text:
Islas de la Bahía suyu
Islas de la Bahía suyu (kastilla simipi: Departamento de Islas de la Bahía), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Roatán.
260 km²
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin pawqar waray killapi 1872 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
232 509 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
4 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Islas de la Bahía suyu.


c: text/html

text:
Historia 50: Ishkay Warmikunaka Imatapash Mana Manchanchu Karka
ISRAELITAKUNA llakipi urmashpaka, Jehová Diostami kutin kutin ayudaway nishpa mañan karka. Chaymantami, Jehová Dioska alli sinchi mandakkunata churashpa israelitakunataka ayudarka. Chay mandakkunatami, Bibliapika juezkuna nin. Israel llaktapi punta juezka Josuemi karka. Shinapash, Josué wañushka kipaka shuktak juezkunapash tiyarkami. Wakin juezkunaka Otniel, Aod, Samgar shutikunami karka. Warmikunapash israelitakunataka ayudanmi karka. Chay warmikunaka Débora, Jael shutikunami karka.
Débora warmika profetami karka. Chaymantami, payka Jehová Dios ima nishkata israelitakunamanka willan karka. Débora warmika juezpashmi karka. Chaymantami, payka jatun yura chakipi tiyarishpa, gentekunamanka consejokunata kun karka.
Chay punchakunapika, Jabín shuti reymi Canaán allpakunataka mandan karka. Jabinka, 900 carretakunatami makanakunkapakka charin karka. Jabinpa soldadokunapash sinchi sinchikunami karka. Chaymantami achka israelitakunaka paykunata sirvishpa kawsanakurka. Jabinpa soldadokunataka Sísara shuti runami mandan karka.
Shuk punchaka, Barac shuti juezta kayachun kachashpami Débora warmika nirka: ‘Jehová Dioska ninmi: “10.000 soldadokunata pushashpami Tabor nishka urkuman rina kanki” nishpa. Chay urkuman chayashpami, Jehová Diospa ayudawanka Sísara runatapash, paypa soldadokunatapash mishanki’ nirka.
Débora warmi shina nikpimi Baracka nirka: ‘Kan ñukawan rikpika, ñukaka rishallami’ nishpa. Barac shina nikpimi Débora warmika nirka: ‘Ari rishallami. Shinapash, kanka mana Sísara runataka mishankichu. Ashtawankarin, Jehová Diospa ayudanka shuk warmimi Sisarata wañuchinka’ nirka. Shinaka, Débora warmi nishkaka imashinatak paktarirka.
Rikunki. Baracka Tabor nishka urkupimi, Sisarapa soldadokunawan ña makanakukrinakurka. Chaypimi, Jehová Dioska ñapash sinchi sinchita tamiyachirka. Shina tamiyakpimi, chay tamiya yakukunaka tukuy ima rikurishkakunata apashpa, Sisarapa soldadokunatapash wañuchirka. Chayta rikushpami, Sísara runaka paypa carretamanta utka uriyashpa kallpashpa rirka.
Sísara kallpashpa rishpaka, Jaelpa carpa wasimanmi pakakunkapak rirka. Chayman chayakpimi Jaelka, ‘kayman yaykupay. Jayka asha leche’ nishpa kurka. Lecheta upiyashka kipaka, Sísara runaka puñushpami sakirirka. Chaypimi Jael warmika, paypa carpa wasimanta shuk estaca kaspita japishpa umapi clavarka. Sísara shina wañushka sirikukpimi, Baracka Jaelpa carpa wasiman chayarka. Chaypimi Jaelka Baractaka nirka: ‘Rikuy, Sísara runaka ñami kaypi wañushka sirikun’ nishpa. Shinami, Débora warmi nishkaka paktarirka.
Kipamankarin, mana alli rey Jabintapash wañuchishpami, israelitakunaka kutin alli kawsay kallarirkakuna.
Jueces 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.
Tapuykuna
- Bibliapika, pikunatatak juezkuna nin. Wakin juezkunaka, ima shutikunatak karka.
- Débora warmika imatak karka. Chaymanta, imatatak payka ruran karka.
- Rey Jabinpash, Sisarapash Israel llaktata llakichikrikukpika, Jehová Dioska imatatak Deborataka Baracmanka ninki nirka. Shinapash, Débora nishka shinaka, pitak Sisarata wañuchirka.
- Jael warmika imata rurashpatak rikuchirka, imatapash mana manchak warmi kashkata.
- Rey Jabín wañushka kipaka, israelitakunaka imatak tukurka.
Shuktak tapuykuna
- Jueces 2:14-22 versokunata liyinki.
Jehová Dioska, imamantatak israelitakunawanka achkata piñarirka. Shinaka, Jehová ama piñarichunka, ñukanchikkunaka imatatak mana rurana kanchik. (Jue. 2:20; Pro. 3:1, 2; Eze. 18:21-23.)
- Jueces 4:1-24 versokunata liyinki.
Jesusta katik warmikunaka, imashinatak Débora shina, Jael shina sinchi feta rikuchita ushan. Shinallatak, imashinatak rikuchita ushan imatapash mana manchakkuna kashkata. (Jue. 4:4, 8, 9, 14, 21, 22; Pro. 31:30; 1 Cor. 16:13.)
- Jueces 5:1-31 versokunata liyinki.
Jehová Diosmi contrakunata mishachun ayudarka nishpaka, imashinatak Baracpash Deborapash cantarka. Shinaka, Armagedón ñalla shamuna kashkamantaka, imashinatak ñukanchikpash Diostaka mañana kanchik. (Jue. 5:3, 31; 1 Cró. 16:8-10; Apo. 7:9, 10; 16:16; 19:19-21.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jehovapa testigunkuna, ¿pïkunataj kayä?
Nogakunaga kayä entero Patsacho may chay markakunapitami, chayno kaptimpis manami rakinakushgachu kaykäyä. Imapitapis masga Bibliata escribichej y lapanta kamaj Jehovalatami adorayä. Jesucristuta gatiyänäpajmi kalpachakuyä. Kushishgami kaykäyä cristianukuna nishpa gayayämangampita. Lapäkunami tiempükunata rakiyä Bibliapita y Diospa Gobiernumpita runakunata yachachiyänäpaj. Jehová Diospita y Gobiernumpita wakinkunata wilapäyaptïmi reguiyäman Jehovapa testigunkuna nishpa.
Paginäkunaman yaykuy. Paginanchicho Bibliata lei. Masta yachakuy nogakunapita y creenciäkunapita.


text:
Silala urqu
Silala (kastilla simipi: Cerro Silala / Cerro Silala Chico) nisqaqa Antikunapi, Buliwyap Kunti Wallanpi, Siluli ch'in pachapi, huk nina urqum Buliwya suyupi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, San Pawlu Lipis munisipyupi Hatun Qitina kantunpi, Chili mama llaqtapipas. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 4.750 m / 5.685 maswan hanaqmi.
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ichik Silala
- Siluli ch'in pacha
- Likankawur
- Linsur
- Uturunku (nina urqu)
- Tuqurpuri
- Hatun Qitina kantun
- Siluli ch'in pacha
- Silala mayu


text:
Karanka Kurawara munisipyu
Karanka Kurawara munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Curahuara de Carangas) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Sajama pruwinsyapi, Uru-Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Karanka Kurawara llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanan urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yarita Azorella compacta / Azorella yareta
- Qiwuña:
- Puna qiwuña Polylepis tarapacana
- Chullpi qiwuña Polylepis rugulosa
- Parastrephia lepidophylla
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Khirkinchu Chaetophractus nationi
- Usqullu Felis jacobita
- Puma Felis concolor
- Turpiña Fulica gigantea
- Uchuy suri Pterocnemia pennata
- Chururu Phoenicopterus andinus
- Wik'uña Vicugna vicugna
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karanka Kurawara munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inlisya (Curahuara de Carangas llaqtapi, 1606 watamanta)
- Sajama mamallaqta parki
- Sajama urqu
- Chunkara–Tambo Quemado q'asa (saywapi: Buliwya - Chili)


text:
Perú suyupa tukuy imaymana munasqan, llapan allpanpas, runankunapas allin qawasqa kananpaq, rimanakuyku. Chaypaqqa, llapallan runakuna, kamachiqkunapas yanapakunanku, militarkunam aswanqa qawayta atiwanchik, ichaqa mana Hatun Kamachinamanta lluqsispalla. Chaypaqmi, ima manchakuyña hawa llaqtamantapas, llaqta ukumantapas hamuptin, piña mayña allquchakuyta munawaptinchikpas amachasaqku; allin kawsayninchik waqllichiqkunata chinkachinapaq, hawkalla tiyanapaqpas llamkallasaqkutaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Imachus munasqanchik Perú suyu allin qispisqa kananpaq, allpanpas, runankunapas allin qawasqa kananpaq llapan runakuna minkapihina llamkanqaku.
(ch) Perú suyu allin qawasqa kananpaq, hawkalla tiyakunapaq, hinallataq mana ima maqanakuypas kananpaq militarkunata allin llamkayman churanqa.
(h) Perú suyu allin qawasqa kananpaq, hawkalla tiyakunapaqpas llapallan yachay wasikunapi tukuy ima yachaykuna yachachikunqa.
(i) Tiqsi muyu pachanpi Antártida sutiyuq suyu allin qawasqa kananpaq, pachamamata chanincharispa tiyanapaq, yunka suyutapas ñawpaqman puririchinapaqmi kamachikamunqa, chaykunawan Perú suyu hukllachasqa kanqa llaqta runapa yanapayninwan.
(k) Perú suyu qawaq kamasqakunawan, huk nacionkuna rimanakuy qawaqwan kuska imapas ruranankupaqmi kamachikuy kanqa.


text:
Kim Young-sam
Kim Young Sam, Il-hae (일해, 日海)., Korianu simipi: 김영삼, hanja simipi: 金泳三, Gim Yeongsam, Kim Yǒngsam sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin qhapaq raymi killapi 1927 paqarisqa Geoje llaqtapi - ), Uralan Hansuyupa mama llaqta Yachay wayllukuq wan pulitiku qarqan.
1993 watamanta 1998 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Son Myeong-sun
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kim Young-sam.
- Kim Young-sam


text:
Wamra
Wamra, Chanka runasimipi Warma nisqaqa, Qusqupitaq irqi nisqapas wawamanta aswan hatunña, tawa icha aswan watayuq, ichataq manaraq sayaq runam, qharipas warmipas. 7-13 watayuq warmi wamraqa p'asñam, qhari wamrataq maqt'am.
Ayllu llaqtapiqa wamrakuna sullk'a wawqi ñaña pani turi nisqakunatam uywan, uywakunatam michin.
Inka, Tawantinsuyu pachapis hukmanta pichqakamas watayuq wawakunatas wamra nirqan.
Wanka limaypi, Lamas-Luritu rimaypipas warmi wawakunatam wamla ninku, Ikwadur kichwapitaq wayna qharikunatam.


text:
Luísa Diogo
Luisa Dias Diogo sutipaq warmiqa (* 11 ñiqin ayriway killapi 1958 watapi paqarisqa Maputo (Musambik) llaqtapi - ) Musambikpi pulitiku.
2004 watamanta ñawpaq kuti Musambikpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: [[ ]]
Wawakuna:
Yachaywasi:
Alma mater:Eduardo Mondlane Yachay suntur (Maputo).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Luísa Diogo.
- Council of Women World Leaders (inlish simipi)
- BBC News (inlish simipi)


text:
Paray sach'a-sach'a
Paray sach'a-sach'a nisqaqa parasapa sach'a-sach'am.
Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan hatun paray sach'a-sach'aqa Amarumayup suyunpim, Amarumayu sach'a-sach'a suyu nisqa.
Paray sach'a-sach'aqa ancha rikch'aqsapam, ancha achka yura, uywa rikch'aqkunam, kawsay pachapaq ancha chaniyuq kawsay suyum.
Q'iru ruraq, michiq, chakra kamay ruraq ruruchinakunam sach'a-sach'ata qulluchichkanku. Huk kuti qullusqa kaspaqa, manam allichinachu. Manaña sach'a-sach'a kaptinqa, allpa chinkarim qallarin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paray sach'a-sach'a.


text:
Historia 42: Imamantatak Shuk Burroka Parlarka
ÑUKANCHIKKUNAKA, ima punchapash shuk burro parlakta rikushkanchikchu. Mana, mana rikushkanchikchu. Animalkunaka mana parlanchu. Shinapash Bibliapika ninmi, ‘shuk burroka parlarkami’ nishpa. Shinaka, imamantashi shuk burroka parlarka.
Rikunki. Israelitakunaka ñami Canaán allpakunaman chayakrinakurka. Chaymantami, Moab llaktamanta rey Balacka achkata mancharishpa yuyakurka, ‘Balaam shuti runaman achka kullkita kukpika, payka israelitakunata maldicinkallami’ nishpa. Shina yuyashpami rey Balacka Balaamta kayachun kacharka. Chaymantami Balaamka paypa burropi tiyarishpa, rey Balacpakman rikurka.
Shinapash, israelitakunata Balaam maldicichunka, Jehová Dioska mana munarkachu. Chaymantami Jehová Dioska, Balaamta jarkachun shuk angelta kacharka. Kay angelka, shuk jatun espadawan jarkashpami chawpi ñanpi shayarirka. Chay angelta rikuytaka Balaamka mana usharkachu. Shinapash, Balaampa burroka chay angelta rikushpami, ña mana purinkapak munashpa, asha asha washaman rishpa ñanpi siririrka. Burro siririkpimi, Balaamka achkata piñarishpa burrotaka kaspiwan makay kallarirka.
Balaam makakukpimi, Jehová Dioska chay burrota parlachirka. Burro parlashpaka Balaamtaka nirkami: ‘Imamantatak kanka ñukataka makawanki’ nishpa.
Burro shina nikpimi Balaamka nirka: ‘Kanka ñukata muspayachinkapakmi munakunki. Shuk espadata charikushpaka, kunanllatakmi kantaka wañuchishpa sakiman’ nirka.
Balaam shina nikpimi burropash nirka: ‘Ñukaka, ima punchapash kanta mana kasushpa, ñanpi siririshpa sakirishkanichu’ nishpa.
Burro shina tapukpimi Balaamka nirka: ‘Mana, kanka mana ima punchapash shina kashkankichu’ nishpa.
Chaypimi, Jehová Dioska Balaamta ayudarka chay angelta rikuchun. Balaam chay angelta rikukpimi chay angelka nirka: ‘Kanka imamantatak kanpa burrotaka makanki. Ñukaka Israel llaktata kan ama maldicichunmi jarkankapak shamushkani. Kanpa burro, ñanpi mana siririshpa sakirikpika, kantami wañuchiman karkani. Shinapash kanpa burrotaka mana wañuchimanchu karkani’ nirka.
Ángel shina nikpimi Balaamka nirka: ‘Kishpichiway, ñukaka shuk jatun juchatami rurashkani. Ñanpi kan shayakuktaka, ñukaka mana rikushkanichu’ nirka. Balaam shina nikpimi, chay angelka Balaamtaka ña mana ashtawan jarkarka. Kishpichiway nishpapash, Balaamka israelitakunata maldicinataka mana kunkarkachu. Chaymantami Balaamka, rey Balacpakman rirka. Shinapash, israelitakunata Balaam maldicichunka, Jehová Dioska mana sakirkachu. Chaymantami, Balaamtaka kimsa viajekama israelitakunataka bendiciachirka.
Números 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Tapuykuna
- Balacka pitak karka. Balacka, imamantatak Balaamta maskachun kacharka.
- Imamantatak Balaampa burroka ñanpi siririshpa sakirirka.
- Burroka imatatak Balaamtaka nirka.
- Shuk angelka, imatatak Balaamtaka nirka.
- Jarkakpipash mana uyashpa, Israel llaktata Balaam maldicinkapak munakpika, Jehová Dioska imatak rurarka.
Shuktak tapuykuna
- Números 21:21-35 versokunata liyinki.
Israelitakunaka, imamantatak Sehón shuti reytapash, Og shuti reytapash misharkakuna. (Núm. 21:21, 23, 33, 34.)
- Números 22:1-40 versokunata liyinki.
Balaamka imamantatak israelitakunata maldicinkapak munarka. Shinaka, ñukanchikkunaka imatatak yachakuyta ushanchik. (Núm. 22:16, 17; Pro. 6:16, 18; 2 Ped. 2:15; Jud. 11.)
- Números 23:1-30 versokunata liyinki.
Balaamka Jehová Diosta adorak shinami parlan karka. Shinapash, imata rurashpatak Balaamka rikuchirka mana Jehová Diosta adorak kashkata. (Núm. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22.)
- Números 24:1-25 versokunata liyinki.
Jawapi versokunaka, imashinatak ñukanchiktaka ayudan, Jehová Dioska paypa munayta paktachinmi nishpa, Diospi feta churachun. (Núm. 24:10; Isa. 54:17.)


text:
¿Bibliaca imataj can?
¿Bibliaca...
...gentecunapaj yuyaichu?
...yanga parlocunachu?
...Diospaj Shimichu?
BIBLIACA NINMI
‘Dios Quillcachishcacunaca Diosllataj yuyaita cushpa quillcachishcami’ (2 Timoteo 3:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
Gentecuna yachasha nishca tapuicunatami cutichin (Proverbios 2:1-5).
Alli causachunmi yachachin (Salmo 119:105).
Shamuj punllacunapi alli causai tiyanatami yachachin (Romanos 15:4).
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Quimsa yuyaicunata ricushun:
Mana pandarinchu. Bibliataca 40 c’aricunami 1.600 huatacunapi quillcarca. Quillcajcunapura mana rijsinacushpapish, Bibliata quillcashpaca mana pandarishpami shujlla yuyaita quillcarcacuna.
Mana imata pacanchu. Historiata quillcajcunaca paicunapaj llajta pandarishcataca mana quillcanchu. Cutin Bibliata quillcajcunaca paicunapish, paicunapaj llajtapish pandarishcataca quillcashcacunami (2 Crónicas 36:
15, 16; Salmo 51: 1-4).
Ima tucunatami huillan. Bibliaca 200 huatacuna illajpirajmi Babilonia llajta tucurinata ña huillarca (Isaías 13:
17-22). Babilonia llajtata pi tucuchinata, ima shina tucuchinatapishmi Bibliaca huillarca (Isaías 45: 1-3).
Bibliaca achca cutinmi ima tucunata huillashca. Chaicunaca tucuimi pajtarishca. Diospaj Shimi cashcamantami chashna pajtarishca (2 Pedro 1:21).
CASHNA TAPURI
¿Ima shinataj Diospaj Shimica ñucata ayudan?
Cai versocunata mashcai ISAÍAS 48:


text:
¿Pitaq kë munduta gobernëkan?
¿Pï ninkimanraq?
¿Diostsuraq?
¿Nunakunatsuraq (runakunatsuraq)?
¿Pipis mana musyanqantsiktsuraq?
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
‘Que munduqa diablupa muneninchomi quecan.’ (1 Juan 5:19, Teyta Diospa Mushoq Testamentun.)
“Tsemi Jesucristu Diospa Tsurin shamorqan diablupa rureninta ushacäratsinanpaq.” (1 Juan 3:8.)
¿IMANÖTAQ KËTA MUSYANQANTSIK YANAPAMÄSHUN?
Entëru Patsachö problëmakuna imanir pasanqantam musyashun (Apocalipsis 12:12).
Kë mundu altsakänampaq kaqmanmi markäkushun (yärakushun) (1 Juan 2:17).
¿BIBLIA NINQANMAN CREISHWANTSURAQ?
Awmi, y këkunarëkur:
Satanaspa gobiernunqa ushakanqam. Jehoväqa chipyëpam kë munduta gobernëkaq Satanasta ushakäratsinqa. Pëqa awnikun ‘diablupa poderninta ushacäratsir’ llapan mana alli ruranqankunata altsamunampaqmi (Hebrëus 2:14).
Diosqa Jesucristutam kë munduta gobernanampaq akrashqa. Jesusqa alläpa jukläyam kë munduchö kikinkunallapaq imatapis asheqkunapitaqa. Jesus Gobiernunchö ruranampaqmi Dios këta awnikushqa: ‘Wactsacunata alli willaquita willapänampaq, llaquishqacunata cushitsinampaq, presu cuenta caquicaqcunata libranampaq, wiscucunata cachacätsinampaq, y ancupëpaq sirwipacoqcunata libranampaq’ (Lücas 4:18).
Diosqa manam ulikuntsu (llullakuntsu). Bibliaqa clärum nin: “Diosqa manam ulicuntsu” (Hebrëus 6:18). Jehovä imatapis awnikurninqa, cumplinmi (Romänus 3:4). Tsëmi kë munduchö ‘mandacoq diabluta bensinampaqpis’ awnikushqa (Juan 12:31).
KËTA TAPUKÏ
¿Imanöraq kë mundu kanqa Satanas manana gobernaptin?
Respuestantaqa tarinki kë textuchömi APOCALIPSIS 21:3, 4.


text:
Aixin-Jueluo Yinzhen
Aixin-Jueluo Yinzhen (chinu simipi: 愛新覺羅胤禛, Manchu: Aisin Gioro hala i In Jen), Yongzheng Hatun Qhapaq (* 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1678 watapi watapi paqarisqa Pikkin llaqtapi - 8 ñiqin kantaray killapi 1735 watapi wañusqa Tailing llaqtapi).
Qing panaqa 1722 watamanta 1735 watakama Chunwa Hatun Qhapaq
Tayta: Aixin-Jueluo Xuanye; Mama: Xiaogongren Qhapaq warmi.
Ñawpaq warmi: Xiaojiangxian Qhapaq warmi, Xiaosheng Qhapaq warmi Qi warmi
Churinkuna: Honghui, Hongyun, Hongshi, Hongli, Hongzhou, Hongpan, Fuhe, Fuhui, Fupei, Hongyan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aixin-Jueluo Yinzhen.


text:
6 Kaq Willakuy: Allin ruraq churimanta, mana allin ruraqmantapas
QAWAY Cainta hinaspa Abelta. Wiñaramusqakuña. Cainmi chakrapi llamkaq karqa. Chakrapi llamkaspanmi kawsaykunata, frutakunata hinaspa verdurakunata tarpurqa.
Abelñataqmi ovejakunata uywarqa. Payqa chitachakunatam kuyan. Chitachakuna wiñaruspan ovejakunaña kanku, hinaptinmi Abelpa ovejankunaqa hatajontinña karqa cuidananpaq.
Huk punchawmi Cainwan Abelqa regalota Diosman aparqaku. Cainmi tarpusqan kawsaykunata aparqa. Abelñataq ovejankunamanta allinneqchantam aparqa. Jehová Diosmi Abelpa regalonta chaskiykurqa. Cainpataqa manam chaskirqachu. ¿Yachankichu imanasqataq chayna karqa?
Manam Abelpa regalon allin kasqanraykullachu. Allin runa kasqanraykum. Payqa Jehová Diostam hinaspa wawqenta kuyarqa. Cainñataqmi wawqentapas cheqnispa mana kuyakuq runa karqa.
Chaymi Cainta Diosqa nirqa allintaña rurananpaq. Payñataq manam uyarikurqachu. Sinchita piñakururqa Abelpa qosqanta Dios chaskiruptin. Chaymi Cain wawqen Abelta nirqa: ‘Hakuchik purikuq’ nispa. Chakrapi iskayllanku kachkaptinku, wawqen Abelta Cain maqasqa. Llumpayta maqaruspanmi wañurachirqa. ¿Manachu llakikunapaq kanman Cainpa rurasqanqa?
Abel wañuruptinpas, Diosqa hinallaraqmi paytaqa yuyarichkan. Abelqa allin ruraq runam karqa, chayna runakunataqa Jehová Diosqa manam qonqanmanchu. Chaymi Jehová Dios hamuq tiempopi Abelta kawsarichimunqa. Chay tiempopiqa Abelqa manañam wañunqachu. Aswanqa wiñaypaqñam Allpapi kawsakunqa. ¿Manachu munachwan chayna runakunata reqsiyta?
Jehová Diosqa manam kuyanchu Cain hina runakunataqa. Wawqenta wañurachiptinmi, Diosqa ayllunmanta karuta pasarachispam castigarqa. Warmin kananpaq paninta pusarikuspam Cainqa pasakurqa.
Tiempopa risqanman hina Cainpa churinkunaqa naceyta qallaykurqa. Adanpa wakin churinkunapas casarakuruptinku paykunapa churinkunapas nacerqa. Chaymi Allpapiqa runakuna mirarurqa. Reqsisunchikyá wakinkunata.
Genesis 4:2-26; 1 Juan 3:11, 12; Juan 11:25.
Tapukuykuna
- ¿Imapim Cain hinaspa Abelqa llamkarqaku?
- ¿Ima regalotam Cain hinaspa Abel Jehová Diosman aparqaku?
- ¿Imanasqataq Jehová Diosqa Abelpa regalonta chaskiykuspa Cainpataqa mana chaskirqachu?
- ¿Imayna runam Cainqa karqa hinaspa imaynatam Jehová Diosqa payta yanaparqa?
- ¿Imatam Cainqa wawqenta rurarqa sapallan kachkaptinku?
- Willay, imataq Cainta pasarqa wawqenta wañurachiptin.
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 4:2-26 nisqanta leey.
¿Imaynatam Jehová Diosqa Cainta qawachirqa huchapa munaychakusqan rikurirunanta? (Gen. 4:7.)
¿Imayna sonqoyoq runa kasqantam Cainqa reqsichikurqa? (Gen. 4:9.)
¿Imatam Jehová Diosqa nin, inocente runata pipas wañuchiptin? (Gen. 4:10; Isa. 26:21.)
- 1 Juan 3:11, 12 nisqanta leey.
¿Imanasqam Cainqa sinchita piñakururqa, hinaptinqa imatam chaymanta yachachwan? (Gen. 4:4, 5; Pro. 14:30; 28:22.)
Ayllunchik Jehová Diospa contranpi churakuptinpas, ¿imaynatam Bibliaqa yachachiwanchik hinalla Diosta servinapaq? (Sal. 27:10; Mat. 10:21, 22.)
- Juan 11:25 nisqanta leey.
¿Imaynatam Jehová Diosqa kallpanchan Paypa munasqanman hina ruraspa wañukuqkunata? (Juan 5:24.)


text:
Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu
Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu (familia Cruciferae icha Brassicaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 338 rikch'anayuq, 3.709 rikch'aqniyuq.
Tuktunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kintu tuktu-tuktu icha iskay kintu tuktu-tuktu manam tiyana raphiyuqchu.
Tuktunkunaqa iskay yumanayuqmi, tawantin raphimuyum, wach'illam, chakana hinam. Tawantin wayta raphinkunaqa qispillan, hinallaqtami tawantin akilla raphinkuna, iskay muyupim. Suqtantin sisa raphinkuna iskay muyupim. Hawa sisa muyuqa chutu iskayniyuqmi, ukhu muyutaq tawa suni sisa raphiyuqmi. Ruru raphintinqa hawa tiyaqmi, ch'ulla icha iskay q'illayuq. Iskay puquna ruru raphim.
Tuktu minuywanqa kay hinam:
Rurunqa murusapa suni p'uru rurum (silikwam).
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk chakana tuktuyuq yurakuna:
- k'ita yuyu (Brassica campestris)
- sitqa, yana mustasa (Brassica nigra)
- kulis (Brassica oleracea)
- nabus (Brassica rapa)
- kimpi (Coronopus didymus)
- uqi qura (Descurainia titicacensis)
- maka, hayaq willk'u (Lepidium meyenii, Lepidium peruvianum)
- willk'uyuyu (Lepidium sativum)
- hanu k'ara (Lepidium ruderale)
- ch'inkil, uqhururu (Nasturtium officinale)
- rawanu (Raphanus sativus)
- yuraq mustasa (Sinapis alba)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu


text:
Rimaq distritu
Rimaq distritu (kastilla simipi: distrito de Rímac) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
P'unchaw kamasqa 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1920 wata, Augusto B. Leguía Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Rimaq llaqtam.
- Amanqay llaqta
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
175 793 runakuna.
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ayriway killa: Tayta Chakatasqa Apu Rimaqpi (Señor Crucificado del Rímac)
- Perpetuo Socoro Pallan, Rimaq distritup patronanmi nisqa
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Alameda de los Descalzos
- Plaza de Toros de Acho
- Paseo de Aguas
- Los Ángeles Pallanchikpa basilikan wan Convento de los Descalzos
- Santa Liberata, distritup amachaqninniyuq manqus wasi: Chakatasqa Apu Rimaqpi (Señor Crucificado del Rímac).
- Patrocinio Pallan
- La Cabeza Pallan
- La Consolación Pallanchikpa kapillan
- Qupaqhawanap Pallan Santuariyu
- San Alfonso Inlisya: Perpetuo Socorro Pallan
- Rosario del Puente Pallanchikpa kapillan
- San Francisco Solano kitilli
- San Lázaro kitilli.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama llaqta Allwiya kamay Yachay suntur Universidad Nacional de Ingeniería (UNI).
- Mama llaqta Ricardo Bentín Yachay wasi
- Mama llaqta María Parado de Bellido Yachay wasi Gran Unidad Escolar María Parado de Bellido
- Externado Santo Toribio de Mogrovejo.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Enrique Peramás Díaz(2011-2014)
- Víctor Leyton Díaz (2007-2010)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rimaq distritu.
- Municipalidad Distrital del Rímac
- Rimaq wiñay kawsay (kastilla simipi)


text:
José Macia (Pepe)
José Macia, "Pepe" sutiyuq runaqa, (* 25 ñiqin hatun puquy killapi 1935 watapi paqarisqa Santos llaqtapi - ), Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Tayta:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1973 Santos FC
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Macia (Pepe).


text:
TORREMANTA QHAWAJ ENERO 2015
¿Kanmanchu uj cheqan gobierno?
Tukuy runas yuyanku gobierno astawan sajra ruwaykunata ruwasqanta. ¿Kanmanpunichu uj cheqan gobierno?
Sajra ruwaykunaqa uj onqoy jina
Chay chʼampayqa jatun llakiy.
Diospa Reinon: uj cheqan gobierno
Yachakuy imaraykuchus Diospa Reinon uj cheqan gobierno kasqanta.
Tapukusqayman kutichiykunata Bibliapi tarerqani
Mayli Gündel tatan wañupusqanrayku manaña Diospi creerqachu. ¿Imataj yanaparqa Diospi creenanpaj, kusisqa kananpajtaj?
¿Imaynatá kʼacha qosa kawaj?
Familiaykeqa mana qolqellawanchu kusisqa kanqa.
¿Yacharqankichu?
¿Imapajtaj Bibliapi eunuco palabrata oqharikun? ¿Imaraykutaj ñaupa tiempopi michejkuna ovejasta cabrasmanta tʼaqaj kanku?
¿Jesusmantachu mañakunanchej tiyan?
Jesús nin pimantachus mañakunata.
Bibliaj kutichiykunasnin
¿Dioschu ruwawarqanchej chayri animalesmantachu runaman tukorqanchej?


text:
TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ) ABRIL 2015
Kay revistaqa junio de 2015 watapi qotuchakuykunapi ukhunchakonqa.
Ancianos, ¿hermanosta wakichishankichejchu?
Wakin ancianosta may allin rerqa hermanosta wakichisqankupi. Qhawariytaj imatachus yuyaychasqankuta.
¿Imaynatataj hermanosta wakichina?
Ancianosqa imaynatachus Jesús wajkunata wakichisqanmanta mayta yachakunkuman, ancianosmanta yachakojkunataj Eliseo jina ruwankuman.
Jehovaqa tukuy tiempo noqawan kasharqa
Trophim Nsomba sutiyoj hermanoqa Malauipi creeyninrayku sinchʼi qhatiykachayta aguantarqa, kausayninmanta yachakuytaj, cheqa sonqollapuni kanaykipaj yanapasonqa.
Jehovata amigoykita jina qhaway
Pillamanpis qayllaykunapajqa purajmanta parlarikuna tiyan. ¿Imaynatá kayta ruway Jehovaman qayllaykunapaj yanapawasunman?
Jehovapi atienekullaypuni
Jehovaman astawan qayllaykunaykipaj jatuchaj chʼampaykunata atipayta atinki.
Juchallikojta qharqoyqa Jehovaj munakuyninta rikuchin
¿Imaraykutaj nisunman qotuchakuymanta juchallikojta qharqoy Jehovaj munakuyninta rikuchisqanta?
Uj kʼutusqa sachʼa, ¿ijimuyta atinchu?
Kayta yachayqa uj suyakuyniyoj kanaykipaj yanapasonqa.


text:
Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu
Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu (kastilla simipi: Santuario Histórico de Chacamarca) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi, Hunin pruwinsyapi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'isaqa: Nothoprocta pentlandii
- Alqamari: Phalcoboenus megalopterus albogularis
- Liki-liki Vanellus resplendens
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.enjoyperu.com / Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu (kastilla simipi)


text:
Plantilla:Punku:Mañasqa qillqakuna
Hunt'a kalindaryu (hunt'asqam! :-) Ima tukusqakunata, yurisqakunata, wañusqakunata yapaychik!) · Urin Awya Yalamanta: Wiñay kawsaynin · Mayunkuna · Urqunkuna · Quchankuna · Yurankuna · Uywankuna · Aymuraymanta · Ayllukunamanta · Ayllu runakunamanta · Yachasqakuna · Raymikuna · Anti hampina ; - Quya pukllay · Rinasimintu · Amirika Tariy · Phransis Pachakutiy · Chiri Maqanakuy · Apartheid · Noam Chomsky · Barruku · Klasisismu · Rumantisismu/Rumantiku · Garry Kasparov · English help (translate from Ayuda en castellano) · Contribute effectively (translate from Contribuir efectivamente) · AH1N1 · Influenza · Qispikusqa · Mama llaqtap hawan · T'iqisqa kay · Runa llaqtap sutin · Ankichiy tuyru · ISO 3166-1 · Sistema muscular · Francisco Miró Quesada · HDI +


text:
Hage Geingob
Hage Geingob sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1941 watapi paqarisqa Grootfontein llaqtapi - ) huk Namiwya mama llaqtapi pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Loini Kandume (1993-2008)
Churinkuna (2)
Namiwya Makipura wan Ruraychaqa ministru (2008-2012)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hage Geingob.


text:
Yun Bo-seon
Yun Bo-seon, (Korianu simipi: 윤보선, hanja simipi: 尹潽善), (* 26 ñiqin chakra yapuy killapi 1897 watapi paqarisqa Ahsan - Uralan Chungcheong (Uralan Hansuyu) llaqtapi - † 18 ñiqin anta situwa killapi 1990 watapi wañusqa Siul llaqtapi). 1960 watamanta 1962 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan. 1948 watamanta 1949 watakama Mayor of Seoul, 1949 watamanta 1951 watakama Secretary of Commerce.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Lady Min
Wawakuna: 2 daugther
Ñawpaq warmi: Kong Deok-qui
Wawakuna: 2 son
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:


text:
8 CAPÍTULO
¿Imataq Diospa Reinonri?
¿Ima ninmi Biblia Diospa Reinonmanta?
¿Imatan chay Reino ruwanqa?
¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
1. ¿Ima reqsisqa mañakuymanta yachasun?
MILLONNINPI runakunan teqsimuyuntinpi yachanku yayayku nisqa mañakuyta. Jesucriston chay mañakuytaqa yachachiran, chay mañakuymantaqa imaymanatan yachasunman. Yayayku nisqa mañakuypi kinsa ñawpaq mañakuyninkunamanta yachasun, chaymi yanapawasun imatapuni Biblia yachachisqanta entiendenapaq.
2. ¿Yayaykupi ima kinsa mañakuykunatan Jesús yachachiran qatikuqninkunaman?
2 Mañakuyta qallarinapaqmi Jesús uyariqninkunata niran: “Qankunaqa kay hinata mañakuychis: Yayayku hanaq pachapi kaq, sutiyki yupaychasqa kachun, kamachikuq-kayniyki [reinoyki] takyachisqa kachun, munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9-13, Edición 1988). ¿Ima ninanmi kay kinsa mañakuykuna?
3. ¿Imakunatan yachananchis Diospa Reinonmanta?
3 Askhatañan yachanchis Jehová Diospa sutinmanta. Yachallaranchistaqmi Diospa munayninmantapas, ñawpa tiempopi ruwasqanmanta hamuq tiempopi llapa runakunapaq ruwananmantapas. ¿Ima ninantan Jesús niran “kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun” nisqanwan? ¿Imataq Diospa Reinonri? ¿Imaynatan ch’uyanchanqa Diospa sutinta? ¿Imapin tupan Diospa Reinon Diospa munaynin hunt’akunanwan?
¿IMATAQ DIOSPA REINONRI?
4. ¿Imataq Diospa Reinonri, pitaq Kamachikuqri?
4 Diospa Reinonqa Jehová Diospa kamachikusqanmi. Diosmi akllan chay Reinopi Kamachikuqta. ¿Pitaq chay Kamachikuqri? Jesucriston. Paymi llapa kamachikuq runakunamanta aswan atiyniyoq kamachikuq; chay rayku Biblia sutichan, “reykunaq Reynin, señorkunaqpas Señornin”, nispa (1 Timoteo 6:15). Kamachikuq runakunamanta aswan allin kamachikuqkunamantapas Jesusmi aswan atiyniyoq allinkunata ruwananpaqqa.
5. ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon, mayta kamachimunqa?
5 ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon? ¿Maypin Jesús tiyashan? Ñawpaqpi yachasqanchis hina, Jesustaqa kurkupi warkuspan wañuchiranku, kawsarisqan qhepamantaq hanaq pachaman hoqarisqa karan (Hechos 2:33). Chay rayku Diospa Reinon hanaq pachapi kashan, chaymi Biblia sutichan ‘hanaq pacha kamachikuy’, nispa (2 Timoteo 4:18, Edición 1988). Hanaq pachapiña kashan chaypas kay Hallp’atan kamachinqa (Apocalipsis 11:15).
6, 7. ¿Ima raykun Jesús hina mana pi kamachikuqpas kanmanchu?
6 Manan Jesús hina pi kamachikuqpas kanmanchu. ¿Ima rayku chayta ninchis? Payqa, manan hayk’aqpas wañunqachu. Biblia nin: “Pay sapallanmi mana wañuqqa, mana chimpaykuy atina k’anchaypi tiyaqqa”, nispa (1 Timoteo 6:16). Paypa lliw allin ruwasqanqa wiñaypaqmi kanqa. Imaymanatataqmi ruwanqa.
7 Jesusmantan Bibliaqa kayta willaranña: “Señor Diospa espiritunmi mana p’itiyta paywan kashanqa, ahinapin yachayniyoq allin yuyayniyoq kanqa, payqa kusa yuyaykuqmi allin kallpayoqmi kanqa, Señor Diospa munaynintan reqsinqa, paytan manchakunqa. Señor Diosta yupaychaspan payqa kusikunqa. Manan payqa ñawinpa rikusqanman hinallachu juzganqa, manataqmi rimayta uyarispallachu huchachanqapas. Chanin-kayman hinan sarunchasqakunata chaninchanqa, suyupi wakchakunaq uyarichikusqanmanmi sayakunqa”, nispa (Isaías 11:2-4). Chaypi rikusqanchis hina Jesusqa chanin-kaywan, khuyapayaywanmi runakunata kamachinqa. ¿Munawaqchu chhayna kamachikuqta?
8. ¿Pikunan Jesuswan kamachimunqaku?
8 Diospa Reinonpiqa manan Jesusllachu kamachimunqa, hukkunawan kuskan kamachimunqa. Apóstol Pablon Timoteota niran: “Pacienciawanchus muchusun chayqa, payllawantaqmi kamachisunchispas”, nispa (2 Timoteo 2:12). Arí, Pablowan Timoteowan huk cristianokunapiwanmi Jesusqa hanaq pachamanta kamachimunqa. ¿Hayk’an Jesuswan kamachimunqaku?
9. ¿Hayk’a runakunan Jesuswan kuska kamachimunqaku, hayk’aqmantapachan Dios akllayta qallariran?
9 7 capitulopi yachasqanchis hina, apóstol Juan huk rikhuriypi rikusqa, “Sión orqo patapi [hanaq pachapi kamachikuynin] Cordero [Jesucristo] sayashaqta, paywantaq pachak tawa chunka tawayoq waranqa runakunata, chaykunaq mat’inpitaq qelqasqa kasqa Corderoq sutin, Yayanpa sutinpiwan”. ¿Pikunan kanku chay 144.000 runakuna? Apóstol Juanmi kutichin: “Paykunan Corderowan kuska purirqanku maytaña riqtinpas. Paykunaqa runakuna ukhumanta ñawpaqkaq ruru hinan Diospaq Corderopaqwan rantisqa karqanku”, nispa (Apocalipsis 14:1, 4). Arí, Jesuspa hunt’aq qatikuqninkunan kanku, paykunan akllasqa karanku Jesuswan kuska hanaq pachamanta kamachimunankupaq. Wañusqankumanta kawsarinpuspan Jesuswan kuska ‘kay pachata kamachinqaku’ (Apocalipsis 5:10). Diosqa apostolkunamanta qallarispan hunt’aq cristianokunata akllaran 144.000 cristianokuna hunt’akunankama.
10. ¿Ima rayku nisunman munakuq-kayninpi Jehová Diosqa Jesusta 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq?
10 Jehová Diosmi munakuq-kayninpi Jesusta, 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq. Jesusqa ñoqanchis hina runa karan, chaymi reqsin runakunaq ñak’ariyninta. Apóstol Pablo niran: “Pisi kallpa kashaqtinchispas khuyapayawanchispunin, payqa ñoqanchis hinan imaymanapi wateqasqa karqan, ichaqa manan huchallikurqanchu”, nispa (Hebreos 4:15; 5:8). Paywan kamachikamuqkunapas ñak’arirankun llapa runakuna hina. Pantaq runakunaña karanku chaypas kallpachakurankun allin kaqta ruwanankupaq, muchurankutaq imaymana onqoykunawan. Chay rayku paykunaqa entiendenqakupuni runakunaq sasachakuyninta.
¿IMATA RUWANQA DIOSPA REINON?
11. ¿Ima raykun Jesús niran qatikuqninkunata hanaq pachapi Diospa munaynin ruwakunanpaq mañakunankuta?
11 Jesusqa manan Diospa Reinon hamunanmanta mañakunallankutachu yachachiran; yachachillarantaqmi mañakuyta Jehová Diospa munaynin “kay pachapi” “hanaq pachapipas” ruwakunanpaq. Hanaq pachapi hunt’aq angelkunaqa ruwarankupunin Diospa munayninta. Ichaqa 3 capitulopi yachasqanchis hina huk millay angelmi manaña Diospa munayninta ruwasqachu, Adanta Evatapas huchallichiranmi. Chay millay angeltan Satanás nispa sutichakuran, 10 capitulopi astawanraq paymanta yachasun. Diosqa hinallatan qhawaran Satanaspas supayninkunapas hanaq pachapi kanankuta. Chaymi Jesuspa tiemponpiqa mana llapa angelkunachu Diospa munayninta ruwasharanku. Ichaqa manan chhaynallachu kanan karan, Jesucristo Diospa Reinonpi kamachikuyta qallarishaspan Satanaswan maqanakunan karan (Apocalipsis 12:7-9).
12. ¿Ima iskay allin ruwaykunatan Apocalipsis 12:10 texto willan?
12 Ñawpaqmantan willakuranña kay sucedenanta: “Hanaq pachapi kunkayoq waqyakuqta uyarirqani: Kunanmi chayamun Diosninchispa qespichiynin, atiynin, kamachikuynin, Cristonpa atiyninpas. Wawqe-pananchiskunata tumpaqmi hanaq pachamanta wikch’usqaña. Paymi wawqe-pananchiskunata Diosninchispa ñawpaqenpi tuta-p’unchay huchachashallaqpuni”, nispa (Apocalipsis 12:10). ¿Reparankichu chay textopi iskay allin ruwaykuna sucedesqanta? Ñawpaqtaqa Jesucriston hanaq pachapi kamachikuyta qallariran. Chaymanta, Satanastan hanaq pachamanta kay Hallp’aman wikch’uykamuranku.
13. ¿Iman sucederan hanaq pachamanta Satanasta qarqoqtinku?
13 Chaykunaqa hunt’akunñan, chaykunamantan astawan yachasun hamuq capitulopi. ¿Imataq karan chay sucedesqanwan? Hanaq pachapi sucedesqanta leesun: “Chayrayku, hanaq pachakuna, ¡kusikuychis! Chaypi llapa tiyaqkuna, ¡q’ochukuychis!” (Apocalipsis 12:12). Arí, Satanaspas supayninkunapas hanaq pachamanta qarqosqa kasqankumantan hunt’aq angelkuna kusikuranku, hanaq pachapi qhepaq angelkunaqa llapallankun Jehová Diosman hunt’aq kanku, huk hinallataq thakpi kawsanku. Chay raykun hanaq pachapiqa Diospa munayninta ruwakushanña.
14. ¿Iman sucederan Hallp’aman Satanasta wikch’uykamuqtinku?
14 ¿Iman sucederan Hallp’api? Biblia willan: “¡Ay, imaynaraqmi kankichis kay pachapi lamar-qochapi tiyaqkuna! Saqran qankunaman uraykamun, sinchi phiñasqan kashan, tiempoqa pisillaña kananta yachaspa”, nispa (Apocalipsis 12:12). Satanasqa sinchi phiñasqan kashan kay pachaman wikch’uykamusqankumanta tiemponpas pisillaña kasqan rayku. Sinchi phiñasqa kasqanwanmi kay Hallp’api sasachakuykunata paqarichishan. Hamuq capitulopin astawan yachasun chay sasachakuykunamanta. Chhayna sasachakuykuna kashaqtin, ¿imaynatan Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
15. ¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
15 Yuyariy imatan Jehová Dios kay Hallp’apaq munan. Payqa munan Hallp’antin paraíso kanantan chanin runakuna mana wañuspa chaypi tiyanankutawan, chaytan Edén huertapi rikuchiran, 3 capitulopi yachasqayki hina. Satanasmi Adanta Evatawan huchallichiran chaymi kay Hallp’apaq Diospa munaynin mana hunt’akuranchu, munayninmi ichaqa hunt’akunqapuni. Jehová Diosqa munanpunin kay qelqa hunt’akunanta: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku” (Salmo 37:29). Diospa Reinonwanmi chayqa hunt’akunqa. ¿Imaynata?
16, 17. ¿Ima ninmi Daniel 2:44 textopi Diospa Reinonmanta?
16 Daniel 2:44 texton kay profeciata willan: “Chay reykuna kamachikushaqtinmi, Hanaq Pacha Diosqa mana hayk’aq thunikuq suyuta [reinota] sayarichinqa, manataqmi wak suyuqa chayta kamachinqachu, aswanpas llapa suyukunatan ñut’uspa tukunqa, wiñaypaqtaq kanqapas”, nispa. ¿Ima ninmi chay profecía Diospa Reinonmanta?
17 Ñawpaqkaqpi nin: “Reykuna kamachikushaqtinmi” Diospa Reinon takyachisqa kanqa, nispa. Iskaykaqpi nin: Diospa Reinon wiñaypaq kanqa, nispa. Manan ima kamachikuqpas atipanqachu nitaq paypa rantinta kamachinqachu. Kinsakaqpitaq nin: Diospa Reinonmi kay pachapi kamachikuqkunawan hatun maqanakuypi kanqa, Diospa Reinontaqmi atipanqa, nispa. Diospa Reinollanmi runakunata kamachimunqa, llapa kamachikuqkunamantapas aswan allintan kamachimunqa.
18. ¿Imaynatan sutichakun Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuyta?
18 Bibliaqa askhatan willan Diospa Reinon kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakunanmanta. Willanmi imaynata p’uchukay p’unchay qayllaykamushaqtin millay espiritukuna llullakuywan ‘kay pachantinpi tiyaqkunaq reyninkunata’ q’otunqa. ¿Imapaq? ‘Tukuy-atiyniyoq Diospa [...] hatun maqanakuyninman paykunata huñuykamunankupaq’. Chay reykunatan huñuykunqaku “hebreo rimaypi ‘Armagedón’ nisqa cheqaspi” (Apocalipsis 16:14, 16). Chay iskay versiculokunapi nisqan hina, Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuytan sutichakun Har–Magedón, otaq Armagedón, nispa.
19, 20. ¿Imakunan hark’ashan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunanpaq?
19 ¿Ima allinkunatan Diospa Reinon Armagedonwan apamunqa? Yuyarisun kay Hallp’apaq Jehová Diospa munasqanta: payqa munan paraisoman tukunantan, runakunapas ch’uya kapuspa chanin kapuspa pay yupaychanankuta. ¿Iman hark’ashan kay tiempopi Diospa munaynin hunt’akunanpaq? Ñawpaqtaqa, huchayoq runan kanchis chay raykun onqonchis wañunchispas. Ichaqa Jesusmi ñoqanchis rayku wañuran wiñay kawsayniyoq kananchispaq, 5 capitulopi yachasqanchis hina. Yuyarishankichá apóstol Juanpa qelqasqanta: “Diosqa anchatapunin runakunata munakurqan, chaymi sapan Churinta kachamurqan, pipas paypi iñiqqa ama wañunanpaq, aswanpas wiñay kawsayniyoq kananpaq”, nispa (Juan 3:16).
20 Hinaspapas askha runakunan millayta kawsanku. Llullakunku, q’otunku, qhelli huchapitaq kawsanku. Manan munankuchu Diospa munaynin ruwayta. Chhaynapi kawsaqkunaqa Armagedón maqanakuypin wañuchisqa kanqaku (Salmo 37:10). Hinaspapas, kay pachapi kamachikuqkunaqa manan runakunata kallpachankuchu Diospa munayninta ruwanankupaq. Askha kamachikuqkunan mana allintachu kamachiranku, waqllipuranku yana almataq karankupas. Sut’itan Biblia nin: ‘Runaqa runamasinta mana allinta ruwananpaq munaychakun’, nispa (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Imaynatan Diospa Reinonwan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunqa?
21 Armagedón qhepatan ichaqa Diospa Reinollanña kamachimunqa. Chay Reinon Diospa munayninta hunt’anqa, sumaq saminchaykunatataqmi apamunqa. Manañan Satanaspas supayninkunapas kanqañachu (Apocalipsis 20:1-3). Jesuspa sacrificakusqan rayku hunt’aq runakunaqa manaña onqonqakuchu nitaq wañunqakuchu, aswanmi wiñaypaq kawsanqaku (Apocalipsis 22:1-3). Hallp’atapas sumaq paraisomanmi tukuchinqa. Chhaynapin Reino Diospa munayninta kay Hallp’api hunt’achinqa Diospa sutintapas ch’uyanchanqa. ¿Ima ninanmi chay? Reinoq kamachikusqan tiempopin llapallanku Jehová Diospa sutinta hatunchanqaku.
¿HAYK’AQMI DIOSPA REINON KAMACHIKUYTA QALLARINQA?
22. Diospa Reinonqa manaraqmi takyachisqachu kasqa Jesús kay Hallp’api kashaqtin nitaq kawsarisqan qhepallamanchu, ¿imaynapin chayta yachanchis?
22 Jesusmi qatikuqninkunata yachachiran khayna mañakunankuta: “Kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun”, nispa, chaywanmi sut’ita yachakuran Reino manaraq takyachisqa kasqanta. ¿Jesús hanaq pachaman kutipuqtin hinachu takyachisqa karan? Manan, apóstol Pedropas Pablopas willarankun Jesuspa kawsarisqan qhepaman Salmo 110:1 textopi profecía paypi hunt’akusqanta: “Señor Diosmi Señorniyta nirqan: ‘Paña ladoypi tiyaykuy, awqaykikunata chaki sarunaykiman churanaykama’”, nispa (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Arí, Jesucristoqa suyananraqmi karan.
Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munayninqa ruwakunqa imaynan hanaq pachapi ruwakun hinata
23. a) ¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kamachikuyta qallariran? b) ¿Imamanta qatimuq capitulopi yachasun?
23 ¿Ima watakaman suyanan karan? 1800-1900 watakuna ukhupi Bibliata estudiaqkunaq pisi-pisimanta reparasqankuman hinaqa 1914 watakaman suyanan karan. (Chaymanta astawan yachayta munaspaqa maskhay apéndice nisqata, 1914: hatun wata Bibliaq profeciankunapi, nisqa temata.) 1914 watamantapacha imaymana sucedesqanmi rikuchin Biblia estudiaqkunaq entiendesqankuqa cheqaq kasqanta. Bibliamanta profeciakuna hunt’akusqanmi rikuchin 1914 watapi Jehová Dios Cristota Kamachikuq kananpaq churasqanta, Diospa Reinon kamachikuy qallarisqantawan. Arí, Satanaspa ‘tiemponqa pisillañan’ kashan, chay tiempopitaqmi kawsashanchis (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munaynin ruwakunqaña. ¿Ima ninkin chay allin willakuymanta? ¿Cheqaqchu kanman? Qatimuq capitulopin astawan yachasun imatapunin Biblia yachachin chaykunamanta.


text:
Quindío suyu
Quindío suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Quindío) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Armenia llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1966 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quindío suyu: 12 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quindío.
- Uficial qillqa web Quindío Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Biblioteca Luis Ángel Arango/Quindío
- Universidad del Quindío


text:
Sucre suyu (Kulumbya)
Sucre suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento de Sucre) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Sincelejo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1966 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sucre suyu: 26 munisipyukuna (5 pruwinsyakuna):
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sucre suyu (Kulumbya).
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sucre suyu (Kulumbya).
- Uficial qillqa web Sucre Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Instituto Geográfico Agustín Codazzi
- Biblioteca Luis Ángel Arango/Sucre


text:
¿Imayná kausay qhepaman kanqarí?
¿Creenkichu...
... kikillanpuni kananta?
... astawan sajrayananta?
... allinchakunanta?
BIBLIAQA NIWANCHEJ
“Dios[...] tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa manaña kanqachu.” (Apocalipsis 21:3, 4, Diosmanta Qhelqasqa.)
¿IMAYNATATAJ YANAPAWANCHEJ?
Tukuypis llankʼayniyoj kasunchej (Isaías 65:21-23).
Manaña ñakʼariy nitaj onqoykunapis kanqañachu (Isaías 25:8; 33:24).
Wiñaypaj kusisqa kausakusun familiawan amigoswan (Salmo 37:11, 29)
¿IMARAYKUTAJ BIBLIAJ NISQANPI ATIENEKUSUNMAN?
Imaraykuchus:
Diosqa nisqanta juntʼananpaj atiyniyoj. Bibliapeqa, Diosllata “Tukuy Atiyniyoj” Dios kasqanta nin, imaraykuchus atiynenqa mana tukukuyniyojchu (Apocalipsis15:3). Chayrayku Jehovaqa, kay pachaman allin kausayta apamusaj nisqanta juntʼanqapuni. Biblia nin jinataj “Diospaj[qa] tukuy ima atikun” (Mateo 19:26).
Diosqa nisqanta juntʼayta munan. Sutʼincharinapaj Bibliaqa, wañusqasmanta parlaspa, Jehová kausarichimuyta munasqanta nin (Job 14:14, 15).
Chantapis Bibliaqa, Diospa Churin Jesús onqosqasta sanoyachisqanta nin. ¿Imaraykutaj chayta ruwarqa? Sanoyachiyta munasqanrayku (Marcos 1:40, 41). Ruwasqasnenqa, Tatan jina imatachus runasrayku ruwayta munasqanta rikucherqa (Juan 14:9).
Kaykunaqa Jehová, Jesús ima, kusisqas kausakunanchejta munasqankuta rikuchin (Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9).
ICHÁ TAPURIKUNKI
¿Imaynatá Dios, kay pachata allinchanqa?
Kay tapuypa kutichiyninta tariwaj kay MATEO 6:9, 10; DANIEL 2:44.


text:
Delia Caguana de catequista a líder del movimiento indígena de Chimborazo
Quito, 03 de Julio de 2014 - 17h40
Tiempo de lectura 3'49'' | No. de palabras:1053 | 1.225 visitas
Imprimir
Enviar
“Tenemos que reconocer, no con vergüenza, con valor, con aprecio, me atrevería a decir, con orgullo, que tenemos sangre indígena, y que, juntamente con ella, hemos recibido de los indígenas, admitámoslo o no, valores culturales indígenas…”
Monseñor Leonidas Proaño
El Movimiento Indígena de Chimborazo, histórica agrupación liderada tradicionalmente por hombres, eligió en el 2012 a Delia Caguana, de la comuna Guntuz, como la primera líder mujer indígena, hecho que evidenció el cambio generacional que se estaba gestando en algunas organizaciones indígenas.
Sus abuelos Damián Caguana y Emilia Velata fueron quienes marcaron su liderazgo y determinación desde muy niña. “Aprendí mucho de las comunidades en las que crecí, pero también de mis abuelos con quienes estuve hasta los 18 años. Posteriormente, mi formación fue con la iglesia católica. En la Escuela de Formación Monseñor Leonidas Proaño, en Riobamba, profundice en el debate político y organizativo.
Siendo muy joven fue catequista y dirigente indígena de la pastoral en su parroquia Quimiac y luego lo hizo a nivel provincial. Caguana viajó a Suecia para continuar su proceso de formación política conociendo nuevas dinámicas de participación y liderazgo de las mujeres.
A los 34 años terminó la educación secundaria gracias al apoyo de los padres Carlos Vera y Víctor Coral, pero su preparación y participación a nivel provincial no terminan ahí. Fue elegida representante de la mujer en su comunidad, tesorera de la pastoral y dirigente en salud. En el 2008 creó la Federación de Mujeres Indígenas de Quimiac hasta llegar a ser presidenta de la Confederación Indígena de Chimborazo.
Wayra Coro, miembro de la Unión de Asociaciones de Trabajadores Agrícolas de Columbe (UNASAC), recuerda que la conoció en el 1998, “ella pertenecía a una agrupación de danza y participamos de un Festival del Inti Raymi en Cañar. Yo hacía música andina y ella danzaba, ese fue el punto de encuentro, pero después su liderazgo fue claro en la lucha política y por eso nos enorgullece el rol que cumple ahora frente a la Confederación”.
Para Manuel Ainaguano, coordinador de las organizaciones indígenas y campesinas de la Sierra Centro, destaca en Caguana el trabajo comprometido con las comunidades, especialmente con las mujeres. “Nos ha demostrado trabajo con la causa indígena. Es integradora e integral porque no solo piensa en las mujeres sino en el trabajo colectivo”, destacó.
La militancia y trabajo con organizaciones y pueblos le ha permitido a Delia Caguana mirar con preocupación las acciones de ciertos dirigentes que no actúan de acuerdo a los intereses de las bases, “lamentablemente la dirigencia actual de la Ecuarunari ha hecho quedar mal a la organización, ya que están apoyando a la derecha, eso nos duele porque la Ecuarunari nació en Chimborazo, gracias al apoyo de Monseñor Leonidas Proaño y muchos hermanos catequistas. La actual dirigencia no entiende que las ideas no se imponen, se las lucha desde abajo con la gente. Lo que queremos es ver a la organización indígena nacional fuerte, coherente con sus bases, luchando y criticando contra lo que está mal, pero sin la intervención de líderes oportunistas. La misión y visión nuestra es seguir fortaleciéndonos para mantener la unidad del movimiento indígena y seguir reclamando por nuestros pueblos, por nuestros recursos naturales”.
Delia Caguana kushipata pushaymanta tantarishkata Chimborazopi pushayman
“Riksirinami kanchik, chaniwan, mana pinkashpa, kuyaywan, ashapikarin apushkaywan, runa yawarta ñukanchikpash charishkata, chaymanta ñukanchik munay mana munaypash paykuna shina kawsaytakunallatatak charishkata…”
Monseñor Leonidas Proaño
Chimborazo Runa Kuyrikuyka, ñawpa watakunamanta karikunalla pushashkami kashka, shinapash 2012 watapimi Delia Caguana, Guntuz ayllullakta warmi, wankurikawsay tantarishkata pushak kachun akllashka, chay pachamantami runa warmikuna tantarishkata pushak kanaka kallarishka.
Damián Caguana, Emilia Velata paypak hatun taytamamami pay pushak kanata wawa pachamanta yachachishka. “Maypi ñuka wiñashka ayllullaktakunamantami yachashkani, shinapash, 18 watayukkamaka ñuka hatun taytamamawanmi yacharkani. Chay katika católica kushipata wasipi. Ashtawanka Riobambamanta, Monseñor Leonidas Proañopak yachay wasipimi kapaktukukamayta, ima shina tantarinata ukusapanta yacharkani.
Maltarak kashpami kushipata pushak, runa tantarishka pushak kashka Quimiac kitillipi chay katika tukuy marka ukupi. Caguana Suecia llaktaman rishka kapaktukukamay yachakuyta katinkapak mushuk laya ayninata warmikunata ima shina pushanata yachamushka.
34 watayuk kashpa chawpi yachayta tukuchishka, Carlos Vera, Víctor Coral yanapashka. Paypak ayllullaktapi warmita unanachachun akllashka tukushka, kushipata ukupi kullkikamak, hampirinata ukuta pushak kachun akllashka tukushka. 2008 wataka Federación de Mujeres Indígenas de Quimiac wiñachishka, kipallataka Confederación Indígena de Chimborazo tantarishkata punta pushak tukushka.
Wayra Coro, Unión de Asociaciones de Trabajadores Agrícolas de Columbe (UNASAC) tantarikpura yuyarin, 1998 wata payta riksishkata, “payka tushukpura shuk tantaymi karka, Cañar marka shuk Inti Raymipimi aynirkanchik. Ñukaka punasuyu takita rurak karkani, payka tushukmi karka, chaypimi punta tupanakuy karka, shinapash kipataka kapaktukukamay pushak, yuyaywan waktanakukmi tukurka, kutin kunan paktachikunkarin ukusapanmi ñukanchikpakka”.
Manuel Ainaguano, Punasuyu Chawpipi runapak chakrakpak tantarishkata allichikpakka, Caguana ayllullaktakunawan ari ninakushka shina llamkayka rikurinmi, ashtawanka warmikunawan. “Runakuna mutsushkapi llamkakushkami rikunalla. Payka mana warmikunapak allipak llamkakchu, tukuna kawsaypak allikaykunata chaskichun llamkakmi”, nirka.
Ñawpamanta purimushka, tantarishkawan, llaktayukwan llamkashkami Delia Caguanataka yanapan kunan runa tantarishkata pushachun, ñapiyuyaywan kunan puncha pushakkuna llakichikukta rikunapakka, chaymi “Ecuarunari pushakkunaka mana allipimi sakichin, charikkunatami sinchiyachikun, chayka nanaytami apamun kay tantarishka Chimborazopi, Monseñor Leonidas Proañowan wiñachishka kashkamanta. Kunan pushakkunaka yuyashka shina imapash paktachunmi munan, chayka mana chashnahu, ukukmantami warmi karikunawan llamkashpa shamuna. Ñukanchikka, wankurikawsay runa tantarishkaka, mamallatapitak sinchita shayarik, ayllullaktapi kawsakkuna mutsushkata rikurak, yuyay hapishka rimaywan, llamkaywan paktachik kachunmi llamkakunchik, shinapash wakichirinami kanchik, llakta apuk kanallata mashkak pushakkunamanta. Ñukanchikka, tantallami llaktayukkuna mamapacha allpa llaki tukukuyta rikuchishpa yanyapakkuna kanata mashkanchik”.
comments powered by


text:
Andreas Herzog
Andreas Herzog sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin tarpuy killapi 1968 watapi paqarisqa Wien llaqtapi - ) huk Awstiriya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Awstiriya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1990
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
- Anton Polster
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Andreas Herzog.


text:
Alfredo Alberdi Vallejo
Alfredo Alberdi Vallejo Wamangapin paqarimurqa, Wamanpuma yachay wasipim yachayninta huntachirqa. Hatun Amauta Wasi San Cristobalpipas yachakuq karqa; chaymantaqa Hatun Amauta Wasi Berlinpi duktur lloqsimurqa. Chay yachay wasipitaqmi yachachiy karqa. Llaqtampiñatami Archivo Departamental Ayackuchupitaqmi sayarichirqa huk llamkaqmansinkunawan kuska. Ñawpa pacha qellqatapas "paleografía " nisqantapas ñawinkuspa niqmi kampas. Qellqankunam rikurin Pokrakunamanta nanachikuspa (La negaación de los Pokras o la tergiversación de la historia de Huamanga), chaynallataqmi Waman Pumantapas (El mundo al revés. Guaman Poma anticolonialista, wvb-Berlín, 2010). Qellqarqa Tiksimuyumantapas (Tiksimuyu: El Universo. La etnoastronomía quechua y su incidencia en el hombre andino, wvb-Berlín, 1999), Sarwa llaqtamantapas (Sarhua, eine Andine Comunbidad der Indio-künstler, edit. Tumi, Berlín, 1992), chaynallataqmi rikurichimurqa "Imamantam Unquchikuni: Waruchiri ñawpa qellqapa imanam unkuykuna karqaku qapa watakunapi (La antropología médica andina prehispánica según el manuscrito Quechua de Huarochirí-Perú del siglo XVI. Magister, Fu-Berlín, 1996). Yachachiq Amauta kaspan llamkapum Qatun Amauta Wasi Berlimpim (Instituto de Estudios Latinoamericanos de la Freie Universidad de Berlín), wakmanta qinan "RUNA YACHACHIY" qamasqanta, kayta qawarinaykipaq kay kaqta tipsink [1]


text:
Halifax (Nova Scotia)
Halifax nisqaqa Kanada mama llaqtap hatun llaqtanmi. Nova Scotia pruwinsya uma llaqtanmi wan Wamp'urani.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin ayriway killapi 1996 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Halifax (Nova Scotia).
- Halifax Uficial web (inlish simipi).


text:
Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra, thay simipi:ทักษิณ ชินวัตร, (* 21 ñiqin anta situwa killapi 1949 watapi paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2001 watamanta 2006 watakama ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lert Shinawatra; Mama: Yindi Ramingwong.
Ñawpaq warmi: Potjaman Damapong
Churinkuna: Panthongtae Shinawatra, Pinthontha Shinawatra y Praethongtharn Shinawatra.
Yachaywasi: Montfort College.
Alma mater: Eastern Kentucky Yachay suntur wan Mama llaqtap Houston yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thaksin Shinawatra.


text:
Katiguriya:Allpamanta yachaykuna (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Allpamanta yachaykuna (Hukllachasqa Amirika Suyukuna).
Urin katiguriyakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 10 urin katiguriyakunam, 10-pura.
A
- ► Allpamanta yachaykuna (Idaho) (1 P)
- ► Allpamanta yachaykuna (Kaliphurnya) (ch'usaq)
- ► Allpamanta yachaykuna (Maine) (1 P)
- ► Allpamanta yachaykuna (Montana) (2 P)
- ► Allpamanta yachaykuna (Utah) (1 P)
L
- ► Llaqta (Hukllachasqa Amirika Suyukuna) (77 P)
M
- ► Mayu (Hukllachasqa Amirika Suyukuna) (2 P)


text:
Caterina da Siena
Santa Caterina da Siena, (kastilla simipi: Santa Catalina de Siena), Caterina Benincasa sutiyuq warmiqa (* 25 ñiqin pawqar waray killapi 1347 watapi paqarisqa Siena llaqtapi - † 23 ñiqin ayriway killapi 1380 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italyanu kathuliku Santu karqan.
30 ñiqin ayriway killapi Santa Catalina raymi p'unchawninmi.
Tayta: Jacopo Benincasa; Mama: Lapa Piagenti (o Piacenti)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Catalina de Siena.
- Vita Santa
- Libro della divina dottrina
- Sito dei caterinati


text:
Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy
Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy
Ancha unay wataña, inkakuna manaraq chayamuchkaptinsi, kay Qullaw suyupi tiyaqkunaqa sinchita ñak'ariq kasqaku. Manam tarpuytaqa yachaqkuchu, manataqsi pipas yachachiq kasqachu. Chaysi, yarqachikuspaqa karutaraqsi puriqku, chaypis purun mallkikunapa, sach'akunapa rurunta pallaqku.
Chirichiptinkupas, puñuy aysaptinkupas urqukunamansi riqku, chaypis qaqakunapi mach'aykunaman yaykuqku, chayhinatas tiyaq kasqaku.
Mana husut'ayuq, q'ala chakillas purisqakupas, uywakunapa qaranwantaqsi p'achakusqakupas. Uywakunataqa wach'ikunawansi chaquq kasqaku. Manataqsi ninatapas riqsisqakuchu, sinchitas ñak'arisqaku. Hankullatas mikhunatapas mikhuqku. Chiri killakunapipas manas ancha puriytaqa atiqkuchu.
Huk p'unchawsi tayta Intiqa, chay ñak'ariyninkuta rikuspa, nisqa: "Manku Qhapaq, Mama Uqllu wawaykunatan runakuna yanapananpaq kachasaq" nispa. Chaysi, Titi Qaqa hatun quchamantas Manku Qhapaq, Mama Uqlluwan lluqsimusqaku.
Manku Qhapaqsi makinpi huk quri tawnata apasqa. Chay tawnataqa tayta Intis qusqa kayhinata nispa: "Chay suyukunata kay tawnata sat'ispa purimunayki, maypin allpa ukhuman chinkanqa, chaypim Qusqu sutiyuq llaqtata hatarichinki" nispa. Paykunaqa tayta Intipa kamachikusqanmanhinas purinku, tawnata sat'ispa sat'ispa.
Chayhinata purichkaptinkus, huk p'unchaw quri tawnaqa allpa ukhuman suskhuykuspa utqaylla chinkarqapusqa. Taytankupa nisqanta yuyarispa chaypi Qusqu llaqtata sayarichisqaku.
Chaypis, Manku Qhapaqqa chay suyupi tiyaq qhari runakunata tukuy rurayta yachachisqa. Yachachisqas allpa llamk'ayta, mikhuykuna tarpuyta ima, manaña karu purinankupaq. Uywakunata michiytapas yachachillasqataq, chaysi llama uywayta qallarisqaku. Rumi pirqamanta wasi ruraytapas yachachillasqataq, allin kawsanankupaqmi tukuy rurayta yachachisqa.
Mama Uqlluñataqsi warmikunata yachachillasqataq. Yachachisqam wik'uña millwamanta awaykuna rurayta, chaymanta tukuy llimp'i punchukuna awaytapas. Mikhuna wayk'unankupaq llink'i allpamanta manka ruraytapas yachachisqa. Huk ruraykunatapas yachachillasqataq. Chayhinapis llapa runa aswan allinta Kawsayta yachasqaku.


text:
UJ KAJ RAKʼIY
Diosman qayllaykuspa kusisqas kausakuychej
“Pichus kay pachata ruwajqa qallariypi qharita warmitawan ruwar[qa].” (Mateo 19:4)
Jehovaqa * ñaupa tatasninchejta casaracherqa. Biblia niwanchej Jehová, warmita ruwaspa Adanman pusamusqanta. Adantaj may kusiywan nerqa: “Kayqa kikin tulluymanta, kikin aychaymanta”, nispa (Génesis 2:22, 23). Kunankamapis, Jehovaqa casarasqas kusisqas kausakunankuta munan.
Casarakojkunaqa ichapis ni jaykʼaj chʼampayniyoj kanankuta yuyankuman. Mayta munanakuspapis chʼampayninku kanqapuni (1 Corintios 7:28). Kay folletopeqa Bibliaj yuyaychaykunasninta tarinki, nisqanman jinataj ruwanki chayqa, qhariwarmi kausayniykipi may kusisqa kausakunki (Salmo 19:8-11).
1 JEHOVÁ KAMACHISUSQANTA JUNTʼAY
BIBLIA NIN: “Qosaqa warmimpa umanmin”, nispa (Efesios 5:22, 23).
Qosa kanki chayqa, Jehová munan warmiykita sumajpaj qhawanaykita (1 Pedro 3:7). Yanapajniykita jina ruwasqanraykutaj munakunaykita munan, nitaj pisipaj qhawanaykitachu (Génesis 2:18). Warmiykita mayta munakusqaykirayku allinninta maskʼay, ama qanpa allinnillaykitaqa (Efesios 5:25-29).
Casarasqa warmi kanki chayqa, Jehová munan qosaykita jatunpaj qhawanaykita, llankʼayninta juntʼananpaj yanapanaykitapis (1 Corintios 11:3; Efesios 5:33). Imatapis ajllajtenqa tukuy sonqowan yanapay (Colosenses 3:18). Ajinata ruwajtiykeqa Jehová, qosayki ima may allinpaj qhawasonqanku (1 Pedro 3:1-6).
KAYTA RUWAWAJ:
Qosaykita chayri warmiykita tapuriy, imatachus ruwanaykita uj sumaj qosa chayri uj sumaj warmi kanaykipaj. Sumajta uyariy, nisusqanman jinataj ruwanaykipaj kallpachakuy
Pacienciayoj kay. Ama suyaychu chay rato tukuy ima allin kanantaqa
2 QOSAYKEJ CHAYRI WARMIYKEJ ALLINNINTA MASKʼAY
BIBLIA NIN: Qosaykej chayri warmiykej allinninta maskʼanaykeqa may sumaj (Filipenses 2:3, 4). Jehovaqa munan allinta apanakunaykichejta, kʼachas kanaykichejta ima (2 Timoteo 2:24). Tʼukuriy imatachus ninaykipi. Biblia nin: “Imallatapis mana yuyaychakuspalla runaj parlarparisqanqa espada jina tʼojsin; yachayniyojkunaj parlasqasninkurí jampi jina sonqota thañichin”, nispa (Proverbios 12:18). Jehovaj espiritonqa kʼachamanta, munakuywantaj parlanaykichejpaj yanapasonqachej (Gálatas 5:22, 23; Colosenses 4:6).
KAYTA RUWAWAJ:
Mana phiñanakuspalla imatapis parlanaykichejpaj, Diosmanta mañakuychej
Sumajta tʼukuriy imatachus, imaynatachus ninaykipi
3 UJLLA KASQAYKICHEJTA YUYARIKUYCHEJ
BIBLIA NIN: Casarasqas “ujllaña” kasqankuta (Mateo 19:5). Chaywanpis mana kikintapunichu yuyankuman. Chayrayku imatachus yuyasqaykichejta, imatachus munasqaykichejta ima yachanaykichej may allin kanman (Filipenses 2:2). Khuska imatapis ajllanaykichej tiyan. ¿Imaynatá chayta ruwawajchej? Biblia nin: “Ima ruwanatapis wakichina sumaj yuyaychaywan”, nispa (Proverbios 20:18). Imatapis ajllanaykichejpajqa, Bibliaj yuyaychaykunasninwan yanapachikuychej (Proverbios 8:32, 33).
KAYTA RUWAWAJ:
Qosaykiwan chayri warmiykiwan imatachus yuyasqaykimanta, munasqaykimanta ima, sutʼita parlariy
Manaraj imatapis ajllashaspa, qosaykita chayri warmiykita tapuriy
^ párrafo 4 Biblia nisqanman jina, Diospa sutenqa Jehová.


text:
Ariruma Kowii
Ariruma Kowiiqa Jacinto Conejo Maldonadopa sutitukuynin. Pay runaqa (4 ñiqin chakra yapuy killapi 1961 watapi watapi paqarisqa Utawalu/Otavalo llaqtapi, Ikwadurpi) ikwaduryanu kichwa rimaypi kastilla simipipas qillqaqmi, harawiqmi, yachachiqmi, pulitiku runapas.
Kawsaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jacinto Conejo Maldonadoqa Utawalu llaqtapim wiñamurqan. Universidad Central del Ecuador hatun yachaywasipi Ciencias políticas y sociales yachaqarqan. Apuskachaq kichwa runa kayta musyachikuspa musuqta Ariruma Kowii nikuspam sutinchakurqan. Hoy nisqa punchawnintin willay p'anqapi qillqaspa sumaq kichwa harawinkunatam uyanchayta qallarirqan. 1988 watapi Mutsuktsurini nisqa harawiyuq liwrunwan ñawpaq kaq kichwa simillapi qillqamayt'utam uyancharqan.
2007 watapi Rafael Correa sutiyuq umalliqmi Arirumata kamachinaman qayarqan. Chaypi Arirumaqa ayllu runakunap yachayninkunata sinchichanapaqmi llamk'an.[1] Rafael Correata qatispam nirqan, Iskay simi yachaywasikunaqa manam CONAIEllapchu, kamachinapmi paykunata pusanan, nispa. Chaymanta 2010 watapi CONAIEp pusaqninkuna Arirumata aylluruna tantanakuymantam qarqurqan.[2]
Arirumap wawqin Mario Conejo Maldonado sutiyuq 2000 watamanta Utawalu llaktap alkaldinmi kachkan.[3]
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ariruma Kowii. Kichwa shutikunamanta shimiyuk panka. Quito: Corp. Ed. Nacional, 1998
- Ariruma Kowii. Estado de la cuestión: de la obra de Guamán Poma de Ayala. La Paz : Carrera de Liter., Fac. de Humanidades y Ciencias de la Educación, UMSA, 1998
- Ariruma Kowii. Tsaitsik: poemas para construir el futuro. Ibarra: Centro de Ed. Culturales de Imbabura, 1993
- Ariruma Kowii. Mutsuctsurini. Quito: Llactamanta Quillcac Tantanacushca, 1988


text:
José Oregón Morales
José Oregón Morales sutiyuq runaqa (1949 watapi paqarisqa Sallqapampa (Salkabamba) ayllu llaqtapi, Pampas, Tayakasha llaqta, Wankawillka Suyu, Piruwpi) piruwanu qhichwa simipi, kastilla simipipas qillqaqmi.
José Oregónqa colegio nisqapi simi kapchiy yachachiqmi. 1984 watapim Kutimanco nisqa, chunka iskayniyuq willakuyniyuq liwrunta rikurichirqan. Chaypiqa mamanpa willasqankunatam qillqarqan, kikinpa kamasqan ninakuykunawanmi, t'iktuqakunawanpas. Kastilla simipim aranway qillqatapas (El Motín) uyaycharqanpas, chaymanta wawakunapaq willaykunatapas. 1994 watapiqa Luru qulluchi (Loro ccolluchi) nisqa qhichwa simipim qillqasqan liwrunta paqarichirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Luru qulluchi (1978)
- Ukucha Akallo kumparinwan (El ratón con su compadre Akallo): willakuy, (1979)
- Sara raymi (La fiesta del maiz), pusaq willakuykuna (1980).
- Qurilasu: willakuykuna (1979)
- Kutimanco (1984)
- El Motín (Kastilla simipi aranway qillqa)
Luru qulluchi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
José Oregón Morales-pa qillqasqan Luru qulluchi 1994 watapim paqarirqan. Chay liwrupiqa pusaq willakuymi. Kaykunamantaqa iskay aswan hatun kaqmi kikin qillqaqpa kamasqan, mana huk runap willakusqanmantachu hap'isqa.
Luru qulluchi nisqa willakuypiqa huk chakra llamkaqmi willan, wamracha kasqanta yuyarispa. Chay pachas sara puquptinqa, sach'akunamanta achka luru mikhunata maskaq hamuq karqan. Huk wamrakunawansi chakrakunapi lurukunata manchachiq karqan. Huk kutis ancha achka lurukuna chakrata tukuykurqan. Llakiykuq tarpuqkunas huk machuman yanapayta mañakuq rirqan. Chay machuqa luru qulluchinapaqsi yanaparqan.
Qurilasu nisqa aswan hatun willakuyqa tawa rakiyuqmi. Huk turucha Qurilasu sutiyuqsi karqan. Chay turuqa, ñuqa hina kaspa, waka pukllaypim kasqanmanta willan.
Kaymi willakuyninmanta huk rakin:
Punchukusqa luruchapas paykuna hinataq qaparin; wakinqa ni tantiankuchu qapariyninta. Punchuchanñataq muyukuchkan kunkampi masupa rikrallanña; chaywanqa manchapata mancharichkanku wakin lurukunaqa. Astawan chawpinkumanraq winakuchkan punchuchayuq luruqa, iskayman kimsaman wakin lurukunata chiqichistin. Pawanku kinrakinrampa qiwiqiwimpa, rikranta wakman kayman apaykachastin; karu karupiqa kasqan huñunakurunku. Kasqan pachakusqa luruchaqa ayparun. Chaynalla chiqistin chiqistin pawachkanku; muyurispa muyurispa panta pantata pawanku, mana ni may risqankutapas yachakunkuchu; karuchaspaqa huñunakuypitaq kachkanku manam sapa sapallaqa pawayta yachaspanku. Huñulla kaymantaqa wañupakuchkankuña. Kayna kasqankutaqa suma sumaqta yachasqa don José del Carmenqa. (p. 23-24, José Oregón Morales)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- César Itier: Literatura nisqap qichwasimipi mirayninmanta: José Oregón Moralespa qillqasqan Loro qulluchi. AMERINDIA n°24, 1999.
- Escritores Peruanos (Kastilla simipi)


text:
11 Kaq Willakuy: Punta rikuriq chirapamanta
¿YACHANKICHU imatam Noeyqa rurarqa buquemanta aylluntin chayllaraq lloqsimuspanku? Regalotam Diosman qorqa. Uray kaq dibujopi chaynatam rurachkan. Sinchi Paramanta ayllunta Dios salvaykusqanmantam Noeyqa agradecekunanpaq animalkunamanta ofrendata qorqa.
¿Chaskirqachu Jehová Diosqa Noeypa ofrecesqanta? Chaskirqam. Chaymi Diosqa Noeyta prometerqa manaña sinchi parawan kay pachata puchukachinanpaq.
Allpaqa chayllam chakirurqa, chaymi Noeywan ayllunqa buquemanta lloqsiruspanku hinalla allpapi kawsakurqaku. Diosmi bendecispan nirqa: ‘Achka wawa-churiyoqyá kaychik. Miranaykichikmi kay Pachata huntanaykichikkama’ nispa.
Tiempopa risqanman hina sinchi paramanta runakuna uyarispankuqa mancharikunmankuch, kaqllamanta sinchi parawan runakunata Dios puchukachinanmanta. Chaymi Dios señalta qorqa runakunata yuyarichinanpaq Prometesqanman hina manaña yakuwan Allpata pampaykunanpaq. ¿Yachankichu imatam qorqa chayta yuyarichinanpaq? Chirapatayá.
Para usyayta Inti kanchaykamuptinmi chirapaqa cielopi rikurin. Sumaqllaña achka colorniyoqmi chirapaqa. ¿Hukllatapas rikurqankichu? ¿Qawachkankichu dibujopi kaqta?
Kaynatam Dios nirqa: ‘Manañam sinchi parawanqa wañuchisaqñachu runakunata nitaq animalkunatapas. Chirapaytam churani puyupi. Puyupi chirapa rikurimuptinmi chayta qawaspay yuyarisaq wiñaypaq contrato rurasqayta’ nispa.
Chirapata qawarispaykiqa, ¿imatam yuyarinayki? Diospa prometesqanta, payqa manañam sinchi parawanqa kay pachata puchukachinqañachu.
Genesis 8:18-22; 9:9-17.
Tapukuykuna
- Kay dibujopi qawasqanchikman hina ¿imatam Noeyqa rurarqa buquemanta lloqsimuspa?
- ¿Imatataq Diosqa kamachirqa Noeyman hinaspa ayllunmanpas sinchi Para pasaruptin?
- ¿Imatam Diosqa prometerqa?
- Chirapata qawaspaqa ¿imatam yuyarisunchik?
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 8:18-22 nisqanta leey.
Jehová Dios ‘hawkayarunanpaq miskillaña asnariq’ ofrendata hina ¿imatam ñoqanchikpas rurachwan? (Gen. 8:21; Heb. 13:15, 16.)
¿Imatam Jehová Diosqa nirqa runapa sonqon imayna kasqanmanta, chaynaqa imamantataq cuidakunanchik? (Gen. 8:21; Mat. 15:18, 19.)
- Genesis 9:9-17 nisqanta leey.
¿Ima contratotam Jehová Diosqa rurarqa kay pachapi llapallan kawsaqkunawanqa? (Gen. 9:10, 11.)
¿Haykapikamam chirapamanta contratoqa takyanqa? (Gen. 9:16.)


text:
Kuntur
Kuntur nisqaqa (Vultur gryphus) lliw phawaq pisqukunamanta aswan hatunmi.
Ima hinam kawsan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturkunaqa Antikunapim kawsanku. Q'isachanku hanaq hanaq qaqakunapi. Manam llumpay allintachu phawayta atin. Llumpaytam llasanku phawaypaqqa. Wichaymanta urayllamanmi phawanku allinniqta. Uraymanta hanaymanqa satasam phawanku. Aychatam mikhunku, wañusqa uywakuna.
Huk, iskay runtullatam wachanku. Kunturchakunaqa qalatu kanku. Suqta killa q'isapi kanku. Utqaylla hatunyanku, phuruchakunku, hinaspa phawaytaña qallarinku. Mana llumpaytachu miranku. Kay hatun pisqukunaqa waqaychananchik, ama lliw chinkananpaq.
Yawar phistapaq, turu pukllaypaq, kunturkunata hap'ispanku. Turu pukllaypaq hap'ispanku, kunturkunaqa ñakarichinku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sanancha[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturqa Buliwyapi, Chilipi, Ikwadurpi, Kulumbyapipas huk mama llaqta sanancham, wallqanqankukunapi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kuntur


text:
11 CAPÍTULO
¿Ima raykun Dios hinallata qhawamun runaq ñak’arisqanta?
¿Dioschu huchayoq kay pachapi ñak’ariy kananpaq?
¿Imatan iskayachikuran Edén huertapi?
¿Imaynatan Dios allichanqa llapa sasachakuykunata?
1, 2. ¿Ima sasachakuykunan ñak’arichiwanchis, ima tapuykunatan runakuna tapukunku?
HUK suyuq hatun maqanakuyninpin warmikunata wawakunatapas waranqanpi wañuchisqaku. Llapallankutan p’anpasqaku huk t’oqopi, muyuriqninpitaq huch’uy cruzkunata churasqaku, sapanka cruzpitaq kayta qelqasqaku: “¿Ima rayku?” nispa. Sinchi llakikuypi tarikuqkunan astawanqa chayta tapukunku. Astawanqa llakikuywan chaykunata tapukunku hatun maqanakuypi, hatun llakikuykunapi, onqoypi, otaq imapipas munakusqanku runa wañupuqtin, wasinkupas thunipuqtin otaq imapipas sinchita ñak’arichiqtinku. Yachaytapunin munanku ima rayku chay sasachakuykunapi tarikusqankuta.
2 ¿Ima rayku Dios hinallata qhawan runakunaq ñak’arisqanta? Tukuy-atiyniyoq, munakuq, yachayniyoq, chanin Dios kashaqtin, ¿ima rayku kay pachapi sinchi cheqninakuy kan? ¿Ima raykutaq mana chanin-kaypas hunt’aykushan? ¿Hayk’aqllapas chay tapuykunata tapukurankichu?
3, 4. a) ¿Imaynapin yachanchis runaq ñak’ariyninmanta tapukuy mana huchachu kasqanta? b) ¿Imaynatan Jehová Dios qhawarin mana allin ruwayta, ñak’ariytapas?
3 ¿Ima rayku Dios hinallata qhawan runakunaq ñak’arisqanta? ¿Chayta tapukuy huchachu kanman? Wakinmi ninku, chayta tapukuqqa Diospi mana iñisqantan rikuchin otaq mana Dios manchakusqanta, nispa. Ichaqa Bibliata leespan yachanki Diospa kamachinkunapas chay hina tapukusqankuta. Profeta Habacucmi Jehová Diosta tapuran: “¿Imanaqtintaq mana chaninkaqta rikuchiwanki? ¿Imanaqtintaq ñak’arichiytaqa ch’inlla qhawanki? Runa ch’utiqllatan runa maqaqllatan rikushani, quejanakushankun churanakushankun”, nispa (Habacuc 1:3).
4 ¿Phiñakuranchu Jehová Dios Habacucta chhayna tapukusqanmanta? Manan phiñakuranchu. Aswanmi chay tapukusqanta Bibliapi qelqachiran. Hinaspapas kutichiranmi chay tapukusqanman yanaparantaqmi iñiyninpi wiñananpaq. Qantapas chhaynatan yanapayta munasunki. Yuyariy, Biblian willan Dios ‘qhawariwasqanchista’ (1 Pedro 5:7, Edición 1988). Diosmi runamantaqa astawan cheqnikun mana allin ruwayta ñak’ariytapas (Isaías 55:8, 9). Chhayna kashaqtinpas, ¿ima raykutaq kay pachapi sinchi ñak’ariy kan?
¿IMA RAYKU KAN SINCHI ÑAK’ARIY?
5. ¿Ima nispan religionpi umalliqkuna kutichinku ñak’ariymanta tapukuqtinku, ichaqa imatan Biblia yachachin?
5 Askha runakunan religionninpi umalliqkunata yachachiqkunatapas tapunku, ¿ima rayku sinchita ñak’arinchis? nispa. Paykunataq kutichinku, chayqa Diospa munayninmi, paymi ñawpaqmantaña yuyaykuran imaymana kananta llakikuykuna kanantapas, nispa. Askha runakunamanmi ninku, Diospa ñanninqa sasa entiendenan nispa, otaq Diosmi runakunata wawakunatapas hanaq pachaman apapun paywan tiyanankupaq, nispa. Ichaqa ñawpaqpi yachasqayki hina, Diosqa manan hayk’aqpas mana allintaqa ruwanmanchu. Biblia nin: “¡Diosqa manan hayk’aqpas mana allintaqa ruwanmanchu! ¡Tukuy-atiyniyoqqa manan hayk’aqpas mana chanintaqa ruwanmanchu!” nispa (Job 34:10).
6. ¿Ima rayku askha runakuna Diosta tunpanku kay pachapi ñak’ariykuna kasqanmanta?
6 ¿Ima raykun runakuna Diosta tunpanku ñak’ariykuna kasqanmanta? Yaqa llapa runakunan ninku, Diosmi kay pachataqa kamachin, nispa. Manan yachankuchu Bibliapi kay cheqaq yachachikuymanta: Satanasmi kay pachata kamachishan, chaytaqa qanpas 3 capitulopin yacharanki.
7, 8. a) ¿Imakunapin kay pachapi runakuna kamachiqninkuman rikch’akunku? b) ¿Ima rayku huchasapa kaypas, ‘sapanka [qonqaylla] imaynapi rikukusqanchispas’ ñak’ariyta apamun?
7 Biblia sut’itapuni nin: ‘Kay pachaqa saqraq munaychakusqanmi kashan’, nispa (1 Juan 5:19). Chay raykun ñak’ariykuna kan. Kay pachapi millay runakunaqa Saqramanmi rikch’akunku, “paymi kay pachantinta q’otuspa pantachin” (Apocalipsis 12:9). Satanasqa llullan, cheqnikuq, sinchi millaytaq. Chay rayku makinpi kaq runakunapas kanku llullakuq, cheqnikuq, sinchi millaytaq. Chaymi ñawpaqkaq razón.
8 Kaymi iskaykaq razón: Adanwan Evawan Diospa contranpi hatarisqankumantapachan llapa runakuna huchayoq kapunchis, chaytan 3 capitulopi yacharanchis. Chay rayku runakunaqa atiyniyoq kayta maskhanku, chayta maskhasqankupitaq paqarichinku hatun maqanakuykunata, muchuchiykunata, ñak’ariykunatapas (Eclesiastés 4:1; 8:9). Kaytaq kinsakaq razón: Biblia khaynata willan, “sapankan [qonqaylla] imaynapipas rikukunku”, nispa (Eclesiastés 9:11). Manan Jehová Dioschu kay pachataqa kamachishan, chay rayku payqa mana ima sasachaymantapas pakaykunchu. Chaymi runakunaqa maypi kashaspapas qonqaylla ñak’ariypi tarikunku.
9. Kanpunichá Jehová Diospa huk allin razonnin ñak’ariykunata hinallata qhawananpaqqa, ¿imaynapin chayta yachanchis?
9 Mana Jehová Dioschu ñak’arichiykuna paqarichiq kasqanta yachayqa kusichiwanchismi. Manan paychu huchayoq hatun maqanakuykunamanta, wañuchinakuykunamanta, sarunchanakuykunamanta, pacha chhaphchiykunamanta, lloqllakunamanta, imaymana kasqanmantapas. Ichaqa kutichinaraqmi kashan kay tapuyman, ¿ima rayku hinallata qhawan chay ñak’ariykuna kananta? Tukuy-atiyniyoq kayninpiqa chinkachinmanmi chay ñak’ariykunata. Chhaynaqa, ¿ima rayku mana chinkachinku? Yacharanchismi Jehová Dios ancha munakuq kasqanta, chhaynaqa kanpunichá huk allin razón chay ñak’ariykunata hinallata qhawananpaqqa (1 Juan 4:8).
ISKAYACHIY PAQARIN
10. ¿Imatan Satanás iskayachiran, imaynatan chayta ruwaran?
10 ¿Ima rayku Dios hinallata qhawan ñak’ariy kananta? Chayta yachanapaqqa sasachakuykuna qallarisqan tiempomanmi kutinanchis. Satanasmi tanqaran Adanta Evatawan Jehová Diosta mana kasukunankupaq, chaypin paqariran huk iskayachiy. Satanasqa yachanmi Jehová Dios tukuy-atiyniyoq kasqanta, chaymi mana atiyniyoq kasqantachu iskayachiran. Aswanmi Kamachikuq kasqanta iskayachiran. Niranmi Diosqa llullan, manan munanchu runakuna allin kananta, chay nisqanwanmi Saqraqa Diosta tunparan mana allin kamachikuqmanta (Génesis 3:2-5). Nillarantaqmi, runakunata Dios mana kamachiqtinqa aswan allinmi kankuman, nispa. Chhaynata nisqanwanmi Saqraqa Jehová Diospa kamachikusqan contra sayariran.
11. ¿Ima rayku Jehová Dios mana wañuchiranchu Edén huertapi pay contra hatariqkunata?
11 Adanwan Evawan Jehová Dios contra sayarisqankuwanmi kaytapas nishankuman hina karan: “Manan munaykuchu Diospa kamachiwanankuta. Ñoqallaykumantan akllakuykuman allin kaqta mana allin kaqtapas”, nispa. ¿Imaynatan Jehová Dios allichanman chay iskayachiyta? ¿Imaynatan rikuchinman angelkunaman runakunamanpas pay contra hatariqkuna llullakusqankuta, paypa ruwasqallan aswan allin kasqantapas? Wakinqa ninkun, wañuchinman karan pay contra hatariqkunata, huk warmi-qharitataq kamanman karan, nispa. Diosmi ichaqa nisqaña kay Hallp’a paraíso kananta, Adanpa Evapa wawankuna miraspa chaypi hunt’anankutapas (Génesis 1:28). Jehová Diosqa hunt’anpunin rimasqanta (Isaías 55:10, 11). Hinaspapas, sichus wañuchinman karan Edén huertapi pay contra hatariqkunata chayqa, kamachikusqanmanta iskayachiymi mana allichakunmanchu karan.
12, 13. ¿Ima rikch’anachiymi rikuchin, ima rayku Jehová Dios hinallata saqeran Satanás kay pachata kamachinanpaq, runakunapas paykunalla kamachikunankupaq?
12 Kaywan rikch’anachisun. Huk profesormi alumnokunaman yachachishan matemáticas nisqamanta huk sasachay allichayta. Chayllamanmi huk yuyaysapa mana kasukuq alumno profesorninta nin, manan allintachu yachachishanki, nispa, chaywanqa mana allin yachachiqta hinan profesorninta rikuchishan. Waynan atipakuspa nin, ñoqan aswan allinta allichayman chay sasachaytaqa, nispa. Wakin yachaqmasinkunapas payta uyarispa profesor contra hatarillankutaq. ¿Imata ruwanman profesor? Qarqonmanmi pay contra hatariq alumnokunata, ichaqa ¿imaninkumanmi wakin alumnokuna? Ninkumanpaschá, profesor contra hatariq yachaqmasinchiskunaqa cheqaqtapaschá rimaranku, nispa. Manapasñachá profesorta respetankumanchu, yuyaykunkumantaq profesorqa manchakunmi mana allin yachachiq kasqanta sut’iman horqonankuta, nispa. Ichaqa profesormi pay contra hatariq alumnota saqen llapa alumnokunaq ñawpaqenpi chay sasachay allichananta.
13 Jehová Diospas chay hinatan ruwaran. Yuyariy, Edén huertapi iskayachiyqa manan Dios contra hatariqkunallapichu qheparan. Millonninpi angelkunan chay sucedesqantaqa qhawamusharanku (Job 38:7; Daniel 7:10). Chay iskayachiyta Jehová Dios imayna allichasqanmi afectaran qhawamuq angelkunata llapa runakunatapas. Chhaynaqa, ¿imatan Jehová Dios ruwaran? Satanastan hinallata saqeran runakunata kamachinanpaq. Runakunatapas hinallatan saqeran paykunalla kamachikunankupaq Satanaspa yuyaychasqanwan.
14. Jehová Diosmi runakunata saqeran paykunallamanta kamachikunankupaq, ¿imakunatan chaywan runakuna yachanqaku?
14 Profesorqa yachanmi mana kasukuq waynapas payman sayapakuq alumnokunapas yanqa rimasqankuta. Sichus profesor hinallata saqenqa chay alumnokuna chay sasachayta allichanankuta chayqa, llapa alumnokunan yachanqaku pin allin yachachiq kasqanta. Arí, mana kasukuq alumnokuna chay sasachayta mana allichasqankuwanmi allin sonqoyoq alumnokuna reparanqaku profesorlla allin yachachiq kasqanta. Hinaspapas entiendenqakun ima raykun profesor qarqoshan pay contra hatariqkunata. Chay hinatan allin angelkuna Dios sonqo runakunapas yachanqaku Satanaswan supayninkunawan llulla kasqankuta, runakunapas paykunallamanta mana kamachikuy atisqankuta. Jeremiaspa kay qelqasqantan yachanqaku: “Señor Diosníy, yachanin, manan runaq munayninchu imayna kananpaqpas, runaqa manan yachakunchu imayna kanantapas” (Jeremías 10:23).
¿IMA RAYKU KHAYTUKUY TIEMPO?
15, 16. a) ¿Ima raykun Jehová Dios khaytukuy tiempo hinallata qhawashan runaq ñak’arisqanta? b) ¿Ima rayku Dios mana hark’anchu wañuchinakuykunata, huk ñak’ariykunatapas?
15 ¿Ima rayku Jehová Dios khaytukuy tiempo hinallata qhawashan runaq ñak’arisqanta? ¿Ima rayku mana hark’anchu millay kaqkuna kananta? Kayta yuyaykusun, rikch’anachiymanta profesorqa manan kay iskay kaqkunata ruwanmanchu. Manan hark’anmanchu mana kasukuq waynata chay sasachay imayna allichananta nitaq yanapanmanchu chay sasachay allichayta. Chay hinallataqmi Jehová Diospas mana kay iskay kaqkunata ruwaranchu. Ñawpaqta: Diosqa manan hark’aranchu Saqratapas yanapaqninkunatapas munasqankuta ruwaspa rimasqankuta sut’inchanankuta. Chaypaqqa tiempo pasanan karan. Waranqa-waranqa watakunapin runakuna imaymana kamachikuykunata reqsiranku, ñawparirankun ciencia nisqapi huk yachaykunapipas. Chaywanpas astawanmi yapakushan mana chanin-kay, wakcha-kay, millay ruwaykuna, hatun maqanakuykunapas. Chaykunawanmi yachanchis runaq kamachikusqan yanqapaq kasqanta.
16 Iskaykaqpi: Jehová Diosqa manan yanaparanchu Satanasta kay pacha kamachikusqanpi. Sichus Dios hark’anman wañuchinakuykunata huk ñak’ariykunatapas chayqa, ¿manachu pay contra hatariqkunata yanapashanman? ¿Manachu nisunman, runaq kamachikuyninqa allinmi manan ima sasachakuypas kanchu? nispa. Jehová Dios chayta ruwanman chayqa Saqraq llullamasinmi kanman. Ichaqa ‘manapunin Diosqa llullakunchu’ (Hebreos 6:18).
17, 18. Runakunaq kamachikuyninwan Saqraq yuyaychasqanpiwanmi imaymana sasachakuykuna paqarin, ¿imatan Jehová Dios ruwanqa chay sasachakuykunawan ñak’ariykunapiwan?
17 ¿Imatan Dios ruwanqa pay contra hatarisqankumantapacha imaymana sasachakuykuna ñak’ariykunapas kasqanwan? Jehová Diosqa tukuy-atiyniyoqmi. Payqa allichanqan chay sasachakuykunata ñak’ariykunatapas. Ñawpaqpi yachasqanchis hina, Hallp’an allichasqa kapunqa, sumaq paraisomantaq tukunqa. Jesuspa wañusqanpi iñisqanku raykun runakunaq huchanpas panpachasqa kanqa. Wañupuqkunapas kawsarimunqakun. Chhaynapin Jehová Diosqa Jesuswan ‘Saqraq ruwasqankunata thunichinqa’ (1 Juan 3:8). Chaykunataqa yuyaykusqan p’unchaypin ruwanqa. Chay p’unchay manaraq chayamusqanmantaqa kusikunanchismi, pacienciayoq kayninpin Jehová Dios ñoqanchismanpas cheqaqta yachachiwaranchis munaynintapas ruwashanchis (2 Pedro 3:9, 10). Manaraq chay p’unchay chayamushaqtinmi Jehová Dios maskhashan payta yupaychay munaqkunata, yanapashantaqmi kay pachapi ñak’ariykunata aguantanankupaq (Juan 4:23; 1 Corintios 10:13).
18 Wakinqa yuyaykunkupaschá, sichus Dios Adanta Evata kamanman karan mana pay contra sayarinankupaq hina chayqa, manan ñak’ariy kanmanchu karan, nispa. ¿Ima rayku mana chhaynatachu kamaran? Chayta yachanapaq yuyarisun Jehová Diospa huk sumaq regalo qowasqanchismanta.
¿IMATAN RUWANKI DIOSPA REGALONWAN?
19. ¿Ima ancha chaniyoq regalotan Jehová Dios qowanchis, ima raykun chay regalota chaninchananchis?
19 Runakunan kamasqa karanchis munayniyoq kananchispaq otaq munasqanchisman hina akllakunanchispaq, chaytan 5 capitulopi yacharanchis. Chay regaloqa ancha chaniyoqmi. Diosmi kamaran lliw animalkunatapas, ichaqa llapallankun kamasqa kasqankuman hinalla imatapas ruwanku. Runaq ruwasqan carrokunaqa manan kikillanmanta maymanpas rinmanchu, runa apallaqtinmi maytapas rin. ¿Kusisqachu kasunman chhayna kamasqa kaspa? Manan, riki. Chay raykun kusikunchis munasqanchisman hina akllasqanchiswan, akllasunmanmi imayna runa kayta, imayna kawsayta, pikuna amigonchis kanantapas. Ñoqanchisqa kusisqan kashanchis akllay atisqanchiswan, Diospas munanmi chhayna kananchista.
20, 21. ¿Imaynatan munasqanchista akllakunapaq regalowan allin kaqta akllasunman, ima raykun chayta akllakunanchis?
20 Jehová Diosqa manan munanchu tanqasqalla munaynin ruwananchista (2 Corintios 9:7). ¿Iman tayta-mamata astawan kusichinman: wawanku tanqasqalla “anchatan munakuyki” nisqanchu, icha sonqomanta, “munakuyki” nisqanchu? Chhaynaqa kaytan tapukunayki: “Jehová Diostaq kamawaran munayniyta akllakunaypaq chayqa, ¿imatan munayniywan ruwasaq?” nispa. Jehová Diosta qhepanchaspan Satanaspas Adanpas Evapas mana allin kaqta akllaranku. ¿Qanri? ¿Imatan akllanki?
21 Munasqanchista akllanapaq regalo chaskisqanchiswanqa allin kaqtan akllakuwaq. Jehová Diosta millonninpi yupaychaq runakunamanmi huñukuwaq. Chay runakunan rikuchinku Satanás llulla kasqanta, sinchi millay kamachikuq kasqantapas, chaywantaqmi Diosta anchata kusichinku (Proverbios 27:11). Qanpas chayta ruwawaqmi Diospa munasqanman hina kawsaspa. Qatimuq capitulopin chaymanta yachasun.


text:
Dionisio Herrera
José Dionisio de la Trinidad de Herrera y Díaz del Valle sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1781 watapi paqarisqa Choluteca llaqtapi - 13 ñiqin inti raymi killapi 1850 watapi wañusqa San Salvador llaqtapi) huk Unduras mama llaqtayuq taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku runam karqan.
Tayta: Pedro Delgado Matamoros, Mama: Mariana de León Mejía.
Warmi: Micael Quezada Borjas.
Alma mater: San Carlos Borromeo (Watimala) Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dionisio Herrera.


text:
Palama uquq ñuñuq
Palama uquq ñuñuq (ordo Insectivora) nisqakunaqa huk ñuñuq, aycha mikhuq - astwan palama mikhuq - uywakunam.
Kaymi tukuy palama uquq ñuñuq rikch'aq ayllukuna:
- Askanku (Erinaceidae)
- Tuhu (Talpidae)
- K'awchisuyt'u (Soricidae)
- Khallasuyt'u (Solenodontidae)
- Wat'a k'awchisuyt'u (Nesophontidae)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq


text:
75 yachachiy: Babiloniapi tawa maqt’itas
NABUCODONOSORQA Israelmanta maqt’itasta aswan sumaq yachayniyuqta, k’achasta, allin umayuqkunata ima akllaspa Babiloniaman apakapurqa. Chaykunamanta kay urapi tawa rikhurinku. Juknin Daniel sutikun, chay kimsatataq babiloniosqa Sadrac, Mesac, Abednego nispa sutichanku.
Nabucodonosorqa wasinpi llamk’anankupaq, yachachiyta munan. Kimsa watamantataq, aswan sumaq yuyaniyuqkunallata akllanqa sinchi ch’ampaykunata allinchayta yanapanankupaq. Payqa maqt’akuna kallpayuq kanankuta munan. Chayrayku, reypa familianwan allin mikhunata mikhunankupaq kamachirqa.
Danielta qhaway, ¿imatachus Nabucodonosorpa sumaq kamachin Azpenasman nichkasqanta yachankichu? Danielqa reypa misk’i mikhunanta mana mikhuyta munasqanta nichkan. Azpenastaq chayta uyarispa llakikun. ‘Reyqa imatachus, mikhunaykichikta, ukyanaykichiktapis parlanña. Sichus jukkuna maqt’asmanta aswan tulluyasqaman tukunkichik chayqa, ñuqata wañuchiwanqa’, nispa nirqa.
Chayrayku, Danielqa Azpenaspa kamachinman nirqa: ‘Rikunaykipaq, chunka p’unchayta quwayku. Q’umirkunallata mikhuchiwayku, ukyanaykupaqtaq yakullata quwayku. Chaymanta reypa mikhunanta mikhuqkunawan kikinchawasqayku. Jinamanta pikunachus aswan allin kasqankuta qhawanki’, nispa.
Kamachiqa ajina kachun nirqa. Chay 10 p’unchay tukukuptintaq, wak maqt’asmanta, Daniel kimsa masisninwanqa, aswan sumaq rikukunku. Chayrayku reyjina mikhunankumantaqa, q’umirkunata mikhunankuta saqirqanku.
Kimsa wata tukukuptin, tukuy waynasta Nabucodonosorpa ñawpaqiman apanku. Waynaswan parlaytawan, reyqa Danielta kimsa masisnintawan tukuy waynasmanta aswan yuyayniyuqta reparan. Chayrayku, reypa wasinpi yanapanankupaq qhipakurqanku. Rey ima tapuykunawanpis Danielman, Sadracman, Mesacman, Abednegoman jamuptin, mayqin sacerdotemantapis chayri mayqin umachasqa runamantapis, paykunaqa 10 kutita astawan yacharqanku.
Daniel 1:1-21.
Tapuykuna
- ¿Pikunataq dibujomanta kay tawa maqt’itas kanku, imaraykutaq Babiloniapi kachkanku?
- ¿Imatataq Nabucodonosor paykunawan ruwayta munan, imatataq mikhunankupaq kamachirqa?
- Daniel paypaq kimsa masisninpaq ima, ¿ima mikhuytataq ima ukyaytataq mañarqa?
- Chunka p’unchayta q’umirllata mikhuytawan, ¿imaynataq Daniel, masisnin ima rikukunku?
- ¿Imaraykutaq Danielta kimsa masisnintawan reypa wasinman apanku, mayqin sacerdotenmantapis chayri mayqin umachasqa runamantapis imapitaq astawan sumaq karqanku?
Wak tapuykuna
- Daniel 1:1-21 ñawiriy.
¿Imatataq ruwananchik tiyan ama juchaman urmanapaq, chantapis mana munayninchikwan atipachikunapaq? (Dan. 1:8; Gén. 39:7, 10; Gál. 6:9.)
¿Imaynatá waynakuna, saqra runapaq misk’i kasqanta munapayankuman? (Dan. 1:8; Pro. 20:1; 2 Cor. 6:17-7:1.)
Kay tawa waynakunamanta Bibliapi willakusqan, ¿imatataq runap yachayninmanta yachachiwanchik? (Dan. 1:20; Isa. 54:13; 1 Cor. 3:18-20.)


text:
Lección 9
Jehová Diosta familiahuan jatunyachipaichi
Jahua pachata, cai pachata ruraj Taita Diostaca, ninanda alicachina o adoranami capanguichi. (Apocalipsis 14:7)
Imashinami cai folletopi ña yachajupashcangui quiquinba familiata quiquinda, Bibliapa consejocuna ayudanatami ña ricupashcangui. Jehová Diosca quiquin cushilla causachunmi munan. Chaimandami Taita Diosca cashna nin: Paita pundapi churashpa, paita alicachijpi o paitalla adorajpica, “canguna munashcataca jahuan jahuan” caramujushallami nishpa (Mateo 6:33). Taita Diosca quiquinba amigo cangapami munan. Chaimandami paihuan ali amigo cangapaca imagutapash rurana capangui. Taita Dioshuan ali amigo canaca tucuimanda yali alimi can (Mateo 22:37, 38).
1 JEHOVÁ DIOSMAN QUIMIRIPANGUI
BIBLIAPICA NINMI: “Cangunapaca Taitami casha. Cangunaca ñuca churicuna, ñuca ushicunami canguichi” nishpa, Jehová Diosmi shina nijun (2 Corintios 6:18). Taita Diosca quiquinba amigo cangapami munan. Chaipaca paita mañashpami ashtahuan quimiri ushapangui. Shinallata Jehová Diosca ninmi: “Mañanataca, na saquinachu canguichi” nishpa (1 Tesalonicenses 5:17). Ñucanchi pinacunata, ñucanchi shungu ucupi ima tiashcata villachunmi Taita Diosca munan (Filipenses 4:6). Familiahuan Jehová Diosta mañajpica, quiquingunapaca Taita Dios causaj shina cashcatami huahuacunaca cuenta japinga.
Diosta mañashpapash ¿imashinata paitaca uyashun? Bibliamanda librocunata, revistacunata liishpa, Bibliamanda yachajushpami Taita Diosta uyai ushashun (Salmo 1:1, 2). Imata yachajushcapi pensaripai (Salmo 77:11, 12). Diosta uyangapaca tandanajuicunaman rinapash minishtirishcami can (Salmo 122:1-4).
Shinallata Jehová Dioshuan ali cangapaca shuj gentecunamanbash paimanda villachinami capangui. Shina rurashpaca Diosman ashtahuan quimirijushcatami sintipangui (Mateo 28:19, 20).
CAITA RURAPANGUI:
Bibliata liingapaj, Diosta mañangapajpash tiempoguta cada punlla llujchipangui
Imapash yanga cosascunapi tiempota chingachinapa randica Diospa munaita pundapi churachun familiata ayudapangui
2 FAMILIAHUAN ADORANA TUTATA CHARIPAI *
BIBLIAPICA NINMI: Taita Diospaman quimirichi. Paipash cangunapaman quimiringami nishpa (Santiago 4:8). Familiahuan Adorana Tutata charingapaj ima punlla, ima horas canatami ricuna capangui (Génesis 18:19). Familiahuan Adorana Tutata charishca jahuapash, cada punlla Taita Diosta yarishpa, quiquinba familia Diospajman ashtahuan quimirichun ayudapangui. Bibliapica ninmi: Cai shimicunataca, ñanda purijushpa, huasipi cashpa, puñungapaj siririjushpa, jatarijushpapash, canba huahuacunaman cutin cutin yachachingui nishpa (Deuteronomio 6:6, 7). Punda tiempopi Diosta sirvij Josué shinami cana capangui, paica nircami: “Shina cajpipash ñucahuan, ñuca familiacunahuanga, Mandaj Diostami sirvishpa causashun” nishpa (Josué 24:15).
CAITA RURAPANGUI:
Familiapi cada uno Diosman quimiringapaj ima minishtishcata ricushpami cutin cutin yachachina capangui
^ par. 12 Ashtahuan yachajungapaca ¿Picunata Jehová Diospa munaita ruranajun? nishca folletopi, lección 10


text:
¿Imatapunim Bibliaqa yachachin?
Kay qellqaqa ruwasqam kachkan Bibliamanta achka yachachikuykunata yachanaykipaq, imanasqa ñakarisqanchikmanta, wañuptinchik ima pasawasqanchikmanta, ayllupi kusisqa kawsakuymanta hinaspa hukkunamantapas.
¿Sasachakuykunapi kawsananchiktachu Dios munarqa?
Yaqapaschá tapukurqanki imanasqa achka sasachakuykuna kasqanmanta. ¿Yacharqankichu chaykuna manaña kananmanta Bibliapa yachachisqanta?
1 KAQ YACHACHIKUY
¿Imataq Diosmanta cheqap kaq?
¿Nanachikunchu Diosqa qanmanta? Yachay imayna kasqanmanta hinaspa imaynata asuykunaykimantapas.
2 KAQ YACHACHIKUY
Bibliaqa Diospa palabranmi
¿Imaynatam Bibliaqa yanapasunkiman sasachakuynikikunata allichanaykipaq? ¿Imanasqam chaymanta mana iskayrayawaqchu?
3 KAQ YACHACHIKUY
¿Imatam Dios munan kay Allpa pachapaq?
¿Cumplikunqachu Diospa munaynin kay Pachapi? Chayna kaptinqa, ¿haykapim?
4 KAQ YACHACHIKUY
¿Pitaq Jesucristoqa?
Qaway imanasqam Jesusqa prometesqa miray. ¿Maymantam hamurqa? ¿Imanasqam Jesusqa Diospa sapallan churin?
5 KAQ YACHACHIKUY
Librawananchikpaq Jesuspa wañukusqanmi Diospa sumaq regalon
¿Ima ninantaq rantinchikpi Jesuspa wañusqanqa? ¿Imaynatam chaywan yanapachikuwaq?
6 KAQ YACHACHIKUY
¿Maypitaq wañusqakunaqa kachkan?
Bibliam yachachin maypi wañusqakuna kasqanmanta hinaspa imanasqa runakuna wañusqanchikmanta.
7 KAQ YACHACHIKUY
Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy
¿Wañukurqachu kuyasqa aylluyki? ¿Atiwaqchu kaqmanta tupaykuyta? Qaway, Bibliam wañuqkuna kawsarimunanmanta yachachin.
8 KAQ YACHACHIKUY
¿Imataq Diospa Reinon?
Achka runakunam Diosta mañakunku Gobiernon hamunanpaq. ¿Ima ninantaq chayqa?
9 KAQ YACHACHIKUY
¿‘Tukupay tiempokunapichu’ kawsachkanchik?
Tukupay tiempokunapi kawsasqanchiktam qawachin tukuy imakunapas pasakusqan, kaymanta Bibliapa willasqanta qaway.
10 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaynatam runakunapi angelkuna munaychakunku?
Bibliaqa rimanmi angelkunamanta hinaspa demoniokunamanta. ¿Cheqaptachu paykunaqa kan? ¿Yanapawanchikmanchu icha sasachawanchikmanchu?
11 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta?
Achka runakunam piensanku ñakarinanchikpaq Dios huchayoq kasqanta. ¿Chaynatachu qampas piensanki? Qaway imatam Dios nin ñakariykuna kasqanmanta.
12 KAQ YACHACHIKUY
Diospa munasqanman hina kawsakuymanta
Diospa munasqanman hina kawsaytaqa atiwaqmi hinaspa amistadnin kaytapas.
13 KAQ YACHACHIKUY
Diospa qawasqanman hina kawsakuyta qaway
¿Imaynatam Diosqa qawan sullu wawachata, yawarwan churachikuyta hinaspa animalkunapa vidantapas?
14 KAQ YACHACHIKUY
¿Imatam rurana ayllupi kusisqa kawsanapaq?
Jesusmi allin ejemplota qowarqanchik qosakunapaq, señorakunapaq, tayta-mamakunapaq hinaspa churi-wawakunapaqpas. ¿Imatam paymanta yachachwan?
15 KAQ YACHACHIKUY
Diospa munasqanman hina yupaychanamanta
Cheqap religionta reqsinaykipaq, qaway soqta yanapakuykunata.
16 KAQ YACHACHIKUY
Cheqap yupaychaypi sunilla takyay
¿Ima sasachakuykunam kan iñiynikimanta willakuptiki? ¿Imaynatam willakuwaq mana hukmanyachispalla?
17 KAQ YACHACHIKUY
Mañakuyqa Diosmanmi asuykachiwanchik
¿Diosqa uyarisunkichu mañakuptiki? Chayta yachanaykipaqqa, entiendenaykim imatam Biblia yachachin Diosta mañakuymanta.
18 KAQ YACHACHIKUY
Bautizakuymantawan Dioswan amistad ruraymanta
¿Imakunatam ruwana bautizakunapaq? Ima ninantaq hinaspa imaynatam ruwa.
19 KAQ YACHACHIKUY
Diospa kuyakuyninpi takyay
¿Imata ruwaspam Dios kuyasqanchikta hinaspa agradecekusqanchikta qawachichwan tukuy ima ruwasqanmanta?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Diospa sutin: rimanamantawan ima ninanmanta
Diospa sutintam achka tikraqkuna Bibliamanta horqorunku. ¿Imanasqa? ¿Allinchu Diospa sutinta servichikuy?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Mesias chayamunanmanta Diosmanta willakuq Danielpa willasqan
500 watakuna ñawpaqtaraqmi, Diosqa willachirqaña Mesias haykapi chayamunanmanta. Qaway kay sumaq willakuymanta.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Jesucristo suyasqa Mesiasmanta
Jesusqa Bibliapa nisqanman hinam Mesias karqa. Qaway Bibliaykiwan imayna cumplikusqanmanta.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Taytamanta, Churimanta hinaspa chuya espiritumanta cheqap yachachikuy
Achka runakunam ninku Bibliaqa hukllapi kimsa dioskuna kasqanmanta yachachisqanta. ¿Cheqapchu chayqa kanman?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Cheqap cristianokuna, ¿cruzta servichikunankuchu?
¿Jesusqa cruzpichu wañurqa? Qaway imatam Biblia yachachin kaymanta.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Señorpa Santa Cenan: Diosta yupaychanapaq huñunakuy
Diosmi kamachiwanchik Jesuspa wañukusqanta otaq Santa Cenanta yuyarinanchikpaq. ¿Haykapi hinaspa imaynatam yuyarinanchik?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Ima ninantaq “alma” hinaspa “espiritu” nisqa palabrakunaqa?
Achka runakunam piensanku wañuptinchik, almanchik huklawpi kawsasqanta. ¿Imatam Biblia yachachin?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Imataq Seol, imataq Hades nisqa palabrakunaqa?
Wakin Bibliapim Seoltawan Hadesta tikranku “sepultura” otaq “infierno” nispanku. ¿Ima ninantaq kay palabrakunaqa?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Imataq Juicio punchaw?
Qaway, Juicio Punchawqa Diosman sonqo runakunapa allinninpaqmi kanqa.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
1914: mana qonqanapaq kaq wata
¿Imakunam qawachin 1914 watapi Bibliapa willakusqan cumplikusqanta?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Angelkunata kamachiq Miguel sutiyoq angelmanta
Bibliam willawanchik pim kay atiyniyoq angel kasqanmanta. Paymanta astawan yachay hinaspa imakunata kunan ruwasqanmantapas.
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Imataq “Hatun Babilonia”?
Bibliapi revelacion librom riman chuchumika warmi “Hatun Babilonia” kasqanmanta. ¿Cheqap warmimantachu rimachkan? ¿Imatam Biblia nin chay warmimanta?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Diciembre killapichu Jesus nacerqa?
Belen llaqtaqa, ¿para tiempochu icha usyay tiempochu karqa Jesuspa nacesqan killapiqa?
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Fiestakunachu huk rikchaq fiestakunata?
¿Imaynatam llaqtaykipi fiestakuna rikurirqa? Chaymanta yachaynikiqa admirachisunkichá.