text:
Piruwpi Sasachakuy pacha
Piruwpi Sasachakuy pacha (Sasachakuy tiempo) nispaqa Piruwpi 1980 watakunapi mamallaqtayuq maqanakuytam sutichanku, Piruwpi ukhu maqanakuy (Conflicto armado interno en el Perú) nisqapas. Chaypacha K'anchaq Ñan icha Akchiq Ñan (Sendero Luminoso) nisqa maoista, terrorista nisqa ankalli tantanakuymi Piruw mamallaqtatam awqanakurqan. Senderista nisqa ankallikuna, piruwanu awqaqkunapas 70.000-chá runakunata sipirqan, paypura lliwmanta aswan Qhichwa runakunatas.
Ima pacha karqanLlamk'apuy
1980 watapi umalliq akllanakuypi Chuschi llaqtachapi akllana p'anqakunata kañispa maqanakuyta qallarirqan. Antikunapi, Ayakuchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi karulla k'itikunapi kamachinatam hap'irqan. Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninqa awqaqkunamanta manchakuspa, qallariypi mamallaqta pulisiyallatam maqanakuyman kacharqan. 1982 K'anchaq Ñan Wamanqapi samk'ay wasita ch'utispa masikunata qispichispa, pulitiku hayu runakunatataq sipiptin, Belaúndeqa Ayakuchu suyupi maqanakuy kamachiytam rimarirqan. Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, piruwanu awqaqkunam Akchiq Ñanta yaqata k'asuyachirqan, ichataq kunankamapas aslla pachakchá senderista nisqakuna Amarumayu sach'a-sach'a suyupi maqanakun. Antikunapitaq manañam kankuchu. 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan.
Maqanakuy puchukaptinpas, Antikunapiqa llik'isqa ayllukuna, llaqtakuna kakunmi. Tukuy millay rurasqamanta willanapaqqa, disimri killapi 2000 Valentín Paniagua sutiyuq umalliq Piruwpa Chiqappaq Allinyanakapunapaq Kacharimuynin (Comisión de la Verdad y Reconciliación de Perú) nisqata kamarqan. Chay kacharimusqa runakunaqa 16985 runata willachispa 21 tantaykunapi 9500 ñak'arichisqa runata uyarispa hatun willayta qillqarqan, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2003 p'unchawpi Alejandro Toledo sutiyuq umalliqman willaspa.
Ruraqkuna llakiqkunapasLlamk'apuy
Chay Piruwpi ukhu maqanakuyqa Ayakuchu suyupi, huk suyukunapipas Qhichwa runakunapaq ancha sasachakuymi pacha karqan. Lliwmanta aswan maqanakuqkunaqa manam Qhichwa llaqtayuq runakunachu karqan, manam Qhichwa runakunapaq muchuypaqchu karqan. Ichataq lliw sipisqa runakunamantaqa 56%-nin chakra runam, 75%-nin qhichwa rimaqmi, 68%-nin wakcham, 79%-nin ayllu llaqta, mana hatun llaqta k'itikunamantam.[1] Chay sipisqakunata ruraqkunamanta 57%-ninsi ankallikuna karqan - Senderista nisqakunam, 1,5 %-ninsi MRTA-pa ankallikuna, wakinkunataq piruwanu wardyakunam, awqaqkunam.[2] Chay ankallikunaqa hinallataqmi wardyakuna, awqaqkuna mana ayñiyuq chakra runakunatam, wawakunatapas sipirqan. Hinaptinmi chay maqanakuyqa Piruw Republikap wiñay kawsayninpi lliwmanta aswan yawarchaq maqanakuymi karqan.
SipisqakunaLlamk'apuy
Piruwanu awqaqkunaqa k'apak qhichwa ayllu llaqtakunata puchukachirqan (ahinataq Matara, Chiyara, Suqus, Tutus, Walla, Tikiwa, Wankaraylla, Sirkamarka, Qispillaqta, Aqumarka, Askipata, Iripampa, Pampay ayllu llaqtakunapi), hinallataqmi K'anchaq Ñanmi qhichwa runakunata ñak'aykurqan, lliw Lukanamarka llaqtayuq runakunatam wañuchispa, achka Uchuraqay llaqtayuq runakunatapas.
Tukuy chay terror nisqa manchachiyninwan K'anchaq Ñanqa maqanakuyta tukuy Piruq mama llaqtapi, Lima llaqtamanpas mast'arqan. Chaypi 15 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi María Elena Moyano illapayayarqanku.
Ichataq Piruwpi atiyniyuqkunap wañuy iskadrunninkunapas achka runakunatam, pulitiku hayunkunatam sipirqanku - ahinataq 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqaqa Pedro Huillca Tecse sutiyuq sindikatukunap pusaqninta.
Simi kapchiypiLlamk'apuy
Huk qillqaqkunam Sasachakuy pacha nisqamanta qhichwa simipipas qillqarqanku. Carlos Falconí Aramburú sutiyuq takichaq taki qillqaqmi chaypachaña chay hatun sasachakuymanta takikunata qillqarqan, ahinataq Ofrenda (1982), Viva la patria (1986), Tierra que duele (1987), Justicia punkupi suyasaq (2002) nisqa takikunatam. Huk takinkunatam Manuelcha Pradopas takirqan, ahinataq Ofrenda nisqa, qhichwa simipi takita. Pablo Landeo Muñoz 2016 watapi Aqupampa sutiyuq kawsay rikch'anpipas chay Sasachakuy pachapi hatun llaqtaman ayqisqa runakunamantam willan.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ Hatun Willakuy, Capítulo 1: Los hechos: La magnitud y extensión del conflicto, págs. 21-23.
- ↑ Comisión de la Verdad y la Reconciliación (2003). Informe final. Anexo 3: Compendio estadístico. Lima
QillqasqakunaLlamk'apuy
- Mark R. Cox: Sasachakuy tiempo. Memoria y pervivencia. Editorial Pasacalle, 2010. 158 p'anqa.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Qayna ñakariyninchik, paqarintaq hawkalla kawsakuyninchik. 20 wata sipinakuy 1980 watamanta 2000 watakama. Kaymi Comisión de la Verdad y Reconciliacionpa riqsichisqan qillqa. Instituto de Democracia y Derechos Humanos, Pontificia Universidad Católica del Perú, 2008 watapi ruwasqa (iskay kaq yupay)
- Punkupa Chakampi Yuyarinapaq. Imaynam kawsarqa Wankawillka llaqta hayna pachakunapi, sarutasqa usuchisqa ima chayta yuyarispa imatam kunampas, hamuq pachakunapipas rurachwan (qhichwapi), kaypi: El umbral de la memoria Pasado, presente y futuro en las memorias de la violencia en Huancavelica. Instituto de Defensa Legal, IDL, Lima, setiembre 2007, pp. 153–174 (PDF)
- Gustavo Buntinx, Gabriela Germaná: Éxodo / Llaqta puchukay (t'ikraqnin: Leo Casas, Sarwa llaqtapi llimphisqakuna)


c: text/html

text:
Eustaquio Méndez pruwinsya
Eustaquio Méndez pruwinsya (kastilla simi: Eustaquio Méndez) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Tarija suyupi. Uma llaqtanqa San Lorenzo llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Eustaquio Méndezmantam sutichasqa (* 1784 - † 1841).
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Iskay munisipyunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jorge Basadre pruwinsya
Jorge Basadre pruwinsya (aymara simipi: Taqna jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Jorge Basadre) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Taqna suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lukumpa llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 19 ñiqin ayriway killapi 1988 watapi, Alan García Umalliqmi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Kimsa distritunmi kan.
WakiLlamk'apuy
RunakunaLlamk'apuy
8 814
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:[1]
IñiyLlamk'apuy
Llaqtap amachana santunLlamk'apuy
- Tayta Lukumpa Kristu
Karu puriyLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t’inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jorge Basadre pruwinsya.
- Saywitu: Taqna suyu
- Municipalidad Provincial de Jorge Basadre


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 098 (Punishments and promises 2)
98. Jasut´iy qhepampi suyay 2
Mujer: "¿Mayk’ajkamataj chanta kay jinatapuni kunan chanta paranqarí?"
Hombre: "Cheqallatasina Noé parlaqa paramantaqa." (golpear el arca)
Todos: "¡Khuyariwayku arí! ¡Noé… kichariwayku! ¡saqewayku yaykojta qanwan khuska!"
Chaypajqa manaña atikorqachu, Diospuni punkuta wisq’aykusqa nipi kicharinampa. Chay runakunaqa mana uyarisqankuchu, nitaj kasusqankuchu imatachus nisqasnitaqa, kunantaj mana uyarikoj kasqankumanta ñak’arinallanku karqa. Ajinapupi pillapis mana Diospa nisqasnita kasuspa munayninman jina purejpajqa.
Yakuqa astawanña askhayasqas, imatachus Dios nisqanqa junt’akusqapuni. Tawa chunka p’unchayta, tawa chunka tutatawan paraqa p’uñumanta jina jich’akusqa, runakunata ima mana ruway atispa wasi patasman llojsisqanku, chantaqa jatuchej lomasman ima.
Jipunitaj nimaypi yakumanta ayqeyta atisqankuchu, imaraykuchus yakoqa chay jatuchichej lomasmantapis phisqa metrosta jinapuni p’ampaykusqa. Tukuy kawsajkuna chhika chay jina yakupi p’ultisqa wañusqanku. Noéwan arcapi paywan kajkunalla salvakusqanku.
Tukuy jallp’antimpi yakoqa uj watapipuni waywasqa.
Noé: "¿Ñachu jallp’a ch’akiña kashanman? Kay p’isqota kacharisaj."
Uj p’isqota, uj palomallatawan kacharimusqa, Noé yachayta munaspa jallp’a ch’akiñachus manachus kasqanta yachanampajqa. Chay phawajkuna jallp’ata tiyaykunankupaj tarinanku karqa. Jainapis mana jallp’ata tiyaykunankupaj tarisqankuchu, chayrayku arcaman kutillasqankutaj, chaymanta uj semanatawan suyasqa Noéqa.
Noé: "Kunan kacharillasajtaj ujtawan palomanta."
(ruido de abrir una ventana y de aleteo)
Señora Noé: "Qhawaychej, uj q’omiy laqheta achumushan palomaqa."
Noé: "Manaña unaywanchu kanqa."
Noé kinsakutipi palomata kacharisqanpeqa, palomaqa manaña kutisqachu arcamanqa. Wata qallariyta jina yakuqa wayqasqaña chayrayku jallp’aqa ch’akiña kasqa.
Dios: "Noé, arcamanta llojsiy tukuy aylluykiwan khusqa. Tukuy qanwan khuska yaykoj uywakunapis llojsillachunkutaj, miraychej jallp’amanta junt’aychej."
Tukuy para juiciomanta salvakojkunaqa arcamanta llojsisqanku. ¿Sichus qan Noé kawaj karqa chay, imatarajtaj ñawpajta ruwawaj karqarí?
Noéqa uj altarta Diosman sacrificiota jaywanampaj ruwasqa. Ajinata agradecesqa salvaciónninmanta kawsaytataj qosqanmanta Diostatamanqa. Chaytaj sumaj kasqa Diospajqa.
Dios: "Ni jayk’aj ujtawan ajina paraqa runakunata chinkachinampaj kanqañachu, kay jallp’a kanankama kanqapuni ch’aki mit’a, taray mit’apis, p’unchaypis chanta tutapis. Uj pactota qanwan ruwani, chaymanta señaltaj kurmi kanqa."
Chaypacha manchay k’acha coloresmanta uj kurmi jallp’amanta cielokama sayaykusqa. Chaytaj kunankama kurmiqa yuyarichiwanchej Diosqa nisqanta junt’aj kasqanta. Tukuy sonqo tukuy imapis Diospi confiakuyta atinki, chayta yuyarikuypuni sapa kuti kurmita rikuspaqa.
Personajes: Relator, dos hombres, mujer, Noé, señora Noé, Dios
© Copyright: CEF Germany


text:
27
Pabluta Romaman apasishgan
1 Romaman aywayänäpä captinmi autoridäcuna waquin prësucunatawan Pabluta entregayargan capitán Juliuman. Payga caycargan “Augusto” nishgan tröpapa capitanninmi.
2 Saymi wisäyargä Adramitiupita shamog büquiman. Say büqui Asia provinciamanmi aywananpä caycargan. Pabluta walquinäpämi Aristarcuwan aywayargä. Aristarcoga cargan Macedonia provinciacho cag Tesalónica marcapitami.
3 Cesareapita aywarmi waraynin junag chäyargä Sidón marcaman. Saychömi Pabluwan yachanänacur capitán Julio juc soldädupa maquinman churargan reguinacuyashgancunaman aywananpä: “Reguinacuyashgayquicunaman ayway imalawanpis yanapäyäshunayquipä” nir.
4 Sidonpita yarguyaptënami fiyupa vientumorgan. Saymi aywayargä Chipre nishgan isla cuchulanpa, saypa mana aläpa vientuptin.
5 Saypita Cilicia y Panfilia simpanpa aywar chäyargä Liciacho cag Mira marcaman.
6 Saychömi capitán Julio tarergan Alejandriapita shamog büquita. Italiapa yargunanpäna captinmi say büquiman wisäsiyämargan aywayänäpä.
7 Asca junagtarä nacar chäyargä Gniduyag. Saypita aywaycäyashgä cagpa fiyupa vientu sapäyämaptinmi aywayargä Creta nishgan isla naupanpa. Saypa aywar päsayargä Salmón marca naupanpa.
8 Nircurnami chäyargä say islacho “Buenos Puertos” nishgan marcaman. Say cargan Lasea marcapita juc ishcay lëwanölami.
9 Sayman chäyänäpäga asca junagrämi nacayargä. Saymi tamya tiempo captinna alinasu cargan saypita päsayänäpä. Saymi büquicho cag runacunata Pablo nergan:
10 “Taytacuna, caynöla captenga manami alisu canga caypita aywanansipä. Jinapa aywashgaga büquipis cargapis ushacangami. Saynöla nogansipis capascher ushacashwan.”
11 Pablo sayno niptinpis capitanga manami cäsorgansu Pablo nishganta, sinöga büquiyogta y büqui manijagtami cäsupargan.
12 Paycuna jucla Cretacho cag Fenice marcaman aywayta munayargan tamya quila päsashganyag saylacho goyäyänäpä. Tamya quila captinmi Buenos Puertos nishgancho büqui ichinanpä alisu cargan. Fenicichöshi isanga ali cargan büqui ichinanpä. Saymi capitán aunergan Feniciman aywayänäpä.
Vientuntin tamyapis fiyupa cashgan
13 Aywayänä cagpa ali vientuptin yarpäyargä: “Cananmi isanga Feniciman chäshun” nir. Saypita aywayargä Creta isla cuchulanpa.
14 Yarguyashgäpita más rätunninta “Euroclidón” nishgan huracán Cretapita fiyupa vientömorgan.
15 Say huracanmi büquita apar galaycorgan. Saymi vientu shamushganpa aywayta mana atipar büqui manijagcuna cachapariycuyargan vientu apashgalanpana büqui aywacunanpä.
16 Saypita Clauda nishgan tacsha islapa aywar chäyargä aläpa mana vientushgan cagman. Saycho segaypa nacarrä garachaypa apashgan tacsha büquita wisarcasirmi büqui jananman watayargan.
17 Saypitanami wascacunawan aywaycashgä jatun büquitana watayargan mana lacsicänanpä. Nircur lamar rurincho “Sirte” nishgan agushaman chänanta mansarir büquita cachapargan vientu apashlanpana aywacunanpä.
18 Saypita waraynin junagpis saynöla fiyupa vientumuptinmi apashgan cargata jitariyargan lamarman.
19 Saypita waraynin junag saynöla vientumuptinmi büquipa gueruncuna y racta tëlancuna trucasiyänanpä apayashganta lamarman jitariyargan.
20 Asca junag fiyupa pucutay sapash captinmi ricacargansu inti ni goyllarcunapis. Saynöla fiyupa vientumuptinmi cawayänäpä cashgantapis manana criyiyargänasu.
21 Say junagcuna manami imatapis micuyargäsu. Saymi Pablo nergan: “Taytacuna, Creta islapita mana yargamunansipä tantyasishgäta cäsucayämaptiquega manami cayjinanpa nacashwansu cargan ni imacunatapis lamarman jitashwansu cargan.
22 Sayno captinpis ama laquicuyaysu. Manami maygansipis wanushunsu. Sayno captinpis büquimi isanga ushacangapä.
23 Maquincho sararämag Tayta Diosmi canan sacay nogaman cachamush angilninta. Say angilmi yuriparcamar nimash:
24 ‘Pablo, ama mansariysu. Romacho más mandag emperadorpa despächunman chanquipämi. Pipis mana wanunanpä gam-raycumi Tayta Diosninsi salvanga büquicho cagcunata.’
25 Ángil sayno nicämaptenga ama mansariyaysu, taytacuna. Tayta Diosmanmi nogaga yäracö. Ángil nimashgannölami cangapä.
26 Büqui ushacaptinpis isla cuchunmanmi lamar jitarimäshunpä.”
27 Ishcay semäna päsarcuptinnami Adriático nishgan lamarchöna vientu wacman cayman purisiyämargan. Pulan pagasno caycaptinmi büqui manijagcuna: “Lamar cuchunmannami ïlu chaycansi” niyargan.
28 Sauraga yacupa jundunninta tupuptin quimsa chunca sogta (36) metro cargan. Yapay tupuptin ishcay chunca ganchis (27) metrulana caycargan.
29 Rumicunaman büqui tacacänanta mansarirmi büqui ichinanpä chuscu jatuncaray alaushayog fiërrucunata watarcur yacuman jitayargä. Nircur shuyaräyargä pasa warashganyagrä.
30 Saycho büquita ichiseg-tumpala naupagman aywaycur büqui manijagcuna tacsha büquita uräsiyta munayargan saywan gueshpicuyänanpä.
31 Sayno yarpaycäyashganta tantyarmi Pablo wilargan capitantawan soldäducunata: “Büqui manijagcunami gueshpicuyta munaycäyan. Paycuna aywacuyaptenga lapansimi wanushunpä.”
32 Sayno niptinmi pipis mana gueshpiyänanpä soldäducuna tacsha büqui watarag wascacunata cusurir lamarman say büquita jitasquiyargan.
33 Pasa wararcuptinnami runacunata Pablo nergan: “Micushunna, taytacuna. Ima päsananpä cagtapis mana musyar ishcay semänanami micushcansisu.
34 Cananga valorninsi mana ushacänanpä micushunna. Manami maygansipis wanushunpäsu.”
35 Nircur lapanpa naupancho Tayta Diosta manacurir Pablo tantata micur galaycorgan.
36 Saymi Pablo micuycagta ricar waquin cagpis micuyargan.
37 Say büquichöga ishcay pachac ganchis chunca sogta (276) runacunami cayargan.
38 Saymi lapan micuyargan pacha junta. Nircur tacacänanpä cashganta yarpar büqui ancashyänanpä apayashgan trïgucunata lamarman jitayargan.
Lamarman büqui talpucashgan
39-40 Pasa warasquiptinnami büqui manijagcuna musyayargansu maycho cayashgantapis. Lamar cuchunman büquita yaycasinanpä ali cashganta ricarnami say chuscu jatuncaray alaushayog fiërrucunata cacharinanpä watarag wascacunata cususquiyargan. Nircurmi timunninta pascarcur büquita vientu apananpä cag jatun racta tëlata wisäsiyargan. Saymi lamar cuchunman büqui aywar galaycorgan.
41 Aywaycashganchömi büquipa puntan agushaman jaticäcorgan. Saymi yacu jaytaycälar büquipa guepan cagta paquergan.
42 Saymi soldäducuna prësucunata wanusiyta munayargan mana gueshpiyänanpä.
43 Sayno yarpäyaptinpis Pabluta wanusinanta mana munarmi capitán michargan pitapis mana wanusinanpä. Saymi nadyayta yachag cagcunata nergan yacu cuchunman yarguyänanpä.
44 Nadyayta mana yachag cagcunatanami nergan büqui paquishgan tablacunata saricurcur paycunapa guepalanta yacu cuchunman yarguyänanpä. Saynöpami lapäcuna yacupita yarguyargä.


text:
Arthur Conan Doyle
Arthur Ignatius Conan Doyle sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1859 watapi paqarisqa Edinburgh llaqtapi - † 7 ñiqin anta situwa killapi 1930 watapi wañusqa Crowborough llaqtapi) huk Iskusya mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam karqan.
TaytaːCharles Altamont Doyle
Warmiː Louise Hawkins (1885-1906) / Jean Leckie (1907-1930)
Churinkunaː 5
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sherlock Holmes[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Arthur Conan Doyle.


text: Ba ses bio quí mi cas del en ve je ci - mien to. Par te II. Ra di ca les li bres, cal cio y ex ci to to xi ci dad: vías co mu - nes fi na les del da ño ce lu lar y su re le van cia en el en ve je ci mien to. DRA. LAURA RUTH GUELMAN Bió lo ga, Doc to ra de la Uni ver si dad de Bue nos Ai res. Je fa de Tra ba jos Prác ti cos, 1ª Cá te dra de Far ma co lo gía, Fa cul tad de Me di ci na, UBA. Miem bro del Gru po Uni ver si ta rio de Neu rop si - co far ma co lo gía, 1ª Cá te dra de Far ma co lo gía, UBA. Pa ra guay 2155, pi so 15 (CP: 1121), Bue nos Ai res. Re su men Una vía co mún fi nal pa ra la muer te ce lu lar pa to ló gi ca, que in vo lu - cra ge ne ra ción de ROS, au men to de Ca 2+ in tra ce lu lar, ex ci to to xi ci - dad y/o apop to sis, ha si do im pli ca da en di ver sas en fer me da des neu - ro de ge ne ra ti vas y tras tor nos psi quiá tri cos. Con un neu ro trans mi sor ex ci ta to rio co mo el glu ta ma to y un ion mul - ti fa cé ti co co mo el Ca 2+ , su re gu la ción en la si nap sis y el ci to plas - ma, res pec ti va men te, es ex tre ma da men te cos to sa y vul ne ra ble. Más aún, las ca rac te rís ti cas fuer te men te ae ró bi cas del me ta bo lis mo neu - ro nal im pli can que el caos de una in ju ria oxi da ti va lle va el ries go de una acu mu la ción de ROS. La teo ría mi to con drial de los ra di ca les li bres (RL) en el en ve je ci - mien to pos tu la que con el au men to de la edad hay una pér di da de la ac ti vi dad me ta bó li ca y fos fo ri la ción oxi da ti va, tal que las cé lu las li mi tan su ca pa ci dad de ge ne rar ade no si na tri fos fa to (ATP); con co - mi tan te men te, hay un in cre men to en la ge ne ra ción de ra di ca les li - bres de bi do a una ma yor sa li da de elec tro nes des de la ca de na de trans por te elec tró ni co, lo cual pue de in du cir un au men to del cal cio in tra ce lu lar y so brees ti mu la ción de re cep to res glu ta ma tér gi cos. Re la ción de los ra di ca les li bres con cal cio y ex ci to to xi ci dad Los ra di ca les li bres pue den ac ti var dis tin tas vías que in du cen to xi - ci dad, co mo por ejem plo au men tar el cal cio in tra ce lu lar y la ex ci to - to xi ci dad. A su vez, el cal cio y la ex ci to to xi ci dad pue den in du cir au - men tos en la pro duc ción de ra di ca les li bres. CAL CIO Mien tras el au men to de cal cio in tra ce lu lar (Ca 2+ ) es ne ce sa rio pa ra las fun cio nes fi sio ló gi cas de las cé lu las, por su rol en la ex ci ta bi li - dad neu ro nal, la li be ra ción de neu ro trans mi so res, la mo du la ción de pro teí nas efec to ras y en zi mas, el con trol del cre ci mien to ce lu lar, la di fe ren cia ción celular y la ac ti vi dad si náp ti ca, cam bios per sis ten tes en su ho meos ta sis pue den lle gar a ser de le té reos. La en tra da de Ca 2+ se mo du la a tra vés de ca na les re gu la dos por vol - ta je, a tra vés de canales ac ti va dos por li gan do (co mo el re cep tor glu - ta ma tér gi co NM DA) y por su sa li da des de los de pó si tos in tra ce lu la - res (Fi gu ra 1) (13). Lue go de cum plir su fun ción fi sio ló gi ca, los ni ve les de cal cio de ben ba jar, pa ra lo cual hay una se rie de pro teí nas que se unen al Ca 2+ y lo neu tra li zan, tam bién se pue de de po si tar en ve sí cu las in tra ce lu la - res, pue de ser cap ta do por las mi to con drias o pue de ser eli mi na do por bom bas que sa can ac ti va men te el Ca 2+ acu mu la do en el in te rior ce lu lar. La de ses ta bi li za ción de la ho meos ta sis del cal cio ha si do in vo lu cra - da co mo pri mor dial en los me ca nis mos de ex ci to to xi ci dad y de to xi - ci dad por me ta les pe sa dos, así co mo en dis tin tas en fer me da des neu ro de ge ne ra ti vas. Las al te ra cio nes en los ni ve les de cal cio pue - den ser el re sul ta do del da ño di rec to so bre bom bas y ca na les de cal - cio así co mo de la in ter fe ren cia con re cep to res, pro teí nas G y otras en zi mas in vo lu cra das en la se ña li za ción ce lu lar. Los agen tes oxi dan tes que pro du cen es pe cies reac ti vas de oxí ge no (ROS) tam bién au men tan el Ca 2+ ci to só li co. Al pe ro xi dar las mem - bra nas y oxi dar pro teí nas (co mo las bom bas de Ca 2+ o las pro teí nas que unen Ca 2+ ), im pi den que el Ca 2+ in tra ce lu lar sea re mo vi do y em peo ran el pro ce so. Cuan do es tos me ca nis mos re gu la to rios no son su fi cien tes, se pro du ce una so bre car ga de Ca 2+ , lo cual ge ne ra una so breac ti va ción de nu me ro sas en zi mas Ca 2+ -de pen dien tes co mo pro tea sas (la cal paí na, que des tru ye el ci toes que le to), en do nu clea - sas (en zi mas que ADN de gra dan el ADN) y otras pro teí nas que pue - den au men tar, por ejem plo, la for ma ción de ROS, in cre men tan do el es tí mu lo que ori gi nó el au men to de Ca 2+ , da ñan do a la neu ro na y con du cien do a la muer te neu ro nal (por ejem plo, la fos fo li pa sa A 2 (PLA 2 ) in du ci da por Ca 2+ ge ne ra áci do ara qui dó ni co, el cual in du ce la ge ne ra ción de ROS, y la óxi do ní tri co sin ta sa (NOS) que pro du ce óxi do ní tri co y O •- 2. (Fi gu ra 2) (7). Fi nal men te, si ocu rre un da ño a la mi to con dria, és ta de ja de se cues - trar Ca 2+ , por lo cual au men tan los ni ve les de Ca 2+ in tra ce lu lar. Los even tos des crip tos son au to-re for zan tes. Por ejem plo, si el anión su pe ró xi do (O •- 2) em peo ra la fun ción mi to con drial, es tas or ga ne las pue den li be rar otros ROS que da ñan otras es truc tu ras e in du cir la acu mu la ción de más Ca 2+ . Ade más, la ele va ción de Ca 2+ ci to só li co ga ti lla la li be ra ción de ROS des de las mi to con drias (14). GLU TA MA TO El glu ta ma to es el prin ci pal y más abun dan te ami noá ci do ex ci ta - to rio en el SNC. Du ran te pe río dos de es ti mu la ción re pe ti da ca rac - te rís ti cos del apren di za je, el glu ta ma to se acu mu la en la si nap sis y se une al re cep tor N-Me til-D-As par ta to (NM DA) cau san do la mo - vi li za ción de Ca 2+ . Es te en tra a la neu ro na a tra vés del re cep tor NM DA y ade más es li be ra do des de los de pó si tos in tra ce lu la res. Es to ac ti va cam bios a lar go pla zo en la ex ci ta bi li dad si náp ti ca, lo cual con tri bu ye a la me mo ria. Por el con tra rio, el glu ta ma to pue - de acu mu lar se en el es pa cio ex tra ce lu lar du ran te con di cio nes fi - sio pa to ló gi cas se ve ras, in clu yen do in ju ria trau má ti ca, con vul sio - nes, is que mia y en fer me da des neu ro de ge ne ra ti vas, trans for mán - do se a al tas con cen tra cio nes en una ex ci to to xi na. La acu mu la ción de glu ta ma to pue de de ber se a una li mi ta da ca pa ci dad de la pro - teí na que re cap ta el glu ta ma to o a la li be ra ción ex ce si va de glu ta - ma to por des po la ri za ción de la pre si nap sis, du ran te in ju rias que ge ne ran dé fi cits ener gé ti cos. La ac ti va ción de re cep to res glu ta ma tér gi cos con du ce a la aper tu - ra de ca na les per mea bles al Ca 2+ (re cep to res NM DA). En el ca so de los re cep to res me ta bo tró pi cos, se ac ti va la pro teí na G que es me dia do ra de me ca nis mos que con du cen a la mo vi li za ción de FI GU RA 1 RUTAS DE ENTRADA RUTAS DE SALIDA Calcio CANALES ACTIVADOS POR VOLTAJE CANALES ACTIVADOS POR LIGANDO DESDE DEPOSITOS INTRACELULARES BOMBAS PROTEINAS DE UNION DEPOSITO EN VESICULAS Y MITOCONDRIAS PSICOFARMACOLOGÍA // 14


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 120 (The newcomer 4)
120. Kawarpayasqa 4
Lucasqa titi misi jinapuni phiñasqa kashasqa, imaraykuchus manchay k’achitu maderamanta ruwakusqanqa, pampapis sarusqa kashasqa. Manaña atipanakupi premiota jap’inmanñachu, payqa, tukuypa k’umuykachachisqan chay ruwasqanman rikuchiyta munashasqa k’acha imakunata ruwayta atisqanta.
Anacha jinan nisqapuni, nitaj cheqanta rinampaj rikoj kasqachu.
Chay wasin qaylla lomasllapi puriykachasqa Suiza suyupeqa, uj k’ullupataman tiyaykuspataj chaypi k’ulluta khituytapis sumajta yachasqa.
Hombre: "¡Sumajta t’illmiyta yachanki, waway!"
Manchharisqa Lucas qhepanta qhawarikusqa, chaynejpi tiyakoj uj machitu kasqa, chay machitumanta tukuy mana allinkuta parlaj kasqanku, chayraykutaj manchachikojpis kasqanku. Jinapis may k’achata qhawarisqanqa, Lucaspa sonqonta aysarisqa parlarikunankupaj.
Hombre: "Jamuy noqawan waway, rikuchisqayki k’aspimanta khituspa ruwasqasniyta." (crujir de puerta)
Lucas: "Sumajqa, ¿chaykunata qanchu ruwanki?"
Hombre: "Arí a, qampis jinata ruwayta atiwajpuni. Aswan k’achitustaraj kawsaqesniykipaj ruwawajpis."
Lucas: "Mana noqajta kawsaqesniy kanchu."
Hombre: "Wá, Jina chayqa sapitaykicha sientikunki arí. ¿Manachu chay llakiyniykita willawankiman?"
Lucas: "Dani mana puriyta atinchu, tukuytaj yuyanku noqa barrancuman tanqaykusqayta, chayrayku tukuy chejnikuwanku. Astawampis Ana, noqapis chejnikullanitaj."
Hombre: "Kay kawsaypeqa may chhikasta pantanchej, noqapis pantani. Machana, waj imakuna ima may chhika manuman chayachiwanku, chanta bancota suwasaj nishajtiy jap’ichikullarqanitaj, chaypeqa imanakuyta mana aterqanichu."
Lucas: "¿Chanta sapitayki nipiniyojtaj?"
Hombre: "Sapallaypuni kakuni, jinapis carcelmanta llojsimuspaqa, uj mosoj kawsayta Jesúswan qallarerqani."
Lucas: "¿Pareientesniyki kanchu?"
Hombre: "Warmiyqa manaña kawsanchu, iskaynin wawasniypi yuyanku noqapis wañusqallataj kasqayta. Ujninqa merciante, ujnin kajta may uyarisqa cirujano askha mana puriy atejkunata yanapaj purinankupaj. Kunampi kay pueblopi kashan chay hotel nisqallaman chamun á."
Chayrayto tukuy ima yuyayninman jamusqa. Yachallawaj imastachus yuyaycharikusqanta á. Chay awichoqa manchay munakuywan, k’ayacharikuspa hombrosninman makinta churaykusqa.
Hombre: "Lucas, llakiyniykita willariwanki, ¿manachu Jesúswampis parlariyta munawaj? ¿Chay chejnikuyniykimanta mañakuspa tukuy imapis allinyanampaj?"
Lucasqa mana manchikusqachu chaypi waqarikuytaqa, tukuy sonqo perdonta mañakusqa Jesucristomanta, tukuy mana allin imakunata ruwasqanmanta, chanta mana allinkunata yuyasqanmantapis. ¡Sonqoqa ch’usajsitu llimphuyasqa!, chay ujchhikanta orakusqallampi. Mana chayqa Lucasllapajchu, ¡qampajpis ajinallatajpuni!
¿Anarí? Qhepampi paymantapis yachallankitaj.
Personajes: Relator, Lucas, hombre
© Copyright: CEF Germany


text:
Mama Llaqtap San Aqustin Yachay Sunturnin
Mama Llaqtap San Aqustín Yachay Sunturnin (kastilla simipi: Universidad Nacional de San Aqustín, UNSA) nisqaqa Piruwpi, Ariqipa llaqtapi huk yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Riyal wan Puntifisya "Intra Claustra" Yachay Sunturnintaqa 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1714 watapi Kliminti XI sutiyuq Tayta Papam wan Wilipi V Qhapqaq kamarirqan. Chayrayku 308 watayuqmi kachkan. Mama Llaqtap San Aqustín Yachay Sunturnintaqa 11 ñiqin ayamarq'a killapi 1828 watapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin: Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)


text:
Qullpasa munisipyu
Qullpasa munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Coipasa) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Sawaya pruwinsyapi, Uru Uru suyupi. Uma llaqtanqa Qullpasa llaqtam (484 runa lanu 2001 watapi), Wila Pukarani wat'api, Qullpasa kachi quchapi, tiyaq.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Huk kantunmi kan: Qullpasa kantun.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Qullpasa munisipyupiqa kastilla, aymara lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
QICHWA: HUK LLAQTA, HUK SIMI, HUK QILLQA
Sapa watam Tawantin Suyu llaqtakunapi kuyakuywan qichwa siminchikta yuyarinchik. 27 puchaw, aymuray killapim qichwa runakunaqa rimasqanchik simimanta rimanakunanchikpaq llamkayninchikmanta tumpata samaykunchik.
Qichwa llaqtanchikpa simintaqa iskay rikchaq sutikunawanmi riqsichkanchik; wakinkum “runa simiwan” sutichanku, wakinkunañataqmi “qichwa simiwan” riqsinku.
Chayna kachkaptinpas allinmi imayna kay simikuna rikurimusqanmanta tumpallatapas rimaykuy. Yuyayniyuq runakuna willakusqanmanhinaqa ‘runa simi’ nisqanchikqa, allpanchikkunaman ispañul runakuna yaykurqamuspankus llaqta masinchikkunata llumpay chiqnikuywan qawarqaku; ‘runa’ nispa sutichasqaku. Chay watakunapiqa runa masinchikkunaqa sallqa uywahina qawasqas kasqa, chiqnikuywan rikusqas kasqa.
Llaqta masinchikkunapa rimasqanta uyarispankuñataqsi ispañulkunaqa nisqaku “runapa simin” nispa. Kaynaqa chay watakunapiqa runa simi nisqanchikqa ancha chiqnikuywan rimasqachiki karqa. Ispaña runakunaqa rimasqanchik simitaqa manas paykunapa rimasqan simitahinachu kuyaywan qawasqaku. Llumpay chiqnikuywansi qawasqaku.
Chayna chiqnisqa kachkaptinpas paykunaqa allintam qichwa siminchiktaqa rimayta yacharqurqaku. Taytachanku ñutqunchikman, chilinanchikman, nunanchikman yaykuchinankupaqmi kikinchikpa siminchikpi rimapayawarqanchik. Chayllapaqyá siminchiktaqa rimarqaku. Huk ruraykunapiqa kastilla simillapi rimaqku. Kayraykum qichwa rimaq runakunaqa siminkuta qipacharqaku, pinqakurqaku, chiqnikurqurqaku. Aswanmi watakuna purisqanmanhinaqa ñakakuy tikrakamuchkanña.
Elmer Castellanos De la Cruz


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 086 (Prayer prohibited 4)
86. Mana Diosmanta mañakunachu 4
Reypa ministrosninqa Danielta manaña rikuyta muanasqankuchu ch’ijnispa wañuchiyta munasqanku.
Ministro 1: "¿Imatachus rey nisqanta uyarinkichejñachu?"
Ministro 2: "Uyariykuñapuni á, Daniel reypa paña makiy jina kanampaj churasqa kanqa. Chaychu kanman, imallatpais tarinanchej tiyan reypa ñawpaqempi ch’ataykunapaj."
Ministro 2: "Nisina imatapis tarisunmanchu."
Ministro 1: "¿Imaninkichejtaj, creesqannejta t’ojpisunman chay? Sapa p’unchay kinsatapuni orakun Diosninmanqa. Reyman uj proyectota kamachiyta orqhonampaj rikuchisinman chayqa, chaymanta…"
¿Imaraykupuni jinata chejnikorqankurí? Danielqa mana paykuanta imanasqapischu. Diospa wakichisqanman jina Danielqa manchay jatuchej cargosman churasqa kasqa. Reypa paña makin jina kanampaj chuwasqa kashajtin contranta sayaykushanku, chaymanta jap’inakorqanku á, envidiamanta.
Ministro 1: "Jaku, apurakuy, kay wakichisqanchejta kamachiyta apanachej reyman. Payqa firmaykunallan tiyan."
Ministro 2: "Rey Darío, tukuy príncipes t’ukurinku uj kamachiyta orqhonaykita, chaytaj wakichisqaña, kayjinataj: Pillapis kinsa chunka p’unchaykunapi mañakunman mayqen runamanta chayrí mayqen diosmantapis, manataj qan reymantachu chayqa, wijch’uykusqa kanqa leonespa t’oqonman. Kay kamachiyta llojsejtin manaña pipis ujinayachiyta atenqachu."
Reyqa mana cuenta qokusqachu ujkunaj mana allin yuayasqankutaqa, chayrayku chay kamachiyman filmaykusqa junt’akunampaj. Jinapis Danielpajqa Diospuni tukuy imamanta nisqa ñawpajpi karqa, ni ima kamachiy chaymanta karuncharqankuchu. Wasimpi imaynatachus sapa p’uchay oraj jinata orashajtin, chay mana allinta yuyaykuna ventanamanta wateqarisharqanku.
Ministro 1: "Rey Darío, qan uj kamachiyta orqhorqanki, chaypitaj nishan nipipis mayqen diosllamantapis mañakunankuta kinsa chunka p’unchaykunata."
Rey: "Arí, cheqapuni chayqa."
Ministrio 1: "Danielqa kinsakutita sapa p’unchay orakun Diosninmanqa, noqaykupuni rikuyku. Leonkunaman wijch’uykusqacha kanqa."
Rey: "Wa, ¿Daniel?"
Reyqa mayta munakorqa Danieltaqa, chayraykutaj salvayta munarqa mana wañunampaj. Jinapis kamachisqaña kasqa.
Rey: "Daniel, tukuy sonqo sirvishanki, chay Diosniyki qanta librasuchun, mana noqa imatapis ruwayta atiniñachu."
Chanta leonespa t’oqonkuman Danielta wijch’uykorqanku. Chay tutataj reyqa manapuni puñuyta atisqachu. Q’ayantin tutamanta t’ijusqa leonespa t’oqonkumanqa.
Rey: "Daniel, kawsaj Diospa kamachin, pitachus mana sayk’uspa sirvinki, chay ¿Diosniyki librasuyta aterqachu leonesmanta?"
Daniel: "Reyneyqa wiñaypaj kawsachun. Diosniymin angelninta kachamorqa, paytaj leonespa siminkuta wisq’aykurarqa."
Rey manchayta kusikusqa Danielta kawsashajta rikuspaqa, kamachisqataj usqayta orqhonankuta. ¡Daniel nimanasqa llojsimusqa leonespa t’oqonkumantaqa!
Daniel jatunchasqa kasqa, payta chenikojkunataj leonespa t’unasqan kasqanku.
Rey: "Tukuynin reinoypi, Danielpa Diosninta manchachikuychej, payllamantaj k’umuykukuychej, Paymin yanapan salvantaj. Paymin kawsaj Diosqa wiñaypaj."
Danielpa feyninqa askha imakuta ruwasqa. Chay Diosmin t’inkachisonqa creesqaykipi sinch’i sayasqa kasqaykimantaqa.
Personajes: Relator, dos ministros, rey, Daniel
© Copyright: CEF Germany


text:
Marcel Breuer
Marcel Lajos Breuer sutiyuq runaqa (21 ñiqin aymuray killapi 1902 watapi paqarisqa Pécs llaqtapi - 5 ñiqin anta situwa killapi 1981 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Magyarsuyu mama llaqtayuq wasichay kamayuqmi qarqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Whitney Musiyu American Kapchiy.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Le Corbusier
- Walter Gropius
- Alvar Aalto
- Ludwig Mies van der Rohe
- Frank Lloyd Wright
- Ieoh Ming Pei
- Bernard Zehrfuss
- Pier Luigi Nervi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcel Breuer.


text:
Humberto Suguimitzu
Humberto Suguimitzu sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayriway killapi 1934 watapi watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 8 ñiqin kantaray killapi 1997 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kurku kallpanchaq billar runa qarqan.
Mama llaqtapura billar iskay ñiqin 1966.
Taytan: Suguimitzu, Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?):
SuñaykunaLlamk'apuy
- Laureles Deportivos en el grado "Gran Cruz"
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Humberto Suguimitzu.


text:
Pedro Santiago Allemant Perupi paqarirqa, waranqa isqun pachak suqta chunka watapi. Pusaq chunka watakunapi llaqtanta saqirqa Nueva Yorkpi tiyananpaq, chaymanta iskay waranqa watamanta Parispi tiyan. Iskay waranqa suqta watapi Perumanta iskay q’ala allqukunata rantirqa. Ña Europapiña kaspa chaychallapi musyarqa kay laya allqukunamanta tiqsimuyupi mana riqsisqa kasqanmanta. Huk Bankupa llamkaqnin kaspa, tukuy timpu libre kaptin churakurqa allqunkunata riqsichinanpaq may sirtamintukunapi, chaynallataq allqupa iksibisiyunkunapipas Europapi tiksimuyupipas kaspa churarqa. Chay mudupi kay pirwana ñawpaq laya allquta riqsichirqa.
Chaymanta, Facultad de Arqueología, Universidad Nacional de Trujillo nisqanqa Allemanta anchata yupaycharqa; kay hatun yachay wasiqa chay suyupi ancha chaninchasqa kaq, chaypim Perumanta q’ala allquqa paqarirqa. Chaynallataq fawnanchikrayku maskaqhina llamkarqa, kay q’ala allqutapas patrimuniyu nasiyunalpa partinhina churarqa.
François Darleguy Franciapi paqarirqa, waranqa isqun pachak suqta chunka kimsayuq watapi. Sinimanta istudiyarqa hinaspa llamkarqa kamachiqhina sunidukunapi. Achka dukumintalkunapi llamkarqa hinallataq Television francesapi, waranqa isqun pachak pusaq chunka pichqayuq watamanta. Chaymanta yachaysapa sinimapa kamachiqkunata yanapayta usyaspa pay kikinpuni llamkayta munarqa sinimakunata kamachistin. Chaymi pay churakurqa tukuy laya pruyiktukunapi runakunata yanapananpaq wasi hampiqkunapi, yachay wasikunapipas Himalayapi, Kongo sachankunapi, Venezuelapa pampankunapi, chaymanta achka kultura dukumintalkunata ruwarqa.
Chaymi Allemant payta mañakuptin kay pilikulata kuska ruwanankupaq, Darleguy allinta tarispa tukuy sunquywan kallpanwan chayman churakurqa.
Pedro-Santiago Allemant, François Darleguywan, iskayninku qallarirqanku l’Association pour la protection du patrimoine Péruvien (APPP), Huñunakuy patrimuniyu pirwanuta amachananpaq (APPP) hinallataq, Huñunakuy patrimuniyu pirwanuta amachananpaq. Asociación de defensa del patrimonio Peruano (ADPP*). Iskayninku patrimuniyuta amachanqaku, ñawpaq yachayninkunatapas riqsichinqaku, midyu ambintitapas amachanqaku, tukuy Perupi wiñaqkunatapas amachanqaku, huk imakunatapas.)
Paykunapa ruwasqanrayku, Universidad Nacional Pedro Ruiz Lambayequepa (UNPRG) chaninchanrayku, chaynallataq Promocion Kulturalpa oficinanpas, Facultad de Medicina Veterinariapas chay universidadpa.
Iskayninkum timpunta churanku kulturakunata riqsichinanpaq pilikulawan, vidiyukunawan, tukuy tiqsimuyupi rimastin, rimanakunata qustin.
(*) La ADPPpa riqsichisqan Asociacion Culturalhina Perupa Ministerio de Culturanwan (Resolución Sub Directoral No.005-2018-SDD-PC-IC-I-SSC-LAM/MC.


text:
PABLOPA KILLKASHKAN KILLKA FILEMONRAYKU
1
Pablo Timoteowa Filemonta saludanahun
1 Munashkanchi wawkinchi Filemón, ñuka Pablo wawki Timoteowa pakta kay kartata kanrayku killkahunchi. Ñuka Pablo Jesukristupa shiminta yachachik kashpaynimi kay karselpi churawashkakuna. Kan yuyashkanchi wawkinchi ñukanchishina Jesukristupa shiminta yachachikrayku kay kartata killkahunchi. 2 Chaymanta paninchi Apiarayku, ñukanchishina sinchita parisishpa yachachik wawkinchi Arkiporaykupas, tukuy wasikipi tantarik wawkikuna panikunaraykupas kay kartata killkahunchi. 3 Yayanchi Dios, Amunchi Jesukristupas kankunata llakichishpan yanapachun kushilla kawsanaykichipa.
Pablo riman Filemonmanta kushikushkanta
4-5 Wawkini, ñuka Pablo yachashkani Amunchi Jesusta kirishpa, tukuy kirik masinchikunatapas alita yuyashpa kawsahushkaykita. Chayta yachashpaynimi tukuy uras mañahushpayni Yaya Diosta agradesini kanrayku. 6 Kan Jesusta kirihushkaykita shukkunata rimashpa kawsahunki. Chayraykumi Yaya Diosta mañani kanta yanapananpa ashwan alita ashwanta ashwanta asirtanaykipa pay ñukanchipi yapa alita rurashkanta Kristuta kushichishpa kawsananchipa. 7 Yapa kushilla kahuni, chaymantapas alita sinchikushkani kirikkunata yuyashpa kawsahushkaykita yachashpayni. Wawkini, paykunata alita sinchikuchishkaykirayku kushikushkani.
Pablo Filemonta tapun Onesimota llakichinanpa
8 Alita rurak kashpayki shuk imata ruranaykipa tapunayani. Kristupa kamachishkan kashpayni atipaynima kanta kamachinata. 9-10 Chasna kamachinata atipashpaynipas mana kamachishkaykichu, yuyanakuhushkanchiraykumi kanta tapuni kasuwanaykipa. Ña ruku kashpayni chaymanta Kristu Jesuspa shiminta yachachishkaynirayku kay karselpi kahushpayni kanta tapuni Onesimorayku. Payka kay karselpi Jesukristumanta yachachishkaynita kirishkanraykumi kikin wawaynishina tukushka.
11 Kay rantishkayki runa Onesimoka ñawpa kanrayku mana alitachu kasushpa tarawak karka. Kunanka mana chasnanachu. Ñukata alitami yanapawahun, kanma kutishpan kantapas alitanami kasushpa yanapanka.
12 Kay wawkinita kunan kanma kachahuni. Yapa yuyashkayni wawkini kashpan ñukatashina alita yaykuchiy. 13 Jesukristu runakunata kishpichinanmanta yachachihushkaynirayku kay karselpi kahushpayni munaynima karka kay wawkini Onésimo ñukawa kiparishpan kanranti yanapawananpa. 14 Chasna munashpaynipas kan manara ari nishpaykika manami atipanichu payta kiparichinata. Manami munanichu kan mana munakta paywa yanapawanaykita. Ashwan ali kama, kan kikin munashpayki paywa yanapawanaykipa.
15 Onesimoka shuk punchakunatachari kanmanta anchuchirishka kashka, chaymanta wiñayparayku kanwa kawsananpana. 16 Mananami rantishkayki runashinallachu kanwa kawsanka, ashwan kunanka kamachinaykimanta ashwan tukurka. Yuyashka wawkinchimi tukushkana. Ñukaka payta yapami yuyani. Kanka ñukamanta ashwan pasata yuyanayki tiyan, kanta yanapak runayki kashkanrayku chaymantapas Jesukristuta kasuk masiki tukushkanrayku.
17 Imashnami ñukata kikin wawkikitashina yuyawanki, chasnallatata paytapas yuyashpayki wasikipi yaykuchiy. 18 Wawki Onésimo shuwashpa mitikushka kashpanka chasnallatata shuk imamanta kanta liwihushpanka ñukami pagashkayki. 19 Ñuka kayta kikin makiniwa killkahuni pagashkaykimi nishpa. Chasna rimashpaynipas ama kunkaychu kanta yachachishkaynirayku Jesukristuta katik tukushkaykita. Chasna kashpanmi kanka achkata liwiwahukshina kahunki. 20 Chayrayku wawkini, parihu Jesukristuta kirikkuna kashpanchi kay wawkinchita alita wasikipi yaykuchipay. Chasnashpayki shunkuynita kushichipay, imashnami ali kan rurananchipa Kristuwa shukllashina tukushkanchirayku.
21 Chasna killkani yachashpayni kasuwanaykita. Yachanimi tukuy munashkaynimanta pasata ruranaykitapas.
22 Chaymantapas shuk kwartuykita alichapay wasikipi paktanaynipa. Kirini Yaya Diosta mañahushkaykichirayku pay ñukata kuti kankunama paktachinanta.
Wawkikuna saluduta kachanahun Filemonrayku
23 Wawkinchi Epafraspas Kristu Jesuspa shiminta yachachishkanrayku karselpi churay tukushka masini kanrayku saluduta kachahun. 24 Chaymanta Yaya Diospa shiminta yachachik masinikuna Markus, Aristarko, Demas, Lukaspas kanraykumi saluduta kachahunkuna.
25 Amunchi Jesukristu kankunata llakichishpan munashkanta karan shuk kankunapi paktachichun. Chayllata killkashkanchi.Wawkikichi Pablo, Timoteo


text:
5
Libri caycällaćhu jinalla masïsu tacyaycuśhun
1 ¡Ñatac Jesusninchic julaycamanchic rasunpa libri cananchicpäñam! Chayurá masïsu caycäliy libri caśhayquićhüña; amaña camachicuywan juc uyway-yupay caśhan yüguman matachicuychu.
2 Sumäta uyaliycäliy ya'a Pablo cay nishäta: Amcuna siñalachiculcaptiqui'a manañaćh Jesusninchic imapäpis bälipäcuśhunquiñachu. 3 Yapa niycälishayqui mayanpis siñalachicücá Moisespa lluy camachicuynintam lulaycunan cayan. 4 Ñatac am Moisespa camachicuyninwan allinpa licachicuyta munäcá, Jesusta nïgayniquiwan ¡maynüñaćh Diospa llaquipayninpïta japächacälälinqui! 5 Ya'acunañatacmi ichá Chuya Ispiritup yanapayninwan Jesusninchicman chalapacul alcapäcú Dioswan allinpa licaycälichimänanpä. 6 Ñatac Jesuspa caśhá manañam imapis ucamanchicchu siñalachicüśha ütac mana siñalachicüśha caśhanchicpis; aśhwanpa payman chalapacuśhallanchicmi puydin. Chayurá chayta camalaycachishun juccunäta cuyayninchicwan.
7 Chaynu allin liyalcaptiqui, ¿pitan chayninpa pasätucülun rasuncäta cäsucuyta caćhaycälälinayquipä? 8 Cay inquitaśhüniqui'a manam libri caycälinayquipä ayaycuśhüniqui Dioschu. 9 Yan'al-lätac “Ash libadürallam punquichicallämun achca arinactapis” nishanca pasäśhunquiman. 10 Jesusninchicćhu jucllaylla caśhanchic-laycum chalapacú juc-läduman mana muyulcapäcunayquipä. Ñatac umayquita muyuchï mayan nuna cacuptinpis Diosmi tincüninman mućhuycachin'a.
11 Ñatac, chalapacü-masïcuna, ya'apïtá: “ ‘aychanchicćhu siñalachicunanchiclämi’ nilmi Pablo yaćhayächin” nipäcun. Chaynu captin'a ¿imapïtatan Israel-masïcunaca ćhïnipayalcämanlä? Rasunpa chaynu yaćhachiptí, Jesusninchic curuśhcäćhu wañuśhanpi willaśhäca manaćh imapi nanachinan canmanchu. 12 ¡Chay payllapäña capäcunayquipä wañupacuyäcunaca intirunta capacuchun!
13
Chalapacü-masïcuna Dios amcunacta ayaycuśhulanqui libriña cawsaycälinayquipämi. Amatac ichá: “Canan libriña cayal'a ima munaśhätapis lulaśhäri” nil aychayquiwan aysachiculcaychu; aśhwanpa cuyacuywan yanapänacaycäliy. 14
Ñatac Moisespa lluy camachicuyninmi “Nuna-masiquita quiquiquitanuy cuyacuywan licaycuy”✡
nil nishallanman muyun. 15
Yan'al-lätac quiquiqui-pula jäćhinacuyalcal, lacsanacuyalcal, pampaman muyuchinacälälinquiman.
Aychanchicpa munayninwan Ispiritup cawsaynin
16 Chaymi ní: Diospa Ispiritun cawsayniquita caminaycunanpä paypa munayninman caćhaycäliy; jinalcul'a manamá aychallayquip munayllanta ashiyanquiñachu. 17 Cay aychanchicpa munaynin, Diospa Ispiritunpa cuntranmi cayan. Ñatac Diospa Ispiritunpis aychanchicpa munayninwan mana apanacul cuntra-cuntra captinmi amcuna allincäta lulayta munayalpis mana atipapäcunquichu. 18 Diospa Ispiritun cawsayniquita caminaycälishuptiquim ichá camachicuyca manaña limaycälishunquipischu.
19 Ñatac aychap munayninćhu cawsäcá uyaypam anla juchacuycunaćhu, imaymana mana allincunaćhu, 20 taytachacunacta lläwaycunaćhu, rüjacuycunaćhu, ćhïnicuycunaćhu, palanacuycunaćhu, sïlanacuycunaćhu, imallapïpis rabyacuycunaćhu, cutichicuycunaćhu, laquinacuycunaćhu cayalcan. 21 Chaynütacmi inbidiacuycunaćhu, shincacuycunaćhu, juchapacuy anla fistacunaćhu, caynu juc licchä lulaycunaćhüpis. Caycunapi anyaycälishayqui, unay niycälishä-yupaypis, caynu cawsäcunacá Tayta Diospa gubirnunman manam yaycun'achu.
22 Ñatac Diospa Ispiritunmi ichá juccunacta cuyachimanchic, cushichimanchic, jawca cawsayta nuna-masinchicwanpis cawsaycachimanchic. Chaynütacmi ima ayca captinpis callpawan awantaycachimanchic; cuyacü llaquipayniyüta cawsaycachimanchic; limalicuśhanchiccätapis lulachimanchic. 23 Chaynütacmi llampu śhun'uyüta cawsaycachimanchic. Aychanchicpa munaynintapis maquinchicmanmi ćhulaycamun sujitächimänanchicpä. Caynu cawsäcunäpá manam canñachu ima camachicuy juchachaycälinanpis. 24 Ñatac Jesusninchicman chalapacücunaca aychanpa lluy munayninta ñam chacatälälinña. 25 Chaynu Diospa Ispiritun cawsayta uyämaptinchic'a, quiquin caminaycamänanchicpä caćhaycuśhun. 26 Ama nunatucüśha cayäśhunchu, nïtac cuntracuycunacta, ćhïnicuycunacta quiquinchic-pulaćhu mismiyächishunchu.


text:
Alexis Carrel
Marie Joseph Auguste Carrel-Billiard sutiyuq runaqa, icha Alexis Carrel (* 28 ñiqin inti raymi killapi 1873 watapi paqarisqa Landskrona llaqtapi - 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi wañusqa Paris llaqtapi); huk Ransiya mama llaqtayuq yachaq wanhampikamayuq qarqan.
1912 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alexis Carrel.


text:
Alberto Fujimori
Alberto Kenya Fujimori Fujimori (nihun simipi, Kanji 藤森 謙也; Kana アルベルト・ケンヤ・フジモリ; Rōmaji Aruberuto Ken'ya Fujimori) sutiyuq runaqa (28 ñiqin anta situwa killapi 1938 watapi paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu allwiya kamayuq wan pulitiku runam. 1990 watamanta 2000 watakamam Piruwpa umalliqnin karqan.
1990 p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Mario Vargas Llosawan hayu kaspa lliw kunkakunap 53-%-ninwan yallispa, 28-VII-1990 p'unchawpim Piruwpa umalliqnin tukurqan.
1992 watapi Abimael Guzmánta hap'ispa K'anchaq Ñanta atipaspa atawsapa arpaysapam tukurqan. Chay aypasqankunamantaqa kimsa kuti umalliq kayman akllasqam karqan. Achka Qhichwa warmikunata mana munaptinpas mana yachaptinpas qumichichirqan. Hukwanpas, runa hayñikunata sarupuspa maki p'akichikuykuspa chaymanta qhawapayasqam karqan.
Chay huchanunaraykuqa 17 ñiqin ayamarq'a killapi 2000 watapi munay mana munaymi kamachiymanta ithirirqan.
Hinallataq imaymana taripaykunawan kashan paypak huchan. Huk hatun taripakuy Warmi Qulluchisqa Piruwpi
2000 watamanta 2005 watakama Nihun mama llaqtapim tiyarqan, chaymantataq Chilipim. 22 ñiqin tarpuy killapi 2007 watapi piruwanu pulisiyaman hap'ichisqam karqan. Chaymantapacha samk'ay wasipim kachkan. 20 ñiqin anta situwa killapi 2009 watapi Fujimoriqa yapa pusaq kuskanniyuq wata wananaman samk'ay wasipi taripasqa karqan, maki p'akichikusqanrayku, mama llaqtap qullqinta hap'isqanrayku.
Chaymantataq ususin Keiko sutiyuq iskay kutiñam umallinapaq akllanakuypi – 2011, 2016 watakunapi – aynirqan. Ususin kunana umalliq llaqta Piruwsuyumanta kayta munan, hinallataq imaymana taripakuykunawan kashan, mana sapallanchu chayta ruwayta atinman. Hinaspapis, payqa achka qllqita hunurqan Campana Electoralnisqapaq hunurqan, manan payqa llamqanchu, manallataq maymanta qullqita hatarichiyta atinchu. Chayrayku runakuna tapukun maymanta chay ch'ikan qullqita huñunman karqan.
Kay 2021 watapi, wakmanta ahllanakuypi llallikushan, kunantaq yachaq Pedro castillowan ñataq, inallataq ishkay tupaypiyña kashanku, hukkay tupaytaqa chunka pisqa llaliqkunamanta ishkay lluqsiranku, kay ishkay kay llalinakunapaq. Kunan Piruw llaqtapi kashan aqllanakuy, hinaqa llipim risunchis kay akllakuyman.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto Fujimori.


text:
Ecuador mamallaktapi “toque de queda” añawllawtumanta. (coronavirus)
Añawllawtu (Coronavirus) unkuy ama hapichunmi Ecuador mamallaktapak pushak¡ Lenin Moreno, martes chunka kanchis punchamanta mana pipash llukshina nishpami willachirka.
Shinami nirka: Tukuy Runakuna, antawakunapash, ishkunmanta tutapi, pichka tutamantakaman mana llukshinachu, mana purita ushanchu. kayka ama unkuy yallichunmi kan.
Shinapash, wakin hatuna ukukuna paskashka kakrin, mikunapa, hampikunapa, bancokunapash kullkita llukchinkapa paskashkami kakrin.
Punchapipash mana wasimanta llukshinachu, ashta mutsurishkakunapaklla llukshita usharinka.
Kituman, Guayaquilman, karu llaktakuman rinkapa antawa illakrinmi. Kimiriya llaktakunaman rinkapallami tiyanka nishpa willachirka.
Añawllawtu ( coronairus) unkuymanta Otavalopi wakin ruraykuna
Otavalo kitipa pushak, Ecuador mamallaktapa pushak nishkata, COE NACIONALta katishpami wakin ruraykunatami paktachikun Añawllawtu unkuyta harkankapak.
Kayna punchamanta Otavalopa Municipio, chunka chusku punchatami wicharishka kakrin, shinapash wakin ukukuna ashtawan mutsurishkakunalla paskashka kakrin: Yakupa, mapakunatak hapik, gestión ambiental, Bomberokuna, runakunatak rikukkuna Agentes de seguridad.
Copacabana, Imbaya, 24 de mayo katunapambakunapi mishki murukuna, verduras, hortalizas, papa, aycha, chawa mikunata hatuk ukukunallami paskashka kakrin, chayshuk hatunakunaka wichashkami kanka, shinami willachirka, Otavalopa Jefatura de Mercados.
Shinallatak, kay llakipika, Municipio willachin: ama wasimanta llukshichun, raymikunaman, tantanakuykunaman, minkakunamanpash ama richun, chaykunaka prohibidomi kan, sancionkunapash tiyankami nin. Shinallami kay unkuyta harkayta ushashun nirka.
Cotacachipa municipio coronavirus harkankapak ruraykuna.
Municipio kay punchakunaka wicharishkami kakrin, wakin ukukuna paskariya kanka: yakupa, mapakunata tantachik, policía municipal, agentes de transito.
Cotacachipika hatun antawakunata, taxikunata, desinfectanakun ama unkuy chaypi chayachun.. Shinallatak, centro cultural, pukllanakushkakuna, museo, kay unkuy yallinkakaman wichashka kakrin.
Taytakuna, mamakuna, wamprakuna, kuytsakuna, kay unkuyka mana wayrapi shamunchu, unkushka runakunallami yallichin. Chaymantami wasipi kashpaka mana unkuy chayankachu, wasipilla kay punchakunata yallipashunchik.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani.
Kayakama mashikuna.
Video en Youtube


text:
Dick Cheney
Richard Bruce Cheney sutiyuq runaqa, icha Dick Cheney (* 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1941 watapi paqarisqa Lincoln llaqtapi - ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku qarqan.
Taytanː Richard Herbert Cheney; Mamanː Marjorie Lorraine Dickey.
Warmi: Marilyn Tucker.
Churinkuna: (2) Liz wan Mary.
Alma mater: Yale Yachay Sunturnin.
2001 watamanta 2009 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dick Cheney.


text:
Pumasillu
Pumasillu nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Willkapampa wallapi, huk urqum, Qusqu suyupi, puma silluman rikch'akuq. Pikchunqa mama quchamanta 5.991 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lasunayuq (5.960 m)
- Saksarayuq (5.918 m)
- Chuqik'iraw
- Apurimaq mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Yanama llaqta, Chuqik'iraw mawk'a llaqta, Apurimaq mayu, Arma mayu, Pumasillu rit'i urqu, Lasunayuq, Saksarayuq.


text:
Ferdinand Lassalle
Ferdinand Johann Gottlieb Lassal sutiyuq runaqa icha Ferdinand Lassalle (11 ñiqin ayriway killapi 1825 watapi paqarisqa Breslau llaqtapi - 31 ñiqin chakra yapuy killapi 1864 watapi wañusqa Passug Carouge llaqtapi), huk Alimanya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikum qarqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
Taytanː Heyman Lassal (1791-1862); Mamanː Rosalie Heitzfeld (1797-1870).
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ferdinand Lassalle.


text:
2
Pablu Tata Diosta roygan wawkinkunata paninkunata yanapanankunapa.
1 Wawkinikuna, paninikuna, allita uyariwaychi. Ñukaka kankunapa sukaman oraykani. Laodisea llaktapi Jesukristuta kreyik runakunapa manara riksiwak runakunapapish sukaman oraykani.
2 Tata Diosta sukaman roygaykani kankunata allita animuchishunaykichipa ashwan allita kuyanakushpa kawsanaykichipa. Roygaykani kankuna Tata Diospa ñawpa manara yachachikushkanta ashwan allita entiendinaykichipa. Chaypirami Jesukristuta ashwan allita riksinkichi.
3 Jesukristulla Tata Diospa sukaman alli yachananta alli yuyayninta entiendichiwanchisapa.
4 Chayta willaykaykichi ama ni pi allipi tukushpa parlachishushpaykichi llullachishunaykichipa.
5 Mana kankunawan tantalla kashpaynipish sukaman kuyashpa yuyaykaykichi. Kushikuni yachashpa mana sampayashpa Jesukristuta allita kreyishpa kawsanaykichita. Kushikuni allita kuyanakushpa kawsaykaptikichi.
Pablu yachachiwanchisapa Jesukristuwan tantalla kuyanakushpa kawsananchikunapa.
6 Imashnacha Señorninchi Jesukristuta kreyishkaykichishina kunanka paywan tantalla kawsaychi.
7 Jesukristuwan tantalla kawsashpaykichi paypi alli sapichakudushina kankichi. Yachachikushkaynikunata mana shaykushpa allita kasushpa Tata Diosta agradesishpa kawsaychi.
8 Jesukristuta mana kreyinayak runakuna kankunata llullachishunayankichi. Chay runakuna mana munansapachu Jesukristupa yachachikunankunata kreyiyta. Amañansapa mana Tata Diosta kasuk runakunallapa munanankunata rurashpa kawsayta. Llullachikuk runakunapa yachachikunankunallata rurashpa kawsansapa. Ama chay laya llullachikuk runakunata munaychichu kasuyta.
9 Jesukristu shamurkan nasik runa kananpa tukuy runakunata kawachiwananchikunapa ima layami Tata Dios nishpa.
10 Jesukristulla tukuy awtoridarkunata supaykunata angelkunata sinchita kamachinsapa. Chayrayku ñukanchikunapi kawsashpa atipachiwanchisapa tukuy layapi sukaman allimata kawsayta.
11 Chaymanta kankuna Jesukristuwan tantalla kawsaptikichi payka tukuy mana alli rurashkaykichimanta perdonashunkichi amana chay mana allikunata rurashpa kawsanaykichipa. Jesukristu perdonashuptikichi señaladushina kankichi. Judiyukuna señalachidu kashpankuna yuyansapa Tata Diospa wambrankuna kanankunata. Ñukanchikuna Jesukristuwan tantalla kawsashpanchikuna señaladushina kashpanchikuna yachanchisapa Tata Diospa wambrankuna kananchikunata.
12 Kankunaka allita yachankichi Tata Dios tukuy laya atipak kashpa Jesukristuta wañushkanmanta kawsachimushkanta. Chayta yachashpaykichi bawtisakushkankichi. Bawtisakushpaykichi Jesukristuwan wañudu pampadushina kankichi amana ñawpashina kawsanaykichipana. Chaymanta Tata Dios Jesukristuta kawsachimushkanta kreyiptikichi kankunatapish yanapashunkichi mushuk layata allita rurashpa kawsanaykichipa.
13 Ñawpa tiempu Tata Dioska manara uchaykichita perdonarkanrachu. Paymanta ashudu wañudukunashina karkankichi. Kunanka Jesukristuwan tantalla kawsaptikichi Tata Dios uchaykichimanta perdonashushpaykichi yanapashunkichi allita rurashpa kawsanaykichipa.
14 Ñawpa tiempu Tata Diospa kamachikunankunata mana kasushkanchikunarayku Tata Dioska kastigawanchimansapa karkan. Chaypina Jesukristu wañurkan amana Tata Dios kastigawananchikunapana. Jesukristu kruspi wañushkanrayku Tata Dios uchanchikunamanta perdonawashkanchisapa amana ni pi chatawananchikunapana.
15 Jesukristu kruspi wañushkanrayku Tata Dios tukuy supaykunapa yachayninta wakllichirkan. Tukuy runakunata allita kawachirkansapa Jesukristulla sinchi kamachikuk kananta.
Pablu yachachiwanchisapa amana runakunapa munananllata rurashpa kawsananchikunapana.
16 Suk runakuna llullachishushpaykichi willashunkichi amana suk mikunata mikunaykichipa amana suk upyanata upyanaykichipa. Willashunkichi fiesta diyakuna llullu killa diyakuna fiestakunaykichipa. Chashna chay runakuna willashuptikichi ama kasuychichu.
17 Chay fiestakuna yuyachiwanchisapa Jesukristu shamunanta salvawananchikunapa. Kunanka Jesukristu shamushka kaptin manana chay fiestakunata rurananchikunanachu tiyan.
18 Chay llullachishuknikichi runakuna angelkunata kuyansapa. Alli modoyuk tukushpa kikinkunalla yuyanakunsapa ashwan alli yachak kanankunata. Muskuyninkunapi kawashkankunata parlachikunsapa. Ama chay runakunashina kawsaychichu.
19 Paykunaka kikinkuna alabanakushpa mana Jesukristuwan tantallachu kawsaykansapa. Ñukanchikuna Jesukristuwan tantalla kawsaptinchikuna payka allita yachachiwanchisapa ashwan ashwanta Tata Diospa munananta rurashpa kawsananchikunapa. Sukaman allita tantanachiwanchisapa sukwan sukwan kuyanakushpa kawsananchikunapa.
20 Jesukristu wañurkan amana runakunapa amañanankunata rurashpa kawsananchikunapa. Kankuna paywan tantalla kawsaykashpaykichi ¿imapatí runakunapa amañanankunata rurashpa kawsaykankichi?
21 Chay runakuna amañansapa rimayta: “Ama suk imakunata llankaychichu. Ama suk mikunakunata mikuychichu. Ama suk imakunata apiychichu.”
22 Chay amañanankuna runakunapa yuyayninkunalla kashpa tukunan tiyan.
23 Chay runakuna chay amañanankunata yachachikushpa alli yachakshina rikurinsapa. Chaykunata rurashpankuna kuerpunkunata sukaman wakllichinsapa. Yuyansapa suk runakunamanta ashwan allita ruraykanankunata. Chashna yuyanakushpankunapish yankamanta chay amañanankunata ruransapa. Chayta rurashpankuna mana atipansapachu allita rurashpa kawsayta.


text:
4
Tayta Diosninsipa wilacuyninta muruman Jesucristo tincusishgan
(Mateo 13.1-9; Lucas 8.4-8)
1 Saypita gocha cuchuncho Jesús yapay yachasiptinmi asca runacuna shuntacäyargan. Aläpa quichquipäyaptinmi gocha cuchuncho caycag büquiman Jesús wisargan saypitana yachasimunanpä.
2 Nircurnami imamanpis tincusiypa asca yachasicuyta yachasimorgan:
3 “Yachasimushgäta shumag tantyacuyay. Juc runashi aywargan trïgu murog.
4 Sayshi muruta shicaptin waquin chäyargan näniman. Saycho shicaraycagtami pishgucuna shamur upshacurcuyargan.
5-6 Waquin cag murunashi chäyargan shalaman. Saycho winamurpis alpa aläpa mana captinshi shanaywan saquicäcuyargan.
7 Waquin cag murunashi chäyargan cashacuna cashganman. Cashacuna rurincho garwashtaycälar winamurshi wayuyninpis cargansu.
8 Waquin cag murunashi ali alpaman chäyargan. Saycunaga ali winamurshi ali espïgayog cayargan. Waquin espïgashi wayorgan quimsa chunca (30) trïgucunata, waquin espïgacunashi wayuyargan sogta chunca (60) trïgucunata y waquinnashi wayorgan pachac (100) trïgucunata.”
9 Sayno yacharcasir Jesús nergan: “Nishgäta wiyag cäga shumag tantyacuyay.”
Tincusiypa Jesucristo imanir yachasishganpis
(Mateo 13.10-17; Lucas 8.9-10)
10 Saypita runacuna aywacuyaptin Jesús quëdargan chunca ishcay (12) acrashgan cag discïpuluncunawan y paywan aywagcunawanpis. Imapita yachasishgantapis mana tantyarmi Jesusta manacuyargan tantyasiyänanpä.
11 Sayno manacuyaptinmi Jesús nergan: “Gamcunataga tincusiypa yachasishgäcunata shumagmi tantyasiyäshayqui. Mana cäsucamagcunatami isanga yachasë imaman tincusirpis mana tantyasiylapa.
12 Sayno yachasë ricaycarpis mana tantyayänanpä y wiyaycarpis mana chasquicuyänanpämi. Janan shongula chasquicamash carmi paycunaga jusancunapita perdonashgasu cayanga.”
Muruman tincusishganta Jesucristo tantyasishgan
(Mateo 13.18-23; Lucas 8.11-15)
13 Saymi discïpuluncunata Jesús nergan: “Say yachasishgäta mana tantyarga masta yachasiptëpis manami tantyayanquipäsu. Saymi shumag tantyayänayquipä canan yachasiyäshayqui.
14 “Trïgu murunömi Tayta Diosninsipa wilacuynin caycan. Trïgu murupacog runanömi Diospa wilacuyninta wilacogcuna caycäyan.
15 “Chucru näninömi waquin runacunapa shongun chucru caycan. Sayno chucru shongu carmi Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyarpis chasquicuyansu. Saymi wiyashgalantapis Satanás gongaycasin.
16 “Waquin runacunapa shongonga shalanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyar cushishmi chasquicuyan.
17 Cushish chasquicurpis shalacho alpa aläpa mana captin trïgu jegarcamur saquicäcushgannömi paycunapis caycäyan. Saymi runacuna chiquiyaptinpis o ima nacaycho carpis cuticuyan naupata cawayashganmanno.
18-19 “Waquin runacunapa shongonga casha rurincho cag alpanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyarpis más yarpachacuyan rïcu cayänalanpä y quiquin munashganno cawayänalanpämi. Saycunalapä yarpachacurmi Tayta Diosninsi munashganno cawayansu.
20 “Waquin runacunapa shongonga ali alpanömi caycan. Paycunaga Tayta Diosninsipa wilacuyninta cushish chasquicur Tayta Diosninsi munashgannömi cawayan. Saymi ali alpacho juc murulapita quimsa chunca (30) trïgu o sogta chunca (60) trïgu o pachac (100) trïgu wayushganno say runa Tayta Diosninsi munashganno cawanga.”
Wilacuyninta acsiman Jesucristo tincusishgan
(Lucas 8.16-18)
21 Sayno nircurmi discïpuluncunata nergan: “Manami pipis acsita sarisinsu cajun rurinman pacananpä, ni cawitu rurinman pacananpäga. Saypa trucanga alayrinninmanmi churan lapanta asicyapänanpä.
22 Saynölami gamcunapis yachasiyashgäcunata pï-maytapis wilapanqui. Sayno wilapaptiquimi pï-maypis wilacuynëta musyayangapä.
23 Nishgäta wiyag cäga shumag tantyacuyay.”
24 Sayno nircurmi Jesús nergan: “Yachasinayquipäga nishgäcunata shumag wiyacayämay. Sayno wiyarga yachasishgäta masmi tantyacuyanquipä.
25 Sayno captenga mayganpis yachacuyta munagcunaga yachasishgäcunata tantyangapämi. Mana yachacuyta munagcunami isanga wiyarpis tantyangapäsu.”
Tayta Diosninsipa wilacuyninta chasquicog runata winamog trïguman Jesucristo tincusishgan
26-29 Saypitanami mastapis Jesús nergan: “Tayta Diospa ali wilacuyninta chasquicog runa trïgu winamognömi caycan. Trïguta muruptin puntataga pashtamun guewanölami. Winarcurnami say trïgoga espigayta galaycun. Pogurcuptinnami cosechan. Trïgu murog runa cosecharpis manami tantyansu murushgan trïgu imano pashtarcamur winashgantapis.”
Diospa wilacuyninta ñäbus muruman Jesucristo tincusishgan
(Mateo 13.31-32; Lucas 13.18,19)
30-32 Mastapis Jesús nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga ñäbus murunömi caycan. Ñäbuspa muronga pasaypa tacshala caycarpis muruptin winamur waquin guewacunapitapis más jatunmi ricacun. Saymi pishgucunapis gueshuncunata rämancunacho rurayan. Say tacshala murulapita ñäbus winarcamur räman mashtacashgannömi Tayta Diospa ali wilacuynenga may-saymanpis chaycan.”
Imapä Jesucristo tincusiypa yachasishgan
(Mateo 13.34-35)
33 Saynölami tincusiypa mastapis Tayta Diosninsipa wilacuyninta Jesús yachasergan. Saynöpis yachasergan runacuna tantyayänanpä-tupulami.
34 Imamanpis mana tincusiypaga manami imaypis yachasergansu. Discïpuluncunatanami isanga tincusiypa yachasishgancunata lapanta tantyaseg.
Vientupäwan yacupä Jesucristo munayyog cashgan
(Mateo 8.23-27; Lucas 8.22-25)
35-36 Runacunata büquipita yacharcasimurnami pasa sacaycaptin Jesús nergan discïpuluncunata: “Acu päsashun gocha wac simpaman.”
Sayno nirmi caycashgan büquilawan wac simpaman aywayargan. Aywayaptinmi asca büquicunawan runacunapis guepanpa aywayargan.
37 Gochapa päsaycäyaptinmi fiyupa vientu galaycorgan. Fiyupa vientuptin yacu pulchagyarmi büquita cäsi cäsi talpucäsergan.
38 Sayno caycaptinpis büquicho shumag jaunacuycurmi Jesús punuraycargan. Saymi Jesusta discïpuluncuna fiyupa mansacäyashpan ricchasiyargan: “¡Ricchay, taytay! ¡Talpucaycansinami!” niyashpan.
39 Saymi Jesús sharcurcur vientutawan yacuta olgutupargan chawänanpä. Saymi jinan höra vientuwan yacu chawasquergan. Saypitanami lapanpis tranquïluna ricacorgan.
40 Nircurna discïpuluncunata Jesús nergan: “¿Imanirtä gamcuna sayjinanpa mansacash caycäyanqui? ¿Manacu nogaman yäracayämanqui?”
41 Sauraga discïpuluncuna quiquinpura mansacash niyargan: “Yacupis vientupis sayno cäsunanpäga ¡imajinanparä munayyog payga caycan!”


text:
Qhali kay
Qhali kay icha Allillakay nisqaqa runap icha uywap allin kayninmi, kusi, mana unquq kayninmi, kurkunpi, nunanpi, ayllunpi, wakinpi ima.
Runap qhali kayninqa runa hayñim. Manam ima runapas huk runap, mama llaqtap mink'achisqanpa, mink'achiqpa hipachisqachu kachun.
Qhali kayninpaqqa runa kaykunatam muchukun:
- Kurku kallpanchay: Runapqa kuyunanmi, kurkunwan allinkunatapas rurachun. Ama tiyaykullachunchu, ama ima chikichaq, maqlluqkunatapas rurachunchu.
- Mikhuy: Qhallallay wayukunata, yuyukunata, aypaq chaqallukunata riwikunatapas mikhuchun. Ch'uya yakutam upyachun. Ama yarqachunchu, ichataq ama nisyutapas mikhuchunchu. Ama nisyu misk'ikunatachu, nisyu aychatachu, ama industriyal nisqa mikhunatachu mikhuchun. Ama pitachunchu, ama machachunchu, ama nisyu hampikunata mikhuchunchu.
- Llump'ay kamay: Mayllakuchun, kirunkunata pichachun, chukchankunata ñaqch'achun. P'achankunata t'aqsachun, wasinta pichachun.
- Ch'uya muyuriq pacha: Sallqa pacha ama waqllisqa kachunchu, wayra pacha yakupas ama miyuchasqa kachunchu. Runaqa ama ruqyaywan unquchisqa kachunchu.
- Allin kawsay: Runamasikunawan, ayllukunawan allinta kawsanakuchun. Huk runakunataqa ama allquchachunchu, huk runakunataq paytapas ama allquchachunchu. Allin kawsanapaq wasinmi puñunanpas kachun. Allintapas, mana waqlliqtapas llamk'achun. Llamk'aq runapaqqa samay mit'an kachun. Wawataq mamayuq taytayuq kachun, ama sarupasqachu, ama maqaykusqachu, ama wakchachu.


text:
Olof Palme
Sven Olof Joachim Palme ( * 30 ñiqin qhulla puquy killapi 1927 watapi paqarisqa Stockholm llaqtapi - 28 ñiqin hatun puquy killapi 1986 watapi paqarisqa Stockholm llaqtapi). Suwidsuyu mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
1982 watamanta 1986 watakama wan 1969 watamanta 1976 watakama ñawpaq kuti Suwidsuyupa Uma kamayuqnin karqan.
1967 watamanta 1969 watakama ñawpaq kuti Suwidsuyupa Yachachiy ministrunin karqan.
Tayta: ; Mama: Freiin von Knieriem
Ñawpaq warmi: Lisbet Palme
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Olof Palme.


text:
Bettino Craxi
Benedetto Craxi sutiyuq runaqa, icha Bettino Craxi (* 24 ñiqin hatun puquy killapi 1934 watapi paqarisqa Sassari llaqtapi - † 19 ñiqin qhulla puquy killapi 2000 watapi wañusqa Hammamet llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Warmi: Sandra Milo. Churinkuna (2).:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bettino Craxi.


text:
Mamallakta Tantanakuypak Salón José Mejía Lequerica wasi ukupimi, ‘Estrategias Europeas en el Ámbito de Seguridad Ciudadana’ Rimayachay paktarka, kaywanka Mamallakta Tantanakuymi Universidad Internacional de la Rioja (Unir) Sumak Yachana Wasiwan makipurashpa ñawpakman pushakun, kay rimanakuypika istallaktamanta yachak ayllukunami pushay llaktayta Ecuador llaktapi, allpapachapipash llakita chimpapuranapak rimanakurkakuna.
Kay awkarik 22 puncha sasi killa 2022 watami, Mamallakta Tantanakuy ishkay kutin llamkay rimanakuyta charinka. Kallaripika 10:15 pachaka, kay kulla - raymi killakuna 2022 watapi Llaktapak Llamkaykullki paktarishka llamkaywillaymanta rimarinkakuna.
Iskun pachakuna rimanakushka kipa, Mamallakta Tantanakuymi, 85 arinishka apushitaywan, Ibeth Estupiñán, María Fernanda Rivadeneira, Francisco Bravo shinallatak Hernán Ulloa, kay Consejo de Participación Ciudadana y Control Social (CPCCS) tantanakuypi runakunak runakunata ñawinchishkapa llamkaymanta llukshichirkakuna, paykunataka Contralor pushakta akllanapak uchilla kamachiy mushukyachinata mana paktashkamanta shinallatak Superintendente de Ordenamiento Territorial pushakta akllaypash mana achiklla rikurikushkamanta.
Mamallakta Tantanakuy por la Verdad, Justicia y Reparación en el caso María Belén Bernal Otavalo Minkarishkapi allichishka llamkaywillayta arinirka; kay yuyarinakushka killkata María Belén Bernal Otavalo runapak, Elizabeth Otavalo Paredes mama warmiman, Killkakamayuk chayachichun mañan; shinallatak, Mamallakta Tantanakuypak llikapankapi llamkaywillayta riksichichuna mañan.
Mamallakta Tantanakuyta pushak, Virgilio Saquicela, tukuy kamachi killkakkunata No.812 niki rimanakuyman kay kullka 17 puncha sasi killa 10H30 pacha tutamantapak kayachirka, kaypimi tisiku runakunapak shinallatak ancha unkuy, mana riksishka unkuy charik ayllukunapak hampikunata charishka shinallatak hampina wasikunapi yanapay chaskishka shinallatak llaktapak Sistema Nacional de Salud hampina wasikuna hampikuna charishka llamkaywillaytami riksinkakuna.
Mamallakta Tantanakuy, 84 ari apushitaywan, kay Consejo de Participación Ciudadana y Control Social (CPCCS) tantanakuypi Hernán Ulloa, Graciela Ibeth Estupiñán, María Fernanda Rivadeneira shinallatak Francisco Bravo Macías kunak runakunata ñawinchinapak kayachin, llamkayta mana paktarishkamanta, kay Ley Orgánica de la Función Legislativa (LOFL) kamachiypak 142 niki puchukay millka killkapi rikuchishkata paktarishpa.
Mamallakta Tantanakuypak No. 810 Niki rimanakuyman, kay awkarik 15 punchapak kayachishkapimi, Sofía Almeida Fuentes, David Rosero, Juan Dávalos, Graciela Estupiñán, María Fernanda Rivadeneira, Francisco Bravo shinallatak Hernán Ulloa, Consejo de Participación Ciudadana y Control Social (CPCCS) kunank runakunata ñawinchinapak mañashkata yuyaypaktarinkakuna, kay mañaytaka Ley Orgánica de la Función Legislativa kamachiypak 142 niki puchukay killkata rikushpami paktankakuna.
Mamallakta Tantanakuyta pushak, Virgilio Saquicela, kay Salón Nela Matínez wasi uku rimanakuyman chayarka, Mamallakta Tantanakuypi, kay Día del Artesano puncha yuyarikushkamanta. Kay rimanakuymanka, Junta Nacional de Defensa del Artesano tantanakuymi kayachirka, kamachiy killkakkuna, Llaktapi pushakkuna shinallatak llakta ukupi makirurakkuna tantanakuykunapashmi chayamurka.
Shuk apushkay raymi, Salón José Mejía Lequerica wasi ukupi, Mamallakta Tantanakuyta pushak, Virgilio Saquicela, Mamallakta Tanranakuypak shutipi "Dr. Vicente Rocafuerte" unanchata llaktapi rumpawan ñawpa pukllakunaman shinallatak Gabriela Vargas runaman, llushkayashpa pukllakman, paykunami Ecuador llaktapak shutita riksichishpa kushiyachishkapash.
Mamallakta Tantanakuy, Virgilio Saquicela Espinoza pushakukwan, kay 10 puncha sasi killami, Pukllapi riksirishkamanta “Vicente Rocafuerte” unanchata Club de Alto Rendimiento Especializado Independiente del Valle tantanakuypak wipakapi churarka, kayshina riksiriytaka kay 2022 wata Copa Ecuador shinallatak Copa Sudamericana rumpawan pukllaypi mishashkamanta, pushakkuna, yachachikkuna, pukllakunapash sinchita llamkashpa paktashkamanta.


text:
26
Pablu chay kamachikuk Agripata willarkan ima layatami kawsashka nishpa.
(Hch 9.1-19; 22.6-16)
1 Chashna Festo willaptin Agripaka Pablutaka willarkan:
—Kunan willawaysapa imapami sukaman chatashunkisapa nishpa.
Chashna willaptin Pabluka makinta alsashpa willarkan:
2 —Kamachiwaknini Agripa, kan munaptiki rimakunaynipa sukaman kushikuni. Judiyumasinikuna rikchak layata chatawashkasapa. Kunan willayki llullakushpa chatawashkankunata.
3 Kanka judiyukuna amañanaynikunata allita yachanki. Chaymanta yachanki imakunapami ayninakunisapa nishpa. Chayrayku roygayki allillapi uyariwanaykipa.
4 Tukuy judiyumasinikuna yachansapa wayna kashkaynimantapacha llaktaynipi Jerusalenpipish allita kawsashkaynita.
5 Chaymanta allita yachansapa fariseo runa kanaynita. Paykuna munashpa atipanmansapa chayta willashuyta. Tukuy pi yachan fariseokuna tukuy judiyu runakunamanta Moisespa kamachikunankunata ashwan allita kasunaynikunata.
6 Ñawpa tiempu Tata Dios awiluynikunata willarkan tukuy wañudukunata kawsachimunankunata. Ñukapish chayta kreyini. Chayta kreyishkaynirayku judiyumasinikuna chatawaykansapa.
7 Chay chunka ishkay ñawpa awiluynikunamanta mirashkan judiyu runakuna shuyaykanisapa Tata Dios chay willawashkankunata rurananpa. Chashna shuyashpaynikuna diyapi tutapi Tata Diosta kuyashpa kawsanisapa. Ñuka Tata Dios willawashkanta kreyiptini, kamachiwaknini Agripa, kunanka kay judiyumasinikuna chatawaykansapa.
8 ¿Imapatí yuyankichi Tata Dios mana atipananta wañudu runakunata kawsachimunanta?
9 Ñawpa ñukapish yuyarkani alli kananta Nasaretmanta Jesusta kreyik runakunata sufrichinaynikunapa.
10 Chashna yuyashpayni Jerusalenpi Jesukristuta kreyik runakunata sufrichirkani. Chaymanta saserdotekunapa kamachikukninkuna almitiwaptinkuna Jesukristuta kreyik runakunata aypata karselpi wichkachirkani. Chaymanta kreyikuk runakunata wañuchinayaptinkuna ñukapish rimarkani allimi wañuchinankunaka.
11 Aypa kuti tantanakunankuna wasikunapi chay kreyikuk runakunata makachirkanisapa rimanankunapa Jesus mana alli rurak kananta. Chaymanta sukaman piñakushpayni rirkani chikan llaktakunapipish chay runakunata sufrichiksapa.
12 Chaymanta saserdotekunapa kamachikukninkuna kachawaptinkuna Damaskoman riykarkani chay Jesukristuta kreyik runakunata sufrichinaynipasapa.
13 Chaypina, kamachiwaknini, chay ñanpi riykashpayni chawpi diyata sielumanta sinchi llipyak lusta kawarkani. Chay luska intimanta ashwan sinchita llipyashpa ñukapi ñukawan riykakmasinikunapipish llipyarkan.
14 Chayta kawashpaynikuna tukuy ñukaykuna allpakaman urmarkanisapa. Chaypina uyarirkani hebreo rimanaynikunapi willawaptin: “Saulo, Saulo ¿imapatí ñukata sukaman sufrichiwaykanki? Chashna sufrichiwashpayki suk toro puntayuk kaspita aytaykakshina kikikilla wakllichinakuykanki.”
15 Chayta uyarishpa tapurkani: “¿Pití kanki, Señor?” Chaypina ayniwarkan: “Ñukami kani sufrichiwanayki Jesus.
16 ¡Kunanlla atarimuy! Ñukaka kanpi rikurishkani sirviwanaykipa. Tukuy runakunata kaypi kawashkaykita willanayki tiyan. Chaymanta tukuy kawachinaynita tukuy pita parlachinayki tiyan.
17 Kunanmantapacha tukuy judiyumasikikunamanta mana judiyukunamantapish kuydashkayki ama wañuchishunankunapa.
18 Mana judiyu runakunaman kachashkayki luspishina purinankunapa amana tutapishina kawsanankunapana. Paykunaman kachashkayki yachachikunaykipa Tata Diosllata kasushpa kawsanankunapa amana chay sinchi supayta kasushpana kawsanankunapana. Chaymanta yachachikunayki tiyan ñukata kreyiwanankunapa. Chashna ñukata kreyiwaptinkuna Tata Dios uchankunamanta perdonankasapa mana tukuyniyukta paywan tantalla kawsanankunapa.”
19 Chashna sielumanta Jesukristu willawaptin, kamachiwaknini Agripa, ñukaka chay willawashkanta kasushkani.
20 Primeruka Damasko llaktapi kawsak runakunata yachachirkanisapa Jesus salvakuk runa kananta. Chaymanta Jerusalenpipish, tukuy Judea partipipish judiyu runakunata, mana judiyu runakunata yachachirkanisapa. Willarkanisapa uchankunamanta wanashpa Tata Diosta kasushpa kawsanankunapa. Yachachirkanisapa allita rurashpa kawsanankunapa tukuy runakuna yachanankunapa Tata Diosta kreyinankunata.
21 Chashna yachachikuptini chay chikniwak judiyumasinikuna Tata Diospa wasinpi apiwashpa wañuchiwanayarkansapa.
22 Chashna wañuchiwanayaptinkunapish Tata Dios yanapawaptin kunankaman mana shaykushpa katinilla. Tukuy runakunata, kamachikukkunata, mana kamachikukkunatapish yachachiypi katini. Moiseska ñawpa yachachikuk runakunapish killkarkansapa imatami Tata Dios ruranka nishpa.
23 Killkarkansapa Tata Diosmanta shamudu runa sukaman sufrishpa wañunanta chaymanta wañushkanmanta kawsamunanta. Manara ni pi wañushkanmanta kawsamuptinra paymi kawsamurkan amana kutin wañunanpa. Paymi kawsamurkan judiyu runakunata mana judiyu runakunatapish willanankunapa mana alli rurashkankunamanta perdonanankunata. Tukuy chayllata ñukaka yachachikuni.
Pabluka munarkan chay kamachikuk Agripa Jesukristuta kreyinanpa.
24 Pablu chayta willaptin chay kamachikuk Festoka sinchita willarkan:
—¡Dementumi kanki, Pablu! Sukaman yachakushpayki dementuyashkanki.
25 Chashna Festo willaptin Pabluka willarkan:
—Alli kamachiwaknini Festo, manami dementuchu kani. Allita yuyaykushpayni kuskata willayki.
26 Kaypimi judiyukunapa kamachikukninikuna Agripa. Paymi allita yachan tukuy willashkanayni chashna kashkanta. Mana kuchupi pakakushpachu Jesusta wañuchirkansapa. Chayrayku paypa ñawpakninpi mana nima manchakushpa rimani.
27 Kamachiwaknini Agripa ¿chay ñawpa yachachikukkuna yachachikushkanta kreyinkichu? Ñuka allita yachani kreyikunaykita.
28 Chashna Pablu tapuptin Agripaka aynirkan:
—Kan tipillata yachachiwashpayki ¿yuyankichu Jesukristuta kreyinaynita?
29 Chashna Agripa willaptin Pabluka aynirkan:
—Tipitapish aypatapish yachachishpayni munayman ñukashina kreyikunaykipa. Munayman tukuy kay uyariwaykak runakunapish Jesukristuta kreyinankunapa. Chashna ñukashina kreyikuptikichi mana munaymanchu ñukashina kadenadu kanaykichipa.
30 Chashna Pablu willaptin Agripaka shayarirkan. Shayariptin Bernisewan gobernador Festoka tukuy chaypi runakunaka shayarirkansapa.
31 Chaypina suk laduman rirkansapa Pablu rimashkanta kikinkunapura parlak. Parlashpa willanakurkansapa:
—Kay runaka mana nimata rurashkachu wañuchichinanchikunapa nima karselpi churananchikunapa.
32 Chaypina Agripaka Festota willarkan:
—Atipanchiman kay runataka kachariyta mana kikin roygashushka kaptinka chay ashwan sinchi kamachikuk Sesarman kachanaykipa.


text:
Coclé pruwinsya
Coclé pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Coclé), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Penomomém. 4 927 km2.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin tarpuy killapi 1855 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
228 676 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
3 distritukuna wan kurregimyentukuna.
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coclé pruwinsya.


text:
Colón (Unduras) suyu
Colón suyu (kastilla simipi: Departamento de Colón), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Trujillom.
8,8750 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1891 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
304 603 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
10 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Colón (Unduras) suyu.


text:
Leo Marini
Alberto Batet Vitali sutiyuq runaqa icha Leo Marini (* 23 ñiqin chakra yapuy killapi 1920 watapi paqarisqa Mendoza llaqtapi - 15 ñiqin kantaray killapi 2000 watapi wañusqa Mendoza llaqtapi ), huk Arhintina mama llaqtayuq takiq, takichaq, aranway pukllaqmi karqan.
Taytan: Luis Batet, Maman: Herminia Vitali,
Warmi: Gloria Solanas
Churinkuna: Alberto wan José Luis Batet.
DiskukunaLlamk'apuy
DiscografíaLlamk'apuy
PilikulakunaLlamk'apuy
- * Sueña mi amor : (1946) Chile .
- Mary tuvo la culpa : (1950) Argentina .
- ¡Qué rico el mambo! : (1952) Argentina .
Pilikakuna (directur)Llamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Leo Marini.


text:
12
Ishcay cära mana canansipä Jesucristo yachasishgan
1 Jesús sayno parlaycaptinmi waranganpa runacuna wayi puncuman shuntacäyargan. Jesusta wiyayta munayashpanmi tanganacurrä saycho caycäyargan. Saymi discïpuluncunata Jesús nergan: “Fariseucunaga runacuna ricayänalanpämi ali-tucuyan. Cuidä paycunano ishcay cära caycäyanquiman.
2 Pacaylapa jusalicuyashgayquipis juicio finalcho musyacangami. Manami ima jusalicuyashgayquipis mana musyacaypaga cangasu.
3 Saynömi pacaylapa wilanacuyashgayquipis y puncuta wichgacuycur parlacuyashgayquipis juicio finalcho lapan mayacangapä.
Pitapis mana mansacunansipä Jesucristo yachasishgan
(Mateo 10.26-31)
4 “Cuyaynëcuna, ama mansayanquisu pipis wanusishunayquipä jurapäshuptiqui. Wanusiyäshushpayquipis almayquitaga manami wanusengasu
5 Chiquishogniquicunata mansacur cäsucuyänayquipa trucanga Tayta Diosninsita cäsucuyay. Paymi isanga munayyog caycan almantinta pitapis infiernuman gaycunanpä.
6 “Tantyacuyay. Chanquishcunata runacuna mana cäsupaptinpis Tayta Diosninsi lapantami ricaycan. Chanquishtapis sayno ricaycarga gamcunata masrämi Tayta Diosninsi ricaycäshunqui.
7 Agsayqui ayca cashgantapis payga musyaycanmi. Tayta Diosninsi sayno ricaycäyäshuptiquega ama mansayaysu pipis wanusiyta munayäshuptiqui.
Jesucristupa favornin parlagcuna ali ricash cayänanpä cashganpita Jesucristo yachasishgan
(Mateo 10.32-33; 12.32; 10.19-20)
8 “Pipis nogata chasquicamashganta mana pengacuypa wilacuptenga nogapis angilcunapa naupancho paycunapa favorninmi parlashäpä.
9 Pipis runacunapa naupancho pengacushpan chasquicamashganta ñëgamaptenga nogapis angilcunapa naupancho paycunata: ‘Manami reguësu’ nishäpämi.
10 “Tayta Dios cachamushgan Cristo cashgäta mana tantyar conträ parlaptenga Tayta Dios perdonangapämi. Santu Espíritu nogapita tantyaycäsiptin conträ parlaptinmi isanga Tayta Dios imaypis perdonangasu.
11 “Gamcunata juzgashunayquipä sinagogacunaman, juezcunaman y waquin autoridäcunaman apayäshuptiquipis ama laquicuyanquisu: ‘¿Imatarä nishä?’ nishpayqui.
12 Santu Espiritunami tantyasishunquipä imata niyänayquipäpis.”
Wachacash mana canansipä Jesucristo yachasishgan
13 Runacunapa chaupinpita juc runa nimorgan Jesusta: “Wauguëta niycuy herenciata raquipämänanpä, taytay.”
14 Saymi Jesús nergan: “Amïgo, manami juezniquisu ni albasyayquisu noga cä sayno manacamänayquipäga.”
15 Nircur runacunata nergan: “Ama imapäpis wachacash cayaysu. Ali cawayga manami imaycayogpis caylachöräsu caycan.”
16 Saymi Jesús wilapargan: “Juc rïcu runashi murushganpita ascata cosechargan.
17 Sayshi say rïcu runa yarpachacorgan: ‘Cananga ¿maymantä saysica micuyta churashä? Wayë manami aypannasu micuynëcunata pirwanäpä.’
18 Sayno yarpachacuycashganchöshi nergan: ‘Canan pirwa wayëta juchurcasirmi jucta sharcasishä más jatuncarayta. Nircurmi sayman lapan shuntashgä micuynëta pirwashäpä.
19 Sayno pirwacuycuptëga asca watapämi micuynë cangapä. Nircurnami micur upur cushishla cawacushäpä.’
20 Sayno yarpachacuycaptinshi Tayta Diosninsi nergan: ‘¡Mana ali yarpayyog runa! ¡Canan sacaymi wanunquipä! Lapan pirwacushgayqui ¿pipärä canga?’ ”
21 Jesús sayno parlayta ushasquirmi nergan: “Say wanog rïcu runa waläla cosëchata shuntashgannömi quiquilanpä imatapis munagcunaga wanur imatapis chasquiyangapäsu Tayta Diosninsipita.”
Tayta Diosman imaypis yäracunansipä Jesucristo yachasishgan
(Mateo 6.25-34)
22 Nircur discïpuluncunatapis Jesús nergan: “Gamcunaga ama yarpachacuyaysu: ‘¿Imatarä micuycushä? ¿Imatarä jaticuycushä?’ nir.
23 Micuyninsi captinpis y mödanansi captinpis manami saylachösu ali cawayta tarinsi.
24 Shumag tantyacuyay pishgucuna imano cawayashgantapis. Paycunaga manami murucuyansu, ni cosechayansu ni pirwacuyansu. Sayno captinpis Tayta Diosninsimi micuyta puestupan. Tayta Diosninsipäga say pishgucunapitapis gamcuna masmi väliyanqui.
25 Mayjina yarpachacurpis ¿pirä winarcunman tamäñunpita juc cucush maslatapis?
26 Saynölami mayjina yarpachacurpis say yarpachacushgalanwanga pipis tarengasu mödanatapis ni micuytapis.
27 “Tantyacuyay waytacuna imano cuyaylapä tuctuyashgantapis. Waytacunaga mana aruycarpis mana puscacuycarpis cuyaylapämi ricacuyan. Say waytacuna cuyaylapä cayashgannöga manami unay rey Salomón jaticushgan mödanancunapis cuyaylapä cashgasu.
28 Saquiptin rupasish cananpä captinpis Tayta Diosninsega alimi guewacunata winasin. Yäracuyniynag runacuna, waytacunatapis cuyaylapäta tuctuycäserga ¿manasurä gamcunatapis Tayta Diosninsi yanapäyäshunqui mödanayquita tariyänayquipä?
29 “Sayno caycaptenga ama laquicuyaysu imata micuyänayquipä ni imata upuyänayquipäpis.
30 Saynöga laquicuyan Tayta Diosman mana yäracog runacunalami. Gamcunaga ama paycunano laquicuyaysu. Imata nistashgayquitapis Tayta Diosninsega musyaycanmi.
31 Nistashgayquicunapä yarpachacuyänayquipa trucanga Tayta Diosninsi munashganno cawayänayquipä imaypis yarpachacuyay. Pay munashganno cawayaptiquega imata nistäyashgayquitapis puestupäyäshunquipämi.
32 Sayno caycaptenga, cuyaynëcuna, ama laquicuyaysu. Gamcunatami Tayta Diosninsi acrayäshushcanqui imayyagpis paypa naupancho cawayänayquipä.
33 “Sayno caycaptenga imayquicunatapis ranticuycur say guellaywan muchogcunata yanapäyay. Sayno yanaparga gloriaman riquëzayquita churacognömi caycäyanqui. Saynöpami gloriaman char cay pasacho ima riquëzapitapis más ali cagcunata chasquiyanquipä. Saytaga manami suwapis apangasu ni puyupis ushangasu.
34 Rïcu canalayquipä yarpachacorga manami Tayta Dios munashganno cawanayquipä yarpachacuycanquisu.”
Jesucristo cutimunanpä puestucush canansipä yachasishgan
(Mateo 24.45-51)
35-36 “Noga cutimuptë chasquicamänayquipä puestucush maya mayala caycäyay. Patronnin casaray fiestapita cutimunanta shuyaraycag ashmaycunanöla nogatapis shuyacayämay cutimuptë chasquicayämänayquipä. Puncuta jucla quichapäyänanpä ashmaynincuna acsinwan shuyaragno gamcunapis puestucushla caycäyay.
37 Sayno shuyämagcunataga mësa cagman jamaycasir quiquë sirviptëmi fiyupa cushicuyangapä.
38 Imay hörapis cutimushämi: pulan pagas carpis o walpa wagay carpis. Sayno caycaptenga maya mayala cutimunäta shuyarämay. Shuyacamagcunaga gloriaman pushaptëmi cushicuyangapä.
39 “Pipis wayinta suwapänanpä cashganta musyarga mana punuypami wayinta täpanman.
40 Saynöla gamcunapis puestucushla caycäyay. Mana musyayashgayqui hörami elagpita noga cutimushäpä.”
41 Sayno niptinmi Pedro taporgan: “Sayno yachasishgayquega ¿nogacunalapäcu o lapan runacunapäwancu caycan?”
42 Niptin Jesús nergan: “Patronnin maypapis ilarga más yäracuypä cag ashmaynintami haciendancho lapantapis shumag ricananpä churan. Saymi say ashmayga mincaynincunatapis höralancho garasin.
43 Patronnin cutimur yäsishganno ali ruraycagta tariycorga: ‘Ali ashmaymi canqui’ nengapä.
44 Sayno nishpanmi patronnin say ashmaypa maquinman churanga lapan imaycantapis ricananpä.
45 Mana yäracuypä cag ashmaymi isanga: ‘Patronnë manarämi cutimongaräsu’ nir ashmay mayinta magan y micur upyar jitaräcun.
46 Sayno caycaptinmi mana yarpashgan höra elagpita patronnin cutimonga. Patronnin yäsishganta mana cäsucur lutanta ruraycagta tariycurmi mana cuyapaypa say ashmayta castigangapä.
47-48 “Mana musyayninpa juc ashmay lutanta ruraptenga patronnin manami aläpasu castiganga. Patronnin nishganta musyaycar mana wiyacuypa lutanta ruraptinmi isanga patronnin segaypa castiganga. Saynölami Tayta Diosninsipa wilacuyninta musyaycar pipis mana cäsucuptenga más fiyupa juzgash canga.
Payman yäracogcunata chiquiyänanpä cashganpita Jesucristo yachasishgan
(Mateo 10.34-36)
49 “Cay pasaman noga shamushcä chasquicamagcuna salvash cayänanpä y mana chasquicamagcuna juzgash cayänanpämi. ¡Maynapis runacunata juzgar galaycömanna!
50 Isanga runacunata salvanäpäga fiyupa nacarrämi wanushäpä. Nacanäpä cashganta musyarmi fiyupa laquicö.
51 “Gamcuna yarpaycäyanqui cay pasaman shamush captë runacuna cuyanacur alina cawayänanpä cashgantami. Manami yarpäyashgayquinösu canga.
52 Cananpitaga yäracamagcunata mana yäracamagcuna chiquiyangami. Sayno carmi juc wayicho quiquinpura chiquinacuyanga.
53 Taytanmi chiquenga surinta y surinmi chiquenga taytanta. Mamanmi chiquenga wawanta y wawannami chiquenga mamanta. Lumsuyninmi chiquenga suedranta y suedrannami chiquenga lumsuyninta.”
Jusalicuycunata cacharinansipä Jesucristo yachasishgan
(Mateo 16.2-3)
54 Saypitanami runacunata Jesús nergan: “Inti jeganan cagpa pucutay yurimuptenga: ‘Tamyanganami’ niyanqui, y niyashgayquinölami tamyan.
55 Inti jegamunan cag derëcha cag lädupita vientu vientumuptenga: ‘Shanangami’ niyanqui, y niyashgayquinölami shanan.
56 ¡Musyag-tucogcuna! Ciëluta ricar y cay pasata ricar imano tiempo cashgantapis tantyaycarga ¿imanirtä tantyacuyanquisu jusalicuyashgayquipita Tayta Diosninsi juzgayäshunayquipä cashganta?
57 “Tiempo cashganyag ¿imanirtä yarpachacuyanquisu salvash cayänayquipä?
58 ¿Manacu pipis quejacuyäshuptiquega autoridäman manarä char arreglayanqui? Mana arreglayaptiquega juezmanmi apasiyäshunqui. Jueznami wardiacunawan carcilman wichgasiyäshunquipä.
59 Saypitaga manami yarguyanquipäsu lapan jagan cashgayquita manarä pägapacorga.”


text:
Groningen pruwinsya
Groningen nisqaqa Urasuyupi huk pruwinsyam (provincie). urasuyu simipi: Groningen, gronin simipi: Grönnen - Grun'n.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
53° 15′ NB 6° 45′ OL
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
583 000 runakuna (2015).
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Groningen llaqtam.
Munisipyukuna (12)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Groningen pruwinsya.
- Groningen pruwinsya


text:
3
Limayninchicta sujitacuśhun
1 Chalapacü-masïcuna, ama-ari yaćhachicü-tuculcaypi wañupacuyalcaychu, yaćhachicücunaca sumätalä licaycuśha cananchicta yaćhayalcalñá. 2 Ñatac lluymá imallaćhüpis mana allinta lulalpuyanchic. Limayninchicćhu ima mana allinllactapis niycücämi ichá sumäpa allincäćhu cayan. Chayurá lluy aychantapis sujitacunmanmá. 3 ¿Manachun cawallucta uchuy jaquimallawan, may-lädu munaśhanchicmanpis jinantin cawallucta puśhananchic? 4 Chaynütacmi barcucta may-chica jatun cayaptinpis, maynu waywa apaycaćhaptinpis manijäca munaśhanman lichin uchuy manijacullanwan. 5 Chaynümi shiminchicćhu uchuy allullanchicpis; maynu-maynücunactalämi limälunmanpis. ¿Manachun uchuy nina lataycuśhallanpi munticunactapis mallülunman? 6 Cay allunchicpis ninanümi; llapan aychanchicpïta caymi mana allincäwan juntäśha cayan, lluy aychanchicman misminanpä. Nunäpa cawsayninchictam latachin; jinal quiquinpis wiñay nina waläcäwan latächisha cayan.
7 Nunaca mansälunmanlämi llapan licchä uywacunactapis, pälïcunactapis, culucunactapis, challwacunactapis. 8 Ñatac manamá pï nunapis shiminćhu cä alluntá mansayta atipanchu. Sujitachicuyta mana munä pasa-pasaypinninmari cayan. Shimi puntallanćhütacmi wañuchicü bininuctanuypis uywayan.
9 Cay shiminchicćhu allunchicwanmi Duyñunchic Tayta Diosta alawanchicpis, chay allunchicwantacmi Diosninchic quiquintanülla camacuśhan nunancunactapis jalutacunchic. 10 Chayurá jucllay shimillapïmi yalamun alawaycuywan jalutacuypis. Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, chaynu'a manamá canmanchu. 11 ¿Jucllay pucyullapïta mishqui yacuwan ćhacćhä yacu yalämunmanchun ampá? 12 Chalapacü-masïcuna ¿ïgus lantaca wayülunmanchun asïtunacta, ütac üba lantäpis wayülunmanchun ïgusta? Chaynümá ima pucyupïpis mishqui yacuwan ćhacćhä yacu mana yalunmanchu.
Sumä yaćhayca Tayta Diosninchicpïmi śhamun
13 Má, ¿amcunaćhu yaćhayniyu tantiayniyu cayalcanchun? Chayurá yaćhayninpi mana nunatucul allin lulaycuśhanpa camalaycachichun. 14 Ñatac inbidinacuycunallacta lägacuycunallacta śhun'uyquićhu uywayal'a ama alawacuychu nïtac rasuncätapis nïgayaychu. 15 Caynu “yaćhaycá” manam Diospïchu, aśhwanpa cay pachallapïmi, aychap munayllanpïmi, supaypa munayllanpïmi. 16 Chaynu inbidinacuycuna, lägacuypi wañuyäcunaćhu'a mana allincunällam, pantaycunällam lläwalayalcanpis.
17 Tayta Dios yaćhayninta uycuśhan nunam ichá caynu: imapïtapis sumä chuyam, jawcallam caycun, cuyacümi, allin śhun'uyümi, llaquipayniyümi, allincunällactam wayuycun, tantiayninwanmi limacun, cällanmanmi lulaycunpis. 18 Mayanpis Diospa jawca cayninćhu cäcunacá, chay allincätam talpunmanpis, allin cawsaycäta cusichananpä.


text:
Luis Alberto Lacalle
Luis Alberto Lacalle de Herrera sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin anta situwa killapi 1941 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi - ) huk Uruwayi mama llaqtapi taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitikupas runam karqan.
1990 watamanta pacha umalliq kachkaptin 1995 watakama.
Tayta: Carlos Lacalle; Mama: Hortensia de Herrera y Uriarte.
Ñawpa warmi: Julia Pou
Churinkuna: (4) Pilar, Luis Alberto, Juan José wan Manuel.
Yachaywasi:
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Alberto Lacalle.


text:
CHILLAY PUNCHA, 15 AYRIWA KILLAPI
YACHAYSHUTIKUNA
- Imbaburapi 5 wañushkakuna tiyan
- Cotacachimanta hampikkuna rukukunapak hampikunata kararka.
- Ukshapunku ayllullakta 80 ayllukunapak mikunata kararka
- Otavaloman GAD Municipal mikunata karashpa purikun.
Ecuadorpi kunanpachakamanka, 7858 unkushkakuna tiyan, 388 wañushkakuna.
Guayasmi ashtawan unkushkakunata charin, 5551. Imbaburapika 34, Ibarrapi 27, Otavalopi 2, Cotacachipi 2, Atuntaquipi 3
Shinallatak Imbabura markapika 5 wañushkakuna tiyan. Kayka COE nacional willaymantami kan.
COTACACHIPA WILLAYKUNA
– Parque Abdon Calderonta, parque Olmedo, Asdrubal de la Torre hampinawasita, JATUK CEM katunawasita, ñankunatapash mayllarka, maypi ashtawan runakuna purin chaytami mayllanakun. Kaytaka Cotacachimanta GAD Municipal, Bomberokunawan, Movidelnorwan, ishkay antawakuna Scham Team-wanpash yanaparishpami rurarkakuna.
– Cotacachimanta wakin hampikkuna tantanakushka hampikunata COE Cantonalman karankapak, kay hampikunaka rukukunata hampinkapakmi kan.
– Ukshapunku ayllullakta 80 ayllupak mikunata karashka, chay mikunatami COE Cantonal rukukunapa wasiman, Bonanza Cotacacheña ñampi hatukkunaman, San Francisco katukkunapa tantanakuyman, shinallatak mana charik ayllukunamanpash karakun.
OTAVALOPA WILLAYKUNA
IESS tukuy afiliashkakunata hampinkapak, imashinatak llamkakun willachin:
– Mana purita ushakkunapakka, hampikkunami kikinpa wasiman rishpa hampinka.
– Maykankuna diabetes, hipertensión, hipotiroidismo unkushkakunataka hampikunata wasimanmi chayachinka.
– Ima unkuyta charishpa, shinallatak ginecología, traumatología, cardiología, pediatría, psicología hampiyachaykunata mutsurishpaka. kay yupaymanmi kayachina 2920450 ext. 113.
– Otavalomanta GAD Municipalmi llaktakunapi purikun mana charikkunaman mikunata karashpa. Kaytaka Junta Parroquial pushakkunawan,ayllullakta pushakkunawanpashmi maskanakun maypitak tiyan mana charikkuna. Kikin mikuna illak kashpaka, kikin maykanta mikuna illak riksishpaka, kay yupayman kayachipay: 096 341 4047
Wasimanta Ama llukshipashunchik mashikuna. Wasipi sakiripashunchik.
USHASHPAKA YANAPASHUNCHIK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani, kayakama mashikuna.


text:
14
144,000 taquipäcun
1 Chaypïtam Sion nishan ulućhu Uwishcäta śhäcuyäta licälú. Paywanmi capäcuñä paćhac tawa ćhunca tawayu walanga (144,000) ulcunćhü-cama Uwishcäpawan Tayta Diospa śhutin isquirbïsha cäcunapis.
2 Chayćhümi uyalïlú janay pachäpi ayalpämüta, jatun mayup lüyaynintanuy, räyup bululunyaynintanuy, arpa tucäcunap tucaynintanuy. 3 Paycunam chay täcunanćhu puydï täcücäpa, tawa cawsäcunäpa, mandä yaśhacunäpa puntanćhu muśhü taquicunacta taquipäcuñä. Chay muśhü taquicta manam pipis taquiyta atipäñächu, sinu'a cay pachäpi paćhac tawa ćhunca tawayu walanga (144,000) salbaśha nunacunällamari yaćhapäcuñä. 4 Paycuna manamá uchuyllapis walmiwan juchaculcäñächu. Aśhwanpa maytapis Uwishcäwanmi liyalcäñä. Lluy nunacunapïta puntannin libraycuśha capäcuñä Diospäwan Uwishcäpä wamäta uycuśha cananpämari. 5 Shimincunaćhüpis manam ima casquillapis talicuñächu; imallactapis mana niycunam capäcuñä.
Quimsa anjilcunam willaculcan
6 Chaypïtam licälú juc anjil janay pachäpa ćhawpinćhu päliyäta. Paymi wiñay simpri allin willacuyta apañä jinantin pachäćhu llapa malcacunaman, nasyuncunaman, llapa caśhtacunaman, imaymana limayćhu limä nunacunaman willaycamunanpä. 7 Ayaycaćhaypanümi cay niñä: “Tayta Diosta manchacuywan uyalicul altuman julaycäliy. Cäraycunan muyunca ćhämunñamari. Alawapäcuy janay pachäta, cay pachäta, lamarcäta, lluy yacucunätapis camäcäta” nil.
8 Chaypïta ishcay cä anjilñatacmi nimuñä: “¡Jatun munayniyu Babilonia malca - sumä shincaśhannuy mansibacuynincunaćhu juchacachïca - cućhpälunmi, cućhpälunmi!” nil.
9-10 Jinaman quimsa cä anjilpis ayaycaćhaypanümi nimun: “Mayanpis cay chucarüta ütac liträtunta alawäcá, ulcunćhu ütac maquinćhu unanchachicücá Diospa ćhacćhä bïnu-yupay mana mirmaycuśha sumä-sumä ćhacćhä piñacuynintam lluy upyalpapäcun'a. Chay chuya anjilcunäpa Uwishcäpa puntanćhümari ñacapäcun'a asufriwan nina lupäcäćhu. 11 Ñatac chay ñacaypa untaynin wiña-wiñaypämi ishpimun'a. Chay chucarütawan liträtunta alawäcunäpá manam tutay-muyunpis jamaycuy can'achu, nïtac chay unanchacuyninta ćhulachicücunäpäpis” nil.
12 Chayurá chalapacücuna, Diospa camachicuyninta cäsucücuna, Jesusninchicćhu masïsu cäcuna ¡ñacaycunäćhu tacyaycapäcunayquimá!
13 Chaypïtam uyalïlú janay pachäpi apalcaćhaypanuy cay nimüta: “Cayta isquirbiy: ‘Caypi puntaman Jesusninchicman chalapacul wañucücunacá ¡maynu cushisham capäcun'a!’ ” nil.
Niptinmi Chuya Ispiritupis “Aw, paycuna chay lulaynincunapïta jamaculcan'añam; lulaśhancunäpis yalpaśhañam caycun'a” nin.
Juc anjilmi cay pachäta cusichan
14 Chaypïtam licälú Rasun Nunap chulincä-yupay yulä-yulä pucutaypa jananćhu täcuyäta. Paymi umanćhu apañä ürupi curunacta. Maquinćhüñatacmi uywañä sumä fïluchäśha cüśhacta. 15 Chaypïtam Diospa chuya wasinpi juc anjil yalämuñä. Paymi sumä ayaycaćhaypanuy pucutaycäpa janäninćhu täcücäta nin: “Lutuna timpu ñam ćhämunña; cay pachäćhu cusichaca ñam pu'uśhaña cayan. Cüśhayquiwan canan-pacha lutućhacuyña” nil. 16 Niptinmi pucutaypa janäninćhu täcüca cüśhanwan cay pachäta pasäluptin juntüśha licalïñä.
17 Chaypïtam janay pachäćhu Diospa chuya wasinpïta juc anjilpis yalämun fïluchäśha cüśhacta aptïsha. 18 Chaynütacmi uycunan pataccäpïta yalämun juc anjilpis, ninawan cañaycunanpä pudirniyu. Paymi chay cüśha aptiläcäta ayaycaćhaypanuy niñä: “Canan-pacha cüśhayquiwan cay pachäćhu nunacunäta übacta-yupay cusichay; ñam pu'uśhaña cayalcan” nil.
19 Niptinmi cay pachäćhu nunacunäta anjilca cüśhanwan lutüñä; jinalculmi malcapïta calućhu übacta jalunancäman, Diospa jatun piñacuyninman jitaycüñä. 20 Chayćhu jalupäcuptinmi mayunuy yawar yalämul cawallucunap jaquiman-cama ćhäñäpis, quimsa paćhac (300) kilumitrucamam unyäñäpis.


text:
CHASKA PUNCHA, 28 AYMURAY KILLAPI
YACHAYSHUTIKUNA
– Puka semaforopi mushuk ruraykuna.
– Covid-19 unkuymanta llullaykuna.
– Otavalopi 55 unkushkakuna, Cotacachipi 11.
Ministra de Gobierno, Maria Paula Romo willachirka, kay awaki punchamanta (lunes), Inti killa kallaripika, puka semaforo mushuk ruraykuna kakrin, shina:
– “Toque de queda” 18h00- 05h00.. Puntaka 2 pacha chishimanta karka.
– Antawakuna hunkaypi 2 punchata purita ushanka. Puntaka shuk punchalla usharirka.
– Taxikuna par, impar yupaykunata katishpa purita ushanka.
– Kamaywasikunapa antawakuna tukuy punchakuna llukshita ushan.
– Llakta ukupi runakunata apak antawakuna wakinkunalla purita ushan.
– Wasipi llamkay “teletrabajo” ashtawan sinchiyachina.
– Hampikkunapa consultoriokuna paskayta ushan.
– Runakunata apak antawakuna shuk markakunaman mana purita ushankachu.
COVID UNKUYMANTA LLULLAYKUNA
Alcoholta upiyashpa COVIDunkuyta ashtawan harkayta usharin. kay unkuyta harkankapakka Cerveza, vodka upiyana nishpami willaykunata yallichinakun. Kay willay LLULLAMI KAN.
Unkushka kashpa alcoholta upiyakpika ashtawanmi unkuchin, OMS nin. Shinallatak yapa alcohol upiyakpika sistema inmunológicopak mana alli kanchu. #AmaLlullayTukuychu #NoComasCuento kay willayka Ecuador Chequea. Com pankamanta llukchishka kan.
Imbaburapi 202 unkushkakuna tiyan, 14 wañushkakuna. Otavalopi 55 unkushkakuna, Cotacachipi 11, Antonio Antepi 10, Pimampiropi 24, Ibarrapi 102. Ministerio de Salud willachirka.
Wasimanta Ama llukshipashunchik mashikuna. Llukshishpaka shimi killparinawan llukshina kanchik, shinallata karu karulla puripashunchik.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik, kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani, kayakama mashikuna.