text:
CAPÍTULO 8
¿Imataq Diospa Reinon?
¿Imataq nimantsik Biblia Diospa Reinompita?
¿Imataraq tsë gobierno ruranqa?
¿Imëraq kë Reino, Diospa voluntadninta ruramonqa kë Patsachö?
1. ¿Ima reqishqa oraciompitataq yachakushun?
WARANQA kuti waranqapitapis más nunakunam reqiyan tsë padrenuestro nishqan oracionta. Kë oraciontaqa kikin Jesusmi yachatsikorqan, y alläpa precïsom ima ninan kanqantapis musyanantsik. Yachakurishun kë oraciompa qallananchö kima mañakïkunata, y tsënömi más musyanki Biblia yachatsikonqanta.
2. ¿Mëqankunataq Jesus yachatsikonqan kima mañakïkuna?
2 Kë qallanan oracionchömi Jesus nerqan wiyaqninkunata: “Qamkunaqa, Dyosta mañakuyanki keynow: Syelukunachow keykaq Teytalläkuna, jutiki santifikashqa katsun. Reynïki shamutsun. Muneyniki rurakätsun syeluchownow, tseynowlla patsachowpis” (Mateo 6:9-13, QKW). ¿Ima ninantaq kë kiman mañakïkuna?
3. ¿Imakunatataq alleq reqishwan kë Reinopita?
3 Jehová Diospa shutimpitaqa alleqnam yachakurerqontsik. Hina rikarqontsiknam Diospa voluntadnimpita, ruranqanta y shamoq tiempochö nunakunapaq ruramunantapis. Pero “Reynïki shamutsun” nerqa, ¿imapaqtaq Jesus parlëkarqan? ¿Imataq Diospa Reinon? Kë reino chämorqa, ¿imanöraq Diospa shutinta santificanqa? Tsë Reinopa shamïnenqa, ¿imanötaq paqtan Diosnintsikpa voluntadnin rurakänanman?
¿IMATAQ DIOSPA REINON?
4. ¿Imataq Diospa Reinon, y pitaq Reyninqa?
4 Diospa Reinonqa, Jehová Dios ciëlochö churanqan gobiernom. Y kikinmi tsë gobiernochö gobernamunampaq Reytaqa akrashqa. ¿Pitaq tsë Reyqa? Jesucristum. Pëqa, kë Patsachö llapan gobernantekunapitaqa más poderyoqmi, tsëmi “reykunapa Reynin, i señorkunapa Señornin”, nin Bibliachöqa (1 Timoteu 6:15, QKW). Llapan gobiernokunapitapis masmi Jesuspaqa podernin kan, imëka allikunata ruramunampaqpis.
5. ¿Mëpita patsë, y mëmanraq Diospa Reinon gobernamonqa?
5 ¿Mëpita patsëraq Diospa Reinonqa gobernamonqa? ¿Mëchötaq Jesusqa këkan? Rikanqantsiknömi, huk qeruchö wanuratsiyanqampita kawariramur, ichik tiempollatana ciëlota kutirerqan (Hechos 2:33). Awmi, ciëlochömi këkan Diospa Reinonqa. Tsëmi Bibliachöqa ‘selestyal reynu’ nishpa parlan kë gobiernopaq (2 Timoteu 4:18, QKW). Pero ciëlochö këkarpis kë Patsamanmi gobernamonqa (Apocalipsis 11:15).
6, 7. ¿Imanirtaq Jesusqa wakin reykunapitaqa hukläya?
6 Jesusnöqa manam huk Rey kantsu. ¿Imanirtaq tsëtaqa nintsik? Mana wanoq Rey kaptinmi. Manam nunakunanö wanoqtsu, tsëmi: “Pey japallanmi mana wanoq, i yachan mana chäna aktsichow” nishpa Bibliaqa nimantsik (1 Timoteu 6:16, QKW). Tsënöpam mana ushakaq kanqa llapan alli ruranqankuna. Awmi, atska allikunatam ruramonqa nunakunapaq.
7 Jesuspaq Biblia nenqanta rikë: “Jehovapa espïritunqa pëchömi kanqa, musyëyoq kanampaq, willapäkoq kanampaq, kallpayoq kanampaq, yachëyoq kanampaq, y Jehovata respetanampaq. Y kushikïnenqa kanqa Jehovata mantsëchömi. Manam ni wiyanqanllapitatsu ni hanampa rikanqanllapitatsu juzganqa tsëpa rantenqa, waktsakunataqa justiciawanmi juzganqa, y patsachö manshukunapaqqa llapampaqpis igualmi kanqa” (Isaías 11:2-4). Kënö nerqa kuyakïwan, y justiciawan Jesus gobernamunantam rikätsimantsik. ¿Tsënö gobernantiki kananta munankimantsuraq?
8. ¿Pikunaraq Jesuswan gobernayämonqa?
8 Hinamampis Jesusqa manam hapallantsu gobernamonqa, más reykunapis yanapayanqam. Pablu, Timoteuta nenqanta rikärishun: “Sitsun sufrimientucunata pasensiacur pasashun; pewan juntum mandacushun” (2 Timoteu 2:12). Awmi, Jesucristuwanmi, Pablu, Timoteu y wakinpis Dios akrashqankuna, gobernayämonqa ciëlopita patsë. ¿Ëkaqraq tsënö gobernamoqpaqqa kayan?
9. ¿Ëka nunakunataq Jesuswan gobernayämonqa, y imëtaq Dios Yaya akrar qallëkorqan?
9 Kë libropa capítulo 7 nishqanchö rikanqantsiknömi huk visionchö apóstol Juan rikarqan “‘Sion’ [ciëlochö Reynö gobernamunan sitiom] nishqan jirca janancho Achcas [Jesucristu] shëcaqta. Pewan juntum quecayarqan juc pachac chuscu chunca chuscu waranqa (144.000) nunacuna. Tse nunacunapa urcuncunachomi Achcaspa y Papänin Dios Yayapa jutincuna escribirëcarqan”. ¿Pikunataq tsë 144.000 kayan? “Pecunaqa mecho tsechopis Achcastam qatiyarqan. Puntatam salbasiontapis chasquiriyashqa cayarqan. Tsemi imeca murucushqantsicpa punta wawan cuenta Diospaq y Achcaspaq cayarqan” (Apocalipsis 14:1, 4). Këkunaqa Jesucristupa fiel qateqninkuna, y ciëlopita patsë gobernayämunampaq akrashqam kayan. Wanurir y kawariramurllam, Jesuswan junto “patsacho nunacunata” gobernayämonqa (Apocalipsis 5:10). Apostolkuna kawayanqan tiempopita patsëmi, Dios Yayaqa akrar qallëkorqan kë fiel cristianokunata pachak chusku chunka chusku waranqaman (144.000) tinkonqanyaq.
10. ¿Imanirtaq Jesusta y 144.000 nunakunata gobernayämunampaq akrarnin, Jehová alläpa kuyakoq kanqanta rikätsimarqontsik?
10 Jesusta y 144.000 nunakunata gobernayänampaq akrarqa, alläpa kuyakoq kanqantam Jehová rikätsimarqontsik. Musyarinapaq, Jesusqa nunam karqan, tsëmi imanö hipana kanqanta musyan. Tsëmi Pabluqa nerqan: “Jesucristuta noqantsictanolla shonquncho jipatsir diablu tenteta munarqan. Tseno quecaptinpis, pëqa manam jutsaman ishquerqantsu. Tsemi debil quenintsicta musyar, ancupäcoq [llakipäkoq] car, yanapamantsic jutsaman mana ishquinapaq”, nishpa (Hebreus 4:15; 5:8). Y pëwan gobernayämunampaq kaqkunapis nunakunapa hipakïninkunatam aguantayashqa. Hinamampis tukïläya qeshyakunata, y hutsasapa këtapis aguantayashqam. Tsëkunata pasashqa karmi llapan nunakunapa kawëninkunachö hipakïninkunata musyayanqa.
¿IMATATAQ DIOSPA REINON RURAMONQA?
11. ¿Imanirtaq qateqninkunata Jesus nerqan, Dios Yayapa voluntadnin ciëlochö rurakëkutsun nishpa mañakuyänampaq?
11 Jesusqa manam Diospa Reinon shamunampaq mañakuyänanllapaqtsu yachatserqan qateqninkunata, sinöqa “syeluchownow” “patsachowpis” Diospa voluntadnin rurakänampaqwan mañakuyänampaqmi nerqan. Diosnintsik këkanqan ciëlochöqa imëpis angelninkunaqa voluntadninta rurëkayashqallam. Tsënö kaptimpis huk angelmi chiki tikrakurerqan capítulo 3 nenqanchö yachakonqantsiknö, y tsënöpam Adantawan Evata hutsaman ishkiratserqan. Capítulo 10 nenqanchömi yachakushun más kë Satanás nishqan angelpitaqa. Diosmi permiterqan kë chiki ángel y qateqninkuna —demonio nishqankuna — ciëlochö huk tiempo kayänampaq. Tsëmi Jesuspa tiemponchöqa, llapan angelkunatsu Diospa voluntadninta rurëkäyarqan. Pero tsëtaqa, Satanasta vencirirmi Jesus altsanan karqan Diospa Reinonchö gobernar qallëkamurnin (Apocalipsis 12:7-9).
12. ¿Ima ishkë rurëkunatataq Apocalipsis 12:10 rikätsimantsik?
12 Kë qellqarëkaq profecïakunam rikätsimantsik imanö pasanantapis: “Tsepitanam wiyecorqä sielupita fuertipa queno nimoqta: ‘Diosman creyicoqcunata paqasta junaqta shimpipaq diabluta cananqa weqaparcuyashqanam. Tsemi poderninwan Dios mandacunan öra y nunacunata salbanan öra chäramushqana. Cananpitaqa Dios Acrashqanpa mandaquininllachonam llapanpis cayanqa’” (Apocalipsis 12:10). ¿Tantearerqonkiku kë textochö ishkë rurëkuna kanqanta? Puntatam, Jesucristu, Dios Yayapa Reinonchö gobernar qallëkun. Tsëpitanam, ciëlopita Satanasta Patsaman qarqarayämun.
13. ¿Imataq pasarqan ciëlopita Satanasta qarqarayämuptin?
13 Tsëpitanam rikäshun kë ishkan importante rurëkunaqa cumplikashqana kanqanta. Tsëpitaqa, ¿imakunayanraq pasashqa? Ciëlochö pasanqanta leishun: “Tseyreykur kushikuyey, syelukuna, i tseychow yachaqkuna” (Apocalipsis 12:12, QKW). Tsëmi, ciëlochö angelkunaqa alläpa kushïkuyarqan, Satanasta ciëlopita qarqarayämuptin, tsëpita patsëqa Jehová Diosllatanam serviyan kushishqa llapan tsëchö quedaq angelkuna y allillanam kakuyan. Tsënöpam ciëlochöqa Diosnintsikpa voluntadnin rurakëkanna.
14. ¿Imataq kë Patsachö pasashqa Satanasta qarqayämonqampita patsë?
14 ¿Ima nishwanraq Patsapaqqa? Bibliachömi kënö willamantsik: “¡Allaw patsachow i lamarchow yachaqkuna! Qamkunamanmi dyablu urämushqa alläpa piñakiywan, ichikllana tyempun kanqanta musyar”, nishpa (Apocalipsis 12:12, QKW). Satanasqa alläpa piñashqam këkan, ciëlopita qarqayämushqa kaptin y ushakänampaq ichikllana tiempo pishenqanta musyar. Tsënö alläpa piñashqa karmi kë Patsachö imëka mana allikunatapis rurëkan. Qateqnin capïtulochömi yachakushun más kë mana allikuna ruranqampita. Tsënö kaptenqa, ¿imanötaq kë Reinoqa, Diospa voluntadninta ruramonqa kë Patsachö?
15. ¿Imanö kë Patsa kanantataq Dios munan?
15 Yarpankiku imanö kë Patsa kanantaraq Dios Yaya munarqan. Capítulo 3 nishqanchö yachakonqantsiknöpis, tsë shumaq Edén huertata rurarninmi Jehová rikätsikorqan, kë llapan Patsa huk shumaq paraïsoman tikrananta, y mana wanushpa alli nunakuna tärayänanta. Pero Satanás, Adantawan Evata hutsaman ishkiratsiptinnam, Diosnintsikpa munënenqa mana rurakarqannatsu, pero Dios Yaya munanqanqa manam ushakashqatsu. Jehová Diosqa munëkanllam, tsëmi kë palabranchö: “Alli kaqkunam patsata chaskiyanqa, y tsëchömi mana wanushpa tärayänqa”, nenqan cumplikänanta munan (Salmo 37:29). Y këtaqa ruramonqa Diospa Reinonmi. ¿Imanö?
16, 17. ¿Imataq nimantsik Daniel 2:44 Diospa Reinompaq?
16 Daniel 2:44 nenqanchömi tarintsik kë profecïata: “Kë reykunapa tiemponchömi, ciëlochö Dios mana ushakaq reinota churamonqa. Ke reinopa rantenqa mananam hukqa yëkonqanatsu. Y chipyëpam ushakätsenqa patsachö gobiernokunata, y kikinmi imëyaqpis mana ushakashpa kanqa”. ¿Ima nimantsikmi kë profecía Diospa Reinompaq?
17 Kë textopa qallananchöqa, Dios Yayapa Reinonqa patsakanqa “kë reykunapa tiemponchömi” ninmi, këqa kë Patsachö gobiernokuna o reinokuna këkaptinllaran ninanmi. Tsëpitanam, kë Reinoqa imëyaqpis kanqam nimantsik. Manam ni ima gobiernopis ushakätsenqatsu, ni rantin yëkonqatsu. Hina tsëpitapis, Diospa Reinon kë Patsachö gobiernokunawan guerrachö kanantam nimantsik, y këchö venceqqa Diospa Reinonmi kanqa. Tsëpitanam, huk gobiernolla kanqa llapan nunakunapaq.
18. ¿Imataq Diospa Reinonwan, kë Patsachö gobiernokuna peleayanqan guerrapa shutin?
18 Bibliaqa atska kutim willamantsik, Diospa Reinonwan, Patsachö gobiernokunaqa guerrachö kayänanta. Awmi, kë tiempo ushakëninman chaptenqa, mana alli espïritukunam “jinantin nacioncho reycunata” ulipäyanqa o llullapäyanqa. ¿Imapaq? “Dia del juisiucho puedeq Diospa contran pelyayänampaq”. Kë llapan gobiernokunam ëllukashqa kayanqa “hebreu idiomacho Harmagedon” nishqan sitioman (Apocalipsis 16:14, 16). Tsë ishkan versículo rikätsimanqantsiknömi Diospa Reinonwan nunapa gobiernon peleayanqantaqa Har–Magedón, o Armagedón nishpa shutitsin.
19, 20. ¿Imanirtaq Dios Yayapa munënin kë Patsachö rurakëkantsu?
19 ¿Imataraq Diospa Reinon apamonqa Armagedonwan? Pensarishun yapë Dios Yayantsik munanqankunaman: Pëqa kë Patsa huk shumaq paraïsoman tikrananta, y alli nunakuna pëllata servir kawayänantam munan. ¿Imanirtaq Diosnintsikpa munënin kanan tiempo rurakëkäntsu? Huk problëmaqa, hutsasapa kënintsikmi, tsëmi qeshyantsik y wanuntsik. Pero capítulo 5 nishqanchömi yachakorqontsik, mana wanushpa kawanapaqqa Jesucristu wanïninwan salvamanqantsikta. Itsapis yarpankiman Juan qellqanqanchö nenqanta: “‘Que patsacho nunacunata allapa cuyarninmi, Dios jucllella tsurinta cachamorqan, peman marcäcoqcuna mana condenashqa cayänampaq sinoqa wiñepa cawayänanpaq’” (Juan 3:16).
20 Huk kaq problëmanam, nunakunapa mana alli comportakïnin. Ulikuyan o llullakuyan, warmipis, ollqupis lluta purikuyan. Diospa voluntadnintaqa rurëta munayantsu. Pero kë mana allita ruraq nunakunaqa ushakäyanqa Armagedón nishqan Diospa guerranchömi (Salmo 37:10). Hinamampis gobiernokunaqa manam nunakuna allita rurayänampaq yanapayantsu, tsëpis manam yanapakuntsu Diospa munënin kë Patsachö mana rurakëkänampaq. Tsë gobiernokunaqa unëpitapis mana allillatam rurayashqa, y manam allikuna rurëta puëdeyantsu. Tsëmi alleq claro Bibliaqa willakun: “Nunaqa, nuna mayinta dominashqa hipatsinanllapaqmi”, nishpa (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Imanötaq kë Reinoqa Diospa munëninta ruramonqa?
21 Tsë Armagedón pasariptenqa, Dios Yayapa Reinonllam gobernanqa llapan nunakunata. Kë Gobiernoqa, Diospa munënintam ruramonqa y atska bendicionkunatam apamonqa. Satanasta y demonionkunatapis limpum ushakätsenqa (Apocalipsis 20:1-3). Jesuspa wanïnenqa alläpa valoryoqmi, tsërëkurmi nunakuna qeshyayanqanatsu ni wanuyanqanatsu, awmi, mana wanushpam kawayanqa (Apocalipsis 22:1-3). Hinamampis kë Patsatam huk paraïsoman tikratsenqa. Tsënöpam tsë Reinoqa, Dios Yayapa shutinta santificanqa y pëpa munëninta kë Patsachö ruramonqa. ¿Ima ninantaq tsëqa? Llapan nunam Jehová Diospa shutinta respetanqa y honranqa ninanmi.
¿IMËTAQ DIOSPA REINON GOBERNAR QALLAMONQA?
22. ¿Imanötaq musyantsik Diospa Reinon, Jesus Patsachö këkaptin, o kawarirenqanllachö mana chämonqanta?
22 Jesus qateqninkunata “Reinïki shamutsun” nishpa mañakuyänampaq nenqanqa, clärom këkarqan tsë tiempochö Diospa Reinon manaraq reinar qallanqan. ¿Jesus ciëlota kutiriptinllaku chämorqan tsë reino? Manam, Salmo 110:1 nishqanchömi willamantsik: “Jehová Diosmi Señornïta nerqan: ‘Derecha kaq lädoman täkaramï, chikishoqnikikunata chakiki harunanman churamonqäyaq’”, nishpa. Kë profecïaqa Jesus kawariramuptinraq pëchö cumplikanqantam niyarqan Pedruwan Pablu (Hechos 2:32-35; Hebreus 10:12, 13). Awmi huk tiemporan Jesusqa reinota chaskinampaq shuyaränan karqan.
Kë Reinoqa Diospa munënintam ruramonqa Patsachö, ciëlochö ruranqannö
23. a) ¿Imëtaq gobernar qallashqa Diospa Reinon? b) ¿Imatataq yachakushun qateqnin capïtulochö?
23 ¿Ëka tiemporaq shuyaränan karqan? 1800 ushanan y 1900 qallanan watakunachömi, wallkaqlla Bibliata estudiaq nunakuna, musyariyarqan Jesus shuyaranqan tiempoqa 1914 watachö ushanqanta (Kë 1914 watapaq más musyanëkipaqqa ashi apendicekuna 215 a 218 paginachö.) 1914 watapita patsachö llapan pasakonqankunam rikätsimantsik Biblia estudiaqkuna entendiyanqan rasumpa kanqanta. Y Bibliachö profecïakuna cumplikanqanmi, rikätsimantsik 1914 watachö Jehová, Reytanö Cristuta churanqanta y tsëpita gobernar qallamonqanta. Tsëmi kawëkantsik Satanaspa “ichikllana tiempon” ushakänampaq pishikanqanchö (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Hina nishwanmi, Diosnintsikpa munënin kë Patsachö rurakänampaqqa ichikllana pishikanqanta. ¿Alli noticiatsuraq këqa? ¿Rasumpatsuraq cumplikanqa? Qateqnin capïtulochömi rikäshun, kë cumplikänampaq Biblia yachatsikonqanta.


c: text/html

text:
Paryaqaqa
Paryaqaqa (kastilla simipi: Nevado Pariacaca) nisqaqa Piruwpi, Paryaqaqa wallapi, huk rit'i urqum, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Tanta distritupi, Waruchiri pruwinsyapipas, Qinti distritupi, Hunin suyupipas, Shawsha pruwinsya, Kanchayllu distritupi, Chinchay Yawyu-Quchas risirwapi. Chincha pikchunqa mama quchamanta 5.730 mitrum aswan hanaq, uralan pikchuntaq 5.750 mitrum.
Ñawpa pacha Apu Paryaqaqaqa Waruchiri runakunap yupaychasqansi karqan, chaymantaqa Waruchiri qillqasqam willawanchik. Wankakunap yupaychasqan Wallallu Kharwinchu sutiyuq wak'atas atiparqan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wp/qug/Katuliku Iklisiya
Katuliku Iklisiya nishkaka shuk Kristianu iklisiyami kan, paypa hatun pushak Papa nishkami kan, Roma llaktapi kawsan. 2011 watapi, CIA-ta iñishpaka chay Iklisiya ashtawan 1 000 000 000 iñikkunata charirka (tukuy runakunamanta 16,99%)[1]. Katuliku Iklisiyapa hatun pushakka Benedictus XVI apumi kan, Katuliku runakunaka iñin payka San Pedro apupa katikmi kan, paykuna Iklisiya shukllami iñin, Bibliaka paypak kapak kamumi kan, shinallatakmi Katuliku runakunaka paypa Iklisiyaka Jesu Kristu kamachishkami nin. Papa nishkaka Roma llaktapa Obispomi kan.
2011 watapi, Katuliku Iklisiyaka 2186 Upispuyuk llaktakuna (diócesis) charirka, paykunamanta 2027 shuk upisputa charirka[2]. Uran Abya Yalapi, Uran Europapi, shuk mamallaktakunapipash (Irlandapi, Poloniapi, Filipinaspi ...) ashtawan runakunaka katulikumi kan, shuk mamallaktakunapi wakinlla katuliku runakunami tiyan.


text:
Wp/qug/Pachaykamay
Pachaykamay (Kastilla shimipi: física) shuk pachamanta yachaymi kan. Pachaykamakkunaka kuyuchiykunata achikta hawapachatapashmi ashtawan yachakunkapak llankanmi. Shinalla, Arkimidis (287 ñaw. K. wacharishka, 212 ñaw. K. wañushka) imashpa pankalla imakunaka wampun, imashpa llashak imakunaka mana wampun. Isaac Newton ima sinchimanta tukuy llashak imakunaka allpapi urman, shinalla imashpa Inti taytaka Tiksimuyuta muyuchin, shinallatakmi imashpa Tiksimuyuka Killa mamata muyuchin. Chay kipa, ashtawan shuk hatun pachaykamakkunaka tiyarka : Paul Dirac, Erwin Schrödingerpash iñukukunata yachakurkan, paykunaka física cuantica nishkami yuyayta kamarkan. Albert Einstein yachakka pachaka shukllami kan nirka (tiempo nishka, espacio nishkawan shukllami kan).


text:
Religionninku ¿Estados Unidosmantachu?
Oficinasniykoqa Estados Unidospi kashan. Chaywanpis religionniykoqa mana Estados Unidosmantachu jamun, imajtinchus:
Jehovaj testigosnenqa ni mayqen religionmanta tʼaqakorqankuchu. Chaywanpis ñaupa cristianos jina imaynachus karqanku chayman jina ruwanku.
Jehovaj testigosnenqa iskay pachaj kinsa chunka kuraj suyuspi, llajtaspi ima willashayku. Mayllapipis tiyakojtiyku, Jehovallaman, Jesucristollaman cheqa sonqos kayku, nitaj Estados Unidospaj kamachiyninmanqa ni waj kunamanpis (Juan 15:
19; 17: 15, 16).
Bibliaj yachachiykunasninpi creeyku, nitaj Estados Unidosmanta iglesiata kamachejpa qhelqasqankupeqa (1 Tesalonicenses 2:
13).
Jesuspa qhepanta riyku, nitaj runaspa qhepantachu (Mateo 23:
8-10).


text:
Córdoba (Ispaña)
- Córdoba nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Córdoba rikuy.
Córdoba (ñawpa pacha: Corduba) nisqaqa Ispañapi huk hatun llaqtam, Andalucía suyupi.
Cordobaqa Córdoba Emiratu nisqap (islam Damasku Kalifatup huk suyunpa) uma llaqtansi karqan, chaymantataq Córdoba Kalifatu nisqa islam qhapaq suyup uma llaqtansi. Chaypacha Tiksimuyuntinpi lliw llaqtakunamanta aswan hatunsi karqan, yaqu hunus runayuq. 1236 watapis kristiyanu kastillayuq awqaqkuna arabya runakunata atispa llaqtatas hap'irqan.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Córdoba (Ispaña).


text:
Laqu
Laqu (latin simipi: Alga - Algae, grigu simipi: Φύkoς - Φύkn) nisqaqa saphinnaq, chillkinnaq, chiqap raphinnaq, ichaqa yura hina raphi q'umirniyuq, chaywan inti wayllay nisqatam ruraq kawsaq, achka kawsaykuqniyuq icha ch'ulla kawsaykuq. Lliwmanta aswan-aswan laqukunaqa yakupim kawsan.
Laqukunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyta)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ch'ulla kawsaykuq (Protista)
- Anqas añaki (Cyanobacteria)


text:
Overview
Kawsay Yachay
Kawsay yachay nisqaqa (latin simipi: Biologia; kastilla simipi: Biología) istudyah yachaymi tukuy kawsaqkunata. Kawsay yachaymi ñawpa musuqpas. Ñawpa yachay hina, Aristotelis (384 watamanta 322 watakama K.ñ.) Kawsay yachaypa taytansi. Paymi tiksikuh huk jatun qillqasqap paqarichoqnin watiqaypi.
XIX pachakwatapi, Kawsay yachay musuq yachaytam kawsay pachap wiñay kawsayninpa yanapanrayku tukuchikusqan: Schleiden Schwannpas Kawsaykuqpa Iñiyninmantam rimaranku; Pasteur Byuhinisismantam rimaran; Lamarck Darwinpas huktaq yachaqkunapas rikch'aqyaymanta rimaranku
Qillqakuna
Kaytataq yacharqankiri?
- Lliw kawsaqkuna kawsaykuqkunamanta ruwasqa kachkanku.
- Kawsaqkunap tawqa imaymanankukuna kan: uywakuna, yurakunapas, kallampakunapas ancha taksa kawsaqkunapas.


text:
Pinchikilla
Pinchikilla (kastilla simipi: electricidad) huk micha rikch'aqmi.
Pinchikillaqa chuqikunapi, k'illimsapipas (pinchikilla pusaq nisqa) purinmi. Anta yawirkakunapim purichinchik, antaqa lliwmanta aswan allin pinchikilla pusaq kaptinmi.
Pinchikillataqa k'anchanapaq (achkinapaq), kuyunapaq, q'uñinapaq (ahinata yanuypaq), karuyaripaq (yawirka rimaypaq) ankichiypaq (radyupaq) hukkunapaqpas llamk'achinchikmi.
Pinchikillataqa pinchikillachanakunapim (k'illimsa pinchikillachana, yaku pinchikillachana, iñuku huk'i pinchikillachana, inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana) - ruranku.


text:
José Figueroa
José María Cornelio del Corazón de Jesús Figueroa Alcorta sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1860 watapi paqarisqa Córdoba llaqtapi - † 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1909 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikupas runam karqan.
1886 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1890 p'unchawpi umalliqnamanta qarqurqan.
Córdoba Kamachiq runa (1880-1883)
Tayta: José Cornelio de Figueroa Valverde; Mama: Teodosia Alcorta Isnardi.
Warmi: Josefa Julia María de las Mercedes Bouquet Roldán.
Churinkuna: (?).
Yachaywasi: Colegio Monserrat.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Figueroa.


text:
Ruraq hark'asqakuna
Kayqa ruraqta hark'asqakunap qispichisqakunappas hallch'anmi. Kikinmanta hark'asqa tiyaykunataqa manam kaypi rikunkichu. Hark'ay sutisuyuta qhaway kunan hark'asqakunata rikunaykipaq.(Qhipaqkuna | Ñawpaqkuna) Qhaway (aswan musuq 50) (aswan mawk'a 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- 08:08 27 hun 2014 MoiraMoira (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 6Freston 6 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa, kikinpa rimanakuy p'anqanta manam hukchayta atinchu) (Cross-wiki issues (global sysop action): see nl:Wikipedia:Checklijst langdurig structureel vandalisme/Knowle (Crouch, Swale))
- 17:18 12 ukt 2011 Teles (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Admín computers hacked (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa, kikinpa rimanakuy p'anqanta manam hukchayta atinchu) (abusive username)
- 18:55 4 ukt 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an VandaIized from my iPhone 5 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 18:54 4 ukt 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an My little wiki: vandaIism is magic (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 16:00 20 hul 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 188.81.114.178 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 1 simana (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (Q'upata, mana ima chaniyuqtapas yapay)
- 11:58 12 hul 2011 MoiraMoira (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Víctor Alexis Cantillano Oviedo (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa, kikinpa rimanakuy p'anqanta manam hukchayta atinchu) (http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Vandalism_reports&oldid=2711750#V.C3.ADctor_Alexis_Cantillano_Oviedo)
- 21:42 19 hun 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Ihadanaccident (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Q'upata, mana ima chaniyuqtapas yapay: Wandalu chaylla)
- 21:38 16 hun 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Kfljgpf (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (P'anqata samiqninmanta ch'usaqchay: Wandalu chaylla)
- 18:40 16 hun 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Goghp (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (P'anqata samiqninmanta ch'usaqchay: Wandalu chaylla)
- 11:50 15 hun 2011 MoiraMoira (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Achun1111y (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa, kikinpa rimanakuy p'anqanta manam hukchayta atinchu) (crosswiki sockpuppetvandal http://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg_gebruiker:Achun1111y/blockmsg)
- 12:51 9 may 2011 Pmlineditor (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 69.85.235.3 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 6 urakuna (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (Vandalism (Bambifan - crosswiki sockpuppeteer). Local admins can modify the block per policy.)
- 21:36 20 mar 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Progeedo and NawIinwiki 69ing each other (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa)
- 16:05 16 mar 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Stejwars sjucking vandaI cjock (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 16:00 16 mar 2011 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Addmins killed by a tsunami (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin: Upallay asnu)
- 11:03 16 dis 2010 Mercy (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 217.126.73.227 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 2 ura (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (vandalism)
- 17:36 30 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Ádmins fúckéd up the áss by their dads (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 17:35 30 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Teenage ádmins defeated by adult vándals (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 00:28 23 awu 2010 Shanel (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 69.243.235.226 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 3 p'unchaw (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (cross-wiki abuse)
- 23:43 21 awu 2010 Tiptoety (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 69.243.235.226 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 1 p'unchaw (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (Cross-wiki abuse)
- 21:39 19 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) (qullusqa hallch'a) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin: Bambifanpa musuq chankaku urpun)
- 21:39 19 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) (qullusqa hallch'a) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin: Bambifanpa musuq chankaku urpun)
- 21:39 19 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) (qullusqa hallch'a) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin: Bambifanpa musuq chankaku urpun)
- 21:37 19 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) (qullusqa hallch'a) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin: Bambifanpa musuq chankaku urpun)
- 06:51 19 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Lucyshook (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Q'upata, mana ima chaniyuqtapas yapay: Bambifan)
- 16:25 10 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 400lb vandaj sitting on you (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 16:24 10 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an So you create an account with a stupid name (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 02:40 10 awu 2010 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Yóu cánt hide my áttacks on wikileaks (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 17:37 8 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 99.56.72.50 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 1 wata (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (Achka rakiqunakunawan millayta ruray: Bambifan nisqata hark'anapaq)
- 04:51 8 awu 2010 Jyothis (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an I crashed my Roflcopter into the account creation machine (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 04:51 8 awu 2010 Jyothis (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Vandajs love eating meatballs (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 04:50 8 awu 2010 Jyothis (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an The most stupidest things in account form (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 04:49 8 awu 2010 Jyothis (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Family guy is not as funny as my stupid accounts (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 19:58 6 awu 2010 Shanel (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 99.56.72.50 (rimanakuy)-ta kay pachakama: 1 p'unchaw (sutinnaqlla, rakiquna kichariyman ama nisqa) (Vandalism)
- 19:57 3 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Spídér's Wéb: A Píg's Tálé 85 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 19:52 3 awu 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Movietrailer (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Huk ruraqkunata manchachiy icha k'amiy: "fuucking jewish bastards" - http://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Ruraq_rimanakuy:AlimanRuna&curid=43718&diff=322241&oldid=322194)
- 18:52 31 hul 2010 Dferg (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Cat (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (cross-wiki vandal (see abuse report))
- 01:04 28 hul 2010 Shanel (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Thatgy11 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 00:06 26 hul 2010 Shanel (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an 13NationalChampionshipsRTR (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 01:20 25 hul 2010 Kylu (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Geogo (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (xw vand BF101)
- 21:58 24 hul 2010 Mentifisto (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Wiki will be gone by 2011 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa)
- 21:58 24 hul 2010 Mentifisto (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Locking accounts admits defeat (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa)
- 21:53 24 hul 2010 Mentifisto (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an My mom is proud of my vandaIism (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa)
- 21:52 24 hul 2010 Mentifisto (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Addmins are closeted vandaIs (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa)
- 01:05 20 hul 2010 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Charlottesweb2wilbursgreatadventure (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse )
- 20:43 19 hul 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an The WoW sockpuppet factory (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 20:43 19 hul 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an High speed sockpuppet loom (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 20:43 19 hul 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an More sockpuppets than the tea of china (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 20:42 19 hul 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Huge pile of junk accounts (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 20:42 19 hul 2010 AlimanRuna (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an Account creation cancer (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (Mana chaskinalla ruraqpa sutin)
- 01:28 16 hul 2010 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) hark'an SD5678 (rimanakuy | llamk'apusqakuna)-ta kay pachakama: Wiña-wiñaypaq (rakiquna kichariyman ama nisqa, e-chaskiman ama nisqa) (crosswiki abuse)


text:
Jóvenes allinta ajllayta yachaychej
“Waynakuna, sipaskuna, [...] Diosta jatunchaychej.” (SAL. 148:12, 13.)
1. ¿Imata ruwaspataj ashkha jóvenes kusiyta tarinku?
KAY tiempopeqa ni jaykʼaj jina ashkha tʼukuna imas rikukushan. Tukuy nacionesmanta may chhika runas, Jehovata yupaychayta qallarishanku (Apo. 7:9, 10). Ashkha jovenestaj, runasta Bibliamanta yachachispa, salvakunankupajtaj yanapaspa kusiyta tarishanku (Apo. 22:17). Wakenqa Bibliamanta yachakojkunata kausayninkuta tijrachinankupaj yanapashanku, wakintaj waj qalluspi Diosmanta tukuy sonqo willashanku (Sal. 110:3; Isa. 52:7). Jehovaj kamachisnenqa chayta ruwaspa kusisqa kausakunku. ¿Imaynatá qan chay llankʼaypi astawan yanapakuwaj?
2. ¿Imaynatá Timoteoj kausaynin rikuchin Jehová jovenesmanpis jatun ruwaykunata qoyta munasqanta? (Patapi kaj dibujota qhawariy.)
2 Joven kashaspa imatapis allinta ajllasqaykeqa qhepaman Diosta astawan sirvinaykipaj yanapasonqa. Timoteopi tʼukuriy, payqa Listra llajtamanta karqa, sumajtataj ajllayta yacharqa, chaytaj kausayninpi mayta yanaparqa. Chayrayku, ichá 20 watayoj kashaspa misioneroña karqa (Hech. 16:1-3). Pisi killasninmantaj, ichapis Pabloqa Timoteota kacharqa Tesalonicapi chay kutillaraj sayarej qotuchakuyman, imajtinchus qhatiykachasqa karqa. Pablotaj Tesalonicamanta ayqekunan karqa, jinapis Timoteota kacharqa hermanosta kallpachamunanpaj (Hech. 17:5-15; 1 Tes. 3:1-3, 6). ¿Imaynataj Timoteo kashanman karqa chayta ruwananta yachaspa?
ASWAN SUMAJ KAJTA AJLLAY
3. ¿Imata ajllaytaj imamantapis aswan sumaj, maykʼajtaj chayta ajllanayki tiyan?
3 Joven kashaspa imatapis sumajta ajllanayki kanqa. Chaywanpis, Jehovata sirviyta ajllanaykeqa mana waj imasta ajllay jinallachu. ¿Maykʼajtaj chayta ajllanayki tiyan? Jehová kayta nisunki: “Wayna kashaspa, pichus Ruwasoj Diosmanta yuyarikuy”, nispa (Ecl. 12:1). ¿Imaynatataj Jehovamanta yuyarikuwaj? Payta tukuy sonqoykiwan sirvispa (Deu. 10:12). Chaytaj imamantapis aswan sumaj, imajtinchus chay ajllasqaykiman jina imatapis ruwanki (Sal. 71:5).
4. ¿Imastataj allinta ajllanayki tiyan Diosta sirvinaykipaj?
4 Kausayniykipeqa mana Jehovata sirvillaytachu ajllakunayki kanqa. Ajllanallaykitaj tiyan casarakunaykitachus manachus, piwanchus casarakunaykita, imapichus llankʼanaykitapis. Jinapis, ñaupajtaqa Jehovata tukuy sonqowan sirviyta munankichus manachus chaypi tʼukurinayki tiyan (Deu. 30:19, 20). Imaraykuchus, chayman jina waj imastapis ajllanayki kanqa. Casarakuymanta, llankʼaymanta ima imatachus ajllasqaykeqa Jehovata sirvinaykipaj yanapasonqa chayri mana (Luc. 14:16-20, kikinchay). Jinallataj Jehovata sirviyta munasqaykipis, chay imasta allinta ajllanaykipaj yanapasonqa. Chayrayku, ñaupajtaqa imatachus ruwayta munasqaykita allinta ajllay (Fili. 1:10).
JOVEN, ¿IMATÁ RUWANKI KAUSAYNIYKIWAN?
5, 6. ¿Imaynatá uj hermanota yanaparqa Diospaj astawan llankʼayta ajllasqan? (“Lloqallitullaraj kashaspa sumajta ajllarqani” nisqa yachaqanata kay revistapi leeriy.)
5 Jehovata sirviyta ajllanki chayqa kaykunata tapurikuy: “¿Imatá Jehová ruwanayta munan? ¿Imaynatá payta sirviyman?”, nispa. Japonmanta Yuichiro sutiyoj hermano nin: “14 watayoj kashajtiy qotuchakuyniymanta uj ancianowan willaj llojserqani. Paytaj mana tukuy sonqochu willashasqayta reparaspa, kʼachallamanta kayta niwarqa: ‘Wawáy, wasillaman ripuy, tʼukurimuytaj imatachus Jehová qanrayku ruwasqanpiʼ, nispa. Chaytapunitaj ruwarqani. Niwasqanpi ashkha pʼunchaykunata tʼukurerqani, Diosmantataj mañakorqani. Pisimanta pisi yuyayniyta tijracherqani, Jehovata sirvinaypajtaj sonqoy aysakorqa. Chantapis, misionerospa kausayninkumanta leesqayrayku, noqapis Diospaj astawan llankʼayta munarqani”, nispa.
6 Yuichiro nillanpuni: “Waj suyuspi Jehovata sirviyta munasqayrayku, inglés qalluta yachakuyta ajllarqani. Colegiota tukuchaytawantaj, precursor kanayrayku wakin horasllata inglesta yachachispa llankʼayta qallarerqani. Chantá 20 watayoj kashajtiy, mongol qalluta yachakuyta qallarerqani, chantapis uj kutipi mongol qalluta parlaj qotituman waturej rerqani. Iskay watanmantaj, 2007 watapi, Mongolia suyuta rejsej rerqani. Chaypi wakin precursoreswan willaj llojsispa, ashkha runas Diosmanta yachakuyta munasqankuta rikorqani. Mongoliaman ripuyta yuyaspataj, Japonman wakichikoj kuterqani. Kunanqa abril 2008 watamantapacha Mongoliapi precursor kashani. Kaypi kausakoyqa mana atinapaj jinallachu. Jinapis ashkha runas Diosmanta yachakuyta munanku, noqataj Payta rejsinankupaj yanapashani. Cheqamantapuni aswan allin kajta ajllasqayta niyman”, nispa.
7. ¿Imatá sapa uj ajllayta atinchej, imatataj Moisesmanta yachakusunman?
7 Sapa cristiano kausayninwan imatachus ruwananta ajllayta atin (Jos. 24:15). Mana nisuykumanchu casarakunaykita chus manachus, nitaj piwanchus casarakunaykitapis, nillataj imapichus llankʼanaykitapis. Chaywanpis llankʼanaykipaj, ¿watastachu yachakuyta munanki? Jóvenes, qankunamanta wakenqa wajcha llajtaspi tiyakunkichej, wakintaj qhapaj llajtaspi. Mana tukuychu kikin kankichej, manataj kikin imastachu ruwayta munankichej. Chantapis mana uj mitallachu kankichej, Diospa llajtanpipis mana kikin imastachu ruwayta munankichej. Ichapis ñaupa tiempo Egiptopi joven israelitas jina rikukushankichej, paykunaqa mana Moisés jinachu kausakorqanku. Moisesqa kamachina wasipi tiyakorqa, waj joven israelitastajrí wata runaslla karqanku (Éxo. 1:13, 14; Hech. 7:21, 22). Paykunaj tiemponkupipis, ni jaykʼaj jina ashkha imas rikukorqa (Éxo. 19:4-6). Sapa ujninkutaj, Jehovata sirviytachus manachus ajllananku karqa. Moisestajrí Jehovaj munayninta ruwayta ajllarqa (Hebreos 11:24-27 leey).
8. ¿Imataj jovenesta yanapanqa kausayninkupi imatapis sumajta ajllanankupaj?
8 Joven kashaspa imatapis sumajta ajllanaykipajqa Jehová yanapasonqa. Payqa kausayniykipaj jinapuni sumaj yuyaychaykunata qosunki (Sal. 32:8). Chantapis, tatasniyki Jehovata yupaychanku chayqa chay yuyaychaykunaman jina ruwanaykipaj yanapasunkuman, qotuchakuymanta ancianospis yanapallasunkumantaj (Pro. 1:8, 9). Kunanqa kinsa yuyaychaykunata ukhuncharina, chaykunataj kausayniykipi imatapis sumajta ajllanaykipaj yanapasonqa.
KINSA SUMAJ YUYAYCHAYKUNA
9. 1) ¿Imata ruwanaykitataj Jehová saqesunki? 2) ¿Imastataj ruwayta atinki Diospa Reinonta ñaupajta maskʼaspa?
9 Ñaupajtaqa Diospa Reinonta, cheqan kaynintawan maskʼay (Mateo 6:19-21, 24-26, 31-34 leey). Jehovaqa imatachus tiempoykiwan ruwanaykita ajllajta saqesunki. Payqa mana nisunkichu mashkha tiempotachus Paymanta willanaykita. Chaywanpis, Jesús yuyaychawarqanchej Diospa Reinonta ñaupajta maskʼanata. Chayta ruwanki chayqa Diosta munakusqaykita, runasmanta khuyakusqaykita, wiñay kausay kananmanta mayta agradecekusqaykita ima rikuchiyta atinki. Chayrayku casarakuypi, imapichus llankʼaypi ima tʼukurishaspa, tapurikuy: “¿Imatataj kausayniypi aswan ñaupajta maskʼasaj? ¿Diospa Reinontachu chayri kapuyniyoj kaytachu?”, nispa.
10. ¿Imaraykutaj Jesús kusiyta tarerqa, imataj qantapis kusisqa kanaykipaj yanapasonqa?
10 Wajkunata sirvispa kusiyta tariy (Hechos 20:20, 21, 24, 35 leey). Jesusqa kusisqa kanapaj chaytapuni ruwana kasqanta yuyaycharqa. Payqa munaynillanta ruwananmanta, Tatanpa munayninta ruwaspa kusiyta tarerqa. Chayrayku, llampʼu sonqoyoj runas sumaj willaykunata japʼikojtinku mayta kusikoj (Luc. 10:21; Juan 4:34). Qanpis runasta yanapaspa kusiyta tarillankitajchá. Jesús yuyaychasqanman jina imatapis ajllanki chayqa kusisqa kausakunki, Jehovatapis kusichinki (Pro. 27:11).
11. ¿Imaraykú Baruc Diosta sirvispa niña kusiyta tarerqachu, chantá imatá Jehová yuyaycharqa?
11 Jehovata sirvispaqa astawan kusiyta tarinchej (Pro. 16:20). Jeremiaspa qhelqerin Barucqa ichapis chayta qonqaporqa. Payqa Diosta sirvispa niña kusiyta tarerqachu. Chayrayku Jehová payman nerqa: “Qanqa mentasqa kaytachu maskʼashanki? Chaytaqa ama maskʼaychu, imaraykuchus noqa tukuy runaspa patankuman ñakʼariykunata apachimusaj. Chaywampis mayman rejtiykipis, waqaychasqayki ama wañuchisqa kanaykipaj”, nispa (Jer. 45:1-3, 5). ¿Imataj Baructa astawan kusichinman karqa? ¿Jatuchaj imasta maskʼaychu? Chayri, ¿Diosta cheqa sonqowan sirvisqanrayku Jerusalenpa thuñikuyninmanta salvakuychu? (Sant. 1:12.)
12. ¿Imata ajllasqantaj Ramirota yanaparqa kusisqa kausakunanpaj?
12 Ramiro sutiyoj hermanomanta parlarina. Payqa wajkunata sirvispa kusisqa kausakun, pay nin: “Bolivia suyoj ujnin llajtitanmanta kani, wajcha familiamantataj jamuni. Chayrayku, kuraj hermanoy universidadpi yachakunaypaj pagapunawanta niwajtin, noqapajqa may sumaj karqa. Chaywanpis chay kutillaraj bautizakorqani, uj precursortaj maypichus willasharqa chay juchʼuy llajtaman ripunaypaj minkʼariwarqa. Chayman ripuytataj ajllarqani, kausakunaypajtaj chujcha kʼutuyta yachakuspa, uj peluqueriata kicharerqani. Chay llajtapeqa ashkha runas Bibliamanta yachakuyta munaj kanku. Aswan qhepamantaj, waj qallupi chay kutillaraj sayarej qotuchakuyman riporqani. Kunanqa chunka watataña Jehovapaj tiempo juntʼasqata llankʼashani. Runasta qallunkupi Bibliamanta yachacheyqa, ¡ni ima ruway jina mayta kusichiwan!”, nispa.
13. ¿Imaraykutaj joven kashaspa Jehovata sirviy may sumaj?
13 Jehovata sirvispa kusiyta tariy (Eclesiastés 12:1 leey). Ama yuyaychu niraj Jehovata sirvishaspa uj sumaj llankʼaytaraj tarinayki kasqantaqa. Joven kashaspa, niraj familiayoj kashaspataj Jehovata tukuy sonqo sirviy. ¿Imastataj Jehovata sirvinaykipaj ruwayta munawaj? ¿Precursor kaytachu? ¿Waj qalluta parlaj runasman willaytachu? Chayri, ¿qotuchakuyniykipi astawan yanapakuytachu? Chaykunamanta mayqellantapis ruwanaykipajqa kausakunaykipaj llankʼanaykipuni kanqa. Chayrayku, imapichus llankʼanaykipi tʼukurinayki tiyan, jinallataj imastachus chaypaj yachakunaykipipis.
BIBLIAQA ALLINTA AJLLANAYKIPAJ YANAPASONQA
14. ¿Imatataj jóvenes sumajta qhawarikunanku tiyan imatapis ajllashaspa?
14 Bibliamanta chay kinsa yuyaychaykunata ukhunchasqanchejqa, ima llankʼaychus qanpaj aswan sumaj kasqanta yachanaykipaj yanapasonqa. Yachaywasimanta profesoresqa yachanku ima llankʼaykunachus tiyakunki chaypi allin kasqanta, jinallataj gobiernomanta uj institucionpis. Nisqankutaj yanapasunkiman, chaywanpis sumajta qhawarikuy. Imajtinchus, Jehovata mana munakojkunaqa kay pachaj yuyayninman jina kausanaykipaj tanqasunkuman (1 Juan 2:15-17). Kay pachaj imasninpi anchata yuyanki chaytaj, sonqoyki chʼaukiyasunkiman (Proverbios 14:15 leey; Jer. 17:9).
15, 16. ¿Pikunataj allinta yuyaycharisunkuman uj llankʼayta ajllanaykipaj?
15 Ima llankʼaykunachus kasqanta yachaspañaqa ajllanaykipaj wajkunawan yuyaychachikuy (Pro. 1:5, 6). ¿Pikunataj Biblia nisqanman jina ajllanaykipaj yanapasunkuman? Jehovata munakojkuna, qanta munakusojkuna, kausayniykitapis allinta rejsejkuna. Paykunaqa imastachus ruwayta atisqaykita, imaraykuchus imatapis ruwayta munasqaykita ima qhawarikunaykipaj yanapasonqanku. Nisusqankuman jinataj, ichapis waj jinamanta ajllanayki kanqa. Tatasniyki Jehovata sirvinku chaytaj, astawan yanapasunkuman. Qotuchakuyniykimanta ancianospis, sumajta yuyaycharisunkuman. Chantapis precursoreswan, qotuchakuykunata waturejkunawan ima parlariwaj. Kaykunatataj tapuriwaj: “¿Imaraykutaj Diospaj astawan llankʼayta ajllarqanki? ¿Imatá ruwarqanki precursor kanaykipaj? ¿Imapi llankʼaspataj kausakunki? ¿Ima bendicionestataj japʼerqanki?”, nispa (Pro. 15:22).
16 Sumajta rejsisunku chaykunaqa allinta yuyaycharisunkuman. Sutʼincharinapaj, ichapis yachakunaykipaj manaña kallpachakuyta munaspa colegiomanta llojsipuyta yuyashanki, ajinamanta precursor kanaykipaj. Pichus munakusojtaj chayta reparaspa, colegioqa imapipis mana usqhayllata saykʼunapaj yanapasusqanta entiendenaykipaj yanapasonqa. Mana usqhayllata saykʼuytaj, Jehovata tukuy sonqo sirvinaykipaj yanapasonqa (Sal. 141:5; Pro. 6:6-11).
17. ¿Imamantá sumajta qhawarikunayki tiyan?
17 Diosta yupaychajkunaqa chʼampaykunapi rikukunkupuni, chayraykutaj Jehovamanta karunchakunkuman (1 Cor. 15:33; Col. 2:8). Wakin llankʼaykunaqa Jehovamanta karunchanawanchejpaj jinapuni kanku. ¿Rejsinkichu llankʼayninkurayku “creeymanta urmarqanku” chaykunamanta pillatapis? (1 Tim. 1:18, 19.) Chayrayku, sumajta qhawarikuy, ima llankʼaytachus ajllasqaykeqa mana Jehovamanta karunchasunanpaj jinachu kanan tiyan (Pro. 22:3).
JEHOVATA KUSIYWAN SIRVIY
18, 19. ¿Imatataj uj joven ruwanman Jehovata sirvinanpaj sonqon mana aysakojtin?
18 Jehovata sirviyta munanki chayqa joven kashaspa paypaj llankʼay. Kunan tiempo kashan imatapis allinta ajllanaykipaj, ajinamantataj Jehovata kusiywan sirvinki (Sal. 148:12, 13).
19 Chaywanpis Jehovata sirvinaykipaj sonqoyki mana aysakunchu chayqa, kallpachakullaypuni, creeyniykitapis sinchʼiyachillaypuni. Apóstol Pabloqa Diosta sirvinanpaj imaspichus kallpachakusqanmanta parlaytawan, kayta qhelqarqa: “Sichus wakinniykichej waj jinata yuyawajchej chayqa, chaytapis Diosllataj sutʼinchasonqachej. Astawampis maykamachus chayarqanchej kunankama, chayman jinallapuni kawsakunachej”, nispa (Fili. 3:15, 16). Jehová mayta munakususqanta yuyarikuypuni, sumajta yuyaychasusqanpitaj tʼukuriy. Joven kashajtiyki allinta ajllanaykipajqa Paylla sumajta yanapayta atisunki.


text:
Hillurina yura rikch'aq ayllu
Hillurina yura rikch'aq ayllu (familia Orchidaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, ancha rikch'aqsapam, 25.000-chá 30.000-chá rikch'aq. Achka rikch'aqninkunaqa ancha sumaq tuktuyuqmi, hillurina nisqa waytam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk hillurina yurakuna:
- munti hamanq'ay (Sobralia mandonii)
- waqanki (Masdevallia veitchiana)
- waynilla (Vanilla spp.)
- wiñay wayna (Epidendrum spp.)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu


text:
9 Yachaqana
¿Imaynatá tantakuykunapaj sumajta wakichikuwaj?
Jehovaj testigosninwan Bibliamanta yachakushanki chayqa, ichá imatachus yachakunaykita ñaupajmanta wakichikuyta yachankiña. Tantakuykunapi astawan sumajta yachakunaykipaj, kikillantataj ruway. Chaypajtaj, kay urapi yuyaychakusqanman jina ruwawaj.
Maykʼajchus, maypitajchus wakichikunaykita yachay. ¿Ima horastataj astawan japʼeqayta atiwaj? ¿Sutʼiyaytachu niraj llankʼayman rishaspa? Chayri, ¿chʼisinchu wawas puñurasqankutawan? Mana ashkha tiempoyoj kajtiykipis, yachakunaykipaj tiempota tʼaqay, amataj chayta juntʼanaykipaj imapis jarkʼasunanta saqeychu. Maypichus mana chʼajwa kanchu, chaypi ukhunchay. Radiota, teleta, celulartapis wañuchiy. Niraj qallarishaspa, Diosmanta mañakuy. Jinamanta mana waj imaspi yuyankichu, Diospa Palabranpitaj yuyayniykita churanki (Filipenses 4:6, 7).
Tantakuypaj kutichiykunata marcakuy. Yachaqana, imamantachus parlashasqanta reparay. Chantá titulonta, sapa subtítulo imaynatachus chay yachaqanata sutʼinchashasqanta, dibujosta ima qhawariy. Jatun yachachiykunasninta yachanaykipajtaj, yuyarinapaj tapuykunata leeriy. Chantá parrafosta ujmanta uj leey, kutichiykunasnintataj maskʼay. Bibliamanta textostapis maskʼarispa leeriy, reparaytaj imaynatachus chay texto, yachaqanata sutʼinchashasqanta (Hechos 17:11). Kutichiykunata tariytawan, yuyarichisunanpaj jina palabrasllata marcakuy. Jinamantataj tantakuypi kashaspa, munaspaqa makiykita oqhariyta atinki, yuyayniykimanta pisi palabrasllapi kutichinaykipaj.
Sapa semana tantakuypi imatachus yachachikunanta ñaupajmanta wakichikuspaqa, Bibliamanta yachakusqaykiman, mosoj yachachiykunata yapanki (Mateo 13:51, 52).
¿Imatá sapa tantakuypaj wakichikunaykipaj ruwawaj?
¿Imaynatá wakichikuwaj tantakuypi kutichinaykipaj?


text:
Jorge Rafael Videla
Jorge Rafael Videla Redondo sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1925 watapi paqarisqa Mercedes llaqtapi - † 17 ñiqin aymuray killapi 2013 watapi wañusqa Marcos Paz llaqtapi), Arhintina mama llaqtap awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1976 watamanta 1981 watakamaqa kuti Arhintinap umalliqninmi.
Tayta: Rafael Eugenio Videla Bengolea (1886-1952); Mama: María Olga Redondo Ojea (1897-1987).
Warmikuna: Alicia Raquel Hartridge.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jorge Rafael Videla.


text:
Tibet Awtunumu Suyu
Tibet Awtunumu Suyu nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Lhasa llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1951 watakama kaypi Tibet qispi qhapaq suyu karqaptin, Chunwamanta awqaqkuna atirqan. Chaymanta Chunwaman kapuq suyunmi tukurqan.
Hatun kaynin, runankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1 228 400 km²
- 2 630 000 runakuna (2006 watapi)
- Uma llaqta: Lhasa, 475.000 runakuna (2006 watapi)
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'ut' simi (runakunap rimaynin; tukri simi)
- Han simi (tukri simi)
External links[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tibet Awtunumu Suyu.
- Tibet Awtunumu Suyup tukri llika tiyaynin


text:
Urin Hatunmayu suyu
Uralan Hatunmayu suyu (Purtuyis simipi: Estado do Rio Grande do Sul) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqta: Porto Alegre.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Porto Alegre 1 413 094 runakuna.
- Caxias do Sul 441 332 runakuna.
- Pelotas 328 864 runakuna.
- Canoas 325 188 runakuna.
- Santa Maria 262 368 runakuna.
- Gravataí 257 428 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urin Hatunmayu suyu.


text:
Paolo Guerrero
José Paolo Guerrero Gonzales sutiyuq runaqa (1 ñiqin qhulla puquy killapi 1984 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Kunan pacha Hamburger SV sutiyuq klubpaqmi pukllachkan, Alimanyapi, Hamburg llaqtapi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bayern Munchen (Alimanya) 2004 - 2006
- [[[Hamburger SV]] (Alimanya) 2006 - 2012
- Corinthians (Brasil) 2012 -
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtpura Turniu amistosos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individural suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paolo Guerrero.


text:
Escena de la guerra de Incas contra Chancas
. Detalle de la pintura de Juan Bravo sobre la "historia de Qosqo" para la municipalidad de Cusco
.
Chanka runakuna Antawaylla k'itipi kawsaq mama llaqtas karqan. 1438 watapi Qusqu llaqtatas atiyta munarqanku. Manas atiptinku, Pachakutiq Inka Yupanki paykunata atirqan, suyunkuta Tawantinsuyuman hap'imuspa.
Kunan pacha Chanka runakunaqa Chanka runasimitam (Quechua ayacuchano) rimanku. Kay k'iti rimaypi José María Arguedas sumaq sumaqlla harawikunata qillqarqan. Kunan p'unchaw 1.000.000 icha 1.500.000 runakuna chanka runasimita rimanku. Paykunaqa Ayak'uchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi Lima llaqtapi ima tiyankus.


text:
LA ATALAYA (EN LENGUAJE SENCILLO) 2014-07-15
Jehová Diosqa “reqsinmi paypa kaqkunataqa”
¿Imaynatan yanapawasunman 2 Timoteo 2:19 texto Señorpa kaqkunata reqsinanchispaq?
Mana chanin-kaymanta t’aqakusun
¿Imaynatan “mana chanin-kaymanta t’aqakuchun” nisqa willakuy tupan Moisespa tiemponpi pasasqanwan? ¿Imatan Moisespa tiemponpi pasasqanmanta yachasunman?
“Testigoykunan qankunaqa kankichis”
¿Imaraykun Jehová Diospa testigonkuna kanchis?
“Testigoykuna kankichis”
¿Imanaqtinmi Jesús nirqan “testigoykuna kankichis” nispa? ¿Imaynatan kusisqalla predicasunman?
Taytaymi wañupurqan ichaqa huk taytatan tarirqani
Gerrit Lösch iñiqmasiq kawsayninmanta yachay, payqa umalliq t’aqamantan.


text:
¿Rasumpa kaqta musyëta munankimantsuraq?
¿IMA RASUMPA kaqta? Kë witsanchö nunakuna tapukuyanqampita. Itsa qampis kënö tapukushqanki:
- ¿Diosnintsik kuyamantsiktsuraq?
- ¿Imëllapis ushakanqatsuraq wanutsinakïkunawan hipakïkuna?
- ¿Imaraq pasamantsik wanurishqa?
- ¿Imataq wanushqakunata shuyaran?
- ¿Imanötaq mañakushwan Diosnintsik wiyamänapaq?
- ¿Imanötaq kushikïta tarishun?
¿Kë tapukïkunapita musyanëkipaq imachöraq yachakunkiman? Atska waranqa librokunam kan kë tapukïkunapita yachatsikoqnö. Nunakunapa libronkunaqa manam rasumpa kaqta yachatsikuyantsu. Wakin librokunata tsëraq horqarayämuptenqa allitanömi yachatsikuyan, tsëpitaqa mananam välinnatsu, y wakintanam altsapärirllana mushoqtanö horqarayämun.
Tsënö kaptimpis, kanmi huk libro rasumpa kaqta y alli kaqta yachatsikoq. Jesucristum mañakurnin kënö nerqan: “Gampa Palabrayquiga rasumpacagmi” (Juan 17:17, Señor Jesucristopa alli willacuynin Nuevo Testamento Conchucos Quechua - Norte). Tsë Palabratam kanan reqintsik Santa Biblia nirnin. Biblia nimanqantsikman confiakunapaqqa, qallananchö këkaq tapukïkunapitam qateqninkunachö yacharatsimäshun.
¿Diosnintsik kuyamantsiktsuraq?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Nunapura alläpa hipatsinakur, waqatsinakur, llakitsinakur kayanqan witsanchömi kawantsik. Dios munanqanmi kë hipakïkuna nirmi yachatsikuyan wakin religionkunaqa.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Manam Diosqa ni imëpis hipatsikuntsu. Job 34:10 textochömi kënö nin: ‘¡Mana alli rurë, y mana kaqpita hipatsikïpis, Llapan Puëdeq rasumpëpa Diospitaqa karuchömi këkan!’. Kuyakoq karmi Diosnintsikqa munan nunakuna shumaq kawakuyänanta, tsërëkurmi Jesuspis yachatsimarqantsik kënö mañakunapaq: “Sielucho quecaq Dios Yayalläcuna […]. Llapan nuna mandadiquicho catsun. ¡Sielucho caqcuna qam mandaconqequita rurayanqannolla, que patsachopis nunacuna rurayätsun!” (Mateo 6:9, 10.) Diosnintsikqa rasumpam kuyamantsik, tsërëkurmi imëkata rurashqa llapan munënin rurakänampaq (Juan 3:16).
Hina rikäri Génesis 1:26-28; Santiagu 1:13, y 1 Pedru 5:6, 7.
¿Imëllapis ushakanqatsuraq wanutsinakïkunawan hipakïkuna?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Atska nunakunam guërrachö wanuyan. Tukï mana allikuna pasaptinmi alläpa llakikuntsik y waqantsik.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Diosnintsikqa änikushqa Patsachö yamë kawakunapaqmi. Pë ciëlopita gobernar qallëkamuptenqa nunakuna mananam “guërratapis yachakuyanqanatsu y takllapa puntanmanmi espädankunatapis” tikraratsiyanqa (Isaías 2:4). Hinamampis, paqwëmi Diosqa ushakäratsenqa llapan hipakïkunata. Nunakunapaq kënömi Biblia nimantsik: “Mananam waqayanqanatsu ni llaquiyanqanatsu, mananam imancunapis nananqanatsu, ni wanuyanqanatsu. Porqui tse [llakikïkuna y hipakïkuna] sufrimientucunaqa ushacärishqanam” (Apocalipsis 21:3, 4).
Hina rikäri Salmo 37:10, 11; 46:9, y Miqueas 4:1-4.
¿Imaraq pasamantsik wanurishqa?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Nuna wanuriptin alman kawëkanqantam wakin religionkunachö yachatsikuyan. Wanushqakunaqa mantsakätsimantsik o imatapis rurëkamantsikmi niyanmi wakinkunaqa, y mana alli ruraqkunatam infiernochö Dios imëyaqpis hipatsenqa niyanmi.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Wanorqa paqwëmi ushakärintsik. Eclesiastés 9:5 textochömi kënö nin: “Wanushqakunaqa manam imatapis musyayannatsu”. Manam nï imata musyayannatsu, ni mäkuyannatsu, ima rurëta puëdeyannatsu, y kawëkaqkunata yanapayantsu ni imanayantsu (Salmo 146:3, 4).
Hina rikäri Génesis 3:19 y Eclesiastés 9:6, 10.
¿Imataq wanushqakunata shuyaran?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Llapan kuyanqantsikkunawanmi shumaq kawakïta munantsik. Tsëmi wanushqa kastantsikkuna kawariyämunanta munantsik.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Atskaq wanushqakunam kawariyämonqa. Tsëmi Jesus änikorqan, “chämonqam junaqcuna parlashqäcunata wanushqacuna wiyarirnin, cawariyämunan” (Juan 5:28, 29). Llapan kawarimoqkunaqa kë Patsachömi täräyanqa y shumaq huertaman tikrareqtam rikäyanqa, puntata Diosnintsik munanqannö (Isaías 65:21-25). Tsë shamoq kawëchöqa, Diosta kuyaq nunakuna mana qeshyashpa y mana wanushpam kawakuyanqa. Bibliachömi kënö nin: “Patsachöqa alli nunakunallam täräyänqa, y wiñeypaqmi tsëchö kawayanqa” (Salmo 37:29).
Hina rikäri Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17, y Hechos 24:15.
¿Imanötaq mañakushwan Diosnintsik wiyamänapaq?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Llapan religionkunachönömi nunakuna mañakuyan. Tsënö kaptimpis llapanmi niyan, Dios wiyantsuraq o manatsuraq mañakonqäta.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Jesusqa yachatsikorqan huk nenqantsikllata kutin kutin mana mañakunapaqmi. Kënömi nerqan: “Ama mañacuyanquitsu Diosta mana cäsucoq nunacunanoqa. Pecunaqa mañacurnin, juc parlayashqanllatam cutïcuryan ushepa ushar parlacuyan” (Mateo 6:7). Diosnintsik wiyamänantsikta munarqa, Pë munanqanmannömi mañakunantsik. Tsëpaqqa Dios munanqampitam yachakunantsik, munanqanmannö mañakunapaq. Y 1 Juan 5:14 textochömi nimantsik: “Sitsun pe munashqanno imatapis mañacushun, wiyamäshunmi”.
Hina rikäri Salmo 65:2; Juan 14:6, y 1 Juan 3:22.
¿Imanötaq kushikïta tarishun?
¿IMANIRTAQ KËNÖ TAPUKUNTSIK?: Atska qellëyoq këta, reqishqa këta, o alläpa shumaqllan këta asherqa, kushishqam kakushaq niyanmi wakinqa, tsëmi tsëllata ashikuyan. Mëlaya tsëkunata ashirpis manam kushishqallaqa kawayantsu.
BIBLIA YACHATSIKONQAN: Kushikïta imanö tarinapaqpis Jesusqa kënömi nerqan: “Kushishqam kayan Diosta wanaqkunaqa” (Mateo 5:3, NM). Rasumpa kushishqaqa kashun, këkunata rurarmi: Diospita rasumpa kaqta yachakurnin y noqantsikpaq munanqampitawan yachakurnin. Tsë rasumpa kaq yachatsikïqa Bibliachömi këkan, y yachakonqantsikqa yanapamäshun ima alli kanqanta y ima mana alli kanqanta reqinapaqmi. Biblia nenqannö imatapis rurashqaqa, kawënintsik más allim kanqa (Lucas 11:28).
Hina rikäri Proverbios 3:5, 6, 13-18 y 1 Timoteu 6:10.
Biblia contestanqan hoqta tapukïkunallatam yachakurerqontsik. ¿Más yachakurita munankimantsuraq? Wakinkunanö qampis ‘Diosta wanarqa’, maschi yachakïta munëkanki. Itsa kënöpis tapukunki: “Dios kuyëkämarnintsikqa, ¿imanirtaq kananyaq haqishqa hipakïkuna, y tukïläya mana allikuna kananta?”. Itsa yachakïta munanki familiëkiwan más alli kawayänëkipaq. Llapan tapukïkunatam Bibliaqa paqwë yachatsimäshun.
Tsënö kaptimpis, atskaq nunakunam Bibliapita yachakïta munayantsu. Leinapaq alläpa atska kanqanta y mana yachakunapaqtanömi rikäyan. Bibliapita maslla yachakunëkipaq, ¿yanapayäshunëkita munankimantsuraq? Jehoväpa testïgonkunam kënöpa yanapayäshunki:
Hukmi, Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun? libro, këtaqa rurayämushqa —atska rurakïyoq nunakunata yanapanampaq— imatapis tapukuyanqanta Bibliapita yachakuyänampaqmi. Y huknin kaqnam, Bibliapita devaldilla wayichö yachatsikï. Jehoväpa testïgonmi wayikiman shamonqa o mëmampis yachakïta munanqëkiman, tsënöpa llapan semänakuna Bibliapita shumaq yachatsishunëkipaq. Atska nunakunatam kë yachatsikï yanapashqa, y kananqa rasumpa kaqta tarishqa karmi alläpa kushishqa kayan.
Qampis yachakunkim Biblia rasumpa kaqta yachatsikonqan imapitapis más väleq kanqanta. Mana alli creenciakunallapitatsu, ni pantashqa, ni mantsakashqa kakïllapitatsu horqamantsik, hina yachatsimantsikmi shamoq kawëchö kushishqa kawakunapaqpis. Kikin Jesusmi kënö nerqan: “Tsenam rason caqta musyariyaptiqui, tse rason caq librariyäshunqui” (Juan 8:32).


text:
Lichi hilli
Lichi hilli nisqaqa lichiman (ñukñuman) rikch'akuq yuraq (icha q'illupas, killmupas) hillim, huk yurakunamanta paqariq.
Huk lichi hillikunamantaqa k'awchutam ruranchik.
Kaymi huk lichi hilli ruraq yurakuna:
- Wachanqa yura rikch'aq ayllu (Euphorbiaceae): k'awchu sach'a (Hevea brasiliensis), wachanqa (Euphorbia penicillata), pinchu (Euphorbia sp.), hukkunapas.
- P'akincha yura rikch'aq ayllu (Papaveraceae): puñuchiq amapula (Papaver somniferum), Chelidonium maius, hukkunapas.
- Ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Asteraceae): tukuy lichi-lichi, salsa-salsa nisqa yurakunam, huk pilli-pillikunapas, ahinataq saqa-saqa (Taraxacum officinale), kanachu (Sonchus spp.), pilliyuyu (Lactuca sativa), hukkunapas.
- Paparawa yura rikch'aq ayllu (Moraceae): igu (Ficus carica), tankama (Ficus insipida), antikuna murira (Morus insignis), hukkunapas.
- Allqumiyu yura rikch'aq ayllu (Apocynaceae): Vinca minor, hukkunapas.
- Asclepiadoideae: Vincetoxicum hirundinaria, hukkunapas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Lichi hilli.


text:
Lucho Barrios
Luis Barrios Rojas, icha "Lucho Barrios" sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayriway killapi 1935 watapi paqarisqa Kallaw llaqtapi - † 5 ñiqin aymuray killapi 2010 watapi wañusqa Lima llaqtapi), Piruw mama llaqtayuq takiqmi, kastilla simillapim qillqarqan.
Warmi: Zenobia Cáceres. Wawakuna: Luis, Armando, wan Angélica María.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Los Grandes Exitos de Lucho Barrios
- Rondando tu Esquino
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Un peruano ejemplar (Chile, 2002)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Los peruanos (kastilla simipi)
- [1] Semblanza


text:
Ukayali suyu
Ukayali suyu (aymara simipi: Ukayali jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento del Ucayali) nisqaqa huk suyum Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Altu Purus mamallaqta parki - Cordillera Azul mamallaqta parki - Purus ayllu llaqta risirwa - Sira ayllu llaqta risirwa - Sierra del Divisor risirwa suyu
- Mayukuna: Ukayali mayu - Purus mayu
- Quchakuna: Yarinaqucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa pruwinsyanmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ukayali suyupiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
- Amawaka runa
- Ashaninka
- Cashibo-Cacataibo
- Kashinawa
- Kulina runa
- Nawa runa
- Piru runa
- Sharanawa
- Yaminawa runa
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]


text:
Wp/qug/Azuay marka
Azuay marka (kastilla shimipi: Provincia de Azuay) shuk Ecuador mamallaktapi markami kan. 2001 watapi, chay markapi 599 546 kari warmimi tiyarka : chaymanta, Azuay markaka Ecuador mamallaktapa kimsa-niki ashtawan kari-warmiyuk markami kan[1]. Paypak uma llaktaka Cuenca llaktami kan. Tawantinsuyu pachapi, chay llaktaka Tumipampa shutita karka.
Azuay markaka Antikuna urkupi tiyan, shinapash mana rasuta charin : paypa yallik hawa urku Nudo del Cajas nishkami kan, Parque nacional del Cajas punapi. Cajas punaka ashtawan kimsa pusak kuchami charin, chaypi Tumipampa mayu wacharin, payka Tumipampa llaktaman yallikun, uraypi Paute mayuwan paktarin[2].
Kitikuna[edit]
Azuay markaka 15 kitita charinmi.
Rikchakuna[edit]
Maymanta surkushka[edit]
- ↑ INEC
- ↑ Provincia de Azuay, explored.conm.ec


text:
Liberia (Kustarika)
Liberia llaqtaqa Kustarika mama llaqtap hatun llaqtanmi. Guanacaste pruwinsya wan Liberia kantun uma llaqtanmi. Liberia llaqta 39 242 runakunam kawsachkanku (2000).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamasqa 4 ñiqin tarpuy killapi 1769 watapi.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sister Cities International, Inc. (SCI):
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liberia.
- Liberia Munisipyu


text:
T'iktuna
B. officinalis-flor-1.JPG
Español: ( Borago officinalis Borraja) : flor, detalle - Avda de la Libertad, Albatera (Alicante, España).
P'unchaw
26 ñiqin awrilpi 2011 watapi
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
Philmarin
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaywan: Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 10:36 22 dis 2011 2448 × 3264 (2,73 MB) Philmarin Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Giorgos Karagounis
Giorgos Karagounis (grisya simi: ΓιώpYoς KapaYkoύvnς) sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin pawqar waray killapi 1977 watapi paqarisqa Pyrgos llaqtapi - ) huk Grisya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Giorgos Karagounis.


text:
¿Wañusqas kausarimuyta atinkumanchu?
Ichá niwaj...
... arí.
... mana.
... ichapis.
BIBLIAQA NIWANCHEJ
“Tukuy runas wañuymanta kawsarim[onqanku].” (Hechos 24:15, Diosmanta Qhelqasqa.)
¿IMARAYKUTAJ BIBLIAJ NISQANPI ATIENEKUSUNMAN?
Imaraykuchus:
Dios kausayta rikhuricherqa. Bibliaqa, Jehová Dios “kawsay yaku juturi” kasqanta nin (Salmo 36:9; Hechos 17:24, 25). Jehová tukuyman kausayta qoyta aterqa chay, ¿manachu wañusqasta kausarichiyta atinman?
Dios ñaupa tiempopi runasta kausaricherqa. Bibliaqa, pusaj runas kay Jallpʼapi watejmanta kausanankupaj kausarichisqas kasqankumanta parlan, paykunaqa tukuy edadniyoj karqanku qharis, warmis ima. Chaykunamanta wakintaqa wañusqankutawan kausaricherqa, uj runatataj tawa pʼunchay wañusqanmantaña kausaricherqa (Juan 11:39-44).
Dios wañusqasta kausarichiyta munan. Jehovaqa, wañuy uj enemigo jina kasqanrayku, mayta chejnikun (1 Corintios 15:26). Chayrayku wañuyta chinkachiyta munan chaytataj wañusqasta kausarichispa ruwanqa. Imaraykuchus yuyayninpi kajkunata kausarichiyta munan Jallpʼapi kausakunankupaj (Job 14:14, 15).
¿IMAYNATATAJ YANAPAWANCHEJ?
Familianchejmanta pillapis wañupojtin sonqochawanchej (2 Corintios 1:3, 4).
Wañuyta manaña manchachikunchejchu (Hebreos 2:15).
Familianchejmanta pillapis wañupojtin, kausarimunanta suyayta atinchej (Juan 5:28, 29).
ICHÁ TAPURIKUNKI
¿Imaraykutaj machuyanchej, wañunchej ima?
Kay tapuypa kutichiyninta tariwaj kay GÉNESIS 3:17-19; ROMANOS 5:12.


text:
¿Wanushgakuna kawapäkamungachuraj?
Awmi.
Manami.
Capazchi.
¿Ima ninkitaj?
KIKIN BIBLIA NINGAN
“Wanushgakunaga sharkapäkamungami.” (Hechos 24:15, Traducción del Nuevo Mundo.)
KAYTA MUSYAYGA IMANÖTAJ YANAPÄMANCHI
Kuyashga familianchi wanuriptinga manami aläpa lakikushunnachu (2 Corintios 1:3, 4).
Wanuytapis manami aläpaga manchashunnachu (Hebreos 2:15).
Waylushga familianchikunawan yapay tinkunapajmi más seguro kaykäshun (Juan 5:28, 29).
¿IMALAPIS KANKU BIBLIA NINGANMAN CREINAPAJ?
Awmi, kimsalata rikärishun:
Diosmi kawayta gokun. Kawayta gokoj Dios kangantami Biblia wilakun (Salmo 36:9; Hechos 17:24, 25). Poderninwan kamashgankunata kawayta goshga karga, manachuraj chaynöla wanushgakunatapis yapay kawayta gonman.
Unaynami Diosga wanushgakunata sharkarachimushga. Kay Patsachö puwaj runakunata unay tiempochö Dios sharkarachimungantami Biblia wilakun. Wakinkunaga chaylarajmi wanushga kargan, pero Läzarotaga chusku junaj pasariptinrajmi kawarachimurgan (Juan 11:39-44).
Diosga aläpami munaykun wanushgakunata kawarachimuyta. Jehoväga aläpami chikin wanuyta (1 Corintios 15:26). Shongupitami munaykan wanuyta ushakächinampaj kajta, y chaytaga ruranga lapan wanushgakunata kawarachimurmi; jina paykuna kay Patsachö kawapäkunantami munan (Job 14:14, 15).
TAPUKUY
¿Imanirtaj awkisyanchi y wanunchi?
Kay textokunachömi respuestata tarinki: GÉNESIS 3:17-19 y ROMANOS 5:12.


text:
¿Atinmankuchu wañuqkuna kawsarimuyta?
¿Niwaqchu . . .
. . . arí?
. . . manam?
. . . ichapas?
¿IMATAM BIBLIA NIN?
‘Kawsarimunqakum.’ (Hechos 24:15, Chuya Qellqa.)
¿IMAPIM KAY NISQANQA YANAPASUNKIMAN?
Ayllunchik wañukuptinpas hawkayachiwanchikmi (2 Corintios 1:3, 4).
Wañuy manchakuymantam librawanchik (Hebreos 2:15).
Ayllunchikkunawanmi tupasun kawsarimuptin (Juan 5:28, 29).
¿ISKAYRAYANACHU BIBLIAPA NISQANMANTA?
Manam, qawasun imanasqa:
Diosmi kawsakuy qowaqninchikqa. Bibliam nin Jehova Diosllamanta kawsakuy hamusqanta (Salmo 36:9; Hechos 17:24, 25). Runakuna unanchaqqa atinqapunim wañusqakuna kawsarichiytaqa.
Diosmi ñawpa tiempopipas runakunata kawsarichirqa. Bibliam willakun pusaq runakunata kay Pachapi kawsarichisqanmanta. Wakinkuqa chayraq wañusqam kachkarqaku, hukninmi ichaqa tawa punchaw yupayña wañusqa kachkarqa (Juan 11:39-44).
Diosqa hinallam kawsarichiytaqa munachkan. Jehova Diosqa cheqnispanmi enemigonta hina wañuytaqa qawan (1 Corintios 15:26). Payqa munachkanmi wañuy chinkachiytaqa, chaytam ruwanqa wañuqkunata kawsarichimuspan. Yuyayninpi kaqkunatam kay Allpapi kawsakunankupaq kawsarichimunqa (Job 14:14, 15).
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imanasqam yuyaqyanchik hinapas wañunchik?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan GENESIS 3:17-19 hinaspa ROMANOS 5:12.


text:
APÉNDICE
Bibliaka imatatak yachachin Tayta Diosmanta, Churimanta, espíritu santomantapash
ACHKA gentekunaka Trinidadpi krinmi. Paykunaka yuyanmi Tayta Diospash, Churipash, Espíritu Santopash kimsa kashpapash, shuklla kashkata. Kimsantinkunallatakmi tukuy ushayta charin nin. Kimsantinkunataka pipash mana rurashkachu ninpashmi. Chaymantami achka gentekunaka nin, Tayta Dioska Diosmi kan, Churipash Diosmi kan, Espíritu Santopash Diosmi kan nishpa. Kimsa dioskuna kashpapash, shuklla Dios kaktami krin.
Achka gentekunaka Trinidadpi krishpapash, Trinidadta shuktakkunaman intindichitaka mana ushanchu. Paykunaka Bibliapimi Trinidadtaka yachachikunka nin. Achka gentekuna chashna yuyakpipash, tukuylla Bibliapi maskakpika, Trinidad shimika mana tiyanchu. Trinidad shimi Bibliapi mana tiyakpipash, Bibliapika yachachinchu kimsa dioskuna kashpapash shuklla Dios kashkata. Chayta yachankapakka, Juan 1:1 versota rikushun. Kay versota rikushpami, achka gentekunaka Trinidadka tiyanmi nin. Shinapash, kay versoka Trinidad tiyaktachu yachachin. Rikushun.
“SHIMIKA, TAYTA DIOSLLATAMI KARKA”
Juan 1:1-pika ninmi: “Kallaripika, Shimi nishkami ña tiyarka. Chay Shimi nishkami, Tayta Dioswan kawsakurka. Chay Shimika, Tayta Diosllatami karka” nishpa. Kipamanka, kay capitulopillatakmi, apóstol Juanka nin, ‘Shimika’ Jesusmi kan nishpa (Juan 1:14). Shinaka, Juan 1:1-ta rikushpami, wakin gentekunaka krin Churipash, Taytapash shuklla Dios kashkata.
Yuyarinki, Juan librotaka griego shimipimi escribirka. Shinapash, kipa punchakunamanka griego shimimanta shuktak shimikunamanmi tikrachirka. Bibliata shuktak shimikunaman tikrachishpaka, wakin gentekunaka Juan 1:1-taka “Shimika Tayta Diosllatakmi kan” nishpami churarka. Shinapash, mana tukuykunachu shina nishpa churarka. Wakinkunaka, Juan 1:1-pika “dioska Shimimi karka” nishpami churarka. Kutin shuktakkunaka, “Shimika shuk diosmi karka” nishpami churarka. Imamantatak shina nishpa churarka. Ñawpa griego shimita alli yachashpami, shina nishpa churarka (Cuarto Evangelio. Cartas de Juan, de J. J. Bartolomé; Juan. Texto y Comentario, de J. Mateos y J. Barreto, lectura alternativa). Chay traduccionkuna nishka shinaka, Shimika mana Diosllatakchu kan. Shinaka, imamantatak Juan 1:1-pika Shimitaka shuk “diosmi” kan nishpa churarka. Tukuy shuktak angelkunamanta, tukuy gentekunamantapash ashtawan ushayta charikpimi, Shimitaka shuk “diosmi” kan nishpa churarka. Juan 1:1-pi, “diosta” minúscula letrawan churashpaka, “achka ushayta charishkata” rikuchinkapakmi shina churarka.*
ASHTAWAN YACHAKUSHUN
Kunan punchakunapi, achka gentekunaka ñawpa griego shimitaka mana yachanchikchu. Shinaka, imashinatak Juan 1:1-taka alli intindita ushanchik. Yuyashun: Shuk profesor yachachikukpi, mana alli intindishpaka, alumnokunaka imatatak rurana kan. Alli intindinkapakka, profesortami kutin kutin tapuna kan. Shinaka, Juan 1:1-ta alli intindinkapakka, Evangelio de Juanpi shuktak versokunatapash maskanami kanchik. Shuktak versokunata maskashpaka, allimi intindishun Jesuska mana Diosllatak kashkata.
Kallarinkapakka, Juan 1:18-ta rikushun. Kay versopika ninmi: “[Tukuy Ushayta Charik] Tayta Diostaka, pipash ima horallapash na rikushkachu” nishpa. Shinapash, Juan 1:10-pika ninmi, Jesuska kay Allpa “pachapimi karka” nishpa. Shinaka, Jesucristo kay Allpapi kakpika, achka gentekunami Jesucristotaka rikushkanka. Shinapash Juan 1:18-pi nishka shinaka, Tayta Diostaka pipash mana rikushkachu nin. Shinaka, kay ishkay versokunata chimpapurashpami yachanchik, Jesuska mana tukuy ushayta charik Diosllatakchu kan. Apóstol Juanka nirkapashmi, Shimika ‘Tayta Dioswanmi kawsakurka’ nishpa. Shinaka yuyashun, Jesucristo Diosllatak kakpika, Juanka mana ninmanchu karka Jesucristoka Dioswanmi kawsakurka nishpa. Ashtawankarin, Juan 17:3-pika Jesuska nirkami, Dioska ‘shuklla Tayta Diosmi’ kan nishpa. Shina nishpami, Jesuska rikuchirka Jesuspash, paypa Taytapash mana shuklla kashkata. Evangelio de Juan capítulo 20-pipash, apóstol Juanka kashnami nin: “Jesuska, Kishpichik Cristo kaktapash, Tayta Diospak Churi kaktapash krichunmi, kaytaka escribishka” (Juan 20:31). Kay versopi nishka shinaka, Jesucristoka mana Diosllatakchu kan. Jesucristoka Diospa Churimi kan. Shinaka Juan 1:1-ta alli intindinkapakka, Juan libropillatak shuktak versokunatapash maskanami kashkanchik. Jesuska achka ushayta charikpimi, Jesustaka shuk “dios” nin. Shinapash, Jesuska mana tukuy ushayta charik Diosllatakchu kan.
ASHTAWAN ALLI INTINDINKAPAKKA, IMATATAK RURANA KANCHIK
Kutin yuyashun: Profesor yachachishpa katikpipash, manarak alli intindishpaka, alumnokunaka imatatak rurana kan. Ashtawan alli intindinkapakka, shuktak profesortapash tapunami kan. Ishkantin profesorkunallatak chaytallatak yachachikpika, alumnokunaka krinami kan. Shinaka, Jesús mana Diosllatak kashkata alli intindinkapakka, shuktak apostolpa escribishkakunatapash rikunami kanchik. Marcoska, Jesuspa shimikunata escribishpaka, kashna nishpami churarka: “Ashtawankarin ima puncha ima horas chashna tukunataka, pipash na yachanchu. Jawa pachapi tiyak angelkunapash, na yachanchu. Diospak Churi kashpapash, na yachanichu. Ñuka tikramunataka, ñuka Taytallami yachan” (Marcos 13:32). Kay versopi nishka shinaka, Jesuska tukuy ushayta charik Diosllatakka mana kanchu.
Chayta alli intindinkapakka, yuyashun: Jesús tukuy ushayta charik Diosllatak kashpaka, paypa Tayta shina tukuytami yachanman karka. Shinapash, Jesusllatak nishka shinaka, Jesuska mana tukuytachu yachan. Taytallami tukuytaka yachan. Shinami, alli intindita ushanchik Churika mana Diosllatak kashkata. Shinapash wakinkunaka ninmi, Jesús kay Allpaman shamushpaka, ña mana Dioschu karka, gentekuna shinami tukurka nishpa. Chaymantami, Marcos 13:32-pika Taytallami yachan nirka nin. Gentekuna chashna krishpapash, Trinidad tiyashkataka mana rikuchita ushanchu. Chayta alli intindinkapakka, yuyashun: Achka gentekunaka Trinidadpi krishpami, espíritu santopash Diosllatakmi kan nin. Shinapash, Jesuska mana yachachirkachu espíritu santopash tukuytami yachan nishpa. Ashtawankarin, Tayta Diosllami tukuyta yachan nishpami yachachirka. Shinaka, espíritu santoka mana Diosllatakchu kan.
Bibliata ashtawan yachakushpaka, ashtawan allimi intindinki Taytapash, Churipash, espíritu santopash mana shuklla kashkata (Salmo 90:2; Hechos 7:55; Colosenses 1:15, NM).
* Juan 1:1-manta ashtawan yachankapakka, La Atalaya del 1 de noviembre de 2008 revistapi página 24, 25-ta rikunki. Kay revistataka Jehovamanta willakkunami español shimipi llukchishka.


text:
Inka qhichwa simi
Inka qhichwa simi nisqaqa Tawantinsuyupi Inkakunap rimasqansi karqan, chaypacha rimasqa qhichwa simi k'iti rimayninkunas.
Chay pachañas achka k'iti rimaysi karqan, manas hukllachu rimay. Inka qhichwaqa kunan Chanka runasimiman kaqllas karqan, ichataq uma llaqtanpis, Qusqu llaqtapis Qusqu-Qullawpi hinas chilli llump'a, kallpa llump'a, phuku llump'a nisqa Aymara simipi hina kunkawakiyuqsi karqan. Kunan Urin runasimiman ancha kaqllas, ichataq chinchaysuyu rimaykunapi hina mawk'a qhichwap /s/, /š/ kunkantaraq chaypacha sapaqcharqanku (Kastilla Atiy pachapi z, s qillqasqa).


text:
Tim Howard
Timothy Matthew Howard sutiyuq runaqa, icha Tim Howard (* 6 ñiqin pawqar waray killapi 1979 watapi paqarisqa North Brunswick llaqtapi - ), huk USA mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Kasey Keller
- Marcus Hahnemann
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tim Howard.


text:
Wp/qxn/Puwaqpanpa wamani
Puwaqpanpa wamani Ankash suyuchu hatiran, Piruw hatun llaqtachu; kay wata usaharun 150 watata yurinqanpita. Yurii Apushimita hinchi qillqaran Piruw hatun pushaq, Ramun Kastilla, 1861 watachu, Hatun poqoy killa, 21 qoya. Atskam shariyamun patsa rurinpita puwaq yaku, tsaypitam shutin. Ttsaynumi nin, Alfunsu Punti puwaqpanpa runa, huknin qillqanchu. Patsa rikapaq, Antuniu Raymundi pantasha, manan Pumapanpatsu.Kay wamanipa shutinta kastilla shimichu niyan: Provincia de Pomabamba.
Uma llaqtanqa Puwaqpanpa llaqtam.
Pushana hinchi rakiy[edit]
Kay wamanichu chusku distritullam:
Yachaymuruy[edit]
Qanyan paqas "Ankash aylluwahi"chu riqitsikasha hatun qillqata, shutin kastilla shimichu: Libro de Oro de Pomabamba, tikrasha nin "Puwaqpanpa Qori qillqa".
- Atska tushukuna kan kay wamanichu. Pisarru nishqa, tsayqa yarqun Tayta Huwan qoyanchu, kawaluman lloqasha puriyan. Inka tushu yarqamun, aswan warmikuna tushun, palla niyan. Tuyrurupis tushun, kahawan, teta pinkulluwan , chipshanú pawaykachayan.
Kaytasi qaway[edit]
- Puwaqpanpa (llaqta shutipitapis)
- Ankash rimay


text:
3 YACHAQANA
¿Imatataq Diosninchik Jallp’apaq munan?
¿Imatataq Diosninchik runaspaq munan?
¿Imaynamanta Kuraq Supay Diospa contranta sayaykun?
¿Imaynatataq qhipaman Jallp’api kawsasunchik?
DIOSNINCHIK Jallp’api, tukuy runas kusisqa kawsakunankuta munan. Bibliaqa jinata niwanchik: “Tata Dios uj qhallallaj huertata Edenpi ruwarqa […]. Chay huertapi Tata Dios wiñacherqa tukuy laya sumaj sach’asta poqoyninta mikhunapaj”. Chayta ruwaytawan, Diosninchikqa, Adantawan, Evatawan ruwallarqataq, chantá chay qhallallaq huertaman kawsanankupaq paykunata churarqa, nirqataq: “Miraychej, kay pachaman junt’aychej; atiyniyojtaj kaychej”, nispa (Génesis 1:28; 2:8, 9, 15). Rikunchikjina Diosninchikqa, Adanwan Evawan wawasniyuq kanankuta, Jallp’ata juk paraisoman tukuchinankuta, uywasta kamachinankuta ima munarqa.
2 ¿Mayk’aqllapis, Diospa munayninmanjina runa Jallp’api kawsanmanchu? Diosninchik, jinata kutichiwanchik: “Noqa nini, chay nisqaytataj junt’asaq”, nispa (Isaías 46:9-11; 55:11). Ruwawaqninchik munayninta, junt’anqapuni. Payqa, “kay pachatapis ruwarqa, kamacherqataj ama ch’usajlla kanampaj, manachayqa kawsayniyojkuna chaypi tiyakunankupaj” (Isaías 45:18). ¿Imayna runastaq, Diosninchik kay pachapi kawsakunankuta munarqa? Paykuna, ¿machkha unaytataq kawsananku karqa? Bibliaqa, jinata kutichiwanchik: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj jap’enqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku”, nispa (Salmo 37:29; Apocalipsis 21:3, 4).
3 Kay pachapaq Diospa munayninqa, manaraq junt’akunchu. Kunanqa, runa mana Dios munasqanmanjinachu kawsachkan. Runaqa unqun, wañun, chantapis maqanakun, wañuchinakun ima. Mana jayk’aq Diosninchik jinata kawsananchikta munarqachu. ¿Imaraykutaq Diospa munaynin mana junt’akunchu? Kay tapuytaqa mana runa kutichiyta atinmanchu, imaraykuchus kay ch’ampayqa janaqpachapi qallarirqa.
JUK ENEMIGO RIKHURIN
4 Bibliaqa, Génesis libropi willawanchik, imaynatachus Diospa enemigon, Edén huertapi rikhurisqanta. Kay Diospa enemigonqa, mana juk katarillachu. Bibliaqa Apocalipsispi chay katarimanta parlaspa nin, ‘Kuraq Supay, Satanastaq, sutichasqa kasqanta. Payqa llullakuspa kay pachapi may chhika runasta pantachin’. Chantapis Kuraq Supayta “unay ñawpa katari” nispa sutichakullantaq (Génesis 3:1; Apocalipsis 12:9). Arí, Diospa enemigonqa, juk atiyniyuq ángel kasqa. Payqa katariniqta Evawan parlarqa, kataripis parlachkanmanjina Eva uyarirqa. Kay angelqa, Diosninchik Jallp’ata runapaq wakichichkaqta, rikurqa (Job 38:4, 6, 7).
5 Jehovaqa, tukuy ima ruwasqasninpi mana pantanchu. Chaywanpis, ¿pitaq Kuraq Supayta ruwarqarí? Payllataq munasqanrayku Supayman tukurqa. ¿Imaynataq chayrí? Imaynatachus juk runa, chiqan runa kaspapis, suwaman tukun, kikillantataq. ¿Imaynataq chay kanman? Ichapis runaqa, sunqunpi saqrata tarpun. Chay saqra ruwayllapipuni t’ukurin chayqa, saqra munayqa sunqunpi wiñan. Jinamanta chay runaqa saqra munayninta kasuspa, juchallikun (Santiago 1:13-15).
6 Kikillantataq Supaypis saqrayarqa. Ichapis Supayqa, Diosninchikta uyarirqa Adanta, Evata miraychik, Jallp’aman junt’aychik niqta (Génesis 1:27, 28). Supayqa jinatachá yuyarqa: “Tukuy runasqa ñuqata yupaychawankuman, Diosta yupaychanankumantaqa”, nispa. Kay saqra yuyaytaq sunqunpi saphichakurqa, chayrayku llullakuspa warmita ch’awkiyarqa (Génesis 3:1-5). Jinamanta chay angelqa “Kuraq Supayman” tukurqa, chay sutiqa Griego simipi “llullakuq” kasqanta niyta munan. Chantapis “Satanasman” tukullarqataq, chay sutitaq, hebreo simipi “churanakuq” kasqanta niyta munan.
7 Supayqa, Diosninchikta mana kasukunankupaq, llullakuspa Adanta, Evatawan ch’awkiyarqa (Génesis 2:17; 3:6). Adán, Eva ima, mana Diosninchikta kasukusqankurayku wañurqanku (Génesis 3:17-19). Adán juchallikusqanrayku, manaña junt’a runachu karqa, jinamanta mirayninman juchanta saqirqa (Romanos 5:12). Juk wist’u adoberapi adobeta ruwaptiyki, ¿imaynataq adobes lluqsinku? Wist’ullataq, ¿icharí? Jinallataq tukuypis, Adanmanta jamusqanchikrayku, manallataq junt’a runaschu kanchik. Tukuypis chayrayku, machuyanchik, wañunchik ima (Romanos 3:23).
8 Supayqa, Diospa contranta churanakuyta qallarirqa, Adanta, Evatawan juchallikunankupaq tanqaspa. Jehovap kamachiyninta pisipaq qhawaspa, Supayqa Jehovap contranta sayaykurqa. Ichapis Supayqa jinata nirqa: “Diosqa mana allintachu kamachin, llullakun, mana runap allinninta munanchu. Chantapis, runaqa Diosmanta karunchakuspa, imachus allin, imataqchus mana allin kasqanta akllaspa, allinta kawsayta atin. Astawanpis, ñuqata kasuwaspa sumaqta kawsanqa”, nispa. ¿Imaynatá Diosninchik Supayman kutichinman karqa? Wakinkunaqa, “Diosninchik uqharikuqkunata kikinpi wañuchinan karqa”, nispa ninku. Ajinata Diosninchik ruwanman karqa chayqa, ¿Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchinmanchu karqa? Chantapis, ¿allin kamachiq kasqanta rikuchinmanchu karqa?
9 Jehovaqa, imachus chiqan kasqanta allinta yachan. Chayrayku, uqharikuqkunata mana kikinpi wañuchirqachu. Manaqa, chay uqharikuyman allinta kutichinanpaq, suyarqa, jinamanta Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchinanpaq. Chayrayku, Jehová Diosninchikqa, Supaypa makinpi runasta saqirqa, paykunapura kamachinakunankupaq. Chunka jukniyuq yachaqanapi rikusunchik, imaptinchus kay chhika unayta llakiypi runata saqisqanta. Chaywanpis t’ukuriy, ¿imaptintaq Adanwan Evawan Kuraq Supayta kasukurqanku? ¿Imallatapis paykunapaq ruwarqachu? Diosninchik tukuy imata quchkaptin, ¿imaynatataq llulla kasqanta ninkuman karqarí? ¿Imatataq qam ruwawaq karqa?
10 Chay tapuykunapi t’ukurinanchik tiyan, imaraykuchus ñuqanchikpis Satanaspa nisqan chiqachus manachus kasqanta rikuchinanchik tiyan. Qampis, Jehová Diosninchikman qayllaykuspa, Diosta Kamachiqniykitajina qhawaspa, Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchiwaq (Salmo 73:28; Proverbios 27:11). Chaywanpis, Jallp’antinpi may achkha runas kaptinkupis, jukchhikalla Diosninchikman qayllaykunku. Chayrayku kunan tapukusunman: Biblia, ¿Kuraq Supay kay pachata kamachichkasqantachu yachachin?
¿PITAQ KAY PACHATA KAMACHICHKAN?
11 Jesús yacharqa, Kuraq Supay kay pachamanta kamachiq kasqanta. Kuraq Supayqa, Jesusman “tukuy kay pachantimpi kaj llajtasta, qhapaj kapuyninkutawan ima rikuchispa, Jesusta nerqa: Noqa kay tukuy imata qosqayki, qonqorikuspachus yupaychawanki chayqa, nispa” (Mateo 4:8, 9; Lucas 4:5, 6). T’ukuriy, tukuy chay llaqtas mana Supaypatachu kanman chayqa, ¿Jesucristoman quyta munanmanchu karqa? Chantapis Jesucristoqa, mana imatapis nirqachu. Kay pacha mana Kuraq Supaypata kaptinqa, Jesucristoqa, “mana qampatachu”, nispa ninman karqa.
12 Tukuy atiyniyuq Diosninchik Jehovaqa, cielopi, Jallp’api ima tukuy imata ruwarqa (Apocalipsis 4:11). Chaywanpis, Jesucristo Jallp’api kachkaspa “kay pachata kamachejqa” Kuraq Supay kasqanta nirqa (Juan 12:31; 14:30; 16:11). Chantapis apóstol Juanqa, Kuraq Supaymanta parlaspa jinata qillqarqa: “Kay pachapi kaj chhika runastaj Kuraj Supaypa atiynimpi [kachkanku]”, nispa (1 Juan 5:19).
SUPAYPA SAQRA PACHAN TUKUKUNQA
13 Watamanta wata, kay pachaqa, astawan saqrayachkan. Kay pachaqa, maqanakuqkunamanta, wist’uta kamachiqkunamanta, religionta puraq uya kamachiqkunamanta, wañuchiqkunamanta ima, junt’a kachkan. Kay saqra pachaqa mana allinchakunmanchu. Biblia nisqanmanjina Diosqa, maqanakuyninpi, Armagedón nisqapi kay saqra pachata chinkachinqa. Chaymantataq chiqan musuq pacha jamunqa (Apocalipsis 16:14-16).
14 Jehovaqa, Jallp’ata Kamachinanpaq Jesucristota akllarqa. Ñawpaqmantapacha Biblia nirqa: “Uj wawa nacepuwanchejña; Dios uj wawata qowanchej. Paywan kanqa jatun atiy kamachinampaj. Sutisnintaj kaykuna kanqa: […] Wiñaypaj Tata, Allin Kawsayta Apamoj Rey ima. Kamachisqanta, chantá allin kawsayta qosqampis manapuni tukukonqachu”, nispa (Isaías 9:6, 7). Jesucristoqa, chay reino jamunanta mañakunankupaq discipulosninman yachachirqa, nirqataq: “Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:10). Rikusunchikjina, Diospa Reinonqa, tukuy kay pachapi kamachiqkunata chinkachinqa (Daniel 2:44). Chayta ruwaytawan, Diosninchik Jallp’ata juk paraisoman tikrachinqa.
¡JUK MUSUQ PACHA QAYLLAMUCHKAN!
15 Biblia niwanchik: “Mosoj cielota, mosoj jallp’atawan, Dios ruwasaj nisqanman jina, maypichus cheqan kawsaylla kanqa”, nispa (2 Pedro 3:13; Isaías 65:17). Biblia ‘musuq jallp’amanta’ parlaspa, juk qutu chiqan runasmanta parlachkan, paykunaqa, Diospa ñawpaqinpi k’acha runas kanku.
16 Jesucristo nisqanmanjina, Diosninchik munayninta ruwaqkunaman ‘wiñay kawsaywan’ t’inkanqa (Marcos 10:29, 30). Bibliaykipi, Juan 3:16; 17:3 p’itikunapi wiñay kawsayta tarinanchikpaq imatachus ruwananchik kasqanta ñawiriy. Kunantaq Bibliapi qhawarina, paraisopi tiyakuqkunapaq ima t’inkakunachus kananta.
17Manaña maqanakuy, juchachakuy, wañuchinakuy, chiqninakuy ima kanqachu. “Manaña sajra runas kanqankuchu […]. Llamp’u sonqoyojkunatajrí kay pachata herenciata jina jap’enqanku.” (Salmo 37:10, 11.) Mana maqanakuy kanqachu, Diosninchik “tukuy kay pachapi ch’ajwasta ch’inyachin[qa]” (Salmo 46:9; Isaías 2:4). Chaymantaraq ‘allin kawsay kanqa, chiqan kaypis kallanqataq, manaña killa kanankama’, nisunman wiñaypaq wiñayninkama (Salmo 72:7).
18Jehovata yupaychaqkunaqa mana imamanta llakikuspa tiyakunqanku. Unayqa Israel llaqtapi tiyakuqkuna, Diosta kasukuspa, mana imamanta llakikuspa tiyakurqanku (Levítico 25:18, 19). Jinallataq, ¡mana imamanta llakikuspa paraisopi kawsakusunchik! (Isaías 32:18; Miqueas 4:4.)
19Manaña mikhuna pisiyanqachu. “Nacionnimpeqa ashkha trigo [chayri mikhuna] kachun; […] trigoj poqoynintaj campo qhora jina kachun”, nispa salmosta qillqaq takirqa (Salmo 72:16). Jehová Diosninchik payta kasukuqkunata t’inkanqa, ‘jallp’ataq sumaqta puqunqa’ (Salmo 67:6).
20Tukuy Jallp’a paraisoman tukunqa. Pierdesqa jallp’aqa, juk k’acha huertaman tukunqa, chaypitaq runaqa wasista ruwakunqa (Isaías 65:21-24; Apocalipsis 11:18). Pisimanta pisi Jallp’anchik juk paraisoman tukunqa. Jallp’antinpi Edén huertapijina jallp’aqa sumaqta puqunqa. Diosninchik wiñaypaq ‘makinta kicharinqa, tukuy kawsaqkunatataq saksachinqa achkhata quspa’ (Salmo 145:16).
21Tukuy runasqa phiña animaleswanpis, allinta kawsakunqanku. Uywakunaqa, phiña animaleswan khuska mikhunqanku. Juk ñuñuq wawapis mana phiña animalesta manchachikunqachu (Isaías 11:6-9; 65:25).
22Manaña ima unquypis kanqachu. Jesucristo kamachiqjina, tukuy unqusqa kaqkunata jampinqa, mana unay jinallachu, manaqa astawanraq (Mateo 9:35; Marcos 1:40-42; Juan 5:5-9). “Mana pipis nenqachu: Onqosqa kani, nispaqa.” (Isaías 33:24; 35:5, 6.)
23Wañusqakunaqa watiqmanta kawsarimunqanku, wiñay wiñaypaqtaq kawsayta atinqanku. Tukuy wañusqakuna, Diospa yuyayninpi kaqkuna, kawsarimunqanku. “Tukuy runas wañuymanta kawsarimpunankuta [suyanchik], cheqan kajta ruwajkuna, sajrata ruwajkunapis.” (Hechos 24:15; Juan 5:28, 29.)
24 Jehová Diospa munayninta ruwaqkunapaq, payta riqsiyta munaqkunapaq ima, allin kawsay kanqa. Ajina kawsaytataq Jesucristoniqta quwasunchik, chayrayku Jesucristotapis, allinta riqsinanchik tiyan.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diosninchik Jallp’ata paraisoman tukuchinqa (Isaías 45:18; 55:11).
- Satanás kay pachata kamachichkan (Juan 12:31; 1 Juan 5:19).
- Musuq pachapiqa, Diosninchik runata mayta t’inkanqa (Salmo 37:10, 11, 29).
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1. ¿Imatataq Diosninchik Jallp’apaq munan?
2. a) ¿Imaptintaq Diospa munaynin Jallp’apaq junt’akunanta suyasunman? b) Biblia nisqanmanjina, ¿imayna runastaq wiñaypaq kawsanqanku?
3. ¿Ima llakiykunatataq Jallp’api rikunchik, chantapis imatataq tapukusunman?
4, 5. a) ¿Pitaq katariniqta Evawan parlarqa? b) ¿Imaynamantá juk chiqan runa suwaman tukun?
6. ¿Imaynamantá juk ángel Kuraq Supayman, Satanasman ima tukurqa?
7. a) ¿Imaraykutaq Adanwan Evawan wañurqanku? b) ¿Imaptintaq ñuqanchik, machuyanchik, wañupunchik ima?
8, 9. a) ¿Imatataq Diosninchikmanta Kuraq Supay nisqa? b) ¿Imaptintaq Diosninchik uqharikuqkunata mana kikinpi wañuchirqachu?
10. ¿Imaynatataq Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchisunman?
11, 12. a) Kuraq Supay, pachantinpi kaq llaqtasta Jesusman quyta munasqan, ¿imatá rikuchin? b) ¿Imastaq astawan rikuchin, Kuraq Supay kay pachamanta kamachiq kasqanta?
13. ¿Imataq tukukunqa musuq pacha jamuptin?
14. ¿Pitataq Diosninchik Kamachiq kananpaq akllarqa, imaynatá ñawpaqmantapacha chayta willakurqa?
15. ¿Imatá ‘musuq jallp’a’ niyta munan?
16. ¿Ima t’inkatataq Diosninchik munayninta ruwaqkunaman qunqa, imatataq ruwananchik tiyan chay t’inkata jap’inanchikpaq?
17, 18. ¿Imaptintaq ninchik mana imamanta llakikuspa Jallp’api tiyakunanchikta?
19. ¿Imaptintaq paraisopi manaña yarqhaykuna kanqachu?
20. ¿Imaynatá yachanchik Jallp’anchik juk paraisoman tukunanta?
21. ¿Runa phiña animalesta manchachikullanqapunichu?
22. ¿Unquykuna kallanqapunichu?
23. ¿Imaptintaq wañuymanta kawsarimuy, runata kusichinqa?
24. ¿Paraisopi kawsakuyta munawaqchu?


text:
Kimsantin atiy nisqaqa Atiy rakiy nisqapi rakisqa mamallaqtapi atiykunam: kamachi quq atiy (legislativa), kamay paqtachi atiy (iudicativa), ruraq atiy (executiva).
Chay atiy rakiymantaqa Montesquieu sutiyuq phransis yachay wayllukuqmi yuyaychakun Kamachikunap samanmanta (De l'esprit des lois) nisqa qillqasqanpi, mana huklla, tiranu hina runapchu kamachinanpaqmi chay atiy raykiyqa kachun, nispa.
Kunan pacha akllanakuspa kamachinakuy (dimukratiya) nisqa mamallaqtakunapiqa kimsantin atiykuna kay hinam:
- Kamachi quq atiy: rimana huñunakuy (akllanakuykunapi tukuy llaqtayuq runakunap akllasqan)
- Kamay paqtachi atiy: hatun yachaq tantari, taripay sunturkuna
- Ruraq atiy: mamallaqtap kamachiynin (guwirnu), chapaqkunawan, tukuy mamallaqtap mink'asqankunawan


text:
Islom Karimov
Islom Abdugʻaníyevich Karimov (rusiya simipi: ИcлaM AбдyraHиeBич KapиMoB, Islam Abduganíevich Karímov) sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1938 watapi paqarisqa Samarkand llaqtapi - ) huk Usbiksuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Tatyana Akbarovna Karimova
Churinkuna (2): Gulnara Karimova wan Lola Karimova-Tillyaeva.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Islom Karimov.


text:
Wapsi kuyuchina
Wapsi kuyuchina yaku wapsip ñit'iyninwan llamk'aq kuyuchinam.
Rawraq k'illimsawan huk paylapi yaku t'impuptin chaymanta hamuq yaku wapsi asiru tiñiqipi asiru tanqana p'alltata tanqan, huk kuti huk kinraymantam, huk kutitaq wakin kinraymantam, iskaynintin hutk'ukuna hukchaqlla kichasqa wichq'asqa kaptinmi. Chaywanmi tanqana p'allta huk asiru k'aspitam hukchaqlla hawaman urawan tanqapayanmi. Chay k'aspimanta kuyupayayqa muquyuq k'aspiwan muyuriq asiru t'urpimanmi astakun.
Ñawpaq antakurukunam wapsi kuyuchinawan kuyuchisqa karqan: wapsi antakuyuwan.
James Watt chay wapsi kuyuchinataqa kamarirqan, 1769 watapi rikurichispa.


text:
Iwrupa Huñu
Iwrupa Huñu, IH nisqaqa (inlish simipi: European Union, EU, kastilla simipi: Unión Europea, UE) mama llaqtakunap tantanakuynimi, kunanqa iskay chunka qanchisniyuqmi wankurisqa Iwrupapi mama llaqta kachkan. 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1993 p'unchawpim kamasqa karqan, Iwrupa Huñu Rimanakusqa (Tratado de la Unión Europea) chanirikuptin, 1957 watapi kamasqa Iwrupa Musiku Huñup qatiqnin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Iwrupa Huñu.