text:
Wakichikuna
- Arroz (uk chuwa)
- Leche (uk litro)
- Azúcar (munaskayki)
- Canela
AJINATA WAYK’UNA
Uk mankapi pisi yakullata canelayuqta churana, t’impuptintaq arrozta mayllarquytawan wich’uykuna, mama kucharawan qaywinallapuni, mankaq sikinman mana k’askamunanpaq, ñapis arroz chayarqusaptinña lecheta jich’aykuna, uk chunka minutosta tinpuchina, chaymanta azucarta jich’aykuna, ñawisniyki rikhunanta sankuyamunqa apiqa, qaywirispallapunitaq chayachina.
Arroz apiqa sumaq misk’i, achkha lecheyuq nispa nin mama Efrosina, payqa Cliza (Provincia Germán Jordán) llaqtamanta ajinata willarispa kawayku. Paytataq pachi ninchis.
Payqa wawamantapacha, tukuy laya mikhunasta wayk’uyta yachan. Arroz apiqa sumaq wawas kallpachakunankupaq, sut’iyaymanta kaytaqa wayq’urina kanman, manaraq wawas yachay wasiman richkaptinku.
Ajina sanqhitu lluqsinan tiyan, ch'uwaqa mana misk'ichu. Cochabamba Valle Altopi ajina arroz apiqa.
Escrito por: Lizbedt Sanchez Cano – UNSXX
Corrección: Julia Román M. - CENDA


c: text/html

text:
1
1Taita Dios imatapish manaraj rurajpimi Rimashca Shutica ña tiyarca.
Rimashca Shutica Taita Dioshuanmi carca.
Rimashca Shutica Taita Diosllatajmi carca.
2Taita Dios tucuita rurai
callaricujpica,
paica
Taita Diosllahuantajmi
carca.
3Tucui imalla
tiyajcunataca,
paihuanmi
rurarca.
Tucui imatapish
paillahuantajmi
rurarca.
4Paipimi causaica
tiyarca.
Chai causaimi,
runacunapaj luz
carca.
5Chai luzmi
amsataca
achijyachin,
amsaca chai
luztaca mana
amsayachi
tucunchu.
6Taita Dios cachashca shuj runami tiyarca. Paica Juan shutimi carca. 7Pai huillajpica tucuicuna crichunmi, chai luzmanta huillangapaj paica shamurca. 8Juanca mana luzchu carca, ashtahuanpish luzmanta huillachun cachashcami carca.
9Tucui
gentecunata
achijyachijtaj
luzca, cai
pachapica ñami
ricurigrirca.
10Cai pachataca
Taita Diosca Rimai
Shutihuan
tucushpami
rurarca.
Cai pachapi
causajcunaca pai
rurashca
cashpapish
paitaca mana
rijsircacunachu.
11Paipaj
cajcunapajmanmi
shamurca.
Ashtahuanpish
paipaj cajcunaca
mana
chasquircacunachu.
12Maijanpish paita chasquishpa, paipaj Shutipi crijcunataca tucuicunatami
Taita Diospaj huahuacunata rurarca.
13Taita Diospaj huahua tucungapajca mana huahuacuna huacharij shina aicha munaimanta, c'arita munashcamantachu huacharirca. Ashtahuanpish Taita Diospaj munaimantami huacharirca.
14Taita Diospaj Rimaica, aichayujmi tucurca.
Paica ñucanchij chaupipimi causarca.
Paitaca
Yaya shinallataj sumaj cajtami ricurcanchij.
Mana c'uyaipajta c'uyaj canahuan, mana llullahuan jundami carca.
15Bautizaj Juan Jesusmanta huillashpaca: “Ñucapaj q'uipa shuj shamucunmi nishcaca paimari. Paica ñucapaj q'uipa shamushpapish ñucapaj ñaupa ña tiyashcamanta ñucata yalli jatunmari” nishpami caparirca.
16Paica tucuihuan junda cajpimi, mana c'uyaipajta c'uyaitaca tucuicuna jahuanpi jahuanpi chasquinchij.
17Mandashcataca Moisesmanmi huillachirca.
Ashtahuanpish mana c'uyaipajta c'uyaica, mana llullaca, Jesucristomantami shamurca.
18Taita Diostaca pi manataj ricushcachu.
Paipaj shujlla Churi paipaj c'uchupi cajllami ricushca.
Paimi Taita Dios ima shina cashcataca ricuchishca.
Bautizaj Juan huillashcami
(Mt 3:11–12; Mr 1:7–8; Lc 3:15–17)
19Jerusalenpi causaj judiocunami curacunatapish, levitacunatapish:
–¿Canca pitaj cangui?– nishpa Juanta tapuchun cachajpi, Juanca cashna nirca:
20–Ñucaca mana Cristochu cani– nircami. Chashna huillashpaca mana llullarcachu.
21Shina nijpi:
–Shinashpaca ¿pitaj canguiyari? ¿Eliaschu cangui?– nijpi:
–Chaipish mana canichu– nirca.
Shina nijpi:
–Shinashpaca ¿profetachu cangui?– nijpipish:
–Mana– nircami.
22Chaimi paicunaca:
–Shinashpaca ¿pitaj canguiyari? ¿Canllatajca pi cashcatataj yuyangui? Ñucanchijta cachajcunaman huillagringapajmari yachashun ninchij– nircacuna.
23Chaimi Juanca:
–Profeta Isaiasca shitashca pambapica: “Jatun Diospaj shamuna ñanta allichichij nishpami shuj runa caparicun” nishcami. Ñucaca chaimari cani– nircami.
24Juanta tapunaman cachashcacunaca, fariseocunapurami carca. 25Paicunaca:
–Canca manapish Cristo cashpa, manapish Elías cashpa, Profetapish mana cashpaca ¿ima nishpataj bautizacungui?– nircacunami.
26Chaimi Juanca cashna nirca:
–Ñucaca yacupi bautizajllami cani, ashtahuanpish shujmari cancunapurallapitaj tiyan. Paitaca cancunaca manaraj rijsinguichijchu. 27Paica ñucapaj q'uipa shamushpapish ñucata yalli jatunmari. Chaimanta paipaj pargate huatashcallatapish mana pascaipajmi cani– nircami.
28Juan bautizacushca Jordán yacu ch'imbanij Betábara pueblopimi chashna tucurca.
Taita Diospaj malta Ovejamari nishcami
29Chai cayandij punllami Juanca, Jesús paipajman shamucujta ricushpa cashna nirca:
–¡Caimari cai pachapi causajcunapaj juchata anchuchij Taita Diospaj malta Ovejaca! 30Paitamari ñucaca: “Ñucapaj q'uipa shamujca, ñucapaj ñaupa ña tiyashcamanta ñucata yalli jatunmari” nicurcani. 31Ñucapish paitaca pi cashcata mana rijsishpapish israelcunaman paita rijsichingapajmi yacupi bautizaj shamurcani– nircami. 32Juanca pai ricushcataca cashnami huillarca:
–Jahua pachamanta Taita Diospaj Espíritu paloma shina uriyamushpa paipaj jahuapi saquirijtami ricurcani. 33Ñucapish paitaca pi cashcata manaraj rijsircanichu. Ashtahuanpish yacupi bautizachun ñucata cachaj Taita Diosmi: “Maijanpaj jahuamanmi Espíritu uriyamushpa paipaj jahuapi saquirin. Chaimi jucha illaj Espirituhuan bautizajca canga” nirca. 34Chashna tucujtaca ñucataj ricushca cashpami, caimari Taita Diospaj Churi nishpa huillacuni– nircami.
Juanpaj ishqui yachacujcuna Jesusta catishcami
35Chai cayandij punllapish Juanca cutinmi, paipaj ishqui yachacujcunandij chaillapitaj carca. 36Chaipi cashpami Jesús chaita puricujta ricushpa Juanca:
–¡Riquichij, chaimari Taita Diospaj malta Ovejaca!– nirca. 37Chashna nijta Juanpaj ishqui yachacujcuna uyashpaca, Jesusta catishpa rircallacunami. 38Paicuna caticujta Jesús tigrarishpa ricushpaca:
–¿Imatataj mashcacunguichij?– nijpi, paicunaca:
–Rabí, ¿maipitaj causangui?– nircacuna. (Rabí nishcaca: “Yachachij” nisha ninmi).
39Chaimi Jesusca:
–Jacuchij, ricunguichij– nijpi paicuna rishpaca, Jesús maipi causacushcatami ricurcacuna. Ña chishi cajpimi chai punllaca paihuan saquirircacuna. 40Bautizaj Juan chashna nijta uyashpa Jesusta catishpa rij ishquicunamanta shujca, Simón Pedropaj huauqui Andresmi carca. 41Andresca paipaj huauqui Simonhuanraj tupashpaca:
–Mesiashuanmari tupashcanchij– nircami. (Mesías nishcaca: “Cristo” nisha ninmi).
42Andresca paipaj huauqui Simontaca Jesuspajmanmi pushamurca. Jesusca Simonta ricushpaca:
–Canca, Jonaspaj churi Simonmi cangui. Cunanca cantaca Cefastami shutichini– nircami. (Cefas nishcaca: “Pedro” nisha ninmi).
Felipetapish Natanaeltapish Jesús cayashcami
43Chai cayandij punllami Jesusca Galileaman risha nicushpa, Felipehuan tupashpaca:
–Ñucata cati– nirca.
44Felipeca, Andrespish, Pedropish causan Betsaida pueblomantami carca. 45Felipeca, Natanaelta mashcashpa paihuan tupashpaca:
–Moisés quillcashpa mandashcapi, Profetacuna quillcashpa huillashcapi nishca runahuanmari tupashcanchij: Paica, Nazaret pueblomanta Josepaj churi Jesusmi cashca– nircami.
46Chaimi Natanaelca:
–Nazaretpica ¿ima allitaj tiyangari?– nijpi, Felipeca:
–¡Jacu ricungui!– nirca.
47Jesusca paipajman Natanael shamucujta ricushpaca:
–¡Caitajca israeltajmari, paipica ima umana mana tiyanchu!– nijpimi,
48Natanaelca:
–¿Maipitaj ñucataca rijsircangui?– nijpi, Jesusca:
–Cantaca, Felipe manaraj cayajpimi, higo yura ucupi cajpiraj ricurcani– nirca.
49Chaimi Natanaelca:
–¡Rabí, canca Taita Diospaj Churimi cangui! ¡Canca, israelcunata jatun Mandajmi cangui!– nijpimi,
50Jesusca:
–“Higo yura ucupi cajpirajmi ricurcani” ¿nishcallamantachu ñucataca cringui? Caita yallicunatapishmi ricungui– nirca.
51Cashnapish nircami:
–Cunanmanta pachami cancunaca jahua pacha pascarishcata, Runa Aichayujpajman Taita Diospaj angelcuna huichiyacujta, uriyacujtapish ricunguichij. Chashnatajmi canga– nircami.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Don Quijote
Don Quijote - El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha (Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan) nisqaqa Miguel de Cervantes-pa 1605 watapi kastilla simipi qillqasqan kawsay rikch'am, lliw qillqasqankunamanta aswan riqsisqam.
2005 watapiqa Demetrio Tupaq Yupanki-p t'ikrasqan Qhichwa simipi yachayp'anqachasqam lluqsirqan.
Kawsay rikch'aqa kay hinam qallarin: Huk k'iti, la Mancha llaqta suyupin, mana yuyarina markapin, yaqa kay watakuna kama, huk axllasqa wiraqucha.
Liwruchasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Miguel Cervantes Saavedra (qillqaq), Demetrio Túpac Yupanqui (t'ikraq): Yachay Sapa Wiraqucha Dun Qvixote Manchamantan. El Comercio, Lima 2005.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Don Quijote.
- Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan
- Pin karan, imatan ruwaran, Manchay rihsisqa tukuy yallipah / Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Apunchij Jesús shamuna punllamantami huillashca
1C'uyashca crijcuna, cai cutihuanca ishqui cutinmi quillcani. Ishquindij quillcapimi cunashpa, cancunapaj chuya yuyaiman rimashpa yuyachishcani. 2 Dios ima nishcata huillaj, Diospajlla runacuna huillashcatapish, Quishpichij Apu mandashcata, huillagrichun mingashcacuna cancunaman huillashcatapish yuyaipi causachunmi, chashna yuyachishcani.
3 Caitaraj yachaichij: Shamuj punllacunapica, Diosmanta yachachishcata pugllashpa asijcunami tiyanga. Chaicunaca, quiquin millai munaicunallatami rurashpa puringacuna. 4 Chaicunami: «¿Maitagari Cristo cutin shamusha nishcaca? Mana pajtanca. Ñucanchij yayacunapish ñami huañushca. Tucui imalla tiyajcunata Dios rurashca punllamanta cunancama, tucui imapish chashnallatajmari» ningacuna. 5 Taita Diosmari, rimashpalla jahua pachatapish, cai pachatapish, ñaupallamantaj rurarca. Chaitaca, quiquin yuyaimantatajmi mana crisha nincuna. Cai pachataca, yacumanta ch'icanyachishcata, yacullamantataj tiyacushcatapish mana crincunachu. 6 Chaimantami, ñaupa tiyaj cai pachataca, yacu millpushpa chingachirca. 7 Ashtahuanpish cunan tiyaj cai pachatapish, jahua pachatapish Diospaj Shimi rimashcallahuantajmi, ninahuan rupachingapaj huaquichishpa charicun. Chaicunataca, imalla rurashcata ricuchina punllapimi ninahuan chingachingapaj charicun. Paita mana manchajcunatapish, chaipimi chingachinga.
8 Shina cajpipish c'uyashca crijcuna, Mandaj Diospajca shuj punllallami huaranga huatacuna shina. Huaranga huataca, shuj punlla shinallami. Chaitaca yuyaipi caichigari. 9 Apunchij Jesusca, Pai nishca shinallataj ñallami shamunga. Yangallami maijancunaca, Pai unaiyacushcata yuyancuna. Mana paicuna yuyashca shinachu. Ashtahuanpish tucuicuna Diospajman cutirichunmi munan. Chashna shujllapish ama chingarichun nishpallami, cancunata llaquishcamanta manaraj shamun.
10 Shina cajpipish Apunchij Jesusca, mana yuyashca punllapimari, tuta shuhua shamuj shina, ñapish shamunga. Chaipica, jahua pachapish manchanayajta c'ulun nishpami chingaringa. Tucui imalla tiyajcunatapish ninahuanmi chingachinga. Cai pachapish, tucui ima tiyajcunandij rupachishcami canga.
11 Chashna tucuita chingachina cashcata yachashcamantaca, ¡Diospajlla tucushpamari, tucui munaihuan Dios munashca shina causana canguichij! 12 ¡Taita Dios shamuna punllata alli chaparacuichij! ¡Chai punlla utca chayamuchunca, ima allitapish rurai tucushcataca, tucuicuna alli ruracuichijlla! Chai punllapica, jahua pachacunapish ninahuan tucuchishcami canga. Tucui imalla tiyajcunapish, nina rupachijpi yacuyangami. 13 Ashtahuanpish ñucanchijca, Dios Paipaj quiquin Shimihuan nishca shina, ‘Mushuj jahua pachata, mushuj cai pachata rurashami’ nishcatami shuyacunchij. Chaipimi, tucuicuna imatapish Dios munashca shina rurashpa causana tiyanga.
14 C'uyashca crijcuna, tucui chaicuna chayamungacamaca, ima mapa illajlla, ima juchachina illajlla, alli sumajta causashunchij. Chashna causacujta Dios japichun, tucui imatapish rurai tucushcataca, chai yuyai ruracuichijlla. 15 Apunchij Jesusca, quishpirichun shuyashpallami, manaraj shamun. Chaita yuyaringuichij. Ñucanchij c'uyashca huauqui Pablopish, Dios alli yachaita cujpimi chashnallataj quillcashca. 16 Pai cachashca tucui quillcacunapimi, caicunallatataj yachachishpa rimashca. Huaquincunallapimi mana jahualla yachai tucuipaj ricurin. Ch'ahuanyashca, mana yuyaita japijcunallami chai quillcacunatapish, caishuj Quillcacunatapish paicuna quiquinllataj chingaringapaj panda yachachincuna.
17 C'uyashca crijcuna, chashna tucuna cashcata cunanman yachashcamantaca huaquichirinami canguichij. Ñataj chai millaicuna panda yachachishcata uyashpaca, allipish caticushcata saquishpa, paicunata catinguichijman. 18 Chaipaj randica, mana c'uyaipajcunata ñucanchij Apu, Quishpichij Jesucristo c'uyaj cashcata ashtahuan yachashpa, Paita rijsishpa catichij. ¡Cunanpish, huiñai huiñaitapish, Paica sumajyachishca cachun! Chashna cachun.


text:
Kuri marka
Kuri marka (kichwapi; urin runasimipi: Quri laqta, kastilla simipi: El Oro) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk markam. Uma llaqtanqa Machala llaqtam. Qhichwa I: Quri marka [1]
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Arinillas kawsaykuska amachasqa allpa - Santa Klara wat'a risirwa
- Mayukuna: Jubones mayu - Arinillas mayu - Sarumilla mayu - Puyanku
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka tawayuq kitinmi kan.
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Torero: El quechua y la historia social andina


text:
Derechos Colectivos y Conflictos Socioambientales
1995 watamantapacha "Añaskitu" p'anqa ruwakun, periódico "Conosur Ñawpaqman" nisqapta uña wawan jina. "Añaskituqa" wawakuna ñawinanpaq, wawakunap ruwayninkuta, yachayninkuta, kawsayninkuta qhichwa qallupi qillqarimun. Sutita churanapaqtaq, radio Raqaypanpawan uk atipanaku ruwakurqa, chaymanta "Añaskitu" suti lluqsimun, wawakunawan khuchka llank'anapaq, wawakunapura riqsinakunankupaq, "Añaskitu" niqta parlanarikunankupaq. Añaskituqa ñapis 25 watantaña junt’arpan.


text:
Perú suyupi imatapas allinta ruraspa ñawpaqman purinapaq, hatun llamkaykunata, wasichakuykunata rurasun nispam rimanakuyku, chaywan ñawpaqman, takyasqa purinapaq, sapa ayllupas allin allin kawsayta tarinanpaq ima rimanakuyku. Chay tukuy imaymana rimanakusqayku qispisqa llapan suyukunapi, llaqtankunapipas kananpaqmi Estado chay llamkaykunata umachaspa qatipanqa wakin institucionkunawan kuska.
Perú suyupi hatun ima ruraykunapas qispichisqa kananpaq Estado nisqaqa:
(a) Tukuy ruraykuna qispichinapaqmi huk kamachikuykunata qunqa, chayqa kanqa akchiyuq kanapaq, hatun ñankuna kananpaq, lamarquchanta wanpukuna chayamunanpaq, avionkuna tiyananpaq, karupi tarikuq runamasinchikwan rimanakunapaq ima.
(h) Empresa privada nisqapa yanapakuyninta maskaspa, tukuy ruraykunata hatarichinqa, allinyachinqa, chaywan allin yachaykuna kananpaq, qalilla kawsanapaq, chakrakuna qarpanapaq yakupas kanqa.
(i) Hawa runakuna llaqtanchik, tiyasqanchik riqsiq hamuqkunapaq may purinanta qawarispa kamachinqa, kallanqataqmi kamachiykuna huklaw nacionkunaman tukuy rurasqanchik apachinapaq, chayraykum, qayllanchikpi tiyaq nacionkunawan rimanakuyta takyachinqa.
(k) llaqta runapa yanapayninwan sapa llaqtapi musuq llamkaykunata hatarichinqa, kaqkunatataq allinyachinqa. Chaynallataq, wasi ruraypi llamkanapaq, Estado nisqaqa:
(l) wasi ruray mana sinchi sasa kananpaq hatun kamachiy plan nacional de vivienda nisqata rurachinqa, hinallataq, utqaylla, pisi qullqillawan, allin takyasqata wasi rurakunapaq musuq kamachikuykunata hurquchimullanqataq.
(ll) empresa privada nisqawan wasikuna rurachinanpaqmi Estado nisqaqa kamachikamunqa, chaymi yanapaqllaman qatipaqllaman tukupunqa, ichaqa, chay empresakunamanmi qullqita qunqa chay wasirurasqanman wakchakuna aypananpaq.
(m) ayllukuna allin wasita rantikunanpaqpas, rurakunanpaqpas yanapanqa.
(n) allin wasikuna rurakunanpaqsi, musuq yachaykunata qunqa, chaywanqa, llapa runapaq, utqayllata, allin sayachisqa wasita rurakunankupaq.
(ñ) wasi ruraypi llamkaq runakunataq aswan yanapasqa kanqaku, paykuna yachachiykunawan kallpachasqa kanqaku, riqsisqa, chaninchasqa ima.
(p) pisi qullqiyuq runakunapaq yanapakuy kanqa, allpankupas papelniyuq kananpaq, wasinkupas tituluyuq kananpaq, chaywan hatun kamachikuy ukupi kawsanankupaq.
(q) sapankumanta wasi rurakuqkunapaq yanapakuy kanqa, chaywan musuq wasita allinta sayarichinankupaqpas, tanta wasita allinchanankupaqpas.


text:
Inkakunap wasichasqankuna
Inkakunaqa ancha sikllalla rikch'ayniyuq, ancha sinchi, sanaywaq, kunanraq rikunalla hatun wasikunatam wasicharqan.
Yuyarina
Ima hinatas wasicharqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ulilla, hina-hinalla wasikunataqa tikakunawansi pirqacharqan, kunankamapas ayllu llaqtakunapiraq wasichanku hinas.
Qhapaqkunap wasinkunatataq, manqus wasikunatapas pirqana rumi ch'iquspa rumilla pirqakunamantas wasicharqan, mana pirqa llut'anatachu, mana isku chapusqatachu churaspa. Ancha allinta pirqasqa rumipura saywanman manapas tumichu, manapas yawrichu sat'ikuyta atirqan.
Inkakunap wasichasqankunapiqa ancha hatun rumikunatam tarinchik, ahinataq Saksaywamanpi, Qusqupi Hatun Rumiyuq sutiyuq k'ikllu ñanpipas. Manataqsi pirqankunata achalacharqanchu.
Lliwmanta aswan allin ch'iquqkunaqa Qullawmantas hamuspa Qusqu llaqtapi hatun Inka panakakunapaqsi llamk'aq karqan.
Inkakunap rumilla wasinkunaqa ancha sinchi kaspas pacha kuyuypapas manas thuñichisqanchu karqan, Ispañulkunap musuq wasichasqankuna urmaptintaq.
Inkakunaqa manas k'uktikunatachu, manapas p'aqchikunatachu pirqarqan. Punkunkunataqa wintanankunatapas kirma rumikunawanmi qatacharqan. Wasi qatankunaqa k'ullumanta chakakuqniyuq, ichhumanta, qachumanta rurasqas karqan, waylla qatas, ichataq chay pachamanta qatakuna manañam kanchu.
Inkakunap hatun wasi layankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kancha nisqakunaqa chawpi kanchata hatun tawa k'uchu hina muyuriq hatun wasikunas karqan. Sapa Inkap wasin, ichataq manqus wasikunapas - ahinataq Qusqupi Qurikancha - kanchas karqan. Huk kanchakunap puchunkunatataq Ullantaytampu llaqtapim tarinchik.
- Kallanka nisqakunaqa ancha hatun, 70-kama mitru suni wask'a wasis karqan, ñawch'i wasi qatayuqsi, Inka mama llaqtap kamachiyninpa llamk'achisqan.
- Usnu icha ushnu nisqakunaqa pata-pata hina rurasqa chuntu wasikunas karqan, chawpinpi siqana pata-patayuq.
- Tampu nisqakunaqa inka chaskikunapaq, puriqkunapaqpas qurpachana wasinkunas karqan, inka ñankunap kinrayninkunapi, sikllalla wasichasqas, mikhunapaq qullqayuqpas.
- Akllawasi nisqakunaqa akllasqa ñust'akunapaq wasis karqan, p'achakunatas, aqhatapas ruranapaq.
Inka wasiyuq llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qusqu suyupi
- Qusqu llaqta
- Saksaywaman
- Ullantaytampu
- P'isaq
- Qinqu
- Machu Pikchu
- Ullantaytampu (kunankamapas llaqtayuq, 2.792 m hanaq)
- Ayakuchu suyupi
- Willkawaman: Manqus wasi llaqtas, Chankakunata Puqrakunatapas atiparqaptin kamarisqa. Willkawaman pruwinsyapi, 3.490 mitru hanaq, 40.000-chá runayuq.
- Tumipampa (Tupaq Yupankipsi kamarisqan, Kañarikunata atiparqaspa)
- Kashamarka (Tupaq Yupankipsi kamarisqan)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inkakunap wasichasqankuna.


text:
7
Huauquicunapish Jesustaca mana crishcachu
1Chai qʼuipaca, Jesusca Galileapimi yachachishpa puricurca. Judiocuna ima shinapish huañuchishun yuyacushcamantami, Judeapica ña mana purisha nirca. 2Ñami judiocuna yura ramacunahuan chugllata rurana fiestapish chayamucurca. 3Chaimantami Jesuspaj huauquicunaca, cashna nircacuna:
—Cambaj yachacujcunapish Can imalla ruracushcata ricuchunca, Judeaman riari. 4Tucuicuna rijsishca tucusha nishpaca, pipish imata mana pacalla ruranchu. Can ruracushca milagrocunataca tucuicunapaj ricuipi ruraiari— nircacunami.
5Paipaj quiquin huauquicunapish mana crishcamantami, Jesustaca chashna nircacuna. 6Chashna nijpimi, Jesusca cashna nirca:
—Ñuca chaiman rina horasca manaraj pajtamunchu. Ashtahuanpish cancunapajca, ima horaspish rinallamari. 7Cancunataca cai pachapaj cajcunaca, ¿imamantataj pʼiñangapish? Ashtahuanpish Ñucataca, paicuna mana allita ruracujpi jarcashpa rimashcamantami, pʼiñancuna. 8Cancunaca fiestamanca huichiyaichijlla. Ñucaca, chai fiestapi canapajca manaraj horas pajtashcachu, manaraj huichiyanichu— nircami.
9Chashna nishpaca, Galileallapitajmi saquirirca.
10Jesusca, Paipaj huauquicuna fiestaman huichiyashca qʼuipami, pi mana ricujllapi, Paipish pacalla huichiyarca. 11Mandaj judiocunaca, chai fiestapi Jesusta mashcacushpaca: «¿Maipishi chai runaca?» ninacurcami.
12Fiestaman tandanacushcacunaca, achcacunami Paimantaca parlanacurcacuna. Shujcunaca: «Chai runaca allimari» nircacunami. Cutin maijancunaca: «Mana allichu, ashtahuanpish tucuicunata umacunllamari» ninacurcami. 13Chashna ninacushpapish, judiocunata manchashcamantami, paicunapuralla parlanacurcacuna.
Jesusca chugllacunata rurana fiestapimi yachachishca
14Ashtahuanpish fiesta chaupiyacujpica, Diospaj huasiman huichiyashpami Jesusca yachachirca. 15Pai yachachishcata uyashpami, judiocunaca: «¿Ima shinataj caica, maipi mana unaita yachashca cashpapish, cai tucuitaca yacharcari?» nishpami mancharircacuna.
16Chashna ninacucujpimi, Jesusca cashna nirca:
—Ñucaca, mana Ñuca yuyaimantachu yachachini, Ñucata cachaj Yaya ‘Yachachi’ nishcallatami yachachini. 17Pipish Diospaj munaita rurasha nijllami, Ñuca yachachishcaca Diospaj cashcata, mana cashpaca Ñuca yuyaillamanta rimacushcataca yachanga. 18Pipish Paipaj yuyaillamanta rimajca, Pai quiquin alli nishca canallatami mashcan. Ashtahuanpish Paita cachaj alli nishca cachun nijca, cashcatatajmi huillan, ima mana ruranataca mana ruranchu. 19¿Illu Mandashcataca Moisestaj shina cancunamanca curcá? Chaitaca manamari pi pajtachinguichijchu. ¿Shinashpaca, ima nishpataj ñucataca huañuchishun ninguichigari?— nircami.
20Shina nijpica, chaipi tandanacushcacunaca:
—Supai japishcamari cangui. ¿Pitaj Cantaca huañuchisha nicunri?— nircacunami.
21Chashna nijpimi, Jesusca cashna nirca:
—Shuj allita rurashcamantami, tucuicuna mancharinguichij. 22Jalachij, cʼaricuna charishca aicha punta carata pʼitichunca Moisestajmari mandarca. Mana paichu callarichirca, ashtahuanpish ñaupa yayacunamari callarirca. Chaitaca illu sabadopi ruranguichijllami. 23Moisés Mandashcata mana pʼaquingaraicullami, cʼari charishca aicha punta carataca, sábado cajpipish pʼitinguichijlla. Chashna ruraj cashca jahuaca, ¿sabadopi shuj runata alliyachijllapichu, Ñucahuanca pʼiñaringuichij? 24Ama manaraj alli yuyaita japishpa juchachichijchu. Juchachina cajpica alli ricushpa, juchachichigari— nircami.
‘¿Quishpichij Cristotajchu, imashi?’ ninacushcami
25Chaimantami Jerusalenpi causaj maijancunaca, cashna ninacurca: «¿Cai runataca huañuchishun nishpa mashcacuncunataj shiná? 26Riquichij, tucuicunaman huillacunllamari, manamari pi imata nincunachu. ¿Mandajcunataj Cristo cashcata rijsishpachu imata mana nincuna, imashi? 27Manacataj chashna cangachu, cai runa maimanta cajtaca yachanchijmari. Cristo shamushpaca, maimanta cashca mana yacharishpa, ñapish ricuringallamari» nircacunami.
28Chaimantami Jesusca, Diospaj huasipica sinchita rimashpa cashna yachachirca:
—¡Ñucataca rijsinguichijtajmari, maimanta cashcatapish yachanguichijtajmari! Mana Ñuca quiquin yuyaillamanta shamurcanichu. Ashtahuanpish cancuna shunguta churaipaj cachajpimari shamurcani, Paitamari mana rijsinguichij. 29Ashtahuanpish Ñucaca, Paipajmanta shamushcamanta, Paitaca rijsinimari. Paimari Ñucataca cacharca— nircami.
30Shina nijpica huañuchingapaj japishun yuyashpapish, Paita japina horas manaraj pajtashcamanta, ima shina mana japi tucurcachu. 31Ashtahuanpish chaipi tandanacushcacunaca, achcacuna Jesusta crishpami cashna nircacuna: «¿Cristo shamushpaca, Pai rurashca señalcunatapish yallichu ruranga imashi?» ninacurcami.
32Gentecuna paicunapuralla Jesusmanta chashna rimanacucujta uyashpami, fariseocunapish, curacunapish, Jesusta pacalla japichun shuj runacunata cacharcacuna. 33Chaimantami, Jesusca cashna nirca: «Ashacama cancunahuan casharajmi. Chai qʼuipaca, Ñucata Cachajpajmanmi tigragrini. 34Chaipica Ñucata mashcashpapish, ña mana japinguichijchu. Ñuca tiyacunmanca, mana shamui tucunguichijchu» nircami.
35Shina nijpimi judiocunaca, paicunapura cashna ninacurca: «Cai runaca ñucanchij ama japichunca, ¿maimanshi rigrin? ¿Griegocunapaj llajtacunapi causacuj israelcunapajman rishpachu, griegocunaman yachachigricun imashi? 36“Ñucata mashcashpapish, mana japinguichijchu. Ñuca tiyacunmanca, mana shamui tucunguichijchu” nishpaca, ¿imatashi nisha nicun?» ninacurcacunami.
Jesusca ‘Causaita cuj Yacumi cani’ nishcami
37Fiesta tucurina ashtahuan jatun punllapimi, Jesusca shayarishpa sinchita cashna nirca:
—Pipish yacunachishpaca, Ñucapajman shamushpa ubyaichij. 38Dios Quillcachishcapi nishca shinaca: “Ñucata crijpaj shungumantaca, causaita cuj yacucuna llujshingami”— nircami.
39Jesusca, Paita crijcuna Diospaj Espirituta chasquinata huillashpami chashna nirca. Jesusta manaraj Dios sumajyachishca cajpimi, jucha illaj Espirituca manaraj shamushca carca.
40Jesús huillashca shimicunata uyashpami, chai tucuicunamanta maijancunaca: «Caitajca, Dios ima nishcata huillajtajmari» nircacunami. 41Shujtajcunaca: «Caica Cristomari» nircacunami.
Ashtahuanpish maijancunaca, cashnami nircacuna: «¿Maitataj Cristoca, Galileamanta shamungari? 42¿Illu Dios Quillcachishcapica: “Cristoca Davidmanta miraimi canga, David causashca Belén shuti aillu llajtamantami shamunga” nintaj shiná?» nircacunami. 43Jesusmanta chashna shujta shujta yuyashpami chaupirinacurca. 44Paicunapurallamantataj Jesusta japishun nicujcunapish, pi mana japircacunachu.
Jesús alli yachachijpipish fariseocunaca manataj crishcacunachu
45Jesusta japichun cachashcacuna tigramujpica, pushaj curacunapish, fariseocunapish:
—¿Ima nishpataj mana japimunguichigari?— nishpami tapurcacuna.
46Shina nijpimi, paicuna cachashca runacunaca:
—¡Chai runa shinatajca, pi manataj rimashcachu!— nishpa cutichircacuna.
47Chashna nijpi fariseocunaca, cashnami tapurcacuna:
—¿Cancunatapishchu crichin? 48¿Mandajcuna, fariseocunaca maijanllapish Paita crishcata uyashcanguichijchu? 49¡Mana! Ashtahuanpish Mandashcata mana yachaj, millashca gentecunallamari Paitaca crincuna— nircacunami.
50Shina nijpica Jesuspajman tuta shamuj, Nicodemo shuti fariseomi, paicunataca cashna tapurca:
51—¿Ñucanchij Mandashcapica, shuj runata manaraj uyashpa, pai ima rurashcatapish manaraj yachashpaca juchachichunlla ninchu imatagari?— nircami.
52Chashna nijpimi, caishujcunaca:
—¿Canpish Galilea runachu tucungui, imamí? Dios Quillcachishcata alli ricushpa yachanarajmi cangui. Galileamantaca, Dios ima nishcata huillajca, shujllapish manataj tiyashcachu— nircacunami.
53Chashna ninacushcahuan, paicunapaj huasicunaman rircallacunami.


text:
Sepp Maier
Josef-Dieter "Sepp" Maier sutiyuq runaqa (28 ñiqin hatun puquy killapi 1944 watapi paqarisqa Metten llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Alimanya Bayern München (1966-1979)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampionatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sepp Maier.
- Sepp Maierep tukri llika tiyaynin


text:
YUYARISUNCHIS
Pisqa punchay abril killapin, 1992 watapin, kay llulla runa, kay suwa runa Hatun
Kamachiyninchista (Constitución Política) p’akirpariran, chaymantataq sapachallan
Congresopis karan, sapachallan juezpas karan, sapachallan imaymanakunaman
tukumurqan.
Hap’ipakun Peru suyunchista, payllan Ministro nisqakunapas kashan, payllan
juezpas kashan, payllan Jurado Electoralpas kashan. Kay llula runatachu noqanchis
presidentepaq ajllasunchisman? Hinata yuyananchispaq, wak’a runakunachu noqanchis
kashanchis? Wak’a runakunachu kasunchisman?
Yuyarisunchis: 1535 watapi, Francisco Pizarro millay runa, khuchi runa, Atawallpa
Inkata wañuchirqan. Ñawpaqtataq qori qolqeta mañakuran, manan wañuchishaykichu
nispa. Maytukuy qori qolqetan Inka masinchiskuna llipin Tawantinsuyumanta huñuspa
chay khuchi runapaq Qasamarkaman (Cajamarca) aparanku. Yuyariychis. Yuyarisunchis.
Chay khuchi runa hinan, kay japonés nisqa, khuchi runa kaspa llullakuwashanchis,
suwakuwashanchis.
Imatan churinchiskunata willasunchisman? Llullakuspachu? Ima runakunataq, hina kaqtinqa,
noqanchis kasunchisman?
YUYARISUNCHIS: Hayk’aqmi tayta mamanchiskuna llullakuypi uywakuwaranchis?
HOQ P’UNCHAYKAMAÑA, WAYQE PANAYKUNA.
Arequipa, 08 de enero de 2000.


text:
¡May allin llajtaykuman jamusqaykichejmanta!
Cochabambaman allin jamusqa kaychej!
¡May kusisqa kayku Bolivia suyuman chayamusqaykichejmanta, América del Sur chaupimpi, kay sumaq jatun tantakuyman, 2017 watapi! Ni jayk'aj jina 38 pasaj watasmanta may kusiywan waj suyusmanta hermanosninchejwan khuska tantakusunchej. Tukuy sunqowantaj tukuy imata wakichishayku qankunawan khuska kanaykupaj, ¡maytapuni suyarisqayku! Kay jatun tantakuyqa Jehová Diosninchejta sumajmanta sirvikunapaj mayta yanapariwasun, arí, "purajmanta kallpachakunapaj" .—Romanos 1:12.
Kay internetpi fotosta churayku imaynachus llajtayku kasqanmanta, qankuna hermanosniyku qhawarinaykichejpaj. Chaypitaj imaynasmantachus hermanosninchej willasqankuta, kausaqankuta ima rejsinkichej: may orqos pataspi, maypichus minas kan, chiri lugarespi, q'oñi lugarespi, waj may k'achitu lugarespi ima.
Jamullayña! maytapuni suyarishayku!
Bolivia suyumanta hermanosniykichej
Fecha
Octubre 2017
Kay suyusmanta wajyarisqas kanku
Argentina
Brasil
Chile
Estados Unidos
Paraguay
Peru


text:
Hu Jintao
Hu Jintao (Chinu simipi: 胡锦涛, chinu tradicional:胡錦濤, pinyin: Hú Jǐntāo, Wade-Giles: Hú Jǐntāo) sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1942 paqarisqa Anhui llaqtapi - ). Chunwa mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2002 watamanta 2012 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Kumunista Partidu Secretario General nin karqan.
Ñawpaq warmi: Liu Yongqing
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hu Jintao.
- Hu Jintao, reelegido secretario general del Partido Comunista Chino El País
- Caricatura de Hu Jintao en Chino-China.com


text:
Sika Sika munisipyu
Sika Sika munisipyu (kastilla qillqaypi: Municipio Sica Sica) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Sika Sika llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna: Jaruma mayu - K'ithu mayu (Río Kheto)
- Quchakuna:
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka hukniyuq kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Jesusca Gadara llajta runamantami supaita llujshichishca
1Mama cuchata ch'imbashpaca, gadarenocunapaj llajtamanmi chayarcacuna. 2 Barcomanta Jesús llujshijpica, mapa espíritu japishca shuj runaca tupanaman panteonmanta ñapish shamurcallami. 3 Paica, huañushcacunata churana jutcucunallapimi causaj carca. Cadenacunahuanpish paitaca, pi mana huatai tucurcachu. 4 Tauca cutinmi canichina fierrocunahuanpish, cadenacunahuanpish huatajcuna carca. Ashtahuanpish cadenacunataca p'itishpa, canichishca fierrocunatapish ñutushpa shitajlla cajpimi, pi mana chari tucurca. 5 Shinallataj punllapish tutapish urcucunata, panteoncunatami caparirishpa, paillataj rumicunahuan chugririshpa puricujlla carca. 6 Paimi Jesusta carumanta ricushpaca, callpashpa shamushpa, Paipaj ñaupajpi shitarirca.
7 Shinallataj sinchita caparishpami:
–Jahua pacha Diospaj Churi Jesús, ¿ñucataca ima ninatataj charingui? ¡Diospaj shutipimi mañani, ñucataca amataj jatunta llaquichihuaichu!– nircami.
8 «Mapa espíritu, cai runamanta llujshi» nicushcamantami, chashnaca nirca.
9 Jesusca chai runataca:
–¿Ima shutitaj cangui?– nishpa tapujpica, achcacuna cashcamantami:
–Huaranga huaranga shutimi cani– nishpa cutichirca.
10 ‘Amataj cai llajtamanta llujshichishpa cachahuaichu’ nishpami, achcata mañarca. 11 Chai c'uchulla lomapica, achca cuchi canllatami michicurca. 12 Chaimantami, chai tucui supaicunaca:
–Chai cuchicunapi yaicugrichun saquihuai– nishpa mañarcacuna.
13 Jesusca chashna nincami, richun saquirca. Mapa espiritucunaca, chai runamanta llujshishcahuanmi, cuchicunapi yaicugrirca. Cuchicunaca ishqui huaranga shinami carca. Chaimantami chai tucui cuchi canllaca, c'aca quinrita singushpa, mama cuchaman huashicushpa huañurcacuna.
14 Cuchi michijcunaca, paicunapaj pueblocunapi, llajtacunapimi, imalla tucushcata huillanaman callparcacuna. Chaita uyajcunaca, ima tucushcata ricungapajmi shamurcacuna. 15 Paicuna Jesuspajman shamushpaca, nanaihuan llaquichicuj huaranga huaranga supaicunata llujshichishca runataca ña alli yuyaihuan, churanacunatapish churashca tiyacujtami ricurcacuna. Chaita ricushpaca mancharircacunami. 16 Supai japishca runapish, cuchicunapish imalla tucushcata ricujcunami tucuita parlarcacuna. 17 Chaimantami, paicunapaj llajtacunamantaca, llujshishpa richun mañai callarircacuna.
18 Barcopi ña yaicugrijpimi, supaicuna llujshishca runaca Jesustaca, Paihuan pushachun mañarca. 19 Ashtahuanpish Jesusca, Paihuan richun mana saquishpami:
–Cambaj huasiman tigrailla. Mandaj Dios canpi imalla jatun allicunata rurashcata, ima shina canta llaquishcata, cambaj aillucunaman parlagrilla– nirca.
20 Pai rishpaca, imalla jatun allicunata Jesús paipi rurashcatami, Decápolis pueblocunapi huillashpa puri callarirca. Chaimantami, tucuicuna mancharishpa cushicurcacuna.
Jesusca shuj huambrataca causachishca, shuj huarmitaca alliyachishcami
21 Jesusca, barcopi cuchata cutin ch'imbashpami caishuj uriman chayarca. Chaipipish yallitaj achcacunami Paipajman tandanacumurca. Paica, mama cucha c'uchu urillapimi carca. 22 Chaimanca, tandanacuna huasipi pushaj Jairo shuti runami shamurca. Jesusta ricushpaca, Paipaj chaquipimi cungurishpa cumurirca. 23 Chaimantaca:
–Ñuca ushushimari huañucupan. Paipaj jahuapi maquita churanaman jacupai. Chashna rurajpica alliyashpa, mana huañungachu– nishpami, achcata mañacurca.
24 Jesús ña paihuan ricujpica, mana jahualla gentecunami llapirinacui caticurcacuna. 25 Chaicunapurapica, chunga ishqui huatata yahuar cacharirishpa ungushca shuj huarmimi caticurca. 26 Paica jambijcunapajpi jambiricushpallami, tucui imalla charishcacunallata tucuchishpa, manataj alliyashpa, achca llaquita aparca. Ashtahuan anchayashpallami caticurca. 27 Jesusmanta parlanacujta uyashpaca, chai tucuicunapaj chaupita rishpami, huashamanta Jesuspaj churanapi tuparirca. 28 Paica: «Jesuspaj churanapi tuparishpallapish alliyashallami» yuyashpami, chashna tuparirca. 29 Chaipica cachariricushca yahuarca, ñapish chaquirircallami. Chaimantami paipaj aichamanta chai ungüi anchurishpa, chuya saquirishcata yacharca. 30 Jesuspish, chai huarmi alliyancami, alliyachi tucuna paimanta llujshishcata sentirca. Chaimantami, tucuicunapajman tigrarishpaca:
–¿Pitaj Ñuca churanacunapi tuparinchu, imamí?– nishpa tapurca.
31 Paipaj yachacujcunaca:
–Cai tucuicuna Canta llapimucujtaca, ¿manachu ricungui? ¿Maitataj, “¿Pitaj tuparin?” nishpaca tapunguiari?– nircacunami.
32 Shina nijpipish pi tuparishcata ricungapajmi, Jesusca muyundijta ricucurca. 33 Chaimantami chai huarmica, Pai ima shina alliyashcata yachashcamanta, manchaihuan chujchushpa Jesuspajman shamurca. Paipaj ñaupajpi pambacama cumurishpami, ima shinalla tucushcata tucuita huillarca.
34 Chaipimi Jesusca:
–¡Huahua, can crishcamantami alliyashcangui! Cunanca, ama manchashpa rilla, canta llaquichicuj ungüimantapish alliyai– nircami.
35 Jesús rimacujpirajmi, tandanacuna huasipi pushajpaj huasimanta shamushpaca:
–Ñamari quiquinpaj ushushica huañun. ¿Yachachijtaca imapajtaj, ashtahuan p'iñachicungui?– nircacuna.
36 Ashtahuanpish chashna nicujta uyashpami, tandanacuna huasipi pushajtaca:
–Ama manchaichu, canca crilla– nirca.
37 Chaimantaca pi shujtajta mana pushashpami Pedrota, Jacobota, Jacobopaj huauqui Juandijllata pusharca. 38 Tandanacuna huasipi pushajpaj huasiman chayashpaca, achcata huacashpa, anchata llaquirinacushpa caparirinacucujtami ricurca. 39 Huasiman yaicushpaca:
–¿Imamantataj caparirishpa huacacunguichij? Huambraca mana huañushcachu, dormicunllamari– nircami.
40 Chashna nijpica, Jesustaca yanganchishpami asircacuna. Ashtahuanpish Paica tucuicunata canllaman llujshichishpaca, yayandij mamandij, paihuan cajcunandijllami huahuapajmanca yaicurca. 41 Chaipica huambrapaj maquita japishpaca:
–¡Talita cumi!– nircami. (Chaica: “Huambrita, cantami nini, jatari” nisha ninmi).
42 Chashna nijpica, chai huahuaca jatarishcahuan, ña purircallami. Chai huambraca, chunga ishqui huatayujmi carca. 43 Jesusca cutin cutinmi, ‘Caitaca, pajta piman huillanguichijman’ nirca. Huambramanca micunata carachunmi mandarca.


text:
Pamplona
Pamplona llaqtaqa Ispañapi huk hatun llaqtam. Nawarra pruwinsya wan Nawarra Uma llaqta.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa wata 74 a C, Pompeyo.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Barriokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku inlisya.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Los Sanfermines[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 6-14 Anta situwa killa San Fermín.
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Universidad Pública de Navarra (UPNA)
- Universidad de Navarra (UN)
- Universidad Nacional de Educación a Distancia (UNED)
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pamplona.
- Ayuntamiento de Pamplona
- Pamplona en la página de turismo del Gobierno de Navarra


text:
Pintikustis
Pintikustis (grigu simipi: Πevtnkoσtή (nuέpa) [Pentikostí (iméra)] "pichqa chunka ñiqin (p'unchaw)", chaymanta kastilla simipi: Pentecostés) nisqa p'unchawpiqa, paskwa intichawmanta pichqa chunka kaq p'unchawpi - mana kikin paskwa intichawta yapasqa tawa chunka isqunniyuq kaq p'unchawpi, qanchis ñiqin intichawpi - kristiyanukuna hanaq pachapi Dyuspa Ch'uya Ispirituta iñiq runakunaman kachasqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Dyuspa Simin Qillqaqa nin, pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:1-4 ).
Kristiyanu iñiypiqa ancha hatunmi raymi.


text:
LLAJTANCHEJNINTINPAJ QHELQESQA TUKUY RUNAJPA ATIYNINKUTA SUT'INCHASPA
[Preamble]
Kaytaqa jatun tantakuypi, tukuynin llajtasmanta ujllachasqa runa qhelqerqanku, imakunachus kay pachapi atiyninghej kasqanta yachananchejpaj. Kay qhelqesqanku qhalichakurqa iskay chunka ujniyoj p'unchayllaña kasajtin waranqa jisq'on pachaj tawa chunka pusajniyoj wata tukukunanpaj.
Manaraj runaj atiynin imachus kasqanta rimayta qallarisasparaj, qhepallanpi qhelqesunchej imakunatachus runa masikuna qhatinanku kasqanta, tukuynejpi allin kay kawsayllapuni kananpaj.
Munaspa tukuypaj walej kawsay kananpaj.
Munaspa tukuy ujllachasqallapuni kawsakunankuta.
Munaspa qheshpi kay tukuypaj kananta.
Munaspa tukuypaj khuskamanta uj munaylla junt'akunanta.
Munaspa tukuy mana ujniyoj, uj llajtayojllapis kankuman jina, ayñillapipuni yanaparikuspa kawsakunankuta.
Munaspa cheqan kay tukuynejpi kananta, ama kawsaqe masikuna millay pejtuspi rikhurinankupajtaj, kay jinata riman, runaj allin kayninpaj atiyninkunaqa.
Ñawpaj kay rimay (1)
Tukuy kay pachaman paqarimujkuna libres nasekuntu tukuypunitaj kikin obligacionesniycjllataj, jinakamalla honorniyojtaj atiyniyojtaj, chantaqa razonwantaj concienciawantaj dotasqa kasqankurayku, kawsaqe masipura jina, tukuy uj munakuyllapi kawsakunanku tian.
Iskay kay rimay (2)
Kay pachapi kaj chhika, tukuy mana ujniyojpata atiyninku tian kay Declaracionespi qhaparikusqanman; yana qarayojpis, yuraj qarayojpis, puka kunkapis kachun chayri warmipis qharipis kachun, qheshwa simiyojpis, aymara simiyojpis, yuraj paralyniyojpis, mayqen religionllamantapis kayta atin, chayri mayqen polìtica yuyayllapipis atisqa kayta atinman chayri waj laya runa qollumanpis. Kayta atin maynejllamantapis ima rijch'aj llawartapis sirk'asninpi apaykachaspa, qhapaj kachun, wajcha kachun, mana chijllasqachu kanan tian.
Chantapis, ima rijch'aj polìtica qotumanchus uj runa atisqa kasqanraykupis, chay jawaqa mana qhawapayasqachu kanqa, jina uj qhapaj llajtamanta kachun, pay kikillanmantataj purikuj llajtayoj kachun, mana kay rimaykunamanta chijllasqachu pillapis kanqa.
Kinsa kay rimay (3)
Pillapis kay kawsayman atiyniyoj, mana ujllapatachu; tukuy runaspata atiynin tian qheshpisqataj, mana walej paypaj kaymantataj karuncharikuspa puririyta, sumj kawsaypi kananpaj jina.
Tawa kay rimay (4)
Mana pipis ujpaj kamachisqallanmanchu watasqa kanan tian munarisqallantapuni qhatispa, mana pipis esclavitud nisqaman sujituchu kanqa nitaj servidumbreman.
Phishqa kay rimay (5)
Mana pipis mayqen laya muchuykunaman nitaj llakiykunaman ñak'arinanpaj jina tanqasqachu kanqa, mana pitapis usuchinqankuchu chayri k'umuykachachinqankuchu sua alqota jinaqa.
Sojta kay rimay (6)
Tukuy kaj chhika atiyniyoj, may cheqanejllapipis, chay atiynin sumaj qhawarisqataj maynejllapipis yupaychasqataj kananpaj.
Qanchis kay rimay (7)
Mayqen runa masillapis leypa ñawpaqenpi kikin derechosniyojllapuni, chayraykutaj tukuy khuskamanta atinku kay kamachisqa leyespi atikuyta, kay leyes mana allin kajmanta jark'arinanpaj. Tukuy atiyniyoj kanku kikin amaprollamantaj pillapis mana kay declaracionesta uyarispa, munasqanman jina apaykachayta munanman chayqa, munankumantaj chayqa wajchakunata qhapajkunamanta, llank'ajkunata atiyniyoj qolqesapakunamanta, ñawiyojkuna mana ñawiyojkunamanta t'aqarayta, pillapis munaspa, kay Declaracionesta mana uyarispa, munasqanman jina apaykachariyta.
Pusaj kay rimay (8)
Pillapis atiyniyoj justiciata purichijkuna ñawpaqenkupi rimarinanpaj, ima juchapipis pejtusqa rikhurinman chayqa; jinamanta amparasqa llajta masisninwan khuska sumaj kawsaypi tiakunanpaj, kamachisqa leyes rimasqanman jina.
Jisq'on kay rimay (9)
Mana pipis mana kajllamanta presuchasqa kanqachu, nitaj wisq'asqa manataj llajtanmanta wajnejman qharqorparisqa.
Chunka kay rimay (10)
Pillapis atin, mashkha ukhu qayllankupipis kachun tukuy justiciawan rimasqanta uyarichikuyta, chijllasqa leyespi yachayniyoj kajkuna cheqan justiciata ruanankupaj; imachus derechusnin obligacionesnintaj sut'inchakunanpaj, chayri imatachus tumpasasqankuta unanchanankupaj, ley penal rimasqanman jinalla.
Chunka ujniyoj kay rimay (11)
- Mayqen juchawan atiykusqa runallapis, manaraj juchayojpuni kasqanta yachakusaspa, maynejllapipis atiyniyoj tukuy uyarinankupaj jina tapuykachakunanpaj ima juchasninmantachus tumpasasqankumanta, tukuy laya garantiastataj waqaychapunanku tian, mana manchikuyniyojta tukuy ima cheqan kasqanta parlananpaj jina.
- Mana pipis juchaman tanqasqachu kanqa, ruasqasninmanta, chayri ruanan kasajtin mana ruasqanmanta, mana chay ruasajtinpacha Derecho Nacional chayri Internacional rimasqanman jina jucha karqa chayqa, manataj juchan kasqanman jina asllawan llakiyta yapakunqachu.
Chunka iskayniyoj kay rimay (12)
Mana pipis kawsaynin ukhupi t'ojpisqachu kanqa, nitaj llawar masisnin ukhupi, manpunitaj wasinpi sat'ikusqankurayku abususta pillapis muchunanchu tian; chayri masisninwan jinapurasqanwan ichus honranta t'akariyta munasqankumanta. Tukuy laya runa atiyniyoj leyeswan qhawachikunapaj, chay mana kaj millay, runaj kawsakuyninpi chajrukuyta munasqankumanta jark'asqa kananpaj.
Chunka kinsayoj kaj rimay (13)
- Pillapis atiyniyoj mana manchikuyniyoj mayllapipis purikunanpaj, kikillantaj wasichakuyta mayqen rijch'aj llajtallapipis.
- Pillapis atin mayqen llajtallamantapis llojsipuyta, kikin llajtanmantapis kachun, munaspari llajtanmantaj kutimpuyta.
Chunka tawayoj kaj rimay (14)
- Pitapis ayqeykachachisanku chayqa, tukuy runa kaj chhikajpata atiynin tian mayqen wasillamanpis wajyarichikunanpaj, kikin llajtanpipis kachun wajnejpipis, chay wasipi pakasqa karikunanpaj.
- Kay tukuy nisqaqa manamin runa wañuchi runaspaj jinachu rimasqa kasan, manataj pipajchus ima juchanraykupis justicia ayqeykachachisan, nitaj imatachus Naciones Unidas allin kananpaj rimayninkuna contranpi juchachakujkunapajchu.
Chunka phishqayoj kaj rimay (15)
- Pillapis atiyniyoj uj llajtata legitimun llajtanta jina rejsikapunanpaj.
- Mana pitapis sajramanta kallpaykuspa llajtanta wajnojtachinankuchu tian, nillataj oponekunankuchu tian waj llajtata llajtanta jina rejsikapuyta munanqa chayqa.
Chunka sojtayoj kaj rimay (16)
- Mana riparaspalla ima rijch'aj runa kasqanta nitaj ima laya religiontachus paypaj rejsikapusqanta, chayri ima llajtayojchus kasqanta, qharispis warmispis kallpañojña kaspaqa atiyniyoj kanku yananchakunankupaj, casamientomanta parlaspari khuskamanta kikin derechosniyojllataj kanqanku, tantallapuni kawsakusaspapis, t'aqakunqanku chaypis.
- (missing)
- Aylluqa llajtaspaj sapin kaqanrayku, atiynin tian yanapachikunanpaj tukuy llajtayoj runakunawan Estadovan ima.
Chunka qanchisniyoj kaj rimay (17)
- Pillapis atiyniyoj tukuy ima kapuyllamanpis, ujpallatapis kachun ashkhakunajpatapis.
- Sajramantaqa mana pij kapuyninpis t'ojpisqa kanqachu.
Chunka pusajniyoj kaj rimay (18)
Pijpallatapis atiynin tian yuyasqantawan concienciantawan religionnintawan sut'inchananpajtaj qhatinanpajtaj; kay atiyqa khuskachan ima religionpis creenciapis waj jina religionmanpis creenciamanpis tukuykunanpaj, chantapis kay religiontawan creenciatawanqa mayllapipis qhapariyta atikusqanta, pipis yachananpaj chay yuyasqanwanpis, chay concienciawanpis chay religionwanpis khuskallapuni purisqanta.
Chunka jisq'onniyoj kaj rimay (19)
Tukuy runakaj chhikajpata atiynin tian yuyasqanta mayllapipis qhaparinanpaj, kay atiy kamachillantaj ama pipis rimarisqanrayku t'ojpisqa kananpaj, kamachillantajmin puriyta atisqanta tapuykachaspataj unancharispataj ujkuna waillasqankuta, chayri chay tukuy rimasqata maykamallapis ninrimanta ninri purichiyta.
Iskay chunka kaj rimay (20)
- Pillapis atiyniyoj runa masisninwan khuska tantakuypi kananpaj, paykunawantajri, sumaj kawsaypaj kanqa chayqa, ujllachakuyta.
- Mana pipis kallparparisqachu kanqa, mayqen runa qollumantapis ujnin kaj kananpajqa.
Iskay chunka ujniyoj kaj rimay (21)
- Mayqen llajtayojllapis atiyniyoj llajtanta cheqa yanninta puriysichinanpaj, pay kikin kamachispa chayri munayninmanta chijllasqa llajta masisninnejta.
- Pillapis atiyniyoj, kikin derechosllawantaj, llajtanpa llajta kamachis qotuman yaykunanpaj.
- Llajta masikunaj munayninkuqa, tukuynin aylluspata sapin kasqanrayku, chay munayqa mana imaynapi kallpasqachu nitaj jark'asqachu kanqa, llajta masikuna mana manchikuyniyojta, walej kasqallanta qhawaspataj apusninta chijllanankupaj, chay chijllasqa runa llajtanku ukhupi, leyes rimasqanman jina kamachinankupaj. Kay elecciones sutiyojqa, sapa llajta kamachista chijllarina mit'a chayamujtillan ruakunan tian.
Iskay chunka iskayniyoj kaj rimay (22)
Pillapis, llajta masisnin qotumanta ujnin kasqanrayku, atiynin tial llajtanpi qhawaykachayta tukuy ima walej kananpaj jina, puriytataj yacharinankama imawanchus, imaynatachus, payllamantachus chayri waj laajtaswan yanapachikuspachus llajtan kawsasqanta, chaykunata unanchaspa, allin kayta ruaspataj tukuy imapi kikin llajta masi astawan astawan runayayta atinanpaj.
Iskay chunka kinsayoj kaj rimay (23)
- Tukuy runaspata atiynin tian munasqanman jina llank'ananpaj, maynejllapipis llank'aspa kaswayninta mask'ananpaj, llank'aspallapunitaj kawsakuyman; chay llank'asqanmantatajri yupachikuyta, llank'ay patapitaj wasinpitaj runa jina kawsakuyta atinanpaj.
- Ujkunawan khuska llank'ay patapi ruasqanmantaqa, pillapis a tiyniyoj kikin lllank'asqanmatna, ujkuna jap'isqankuman jina kikillantataj yupachikunanpaj.
- Mayqen llank'aj runallapis llank'asqanmanta walej sonqochasqa kanan tian, paytaj yawar masisnintaj p'unchaymanta p'unchay runayaspallapuni kawsakunankupaj jina.
- Pillapis atiyniyoj, ima sajra kaymantapis jark'arikunanpaj, uj sindicatupi apuntachikuspa chay sindicatumanta ujnin kananpaj, chayri munaspa pay kikin uj sindicatuta rikhurichispa.
Iskay chunka tawayoj kay rimay (24)
Mana ujllachu, tukuy atiyniyoj kanku samarinkunankupaj samarikusaspataj munaynillanku ruasqa kunanpaj, ña ruanasninta junt'aykuspaqa pillapis atiyniyoj mana munanpaj, ruasqan patapi asllawan unayta llank'anallantapuni munanqanku chayqa. Watapi uj kuti samarikuy mit'a kanqapuni, chay samarikuy mit'amantapis llank'aj runa qolqeta jap'inapuri tian, samarikuy mit'atinta lllank'anmanpis karqa jina.
Iskay chunka phishqayoj kaj rimay (25)
- Pillapis atiyniyoj, allin kay kawsay patapi tiakuyta munananpaj llawar masisninwan khuska, mana imamanta usurispalla runa jina kawsakuyta atinanpaj, mana mikhunamanta, mana pìachamanta nillataj jampichikuymanta; kikin atiyniyojllataj llajtanpa Seguro Social nisqawan yanapachikunanpaj, mana paypaj ima ruanapis kasqanraykuchus, onqorparisqanraykuchus, manaña llank'ananpaj jina qheparparikusqanraykuchus, imanta k'irikusqanraykuchus, warmi mana qosayoj qharichus mana warmiyoj qhepakusqankurayku, icha machuyarparisqanrayku chaychus mana paymantapuni kapuyninta runa jina kawsakunanpaj jina chinkachisqanraykuchus manaña llank'ayta atinqa chayqa.
- Onqoj warmikunawan, wawataña uywasanku warmikunawan, tukuy wawaswan imaqa, atiyniyoj kanku may chhika sumaj qhawasqa kanankupaj, tukuy ima rijch'aj millay sajrakunamantataj jark'asqa kanankupaj. Wawaspis tukuy atiyniyoj kanku, k'ipa wawasnintin rejsisqa tatasniyoj wawasnintin, tukuypuni atiyniyoj kanku llajtanku ukhupi tiakujkunawan yanapachikunankupaj.
Iskay chunka sojtayoj kaj rimay (26)
- Tukuypata atiynin tian uj yachay wasipi kaspa runayanankama yachakunanpaj. Pillapis qhasilla, mana uj phatata mañarispalla yachachinanku leeytawan qhelqeytawan yupaytawan yachakunankukamallapis. Kay nisqataqa mana ujniyoj qhatinanku tian. Instrucción técnica y profesional castellani simipi sutiyojqa tukuy taripanankupaj jina kanan tian. Aswan yachayniyoj kayta munajkunapajqa jatun yachay wasispa punkusnin kicharisqa kanan tian.
- Educación sutiyoj yannin tukuy runa masista, uj munakuyllapi ujllachasqa kawsakunankupaj jina, pusanantaj yanapanantaj tian p'unchaymanta p'unchay allinta runayanpaj. Educación nisqaqa yanapanan tian tukuy runa ujllachakunankupaj, mana pipis chijllaspalla may llajtayojchus runa masin kasqanta, ima religiontachus apasqanta chayri ima ayllumantachus kasqanta, jina kaspa tukuy uj llajtayojllapis kankuman jina uj munakuyllapi kawsakunankupaj Ujllachasqa Llajtaspa ruanasninta kallpachaspa, tukuy allin kayllapipuni tiakunankupaj.
- Tataswan mamaswanqa aswan atiyniyoj, ujkunamanta nisqa kanqanku, chijllanankupaj mayqen yachay wasillatapis wawasninku munayninkuman jina yachakunakupaj.
Iskay chunka qanchisniyoj kaj rimay (27)
- Pillapis atiyniyoj, kikin munayninmanta, khuskachakunanpaj pejtukunanpajtaj llajtanpa yachasqasninwan, yuyasqasninwan imachus llajtanpi k'acha kasqanwan ima, llajtanpata ujnin kaj kasqanraykuri atiyniyojllataj, kawsaqe masisninwan khuska, llajtanmanta sumaj kayninta jap'ikuyta, pìunchaymanta p'unchay astawan astawan jatunyachiytataj.
- Pillapis imata jinasqanmanta, ruasqanmanta, imata qhelqesqanmanta chayri parlaspa yuyayta qosqnmanta kikin pay chay nisqata ruaj jina, ruasqasninmanta jinaqasmantapis tukuy atiyniyoj qhawakapunanpaj jayk'ajllapis poqoyninta pallananpaj.
Iskay chunka pusajniyoj kaj rimay (28)
Pillapis atiyniyoj, kay Declaraciones ama nisqalla jina qhepaykukunanpaj, sayachiyta ima rijch'aj runa qotusllatapis kay Declaraciones tukuy runakunaj kawsayninta allinchananpajpuni.
Iskay chunka jisq'onniyoj kaj rimay (29)
- Tukuj runa kaj chhika, comunidadmanta ujnin kasqanrayku, ashkha obligacionesniyoj comunidad ukhupi: runa masisnillanwan khuska kawsakuspa pillapis sumaj kayninta tariparqoytataj runayaytataj atisqanrayku.
- Democraciayoj llajta ukhupiqa pillapis leyes rimasqallanman purinqa, waqaychanapaj runaj derechosnintam ama pejtus kananpaj, tukuy llajta masikuna cheqan yannillantapuni purisqankuraykutaj llajta masikunapaj mana walej kay chinkapunanpaj.
- Tukuy kay derechostawan libertadestawanqa, mana imarayku pipis apaykachanqachu Ujllachasqa Llajtas rimasqanta wajninchayta munaspa.
Kinsa chunka raj rimay (30)
Mana mayqen kay Declaracionpi rimasqa kasqan unanchakunanchu tian yuyaspa Estadowan, ima qotullamanpis, chayri pillamanpis atiyta qosqanta, mayqen rimasqa derechosnillanpis mana yupasqa kananpajqa.


text:
Gerd Müller
Gerd Müller sutiyuq runaqa (3 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi paqarisqa Nördlingen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi. 1974 watapi Kunti Alimanya quchuntinwan Piluta Hayt'ay Pachantin Kupatam ayparqan. Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa atipanakuykunapi chunka tawayuq kutim punkuta tariparqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Gerd Müller.


text:
Inti Llika
Inti llika nisqaqa intim, lliw muyupayaqnin puriq quyllurkunawan, huk muyupayaqnin hawa pacha pachankachakunawanpas.
Inti llikapiqa pusaq puriq quyllurkunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (planeta Urano)
- Niptun (planeta Neptuno)
Inti llikapiqa kimsa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
Astawanpas, puriq quyllurchakunam (planitachakuna, asteroides) aquchinchaykunapas (cometas) intita muyupayanku.


text:
Wurayuyay
Wurayuyay nisqaqa Sirarta Hawtama (Buddha) sutiyuq runap kamasqan iñiymi, yachay wayllukuypas.
Chay Wurayuyayqa Inriyapi ñawpaq kaq yachaykunatas, ichataq musuq yuyachakuykunatas ch'aqtan, runata paqariypa wañuypapas muyuyninkunamanta pusanapaq. Runaqa allin kawsaypi kururakuspa imakunap chiqap kayninta riqsikuspa kawsachun, chaywan chay paqariypa wañuypapas muyuyninkunamanta qispichikuchun, nispa Buda yachachin.
Runap yuyayninqa - karma nisqa - huk wañusqa runap kawsasqanmanta musuqmanta paqarisqa runap kawsayninman pasachispa qallaykunsi. Budismuqa kakuq alma, kakuq ñuqa (atma) manam kanchu nispa nin. Chay almaqa manas kakuqchu, llapa wañuywan musuqmanta paqarimuywan hukchaykuqsi.
Wurayuyay Inriyapis paqarirqan, kimsa kaq kñ pachakwatapi tukri iñiy tukuspa. Qanchis kaq kq pachakwatapitaqsi Indyapi Hinduwismup anchhuchisqansi karqan. Kunankamaqa anti Asyapi lliwmanta aswan hatun iñiymi. Kawaypas dalai lama


text:
Konstantinos Simitis
Konstantinos Simitis (grisya simipi: Kwvσtavtίvoς Γ. Enuίtnς) sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin inti raymi killapi 1936 watapi paqarisqa Piraeus), huk Grisya mama llaqtap taripay amachaq, musiku wan pulitiku qarqan.
1996 watamanta 2004 watakama 1995 ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: Georgios Simitis; Maman:
Ñawpaq warmi: Daphni Arkadiou
Churinkuna: Fiona wan Marilena.
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Konstantinos Simitis.


text:
Willkapanpa
- Willkapanpa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Willkapanpa (sut'ichana) rikuy.
Willkapanpa Inkakunap Anti suyupi pukara llaqtan karqan, Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Willkapampa distritupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay llaqtamanqa Manqu Qhapaq iskay ñiqin 1537 watapi ayqikurqan. Tawa inka qhapaqkunas chaypiqa kamachirqan:
1572 watapi Ispañulkunas chay llaqtataqa atispa thuñichirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Witkus
- Yuraq Rumi (icha "Chuqipalta"), Witkus: 1 km
- Ispiritu Pampa
- Punkuyuq
- Chuqik'iraw
- Quriwayrachina
- Quta Kuka
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Willkapanpa.


text:
Kamachinapa Willay
Kay sapanchasqa kamachina kay akllasqa web kitiman oxforddictionaries.com ("Web kiti") kaqpi chaymanta sullk'a dominioyuq ruwayniyki kay Web kitimanta chaymanta sullk'a domiokunayuq kamachin. Web kitirayku ruwachkan, ruwanakunaman kay willakuypi takyayta ari nichkanki.
Wakin patmakuna Web kitimanta mana waqaychasqa utaq qusqa Oxford University Press ("OUP", "nuqayku" utaq "nuqanchik") kaqninkunaykiwan yaykuna atikunki.
Willakuy hina Web kitipi mana hunt'asqanchu, ñawpa pachata utaq mana allinllla kanchu chaymanta tecnico chiqaqchasqa utaq tipografico pantaykuna tiyan, OUP churanakuna chiqa Web kitiman discrecionpi kunanchaypaq kanan. Chanta, willakuyta mana willasqa tikrayta utaq kunanchayta atikun.
Chiqa waqaychasqayku ruwaypaq tikraykunata kay legal willanapi. Wakin tikraykuna kay kamachiy willanata ruwayku sichus kay rapipi willasqan, maypi allinlla kanan, qampaq correo electronicorayku willaykupas. Wakin willanakuna kay kamachiypa willananmanta qusqa kamachiypa willanakunan utaq terminokunan tarisqa juklla rapikuna Web kitimanta niypaq tikrasqanku.
Ruwaqpa sutinkuna chaymanta Kichanakuna
Maypi Web kitipi waqaychasqanki chaymanta ruwaqpa sutinwan chaymanta kichanawan qusqanki, ruwaqpa sutinniyki chaymanta/utaq kichana llapa runapaq mana hapirinalla ruwaypaq ari ñinkichu. Sichus nisqa ruwaqpa sutinniykimanta chaymanta/utaq kichanaykimanta kasqan, kay nisqa willaypaq ari ñinki chanta OUP allinlla jarkasqa kamachinakuna ruwayta atikunki chaymanta qamta musuq ruwaqpa sutinwan chaymanta kichanawan qunki.
Web kitip winasqan ruway
Uyakusqanki kayta:
- Wakin patmakuna Web kitipa winasqanmanta maskay, qaway, kutimuy chaymanta qaway;
- electronicamente patmakuna Web kitipa winasqanmanta waqaychay;
- chaymanta/utaq juklla mirachinakuna Web kitipa winasqanmanta imprimiy
Sapa ruwanapi, wakin akllasqa jarkaykunaman ruway chayta juklla rapikunapi Web kitimanta rikurin. Copyright willanakuna utaq wak yuyaykuna riqsichiyninmanta utaq wasqikunamanta mana qichuyta utaq tikrayta atikunkichu kay Web kitipi rikunku; sistematica imprimisqa utaq electronica mirachinakuna achka qillqakuna kay harkasqa winasqamanta wakin propositopaq kamachinapaq uyakusqan utaq OUP kaqpaq kamachisqan; wakin patma imankunamanta wakin electronico llikapi qhawachiy utaq achuray, mana harkasqayuq Internet chaymanta World Wide Web kaqta yapay; llapa runakuna yaykuna uyakuy utaq imankunata ruway; chaymanta/utaq llapa utaq wakin imankuna wakin qatuna ruwaypaq.
Sichus willanakuna chaskiypaq yaykunki utaq web rimanaykuman qillqachakunki chayta qampaq mana qatuna ruwaynipaq imata ruwaylla atikunki. Mana kasqnkichu:
- copyright willanakuna utaq wak yuyaykuna riqsichiyninmanta utaq wasqikunamanta mana qichuyta utaq tikrayta atikunkichu hina apachisqa imanpi qamman rikurunku;
- sistematica imprimisqa utaq electronica mirachinakuna achka qillqakuna kay imanmanta wakin propositopaq kamachinapaq uyakusqan utaq OUP kaqpaq kamachisqan;
- wakin patma imankunamanta wakin electronico llikapi qhawachiy utaq achuray, mana harkasqayuq Internet chaymanta World Wide Web kaqta yapay;
- llapa runakuna yaykuna uyakuy utaq imankunata ruway; chaymanta/utaq;
- llapa utaq wakin imankuna wakin qatuna ruwaypaq.
Yuyayniyuq Derechos
Nuqayku chaymanta/utaq licenciantekunayku llapa yuyayniyuq derechos Web kitipi tiyanku, chaymanta Web kitita chaymanta imankuna Web kitipi yuyayniyuq derechospa kamachinakunanwan llapa pachapi kay copyright qillqachakusqa chimpukunapi harkasqanku. Kamachinakuna kay kamachisqa willanaman chaymanta wak licencia uynikuna qampura chaymanta OUP kaqpura, llapa derechos waqaychasqanku chaymanta mana imankuna utaq ñawpaq qillqasqa mañakuyniykuwan mirachisqan, tikrasqan, uyaychasqan utaq qawasqan utaq achurasqan mana atikunkuchu. Oxford University Press, OUP, Oxford chaymanta/utaq wak sutikuna rurukunamanta utaq yanapakuykunamanta Oxford University Press kaqpaq qusqan chaymanta Web kitipi willasqan qillqasqa markakuna utaq sutichasqa yupinkuna Oxford University Press kaqmanta kanku.
Chantapas sichus ruwasqa, copyright sapa rikchaninpi Web kitipi rikurin kay derechospa sutisqanrayku ‘Rikchaypa Kaqninkuna’ qawanapi kay rikchaypaq rikurinku. Llapan munayninkuna waqaychasqa. Mana rikchayta Web kitimanta mirachisqan, tikrasqan, uyaykusqan utaq qhawasqan chantapas achurasqan.
Tapunakuna
Tapunakuna web kitikunaman allinlla OUP kaqpaq chaymanta willakuynillapaq qusqanku. OUP wakin responsabilidad imankunapaq wakin web kitipi tupasqa Web kitiman tiyasqan.
Chantapas, juk tupana juk mana OUP web kitiman mana ninchu kay OUP chaskisqan utaq wakin responsabilidad winasqapaq uyakusqan utaq ruwayta kay web kiti hina utaq rurukuna chaymanta/utaq yanapakuykuna web kitipi qusqanku. Qamta akllanki qhawaypaq imataq ruwayniyuq akllanki kay imakuna, waqllichiqkuna, troyanokuna chaymanta wak qulluchisqa imakuna chiqaqchaypaq.
Ruwaqip chiqan kayta mana junt’asqanmanta
OUP-qa yuyay rikhurichiq chiqan kayta waqaychantaq yupaychantaq. Mayqin kaqkunachus mana ruwaqip chiqan kayta mana yupaychaptinpis imachus qhichukusqa kanan tiyanpis chaski apayniqta qillqamuwayku.
(i) Ruwaqip warawasqantapis piqpa atiyniyuqpatapis, ñuqayku chaymanjina chiqan kayta jark’anaykupaq.
(ii) Mayqin ruwasqakunachus juk web chiqanpi waqllisqa kasqankutapis, jukllapi sutikunata qillqaspa riqsichiymi munakun.
(iii) Juk ruwasqa apana kaq kaptin chayta riqsichina tiyan, jinamanta OUP-pi kaqkunaqa chayta tarinankupaq.
(iv) Kitiyki, imanar yupayniyki, juk chaski apaypis chayman qillqanapaq, chayniqta tarisunaykupaq.
(v) Sumaq sunquwan llamk’aspa waqllisqa ruwaymanta sut’inchaq rimaykunapis allin kanman.
(vi) Imakunatachus qillqasqapi allinta sut’inchasqa kachkan, qhipanchaqjina kaptin, waqllisqata allinchanapaq atiyniyuqmi ñispa.
Kay chaski apayta ñuqaykup DMCA umalliqniykuman apachiy:
By email: dmca@oup.com
By post: Legal Department
Oxford University Press
Great Clarendon Street
Oxford
OX2 6DP
United Kingdom
Yanapakuypa Yaykunan
Mayk'aq chiqaqchaypaq Web kitita 24 phanikuna hapirinalla punchawpi kallpachayku, mana responsable kaykuchu sichus wakin yuyay Web kitipaq wakin phanipip wakin mit'apaq mana llamkanchu.
Yaykuna Web kitipi mana chaykamalla qichusqan chaymanta mana willanayuq sistema sasachayniyuqwan.
Ruwaqpa paqarichisqa winasqata
Patmakuna Web kitipi ruwaqkuna qipiypaq winasqayuq uyakunku. Winasqa ruwaqkunarayku qipisqan kay qawanakuna OUP kaqmanta mana qawarichiyta munankuchu. Qipisqa winasqata Web kitiykupi, Kamachinakunaykurayku kamachiypaq ari ñinki. Garantia kasqani kay winaswa Kamachinakunawan chaymanta llapa munasqa derechos tiyanki chaymanta imankuna wakin sapalla utaq derechos propietarios kimsa runakunapaq mana jankuchaniku, imankuna mana tecnico waqllichiqkuna kanchu (mana harkasqayuqwan, computadora waqllichiqkuna, logic bombs, Troyano kawallukuna, khurukuna, waqllichisqa imankuna, mana allinchu willayta utaq wak mana allin software utaq waqllichisqa willayta yapay).
OUP derechota waqaychan, juklla jamut'aqniyuq, qawaypaq, qillqaypaq utaq wakin winasqa chiqaqchay kay OUP Kamachinakuna (tapuna) chaymanta/utaq map'achay, mana kamachisqa, kamayku, obsceno utaq objetable mana uyakunkuchu. Chantapas sichus ruwasqa, OUP wakin responsabilidad utaq kamachiynin wakin winasqapaq qamrayku utaq wak ruwaqpa Web kitinmanta nin. Derechos tiyaykupas qhawaypaq riqsiniyki kallpasqa kamachinakunaman kamachiypaq utaq wakin kimsayuq pitaq wakin winasqa willasqan utaq qamrayku Web kitiykuta juk violacion yuyayniyuq derechosninkumanta qipisqan, utaq derechosninku sapallapaq.
OUPpa derechosnin ruwaypaq ruwaqpa winasqan paqarichisqan
Wakin winasqa Web kitiykuman qipiyta mana iñisqa ruwasqan. OUP kaqmanta qampaq uyakuchkan ruwaypaq Web kitiwan tupaq Kamachiy Willanawan (Ruwayta Web kiti hanaqpi winasqamanta rikuy), OUP juk wiñay, llapa pachapi, irrevocable, mana regaliakunawan, qupuynin, mana akllasqa licencia ruwaypaq, qillqaypaq, qhawarichiypaq, qhawaypaq, rimaypaq runakunawan chaymanta thasnuypaq kay winasqa (utaq wakin patma kaqmanta) llapa simipi wakin imaynapi utaq mediopi sichus kunan kanña (chaymanta sullk'a licencia llapa derechosnipaq). Wakin moral derechos wakin winasqapi Web kitiykuman qipinki (yapay ichaqa mana derechos riqsichisqa qillqaq hina harksqanchu). Mañakuy qampaq atikuyku ichaqa ari ñinki chay mana kamachisqa ruwaypaq kaykuchu.
Moderacion
Derechos qawaypaq llapa willanakuna Web kitipi wakin imapaq waqaychayku chayta kay kamachisqa willanata chaymanta/utaq Kamachinakuna sasachakunku.
Tatichiynin chaymata Tukuynin
Niyku, discrecionniykupi, sichus kay kamachisqa willanawan utaq Kamachinakuna [link] Web kitimanta ruwanyniyku kasqan. Mayk'aq mana kay kamachisqa willanata utaq Kamachinakunata ruwankichu, kay ruwana ruwayku allinlla yuyayku ichaqa mana harkasqa waqllichiniyuqwan harkasqanchu utaq wakin ruwaqta niypaq pitaq kay kamachisqa willanata utaq Kamachinata tiyanchu, chaymanta llapa ñawpaq willanakuna chaymanta qillqakuna qichuy.
Sasachasqaruwaypaq kay kamachisqa willanawan chaymanta/utaq Kamachinakuna utqhay utaq wiñaypaq qichunata tukukun yaykunapaq chaymanta/utaq derechos ruwaypaq kay Web tikita..
Kawsarichisqa Llapan Web kitikunapaq
Kawsarichisqa llapan Web kitimanta riqsichinki chanta, llapa ruwasqa local kamachinakunawan jurisdiccionniykipi ari ñinki mayk'aq Web kitita ruwachkan.
Willakuyta Web kitipi uyaychayku kay willanakuna utaq chaqrusqa willanakuna yanapakuykunaykuman chaymanta/utaq rurukunaykuman tiyan kay willasqa utaq hapirinalla suyuykipi kankuchu. Willanakuna mana yapanchu kay yanapakuykuna chaymanta/utaq rurukuna suyuykipi uyaychayta ruwayku.
Simi
Kay kamachisqa willanata Inglés simipi siqichisqan. Sichus kay kamachisqa willana wakin simipi tikrasqan, Inglés simipa ima niraqnin llallin.
Kamachiypa Kamachinan
Kay kamachisqa willana ari ñinki kay tupaq kamachinakunawan chaymanta tribunalkuna Reino Unidopi chaymanta Galespi kamachisqanku. Chantapas, mana hayk'aq kay kamachisqa willanapi OUP ruwasqa wakin cortepi yapanku apachinapaq juk ruwana kay maqllupaq yuyayniyuq derechoskunayuqpaq.
Propietario imayna kanapi
Oxforddictionaries.com kaqta chaymanta sullk'a dominiokunayuq willay wakin simikuna yapanku chayta propietario imayna kananta qillqasqa markakuna hina utaq chantapas tiyanku utaq uyakusqanku. Yapariyniyku mana niyta kanchu chanta kamachisqa metakunapaq mana kaqniyuqpaq utaq lliw niynin wakin kamachiypa iñisqapaq kamachinapa imayna kananninkuwan yapasqa tiyanku. Ruwanakunapi maypi runakunapa qillqaynin wakin evidencia tiyanku kay simi propietario imayna kananta yaykunapi simipaq nisqan ichaqa mana jamut'a kay kamachisqa imayna kananta simikuna hina ruwasqan utaq nisqan.
Qillqakuna chaymanta wak willakuy Oxford Dictionaries blog willanakunapi tiyasqan chaymanta rimasqakuna qillqakunata utaq tarikusqankunata Oxford University Press kaqmanta mana qhawariyta munankuchu.


text:
Mateo 23 Mushuj Testamento Diospaj Shimi (MTDS)
Mandashcata yachachijcunata fariseocunatami Jesusca sinchita juchachishca
23 Chai q'uipami Jesusca, paipaj yachacujcunatapish, caishuj gentecunatapish cashna nirca: 2 «Mandashcata yachachijcuna, fariseocunaca Moisés Mandashcatami yachachincuna. 3 Chaimanta paicuna imalla yachachishcataca, tucuita caźunallami canguichij. Shina cashpapish, paicuna rurashcataca ama catinguichijchu. Paicunaca allita yachachishpapish, paicuna yachachishca shinaca mana causanchu. 4 Shujtajcunamanca pi mana cuyuchipaj jatun quipita apachij shinami, maita mana ruraipajta yachachincuna. Chai quipita mana japirisha nij shinami, paicunallataj yachachishcataca mana ruranata munancuna. 5 Shujtajcunapi ricuringaraicullami imapish ricurinallata rurancuna: Diospaj Shimimanta mirga quillcacunatapish tucuicuna ricunalla cachunmi, ashtahuan jatunta rurashpa frentepipish, maquipipish huatarishpa purincuna. Churanatapish, ashtahuan suni flecosyuj churanatami churarincuna. 6 Maipi ima jatun micuicunapipish, tandanacuna huasicunapipish, punta alli tiyarinapi tiyarinamantaca huañucuncunami. 7 Shinallataj plazacunapi gentecuna: “Yachachij, yachachij” nishpa alabaduchunpishmi munancuna. 8 Ashtahuanpish cancunaca, shujtajcuna yachachij nichunca, ama munanguichij. Ñucallami cancunata Yachachij, Quishpichij Cristo cani. Cancunaca, tucuicuna huauquindijcunami canguichij. 9 Shujlla Yayatami jahua pachapi charinguichij, chaimanta cai pachapica ama pitapish yaya ninguichij. 10 Ñucalla cancunata Yachachij, Quishpichij Cristo cashcamanta, shujtajcuna cancunata yachachij nichunca, ama munanguichij. 11 Cancunapuramanta maijanpish puntapi cajca, caishujcunata servij cachun. 12 Jatun tucujtaca, pingachingami. Mana jatun tucujtaca, jatun canapimi churanga.
13 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Jahua pacha Dios mandacunmanca cancunallatajpish mana yaicunguichijchu, yaicushun nicujcunatapish mana yaicuchun saquinguichijchu.
14 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunaca viuda huarmicunapaj huasicunata quichushpa millpujcunami canguichij. Chashna rurashpapish alli ricuringaraicullami, Diosta unita mañaj tucunguichij. Cancunapajmi, ashtahuan jatun llaquita aparinguichij.
15 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Shujllapish cancunata catichun nishpami, mama cuchata, allpata, maita rishpapish yachachinguichij. Ña cancunata catijpica, ucu pachaman rinapajlla cancunata yalli millaicunatami ruranguichij.
16 Ñahui mana ricuj pushajcunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! “Imata rurana tucushpa ‘Diospaj huasimantami rurasha’ nishpaca, mana pajtachingapajpish rimanallami. Imata rurana tucushpa, ‘Diospaj huasipi tiyaj curimantami rurasha’ nishpaca, pajtachinatajmi” nishpami yachachinguichij. 17 ¡Upacuna, cancunaca ñahui mana ricujcunami canguichij! ¿Curichu, Diospaj huasichu, maijantaj ashtahuan Diospajlla? Diospaj huasimi curitaca Diospajllata ruran. 18 Caitapish yachachinguichijmi: “Imata rurana tucushpa, ‘Altarmantami rurasha’ nishpaca, mana pajtachingapajpish rimanallami.” Cutin, “ ‘Altar jahuapi Diosman cushca tiyacujmantami rurasha’ nishpaca, pajtachinatajmi” nishpami yachachinguichij. 19 ¡Upacuna, cancunaca ñahui mana ricujcunami canguichij! ¿Diosman cushcachu, mana cashpaca altarchu, maijantaj ashtahuan Diospajlla? Diosman cushcataca, altarmi Diospajllata ruran. 20 Imata rurana tucushpa “Altarmantami rurasha” nishpaca, altar jahuapi Diosman cushca tiyacujtapishmari riman. 21 Shinallataj imata rurana tucushpa, “Diospaj huasimantami rurasha” nishpaca, chai huasitapish chaipi caj Diostapishmi riman. 22 Shinallataj imata rurana tucushpa,“Jahua pachita” nishpaca, Taita Diospaj jatun tiyarinatapish, chaipi tiyacuj Diostapishmi riman.
23 Mandashcacunata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunaca mentata, anista, cominotaca chungamanta shujta Diosman cunguichijtajmari. Chaita cushpapish, “Cashcata ruraichij, shujtajcunata llaquichij, Diosta crichij” nishpa Mandashcapi tiyacuj, ashtahuan allitamari saquishcanguichij. Diosman cunatapish mana saquishpami, caicunataraj rurana canguichij. 24 ¡Cancunaca ñahui mana ricuj pushajcunami canguichij! Micunapi uchilla chuspi urmajpica, shushunguichijmi. Jatun camellotatajcarinpish millpunguichijllami. 25 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunaca vasota, platota jahua ladollata alli maillashca shinami canguichij. Ashtahuanpish shungupica shuhuana, pitapish llaquichina yuyaicunallahuan jundami canguichij. 26 ¡Ñahui mana ricuj fariseo! Vasopish, platopish Jahua ladondij ama mapa cachunca, ucutaraj alli maillaiari.
27 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunaca, huañushcacuna siricun bovedata yurajyachishca shinami canguichij. Chai jutcucunaca, jahuata sumaj ricurishpapish, ucumanca ashnacuj ismushca tullucunallahuan jundami. 28 Chai shinamari cancunapish shujtajcunapaj ricuipica, cashcata rurajcuna shina ricuringuichij. Ashtahuanpish ucu shungupica llullana yuyaillahuan, imapish mapata rurana yuyaillahuanmi junda canguichij.
29 Mandashcata yachachijcuna, fariseocuna, mishqui shimi, jayaj shungucunami canguichij. ¡Ai, imachari tucunguichij! Cancunaca, Dios ima nishcata huillajcunata pambashca bovedacunatapish, cashcata ruraj runacunata yuyaringapaj pircashcacunatatajcarinpish sumajtami allichishpa charinguichij. 30 Chaicunata rurashpaca: “Dios ima nishcata huillajcunata ñucanchij ñaupa yayacuna huañuchicui punllacunapi causashca cashpaca, manataj paicunata huañuchichun saquinchijmanchu carca” ninguichijmi. 31 Chashna nishpaca, cancunallatajmi, Dios ima nishcata huillajcunata huañuchijcunapaj huahuacuna cashcata rijsiringuichij. 32 ¡Cancunapaj ñaupa yayacuna imallata rurashpa shamushcataca, tucuchingacama caticuichijlla!
33 ¡Culebracunamanta miramushca, culebra canllacuna! Ucu pacha jatun llaquiman rinamantaca, ¿ima shinataj quishpiri tucunguichigari? 34 Chashna cashcamantaca, Dios ima nishcata huillajcunata, alli yachajcunata, Mandashcata yachachijcunata cancunapajman cachajpipish, maijancunataca japishpa huañuchinguichijmi. Maijancunataca chacatanguichijmi, maijancunataca cancuna tandanacuna huasicunapi macanguichijmi, pueblon pueblon catishpami llaquichinguichij. 35 Chaimantami, cashcata rurashpa causaj ñaupa runacunata huañuchishca yahuarmantaca, cancuna llaquita apanguichij. Cashcata ruraj Abelpaj yahuarmanta callarishpaca, Berequiaspaj churi Zacariaspaj yahuarcamami cancuna llaquita apanguichij. Cancunami Zacariastaca Diospaj huasihuan, altarhuan chaupipi huañuchircanguichij. 36 Cai runacunatami chai tucui jatun llaquicuna japinga. Chashnatajmi canga.
Jerusalenpi causajcunata llaquishpami Jesusca huacashca
37 ¡Jerusalén, Jerusalén! ¡Dios ima nishcata huillajcunata huañuchinguica! Cambajman cachashca huillajcunatapish, rumicunahuan shitanguica. Tauca cutinmari, mama atillpa paipaj huahuacunata ugllaj shina pacasha nircani. Ashtahuanpish manataj uyanguichijchu. 38 Chaimantami cancunapaj huasica, ñalla shitashca saquiringa. 39 Ñuca nishcata yuyarichij, cunanmantapacha ñucataca: “Mandaj Dios cachajpi shamucuj, allimari cangui” ningacama, manataj ricunguichijchu» nircami.


text:
Bongará pruwinsya
Bongará pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Bongará jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Bongará) Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Jumbilla llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Mayrapata - Pumallaqta (+3.200 m)
- Mayukuna: Imasa mayu - Nieva mayu - Utkupampa mayu
- Quchakuna:: Pumaqucha
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka iskayniyuq distritunmi kan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Quqta phaqcha (771 m hanaq)
- Pumaqucha (12 km²)


text:
Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra, thay simipi:ทักษิณ ชินวัตร, (* 21 ñiqin anta situwa killapi 1949 watapi paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2001 watamanta 2006 watakama ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lert Shinawatra; Mama: Yindi Ramingwong.
Ñawpaq warmi: Potjaman Damapong
Churinkuna: Panthongtae Shinawatra, Pinthontha Shinawatra y Praethongtharn Shinawatra.
Yachaywasi: Montfort College.
Alma mater: Eastern Kentucky Yachay suntur wan Mama llaqtap Houston yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thaksin Shinawatra.


text:
Cornelio Saavedra pruwinsya
Cornelio Saavedra pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Cornelio Saavedra jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Cornelio Saavedra) Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Betanzos llaqtam (4.168 llaqtayuq, 2001 watapi).
Utuyu llaqtapiqa, Betanzos munisipyupi, Cornelio Saavedras paqarirqa jinataq bawtisakurqa. Payqa Argentinap ñawpaq umalliqninsi karqa. Chayrayku sutikun Cornelio Saavedra pruwinsya.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cornelio Saavedra pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Cornelio Saavedra


text:
Killkariy pacha Costa 2018-2019
Yachaymanta Tukuy Mamallaktapi Rikuk Wasi, mamallaktapa yachana wasikunaman yaykuchun, killkay pachata Anitusuyupi, Kuntisuyupi 2018-2019 watapi ña kallarin.
Kay ruraykunaka ishkay pachapi rurankuna:
Mutsurishka pankakuna
Shuktak yachana wasikunamanta mamallaktapa yachana wasikunaman yallikushpa; shinallatak karu llaktamanta, kutin yachanaman tikray, yachayman kimichina, llakipi urmanalla, kimirishkalla kashpaka chay hawapi rikuchishka pankuna hawami, ashtawanpash puchukay watapi yachakukushka pankata apana kan; shinami maykan patapi kilkanata rikunkakuna.
Kikinkunallata killkana
Yaya kashpa, mama kashpapash kikinpa wasimanta, kikinpa llankana wasimanta kay http://juntos.educacion.gob.ec. Yaykushpa killkanallami kan.
Yayamama mana internetta charishpaka, chay infocentro nishka wasiman rinalla kan.
Ima pachakuna kallarin, tukurinapash
Maykankunapash wasipi, llankana ukupi killkakushpaka ima punchapash, ima pachapash ruranallami kan; ashtawanpash sábado puncha, lunes punchapash killkanallami kan, 06 punchamanta, noviembre killamanta, 20 puncha, enero killakama, 2018 watakamanmi hapina kan.
Pikunatatak kaykunapi killkana kan
SHUKNIKIPI chayrak mamallaktapa yachana wasikunaman yaykuk rikuk wawakuna, wamrakuna:
Shinallatak shuktak wawakuna, mana wawkikunata, panikunata charikkunatapash killkanallami kan. Shinapash mana kaykunapi kana kan:
Kay killkaykunataka Killkana ukuman rishpa killkana
Yayamamakunallatak killkanaka, 06 punchamanta, noviembre killamanta, 20 puncha, enero killakama, 2018 watakamanmi hapina kan; lunes punchamanta, viernes punchakama, 08:30 pachamanta, 16:30 pachakama hapikuna kan.
Yaya, mamapa, maykanpash killkachichun minkashka runapa kikin pankapi yupapa puchukay yupata rikushpami chaskina kan:
Kikinpa wasima kuchulla maypí killkakukta tapuna kanki.
Shuktak llakikunata charik wwakunata kimichina ukukunamanta (UDAI)
Patsak chusku chunka UDAI ukukunata, tukuy mamallaktapi, distrito ukukunapi wiñachishkami kan; kay ukukunawanmi yachaykunapi imapash llakikunata charik, mana charik wawakunata ashtawan kikimichinkapak munankuna; shinami tukuyla wawakuna kimirinkakuna, yachaymanta mana llukshinkakuna.
UDAI ukunaka yachaykunapi, imashina yachachinakunapi, yachaykunapipashmi yanapankuna.
Kay yanapaykunaka, tukuylla wawakuna yachaypi kachunmi llankan, mana maykan wawakunapash yachaymanta karuyachun, mana yachay illak sakirichunmi yanapan.
Estas unidades están habilitadas exclusivamente para la inscripción de aspirantes con necesidades educativas especiales asociadas a la discapacidad o que tengan una enfermedad catastrófica.
Makan UDAI yanapak uku, kikinpa wasiman kuchulla kakta tapuna kanki:


text:
Ñawikaruy
Ñawikaruy, Karumanta rikuna icha Tiliwisyun (kastilla simipi: televisión) nisqaqa karu rikunapaq uyarinapaqpas, siq'isqakunata, llimphikunata, ruqyaytapas (rimasqakunata) radyu illanchay nisqawan apaykuq llamk'ana llikam. Illanchaq llamk'anataqa ñawikaruy ankichiq (emisor de televisión) ninchikmi, wasinchikkunapi kaq chaskiqkunatataq icha ñawikaruy chaskiq (receptor de televisión, televisor).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya (widyu, video)


text:
Papa lancha
Papa lancha icha Papa ismuy (Phytophthora infestans) nisqaqa kaqlla sutiyuq papa yurap unquyninta paqarichiq qurwaram, runtu k'allampa (Oomycetes) nisqa kawsaqkunaman kapuq.
Chay papa lanchaqa 1845 watamanta 1849 watakamas Ilandapi hatun yarqaytas paqarichisqan.
Solanum bulbocastanum nisqa k'ita papa chay papa lanchawanqa manam unqunchu.
Qurwarap muruchankuna unqusqa papakunapi allpapim chiri mit'anta kawsan. Q'uñi, huq'u mi'apim ancha utqayllam wiñan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Papa lancha.
- Papalanchata jarkanatayachankapak ñankamu (PDF)


text:
Kulli simi
Kulli simi nisqaqa kunan Chincha Piruwpi - Qispi kay suyupi (Hulkan pruwinsya, Utusku pruwinsya, Santiago Chuku pruwinsya, Wamachuku pruwinsya - ñawpa Wamachuku suyupi) Kashamarka suyupi (Kashamarka pruwinsyapi - ñawpa Kuwismanku suyupi), Anqash suyupipas (Pallasqa pruwinsyapi), qunti yunkamanta Marañun mayukama - ñawpa pacha lliwanta aswan rimaqniyuq rimaysi karqan. Kulli simiqa 1950 watakunapichá wañurqan, ichataq manam riqsinchikchu, hayk'apllapi.
Kaymi huk kulli simimanta rimakuna:
- ahhi: warmi
- čallua: challwa (qhichwa simimanta)
- čollapù: wañuy
- ču: uma
- čuko: allpa
- čukuáll: sunqu
- gorán: mayu
- kankiù: asiy
- kañi: ñaña, pani
- keda: qucha
- kimit: wawqi, turi
- kinù: tayta
- koñ, goñ: yaku
- kumù: upyay
- miù: mikhuy
- mù: nina
- mùñ: killa
- tay: urqu
- urù: sach'a
- usù: runa
Kaymi huk kulli simimanta llaqta sutikuna:
- Kunchuku: "yaku allpa"
Ichá Inkawasi-Kañaris, Kashamarka rimaypipas huk rimakuna kulli simimanta, ahinataq das (utqaylla), inap (k'uychi), shukaki (uma nanay).


text:
Pikachu
From Uncyclopedia, the content-free encyclopedia
“Pikachuuuuuu!”
Pikachu pikachu (Pika chu) pika pikachu pika Pikachu PIKA pika pikachu pika PIKA pikachu. Pikachu, pi-ka-chu, PI-KA-CHU!!! Chu Chu/Pikachu pika pikachu. Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu pikachu. Pika-pika chu-chu pi-chu pikachu? PIKA! Pikachu pika pikachu...
Pikachu pika pika pika, chu? Pika pika pika, kachu? Pi pii Chuuu! Pi chuuu! Pika pikachu pika. Pikachu pi-pi pika Pikáchu ka-ka pika. Pika Pikachu, Pikachu, Pikachu, pika Pikachu! Pikachu pika Pikachu pikachu pika Pikachu ... pika Pikachu. Pi Chu Chu pikachu, pikachu Chu Chu Pi, pikaaa! Pikaaa! Pi-kachu pikachu pikachu. Pi-kachu, Chuchu. Pikachu chuchu pika-pika chu-chu pi-chu. Pika-pika chu-chu pi-chu! Pika kachu. Chuchu, pika kachu!
CHU! Pika kachu chuchu pikachu! PIKA pika Pikachu pika PIKA Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu!
Pika Pikachews
Pika Pikachew pika pikachu, pika pi chuuu! PI CHUUU!!! Pika pika pikachu, pi chu? Pika Pikachu Chuchu pikaa chuu pikaa. Pika pikachu Pikachu.
Pipi, chuu pi-kaaa-chu pikaa chu kaa Chuuu, (kaa Kaa pikachu pikaa Pikapi pika-pi...) piii-pikaa piika Chu Pika-pika piika Piikachu Pii Chuuu-chuuu Chu chuu Pi kachu pi Pikachu Pika-pi chu pikaa piika Pipi Chu kachu Pii Chu Chuuuu-pika Ka kachu-pikaa Pika-pika. Piii piii kaaa-chuu Pikapi-pikapi chu kaa piikachu Piii chu Pi pi-piikachu ka Chu Kachu pi ka-pikachu pi-i-piikachu (chu Pii Kachu-piika-pi pi-i Kaaa chuuuu) Kachu pi-i piii chu kachu pi-i Chuu piii Pikachu chu Kaa-pika-pika pikachu-piii. Kaa pi kaa Pi-ka-chu piii chu Piii, pi-ka-chu Pikapi Pika-pika chuu Pika-pi-pika-chu ka pika piikaa chuuu Pi chuuu piikaa-pi-i Pika-pi "kaaa-chuuu" pi-i Pi-kaa-chuuuu-pi. Chu-pika-pika pi chu pii-piikaa kaa pipi piikachu pipi chuuuu kaa chu-chuuuu kaa Chu-kaa Kaa piii pipi Kaaa pi-piii-pika-pi piika Pi, chu-pika-chu Pi-i Piikaa ka Kaaa Pi kaa Pika pika-pi. Pika Pi, Pikachu, kaa pika-chu pikachu Ka Chu pi-i; Pika-chu Chu Pika-pika-pika Pii pii pikaa Kaa pika-chu piikaa Piika Pi-kaaa-chu, pi kaaa ka Pi chu Chu piii pipi kachu Chu Kachu piii piii kachu Chu ka pi-i Pikaa. pikapi pi-i Pikaa ka Chu pi-kaaa-chu Kachu chuuu pi-kaaa-chu.
Pikachu
Pikachu kaa pika-pika-piika kaa Pi-pi-kaaa-chu ka-pi-kaaa-chu pikachu pikachu, Pika chu, Pi kachu.
Pikachu ka Chu pi Kaa pika-pika ka Pikáchu pika-pi-pi-i kachu Chu Pikáchu Kachu Pii-chuuuu—pi pika-pi-kachu chu pikapi chuu, pikapi, pikapi, pikapi, Pika-pika pikapi, pi-i piika chuuu pikachu Chu pikachu chuuuu. Ka ka pi-i Pikáchu, Pikachu pikaa Piika Pikáchu ka pika-pika pikachu Chu chu pikapi, chuuu, kaa pikaa ka Chu pika-pi. Pikachu ka Kachu pii Chuu kachu-pika-pi-ka Pikáchu, Pika-chu pi-ka-chu pi Pikachu Pi pi Pika-pika pika-chu-ka ka kaa Pikáchu pikaa Piikaa. Pikachu Pi piikaa pi-kaaa-chu-chu pi-i kachu pika-pika Pikáchu, pi Pi-kaaa-chu chu pi-i piikachu chuuuu pi Kaa Pikáchu pikachu-pi, Kaa chu chuuuu ka chuu pi piikachu Pikachu pi piikaa kachu.
Pikachu pi-i Kachu pi Kaa Pikáchu Pi-i-piikaa, Pikachu pi-i pikapi chuuu pi chuuuu, Pikachu,[pi] Pika-pi, chu chuuu-pikachu Kaaa pi-pika-pika, Pika-chu, Pi-i Chu-pikachu pika-pika (Kaaa pi pikapi pikachu), pi chuu chuuu-chuuu, Pi-pii-chuuuu kaa pika-pi-pi-i chuuu. Ka chu piikachu-Pika Pikáchu, Pikachu Kaa kachu pi-i-pikachu-pi pi pi-i Pika-pi chu pika-chu pi Ka piikaa-kaa-chuuu pikachu.
Pi-Pi
Pika-pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu pi-pi pikachu pi-ka-chu'pi pika pika chu. Pika pika chu pikachu! Pikachu pika pi-pikachu, Pi-pi-pi-pi-pi-pi. Ppi-ka-chu'pi-pi-pi-pi-pi-pi... Pii pi-ka-chu pikachu. Pikachu pika pikachu pika- pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu:
- Pika-pika-kaaa pika-pika Pikapi chu chu piikachu chu piii pi-i Chu chu pika-chu pi chuuuu-pikachu.
- Ka pi-i'chu Pikapi, chu Pii Pika-pika Pi piika pika Pi chuuu-chuu chuuuu chu pii-piikaa pi-i-chuuuu, piika chu Kaaa-piikaa Ka pipi Kaa pi piikaa chu Pikachu chu pi-kaaa-chu Kachu chu Pika-pi chuuuu chuuuu-pikapi. chu'chu Pikapi Chu Pikachu chu kachu pika pii piikachu chu pi kachu, pika-chu piikachu-pi ka pikachu-chu.
- Chuuuu Pika-pika Piii pii pika-pi Pi Pi-i pika-pika pika-chu-chu piii "...pii pipi chu pipi chu Piikachu Pii [Pii pika-chu'] Pika-pika pi-i pi kaa Pika-pi chuu: "chu Pi pika Pika, chu Ka kaaa pika", pikapi Chu chu-chu-pika-pika pi pika pi piikachu kaa pipi-piika piii-pika-pika chuuuu kachu-pi-kaaa-chu chu Pi-i Pika-pika-pi.
- Pi-kaaa-chu Chu pika-pi pikaa kachu kaaa-chuuu, kaa chuuu pikachu, chu Pikachu, Pi-pikachu pi-kaaa-pikachu Kaa Pi pi Pika-chu Pi-i pika-pika.
- Pi-kaaa-chu chuuuu, pi pi-i Pika pika-pi pika-pikachu, Piika kachu kaa pikachu pikachu chu Pika-pika pi Chu kachu Pika-chu pika-pika.
- Pi Pii Pipi'pi chuuu, pika-pi pika-pika-pii-chu pi-i pika-pika-pi kachu Pikachu pi pika-chu chu Pipi.
- Piikaa-pi-i pi-pii-pika-pika-chu, pika pii-ka-chuu pika pika piiiikaachuuu pikaa, pika pika pikaachu pikaaaa pika-pi pika-pi pikaaaachu.
- Pika-pika Pika-pika piii chuuuu pika-chu-piii chu chu piii Ka chu Pii Kaa Piii pii pika-pi Piikaa chuuu-chuu chu pi-kaaa-chu, pii-piikaa pika-chu pika-pika. kachu-pika-pi, Pii Pika-chu Piikaa Pipi-pikapi kachu piikaa chu Pi,kaa chuu Pikachu pi Pika pi-kaaa-chu Ka pikapi pikachu chu Chuu.
Ka-Ka
Pikachu pika-pi, pi pii pika-pi. Pikachu ka chuuu! Ka chu pika-pi chu, pika chu pikachu. Pika chu pikachu pi pii, pi pii. Pika pika pikachu Chu Chu pika:
Chuuuu, pika-pika, pikachu-kaaa, kaa pi-kaaa-chu pi-i Pika-chu Kachu Ka Pika-pi Ka pikachu-piikaa pi-kaaa-chu-pi piii Kachu Kaa pika-pi chu pii Pi pika-pi, Pikaa pi pi chuuu Pi Pi-i kachu-pika-pika kachu Pika-pika pi-i Pika-chu-pii Piika-piikaa-pi. chuuu Pi-ka-chu, kaa Pikachu, pi-i kaaa Pikapi pi Pika-pi chu Kaa-pika-pika chuuu-piii.[chu] piikaa, pika-pika Pi-i kaa-piii kaa Pii Piikachu-kaa Piikaa pika-pika, piika kaa-piikachu pika-pika piikaa pi-i Kachu pikachu-kaaa kachu pika Ka pii chu-pika-pika kachu. Pi chuuu Pika-pika, pii pi-i Chu chu Chu pikachu pikachu Pi-kaaa-chu-chuu, ka kachu-pikapi kachu kaa-pi-ka-chu pikachu Chuu-pikapi. kaa piikaa-kaaa Pika-pika piikaa Pikapi pika-pika pika-pika-pi-chu Ka Chuu pikachu Chuuuu kaa-pika-pika. kaa chuuu-piii pikaa-pikachu piikachu-chu pika-chuuuu Kachu Piii pika-pika chu pika-pika pi pika piikaa ka pi-i pikapi.
Pika-Pi Kachuu-pii
ある日,ピカチュウは,任天堂-全土の旅にされ,彼はピカチュウを尋ねた老人に会った:"あなたは私の黄金の牛をフェッチ悪ニンテンドー武将が盗まれてhesのお願いか,チームのロケットは彼が非常に重要です.あなたが戻って無事私の牛を持ってくれば,私の家族は,私は3つの願いをを与えなければならない.私の小さな黄色のマウスの友人."
Chu-Chu


text:
Such'i qucha (Apulupampa)
Such'i qucha (kastilla simipi: Laguna Suches) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi Piruw mama llaqtapipas, huk qucham, Apulupampa sallqa pacha suyu uhupi, Apulupampa urqukunapi. Buliwya suyupiqa Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi,Suchi kantunpi tiyan, Piruw llaqtapiqa Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananea distritupi tiyan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Such'i mayu
- Ananiya rit'i urqu
- Chawpi Urqu
- Hatun Palumani
- Sina llaqta
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Sina llaqta, Ananiya rit'i urqu, Chawpi urqu, Hatun Palumani, Palumani Tranka, Such'i qucha
- Apulupampa urqukuna


text:
Piruw
Piruw (kastilla simipi: Perú, aymara simipi: Piruw) nisqaqa Urin Awya Yalapi huk Sinchawkam. Uma llaqtanqa Lima llaqtam.
Piruwqa sapan llaqtam, umalliqniyuq, Qurinaka nisqa rimana huñunakuyniyuqpas.
Wichay larumanta Ikwadur llaqtawan, Kulumbiya llaqtawan tinkuna, inti lluqsiy larumantataq Brasil llaqtawan Buliwya llaqtawan tinkuna, uray larumantataq Chili llaqtawan Buliwya llaqtawan Titiqaqa quchawan tinkuna, inti chinkay larumantataq Pasiphiku mama quchawan tinkusqa.
Suyu hina hatunkamachiyllana chawanasqa llaqtanchik, hallp'antaq 1 285 216 km² chhikanmi, Piruwpam 29 hunu tiyaqyuqmi; paykunaqa kastillanu, qhichwa, aymara rimaqkunam, chaymanta wah runakunaq rimayninkupis kallantaqmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw llaqtaqa iskay chunka tawayuq Dipartamintuyuqmi Suyukuna, huk Pruwinsia Constitucionalwan kuska; hatun riqsisqa llaqtakunaqa kaykunan: Lima, Ariqipa, Truhillu, Chiklayu, Wankayu, Piwra, Qusqu chaymanta Chimputi llaqtawan.
Unay pacha conquistasqamanta Piruw llaqtaqa kimsa hatunsuyuman t`ipisqa kaqkasqa: Chala (Costa) nisqa Pasiphiku mama quchawan tinkusqa; chaymantataq Walla (Sierra) nisqa hanan pata llaqtakuna; chaymantataq Urqu (montaña) nisqa Amarumayu sach'a-sach'a suyu (Selva Amazónica) nisqa karqan. Kayhinaman t'ipisqaqa 1941 watakamallan kaq kasqa; imaraykuchus chhaqay III Asamblea General del Instituto Panamericano de Geografía e Historia nisqaqa pusaq regionman t`ipiytan apruwasqaku, chaymanta Geógrafo nisqa Javier Pulgar Vidal nisqa yuyasqa. Kay musuq t`ipiyqa Mapa Fisiográfico nisqatan rikhurichisqa, chaymi chiqan biogeografican; hinamantan kayhina suyukuna rikhurisqa:
- Urqukuna: Shuyturahu - Awsanqati - Sallqantay - Saksarayuq - Shaprarahu - Waskaran - Yerupaja - - Wallakuna
- Ariqkuna: Ampay - Chhachani - Chupiqiña - Hamp'atu urqu - Misti urqu
- Quchakuna: Titiqaqa qucha - Chinchayqucha - Pallqaqucha - Aqupiya qucha Chuqllu qucha - Lankilayu - Parinaqucha - Pumaqanchi qucha - Qunuqucha - Salinas qucha - Siwinaqucha
- Mayukuna: Amarumayu - Apurimaq - Huchusuma mayu - Mantaru- Marañun - Mayutata - Pampas mayu - Putumayu - Rimaq mayu - Santa mayu - Tampu mayu - Tumpis mayu - Ukayali - Willkamayu
- Wat'akuna: Chincha wat'akunakuna - Ballestas wat'akuna - Yuraqwat'a - Titiqaqa wat'a - Amantani - Intika - Uru wat'akuna
- Amachasqa sallqa suyukuna: Abiseo mayu mamallaqta parki - Alto Purús mamallaqta parki - Bahuaja-Sonene mamallaqta parki - Cerros de Amotape mamallaqta parki - Cordillera Azul mamallaqta parki - Cutervo mamallaqta parki - Manu mamallaqta parki - Paraqas mamallaqta parki - Tinku Mariya mamallaqta parki - Utishi mamallaqta parki - Waskaran mamallaqta parki - Yanachaga-Chemillén mamallaqta parki
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tropikal chiriqunuy:
Paraymit'a
Chirapakuna
Altu pachakuna
Transisiwnpa
- Qhichwa-qunuy chiriqunuy:
- Pampap chiriqunuy:
Qullaw Urquwan
- Rit'ipa chiriqunuy:
Altu Urqukuna
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- kuntur - tunki - wik'uña - chinchilla - charapa - tiwrun - khillaychuki challwa - chuqi challwa - samanna - pinwinu - quwi - añas - yukra - wisk'acha - mach'aqway - wakamayu - luru - puma - paqucha - wanaku - llama - suwaq'ara - uturunku
Llaqta pusanapaq rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw llaqtapiqa kanmi suyukuna, wamanikuna (194), k'itikunapas.
Piruwpi kanmi 24 suyu, 1 constitucional wamani, ima 1 Metropolitana Suyupas:
Mama llaqta[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Dimukrasya
- Nisqalla Dimukratiya (Democracia nominal), 1824 – 1895
- Qullqisapallap Dimukratiyan (Democracia censataria), 1895 - 1930
- Qharikunap Qillqayatiqpa Dimukratiyan (Democracia masculina alfabeta), 1931 - 1955
- Chaqrusqa Qillqayatiqpa Dimukratiyan (Democracia mixta alfabeta), 1956 – 1978
- Sapsi Dimukratiya (Democracia Universal), 1979 watamanta kunankama
- Sananchakuna: Unancha - Wallqanqa - Llaqta taki - Huk sananchakuna:
- Suti
- Suti: Virú ---> Pirú ---> Perú (kastilla simipi) ---> Piruw (qhichwa simipi)
- Tukri sutin: República Peruana (Piruwki Sapan Llaqta) [1821 - 1950] ---> República del Perú (Piruw Sapan Llaqta Republikan) [1950 watamanta kunankama]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw llaqtapiqa askha runa llaqtakuna indihina ayllu llaqtakunapas tiyanku, Qhichwa runa, Aymara runa, Awahun runa, Ashaninka runa, hukkunapas.
Rimaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simi (tukri simi hina llamk'achisqa): 16 000 000 rimaq
- Qhichwa simi: 8 000 000 rimaq
- Aymara simi: 500 000 rimaq
- Awahun simi: 45 000 rimaq
- Ashaninka simi: 40 000 rimaq
- Machiqinqa simi: 10 000 rimaq
- Haqaru simi: 3 000 rimaq
/1 rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
(Pukyu: [1])
Iñiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kristiyanu iñiy
- Tawantinsuyu iñiy, kathuliku kristiyanu iñiywan chaqrusqa
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lima 8 500 000 tiyaq
- Ariqipa 850 000 tiyaq
- Truhillu 790 000 tiyaq
- Piwra 315 000 tiyaq
- Qusqu 300 000 tiyaq
- Hullaqa 208 553 tiyaq
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kañinakuna: Sol de plata, Libra peruana, Sol de Oro, Inti, Nuevo Sol
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Turistiku llaqtaqa Qusqu, chay Qusqupiqa Machu Pikchu unay llaqta kan, hinaspa Willka Qhichwa kan. Mayutata suyupi tarikullantaq Manu mamallaqta parki. Punu suyupitaq Titiqaqa qucha, hinaspa Sillustanipi chullpakuna kan. Ariqipa suyupitaq Misti nina urqu, Qullqa qhichwa hinaspapis Nina Urqu Qhichwa (Valle de los volcanes) tarikullantaq. Ika suyupitaq Naska siq'ikuna hinaspapis Paraqas mamallaqta parki chaykuna kan. Anqash suyupitaq Waylas qhichwa hinaspa Waskaran (6,768 m) chaykuna kan. Ikitus llaqtapitaq llipin sach'akunayuq selva hinaspa Amarumayu hatun mayu ima kan; Tumpis suyupitaq ima munay playakuna kan. Lampalliqipitaq Valle de las Pirámides hinaspa Tesoros de Sipan nisqakuna kan. Kashamarka suyu Inka armakuna hinaspa sumaq campiñayuq. Qispi kay suyutaq unay pacha mawk'a Chan Chan llaqtayuq.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qillqakuna - Qillqaqkuna
- (Apu) Ollantay (aranwa)
- Waman Puma de Ayala (* 1534 ? (1550 ?) - † c. 1615)
- Inka Garcilaso de la Vega (1539 – 1616)
- César Vallejo (1892 - 1938)
- José María Arguedas (1911 - 1969)
- Julio Ramón Ribeyro (1929 – 1994)
- Mario Vargas Llosa (* 1936)
Taki kapchiy
- Ima Sumaq, Juan Diego Flórez, Felipe Pinglo Alva, Chabuca Granda, Tania Libertad, Jesús Vásquez, Arturo Cavero, Eva Ayllón, Dina Páucar Valverde, Sonia Morales, Delfin Garay, Uchpa, Shapis, Grupo 5, Gianmarco, Susana Baca (takiq, Grammy 2002)
Tusuy
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuntur, Qullqa qhichwa hawanpi phawaq
Inka Garcilaso de la Vega wallqanqa
Mawk'a wasi pampa, Chan Chan
Ruru qhatuq warmi, Wamanqa llaqtapi Ayakuchu suyupi
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Panamirikana ñan
- Khillayñan: 3.462 km
- ñankuna: 72.900 km
- 254 antanka pampa
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Piruw.
- www.congreso.gob.pe - Rimana Wasimanta
- www.congreso.gob.pe / Perú Suyu Hatun Kamay Pirwa 1993
- Peru: Huk Ñeqen Ekolohika kallpayoq Pacha
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (qhichwa simipi widyum)
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (aymara simipi widyum)
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (ashaninka simipi widyum)
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (awahun simipi widyum)
- PETROPERU (qhichwa simipi)
- PETROPERU (aymara simipi)


text:
SECTOR QUECHUA (37)
Chaqra llank’aq runa masiqtaqa may chhika yachaynin tiyan, kay yachayninkuqa unaymantapacha jamun, kuraq tatasmanta wawasman chayan. Kay kuti qhawarisun papa jallch’asqanchispi khuru rikhuriptin imaynata chinkachisunman. CENDA wasipi uk p’anqa kaymanta tiyan.
Añaskitu Puriskiri: Qankunaman watiqmanta qhichwa misk’i qallunchikpi Cuentosta chayachimuyku. Cuentosqa culturanchis, kawsayninchikmanta lluqsimun, kuraq tatakuna, kuraq mamakuna willarikunku, allchhistaq qhichi ninrilla uyarinchis. Comunidadesmanta cuentostaqa ama chinkachinachu, aswanta kallpachana.
Educaciónpaq llank’ayninta tanqaysinanpaq Consejo Educativo de la Nación Quechua (CENAQ) nisqa tiyan, Sucre llaqtapi oficinasnin, chaypitaq tiyan uk directorio, mama Gregoria Vallejos uknin kamachiq, payqa secretaría de formación de recursos humanos CENAQpi.
Watapi uk kutita Ch’uta Raymi ruwarikun Vacas llaqtapi, provincia Arani, departamento Cochabamba, imapaq? Kawsayninchista kallpachanapaq, culturanchikta uqharikapunapaq, culturanchisqa: p’acha,


text:
K'allampa
K'allampa (latin simipi: Fungus - (regnum) Fungi, grigu simipi: Mύknς - Mύknteς) nisqakunaqa yura hina wiñaq, ichaqa manam yurap kurku yawrinkunayuqchu kaq (manam chillkinchu, saphinchu, raphinchu kan), ismuchiq icha atam (qasi uqu), mana mikhuq aswanpas ch'unqaq kawsaqkunam. Huk k'allampakunataq yurakunawan kawsanakunaku, k'allampa saphi nisqapi.
K'allampap tiksi kurku yawrinqa k'allampa q'aytum (hipha nisqapas). Allpa hawanpi achka k'allampa q'aytukunayuq rikunalla puquykunam wiñan.
K'allampa rikch'aqpa puquyninta mana riqsispanchikqa, mana puquq k'allampa (fungi imperfecti, deuteromycetes) ninchik.
Millaq, mikhunanchikkunapi wiñaq, mana icha uchuylla puquyniyuq k'allampakunata qurwara ninchik. Huk qurwarakunaqa unquykunatam paqarichin.
P'uchquchiq, ch'ulla kawsaykuq kaq k'allampakunataqa qunchu ninchikmi.
Laquwan kawsanakuq k'allampakunataq kusma qara (Lichenes: rumi qara, sach'a qara) nisqam.
K'allampa rikch'aq t'aqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mankacha k'allampa (Chytridiomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- T'inki k'allampa (Zygomycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Saphi ukhu k'allampacha (Glomeromycota) - uychuylla k'allampakunalla
- Tiksicha k'allampa (Basidiomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
- Wayaqacha k'allampa (Ascomycota) - hatun, uychuy k'allampakunapas
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ "Taxonomic proposals for the classification of marine yeasts and other yeast-like fungi including the smuts". Bot. Mar. 23: 371. 1980.


text:
Kay servicio nacional de meteorología e hidrología SENAMHI nesqamantan willakamunko hasta domingo p’unchaykamas pasaqta chirikunqa, puna llaqtakunapitaq rrit’i rr’t’inqa chikchipis chikchillanqataq wayrapiwan nispan willakamun.
Hinamantapis millay wayran apamunqa imaymana onqoynunata wawakunapaq machu runakunapaq nispan willakamun Wiraqocha Claudio Ramos paimin kay senami nesqapi llank’an Puno llaqtapi.
Paraqa pisillatan sulla parallan paranqa nispan nillantaq, chay qhepamantaqa hamunqacha qasa nispan nin.