata wañuchinapak rantika, chayshuk warmiman kupaychiklla’ nirka. Chay warmi shina nikpimi, chayshuk warmika nirka: ‘Chay wawataka, chawpipi pitishpa ishkantinman kuylla’ nishpa.
Chay ishkantin warmikuna shina ninakukpimi Salomonka nirka: ‘Wawataka ama wañuchichikchu. Chay wawataka, “ama wañuchipaychikchu” nikun warmiman kuychik’ nirka. Shinapash, Salomonka imamantatak shina nirka. Salomonka cuenta japirkami, wawapa mama kaymanta wawataka ama wañuchipaychu nikukta. Shuktak israelitakuna chayta uyashpaka, achkata kushikushpami ninakurka: ‘Ñukanchik reyka alli yuyayta charik reymi kan’ nishpa.
Salomón mandakuk punchakunapika, Jehová Dioska achkatami israelitakunataka bendiciarka. Chaymantami, israelitakunaka achka frutakunata, granokunata, alli ropakunata, alli wasikunatapash charirkakuna.
1 Reyes 3:3-28; 4:29-34.
Tapuykuna
- Jehová Dioska, imatatak Salomontaka tapurka. Kutin, Salomonka imatatak Jehová Diostaka nirka.
- Salomón shuk alli mañayta rurashkamantaka, Jehovaka imatatak kusha nirka.
- Ishkay warmikunaka ima nishpatak Salomonpakmanka chayarkakuna.
- Dibujopi rikushka shinaka, ishkay warmikuna piñanakukpika, Salomonka imatatak rurarka.
- Salomón mandakushka punchakunapika, israelitakunaka imashinatak kawsarka. Imamantatak shina kawsarka.
Shuktak tapuykuna
- 1 Reyes 3:3-28 versokunata liyinki.
1 Reyes 3:7-pika, Salomonka imatatak Jehová Diosmanka nirka. Shinaka, Jehovapa organizacionta ñawpakman pushak karikunaka, imatatak Salomonmantaka yachakuna kan. (Sal. 119:105; Pro. 3:5, 6.)
Salomonka imatatak Jehová Diostaka mañarka. Shinaka, Jehová Diosta mañakushpaka, imakunatatak mañana kashkanchik. (1 Rey. 3:9, 11; Pro. 30:8, 9; 1 Juan 5:14.)
Ishkay warmikuna piñanakukpika, Salomonka imashinatak paykunataka ayudarka. Shinaka, Salomón Mayor, Jesucristo kay Allpata mandashpaka, imashinatak mandanka. (1 Rey. 3:28; Isa. 9:6, 7, QC; 11:2-4.)
- 1 Reyes 4:29-34 versokunata liyinki.
‘Alli yuyayta charik shunkuta kuway’ nishpa Salomón mañakpika, Jehová Dioska imatatak rurarka. (1 Rey. 4:29.)
Salomón alli yuyayta charikpimi, gentekunaka achkata uyankapak munan karka. Shinaka, Diospa Shimita yachakunkapakka, ima munaytatak charina kanchik. (1 Rey. 4:29, 34; Juan 17:3; 2 Tim. 3:16.)


text:
¿Imarayku navidadta mana ruwankuchu?
Cheqa kaj, llulla cuentospiwan
Llulla cuento: Jehovaj testigosnenqa mana Jesuspipis creenkuchu, chayrayku mana navidadtapis ruwankuchu.
Cheqa kaj: Noqayku cristianos kayku. Yachallaykutaj Jesucristoraykulla salvacionta japʼiyta atisqaykuta (Hechos 4:12).
Llulla cuento: Navidadta mana ruwanankuta yachachispa, familiasta tʼaqanachinku.
Cheqa kaj: Familiapi jina kausakuytaqa may jatunpaj qhawayku, chayrayku allin yachachiykunata yachachiyku familias may kusisqas kausakunankupaj.
Llulla cuento: Mana navidad tiempopi kusirikunkuchu. Nisunman, kʼacha kaymanta, sumaj kausakuymanta, sonqo tiyasqas kaymanta ima.
Cheqa kaj: Noqaykoqa kallpachakuyku tukuywan allinpi kausakunaykupaj, watantinpitaj kʼachas kanaykupajwan (Proverbios 11:25; Romanos 12:18). Sutʼincharinapaj, tantakuyniykupi mana qolqeta mañaykuchu, nitaj willasqaykumanta qolqeta japʼiykuchu, imaraykuchus Jesús nisqanta kasukuyku: “
mana pagaspalla japʼerqankichej, amallataj pagachikuychejchu”, nispa (Mateo 10:8). Astawanpis Diopaj Reinonlla sonqo tiyaykuyta apamonqa, chaytataj willayku (Mateo 10:7).
Jehovaj testigosnin ¿imaraykú navidadta mana ruwankuchu?
Jesús, wañusqanta yuyarinanchejta kamacherqa nitaj nacekusqan pʼunchaytachu (Lucas 22:19, 20).
Jesuspa yachachisqasnin, ñaupa tiempomanta cristianospis navidadta mana ruwarqankuchu. Kay Diccionario del cristianismo nisqanman jinataj, kay raymeqa “
Roma llajtapi 330 watapi ruwakunanta kamachikorqa”, nisunman 200 watas Jesús wañusqanmantaraj ruwakunanta kamachikorqa.
Nitaj yachakunchu Jesús, 25 diciembre killapipuni nacekusqantaqa, chaywanpis Bibliapeqa mana ninchu ima pʼunchaychus nacekusqanta.
Yachallaykutaj Dios mana allin ñawiwan navidadta qhawasqanta, imaraykuchus llulla religión rikhuricherqa.
¿Imaraykú mana tukuy religiones jinachu ruwanku?
Navidadqa Bibliawan churanakusqanta, llulla religión rikhurichisqanta yachaspapis, may chhika runas ruwallanku, allillan kasqanta yuyaspa mana waj runaswan churanakuyta munaspa.
Bibliaqa sapa uj allin yuyaywan
ajllanapaj yanapawanchej (Romanos 12:1, 2). Chantapis yachachiwanchej cheqa kajta jatunpaj qhawananchejpaj (Juan 4:23, 24). Chaywanpis imatachus noqaykumanta wajkuna nisqankuta allinpaj qhawayku, Bibliaj yuyaychaykunasnintataj astawan kasukuyku waj runas yuyasqankuwan churanakojtinpis.
Arí, noqaykoqa navidadta mana ruwaykuchu, chaywanpis sapa ujmanta kashan imatachus ajllananqa. Chayrayku mana niykuchu manapuni navidadta ruwanankuta.


text:
Wak'as
Wak'as nisqaqa (kastilla simipi: Vacas, wak'a nisqamanta sutinchasqa) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Wak'as munisipyupi, uma llaqtan, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Wak'as sumaq riqsisqa ashkha papa puqusqanrayku, chayraykutaq "Papaq llaqtan" ninku.
Quchapampa llaqtamanta 85 kilumitruspi tarikun; Jaranimantari 30 km kashan, mamaquchamantataq 3.475 mitrusmanta patapi kashan. Qhipa runayupayman jinataq tiyapun 650 runakunan (2001).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtañiq tarikun achka quchakunam, Parququcha, Asiruqucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpaqucha, Yanatama, mayqinkunachus aswan jatunkuna kanku Quchapampa suyu ukhupi.
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pachapi Wak'as, sutin nisqanman jina, karqa uq much'ana, maypichus jaywaq kanku jaywakunata apukunaman, chayri uq kikin wak'a kanman kasqa, ajinata pikunachus chay pacha kawsaq kaqkuna qhawaspa waqaychaspataq karqanku, ñawpaqta Jarajuri, Chuwi, Quta runakunawan, mayqinkunachus aymara simi rimaq kanku, aswan qhipatataq inka runakuna.
Inkakuna pachapi Wak'as llaqta kallarqataq uq tampu inkañan patapi, Inkallaqta Puquna llaqtaman ima rinapi. Chaymanta ispañul runakuna suticharqanku "Santa Bárbara de Bacas" sutiwan.
Buliwya llaqta qhispi kay tarisqanmantapacha wisikantun karqa, chawmantataq kantun. 1830 watapitaq kamarisqa karqa «Parroquia de Santa Bárbara de Vacas» jina.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Phuqllay, takipayanaku.
- Ayriway killapi, ñawpaq intichaw p'unchaypi: Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía).
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala.
- Corpus Christi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Buliwyaq patrunan.
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa qhapaq raymichakuynin.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna puriyqacharikamunankupaq Wak'as llaqtapi ñawpaqta kasqanku sapa uq raymikunasnin, maypichus atikun mikhuriy misk'i mikhuykunata, challwata jina, q'unchapi llant'awan wayk'usqata, astawanqa sapa wata Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan p'unchaypi.
Santa Bárbara inlisyan iskay pachaq watas aswanña ruwasqata allillantaq qhawarimuy, chaymanta intichaw p'unchay qhatunta, kanchanta, quchastapis qhawarimuy kusallataq kanman.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya kamachiqkuna kamarqanku ñawpaq juch'uy yachay wasi qhari wawaspaq Wak'as llaqtapi 1862 watapi, "Escuela de Varones" sutiwan, qhipantataq waq juch'uy yachay wasi warmi wawaspaq, "Escuela Municipal de Niñas" sutiwan, kamarqa Quchapampamanta llaqta kamaq 1912 watapi. Kunan p'unchaypi tiyanku kay wachay wasikuna:
- Wawa wasi: Guardería Corazón de Jesús, kay wawa wasita kamarqanku "Hermanas Misioneras Catequistas del Sagrado Corazón" 2008 watapi.
- Huch'uy yachay wasi: Unidad Experimental Vacas, 1862 watapi kamasqa.
- Chawpi yachay wasi: Colegio Profesor Toribio Claure, 1984 watapi kamasqa.
- Yachay suntur: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq, Escuela Superior de Formación de Maestros Ismael Montes, kay Jatun Yachay Wasiqa Challwamayupi, astawan riqsisqataq "Wak'as Normal" sutiwan, 1916 watapi kamasqa.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtapi runakuna kawsanku papa puquchispa, chaymanta tarpullankutaq uqata, jawasta, arwijata, riquta, siwarata, waq puquykunata ima. Kay tukuy puquykunata ranqhanku intichaw p'unchay qhatupi kikin Wak'as llaqtapi, chanta apallankutaq ranqhaq waq qhatukunaman Quchapampapi, Punatapi, Jaranipipis.
Chaymanta aqhata askhata ruwallankutaq, challwamantapis wayk'unku mikhuykunata ranqhanankupaq.
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ñan: Quchapampa - Punata - Jarani (55 km.), Jarani - Wak'as (30 km.), Wak'as - Puquna (30 km.) - Inkallaqta, Wak'as - Misk'i, Wak'as - Tiraqi.
Wak'asman rinapaq taqsikuna lluqsinku Qhuchapampa llaqtamanta, San Carlos wak'a chayri inlisya wasamanta, jinallataq Punata llaqtamanta taqsikuna lluqsillankutaq inlisyan wasamanta.
Qullana runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarawiqkuna:
- José Rojas, yachachiq, arawirqa "Linda Vaqueña" takiyta.
- Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi.
Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi.
- Freddy Veizaga Siles.
Takiqkuna:
- Albaro Clavijo López.
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta 1.980 watamantapacha.
Tantakamusqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullana waturikuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tupaq Yupanki (1471-1493), chunka ñiqin Inka.
- Wayna Qhapaq (1493-1525), chunka uqniyuq ñiqin Inka.
- Esteban Arze (1770-1815), Wak'aspi purirqa 1812 watapi.
- Simón Bolívar (1783-1830), Buliwya / Qullasuyuta Qhispiq, purirqa Wak'aspi 1825 watapi.
- Alcide d'Orbigny (1802-1857), Ransiyamanta jamut'asqa, Wak'asta watukurqa 1830 watapi, tarirqataq Chukiqayara mallkita.
- Jesús Lara (1898-1980), Qullasuyumanta arawiq, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta purirqa 1927 watapi.
- Martín Cárdenas (1899-1973), Buliwyamanta jamut'asqa, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta waturikurqa 1940 watapi.
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Challwamayu
- Ismael Montes
- Juch'uy Llallawa
- Khurupampa
- Kunturpuñuna
- P'allqaluma
- Phaqcha
- Quturipunta
- Turu Wayq'u phaqcha
- Lista: Llaqtakuna (Buliwya)
Qhawallaytaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wak'as.
- Saywitu: Wak'as munisipyu
- Wak'as munisipyu: yupaykuna, saywitu
- Yupaykuna: Wak'as munisipyu
- Santa Bárbara raymi Wak'aspi (kastilla simi)
- Wak'asmanta rikch'akuna
- Betty Veizaga Pukaj Wayra Qutuwan: Llaqtaypa takiynin (Takipayanaku)
- Chiwalaki Wayrawasi (kastilla simi)
- «Ismael Montes» Yatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Kastilla simi)
- Puya Raimondi (Chukiqayara) wañupusawanchiq (kastilla simi)


text:
Historia 1: Diosmi Jawa Pachatapash Kay Allpatapash Rurarka
DIOSMI tukuy tukuy cosaskunataka rurarka. Intita, Lunata, estrellakunata, kay Allpatapash Diosmi rurarka.
Shinapash, Dioska imatatak primeroka rurarka. Primeroka, achka angelkunatami Dioska rurarka. Kay angelkunataka, imashinami Diosta rikuytaka mana ushanchik, shinallatakmi angelkunatapash mana rikuyta ushanchik. Angelkunataka jawa pachapi kawsachunmi Dioska rurarka.
Dioska paypa primer angelta rurashpaka achkatami kuyarka. Shinapash, imamantatak chay angeltaka kuyarka. Rikunki. Chay primer angelka Diospa punta Churimi karka. Paymi Diostaka ayudakurka Intita, Lunata, kay Allpatapash rurashpa. Chaymantami, Dioska paypa primer angeltaka achkata kuyarka.
Shinapash, kallaripika kay Allpaka imashinatak karka. Kallaripika, tukuylla Allpaka yaku tapashka, amsa amsami karka. Pipash kay Allpapi kawsaytaka mana ushanachu karka. Shinapash, Tayta Dioska munarkami gentekunaka kay Allpapi kawsachun. Shinaka, gentekuna kay Allpapi kawsachunka, Dioska imatatak rurarka.
Yuyarishun, kallaripika kay Allpaka amsa amsami karka. Chaymantami Dioska nirka: ‘Inti llukshishpa kay Allpapika puncha tiyachun’ nishpa. Dios shina nikpimi, punchapash tutapash tiyay kallarirka. Kutinpash yuyarishun, kallaripika Allpaka yaku tapashkapashmi karka. Chaymantami Dioska nirka: ‘Chakishka allpa rikurichun’ nishpa. Dios shina nikpimi, yaku ukumantaka chakishka allpa yaku jawaman rikuri kallarirka.
Shinami ñukanchik Allpaka, kay dibujopi shina karka. Sisakunapash, yurakunapash, animalkunapash mana tiyarkachu. Shinaka, gentekunapash animalkunapash kay Allpapi kawsachunka, Dioska imatatak rurarka.
Jeremías 10:12; Colosenses 1:15-17; Génesis 1:1-10.
Tapuykuna
- Pitak tukuy cosaskunataka rurarka. Imakunatallatak rurarka.
- Dioska imatatak primeroka rurarka.
- Dioska, imamantatak primer angeltaka achkata kuyarka.
- Dibujopi rikushka shinaka, kallaripika Allpaka imashinatak karka.
- Gentekuna, animalkuna kay Allpapi kawsachunka, Dioska imatatak ruray kallarirka.
Shuktak tapuykuna
- Jeremías 10:12 versota liyinki.
Diospa rurashkakunata rikushpaka, imashina Dios kashkatatak yachakunchik. (Isa. 40:26; Rom. 11:33, QC.)
- Colosenses 1:15-17 versokunata liyinki.
Tayta Dios tukuyta rurakukpika, Jesuska imatatak rurakurka. Shinaka, imatatak Jesusmantaka yuyana kanchik.
- Génesis 1:1-10 versokunata liyinki.
Allpataka pitak rurarka. (Gén. 1:1.)
Primeroka, imatatak Dioska rurarka. (Gén. 1:3-5.)
Segundoka, imatatak Dioska rurarka. (Gén. 1:7, 8.)


text:
Aqumayu pruwinsya
Aqumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Acomayo) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aqumayu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyukuna: Qhichwa, Suni (Javier Pulgar Vidal)
Quchakuna: Aqumayu pruwinsyapiqa tawa aswan hatun qucham:
- Hawa Qucha (Aqupiya llaqta ñiqpi)
- Pampamarka quchawan Asnaqucha (Musuqllaqta ñiqpi)
- Ukhu Qucha (Pumaqanchi llaqta ñiqpi)
Uchuy quchakuna: Maqpi (Umacha), Waywaqucha (Aqumayu), Yanaqucha (Musuqllaqta) Qiwaqucha (Pumaqanchi), Hurinuqucha, Tiktiqucha (Aqupiya), Chinaqucha (Hembra), Machu Sankarara;
Mayukuna: Apurimaq mayu - Aqumayu - Kachimayu - Marpamayu - Wililli
Uchuy mayukuna: Qullqamach'ay (Aqumayu distritu), Q'intir (Sankarara), Waqar, K'ayasqmayu (Llaqtapampa), Chakamayu (Taqtabamba), Q'aqawa (Santo Domingo), Qaywa, Pumaqanchi (Pumaqanchi), Unusi, Mayusa, Tikuna (Ch'usiqani)
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa qanchis distritum.
Pumaqanchi distrituqa aswan hatun distritum Qusqu suyupi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waqrapukara (Musuqllaqta distritupi)
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pumaqanchi llaqtapim kan yachay wasikunapas.
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Qusqu suyu
- Aqumayu pruwinsyapi allpa llamk'ay (kastilla simipi)


text:
Piriniyukuna
Piriniyukuna (kastilla simipi Pirineos, ransis simipi Pyrénées, yuskara simipi Pirinioak, katalan simipi Pirineus) ancha hatun urqukuna Iwrupapi, Atlantiku mama quchamanta Mediterranyuwan.
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa suyunkunaqa Guipúzcoa, Nawarra, Lapurdi, Sola (chay tawaqa yuskara rimaqmi), Bearn, Bigurra, Kumenge, Fois, Kusseran (chay pichqataq uqsitan simi rimaqmi), Aragun, Katalunya, Andorra sutiyuqmi karqanku.
Kunan Ransiya, España, Andorrawan suyukunam Piriniyukunayuq.
Willana sutiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaupa willana yupan : Hercules llakisqa Pirenepa wañuyrayku karqa, kayrayku ancha hatun rumikunata kachaykurqa, Ajna Pirenekuna ruwarqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Piriniyukuna.


text:
WAQAYCHAKUSQANMANTA
Sumajta llankʼarqanku, munakuyta rikuchisqankurayku
JATUN tantakuykunapi Jehovamanta yachakuspa, mayta kusikunchej. Jinallataj chay tantakuykunapi hermanoswan khuska mikhurispapis.
Septiembre de 1919 watapi Bibliamanta Yachaqajkuna Cedar Point (Estados Unidos) nisqapi pusaj pʼunchaypaj uj jatun tantakuyta ruwarqanku. Chayman jamojkuna alojakunankupaj, mikhunankupaj imataj, ashkha alojamientosta maskʼarqanku. Ashkhas jamusqankuraykutaj meserosqa mancharikorqanku, riporqankutaj. Chayrayku chay alojamientosmanta uj encargado wakin waynas yanapayta atisqankutachus, manachus tapurerqa. Ashkha hermanostaj yanapakorqanku. Paykunamanta ujnenqa Sadie Green karqa. Pay aswan qhepaman nerqa: “Ni jaykʼajpis mesero karqanichu, meseromanta llankʼaspataj kusikorqani”, nispa.
Chaymantapacha ashkha hermanos, waynas ima kusiywan jatun tantakuykunapaj mikhunata wakichispa llankʼarqanku. Hermanoswan khuska llankʼayqa ashkha waynasta yanaparqa Diospaj astawan llankʼayta munanankupaj. Ajina karqa hermananchej Gladys Boltonwan. Payqa 1937 watapi uj jatun tantakuypi llankʼarqa, nintaj: “Tukuynejmanta hermanosta rejserqani, yachakorqanitaj imaynatachus llakiyninkuta atipasqankuta. Chaypachataj precursora kanayta nikorqani”, nispa.
Beulah Covey sutiyoj hermana, yanapakoj hermanosmanta nerqa: “Sumajta yanapakusqankurayku, tukuy imapis allin karqa”, nispa. Chay tantakuykunapaj mikhunata wakichiy, qaray ima mana atikullajchu. Kay 1969 watapi Angelo Manera sutiyoj hermano, Los Ángelespi (California) kaj Estadionman chayaytawan, Departamento de Alimentos nisqamanta encargado kananpaj churasqankuta yacharqa. Pay nin: “Chayta yachaytawan mancharikorqani”, nispa. Chay tantakuypi gasmanta tuberiata cocinaman apanankupaj 400 metrosta jina uj larqʼata allarqanku.
Sierra Leonapi 1982 watapi uj jatun tantakuy ruwakushajtin, pisi herramientaslla kajtinpis, uj cheqata llimphucharqanku tantakuypi kajkuna mikhunankupaj. Frankfurt (Alemania) nisqapi 1951 watapi uj jatun tantakuy ruwakushajtin, hermanosqa sumajta yuyaychakuspa wausiwan purej trenta alquilakorqanku, chay trenmanta wausitataj tubosnejta cocinaman churarqanku 40 mankaspi waykʼunankupaj. Uj horapitaj 30.000 runasman mikhunata qaraj kanku. Chay tantakuyman rejkunaqa cucharasninkuta apakorqanku, 576 yanapakojkuna platosta mayllaspa mana saykʼunankupaj. Yangón (Myanmar) nisqapitaj waj suyusmanta hermanospaj mana ancha jayatachu waykʼorqanku.
SAYASQALLA MIKHUNKU
Kay 1950 watapi uj jatun tantakuy Estados Unidospi ruwakushajtin, Annie Poggensee sutiyoj hermana mikhuyta japʼikunanpaj manchay ruphaypi filakuspa imatachus uyarisqanmanta yuyarikun. Nintaj: “Uj barcopi Europamantapacha jamoj iskay hermanas parlarikusqankuta sumajta uyarerqani”, nispa. Chay hermanasqa Jehová chay jatun tantakuyman chayamunankupaj yanapasqanmanta parlarisharqanku. Pay nillanpuni: “Chay jina ruphaypi mikhuyta japʼikunankupaj filakoyqa ni imapis paykunapaj karqachu, may kusisqapuni kasharqanku”, nispa.
Jatun tantakuyta wakichejkunaqa, jatuchaj carpasta, sayasqalla mikhunankupaj mesasta filapi churarqanku, mikhojkuna usqhayllata ripunankupaj, wajkunañataj mikhoj yaykunankupaj ima. Uj runa nerqa: “Tʼukunapaj jina kay religionqa, sayasqalla mikhunkupis”, nispa.
Estados Unidospi, Estadio de los Yankees nisqapi uj jatun tantakuy ruwakushajtin autoridades, militares ima tʼukulla kasharqanku hermanos wakichisqa kasqankumanta. Soldadosta kamachejkuna, mikhunapaj wakichikorqa chay cheqata qhawaytawan, Departamento de Guerra del gobierno británico nisqamanta comandante Faulknerta llajtanpi kikillantataj ruwananta nerqanku. Chayrayku 1955 watapi pay, warmin ima “Reino Triunfante” nisqa jatun tantakuyman llajtanpi ruwakushajtin rerqanku. Nerqataj munakuyta rikuchisqankurayku sumajta llankʼasqankuta.
Ashkha watasta hermanos sumaj mikhunasta wakicherqanku, hermanos rantikuyta atinankupaj jinallataj karqa. Chay tantakuykunapeqa mikhunata wakichispa mayta llankʼaj kanku, nitaj wakin umallarichiykunata sumajta uyarejchu kanku. Chayrayku 1970 watas tukukuyta uj jinamanta ruwakunanta nikorqa, 1995 watapitaj sapa uj mikhunata apakunankuta nikorqa. Chayta ruwakusqanqa yanaparqa qolqe mana anchata gastakunanpaj, pisi yanapajkunalla necesitakunanpaj, tantakuypi yachachikusqanta tukuy uyarinankupaj, purajmanta kallpachanakunankupaj ima. *
Jehovaqa mayta munakun, hermanosninkuta sirvinankurayku mayta llankʼajkunata. Wakin hermanosqa yuyarikullankupuni, ñaupaj wataspi waj hermanoswan khuska mikhurikuspa kusikusqankumanta. Chaywanpis, kunankama jatuchaj tantakuykunapeqa hermanos munanakusqanku rikukullanpuni (Juan 13:34, 35).
^ párrafo 12 Kunanpis jatuchaj tantakuykunapi yanapakojkuna necesitakullanpuni.


text:
Ullantaytampu
Ullantaytampu (kastilla simipi: Ollantaytambo, QSHKS qillqaypi: Ollantaytanpu) huk willka qhichwapi llaqtam, Piruwpi, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi. Ullantaytampuqa inkakunap ancha chaniyuq pukaram karqan. Chay inka pachamanta thuñikunaraqmi, ancha hatun pata-patakunam kachkan.
Yuyarina
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urupampa walla
- Willkapampa walla
- Urupampa walla
- Willka Qhichwa
- Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu
- Inka ñan
- Willkamayu
- Ñawpa llaqtakuna Ullantaytampu ñiqpi:
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ullantaytampu.
- Saywitu: Qusqu suyu
- Ullantaytampu llaqtamanta
- Chuqikillka Apu Taytanchispa Uyankuna


text:
Tampu Mach'ay
Tampu Mach'ay nisqaqa (QSHKS qillqaypi: Tanpumach'ay), Piruwpi, Qusqu suyupi, Willka Qhichwapi, Qusqu llaqtamanta isqun km karum kaq mawk'a wasichasqam, Inkakunap huk yaku yupaychana wasinsi karqan. Inka qhapaqkunaqa chaypis armakurqan. Chayraykum Inka armakuna (Baños del Inca) ninkupas. Puka Pukara nisqamantaqa 1 - 2 km karum.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tampu Mach'ay.
- Tampu Mach'aymanta
- Tampu Mach'aymanta (inlish simipi)


text:
Peanopa tiksiqallaykuna
Piyanupa tiksiqallaykunata wananchik, qallarinanmanta wari yupakunata pachachinapaq. Kamaran italiaki yupakamaq, Giuseppe Peano nisqa. Pisqantin kanku.
Kaykunam[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 0 chusaq wari yupam.
- n wari yupaq kaptin, qatiqnin n'pas wari yupam.
- 0 (chusaq) mana mayqan wari yupapa qatiqninchu.
- Ihkay qatiqkuna paqtaptin, ñawpaqninkunapas paqtan.
- 0 kachun kaqnin huk wari yupa qutu Xpa, astawanraq n Xpa kaqnin kaptin, qatiqnin n'pas X kaqnin kanqa, chaymanta nisun X = N.


text:
Historia 95: Jesuska Allimi Yachachin Karka
JESUSKA shuk runataka nirkami: ‘Kanpa projimotaka kuyanami kanki’ nishpa. Jesús shina nikpimi chay runaka nirka: ‘Pitak ñukapa prójimo kanyari’ nishpa. Chay runaka yuyarkami, paypa llaktapi kawsak gentekunalla, paypa religionta katik gentekunalla paypa prójimo kashkata. Chay runapa yuyayka pantami karka. Shinaka, chay runa pantata yuyakushkata cuenta japichunka, Jesuska imashinatak yachachirka.
Rikunki, Jesuska shuk chimpapurayta churashpami, shuk judío runamanta shuk samaritano runamantapash parlarka. Yuyarishun: Judiokunaka samaritanokunataka mana rikunayachinchu karka. Shinaka, imatatak Jesuska paykunamantaka parlarka.
Rikunki. Jesuska nirkami: ‘Shuk punchaka, shuk judiomi Jericó llaktamanta uray shamukurka. Chaypimi, shuwakuna japishpa tukuylla kullkitapash shuwarkakuna. Ashtawankarin, chay judiotaka llakinayta makashpami ñanpi shitashpa sakirkakuna’ nirka.
Ñanpi chay judío sirikukpika, primeroka shuk sacerdote judiomi yallikurka. Shuk judío runa llakinayta sirikukta rikushpapash, chay sacerdote judioka chayshuk ñanman chimpashpami rirkalla. Kipamanka, shuk levita runapashmi chay ñantaka yallikurka. Levitakunaka ninmi karka: ‘Ñukanchikkunaka Diostaka tukuy shunkuwanmi kuyanchik’ nishpa. Shinaka, chay judío runa llakinayta sirikukta rikushpaka, chay levita runaka ayudarkachu. Mana, mana ayudarkachu. Imashinami kay dibujopi rikunchik, chay sacerdote judiopash, chay levita runapash washamanllapash mana tikrashpa rikushpami uray rinakun.
Kutin kay dibujota rikuy. Llakinayta sirikuk judiotaka, shuk samaritanomi chukrishkakunataka jampikun. Jampishka kipakarin, shuk posada wasiman apashpami, ‘alli tukunkakama kaypi charipankichik’ nirka.
Kay chimpapurayta Jesús parlashpa tukuchishpaka, payta tapukuk runataka nirkami: ‘Shinaka imatatak yuyanki. Kay kimsa runakunamantaka, pitak chay judío runapa prójimo kashka’ nishpa.
Jesús shina tapukpika, Jesusta tapukuk runaka nirkami: ‘Chay llakinayta sirikuk runapa projimoka, samaritano runami kan’ nishpa.
Chay runa shina nikpimi Jesuska nirka: ‘Ari, shinami kan. Kanka allimi intindishkanki. Shinaka, kanpashmi samaritano runa shina kana kanki’ nirka.
Imashinami yachakushkanchik, Jesuska alli allimi yachachin karka. Shinaka, alli cosaskunata yachakunkapak munashpaka, Jesús imashina yachachishkatami, Bibliapi yachakuna kanchik.
Lucas 10:25-37.
Tapuykuna
- Shuk runaka, imatatak Jesustaka tapurka. Chay runaka ima yuyaykunata charishpatak Jesustaka shina nishpa tapurka.
- Gentekunaman alli yachachinkapakka, Jesuska imatatak ruran karka. Judiokunaka imashinatak samaritanokunawanka karka.
- Jesuspa chimpapuraypika, Jericó llaktaman rikushpaka, shuk judío runaka imatak tukurka.
- Shuk judiopash, shuk levitapash chay ñantallatak yallikushpaka, imatatak rurarkakuna.
- Dibujopi rikushka shinaka, llakinayta sirikuk runataka pitak ayudakun.
- Chay chimpapurayta parlashpa tukuchishpaka, tapukuk runataka Jesuska imatatak tapurka. Kutin, Jesusta tapukuk runaka ima nishpatak Jesusmanka tikrachirka.
Shuktak tapuykuna
- Lucas 10:25-37 versokunata liyinki.
Leyta alli riksik runata ñapash kashna ruray ninapak rantika, Jesuska imashinatak ayudarka alli yuyashpa intindichun. (Luc. 10:26; Mat. 16:13-16.)
Jesusta uyakkuna, shuktak gentekunamanta mana alli yuyaykunata ama charichunka, Jesuska imashinatak chimpapuraykunata churashpa intindichin karka. (Luc. 10:36, 37; 18:9-14; Tito 1:9.)


text:
¿Huañushcagunaga causaringaunachu, imashi?
¿Imatata ninguima? ¿Ninguimachu . . .
. . . inda?
. . . mana?
. . . imasachari?
BIBLIAGA CASNAMI NIN
‘Sirtu quirinimi, huañushcaguna cuti causaringaraushcata.’ (Hechos 24: 15, El Nuevo Testamento Quichua de Pastaza.)
DIOSPA SHIMIMANDA YACHAIGA ¿IMASATA YANAPAI TUCUNGUI?
Llaquishca aillu huañucpiga Biblia nishcagunami canta cushiyachisha sinzhiyachinga (2 Corintios 1:3, 4).
Huañunataga mana yapacta manzhanguichu (Hebreos 2:15).
Ailluguna huañucpiga, cuti causaringaunami nisha, shungumanda quirisha chapaungui (Juan 11:23-25).
BIBLIA NISHCATAGA ¿IMARAICUTA QUIRINA ANCHI?
Biblia nishcata quiringahuaga, quimsa nishcagunata ricushun:
Diosga causaita callarichic man. Bibliaga ninmi, Jahovaga “tucui ñucanchi causaitas samaitas [...] cun” nisha (Hechos 17:
24, 25). Diosga tucuigunata, causaita cuc ashcamandaga, huañushcagunata causaita cuti cungahuami ushaita charin.
Ashca huataguna huashamaga Diosga ñami huañushca runagunata causachira. Bibliaga, pusac runaguna causarishcata ninmi. Cariguna, huarmiguna, huahuahuas causarishcatami yachachin. Chigunaga Allpaibimi causasha catinaura. Chi punzhallata huañushahuas, chuscu punzha huañushca ashahuas causarinaurami (Juan 11:
39-44).
Diosga huañushca runagunata cuasachingahua munashami chapaun. Jehovaga huañuitaga paiba cuntarta shinami ricun (1 Corintios 15:
26, Traducción del Nuevo Mundo [NM]). Cai huanchic cuntartaga huin tucuchinatami munan, caita rangami huañushcagunata causachisha. Diosga munanmi paiba yuyaibi auc huañushcaguna, cuti cai Allpaibi causarinauchun nisha (Job 14: 14,15, NM).
TAPURI
¿Imaraicuta rucuyanchi, huañunchi?
Chi tapuitaga cai textogunami cutichinga GÉNESIS 3:


text:
Ishkë kaq parte: Wamayëpaq Tamya kanqampita hasta Egiptopita liberacionyaq
Wamayëpaq Tamyapeqqa puwaq nunakunallash salvakuyänaq, tsëpitanash atska waranqayan mirëkuyänaq. Tsëpitanash Abrahán yurinaq 352 wata wamayëpaq tamya pasashqanchö. Yachakuntsikmi hina Isaac shutiyoq tsurin kanampaq Abrahanta Teyta Dios änenqanta y cumplenqantapis. Tsëpitanash, Isaacpa ishkan tsurinkunapita Teyta Dios akranaq Jacobta.
Atskash kayänaq Jacobpa tsurinkunaqa, 12 kanaq ollqu y warmi tsurinkunapis hina kanaqshi. Pero más joven kaq wawqin Josëtash tsë 10 mayor wawqinkuna chikïkuyänaq, tsëshi Egiptoman rantikïkuyänaq esclavo kanampaq. Tsëpitanash tiempo pasaptin Egiptochö alläpa importante gobernaq nuna tikrarinaq José. Y mallaqë tiempo chëkuptinnash, pruëbaman churanaq José wawqinkunata, imanö kanan kayanqantapis musyëta munar. Por finnash Egiptoman täraq ewkunaq Jacob llapan familianwan. Abrahán yurishqampita 290 wata pasashqanchöraqshi kë llapan pasanaq.
Israelïtakunaqa Egiptochö täräyänaq 215 watash. Pero tsëpitaqa esclävosh tikrariyänaq José wanuriptin. Tsëpitanash tiempowanna Moisés yuririnaq, pëtanash israelïtakunata Egiptopita salvanampaq Teyta Dios inshinaq. Kë ISHKË kaq Parte nishqan willakïkunachöqa total pasanaq 857 watash.


text:
62 willakï: Davidpa wayinchö llakikïkuna
JERUSALENCHÖ David gobernar qallanqampitash, peleakunachö ganayänampaq Jehová yanapan llapan soldädokunata. Israelïtakunata Canaán markata qonampaqshi Jehová änishqa kanaq. Y tsënöshi pëkunapa tikrarinaq llapan Jehová änenqan markakuna, kikin Jehoväpa yanapëninwan.
Alli gobernantesh kanaq Davidqa. Pëqa Jehovätash kuyanaq. Tsëshi Jerusalenman yëkurerqa puntata Jehoväpa arca del pacto nishqanta apanaq tsëman. Huk templotash rurëta munan tsëman churanampaq.
Watakuna pasanqanchönash, alläpa hutsallakïkunaq David. Pëqa hukpa kaqta yatapakï mana alli kanqanta musyanshi. Pero huk ampinash, huk shumaqllan warmita rikärinaq palacionchö purikachëkar. Davidpa soldädon Urías nishqan nunapa warminshi kanaq tsë Bat-seba shutiyoq warmiqa.
Tsënash palacionman aparatsimunaq tsë Bat-seba warmita alläpa munarnin. Peleachöshi këkan tsë warmipa qowanqa. Tsëyaqnash David Bat-sëbawan punukïkunaq y tsëpitanash musyarinaq qeshyaq këkanqanta. Tsënash alläpa yarparëkun Davidqa y tsë warmipa qowan Urías wanunampaqnash, Joab soldädonkunapa mandaqninta puntaman peleachö churëkunampaq mandarinaq. Y tsë Urías nuna wanuriptinnash Bat-sëbawan casakurinaq David.
Tsënash Davidwanqa Jehová alläpa piñakurkunaq. Tsëshi hutsankunapita parlapänampaq kachanaq Natán nishqan profëtanta. Davidtawan Natanta këchö rikëkanqëkinö. Tsëshi llapan mana alli ruranqampita alläpa llakïkunaq Davidqa, y tsëta rikarnash mana wanutsinaqnatsu Jehová. Pero ‘alläpa sasa kawëkunam kanqa wayikichö kë llapan mana alli ruranqëkipita,’ ninshi. ¡Y imëkash llakikïninkuna Davidpa!
Puntatash wanurinaq Bat-sëbapa wawan. Tsëpitanash Davidpa mayor tsurin Amnón panin Tamar nishqanwan mälas punukïkunaq. Tsëta musyëkurnash Davidpa huknin Absalón tsurin wanïkatsinaq Amnonta. Tsë pasariptinnash rey churayänampaq nunakunapa shonqunkunata tumakäratsinaq pëman Absalonqa. Tsënönash Absalón wanuriptin David ganarinaq peleata. Y tsënöshi alläpa llakikïninkuna kaptin hipëkunaq David.
Kë llapan pasëkaptinnash Salomón shutiyoq wawan yuririnaq Bat-sëbapa, y Adonías nishqan tsurinnash rey këta munanaq David edäyashqa qeshyëkaptin. Tsënash Sadoc nishqan sacerdöteta qayëkatsir, tsurin Salomonpa peqanman aceiteta hichëkatsinaq rey kanampaq. Y tsënöllanash 70 watayoq këkar David wanurinaq. Y 40 watash gobernashqa kanaq. Kananqa Salomonnash rey.
2 Samuel 11:1-27; 12:1-18; 1 Reyes 1:1-48.
Tapukïkuna
- ¿Imaraq Canaán markachö pasarqa, kikin Jehoväpa yanapëninwan?
- ¿Palacionchö David huk tarde purikachëkaptin imaraq pasarqan?
- ¿Imanir-raq Davidwan Jehová alläpa piñakurkorqan?
- ¿Pitaraq Jehová kacharqa hutsankunapita Davidta parlapänampaq tsë dibüjochö rikanqëkinö, y ima Davidta pasanantaraq nikan?
- ¿Y Davidpaqa ima sasa kawëninkunaraq këkorqan?
- ¿Piraq David qepanman Israelta gobernarqa?
Wakin tapukïkuna
- Leinki 2 Samuel 11:1-27.
¿Jehoväpaq alli uryakïnintsikqa imanötan tsapämantsik?
¿Imanöraq David hutsa rurëman ishkirerqan, y tsë llapan pasanqanqa imataraq yachatsimantsik kanan tiempo cristiänokunapaq? (2 Sam. 11:2; Mat. 5:27-29; 1 Cor. 10:12; Sant. 1:14, 15.)
- Leinki 2 Samuel 12:1-18.
¿Imataraq yachakuyan anciänokuna, y papäkuna Natán shumaqllapa Davidta willapanqampita? (2 Sam. 12:1-4; Pro. 12:18; Mat. 13:34.)
¿Imarëkurtaq Jehová ankuparqan Davidta? (2 Sam. 12:13; Sal. 32:5; 2 Cor. 7:9, 10.)


text:
Historia 88: Juanka Jesusta Bautizarkami
RIKUY. Shuk palomami kay runapa umamanka uray shamukun. Kay runaka Jesusmi kan. Payka ñami 30 watakunata charin. Kutin, Jesuspa ladopi shayakuk runaka Juanmi kan. Shinapash, Juanka pitak kan. Yuyari: María paypa prima Elisabetta rikunkapak rikpika, Elisabetpa wiksa ukupi wawaka achkata kushikushpami kuyurirka. Chay wiksa ukupi wawami Juan karka. Kutin kay dibujota rikuy. Juanpash Jesuspash imatatak ruranakun.
Juanka, Jordán yakupimi Jesustaka bautizakun. Gentekunata bautizankapakka, Juanka gentekunapa tukuylla cuerpota yakupi pampashpami llukchin karka. Chaymantami Juantaka, Bautizak Juan nishpa gentekunaka riksin karka. Shinapash, Juanka imamantatak Jesustaka bautizarka.
Juantaka Jesusllatakmi nirka: ‘Ñukata bautizaway’ nishpa. Juanpa punchakunapika, juchakunamanta llakirik gentekunami bautizarin karka. Shinaka, Jesuspash juchata rurashka kashpachu, Juantaka bautizaway nirka. Mana, mana shinachu kan. Diospa Churimi kashkamantaka, Jesuska ima juchatapash mana rurarkachu. Shinaka, Jesuska imamantatak Juantaka bautizaway nirka.
Rikunki. Manarak bautizarishpaka Jesuska mesakunata, bancakunata rurashpami trabajan karka. Kay trabajotaka Jesuspa wiñachik tayta Josemi yachachirka. Shinapash, Jesuspa jawa pachapi Taytaka mesakunata, bancakunata rurashpa trabajachunka, Jesustaka mana kay Allpaman kachamurkachu. Shinaka, imapaktak Jesuska kay Allpaman shamurka. Jesuska, paypa Taytapa munayta paktachinkapakmi, kay Allpamanka shamurka. Chaymantami Jesuska bautizarishpa rikuchirka Diospa munayta paktachi kallarikushkata. Jesús bautizarikpika, Jehová Dioska imashinatak rikuchirka achkata kushikushkata.
Yakumanta Jesús llukshikukpika Jehová Dioska nirkami: ‘Paymi ñukapa kuyashka Churi kan. Paymi ñukataka achkata kushikuchin’ nishpa. Jehová shina nishka kipami, jawa pachapash paskarishpa, Diospa espíritu santoka shuk paloma shina Jesuspakmanka uray shamurka.
Bautizarishka kipaka, achka cosaskunapi yuyana kashpami, Jesuska 40 punchakunata shuk chulunlla, shitashka pushtuman rirka. Chaypimi, Satanaska kimsa viajekama Jesustaka juchapi urmachinkapak munarka. Shinapash, Jesuska Diospa leykunataka mana washaman sakirkachu.
Shinami, chulunlla pushtumanta Jesús tikrakpika, wakin gentekunaka Jesusta kati kallarirkakuna. Jesuspa kallari katikkunaka Andrés, Pedro, Felipe, Natanael shutikunami karka. Pedrotaka Simón nishpapashmi riksin karka. Kutin Natanaeltaka, Bartolomeo nishpapashmi riksin karka. Shinami, Jesuska paypa katikkunantin Galilea jatun llaktaman rirka. Galilea jatun llaktaman rishpaka, Caná nishka llaktapimi Jesuska sakirirka. Caná llaktapika, Jesuska shuk casamiento bodaman rishpami, yakutaka vinoman tikrachirka. Kaymi Jesuspa kallari milagro karka.
Mateo 3:13-17; 4:1-11; 13:55; Marcos 6:3; Juan 1:29-51; 2:1-12.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, chay ishkay runakunaka pikunatak kan.
- Gentekunataka imashinatak bautizana kan.
- Juanka pikunatatak bautizan karka.
- Jesuska imamantatak bautizarirka.
- Jesús bautizarikpika, Jehová Dioska imashinatak rikuchirka achkata kushikushkata.
- Shuk shitashka, chulunlla pushtuman 40 punchakunata Jesús rikpika, imatak tukurka.
- Jesuspa kallari katikkunaka, ima shutikunatak karka. Jesuska ima primer milagrotatak rurarka.
Shuktak tapuykuna
- Mateo 3:13-17 versokunata liyinki.
Jesuska imashinatak bautizarirka. Shinaka, Jesusta katikkunaka imashinatak bautizarina kan. (Sal. 40:7, 8; Mat. 28:19, 20; Luc. 3:21, 22.)
- Mateo 4:1-11 versokunata liyinki.
Jesuska alli allimi Bibliataka riksirka. Shinaka, imamantatak ñukanchikkunapash Bibliataka alli alli riksina kanchik. (Mat. 4:5-7; 2 Ped. 3:17, 18; 1 Juan 4:1.)
- Juan 1:29-51 versokunata liyinki.
Gentekunataka, pipa katikkuna tukuchuntak Juanka munarka. Shinaka, ñukanchikkunaka imatatak Juanmantaka yachakunchik. (Juan 1:29, 35, 36; 3:30; Mat. 23:10, QC.)
- Juan 2:1-12 versokunata liyinki.
Imashinatak yachanchik, Jehová Dioska alli cosaskunata paypa sirvikkunaman kunkapak munashkata. (Juan 2:9, 10; Sal. 84:11; Sant. 1:17.)


text:
Cantarnin Jehoväta kushitsishun (mushoq canticukuna)
Jehovä Diosta alabanapaq y adoranapaq mushoq canticukunata kushishqa cantë. Müsicata y cantanëkipaq jorqë, y tsë shumaq canticukunata cantëta yachakï.
CANTICU 136
¡Diospa patsakashqana Gobiernun shamutsun!
Kë alläpa shumaq Canticuqa Jesucristuta mandakamunampaq churanqanrëkur Jehoväta Diosta cantarnin alabanapaqmi.
CANTICU 137
Kallpata qolläyämë
Qampis noqakunawan Jehoväta mañakï kallpata qomäshqa jutimpita valorwan willakunapaq.
CANTICU 138
Jutikiqa Jehovämi
Jehovä jatun jutinta alabë y entëru patsa janampaq këkaq Dios kanqanta llapan nunakunata musyatsi.
CANTICU 139
Sinchi kayänampaq yanapëkullë
Jehoväta mañakï cuidashunëkipaq, tsapäshunëkipaq y mana wanushpa kawakïta chaskinqëkiyaq alli tsarakunëkipaq.


text:
52 willakuy: Gedeón 300 runakunantin
¿RIKUSHANKICHU kaypi sucedesqanta? Kay runakunaqa Israelmanta soldadokunan. K’umuspan unuta ukyashanku. Gedeón sutiyoq Juezmi qayllankupi sayashan imayna ukyasqankuta qhawaspa.
Qhawariy imaymananmanta unu ukyasqankuta. Wakinmi unukama k’umuykunku. Hukninmi ichaqa makinwan unuta ukyashan muyuriqninta qhawapakuspa. Kay ruwasqanqa allinmi, Jehová Diosmi Jedeonta nin qhawakachakuspa unu ukyaqtan akllanki, nispa. Wakinqa wasinkutan kutipunanku. ¿Ima rayku? Chaymanta kunan yachasun.
Manan israelitakunaqa Jehová Diosta kasukunkuchu chaymi hukmanta ñak’arishanku. Madianpi tiyaq runakunan paykunamanta aswan atiyniyoq kaspa israelitakunata ñak’arichinku. Chaymi paykunaqa Jehová Diosta mañakunku yanapananpaq, paytaq uyarin mañakusqankuta.
Gedeontan Jehová Dios nin soldadokunata maskhananpaq, chaymi Gedeonqa huñun 32.000 soldadokunata. Israelwan maqanakuqkunaqa 135.000 soldadokunan. Jehová Diosmi Gedeonta nin: ‘Sinchi askhan runaykikunaqa,’ nispa. ¿Ima raykun chayta nin?
Maqanakuypi atipaspan israelitakunaqa ninkuman ñoqallayku atiparayku, manan Jehová Diospa yanapayninwanchu, nispa. Chay raykun Jehová Dios Gedeonta nin: ‘Manchalikunata niy wasinkuman kutipunanpaq,’ nispa. Chayta niqtinmi 22.000 soldadokuna wasinkuman ripunku. Chaymi Gedeonqa qhepakun 10.000 runakunallawanña 135.000 soldadokunawan maqanakunankupaq.
Jehová Diosmi ichaqa hukmanta nillantaq: ‘Askharaqmi runaykikuna,’ nispa. Chaymi Gedeonta kamachin runankunata mayuman pusaspa unuta ukyachinanpaq, chaypi ukyasqankuta qhawaspa unukama k’umuqkunata wasinkuman kutichipunanpaq. Jehová Dios prometen: ‘Unuta ukyaspa qhawakachakuq 300 runakunallawanmi maqanakuypi atipanki,’ nispa.
Maqanakunanku p’unchaymi Gedeonqa kinsapi t’aqan 300 runankunata. Sapanka runamanmi qon huk waqrata, antorchayoq jarratawan. Kuska tutata hinan, llapanku huñukunku awqankuq karpakusqanku muyuriqninpi. Huk nisqallan waqrankuta llapanku phukunku, antorchayoq jarrankuta p’akispataq qaparinku: ‘¡Jehová Diospa espadan Gedeonpa espadanpiwan!’ nispa. Rikch’arispan awqankunaqa sinchita mancharikunku manan ima ruwaytapas atinkuchu. Llapankun ayqekunku chaymi israelitakuna atipanku.
Jueces 6-8.
Tapuykuna
- ¿Ima sasachakuypin israelitakuna tarikunku, ima rayku?
- ¿Ima raykun Jehová Dios Gedeonta nin askhan soldadoykikunaqa, nispa?
- ¿Hayk’a runakunan qhepan manchali runakunata Gedeón wasinkuman kutichipuqtin?
- Dibujopi rikusqayki hina, ¿imaynatan Jehová Dios Gedeonpa runankunata pisiyachin kinsa pachakman?
- ¿Imaynatan Gedeón 300 runakunata yachachin maqanakunankupaq, imaynatan Israel maqanakuypi atipan?
Huk tapuykuna
- Leey Jueces 6:36-40.
¿Imatan Gedeón ruwaran Diospa munasqanta yachananpaq?
¿Imaynatan kunan yachasunman Diospa munayninta? (Pro. 2:3-6; Mat. 7: 7-11; 2 Tim. 3:16, 17.)
- Leey Jueces 7:1-25.
¿Imatan yachanchis unu ukyasqankupi 300 qhawakachakuq runakunamanta, mana qhawakachakuq runakunamantapas? (Jue. 7:3, 6; Rom. 13:11, 12; Efe. 5:15-17.)
300 runakuna Gedeonpa ruwasqanta qhawaspa yachasqanku hina, ¿imaynatan ñoqanchispas yachasunman Kuraq Gedeón Jesucristomanta? (Jue. 7:17; Mat. 11:29, 30; 28:19, 20; 1 Ped. 2:21.)
¿Imaynatan Jueces 7:21 texto yanapawanchis Jehová Diospa llaqtanpi imata kamachiwaqtinchispas kasukunapaq? (1 Cor. 4:2; 12:14-18; Sant. 4:10.)
- Leey Jueces 8:1-3.
Wayqe-pananchiswan phiñachinakuy kaqtin, ¿imaynatan yanapawasunman efraimitakunawan Gedeonpa sasachakuy allichasqan? (Pro. 15:1; Mat. 5:23, 24; Luc. 9:48.)


text:
Leoncio Prado pruwinsya
Leoncio Prado pruwinsya (aymara simipi: Leoncio Prado jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Leoncio Prado) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Tinku Mariya llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Anqas Walla mamallaqta parki - Tinku Mariya mamallaqta parki
- Mayukuna: Wallaqa mayu
- Quchakuna:
- Urqukuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bena Jema llaqtapiqa, Rupa Rupa distritupi, Shipiwu-Quniwu runakunam tiyanku. Kay llaqtachaqa 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 watapim kamasqa karqan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku. Bena Jema llaqtapiqa shipipu simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tinku Mariya mamallaqta parki
- Sumaq puñuq urqukuna


text:
Leonardo DiCaprio
Leonardo Wilhelm DiCaprio sutiyuq runaqa (11 ñiqin ayamarq'a killapi 1974 paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap aranway pukllaqmi.
Taytaː George DiCaprio; Mamaː Irmelin —Indenbirken.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oskar Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Leonardo DiCaprio.


text:
Runakunapa derechosninku allin yupaychasqa kananpaq, tukuy runa willay mañakuspa chaskispa kanankupaq, hinallataq, Gobierno ima rurasqantapas chuya chuyata, ama llullakuspa willakunanpaq, rimanakuyku. Chaymantapas rimanakullaykutaq, pipas mana manchakuspa, mana pakakuspa imatapas rimananpaq, llapan runakuna ima willakuytapas allinta, chiqanta, chaskinankupaq. Nillaykutaq, yuyaypi qispisqa prensa nisqa kananpaq, hinallataq, tukuy willakuqkuna paqarichiq astawan mastarikunanta, imaymana willakuykunata runaman riqsichispa kananpaq.
Ima willaymantapas yachay, ima yuyasqanchik haykaqpas munaspa rimasqa chiqan kananpaq Estado nisqaqa:
(a) Gobiernopa ima rurasqantapas, gastukuna rurasqanmantapas, kikinta chuyata, mana imatapas pakaspa willakunankupaq kamachikamunqa.
(ch) Pipas mana manchakuspa, mana pakakuspa imatapas rimay kanantaqa amachakunqam; chaypaq mana yanapaq kamachikuykunata, chiqap willakuy pantachiqkunata ima chinkachipunqa.
(h) Chuya chuya ruraykunapim Estado nisqapa willakuyninkunataqa pimanpas riqsichinqa.
(i) Estado nisqapa rurayninkuna, willakuyninkuna riqsiy munaqpaqqa manam sasachu kanqa, pisi qullqillawan imatapas utqaylla chaskinqaku, munaspaqa, medios electrónicos (computadora nisqapin) tarinqaku.
(k) Estado nisqapa rurayninkuna willakuyman chayayqa Derechunchikmi, ichaqa chay willakuyta mana waqllichispalla apananchik, Seguridad Nacional nisqa mana urmananpaq, Perú allpanchik allin qawasqa kananpaq.
(l) Estado nisqapa willakuynin chaskinapaq, ima rurasqanpas riqsisqa, willasqa kananpaq, hukllachasqa kamachikuykuna kanqa.
(ll) Sapa akllanakuy kaptin, Partido Político nisqakuna atipanakuypi, llallinakuypi, yaykunankupaq, kamachikunqa; sapakamapas ima kasqanta yachananpaq, chay willay kamayuqkuna, Medios Masivos nisqamanta ima tapukuytapas chaskinankupaq. Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(m) Willakuy ruraqkunapaq imamantapas manam kutipakuypas, piñachiypas kananpaq kamachikuykunata churachinqa.
(n) Llapan qillqaspaña, rimaspaña willakuqkunapaq kikinkumanta allin llamkay ruranankupaq yanapakuyta churanqa, chaypaq, llapallan runakunata, institucionkunata, imamantapas willasqa kanankupaq derechunku amachasqa kananpaq, minkakullanqataq.
(ñ) Periodistakuna, willay riqsichiypi llamkaqkuna, mana pita manchakuspa imatapas willanankupaq, kamachikuykunata churachinqa; chaynallataq, willay kamaq empresakunapas allin chuya willakuy qispichinankupaq, kamachikuy kallanqataq.
(p) Pikunachus, mana kasqan rimaqkunapaq, runakunapa sunqun kirichiqkunapaq, honran tupaqkunanpaq, paykunataqa manam riqsipanqachu, aswanmi chinkanankupaq musuq kamachiykuna lluqsimunqa.


text:
¿Pikunataq Jehová Diospa munayninta kay tiempopi rurachkan?
Lliw llaqtakunamantam Jehová Diospa testigonkunaqa Allpantinpi organizasqa kachkanku. ¿Imataq yanapan tukuy rikchaq runakuna wawqe-panintin hina kawsanankupaq?
¿Imataq Diospa munayninqa?
Diosqa munanmi munayninmanta Allpantinpi yachanankuta. ¿Imataq Diospa munayninqa? ¿Pikunataq Diospa munayninmanta yachachinku?
¿Imaynataq kaniku Jehová Diospa testigonkunaqa?
Jehova Diospa testigonkunata, ¿haykatam reqsinki? ¿Imakunatam ñoqaykumanta yachanki?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunawan sutichakuniku?
Kimsa razonkunam kan Jehová Diospa testigon kanaykupaq.
¿Imaynatam Bibliapi yachachikuykunata entienderqaniku?
¿Imanasqam ninchik Bibliapa cheqap yachachikuyninmanta entiendesqanchikta?
¿Imanasqam Traducción del Nuevo Mundo Bibliata ruraniku?
¿Imanasqataq Traducción del Nuevo Mundo Bibliaqa wakin Bibliakunamanta aswan allin?
¿Imaynatam yanapasunkiman huñunakuyniyku?
Ñoqaykuqa huñunakuniku Bibliata estudiaspa kallpanchanakunaykupaqmi. Allin chaskisqam kanki.
¿Imaynatam huñunakusqankupi Testigokunaqa kallpanchanakunku?
Diospa Palabranmi kallpanchawanchik iñiqmasinchikkunawan huñunakunapaq. Chay huñunakuyman rispaqa qampas kallpanchasqan kawaq.
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
¿Haykapipas tapukurqankichu huñunakuyniykupi imakunamanta yachasqankupi? Rispaykiqa admirakunkim imakunamanta yachachisqankuwan.
¿Imanasqataq huñunakuyman riniku sumaq allichasqa?
¿Diosqa reparanchu imayna pachakusqanchikpi? Yachay Bibliapa consejonkuna pachakusqanchikpi chaynataq imayna allichakusqanchikpi yanapawasqanchikmanta.
¿Imaynatataq huñunakuypaq allinta preparakuna?
Huñunakuykunapi uyarisqanchikwan yanapachikunapaqqa tiempowanmi allinta preparakuna.
¿Imataq familiawan Diosta yupaychayqa?
Familiapi Diosta yupaychayqa imaynatam yanapasunkiman Diosman asuykunaykipaq chaynataq familiaykiwan allinta kawsakunaykipaq.
¿Imanasqam hatun huñunakuykunapi huñunakuniku?
Chayna asambleakunapim sapa wata kimsa kutipi huñunakuniku. ¿Imatam ruwawaq chayna asambleakunapi yanapasqa kanaykipaq?
¿Imayna predicanaykupaqmi organizasqa kachkaniku?
Jesus imayna predicanapaq yachachisqanman hinam predicaniku. ¿Imaynatam predicaniku?
¿Pitam niniku precursor nispa?
Wakin precursorkunam predicanku 30, 50, otaq masta sapa killa. ¿Imanasqam chaynata kallpanchakunku?
¿Ima escuelakunataq kan precursorkunapaq?
¿Ima escuelataq kachkan tukuy sonqonkuwan Diosta serviq precursorkunapaq?
¿Imakunatam ancianokunaqa ruranku?
Ancianokunaqa iñiyninkupi allin takyasqam kanku, paykunam congregacionpiqa yachachinku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Imaynatam yanapakunku siervo ministerial kaqkunaqa?
Siervo ministerialkunam congregacionkunapi allinta yanapakunku. Chayna yanapakusqankuwanmi hukkunapas paykunata qatipakunku.
¿Imaynatam congregacionkunata watukuq ancianokuna yanapawanku?
¿Imanasqataq congregacionta watukuq ancianokunaqa iñiqmasinkunata watukun? ¿Imaynatam yanapawanchik watukamuwasqanchikqa?
¿Imaynatam yanapaniku sasachakuypi kaq iñiqmasiykuta
Desgraciakuna pasaptinqa yanapanankupaqmi Testigokunaqa chaylla tanteanku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Pikunataq allin yuyayniyoq confianza sirvienteqa?
Jesusmi prometerqa tiempollanpi paykuna mikuchichkaq hina Diosmanta yachachiwananchikpaq. ¿Imaynatam chayta ruwachkanku?
¿Imaynatam Jehová Diospa llaqtanpi punta apaqkunaqa diriginku?
Punta cristianokunapa tiemponpi Diospa llaqtanpi punta apaqkunam karqaku apostolkunawan wakin ancianokuna. ¿Imaynataq kay tiempopiqa?
¿Imataq Betel?
Betel wasiqa Diospa munayninta ruwananpaqmi yanapan. Yachay pikuna chaypi yanapakusqankumanta
¿Imatam ruranku Betel wasipi?
Invitaykikum Betel wasita reqsiq rinaykipaq, chaypim huk Testigo reqsichisunki.
¿Imaynatam qellqaykuta ruraniku hinaspa tikraniku?
Qellqakunatam tikraniku 700 masnin idiomakunapi. ¿Imanasqataq anchata kallpanchakuniku?
¿Imaynatam Allpantinpi predicakunanpaq yanapaniku?
Wakin religionkunamantaqa, ¿imaynatam Jehová Diospa testigonkunaqa tukuy gastonkuta paganku?
¿Imanasqam hinaspa imaynatam Salonkunata ruraniku?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunaqa huñunakunanku wasita Salonwan sutichanku? Kallpanchaykikum Testigokunapa huñunakunanku Salonman rispayki imayna kasqanpi reparanaykipaq.
¿Imaynatam yanapakuchwan Salonninchik sumaq kananpaq?
Limpio hinaspa sumaqta allichasqa Salonqa Diosninchikta yupaychanapaqmi ancha allin. ¿Imakunatam ruwanku Salonninku limpiolla kananpaq?
¿Imaynatam allinta servichikuchwan Salonpi waqaychasqa qellqakunata?
¿Munawaqchu Bibliapa yachachikuyninkunamanta astawan yachayta? Salonpi waqaychasqa qellqakunapi maskay.
¿Imatam ñoqaykumanta yachawaq Internetpi?
Astawanmi yachawaq ñoqaykumanta, imapi creesqaykumanta chaynataq Bibliamanta tapukuynikikunamantapas.
¿Jehová Diospa munaynintachu ruranki?
Jehová Diosqa kuyasunkipunim. ¿Imaynatam agradecekuq kasqaykita sapa punchaw qawachiwaq?