text:
“Niwayku, maykʼajtaj chay imas kanqa?”
“Ima señaltataj rikuchiwasqayku kutimunaykimanta, kay pachaj tukukuyninmantawan?” (MAT. 24:3.)
1. ¿Imatataj apóstoles jina mayta yachayta munashanchej?
JESUSQA Jallpʼapi willayninta tukuchasharqaña, yachachisqasnintaj imachus qhepaman kananmanta mayta yachayta munasharqanku. Chayrayku wañunan pʼunchay chamushajtinña, tawa apostolesnin kayta taporqanku: “Niwayku, maykʼajtaj chay imas kanqa? Ima señaltataj rikuchiwasqayku kutimunaykimanta, kay pachaj tukukuyninmantawan?”, nispa (Mat. 24:3; Mar. 13:3, 4). Jesustaj, Mateo 24, 25 capitulospi tarikoj profeciamanta parlaspa chay tapuyman kuticherqa. Chay profeciapi imastachus nisqantaqa yachananchej tiyan, imaraykuchus noqanchejpis imachus qhepaman kananta mayta yachayta munashanchej.
2. 1) ¿Imatataj watas pasasqanman jina aswan sutʼita entiendekunanpaj ukhunchakun? 2) ¿Ima tapuykunamantaj kutichisun?
2 Jehovaj kamachisnenqa watas pasasqanman jina, Jesús kay qhepa pʼunchaykunamanta imatachus nisqanta Diosmanta mañakuspa mayta ukhunchanku. ¿Imarayku? Jesuspa nisqan maykʼajchus juntʼakunanta sutʼita yachayta munaspa. Kunanqa Jesuspa nisqanta aswan sutʼita entiendekusqanta qhawarisunchej. Chaypajtaj kinsa tapuykunaman kutichisunchej: ¿Maykʼajtaj “manchay ñakʼariy” qallarin? ¿Maykʼajtaj Jesús “ovejasta”, “cabrastataj” juzgan? ¿Maykʼajtaj Jesús chayamun chayri jamun? (Mat. 24:21; 25:31-33.)
¿MAYKʼAJTAJ “MANCHAY ÑAKʼARIY” QALLARIN?
3. ¿Imatataj ñaupajta manchay ñakʼariymanta yuyakorqa?
3 Ñaupajtaqa “manchay ñakʼariy” tiempo, 1914 watapi qallarisqanta yuyakorqa Ñaupaj Kaj Guerra Mundialpi, 1918 watapi chay maqanakuy tukukojtintaj, Jehová chay pʼunchaykunata pisiyachisqanta. ¿Imapaj? Jallpʼapiraj kaj ajllasqa cristianos, Jallpʼantinpi tukuy laya runasman sumaj willaykunata willanankupaj (Mat. 24:21, 22). Chay willayta tukuchajtinkutaj Satanaspa pachan chinkachisqa kananta yuyakorqa. Arí, manchay ñakʼariy tiempo kinsapi tʼaqasqa kananta yuyakorqa: 1) 1914 watamanta 1918 watakama qallarinanta, 2) 1918 watamanta qhepaman sayachisqa kananta, 3) Armagedón maqanakuypi tukukunanta.
4. ¿Imatataj entiendenchej Jesuspa nisqanta astawan ukhunchaspa?
4 Chaywanpis, Jesuspa nisqanta astawan ukhunchaspaqa wakin imas iskay kutipi juntʼakunan kasqanta entiendenchej (Mat. 24:4-22). Ujqa Judeapi juntʼakorqa, ñaupa cristianospa tiemponkupi. Ujtaj kay tiempopi Jallpʼantinpi juntʼakunan karqa. Chayta entiendekusqanraykutaj ashkha imasta waj jinamanta sutʼinchakun. *
5. 1) ¿Imataj 1914 watapi qallarerqa? 2) ¿Maykʼajtaj ñaupa cristianospa tiemponkupi nanaykuna karqa?
5 Chantapis, manchay ñakʼariy tiempo mana 1914 watapichu qallarisqanta reparanchej. ¿Imarayku? Imaraykuchus Bibliaj profeciasnenqa manchay ñakʼariy tiempo, mana uj nación waj nacionpa contranpi oqharikusqanwanchu qallarinanta nin, manaqa llulla religionpa contranpi sayaykukusqanwan. Chayrayku 1914 watamantapacha imaschus kasqanqa mana manchay ñakʼariy tiempo qallarisqantachu rikucherqa, manaqa “nanaykunaj qallariynillanraj” karqa (Mat. 24:8). Chay nanaykunaqa Jerusalenpiwan Judeapiwan, 33 watamanta 66 watakama ñaupaj kutirayku juntʼakorqa.
6. ¿Imataj rikuchenqa manchay ñakʼariy tiempo qallarisqanta?
6 ¿Imataj rikuchenqa manchay ñakʼariy tiempo qallarisqanta? Jesús nerqa: “Pichus kayta leejqa entiendechun. Maypachachus rikunkichej chay chejnina millay millachikunata Diospa Templompi sayashajta, mayqenmantachus profeta Daniel parlasqanta chaypacha, Judeapi kashajkuna ayqechunku orqosman”, nispa (Mat. 24:15, 16). “Diospa Templompi sayashajta” nikusqanqa ñaupaj kutirayku 66 watapi juntʼakorqa. Chay watapeqa Romamanta soldados (nisunman “chay chejnina millay” millachikuna) Jerusalenta, templontawan (mayqentachus judíos Diospata jina qhawaj kanku) thuñej yaykorqanku. Chaywanpis qhepamanqa chay “sayashajta” nikusqan, Naciones Unidas nisqa (“chay chejnina millay” millachikunawan ninakoj) cristiano nichikoj religionespa contranpi (mayqentachus cristiano nichikojkuna Diospata jina qhawanku), jinallataj Jatun Babiloniamanta tukuy llulla religionespa contranpiwan sayaykojtin juntʼakullanqataj. Apocalipsis 17:16-18 versiculospipis, chayllamantataj parlan. Chay juntʼakojtintaj manchay ñakʼariy tiempo qallarenqa.
7. 1) ¿Imaynatá ñaupa cristianospa tiemponkupi salvakorqanku? 2) Qhepamanrí, ¿imataj kanqa?
7 Jesús nillarqataj: “Chay pʼunchaykuna pisiyachisqa kanqanku”, nispa. Chayqa ñaupaj kutirayku 66 watapi juntʼakorqa, maypachachus Romamanta soldadospa thuñej yaykusqanku “pisiyachisqa” karqa. Chay kasqanraykutaj Jerusalenpiwan Judeapiwan tarikoj ajllasqa cristianosqa ayqespa salvakorqanku (Mateo 24:22 leey; Mal. 3:17). Qhepamanrí, ¿imataj kanqa? Jehovaqa manchay ñakʼariy kashajtin, llulla religionman Naciones Unidas sayaykusqanta pisiyachenqa. ¿Imapaj? Cheqa religión llulla religionwan khuska mana chinkachisqa kananpaj. Ajinamanta, Diospa llajtanqa salvasqa kanqa.
8. 1) ¿Imataj kanqa tukuy llulla religiones chinkachisqa kasqankutawan? 2) Sutʼinchakusqanman jina, 144.000 ajllasqa cristianosmanta qhepa kaj, janaj pachapi tʼinkanta, ¿maykʼaj japʼinantataj nisunman? (Sutʼinchayninta qhawariy.)
8 ¿Imataj kanqa manchay ñakʼariy tiempo pisiyachisqa kasqantawan? Jesuspa nisqanqa Armagedón qallarinankama uj tiempo kananta rikuchin. ¿Imataj chay tiempopi kanqa? Ezequiel 38:14-16 chantá Mateo 24:29-31 (leey) imaschus kananmanta parlan. * Chay pasaytataj Armagedón maqanakuy kanqa, mayqenpichus manchay ñakʼariy tiempo tukukaponqa. Chaytaj, Jerusalén 70 watapi thuñisqa kasqanman rijchʼakun (Mal. 4:1). Manchay ñakʼariy tiempo Armagedón maqanakuywan tukukusqanqa manchaypuni kanqa, imajtinchus “kay pacha qallarikusqanmantapacha manaraj chay jina karqachu” (Mat. 24:21). Armagedón pasaytataj, Cristoj Waranqa Watas Kamachiynin qallarenqa.
9. ¿Imaraykutaj manchay ñakʼariymanta profecía mayta kallpachawanchej?
9 Manchay ñakʼariymanta profeciaqa mayta kallpachawanchej. ¿Imarayku? Imaraykuchus Jehovaj llajtan imapi rikukojtinpis, manchay ñakʼariy tiempopi mana chinkananta rikuchiwanchej (Apo. 7:9, 14). Chantapis astawanraj kusikunchej, Jehová Armagedonpi paylla tukuyta kamachej kasqanta rikuchinanta, sutintataj llimphuchananta yachaspa (Sal. 83:18; Eze. 38:23).
¿MAYKʼAJTAJ JESÚS “OVEJASTA”, “CABRASTATAJ” JUZGAN?
10. ¿Imatataj yuyakoj maykʼajchus ovejasta, cabrasta ima juzgakunanmanta?
10 Kunanqa Jesús ovejasta cabrastawan juzgakunanmanta parlasqan, maykʼajchus juntʼakunanta qhawarina (Mat. 25:31-46). Ñaupajtaqa kay qhepa pʼunchaykunapi, nisunman 1914 watamanta qhepaman, runasta ovejasta jina chayri cabrasta jina tʼaqakunanta yuyakoj. Chantapis Reinomanta willayta qhesachajkuna, manchay ñakʼariy niraj qallarishajtin wañojkuna ima, cabras jina kasqankuta nikoj, wañuspataj manaña kausarimunankuta.
11. ¿Imaraykutaj mana 1914 watapichu ovejasta, cabrasta juzgayta qallarikusqanta nisunman?
11 Kay 1995 watapeqa La Atalaya revistapi Mateo 25:31 nisqanta watejmanta sutʼinchakorqa, chay versiculopi nin: “Maypachachus Runaj Churenqa Rey jina jatun kaynimpa kʼanchaynimpi tukuy angelesninwan jamonqa chaypacha, lliphipej kamachina tiyanampi tiyaykukonqa”, nispa. Chay revistapeqa 1914 watapi, Jesús Diospa Reinonpi kamachiyta qallarisqanta sutʼinchakorqa, manataj “lliphipej kamachina tiyanampi” Juez jina “tukuy laya” runasta juzgananpaj tiyaykukusqantachu (Mat. 25:32; Daniel 7:13, kikinchay). Ovejasmanta cabrasmanta rijchʼanachinataj Cristo Juez jina kananmanta astawan parlan (Mateo 25:31-34, 41, 46 leey). Jesusqa mana 1914 watapichu tukuy laya runasta juzgananpaj Juez jina tiyaykukorqa. Chayrayku ovejasta cabrasta juzgayqa mana chay watapichu qallarinman karqa. * Chantá, ¿maykʼajtaj qallarinman karqa?
12. 1) ¿Maykʼajtaj Jesús tukuy laya runasta ñaupaj kutirayku juzganqa? 2) ¿Imas kananmantataj Mateo 24:30, 31 chantá Mateo 25:31-33, 46 parlan?
12 ¿Imatá rikuchin Jesús qhepa pʼunchaykunamanta parlasqan? Llulla religionta chinkachikusqanmantawan ñaupaj kutirayku tukuy laya runasta Jesús juzgananta. Pusaj parrafopi rikorqanchej jina, chay tiempopi wakin imas kananmantaqa Mateo 24:30, 31 versiculospi parlan. Chay versiculosta ukhunchaspaqa ovejasmanta cabrasmanta rijchʼanachinapi nisqanman rijchʼakusqanta reparanchej. Chay rijchʼanachinapeqa kay imas kananta nin: Runaj Churin jatun kayninpa kʼanchayninpi tukuy angelesninwan jamunanta; tukuy laya runas ñaupaqenman tantakamunankuta; ovejas jina kajkuna “wiñay kawsayman” yaykunanku kasqanrayku, sayaykukuspa umankuta oqharinankuta. * Cabras jina kajkunataj “wiñay chinkayman, NM” rinankuta yachaspa waqanankuta (Mat. 25:31-33, 46).
13. 1) ¿Maykʼajtaj Jesús pikunachus ovejas chayri cabras kasqankuta nenqa? 2) Chayta yachaspa, ¿imaynatá willayninchejta qhawananchej tiyan?
13 Rikunchej jina, Jesusqa manchay ñakʼariy tiempopi jamuspa, pikunachus ovejas chayri cabras kasqankuta nenqa. Armagedonpitaj, maypichus manchay ñakʼariy tukukaponqa, cabras jina kajkuna “wiñay chinkayman, NM” renqanku. Chayta entiendespaqa runasman willamunallanchejpuni kasqanta reparanchej. Imaraykuchus runasqa manchay ñakʼariy tiempo qallarinankama, yuyayninkuta tijrachispa wiñay kausayman pusaj “kʼullku” ñanta puriyta atinkuraj (Mat. 7:13, 14). Runasqa kay tiempopi, ovejas jina chayri cabras jina kasqankuta rikuchishankuña. Chaywanpis, pikunachus ovejas chayri cabras kasqankoqa manchay ñakʼariy tiempopiraj yachakonqa. Chayrayku, tukuy laya runasman willamunallapuni, Reinomanta willayta uyarispa japʼikunankupaj.
¿MAYKʼAJTAJ JESÚS CHAYAMUN CHAYRI JAMUN?
14, 15. ¿Ima tawa versiculospitaj Jesús qhepaman Juez jina jamunanmanta parlan?
14 Jesuspa profecianta astawan ukhunchakusqanrayku, ¿imastawantaj aswan sutʼita entiendenanchej tiyan? Chayta yachanapajqa chay profeciallatataj qhawarina.
15 Mateo 24:29–25:46 versiculospeqa Jesús kay qhepa pʼunchaykunapi chantá manchay ñakʼariy tiempopi imaschus kananmanta astawanqa parlarqa. Chay versiculospeqa pusaj kutista jamuyninmanta parlan. * Jesusqa manchay ñakʼariy tiempomanta parlaspa nerqa: “Runaj Churinta cielo phuyus patapi jamushajta rikonqanku.” “Mana yachankichejchu ima pʼunchaychus Señorniykichej kutimunanta.” “Mana yuyasqaykichej horapi Runaj Churenqa kutimonqa.” Chantapis, ovejasmanta cabrasmanta rijchʼanachinanpi nillarqataj: “Runaj Churenqa Rey jina jatun kaynimpa kʼanchaynimpi [...] jamonqa”, nispa (Mat. 24:30, 42, 44; 25:31). Chay tawa versiculosqa Jesús Juez jina aswan qhepaman jamunanmanta parlashan. ¿Ima tawa versiculospiwantaj Jesús Juez jina jamunanmanta parlallantaj?
16. ¿Ima versiculospiwantaj Jesuspa jamuyninmanta parlan?
16 Jesusqa allin kamachi yuyayniyojmanta parlaspa, jinata nerqa: “Kusikuyniyojmin kanqa chay kamacheqa, mayqentachus patronnin chayamuspa [“jamuspa”, NM sutʼinchaynin] ajinata ruwashajta taripajtenqa”, nispa. Sipaskunamanta rijchʼanachinanpi nerqa: “Paykuna aceiteta rantej rinankukama, casarakoj runa chayamusqa [“jamusqa”, Kingdom Interlinear]”. Talento qolqe rijchʼanachinanpitaj nerqa: “Patronninkoqa unaymanta kutimuspa”. Kikin rijchʼanachinallapitaj patrón nerqa: “Kutimuspa [“jamuspa”, Int.]” qolqeyta interesnintawan orqhokapunaypaj”, nispa (Mat. 24:46; 25:10, 19, 27). ¿Maykʼajtaj chay tawa versiculospi nisqan juntʼakun?
17. ¿Imatataj Mateo 24:46 versiculopi chayamuspa nisqanmanta sutʼinchakorqa?
17 Pasaj wataspeqa publicacionespi sutʼinchakorqa 1918 watapi Jesús chayamusqanta chayri jamusqanta, chay tawa versiculostaj chaymanta parlashasqanta. Sutʼincharinapaj, “allin kamachi” yuyayniyojmanta imatachus entiendekusqanta qhawarina (Mateo 24:45-47 leey). Ñaupajtaqa Jesús 1918 watapi ajllasqa cristianos imaynachus Diosta yupaychaypi kashasqankuta qhawarej jamusqanta yuyarqanchej, 1919 watapitaj allin kamachita tukuy kapuyninta qhawananpaj churasqanta. Chayrayku, 46 versiculopi “chayamuspa” nisqan chaymanta parlashasqanta yuyakorqa (Mal. 3:1). Chaywanpis, Jesuspa nisqanta allinta ukhunchaspaqa wakin imas maykʼajchus juntʼakunanta waj jinamanta entiendenanchej kasqanta reparanchej. ¿Imaraykú chayta ninchej?
18. ¿Imatataj nisunman Jesús jamunanmanta profecianta ukhunchaspa?
18 Mateo 24:46 versiculomanta ñaupaj versiculosqa manchay ñakʼariy tiempopi Jesús juzgaj jamunanmanta parlashan (Mat. 24:30, 42, 44). Chantá 12 parrafopi rikorqanchej jina, Mateo 25:31 versiculoqa Jesús “jamonqa” nispa, chay tiempollamantataj parlashan. Chantá, ¿imatá nisunman Mateo 24:46, 47 versiculospi, Jesús chayamuspa allin kamachi yuyayniyojta tukuy kapuyninta qhawananpaj churananta nisqanmanta? Qhepaman manchay ñakʼariy tiempopi jamojtillantaj juntʼakunanta. * Rikunchej jina, Jesuspa profecianta ukhunchasqanchejqa sutʼita rikuchin, chay pusaj versiculospi Jesús jamunanmanta parlasqan, manchay ñakʼariy tiempopi juzgashajtin juntʼakunanta.
19. ¿Imastataj kay yachaqanapi yachakorqanchej, ima tapuykunamantaj ujnin yachaqanaspi kutichisun?
19 ¿Imatataj kay yachaqanapi yachakorqanchej? Kinsa imasta. Ñaupajtaqa manchay ñakʼariy tiempo mana 1914 watapichu qallarisqanta rikorqanchej, manaqa Naciones Unidas Jatun Babiloniaj contranta sayaykojtin qallarinanta. Chantataj, Jesús pikunachus ovejas chayri cabras kasqankuta, mana 1914 watapichu juzgayta qallarisqanta, manaqa manchay ñakʼariy tiempopi juzgananta. Chantapis, rikullarqanchejtaj allin kamachi yuyayniyojta, mana 1919 watapichu Jesús jamuspa tukuy kapuyninta qhawananpaj churasqanta, manaqa manchay ñakʼariy tiempopi churananta. Chayrayku kinsantin, qhepaman manchay ñakʼariy tiempopi juntʼakunanta nisunman. Chayta sutʼinchakusqanrayku, ¿waj jinamantachu allin kamachi yuyayniyojmanta rijchʼanachinatapis entiendena kanqa? ¿Waj jinallamantatajchu kay qhepa pʼunchaykunamanta Jesuspa waj rijchʼanachinasnintapis entiendena kanqa? Chay tapuykunamanqa qhepan yachaqanaspi kutichisun.
^ párrafo 4 4 párrafo: Astawan yachanaykipajqa qhawariy kay La Atalaya 15 febrero 1994, páginas 8-21 chantá 1 mayo 1999, páginas 8-20.
^ párrafo 8 8 párrafo: Kay versiculospeqa “tukuy ajllasqasninta” ángeles tantanankumanta parlashan (Mat. 24:31). Chayrayku nisunman, manchay ñakʼariy qallarisqanmantawan Jallpʼapiraj kaj ajllasqa cristianosqa janaj pachaman oqharisqa kanankuta, Armagedón maqanakuy niraj qallarishajtin. Chaytaj, La Atalaya 15 agosto 1990, página 30, “Preguntas de los lectores” nisqa yachaqanapi nikusqanta tijrachin.
^ párrafo 11 11 párrafo: Qhawariy La Atalaya 15 octubre 1995, páginas 18-28.
^ párrafo 12 12 párrafo: Lucas 21:28 chayllamantataj parlasqanta qhawariy.
^ párrafo 15 15 párrafo: Diosmanta Qhelqasqa Bibliaqa griego qallupi er′kho·mai nisqa rimayta kay kinsa rimaykunaman tijrachin: “kutimonqa”, “jamonqa”, “chayamuspa”.
^ párrafo 18 18 párrafo: Mateo 24:46 versiculopi “chayamuspa” rimayqa griego qallupi Mateo 24:30, 42, 44 versiculospi “jamushajta”, “kutimonqa” nisqa rimaykunawan kikillantaj.


c: text/html

text:
René Descartes
René Descartes sutiyuq runaqa (Renatus Cartesius, 31 ñiqin pawqar waray killapi 1596 watapi paqarisqa La Haye/Touraine llaqtapi, Ransiyapi - 11 ñiqin hatun puquy killapi 1650 watapi wañusqa Stockholm llaqtapi, Suysyapi) huk phransis Yachay wayllukuqsi, Yupay yachaqsi, Pachaykamay yachaqpas karqan, rasyunalismu nisqa yachay wayllukuypa kamariqninsi.
"Cogito ergo sum" ("yuyaychakunim, chaymantaqa kanim") nispa kikinpi sunqullikuytam yachay wayllukuyman pusarqan. Iskaynintin imayaykunamantam yuyaychakurqan, ispiritu nispaqi matirya nisqapipas.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vladimir Putin
Vladimir Putin (rusiya simipi: BлaдиMиp BлaдиMиpoBич ПyTиH) (* 7 ñiqin kantaray killapi 1952 p'unchawpi paqarisqa Leningrad llaqtapi, Susyalista Suwit Republikakunap Huñunpi, kunan Rusiyapi) Rusiya mama llaqtap umalliqninmi kachkan.
1999 watamanta 2008 ñawpaq kuti Rusiyap Umalliqnin karqan, 7 ñiqin aymuray killapi 2012 watapi p'unchawmantataq iskay kutiñam kachkan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Vladimir Putin.
- Biografía en Fundación CIDOB (kastillla simipi).


text:
Uywa
Uywa (Wiwa) icha Animal nisqakunaqa (latin simipi: animale - (regnum) Animalia, grigu simipi: Zώov - Zώa) tukuy kuyuq, mikhuq, samaq kawsaqkunam (manataq runachu).
Qhichwa simipi imakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qallariyninpiqa uywa nisqaqa "runap uywasqan animal, manataq sallqa animalchu" niyta munarqaptin, Ikwadur kichwa shimi nisqapi tukuy animal nisqakunapaq, sallqakunapaqpas, "wiwa" nispa niytam qallarirqanku. Chay hinam kay Wikipidiyapi "uywa" nispa tukuy animalkunatam niyta munanchik.
Rakikay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna rakikan pachallan yawaryuq kuna (endotermos), huknin; tikray yawaryuqkuna (ectotermos)wakinkuna.


text:
Ronald Reagan
Ronald Reagan sutiyuq runaqa (6 ñiqin hatun puquy killapi 1911 watapi paqarisqa Tampico llaqtapi, Illinois suyupi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi; 5 ñiqin inti raymi killapi 2004 watapi wañusqa Bel Air barriyupi, Los Angeles llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq aranway pukllaqmi, pulitiku runapas karqan. 1981 watamanta 1989 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 40 kaq umalliqninmi karqan, 1967 watamanta 1975 watakamataq California suyup 33 kaq kamachiqninmi.
Ripublikanu partidupi wankurisqan kaspa, 1976 watapi umallinapaq akllanakuykunapi llallisqa kaspa 1980 watapi 1988 watapipas akllanakuykunapim atiparqan.
Reaganqa kumunismuwan, Awya Yalapi riwulusyunaryuwan ancha hayum karqan. Nikarawapi kuntrariwulusyunaryu ("contra") nisqakunata sinchitam yanaparqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ronald Reagan.


text:
33 willakï: Puka lamarta tsimpayan
¡KËCHÖ pasëkanqanta rikë! Puka lamar yakuman shukshunwan makyarëkaqqa Moisesmi. Israelïtakunash kayan pëwan yamë këkaqkunaqa. Tsë yakuchö wanïkaqkunaqa kayan Faraón y llapan soldädonkunash. Mä rikärishun imanöshi kë pasanaq.
Egiptopita israelïtakuna ewkuyänampaqshi Faraón ninaq chunka kaq castigo pasariptin, pasaqchö yachakonqantsiknö. Tsëshi tsëpita ewkur kayänaq 600.000 ollqukunalla, más warmikuna y wambrakunapis. Hina Jehoväman creikoq mana israelïtakunapis kayänaqshi. Y cabrankunatapis, üshankunatapis, tukïläya animalninkunatapis apakurkurshi Egiptopita ewkuyänaq.
Tsënöllash hina, egipciokunata israelïtakuna mañakuyänaq röpata, qellëpita y öropita imëka rurashqatapis tsëpita yarqukurnin. Chunka kaq castïgota rikashqa karshi, egipciokunaqa alläpa mantsakashqa kayänaq. Tsëshi israelïtakuna llapan mañakuyanqanta qoykuyänaq.
Tsënöllanash Puka lamarman chäriyänaq y tsëchöshi hamakuriyänaq. Tsëyaqnash llapan sirveqninkunawan Faraonqa pësar qallëkuyänaq, israelïtakuna ewkuyänampaq haqiriyanqanta. ‘¡Esclävontsikkuna ewkuyänanta haqirerqontsik!,’ nishpash niyaq.
Tsënöshi Faraonqa yapë hukläya pensakurkunaq. Tsë hörash soldädonkunata y guërrapaq cärronkunata alistapakurir, israelïtakuna qepanta ëwar qallëkunaq, 600 especial cärronkunawan y Egiptochö wakin cärrokunawampis.
Alläpash mantsakëkuyänaq israelïtakuna Faraón soldädonkunawan shamoqta rikarnin. Manash ni mëpa safakïta puëdeyänaqtsu. Qepankunapash ëwayänaq egipciokuna y puntankunachönash Puka lamarlla kanaq. Pero egipciokuna y israelïtakuna chöpinmanshi Jehová churanaq pukutëta. Tsënöpash egipciokuna israelïtakunata rikëta puëdeyänaqtsu wanutsiyänampaq.
Tsënash Puka lamarman Moisés shukshunta kamärinampaq mandanaq Jehová. Tsënö rurariptinnash, Inti yarqamunan lädopita Jehová wamayëpaq vientïkatsinaq. Tsënöpash ishkëman kichakärinaq tsë lamar yaku.
Y tsë tsaki patsa kicharëkaqpanash tsimpar qallëkuyänaq israelïtakuna. Y alli unëraqshi demorëkuyänaq tsëtsika nunakuna llapan animalninkunawan huknin lädoman tsimpayänampaq. Por finnash yapë egipciokuna israelïtakunata rikäriyänaq, tsënash qepankunata qatiparnin heqakïkuyänaq lamarman.
Tsëta rikarnash, cärronkunapa ruëdankunatapis Teyta Diosqa limpu horqakäratsinaq. Tsënash mantsakëwan qaparikachar qallëkuyänaq egipciokuna: ‘Israelïtakunarëkurmi Jehová peleëkan noqantsikwan. ¡Ëwakushun këpita!,’ nishpa. Pero alläpa tardenash kanaq.
Kë dibüjochö rikëkanqëkinöshi, kë Puka lamarman shukshunta kamärinampaq, ninaq Jehová Moisesta. Tsënash egipciokunata cärrollantin limpu tsapar qallëkunaq punta kanqanman kutir. Llapan soldädontinshi Faraón yëkushqa kanaq lamarman. ¡Manash ni hukllëllapis kawëkar yarqamunaqtsu!
¡Imanöshi salvakushqa karnin israelïtakuna kushïkuyänaq! Tsëshi Jehoväta agradecikurnin nunakuna cantariyänaq: ‘Jehovämi ganashqa pelëata. Lamarchömi soldädokunata cabällonkunatawan ushakätsishqa,’ nishpa. Moisespa panin Miriamnash, panderëtanta horqaramunaq, tsënash wakin warmikunapis kikinkunapawan qatiyänaq Miriamta. ‘Jehovämi ganashqa pelëata. Lamarchömi soldädokunata cabällonkunatawan ushakätsishqa,’ nishpash pëkunapis cantayänaq tushullapa.
Éxodo, capítulos 12 a 15.
Tapukïkuna
- ¿Pikunayanraq Egiptopita israelïtakunawan ewkuyarqan, y ëkaqraq kayarqa ollqukuna?
- ¿Israelïtakuna ewkuyänanta haqirïkur, imanönaraq Faraón pensakurkorqa, y imataraq tsëpita rurarqa?
- ¿Imataraq rurarqan Jehová, egipciokuna israelïtakunata mana wanutsiyänampaq?
- ¿Puka lamarman Moisés shukshunta makyariptin imaraq pasarqan, y israelïtakuna imataraq rurayarqan?
- ¿Israelïtakunapa qepanta lamarman yëkuyanqanchö imaraq pasarqan egipciokunata?
- ¿Imanöraq israelïtakuna Jehová Diosta agradecikuyarqa salvanqampita?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Éxodo 12:33-36.
Egiptochö esclavo kayanqampita horqarir, ¿imanöraq Jehová bendicerqa israelïtakunata? (Éxo. 3:21, 22; 12:35, 36.)
- Leinki Éxodo 14:1-31.
Armagedón këllachöna këkaptin, ¿imanöraq yanapamantsik Éxodo 14:13, 14 Moisés nenqan? (2 Cró. 20:17; Sal. 91:8.)
- Leinki Éxodo 15:1-8, 20, 21.
¿Imanir-raq Jehoväpaq alabanzata cantayäpunman llapan sirveqninkuna? (Éxo. 15:1, 2; Sal. 105:2, 3; Rev. 15:3, 4.)
Puka lamarta tsimparirnin Miriamwan wakin warmikuna cantayanqan, ¿imataraq kanan cristiänakunata yachatsin? (Éxo. 15:20, 21; Sal. 68:11.)


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
-
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
-
Tukuku phoenicopterus chilensis
-
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
-
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
Gianni Rivera
Gianni Rivera sutiyuq runaqa, (* 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1943 watapi paqarisqa Alessandria llaqtapi - ) Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Churinkuna:.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa (1962, 1966, 1970, 1974)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gianni Rivera.


text:
Chullusqa
Chullusqa nisqaqa chulluq nisqa puriqllapi chaqrusqa manaña rikunalla chulluna nisqa sinchiyasqa icha wapsi kasqa. Chulluy nisqawan chay sinchiyasqaqa icha wapsiqa puriqlla ukhunman rin, ichataq manam musuq t'inkisqachu tukukun.
Mama quchakunapi yakupiqa achka kachim qullusqa, lliwmanta aswan natriyu kluruchasqam. Chayrayku kachi yaku nisqam.
Yaku pachapi wayaypas chullusqam, yakupi kawsaq challwakunap, huk uywakunap samananpaq anchata muchusqam. Chay yakupi wayayqa inti wayllaq laqukunamantam, huk yaku yuramantakunamantapas lluqsin.


text:
Por: Redacción Cotopaxinoticias.com
Latacunga (Cotopaxi). Según los vecinos, un silencio sobrecogedor sobrevino tras los gritos, reclamos e insultos que se escuchaban en el interior de una vivienda ubicada en el sur de Riobamba, el 13 de agosto del 2014. Se trataba de un caso de violencia intrafamiliar.
Preocupados, los moradores del barrio dieron aviso a la Policía. El fiscal Diego Hernández y los uniformados ingresaron a la casa donde una mujer, de 40 años, falleció por una herida de arma blanca causada por su exconviviente.
Según las investigaciones de Fiscalía, la víctima habría regresado con su pareja de la que se hallaba separada por el constante maltrato al que era sometida.
Actualmente el agresor cumple 26 años de prisión. Esta es la primera sentencia en Ecuador por femicidio y fue emitida en Chimborazo, el 21 de noviembre del 2014.
Antes, casos como este se confundían con otros delitos como asesinatos u homicidios, ya que no existía una ley expresa que sancionara el dar muerte a una mujer en el contexto de la violencia intrafamiliar, por las relaciones dominantes de poder arraigadas en el machismo. Muchos casos quedaron en la impunidad.
Una propuesta con los primeros resultados
La Fiscalía General del Estado, desde noviembre del 2011, trabajó en una propuesta para tipificar el femicidio como un delito de género, basado en las relaciones dominantes de poder hombre-mujer.
La propuesta del texto articulado fue presentada ante la Comisión de Justicia de la Asamblea Nacional. Actualmente consta en el artículo 141 del Código Orgánico Integral Penal (COIP), vigente desde el 10 de agosto del 2014.
La normativa define al femicidio como el resultado de relaciones de poder que desencadenan una serie de agresiones violentas contra la mujer, que ocurren en diferentes ámbitos, por la discriminación histórica de la que ha sido objeto, pero es en el del hogar donde son habituales. En el Código se fija una sanción de 22 y 26 años de prisión para los agresores.
Para la fiscal Silvia Juma, con la tipificación de este delito se logró un gran avance, porque "las muertes de mujeres antes se veían como producto de hechos aislados o privados. Pero con esta tipificación ahora se analizan las circunstancias en que se produjo el hecho y si ella era víctima o no de algún tipo de maltrato".
Silvia Juma considera, además, que pese a los progresos aún queda mucho por hacer debido a que "la discriminación y subordinación de la mujer con relación al hombre es algo que tenemos arraigado social y culturalmente".
De acuerdo con los datos del Delitoscopio (Sistema Territorial de Análisis de la Información del Delito y Control de los Procesos Penales), desde la vigencia del COIP hasta diciembre del 2014, la Fiscalía receptó 26 casos de femicidio.
Estrategias de la Fiscalía contra el femicidio
Como parte de las estrategias para enfrentar el femicidio en el 2015, la Fiscalía implementará 12 unidades especializadas en provincias con mayor registro de denuncias como Pichincha, Guayas, Manabí, Santo Domingo de los Tsáchilas, Esmeraldas, El Oro, Los Ríos, Sucumbíos, Azuay, Imbabura, Chimborazo y Tungurahua.
Mientras que en las unidades especializadas en violencia intrafamiliar y delitos sexuales existentes se continúa con la recepción de testimonios anticipados y se realiza peritajes forenses, médico-legales y psicológicos.
Para prevenir este tipo de delitos y a la vez lograr avances en la investigación de muertes por ’femicidio’, la Fiscalía y el Consejo Nacional de Igualdad de Género impulsa el debate a través de mesas de trabajo interinstitucional.
Desde la óptica de la fiscal Silvia Juma, el Día de la Mujer debería celebrarse de una manera diferente. "No necesitamos halagos sexistas. Para nosotras debería significar una lucha por la reivindicación de nuestros derechos en todas las áreas, en nuestra vida, en lo educativo, en la salud, en nuestro trabajo. Que se respeten nuestros derechos". Así lo dio a conocer mediante boletín de prensa la Fiscalía.
Versión en Kichwa
Femicidio huyachik, ñawpaman apana ama ashtawan llakiyachichun
Ladupi kawsakkunaka yuyarin manllaylla upalla tukushka ninanta kaparikkunata uyashka hipa, nali rimaykuna, huchachichukkuna uyarinakushka wasiukupi piñarinakukpi, chay wasi kashkami Riobamba markapi, kay 13 punllapi, agosto killapi 2014 watapi. Kayka kashkami uku wasipi makanaykuna tiyashkamanta.
Manllarishpa, ladupi kawsakunaka Chapakkunaman willashka. Chanman chayashka kamachiyuk Diego Hernández shinallata chapakunapash wasi ukuan yaykushpa, chaypimi rikushka shuk warmi ña chusku chunga watata charik wañushka kashka, paywan kawsak kusallata chugrishpa wanchishka.
Fiscalíamanta maskaykunapika yachay chayashka, chay warmika kusamanta partirishka kawsakushka yapata makashpa, rimashpa charikpimi, shinapash kutin ishkanti kawsankapak tigrashka kashka.
Kunanpika, wanchidur wataywasi ukupi chunka ishkay sukta watakunatami chaypi tiyana. Kaymi punta huchahishka kamachiyuk Mamallaktapi tiyan kay warmi kaymanta wankuk Femicidio shutichishka, kayka tukushka Chimborazo markapi, kay 21 punlla noviembre killapi 2014 watapi.
Ñawpa pachakunapika, kaykunata shuk huchahik kunapi churak kashka: wanchinakunapilla churak kashka mana shuk niki kamachiyuk ukupi tiyashkamanta warmikunata wanchikta paypak kusallata kari kashkamanta ashtawan shikci niktukushkamanta mana allí yuyayta charimanta. Ashtaka huchachinakunatami shikanyachik shina sakishka mana kamachikta paktachishpa.
Shinashun nishkapak, ñami punta paktachishkata charin
Kay Fiscalía General del Estado, ña noviembre killamnata 2011 watapillata, llankashkami shuk nikita churankapak ama warmikunata nalikashihkamantalla wanchichun kaymanta femicidio huchachikta killkachishka Kamachikkunapi ama warkuna kashkamantalla kusakuna shinchi kani nishkalla warmikunata llakichichun.
Chay nikita chirachun mañataka kachashkami kay Comisión de Justicia de la Asamblea Nacional tantanakuykunaman. Kunaka ñami charinchi kay 141 nikipi kay Kamachichuk l Código Orgánico Integral Penal (COIP), kayka ñami rikurin kay 10 punlla agosto killapi 2014 watamanta.
Kay nikipika nikunmi femicidio kanmi yapata makashka, plitushpa, rimashpa warmita charikmanta wañuchishpa sakikpimi tukun, kaykunataka rikuy ushanchimi tukuy charik, wakchak, wasikunapi, kaykunaka warmita llakichinatami munaykunami tiyashka, kaykuna wasiukupimi ashtawan rikurin. Kay kamachipika churanmi wataywasipi tiyanaka kanmi ushkau chunka ishkay shinallata ishkay chunka sukta watakunatamu wataywasipi tiyana warmikunata llakichikkunaka.
Kamachiyuk Silvia Juma, nishkami ña kay nikita charishpaka ashkawar ñawpaman katinakunchik, ñana " warmikunata wanchidurkunaka hikanyashkakuna sakinkachu. Kunanka maskanchi imamatak shinapacha llakichirka shinallata maskanchimi chay warmika imashpa llakichichun sakikashka shinallata makashpa charishka kawpi.
Silvia Juma ninmi ashtawan ñawpaman katikushkapapash astawan shina tiyanra, mana tukurinllu kari kashkamanta warmikunata hikanyachishpa charikkuna, manarak warmitaka harikunashna hatun llankaykunapi churanllu. Chaykunatami shikanyachina kanchik.
Delitoscopio ukumanta yupaykunata rikuchin kay (Sistema Territorial de Análisis de la Información del Delito y Control de los Procesos Penales), Ña kay COIP kamaykunapi paktachina manta kay diciembre killakaman 2014 watapika, Fiscalía chaskichka 26 pankakunata churashka kay femicidio huchachikmanta.
Fiscalía ukumanta shinchi llankakun femicidio harkankapak
Ashtaka llankaykunatami Fiscalía ukupi shinanakun ñawpaman apankapak kay femicidio huchata kay 2015 watapi, Kay Fiscalía churankami chunka ishkay llankaywasikuna shikan shikan markakunapi willaykuata chashkichun, kaykunaka tiyankami: Pichincha, Guayas, Manabí, Santo Domingo de los Tsáchilas, Esmeraldas, El Oro, Los Ríos, Sucumbíos, Azuay, Imbabura, Chimborazo Shinallata Tungurahua.
Shinallata llankaywasikunapika willanakun kusa llakichikukpika, chaykunata ama pakachun nishpa , shinallata yankata chayankapak munakpika huchachik pankakunata shinashpa, parlashpapash willaytukunmi shinallata allí hanpichikuna maskaykunapi shinachun, shinallata yuyaykunapi charishkakunata mashkachun.
Kay huchakunata harkankapak shinallata warmikunata wanchikta maskankapak ñawpaman katinakun kay ’femicidio’, kaypika llankakunmi Fiscalía shinallata kay Consejo Nacional de Igualdad de Género llankashpa katimakun shikan pushak wasikuwan llankayta ñawpaman pushankapak.
Kamachiyuk Silvia Juma, rikuymanta lay Warmikunapak Punlla yuyarinami shukta imakunatapash shinashpa. "Na minishtinchichu yanka allikachinakunata, ñukanchipak shunchi shayarina allí kawsayta maskana ama kutin ñukanchipak kamachikkunata shikanyachichun rikuna kanchik. Chaykunataka yachakunapi, hampinakunapi, tukuy llankaykunapi ñawpaman rina kanchik. Ñukanchipak kamachinakuypi ñawpaman churachun tukuypi.


text:
Víktor Yanukóvich
Víktor Fédorovich Yanukóvich (ukranya simipi: BikTop ФeдopoBич ЯHykoBич) sutiyuq runaqa (9 ñiqin anta situwa killapi 1950 watapi paqarisqa Yenákiievo llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta Allwya kamayuqmi wan pulitiku qarqan.
Yaya: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Lyudmilla Oleksándrivna
Churinkuna (2): Olexandr wan Víktor.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Víktor Yanukóvich.


text:
Changchun
Changchun ( chun simipi: 长春, machu chun simipi: 長春, phinyimpi: Chángchūn), Chunwa llaqtap, Jilin pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna, 3 munisipyu-llaqta wan 1 cundadu:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Changchun.
- Changchun (inlish simipi)


text:
Piluta hayt'ay
Piluta hayt'ay icha Futbul (inlish simipi: Football), Kichwapi Chakiyasiy icha Chakirumpay nisqaqa huk pilutawan pukllaymi, Tiksi muyuntinpi lliw pukllaykunamantaqa aswan chaninchasqam.
Iskay quchum, llapanqa chunka hukniyuq runayuq (huk punku amachaqniyuq), pukllana pampapi pukllanakunku. Llapa quchup huk punkunmi kan. Pilutataqa chakinwanmi hayt'aspa tinkuq masikunap punkunman chamqaspa taripayta munanku. Manapunim makiwanchu pukllananku. Isqun chunka minutumanta aswan taripaq quchuqa atipaqmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa
- Pelé
- Maradona
- Claudio Pizarro
- Yochanan Vollach
- Zinedine ZidanePlantilla:Link FA


text:
Ñawikaruy
Ñawikaruy, Karumanta rikuna icha Tiliwisyun (kastilla simipi: televisión) nisqaqa karu rikunapaq uyarinapaqpas, siq'isqakunata, llimphikunata, ruqyaytapas (rimasqakunata) radyu illanchay nisqawan apaykuq llamk'ana llikam. Illanchaq llamk'anataqa ñawikaruy ankichiq (emisor de televisión) ninchikmi, wasinchikkunapi kaq chaskiqkunatataq icha ñawikaruy chaskiq (receptor de televisión, televisor).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya (widyu, video)


text:
Manuel Amador
Manuel Amador Guerrero Pérez-Rojas sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin hatun puquy killapi 1904 watapi paqarisqa Turbaco llaqtapi - 1 ñiqin kantaray killapi 1909 watapi wañusqa Panama llaqtapi). Panama mama llaqta hampikamayuq wan pulitiku qarqan.
1904 watamanta 1908 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Tayta: José María Amador
Mama: Leguina María Mercedes Guerrero Córdoba.
Ñawpaq warmi: María Ossa.
Churinkuna: Manuel E. Amador.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Manuel Amador.


text:
Santiago Antúnez de Mayolo
Santiago Antúnez de Mayolo Gomero sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin hatun puquy killapi 1887 paqarisqa Waqllan distritupi, Piruwpi - † 20 ñiqin ayriway killapi 1967 wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtaq allwiya kamayuq, Pachaykamayuq, Yupay yachaq, yachaq wan pulitiku qarqan.
Tayta: Antúnez de Mayolo; Mama: Gomero.
Yachaywasi: La Libertad (Waras) wan Guadalupe Pallan Mama llaqta Yachaywasi.
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Libro "Hidroeléctrica del Mantaro el arte de hacer Luz", Lima, 2010 - ELECTROPERÚ S.A.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Santiago Antúnez de Mayolo.


text:
Ignacio Allende
Ignacio José de Allende y Unzaga sutiyuq runaqa, icha Ignacio Allende (* 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1769 watapi paqarisqa San Miguel de Allende, Guanajuato llaqtapi – 26 ñiqin inti raymi killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) Mishikunapas Awqaq pusaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ignacio Allende.
- Documentos de Allende en Wikisource
- Documentos Facsímilares de Historia de México


text:
Gorzów - Widok ogólny z platformy widokowej w Parku im.Henryka Siemiradzkiego
Autor : Bartek Wawraszko
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Este archivo está disponible bajo la licencia
Creative Commons Reconocimiento 2.5 Genérica.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/2.5 CC BY 2.5 Creative Commons Attribution 2.5 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 17:18 2 may 2006 2560 × 1920 (1,9 MB) Bast Gorzów - Widok ogólny z platformy widokowej w Parku im.Henryka Siemiradzkiego Autor : Bartek Wawraszko Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
be-x-old.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
pl.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
sr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Walaśhalun śhamü tiempucunäta, ¿imanuytam licayanqui?
Am, ¿ima ninquim?
Caśhannüllam
Llaquiman yaycuśhun
Allichacun’am
BIBLIÄMI NIN
“Paycunap llapa wïnincunacta Diosmi pichaycun’a; manañam can’añachu wañuypis, awćhuypis, wa’acuypis, nanaypis, nï ima llaquipis lluy punta cäcunaca camacäśhañamari [can’a]” (Apocalipsis 21:3, 4, Muśhü Limalicuy)
YA’ANCHICTA IMANUYPAM YANAPÄMANCHIC
Ima lulayninchicpis wayun’am, ñatac cushicachimaśhunmi (Isaías 65:21-23)
Manañaćhá ñacaśhunchu ishyaycunawan (1 Corintios 15:26, 27; Apocalipsis 22:1, 2)
Nunamasinchiccunawan ayllunchiccunawanpis cushisha jawcay jawcayćhá yaćhacuśhun (Mateo 5:5; 25:46)
¿RASUMPACHUĆH BIBLIÄPA NISHAN?
Aw, ishcayta yaćhaycuśhun:
Diosninchic sumä callpayümi, limaśhancäta lulalun’am. Japallantam Bibliaca śhutichayan “sumä jatun munayniyu Tayta Dios” (Apocalipsis 16:7, Muśhü Limalicuy). Chaymá niyan enterun allpäta tuqui tuquiman allichaśha, nishancätapis lulalün’amá. Bibliaca niyanmi: “Nunacunapá caycuna mana atipänam. Diospämi ichá imapis atipäna” (Mateo 19:26, Muśhü Limalicuy).
Dios’a sumätam munayan nishancäta lulaluyta. Jehová, allictam munayan wañucücunata cawsachimuyta (Juan 5:28).
Niyantacmi, Jehoväpa chulin Jesuspis jampilam ishyäcunactapis. ¿Imapićha jampila? Munaśhan captin (Marcos 1:40, 41). Chaymi paypa imapis lulaśhanca, taytampa munaśhanmi, mana cäniyucunata yanapaycunanmi (Juan 5:19).
Chaymi ya’anchiccunapis yaćhalpulunchic; Jehová, ñatac Jesuspis walaśhalun śhamü tiempucunäćhu: allin cawsananchictam munayalcan (Santiago 2:15; 2 Pedro 3:9, 13).
TANTIÄNAYQUIPA
¿Imanuypaćh Dios enterun allpäta muśhüman cutïchinman?
Bibliaćhumá talinqui MATEO 6:9, 10; 1 TESALONICENSES 5:3


text:
Chunwa Hatun Pirqa
Chunwa Hatun Pirqa (Ch'an Q'ayin?; han simipi: 長城/(sikllalla)长城 Dhyang Djaeng, phinyimpi: Cháng Chéng; "hatun pukara") nisqaqa Chunwa mamallaqtapi ancha hatun pirqam. China mamallaqtata amachanapaqsi saywanpi pirqachasqa karqan 480 kñ watamanta 221 kñ watakamas.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chunwa Hatun Pirqataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chunwa Hatun Pirqa.


text:
1
Ri Salomón xuk'utuj runa'oj chire ri Dios
(1 Rey 3:3-15)
1Ri Salomón, ri ruk'ajol kan ri David, xjikibex k'a chupan ri ruq'atbal-tzij y ri Jehová Dios kan k'o-wi rik'in y kan janila k'a xunimirisaj ruq'ij. 2Y rija' xeroyoj k'a konojel ri winaqi' richin xch'on kik'in, xch'on kik'in ri aj-raqen ri ek'o pa kiwi' e 1,000 aj-labal, xch'on kik'in ri aj-raqen ri ek'o pa kiwi' ri e wok'al aj-labal, xch'on kik'in ri achi'a' ri to'onela', xch'on kik'in konojel ri e aj-raqen kichin ri tzobaj y kik'in ri ch'aqa' chik aj-raqen. 3K'ari' ri Salomón y konojel re winaqi' re' xebe k'a pa Gabaón, ri chiri' pa ruwi' jun juyu' ri akuchi nikiya-wi ruq'ij ri Dios, roma chiri' k'o-wi ri rachoch ri Dios richin molojri'il ri banon rik'in tzieq ri rubanon kan ri Moisés, ri rusamajel ri Jehová pa tz'iran ruwach'ulew. 4Jak'a ri David xa ruq'axan k'a kan ri káxa richin ri rujikibel-tzij ri Dios ri xk'oje' ojer kan pa tinamit Quiriat-jearim, roma rija' chiri' pa Jerusalem rupaban chik q'anej jun rachoch ri banon rik'in tzieq. 5Keri' chuqa' ri porobel ri banon rik'in q'enq'oj-pueq, ri rubanon kan ri Besalel, ruk'ajol ri Urí y rumam ri Hur, chiri' pa Gabaón k'o-wi chuwech ri rachoch ri Dios. Ri Salomón, y konojel ri e beneq rik'in xebe k'a chiri' richin xbekik'ulubej ri Dios.
6Y ri Salomón xjote' k'a el chiri' chuwech ri Jehová akuchi k'o-wi ri porobel y chiri' k'a xusuj-wi e 1,000 kamelabel ri niporox chijun.
7Y chupan k'a ri aq'a' ri' xuk'ut-ri' ri Dios chuwech ri Salomón, y xubij chire: Tak'utuj chuwe ri achike nawajo' richin ninya' chawe, xcha'.
8Y ri Salomón xubij: Rat kan janila xajoyowaj ruwech ri David ri nata', y ja yin xinaya' kan pa ruk'exel richin xinok kan rey. 9Wakami k'a, Jehová Dios tajikiba' k'a ri asujun chire ri nata', roma ja yin ri xinaya' kan rey pa ruwi' re jun tinamit re janila nim, ri kan man e ajlatel ta, achi'el ri poqolaj ri k'o chuwech re ruwach'ulew. 10Wakami tabana' utzil taya' nuna'oj y wetamabal richin yenyuqej re winaqi' re', roma kan man jun chik k'a ri xtitikir ta xtiq'aton-tzij pa ruwi' ri atinamit re janila nim, xcha'.
11Y ri Dios xubij k'a chire ri Salomón: Roma jare' ri k'o pan awánima, y man xak'utuj ta beyomel, ni richin ta niya'ox aq'ij, ni ta ri kikamik ri e etzelanel awichin, ni man xak'utuj ta k'iy ak'aslen; pa ruk'exel ri' xa ja ri awetamabal y ri ana'oj xak'utuj richin naq'et-tzij pa ruwi' ri nutinamit ri achoq pa ruwi' xatinkusaj kan rey, 12roma ri' kan xtinya' k'a awetamabal y ana'oj. Chuqa' kan xtinya' abeyomel y ak'ojlemal. Kan man jun chik k'a xtiq'aton-tzij achi'el xtaben rat chikikojol ri ch'aqa' chik rey ri xe'el yan el, y ri xke'ok kan chawij rat, xcha' chire.
13Toq ri Salomón xuya' yan ruq'ij ri Jehová chiri' pa ruwi' juyu' richin Gabaón, xtzolin k'a pa Jerusalem richin xberuq'ata-tzij pa ruwi' ri tinamit Israel.
Ri rubeyomel ri rey Salomón
(1 Rey 10:26-29; 2 Crón 9:25-28)
14Y ri Salomón xeruloq' k'a e k'iy ru-carruaje y xek'oje' e k'iy ruwinaq ri yech'oke' chirij kiej. Ronojel k'a ri ru-carruaje e 1,400, y ri achi'a' ri yech'oke' chirij kiej e 12,000. Konojel re winaqi' re' xerutaluj pa taq tinamit ri akuchi ek'o-wi ri ru-carruaje y ek'o ri xek'oje' kan chiri' pa Jerusalem rik'in rija'. 15Chuqa' kan xumol ruchi' saqipueq y q'anapueq pa ruk'iyal chiri' pa Jerusalem, y kan achi'el chik k'a ri abej rubanon, y chuqa' janila xetamex ruwech ri tiox-che' kan achi'el etaman ruwech ri ruche'el wíkix ri k'o chuwa-taq'aj. 16Ri loq'onela' richin ri rey Salomón nikiloq'ola-pe ri kiej pan Egipto y pa Cilicia, y nikik'en-pe chire. 17Toq rije' nikiloq' jun carruaje ri nipe pan Egipto, nikiloq'-pe chi 600 raqen saqipueq, y jun kiej rajel 150 raqen saqipueq. Y ri rey kichin ri hitita y ri ki-rey ri aj-Siria nikiloq' kan chuwi-kiq'a' ri e rusamajela' ri rey Salomón.
Ri Salomón xukanoj che' richin rachoch ri Dios
(1 Rey 5:1-18; 7:13-14)


text:
Hermann Emil Fischer
Hermann Emil Louis Fischer Emil Fischer sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1852 watapi paqarisqa Euskirchen (Alimanyapi) llaqtapi - † 15 ñiqin anta situwa killapi 1919 watapi wañusqa Berlin (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1902 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Fischer, Mama: .
Alma mater: Bonn Yachay Sunturnin wan Strasbourg Yachay Sunturnin
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hermann Emil Fischer.


text:
Nicolaus Copernicus
Nicolaus Copernicus (Mikołaj Kopernik, Nikolaus Kopernikus) sutiyuq runaqa (19 ñiqin hatun puquy killapi 1473 watapi paqarisqa Toruń llaqtapi, Pulunyapi; 24 ñiqin aymuray killapi 1543 watapi wañusqa Frombork llaqtapi, Pulunyapi) huk quyllur yachaymanta, yupanamanta yachaqsi, hampikamayuqsi karqan.
Copernicusqa De revolutionibus orbium coelestium (latin simipi, Hawa pacha muyukunap muyuriyninmanta) nisqa qillqasqanpiqa musuq yachay tarisqanmanta qillqarqan, Inti tukuy pachap chawpinpi kan, Tiksimuyutaq Intitam muyurin nispa, huk yachaqkuna Tiksimuyu pacha chawpi kan, chaymantaraq iñiptin.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolaus Copernicus.


text:
Willkapanpa
- Willkapanpa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Willkapanpa (sut'ichana) rikuy.
Willkapanpa Inkakunap Anti suyupi pukara llaqtan karqan, Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay llaqtamanqa Manqu Qhapaq iskay ñiqin 1537 watapi ayqikurqan. Tawa inka qhapaqkunas chaypiqa kamachirqan:
1572 watapi Ispañulkunas chay llaqtataqa atispa thuñichirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Witkus
- Yuraq Rumi (icha "Chuqipalta"), Witkus: 1 km
- Ispiritu Pampa
- Punkuyuq
- Chuqik'iraw
- Quriwayrachina
- Quta Kuka
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Willkapanpa.


text:
56 willakï: Saúl Israelpa punta reynin
KË NUNAPA peqanman Samuel aceite hichëkaqta rikë. Kënöshi reypaq akrashqa nunataqa rurayaq. ‘Saulpa peqanman aceiteta hichë,’ ninshi Jehová Samuelta. Selläma shumaq especial pukutaq aceitesh.
Reypaq mana allinö kanqantash creinaq Saúl. Tsëshi, ‘Israelpa más ichiklla kaq Benjamín kastapitam noqaqa kä,’ ninshi Saúl Samuelta. ‘¿Imanirtaq reymi kanki nimanki?’ Manash Saulqa allitukuntsu ni hatun këtatsu munan, tsëshi Jehoväqa kuyar rey kanampaq akrarinaq.
Pero manash ichikllantsu ni waktsatsu Saulqa. Pëqa hatun garë shumaq nunash y familiampis alli kapoqyoqshi. ¡Llapan Israel nunakunapitapis 30 centïmetrospanöshi más hatun kanaq! Hina alläpa kallpayoq y alli ëqeqshi kanaq Saulqa. Tsëshi reypaq Jehová akranqanta alläpa kushiyan israelïtakuna. ‘¡Rey kawatsun!,’ nishpash llapan qapariyänaq.
Alli kallpayoqllaraqshi Israelpa chikeqninkunaqa këkäyänaq. Saulta rey churayashqanllachönash, pëkunawan peleaq shamïkuyänaq amonïtakuna. Pero atska soldädokunata ëllurïkurshi Saulqa ëwaratsinaq amonïtakunata. Tsënash Saúl reyninkuna kanqanta israelïtakuna alläpa kushïkuyänaq.
Y tiempo pasaptimpis, atska kutish pushanaq israelïtakunata chikeqninkunata ëwatsiyänampaq. Hina Saulpaqa huk valiente tsurimpis kanaqshi, Jonatán shutiyoq. Pëpis atska peleakunachö israelïtakuna chikeqninkunata ëwatsiyänampaqshi yanapanaq. Y Israelpa alläpa chikeqninkunaqa filistëokunaraqshi kayan. Huk kutinash Israelwan peleaq shamïkuyan waranqëpayan filistëokuna.
Tsënash, ‘Jehoväpaq sacrificiota ruramunäpaq chämonqäyaq shuyämanki,’ ninaq Samuel Saulta. Pero demorëkamunshi Samuelqa. Tsënash Saulqa kikin ëwar sacrificiota rurarinaq, filistëokuna pelear qallakïkuyänanta mantsar. Tsëshi, ‘mana wiyakoqmi karqonki’. ‘Tsërëkurmi Israelpa reynin kanampaq Jehová huk nunatana akranqa,’ ninshi Samuel chärïkur Saulta.
Tsëpitanash, yapë mana wiyakunaqtsu Saúl. Tsënash, ‘alli üshan qarëpitapis más alleqa Jehová wiyakïmi. Manam Israelpa reynin kanëkipaq yanapashunkinatsu Jehová mana wiyakonqëkirëkur,’ ninshi Samuel rey Saulta.
Këpitaqa huk alli yachakïtam yachakuntsik. Imëpis Jehová wiyakï alläpa importante kanqantam yachatsimantsik. Hina Saulnö huk nuna alli këkarpis mana alli tikrarenqantam käyiratsimantsik. ¡Ama kënöqa imëpis pasamashwantsu!
1 Samuel, capítulos 9 a 11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuel 1:23.
Tapukïkuna
- ¿Dibüjochö imataraq rurëkan Samuel, y imanir-raq?
- ¿Imanir-raq Jehová Saulta kuyan, y imanö nunaraq?
- ¿Imataraq ruran Saulpa tsurin, y imaraq shutin karqa?
- ¿Imanir-raq mana Samuelta shuyashpa Saúl sacrificiota rurarerqa?
- ¿Imataraq yachakuntsik Saulpita?
Wakin tapukïkuna
- Leinki 1 Samuel 9:15-21 y 10:17-27.
¿Imanöraq Saulpa humilde kënin yanaparqa nunakuna pëpita mana allikunata parlayaptin mana raslla piñänampaq? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Pro. 17:27.)
- Leinki 1 Samuel 13:5-14.
¿Guilgal nishqanchö këkar ima hutsataraq rurëkorqa Saúl? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13.)
- Leinki 1 Samuel 15:1-35.
¿Amaleqpa reynin Agag nishqa nunawan Saúl ruranqan, imanir-raq alläpa hutsa karqa? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22.)
¿Imanöraq Saúl wakinta culpatsëta tïrarqa kikimpa hutsanta tsapäkïta munar? (1 Sam. 15:24.)
¿Pillapis willapäramashqaqa, ima alli willakïtaraq wiyakushwan? (1 Sam. 15:19-21; Sal. 141:5; Pro. 9:8, 9; 11:2.)


text:
John Quincy Adams
John Quincy Adams, sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin anta situwa killapi 1767 watapi paqarisqa Braintree llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1848 watapi wañusqa Washignton DC llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: John Adams; Mama: Abigail Adams. Alma mater:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: John Quincy Adams.


text:
Julio César Chávez
Julio César Chávez González sutiyuq runaqa icha Nino Benvenuti (* 12 ñiqin anta situwa killapi 1962 watapi paqarisqa Obregón llaqtapi - ), Mishikupi mama llaqtaq kurku kallpanchaq runa.
Tayta:
Yachay wasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pachatin kampiun peso superpluma CMB
- Pachatin kampiun peso ligero AMB
- Pachatin kampiun peso ligero CMB
- Pachatin kampiunpeso superligero CMB
- Pachatin kampiun peso superligero FIB
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Julio César Chávez.
- lasnoticiasmexico.com


text:
Horst Köhler
Horst Köhler sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayamarq'a killapi 1943 watapi paqarisqa Skierbieszów llaqtapi, Lublin k'itipi, Pulunyapi - Alimanya]] mama llaqtap umalliqninmi kachkan.
Alymaniapas Musiku Ministru.
2004 watamanta ñawpaq kuti Alimanya llaqtapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Eduard Köhler; Mama: Elisabeth.
Ñawpaq warmi: Eva Bohnet
Wawakuna: Yachaywasi: School ( Alimanya)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Horst Köhler.


text:
Filippo Inzaghi
Filippo Inzaghi sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin chakra yapuy killapi 1973 watapi paqarisqa Piacenza llaqtapi - ), Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Filippo Inzaghi.


text:
Servindi, 29 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 29 de marzo, 2010 (archivo mp3, 11 minutos, 15 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Teqsemuyu.- Chay Programa de las Naciones Unidas para el Medio Ambiente (PNUMA) nisqan nimun, usqhayta qhahuarisun electrónica nisqa qopakunamanta tukuy mana allintan apamun kausayvidapaq tiyasqanchispaqpas.
Chay PNUMA nisqa huq qelqata qawarichimun sinchi mana allinmi kaman chay venenuyoq qopakuna juñurikushan llaqakunapi, china india brasil suyukunapi
Rit’ikunamanta.- Orqokunapi rit’ikunas chinkaripunqa pasaqpaq pisqa otaq soqta watakunaman, nispan nimun Juan Pablo Bonilla Banco Interamericano de Desarrollo nisqapi llank’ariq wayqe.
Llikaq sonqon yachay atipay.- Chay Unión Nacional para las Telecomunicaciones nisqa hinallataq Fondo Indígena nisqapiwanmi mink’akamushanku huq yachay atipaiman, ñaupa llatayuqkunaq pueblos indígenas paykunaq derechunkunamanta, llikaq sonqonta willakuykunamantawan.
Chaypaqmi qelqanchayta chasquimushanku kay marzo killa tukuy kama.
Comision Interamericana nisqamanta.- Asháninka masachaq, Central Asháninka del Rio Ene (CARE) nisqamanta wayqekuna kejakamunku Washinton Estados Unidos suyupi imaraikuchus mana allinchu chay Proyecto hidroeléctrico Paquitzapango chayta.
Chay proyecto nisqas chunka ayllunaq patanpi aparikunqa, ene nisqa mayuq purisqan huayq’uta.
Chaypin isqay waranqa taitamamakunata wawakunantin sasachasqa rikukunqa nispan nimun chay CARE nisqamanta wayqekuna, Comision interamenricana de derechos humanos nisqa huñukuypi.
Haití suyumanta.- Republica Dominicana humalliq Leonel Fernandez hinallataq Organización para la Agricultura y la Alimentación (FAO) nisqamanta, Jacques Diouf, paykunan yuyaykamunku, chaqra llankariyta pisi phunchaykunallapi wiñaq mikuykunata, yarqay llallinapaq haqay Haití suyupi, paikunan cushkanintin llaqta yarqaypi rikukunku.
Ecuador suyumanta.- Chay Organización Acción Ecológica nisqan llakisqa willakamun imaraikuchus Ecuador suyu gobierno tecnología atómica o nuclear nisqata apamuyta munan.
Chay t’ojaykunaqa sinchi mana allintan apaunman kausayvidapaq mijuykunapaqpis aqay Cordillera del Condor cheqaspi.
Colombia suyumanta.- Chay Organización Nacional Indígena de Colombia (ONIC) nisqamantan wayqekunan puririnku Europa suyukunata, llaqtayku runakuna chinkapushayku, chaipaqmi yanapakuyta mañarikushayku nispa.
Brasil suyumanta.- Chay Organización Salva la Selva nisqa wayqekunan willakamushanku imaraikuchus mana allinchu kanman sichus aparikunqa chay represa hidroeléctrica uno qochañaq Xingú mayupi chayta.
Paykunan nimunku chay unu qochañaykunaqa sasachaytan apamunqa Matogrosso hinallataq Pará llatakunapi Brasil suyupi.
Bolivia suyumanta.- Bolivia suyu humalliq Evo Morales wayqen nimun, reqsechinqas Naciones Unidas nisqaman, huq rimariyta, “runaq kausayninpaq derechunmi unuqa” nispa, hinallataq mink’arikamun teqse muyuntimpi waiqekunata, juñulla chayta mañakusun nispa.
Teqsemuyu.- Tiempo qhawariq Organización Meteorológica Mundial nisqamanta Geaelle Sevenier, paymi nimun; qayna iskay waranqa isqunniyoq watan karqan aswan qoñe wata, pisqa watamanta, waranqa pusaqpachaq pisqachunaqa watapi yupaiyta kallarisqanmanta pacha.
Teqsemuyu.- Pachamamaq qoñerepusqan raykun, World Wildlife Fund (WWF) nisqapi juñurisqa wayqekunan mast’arimunku, “Campaña la hora del Planeta 2010” nisqata
¿Imataq chay la hora del planeta nisqari?, lluymi luz k’anchayta sipipusun kay sabado isqaychunka qanchisniyoq pùnchay, pusaq horas phasminmanta, isqon horas phasmin kama, ch’isinta.
Perú suyukunamanta willakuykuna
Ñaupa llaqtayoq wayqekunamanta, pueblos indígenas nisqamanta.- chunka iskayniyoq llaqtaq kamachinpi pururiq wayqekunaq willakusqantan rikurichimunku,
Imaraykuchus katinajasqa rirkukuranku llaqtawan kushka sayarisqankunmanta. Chaytan chaninchamunranku yunka runakuna masachaq Asociación Interétnica de Desarrollo de la Selva Peruana (AIDESEP) nisqawan hinallataq mineriaq sasachasqan ayllukuna (CONACAMI) ima
“La idea es perseguirlos”,“Yuyaykuyqa qatipaimi”, sutiyoq qelqan apamun Alberto Pazangoq, Teresita Antasu, Saul Puerta, Cervando Puerta, Sixto Alverca, Mario Tabra, Magdiel Carrión, Daysi Zapata, Nora Melchor, Zebelio Cayap, Rolando Huaracca, hinallataq Valeriano Ccama wayqekuna panakunaq willakusqakuta.
Petroleo pusana oleoducto nisqamanta.- Perenco sutiyoq ingles llaqtayoqwan francés llatyopiwan masachasqa empresan nimun, Amazonas llaqtapis pusarinqaku oloeoducto nisqata, mana tupayachikuq runakunaq tiyasqankuta mana kasuspa.
Chay empresan willakamun imakunas mana allinchu kanman chayta, ichaqa manan rimarinkuchu chay pueblos aislados nisqa manatupayusqa runakunamanta. Chaytan reqserichimun Survival nisqa wayqekuna.
Hidrocarburos nisqamanta.- “Políticas Energéticas y Amazonía ¿Qué nos espera?” nisqa rimanakuymanta yachaqkunan llakirisqa nimunku manan allinchu chay yauraq qosñi, gas nisqata gobiernoq hawa suyukunaman apayta yuyayuqanqa, aswanmi llaqtanchisparaq aypachimunan nispa.
Redd nisqamanta.- Qayna iskaychunka tawayoq p’hunchay marzo killatan Sociedad Peruana de Derecho Ambiental (SPDA) wayqekunan rikuchimunku “REDD en el Perú: Consideraciones Juridicas para su implementacion” nisqa qelqatamait’uta, Jose Luis Capello hinallatq Milagros Sandoval, paykunaq qelqarimusqanta.
Chay qelqan qawarichimun, ima qelqakunawansi qollochisunman yunqapi mallki kunpaykunata hinallataq millay qosñikunata ima.
Oxapampa chiqasmanta.- Oxapampa Pasco llaqtapis mayu aparapun Villa America sutiyoq llaqtachata, Palcazú chiqaspi, saqeyuntaq kinsachunka iskainiyoq taitamamakunata wawakunantinta mana imayoqta, hinallataq sasachaykun pusaq chunka tawayuq wayqekunata.
Bagua nisqamanta.- Awajun runakuna humalliq wayqe, Jesús Manases, paymi nimun, kay killa tukuypaqsi tukuyapunqaku Curva del Diablo nisqapi qayna pisqa p’unchay junio killata tukuy imakuna karqan chay taqweriykuna.
Manases wayqen llanqarishan Mari Carmen Gomez panawan paikunan juñushanku tukuy willakuykunata, chay gobiernoq churamusqan t’aqweriq comision nisqas mana llapantachu churamunku, qayna chunqa iskayniyoq enero killapi hayhuayamusqanku qelqapiqa.
Pachaq pusaqchunka tawayuq lote yupaimanta.- Yaqa waranqa runakunan qayna iskaichunka kinsayoq p’unchay marzo killata, manan munaykuchu chay PeruPetro nisqa empresaq petroleo qawarimusqanta nispa.
Chay sayariymi aparikuran, San José de Sisa, plasapi juñunayukuspanku soqtachunqa kuraq oraganizacionkunamanta wayqekuna. Paykunan kutichiranku imaraikuchus chay empresa waquichiran willakuykunata aqay municipalidad wasipi.
Chay sayariypin nimunku mana munaykuchu chay petroeo maskaq empresakunata, Narajos hap’iy Rioja llaqtamanta Puerto Rico hap’ìy Picota llaqtakama.
Huallaga nisqamanta.- Sinchi paraysi Huallaga mayuta yaparanpun, chay raykun challwakuna wañurayun. Chaymi chay huallaga mayuq apamusqan rikhuriyun ashqa wañusqa challwakuna.
Justicia nisqamanta.- Isqon wata hunt’a juiciopi puriq aqay Mayoc hinallataq Daza San Mateo de Huanchor nisqapi wayqekunan chayraq uyarinqaku “sentencia judicial” nisqata, delitos ambientales qellechaykunamanta juchachasqa Mineria Lisandro Proaño S.A. empresapaq.
Kay chunka suqtayoq p’unchay abrill killan qanqa huq hatun suyasqa p’unchay pobre waqcha comunmerokunapaq, chaypin Margarita Pérez Anchiraico pana, kejakuyta churakamaurqan. Chay raykun Matucana llaqamanta Juez Mixto kamachimun chunka suqtayoq p’unchay abril killata ñawincahuchun chay sentencia nispa.
Afroperuanos nisqa wayqekunamanta.- Monica Carrillo, aqay Centro de Estudios y Promoción Afroperuanos (LUNDU) nisqa humalliq panan llakisqa willakamun imaraykuchus qelqamayt’upi willakuykuna, radiokunapi televisionpi ima, sinchita cheqnekuyta t’utuchimunku chay África suyumanta paqariq huq hina riqchayniyoq wayqepanakunapaq.
Malqui chaqllakunamanta.- Delitos Ambientales nisqamanta Fisalian qechuramun haqay empresa Proyecct World Green Perú nisqaq mallki cuchusqankunata, chaypaqmi willarikamuranku “Puerto Azul” ayllumanta wayqekuna Padre Abad hap’iypi, Ucayali llaqtapi.


text:
Tuqti yura rikch'aq ayllu
Tuqti yura rikch'aq ayllu (familia Juglandaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, sach'akunam, 12 rikch'anayuq, 60 rikch'aqniyuq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk tuqti hina yurakuna:
- tuqti (genus Juglans)
- inka tuqti (Juglans neotropica)
- buliwya tuqti (Juglans boliviana)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tuqti yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Tuqti yura rikch'aq ayllu


text:
53 Kaq Willakuy: Jefteypa prometekusqanmanta
¿YAQACHU imatapas prometekurqanki hinaspa prometekusqaykiman hina rurayqa sasachu karqa? Kay dibujopi qawasqayki runata chaynam pasarqa, chaymi llakisqa kachkan. Payqa Jeftey sutiyoq Israel nacionpi juezmi karqa.
Jefteyqa kawsarqa Israel runakuna Jehová Diosta qepancharusqanku tiempopi. Yapatawanmi mana allinkunata rurachkanku. Hinaptinmi Jehová Diosqa Amonpa mirayninkuna ñakarichinanpaq qoykurqa. Chaymi Jehová Diosta Israelpa mirayninkuna qayakurqaku: ‘Qampa contraykipim huchallikuruniku. ¡Libraykuwaykuyá!’ nispa.
Runakunaqa pesapakurqaku mana allin kaqkunata rurasqankumanta. Mana allin rurasqankuta saqeruspanku Jehová Diostaña adorarqaku. Chaymi Jehová Diosqa yapatawan paykunata yanaparqa.
Israelpa mirayninqa Jeftey sutiyoq runata akllarqaku Amon casta runakunapa contranpi peleananpaq. Chaymi Jefteyñataq Jehová Diospa yanapakuyninta munan. Hinaspanmi Jehová Diosta prometekurqa: ‘Sichum Amonpa mirayninkunata makiyman churaykuptikiqa vencesqaymanta kutimuptiy tupanaypaq wasiymanta lloqsimuqmi qampaq kanqa’ nispa.
Jehová Diosmi Jefteypa mañakusqanta allinpaq hapispan makinman enemigonkunata churaykurqa. Vencesqanmanta Jeftey wasinman kutimuptin, ¿yachankichu pitaq wasinmanta lloqsiramurqa payta chaskiykunanpaq? Chullachalla warmi churinmi. ‘¡Ay churilláy! Hatun llakimanmi churaruwanki, Jehová Diosmanmi prometekurqani, chay prometekusqaytaqa cumplisaqchá’ nispam Jefteyqa waqarqa.
Jefteypa prometakusqanta warmi churin yacharuspanmi paypas llakikururqa, taytantawan chaynataq amigonkunatapas saqerunanmanta. Ichaqa Jehová Diospa karpanpi Silo llaqtapi servinqa wañukunankama. Hinaptinmi taytan Jefteyta nirqa: ‘Taytay, sichu Jehová Diosman prometekuspaqa ruray prometekusqaykiman hina’ nispa.
Hinaptinmi Jefteypa warmi churinqa Silo llaqtaman rirqa, hinaspam Jehová Diospa karpanpi wañunankama servirqa. Israel nacionpi sipaskuna watan-watan payta watukuq riqku tawa punchaw kuska kanankupaq. Llapallan runakunaqa Jefteypa warmi churintaqa kuyarqakum Jehová Diosta allinta serviq kaptin.
Jueces 10:6-18; 11:1-40.
Tapukuykuna
- ¿Pitaq Jefteyqa karqa, hinaspa ima tiempopim kawsarqa?
- ¿Imatam Jefteyqa Jehová Diosta prometekurqa?
- ¿Imanasqataq Amon runakunata venceramuspa Jefteyqa wasinman kutiramuspaqa llakikururqa?
- ¿Imatam Jefteypa warmi churinqa nirqa taytanpa prometekusqanta yacharuspa?
- ¿Imanasqataq Israel runakunaqa Jefteypa warmi churintaqa kuyarqaku?
Sapaq tapukuykuna
- Jueces 10:6-18 nisqanta leey.
¿Imaynatam mana qonqanapaq hina anyawanchik Israel casta runakunapa Jehová Diosta sapa kutilla qepanchasqankuqa? (Jue. 10:6, 15, 16; Rom. 15:4; Apo. 2:10.)
- Jueces 11:1-11, 29-40 nisqanta leey.
¿Imaynatam yachanchik Jefteyqa warmi churinta Diosman “qampaq kanqa, wañuchispaymi kañapusqayki” nisqanqa, manam cheqapta wañuchispan kañarunanmanta rimasqanta? (Jue. 11:31; Lev. 16:24; Deu. 18:10, 12.)
¿Imaynatam Jefteyqa warmi churinta ofrendata wañuchispa kañaq hina Diosman qorqa?
¿Imatam yachachwan Jehová Diosman prometekusqanta Jefteyqa cumplisqanmanta? (Jue. 11:35, 39; Ecl. 5:4, 5; Mat. 16:24.)
¿Imaynatam congregacionpi mozo-sipaskunapas Jefteypa warmi churinpa rurasqanta qatikunmanku Jehová Diospa llaqtanpi astawan servipakunankupaq kallpanchakuspanku? (Jue. 11:36; Mat. 6:33; Fili. 3:8.)


text:
Kevin Keegan
Joseph Kevin Keegan sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin hatun puquy killapi 1951 watapi paqarisqa Armthorpe llaqtapi - ) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Yaya: ; Mama: .
Ñawpaq warmi: Jean; Churinkuna: (2) Laura wan Sarah.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kevin Keegan.


text:
TORREMANTA QHAWAJ ABRIL 2015
¿Bibliamanta yachakuyta munawajchu?
May chhika runas Jehovaj testigosninwan Bibliamanta yachakunku, ¿qanpis yachakuyta munawajchu?
Bibliamanta yachakoyqa may sumaj
Ashkha ruwanasniyoj kaspapis, ¿Bibliamanta yachakuyta munawajchu? ¿Imatá ruwawaj?
Tukuyman Bibliamanta yachachikun
Imaynatachus Bibliamanta yachachisqaykuta yachanaykipajqa, kay yachaqanata leeriy.
Allin kausayta tarinaypaj kinsa tapuykuna yanapawarqa
Doris Eldred profesora karqa chaypis, paytaqa escuelamanta uj imillita Bibliamanta yachacherqa. Chaytaj allin kausayta tarinanpaj yanaparqa.
Qʼopa ukhupi valorniyoj imasta tarerqanku
Kay tarisqanku qhelqasqapeqa mosoj testamentomanta Juanpa evangelion qhelqasqa kashan. ¿Imaraykú Bibliamanta yachakojkunapaj may valorniyoj?
Jesuspa wañuyninta, ¿imaraykú yuyarinapuni tiyan?
May chhika runasqa navidadtawan semana santatawan sumajta yuyakunku. Jehovaj testigosnintajrí sapa wata Jesuspa wañuyninta yuyariykupuni. ¿Imaraykú?
¿Yacharqankichu?
¿Ima ruwanasniyojtaj karqa Romamanta soldadospa capitannin? Ñaupa tiempomanta espejos, ¿imaynataj kaj kanku?
Bibliaj kutichiykunasnin
Qhepaman allin kausay kananta, ¿suyasunmanchu?


text:
Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy
Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy
Ñawpaqmantan kay willakuy kan. Ñawpa watas tawa wawqikuna kasqaku, paykunaqa: Ayar Kachi, Ayar Uchu, Ayar Awqa, Ayar Manku nisqa kasqaku. Sapanka wawqikunas kaq warmillayuqtaq kasqaku, paykunaqa: Mama Waku, Mama Kuru, Mama Rawk’a, Mama Uqllu nisqa sutiyuq kasqaku.
Hukninkaq, Ayar Kachi sutiyuq wayqinkus, aswan kallpasapa runa kasqa, huk warak'allawansi urqukunata thuñichiq. Chayta rikuspas wawqinkuna chiqnikusqaku, mana rikuytapas atiqchu kasqaku.
Huk p'unchawsi wakin wawqinkuna, Ayar Kachitaqa mach'aypi wichq'arqapunku. Chayta ruraspas kimsantin wawqikunaqa ripuqku. Wanakawrimansi chayasqaku. Chaypis huk k'uychi rikhurisqa.
Ayar Uchu wawqis ñawparqusqa, chayllapis huk hatun wak’a rumiman tukurqapusqa. Chaypitaqsi Ayar Mankuta nisqa "Sutiykita Manku Qhapaqman t'ikray" nispa.
Iskaynin wawqikuna, tawa warmintin ripusqaku, chaysi Qusquman chayarqusqaku. Ayar Awqas ñawparqusqa, wakin qhawachkaptinsi, paypas huk rumiman tukurqapullasqataq.
Sapallansi Manku Qhapaqqa tawa warmintin qipasqa. Mama Wakus aswan mana manchakuq, allin amachakuq kasqa.
Qusquman chayarquptinkus Manku Qhapaq quri tawnata allpapi chinkaykachisqa. Chaypi tiyaq runapas Mama Wakuta rikuspas manchakuymanta ayqikusqaku. Chaypis Qusquta kamarqanku.


text:
Dinusawru
Dinusawru (Dinosauria, grigu simimanta: Aeιvόσaupoς [Deinósavros] "manchay qaraywa") nisqakunaqa ñawpa-ñawpa pacha kawsaq kasqa uywakunas karqan, suchuqkunas, runap kayninmanta ancha aswan ñawpaqsi.
Lliwmanta aswan dinusawrukunaqa hatunkaraysi karqan, hukkunataq aswan uchuyllas, lliwmanta aswan uchuytaq wallpa hinas.
Huk Dinusawrukunaqa - ahinataq Triceratops, Brachiosaurus - yura mikhuqsi karqan, hukkunataq - ahinataq Tyrannosaurus rex - aycha mikhuqsi.
Dinusawrukunataqa tullunkunamantallam riqsinchik. Chayraykum manam riqsinchikchu, ima hinachus qaran, ukhu yawrinkuna karqan. Gideon Mantell sutiyuq kawsay yachaqpa warminsi Mary Ann Mantell 1825 huk dinusawrup kiruntas tarirqan Inlatirrapi. Qusanqa Iguanodon nispa sutincharqan. Richard Owen sutiyuq yachaqtaq chay ñawra wañusqaña uywakunata "wañusqa rikch'aqkunam" nispa Dinosauria sutincharqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Dinusawru


text:
Taripay suntur
Taripay suntur icha Yachaq tantari (kastilla simipi: tribunal, corte) nisqaqa chirarimanapaq tantaymi, kamachikuna chay chiqarimaypa tiksin kaptin.
Kay runakunam taripay sunturpiqa rimanakun:
- Ch'ataq ch'atasqa nisqa runata q'uma nisqa huchamanta ch'atanmi, wanachanapaq.
- Amachaq ch'atasqata, mañaqta amachaspa rimapunmi.
- Taripakuq taripayta rimanmi, ch'atasqata wanachaspa icha qispichispa, taripanakuypitaq huk mañaqta chiqachaspa icha mañaqpura chimpapuraychispa.
Kay iskay hinatam chiqarimanku:
- Wanana taripana nisqapi ch'ataq taripakuq ima q'uma rurasqamanta ch'atasqa runata taripaywan wanachan icha - ama nispa - qispichin
- Taripanakuy nisqapi taripakuq iskay mañaqpurataq huk mañaqta chiqachan icha mañaqpura chimpapuraychinmi.
Mama llaqtapi Hatun yachaq tantari icha Kamachikamayuq tantari nisqaqa rimana huñunakuypa kamasqan kamachikuna hatun kamachiwan paqtachus mana paqtachus kayta riqsichin.


text:
Surku distritu (Lima pruwinsya)
Surku distritu (kastilla simipi: Distrito de Santiago de Surco) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Lima pruwinsyapi, huk distritum. Uma llaqtanqa Surku (Santiago de Surco) llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1821 wata. Distritupas kamasqa 16 ñiqin qhapaq raymi killapi 1929 watapi wata, Kamachina N° 6644.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pantanos de Villa sallqa kawsay risirwapiqa kanmi 155 laya pisqukuna, 12 laya challwakuna, suchuqkuna, khankiqkunapas.
- Pili: Anas bahamensis
- Puka pili Anas cyanoptera
- Calidris alba
- Hatun waqar Casmerodius albus = Ardea alba
- Charadrius vociferus
- Yuraq waqar Egretta thula
- Fulica americana
- Tiki Gallinula chloropus
- Qiwlla: Larus modestus
- Waqwa Nycticorax nycticorax
- Pandion haliaetus
- Podiceps major
- Podilymbus podiceps
- Tiwtinku Tringa melanoleuca
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Monterrico
- La Capullana
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
272 690 runa
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- María Graña Ottone pata.
- Piruwpas Jockey Klub.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lima Yachay suntur
- Ciencias Aplicadas Piruwpas Yachay suntur (UPC)
- Ricardo Palma Yachay suntur
- ESAN Yachay suntur
- CENTRUM de la Pontificia Universidad Católica del Perú.
- La Inmaculada Yachay wasi
- Santa María Yachay wasi
- Champagnat Yachay wasi
- Franco-Peruano Yachay wasi.


text:
Charkas pruwinsya
Charkas pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Charkas jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Charcas) Buliwya suyupi, huk pruwinsyam P'utuqsi suyupi. Uma llaqtanqa San Pedro de Buena Vista llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Charkas pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Henry Ford
Henry Ford sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1863 watapi paqarisqa Dearborn llaqtapi, Michigan suyupi - † 7 ñiqin ayriway killapi 1947 watapi wañusqa) Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchina pusaqsi karqan, Ford Motor Company sutiyuq antawa ruruchinap kamariqninsi, tawqa ruraykuypa kamariqninsi.
Tayta: William Ford (1826-1905); Mama: Mary Litogot (c. 1839-1876).
Warmi: Clara Bryant
Churi: Edsel Bryant
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Henry Ford.
- Ford Foundation


text:
Hugo Banzer
Hugo Banzer Suárez (10 ñiqin aymuray killapi 1926 paqarisqa Kunsipsyun llaqtapi, Santa Krus suyupi (Buliwya) llaqtapi, 5 ñiqin aymuray killapi 2002 wañusqa Santa Krus llaqtapi (Buliwya)), Buliwya suyup umalliqninmi karqan (21 ñiqin chakra yapuy killapi 1971 watamanta 21 ñiqin anta situwa killapi 1978 watakama, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1997 watamanta 7 ñiqin chakra yapuy killapi 2001 watakama.
Yayan: Cesar Banzer; maman: Luisa Suárez kasqaku.
Ñawpaq warmi: Yolanda Prada
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hugo Banzer.
- Galeria de Presidentes de Bolivia con Biografías
- Biografía extensa en la Fundación CIDOB
- Las violaciones a los Derechos Humanos en Bolivia
- La huelga de hambre de las mujeres de mineros en 1977


text:
P'utuqsi urqu
P'utuqsi urqu, Sumaq urqu icha Qullqi urqu (kastilla simipi: Cerro Rico) nisqaqa huk urqum Buliwya mama llaqtapi P'utuqsi suyupi, P'utuqsi llaqta ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 4.800 mitrum aswan hanaq.
P'utuqsi urquqa ñawpa pacha qullqisapas karqan. Kastilla atiymanta, kastilla qhapaq pacha nisqapiqa Abya Yalapi runakuna wiraquchakunapaq, mistikunapaq yanqa llamk'ana atirqan. Chay wiraquchapaq llamk'ay mit'api ancha achka runakunaqa ñak'a-ñak'aspa qhuyakunapi, ahinataq P'utuqsi urqupi Paylawiri nisqa qullqi qhuyapi, wañurqan.
Chunka isqunniyuq, iskay chunka pachakwatakunapi ancha hatun chayanta qhuyam karqan, 1980 watakunapi wichq'asqa.


text:
10
Ri k'ambel-tzij chirij ri yuq'unel y ri e rukarne'l
1K'ari' ri Jesús xubij: Kan qitzij k'a ninbij chiwe chi ri man nukusaj ta ri ruchi' ri qejoj akuchi ek'o-wi-qa ri karne'l richin nok-apo y xa nuropij, xa jun eleq'ey karne'l. 2Jak'a ri nukusan ri ruchi' ri qejoj richin nok-apo, ri' kan jari' ri yuq'unel kichin ri karne'l. 3Y ri chajinel nujeq ruchi' ri qejoj toq nrak'axaj ri ruch'abel ri yuq'unel. Ri rukarne'l rija' kan ketaman chik ri ruch'abel. Rija' yeroyoj chikijujunal rik'in ri kibi' y yerelesaj k'a el. 4Toq e relesan chik k'a el konojel ri rukarne'l, ninabeyej-el chikiwech, y ri karne'l yetzeqe-el chirij. Ri karne'l kan keri' wi nikiben roma kan ketaman k'a ruch'abel ri niyuq'un kichin. 5Jak'a ri man ketaman ta ruwech, man xtikitzeqelibej ta. Xa ye'animej chuwech, roma man ketaman ta ri ruch'abel, xcha'.
6Ri Jesús xubij re jun k'ambel-tzij re' chike ri fariseo, jak'a rije' man xq'ax ta chikiwech achike ri xubij chike.
Ri utzilej yuq'unel
7K'ari' ri Jesús xch'on chik jun bey y xubij chike ri fariseo: Kan qitzij k'a ninbij chiwe chi ja yin ri achi'el ruchi' ri qejoj ri akuchi ye'ok-apo ri taq karne'l. 8Konojel ri xek'oje' yan nabey chinuwech yin y xkibij chi e taqon-pe roma ri Dios. Xa e junan kik'in ri eleq'ey taq karne'l. Y man xetzeqelibex ta koma ri taq karne'l ri e wichin yin. 9Ja yin k'a ri achi'el ruchi' ri qejoj. Ri xtok k'a wik'in yin, kan xtikolotej. Ri wineq ri' achi'el jun karne'l nok y nel-pe chupan ri qejoj y nril ronojel ri nik'atzin chire.
10Jun eleq'om, toq napon, kan xaxe k'a richin niberubana-pe eleq', nikamisan kan y nuwulaj kan ronojel. Jak'a yin xipe richin nonya' jun utzilej k'aslen richin q'asen chike ri winaqi' ri yinkak'axaj. 11Y ja yin k'a ri utzilej yuq'unel, y ri jun utzilej yuq'unel nuya' ri ruk'aslen richin utz yek'oje' ri rukarne'l. 12Jak'a ri xa niyuq'un xaxe roma tojon y man rajaw ta chuqa' ri karne'l ri', toq nutz'et k'a chi nipe ri utiw, xa ja rija' ri nukol-el-ri' nabey y yerumalij kan ri karne'l ri yeruyuq'uj. Y ri utiw yeruk'uaj k'a ri karne'l, y ri ch'aqa' chik yetalutej-el. 13Ri samajel ri' xa roma mero nisamej man jun k'a chire rija' wi k'o nikik'uluwachij ri karne'l.
14Ja yin k'a ri utzilej yuq'unel y wetaman kiwech ri kan e wichin yin, y rije' kan ketaman k'a chuqa' nuwech. 15Kan keri' chuqa' nubanon yin rik'in ri nata'. Rija' retaman nuwech yin, y yin wetaman ruwech rija'. Yin ninya' k'a nuk'aslen richin utz yek'oje' ri nukarne'l. 16Y yin man xaxe ta k'a q'ataj nukarne'l re' ri ek'o, xa kan ek'o k'a chuqa' ch'aqa' chik ri man jani ek'o ta wawe' chupan re jun qejoj re'. Kan xkenk'en k'a pe richin xtikak'axaj chuqa' ri nuch'abel. Chupan ri q'ij ri' xaxe yin ri xkinok kiyuq'unel, y xtik'oje' xaxe jun q'ataj nukarne'l.
17Ri nata' Dios kan yirajo-wi k'a roma yin kan ninya-wi' pa kamik, richin yik'ase' chik jun bey. 18Ri nuk'aslen yin, kan man jun k'a xtelesan, kan k'a ja na yin ri yiya'on ri nuk'aslen. Kan pa nuq'a' k'a yin k'o-wi richin chi ninya', y pa nuq'a' chuqa' yin k'o-wi richin yik'ase' chik el jun bey. Keri' k'a ri rubin-pe ri nata' chuwe, xcha' ri Jesús.
19Jun bey chik ri winaqi' man junan ta k'a ri kich'obonik chirij ri Jesús roma ri ch'abel ri xerubij. 20E k'iy k'a chike rije' ri xkibij chirij ri Jesús chi rija' xa ch'u'j, y xa itzel espíritu ri k'o rik'in, y man tinimex ri nubij. 21Jak'a ch'aqa' chik nikibij: Jun ri k'o itzel espíritu rik'in man nitikir ta nubij utzilej taq ch'abel achi'el ri xerubij-qa rija'. ¿Nitikir ta kami jun itzel espíritu nuben chire jun moy chi nitzu'un chik jun bey?, yecha'.
Ek'o ri xkajo' xkikamisaj ri Jesús chi abej
22Pa ruq'ijul toq janila tew niqaqa, jari' toq niban ri nimaq'ij richin ninatex ri q'ij toq xk'achoj y xmatioxix ri rachoch ri Dios ri k'o pa Jerusalem.*f11* 23Ri Jesús k'o k'a apo chupan ri rachoch ri Dios. Y pa jun corredor ri rubini'an Richin ri Salomón, chiri' k'a nibiyajilan-wi. 24Ri ruwinaq xe'apon rik'in y xkisutij-rij, k'ari' xkibij chire: ¿Achike k'a roma toq man jun bey nawajo' naq'alajirisaj-awi' chiqawech? Wi kan ja rat ri Cristo, tabij chiqe, xecha'.
25Y ri Jesús xubij chike: Nubin chik k'a chiwe y man iniman ta. Y ronojel ri samaj ri yenben, kan pa rubi' k'a ri nata' Dios yenben-wi. Roma ri' ri ninben, kan nuq'alajirisaj in achike yin. 26Xa jak'a rix kan man yininimaj ta wi, roma rix xa man ix nukarne'l ta, kan achi'el wi k'a ri xinbij yan chiwe. 27Ri nukarne'l yin kan ketaman y nikak'axaj ri nuch'abel, y kan yinkitzeqelibej. Chuqa' yin wetaman kiwech rije'. 28Rije' man xkeken ta k'a richin jantape'; wik'in yin kan xtikil-wi kik'aslen ri man k'isel ta. Ni man jun chuqa' ri xtitikir xke'elesan-el pa nuq'a'. 29Ri nata' Dios xeruya' chuwe yin. Y roma ri' ek'o chuqa' pa ruq'a' rija'. Y ja rija' ri más nim ruq'ij chuwech xabachike. ¿Kan k'o ta kami k'a jun ri nitikir yerelesaj-el pa ruq'a' rija'? 30Yin y ri nata' kan jun k'a qabanon, xcha'.
31Jari' k'a toq ri winaqi' xebekisik'ila' chik pe abej richin nikik'eq chirij. 32Jak'a ri Jesús xubij: Kan k'iy k'a utzilej taq samaj ri e nubanalon chiwech, roma ri uchuq'a' ri ruya'on-pe ri nata' chuwe. ¿Achike k'a chike ri utzilej taq samaj ri' ri man niqa' ta chiwech, y roma ri' niwajo' yinikamisaj chi abej?, xcha'.
33Y rije' xkibij chire ri Jesús: Roj man yatqak'eq ta chi abej roma jun utzilej samaj. Roj yatqak'eq chi abej roma nabij chi at junan rik'in ri Dios. Roma jun wineq ri nibin keri', xa nuyoq' rubi' ri Dios, xecha'.
34Jak'a ri Jesús xubij: Chupan ri pixa' ri ya'on kan chiqe, ri Dios nubij: Yin nubin chi chi'iwonojel rix kan ix dios chuqa', nicha'.*f12* 35Kan qetaman k'a chi ri ruch'abel ri Dios kan qitzij richin jantape'. Rija' kan xubij dios chike ri achoq chire xuya-wi ri ch'abel ri'. 36Wi keri' xubij ri Dios, ¿achike k'a roma rix nibij chi yin xinyoq' rubi' ri Dios, roma xinbij chi ja yin ri in ruk'ajol? Roma yin kan xirucha' k'a ri Dios richin xiruteq-pe chuwech re ruwach'ulew. 37Y wi man ninben ta ri ruchilaben-pe ri nata' Dios chi ninben yin, kan man k'a kininimaj. 38Jak'a wi kan ninben ri ruchilaben-pe ri Dios chuwe, tikuquba' ik'u'x wik'in roma ri', stape' man nikuquba' ta ik'u'x roma ri nubin chiwe; richin chi tiwetamaj chi ri nata' Dios jun rubanon wik'in yin y yin chuqa' jun nubanon rik'in rija', xcha'.
39Kan janila k'a xkajo' ri winaqi' ri' chi xkichop ta el ri Jesús, jak'a rija' xa xukol-el-ri' pa kiq'a'.
40Ri Jesús xq'ax chik apo ri pa relebel-q'ij chire ri raqen-ya' Jordán, y xk'oje' k'a qa k'iy q'ij ri chiri' ri akuchi ri Juan xuqasaj ya' pa kiwi' ri winaqi'. 41Y e janila k'a e k'iy winaqi' xe'apon rik'in ri chiri' y nikibila' k'a chire: Ri Juan kan qitzij wi chi man jun meyel banobel ri xuben, jak'a kan ronojel ri tzij ri xerubij kan chirij re Jesús re', kan qitzij wi, yecha' k'a ri winaqi' ri'. 42E k'iy k'a winaqi' ri xkikuquba' kik'u'x rik'in ri Jesús ri chiri'.


text:
Rapanuy
Rapanuy (Rapa Nui) icha Paskwa wat'a (Isla de Pascua) nisqaqa huk wat'am Pasiphiku mama quchapi, Chili mama llaqtaman kapuq. 1995 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rapanuy ñiqpiqa manam huk wat'akunachu kachkan. Lliwmanta aswan sispa wat'aqa Pitcairn wat'am, 2.078 km karum, kuntinpi. Chilip chalanmantataq 3.526 km karum.
Ñawpa pacha Rapanuypiqa hatun pulinisya hawaykawsaysi karqan, ancha achka runakunas, iskay chunka waranqamanta aswansi. Ancha hatun wank'akunatam rurarqan, kunanraq rikunallam (Moai, Moai Maea, "rumi wank'a" nisqa). Chay runakuna chaypi kawsay pachata, sach'a-sach'ankunata puchukachirqaptinsi, lliwmanta aswan runakunas wañurqan. Kunan pachaqa manañapunim sach'a-sach'achu, ichataq ichhu-ichhum kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Rapanuy.Plantilla:Link FA


text:
Antonio Cervantes
Antonio Cervantes Reyes sutiyuq runaqa icha ""Kid Pambelé" (* 23 ñiqin qhapaq raymi killapi 1945 watapi paqarisqa San Basilio de Palenquepi - ), Kulumbyapi mama llaqtaq kurku kallpanchaq runa.
Tayta:
Yachay wasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pachatin kampiun peso welter junior AMB (1972-1976)
- Pachatin kampiun peso welter junior AMB (1977-1980)
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antonio Cervantes.
- Récord en Boxrec
- Biografía


text:
Naoto Kan
Naoto Kan, Naotō Kan (Nihun simipi: 菅 直人), sutiyuq runaqa ( * 10 ñiqin kantaray killapi 1946 paqarisqa Ube llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Pachaykamay kamayuq wan pulitiku.
2010 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Hisao Kan; Mama: .
Ñawpaq warmi: Nobuko Kan
Churinkuna: 2 (Gentarō wan Shinjirō Kan).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Naoto Kan.
- Kastilla simipi:
- Biografía por Fundación CIDOB
- Inlish simipi:
- Nihun simipi:


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text:
Ñansa qucha
Ñansa qucha icha Siwa Ñansa (kiswahili simipi: Ziwa Nyanza, inlish simipi: Lake Victoria "Atipay qucha", Ukerewe nisqapas) Aphrikapi lliwmanta aswan hatun qucham, chawpi anti Afrikapim, Ugandap, Tansanyap, Kenyappas kinrayninpi. Suninqa 69.482 km2 hatunmi, 82 mitrukama sunim. Tiksimuyuntinpiqa iskay kaq hatun misk'i qucham.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Darwin's Nightmare (Pilikula 2005)


text:
Boris Trajkovski
Boris Trajkovski (makidunya simipi: Бopиc TpajkoBckи) sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin inti raymi killapi 1956 watapi paqarisqa Monospitovo llaqtapi - 26 ñiqin hatun puquy killapi 2004 watapi wañusqa Mostar llaqtapi) huk Masidunya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama: .
Warmi: Vilma Trajkovska
Churinkuna: ?.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Boris Trajkovski.


text:
Hamut'ay
- Yachaqay nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Hamut'ay icha Pawachasqa yachay nisqaqa (latin simipi: scientia, chaymanta kastilla simipi ciencia) aypaq yachaykunankam atipay allichaypas ruray ñan (proceso) nisqamanta. Chay yachayqa runakunap rurasqanpa, qhawaswanpa, yuyasqanpa, yuyaychakusqanpa ruruchisqan kaspa, allin-allinchasqa kaspa, rurananqa huk yanapanakunawan kamachinata qatichinaspa chaskinam, huklla hatun kamachina llik'api, chay llik'api ruranakuspa.
Hamut'aywanqa runa yachayninta k'uskiykuywan miraykunmi, yachachiywantaq runapura mast'arinmi, yachay sunturpi, kuraq sunturpi, mayninpipas.


text:
Kumunismu
Kumunismu nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, lliw runakuna kaqlla kachkaptin, kaqlla hayñiyuq, kaqlla kapuqniyuq. Chay kumunismu wakita ruranapaqqa llamk'aqkunas susyalismu nisqapi mama llaqtapi kamachinman.
Kumunista yachaypi, tukuy runakuna kaqlla hayñiyuqmi kanman, tukuykunap llam'kananmi kanman, manataqmi hatun pusaq runachu kanman. Karl Marxpa yuyaypiqa tukuy kapitalista mamallaqtakunapi llamk'aq runakuna hatun pachakutiytas ruranqa, chay qhipa, huk hatun susyalista mamallaqtas kanqa. Kay hinallas tukuy runakuna kaqlla qullqiyuqsi, kaqlla hayñiyuqsi kanqaman, Kumunismutas ruranqaman.
Wiñay kawsaypiqa achka susyalista nikuq mamallaqtakunam karqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (1922 watamanta 1991 watakama), Yuguslawya (1945 watamanta 1991 watakama), Kuba, Chinchay Kuriya, Runallaqta Republika China. Achka wiñay kawsay yachaqkuna nin, chay mamallaqtakunapi manam allin runa hayñi kanchu, aswantaq achka llakikunam. Achka susyalista nisqa mamallaqtakunaqa musuqmanta kapitalistam tukurqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 1991 watapim, Aliman Dimukratiku Republika 1990 watapim.
Achka kapitalista mamallaqtakunapi kumunista partidukunam tiyan, ahinataq Piruwpi Piruwanu Kumunista Partidukuna, Ikwadurpi Ikwadurpak Kumunista Partidu, Ikwadurpak Marxista-leninista Kumunista Partidu.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kumunismu.
- Marx, Engels: Partido comunistamanta willachin I. Europa mama llaktapi shuk llantu kutin kallpakun: Chayka comunismo llantumi. ... Tukuy mama pachapak llaktakunamanta proletariokuna, tantarishunchik! Karl Marx, Friedrich Engelspa qillqasqan Kumunista maniphistu, kichwa rimayman t'ikrasqa.Plantilla:Link FA


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) ENERO 2015
Kay revistapin kashan 2015 watapi 2 marzo killamanta 5 abril killakama estudianapaq yachachikuykuna.
Jehová Diosman graciasta qosun
¿Imaynatan agradecekuq kasqanchis yanapawasun sasachakuykunapi tarikuspa kusisqalla kananchispaq?
¿Imaraykun Jesuspa wañupusqanta yuyarinanchis?
¿Imaynapin yachawaq maypi tiyanaykipaq suyakuyniyoq kasqaykita?
¿Imatan ruwana casado kawsaypi kusisqa kanapaq?
Kay estudiopi yachay casarasqakunapaq 5 yanapaykunata
Casarasqakuna, Dioswan yanapachikuychis
¿Imatan casarasqakuna ruwananku wasanchay huchapi ama urmanankupaq?
¿Atinkumanchu casarasqakuna wiñaypaq munanakuyta?
Cantares libroqa allinpunin casarasqakunapaq solterokunapaqpas. Chay libron yachachiwasun imas cheqaq munanakuy kasqanta, imaynata chayta rikuchinamantapas.


text:
Santa Ana suyu
Santa Ana (kastilla simipi: Departamento de Santa Ana) nisqaqa huk suyum Salwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Ana llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1824 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 557 761 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Ana suyu.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Ana suyu.
- Sitio Web Santa Ana Munisipyu
ory:San Salwadur suyu|!]]