text:
Evo Morales
Juan Evo Morales Ayma (Huwan Iwu Muralis Ayma) sutiyuq runaqa (26 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi paqarisqa Isallawi llaqtapi, Jurinuqa kantunpi, Buliwyapi) huk buliwiyanu, aymara simi rimaq pulitiku runam. 2006 watamanta 2019 watakama Buliwyap Umalliqninmi karqan.
Evo Moralesqa huk kuka chakrarunap pusaqnin karqaspa, Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) partidup umalliqnin tukurqan. Hukllachasqa Amirika Suyukunap pusaqninkunaqa Buliwyapi mana kukata puquchinapaq sat'irikuspa runakunata anchatam phiñachirqan. USA-man "ama sat'ikuwaykuchu" nispa Evo Morales Buliwyapi umalliy akllanakuypi MAS partidupaq sayakurqan. 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 2005 watapi umalliy yallinakuypi lliw kunkakunap 54-%-ninwan yallirqaspa, 22 ñiqin inti raymi killapi 2006 p'unchawmantam Buliwyap umalliqnin kachkan. Yapay Buliwyap pusaqninmi. 2019 watapim tawa kutiñam Umalliqpaq allinakuykunapim akllachikuykacharqan, lliwkunamanta aswan akllaykunata chaskispa. OAS nisqap akllanakuny qhawaqkunataq nirqan, llullaspa atirqan, nispa. 10 ñiqin ayamarq'a killapi 2019 watapi awqaq pusaqkuna ripuy niptinmi, umalliymanta achhurakurqan. Chaymantam Mishikumanmi ayqirqan. 12 ñiqin ayamarq'a killapi 2019 watapi rimana huñunakuypa qatiq pusaqnin Jeanine Áñez sutiyuqmi awqaq pusaqkunap ari niyninwanmi Umalliq rurachikurqan, Evo Moralestaq nirqan, Jeanineqa manam umalliqchu, nispa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ «El MAS reconoce la sucesión por renuncia y abandono de funciones de Evo y Álvaro» (20 de noviembre de 2019). 20 de noviembre de 2019 rikusqa.
- ↑ «Cocalero expulsado del Congreso» (en en-gb) (24 de enero de 2002). 3 de agosto de 2019 rikusqa.


c: text/html

text:
29 ñiqin pawqar waray killapi
29 ñiqin pawqar waray killapi p'unchawqa (29.03., 29-III, 29ñ marsupi) Griguryanu kalindaryupi watap 88 kaq (88ñ - wakllanwatapi 89ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 277 p'unchaw kanayuq.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku santukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ima tukusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wañusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2017: Aldo Guibovich, (64), Piruw mama llaqtayuq takiq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ROMANOS
Romanosbi kallari parluguna
Pi escribiga: Kai cartadaga Saulo shuti Pablomi Jesusta crij Roma pueblobi kausajkunamu kachashka (Ro 1.6-7).
Ima uradi escribiga: Jesucristo wacharishka k'ipa pichka chunga kanchis (57) wata shinabimi escribishka yuyachin.
Pabloga Cilicia llakta Tarso pueblomundamiga (Hch 21.39), shinaidi Jerusalenbi Gamaliel yachachishkada yallida yachaj fariseomiga (Hch 22.3). Pabloga na israelgunamu Alli Shimida parlachun kachushkamiga (Gl 1.16).
Kai cartabiga Jesús wañushkamunda ñukuchida Dios ima juchachinash illujta rurashkadami rikuchin. Jesusga ñukuchi alli kausachun munusha ayudajmi. Tuki yachanagunamunda ashallami kaibi tiyan: tukiguna jucha mandushka kausagunchi (3.9-20), Jesucristoda crijkunadaga Dios juchachinash illujta japisha kishpichin (4.1-25), Jesús ñukuchi juchayujkunamunda wañuga (5.1-11), Diosbuj Espíritu ñukuchi kabishkada rurachun ayudan (8.1-17), Diosbuj k'uyimundaga pish nalladi ñukuchida karuyachi pudingachu (8.28-39), ima laya ñukuchi kausanadash (12.1-21).
1
Pablo saludashkamunda
1 Ñukaga, Jesucristobujta rurujkish, Dios agllusha kachushka gachun kayashkash shinaidi Diosbuj Alli Shimida yachi chayachichun ch'ikunyachishka Pablomi gani. 2 Chi Alli Shimidaga Diosga Pai nishkada parlujkunamu ñaubamu escribichisha Paibuj jucha illaj Shimibi   nishkaga. 3-4 Kai Alli Shimiga ñukuchij Mandaj Jesucristomundami parlan; Paiga aichamunda rikukiga Rey Davidbuj wawagunaj wawagunamundami wachariga; Paiga ima mapash illuj Espiritumundaga, wañushkagunaj chaubimunda kausachikimi poderyuj Diosbuj Churi gashkada rikuchishka gaga.
5 Jesucristomundami Paida sirvichun agllushkash kachushkash gasha, jatun kushida japigani. Tuki llaktagunabi Paida crisha kazujkuna tiyachunmi shina ruraga. 6 Chigunapuramundaga kangunashmi Jesucristoj gachun kayashkaguna ganguichi. 7 Tuki mashnalla Romabi gaj Dios k'uyashkagunalla, Diosbujlla gachun kayashkaguna: ñukuchij Taita Diosbuj shinaidi Mandaj Jesucristoj kushka alligunash k'uilla kausish kangunan gachun.
Pablo rikungu ringu munashkamunda
8 Kallaringaudijka ñuka Diostaga, Jesucristoj shutibi tuki kangunamunda   niguni; illujta kai pachabiga kanguna Diosta crishkadaga alli parlashkagunami. 9 Paibuj Churimunda Alli Shimida parlusha ñuka tuki shungumunda sirvishka Diosmi ima urash na kungarishalla kangunamunda Paida mañagushkadash alli yachan. 10 Diosta mañagushami Paibuj muni gakiga kunun maidikish kangunada rikungu ringu ñanguna paskarichun p'unllandijta mañagunilla. 11 Kanguna jinchi crijkuna gachun, Diosbuj Espiritumunda japishkada yachachingajmi kangunada manchanaidi rikungu munani. 12 Ashtan laru ningajka, kangunash ñukash chi Dioslladadi crishkamunda kaishuj chaishujkun ñaubujmu katina yuyin kushiyanukungajmi gan.
13
Wauki paniguna, kaida yachachunmi munani, tauga kutinmi kangunada rikungu ringu munagani; shina gakish kunungamami trankaguna rikurigushkalla. Chimu rishaga ima layami shuj llaktagunabi japigani, shina layaidi kangunapurabibish granoda shina tandachingu munani. 14
Griegogunamush na griegogunamush,*
yachujkunamush na yachujkunamushmi dibijma laya gani; 15
shinushami ñukaga kanguna Romabi kausujkunamush Alli Shimida parlungu manchanaidi munani.
Alli Shimiga poder gashkamunda
16 Ñukaga Alli Shimimundaga nalladi pinganachinichu; chi Shimiga Diosbuj poder gashkamundami tuki mashnalla crijkunadaga kishpichingaj gan; kallarimunga israelgunamu, chi k'ipaga na israelgunamushmi gan. 17 Ñukuchida ima juchachinash illajta Dios rurashkadami kai Alli Shimiga rikuchin; chiga crishkallamundami gan. Dios escribichishkabi nishka shinaga,
“Juchachinash illujka crishkallamundami kausanga.”†
Tukiguna juchayuj gashkamunda
18 Diosga tuki na alli rurushkadash genteguna milligunada rurushkadash Pai p'iñarishkadaga jawa pachamundami rikuchin; na allida rurushami kabishka shimida jarkusha charinguna. 19 Diosmunda ima yachanaga paigunamunga rikunallami gan, Dioslladimi rijsichiga. 20 Diosmunda imalla na rikibujkunadash Pai rurashkada rikushaga yachi chayi pudinmi; kai pachada rurushkamunda pacha Paiga ima uragamash Dios gashkadash tukida ruri pudishkadash larulladimi rikunchi. Shinusha paigunaga   ningumallash na pudinchu. 21 Diosta rijsishka jawash   nishamallash na nigagunachu. Ashtangarin imash na vali yuyashkallabi yuyasha, paigunaj naidi uyush nij shungush yanamanga tukuga. 22   nigushash, ashtan muspagunami tukuga. 23 Shinami ima urash na wañuna Diosta,   nina randiga ashtangarin musrhagunada rurushaga wañujlla gentegunama, pishkugunama, chusku chakiyujkunama shinaidi culebrama layagunada   ningu ruragaguna.
24 Shinusha milli na alli yuyiguna paigunaj shungubi tiyashkagunan katichunllami Diosga sakiga, shinami paigunapuraidi kikinbuj cuerpolladadi pinganaidigunada ruragaguna. 25 Diosbuj kabishka parluda na uyush nisha ashtan llagmashkadami crigaguna; Tukida Rurujta kazuna randiga Pai rurushkagunadami allibi churasha   nigaguna. Diosllami tuki ratugama   nishka gana gan. Shina gachun.
26 Shinushami paigunaj pinganaidi munashkagunada rurachun Diosga sakiga; paigunapuramunda warmigunashmi k'arin siririnada na munasha warmipuralladi na rurana gashkada rurugaguna. 27 Shinaidimi k'arigunash warmin siririnada ña na munushami paiguna manchanaidi rupaguj shina munigunallada rurusha k'arigunapura pinganaida ruranukujkunaga. Millida rurashkamundaga paigunallabidimi llakida japina gashkadaga japigaguna.
28 Paigunalladi Dios tiyashkadash na uyanachikimi, na ruranagunada rurachun milli yuyigunan gachun Diosga sakiga. 29 Tuki laya na alli ruranagunan, milligunada ruranan, charij ganaida munanan, na rikunachisha p'iña yuyigunan jundami ganguna. Shujkunajta munusha wañurijkuna, wañuchijkuna, p'iñanukunaida munajkuna, jawalla shimin crichijkuna, shujkunamunda na alli yuyijkuna, washalla rimujkuna, 30 p'iñusha shujkunada juchachijkuna, Diosta p'iñajkuna, na kazuj tukushkaidijkuna, alabarijkuna, jatun tukushkaidijkuna, millida rurungu yuyarinukujkuna, taita mamadash na kazush nijkuna, 31 uyiti na uyungu munajkuna, ari nishash na p'aktachijkuna, pimundash k'uyida na sintijkuna, pimundash na llakirijkuna, 32 shina rurujkunaga Dios llakichisha wañuchishka ganaidimi kabin; paigunaga shina Dios mandashkada alli yachushka jawash na rurushamallash katinllagunachu, ashtangarin shujkuna shinaidi rurukish kushillami rikunguna.


text:
Boquerón suyu
Boquerón suyu (kastilla simipi: Departamento de Boquerón), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Filadelfiami.
91 699 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pilar suyu (1906). Kamasqa 7 ñiqin qhapaq raymi killapi 1973 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
69 648 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
3 distritukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Boquerón suyu.
- Web site Boquerón suyu.


text:
Tuktunnaq sirk'ayuq
Tuktunnaq sirk'ayuq nisqakunaqa (Pteridophyta) mana muruyuq, ichaqa chillkiyuqña, raphiyuq, saphiyuq, sirk'ayuq yurakunam.
Tuktunnaq sirk'ayuqkunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Raki-rakikuna (Pteridopsida)
- Muqu-muqukuna (Equisetophyta)
- Hiki p'anqa yurakuna (Lycopodiophyta)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tuktunnaq sirk'ayuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Tuktunnaq sirk'ayuq


text:
Tsinghua Yachay sunturnin
Tsinghua Yachay Sunturnin THU (chunwa simipi: 清華大學, Qīnghuá Dàxué; kastilla simipi: Universidad Tsinghua) nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika Yachay sunturmi, Pikkin llaqta. Qhapaq runa: Gu Binglin
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tsinghua Hatun Yachay Sunturnintaqa 1911 watapi.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay suntur hatun runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tsinghua Yachay sunturnin.
- Qillqaq web
- Tsinghua University Library
- Tsinghua University News
- Inter-University Program for Chinese Language Studies at Tsinghua University


text:
Punasuyu (shina: Antikuna, Kastilla shimipi Andes) Abya Yalapi tiyak hanak urkukunami kan, paykunaka Venezuelamanta, uran Chileman 7.100km charin, paypa ashtawan hanak urkuka Aconcagua urkumi kan (Argentina llaktapi). Punasuyu urkukunaka Abya Yalapa ashtawan hatun urkukunami kan. Tawka urkukunaka nina urkukunami kan (shina Cotopaxi urku, Ojos del Salado urku).
Punasuyupi tawka hatun llaktakunaka tiya, shina Colombia uma llakta (Bogotá), Ecuador uma llakta (Quito), Bolivia uma llakta La Paz, ñawpa pachamanta Tawantinsuyupa uma llakta (Cuzco). Cerro de Pasco (Perú mamallaktapi) 4380m hankmi tiyan. Ñawpa pachapi, Inkakunaka chinchay Argentinamanta, uran Colombiaman tukuy Punasuyutami kamachirka, kunan pachapi Punasuyuka kanchis mamallaktapura chawpishkami kan :
- Venezuela (Bolívar urku, 4978m)
- Colombia (Huila rasu, 5365m)
- Ecuador (Chimborazo nina urku, 6268m)
- Perú (Huascarán urku, 6768m)
- Bolivia (Sajama rasu, 6542m)
- Argentina (Aconcagua urku, 6962m)
- Chile (Ojos del Salado rasu, 6893m)
Punasuyupa ashtawan hatun kuchaka Titicaca kuchami kan, payka 3800m mamakuchamanta hanakmi tiyan. Punasuyumanta Intillukshiyman Antisuyumi tiyan, hatun tamiayuk sachawan, Intiyaykuyman Kuntisuyumi tiyan.


text:
Llawq'a
Llawq'a[1] icha Allpa k'uyka[2] (Crassiclitellata icha Lumbricina) nisqakunaqa allpa ukhupi kawsaq pisilla suphuyuq sillwi kurukunam. Allpata siwaspa mikhuspa chaypi kawsaq añakikunatam ch'ulla kawsaykuqkunatapas mikhuspa allpata mast'aranmi. Chayrayku chakranchikkunapi puquq chakra yurakunapaq ancha allinmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 271. Llawq'a: Lumbricus terrícola [sic], Lombriz de tierra.
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 247. K'uyka: Lumbricus terrestris, Lin., Eisenia foética Renati [sic], Lombriz de tierra. Allpa kuyka, ama pila k'uyka nisqawan pantanapaq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Llawq'a


text:
Laqu
Laqu (latin simipi: Alga - Algae, grigu simipi: Φύkoς - Φύkn) nisqaqa saphinnaq, chillkinnaq, chiqap raphinnaq, ichaqa yura hina raphi q'umirniyuq, chaywan inti wayllay nisqatam ruraq kawsaq, achka kawsaykuqniyuq icha ch'ulla kawsaykuq. Lliwmanta aswan-aswan laqukunaqa yakupim kawsan.
Laqukunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyta)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ch'ulla kawsaykuq (Protista)
- Anqas añaki (Cyanobacteria)


text:
Hamut'ay
- Yachaqay nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Hamut'ay, Pawachasqa yachay icha Yachaychay nisqaqa (latin simipi: scientia, kastilla simipitaq ciencia) aypaq yachaykunankam atipay allichaypas ruray ñan (proceso) nisqamanta. Chay yachayqa runakunap rurasqanpa, qhawasqanpa, yuyasqanpa, yuyaychakusqanpa ruruchisqan kaspa, allin-allinchasqa kaspa, rurananqa huk yanapanakunawan kamachinata qatichinaspa chaskinam, huklla hatun kamachina llik'api, chay llik'api ruranakuspa.
Yachaychaywanqa runa yachayninta k'uskiykuywan miraykunmi, yachachiywantaq runapura mast'arinmi, yachay sunturpi, kuraq sunturpi, mayninpipas.


text:
Musuq Rimanakuy
Musuq Rimanakuy icha Musuq Tistamintu nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap musuq rakinmi, Jesus kawsarqaptinña qillqasqa liwrunkunam, grigu simipi qillqasqa. Mushuq willariy, Ankash qallupi.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna iwanhilyu (kusi willay) nisqa liwrukunam Jesuspa kawsasqanmanta Kruspi wañusqanmanta sayarisqanmantapas willaq, Apustulkunap rurasqankuna nisqa liwru, ipistula nisqa chaski qillqakuna kristiyanu iñiqkunapaq, Huwanpa Apokalipsisnin nisqa liwru.
Musuq Rimanakuypa liwrunkunaLlamk'apuy
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Musuq Rimanakuy.
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Apunchij Jesucristomanta alli huillana
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Gospelgo
- Mushuq Rimanakuy (Kashamarka rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Inkawasi-Kañaris rimaypi)
- Mushuk Rimanakuy (Pastasa kichwapi)
- Mushuk Rimanakuy (Lamas-Luritu rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Chincha Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Urin Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Marqus rimaypi)
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)


text:
Michael Faraday
Michael Faraday sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin tarpuy killapi 1791 watapi watapi paqarisqa Newington Butt llaqtapi - † 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1867 watapi watapi wañusqa Hampton Court llaqtapi); huk Inlatirra mama llaqtayuq Chaqllisinchi wan Pachaykamay yachaqmi qarqan.
Taytan: James Faraday, Maman: .
Warmiː Sarah Barnard (1800–1879).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michael Faraday.


text:
Alan García
Alan Gabriel Ludwig García Pérez (icha Alan Apriyil Luwiq Arsiya Piiris) sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin aymuray killapi 1949 paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi - 17 ñiqin ayriway killapi 2019 watapi Lima llaqtapi, Piruwpi[1]) huk piruwanu pulitiku runam. APRA partidupi wankurisqan kaspa, 1985 watamanta 1990 watakamam ñawpaq kuti Piruwpa umalliqnin karqan.
4-VI-2006 p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Ollanta Humala-wan hayu kaspa lliw kunkakunap 53-%-ninwan yallispa, 28-VI-2006 p'unchawmantam Piruwpa umalliqnin kachkan, Alejandro Toledo-ta qatispa.
28 ñiqin anta situwa killapi 2011 watapi p'unchawkamam umalliq karqan, chay pachataq Ollanta Humalam qatirqan.


text:
Asunsyun pruwinsya
- Kay panqachaw yuyaykunapitaqa ankash rimaychaw llanchina Wikipidiyachawpis qillqashqam kaykan: Ashuka wamani.
Ashuka wamani icha Asunsyun pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Asunción) nisqaqa Piruw mama llaqtap Anqash suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chakas llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1983 watapi, Fernando Belaúnde Umalliqmi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Amachasqa sallqa suyukuna: Waskaran mamallaqta parki
- Urqukuna: Chaqllaku - Kanchas - Pamparahu - Paqtsa - Paqtsarahu - Pirlilla - Pumapampa - Purukinwa - Qhanqaraqha - Qaqapampa - Rayuqucha - Ruriqucha rit'i urqu - Tarushkancha - Tarush Wachanan - Wallqan - Wichahanka - Yakuwarmi - Yawina; Walla: Yuraq Walla
- Mayukuna: Putaqa mayu
- Quchakuna:: Paqarisha qucha - Qhanqaraqha qucha
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Asunsyun pruwinsyapiqa iskay distritum.
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta [qhichwa simi]]tam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [2]
Llaqta pusaqkunaLlamk'apuy
KurakakunaLlamk'apuy
- 2019 - 2022: Jesús Zaragoza Guzmán.
- 2015 - 2018: Elías Quiroz Aguirre.


text:
Kumunismu
Kumunismu nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, lliw runakuna kaqlla kachkaptin, kaqlla hayñiyuq, kaqlla kapuqniyuq. Chay kumunismu wakita ruranapaqqa llamk'aqkunas susyalismu nisqapi mama llaqtapi kamachinman.
Kumunista yachaypi, tukuy runakuna kaqlla hayñiyuqmi kanman, tukuykunap llam'kananmi kanman, manataqmi hatun pusaq runachu kanman. Karl Marxpa yuyaypiqa tukuy kapitalista mamallaqtakunapi llamk'aq runakuna hatun pachakutiytas ruranqa, chay qhipa, huk hatun susyalista mamallaqtas kanqa. Kay hinallas tukuy runakuna kaqlla qullqiyuqsi, kaqlla hayñiyuqsi kanqaman, Kumunismutas ruranqaman.
Wiñay kawsaypiqa achka susyalista nikuq mamallaqtakunam karqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (1922 watamanta 1991 watakama), Yuguslawya (1945 watamanta 1991 watakama), Kuba, Chinchay Kuriya, Runallaqta Republika China. Achka wiñay kawsay yachaqkuna nin, chay mamallaqtakunapi manam allin runa hayñi kanchu, aswantaq achka llakikunam. Achka susyalista nisqa mamallaqtakunaqa musuqmanta kapitalistam tukurqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 1991 watapim, Aliman Dimukratiku Republika 1990 watapim.
Achka kapitalista mamallaqtakunapi kumunista partidukunam tiyan, ahinataq Piruwpi Piruwanu Kumunista Partidukuna, Ikwadurpi Ikwadurpak Kumunista Partidu, Ikwadurpak Marxista-leninista Kumunista Partidu.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kumunismu.
- Marx, Engels: Partido comunistamanta willachin I. Europa mama llaktapi shuk llantu kutin kallpakun: Chayka comunismo llantumi. ... Tukuy mama pachapak llaktakunamanta proletariokuna, tantarishunchik! Karl Marx, Friedrich Engelspa qillqasqan Kumunista maniphistu, kichwa rimayman t'ikrasqa.


text:
Ilya Mechnikov
Ilya Iljitsch Mechnikov Nadar (Илbя Илbич MeчHиkoB) sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin aymuray killapi 1845 watapi paqarisqa Jarkov llaqtapi - 16 ñiqin anta situwa killapi 1916 watapi wañusqa Paris llaqtapi); huk Ukranya mama llaqtayuq hampikamayuq qarqan.
1908 watapi Nobel Suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ilya Mechnikov.


text:
Qaranqa pruwinsya
Qaranqa pruwinsya icha Karanka pruwinsya (aymara simipi: Qaranqa jisk'a suyu icha Qaranqa jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Carangas) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qhurqhi (Corque) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kimsa Chata - Qulluma
- Quchakuna: Mallku Quta (Mallcu Kkota) - Parina Quta
- Mayukuna: Jach'a Jawira - Qhurqhi mayu - Qullpa Jawira
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qaranqa pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
CREEYNIYOJKUNAMANTA YACHAKUNAPAJ | ENOC
Dios payta allinpaj qhawasqanta yacharqa
ENOCQA, mana creenapaj jina kajtinpis 365 watasta jina kausarqa. Kay tiempopi runa kausasqanmanta tawa jinastawan kausarqa. Jinapis chay tiempopeqa manaraj machituchu karqa. Imajtinchus 5.000 watas ñaupajta jina, runasqa ashkha watasta kausaj kanku kay tiempomanta nisqaqa. Adanpis, Enoc nacekunanpaj 600 watas kurajniyojña karqa, 300 watastawanrajtaj kausarqa. Adanpa wakin wawasninpis, paymanta nisqa aswan unaytaraj kausarqanku. Chayrayku Enocqa, 365 watayoj jovenrajchá karqa, ashkha watastawanraj kausananpaj jina. Nitaj jinachu karqa.
Enocqa, enemigosnin mana wañuchinankupaj ayqekunan karqa. Payqa yuyashanman karqa Diosmanta willasqanrayku, runas paywan phiñasqa kashasqankupi. Chay runasqa chejnikoj kanku, willasqantapis, Diostapis mana allinpajchu qhawaj kanku. Chay runasqa Diosta ni imanayta atispapis, Enoctaqa wañuchiyta atinkuman karqa. Chayrayku Enocqa ichá yuyarqa familianta ujtawan rikunantachus, manañachus. ¿Yuyashanmanchu karqa warminpi, warmi wawasninpi, qhari wawan Matusalenpi, chayri allchhin Lamecpi? (Génesis 5:21-23, 25). ¿Chaypichu tukuy ima tukukapunman karqa?
Bibliapeqa, Enocmanta mana ashkhatachu parlan. Imajtinchus kinsa textosllapi paymanta parlasqan rikhurin (Génesis 5:21-24; Hebreos 11:5; Judas 14, 15). Chay versiculostaj rikuchiwanchej, Enoc sinchʼi creeyniyojpuni kasqanta. ¿Qanpis familiaykipaj llankʼanaykichu tiyan? ¿Cheqan kajta ruwasqaykirayku churanakusorqankuchu? Jina kajtenqa Enocpa kausaynin mayta yanapasonqa.
“ENOCQA DIOSPA MUNAYNINMAN JINAPUNI KAWSARQA”
Enoc nacekushajtin, runasqa mana allintachu kausasharqanku. Enocqa, Adanpa allchhinpa allchhinpata wawan karqa. Enocpa tiemponpi runasqa unayta kausaj kanku, Adanwan Evawan juchallikusqanmanta niraj unaychu pasasqanrayku. Jinapis kausayninkoqa mana allinchu karqa, nitaj Diostapis yupaycharqankuchu. Chay tiempopeqa sajra kausay aywirisharqa. Chaytaj qallarerqa Adanpa wawan Caín, hermanon Abelta wañuchisqantawan. Cainpa ujnin wawan paymanta nisqa aswan sajraraj karqa, jatunchakuytataj munarqa. Aswan qhepamantaj aswan sajrasmanraj tukusharqanku. Runasqa Diospa sutinta oqharispapis, mana yupaychanankupajpunichu oqharej kanku. Jinamanta paykunaqa Diospa sutinta pisipaj qhawarqanku (Génesis 4:8, 23-26).
Enocpa tiemponpi runasqa, Diosta mana allintachu yupaychasharqanku. Enocqa wiñasqanman jina imatachus ruwananta ajllanan karqa. ¿Chay runas jinachu kausanman karqa? ¿Chayri Jehová Diospa nisqanman jinachu, pichus cielota, Jallpʼatapis ruwarqa? Maytachá Abelpi tʼukurerqa, Abelqa Diosta maychus kasqanman jina yupaychasqanrayku wañorqa. Enocpis kikinta ruwayta Génesis 5:22 nin: “Enocqa Diospa munayninman jinapuni kawsarqa”, nispa. Chaytaj rikuchin Enoc sajra runaswan khuska kausakojtinpis, Diosta manchachikoj runa kasqanta. Bibliaqa paymanta ñaupajta parlan ajina kasqanmanta.munarqa.
Chantapis chay versículo nisqanman jina, Matusalén wawan nacesqanmanta qhepaman, Enocqa Diospa munayninman jinallapuni kausakorqa. Ajinamanta yachanchej Enocqa, 65 watayoj jina kashaspa tata kasqanta. Bibliapeqa mana warminpa sutinta ninchu, mashkhachus wawasnin kasqantapis. Jinapis yachanchej casarakusqanta wawasniyojtaj kasqanta. Diosta yupaychaj tataqa, familianta allinta uywanan tiyan Dios kamachisqanman jina. Enocqa yacharqa warminwan khuska kananta, chaytataj Jehová paymanta suyasqanta (Génesis 2:24). Wawasninman Jehovamanta yachachinanpajpis maytachá kallpachakorqa. ¿Qhasichu chay ruwasqan karqa?
Bibliapeqa, Enocpa wawasninmanta pisillata parlan. Mana ninchu Matusalén, Diosta yupaychasqantachus manachus. Paytaj tukuy runasmanta aswan unayta kausarqa, wañuporqataj Jatun Para karqa chay watallapitaj. Jinapis Matusalenpa wawanqa Lamec karqa. Lamecqa, abuelon Enoc kausasqan watasllapitaj kausarqa. Lamectaj wiñasqanman jina Diosta yupaychallarqataj. Jehovataj payman nerqa Noemanta uj profeciata willananta, chay profeciataj Jatun Para pasayta juntʼakorqa. Noepis Jehovata yupaychallarqataj, abuelonpa tatan Enoc jinallataj. Noeqa mana Enocta rejserqachu, jinapis Noeqa yachakunman karqa tatan Lamecmanta, abuelon Matusalenmanta, chayri Enocpa tatan Jaredmanta. Jaredqa wañuporqa Noé 366 watayoj kashajtin (Génesis 5:25-29; 6:9; 9:1).
Enocwan Adanwanqa mana kikinchu karqanku. Adanqa mana juchayoj kaspapis Jehovaj contranpi juchallikorqa, mirayninmantaj herenciata jina juchata, ñakʼariyta ima saqerqa. Enoctaj juchasapa kaspapis, Diospa munayninman jinapuni kausakorqa, jinamanta paypa miraynenqa creeyninmanta mayta yachakorqanku. Adanqa wañuporqa Enoc 308 watayoj kashajtin. Adanmanta familian, ¿waqankumanchu karqa? Mana yachanchejchu. Jinapis “Enocqa Diospa munayninman jinapuni kawsakorqa” (Génesis 5:24).
Qanpis familiayoj kanki chayqa, Enocpa creeyninmanta mayta yachakuwaj. Familiaykipaj llankʼanayki kajtinpis, aswan sumaj familiaykiman Diosmanta yachachinayki (1 Timoteo 5:8). Chaytataj ruwanki mana parlaspallachu, manaqa ruwaspapis. Qanpis Enoc jina Diospa munayninman jina kausakunki chayqa, familiaykipis kikinta ruwayta munanqa.
“ENOCQA CHAY RUNASMANTA KAY JINATA SUTʼINCHARQA”
Enocqa chay tiemponpi, paylla Diosta yupaychashasqanta yuyanman karqa. Chaywanpis, Diosqa payta allinpaj qhawarqa. Uj pʼunchay Diosqa payman sutʼincharqa ima profeciatachus *chay tiempomanta runasman willamunanta. Jinamanta Enocqa, Jehovaj ñaupaj profetan karqa, imajtinchus Biblia nisqanman jinaqa ñaupajtaqa payraj profeta jina Diosmanta willarqa. Chaytataj yachanchej, ashkha watasninman Jesuspa hermanon Judas, Dios yuyaychasqanman jina Enocmanta qhelqasqanrayku.
Enocqa kay profeciata willarqa: “Qhawaychej, Señorqa waranqa waranqa ajllakusqasninwan jamushan, tukuy runasta juzganampaj. Payqa juchasapa runasta juchachanqa tukuynin sajra ruwasqasninkumanta, mana cheqan kajman jina kawsayninkumanta, paypa contranta may sajrata rimasqankumantapis”, nispa (Judas 14, 15). Enocqa creerqa Diospa nisqan juntʼakunantapuni. Paypajqa chay profeciapi imastachus Dios nisqan juntʼakunmanñapis jina karqa. Arí, Enocqa nisharqa willasqan profecía juntʼakunmanñapis jina kasqanta (Isaías 46:10).
¿Imaraykú Enoc chay profeciata willarqa tukuy payta uyarejkunaman? Enocqa chay profeciapi chay runas may sajraspuni kasqankuta rikucherqa, sajrata ruwasqankumanta, kausasqankumanta ima. Ajinamanta chay profecía rikucherqa Adanwan Evawan, Edén huertamanta wijchʼuchikamusqankumantapacha runaj kausaynenqa mana allinchu kasqanta. Chay sajra pachataqa, Jehová chinkachinan karqa “waranqa waranqa ajllakusqasninwan” nisunman may chhika angelesninwan. Enocqa sapallan mana manchachikuspa willarqa. Lamectaj, tʼukullachá qhepakorqa abuelon sinchʼi creeyniyoj kasqanta rikuspa.
Enocpa creeyninmanta yachaspaqa ichá tapukunchej, ¿Dios jinachu kay pachata qhawani?, nispa. Enoc chay tiempopi imatachus willasqanqa, kay tiempopipis juntʼakullanqataj. Enoc nisqanman jina, Jehovaqa Noejpa tiemponpi sajra runasta Jatun Parapi chinkacherqa. Chaytaj rikuchin aswan qhepamanpis sajra runasta chinkachinallantataj (Mateo 24:38, 39; 2 Pedro 2:4-6). Chayrayku Enocpa tiemponpi jina Diosqa ashkha angelesninwan kay sajra pachata chinkachinanpaj, wakichisqallataj kashan. Enocpa nisqanman jina sapa uj kasukunanchej tiyan, wajkunamantaj willarinanchej tiyan. Ichá familianchej, amigosninchejtaj churanakuwasunman. Sapallanchejtaj kashasqanchejta yuyasunman. Jinapis, Jehovaqa Enocta mana saqerparerqachu; kay tiempopipis kamachisninta nillataj saqerparenqachu.
ENOCQA APASQA KARQA MANA WAÑUYTA RIKUNANPAJ
¿Imá pasarqa Enocwan? Mana yachakunchu imachus Enocwan pasasqanta. Bibliaqa nin: “Enocqa Diospa munayninman jinapuni kawsakorqa. Chantá uj pʼunchay chinkaporqa”, nispa (Génesis 5:24). ¿Imaynamantataj Dios Enocta chinkacherqa? Wakin Bibliaspeqa, Hebreos 11:5 versiculopi nin Dios, Enocta cieloman pusakapusqanta. Chaytaj mana cheqachu. Bibliaqa nin Jesucristolla cieloman risqanta (Juan 3:13).
¿Imaynapitaj Enoc “apasqa karqa” “mana wañuyta” rikunanpaj? Ichá Dios, Enocta chinkacherqa mana ñakʼarispa wañunanpaj. Jinapis ñaupajtaqa “yachakorqaña Dios payta allimpaj qhawasqanta”. ¿Imaynamantá? Niraj wañupushajtin Hebreos 11:13). Chaymanta qhepaman Enocpa enemigosnenqa ichá wañusqa cuerponta maskʼarqanku, jinapis “mana payta tarerqankuchu”. Ichá Jehovaqa chinkacherqa, mana Enocpa cuerponwan Diospa contranpi imatapis ruwanankupaj. *Enocqa mosqoypi jina rikunman karqa, Jallpʼata uj paraisoman tukuchisqataña. Chayta rikuspa Enocqa wañuporqa. Pabloqa Enocmanta parlaspa chantá waj sinchʼi creeyniyoj qharismanta, warmismantataj jinata nerqa: “Diospa nisqampi creespallapuni wañuporqanku”, nispa (
Chayrayku imachus Enocwan pasasqanpi tʼukurina. Chay pasasqantaj mana jinapunichu kanman karqa. Enocqa, mana wañuyta munaspa ayqekunman karqa, saykʼusqañataj. Enemigosnintaj phiñasqa qhatiykorqanku, Dios paykunata chinkachinanta nisqanmanta. Enocqa pakakunanpaj, samarikunanpajtaj uj lugarman chayanman karqa, jinapis yacharqa taripanankutapuni. Taripaspataj wañuchinkuman karqa. Samarishaspaqa Diosmanta mañakunman karqa. Jinallamanta sonqon tiyaykorqa. Mosqoypi jina Enocqa uj kʼacha lugarta rikunman karqa, chaypipis kashanman jinataj yuyanman karqa.
Chantapis, payqa chay mosqoypi jina rikunman karqa, sumaj Jallpʼata maypichus mana sajra ruwaykuna karqachu. Rijchʼakunmantaj karqa Edén huertaman, jinapis chayman yaykunapajqa ni pi jarkʼarqachu. Rikullarqataj ashkha runas mana onqosqas, jovenestaj kashasqankuta. Tukuytaj allinpi kausakushasqankuta. Ni pi chejninakorqachu, nitaj pipis Diosta yupaychasqankuman churanakorqachu. Enocpis Jehová munakusqanta, allinpaj qhawasqantataj reparanman karqa. Chaypipuni kanantataj yacharqa. Jinallapi astawan sonqon tiyaykojtin, Enocqa ñawisninta chʼirmispa puñuyman pasaporqa.
Kunankama, wañusqallapuni kashan, jinapis Jehovaj yuyayninpi. Jesús nerqa jinataj Diospa yuyayninpi kajkunaqa Cristoj parlasqanta uyarenqanku jatarimonqankutaj, uj kʼacha paraisopi maypichus allin kausay kanqa, chaypi (Juan 5:28, 29).
¿Qanpis chaypi kayta munawajchu? May sumajchá kanqa Enocta rejseyqa. Paymanta mayta yachakunanchejpi tʼukurina. Ichá willariwasun imaynatachus paymanta yuyasqanchej jinapunichus manachus kasqanta. Chaywanpis kunanmantapacha, ¿imatá paymanta astawan yachakunanchej tiyan? Apóstol Pablo, Enocmanta parlaytawan nerqa: “Mana creespaqa, mana atinchejchu Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kayta”, nispa (Hebreos 11:6). Chayrayku Enocpa creeyninmantaqa mayta yachakusunman.
^ párr. 14 Bibliata ukhunchajkunaqa ninku, Judas, Enocmanta qhelqananpaj, Enoc nisqa Libroman jina ruwasqanta. Chay libroqa mana Diospa yuyaychasqanchu. Nitaj sutʼita yachakunchu pichus chay librota ruwasqanta. Chay libroqa Enocpa profecianmanta maychus kasqanta parlan. Jinapis ichá chay librota ruwajqa ñaupa qhelqasqasman jina ruwanman karqa chayri wajkuna cuentasqankuman jina. Chay ñaupa qhelqasqastaj niña kanchu. Judasqa chay ñaupa qhelqasqasllamantataj Enocmanta yachakunman karqa chayri Jesús payman yachachinman karqa. Imajtinchus Jesusqa cielopi kashaspa Enocta rikumorqaña.
^ párr. 20 Kikillantataj Diosqa Moisespa chantá Jesuspa cuerposninkuwan ruwarqa. Ni pi cuerposninkuwan imatapis ruwanankupaj (Deuteronomio 34:5, 6; Lucas 24:3-7; Judas 9).


text:
TAPANMANTA | BIBLIATA LEEYQA YANAPASUNKIMAN
¿Imaynatá leewaj?
¿Imaynatá Bibliata leeriwaj yanapasunanpaj jina? Kay phishqa yuyaychaykuna ashkha runasta yanaparqa.
Chʼinnejpi leey. Maypichus mana chʼajwa kanchu, chaypi leeriwaj. Chay lugar mana puñuyta chʼutunapaj jinachu kajtin, sumaj kʼanchayniyojtaj kajtin, leeshasqaykita sumajta entiendenki.
Bibliata tukuy sonqo leey. Bibliaqa Tata Diosninchejmanta uj regalo. Leesqayki yanapasunanpajqa, wawita jina kanayki tiyan, wawitaqa tatanmanta mayta yachakuyta munan. Chayrayku ama yuyaychu pantasqa yachachiykunallapi, astawanqa Dios yachachisunanta saqey (Salmo 25:4).
Ñaupajtaqa Diosmanta mañakuy. Bibliaqa Diospa yuyaychasqan, chayrayku entiendenapajqa yanapayninta necesitanchej. Payqa mañakojtinchej atiyninwan yanapanawanchejta niwanchej (Lucas 11:13). Chay atiytaj yanapasonqa imatachus Dios yuyasqanta entiendenaykipaj. Tiempo pasasqanman jinataj “taripay mana atina Diospa yachaynintapis” astawan entiendenki (1 Corintios 2:10).
Entiendeyta munaspa leey. Ama usqhay usqhayllata leeychu. Leesqaykipi tʼukuriy. Tapurikuytaj: “¿Imatá yachakuyman kay versiculospi parlasqan runamanta? ¿Imaynatá yachakusqayman jina kausakuyman?”, nispa.
Imaraykuchus leeyta munasqaykita sutʼita yachay. Bibliata leesqayki kausayniykipi yanapasunanpajqa, imallatapis yachakunaykipaj kallpachakuy. Ichá leewaj Diosta astawan rejsinaykipaj, aswan allin runaman tukunaykipaj, sumaj qosa chayri sumaj warmi kanaykipaj. Chaypajtaj yanapasonqa Bibliapi wakin cheqasta leenaykipaj ajllasqayki. *
Kay phishqa yuyaychaykuna Bibliata leeyta qallarinaykipaj yanapasonqa, ¿imaynatá leewaj astawan gustasunanpaj jina? Qhepan yachaqana chaymanta astawan yuyaychashan.
^ párr. 8 Bibliapi mayqen cheqastachus leenaykita mana yachajtiykeqa, Jehovaj testigosnin yanapasunkuman.


text:
Fundraising 2009/supplementary messages/qu
Jump to navigation Jump to search
Translations of wmf:Support Wikipedia: ±
- da/dansk (published)
- de/Deutsch (published)
- en/English (published)
- es/español (published)
- fr/français (published)
- it/italiano (published)
- ja/日本語 (closed)
- nb/norsk bokmål (published)
- nl/Nederlands (published)
- sv/svenska (published)
- ar/العربية (published)
- cs/čeština (published)
- el/Eλλnvιkά (closed)
- fi/suomi (published)
- he/עברית (published)
- hu/magyar (published)
- id/Bahasa Indonesia (published)
- pl/polski (published)
- pt/português (published)
- ru/pycckий (published)
- zh-hans/中文(简体) (published)
- zh-hant/中文(繁體) (published)
- ang/Ænglisc (closed)
- als/Alemannisch (published)
- az/azərbaycanca (closed)
- be-tarask/бeлapyckaя (TapaшkeBiцa) (closed)
- bg/бълrapckи (closed)
- bn/বাংলা (closed)
- bpy/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী (closed)
- br/brezhoneg (published)
- ca/català (closed)
- cy/Cymraeg (published)
- dsb/dolnoserbski (closed)
- eo/Esperanto (closed)
- et/eesti (closed)
- eu/euskara (closed)
- ext/estremeñu (closed)
- fo/føroyskt (closed)
- ga/Gaeilge (closed)
- gl/galego (published)
- hi/हिन्दी (closed)
- hsb/hornjoserbsce (closed)
- hy/հայերեն (closed)
- ia/interlingua (published)
- ka/ქართული (closed)
- kab/Taqbaylit (closed)
- ko/한국어 (closed)
- ksh/Ripoarisch (closed)
- la/Latina (published)
- lb/Lëtzebuergesch (published)
- lmo/lombard (closed)
- mg/Malagasy (closed)
- mk/MakeдoHckи (published)
- ml/മലയാളം (closed)
- ms/Bahasa Melayu (published)
- mt/Malti (closed)
- nds-nl/Nedersaksies (closed)
- ne/नेपाली (closed)
- nn/norsk nynorsk (closed)
- oc/occitan (closed)
- pam/Kapampangan (published)
- pms/Piemontèis (closed)
- ps/پښتو (closed)
- qu/Runa Simi (published)
- si/සිංහල (closed)
- sl/slovenščina (closed)
- sh/srpskohrvatski / cpпckoxpBaTckи (closed)
- sk/slovenčina (closed)
- so/Soomaaliga (closed)
- ro/română (published)
- ta/தமிழ் (closed)
- tk/Türkmençe (closed)
- tr/Türkçe (closed)
- uk/ykpaïHcbka (closed)
- vec/vèneto (closed)
- vi/Tiếng Việt (published)
- yi/ייִדיש (closed)
- yo/Yorùbá (closed)
- yue/粵語 (published)
- zh-classical/文言 (closed)
- Rantiy p'anqaku nisqawan qaray
- PayPal nisqawan qaray
- Huk hina qaray
- Mana qhatuq kayniykumanta, wata willayniykumanta, hukkunamantapas willachikunaykipaqqa, kaypi ñit'iy.
- K'iti Wikimedia umarakiriman qaranaykipaqqa, kaypi ñit'iy.
- JavaScript qampa antañiqiqpi mana llamk'aptinqa, ama hina kaspa wakin hunt'ana k'itichata llamk'achiy.
- Chaniyuq yapaqullqita yaykuchiy.
- $1-ta icha aswanta qarallay.
- [Paqtataq: Qhipaq iskayninqa musuq wintanacham, mana chaniyuq yapaqullqi yaykuchisqa kaptin paqarimuq. $1 nisqaqa kikinmanta "1 USD" icha "100 JPY" hinawan rantichisqam.]
- Wikipidiyaqa Wikimedia Foundation nisqap ruraykamayninmi.
- Tapuykunachu icha rimanakuykunachu? Wikimedia Foundation nisqaman willamuy: donate@wikimedia.org
- [Paqtataq: Kaykunaqa qayna watap hinam, qhaway wmf:Special:Prefixindex/Template:2008/Donate-footer/ icha Fundraising 2008/core messages.]
- Wikipediamanta huk willaykunata, qaraq willayninkunatapas ñawiriy.
- [Paqtataq: "Wikipidiyamanta willasqa", "qaraqkunap willasqankuna" nisqakunapaq t'ikrasqakunataqa core messages mañakuypi tarinki.]
- Kay k'itichata sananchaspaykiqa Wikimedia Foundation nisqata saqillanki willaykuykunata watiqaspa qatisunaykita. Hunt'a saqillawayniykita maskanchik willasqaykita sapsipi manaraq uyaychaspa icha rimapuspa.
- [Paqtataq: Kayqa qayna wata willakuy t'ikray mañakuypim karqan.]
- Astawan rikuy
- [Paqtataq: Ama "astawan yachakuy" nisqawan pantaychu. Kayqa wmf:Support/qu nisqawanmi t'inkimun, chaqnamuna butunsapa p'anqawanmi.]
- Kawsalla willasqaykita kunan rikuy. Chaymantaqa, ñawiriy imaraykum Tiksimuyuntinpi maypipas huk qaraqkunapas Wikipidiyaman qaran, icha llamk'achiqniyki ruruchina qhatuy paqta qarana wakichiyuqchu.
- Kayta rakinakuy:
- Wikipidiyaman qaray
- [Paqtataq: This is a "bookmark" title, so it shouldn't be very long.]
- Wikipidiyata amacharqunim. Amachaysiwayku qispiraq kananpaq. Rakinakuy, pi runapas!
- [Paqtataq: This is for microblogging sites like Twitter, so the translation should be less than 140 characters.]
- Facebook nisqawan qillqa unancha
- Digg.com nisqapi rakinakuy
- delicious nisqapi rakinakuy
- reddit.com nisqapi rakinakuy
- stumbleupon.com nisqapi rakinakuy
- Technorati nisqapi rakinakuy
- twitter.com nisqapi rakinakuy
- Identi.ca nisqapi rakinakuy
- Hyves nisqapi rakinakuy
- "PayflowProGateway"
- "Qaray" ñit'iptiykiqa, rantiy p'anqakuykimanta (credit card) willakuna llamk'apusqam kanqa.
- Rantiy p'anqakuykimanta (credit card) willakunataqa manam hallch'asaqkuchu. Kikiykip willaykikunaqa qaraqpa akunanmanta kawpayniykullakamam llamk'apusaqkum.
- Wikipidiyaqa Wikimedia Foundation nisqap ruraykamayninmi. Tapuykunachu icha rimanakuykunachu? Wikimedia Foundation nisqaman willamuy: donate@wikimedia.org
- [Paqtataq: Kayqa "chaki" qillqa hinallam.]
- Notices
- {{SITENAME}} kachkanmi muchuptiykiqa — kunantaq qamtam muchusuchkanki.
- {{SITENAME}} nisqaqa mana qhatuna ruraykamaymi: ama hina kaspa, kunan p'unchaw qaray.
- [Paqtataq: Kay iskay willaykunaqa qayna watapim llamk'achisqa karqan, t'ikrasqaqa kachkañachá: Fundraising 2008/core messages.]
- Jimmymanta astwan uyariy.
- Taripananchikta aypaysiwayku. Ama hina kaspa, hunan p'unchaw qaray.
- Qampa yanapayniykiwanmi Wikipidiya qispiraq kanqa
- Qampa manaraqchá riqsisqayki Wikipidiyamanta pichqantin sut'i
- Watapi huklla kuti mañakuniku. Chayqa kunanmi kanqa.
- Mana qhatuyniyuq kakuchun.
- Wikipidiyaqa qamtam muchusunki.
- Qammi Wikipidiyata hat'allinki, manam qhatunachu.
- Sarhintu Wikipidiyawan awqaqninkunata Iraq kawsayta hayñiymantam yachachin.
- Kunan qaray.
- Llikapi lliwmanta aswan allin willakuypa rakin kay.
- Wikipidiyap qususqankimanta yuyachakuy. Asllata kutichiy.
- Qarallay. Chaymanta kay pachaman willay imaraykuta.
- Maychika chayniyuqmi qampaq Wikipidiya?
- Qarallay. Manaqa, tusuchkaq wakiruyuq qhatuykunatachá churasaqku.
- Qarallay. Kayta ñit'iy.
- Qispi yachay [kunan qaray butun]
- Willawayku, imaraykum Wikipidiyata munanki. Qaray. Kikiymanta willay.
- Ima hinatam Wikipidiya yanapasunki?
- Añañayki, Wikipidiya
- Hayk'aptaq qullqi pallayniyku puchukanqa?
- Kay pachata aswan yachayniyuq tukuchiy.
- Sapa p'unchawmi ñawirinki. Payillallay.
- Ñuqanchikpa Aleksandriya ñawiriy wasinchikmi, ñuqanchikpa awtuistup yanapaqninchikmi.
- Sapa wamra manchay insiklupidiyayuqmi kanman.
- Hayk'a rimaykunapi Wikipidiya kan?
- Pim Wikipidiyapaq payillan?
- A. Jimmy Wales
- B. Ch'iñicha qhatuna
- C. Qam.
- Qarayniykiqa 330 hunu runatam yanapan.
- Wikipidiyataqa 250 hunumanta aswan runakunam ñawirin tukuy Tiksimuyuntinpi sapa killa — 250-manta aswan rimaypi sapalla kaq uyanchasqakunapi. Aslla minutukunata chaskikuy willakuyniykita willawanaykipaq.
- Willawasqaykitaqa llamk'aykuman rimata mast'arinaykupaq, Wikipidiyap atiyninta kay pachap aswan allinta hap'iqananpaq.
- Ama hina kaspa, ama iskay waranqamanta aswan sanampakunata yaykuchiychu. Qampa willasqaykikunataqa kuskanchik watiqaspa qatisunchikman, hukkunatapas willaykuyman yapaspa. Aswan willakunata icha rikchakunata yapayta munaspaykiqa, kayman e-chaskita kachamuy: stories@wikimedia.org
- Kikiymanta willaspa kachamuy!
- Wikipidiyata yanapay
- » Kay qatiqpi qillqata qampa llika tiyayniykiman iskaychay.
- Rimata mast'ariy Wikipidiya yanapayniykimanta Tiksimuyuntinpi tukuy runantinta rikuchispa
- Kay butunkunata churay blogniykiman, sapsi llikapura p'anqaykikunaman, llika tiyayniykiman icha e-chaski silq'uyniykiman huk runakunata Wikipidiyata yanapana sunquchanapaq. Tukuy butunkunataqa Creative Commons CC-BY-SA License nisqa saqillaywanmi chaskinki.
- T'asra
- Ch'iñi
- Siriq unancha
- Twitter nisqapi:
- 1. Pirphil rikchaykita hukchay yanapayniykita rikchinapaq:
- 2. Chaymanta Wikipidiyapaq yanapayniykita qillqamuy:
- Wikipidiyata amacharqunim. Amachaysiwayku qispiraq kananpaq. Rakinakuy, pi runapas! http://URL.link/WikipediaForever #wikipedia
- Facebook nisqapi:
- 1. Kachkayniykita musuqchay masiykikunata Wikipidiya wiña-wiñaypaq yanapayniykimanta riqsichinapaq:
- Wikipidiyata amacharqunim. Amachaysiwayku qispiraq kananpaq. Rakinakuy, pi runapas! http://URL.link/WikipediaForever
- 2. Chaymanta, Facebook nisqapi pirphil rikchaykita musuqchay:
- Rikchata antañiqiqniykipi waqaychay. PC antañiqiqpiqa, ukuchaykip paña ñit'inanwan rikchapi ñit'iy, "Kay sutiwan waqaychay" ("Save As") akllaspa. Mac antañiqiqpitaq, rikchata qillqana pampaykiman (desktop nisqaman) astallay.
- Facebook nisqapiqa, "Pirphil" ("Profile") t'inkinata link ñit'iy uma wamp'unapi.
- Pirphil p'anqata aypaspaqa, kachkaq pirphil rikchaykipi ñit'iy. Chaymanta musuq pirphil rikchaykita churkuyta atinki.
- Button phrases
- rakinakuy
- Rakinakusqanchik yachayninchik. Rakinakusqanchik illanchik.
- Añañayki, Wikipidiyallay.
- wiña-wiñaypaq
- qasipukyu
- qispi
- Qillqaq
- Iñiq
- Ñawiriq
- Qaraq
- Wikipidiyayuq
- Kunan qaray
- Qarasqaykita rikuchiy
- Willasqaykita rakinakuy
- Qaraqkunap willasqankuna
- Willakuykuna
- Tapuykunachu?
- Wikipidiyamanta pichqantin sut'i — ima hinam qam qispiraq kakunanpaq yanapaykiman.
- Huk ñiqin sut'i: Wikipidiyaqa mana qhatuna tantanakuypa ruraykamayninmi, Wikimedia Foundation sutiyuq.
- Iskay ñiqin sut'i: Wikipidiya Tiksimuyuntinpi lliwmanta pichqa aswan watukusqa llika tiyaykunapura kaspanpas, kimsa chunka pichqayuqmanta aswan pisi payillasqa llamk'aqniyuq.
- Kimsa ñiqin sut'i: 270 rimaypi 14.3 hunu qillqata ruraqña pachak waranqamanta aswan yanapaqkunata q'iminchik.
- Tawa ñiqin sut'i: Kachkaniku, tukuy runakunap yachayninta pi runappas qasilla rakinanpaq.
- Pichqa ñiqin sut'i: Wikipidiyata hat'allinaykipaqqa qam hina kaq qaraqkunamanta kañinatam muchuniku, qispi, mana qhatuna kakunanpaqpas. Watapi huklla kuti mañakuniku. Chayqa kunanmi kanqa.
- Wikipidiya kachkanmi muchuptiykiqa. Kunantaq qamtam muchusuchkanki. Kunan qaray.
- Donor Comments
- Añañaykichik yachayninta tukuy rakinakuqkunata
- Yachayqa tukuy runakunapaqmi kachun.
- Manam ima yachay sunturtachu yuyayta atini, Wikipidiyamanta aswan chhikanta sapsi yachaqaypaq yanapaqchu.
- Wikipidiyap tawqa chaniyuq willankunaqa kay pachapaq mana tupuna aypaymi.
- Tapukuspa maskaspayqa, Wikipidiyapi hayk'appas kutichinatam tarinim! May añañayki kay pachapaq chay chayniyuq yachay quwasqaykupaq!!!
- Kunan pacha illam, unay Aleksandriya llaqtapi hina! Allillanmi rurasqa!
- Wikipidiyaqa kay pachap huk achachillanmi. Qulluchina manchana kanman, mana aypayta atiptinman.
- Additional Phrases
- Tukuy Tiksimuyuntinpi runakunaqa willawanku, ima hinatam Wikipidiya kawsayninta hukchan. Añañayki willaykuyniykita willawasqaykipaq.


text:
Junelïk aninäq.
Rik'in 2mul aninäq, tz'aqatisan ruchajinïk ichinanem chuqa' rik'in ruto'ik Mozilla, ri k'aka' Firefox ja ri' ri ütz rub'anikil richin yatok pa k'amaya'l.
Niqab'än chi ri k'amaya'l jikïl, raxinäq chuqa' junelïk aninäq.
Mozilla jun moloj ri man rojqan ch'akoj ri pa'äl pa ruwi' ri Firefox, ri cha'el okik'amaya'l pa qitzij. Yeqanük' taq tikojil chuqa' taq na'ojil richin nib'an chi tik'oje' pa kiq'a' ri winaqi' ri K'amaya'l, man richin ta ch'akoj.
Ri quchuq'a'
Toq nawokisaj Firefox, nato' ri Mozilla richin nich'utinisäx ruwa ri q'olonel etamab'äl pa K'amaya'l, chi kek'ut etamab'äl pa ruwi' kematz'ib' chuqa' ri winaqi' ütz kitzij tikokisaj pa kitz'ib'anik. Tatz'eta' ri nito'on chi ninuk' jun raxinäq k'amaya'l.
Taq qatz'ukuj
Ri rokisaxik ajk'amaya'l achi'el nuk'uche'el, yeqanük' jaqäl chuqa' tz'ukuj taq na'ob'äl ri nuya' q'ij chi ke ri ajb'anonela' yesamäj kik'in tz'apäl, aj moloj ch'ajch'öj taq nuk'ulem chuqa' aninäq yenuk'un ajk'amaya'l taq etamab'äl ri yalan e ütz chi kiwa konojel.
-
Taq k'amal
Tawichinaj ri Firefox kik'in ri rutz'aqat ajowab'äl achi'el kinuk'samajel taq ewan tzij, kiq'atik talun rutzijol chuqa' ch'aqa' chik.
-
Taq samaj
Tawetamaj ri rutzil yasamäj richin Mozilla chuqa' keb'e'atz'eta' achike chi samaj yesuj chijun ri ruwachulew.
-
¿La nawajo' ato'ik?
Tak'ulu' tzolin ta tzij chi rij ri Firefox chuqa' chi kij ri taq rutikojil Mozilla kuma ri to'onel qamolaj.


text:
Iwana
Iwana (kichwa simipi: hayampi[1]) (familia Iguanidae) nisqakunaqa huk yura icha aycha mikhuq qaraywakunam, Awya Yalapi, Usyanyapipas kawsaq.
Lliwmanta aswan hatun Iwanaqa pakasum, yura mikhuq, iskay mitrukama hatun iwanam. Huk rikch'aqkunaqa ayampim (aycha mikhuq), lluku-lluku (shampillu), pasarantu (puka kunkanta punkichin), qaraypuka, wisun.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Kichwa Yachakkukkunapa Shimiyuk Kamu hayampi iguana
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Iwana


text:
Kitakyūshū
Kitakyūshū (nihun simipi: 北九州市, Hepburn: Kitakyūshū-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Fukuoka llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 484,14 km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin hatun puquy killapi 1963 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 000 271 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 distritukuna (ku):
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kitakyūshū.
- Kitakyūshū uficial qillqa web


text:
¿Cuál es el futuro del quechua en Andino América?
El Inti Raymi 2020 es un buen día para hacer una reflexión sobre una de las principales cuestiones de América Andina: el futuro del quechua o quichua.
Por primera vez en la historia republicana del Perú, el quechua ha dejado de disminuir. Según el Censo Nacional del 2017 del Perú, el número de quechuahablantes ha pasado del 13.2 por ciento a 13.9 por ciento de la población peruana. Por otro lado, es evidente la creciente comunidad de productores de contenidos en quechua así cómo también de personas castellanohablantes urbanos interesados en aprender el idioma.
Precisamente este nuevo escenario y este interés por el quechua es qué nos debe llevar a preguntarnos: ¿a dónde queremos llegar con el quechua?. Tener un objetivo claro respecto al runasimi es fundamental si queremos un cambio duradero.
Por ello, nuestra apuesta debe ser profunda: queremos que el quechua sea un idioma internacional en el espacio andino sudamericano. Por su diversidad, su larga historia al lado de la civilización andina y su actual peso demográfico; colocar al quechua cómo un idioma internacional es la verdadera interculturalidad. Trabajar para alcanzar esa visión es, por supuesto, una lucha de largo plazo.
En el caso del Perú, el primer reto para este futuro del quechua es superar el discurso oficial y de los herederos del indigenismo que, en el caso del Perú, sustentan el discurso de las “48 lenguas” y de políticas lingüísticas importadas orientadas para “minorías étnicas”. Es curioso que quiénes se niegan a establecer políticas diferenciadas respecto al quechua aduciendo “un enfoque de interculturalidad frente a los otros idiomas originarios” no cuestionen la absoluta hegemonía del castellano. Prefieren amarrar el futuro del quechua a ser un idioma secundario cuando en realidad es el idioma histórico de las grandes mayorías (cuando el Perú nació cómo republica era eminentemente quechua hablante). Aceptar la oficialidad del quechua en todo el territorio peruano y su carácter internacional significa romper con la predominancia del castellano.
Los idiomas territoriales cómo el aimara y las lenguas amazónicas deben ser promovidos. De hecho, las tecnologías para el desarrollo del quechua pueden abrir, luego, el camino para el multilingüismo. El propio idioma quechua tienen múltiples variantes (cómo las variantes centrales) y debemos aprender a vivir con esa diversidad. La mentalidad colonial y la homogenización del castellano nos ha hecho pensar que la diversidad de los idiomas es mala. “Debemos homogenizar”, dicen. Debemos aprender a gestionar la diversidad, decimos nosotros. Esto es un cambio real y profundo hacia la interculturalidad. Pero la trampa de los supuestos defensores de la “interculturalidad” es no avanzar hacia ningún lado sin ninguna estrategia clara ni por el quechua ni por cualquier otro. Abrir camino hacia el bilingüismo quechua-español y convertir al quechua en un idioma internacional es el primer paso para una real sociedad multilingüe.
El segundo reto para la internacionalización del quechua es que debe ganar más hablantes. En el Perú existen 5.1 millones de peruanos que se auto identifican cómo quechuas al mismo tiempo que solo 3.7 millones son quechuahablantes (lengua materna). Existen millones de peruanos quechuas que no saben su idioma (donde algunos nos incluimos y es la razón por la que este artículo fue escrito originalmente en español). Recuperar a esos hablantes es el primer espacio de expansión. El quechua también es patrimonio de los quechuas étnicos: miles de personas cuya historia familiar es quechua hablante pero la han perdido debido a las políticas educativas del Estado. En muchos casos somos la primera generación de no quechuahablantes. Esto puede revertirse. Sin embargo se requiere construir una gran alianza entre quechuahablantes y quechuas étnicos para devolver al quechua su rol internacional que alguna vez tuvo.
El tercer reto está vinculado al hecho de que la internacionalización del quechua no dependerá de las políticas públicas verticales. Los avances desde el Estado serán lentos y tutelados por la elite criolla y los afiliados al “mito del mestizaje”. Este cambio debe provenir desde la sociedad civil y el emprendimiento cultural. Se requiere una gran alianza por el quechua desde los colectivos y los aliados que demanden cambios. Los quechuahablantes son los llamados a liderar este proceso por qué tienen el conocimiento esencial: el dominio del idioma.
En conclusión, el gran mensaje para este Inti Raymi 2020 es que no debemos conformarnos con considerar al quechua un idioma subalterno y para políticas culturalistas. El futuro del quechua es ser el vehículo de comunicación en toda la sociedad peruana y una lengua internacional en el espacio de la América Andina. Ese camino debe ser construido por una alianza de todos los quechuas (hablantes y no hablantes) y todos aquellos que apuestan por una sociedad intercultural real.
Daniel Coronel
Nota: Articulo escrito originalmente en español y traducido al quechua.
Imaynataq kanqa Qichwa Simi hamuqpachapi kay América Anti llaqtakunapi
Shinchikurka, ñami urmakurka Wakinkuna rikurka, makitami kurkaKunan tikrarkami ashtawan runa tukushpa [Wiñaypaq kawsay – Aswan runa mana hayk’aqmantaqa | Ecuadormanta kichwan]
Kay 2020 wata Intiman Raymina p’unchaypi allinmi hamut’arinapaq imachus qhawariy kay América Anti llaqtakunapaq: qichwasimi utaq kichwa hamuqpachakunapaq ima.
Khunanmi ñawpaq mit’a kashan lliw Perú suyu kawsayñinchispi manaña qichwasimi pisiyapunchu. Censo Nacional kay 2017 watapi chay hinata qhawarichiwanchis Perú suyupi, kay willakuykunamanhina lliw runasimi rimakuqkuna mirariyta qallarinku, karqanmi sapanka pachak runamanta chunka kimsayuq ch’iku iskay runa khunanqa riqsirichiwanchis sapanka pachak runamanta chunka kimsayuq ch’iku qanchis runakuna kaytaq hurqurikun lliw Perú suyumanta, hinallataq qhawarikun imaynapi aswanta yapakushanku qichwa kawsay mast’ariqkuna hinallataq mayqankunachus rimakunku Castillasimita paykunapas yachayta munanku runasimita.
Kaykunata qhawarispa hinallataq QichwaSimita hap’irispa tapurikunanchis: Maymantaq qichwa siminchiswanri chayasunchis? Kananmi chanin qhawariy kay runasiminchispaq, sichus munanchis unaypaq chiqay sunqumanta huk niray kawsay aypayta chayqa.
Chay raykun, qhawarinanchis sunqu ukhumantapacha: munanchis qichwasimita hukllachasqa sut’in simihina lliw kay América anti suyukunapi. Ñawra kasqan rayku, hinallataq lliw kay kawsaykuna antipi saqiriwasqanchis ima, hinallataq khunan p’unchaykuna imaynata qhawarikun llapan kay llaqtanchiskunaq kawsayñinpi. Maypachachus qichwasimita churarisun kay América anti suyukunapi sut’i simitahina chaycha kanman chiqay kawsayñinchis chaninchayqa. Ichaqa chaykama llamk’ay qhawariyqa kanqa karu ñanraq purinapaq.
Perú suyuta qhawarispa, qichwasimita hamuq pachakunapaq qhawarispa, ñawpaqtaqa saqinanchismi kanqa pasaq rimayllapi kaqta hinallataq mayqan INDIGENISMO ch’awchikunachus sayapakunku kay: Perú suyupi qhawarichikusqanmanhina “48 mamasimikunan kikin chaninñiyuqmi kanku nispa” hinallataq kashanmi kamachikuy llamk’ay lliw kay huchuy llaqtakunapaq nispa ima. Ichaqa chansatahinan sut’in rimaypiqa qhawarinchis qichwasimi rimakuqkunataqa, niwanchis: “kashanmi kawsayñinchis ancha qhawarisqa wakin simikunamanta nispa” manataqmi ima ninkupaschu maypachachus castillasimita ñawpaqman churanku tukuy kaqpi chayqa, munanku qhipamanpuni qichwasimita churayta, yachasqanchis hinaqa kay siminchisqa ñawpaq kawsakunamantapachañan lliw runakumaq rimayninpi kashan(maypachachus Perú suyu paqarirqan chayqa runankunaqa qichwasimitan lliw allpanpi rimakuqku), maypachachus munasunchis lliw Perú suyuq allpanpi qichwasimi rimayta hinallataq kay América anti suyukunapi, chaychá p’akisun castillasimi ñawpaqman churapakuyñinta.
Hinallataq waq mamasimikuna kay Perú suyuq allpanki kaqkunapas Aimara hinallataq Yunka simukuna kallpachakunanmi. Hamuq pachaman qichwasimiq musuq kamayñinkunapas kicharinman punkuta wakin simikunaq chaninchasqa kananpaq ñawra simikunaq llaqtanhina. Qhawarisun; qichwasimillaraqmi askha t’aqa kashan(mayqanchus chawpi suyukuna t’aqa) atisunmi kawsayta kay ñawraq sunqunpi, sarunchasqa yuyaykuypi nuqanchis yacharqanchis; qhawariyta mana allinpaqhina kawsayñinchista maypapachus askha t’aqa mamasimi rimaykuna huk suyupi kaqtin. “hukllachananmi lliw kaqta nispa” yachananchismi kawsayta kayhina ñawrapi, chaytan niyku, kaymi sunqu ukhumanta waq sut’in kawsayman aypariyqa. Ichaqa mayqankunachus sayapakunku kay Interculturalidadmanta manan ima ñantapas tarinkuchu nitaqmi ch’uya yuyaykuyñinku kanchu mayqan simiwan qallarinankupaq. Kicharisun ñanta qichwasimi – castillasimi tukuchisuntaq qichwa simita América antipi suyukunaq rimayñinman, chay hinatachá qallarisun chanin puriyta lliw mamasimikunaq saminchayñinman.
Iskay ñiqin llamk’aypi qhawarinanchis qichwasimi anti suyukunapi rimakunanpaqqa mirananmi aswan askha kay simi rimaqkuna. Perú suyupi qichwa kawsay hap’ikuqkuna kanku yaqapas 5.1 hunu runakuna, hinallataq kay mamasimi rimakuqkuna kanku yaqapas 3.7 hunu runakuna. Kanraqmi hunu waranqanpi qichwa kawsaymanta paqariqkuna ichaqa manan yachankuraqchu qichwasimi rimakuyta(chaypin nuqaykupas churakuyku chayraykucha ñawpaqtaqa qhillqariyku kay Articulotapas castilla simipi). Kutichikanpusun kay runakunata chaychá kanman ñawpaqkaq taskiriy miranapaq. qichwa simiqa chayaqinmi lliw qichwa kawsaypi wiñaqkunaq. Hunu waranqanpi paqarirqanku runamasikuna qichwasimi wasi ayllupi ichaqa chinkachipurqanku Perú suyu umaqlliqkunaq yachay wasikunapaq kamachikuyñinwan. Wakin kutikunapitaqmi kanchis chayraq wasi ayllunchismanta mana qichwa simi rimakuq, kayqa t’ikrakuyta atikunraqmi, chaypaqmi lliw qichwasimita rimakuqkuna hinallataq qichwa kawsaypi paqariqkuna makimanta hukllachaykuspa aparinanchis kanqa imayna ñawpaq karqan runasiminchis huklla kay anti suyukunapi ñawpaqhina.
Kimsakaq ñiqin llamk’ariypitaq qhawarinanchis qichwasimi anti suyukunapi rimakunanpaqqa manan haykunmanchu mayqan umalliqkunachus kamachikuyta yachanku urayman mana runanta uyarispa paykunapaqqa. Chay kamachikuqkunawanqa susikullawanmi puriyqa kanqa huch’uy t’aqa mistikunaq makinpi kaqtinchisqa, chaymi llaqtamantapacha hamunan kanqa waq kawsayman aypanapaqqa tukuy kaqmanta yuyaykuspa. Masjhananchis hatun ukllachakuyta qichwasiminchis rayku tukuy t’aqa runakunamanta hinallataq mink’arisqa kanan mayqankunachus waq musuq kawsaypaqhina qhawarinku suyunchista. Qichwasimi rimakuqkunan ñawpaqpi taskirinanku kanqa imaraykuchus paykunan chanin yachayñiyuq kanku hinallataq paykunapin kashanraq ñawpa taytamamanchiskunaq riqsiyñin.
Wisq’ayunapaq, ancha hamut’asqa rimayqa kanman kay Inti Raymi 2020 watapaq, ama qichwasiminchistaqa qhawarisunchu qhipa qatiq simita hinachu kay “políticas culturales” ukhupi. Hamuqpacha kawsaykunapiqa qichwasimin kanqa llapan Perú suyuq allpanpi rimakunapaq hinallataq kay América anti suyukunapipas . chay ñantan awarinqaku lliw qichwasimi rimaqkuna kikillantaq mana rimaqkunapas hinallataq mayqankunachus maskhanku chanin kawsayta lliw ayllukunapaq.
Daniel Coronel
Qhawariy: qallariypi castilla simipi qhillqasqa hinallataq qichwa simiman t’ikrasqa
T'ikraq: Abel Anccalle


text:
Apuwasinyuq pukllaykuna 1904
Apuwasinyuq pukllaykuna 1904 nisqaqa 1904 watapi St. Louis llaqtapi ( USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi) III ñiqin Musuq pacha Ulimpiku pukllaykunam.
1 ñiqin anta situwa killapi 1904 watapi watamanta 23 ñiqin ayamarq'a killapi 1904 watapi watakama.
Mama llaqtakunaLlamk'apuy
12
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Apuwasinyuq pukllaykuna 1904.
- Apuwasinyuq pukllaykuna Athina 1904 Uficial


text:
Yuquy
Yuquy nisqaqa qharip warmiwan, china kaqpa urqu kaqwan huñunakuyninmi runap, uywakunappas miraykunapaq. Yuqunakunku yumanapaqmi.
Yuqunakuspa, qhariqa k'aspiyasqa ullunta warmip rakhanman sat'in. Yumaqa q'urutakunamantam paqarispa, ullunta rakha ukhuman purin. Runtucha kachkaptinqa, yumanmi.
Runa hinam uywakunapas sarunakuspa yuqunakunku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuquy tiyakuykuna.


text:
Chuqik'iraw
Chuqik'iraw nisqaqa (QSHKS qillqaypi: Choqek'iraw, kastilla simipi: Choquequirao) nisqaqa huk Tawantinsuyu pachamanta mawk'a llaqtam, Piruwpi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Apurimaq mayumanta 1500 m aswan hanaqmi, Willkapampamanta manam karuchu. Pachakutiq Yupankis (1438-1471) chay k'itita llaqtacharqan kukata, q'illaykunata ruranapaq pisqukunata mirachinapaq.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chuqik'iraw.


text:
Killapampa pruwinsya
Killapampa pruwinsya icha Kumbinsyun pruwinsya (aymara simipi: Killapampa jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de La Convención) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Killapampa llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 25 ñiqin anta situwa killapi 1857 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Amachasqa suyukuna: Utishi mamallaqta parki - Machiqinqa ayllu llaqta risirwa - Megantoni mamallaqta willkachasqa
- Urqukuna: Anqasqucha - Apuy Padreyoc - Bonanta - Chawpimayu - Chuqisapra - Chukitakarpu - Kampalla - Markuni - Kiswar - P'anta - Puka Puka - Quriwayrachina - Quysupakana - Saksarayuq - Sallqantay - Tukarway - Wamantay - Waq'aywillka - Willka Wiqi; Walla: Urupampa walla - Willkapampa walla
- Mayukuna: Willkamayu - Willkapampa mayu
- Quchakuna::
YurakunaLlamk'apuy
Killapampa pruwinsyapiqa kay yurakunam wiñanku: [1]
UywakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kay uywakunam kawsanku: [2], [3]
Ñuñuqkuna: (58)
- Gastrotheca sp.
- Dendrobatidae: Colostethus sp.
Allpa yaku kawsaqkuna suchuqkunapas :
- Phrynopus
- Epipedobates macero
Challwakuna: 22 laya
- Astroblepus
- Trichomycterus
- Trucha Oncorhynchus mykiss (musuq, runap apamusqan rikch'aq )
Llaqta pusay rakiyLlamk'apuy
Chunka hukniyuq listritunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa Ashaninka, Machiqinqa, Piru runa, Qhichwa runakunam tiyanku.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [5]
Karu puriyLlamk'apuy
- Chuqik'iraw, mawk'a llaqta
- Quriwayrachina (Victoria urqu; Chuqik'iraw: 5 km)
- Willkapampa
- Inka ñan
- Q'inqu
- Rusaspata icha Witkus (Willkapampa distritupi)
- Wamanmarka
- Ñusta Hisp'ana / Yuraq Rumi (Chuqipalta)
- Punkuyuq
- Quta Kuka (Chuqik'iraw: 2 km)
- Inkatampu (Wayupata distritupi)
- Pinkullunka (Pinkollonka)
- Ispiritu Pampa (mawk'a llaqta, 12 ha)
- Urusaywa
- Mayniki
- Siete Tinajas
- Yanay phaqcha
- Sambaray
- Lukma llaqta
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Killapampa pruwinsya.
- Saywitu: Qusqu suyu


text:
Georgios Papandreou
Georgios Papandreou, grisya simipi: ΓeώpYιoς Πaπavδpέou – Geórgios Papandréou, sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin hatun puquy killapi 1888 watapi paqarisqa Kalentzi llaqtapi - 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi wañusqa Athina llaqtapi). Grisya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
1981 watamanta 1989 watakama ñawpaq wan 1993 watamanta 1996 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Andreas; Mama:
Ñawpaq warmi: Sofia Mineyko / Cybele Andrianou
Churinkuna: Andreas Papandreou wan Giorgios G. Papandreou.
Yachaywasi:
QillqaskankunaLlamk'apuy
- El futuro de Grecia
- Liberación de Grecia, 1945.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Georgios Papandreou.


text:
Paktaykuna
Wiñariy paktay:
Allichina chakisaruna rikuchiykunata, yachakuyta llaktakunapak yachachina wiñaykawsak anchuchiska ayninakuypish, shuklla kallpawan wawakunapi, musukunapi taytamamakunapash kalakyay kawsaypi kashkata, llakiy unkuywan kawsakkunatapish, chaypaka maykay sumakyachishka yanapak hillaykuna allikta apashpa TICs karaypashkak.
Uchilla paktaykuna:
- Amawta mashkay rurayñankunata apana kunankuchunkuna wiñarina kimi sinchik pakchiyachaykunata allí yachakukman chikanpash; pallashka, allishka amañarinapash, karashkachukuna mushuklla imaykunapi runamantarurashka yachaypishina, yachayyuk llikakuna, shukta ñawpak pakchikuna.
- Mashkay rurayñankunata tukurinkama apana ñanyachishpa chinkachinkapa yachaypa yaykuchik harkachikta yachakuk llaki kawsaypi kakta tukuytantachish karayta kutichishpa kunankuchunkuna ukshari yachaykunata.
- Allichina yachachikpak yachaykunata llaki kawsapi kawsak yachakukta uyankapa yaykuchina paypa yachachikamay shunyuyaypi TICs kacharishka chakisaruna mawkaykunata.
- Pukuchina shuk yaykuchik yachachikamay ayllullaktata waki tinkik kipapakchirurarykunawan sinchiyachukuna yallikunapak pakchiyachaywan yaykuchik yachachikamayman.
Mamallacta wiñariy
Cátedra kankami shuk kuska kutichina 2030 killkanakamu llapapachak wiñariyman; kayllata yanapachu willaypa, alliyuyaypa, shiminakuypa riksishka tapaktukukamay tankaypish yaykuchi yanapanayuyash anchuchishka runakunata mamallakta wiñaymanta, rantiranti Plan Nacional del Buen Vivir mamallaktapi imashinakanak yinikukwanpash. Chasnami chawchakrin UPS sumakmana suyu Ecuador mamallaktapi, chashna tukunkapa yuyay, unanchikrimak chikan tantanakuykunapa, yanapakwasikunapak, ayllullaktakunapak tukuyllapa,shukllapak kapukamaypapassh chashnallata tantachishka kuska wankurikawsaymanta. Chaymantami, wankurikawsay tinkiykunata sinchiysachinkapak, charishpa katinka shuk willachik kipapakchiruray ishkaymita ñanpi, mayhanwanmi mukuyachishka kanka willay rurachik ruray yachakuy uku yachachikamay ñankunapi.
Suyuk wiñarik
Cátedra rurarinkami achkasapa aranwakkuna chawpipi(wankurishkakunata rikuna) mamallaktamanta shina shukta mamallaktamanta shina, paykunami chawpimanta shuktamanyayachaykunamantapash churankakuna, tiyak wankurishka shina wiñachishpa shuk atawta tinku tinkuchiykunamanta, apachunkuna chimpapuranarimanman yachayachayuk rantinpakkunamanpash, paktayuyashka shuklla sapalla paktaypi wiñaykawsay anchuchishka runallaktakunapak imapacha pipash yaykunalla mushukyachichik pakchiyachaykuna mutsuywan yaykuchik yachachikamay
Cátedra paypa rurayta kallarinkami yachachikk–yachakuk tinkiykunawan ñapiyushkakuna mushuklla yachikamayta shuk tiksi ruranapi chikak kutichinakunata kuchun suyu wankurikawsay llakimantakunaman. Chawchanashpa shuktak hatun yachachik yanapkwasikunawan tinkiyta, hamuypamana Red de Instituciones Salesianas de Educación Superior (IUS) wallpachakkuna ishkay chunka shuk ashtawan llaktakunapi tiyakkuna, chawchuchikrinkami chiklla mushukyachik shiminchakuna musikushka payktaykunata ushanchipak, chasna chawchaykrinn shukta mamallaktapi tawkayashka yachayachayuk chikan tantanakuykunapi tinkiymanta, chimpapuranarimankunamanta, kananaykunamantapish maykanpimi hatunyachanawasi kashka. Kaywanmi sinchiyachikrinka amawtay kapaktukukamaykunapash puray yanapana yuyash Foro Politoco de Alto Nivel yanapa hillayshina maypimi ñukanchik rimanakupuykuna saruchikrinka.


text:
Hanaq Amarumayu pruwinsya
Hanaq Amarumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Alto Amazonas) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Yurimawas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 7 ñiqin hatun puquy killapi 1866 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Pakaya-Samirya mama llaqta risirwa
- Quchakuna: Rimachi qucha
- Mayukuna: Marañun - Shanusi mayu
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa Chamikuru, Chayawita runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:[1]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hanaq Amarumayu pruwinsya.
- Saywitu: Luritu suyu


text:
9 YACHAQANA
¿Qhipa pʼunchaykunapichu kawsachkanchik?
-
¿Imatataq Biblia kay pʼunchayninchikpi kananta nirqa?
-
Biblia nisqanmanjina, ¿imayna runataq kay qhipa pʼunchaykunapi kanan karqarí?
-
¿Ima allin ruwaykunastaq, kay ‘qhipa saqra pʼunchaykunapi’ rikukunanta Biblia nirqa?
1. ¿Maypitaq qhipaman imachus kananmanta willakun?
RADIOPI, telepi willaykunata uyarispa, ¿manachu imapichus kay pacha tukukunanta tapukunki? Kunanqa imaymana llakiykunata uyarinchik, manataq yachanchikchu imachus qʼaya kananta (Santiago 4:14). Mana chaymanjinataq Jehová tukuy imata yachan (Isaías 46:10). Ñawpaqmantaña Bibliaqa, kunan tiempopi llakiykuna kananta willarqa, chantá, imaynatachus qhipaman allinchakunantapis willallarqataq.
2, 3. ¿Imatataq discípulos Jesusta tapurqanku?
2 Jesús Diospa Reinon tukuy saqra ruwaykunata chinkachinanta nirqa, chaymanta Jallpʼata paraisoman tukuchinantapis (Lucas 4:43). Jesusta uyariqkuna, maykʼaqchus chay Reino jamunanmanta yachayta munarqanku. Discipulosqa jinata tapurqanku: “Ima señaltataj rikuchiwasqayku kutimunaykimanta, kay pachaj tukukuyninmantawan?”, nispa (Mateo 24:3). Jesustaq kay pachap tukukuynin maykʼaqchus kananta, Tatallan yachasqanta nirqa (Mateo 24:36). Chaywanpis, Jesús manaraq chay Reino jamuchkaptin, imaschus Jallpʼapi kananta willarqa. Chay willaytaq, kunan juntʼakuchkan.
3 Kunan juk maqanakuymanta parlasunchik. Kay maqanakuytaq janaqpachapi karqa, nitaq pi runapis chayta rikurqachu. Chaywanpis, chay maqanakuyqa llakiyninchikpaq karqa. Chaymanta qhawarisunchik ima señalchus kay pachap tukukuyninpi rikukunanta.
JANAQPACHAPI MAQANAKUY
4, 5. a) Jesús kamachiyta qallariytawan, ¿imatataq janaqpachapi ruwarqarí? b) Apocalipsis 12:12 nisqanmanjina, ¿imapitaq chay maqanakuy tukurqa?
4 Pusaq yachaqanapi 1914 watapi Jesús janaqpachapi kamachiyta qallarisqanta yacharqanchik (Daniel 7:13, 14). Kamachiyta qallariytawan imatachus ruwasqanmanta Biblia nin: “Jatun wañuchinaku maqanaku janaj pachapi karqa. Arcángel Miguelqa, [Jesuspa juknin sutin] angelesnin ima sierpewan [Kuraq Supaywan] maqanakorqanku”. * Kuraq Supay, saqra angelesnin ima atipachikurqanku, kay pachamantaq wikchʼuchikamurqanku. Chayrayku, chiqa sunqu angelesqa janaqpachapi mayta kusikurqanku. Mana chaymanjinataq, runasqa llakikunanku karqa. Biblia nin: “Ay kay pacha jallpʼa patapi [...], imaraykuchus Kuraq Supayqa manchay phiñasqa qankunaman uraykʼamun, yachaspa paypaj pisi tiempollaña kasqanta”, nispa (Apocalipsis 12:7, 9, 12).
5 ¿Imataq chay maqanakuyrayku kanan karqarí? Supay phiñakuspa Jallpʼapi runata llakichinan karqa. Rikusunchikjina kunan chayjina llakiypi kawsachkanchik. Chaywanpis, mana unaytachu jinata kawsasun, manaqa “pisi tiempolla”, Supaypis chayta yachan. Kay tiempotataq, Bibliaqa ‘qhipa saqra pʼunchaykuna’ nispa sutichan (2 Timoteo 3:1). ¿Manachu kusikunchik Diosninchik, Supayta chinkachinanta yachaspa? Qhawarina imatachus Biblia pʼunchayninchikmanta nisqanta, chantá, imaynatachus willasqan juntʼakuchkasqanta. Tukuy ima kunan rikukusqanqa, ‘qhipa saqra pʼunchaykunapi’ kawsachkasqanchikta, Diospa Reinon qayllapiña kasqanta ima rikuchin, maypichus Jehovata munakuqkuna, wiñaypaq tʼinkakunawan kusikunqanku. Qallarinapaq qhawarina ima señalchus Jesús nisqanmanjina kay pʼunchaykunapi rikukunanmanta.
¿IMATAQ KAY ‘QHIPA SAQRA PʼUNCHAYKUNAPI’ RIKUKUN?
6, 7. ¿Imaynatá Jesús maqanakuymanta, yarqhaymanta parlasqan juntʼakuchkan?
6 “Uj nación waj naciompa contranta oqharikonqa, uj reinopis waj reinoj contranta.” (Mateo 24:7.) Pachak ñawpa wataspi, junukuna runas maqanakuykunapi wañurqanku. Juk yachayniyuq runa, ñawpa runa ruwasqanmanta yachaq, jinata nirqa: “Iskay chunka siglopi, may chhika yawar jichʼakurqa. [...] Kay wataspi maqanakuyqa, yaqha mana sayarqachu, tumpallata pachantinpi sayarqa”. Chantá, juk qutu yachayniyuq runas jinata nirqanku: “Juk kaq siglomantapacha 1899 watakama, may chhika runas wañurqanku, chaywanpis iskay chunka siglopi, chay wañusqasmanta kimsa kutimanta astawanraq maqanakuykunapi wañurqanku”. Kay 1914 watamantapacha kunankama, maqanakuypi pachak junumanta astawanraq runas wañurqanku. Jinamanta chay maqanakuykunaqa, may chhika runasta, mana tatayuqta, mana qusayuqta, llakiypi saqin. Ichapis, qampa familiaykimanta pillapis chaypi wañupurqa.
7 “Jinallataq kanqa yarqhaykuna.” (Mateo 24:7.) Yachayniyuq runasqa, puquykuna yapakusqanta ninku. Chaywanpis, tukuyniqpi yarqhaykuna tiyan, runapta imatapis puquchinanpaq jallpʼan mana kapusqanrayku, mikhunata rantikunanpaq qullqin mana kapusqanrayku ima. Wakcha llaqtaspiqa, may chhika runas sapa pʼunchay ñakʼayta kawsanku, wakinkunaqa: juk dolarllawan sapa pʼunchay kawsanku. Paykunaqa yarqhasqallapuni kanku. Kay Organización Mundial de la Salud nisqa, yarqhayrayku phichqa junumanta astawan wawas, juk watallapi wañusqankuta nin.
8, 9. ¿Imaynatá yachanchik Jesuspa nisqan juntʼakuchkasqanta?
8 “Sinchʼi jallpʼa ikhakuykuna.” (Lucas 21:11.) Juk qutu runas, Jallpʼamanta yachaqaqkuna nisqankumanjina, sapa wata 19 sinchi jallpʼa ikhakuykuna kallanqapuni. Kaykunaqa jatuchaq wasista laqran, chantá Jallpʼata kicharin. Astawanpis, yaqha sapa wata jallpʼa ikhakusqan jatuchaq wasista urmachin. Yachakusqanmanjina, 1990 watamantapacha iskay millonesmanta astawan runas jallpʼa ikhakuykunapi wañunku. Wakintaq junata ninku: “Runaqa jallpʼa ikhakuykunamanta astawan yachaspapis, mana imatapis runata jarkʼanapaq ruwayta atinchu”.
9 “Kallanqataj [...] wañuchej onqoykuna.” (Lucas 21:11.) Runaqa, may chhika unquykunata atipan, chaywanpis, may chhika riqsisqa unquykuna, musuq unquykuna ima, kallanpuni. Yachakusqanmanjina, kay watasllapi, tuberculosis, paludismo, cólera, wak riqsisqa unquykunawan ima astawan achkha runas unquykurqanku. Chantapis wak unquykunata, manaña ima jampiwanpis chinkachiyta atikuchkanñachu. Astawanpis, 30 musuq unquykuna rikhurimun. Chay unquykunamanta wakin unquykunapaq, mana ima jampipis kanchu.
¿IMAYNA RUNATAQ QHIPA PʼUNCHAYKUNAPI KANAN KARQARÍ?
10. ¿Imatataq 2 Timoteo 3:1-5 nisqanmanjina runapi rikunki?
10 Bibliaqa, mana kay pachapi imachus rikukunallanmantachu parlarqa, manaqa runa saqrayananmantapis parlallarqataq. Apóstol Pablo qillqarqa imaynachus runa kananta, kay 2 Timoteo 3:1-5 pay nirqa: “Qhepaman manchay sajra pʼunchaykuna jamonqa”, nispa. Chantá kayjina runa kananta nillarqataq:
-
imallatapis paykunallapaq munanqanku
-
qullqita munakunqanku
-
tatasninkuta mana kasukunqankuchu
-
graciasta quy chinkanqa
-
mana sunquyuq kanqanku
-
aychap saqra munayninwan atipachikunqanku
-
mana khuyarispa saqrata ruwanqanku
-
kay pachap munayninta astawan munakunqanku Diosta munakunankumantaqa
-
chaykunaqa Diosta yupaychaqkunaman rikchʼakunku, kawsayninkuwantaq, Diospa atiyninta qhisachanku
11. Salmo 92:7 nisqanmanjina, ¿imapitaq saqra runa tukunqa?
11 ¿Jinamanchu runa llaqtaykipi tukun? Chiqamantachá. Tukuyniqpi kayjina runa tiyan. Kaytaq tumpamantawan Dios Reinonta apamunanta rikuchiwanchik, Biblia nin: “Sajra runasqa qhora jina wiñanku. Tukuy sajrata ruwajkunataj tʼika jina phancharinku, ruthusqa, wiñaypaj chinkarisqa kanallankupaj”, nispa (Salmo 92:7).
ALLIN RUWAYKUNA
12, 13. ¿Imaynatataq, kay qhipa saqra pʼunchaykunapi, Diospa yachaynin achkhayasqanta yachanchik?
12 Biblia nisqanmanjina, kay qhipasaqra pʼunchaykunapi, may chhika llakiykuna tiyan. Chaywanpis, Jehovata yupaychaqkuna, paypa munayninta ruwaspa mayta kusikunku.
13 “Chiqa yachaytaq achkhayanqa”, nisqa Daniel libropi willakurqa. ¿Maykʼaqtaq chay juntʼakunan karqarí? ‘Qhipa pʼunchaykunapi’ (Daniel 12:4, NM). Jehovaqa, 1914 watamantapacha, sutinmanta, munayninmanta, Jesucristop wañupuyninmanta, imaynachus wañusqas kachkasqankumanta, kawsarimuymanta ima yachachiykunata allinta japʼiqanankupaq, kamachisninta yanapachkan. Chantapis Jehovap kamachisnin allinta kawsakuyta yachakunku, chaytaq Diosninchikta jatunchan. Chantapis, imachus Diospa Reinon kasqanta astawan allinta japʼiqanku, imaynatachus chay Reino Jallpʼata allinchananta ima. ¿Imatataq chay yachasqankuwan ruwanku? Kay tapuyman kutichinapaq, juk profecía juntʼakusqanta qhawarina.
14. ¿Machkha suyuspitaq Reinop evangelionmanta willakuchkan, pikunataq chayta willachkanku?
14 “Janaj pacha reinomanta evangelio tukuynejpi willasqa kanqa”, nispa Jesucristoqa nirqa ‘kay pachap tukukuyninmanta’ parlaspa (Mateo 24:3, 14). Jallpʼantinpi Reinop evangelionmanta willakuchkan, nisunman imachus chay Reino kasqanmanta, imatachus ruwananmanta, ima bendicionestachus apamunanmanta ima. Kay allin willaykunaqa, 230 suyusmanta astawan suyuspi, 400 qallusmanta astawan qalluspi willakuchkan. Junukuna Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa, “tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan” kanku, Diospa Reinonmantataq willachkanku (Apocalipsis 7:9). Mana chayllachu astawanpis, Bibliamanta yachayta munaqkunaman mana imata mañaspalla yachachichkanku. Kay profecía juntʼakusqan tʼukurichiwanchik, astawanraq “[chiqa cristianos] tukuypa chejninan kan[qanku]” nispa, Jesús nisqanpi tʼukurinchik chayqa (Lucas 21:17).
¿IMATATAQ QAM RUWANAYKI TIYAN?
15. a) ¿Qhipa saqra pʼunchaykunapi kawsachkasqanchiktachu niwaq, imaptintaq jinata kutichinki? b) ¿Imatá chay “tukukuy” Jehovawan churanakuqkunapaq chantá Jehovata yupaychaqkunapaq niyta munanqarí?
15 Kunan chay chhika profeciasta juntʼakuqta rikuspa, ¿manachu qhipa saqra pʼunchaykunapi kawsachkasqanchikta niwaq? Reinomanta evangelioqa Jehová maykʼaqkamachus willakunanta ninankama willakunqa, chaypachataq ‘tukukuy jamunqa’ (Mateo 24:14). Kay “tukukuyqa”, Diosninchik tukuy millaykunata chinkachinanta niyta munan. Jehovaqa Jesusniqta, angelesniqta ima, Diosta qhisachaqkunata chinkachinqa (2 Tesalonicenses 1:6-9). Kuraq Supay, supaykuna ima, manaña ni mayqin runatapis chʼawkiyanqankuchu. Chaymantaqa, Diospa Reinon Paypa nisqanta ruwaqkunaman mayta tʼinkanqa (Apocalipsis 20:1-3; 21:3-5).
16. ¿Imatataq ruwanayki tiyan?
16 Kuraq Supaypa tukukuynin qayllapiña kasqanrayku, sapa juk tapurikunanchik tiyan: “¿Imatataq ñuqa ruwanay tiyan?”, nispa. Mana Jehovamanta yachakuyta saqinaykichu tiyan, chantá paypa munayninta ruwanayki tiyan (Juan 17:3). Bibliamanta tukuy sunquwan yachakuy. Jehovamanta sutʼinchaqkunap tantakuyninkuman rillaypuni (Hebreos 10:24, 25). Diospa Palabranmanta astawan yachakuy, yachakusqaykimanjinataq kawsay, payta kusichinaykipaq (Santiago 4:8).
17. ¿Imaynatá saqra runap chinkaynin chayamunqa?
17 Ñawpaqmantaña Jesús kay qhipa saqra pʼunchaykunamanta parlaspa, runa mana kasukunanta nirqa. Saqra runap chinkaynin qayllapiña kachkan. Chay pʼunchaytaq mana yuyasqallamanta jamunqa imaynatachus juk suwa mana yuyasqallamanta jamun, ajinata (1 Tesalonicenses 5:2). Jesús willawarqanchikña: “Imaynachus Noepa tiempompi karqa, ajinallataj Runaj Churimpa kutimuynimpis kanqa. Noepa tiempompi, manaraj jatun para chayamushajtin, runasqa mikhusharqanku, ujyasharqanku, casarakusharqanku, ususisninkutapis casarachisharqanku, arcaman Noé yaykunankama. Paykunaqa mana imatapis reparakorqankuchu jatun para jamunankama, tukuyninkutaj chinkachisqa karqanku. Ajinallataj kanqa Runaj Churimpa kutimuynimpipis”, nispa (Mateo 24:37-39).
18. ¿Jesuspa ima nisqantataq kasukunanchik tiyan?
18 Chayrayku Jesús nirqa: “Qhawarikuychej; pajtataj sonqoykichej atipachikunman mikhunawan, machaykuywan, kay pacha ruwanaswan ima. Jinallapitaj juicio pʼunchay ujllata taripasunkichejman. Chay pʼunchayqa uj tojlla jina jamonqa tukuy kay pachapi kawsajkunaman. Wakichisqapuni kaychej ari, Diosmanta mañarikuspa tukuy tiempopi, kay tukuy ima jamojmanta lluspʼinaykichejpaj, allimpi rikhurinaykichejpajtaj Runaj Churimpa ñawpaqempi”, nispa (Lucas 21:34-36). Jesuspa nisqanta kasukunanchik tiyan. ¿Imaraykutaq? Imaraykuchus Jehovata, Runap Churinta ima kasukuqkunaqa, mana Kuraq Supaywan khuska chinkanqankuchu. Astawanpis wiñaypaq paraisopi kawsakunqanku (Juan 3:16; 2 Pedro 3:13).
^ párr. 4 Kay librop yapanpi, 218, 219 paginaspi, Miguel, Jesuspa juknin sutin kasqanta sutʼinchakun.


text:
Achkiy
Achkiy icha Akchiy, Qusqu-Qullawpi K'anchay, kichwapi Achik (latin simipi: lux) nisqaqa huk micha rikch'aqmi, ima k'anchaqpas. 380-manta 780-kama nanumitru pillunya suni kayniyuq iliktrumaqnitiku illanchaymi.
Achkiytaqa rikunapaq mat'ipayanchik. Chaypaqqa ñawinchik ukhunman hamunanmi tiyan.
Achkiy kay achkiy puyku nisqakunamanta paqarinmi:
- Inti
- Quyllurkuna
- Killa (intip k'anchapusqan)
- Planitakuna (intip k'anchapusqan)
Tiksi muyupi (sallqa kaqpi):
Runap rurasqan:
- K'anchanakuna (achkinakuna: pinchikillayuq, ninayuq)
Sapallan achkiy rikch'aq, pillunya suni kayniyuqqa, kikin llimphiyuqmi. Chay achkiy llimphikunataqa k'uychipim rikunchik. Lliw llimphi achkiykuna chaqrusqataq, inti k'anchaypi hina, yuraqmi achkiymi.


text:
Testigos de Jehova nisqa organizacionmanta kajkuna runakunaqa ninku: Noqallayku cheqa cristianos kay pachantimpi kayku. Waj iglesias: Católicos, evangélicos imaqa pantasqata yachachinku. Mana Testigo de Jehovachu kajkunataqa Dios chinkaraparichenqa, nispa ninku Testigosqa. Chaywampis, imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta. Tawa imasta qhawarispalla sut’ita yachasun, Testigos de Jehova nisqakunata manapuni kasuna kasqanta.
1. Testigos de Jehová nisqakunaqa qhesachanku Bibliaj jatuchaj yachachiykunanta.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesuscristoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Jesucristoqa Diospa ruwasqan uj angellla kasqanta.
"Imastachus nisqankupi, ruwasqankupi ima yachakun paykunaqa phutiy pantasqapi kasqankuta."
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesucristoqa Dios Churi kasqanta. Hebreos 1:8 nin: "Churimantatajrí nin: Diosníy, kamachina tiyanaykeqa wiñaypa wiñaynintinkama kanqa..." Qhawarillaytaj: Juan 1:1,14; Juan 20:26-28; Hechos 20:28; Romanos 9:5; Hebreos 1:3,8-9; 2 Pedro 1:1.
Testigos de Jehovaqa ninku: Jesucristoqa mana cuerpompichu kawsarimporqa, nispa. Astawanqa yachachinku Jesuspa cuerponqa wawsi jina chinkapusqanta; Dios Tata chinkachipusqanta, nispa ninku. Testigos de Jehovata qallarej runa Charles Taze Russell yachacherqa: Jesús runaqa wañusqa kashan wiñaypaj, nispa. (Chay nisqanqa qhelqasqa kashan: "Estudios en las Escrituras" Vol. 5, 1899, pag. 454).
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Jesusqa aycha cuerponniyoj kawsarimpusqanta. Lucas 24:39, chaypi Jesús nerqa: Qhawariychej makisniyta, chakisniyta ima. Noqa kikiy kani. Llankhawaychej, qhawaychejtaj, imaraykuchus uj almaqa mana aychayojchu, nitaj tulluyojchu, noqajta rikushankichej jina, nispa. Qhawarillaytaj: Juan 2:19-21; Juan 20:26-28; 1 Corintios 15:6,14.
Testigos de Jehovaqa ninku: Espiritu santoqa mana Dioschu, nispa. Astawanqa yachachinku Espíritu Santoqa electricidad corriente jinalla uj kallpa kasqanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Espiritu Santoqa Diospuni kasqanta. Hechos 5:3,4 nin: Chantá Pedro payta nerqa: Ananías, imaraykutaj Santanasta sonqoykipi kasunki Espíritu Santoman llullakunaykipaj... Qanqa mana runasmanchu llullakunki, astawanqa Diosman, nispa. Chantá qhawarillaytaj: Juan 14:16-17; Juan 16:13-15; Romanos 8:26-27; 2 Corintios 3:6,17-18; Efesios 4:30.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana pimampis salvacionta qhasillaqa jaywanchu, nispa. Astawanqa yachachinku: Sichus pipis munan Diospa juicionmanta salvasqa kayta chayqa, Testigo de Jehová nisqa kajkunaman k’askakunan tiyan, paykunapajtaj trabajanan tiyan, nispa.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin salvaciontaqa mana pipis ganakuyta atisqanta, manachayqa Dios qosqanta qhasilla. Efesios 2:8,9 nin: Diospa qhasilla k’acha yanapayninnejta creeyrayku salvasqa kankichej, mana chaypaj jina kashajtiykichej. Chaytaj mana qankunamantachu jamun, manachayqa Diospa qhasilla jaywasqan. Manataj ima ruwasqaraykuchu salvasqa kankichej, ama pipis jatunchakunampaj, nispa. Qhawarillaytaj: Romanos 4:1-4; Gálatas 2:16; Tito 3:5.
Testigos de Jehovaqa ninku: Juchasapapajqa mana ima castigopis kanqachu, nispa. Astawanqa yachachinku juchasapakunaqa chinkasqata chinkachisqa kanankuta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin juchasapakunaqa castigasqapuni kanankuta. Mateo 25:41,46 nin: Chantá lloq’empi kajkunaman nenqa: Riychej kaymanta, sajra runas, wiñay nina larwayman, mayqenchus wakichisqa kashan Kuraj Supaypaj, chantá angelesnimpaj ima, chayman. Chaykunaqa wiñay ñak’ariyman renqanku, cheqan kajta ruwajkunataj wiñay kawsayman renqanku, nispa. Qhawarillaytaj Mateo 18:8; 2 Tesalonisenses 1:8-9; Apocalipsis 14:10,11; Apocalipsis 20:10,15.
Testigos de Jehovaqa ninku: Runaqa mana espirituyojchu (almatojchu) runa wañuspapis kawsakunallampajpuni, nispa. Astawanqa yachachinku runaqa wañuytawan, uj uywa jinalla tukusqata tukukapunanta.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin, runa wañojtenqa, espíritun (alman nisunchu) kawsakullasqantapuni sumaj yuyaynimpi. 2 Corintios 5:8 nin: Noqanchej astawanraj munasunman kay cuerponchejta saqespa, Señorwan khuska kayta, nispa. Qhawarillaytaj: Lucas 16:19-31; Filipenses 1:23-24; Apocalipsis 6:9-11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diospa ñawpaqempi wiñay kawsayqa uj mashkha ajllasqasllapaj kashan, nispa. Astawanqa yachachinku: Pachaj tawa chunka tawayoj runaslla jaqaypeqa kanqanku; chaykunataj kanqanku Testigos de Jehová kajkunallamanta. Chaykunalla janaj pachapeqa Dioswan wiñaypaj kawsanqanku. Chay wakin Testigos de Jehovamanta kajkunataj kay pachallapi kawsanqanku, nispa ninku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin: Pikunachus Jesuspi creespa sonqonkuta churajkunaqa janaj pachapi, Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanqanku. Chaykunamanta parlaspa Bibliaqa nin, yupay mana atina may chhikaspuni kasqankuta. Apocalipsis 7:9,15 nin: Chay imas qhepata, may chhika runasta rikorqani, mana yupay atinata tukuy nacionesmanta, ayllusmanta, runasmanta, tukuy parlaykunamantawan. Paykunaqa kamachina tiyanaj ñawpaqempi, Corderoj ñawpaqempiwan kasharqanku... Diospa kamachinan tiyanampa ñawpaqempi kashanku, tuta p’unchaytaj templopi sirvinku, nispa. Qhawarillataj: Juan 3:15; Juan 5:24; Juan 12:26; Efesios 2:19; Filipenses 3:20; Colosenses 3:1; Hebreos 3:1; 12:22; 2 Pedro 1:10,11.
Testigos de Jehovaqa ninku: Diosqa mana kinsa ukhupichu. Chay yachachiytaqa Kuraj Supaylla wakicherqa, nispa. Diosmanta Qhelqasqapi maynejpichus nishan Jesucristoqa Dios kasqanta, Espíritu Santoqa Dios kasqanta, chay qhelqasqasta qhesachasqata qhesachanku.
Diosmanta Qhelqasqarí sut’ita yachachin Churi, Espíritu Santo, Tata ima Dios kasqanta. Diosmanta Qhelqasqa yachachin uj k’ata Dios kasqanta, (Isaías 43:10; 44:6,8). Jinallataj Mateo 28:19 chaypi Jesús parlan Tatamanta, Churimanta, Espíritu Santomanta ima. Chaytaj rikuchin Diosqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta.
Pikunachus Testigo de Jehova kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj jatuchaj yachachiykunanta qhesachajkunaman k’askakushanku.
2. Testigos de Jehová nisqakunaqa q’ewinku Diosmanta Qhelqasqaj nisqasninta.
Testigos de Jehová nisqamanta kajkunaqa wajta Diosmanta Qhelqasqata ruwakunku q’ewisqata. Chay ruwasqanku Bibliaj sutin kashan: Traducción del Nuevo Mundo de las Sagradas Escrituras, nisqa. Chay ruwakusqanku Bibliapeqa, yachashaspa ashkha versiculosta q’ewisqasta churanku. Chay q’ewisqankuwan Testigos de Jehovaqa pakaykunku llulla yachachisqanku ama rikukunampaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa Diosmanta Qhelqasqaj yachachiykunanta q’ewijkunaman k’askakushanku.
3. Testigos de Jehová nisqakunaqa ninku imachus aswan jaqayman kananta; chay nisqankutajrí ni jayk’aj junt’akunchu.
Testigos de Jehovakunajpa kurajkunankoqa ninku jamoj imasmanta parlasqankuta Diospa atiyninwampuni; chaywampis chay parlasqankoqa manapuni junt’akunchu. Paykunaqa nisqanku chay Armagedón nisqa wañuchinaku maqanakuytaj, kay pachaj tukukuynintaj 1975 kaj watapi kananta. Kunan p’unchaymanta kajkuna Testigosrí mana yachaj tukunku chaymanta.
Chantá phishqa kutita nisqanku kay pacha tukukunanta: 1914 kaj watapi, ujtawan nillarqankutaj 1915 kaj watapi, 1918 kaj watapi, 1925 kaj watapi, 1942 kaj watapi ima. Sapa kuti chay nisqanku mana junt’akojtin, chay watata qhepan wataman suchuchisqanku. Chay imasmanta jawa nillasqankutaj: Ñawpa runas Abraham, Isaac, Jacob imaqa 1925 kaj watapi kawsarimonqanku, nispa. Chaypis manallataj junt’akorqachu. Diosmanta Qhelqasqa nin, pejpa nisqampis mana junt’akojtenqa llulla profeta kasqanta, (Deuteronomio 18:21-22).
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa jamoj imasmanta llullakojkunaman k’askakushanku.
4. Testigos de Jehovamanta kamachejkunaqa mana sonqoyoj kanku.
May chhika kutita pantashaspapis, Testigos de Jehovamanta kajkunaqa nishallankupuni, paykunaj yachachiyninku jinapuni kasqanta, paykunalla cheqa cristianos kasqankuta. Ninku: Noqaykumanta jawaqa mana maypipis cheqa kaj yachachiyta pipis tarenqachu, nispa. Yachachinku salvacionqa paykuna ukhullapi kasqanta, yachachillankutaj mana Testigo de Jehovachu kajkunaqa Armagedompi chinkachisqa kanankuta.
Testigos de Jehová nisqa organisaciompi kamachejkunaqa tukuy chaypi kajkunata ninku: Kamachejkunanchejpa nisqankuta kasunapuni kashan imapis kachun, nispa.
Onqosqa kaspa, chayrí imanakuspa paykuna ukhumanta mayqempis yawarmanta jina wañunayashajtimpis, paykuna manapuni waj yawarta churachikunankuta munankuchu. Jinata qhawakunku wañojta chay kamachisqankuta mana p’akinankurayku. Bibliarí, mana maynejpipis yachachinchu waj yawarta churachikuy mana allinchu kasqanta. Paykunamanta mayqenchus chay kamachiyta p’akejtaqa ninku: Armagedompi wañuchinaku chayamojtin, chinkachisqapuni kanki, nispa. Ajinata ari chay kamachejkunaqa manchachinku, kamachiyninkupi kajkuna imapis kachun kasunankupaj.
Pikunachus Testigo de Jehová kajkunaman k’askakojkunaqa chay jina mana sonqoyoj runakunajpa kamachiynin uraman churakushanku.
Chay tawa imas nisqanchejpi, Testigos de Jehová nisqakunaj yachachisqantaqa mana kasuna jinallachu kasqanta. Chantá ichapis qanqa sonqoykipi ujta tapukushanki: Imataj kashan cheqamanta Diosmanta Qhelqasqaj chay sumaj willayninri? nispa. Diosmanta Qhelqasqaqa Jesucristoj cheqa evangelionmanta yachachin sut’ita tawa yuyayllapi.
Dioswan allimpi kayta imaynatataj pipis tarinman?
Bibliaqa tawa imasta sut’ita rikuchin:
1. Juchasninchejpuni t’aqawanchej kawsaj cheqa Diosmanta.
"Tukuy runas juchallikusqankurayku, paykunaqa Diospa jatun kaynimpa k’anchayninta mana taripayta atinkuchu." Romanos 3:23
"Juchaj pagonqa wañuymin; Diospa regalonrí wiñay kawsay Cristo Jesús Señorninchejpi." Romanos 6:23
2. Noqanchej kikinchejqa manapuni salvakuyta atisunmanchu.
"Leypa kamachisqasninta ruwasqanrayku mana pipis Diospa ñawpaqempi cheqan runapaj qhawasqachu kanqa, manachayqa leynejta reparakunchej juchayoj kasqanchejta." Romanos 3:20
"Mana noqanchej, ima allinta ruwasqanchejraykuchu Dios salvawarqanchej, astawanqa khuyakuyninraykulla." Tito 3:5
3. Jesucristollamin kashan Diospa qosqan juchasninchejmanta salvanawanchejpaj.
"Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis Paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa." Juan 3:16
"Cristopis jucharayku uj kutillata ñak’arerqa; cheqan kajqa juchasapasrayku wañorqa, Dios Tataman pusanawanchejpaj." 1 Pedro 3:18
4. Noqanchej kikinchej Jesucristopi creenanchej, jap’ikunanchejtaj juchasninchejmanta perdonasqa kanapaj, wiñay kawsayniyojtaj kanapaj.
"Astawampis sutimpi creejtinku, tukuy Payta jap’ikojkunaman atiyta qorqa Diospa wawasnin ruwasqa kanankupaj." Juan 1:12
"Sichus simiykiwan runaspa uyarinanta ninki Jesusqa Señor kasqanta, creenkitaj sonqoykipi Dios wañusqakunamanta payta kawsarichimusqanta chayqa, salvasqa kanki." Romanos 10:9
Sichus Bibliaj kay yachachisqasnin sonqoykiman chayan chayqa, kunampacha atiwaj Diosmanta perdonninta mañakuyta, jinallataj, Cristo mosoj kawsayta qosunanta mañakuyta. Jesucristopi creesqaykita ninaykipaj Diosman chimpayta atiwaj kay jinata nispa:
Diosman parlay (Oración)
Tukuy atiyniyoj, khuyakoj Dios:
Contraykipi juchachakuni imasta ruwaspa, parlaspa, yuyaspa. Cheqan kayniykiman mana wakinichu; noqa kikiy mana salvakuyta atinichu. Pachi niyki Churiyki Jesusta kachamusqaykimanta noqarayku cruzpi wañunampaj. Mañakuyki tukuy juchasniyta pampachanaykita. Sonqoyta churani Jesucristopi, imaraykuchus Pay wañorqa cuentaymanta, kawsarimporqataj. Ajina kachun.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 123 (The runaway)
123. Ayqerikapuj
Uj k’ullku ñansituta atisqanta t’ijusqa, filo rumispi jayt’akuytawan jayt’akutawan, chhari ukhu ñan kasqarayku khisqasqa sapa ladonmanta t’ojsisqanku.
Onésimo: (jadeando) "Ripuyta munani, manaña awantaniñachu, manaña patrompaj llank’ayta munaniñachu ni phatata pagawanchu, wajina mosoj kawsayta qallariyta munani. Kaymanta chinkarinaykama t’ijunay tiyan, ni íma kashajtin jap’ichikunaychu tiyan."
Ajina esclavos ayqejkunaqa may jina sinch’i ñak’arichisqa kaj kasqanku, manachayqa uj rupha fierrowan aychankuman uj markata churaj kasqanku, chayrí k’ita uyawakunaman oqoykunankupaj qaraykoj kasqanku. Chay tukuypi yuyaspa Onésimo sutiyojqa tukuy atisqanta t’ijushasqa.
Sutinqa niyta munasqa, "ruwampaj –útil", sumaj suti pichus suwasqanmanta ayqejpajqa, ¿manachu? Onésimoqa wajina kawsaywan mosqosqa waj suyupi, Roma suypi pakakuyta munasqa, ¿pitaj yuyanman karqa chay chhikan llajtapirajtajrí? ¿Onésimoqa patromnimpa kawsaqenwan tinkunmanchu karqa?
Pablo: "Ajá, patronniykimanta ayqemunki í."
Onésimo: "Munarqani uj mayqen runa jina k’achata kawsakuyta kacharisqa, manataj tuta p’unchay llank’aspalla esclavollapuneqaj, ni jayk’aj samarispa llank’anawan sayk’urqaniña."
Pablo: "¿Kunanrí? ¿Kusisqachu kashanki kunan mosoj kawsayniykiwanqa?"
Onésimo: "Cheqata parlaspaqa, yuyarqani wajinatataj. Amallapis ayqemuymanchu karqa, chay qolqeta suwasqaymanta... cheqamanta manapunitaj allintachu kawsarqani patronniywanqa."
Pablo: "Onésimo, uj mosoj kawsayta kaypi mask’aspaqa pantaykunki."
Roma suyupi kaspa Onésimoqa entendesqa Jesúcristolla runaman mosoj kawsayta qoyta atisqanta.
¿Mayk’ajllapis qampis watejmanta kawsayta qallariyta yuyayta yachankichu? Jesúslla regalan mosoj kawsaytaqa. Chaytataj qon pikunacha siminkuwan juchasninkuta rimarejkunaman, chanta Paypi creespa atienikojkunaman ima.
Onésimoqa chay mosoj kawsayta tarisqa, jinapis ¿imaynachus chaymanta kawsasqanqa?
Pablo: "Allinkanman kutipunallayki patronniyki Filemónpaman."
Onésimo: "¿Kutipunay?"
Pablo: "Ama manchhariychu, uj cartata qosqayki chaywan rinaykipaj kawsaqey Filemónman, Paypis Jesústa munakun, jinaqa jap’eqasunqapuni."
Cheqamanta Onésimoqa kutisqapuni.
Filemón: "Watejmanta kaypi kashanki, chay jinata mask’arqayku tukuynejtaqa."
Onésimo: "Arí patrón, kay cartata apamuyki."
Pablo: "Munasqa Filemón, jap’eqay Onésimota pitachus noqa kachamushayki chayta. Payqa mosoj kawayta qallarin Jesúswan, sichus imatapis Pay ruwasorqa chayqa, noqa pagapusqayki."
Onésimo: "Firmaykun Pablo."
Onésimoqa kusiywan jap’eqasqa kasqa, chaymantapachataj Filemónwan qhepakuytapuni munasqa. Jesúcristonejllata mosoj kawsayniyoj kasqa chay ñawpajta tiyakusqa chaypeqa.
Personajes: Relator, Onésimo, Pablo, Filemón
© Copyright: CEF Germany


text:
Santa Lusiya wat'a
Santa Lusiya (Saint Lucia) nisqaqa Chawpi Awya Yalap wat'ankunapi huk wat'am, mama llaqtapas.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Lusiya wat'a.