text:
Manqu Qhapaq pruwinsya
Manqu Qhapaq pruwinsya (aymara simipi: Manqu Qhapaq jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Manco Kapac) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kalwaryu
- Mayukuna:
- Quchakuna: Titiqaqa qucha
- Wat'akuna: Titiqaqa wat'a - Killawat'a - Taquiri wat'a - Lawasani wat'a - Kinata wat'a - Qhuchiwat'a
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilliqa wat'a
- Kalwaryu urqu (Titiqaqa qucha)
- Killawat'a
- Titiqaqa wat'a
- Tiwanaku
- Yampupata yaqa wat'a


c: text/html

text:
San Bartolo distritu
San Bartolo distritu; (kastilla simipi: distrito de San Bartolo) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puncha'w kamasqa 5 ñiqin aymuray killapi 1946 watapi, José Luis Bustamante y Rivero Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa San Bartolo llaqtam.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
5 733 runa

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Otto Wallach
Otto Wallach sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin pawqar waray killapi 1847 watapi paqarisqa Königsberg (Alimanya) llaqtapi - † 26 ñiqin hatun puquy killapi 1931 watapi wañusqa Göttingen (Alimanya) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1910 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Tayta: Otto Wallach, Mama: .
Alma mater: Berlin Yachay Sunturnin wan Göttingen Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Otto Wallach.


text:
Limaq
Lima icha Limaq icha Rimaq (Lima < Limaq < Rimaq) llaqtaqa Piruw mama llaqtap Lima llaqta suyupas uma llaqtanmi. Chaypiqa qanchis hunu runakunam kawsanku. Francisco Pizarro llaqtataqa 1535 watapim kamarirqan. 1687 watapiqa hatun pacha kuyuymi llaqtataqa waqllichirqan.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1535 watapi "Ciudad de los Reyes" sutipaq.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Katidral
- San Franciscu inlisya
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Limaq.
- Lima llaqtap paqarisqanmanta


text:
Chan Chan
Chan Chan (muchik simimanta: Jang-Jang, "inti-inti") nisqaqa Piruwpa chalanpi, Qispi kay suyupi, Truhillu pruwinsyapi, Truhillu distritupi, Wanchaku distritupipas, tikakunawan wasichasqa hatun llaqtam karqan, Chimukunap uma llaqtansi.
1986 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Truhillu llaqtamantaqa 5 km karum.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Las 7 maravillas del Perú
- Chan Chan, Ciudad Chimú (flash)
- Rikcha de satélite de las ruinas de Chan Chan


text:
50 willakuy: Mana manchakuq iskay warmikuna
SASACHAKUYKUNAPI tarikuspan israelitakunaqa Jehová Diosta waqyakunku. Mañakusqankuta uyarispan payqa churan mana manchakuq allin umalliqkunata. Juezkuna nispan Bibliaqa sutichan. Ñawpaq kaq juezqa Josué karan, qhepanmantaq: Otniel, Aod, Samgarpiwan. Karanmi Israelpi yanapaq iskay warmikunapas hukninmi Débora huknintaq Jael.
Deboraqa profetisan karan. Jehová Diosmi ñawpaqmanta willan imapas sucedenanta, payñataq runakunaman willan. Deboraqa Juezllataqmi. Orqo patapi palmera sach’aq chakinpi tiyan, chaytan runakuna rinku sasachakuyninku allichaypi yanapananpaq.
Chay tiempopiqa Jabinmi Canaán suyupi kamachiq. 900 carretankunan karan maqanakunapaq. Askhan ejercitonpi soldadonkuna, chaymi wakin israelitakunaqa manchakuymanta Jabinta servinku. Sisaran Jabinpa ejercitonpi umalliqqa.
Huk p’unchaymi Débora Baracta nin: ‘Jehová Diosmi kayta nin: “Chunka waranqa runakunantin riy Tabor monteta. Chaymanmi pusamusaq Sisarata. Chaypin yanapasayki Sisaratapas ejercitontapas atipanaykipaq,”’ nispa.
Baracmi Deborata nin: ‘Ñoqawan riqtiykiqa risaqmi,’ nispa. Deboraqa rinmi, kaytan ichaqa Baracta nin: ‘Manan qanchu hatunchasqa kanki maqanakuypi atipasqamanta, Jehová Diosmi huk warmiwan Sisarata wañuchinqa,’ nispa. Nisqanman hinan suceden.
Sisaraq soldadonkunawan maqanakunanpaqmi Tabor orqomanta Baracqa urayamun. Qonqayllamantan Jehová Diosqa sinchita parachimun chaymi unu hunt’aqtin askha awqanku heq’epaspa wañunku. Sisarataq carretanmanta uraykuspa ayqekun.
Chay qhepallamanmi Sísara Jaelpa karpanman chayan. Payqa karpanman haykuchispan lecheta ukyachin. Chaymi Sisarata puñuchin. Chaymantan Jaelqa Sisaraq umanpi estacawan takaspa wañuchiran. ¡Barac hamuqtintaq, Jael Sisarata wañusqata rikuchiran! Chaywanmi hunt’akuran Deboraq rimasqan.
Kamachiq Jabintapas wañuchiqtinkun israelitakunaqa unay tiempo thakpi kawsanku.
Jueces 2:14-22; 4:1-24; 5:1-31.
Tapuykuna
- ¿Pikunatan niranku juezkuna, iman wakin juezkunaq sutin?
- ¿Iman karan Débora, imakunatan ruwanan karan?
- Kamachiq Jabinpas, ejercitonpi umalliq Sisarapas, Israelwan maqanakuyta munashaqtinku, ¿ima willakuytan Jehová Diospa sutinpi Débora willaran Baracman? Deboraq nisqan hina, ¿pin hatunchasqa kanan karan?
- ¿Imaynatan Jael rikuchin mana manchakuq kasqanta?
- ¿Iman suceden kamachiq Jabinpa wañusqan qhepaman?
Huk tapuykuna
- Leey Jueces 2:14-22.
¿Ima raykun Jehová Dios phiñakuran israelitakunawan, imatan chaymanta yachanchis? (Jue. 2:20; Pro. 3:1, 2; Eze. 18:21-23.)
- Leey Jueces 4:1-24.
¿Imatan cristianakuna yachankuman Deboramanta Jaelmantapas mana manchakuq allin iñiyniyoq kasqankumanta? (Jue. 4:4, 8, 9, 14, 21, 22; Pro. 31:30; 1 Cor. 16:13.)
- Leey Jueces 5:1-31.
Baracpas Deborapas maqanakuypi atipasqankumanta takisqanku hina, ¿imatan ñoqanchispas mañakusunman hamuq tiempopi Armagedón maqanakuy p’unchaypaq? (Jue. 5:3, 31; 1 Cró. 16:8-10; Apo. 7:9, 10; 16:16; 19:19-21.)


text:
Jan Syse
Jan Peder Syse sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin tarpuy killapi 1930 watapi paqarisqa Nøtterøy llaqtapi - 17 ñiqin tarpuy killapi 1997 watapi wañusqa Oslo llaqtapi) huk Nurwiga mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
Nurwiga Uma kamayuq, 16 ñiqin kantaray killapi 1989 watapi watamanta 3 ñiqin ayamarq'a killapi 1990 watapi watakama.
Nurwiga Ruraychaqa Ministru, 16 ñiqin tarpuy killapi 1983 watapi watamanta 3 ñiqin kantaray killapi 1985 watapi watakama.
Ñawpaq warmi: Else Walstad
Churinkuna: 2 (Henrik Syse wan Christian Syse).
Alma mater: Oslo Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jan Syse.
- Stortinget


text:
Limón (Kustarika)
Limón llaqtaqa Kustarika mama llaqtap hatun llaqtanmi. Limón pruwinsya wan Limón kantun uma llaqtanmi. Limón llaqta 70 000 runakunam kawsachkanku (2010).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Philipp J. J. Valentini, kamasqa 1854 watapi.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sister Cities International, Inc. (SCI):
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Limón.
- Limón Munisipyu


text:
Lucio Gutiérrez
Lucio Gutiérrez sutiyuq runaqa (23 ñiqin pawqar waray killapi 1957 watapi paqarisqa Kitu llaqtapi) huk ikwaduryanu awqaq pusaqmi, pulitiku runapas, 2003 watamanta 2005 watakama Ikwadurpa umalliqnin (Mamallaktata Pushak nisqa) karqan.
2000 watapi CONAIEwan kuska awqallikurqan Jamil Mahuad sutiyuq umalliqta qarqunapaq. Jamil Mahuad urmaptinmi, awqaq suyup yanapayninwan Gustavo Noboam umalliq tukurqan. Awqaq pusaqkuna Gutierrezta samk'ay wasimanmi churarqan, chaypi suqta killam kawsarqan. Chaymantataq CONAIE tantanakuypa, Pachakutik partiduppas yanapayninwan 2003 watapi Gutierrez Mamallakta pushak akllasqam karqan. Pachakutikwan CONAIEwanpas Ikwadur mamallaqtatam kamachirqan, Nina Pacari, Luis Macas sutiyuq indihina pusaqkuna paypa ministrunkunam karqan. Suqta killa yallisqa kaptin, Gutierrez paykunata guwirnumanta qarqurqan. 2005 watapi Gutierrezqa karu llaqtaman lluqsirqan, chaymanta qatiq umalliqnin (vice-presidente nisqa) Alfredo Palacio sutiyuq pusaqmi musuq Mamallakta pushak tukurqan.


text:
Mirella Cessa Daniel Betancourtpash warmi millay tukurichun takinkuna.
28 de Noviembre de 2014 - 21h00
Tiempo de lectura 0'45'' | No. de palabras:260 | 48 visitas
Imprimir
Enviar
Kay rurashkaka Infórmate, habla, actúa campañamantami kan.
Infórmate, habla, actúa campañaka sarun punchakunamanta rurashka kan. Ministerio de Justicia, Derechos Humanos y Cultos rurashka kan. Kay 30 punchata, wayru killata, Explanada de MAACpi, Guayaquilpi, riksishka, kuyashkapash takikkuna Mirella Cessa Daniel Betancourtpash ama warmi millay tiyachun, warmita sumaychankapakpash takinkakuna.
Naciones Unidaska kay millayka tukuy llaktakunapi tiyan nin. Kimsa warmikunamanta shuk warmika makay tukushka kan, yumayta charinkapak makay tukushka kan, shuktak millaykunatapash llaki apashka kan.
Ecuador mamallaktapi, ishkay warmikunamanta shuk warmika millayaycha, milliyumay, shuktak millaykunapash llakichishkakuna tiyan. Shina kashpaka kimsa hunu Ecuadormanta warmikuna llakichishkakuna tiyan.
Yana warmikunami ashtakata llakichishkakuna tiyan.
“Ashtakatami llankashkanchik kay shina: Foro Económico Mundialka, Ecuadorka ishkayniki warmi karipura millaykunata tukuchik mamallaktami kan nishpami rikuchishka. Kay millayta anchuchinkapakka ashtawan llamkana kanchik. Kay takik rurayka, millay anchuchinkapak tukuypa llamkaymi kashka, ñukanchikta yuyachin. Shinapash millayta anchuchinkapakka tukuy shunkuwan runakunaka tinkirina kanchik, iñiywan llamkana kanchik”, Ledy Zúñiga, Justiciapa kamayukapukka nirka.
Chaymanta kay takik ruraywanka wampra kuytzakunaman, tukuy runakunaman, kay llakikunamanta, kay millaykunamanta rikuchinkapak, tukuy tinkirishpa millay anchuchinkapak alli rurayta rikuchinkapakpash ruranka.
Counters nishkakunata, ukukunata, wasikunatapash charinchik chaypimi tapuykunata ruranalla kan, shinallata jurídico nishkamanta kamankallami.
comments powered by


text:
Víctor Raúl Haya de la Torre
Víctor Raúl Haya de la Torre, (* 22 ñiqin hatun puquy killapi 1895 watapi paqarisqa Truhillu llaqtapi - † 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watapi wañusqa Limaq llaqtapi), huk riqishapiruwki, llaqta pusaqpas karqan.Amacchaqpaq yachakuykar mana usharanchu [1].
Yaya: Raúl Edmundo Haya y Cárdenas; Mama: Zoila Victoria De la Torre y Cárdenas.
Nuna wiñachiq: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Qillqaq, APRA raki pushanap kamariqnin karqan.Kay runa wakcha wañurqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1936: El antiimperialismo y el APRA
- 1954: El Apra después de 30 años
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willaychaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nisha Twista , "Quyalli 1" pi, lashta 6, Limaq 14.08.14
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Víctor Raúl Haya de la Torre.
- Partido Aprista Peruano-Biografía de Víctor Raúl Haya de la Torre


text:
Michoacán suyu
Michoacán suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Morelia llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1823 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
113 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Morelia 597 511 runakuna.
- Uruapan del Progreso 264 439 runakuna.
- Zamora de Hidalgo 141 627 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michoacán suyu.
- Gobierno del Estado de Michoacán Uficial qillqa web.
- Infodigital parte 1
- Infodigital parte 2
- La Ruta de Don Vasco en Michoacán


text:
Millonarios FC
Millonarios Fútbol Club nisqaqa huk Kulumbya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kulumbya Huk Divisyun:
- Kulumbya Kupa (4): 1952-53, 1956, 1963, 2011.
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Millonarios FC.
- Uficial site


text:
¿Pikunataq Jehová Diospa munayninta kay tiempopi rurachkan?
Lliw llaqtakunamantam Jehová Diospa testigonkunaqa Allpantinpi organizasqa kachkanku. ¿Imataq yanapan tukuy rikchaq runakuna wawqe-panintin hina kawsanankupaq?
¿Imataq Diospa munayninqa?
Diosqa munanmi munayninmanta Allpantinpi yachanankuta. ¿Imataq Diospa munayninqa? ¿Pikunataq Diospa munayninmanta yachachinku?
¿Imaynataq kaniku Jehová Diospa testigonkunaqa?
Jehova Diospa testigonkunata, ¿haykatam reqsinki? ¿Imakunatam ñoqaykumanta yachanki?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunawan sutichakuniku?
Kimsa razonkunam kan Jehová Diospa testigon kanaykupaq.
¿Imaynatam Bibliapi yachachikuykunata entienderqaniku?
¿Imanasqam ninchik Bibliapa cheqap yachachikuyninmanta entiendesqanchikta?
¿Imanasqam Traducción del Nuevo Mundo Bibliata ruraniku?
¿Imanasqataq Traducción del Nuevo Mundo Bibliaqa wakin Bibliakunamanta aswan allin?
¿Imaynatam yanapasunkiman huñunakuyniyku?
Ñoqaykuqa huñunakuniku Bibliata estudiaspa kallpanchanakunaykupaqmi. Allin chaskisqam kanki.
¿Imaynatam huñunakusqankupi Testigokunaqa kallpanchanakunku?
Diospa Palabranmi kallpanchawanchik iñiqmasinchikkunawan huñunakunapaq. Chay huñunakuyman rispaqa qampas kallpanchasqan kawaq.
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
¿Haykapipas tapukurqankichu huñunakuyniykupi imakunamanta yachasqankupi? Rispaykiqa admirakunkim imakunamanta yachachisqankuwan.
¿Imanasqataq huñunakuyman riniku sumaq allichasqa?
¿Diosqa reparanchu imayna pachakusqanchikpi? Yachay Bibliapa consejonkuna pachakusqanchikpi chaynataq imayna allichakusqanchikpi yanapawasqanchikmanta.
¿Imaynatataq huñunakuypaq allinta preparakuna?
Huñunakuykunapi uyarisqanchikwan yanapachikunapaqqa tiempowanmi allinta preparakuna.
¿Imataq familiawan Diosta yupaychayqa?
Familiapi Diosta yupaychayqa imaynatam yanapasunkiman Diosman asuykunaykipaq chaynataq familiaykiwan allinta kawsakunaykipaq.
¿Imanasqam hatun huñunakuykunapi huñunakuniku?
Chayna asambleakunapim sapa wata kimsa kutipi huñunakuniku. ¿Imatam ruwawaq chayna asambleakunapi yanapasqa kanaykipaq?
¿Imayna predicanaykupaqmi organizasqa kachkaniku?
Jesus imayna predicanapaq yachachisqanman hinam predicaniku. ¿Imaynatam predicaniku?
¿Pitam niniku precursor nispa?
Wakin precursorkunam predicanku 30, 50, otaq masta sapa killa. ¿Imanasqam chaynata kallpanchakunku?
¿Ima escuelakunataq kan precursorkunapaq?
¿Ima escuelataq kachkan tukuy sonqonkuwan Diosta serviq precursorkunapaq?
¿Imakunatam ancianokunaqa ruranku?
Ancianokunaqa iñiyninkupi allin takyasqam kanku, paykunam congregacionpiqa yachachinku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Imaynatam yanapakunku siervo ministerial kaqkunaqa?
Siervo ministerialkunam congregacionkunapi allinta yanapakunku. Chayna yanapakusqankuwanmi hukkunapas paykunata qatipakunku.
¿Imaynatam congregacionkunata watukuq ancianokuna yanapawanku?
¿Imanasqataq congregacionta watukuq ancianokunaqa iñiqmasinkunata watukun? ¿Imaynatam yanapawanchik watukamuwasqanchikqa?
¿Imaynatam yanapaniku sasachakuypi kaq iñiqmasiykuta
Desgraciakuna pasaptinqa yanapanankupaqmi Testigokunaqa chaylla tanteanku. ¿Imaynatam yanapanku?
¿Pikunataq allin yuyayniyoq confianza sirvienteqa?
Jesusmi prometerqa tiempollanpi paykuna mikuchichkaq hina Diosmanta yachachiwananchikpaq. ¿Imaynatam chayta ruwachkanku?
¿Imaynatam Jehová Diospa llaqtanpi punta apaqkunaqa diriginku?
Punta cristianokunapa tiemponpi Diospa llaqtanpi punta apaqkunam karqaku apostolkunawan wakin ancianokuna. ¿Imaynataq kay tiempopiqa?
¿Imataq Betel?
Betel wasiqa Diospa munayninta ruwananpaqmi yanapan. Yachay pikuna chaypi yanapakusqankumanta
¿Imatam ruranku Betel wasipi?
Invitaykikum Betel wasita reqsiq rinaykipaq, chaypim huk Testigo reqsichisunki.
¿Imaynatam qellqaykuta ruraniku hinaspa tikraniku?
Qellqakunatam tikraniku 700 masnin idiomakunapi. ¿Imanasqataq anchata kallpanchakuniku?
¿Imaynatam Allpantinpi predicakunanpaq yanapaniku?
Wakin religionkunamantaqa, ¿imaynatam Jehová Diospa testigonkunaqa tukuy gastonkuta paganku?
¿Imanasqam hinaspa imaynatam Salonkunata ruraniku?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunaqa huñunakunanku wasita Salonwan sutichanku? Kallpanchaykikum Testigokunapa huñunakunanku Salonman rispayki imayna kasqanpi reparanaykipaq.
¿Imaynatam yanapakuchwan Salonninchik sumaq kananpaq?
Limpio hinaspa sumaqta allichasqa Salonqa Diosninchikta yupaychanapaqmi ancha allin. ¿Imakunatam ruwanku Salonninku limpiolla kananpaq?
¿Imaynatam allinta servichikuchwan Salonpi waqaychasqa qellqakunata?
¿Munawaqchu Bibliapa yachachikuyninkunamanta astawan yachayta? Salonpi waqaychasqa qellqakunapi maskay.
¿Imatam ñoqaykumanta yachawaq Internetpi?
Astawanmi yachawaq ñoqaykumanta, imapi creesqaykumanta chaynataq Bibliamanta tapukuynikikunamantapas.
¿Jehová Diospa munaynintachu ruranki?
Jehová Diosqa kuyasunkipunim. ¿Imaynatam agradecekuq kasqaykita sapa punchaw qawachiwaq?


text:
Bilbao
Bilbao llaqtaqa (yuskara simipi: Bilbao icha Bilbo) Ispañapi huk hatun llaqtam. Bizkaia pruwinsyap uma llaqtanmi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ria de Bilbao
- Nervión mayu
- Ibaizábal mayu
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku inlisya.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 Hatun puquy killa: Santa Águeda.
- Chakra yapuy killa: Hatun Simana (Aste Nagusia)
- 11 Kantaray killa Begoña Pallan.
- 28 Ayriway killa
- Anta situwa killa:
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bilbao.
- Ayuntamiento de Bilbao
- Aste Nagusia. Fiestas de Bilbao
- Sociedad Bilbao Ría 2000
- Web oficial de turismo de la Cámara de Comercio de Bilbao
- Proyectos urbanísticos


text:
Llawq'a
Llawq'a[1] icha Allpa k'uyka[2] (Lumbricidae) nisqakunaqa allpa ukhupi kawsaq pisilla suphuyuq sillwi kurukunam. Allpata siwaspa mikhuspa chaypi kawsaq añakikunatam ch'ulla kawsaykuqkunatapas mikhuspa allpata mast'aranmi. Chayrayku chakranchikkunapi puquq chakra yurakunapaq ancha allinmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 271. Llawq'a: Lumbricus terrícola [sic], Lombriz de tierra.
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 247. K'uyka: Lumbricus terrestris, Lin., Eisenia foética Renati [sic], Lombriz de tierra. Allpa kuyka, ama pila k'uyka nisqawan pantanapaq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Llawq'a


text:
1
Ri Juan xuya' rutzil kiwech ri nimanela'
1Yin, ri in taqon roma ri Cristo, ninteq k'a el re wuj re' chawe rat wach'alal ixoq*f1* ri kan at cha'on roma ri Dios, y chuqa' chike ri awal. Yin kan qitzij yixinwajo', y man xaxe ta yin ri yinajowan iwichin, xa kan yixkajo' chuqa' konojel ri ch'aqa' chik ri ketaman chik ri qitzij. 2Roma k'o ri qitzij ri pa taq qánima, roma ri' niqajowala-qi'. Ri qitzij xtik'oje' k'a qik'in richin jantape'. 3Xtik'oje' chuqa' pa taq iwánima ri utzil, ri joyowanik y ri uxlanen ri peteneq chila' rik'in ri Tata'ixel y rik'in ri qajaw Jesucristo ri Ruk'ajol. Kan xtiqak'ul ta k'a ronojel re', roma ikuquban ik'u'x rik'in ri qitzij y roma niwajo-iwi'.
4Janila kikoten xuya' pa wánima toq xenwil chikikojol ri awal jujun ri kojqan ri qitzij, kan achi'el nubij ri Qatata' Dios chiqe chupan ri ruch'abel. 5Wach'alal ixoq, wakami nintz'ibaj re jun pixa' re' chawe, y re' man k'ak'a' ta. Xa kan jare' ri chilaben-pe chiqe ri pa rutikeribel. Y ri nubij re pixa' re' ja ri tiqajowala-qi'. 6Wi niqajowala-qi', qetaman chi ja ri yerubij ri Dios ri yeqaben. Y rix iwetaman chi keri' nubij, roma xiwak'axaj yan pe toq xikuquba' ik'u'x rik'in ri Dios.
Kan ek'o-wi q'olonela'
7E k'iy k'a q'olonela' yebiyaj chuwech re ruwach'ulew ri yebin chi ri Jesucristo toq xpe wawe' chuwech re ruwach'ulew, man xok ta wineq achi'el roj. Ri nibin keri' chirij ri Jesucristo, jari' k'a ri q'olonel ri netzelan richin ri Cristo. 8Jak'a rix ri jebel isamajin-pe ri Dios, tichajij k'a ri ik'aslen, richin keri' man ta xtisach kan juba' chire ri ich'akon k'a re wakami. Y wi keri' xtiben, kan tz'aqet k'a ri xtik'ul.
9Ek'o winaqi' ri nikibij chi k'o más etamabel kik'in chuwech ri tijonik richin ri Cristo, y xa man keri' ta. Re yebin k'a kere', maneq k'a ri Dios kik'in. Jak'a roj ri man niqaya' ta kan ri tijonik ri richin ri Cristo, kan k'o ri Tata'ixel y ri K'ajolaxel qik'in. 10Wi k'o jun xtapon chi'iwachoch y man ja ta ri tijonik richin ri Cristo ri ruk'uan-apo chiwe, man k'a tik'ul, ni man tik'utuj rutzil ruwech, 11roma wi xtik'ul pan iwachoch, kan xtiwejqalej chuqa' rix ri itzel taq rubanobal ri wineq ri'.
Ri ruk'isibel taq ch'abel
12K'o k'iy ri ninwajo' ninbij chiwe. Jak'a man ninwajo' ta chi xa chupan re wuj re' nintz'ibaj-wi-el. Kan ninrayij chi yinapon na iwik'in richin k'ari' ninbij chiwe, richin keri' kan xqojkikot.
13Ri e ral ri awach'alal ri janila nawajo'*f2* nikiteq-el rutzil-awech. Kan keri' ta k'a.


text:
Porfirio Meneses Lazón
Porfirio Meneses Lazón sutiyuq runaqa (1915 watapi paqarisqa Wanta llaqtapi, Ayakuchu suyupi, Piruwpi; 2009 watapi wañusqa Lima llaqtapi) piruwanu qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi karqan.
Porfirio Menesesqa paqarisqanpa Wanta llaqtamantas 1922 watapi Lima llaqtatas rirqan. 1935 watapi Wantata kutispa 1940 watakama chaypi tiyarqan. Chay Wanta llaqtapi runakunap kawsasqanmantaqa Achikyay willaykuna nisqa qillqasqanpi willanmi. 1997 watapi Macedonio Villafán-wan "Mama llaqta qhichwa willakuy yallinakuy t'inka" nisqatam (premio de cuento del Concurso Nacional de Literatura Quechua) chaskirqan.
Yuyarina
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1946: Cholerias.
- 1948: Campos Marchitos.
- 1954: El Hombrecillo Oscuro y otros cuentos.
- 1974: Cuentos Peruanos.
- 1974: Cholerias 2.
- 1974: Huanta en la Cultura.
- 1975: Sólo un camino tiene el río ["Mayuqa ch'ullam ñanniyuq"]. Lima, Editorial Universo.
Qhichwa simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1988: Suyaypa llaqtan. Lima, Mosca Azul Editores.
- 1998: Achikyay willaykuna. Biblioteca de Cultura Quechua Contemporánea n°4. Lima, Universidad Nacional Federico Villarreal.
- 2009: Yapa tinkunakuy [El reencuentro]. 30 sonetos quechua con traducción conceptual española. Asamblea Nacional de Rectores.
Achikyay willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achikyay willaykuna nisqa liwruqa suqta willakuyniyuqmi, llakiypaq asiypaqpas.
Warmichaykita waylluy sutiyuq asiypaq willakuypiqa huk warmis machaq qilla qusanta wasinmanta qarqun. Kawsayninchik kutimuptin nisqa willakuypitaq huk katuliku inlisyapi altar ruray kamayuq protestanteman t'ikrakun, hukmanta altar ruraq tukuspa.
Tayta Matías Urquni nisqa llakiypaq willakuypiqa huk runa tayta mamawan Limamanta kutimuspa Wankayu anta kuru sayanapi mana mayordomonta tinkuspa chaki-chakintam Wanta llaqtapi kaq wasinman rinanmi atin.
Muti maskaypi warmi tarikuy nisqa willakuytaq huk millp'uq maqt'amantam willan.
Hukpa wasin nisqa willakuyqa llamk'aq masinkunap ñakarichisqan guardia civil runamantam willan.
Yupinta qatispa nisqa willakuytaq qari warmip yanqa munanakuyninmanta willan.
Qhiwa simiman t'ikrasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- César Vallejo, 1997: Yana kachapurikuna [Los heraldos negros]. Biblioteca de Cultura Quechua Contemporánea n° 1. Lima, Universidad Nacional Federico Villarreal.
- César Vallejo, 2008: Trilce. Universidad Ricardo Palma, Editorial Universitaria.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Porfirio Meneses Lazón: Runasimipi sumaq-qillqay atikuyninmanta. AMERINDIA n°25, 2000.
- César Itier: Literatura nisqap qichwasimipi mirayninmanta: Porfirio Menesespa qillqasqan Achikyay willaykuna. AMERINDIA n°24, 1999.


text:
Yaku
Yaku, Qusqupi Unu nisqaqa q'ispi puriqllam (likidu), t'inkisqa imayaymi, yakuchaqpa muksinmi. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H2O). 0 °C-manta aswan chiriyaspaqa, yaku chullunkuyanmi (rit'iyan). 100 °C-manta aswa q'uñiyaspataq, wapsiyanmi. 4 °C kaptinqa, puriqlla yaku aswan llasaqmi. Chullunkuqa puriqlla yakumanta aswan pisim llasaq.
Tiksi muyupiqa yakuta mayukunapim, quchakunapipas. Mayupiqa yaku purinmi, quchapitaq mana purinchu. Mama quchaqa kachiyuq yakum. Chay tukuy tiksi muyupi yakukunataqa yaku pacha ninchikmi.
Tukuy kawsaqkunaqa, yurakuna, uywakuna, runakunapas kawsanapaq yakuta mat'ipayanku. Mana yaku kaptin, wañunchikman.
Runaqa upyana yakuta yaku hurqunakunamantam icha pukyukunamantam hurqun. Yaku purichina nisqa wiruwan icha witkhuwan runap wasinkunamanmi purichiyta atinku. Hatun llaqtakunapi kawsaq runakunata yaku pilakunantam yakuwan ñukyunku.


text:
Rapa Nui mama llaqta parki
Rapa Nui mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Rapa Nui) nisqaqa Chili mama llaqtaman (Valparaíso suyuman) kapuq Rapanuy wat'api huk mama llaqta parkim, amachasqa suyum.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Diego de Almagro
Diego de Almagro sutiyuq runaqa (1475 watapi paqarisqa Almagro llaqtapi, Ispañapi; 8 ñiqin anta situwa killapi 1538 watapi wañusqa Qusqu llaqtapi) ispañul awqaq pusaqsi, atipaqsi karqan.
Diego de Almagrop taytanqa Juan de Montenegros karqan, mamantaq Elvira Gutiérrezsi.
Francisco Pizarrowan 1533 watamanta 1535 watakama Tawantinsuyu nisqa Inkakunap qhapaq suyuntas atiparqan. 1536 watapi Chilitapas atipayta munaspa manas atirqanchu. 1538 watapis Pizarro wawqikunawansi hayu kaspa maqanakurqan. Awqankunaqa Qusqu llaqtapi Almagrota hap'ispas chaymanta wañuchirqansi. Qusqupi La Merced inlisyapi p'ampachasqam.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Diego de Almagro.
- Michimalonco, Pedro de Valdivia y el Nacimiento del Pueblo Chileno
- La consolidación del dominio español
- Estudio sobre Diego de Almagro
- Vida del mariscal y adelantado Don Diego de Almagro el viejo y de su hijo Don Diego de Almagro
- Vida y obra de Diego de Almagro


text:
Binidiktu VI
Binidiktu VI, Binidiktu VI suqta ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. VI, Italya simipi: Benedetto VI) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † ? ñiqin inti raymi killapi 974 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
19 ñiqin qhulla puquy killapi 973 watapi watamanta ? ñiqin inti raymi killapi 974 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu VI.


text:
Letras / letra U / Uchpa
- 1. Blucky Mamay - QUK , Iskay ,kimsa Qinactin bluky mamay icha mana canqachu yuyaranaykipaq ama piñacuychu ñuqaqa bluky mamay ama munarqanichu sasachacuynikita ama piñacuychu imana bluky mamay llumpaysasa ka
- 2. Chachaschay - Ñachu Mamayki yachanña Chachaschay Quri anillu Qusqayta Chachaschay ñachu mamayki yachanña chachaschay Quri anillu Qusqayta chachaschay Yachachun yachachun chachaschay quri anillu qus
- 3. Chaschaschay - Ñachu Mamayki yachanña Chachaschay Quri anillu Qusqayta Chachaschay ñachu mamayki yachanña chachaschay Quri anillu Qusqayta chachaschay Yachachun yachachun chachaschay quri anillu qusqayta cha
- 4. Corazon Contento - CORAZON CONTENTO Pawarqamuy lluksirqamuy corazón contento pawarqamuy lluksriqamuy corazón contento killa qawariq tumpachalla corazón contento inti qawariq tumpachalla corazón contento
- 5. Manañaqchiki Qawasqayki - MANAÑAQCHIKI QAWASQAYKI [PARTE FALADA] Manañaqchiki Qawasqayki ripuskaykita qauani miski karqanki yuyamuyki asikuykita umaypi tupananchikama kanqanpunchau- qawarkusunchic ñuqamantapas pip
- 6. Manankutimusaqchu - MANANKUTIMUSAQCHU Sumaqmi karqa qepa punchau munayman kutimuyta muskinmi qukman yuyankiman chaynatan muskimunman Kunanqa man'kutimusaqchu kunanqa man'kutimusaqchu Urpitu qina pawarqan
- 7. Pitaqmi Kanki...? - PITAQMI KANKI…? Pitaqmi kanki pim kanki yachankichu man' yachankichu pitaqmi kani pim kani yachawaqcha? utaq mana? man' yachankichu wakcha warma ama yachaychu wiñaptikin
- 8. Pitaqmi Knaki - pitaqmi kanki pim kanki yachankichu man' yachankichu pitaqmi kani pim kani yachawaqcha? utaq mana? man' yachankichu wakcha warma ama yachaychu wiñaptikin yachawaqcha
Conte para seus amigos as músicas que você curte


text:
Jimmy Carter
James Earl Carter, Jr., Jimmy Carter, sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin kantaray killapi 1924 watapi paqarisqa Plains (Georgia) llaqtapi - llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 39 kaq umalliqnin (1977 watamanta 1981 watakama), ñawpaq Demokrata Partidupi kaq umalliqsi.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2002 watapiqa chiqniq.
Tayta: James Earl Carter
Mama: Bessie Lillian Gordy.
Warmi: Rosalyn Smith
Wawakuna: John William Carter; James Earl Carter III; Donnel Jeffrey Carter wan Amy Lynn Carter.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jimmy Carter.


text:
Ecuador mamallaktaka millayta anchuchinkapak tinkirin.
24 de Noviembre de 2014 - 17h29
Tiempo de lectura 0'57'' | No. de palabras:242 | 1 visitas
Imprimir
Enviar
Ministerio de Justicia, Derechos Humanos y Cultos, Ministerio Coordinador de Seguridad, Servicio Integrado de Comunidad ECU-911pash, “Convenio interinstitucional de cooperación que establece la articulación permanente para la atención de emergencias relacionadas con la violencia de género ” nishkata wiñachinkuna.
Ninakushkaka tinkirishka yanapaykunata rurankapakmi kan. Kaywan, ayllu millayta,,kari warmi millayta anchuchinkapak ruraykatichiykunata rurankapakmi kan.
Kay rurayka Quito, Guayaquil, Cuencapipash kallarinka. Kipaman tukuy ishkay chunka chusku ukukunapi, kishpichiywasikunapipash katimunka. Kaykunaka tukuy Ecuador mamallaktapi kankuna. Shinallatak Unidades Judiciales nishkakunapi.
“tukuy runakunami kamankapak llamkana kanchik, kaytami yuyarinchik. Kayka na warmikunapalla, mamallaktapalla llamkaychu kan, kayka tuykuy runakuna wankurishpa llamkana kanchik”, Leydi Zúñiga, Justicia kamayukapuka nirka.
Kay Cartelera de Estadoka runakunata yachachin millaymanta, yuyaymanta, paktarimantapash willillikunata kutichinkapak. Kay kayashkakuna na shinalla sakirichun, chaypak rantika kutichikkunata charichun, kamayukapuka nirka.
Cristian Rivera, ECU-911pa pushakka nirka: wankurishpa llamkashpaka kay imaykuna yupaykunata tarishun. Kaywanka wankurishka kawsaypa nalikunata yuyankapakmi yanapanka. Shinallatak allí políticas públicas nishkata, hayñikunata, runakunapa allí kawsayta charinkapakmi kanka.
Chunka kimsa Ecuador Continental ukukunawan, Galapagospi ECU-911pa hampina ukukunawan shuk paktalla llikata ruranka, kayka runarunapak mutsurishkakunata chashkinka. Shinallatak llaki apashka runakunata yanapankamari.
César Navas, Coordinador de Seguridad kamayukapuka nirka: kay Ministerio de Justicia ECU-911wan ninakushka rurashkaka Estadota, wankurishka kawsayta allichinkapakmi kan. Shuk “Menos violencia más Ecuador” mamallaktata charinkapakmi kan.
Zúñiga kamayukapuka llaki apashka runakunata shuk kayayta rurarka. Kikinkunaka ECU-911 nishkaman kayamuyta ushankichik, chaypimi yanapankami, nirka. “wankurishka kawsay millaykunaka ñukanchik wampra kuytakunapashmi llakichin”.
comments powered by


text:
Paolo Guerrero
José Paolo Guerrero Gonzales sutiyuq runaqa (1 ñiqin qhulla puquy killapi 1984 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Kunan pacha Hamburger SV sutiyuq klubpaqmi pukllachkan, Alimanyapi, Hamburg llaqtapi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bayern Munchen (Alimanya) 2004 - 2006
- [[[Hamburger SV]] (Alimanya) 2006 - 2012
- Corinthians (Brasil) 2012 -
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtpura Turniu amistosos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individural suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paolo Guerrero.


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) FEBRËRU 2015
Kë revistachömi 2015 wata 6 de abrilpita 3 de mäyuyaq yachakunapaq yachatsikïkuna këkan.
Jesusnö humildi y llakipäkoq kashun
Bibliaqa nimantsik Jesus ruranqanta qatinapaqmi. ¿Imanötaq Jesusnö humildi y llakipäkoq kashwan jutsasapa këkarninqa?
Mana mantsapakoq y alli ruraq kashun
Biblian yachatsimantsik Jesus imanö kanqanta. Rikärishun imanö mana mantsapakoq kanantsik kaqta y imanö alli pensëkur ruranapaq kaqta.
Yachatsikïqa më tsëmanmi charqan
Apostolkuna kawayanqa witsanchö, ¿imanötaq cristiänukuna yarqapakuyarqan yachatsikïninkunachö? ¿Imanirtaq tsë witsanchö yachatsikïqa fäcil-lla karqan?
Jehovämi yachatsikunqantsikchö yanapëkämantsik
¿Imakunataq kanan witsan Jehoväpa sirweqninkunata yanapashqa entëru Patsapa yachatsikuyänampaq?
¡Shumaq qarëtam chaskiriyarqan!
Yachakunapaq: Japonchö Testïgukunaqa Jesuspita willakoq Mateu librutam mushoqta katsiyan. ¿Imanirtaq alläpa precisarqan kë libruqa? ¿Imanirtaq precisarqan rurayämunan?
¿Imanötaq yachatsikïnintsikchö imëpis kushishqalla kashwan?
Diospa Gobiernumpita yachatsikunqantsikwanqa manam ni imapis igualantsu. ¿Imanötaq yachatsikïnintsikchö imëpis kushishqalla kashwan?


text:
Liyun XIII
Liyun XII icha Liyun kimsa chunka ñiqin (latin simipi: Leo PP. XIII, Italya simipi: Papa Leone XIII) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1810 watapi paqarisqa Carpineto Romano nisqapi, Roma llaqtapi; 20 ñiqin anta situwa killapi 1903 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papas karqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liyun XIII.
- León XIII - Vatican.va
- Papa Pecci - Catholic Hierarchy


text:
Wp/qug/Katuliku Iklisiya
Katuliku Iklisiya nishkaka shuk Kristianu iklisiyami kan, paypa hatun pushak Papa nishkami kan, Roma llaktapi kawsan. 2011 watapi, CIA-ta iñishpaka chay Iklisiya ashtawan 1 000 000 000 iñikkunata charirka (tukuy runakunamanta 16,99%)[1]. Katuliku Iklisiyapa hatun pushakka Benedictus XVI apumi kan, Katuliku runakunaka iñin payka San Pedro apupa katikmi kan, paykuna Iklisiya shukllami iñin, Bibliaka paypak kapak kamumi kan, shinallatakmi Katuliku runakunaka paypa Iklisiyaka Jesu Kristu kamachishkami nin. Papa nishkaka Roma llaktapa Obispomi kan.
2011 watapi, Katuliku Iklisiyaka 2186 Upispuyuk llaktakuna (diócesis) charirka, paykunamanta 2027 shuk upisputa charirka[2]. Uran Abya Yalapi, Uran Europapi, shuk mamallaktakunapipash (Irlandapi, Poloniapi, Filipinaspi ...) ashtawan runakunaka katulikumi kan, shuk mamallaktakunapi wakinlla katuliku runakunami tiyan.


text:
Allin democracia nisqa kananpaq, llapa runakunapa derechosninkuna allin kallpachasqa kananpaqmi rimanakuyku. Chaymi kanqa takyasqa kawsaypi puririnapaq, kamachiqninchikkunapas chuya chuya akllanakuypi yaykuspa, paykunapura ayninakuspa, yanaparinakuspa ima pusawananchikpaq. Nillaykutaqmi, chaytaqa runakunapa umalliqninkunawan kuska kamachiptinkum hatarinqa. Chaymi llapallan runapa derechunkuna aswan kallpanchasqa, aswan sapinchasqa kanqa; llapallan runakuna huñurinakuspa, chulla runahinalla chay democracia nisqata wiñarichinqa, Estado nisqapa Hatun Kamachinanta qawarispa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Perú suyupa Hatun Kamachinan amachasqa kanqa, kamachikusqanmanhina kawsanapaq, llapan suyukunawan, llaqtakunawan kuska Perú hatun suyuqa chulla sunqulla, chulla umalla kananpaq.
(ch) Runakunapa yuyaymanayninkunata qawarispa chaninchanqa, organizacionninkunatapas kallpanchaspa qawarillanqataq; hinallataq runakuna mana sarunchasqa kanantapas qawanqa, imaraykuchus Estado nisqaqa runata ayllu ukupi, llaqta ukupi aswan chaninchasqanrayku.
(h) Allin kawsaypi tiyanapaq, chuya akllanakuy ukupi tiyaspa yachakunapaq yanapanqa, hinallataq allin runahina, derechunchikkunatapas, rurayninchikkunatapas allinta ruraspa purinapaq yanapallawasuntaq.
(i) Mana uyariy munaq runakunapaq, kamachiykunata mana kasukuspa puriq runakunapaqpas Estado wanachikuykunata hurqumullanqataq.


text:
Mohamed Morsi
Mohamed Mohamed Mursi Isa al-Ayyat, Mohamed Mursi sutiyuq runaqa arabya simipi: محمد محمد مرسى عيسى العياط (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1951 watapi paqarisqa Al Sharqia suyupi - 6 ñiqin kantaray killapi 1981 watapi wañusqa Qahira llaqtapi). Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitiku karqan.
2012 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Morsi; Mama:
Ñawpaq warmikuna: Naglaa Ali Mahmoud
Churinkuna: (5)
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mohamed Morsi.


text:
3 kaq yachatsikï
¿Bibliachö alli willakïkunaqa Diospitaku shamun?
1. ¿Pitaq Bibliata qellqatsirqan?
Patsachö mana wanushpa kawanapaq alli willakïqa Bibliachömi këkan (Salmo 37:29). Bibliachöqa 66 librokunam kan y Dios akranqan 40 nunakuna o runakunanömi qellqayarqan. Qallanan kaq pitsqa librokunataqa Moisesmi qellqarqan, y 3.500 watanönam pasarishqa, y ushanan kaq librotanam apóstol Juan qellqarqan, y 1.900 watanönam pasarishqa. ¿Pipa pensënintaq Bibliachöqa këkan? Biblia qellqaqkunataqa santo espïritunwanmi Dios musyatsirqan (2 Samuel 23:2). Pëkunaqa Diospa pensëninllatam qellqayarqan y manam kikinkunapatatsu. Tsëmi Bibliaqa Jehoväpa pensëninlla.
2. ¿Imanirtaq confiakushwan Biblia ninqanman?
Diospa pensënin kaptinmi. Tsëtaqa alleq musyantsik shamoq tiempopaq claro willakuptinmi, y tsëtaqa nuna manam puëdentsu (Josué 23:14). Llapanta Puëdeq Diosllam cumplita puëden.
Tsë libro Diospa këkaptinqa, alläpa precisaqmi noqantsikpaq kanan. Y atska millón Bibliakunatam tukï idiömakunachö më tsëchö katsiyan. Unë libro karpis, cientïficokuna niyanqanwan igualanmi. Jina 40 qellqaqkunapis manam qellqayanqanchö contranakuyantsu. * Jinamampis Diosnintsik kuyakoq kanqantam rikätsikun y kanan witsampis pï mëpa kawënintam altsëkan. Tsëmi atska millón nunakuna cuentata qokuyashqa Bibliaqa Diospa Palabran kanqanta.
3. ¿Imapitataq Biblia yachatsikun?
Alläpa shumaq bendicionkunata noqantsikpaq Diosnintsik katsinqantam. Jina willakunmi punta nuna shumaq huertachö kawananta imanö oqranqanta y tsëta Dios imanö altsanampaq kaqtapis.
Diospa Palabranchöqa leyninkuna, musyatsikïninkuna y consëjonkunam këkan. Jina Diosnintsik imanöpis rikämanqantsiktam willakun, tsënöpam musyarintsik alläpa kuyakoq kanqanta. Tsëmi Bibliaqa pëta más reqinantsikpaq yanapamantsik. Y amïgon këman chänapaq imata ruranapaq kaqtapis yachatsimantsikmi.
4. ¿Imataq yanapamashwan Bibliata entiendenapaq?
‘Diospa Palabranta entenditsicunanrëcurmi’ Jesusqa versïculokunapita leeq y alli entienditsikoq. Kë follëtopis tsënöllam yanapakun Biblia yachatsikunqanta alli entiendenëkipaq.
Musyayämi Diospa alli willakïninkunapita yachakïta gustanqëkita. Tsënö kaptimpis wakinkunaqa manam yachakïta munayantsu y wakinkunanäqa parlapashqa piñakuyan o ajäkuyanmi. Pero tsënö pensëninkuna ama qelanätsishïtsu. Porque Biblia ninqannöpis Diospita yachakoqkunaqa imëyaqpis kawakuyanqam.
^ par. 7 Rikäri La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nishqan librota.


text:
18
Ri aq'a' toq xchap ri Jesús
1Toq ri Jesús rubin chik k'a ronojel re', rija' e rachibilan ri rutijoxela' xel-pe. K'ari' xebe k'a juk'an ruchi' ri ti ch'uti'n raqen-ya' Cedrón, akuchi k'o jun qejoj, y chiri' k'a xe'ok-apo. 2Ri Judas, ri nijacho richin ri Jesús, kan retaman k'a chuqa' ri akuchi xe'apon-wi ri Jesús y ri rutijoxela', roma ri Jesús k'iy bey xeruk'uaj ri chiri'. 3Roma ri' ri aj-raqen kichin ri e sacerdote y ri fariseo xekiteq-el jujun chajinela' richin ri rachoch ri Dios richin nikachibilaj-el ri Judas e rachibilan-el ri jun tzobaj aj-labal aj-Roma. Rije' kan kik'ualon k'a candil y q'aq' richin saqil, y chuqa' kik'ualon jalajoj ruwech kamisabel. K'ari' ri Judas xeruk'uaj-el ri chiri'. 4Ri Jesús kan retaman k'a achike ri peteneq chirij y achike ri xtuk'uluwachij. Roma ri' toq kan xbe k'a chikik'ulik ri e peteneq chapoy richin y xuk'utuj chike: ¿Achike k'a ri nikanoj?, xcha' chike.
5-6Rije' xkibij: Roj ja ri Jesús aj-Nazaret ri niqakanoj, xecha'.
Y ri Jesús jari' toq xubij chike: Ja yin ri', xcha'. Y jak'a toq xubij keri', jari' k'a toq ri winaqi' ri' xetzolin chikij, y kejaq'eq' xetzaq pan ulew. Y ri Judas kan k'o k'a chuqa' kik'in rije'. 7Jari' k'a toq ri Jesús xuk'utuj chik chike jun bey: ¿Achike k'a ri nikanoj?, xcha'.
Y ri winaqi' ri' xkibij chik jun bey: Roj ja ri Jesús aj-Nazaret niqakanoj, xecha'. 8Y rija' xubij chike chi rije' xkak'axaj yan k'a chi ja rija' ri Jesús. Y wi kan ja rija' ri nikikanoj, tikiya' k'a q'ij chike ri ka'i-oxi' ri e rachibilan chi kebe na. 9Rija' keri' ri xubij, richin keri' nibanatej na k'a achi'el ri rubin toq xubij: Nata' Dios, chike k'a ri winaqi' ri xe'aya' chuwe, kan man jun k'a ri xtisach ta kan chike, nicha'.
10Jak'a ri Simón Pedro ruk'uan k'a espada, y xrelesaj richin xuchoy ruxikin ri Malco, ri rusamajel ri nimalej sacerdote. 11Jak'a ri Jesús xubij chire ri Pedro: Tayaka-qa la espada. ¿Rat kan nach'ob chi rik'in la xaben, yin kan yikolotej chuwech ri tijoj-poqonal ri rubin-pe ri nata' chi kan k'o chi nink'owisaj?, xcha'.
Ri Jesús xchap k'a el y xuk'uex-el chuwech ri Anás
12Jari' k'a toq ri aj-labal aj-Roma y ri chajinela' richin ri rachoch ri Dios xkichop ri Jesús y xkixim-el. 13Nabey k'a xkik'uaj-el ri Jesús chuwech ri jun achin rubini'an Anás, ri rujinan ri Caifás. Y ri juna' ri' chuqa' ja ri Caifás ri nimalej sacerdote. 14Y kan ja ri Caifás biyon chike ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij chikikojol ri judío, chi más utz chi xaxe jun ri niken pa kik'exel konojel winaqi', y mani chi konojel yeken xaxe roma ri jun ri'.
Toq ri Pedro xubij chi man rutijoxel ta ri Jesús
15Ri Simón Pedro rachibilan jun chik tijoxel, kan e tzeqetel k'a el chikij ri e chapayon-el richin ri Jesús. Ri jun chik tijoxel kan etaman k'a ruwech roma ri Anás ri nimalej sacerdote, roma ri' choj xok-apo chuwa-rachoch. 16Jak'a ri Pedro xa man xok ta ok. Rija' xk'oje' kan ri chiri' chunaqaj ri okibel. K'ari' ri tijoxel ri etaman ruwech, xbe'el chik k'a pe y xch'on rik'in ri ixoq ri chajinel ri chiri', richin xukusaj k'a apo ri Pedro. 17Kan jari' k'a toq ri ixoq ri' xubij chire ri Pedro: ¿Man kami at tijoxel ta chuqa' rat richin re achin chapon-pe?, xcha'. Jak'a rija' xubij chi ni.
18Jak'a ri samajela' chupan ri jay ri' y ri chajinela' richin ri rachoch ri Dios, roma ri tew najin, kiboxon k'a jun q'aq' y e pa'el-apo chuwech richin nikimeq'-ki'. Chuqa' ri Pedro xjel k'a apo kik'in, rumeq'on-apo-ri' chuchi' ri q'aq'.
Ri Anás k'o ri xuk'utuj chire ri Jesús
19Jak'a ri Anás, ri nimalej sacerdote, xuk'utuj k'a chire ri Jesús ri kibanik ri kan ye'ojqan richin y chuqa' xuk'utuj chire chirij ri rubanik ri tijonik ri nuya' chike ri winaqi'. 20Jak'a ri Jesús xubij: Yin kan pa saqil in ch'owineq-wi chike konojel winaqi'. In ch'owineq chikiwech ri pa rachoch ri Dios y ri pa taq jay ri nikimol-wi-ki' konojel ri qawinaq judío richin nikak'axaj ri ruch'abel ri Dios. Y man jun nubin ta pan ewel. 21¿Achike k'a roma toq rat xa chuwe yin ri nak'utuj-wi? Tak'utuj chike ri e ak'axayon wichin. Tak'utuj chike achike ri e nubin. Y tatz'eta' na pe, rije' jebel ketaman achike ri nubin yin chike, xcha'.
22Toq ri Jesús rubin chik qa re ch'abel re', jun chike ri chajinela' ri kan k'o-apo ri chiri' chunaqaj ri Jesús xuya' jun q'a' chire, y xubij: ¿Achike roma kere' xach'on-apo chire la nimalej sacerdote?, xcha'.
23Jak'a ri Jesús xubij chire ri chajinel ri': Wi k'o ch'abel ri man ja ta rubixik xinben-apo chire, taq'alajirisaj achike ri man pa rubeyal ta ri xinbij-apo. Y wi ronojel ri xinbij-apo, qitzij, ¿achike k'a roma toq xaya' jun q'a' chuwe?, xcha' ri Jesús.
24K'ari' ri Anás xuteq k'a apo ri Jesús chuwech ri Caifás, ri jun chik nimalej sacerdote. Y ri Jesús kan ximon k'a toq xuk'uex-el.
Ri Pedro xubij chik jun bey chi man rutijoxel ta ri Jesús
25Rokik ri' ri Pedro pa'el-apo chuchi' ri q'aq' rumeq'on-ri'. Y ek'o k'a ri xek'utun chire: ¿Man at rutijoxel ta k'a re jun achin re chapon?, xecha' chire. Jak'a ri Pedro xrewaj, y xubij chi ni.
26Y jun k'a chike ri rusamajela' ri nimalej sacerdote, rach'alal juba' ri achin ri xelesex ruxikin roma ri Pedro, xuk'utuj k'a chire y xubij: ¿Man ja ta k'a rat ri xatintz'et chi atk'o rik'in ri Jesús ri chiri' akuchi xbeqachapa-pe?, xcha' chire. 27Jak'a ri Pedro xrewaj chik jun bey chi rija' tijoxel richin ri Jesús. Y kan jari' toq xbesik'in-pe jun mama'.
Toq ri Jesús xuk'uex chuwech ri Pilato
28Nimaq'a' yan xkelesaj-el ri Jesús ri chiri' pa rachoch ri Caifás, richin chi nibejach pa ruq'a' ri Pilato ri k'o chiri' pa jay richin q'atbel-tzij. Jak'a ri e uk'uayon-apo richin ri Jesús man k'a xe'ok ta apo ri pa jay, roma chike rije' xa xajan y man xkajo' ta ye'ok man e ch'ajch'oj ta. Roma wi man e ch'ajch'oj ta man yetikir ta nikinimaq'ijuj ri Solbelri'il. 29Roma ri' ri Pilato xbe'el k'a pe y xuk'utuj chike ri e uk'uayon-apo ri Jesús: ¿Achike k'a chi sujunik ik'amon-pe chirij re jun achin re xo'ijacha' pa nuq'a'?, xcha'.
30Y rije' xkibij chire: Wi ta re achin re' man ta banoy ch'a'oj, man ta xoqapaba' chawech richin naq'et-tzij pa ruwi', xecha'.
31Jari' toq ri Pilato xubij chike: Tik'uaj chik k'a el y tiq'ata-tzij pa ruwi' kan achi'el ri nubij ri ipixa', xcha'.
Jak'a rije' xkibij chire: Roj man jun q'atbel-tzij pa qaq'a' richin niqabij chi tikamisex jun wineq, xecha'. 32Y kan jare' k'a nibanatej ri rubin chik ri Jesús pa ruwi' ri rukamik.
33K'ari' ri Pilato xok chik k'a apo ri pa jay. Xroyoj k'a ri Jesús y k'ari' xuk'utuj chire: ¿Ja rat ri ki-rey ri judío?, xcha'.
34Jak'a ri Jesús xubij chire ri Pilato: ¿Re xak'utuj chuwe, kan awik'in rat peteneq-wi re na'oj re', o xa ch'aqa' chik winaqi' ri e biyon-pe chawe?, xcha'.
35Jari' k'a toq ri Pilato xubij chire ri Jesús: Yin kan man in judío ta. Ri xejacho awichin pa nuq'a' ja ri awinaq y ri aj-raqen kichin ri sacerdote. ¿Achike k'a ri amak ri abanon?, xcha'.
36Y ri Jesús xubij k'a chire ri Pilato: Yin man in rey ta richin re ruwach'ulew. Roma wi ta yin in rey richin re ruwach'ulew, konojel ta ri e samajela' wik'in, ye'ajin ta chik chi oyowal, richin man yijach-el pa kiq'a' ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij chikikojol ri nuwinaq, xcha'.
37Jak'a ri Pilato xubij chire ri Jesús: ¿Kan at rey wi k'a rat?, xcha'.
Ri Jesús jari' k'a toq xubij chire: Ja', keri'. Yin kan in rey wi achi'el ri xabij.*f22* Kan richin wi k'a ri' toq xiqaqa-pe achi'el wineq chuwech re ruwach'ulew; richin chi ninq'alajirisaj ri qitzij chikiwech ri winaqi'. Y konojel k'a ri yeniman y e richin chik ri qitzij, kan nikiben-wi k'a ri ninbij yin chike, xcha'.
38Y ri Pilato xuk'utuj k'a chire ri Jesús: ¿Achike k'a ri' ri qitzij?, xcha'.
Toq xbix chi ri Jesús kan tiqaqa k'a ri kamik pa ruwi'
Y toq rubin chik k'a kan keri' chire ri Jesús, rija' xa xel chik k'a el ri chiri' pa jay richin xbech'on kik'in ri judío y xubij chike: Yin man jun ch'a'oj ninwil chi rubanon ta re jun achin re'. 39Jak'a ronojel juna' chupan re q'ij re' rix nik'utuj chi yin ninkol-el jun chike ri iwinaq ri ek'o pa cárcel. ¿Re wakami, rix niwajo' chi yin ninkol-el re achin rey iwichin rix judío?, xcha' chike.
40Jak'a ri winaqi' ri', kan rik'in ronojel kuchuq'a' xech'on-apo chire ri Pilato y xkibij: Ja ri Barrabás takolo-el y man ja ta re achin re', xecha'. Y ri Barrabás xa jun achin eleq'om.


text:
1
Ri Dios nroyoj ri Josué
1Kere' k'a xbanatej chirij ri rukamik ri Moisés: K'o k'a jun achin rubini'an Josué ruk'ajol kan ri Nun y ri achin ri' ja rija' ri to'onel richin ri Moisés ri rusamajel ri Jehová; y toq kamineq chik el ri Moisés, ri Jehová xubij chire ri Josué: 2Rat xatz'et chi ri nusamajel Moisés xken-el. Wakami k'a, rat xkayuqen richin ri atinamit Israel, xke'aq'axaj k'a apo chupan ri raqen-ya' rubini'an Jordán, richin chi ninya' ri ulew chiwe rix. 3Ronojel ri ulew ri akuchi xkixq'ax-wi jari' xtok iwichin, achi'el nubin chire ri Moisés. 4Ri iruwach'ulew nitiker-pe chuchi' ri tz'iran ruwach'ulew ri k'o pa xokon y napon k'a chuchi' ri juyu' Líbano ri k'o pa xaman, y nuchop chik pe chuchi' ri nimalej raqen-ya' Éufrates ri k'o pa relebel-q'ij y chijun kiruwach'ulew ri e rijatzul kan ri Het y napon k'a chuchi' ri palou akuchi niqaqa-wi ri q'ij; ja ronojel re' ri ruchi' ri ruwach'ulew ri xtok iwichin. 5Man jun k'a xtitikir chawij chupan ronojel q'ij chire ri ak'aslen, achi'el xik'oje' rik'in ri Moisés, kan keri' chuqa' xkik'oje' awik'in rat, man xkatinya' ta kan y man xkatinmalij ta kan. 6Kow k'a kak'oje' y man taxibij-awi', roma ja rat xkajachon ri ulew chike ri awinaq, ri ulew ri xtikichinaj kan, ri xinya' nutzij chire chi kan chike ri ite-itata' ninya-wi. 7Xaxe ninnataj chawe chi kow k'a kak'oje' y man taxibij-awi' y kan tataqej k'a ronojel ri pixa' kichin konojel winaqi' ri xuq'et kan ri nusamajel Moisés pan iwi', man k'a tajech'ej kan awi' chire re pixa' re' ni ta pan awijkiq'a' ni ta pan awajxokon richin k'a keri' ronojel ri xtaben kan utz k'a xtel chawech. 8Man jun bey k'a katane' chubixik ri pixa' kichin konojel winaqi' ri tz'ibatel kan chupan re wuj re', xa kan chi paq'ij, chi chi'aq'a' taquqa-rij richin nayek pan awánima ri tz'ibatel kan chupan ri wuj, y keri' kan utz k'a xkabe chupan ri abey y ronojel k'a ri xtaben kan utz k'a xtel chawech. 9Tawak'axaj k'a ri ninbij chawe: Tatija' k'a aq'ij y kow k'a kak'oje', man taxibij-awi', ni man timayamo-qa ri awánima roma yin Jehová ri a-Dios kan xkik'oje' awik'in xabakuchi xkabe-wi, xcha' ri Dios chire ri Josué.
Ri Josué nunaba-ri' richin niberubana' oyowal
10K'ari' ri Josué xeruteq-el ri achi'a' ri e aj-raqen richin ri tinamit y xubij-el chike: 11Kixbiyin pa runik'ajal ri akuchi ek'o-wi-qa ri winaqi' y tibij chike chi tikichojmirisaj ri achike ri nikik'uaj richin nikitej roma pa rox q'ij xqojbe richin chi xtiqaq'axaj ri raqen-ya' Jordán richin yojok-apo y xtok qichin ri ruwach'ulew ri xtuya' chiqe ri Jehová ri qa-Dios, xcha' chike.
12Chuqa' rija' xch'on kik'in ri achi'a' ri e riy-rumam kan ri Rubén, ri Gad y ri nik'aj tzobaj richin ri Manasés y xubij chike: 13Toqaqa k'a chi'ik'u'x chi ri ch'abel ri xubij kan ri Moisés ri rusamajel ri Jehová toq xubij chi ri Jehová qa-Dios xuya' yan k'a ri ulew ri rusujun kan chiwe, richin chiri' yixk'oje-wi richin q'asen, xcha' kan ri Moisés. 14Wakami k'a ri iwixjayilal, y ri taq iwalk'ual y ri iwawej xkekanej k'a kan chupan re iruwach'ulew, re ruya'on kan chiwe ri Moisés re k'o pe kere' chire re raqen-ya' Jordán, jak'a rix achi'a' ri ix richin labal xkixik'o-el rik'in ri ikamisabal chikiwech ri qach'alal richin xke'ito'. 15Rix kan xqojito', k'a toq ri Jehová xtuya' na chiqe ri ulew richin xtiqichinaj achi'el ri xuya' yan chiwe rix; y k'ari' xkixtzolin-pe chupan re ruwach'ulew re' re iwichinan kan rix, re ruya'on kan ri Moisés ri rusamajel ri Jehová chiwe, re k'o pe kere' pa relebel-q'ij chire re Jordán, xcha' ri Josué.
16K'ari' ri aj-raqen kichin ri e ka'i' tzobaj rik'in nik'aj xkibij chire ri Josué: Roj kan xtiqaben ronojel ri xtabij chiqe y xqojbe xabakuchi xqojateq-wi-el rat. 17Roj chuqa' xkatqanimaj, achi'el xqanimaj rutzij ri Moisés pa ruwi' ronojel. Xaxe niqajo' chi ri Jehová ri qa-Dios kan ta xtik'oje' awik'in, achi'el xk'oje' rik'in ri Moisés. 18Y xabachike k'a ri xtiyakatej chirij ri apixa' y man xtuben ta ri xtabij rat chire, kan xtiken k'a. Xaxe k'a niqajo' chi tatija' aq'ij y man tik'oje' xibinri'il chawech, xecha' rije'.


text:
1
Ri Pablo nuya' rutzil kiwech ri qach'alal
1Yin Pablo, in jun taqon roma ri Cristo, y man winaqi' ta k'a xecha'on, ni xetaqon wichin. Ri taqayon-pe wichin ja ri Jesucristo y ri Dios ri Tata'ixel; ri xbanon chire ri Jesucristo chi xk'astej chik pe. 2Rix molaj qach'alal, ri ixk'o pa ruwach'ulew Galacia, tik'ulu' k'a ri rutzil-iwech ri ninteq-el yin, y ri qach'alal ri ek'o wik'in. 3Y ja ta k'a ri utzil y ri uxlanibel-k'u'x ri peteneq rik'in ri qatata' Dios y ri Jesucristo xtik'oje' pa taq iwánima chi'iwonojel, 4roma ri Jesucristo xuya-ri' richin xkamisex richin xojrukol chuwech ri qamak y ri etzelal ri k'o wawe' chuwech re ruwach'ulew. Ronojel re' xuben roma kan ja wi ri' ri rurayibel ri qatata' Dios, 5ri kan ruk'amon richin niya'ox ruq'ij-ruk'ojlen richin jantape'. Kan keri' wi k'a.
Xaxe jun rubanik ri utzilej ch'abel richin kolotajik
6Yin kan xinmey-qa toq xinwak'axaj chi rix xijech'ej kan iwi' rik'in ri Dios, roma rix xa xitzeqelibej yan el ri jun wi chik ch'abel richin kolotajik, y man nitzeqelibej ta ri Dios ri xoyon iwichin richin xuya' ri rutzil ri Cristo pan iwi'. 7Y kan qitzij ninbij chiwe chi xa maneq jun chik kolotajik. Jak'a kan ek'o winaqi' ri nikajo' yixkisech rik'in ri ich'obonik. Kan nikajo' k'a nikijel rubanik ri utzilej ruch'abel ri Cristo ri nik'amon-pe kolotajik. 8Y ri ch'abel ri' jari' ri qatzijon kan roj chiwe. Jak'a wi k'o jun ri nijalo rubanik ri ch'abel ri', kan xtiqa-wi k'a itzel oyonik pa ruwi'. Y ri' stape' ta kan jun ángel ri peteneq chila' chikaj o ja roj. 9Kan achi'el k'a ri qabin kan chiwe, ninkamuluj-el rubixik chiwe wakami: Wi k'o jun nitzijon jun chik kolotajik chiwe ri xa man junan ta rik'in ri ik'ulun chik, kan tiqaqa k'a ri itzel oyonik pa ruwi'.
10¿Y achike nibij rix? ¿Ninben kami yin chi utz yitz'et koma ri winaqi', o ninben chi utz yitz'et roma ri Dios? Yin man ninben ta chi yiqa' chikiwech ri winaqi'. Roma wi ta keri' ninben, man ta xinok rusamajel ri Cristo.
Ri Dios xuben chire ri Pablo chi xok jun taqon roma ri Cristo
11Wach'alal, tiwetamaj chi ri utzilej ch'abel richin kolotajik ri xintzijoj chiwe, man runojibal ta jun wineq. 12Man rik'in ta jun wineq xink'ul-wi-pe, ni man xitijox ta chuqa'. Kan ja ri Jesucristo ri xq'alajirisan chinuwech.
13Y rix iwak'axan ri achike xenbanala' ri ojer kan, toq k'a nutzeqeliben na ri Dios rik'in ri nubij ri pixa'. Kan rik'in k'a ronojel wetzelal xinchop kikanoxik ri molaj qach'alal, y xinwajo' k'a chi xek'is ta. 14Kan xkuqer-wi nuk'u'x chupan ri nikinimaj ri nuwinaq; más ke chikiwech ch'aqa' wachibil ri junan qajuna' kik'in, roma yin xa kan xbe wánima rik'in ri kibin kan ri qati't-qamama'. 15Xa kan k'a man jani kinalex,*f1* ja yan ri' xirucha' ri Dios, y rik'in ri rutzil xiroyoj. 16Y kan rurayibel-wi k'a richin xuq'alajirisaj ri Jesucristo ri ruk'ajol chinuwech; roma ri Dios kan in rucha'on richin ninbentzijoj ri Jesucristo chike ri ch'aqa' chik winaqi' ri man e nuwinaq ta. Y toq ri Dios ruq'alajirisan chik ri Jesucristo chinuwech, man xibe ta rik'in jun wineq richin xinwetamaj más. 17Ni man xibe ta chuqa' kik'in ri ch'aqa' chik ri e taqon roma ri Cristo ri ek'o pa Jerusalem, stape' rije' kan e cha'on-pe nabey chinuwech yin. Jak'a xa pa ruwach'ulew Arabia xibe-wi. Y toq xitzolin-pe, pa tinamit Damasco xik'oje-wi.
18Y toq q'axineq chik oxi' juna', k'ari' xibe pa Jerusalem. Y xik'oje-pe wolajuj q'ij ri chiri' rik'in ri Pedro. 19Y chupan ronojel ri q'ij ri' man jun chik chike ri ch'aqa' e taqon roma ri Cristo ri xintz'et ta kan; xaxe k'a ri Jacobo ri rach'alal ri Jesús ri xintz'et kan. 20Re nintz'ibaj-el chiwe kan qitzij wi. Y ri Dios retaman chi kan keri' wi.
21Chirij ri' xibek'oje' pa ruwach'ulew Siria y pa Cilicia. 22Roma ri' ri molaj qach'alal aj-Judea man ketaman ta nuwech. 23Xaxe k'a kak'axan chuwij, chi yin man jun chik etzelal ninben chike ri kiniman ri Jesucristo, achi'el xinben ri rubanon kan, toq xinwajo' xenk'is. 24Y ri qach'alal ri', kan xkiya' k'a ruq'ij-ruk'ojlen ri Dios roma xkak'axaj chi yin jalatajineq chik nuk'aslen.


text:
Baruj Benacerraf
Baruj Benacerraf (* 28 ñiqin kantaray killapi 1920 watapi paqarisqa Caracas llaqtapi - † 2 ñiqin chakra yapuy killapi 2011 watapi wañusqa Boston llaqtapi); Winisuyla- USA mama llaqtap huk hampikamayuq mantapas yachaqsi karqan.
1980 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi ).
Tayta: Benacerraf, Mama:.
Warmi: .
Alma mater: Columbia Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Baruj Benacerraf.
- Instituto Nobel Qillqa web, Yachaypi Nobel Suñay 1980 (inlish simipi)


text:
José Antonio Páez
José Antonio Páez Herrera sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin inti raymi killapi 1790 watapi paqarisqa Acarigua llaqtapi - † 6 ñiqin aymuray killapi 1873 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Winisuylanu mama llaqtayuq Awqa suyuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Tayta: Páez
Mama: Herrera.
Warmi: Dominga Ortiz
Yachay wasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José Antonio Páez.


text:
LAPAN RUNAKUNA IMANAWPA RISPITASH KAYÄNANPAQ KASHQANKUNA KAYNAW NIRMI QALAYKUN
[Preamble]
Lapan runakunapis libri kananpaq, jusayuqkunata kastigakänanpaq y iusaynaqkunata mana kastigaypa y piwanpis mana pelyaypa kushish kay pasachaw kawayqa kanqa ali; runakuna imanawpis kashqanta mana qechuymi y lapan runakuna yarpashqankunatapis mana michashqa kananpaq;
Runakuna rispitash kayänanpaq kashqanta mana reqiypami y reqiykarpis iarukuyashqanta kanan yarparkushqaqa seqaypa ajanaypaq kaptinmi kanan lapan runakunapis alichaw kananta munayashpämi kaykunata wilakuyä. Lapan runakunapis ali kawakuyman chaykur; mansakuypita y pishëpakuypita librash karqa, munashqannawmj lapantapis parlakuyanqa y munashqanmanmj krigikuyanqa;
Lapan kaykunatamj rurakänan, runakuna shumaq rispitash kayänanpaq. Saynawpaqa runakuna manami yarpäyanqasu imaykanawpapis awturdäkunapa kontran sharkuyta y tukuynawpa nakasikuqkunata elaqäsiyta;
Saynawmi ali kanman lapan nasyunkuna shumaq wilanakur tukuynawpa jukninwan jukninwan yanapänakur aruyaptin; Askaq nasyunkunapita runakuna shuntakaykärir, rasunpaypa alimi niyashpan yärakuyan, runakuna rispitash kayänanpaq niyashqan qelqaraykaqman. Kay qelqaraykaqchawqa kaykan runakuna rasunpa rispitash kananpaq, lapan runakunapis mana jarukushqa kayänanpaq, warmipis olqupis rispitash kayänanpaq. Saynawpami rasunpa kaykuna rurakänanpaq wilanakuyashkä lapan markakuna y nasyunkuna ali kayman chäyänanpaq, lapan runakunapis ali kawayänanpaq, saynaw kashqanta musyar runakuna librina kar shumaqna kawakuyanqa;
Kaychaq lapan runa qotukaqkuna awniyashqa lapan kaykunata rurananpaq, askaq nasyunkunawan wilanakur yanapänakuypa lapan runakuna rispitashqa kayananpaq. Runakuna lapan rispitash karqa rasunpaypami y librimi kakuyanqa ali kaqkunataqa rurayanqa munayashqannaw, y;
Lapansikunapis juk yarpayla, kay runakuna rispitash kayänanpaq, pipis mana jarukushqa y Iibri kakuyänanpaq yarpashqaqa seqay alimi kanqa; saynaw rurashun nishqansikuna lapan rurakänanpaq.
ALI YARPAY KAPTIN KAYKUNATAMI WILAKUYAN KAY PASACHAW LAPAN RUNAKUNA RISPITASH KAYÄNANPAQ NIYASHQAN
Lapan markakunapis, nasyunkunapis juk yarpayla yawayänanpaqmi lakipakuyänan imaykanawpapis. Saynawpaqa lapan runakunapis y mandaq awturdäkunapis, kay wilakuyashqäman yarpakushla kayashpanqa, shumaq juknaw alitana rurayanman yachasiyashpan y yachakuyashpan. Saynawpami mansapakuypa rurayänan, runakunata mana jarukuypa rispitana kashqanta y libri kashqankunata, Saynawpaqa yarpänansj lapan nasyunninsik y juklä nasyunkuna ali kawayman chananpaqmi. Kaykunataqa musyayänan y lapan runapis nishqannaw rasunpaypa rurayänan, lapan qotukaq runakunapa markankuna, nasyunninkun y wakinkaq kay nasyunpa ruñnkunachaw kaykaq markakunapis.
NISFIQAN JUK (1)
Lapan runakunapis yurikuyan librimi y wakinkaqkunanaw rispitashqa, mana jarukushqa kayänanpaq. Saynawmi runakunaqa yuriyan shumaq yarpayyuq, alitapis mana alitapis reqiykar y seqay kuyapäkuyyuq. Saymi runakuna ali kawakuyänan jukninwan jukninwanpis.
NISHQAN ISHKAY (2)
Lapan runakuna rispitashqa y mana jarukushqami kayänan y ali kananpaq wilakuyashqächaw nishqannaw librimi kayänanpis. Manami chikish kanansu juk kasta kashqanpita yana o yuraq kashqanpita, warmi ni olqu kashqanpita, imanawkaq parlayta parlaq kashqanpita, imamanpis krigishqanpita,
Saypis manami bäjuman churashqa kanqasu mayqan alikaq o mana alikaq niyänansu, runakuna markakunata mandananpaq askaq shuntakaykuptin, runakuna mana jarukush kananpaq alita ruraqkunata o lapan nasyun runakunapaq o mayninpapis markankunapa siñalninkuna rurinchaw juk runa mandaq kaptin. Saynaw kanman juk nasyun marka, pipis mana mandash kaptinpis y markakunapa siñalninkuna surinchaw shumaq imanawpapis rurayta mana kamäpakuq kayaptin o kikinkuna mana mandar juk mandash karpis o juk marka seqaypa mandar imaykapitapis michashqa imanawpis nishqanchaw kanansu manami.
NISHQAN KIMSA (3)
Lapan runakunapis shumaq rispitashqami kawakuyänan, librimi imaykapitapis kakuyänan y imapis päsananta awturdäkuna rispitasinan ali kakuyänanpaq.
NISHQAN CHUSKU (4)
Manami pipis ashmayman churashqa kanansu ni pipa tukuy rurayninkunapaq kanmansu. Ashmaykaq y ashmayta saray; runakuna imanaw rurananpaq kaqkunachawqa pasaypami michar kundinan lapankunatapis y tukuynawpa ashmay saraqkunatapis.
NISHQAN PISQA (5)
Manami pipis fiyupa nakasishqa ni lakipaypaq o munashqannaw nakasishqa, runa kashqankunata mana kuyapaypa tukuyta nishqa kanansu.
NISIlQAN SOQTA (6)
Lapan runakunami maysaychawpis seqaypa rispitashqa kanan y runa kaynintapis saynaw rispitasikunan, pipis mana jarukunanpaq.
NISHQAN QANCHIS (7)
Runakuna imatapis rurananpaq kashqankunachawqa lapansipis iwalmi kansi. Saynawmi pitapis ali kashqanta ni mana ali kashqanta mana akraypa, runakuna rurananpaq kashqanwan sapakuyänan tukuypita. Lapan runakunami iwal rispitasikuyänan, wakin runakuna jamurpar jarukur ushayänanpita y manakaqkunata parlarkur, kay runa rispitash kananpaq wilakuyashqäkunapjta kontran parlar puriqkunapita y luta jarukur ushash kananpita.
NISHQAN PUWAQ (8)
Lapan runakunapis kejakuyänanmj, jatusaq kay nasyunchaw kaq awturdäkunaman, runa rispitash kananpaq kashqankunata pipis jarukur ushaptin, awturdäkunapis sapänanmi, imanaw runakuna rurananpaq kashqanchaw parlashqannaw saypaqmi qelqaraykan, saywan pipis sapakuyänanpaq.
NISHQAN ESQUN (9)
Manami mayqan runatapis luta la sarir kalapósuman apar wechqaräsinansu, ni markanpita jukläman jitar ushashqaqa kanansu.
NISHQAN CHUNKA (10)
Lapan runakunami rasunpaypa Iapanpis iwal kayayninpa, aska runakunapa puntanchaw wiyashqa kanan jusan o mana jusan kaptinpis y juk awturdäta wilapänan. Kay awturdäqa manami mayqanpaqpis faburnin sharkunansu lutalaqa, jukninpaq jukninpaqpis. Saynawpami musyanqa mayqankaq ali rispitash kananpaqpis y imanaw rurananpaqpis. Saynawpami musyanqa mayqan jusayuq kashqanta y mayqan jusaynaq kashqantapis. Niykurnami isanqa imanawpis ruranqa wechqananpaq o mana wechqananpaqpis.
NISHQAN CHUNKA JUK (11)
- Ima jusanpitapis mayqan runa kejashqa karpis, manaraq rasunpaypa jusan kashqanta musyakashqanyaqqa imaykanawpapis rispitasikunanmi jusaynaqlaraq kashqanta. Saynaw rispitasikunan lapan runapa nawpanchaw rasunpa mana jusan kashqanta y runa kashqanta mana jarukuyänanpaq.
- Manami pipis kondinashqa kanansu imatapis mana rurash kaykaptinqa o imatapis ruraykashqanta jinan öra mana taripash kaptinqa; imanawmi nin runakuna rispitash kananpaq wilakuyashqankuna, kay nasyunpaq y juklä nasyunkunapaq saychaw nishqannaw. Jusankunapita kastigashqa kananpaq kaqkunapita mastaqa manami nakasir kastigakänansu jusan kaptinpis.
NISHQAN CHUNKA ISHKAY (12)
Manami mayqan runatapis pipis lutaqa imatapis rimapänansu shuyni kawakuqtaqa, kastankunatapis, wayinkunata o paypa kaqtaqa imantapis; imanaw ali o mana ali kakuptinpis, runa kayninta chikipänansu. Lapan runakunami sapakunan, runakuna imanawpis rurananpaq kaykashqanchaw qelqaraykaqwan, tukuynawpa imaykatapis manakaqpita rimapänanpita.
NISHQAN CHUNKA KIMSA (13)
- Lapan runakunapis librimi purikuyänan maysaypapis. Saynawmi may nasyunchawpis rurakunan wayinkunata saychaw täkunanpaq.
- Lapan runakunapis yarquyänanmi may nasyunpitapis, kikinpa nasyunninpita juk nasyunman y niykurpis saynawmi kutikunan nasyunninman.
NISHQAN CHUNKA CHUSKU (14)
- Mayqan runatapis wakinkaqkuna imapitapis qatikachaptinqa kikin ashinan maychawpis ali täkunanpaq. Saynawpami kushish täkunqa mayqan nasyunchaw karpis.
- Kay wilakuyashqäkunaqa manami pasaypapis joqarishqasu kanqa mana alita ruraqkuna, alichaw yarqunanpaqqa ni noqakuna askaq wi!anakurkur "ali kananpaq" nir wilakuyashqäpa kontran yarpaqkunatapis manami yanapanqasu.
NISHQAN CHUNKA PISQA (15)
- Lapan runakunapis kayanan juk nasyunchaw yurishqalami.
- Manami mayqan runatapis lutaqa michänansu pipis nasyunninpita ni juk!ä nasyuriman aywaykur täkunantapis manami michashqa kanansu.
NISHQAN CHUNKA SOQTA (16)
- Olqupis warmipis tyempunman charnaqa, pipis mana michashqami kasarakuyänan. Manami michashqa kayänansu juk kolur qarankuna kayninpa, juklä nasyun kayninpa, imanawpis krigiq kashqanpita. Lapanpis kasarar shuynina täkuyänan wayita ruraykur, shumaq täyänan lapanpis rispitanakur kasaraykärirqa. Saynaw kayänan imayyaqpis kasarashqa karqa y rakikarpis saynawmi iwalpura imatapis rakipänakunan.
- Warmi olqupis rasunpaypa munanakur imayyaqpis kasarar täyänanpaq awninakush kaqkunami kasarayänanqa.
- Juk ayllumi kikinkaq umanqa y seqay alikaqqa lapan marka kananpaqpis. Saymi lapan markakunapi rispitasinan ayllukuna mana jarukush kananpaq y nasyun mandaqkunapis rispitasiyänan.
NISHQAN CHUNKA QANCHIS (17)
- Lapan runakunapami wayinkuna y chakrankuna kanan, juk runalapapis kanmanmi y askaq qorikash runakunapis saräyänanmi.
- Wayinkunapita y chakrankunapita manami pipis qarqushqa kayänansu.
NISHQAN CHUNKA PUWAQ (18)
Lapan runakunapis librimi yarpachakuyänan, kuyapäkuyninpis ali o mana alipis kakunan y munashqanman imamanpis krigikunman. Saynawmi munarqa trukasinan jukman krigishqanpita jukkaqmanpis. Imamanpis krigirqa wakinkaq runakunatapis wilapänan y parlanan krigishqanpaq. Parlayänanmi juk juklapis o askaqpis, askaq runakuna wiyananchawpis o shuyni wayinkunalachawpis, yachasiyashpan, wakinpis rurananpaq, alikaqta rurar y lapantapis shumaq ruraypa.
NISHQAN CHUNKA ESQUN (19)
Lapan runakunapis yarpäyashqannawmi parlayänan y rimakuyänan imanaw ali y mana ali kashqantapis. Saynawmi imanirpis parlaptin pipis rimanansu ni qayapar ajanäsinansu imapaqpis rimakushqanpita. Wiyashqankunatapis rasunpa kashqanta shumaq mayapakunan, tukuy wilakuykunatapis chaskinanmi y chaskinan wakinkaqkuna imanaw yarpäyashqankunatawan. Saynaw wiyashqanta, chaskishqanta y yarpashqankunata lapan runakunata musyasinan munayashqannaw imaykatapis mana michashqa lapannawpa imawanpis runata wiyasina y mayasina kaqkunawanqa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA (20)
- Lapan runakunapis librimi yorikäkuyänan y askaqpis shuntakäkuyänanmi imatapis alikaqkunata rurayänanpaq pipis mana michashqa.
- Mana munaykaqtaqa manami pitapis shuntakäyashqanchaw kananpaq apayänansu.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA JUK (21)
- Lapan runakunapis nasyunninchaw mandaq kayman char yanapänakuyänanmi, kikinkuna karpis o alinninta y yachaqninta shumaq akraykärirpis mandaq kananpaq churakuyänan librimi.
- Lapan runakunapis iwalmi ima kaymanpis chäyanan, nasyunninkunachaw ima kaymanpis chäyänan, nasyunninkunachaw ima awturdäpis kayänan y ima aruymanpis yaykuyänan wakinkaqkunanaw.
- Markachaw pipis awturdä mandaq kananpaq, lapan runakunami awniyänan ali kashqanta. Lapan runakuna pipis awturdä kananpaq awniyashqantaqa musyakanqa bötuwanmi, kikinkuna churakuyanqa pi kananpaqpis. Saynaw rurayanqa bötu kashqan örala, lapanmi bötayänan pakaylapa, pipis manami michänansu ni juklaylapaq jitananpaq parlapänansu, lapanpis iwalmi rurayänan. Librimi pipaq karpis jitakuyänan bötunkunachaw.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISHKAY (22)
Lapan runakunapis, marka runa kayninpa y juk markachaw taq kayninpa, lapan awturdäkuna markachaw rispitasinan pipis mana jarukunanpaq y ali kawakuyänanpaq. Saynawpami shumaq kawananpaq tarinqa lapan nasyunchaw kaq runakuna lakipakuyninpa y wakinkaq nasyunkunawanpis yanapänakuypa, wakin shuyni qorikaq runakunawan y nasyunchaw mandaq runakuna churakushqan y rurayashqankunawan. Saynawpami lapan runakunata imanpis mikunanpaq o rantinanpaq pishipakuptin qonqa, lapan markakunapaqpis y imata yachakuyänanpaqpis kanqa gastunkuna, kaykunami mana pishiypa kanan lapan runakunapaq, shumaq rispitash runa kayänanpaq. Y saynawmi runakunapis lakipakuyänan kikinkunapa jamulankunapita ali runa kayänanpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA KIMSA (23)
- Lapan runakunapami ima aruylankunapis kanan; kikinkunami ima aruychaw aruyänanpaqpis akrakuyänan, aruyninkuna alimi kanan, imaykanpaqpis aypäpakunanpaq y arunanpaq tupuylami kanan y runakunaqa manami aruyniynaq kayänansu.
- Lapan runakunapis ali kashqanta ni mana ali kashqanta mana rikapaypami aruyashqankunapita chaskiyänan qellayta y lapan aruqkaqkunaqa iwal, saynawla chaskiyänan.
- Lapan runakunapis aruqkaqkunaqa iwal shumaq ali pägashqami kayänan imata munashqankunatapis rantiyänanpaq aypaq. Saynaw qellayta chaskir lapan kastankunata wayinchaw kaqkuna shumaq kushishqa kawakuyanqa, lapan runakunapis alila kawananpaq kashqannaw. Saychawpis pishipakuptinmi isanqa imaykanawpapis wakinkaq awturdäkuna waksakunata yanapaqkuna aypasipänan pishipakushqalanmanna.
- Lapan runakunapis ali yarpashqankunawan say shuyni alita yarpaqkuna rurayänanmi qotukaykur. Saynaw shuyni kaqkunaqa ali yarpayninkunawan rispitasikur pipis kikinpaq kaqkunata o lapan runapaq kaqkunata mana jarukuyänanpaq kashqanta rispitasikuyänanpaq.
NISHOAN ISHKAY CHUNKA CHUSKU (24)
Lapan runakunapis j amayänanmi aruyninkunapita, aruynin mana kashqan öraqa imatapis munashqantami rurakuyänan, aruyänan shumaq öralawanmi. Manami aläpaqa aruyänansu aruyänanpaq kashqan örapita mastaqa y saynawmi aruyninpita watasarkur jamananpaq yarquptinqa saypita pägunta chaskiyänan.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PISQA (25)
- Lapan runakunami shumaq ali kawaychaw kayänan, saynawmi lapan kastankunapis shumaq kawakuyänan, kwerpunkunapis mana qeshyaypa, lapan imaykakunachawpis alila. Mas aliran kanan yali mikuyänanpaq mikuykunachaw, mödanankunachaw, ali wayichaw täyaptin, ima qeshya sariptinpis jampikuqkuna jampiyaptin y lapan imaykakunawanpis runakunata shumaq yanapänanpaq kaqkunawan yanapäyaptin. Elaqpita imachawpis mana aruq runa kaptinqa o aruyniynaq kaptinqa, shuynimi saynawkunata yanapänanpaq kaqchaw kayänan Iapanpis, tukuy qeshyayuqkuna, ima ruraytapis mana pwe'diqkuna, kanmanmi (wishtukuna o ushukuna), biyúdayashkuna chakwan o awkin karpis y lapan runakuna imaykanawpa aruytapis o makinta y chakinta o wakinkaqkunata kikinkuna mana munaykäyaptin imapis päsaptin arunanpaq kaqkunata oqraqkunami kanan shumaq shuyni yanapashqa.
- Lapan wamrayuq warmikunapis y akapa wamrakunapis shumaq imaykapitapis kuydashqami kayänan y paykunataqa shuynimi yachaqkuna rikayänan mana kachaypa. Lapan wamrakuna juk mama taytalapita yuriqpis o jukchaw wachapakush o sure"pakush kayninpa yurishkunapis iwal rikashqami y kuydashqami kayänan.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA SOQTA (26)
- Lapan runakunami eskwëlachaw yachakuyänan. Lapanpis yachakuyänan debaldilami, punta yachaykunata alinninkaqta y runata imachawpis yanapänanpaq kaqkunalatapis yachakuyänanmi. Alinninkaq yachaytaqa lapan runakunami yachakuyänan jukpis mana yachakuypaqa manami kanansu. Juknawkaq imatapis y imapaqpis yachakuykunami isanqa mas aja yachakuymanna yaykuyänan. Mas sinchikaq aja yachakuykunamanqa yaykuyanqa lapan runakunapis iwalmi y saynawpami ima kayänanpaqpis yarquyanqa yachayashqanpita.
- Eskwe"lakunachaw o wakinkaqkunachaw yachakushqankunawanmi lapan runakunapis ali yachaq kayman chäyanqa. Saynawpami runakuna rispitash kananpaq kaqkunata rurar mas yanapänan wakinkuna rurayänanpaqpis y runakuna libri kayänanpaq mayqankaqkuna mas alinnin kashqantapis yachasir reqisinan y musyasinan. Runakuna yachaq kayaptinqa manami ajanasu kanqa lapanta shumaq tantiyayänanpaqpis, imatapis ali shonqulanwan shuyaränanpaqpis y lapan nasyunkunawanpis ali alila juknin jukninpis kayänanpaq, tukuyniraq y lapan kasta runakuna o imamanpis krigiqkuna musyayänanpaqpis. Lapanpis saynaw ali kayaptinqa aska nasyunpita shuntakaykur runakuna rispitash kananpaq kashqanta wilakuqkunatami mas yanapanqa y alikaqkunata imatapis rurayanqa lapan markakuna jatunyänanpaq y saynawpami lapan kushish kawayänanpaq lakipakuyanqa paykunapis.
- Mayqan runakunapis munashqankaqtami akrakuyänan maychaw y imanawkaq eskwe"Iaman wamran yachakunanpaq churananpaqpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA QANCHIS (27)
- Lapan runakunapis mana michasqami markakuna ima fVestata ruraptinpis saychaw ruräsinan, ima tushukunata o wakinkaqkunata rikäkur y ima yachaykunatapis shumaq ali kananpaq yanapänakunan, alita rurayta munarqa imatapis rurasun kikinpa jamulanpita imatapis yarqapakurqa.
- Lapan runakunami rispitasikunan pipis jarukuyänanpita y imankuna kaptinpis saynawmi kikinpa kaqkunataqa shumaq saräkunan pipis mana qechushqa, kakusun ali yachayninwan tarishqankuna, imatapis qelqashqankunata o imakunatapis yachayninwan rurashqankunapis y kikin ruraqkaq kayninpa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PUWAQ (28)
Lapan runakunami markankunachaw shumaq yarpayninwan ali täyänan, nasyunninchaw o wakinkaq nasyunkunachawpis kay runakuna rispitashqa y mana jarukushqa kananpaq wilakuyashqä maysaychawpis rasunpaypa rurakänanpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ESQUN (29)
- Lapan runakunami tashqan markakunachaw imatapis rurayanan, say markachaw täyayninpami libri imaykanaw kananpaqpis y ali runa kayman chänanyaqpis yachakuyash tukuy ruraykunata.
- Shumaq rispitashqa kaykäyashpan y tukuy imakunatapis libri rurakuykäyarpis, imanaw runakuna rurananpaq qelqaraykashqantami isanqa mansakuyänan y say nishqanpitami isanqa pipis päsasiyänansu. SaVnaw mansapakuypa kayanqa wakinkaq runakunapis rikärishqa, rispitashqa, mana jarukushqa y Iibri Iapanpis iwal kayänan kashqami. Saynawpaqa lapanpis alita rurar y runakunapis rispitash kananpaq kashqannaw karqa kushishmi kawayanqa, wakinkaq marka runakunapis y lapan markakuna alila shumaq kawakuyanqa.
- Lapan runakuna rispitash y libri kakuyänanpaq wilakuyashqäta manami ni pipis juknawpaqa ni kontranqa sharkuyänansu ni rurayänansu lapan nasyunkunapita qorikaykur ali yarpaykunawan y ali kananpaq rurayashqäkunataqa.
NISHQAN KIMSA CHUNKA (30)
Kay wilakuyashqäkunachaw manami juknawpaqa tantiyayänansu; manami mayqan nasyunpa mandaqninta, shuntakash askaq runakunata ni juk runalata imanawpapis rurayänanpaq o wakinta elaqäsir qalaykuyänansu ni mayqan kaqlatapis, runakuna rispitash y libri kakuyänanpaq kay qelqaraykaqchaw wilakuyashqäta.


text:
[Universal Declaration of Human Rights]
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
- Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
- Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
- Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
- Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
- Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
- Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
- Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
- Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
- Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
- Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
- Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
- Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
- Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
- Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
- Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
- Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
- Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
- Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
- Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
- Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
- Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
- Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
- Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
- Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
- Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
- Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
- Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
- Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
- Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
- Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
- Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
- Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


text:
Girma Wolde-Giorgis
Girma Wolde-Giorgis (Amhara simipi: ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ) sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin qhapaq raymi killapi 1924 watapi paqarisqa Adis Ababa llaqtapi - ) huk Ithiyupya mama llaqtapi ruruchinap kamaqninmi, awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna (5): .
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Girma Wolde-Giorgis.


text:
La Rioja llaqta
La Rioja llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. La Rioja wamani uma llaqtap. La Riojapiqa 161 183 runakunam kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
La Rioja llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: La Rioja llaqta.
- La Rioja Munisipyu


text:
¿Imataj Diospa Gobiernun?
¿Nishwanchuraj . . .
. . . shongunchicho kaykaj?
. . . juk cuentula kanganta?
. . . cielucho kaykaj gobiernuku?
KIKIN BIBLIA NINGAN
“Tayta Diosmi cielucho kamakächimunga juk mana ushakaj gobiernuta.” (Daniel 2:44, Traducción del Nuevo Mundo.)
“Juc wamratami Tayta Dios gomashcanchi. Paytami munayninta gosh[g]a mandananpaj.” (Isaías 9:6, Tayta Diosninchi Isquirbichishan.)
KAYTA MUSYAYGA IMANÖTAJ YANAPÄMANCHI
Yanapämayninchita puedej ali Gobiernumi (Isaías 48:17, 18).
Ichiklachönami chay Gobiernuga Mushoj Patsacho kushishga y mana gueshyaypa kawachimäshun (Apocalipsis 21:3, 4).
¿IMALAPIS KANKU BIBLIA NINGANMAN CREINAPAJ?
Awmi, ishkaylata rikärishun:
Jesusmi rikächikurgan Diospa Gobiernun imata ruramunampaj kajta. Gatejninkunata Diosta mañakuyänampajmi yachachirgan: Gobiernun shamunampaj y Patsacho munaynin rurakänampaj (Mateo 6:9, 10). Jina mañakuyangan imano cumplikänampaj kajtapis yachachirganmi.
Patsacho kaykarmi Jesusga wakchakunata mikuynin gorgan, gueshyaykajkunata jampirgan, jina wanushgakunatapis sharkarachimurgan (Mateo 15:29-38; Juan 11:38-44). Rey kanampaj kajta musyarnami chayno ali cosaskunata rurargan, y gobernamuptinga mastarajmi ruranga (Apocalipsis 11:15).
Kanan wichan pasaykangankunami rikächikun ichiklachöna Diospa Gobiernun shamunampaj kajta. Jesusmi wilakurgan Diospa Gobiernun jauka kawayta manaraj apamuptin kay Patsacho guerrakuna, mikanaykuna y terremotukuna kanampaj kajta (Mateo 24:3, 7).
Kanan wichanmi chay lapan mana alikunata rikaykanchi. Chaymi seguro kaykanchi Diospa Gobiernun ichiklachöna chay problemakunata ushakächinampaj kajta.
TAPUKUY
¿Imanöraj kaway kanga Diospa Gobiernun wichan?
Kay textukunachömi respuestata tarinki: SALMO 37:29; ISAÍAS 65:21-23.


text:
Johann Strauss II
Johann Strauss II (alimanya simipi: Johann Strauß Sohn), sutiyuq runaqa (* 25 ñiqin kantaray killapi 1825 watapi paqarisqa Wien llaqtapi (Awstryapi - † 3 ñiqin inti raymi killapi 1899 watapi wañusqa Wien llaqtapi) Awstrya mama llaqtayuq rumantiku musika takichaqmi karqan.
Warmikuna: Hetty Treffz, Angelika Dittrich, Adele Strauss.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Johann Strauss II.


text:
49 willakï: Inti pärarin
JOSUËTA rikë. ‘¡Ama kuyïtsu Inti!,’ ninshi. Y manash kuyukunaqtsu Intiqa. Huk hunaqshi cielo chöpimpita kuyukuntsu. ¡Kë pasanampaqqa permitïkun Jehoväshi! Pero ¿imanir-raq más tiempo Inti aktsinanta munarqa Josué? Mä rikärishun.
Gabaón markawan pitsqa mana alli Canaanpeq reykuna pelear qallëkuyaptinshi, Josuëman gabaonïtakuna huk nunata kachayänaq: ‘¡Raslla shamurnin yanapëkalläyämë!’ ‘¡Salvëkalläyämë! Sirveqnikikunatam llapan mana alli reykuna ushakätsita munayan,’ nishpa ninampaq.
Tsë hörash llapan soldädonkunawan Josué ëwëkuyänaq. Y waraqnimpish chëkuyänaq. Tsënash tsë pitsqan reykunaqa, alläpa mantsakarnin safakuyan Gabaonman Josué soldädonkunawan chäriyaptin. Pero ciëlopita patsëshi Jehová runtïkatsimunaq hatusaq rumikunatanö, tsëshi Josuëpa soldädonkunapitapis más wanïkatsinaq tsë cananëokunata.
Tsënash Inti heqanëkaqta Josué rikärinaq. Y tsë pitsqa mana alli reykunapa soldädonkunapis safakuyanmanshi kanaq ampïriptenqa. Tsënash Jehoväman orakurïkur: ‘¡Ama kuyïtsu Inti!,’ nishpa ninaq. Y ganëta puëdeyanshi israelïtakuna Inti aktsiranqanyaqqa.
Teyta Diospa markan chikeq mana alli reykunaqa atskash kayan Canaanchö. Hoqta watachöraqshi soldädonkunawan tsë 31 reykunata Josué ëwatsinaq. Tsënö rurarïkur-raqshi, chacrankuna rakitsinaq wakin kastakunata.
Atska watanash pasarinaq y 110 watayoq këkarshi Josué wanurinaq. Jehová wiyakoqshi kayänaq nunakuna pë amïgonkunawan kawayanqanyaqqa. Pero mana allikunata rurarshi imëka problëmakunamampis ishkiriyänaq pëkuna wanuriyaptenqa. Tsëshi Teyta Dios yanapananta kananqa munayan.
Josué 10:6-15; 12:7-24; 14:1-5; Jueces 2:8-13.
Tapukïkuna
- ¿Imaraq kë dibüjochö nikan Josué y imanir-raq?
- ¿Imanöraq Josuëta soldädonkunatawan yanapan Jehová?
- ¿Ëka chikeqnin reykunataraq ushakätsin Josué y ëka tiempochö?
- ¿Imanir-raq Canaán markata Josué rakin?
- ¿Ëka watayoqraq wanurerqa Josué, y imanaraq tsëpita pasan wakin israelïtakunawan?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Josué 10:6-15.
¿Israelrëkur killatapis y intitapis päraratsenqan, imanötaq yanapamantsik pëman más markäkunapaq? (Jos. 10:8, 10, 12, 13; Sal. 18:3; Pro. 18:10.)
- Leinki Josué 12:7-24.
¿Piraq rasumpëpaqa 31 Canaanpa reyninkunata ushakätserqa, y imanir-raq kanan tiempo alläpa importante noqantsikpaq? (Jos. 12:7; 24:11-13; Deu. 31:8; Luc. 21:9, 25-28.)
- Leinki Josué 14:1-5.
¿Imanöraq Israel kastakuna rakinakuyarqa Canaán markata, y imataraq paraïsochö herenciapaq yachatsimantsik kë willakï? (Jos. 14:2; Isa. 65:21; Eze. 47:21-23; 1 Cor. 14:33.)
- Leinki Jueces 2:8-13.
Israelchö Josuënö, ¿pikunaraq kë tiempochö alli yachatsikïninkunawan apostatakunata harkäyan? (Jue. 2:8, 10, 11; Mat. 24:45-47; 2 Tes. 2:3-6; Tito 1:7-9; Rev. 1:1; 2:1, 2.)


text:
Sepp Herberger
Josef Herberger sutiyuq runaqa, icha "Sepp Herberger" (* 28 ñiqin pawqar waray killapi 1897 watapi paqarisqa Mannheim llaqtapi - 28 ñiqin ayriway killapi 1977 watapi wañusqa Weinheim llaqtapi), huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aq'mi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sepp Herberger.


text:
Wp/qug/Dolores Cacuango
Dolores Cacuango, San Pablo Urku (Cayambe kiti, Ecuador) 1881 watapi wacharishka, 1971 watapi Kayampipi wañushka, shuk Kayampi warmimi karka. Payka kichwa runakunapak shuk hatun ñawpaman pushak karka, chaymanta Mama Dulu nishkami karka. Payka kichwa runakunata allpayuk tukuchunmi munarka, chaymanta tukuy paypak kawsaypi wakcha runakunawan mishu allpayukta makanakurka. Shinallatami, mama Tránsito Amaguañawan, ishkay kawsaypi, ishkay simipipash yachay wasikunata rurarkan. Shinapash allpayuk mishukunaka chapakunawan Mama Duluta makashpa kawsashka, shinallatakmi payta Wichana wasipi churarka. Payka wiñay wakchalla kawsarka, shinallami wakchalla shuk uchilla wasipi wañurka[1].
Payka nirka, "pitishka urku uksha shina, kutin wiñakmi kanchik, shinami, urku uksha shinawan pachamamata katachishun", kashna paypak yuyaypi "Imashina inti tayta tukuykunata kunukyachin, nima ashtawan nima pishita, kari-warmikunata, shinallatakmi yachayka tukuykunaman achikyachinka, charikkunata, wakchakunata, amukuna cashpa serviciokunamanpash".
Pukyukuna[edit]
- ↑ Dolores Cacuangupak Muskui, Ariruma Kowii, Enrique Casiguano, 2007


text:
Aranwawan, tushuywan, takiwan Cotopaxipa wicharishkakunaka Navidadta raymichirkakuna
30 de Diciembre de 2014 - 09h23
Tiempo de lectura 1'05'' | No. de palabras:384 | 58 visitas
Imprimir
Enviar
23 wanra punchata, kapak killata, 2014 watata, Centro de Rehabilitación Social (CRS) Sierra Centro Norte Cotopaxipi, wicharishkakunaka aranwanwan, tushuywan, takiwanmi Navidadta raymichirkakuna.
Minitesrio de Justicia Derechos Humanos y Cultoska, CRSwan fundación “Vida en Libertadwan”, wicharishkakunaman ruraykunata, kamarikunatapash kurka.
Kay rurayka 09:00 pachata kallarirka. “Duha”, sukta wicharishkakunapa tantayka wicharishkakunata takichirka.
Tushuypash kay raymipi tiyarka. “Tushuna” nishka wicharishkakunaka otavalomanta takikpi paykunapa aychakunata kuyuchirka.
Shinallatak, “La máquina”, arawa wicharishkakuna rurashkaka yuyachirka. Kay rurayka shuk máquina tiyakmantami karka, chayka runakuna na allí rurashkamanta shuk mushuk kawsayta kukmi karka.
“Inclusión Salsera” nishka wichakpika chay ukuka ashtaka kushikuywan kuntarka, timbalkunawan, güirowan, bateríawan, guitarrakunawan, shuktakkunawanpash wicharishka warmikunata tushuchirka, paykunaka “shuktak, shuktak” ninakurka, takimi paykunapak aychapi satirishkamanta, paykunataka takimi tushuypi sarikina munayta kurka.
“Aranwa takipash shuk imayta kacharinkapakmi kan. Runakunaka kaykunawan mushuk yuyaykunata charin. Takika runakunata mushukyachin. Kaywnaka shuk kasikay shuyaypash willayta willanchik”, Juan Diego G., wicharishka, shinallatak “Inclusión Salserapa” pushakka nirka.
“kay ruraykunata rurakpika ashtakata kushikunchikmi, allí sumay pachata ñukanchik mashikunawan yalinchik, ayllushinalla yalinchik”, Katherine S., wicharishka, nirka.
Justicia, Derechos Humanos y Cultospa kamayukapuk, Ledy Zúñigaka, wicharishkamanta llamkayta shinchiyachishunmi nirka. “2014pi shuktak ukuman wicharishkakunata apanaka shinchimi karka, ñami chaytaka yalishkanchik. Kunanka, 2015pi, wicharishkakunata allichinkapak llamkashunmi, shinchiyachishunmi. Shukllapak rurakamaykunawan wicharishkakunaman llamkay ukukunata kushunmi, paykuna llamkay ushachun”.
CRSpi purikushpa kamayukapukka “Palabra Libre” uyana antataman shuk willayta kurka. Uyana antaka “shuy imayta wicharishkakuna pirkakunata yalichunmi kan. Wicharishkakuna paykunapa kawsaymanta parlachun”.
Ledy Zuñigaka wicharishkakunawan parlarka, wicharishkakunapa ukukunata rikurka, chaypimi shuk kamarita kurka, Feliz Navidad nishpa. Wicharishkakuna nishkata uyarka, kamayukapukka ñukanchikka kikinkunapa alli kawsayta kunkapak llamkashunmi, yachakuypi, hampiypi, llamakaypipash.
Ministerio de Justiciaka shuktak rurakamaykunawanpash llamkan. “Kay llamkayka tukuykunapak llamkaymi kan, ñukanchikka allí kawsayta wicharishkakunaman kunkapakmi llamkana kanchik”.
comments powered by


text:
Hucha
Hucha (kastilla simipi: pecado) nisqaqa ima mana allin rurasqapas.
Chiqay rimay llikapiqa (jurisdicción nisqapi) huchaq runata wananam atin. Chay wanana huchataqa q'uma nispa ninkum.
Hudyuwan Kristiyanu iñiykama huchaqa runap mana Dyuswan rimanakuq kachkayninmi. Kristiyanu iñiykamaqa Jesus Qispichiqmi runakunapaq wañurqaspa sayarispa runakunap huchankunata apakun, paypi iñiptinqa.
Ankash qallupi hucha = hutsa, ( delito, responsabilidad, pecado). Mamanikiqa hutsaykita manam willakuntsu. Hutsa wankuq niyanmi 'abogado'ta.