text:
Jaime Zudáñez pruwinsya
Jaime Zudáñez pruwinsya icha Zudáñez pruwinsya (aymara simipi: (Jaime) Zudáñez jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Jaime Zudáñez) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqichaka suyupi. Uma llaqtanqa Takupaya (Zudáñez) llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Jaime de Zudáñezmantam sutichasqa.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Iñao mamallaqta parki - Palmar kawsay suyu
- Urqukuna:
- Mayukuna: Pristu mayu - Zudáñez mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jaime Zudáñez pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


c: text/html

text:
André Carrillo
André Martín Carrillo Díaz sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin inti raymi killapi 1991 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: Alex Carrillo; Maman: Ana María Díaz Talaviña.
Warmi: Suhaila Jad.
Churinkuna: (2) Samira wan Cedric (2017).[1]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna [llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: André Carrillo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Adolfo Ballivián
Adolfo Ballivián Coll sutiyuq runaqa (15 ñiqin ayamarq'a killapi 1831 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi - 14 ñiqin hatun puquy killapi 1874 watapi wañusqa Nucchu llaqtapi, Chuqichaka suyupi) huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (1873-1874).
Taytan: José Ballivián Segurola; Maman:
Mercedes Coll.
Warmi: Carmen Grimwood Allende.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Adolfo Ballivián.
- www.worldlingo.com


text:
Martin Luther
Martin Luther icha Luder (10 ñiqin ayamarq'a killapi 1483 paqarisqa Eisleben llaqtapi, Alimanyapi, 18 ñiqin hatun puquy killapi 1546 wañusqa Eisleben llaqtapi) kristiyanu rifurmasyun nisqap kamaqninsi yachachiqpas karqan.
Awgustinu munqhi, katuliku munqhi, Dyusmanta yachachiq kaspa, katuliku inlisyapi mana allin wiñaykuykunata allinchayta munarqan, Dyuspa simillanmanta, Jesu Kristullamanta yuyaykuspa.
Kristiyanu iñiq runakunap Dyuspa Simin Qillqata allinta hap'inankupaqqa chay Bibliataqa iwriyu simimanta grigu simimantapas aliman simiman t'ikrarqan, Wartburg nisqa pukarapi (Eisenach k'itipi) pakasqa kachkaspa.
Katuliku inlisyata allinchayta munaptinpas, Hatun Papa mana atiyninta chinkayta munaspa Lutherta ñakarqan. Huk aliman qhapaqkunaqa Lutherpa yachachiyninta chaskiptin, wakinkuna Aliman hatun qhapaqpas (Habsburg hatun qhapaq) mana chaskispa ñakarqan. Chay hinatam Alimanyapi inlisya rakikurqan. Lutherpa yachachiyninta uyariq iñiqkuna musuq inlisya tukurqan, prutistantismu nisqata kamaspa.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Martin Luther.


text:
Baure runa
Baure runa nisqaqa lliw Baure simita rimaq runakunam, Buliwyapi, Beni suyupi, Iténez pruwinsyapi, tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 40.000 Baure runa 1712 watapi [2].
- 5.178 Baure runa 1830 watapi
- 3000 - 4000 Baure runa 1967 watapi
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Baure runakunap rimayninqa arawak rimaykunaman kapuq baure simim. 1950 kaq watakunakamas tukuy Baure runakunas chay rimayta rimaq karqan. Chay pachataq Buliwya mama llaqta iskuylatam tiyachimurqan, indihina runakunata kastillanuchanapaq. Chaymantapacha kastilla simita rimayta qallarirqan. Kunan pacha asllaraqmi Baura rimaqkuna, SIL nisqankama chunka kimsayuqllas.
Sutikuna (Qhichwa simi - Baure simi):
- Ñuqa: ondi
- Qam: piti
- Pay: techi
- Ñuqanchik / Ñuqayku: viti
- Qamkuna: yiti
- Paykuna: noti
- Ari: jeni
- Mana: daca
- Yaku: ina
- Nina: yaqui
- Inti: sose
- Killa: quijere


text:
Zachary Taylor
Zachary Taylor sutiyuq runaqa (*24 ñiqin ayamarq'a killapi 1784 watapi Barboursville llaqtapi – † 9 ñiqin anta situwa killapi 1850 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1849 watamanta - 1850 watakama).
Tayta: Richard Taylor; Mama: Sarah Stroher.
Warmi: Margaret Smith
Churinkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zachary Taylor.


text:
Jordan Henderson
Jordan Brian Henderson sutiyuq runaqa (*17 ñiqin inti raymi killapi 1990 watapi paqarisqa Sunderland llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta hayt'ay (Inlatirra)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018
- Bobby Charlton
- Gordon Banks
- Bobby Moore
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jordan Henderson.


text:
Satyajit Ray
Satyajit Ray (banla simi: সত্যজিত রায় o সত্যজিৎ রায় Shottoyit Rae) sutiyuq runaqa ( * 2 ñiqin aymuray killapi 1921 watapi paqarisqa Kolkata llaqtapi - 23 ñiqin ayriway killapi 1992 watapi wañusqa Kolkata llaqtapi) huk Indya mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pather Panchali
- Aparajito
- Apur Sansar
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Satyajit Ray.


text:
Lluqlla
- Lluqllataqa kastilla simipi "huayco" ninku. Ama wayq'u nisqawan pantaychu.
Lluqlla nisqaqa urqukunamanta lluchk'aspa suchumuq allpam, ancha hatun allpa chinkarim.
Lluqllakunaqa chakrakunatam, llaqtakunatapas p'ampachaspa llik'in, achka runakunatapas wañuchispa. Antikunapiqa, huk urqukunapipas lliwmanta aswan millay chikim. Rit'i urqukunapi chullunku nisyu utqaylla yukuyaptin chay yakuqa urqup allpanta apakuspa qhichwakunamanmi urman.
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpi Anqash suyupi huk ancha hatun lluqlla Waras llaqtatas thuñichirqan. Huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'uta llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywarqan, suqta icha qanchis waranqa runatatas wañuchispa.


text:
Sisachay
Sisachay nisqaqa yurakunapi huk tuktumanta - sisa raphinmanta - huk tuktuman - ruru raphiman - sisa apaymi. Sisaqa sisa raphi (Stamina, Androeceum) nisqapim tukukun. Sisachaywan ruru raphi (Gynoeceum) nisqamanmi hamun.
Huk muruyuq yurakunapiqa wayram sisata apaykun.
Tuktuqa pawqar kaptin, palamakunam icha huk uywachakunam, q'intikunapas, tuktup ñupchunta suq'uq hamuspa sisata huk tuktumanta huktaq tuktuman apamunku.
Sisa ruru raphiman chaymuspa, ukhunman wiñaspa yuma huk'i nisqankuna ruru raphip ukhunpi kaq runtucha nisqa kawsayniyuqta yumachan. Chaymantataq musuq murukunayuq rurukunam puquyta atinku.


text:
Miguel Hidalgo
Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla y Gallaga Mondarte Villaseñor, Miguel Hidalgo sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin aymuray killapi 1753 watapi paqarisqa Pénjamo, Guanajuato llaqtapi – † 30 ñiqin anta situwa killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan militar.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Miguel Hidalgo.
- Documentos Facsímilares de Historia de México
- Red Escolar México
- El Balero
- Efemérides del Estado de México
- Efeméridas de la Red Escolar (México)
- Kokone


text:
Robbie Williams
Robert Peter Williams sutiyuq runaqa, icha Robbie Williams (* 13 ñiqin hatun puquy killapi 1974 watapi paqarisqa Stoke-on-Trent llaqtapi - ) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq rock takichaq, kitara wasichaq wan takiqsi karqan.
Tayta: Pete Conway; Mama: Teresa Jeanette Williams.
Warmi: Ayda Field .
Churinkuna: Theodora Rose 'Teddy' Williams.
DiskukunaLlamk'apuy
AlbumkunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Robbie Williams.
- Uficial site
- [IMDb


text:
Awsanqati (Sayapata)
- Awsanqati nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Awsanqati (sut'ichana) rikuy.
Awsanqati (Auzangate) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi, Willkanuta wallapi huk urqum, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Markapata distritupi, Sayapata llaqta ñiqpi (ama Willkanuta urqukunapi kaq Awsanqati nisqa, 6.384 m hatun urquwan pantaychu). Pikchunqa mama quchamanta 5.700 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Awsanqati, Hapu Punta, Hatunñanu Punta, Iskupitani, Kisuq'ipina, Kunturkiña, San Braulio, Wila Aqhi, Yayamari, Phinaya llaqta, Wiluyu llaqta, Siwinaqucha.


text:
Fredy Ortiz takiq rimachkan : uyarisun ! (jeudi, 11 décembre 2008)
L'art, la toile, le monde
Rubrique d'art, d'Internet, de culture
Entretien en quechua avec Fredy Ortiz, chanteur du groupe péruvien Uchpa
Fredy Ortiz takiq rimachkan : uyarisun !
Uchpa (cendres, en quechua) est un groupe musical péruvien connu qui fait de la musique rock
et dont le chanteur, Fredy Ortiz, s'exprime en quechua, langue amérindienne - et non en espagnol.
Fredy Ortiz (l'homme au chapeau) explique ici ce choix original.
Imapitaq yuyarayarqanki rockta, qinallataqmi bluesta runasimipi takinapaq?
ñuqa maqtallaraq kaptiy, taytay apawarqa iglisia evangelikaman, chaipi takichiwarqa runasimipi sumaq takichakunata taytachapaq, chaipin yacharqani chay hukman takikunata countri hina, ichapas chay gospel nisqan hina, llaqtaypiqa riki, huayno(folklor andino) huaynullatan uyariniku, maqta masiykuna huaynullatan yacharqaku, ñuqañataqmi hukman takikunata, chaymantan qallarin bluschata gustuy, manaraq yachachkaptiy ima ninanmi karqa chay blues, chaymantaqa ocobamba llaqtaymanta pasakuni andahuaylas llaqtaman, chaypiqa ña, karqa radiupas, ocobamba llaqtaypiqa manan karqachu ni carrupas, andahuaylas llaqtapi kachkaptiyñan riksiruni iman kasqa rock, chay timpupin uyarini sumaq takichakuna chay inglaterra maqtapa jeff beck guitarranta huknin maqtawan rod stuart takiqta, blues hinaraq, riksikurqa chay iglisia evangilica takiptiy, chaymantapunin gustawarqa chay takichakuna, qinallataqmi riksikun aswanqa huk takichaman QARAWI sutiyuq, yaqa waqastinñan takinku iskay paya warmikuna kay llaqtakunapi, Apurimac, Ayacucho, Huancavelicapi, chaytan ñuqaña sutirachini blues andino nispa, yaqa yaqa blues americano kaqllañan; kaypi, maqtakunata inglispim munanku takiyta mana inglista yachaspa, aswanqa ñuqa pinsarani, mana inglista atiptiykuqa, aswanqa sumaqta cabirachisaq runasimichapiña riki, nispaymi kay uma muyuta qallariruni, qinallataqmi nini, kay Peru Andispin riksikun riksikunpunin wak karu llaqtapi takinkunata,, aswanqa kay llaqtaypi takiqkunan chay huayno, qarawichakunan ñakarisqan runakunapan qinallataqmi wak america llaqtapipas, chay yana runakunapa ñakarisqa runakunapan, uyariwaq Tayata CHIMANGO (musico andino quechua) violinninta, JIMI HENDRIX (musico americano) jajuyninqa kaqllañan, chaymanta chay arpaviolin tukaqkunan , manaraq fista qallarimuchkaptin arpanta violinta traguchata millpuchinku, qinallataqmi apukunaman rimaykukunku sumaq kananpaq ,danzanti tijirasmantapas qampatuta mikun, chaynallataqmi huknin hatun llaqtapi huk maqta ALICE COOPER sutiyuq, chaynapunin kaqllata misas negras sutichasqa, chayma ñuqa sutirachini extremos parecidos nispa.
Runa simi rimaqllapaqchu takinki? icha llapanpaqchu?
llapanpaqmi takini, yachaqpaq qinallataqmi mana yachaqpaq, mana yachaqkunaqa yachachun kay pachapi huk sumaq miski rimay kasqanta.
Pikunan rin cunciertuykiman? pasña maqtakunachu? llaqta runachu?, icha campisinukunachu?
llapanmi rin, maqtakunapas, campisinukunapas, llaqta runakunapas, sumaqmi, qawaptiy campisinu mamakuna tusuptin, waqtallanpitaq maqta llaqta runakuna tusuptin.
(Uchpa : Rock, huayno, quechua, danza tradicional)
Sunqu musqu ukuykimanta, imatan munankiman runa simipaq, qamuq watakunapaq? Iman manchasunki runa simipaq?
munayman, mana chinkananta, sapa punchaumi aswan aschallañan rimanku kay sumaq rimayta, chaynaqa riki manchakuni chinkananta, warmakunaqa manañan rimankuchu, icha aswanqa manañan munankuchu rimayta.
Ima willaytan ninkiman, tukuy runakunaman kay pachapi?
tukuy runakuna kay pachapi, yachananmi, huk sumaq miski rimaymanta, riksinanmi kay pachapi runa simi quechua, rimaymanta, INKA, rimasqanta; ama ya qunqaychikchu kay wakcha runakunamanta quechua rimaq , qinallataqmi ama ya wikapaq hina rikuriychikchu kay cultura andina , yachawaq sumaq sunqunchikta, kuyakuyallañan kaniku.
Fredycha, anchata aradisikuyki chay sumaq simiykikunamantam.
Sumaqllaña purikuy, sumaqllaña takikuy.
Edith de Cornulier-Lucinière
| Lien permanent | Commentaires (0) | | Facebook | Imprimer |


text:
B. B. King
Riley Ben King sutiyuq runaqa, icha B. B. King (* 16 ñiqin tarpuy killapi 1925 watapi paqarisqa Itta Bena llaqtapi - 14 ñiqin aymuray killapi 2015 watapi wañusqa Las Vegas llaqtapi ) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq soul takiqsi karqan, takichaq wan kitara waqachiqmi karqan. .
Taytan: Albert King; Maman: Nora Ella Farr.
Wawqikuna: Albert King wan Freddie King.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: B. B. King.
- IMDb


text:
CHASKA PUNCHA, 10 AYRIWA KILLAPI
YACHAYSHUTIKUNA
- Ishkay waranka yalli unkushkakuna shuk punchapi mirashka.
- Ibarra hampinawasimanta shuk hampishka llukshirka
- #ElMercadoTeVisita Carabuelapi, Peguchepipash.
- Apuela mushuk hatuna ukuka tukuy puncha paskashka kan.
Ministra de Gobierno, María Paula Romo willachirka añawllawtu unkushkakunamanta. Kay punchakunapi ashtawan pruebakunata ruranakun. Kay chaska punchakamanka 7161 unkushkakuna tiyan, 297 wañushkakuna. Imbabura 32. Otavalo 2. Cotacachi 2 (shuk mirashka). Atuntaqui 3 (ishkay mirashka). Ibarra 25.
Shinallatak pruebakunaka Guayaquil, Quito Cuenca instituto Nacional de Investigación de salud públicapa laboratoriokunapimi kan, ashtawanpash Hatun yachawasikuna kay llamkayman kimirishka, nirka.
Shuk rimakpika, toque de queda mana katikkunamanta rimarka. Kunankaman 4000 runakunata multashka 100, 300 dólar yallikaman, kaykunaka mana uyashpa llukshishkuna kan. 1000 runakunata carcelman apashka, 4000 antakunawan llukshishkakuna.
Chaypillatak, Compañía ayllullaktamanta rimarka, runakuna rumpawan pukllankapak tantanakushka, nirka. Chapakuna anchuchinkapak kimirishka kakpimi, runakuna rumikunawanmi shitashka. Chaymantami shuk investigación penal paskarishka, shinami Ministra de Gobierno, nirka.
Ibarrapi, San Vicente de Paul, hampinawasimanta shuk añawllawtuwan unkushka ña hampishka llukshirka, chaymanta hampikkuna kushiyashpami punkukaman llukchirka.
COTACACHIPA WILLAYKUNA
– Intag llaktakunata ñami fumigashka: ñankunata, hatuna ukukunata, cooperativakunata, maypi runakuna purikkunapipash, GAD Municipal willachirka.
– Shinallata, Apuelamanta mushuk hatuna uku tukuy punchami paskashka kan, Intagpi kawsakkunapak ama mikuna illachun, Alex Gomez, Munipiomanta Zona de Intag Coordinador, willachirka.
– Cotacachipi shuk unkushkapash mirashka, Ministerio de Salud willachirka, kaywanka ishkay unkushkakunami tiyan.
OTAVALOPA WILLAYKUNA
– Otavalomanta Gad Municipal yanapaykunata chaskikun 24 de mayo hatukkunapash mikunawan yanapashka. ,Shinallatak MIes kamaywasiwanpash llamkanakunchik, nirka. Chaywanmi mana charikkunaman mikunata karankapak chayanka.
– Shinallaktak shuk concejala MariCruz Navarromi shuk cabina de desinfecciòn wiñachiska, maykan kuskapi ashtawan runakuna chayan, chaypi churashpa desinfectankapak. Chay yuyayta katishpami ashtawan Cabinas de desinfecciòn ruranakun.
– #ElMercadoTeVisita chayarka Carabuelaman, Peguchemanpash. Shinami GAD Municipal, llaktakunapa tarpukkunawan, 24 de mayo hatukkunawanpash llaktan llaktan purinakun.
Wasimanta Ama llukshipashunchik mashikuna. Wasipi sakiripashunchik.
USHASHPAKA YANAPASHUNCHIK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani. kayakama mashikuna.


text:
Lusuqucha rit'i urqu
Lusuqucha (Losojocha / Losoccocha) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Surapata, Wisk'achani (Chawpi Urqu) rit'i urqup chinchayninpi, saywapi Buliwya mama llaqtawan. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.100 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ escale.minedu.gob.pe/carta-educativa: Punu suyu, Putina pruwinsya
- ↑ IGN, Piruw


text:
Waraniyi runa
Waraniyi runa nisqaqa lliw Waraniyi simita rimaq runakunam, Arhintina, Brasil, Buliwya, Parawayi mama llaqtakunapi tiyaq.
Waraniyi runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunamanqa achka runa llaqtakunam kapun: Simba, Chiriwanu (Chiriguano), Mbya (Mbyá), Achiy wayaki (Aché Guayakí), Kaywa (Kaiwá), Chiripa (Chiripá), Pay tawitira (Paí tavyterá), Tapitiy (Tapieté), Shita (Xetá).
Buliwyapi Waraniyi runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 133.393 Waraniyi runa kawsan, Chiriwanu nisqakunam, Santa Krus suyupi, Chuqichaka suyupi, Tarija suyupipas [2].
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunaqa Waraniyi simitam (Rimakunap ayllun: Tupi waraniyi) rimanku.
Huk rimakuna (Qhichwa simi - Wanariyi simi):
- qhari: aba
- warmi: cuña
- uma: cang
- k'aklla: tatipi
- ñawi: teza
- rinri: apizacua
- maki: mbo
- inti: cuarací
- killa: yací
- yaku: I
- nina: tata
- urqu: ibiti
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Waraniyi runa.


text:
Wesley Sneijder
Wesley Benjamin Sneijder sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin inti raymi killapi 1984 watapi paqarisqa Utrecht llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi qarqan.
Tayta: , Mama: .
Warmikuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Urasuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Arjen Robben
- Robin van Persie
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wesley Sneijder.
.


text:
Chiri mit'a
Chiri mit'a icha Chiripacha nisqaqa watapi aswan chiri mit'am. Chiri mit'apiqa suni tutam, pisillataq p'unchawmi, aslla achkiymi. Aswan chiri kaq suyukunapi chiri mit'api qasanmi, rit'inmi.
Tiksimuyup chincha larunpi chiri mit'aqa disimri, iniru, phiwriru killakunapim, uralan larunpitaq hunyu, hulyu, awustu killakunapim. Kalindaryukamaqa Qhapaq raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta pawqarwara p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chiri mit'a.


text:
Tim Cahill
Timothy Filiga Cahill sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1979 watapi paqarisqa Sydney llaqtapi) huk Awstralya Samwa Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta hayt'ay (Awstralya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Mark Schwarzer
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tim Cahill.


text:
Jiangsu pruwinsya
Jiangsu pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Jiangsu, chun simipi: 江苏, phinyimpi: Jiāngsū, machu: Kiangsu, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Namkin llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sun Yat-sen Umalliq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jiangsu pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Jiangsu (inlish simipi)
- Hebei en el China Internet Information Center (inlish simipi)
- Jiangsu (ksstilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Jiangsu
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Runasimi
Radoje Domanović (16 hatun puquypi, 1873 –17 chakra yapuy, 1908) Serbia Suyupi qillqaq, imapas willakuq, allí-allin riqsisqaassipayay taksa willakuyninkunawan.
Radoje Domanović paqarimurqa Ovsište llaqtapim Chaupiserbia nisqanpi, Miloš Domanovićpa hinataq Persida Cukićpa churin, llactapa amautan hinallataq ñaupaqman puririq, Pavle Cukićpa churinpa churin, hukninkaq comandante militar ñaupaq kaq hinallataq iskay kaq serbia llactapa hatarimuyninku. Payqa warma kaspan wiñarqa Gornje Jarušice llactapim Kragujevacpa kuchumpi. Chaypim qallariy yachaywasiman rirqa, Kragujevacpiñataq chaupi yachaywasipi tukurqa hinallatq, filosofiatañataq qatun yachay wasi Belgradollaqtapi, kaypim yachamurqa huq simicunata hinañataq serbia llaqtapa kawsayninta.
1895 watapim llamkayta qallaykurqa, amauta hina Pirot yachaywasipi, Serbia llactapa uranpi, kay suyukunam chayraq qatun suyu Otomano nisqanmanta qispichisqa kara. Pirotpim Jaša Prodanovićta (1867–1948) riqsirqa, amauta hinallataq ruruchiq, kaykunam políticaspi yuyaymanayninkunata qespichirqa, chaypitaqmi riqsirqa qipaman warmin kaqta, Natalija Raketić (1875–1939) huk mana imayuq amauta Sremski Karlovcimanta, paymi yanaparqa taksa hinataq kuyukuq kausayninpi, paywanmi kimsa wawayuq kara.
Partido Radical del Pueblo nisqanman huñukurusqanmantam maqanakuyman yaykurura Obrenović nisqampa. Kamachikuyninkunawan hinaspanmi Vranje llaqtaman apasqa karqa 1895 wata tukuynimpiña hinaspa 1896 watapi yapa pusayuraku Leskovacmanñataq. Paypa qilqayninkunam qallaykurqa yachachisqan watakunapim, riqsichimurqa ñaupaq kaq taksa chiqap kawsayninta1895 watapi, 1898 watapi llaqta hatary yachachimusqanmanta warmintin wikutimusqa karqa kamachikuqpa kuntranpi rikurimusqan rayku, chaimantam Belgrado llaqtaman pasakurqa lliw aylluntin.
Belgradopiñataq llamkayta qallaykurqa qillqaq wawqinkunawan “Zvezda” (Quyllor) sapa suqta punchau willakuykuna hinallataq chay periódico político de oposición “Odjek” (Eco) nisqanpipas. Kaypim qilqayta hinaspa riqsichimuyta qallaykurqa chay assipayay willakuyninkunawan, imaynam: “Supay”, “Munapayaycuna qichuy”. Riqsisqa kayman chayayninmi karqa kaykuna reqsichimusqanmanta: “Umalliq” (1901) hinallataq “Stradija” (1902), chaykunapim nirqa chay Sichi kamachikuykunapa llullakuyninta, yanqa kayninkunata.
Maqanakuy qipallanmanmi Aleksandar Obrenović kamachikuynin tukurqa 1903 watapi, ancha riqsiska kachkaptin, Domanović chaskirqa huk qillqaita amawtakunapa umanchaqninmanta, chaymanta Alemania suyuman kacharqa huk wata ashkataraq yachaq, chaymi apakurqa Múnich llaqtapi. Chaymanta Serbiaman kutiptin Radoje llakikururqa mana musuq yachaykuna kaptin. Qallaykurqa kikinpa Suqta punchaw willakuykunata “Stradija” nisqanta, chaymantam hinalla piñakurqa llapa chay musuq Akllanakuspa kamachinakuykunata nisqankunata mana kallpanchasqa kasqankumant, ichaqa chay qillqaskankuna manañam ñaupaqta kallpayuq hinañachu karqa nitaq umanchaytapas atirqañachu ñaupaqta hina.
Radoje Domanović chaupi tutapim wañukurqa, 17 chakra yapuy killapi 1908 watapi, kimsachunka pichqayuq watampi, wañukurqa neumonia unquywanmi hinallataq tuberkulosiswan, musuq ayamarka Belgradupapim pampasqa karqa, lliw qipa qillqaskankuna chinkaruram chay ñaupaq maqanakuy pachapi.
Qillkaskankuna:
Wakin reqsisqa qellqasqankuna:
- Hatun qucha wañusqa, 1902
- Kraljević Marko iskay kutipi Serbio runakunawan, 1901
- Mayqin hina serbio turupa yuyaymananan, 1902
- Munapayaycuna qichuy, 1899
- Musuq maqanakuy, 1902
- Shuti, 1899
- Supay, 1898
- Stradija, 1902
- Umalliq, 1901
“Radoje Domanović” llamkayqa Vladimir Živanović pa makimpim, kayqa ancha kusisqa qellqaq hinallataq yachayniyoq runam, kay runam llamkachkan lliw serbio Radoje Domanović pa qellqasqanta internetman winanampaq, kaymi yanapanqa llihu runakunata kikin rimay qellqasqapi qinallataq wakin simikunapipas. Huakin qellqaykunam tikrasqa karqa wakin llamkaillapaq, kaymi ñaupaqpi riqsichikurqa kaykunapi.
“Radoje Domanović” llamkaypas, rinasimimantikraqra Mallcco Melaneo henallataq Mallcco Zenon.
[Contents of this biographical reference page were written for the “Radoje Domanović” Project with the goal of promoting the life and works of the famous Serbian satirist, Radoje Domanović, and are released into public domain. Editor]


text:
Latin simi
Latin simi (Lingua latina) nisqaqa romanukunap rimaynin karqan. Ruma llaqtayuq atipaqkunaqa urin Iwrupapi, kunti Asiyapi, chinchay Afrikapipas mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata anchuchispa. Chaymantataqmi musuq simikunam, romanu simi nisqa paqarirqan: Kastilla simi, Purtuyis simi, Fransis simi, Italya simi, Rumanya simi. Tukuy chay rimaykunataqa latin siq'i llumpawanmi qillqanku.
Yachaykunapiqa, Katuliku inlisyapipas chunka isqunniyuq pachakwatakamaraqmi chay simita llamk'achirqanku. Chay qhipaq latintaqa musuq latin simi ninchik.


text:
Mama Anhillika
Rita Antoinette Rizzo sutiyuq warmiqa, icha Mama Anhilika (Mother Mary Angelica of the Annunciation) (* 20 ñiqin ayriway killapi 1923 watapi paqarisqa Canton llaqtapi - † 27 ñiqin pawqar waray killapi 2016 watapi wañusqa Hanceville llaqtapi), huk Kathuliku USA mama mistica karqan.
Tayta: John Rizzo, Mama: Mae Helen Gianfransisco.
Yachaywasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pro Ecclesia et Pontifice
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mama Anhilika.


text:
José María Linares
José María Linares Lizarazu sutiyuq runaqa (10 ñiqin anta situwa killapi 1810 watapi paqarisqa Ticalapi, P'utuqsi llaqtapi - 23 ñiqin kantaray killapi 1861 watapi wañusqa Valparaíso llaqtapi, Chilipi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (9 ñiqin tarpuy killapi 1857 watamanta – 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1861 watakama). Wuliwiya suyup Hawa ministrunin (1839-1841).
José María Linares pruwinsyaqa José María Linaresmantam sutichasqa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José María Linares.
- www.worldlingo.com


text:
Hucha
Hucha (kastilla simipi: pecado) nisqaqa ima mana allin rurasqapas.
Chiqay rimay llikapiqa (jurisdicción nisqapi) huchaq runata wananam atin. Chay wanana huchataqa q'uma nispa ninkum.
Hudyuwan Kristiyanu iñiykama huchaqa runap mana Dyuswan rimanakuq kachkayninmi. Kristiyanu iñiykamaqa Jesus Qispichiqmi runakunapaq wañurqaspa sayarispa runakunap huchankunata apakun, paypi iñiptinqa.
Ankash qallupi hucha = hutsa, ( delito, responsabilidad, pecado). Mamanikiqa hutsaykita manam willakuntsu. Hutsa wankuq niyanmi 'abogado'ta.


text:
Hattie McDaniel
Hattie McDaniel sutiyuq warmiqa (10 ñiqin inti raymi killapi 1895 watapi paqarisqa Wichita llaqtapi - 26 ñiqin kantaray killapi 1952 watapi wañusqa Woodland Hills llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq wan kuyu walltay aranway pukllaqmi qarqan.
Oskar Suñay 1939.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hattie McDaniel.


text:
1«Runa, gamga nogapa jutëcho Gogpa contran rimay: ‹Tayta Diosga caynömi nin: Mesecpawan Tubalpa mas mandajnin Gog, nogami gampa contrayqui ricacö.
2Gamtaga pushamojmi-aywä. Japay-japayllami pushamushayquipaj may caru norte caj-läpita. Israel jircacunamanmi chayachimushayqui.
3Nircurnami paquirishaj ichoj caj maquiquiwan aptaraycashayqui lëcha jitacunayquita. Derëchu caj maquiquicho chararaycashayqui lëchayquitapis cacharaycachishayquimi.
4Gamga suldäruyquicunawan, juc nasyuncunapita yan'gaycäshoj runacunawan iwalmi Israel jircacunacho wañunquipaj. Chaychömi gamcunataga cachaycushayquipaj aycha micoj äbicuna, micucoj jirca animalcuna micushunayquipaj.
5Lliuyaj pampachömi wañusha jitarpanquipaj. Noga Tayta Diosmi chayno cananpaj nishcä.›
6«Ninatami ratarachishaj Magog runacuna tiyaycashancho, lamar cantuncho sumaj chapasha tiyarcaycajcunachöpis. Chayrämi paycuna musyangapaj noga Tayta Dios cashäta.
7Nogami camacächishaj acrashä Israelcunachöga Santo jutë rejsisha cananpaj. Mananami mastaga camacächishänachu Santo jutë manacajman churasha cananpäga. Juc-lä nasyuncho tiyajcunapis musyangami nogalla Israelcunapa Santo Tayta Diosnin cashäta.
8Imay junajpis rimaycashä chayamongapämi. Chaycunaga cumlenganami. Noga Tayta Diosmi chayno në.
9«Chaura Israel siudäcunacho tiyajcunaga siudäpita llojshiycärir Gogpa pillyacunanta, tucuy casta chapacuna escüdunta, lëcha jitacunanta, lëchacunata, tucuy tamäñu lansacunata yanucunanpaj shuntanga. Chaymi paycunapaga yantan cangapaj ganchis watapaj aypaj.
10Chauraga manami jircapa yantacoj, ni muntiman guerucuna mutojpis aywangapänachu. Chay pillyacunallanmi yantanpaj canga. Chaynöpanami paycuna suwapanga quiquincunata unay suwapajcunataga. Unay paycunata guechojcunatapis guechonga. Noga Tayta Diosmi chayno në.
11«Chay wichan, Gogtaga Israelcho juc partita pampacunanpaj goycushäpaj. Lamarpa chimpancho caycaj Caminanticuna päsanan guechwa pampatami goycushaj. Chaymanmi Gogta llapan suldäruncunatawan pampanga. Chaymi chay partipaga pipis mana purengapänachu. Nircur chay partipa jutintana churapanga ‹Gogpawan suldäruncunapa Guechwa pampan› nir.
12Chay nasyun limyu cananpaj Israelcunaga ganchis quillatarämi ushanga wañojcunata pampayta.
13Paycunaga llapanpis mana jamaypa wañushacunata pampayllachömi carcaycanga. Chay junajmi noga musyachishaj munayniyoj cashäta. Chay junajtaga paycuna manami gongangachu. Noga Tayta Diosmi chayno në.
14«Chay ganchis quilla pampashanpitapis juc röpa runacunata churangaraj nasyunpa purimur ricapacamunanpaj, jitaraycajta tarishpanga pampananpaj, chay nasyuntaga limyutana cachaycunanpaj.
15Chay ricapacoj aywaj runacuna ricapacur puriycashancho runapa tullunta tarerga lädunman juc señalta churanga pampajcuna pampanancama. Chayta pampanga ‹Gogpa suldäruncunapa Guechwa pampan› niycashanman.
16Chaynöparämi nasyunta limyuyächenga. Chaynöpis chaychöga juc siudä cangapaj ‹Aypalla Suldärucuna› jutiyoj.»
17Tayta Dios cayno nimaran: «Runa, llapan äbicunatawan micucoj jirca animalcunata niy shuntacänanpaj. Israel jircacunaman shamuchun. Chaychömi paycunapaj noga micuyta churashaj. Chaura paycunana aychata miconga; yawartapis uponga.
18Suldärucunapa aychanta miconga. Munducho mandajcunapa yawarnintana uponga, imanömi uyshapa, carnipa, chïbupa Basancho caj werannin töru-mallwacunapa yawarninta upun, chaynöraj.
19Paycunapaj wañuchipänäpaj caycajpataga wiranta micongapaj däñapäcunancama. Yawartapis uponga machänancama.
20Alli micuytami camaripäshaj cawallu aychacunawan, muntädu aywaj wañojpa aychancunawan, suldärucunapa aychanwan, waquin tucuy casta pillyajcunapa aychanwanpis. Chaycunatami sacsananyaj miconga. Noga Tayta Diosmi chayno në.
21«Chaynöpami juc-lä nasyuncunata musyachishaj munayniyoj cashäta. Llapan nasyun runacunami ricanga imano rurashanpitapis jusgashäta, castigashäta.
22Chay junajpita-pacha Israelcunaga musyangami noga paycunapa Tayta Diosnin cashäta.
23Chaymi juc-lä nasyun runacunaga musyanga Israelcuna juchata rurashanpita y nishäta mana cumlishanpita prësu aywashanta. Jucha rurashanpita noga cachaycushäta, nircur contrancuna binsinanpaj, guërracho wañuchinanpaj camacächishätapis musyanga.
24Nogaga castigarä mana wiyacushanpitami, ganra ricacushanpitami. Chaypitami nogaga cachaycurä.
25«Chaypitami, noga Tayta Diosga në: Cananmi ichanga Babiloniaman apashanpita Jacobpita miraj Israelcunata cutichishäna. Chayno paycunata cuyapashpämi camacächishaj pï-maypis rispitamänanpaj.
26Paycunaga quiquinpa nasyunnincho allillana goyangapaj. Pipis mananami manchachenganachu. Chauraga gonganganami ñaupata pengaypaj goyashanta, conträ rurashantapis.
27Paycunataga contran nasyuncunapita, juc-lä nasyuncunapita shuntarcurmi jucllachashaj. Chaytaga achca nasyun runacunami ricangapis. Chaynöpami Santo Dios cashäta musyachishaj.
28Nogami nasyunninman yapay cutichishaj. Juc-lä nasyuncunaman prësu aywajcunataga manami jucnayllatapis chaycho cachaycushäpächu. Chayrämi musyangapaj noga Tayta Diosnin cashäta.
29Israelcunacho Espiritö captinmi yapayga manana cachaycushänachu. Noga Tayta Diosmi chayno në.»


text:
Shimiwan
- Shimi manaqa simi ( = boca).
- Shimi, simi ( = palabra)
- Simi, shimi ( = lengua, sistema lingüistico)
Lliwki shimi, waqayllatam qallaykun, (gritón, alusión perifrástica al zorro).
Mishki shimi, rimar imaykata munatsikun, mishkitsipaakun, yaykuskir qunqaskin; pawkayuq, rantikuq, hina riman ( endulzador, embaucador)
Llulla shimi, mana kaqta umallanpita hipin, manaqa llutanpa kutitsimun ( engatusador, falsario, mendaz)
Huk shimi, mana allaapa tumanyaykachantsu, sas manam nir, aw nirpis, huk shimi, riman.
Llullu shimi, pisi warmanuu riman, llullutukun ( voz aniñada o acercativa a bebitos)


text:
Nikolai Rimsky-Korsakov
Nikolai Rimsky-Korsakov (rusu simipi: Hиkoлaй AHдpeeBич PиMckий-KopcakoB) sutiyuq runaqa (Tikhvin llaqtapi (Rusiyapi) paqarisqa 18 ñiqin pawqar waray killapi 1844 p'unchawpi; † Lyubensk llaqtapi (Rusiyapi) wañusqa 21 ñiqin inti raymi killapi 1908 p'unchawpi), huk Rusya mama llaqtayuq rumantiku musika takichaqmi qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nikolai Rimsky-Korsakov.


text:
Yves Leterme
Yves Camille Désiré Leterme sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin kantaray killapi 1960 watapi paqarisqa Wervik llaqtapi - ). Bilhika musiku yachaqpi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2008 watamanta ñawpaq kuti Bilhikapa Uma kamayuqnin karqan.
17 anta situwa killapi 2009 watamanta 25 ayamarq'a killapi 2009 watakama Bilhika kansillir.
Taytan: ; Maman:.
Ñawpaq warmi: Sofie Haesen
Churinkuna:.
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yves Leterme.


text:
Yuraq p'akincha
Yuraq p'akincha icha Puñuchiq amapula (Papaver somniferum) nisqaqa huk musphachinayuq quram, hampi yuram.
Amapulap rurunpa qaranta khallaspa, k'utuspa lichi hillintam hurqunku. Chay hillitaqa ch'akispa upyutam ruranku.
Musphachinanrayku huk mama llaqtakuna puñuchiq amapula puquchiytaqa manam saqillankuchu.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuraq p'akincha.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Yuraq p'akincha


text:
Mach'ina
Wayrukunawan pukllanchik.
Wayru icha Machina nisqaqa suqta kaqlla chiruyuq, chunka iskayniyuq kaqlla manyayuq, pusaq ñawch'inkunayuq pachankam, paqtan suqtawask'am.
Hamu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wichachikan huk t'asrata sayaqllapa chachinchin karunnin kanqa manyanpa tupun.
Kayninkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kan suqta uya.
- Kan huk chunka iskay tupra
- Kan pusaq k'achi
- Kan tawa k'achiwataq
- Wayrupa kapun aswan sayay llapan suqtauyakunapura, uyan s'aytu kaptin.
Tupukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Uyakuna tarpuytupunin (qaran tupu) T = 6l2 ; chaypi, l = tupra tupu = tupra suni
- Wayru sayaynin = Warupa hakukaynin = l3 ; chaypi, l= tupra tupu
- K'achiwataqpa sunin = ; chaypi, l = tupra tupu


text:
Brian Mulroney
Martin Brian Mulroney sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin pawqar waray killapi 1939 watapi paqarisqa Baie-Corneau llaqtapi - ), huk Kanada mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1984 watamanta 1993 ñawpaq kuti Kanatápa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: Benedict Martin Mulroney; Maman: Mary Irene O'Shea
Ñawpaq warmi: Mila Pivnički
Churinkuna: (4) Caroline, Ben, Mark wan Nicolas.
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Brian Mulroney.


text:
Stanisław Krakówmanta
Stanisław Krakówmanta , (kastilla simipi Estanislao de Cracovia), Stanisław Szczepanowski sutiyuq runaqa (26 ñiqin anta situwa killapi 1030 watapi paqarisqa Szczepanow llaqtapi - 11 ñiqin ayriway killapi 1079 watapi wañusqa Kraków llaqtapi) huk Pulunya mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.
11 ñiqin ayriway killapi San Stanislaw raymi p'unchawninmi.
Taytan: Jan Kostka; Maman: Małgorzata de Drobniy Kryska.
1072 watamanta 1076 watakama Kraków Hatun yaya.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Stanisław Krakówmanta.


text:
Inga
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka icha Inga nisqaqa huk kichwa runa llaqtam, Kulumbyapi, Putumayu suyupi Nariñu suyupipas kawsaq, kichwa simita, inga kichwa nisqa k'iti rimayta rimaq. Kulumbyapi tiyaq inka runakuna kikinkumanta rimaspa "ñuqanchik ingakunam" ninku. Kay runakunaqa Tawantinsuyup pachapi mitmaqkuna kaspa kay markakama chayamurqanku. Kunan p'unchaw wakin ingakuna urqukunapi tiyanku (20.100 runa 2009 watapi), waq ingakunapas sach'a sach'api tiyanku (11.300 runa 2009 watapi).
Paykuna aswanta kay llaqtakunapi tiyanku:
- Urqukunapi
- Santiago
- Colón
- San Andrés
- Aponte, Nariñu
- Amarumayu sach'a sach'api
- Yunguillo, Condagua hukkunapas Mocoapi
- Wayuyaku hukkunapas Bota Caucanapi
- Challwayaku, Puerto Limón, San Miguel de la Castellana Villagarzónpi
- Putumayu patan Puerto Ospinapi
- Yarinal, Puerto Umbría hukkunapas Puerto Asíspi
- El Hacha, Concepción, Calenturas hukkunapas Puerto Leguízamopi
- Yurayaku, Fragua mayu, Solano, Valparaiso hukkunapas Caquetápi
Astawan Kulumbyapi waq qhichwa simi rimaq runakuna kanku, ichaqa paykuna mana ingakunachu kanku, kay qhichwa simi rimaq runakunaqa napurunam kanku. 2009 watapi 7.700 napuruna Kulumbyapi tiyarqanku.


text:
Yun Bo-seon
Yun Bo-seon, (Korianu simipi: 윤보선, hanja simipi: 尹潽善), (* 26 ñiqin chakra yapuy killapi 1897 watapi paqarisqa Ahsan - Uralan Chungcheong (Uralan Hansuyu) llaqtapi - † 18 ñiqin anta situwa killapi 1990 watapi wañusqa Siul llaqtapi). 1960 watamanta 1962 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan. 1948 watamanta 1949 watakama Mayor of Seoul, 1949 watamanta 1951 watakama Secretary of Commerce.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Lady Min
Wawakuna: 2 daugther
Ñawpaq warmi: Kong Deok-qui
Wawakuna: 2 son
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:


text:
Santa Ana (Salwadur)
Santa Ana (kastilla simipi: Santa Ana) llaqtaqa Santa Ana suyup uma llaqtanmi. Santa Ana llaqta 245 421 runakunam kawsachkanku (2005).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ispaña Alicante]
- Unduras La Ceiba
- USA Santa Ana (California)
- Nikarawa León
- Brasil Piracicaba
- USA Miramar (Florida)
- Suwidsuyu Gävle
- Salwadur Nueva Trinidad
- Salwadur Nejapa
- Salwadur Acajutla
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Monumento a Monseñor Óscar Romero
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Ana (Salwadur).
- Portal de la Alcaldía Municipal de Santa Ana
- Santa Ana en Google Maps


text:
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1871 watapi paqarisqa Brightwater (Musuq Silandapi) llaqtapi - † 19 ñiqin kantaray killapi 1937 watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi); huk Musuq Silanda mama llaqtayuq Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
1908 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Taytan: James Rutherford, Maman: Martha
Alma mater: Canterbury Yachay Sunturnin wan Cambridge Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ernest Rutherford.


text:
Wayra tanqana
Wayra tanqana p'acha,[1] Wayra apana p'acha[2] icha Wamp'una p'acha nisqaqa wamp'uta wayrawan kuyuchinapaq hatun p'acha p'alltam, wayra wamp'u nisqa wamp'u chawpinpi t'uyurka nisqa sayaq hatun k'aspipi watasqa.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:17, 27:40. Qosqo rimaypi, Sociedad Biblica Peruana, 2004: wayraq tanqanan [ñawpaqkaq] tela.
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:40. Ayakuchu rimaypi, Rómulo Sauñe, Donna Sauñe, Sociedad Biblica Peruana, 1987: wayrapa apanan [ñawpaqnin] tela.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayra wamp'ukuna.


text:
Jim Thorpe
Jacobus Franciscus Thorpe suti Jim Thorpe (Kikapú simi: Wa-Tho-Huk, kastilla simi: "Un Camino Iluminado por una Gran Luz") (* 28 ñiqin aymuray killapi 1888 watapi paqarisqa Prague llaqtapi - 28 ñiqin pawqar waray killapi 1953 watapi wañusqa Lomita llaqtapi), USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kurku kallpanchaq qarqan.
Taytan: Hiram Thorpe, Maman: Charlotte Vieux.
Warmi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jim Thorpe.
- Página oficial


text:
– Quinchuquimanta Cabildo Comunitario shuk unkushkamanta willachin.
– Wuhan, Chinapi kutin llamkay kallarin.
– 1500 pruebakunata punchan punchan ministerio de salud rurakrin.
– Wacha punchapi, Inti punchapipash Otavalopi hatuna ukukuna wichashka kakrin.
– Atuntaquimanta Cotacachiman rinkapa ñan wicharin.
Kichwa.net Entradas
– Quinchuquimanta Cabildo Comunitario shuk unkushkamanta willachin.
– Otavalopi ishkay unkushkakuna
– COE NACIONAL iglesia tantanakuykuna ama tiyachun mañan.
– Cotacachipi mascarillawanlla llukshina.
KICHWASHUN WILLAYKUNA 07-04-20
– Ecuadorpi 3.747 unkushkakuna, Imbaburapi 21
– Antawakuna shuk punchatalla hunkaypi purita ushanka
– Otavalopa COE Cantonal paktaykuna.
– Cotacachipa willaykuna
KICHWASHUN WILLAYKUNA 06-04-20
– Shuk hunu yalli unkushkakuna tiyan.
– Imbaburapi 18 unkushkakuna, Otavalo 1, Atuntaquipi 1
– Cotacachipi mikunata karashpa katinakun, fumigashpapash.
– Otavalopi zirma panka paskarin, makipuraywan katinkapa.
KICHWASHUN WILLAYKUNA 03-04-20
– Ñapashmi kay unkuy mirarikun.
– Ama kullkimanta llakikuna tiyachun.
– Guayaquilpilla, toque de queda.
– GAD Municipal Otavalomanta fumigacionkunata shinakun
– Cotacachipi runakunata antawa pushakkuna (transporte público), kunan punchamanta mana purita ushankachu.
– Ecuador mamallaktapi “toque de queda” kallarin.
– Otavalo GAD Municipal wichakun wakin ruraykunata.
– Cotacachi GAD Municipal antawakunata desinfectanakun.


text:
Pasqu suyu
Pasqu suyu nisqaqa huk suyum Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pasqu urqu llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Wayllay mamallaqta wak'a - Yanachaga-Chemillén mamallaqta parki - Sira ayllu llaqta risirwa - Yanisha ayllu llaqta risirwa - Hunin mama llaqta risirwa - San Matías - San Carlos amachana sach'a-sach'a
- Urqukuna: Altus Mach'ay - Añilqucha - Qiwllaqucha - Tarata - Wallqashhanka - Waqurunchu - Yanaqucha - Ñawsanka - Ñawsaqucha - Walla: Waqurunchu walla
- Mayukuna: Mantaru mayu - Pachitiya mayu - Pawqartampu mayu - Pususu mayu
- Quchakuna:: Aququcha - Allqaqucha - Pumpum - Qiwllaqucha - Shegue - Waqurunchu qucha - Warunqucha
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa pruwinsyanmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pasqu suyupiqa Ashaninka Yanisha runakunapas tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna : 208
- Huch'uy yachay wasikuna: 628
- Chawpi yachay wasikuna: 163
- Yachay sunturkuna: Universidad Nacional Daniel Alcides Carrión
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Josemaría Escrivá
Josemaría Escrivá de Balaguer y Albás sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1902 watapi paqarisqa Barbastro llaqtapi - † 26 ñiqin inti raymi killapi 1975 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.
26 ñiqin inti raymi killapi Santu José María Escrivá raymi p'unchawninmi.
Taytan: José Escrivá y Corzán ; Maman: María de los Dolores Albás y Blanc.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Josemaría Escrivá.
- josemariaescriva.info


text:
Kanichana runa
Kanichana, Canichana icha Canesi nisqaqa lliw kanichana simita rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Beni suyupi, Qincha pruwinsyapi, tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kanichana runakunaqa kanichana simitam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - kanichana simi)
- Ñuqa - eujale
- Qam - enjale
- Pay - jeencoye
- Qamkuna - eujaljina
- Ñuqanchik - jeujaljina
- Paykuna - jeenco
- Mana - sitá
- Ari - hejé
- Yaku - nissi
- Killa - nimilacu
- Inti - nicol


text:
Humboldt pinwinu mama llaqta risirwa
Humboldt pinwinu mama llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Nacional Pingüino de Humboldt) mama llaqta risirwaqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Chili mama llaqtapi, Kukimpu suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Nikita Kruschev
Nikita Sergeevič Hruščëv (rusu simipi: Hиkи́Ta CepréeBич XpyщëB) Nikita Kruschev sutiyuq runaqa (15 ñiqin ayriway killapi 1894 watapi paqarisqa Kalínovka llaqtapi - 11 ñiqin tarpuy killapi 1971 watapi wañusqa Moskwa llaqtapi), huk Rusya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Suwit Huñup pusaqnin karqan 1954 watamanta Stalinta qatispa 1964 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1956 watamanta 1964 watakama.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nikita Kruschev.


text:
Pallqaqucha
Pallqaqucha (kastilla simipi: Laguna Palcacocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi, Waras llaqtamanta 23 km karum.
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpa pachapaqariypis huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'utas Hiraquchatapas llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywaspa thuñichispa suqta, qanchis waranqa runatas wañuchirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ishinka
- Pallqarasu (6.274 m)
- Pukaranka (6.156 m)
- Ranrapallqa
- Waskaran mama llaqta parki
- Waylas


text:
Ruraq:AlimanRuna/Aknalla
Rimaykullayki AlimanRuna/Aknalla, ... sutiyuq runamanta rurasqayki p'anqata qullunaymi atirqan, mana allin qillqatachu rurarqaptiykim. Ama hina kaspa, kay p'anqatam qhaway:
Ratullakama masiy. -- AlimanRuna 15:24 16 hun 2008 (UTC)
Rimaykullayki {{PAGENAME}}, ... sutiyuq runamanta rurasqayki p'anqata [[Wikipidiya:Qulluy|qullunaymi]] atirqan, mana allin qillqatachu rurarqaptiykim. Ama hina kaspa, kay p'anqatam qhaway: *[[Wikipidiya:Aknalla yanapay]] *[[Wikipidiya:Contribuir efectivamente]] Ratullakama masiy. -- ~~~~
Rimaykullayki AlimanRuna/Aknalla masillay, anchatam añañayki ... sutiyuq runamanta p'anqa rurasqaykimanta. Ichataq chay p'anqataqa manam anchata allintachu rurarqanki. Ama hina kaspa, kay p'anqata qhaway:
Ratullakama masillay. -- AlimanRuna 15:24 16 hun 2008 (UTC)
Rimaykullayki {{PAGENAME}} masillay, anchatam añañayki ... sutiyuq runamanta p'anqa rurasqaykimanta. Ichataq chay p'anqataqa manam anchata allintachu rurarqanki. Ama hina kaspa, kay p'anqata qhaway: *[[Wikipidiya:Aknalla yanapay]] *[[Wikipidiya:Contribuir efectivamente]] Ratullakama masillay. -- ~~~~
Rimaykullayki AlimanRuna/Aknalla masillay, añañayki ... sutiyuq runamanta p'anqa rurasqaykimanta. Ichataq chay p'anqataqa manam allintachu rurarqanki, mana qillqachu kaptinmi. Chayrayku qullusqachá kanqa. Mana qullunanta munaspaykiqa, p'anqata allinchay. Ama hina kaspa, kay p'anqata qhaway:
Ratullakama masillay. -- AlimanRuna 10:47 14 sit 2008 (UTC)
Rimaykullayki {{PAGENAME}} masillay, añañayki ... sutiyuq runamanta p'anqa rurasqaykimanta. Ichataq chay p'anqataqa manam allintachu rurarqanki, mana qillqachu kaptinmi. Chayrayku [[Wikipidiya:Qulluy|qullusqachá]] kanqa. Mana qullunanta munaspaykiqa, p'anqata allinchay. Ama hina kaspa, kay p'anqata qhaway: *[[Wikipidiya:Aknalla yanapay]] *[[Wikipidiya:Contribuir efectivamente]] Ratullakama masillay. -- ~~~~


text:
Chawpikallki
Chawpikallki icha Chawpi Kallki (kastilla qillqaypi: Chopicallqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi , Yunkay pruwinsyapi, Yanama distritupi, Yunkay distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Shilla distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.345 mitrum aswan hanaq.
lluq'imanta pañaman: Waskaran, Wallqan, Chawpikallki rit'i urqukuna
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Chaqllaku
- Chiqllarahu
- Tullparahu (Wantuy)
- Wallqan (Rahupakinan)
- Waskaran
- Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna


text:
Pedro Gallese
Pedro David Gallese Quiroz sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin ayriway killapi 1990 watapi paqarisqa Kallaw llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytanː José Luis Gallese; Mamanː Tatiana Quiroz.
Warmiː Claudia Díaz.
Churiː (1).
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Gallese.


text:
¿Imataq chay Radio hinallataq Televisión Watiqaq?
Chayqa Ministerio de Culturapa plataforma web nisqan, kayqa Consejo Consultivo de Radio y Televisión (CONCORTV) kuskawan ruwasqa, runakunaman mastarinapaq yachaykunata willakuy chayarichiqkuna - radio hinallataq televisiónpi - ima usuchikuykuna kaptin paykuna riqsiyta atinankupaq, hinallataq chaykuna tukuchinankupaq.imakunawan amachakuyta yachanankupaq.
¿Imatam maskaniku?
Tukuy niraq llaqtakunata chaninchayta televisionpi hinallataq radiokunapi mastarichiyta munaniku, hinallataq willakuykuna mana pitapas usuchikunanta ayllunkunarayku utaq hukniraq kayninmantarayku. Chaykuna aypanaykupaq kaykunata ruwaniku:


text:
Gracias a Dios (Unduras) suyu
Gracias a Dios suyu (kastilla simipi: Departamento de Gracias a Dios), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Lempira.
16 997 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 28 ñiqin inti raymi killapi 1957 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
88 314 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gracias a Dios (Unduras) suyu.


text:
Chachapuyas pruwinsya
Chachapuyas pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Chachapuyas jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Chachapoyas) Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chachapuyas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1832 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kinwaqucha (+4.000 m) - Pirqa Pirqa
- Quchakuna:: Qanchis qucha (Siete Lagunas) - Warmiqucha
- Mayukuna: Chakawayq'u - Marañun mayu - Pusaq mayu - Utkupampa - Ventilla mayu / Sunchi mayu - Wankachaka (Huancachaca)
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay chunka hukniyuq distritunmi kan:
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Shiwalpi (Magdalena distritupi): mach'aykuna
- Leymebambapi: musiyu
- Levantopi: Inlisya
- Wankas: Sunchi qhichwa
- Chachapuyas llaqta
Chachapuya pukara, Suluqu distritu
La Congona mawk'a llaqta
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chachapuyas pruwinsya.
- Saywitu: Amarumayu suyu


text:
Uywa
Uywa (Wiwa) icha Animal nisqakunaqa (latin simipi: animale - (regnum) Animalia, grigu simipi: Zώov - Zώa) tukuy kuyuq, mikhuq, samaq kawsaqkunam (ima runakunallataq).
Qhichwa simipi imakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qallariyninpiqa uywa nisqaqa "runap uywasqan animal, manataq sallqa animalchu" niyta munarqaptin, Ikwadur kichwa shimi nisqapi tukuy animal nisqakunapaq, sallqakunapaqpas, "wiwa" nispa niytam qallarirqanku. Chay hinam kay Wikipidiyapi "uywa" nispa tukuy animalkunatam niyta munanchik.
Rakikay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna rakikan pachallan yawaryuq kuna (endotermos), huknin; tikray yawaryuqkuna (ectotermos)wakinkuna.


text:
Allyson Felix
Allyson Felix sutiyuq warmiqa (* 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1985 watapi paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mamallaqtapas kallpanakuyuq, kaq purinakunapim (200m, 400 m, 4x100m).
Tayta: Paul, Mama: Marlean.
Yachay wasi: High School.
Apuwasinyuq pukllaykuna 2004 Athina, Apuwasinyuq pukllaykuna 2008 Pikkin, Apuwasinyuq pukllaykuna 2012 London wan Apuwasinyuq pukllaykuna 2016 Rio de Janeiro. rikchacha|paña|270px|Allyson Felix, 2008
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 9 Ulimpiku medallakuna (6 Qori) (1984-1996)
- 1 Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2008 Pikkin.
- 3 Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2012 London.
- 2 Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2016 Rio de Janeiro.
- 1 Qullqi Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2004 Athina.
- 1 Qullqi Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2008 Pikkin.
- 1 Qullqi Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 2016 Rio de Janeiro.
- 9 Qori medallakuna, 3 Qullqi medallakuna wan 1 bronce medalla Kallpanakuy Pachatin Kampiunatukuna (2005-2015).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Allyson Felix.
- Uficial Qillqa web


text:
Ignacio Solozábal
Ignacio Solozábal Igartua sutiyuq runaqa, icha “Nacho” (* 8 ñiqin qhulla puquy killapi 1958 watapi paqarisqa Barcelona llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq isanka rump'uq pukllaq qarqan.
Warmiː . Churiː .
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- FC Barcelona (1975-1992).
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qullqi medalla - Los Angeles Apuwasinyuq pukllaykuna 1984
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Juan Antonio Corbalán
- Dražen Petrović
- Juan Antonio San Epifanio
- Fernando Martín
- Fernando Romay
- Audie Norris
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ignacio Solozábal.


text:
Cerro Largo suyu
Cerro Largo suyu (kastilla simipi: Departamento de Cerro Largo), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Melomi.
13 648 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 18 ñiqin anta situwa killapi 1830 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
86 564 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cerro Largo suyu.
- Web site Cerro Largo suyu.


text:
Qhawaq ¡Rijch’ariy! revistakuna
Bibliamanta revistaykuqa 200 más simikunapin horqokuyta atikun, kashallantaqmi makiwan rimaqkunapaqpas. Qhawaq revistan rikuchiwanchis imaynatas Bibliapi profeciakuna kunan tiempopi hunt’akushan chayta. Runaq sonqontan llanllarichin Diospa gobiernonmanta willaspa, Jesuspi iñinankupaqtaq yanapan. ¡Rijch’ariy! revistaqa yanapawanchismi sasachakuykunata atipanapaq, hamuq tiempopaq Diospa prometesqan thak kawsay kananpi confianapaqpas.
“Qhaway” nisqapi huk simita akllay, chaymantataq “Maskhay” nisqapi ñit’iy chay simipi revistakunata tarinaykipaq ima formatopi kasqanta yachanaykipaqpas.


text: La psicosis epiléptica, modelos neurobiológicos e implicancias farmacológicas Re su men La re la ción exis ten te en tre las psi co sis del ti po de la es qui zo fre - nia y la epi lep sia con ti núa hoy sien do con tro ver ti da, pe se a los avan ces rea li za dos en la ma te ria. Por un la do exis ti ría un an ta - go nis mo en tre am bos pro ce sos, don de las cri sis epi lép ti cas pa - re ce rían pro te ger del de sa rro llo de la psi co sis y por el otro un ago nis mo en el cual la epi lep sia se com por ta ría co mo un ele - men to fa ci li ta dor de la apa ri ción de la psi co sis. En es ta re vi sión nos avo ca re mos a de fi nir las ca rac te rís ti cas clí ni cas y fi sio pa to - ló gi cas de los di fe ren tes ti pos de psi co sis que se ma ni fies tan en al gu nos pa cien tes epi lép ti cos, en par ti cu lar aque llos con epi - lep sia del ló bu lo tem po ral (ELT), for ma de epi lep sia mas re la - cio na da con el de sa rro llo de psi co sis y otros tras tor nos psi quiá - tri cos gra ves, y a la re la ción de és tos con los fár ma cos an tie pi - lép ti cos. Pa la bras Cla ve • Psi co sis • Epi lep sia • Nor ma li za ción for za da • Nue vos an tie - pi lép ti cos. In tro duc ción Las epi lep sias cons ti tu yen en fer me da des neu ro ló gi cas don de la pa to lo gía psi quiá tri ca es de fre cuen te apa ri ción. Se des cri be una ma yor in ci den cia de tras tor nos con duc tua les en los pa cien tes epi lép ti cos que en la po bla ción ge ne ral, pu dien do apa re cer a lo lar go de la evo lu ción de es ta en fer me dad, tras tor - nos afec ti vos, tras tor nos de an sie dad, pro ble mas de con duc ta, tras tor nos de la per so na li dad y di fe ren tes ti pos de psi co sis (14,12). En es ta re vi sión nos abo ca re mos a tra tar el ca so par ti cu lar de las psi co sis epi lép ti cas, que han si do su je tas a di ver sas con tro - ver sias, y que aún en nues tros días se po ne en du da la exis ten - cia de es te ti po de iden ti da des, y si cons ti tu yen o no lo mis mo que las for mas pu ra men te psi quiá tri cas, idio pá ti cas o en dó ge - nas. Su es tu dio nos per mi ti rá ahon dar en los me ca nis mos sub - ya cen tes, res pon sa bles de la sin to ma to lo gía psi có ti ca, y avan zar en el co no ci mien to de las ba ses fi sio pa to ló gi cas de la es qui zo - fre nia y de más psi co sis idio pá ti cas. En es te tra ba jo nos re fe ri re mos al con cep to de psi co sis con un al can ce am plio del tér mi no, que in clu ye las di ver sas for mas clí - ni cas de psi co sis, des de los cua dros agu dos con fu sio na les a las for mas cró ni cas si mi la res a la es qui zo fre nia. Epidemiología Los es tu dios epi de mio ló gi cos rea li za dos so bre po bla cio nes de pa cien tes epi lép ti cos en con tra ron una ma yor in ci den cia de psi - co sis que la es pe ra ble, su po nien do a am bos tras tor nos in de pen - dien tes en tre sí. Por otro la do los des cu bri mien tos re cien tes so - bre al gu nos as pec tos neu ro bio ló gi cos de la epi lep sia y de la es - qui zo fre nia, obli gan a una re vi sión de los me ca nis mos in vo lu - cra dos en la aso cia ción de am bas pa to lo gías. El ries go in di vi dual de de sa rro llar psi co sis, no es el mis mo pa - ra to dos los pa cien tes epi lép ti cos. Exis ti ría un pa trón de pre sen - ta ción no ho mo gé neo de las psi co sis se gún los da tos es ta dís ti - cos. Los es tu dios epi de mio ló gi cos más re cien tes, en con tra ron un al to por cen ta je de psi co sis (19 a 27%) en tre los pa cien tes con tro la dos por cen tros es pe cia li za dos en epi lep sia. Sin em bar - go, la pro por ción de pa cien tes con psi co sis fue sig ni fi ca ti va - men te me nor en cen tros no es pe cia li za dos de aten ción mé di ca ge ne ral, acer cán do se a la in ci den cia de psi co sis en la po bla ción ge ne ral ( 0,7 a 7 %) (39). Den tro de los di fe ren tes sub ti pos de epi lep sia, las epi lep sias del ló bu lo tem po ral (ELT) son las for mas mas fre cuen te men te aso - cia das con tras tor nos psi quiá tri cos en ge ne ral y psi co sis en par - ti cu lar (14,25,31,36). Se gún los re sul ta dos de es tu dios com pa ra ti vos en tre los di fe ren - tes ti pos de epi lep sia, el de sa rro llo de psi co sis pue de ob ser var - se en di fe ren tes for mas de epi lep sia, pe ro la fre cuen cia de es ta aso cia ción es sig ni fi ca ti va men te ma yor pa ra las ELT. En un es - tu dio rea li za do so bre un to tal de 1.285 pa cien tes epi lép ti cos, se en con tró que un 24,3% de los pa cien tes con ELT, pre sen ta - ban al gún ti po de anor ma li dad psi quiá tri ca ex clu yen do la de bi - li dad men tal. La fre cuen cia de es ta dos psi có ti cos fue del 14,1% en tre los pa cien tes con ELT, y de so lo el 3%, en tre los pa cien tes con epi lep sia ge ne ra li za da idio pá ti ca (EG) (37). Es tos ha llaz gos ya ha bían si do des crip tos por au to res co mo Sla ter y Beard, quie nes en con tra ron que 55 de los 69 pa cien tes es tu - dia dos con psi co sis si mil es qui zo fré ni ca, pre sen ta ban el fo co epi lép ti co a ni vel tem po ral (34). Ade más de las di fe ren cias en cuan to a la fre cuen cia de apa ri - ción de es ta dos psi có ti cos, se des cri ben di fe ren tes for mas clí - ni cas de pre sen ta ción en tre los dis tin tos ti pos de epi lep sia. En un es tu dio en el que se ana li za ron las ca rac te rís ti cas clí ni cas di fe ren cia les de la psi co sis de sa rro lla das en tre pa cien tes con ELT y EG, se de tec ta ron di fe ren cias clí ni cas en tre am bos gru - pos. Los pa cien tes con ELT y psi co sis pre sen ta ron ma yor du ra - ción de los epi so dios psi có ti cos, ma yor ten den cia a la cro ni ci - dad, y ma yor in ci den cia de sín to mas po si ti vos co mo alu ci na cio - nes y de li rio, que los pa cien tes con EG (1). Características clínicas de las psicosis epilépticas El pri mer ca so de psi co sis pos tic tal fue des crip to en 1908 por Ku re y en 1936, Grul he las de fi nió co mo psi co sis or gá ni cas. En el año 1942 Mi tu da des cri bió en un sub gru po de pa cien tes con es qui zo fre nia e his to ria fa mi liar de epi lep sia, for mas "es qui zo - fre ni for mes" de me jor pro nós ti co a las que de no mi nó psi co sis mar gi na les o atí pi cas. Las re la cio nó con una dis fun ción ce re bral muy cer ca na a la epi lep sia, ya que al gu nas for mas cur sa ban con anor ma li da des en el elec troen ce fa lo gra ma (37). Ac tual men te, las psi co sis epi lép ti cas se cla si fi can se gún la re - la ción tem po ral con las cri sis epi lép ti cas, y la evo lu ción de la sin to ma to lo gía psi có ti ca. Se des cri ben los si guien tes ti pos clí - ni cos: 1. Psi co sis ic tal (es ta tus par cial no con vul si vo) 2. Psi co sis agu das pos tic ta les 3. Psi co sis in te ric ta les de evo lu ción agu da o su ba gu da 4. Psi co sis in te ric ta les de evo lu ción cró ni ca, "es qui zo fre nia si mil" 1. PSI CO SIS IC TAL: Es ta for ma de psi co sis co rres pon de a un es ta tus epi lép ti co que clí ni ca men te se ma ni fies ta co mo tras tor no con - duc tual. Obe de ce a des car gas epi lép ti cas que se pro lon gan en el tiem po, de tec ta bles en la ma yo ría de los ca sos con EEG de su per fi cie. Se ca rac te ri zan por su muy cor ta du ra ción, ge ne ral - men te ho ras, a ve ces días, con re mi sión to tal de la sin to ma to - lo gía psi quiá tri ca. Las for mas com ple jas se ca rac te ri zan por la al te ra ción de la con cien cia, au to ma tis mos mo to res aso cia dos a la sin to ma to lo gía psi có ti ca y am ne sia pos te rior. Las for mas sim - ples pue den cur sar con la con cien cia cla ra y con EEG de su per - fi cie nor mal. La ma yo ría de los ca sos des crip tos co rres pon den a for mas tem po ra les de epi lep sia, si bien en el 30% de los pa - cien tes se han po di do ob ser var fo cos de lo ca li za ción fron tal y en la cor te za cin gu la da (25). 2. PSI CO SIS POS TIC TA LES: son las for mas de pre sen ta ción más fre - cuen te, y cons ti tu yen el 25% del to tal de las psi co sis des crip - tas en pa cien tes epi lép ti cos. Sue len ma ni fes tar se lue go de epi - so dios de cri sis epi lép ti cas re pe ti ti vas (cri sis en clus ters), o bien lue go de un re cru de ci mien to re cien te de las cri sis. Son de cor ta du ra ción (días o se ma nas) y re suel ven en for ma to tal con an tip si có ti cos a ba jas do sis, si bien en al gu nos pa cien tes con for mas re cu rren tes pue den cro ni fi car se. Sue le es tar pre ce di da por un in ter va lo lú ci do de 24 a 72 ho ras, en tre las cri sis y el ini cio de la psi co sis. Clí ni ca men te cons ti tu yen psi co sis con fu - 14 // PSICOFARMACOLOGÍA


text:
15 YACHAQANA
¿Imaynatá Dios yupaychananchikta munan?
¿Diosninchik tukuy religionestachu allinpaq qhawan?
¿Imaynatá chiqa religionta riqsisunman?
¿Pikunataq Diospa munayninmanjina payta yupaychachkanku?
1. Diosta munayninmanjina yupaychaspa, ¿imatá tarisunchik?
JEHOVÁ DIOS mayta munakuwanchik. Chayrayku allinninchikta munaspa, yanapayta munawanchik. Munayninmanjina payta yupaychasunchik chayqa, llakiykunamanta karunchakusunchik, chantá may kusisqa kawsakusunchik. Astawanpis, Pay yanapawasunchik maytataq tʼinkawasunchik (Isaías 48:17). Chaywanpis achkha religiones tiyan. Tukuypis mana chiqatachu Diosmanta yachachinku, nitaq imatachus Dios ruwananchikta munasqantapis yachachinkuchu.
2. ¿Imaynatá yachasunman imaynatachus Jehová yupaychananchikta munasqanta, imawantaq chayta kikinchasunman?
2 ¿Imaynatá yachawaq imaynatachus Jehová yupaychanaykita munasqanta? Chaypaqqa, mana tukuy religiones imatachus yachachisqankumantapunichu yachakunayki tiyan. Manaqa, imatapunichus Biblia yachachisqanta yachakunayki tiyan. Kayta astawan sutʼinchanapaq kaypi tʼukuriy. Falso qullqiwanqa mana imatapis rantikunchu, ¿icharí? Falso qullqita akllanaykita nisuptinku, ¿imaynatá yachawaq mayqinchus falso kasqanta? ¿Sapa juk falso qullqitachu riqsinayki kanman, falso qullqi imaynachus kasqanta yachanaykipaq? ¿Manachu aswan allin kanman chiqa qullqita sumaqta riqsinayki? Chiqa qullqita allinta riqsispaqa mayqinchus falso kasqanta riqsiyta atillankiña. Jinallatataq chiqa religionta allinta riqsispaqa, mayqinkunachus religiones falsas kasqanta riqsinki.
3. Jesús nisqanmanjina, ¿imatataq Diosninchik allinpaq qhawanawanchikpaq ruwananchik tiyan?
3 Jehovata munayninmanjina yupaychananchik tiyan. Achkha runas ninku: “Diosqa tukuy religionesta allinpaq qhawan”, nispa. Bibliataq mana chayta yachachinchu. Chantá, mana “ñuqa cristiano kani” niyllachu, Jesús nirqa: “Mana tukuy pikunachus: Señor, Señor, nispa niwajkunachu janaj pacha reinoman yaykonqanku. Manachayqa, janaj pachapi kashaj Tataypa munayninta ruwajkunalla yaykonqanku”, nispa. Arí, Dios allinpaq qhawawasunchik, nisqanta jatunpaq qhawaspa ruwaptinchikqa. Diospa munayninta mana ruwaqkunata, Jesusqa, “sajrata ruwajkuna”, nispa suticharqa (Mateo 7:21-23). Llulla religionqa, falso qullqijina: mana imapaqpis valenchu. Maytataq llakichiwasunman.
4. Jesús nisqanmanjina, ¿imatataq chay iskay ñankuna niyta munan, maymantaq sapa juk pusawanchik?
4 Jehovaqa, tukuy runas wiñaypaq kawsanankuta munan. Chaywanpis wiñaypaq kawsayta munanchik chayqa, Pay nisqanmanjina kawsananchik tiyan, chantá payta yupaychananchik tiyan. Kunanqa achkha runas mana Diosta kasukunkuchu, chayrayku Jesús nirqa: “Kʼullku punkunejta yaykuychej, imaraykuchus anchomin punkoqa, jatuntaj chinkayman pusaj ñampis, chaynejta yaykojkunataj ashkhas kanku. Punkoqa kʼullkumin, kʼullkutaj kawsayman pusaj ñampis. Chayta tarejkunaqa pisi kanku”, nispa (Mateo 7:13, 14). Rikunchikjina, chiqa religionqa kawsayman pusan, llulla religiontaq wañuyman. Diosqa, mana pipis wañunanta munanchu, astawanqa tukuy runas payman kutirikunankuta, payta riqsinankuta ima munan (2 Pedro 3:9). Arí, imaynatachus Diosta yupaychasqanchikqa, kawsayman, chayri wañuyman pusawasunman.
¿IMAYNATÁ CHIQA RELIGIONTA RIQSISUNMAN?
5. ¿Imaynatá riqsisunman mayqinchus chiqa religión kasqanta?
5 ¿Imaynatataq ‘kawsayman pusaq ñanta’ tarisunman? Chaymanta parlaspa Jesús nirqa, chiqa religionpi kaqkunaqa kawsayninkuwan chiqa religionpi kasqankuta rikuchinankuta. Pay nirqa: “Ruwasqasninkunejta paykunata rejsinkichej [imaraykuchus] allin sachʼaqa sumaj poqoykunata poqon”, nispa (Mateo 7:16, 17). Nisunman, chiqa religionpi kaqkuna Dios nisqanmanjina yachakunku, chaymanjinataq ruwanku. Juchasapa runa kaspapis, qutujina Diospa munayninta ruwanku. Paykunata riqsisunman, suqta ruwaykunasninkuta qhawarispa.
6, 7. ¿Imatataq Diosta kasukuqkuna Bibliamanta ninku, imaynatataq Jesuspis chayta yachachirqa?
6 Diosta kasukuqkunaqa Bibliap yachachisqanta yachachinku. Bibliallataq nin: “Diosmanta tukuy Qhelqasqaqa paypa yuyaychasqan kaspa, may sumaj kashan yachachinapaj, juchata reparachinapaj, cheqa kajman kutirichinapaj, cheqanta kawsayta yachachinapaj ima. Ajinamanta Diospa kamachenqa ruwanapaj atiyniyoj kanqa, sumaj wakichisqataj tukuy ima allin kajta ruwanampaj”, nispa (2 Timoteo 3:16, 17). Chantá apóstol Pabloqa cristianosman jinata qillqarqa: “Diospa Palabranta qankunaman willajtiyku, qankunaqa uyariytawan, tukuy sonqo chay Palabrata japʼikorqankichej, mana runaj palabranta jinachu, manachayqa cheqamanta Diospa Palabranta jina”, nispa (1 Tesalonicenses 2:13). Chayrayku chiqa religionqa, mana runap yachayninmantachu, nitaq ñawpa runap ususninmantachu yachachin. Manaqa Bibliamanta, Diospa yuyaychasqanmanta yachachin; chaymanjinataq ruwan.
7 Jesucristo Diospa Palabranmanta yachachirqa kikinta ruwananchikpaq. Juk mañakuypi Tatanta jinata nirqa: “Nisqasniykeqa cheqapuni kanku”, nispa (Juan 17:17). Jesusqa, Biblia chiqa kasqanta yacharqa, tukuy imatataq Biblia nisqanmanjina yachachirqa. Sapa kuti, ‘Diospa Palabranpi jinata nin’, nispa yachachiq, chaymantataq maypichus qillqasqa kasqanta willaq (Mateo 4:4, 7, 10). Kikillantaq kunanpis Diosta kasukuqkuna mana paykunap yuyasqankutachu yachachinku, manaqa, Bibliata Diospa Palabrantajina qhawanku, nisqantataq yachachinku.
8. ¿Imaynatá astawan Jehovata kasukuqkuna payta yupaychanku?
8 Chiqa religionpi kaqkuna Jehová Diosllata yupaychanku, sutintataq tukuyman willanku. Jesús yachachirqa: “[Jehová] Diosniykita yupaychanki, pay sapallantataj sirvinki”, nispa (Mateo 4:10). Jinamanta Diosta kasukuqkunaqa Jehovallata yupaychanku, tukuyman Diospa sutinta, kʼacha kaykunasninta ima riqsichispa. Salmo 83:18 nin: “Yachachunku qan [Jehová] Dioslla Patapi Kaj Dios kasqaykita tukuy kay pachapi”, nispa. Diosta kasukuqkunaqa, Jesusjina Diosmanta runaman yachachinku. Jesús Tatanman nirqa: “Sutiykita rejsicherqani kay pachamanta qowasqayki runasman”, nispa (Juan 17:6). Kunanpis kikillantataq Diosta kasukuqkuna runa masisninman Diospa sutinta, kʼacha kaykunasninta, munayninta ima riqsichinku.
9, 10. ¿Imaynatá munanakusqankuta chiqa cristianos rikuchinku?
9 Diosta kasukuqkuna tukuy sunquwan munanakunku. Jesús nirqa: “Qankunachus munanakunkichej chayqa, tukuy runas yachanqanku yachachisqasniy kasqaykichejta”, nispa (Juan 13:35). Ñawpa cristianos Jesús nisqanmanjina munanakurqanku. Kunanpis kikillantaq chiqa cristianosqa; wak layamanta runa kaspapis, astawan qullqiyuq kaspapis, wak llaqtamanta runa kaspapis, mana chiqninakunkuchu, juk familiajina kanku (Colosenses 3:14). Llulla religionespi kaqkunaqa mana jinata munanakunkuchu. Munanakunkuman chayqa, mana wak llaqtayuq runata, wak laya runata wañuchinkumanchu. Chiqamanta Diosta yupaychaqkunaqa ni pitapis wañuchinkuchu. Biblia jinata yachachin: “Kay jinapi yachakun Diospa wawasninchus, chayrí Kuraj Supaypatachus kasqankoqa. Mana cheqan kajta ruwajqa mana Diospa wawanchu, nitaj hermanontapis mana munakojqa. [...] Ujkuna ujkunawan munanakunanchej. Mana Caín jinachu kananchej; payqa Kuraj Supaymanta kaspa, wawqenta wañucherqa”, nispa (1 Juan 3:10-12; 4:20, 21).
10 Chayrayku kay munanakuyqa runa masinchikta wañuchiymanta jarkʼawanchik, chaywanpis mana chayllachu. Chiqa cristianosqa, puraqmanta yanapanakunankupaq, sunquchanakunankupaq ima tiemponkuta, kapuyninkuta ima, qunku (Hebreos 10:24, 25). Ima llakiypis kaptin yanapanakunku, mana suwakunkuchu nitaq llullakunkuchu. Astawanpis, ‘sapa kuti tukuypaq allinta ruwanku’ (Gálatas 6:10).
11. ¿Imaraykutaq Jesusta salvadorninchiktajina qhawananchik tiyan?
11 Chiqa cristianoqa Jesusta salvadornintajina qhawan. Biblia nin: “Salvacionqa Jesucristollapi tarikun. Kay pachapi mana waj suti runasman qosqa kanchu, salvasqa kananchejpaq”, nispa (Hechos 4:12). Phichqa yachaqanapi rikunchikjina Jesús kawsayninta runata salvananpaq qurqa (Mateo 20:28). Jehovaqa, Jesusta Diospa Reinonpi Jallpʼata kamachinanpaq churarqa. Chayrayku Diosqa, Jesusta kasukunanchikta, qhipanta rinanchikta ima munan, wiñaypaq kawsayta atinanchikpaq. Chayrayku, Biblia nin: “Churipi creejqa wiñay kawsayniyoj; Churipi mana creejtajrí kawsaytaqa mana rikonqachu”, nispa (Juan 3:36).
12. ¿Imatataq niyta munan mana kay pachamanta kay?
12 Diosta kasukuqkunaqa mana kay pachamantachu kanku. Jesús Pilatop ñawpaqinpi kachkaspa jinata nirqa: “Reinoyqa mana kay pachamantachu”, nispa (Juan 18:36). Ima llaqtapipis tiyakuchunku, Cristop discipulosninqa paypa kamachisqanta kasukunku. Chayrayku mana politicapi piqtukunkuchu, manataq kay pachap maqanakuyninpi satʼikunkuchu, mana yanapankuchu, nitaq churanakunkuchu. Chaywanpis, wak runas politicaman yaykuyta munaptinku, akllachikuyta munaptinku, chayri votayta munaptinku, mana imatapis ninkuchu. Chantapis, leyes nisqata kasukunku. ¿Imaraykutaq? Imaraykuchus Bibliaqa jinata cristianosta kamachin: “Tukuy runas kamachejkunata kasuchunku”, nispa (Romanos 13:1). Chaywanpis, kamachiqkuna imatapis Diospa contranta mañan chayqa, Diosta kasukuqkunaqa, apostolesjina ninku: “Diostapuni astawanqa kasunayku tiyan, runasta kasunaykumantaqa”, nispa (Hechos 5:29; Marcos 12:17).
13. ¿Imatataq Jesuspa chiqa discipulosnin Diospa Reinonmanta yachanku, chayrayku imatataq ruwanku?
13 Jesuspa chiqa discipulosninqa, Diospa Reinollan kay pachata allinchananta willanku. Jesús jinata ñawpaqmanta willarqa: “Janaj pacha reinomanta evangelio tukuynejpi willasqa kanqa, tukuy runas yachanankupaj; chaypachamá tukukoyqa jamonqa”, nispa (Mateo 24:14). Jesuspa discipulosninqa, kay pachapi kamachiqkuna mana chʼampayninchikta allinchayta atisqankuta yachachinku. Manachayqa, Diospa Reinollan kay pachata allinchananta, yachachinku, chay Reinollapi suyakuyta yachachinku (Salmo 146:3). Chantá Jesusqa, Diospa Reinonta mañakuyta yachachiwarqanchik, nirqataq: “Reinoyki jamuchun munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:10). Diospa Palabranqa, ñawpaqmantaña willarqa imatachus Diospa Reinon ruwananmanta: “Tukuynin waj reinosta tukuchenqa, [Diospa] reinotajrí wiñaypaj sayanqa”, nispa (Daniel 2:44).
14. Qam rikusqaykimanjina, ¿mayqin religiontaq Biblia nisqanmanjina ruwachkan?
14 Kay tukuy rikusqanchikta yuyarispa, tapurikuy: “¿Ima religiontaq Biblia yachachisqanta yachachin, Diospa sutin Jehová kasqantataq tukuyman willan? Arí, ¿pikunataq cristianosjina munanakunku, Jesuspi iñinku, manataq kay pachamantachu kanku? ¿Pikunataq, Diospa Reinollan runap chʼampayninta allinchananta yachachinku? ¿Mayqin religiontaq tukuy kaykunata ruwan? Rikukusqanmanjina Jehovamanta sutʼinchaqkunalla kaykunata ruwachkanku (Isaías 43:10-12).
¿IMATATAQ RUWANAYKI TIYAN?
15. ¿Diosninchik paypi creenallanchiktachu munan?
15 Dios allinpaq qhawanawanchikpaq mana paypi creenallanchikchu tiyan. Yuyarinchik chayqa supaykunapis Diospi creellankutaq (Santiago 2:19). Manataq Jehovap munaynintachu ruwanku, Diostaq mana allinpaqchu paykunata qhawan. Dios allinpaq qhawanawanchikpaqqa, mana pay kasqanta creenallachu, manaqa munayninta ruwananchik tiyan. Astawanpis, llulla religionmanta lluqsipunanchik tiyan, chiqa religionmantaq yaykupunanchik tiyan.
16. ¿Imatá ruwananchik tiyan, llulla religionmanta lluqsipunapaq?
16 Apóstol Pablo llulla yupaychaywan mana chhapukunanchikta nirqa. Jinata qillqarqa: “Llojsiychej paykunaj chawpinkumanta, tʼaqakuychejtaj —nispa Jehová nin—. Ama llankhaychejchu chʼichipaj qhawasqa imasta, noqataj japʼikapusqaykichej”, nispa (2 Corintios 6:17; Isaías 52:11). Chayrayku chiqa cristianosqa tukuy llulla religionesmanta karunchakunanku tiyan.
17, 18. ¿Imataq ‘Jatun Babiloniarí’, imaraykutaq usqhayta chaymanta lluqsipunanchik tiyan?
17 Bibliaqa, tukuy llulla religiones ‘Jatun Babiloniamanta’ kasqankuta nin (Apocalipsis 17:5). * Kay sutiqa ñawpa Babilonia llaqtata yuyarichiwanchik, chaypitaq llulla religión qallarirqa, Jatun Para kasqanmanta qhipaman. Kunan llulla religionespi ruwakusqanqa, unayña Babiloniapi qallarirqa. Chay suyupi, runasqa kimsa uyasniyuq diosesta yupaychaq kanku, kunanpis yaqha tukuy religiones Trinidad nisqa yachachiyta yachachillankutaq. Mana chaymanjinataq Bibliaqa, juk kʼata Dioslla Jehová sutiyuq kasqanta, Jesucristotaq Churin kasqanta yachachiwanchik (Juan 17:3). Babiloniosqa, runa mana wañuq almayuq kasqanta creeq kanku, chantapis pillapis wañuptin alman sinchita ñakʼarisqanta creellaqtaq kanku. Kikillantaq kunanpis yaqha tukuy religiones, mana wañuq almayuq kasqanchikta yachachinku, chantapis alma ukhu pachapi ñakʼarisqanta yachachillankutaq.
18 Kunanpis religionesqa imatachus unay tiempo Babiloniapi yachachikusqanta yachachichkallankupuni. Chayrayku, kunan Jatun Babilonia tukuy llulla religioneswan ninakusqanta nisunman. Diostaq ñawpaqmantaña imaynatachus chinkananta nirqa (Apocalipsis 18:8). ¿Reparankichu imaraykuchus qampis Jatun Babiloniamanta lluqsipunayki kasqanta? Diosqa, usqhayta, tiempo kachkaptillanraq, chaymanta lluqsipunaykita munan (Apocalipsis 18:4).
19. ¿Imatataq tarinki Jehovata yupaychaspa?
19 Llulla religionmanta lluqsipuptiykiqa, ichá wakin runasqa qammanta karunchakunqanku. Chaywanpis, Diospa llaqtanman yaykuptiykiqa, imastachus saqisqaykimanta astawanraq tarinki. Qampis Jesuspa ñawpa discipulosninjina tukuy imata saqisqaykirayku: Diosta may chhika yupaychaqkunawan amigosta ruwakunki, yawar masiykijina kanqanku. Arí, qampis pachantinpi may chhika munanakuq Diospa familianmanta kayta atinki. Chantapis, ‘jamuq pʼunchaypitaq’ wiñay kawsayta japʼillankitaq (Marcos 10:28-30). Astawanqa, ichapis qammanta karunchakuq runasqa, qhipaman Bibliap nisqanta yachakunqanku, Jehovatataq yupaychanqanku.
20. ¿Imataq kanqa chiqa religionpi kaqkunapaq?
20 Bibliaqa, Dios kay saqra pachata chinkachinanta, juk musuq pachatataq apamunanta ima yachachin (2 Pedro 3:9, 13). ¡Manchay sumaqchá chay musuq pacha kanqa! Chaypiqa, juk religionlla kanqa, kʼata chiqa Diosllata yupaychakunqa. ¿Manachu kunanmantapacha chiqamanta Diosta yupaychaqkunawan tantakuyta munawaq?
^ párr. 17 Kay librop yapanpi, 219, 220 paginaspi, imaraykuchus Jatun Babilonia tukuy llulla religioneswan ninakusqanta sutʼinchakuchkan.


text:
Horatio Greenough
Horatio Greenough sutiyuq runaqa icha (* 6 ñiqin tarpuy killapi 1805 watapi watapi paqarisqa Boston llaqtapi - 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1852 watapi wañusqa Somerville llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ch'iquqm (iskultur) qarqan.
Taytan: David; Maman: Elizabeth
Warmi: Louisa Gore
Churinkuna:
Ch'iquykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- William Penn,
- El Rescate (1837-1850)
- George Washington (1840)
- James Fenimore Cooper (1831)
- Castor y Pollux (1847)
- Marqués de Lafayette (1831-1832).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Horatio Greenough.


text:
Iskay wata junt’ata NYUpi juk Maestría ñisqata yachakurqani. Kunan p’unchaw tukuchini. Tatay mamay sinchi kusisqa kachkanku. Ñuqapis kusikuni. Boliviamanta runapis Estados Unidospi yachakuyta atinchik. Mana jasachu, sinchi sasa. Icha ñinchik, “mana atisaqchu, mana inglesta parlanichu” mana jinachu, Boliviamanta runa tukuy imata atinchik.
Canada chiri
NYUpi yachakuchkaspa juk fin de semana jaqay Canada chiri suyuman juk Conferencia ñisqaman Universidad de Ottawaman tesisniymanta parlaq rirqani. Canada NYCmanta astawan chiri kasqa. Inglesta Francesta ima parlanku. Ñuqa astawanpis Inglespi parlarqani imaptinchus Francesta tumpata qunqapuchkaniña. Chay conferencia ñisqapi 30 Lingüísticata yachakuqkuna karqanku. Parlayta tukuptiykama sinchita tapuwarqanku. Chantapis ñuqa Qhichwa simiymanta investigaciones ñisqakunata ruwasqaymanta kusikurqanku.
New Yorkpi
La Paz Boliviamanta avionpi karuta phawamuspa Nueva Yorkkama chayamuni. 6 phanita La Pazmanta pacha Miamikama phawamurqani. Miamipi wak avionman New York “Aeropuerto La Guardiaman” jamuqman wicharirqani. Kasi kimsa phanita phawamullarqanitaq, chay avionpi achkha runa ñuqawan khuska jamurqanu. Paykuna astawanpis inglesta parlarqanku, ni pisina Quechua parlaq karqachu. Mana uyarirqanichu. New Yorkman chayamusqaymanta pacha “Metropi” chakipi ima purini. Metroqa jallp’a uranta mana chayqa yaku ukhunta purin. Jinamanta kunan p’unchaw “Times Squareman” puriykacharikuq lluqsirqani. Runaminqa! Llump’irichkanku! Mana pasay atina, runa sinchita t’iqtukunata jurqhurakuchkanku tukuyniqpi. Chanta Times Square, peliculaspijina sinchita lliphiq kasqa. Ajinallata kunan p’unchaw puriykacharikurqani. Kunan ñañaypa wasinpi puñukapuchkaniña. Allin ch’isi tukuy Boliviamanta masikunaypaq!
Cuzcokama
Iskay p’unchawpi Cochabambamanta pacha Machu picchukama chayani. Chay urqukuna sinchi k’achitu. Achkha turista ñisqa tiyan, paykunapis may kusisqa chay ruinas ñisqa chayniqpi puriykachachkanku. Foto ñisqakunata tukuyniqpi jurqhunakuchkanku, urqukunata qhawachkanku, asichkanku ima. Chaypi puriykachkaspa inglesta, francesta, Alemanta Castellano simikunata uyarinchik. Cuzcoqa Boliviapi Valle Alto ñisqaman sinchita rich’akun. Plaza ñisqamanta qayllapi qhipakurqani. Chaymanta tukuy ima qaylla karqa, museo, qhatu, turismo oficina ñisqa, wakuna ima.
Hello world!
This is your very first post. Click the Edit link to modify or delete it, or start a new post. If you like, use this post to tell readers why you started this blog and what you plan to do with it.
Happy blogging!
Holanda suyupi mancharisqa
Kaychhika jatuchachaq q’illu zapatos ñisqakunata Amsterdampi tariykukuni. Sinchi tulipaq t’ikata, turistas ñisqakunata ima rikurqani. Chantapis wakin runa mariguana ñisqata pitarispa purinku. Amsterdampi “Puka chiru” sutiyuq juk chiru tiyan, chay chirupi sinchita mancharikurqani, mana ni mayk’aq rikusqayta rikurqani, ichapis qamkuna yachankichiqña imamantachus parlachkasqayta.
8 killa Franciapi
2011 watapi Francia suyuman Castellano simita yachachiq rirqani. Lille llaqtaman chayarqani. Juk yachaywasi Eugene Thomas sutiyuqpi Castellano simita yachachiyta yanapaq kani. Astawanpis ñuqaqa Boliviapi kawsaymanta yachakuqkunawan Castellano simipi parlaq kani. Videos ñisqakunata, Salar de Uyunimanta, Toro Toromanta, Amazoniamanta riqsichiq kani. Historia ñisqamanta chanta política ñisqamantapis parlallaqtaq kani. Qhichwa simiytapis tumpitata yachachillarqanitaq. Paykuna sinchita kusikurqanku.
Chanta Franciapi pusaq killata kawsakuchkaspa tumpatawan, kay suyuta riqsinaypaq Parisman wak llaqtakunaman ima rirqani, wak suyukunamanpis riqsirariq rillarqanitaq.
2010 Copacabanapi
Juk p’unchaw, jatun yachaywasimanta masikunaywan Copacabanata riqsiq kachaykukurqayku. Copacabanaqa sinchi k’achitu kasqa, urqukuna tiyasqa, ch’uwa yaku, misk’i yakupi kawsaq challwakuna, llamakunapis tiyallasqankutaq.
Isla del Sol sutiyuq urquman wicharichkaptiyku juk k’acha juch’uy llamitawan tinkurqayku, chaypitaq juk fotota warmi masiy Veronica urqhuwarqayku. Ajinallata chay p’unchawkuna Copacabanapi kusirikurqayku.


text:
Lawqa mayu
Lawqa mayu (kastilla simipi: Río Lauca) nisqaqa huk 225 km suni mayum, Buliwya mama llaqtapi, Uru Uru suyupi, Litoral pruwinsyapi (Iskara munisipyupi, Iskara kantunpi, Payrumani del Litoral kantunpi, Machaqamarka Krus munisipyupi), Sajama pruwinsyapi (Turqu munisipyupi, Chachakumani kantunpi), Sawaya pruwinsyapi (Sawaya munisipyupi, Saqawaya kantunpi), Chili mama llaqtapipas, Arika Parinaqutapas suyupi, Parinaquta pruwinsyapi. Pukyunqa Qutaqutani ñiqpim. Quwiphasa kachi quchaman purin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lawqa mayumanta (kastilla simi)


text:
Olancho suyu
Olancho suyu (kastilla simipi: Departamento de Olancho), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Juticalpa.
23 905 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 28 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
530 644 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
23 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ NOTA1:Registro Nacional de las Personas (RNP)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Olancho suyu.


text:
Wilhelm von Humboldt
Friedrich Wilhelm Christian Carl Ferdinand von Humboldt sutiyuq runaqa (22 ñiqin inti raymi killapi 1767 watapi paqarisqa Potsdam llaqtapi; 8 ñiqin ayriway killapi 1835 watapi wañusqa Tegel llaqtapi, Berlin ñiqpi) huk aliman simi yachaq runam karqan, Berlin Yachay Sunturpa (Universität Berlin, kunan Humboldt-Universität zu Berlin) kamariqninmi.
Alexander von Humboldtpa wawqinmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wilhelm von Humboldt.


text:
Richard von Weizsäcker
Richard Freiherr von Weizsäcker sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin ayriway killapi 1920 watapi paqarisqa Stuttgart llaqtapi - 31 ñiqin qhulla puquy killapi 2015 watapi wañusqa Berlin), huk Alimanya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitku qarqan, umalliqninmi kachkan.
1981 watamanta 1984 watakama ñawpaq kuti Berlin llaqtapa Kurakanin karqan.
Taytan: Ernst von Weizsäcker; Maman:
Marianne Graevenitz.
Ñawpaq warmi: Marianne von Weizsäcker
Churinkuna: 4
Alma mater: Balliol College / Grenoble Yachay Sunturnin / Göttingen Yachay Sunturnin (Alimanya)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Richard von Weizsäcker.


text:
Shumag Musyananchipag Juan Isquirbingan Libru
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Juan imanir cay libruta isquirbingantas:
Juanga cara Jesuspa cachran ruragmi. Payga aliscam purisha Jesuswanga, chaymi payga shumag musyara Jesuspitaga. Jesús nä Dios-mayincagta aywaruptin Juanga, achca runatam willapacusha Jesús yachrachinganpita. Chaura achcam Jesusman yupachicurcasha.
Chaypitaga 50 watanuy Jesús jana pachata aywacungan nä cayaptinran, Juanga isquirbira cay libruta Jesuspita willapämänanchipag. Chaypin wichanga Roma ningan marcachru mandag cara alisca munayniyogmi cay pachachru. Chay mandagga aliscam chregnira Jesusman yupachicugcunata. Chaymi paycuna usharuyta munarga alisca cunchuchira imanaypa ayganaypas. Chay mandagmi nirura Patmos tishgoman Juanta aywachipäcunanpagsi. Nätan Jesusman waquin yupachicugcunatam cay nirura: “Gamcuna Jesús yachrachinganman yupachicuyta dëjaräriptiquiga, nogas dëjashagmi cunchuchipäcuyniquita, nätan mana dëjapäcuptiquiga cunchuchipäcushaymi” nirura. Chaymi juc ishcayga Jesusman yupachicuyta nä mana munapäcurachu.
Chay alisca cunchurcayagta musyarmi Jesusga ricapächicura Juanwan. Chaychrümi Jesusga nira payman yupachicug gotucagcunapita, jinaman ricarachiratan Tayta Dios mas guepaman ima-ayga ruranantas, chayta leyigcuna chaynuyla yupachicurcänanpag. Nä isquirbiyta usharcurga aparachira Asia ninganchru Jesusman yupachicugcunamanmi. Paycuna rimapäcura griego ningan rimaychrümi chaymi Juan isquirbira griegopa. Cay libruchru payga willapämanchi shongon munangannuy cawag runacunata Dios cunchuchinanpitam, jinaman Jesús mayänita cutimunanpitam.
Chaura Juanga cay libru isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
1 Cay isquirbiyangäga cayan Jesucristota Dios musyachinganmi. Payga Jesusta musyachira manas alä unayta ima-aygas pasananpita lapan servignincunata musyachinanpagmi. Nätan noga servignin Juantam musyachimasha cachramungan angelninwan. 2 Chaura nogaga rimayä razonpa lapan ricangätam. Nätan rimayäsi Dios nimangantam, jinaman rimayäsi Jesucristopitam. 3 Pi maysi cushisham canga Dios cay nimanganta leyigcagga, jinaman mayacugcagga, nätan cay isquirbishacunata cäsucugcagga. Chaura nämi pasay nachrgarayämun chay imas pasanan junagcunaga.
Jesusman yupachicugcuna valorchacurcay pay aywamunan nä nachrgarayämuptinga
4 Noga, Juanmi isquirbiyämü wac Asia ninganpa, ganchris marcachru Jesusman yupachicug gotucagcunapag.
Gamcunata cuyapälar ima-aygachrüsi yanapapäcushunqui, jinaman gasilata cawachipäcushunqui, chay unaypita cayag, canan cayag, chay aywamugpag cayag, jinaman mandagpa naupanchru chay ganchris Espíritu cayag. 5 Chaynuytag yanapapäcushunqui Jesucristosi. Payga razoncag willapacugmi. Paymi cayan chay cawacämuy galayugsi, nätan cay pachachru reycunata munayninchru cachigsi.
Payga cuyamanchim, jinamanga yawarninta jichrar wanunganpam mana juchaynagsi cayanchi. 6 Chaura paymi noganchitaga yaycarayächimanchi Diospa munayninchru cawananchipag, chaynuypa sacerdöticunanuysi servinanchipag. Payga munayniyogmi, chaura alawasha cachun imaypita imaycamas. Chaynuy cachun.
7 ¡Shumag mayapäcuy cayta! Cristo aywamunga pucutaychrümi.
Nätan lapanmi ricapapäcunga.
Ricapapäcungatan Cristota wanuchigcunas.
Jinamanga cay pachachru lapan casta runacunam wagapäcunga payta ricapur.
Nätan gamcunaga cushicurcay. Chaynuy cachun.
8 Chay munayniyog, jinaman ima-aygas ruray atipagga, cay ninmi: “Nogam cayä abecedariu galayunannuysi ushanannuysi, jinaman unaypita cayagsi, canan cayagsi, chay aywamugpag cayagsi”.
Jesucristoga naupalanchrümi cayächin lapan runancunata
9 Jesusman yupachicug-mayiquicuna, noga Juantaga Diosninchi rimangancunapita jinaman Jesucristopita willapacungäpitam Patmos tishgoman jitayapäcamasha. Chaychrümi gamcunanuysi cayä Diospa munayninchru cawayar, ima-aygatas cunchuyar jinaman ima-aygatas Jesusnuy awantayar. 10 Chaura dominguchrümi Santu Espíritu yanapämaptin mayarü juc trompëta wagarignuy guepächru cay nir rimapayämagta:
11 “Cay ricangaycunata isquirbiy. Jinarcur apachiy Asia ninganpa, ganchris marcacunachru Jesusman yupachicugcunaman, Efesoman, Esmirnaman, Pergamoman, Tiatiraman, Sardisman, Filadelfiaman, Laodiceaman”.
12 Nimaptinga “¿Pitag rimapayäman?” nirmi, muyurcur rircärinäpagga cayänag ganchris candelërucunam örupita rurashacama. 13 Nätan chay ganchris candelërupa chraupinchrümi ricapurü, jana pachapita shamusha runa nirayagta, chraquincama tupag jacushata, jinamanga örupitam canag wachrucunsi pëchuncagchru. 14 Agchanmi canag yurag milwanuy, juc jancanuysi allanyag. Nätan ñawinmi canag juc ninanuy. 15 Chraquinmi canag liplipyag, hornupita alisca shumagta juc broncita chayrag jorgamushanuy. Nätan rimanganmi mayacaramun achca yacu wagarignuy. 16 Derëchacag maquinchrümi charayänag ganchris goyllarcunata. Nätan shiminpitam yargamunag juc puntäshu espäda, ishcaynin lädunpa cuchucunayog. Jinaman cäranmi canag shumag usyaptin alisca chipchipyag intinuy.
17 Chaura ricapururga chraquincagmanmi quitirü wanushanuy. Nätan payga derëchacag maquinwan tupayamarmi cay niman: “Ama manchacaychu. Nogaga cayä imaypita imaycamas cayagmi. 18 Nogaga cayä chay cawayagmi. Wanusham carä, nätan cananga yapaymi imaycamas cawayä. Jinaman munaynïchrümi cayan wanuysi, nätan nina wayiman jitayuysi. 19 Nätan isquirbiy ricapungaycunata, canan pasayagpitas, chaypita mas guepaman pasananpitas. 20 Cayga cayan mana pisi musyanganmi. Chay ganchris goyllarcunata derëchacag maquïchru ricapungayga cayan chay ganchris marcachru Jesusman yupachicugcunapa mandagnincunam, nätan chay ganchris candelërucunaga cayan, chay ganchris marcachru Jesusman yupachicugcunam”.


text:
Trygve Lie
Trygve Lie sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi paqarisqa Oslo llaqtapi - 30 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi wañusqa Gelio llaqtapi), Nurwiga mama llaqtayuq diplumatiku qarqan.
1946 watamanta 1952 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Tayta: Martin Lie, Mama: Hulda Arnesen Lie.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trygve Lie.


text:
John Atta Mills
John Evans Fifii Atta Mills sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin anta situwa killapi 1944 watapi paqarisqa Tarkwa llaqtapi - 24 ñiqin anta situwa killapi 2009 watapi wañusqa Accra llaqtapi). Gana mama llaqtayuq taripay amachaq, pulitiku wan Umalliq.
2009 watamanta 2012 watakama kuti Ganapa umalliqnin karqan.
Warmi: Ernestina Naadu Mills; Churinkuna (1) : Sam Kofi Atta Mills
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Atta Mills.


text:
Shupluy Listritu
Shupluy listritu (kastilla simipi: Distrito de Shupluy) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk listritum, Yunkay pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Shupluy llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Guitarrero mach'ay
- Uchcu Pedro
- Manantial Santa Julia
- Waskaran mama llaqta parki


text:
Firenze
Firenze icha Florencia llaqtaqa Toscana riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Wiñay kawsayninpaq, hatunwasikunanpaq, kusa khuskanpaqyuq, tukuy pacha riqsinku kay sumaq llaqta. Tiyan arkiwisquwil kan, hatun yachay wasikunamanta, istitusiun artimanta kawsaymantayuq, intiwatanamantayuq. Tukuynin riqsinqu munumintukuna midiuywumanta, rinashymintumantayuq. Nishu wank'akuna cuadrukunayuq kanqu kay llaqtapi. Nishuyuq watunku Firenze tukuy watakuna.
Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).


text:
Thaqupampa munisipyu
Thaqupampa munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Tacobamba) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Cornelio Saavedra pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Thaqupampa llaqtam (183 llaqtayuq, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]