text:
Hunan pruwinsya
Hunan pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Hunan, chun simipi: 湖南, phinyimpi: Húnán, machu: Honan, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Changsha llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
14 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mao Zedong Umalliq.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 66 980 runakuna.
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hunan pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Hunan saywitu (inlish simipi)
- Hebei en el China Internet Information Center (inlish simipi)
- Hunan (ksstilla simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika
[[Katiguriya:Hunan pruwinsya| ]


c: text/html

text:
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez , sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin pawqar waray killapi 1750 watapi paqarisqa Caracas llaqtapi - † 14 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi wañusqa Cádiz llaqtapi), huk Winisuylayuq ankallis karqan.
Winisuyla mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1810 watapi ankallikurqan.
25 ñiqin ayriway killapi 1812 watapi Winisuyla Dictador wan Jefe Supremo 26 ñiqin inti raymi killapi 1812 watapi
Tayta: Sebastián de Miranda Ravelo; Mama: Francisca Antonia Rodríguez de Espinoza.
Alma mater: Caracas Yachay suntur.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Erwin Schrödinger
Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger sutiyuq runaqa (12 ñiqin chakra yapuy killapi 1887 watapi paqarisqa Erdberg llaqtapi - 4 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi wañusqa Wien llaqtapi) huk Awstiriya mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Rudolf Schrödinger, Mama: Georgine Emilia Brenda.
Alma mater: Wien Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Erwin Schrödinger.


text:
Bill Clinton
William Jefferson "Bill" Clinton, William Jefferson Blythe III Jr., sutiyuq runaqa (19 ñiqin chakra yapuy killapi 1946 watapi paqarisqa Hope (Arkansas) llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runam, Demokrata Partidupi wankurisqa. 42 kaq umalliqnin karqan 1993 watamanta 2001 watakama.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bill Clinton.
- Biografía Bill Clinton (inlish simipi)


text:
Perú suyupi imatapas allinta ruraspa ñawpaqman purinapaq, hatun llamkaykunata, wasichakuykunata rurasun nispam rimanakuyku, chaywan ñawpaqman, takyasqa purinapaq, sapa ayllupas allin allin kawsayta tarinanpaq ima rimanakuyku. Chay tukuy imaymana rimanakusqayku qispisqa llapan suyukunapi, llaqtankunapipas kananpaqmi Estado chay llamkaykunata umachaspa qatipanqa wakin institucionkunawan kuska.
Perú suyupi hatun ima ruraykunapas qispichisqa kananpaq Estado nisqaqa:
(a) Tukuy ruraykuna qispichinapaqmi huk kamachikuykunata qunqa, chayqa kanqa akchiyuq kanapaq, hatun ñankuna kananpaq, lamarquchanta wanpukuna chayamunanpaq, avionkuna tiyananpaq, karupi tarikuq runamasinchikwan rimanakunapaq ima.
(h) Empresa privada nisqapa yanapakuyninta maskaspa, tukuy ruraykunata hatarichinqa, allinyachinqa, chaywan allin yachaykuna kananpaq, qalilla kawsanapaq, chakrakuna qarpanapaq yakupas kanqa.
(i) Hawa runakuna llaqtanchik, tiyasqanchik riqsiq hamuqkunapaq may purinanta qawarispa kamachinqa, kallanqataqmi kamachiykuna huklaw nacionkunaman tukuy rurasqanchik apachinapaq, chayraykum, qayllanchikpi tiyaq nacionkunawan rimanakuyta takyachinqa.
(k) llaqta runapa yanapayninwan sapa llaqtapi musuq llamkaykunata hatarichinqa, kaqkunatataq allinyachinqa. Chaynallataq, wasi ruraypi llamkanapaq, Estado nisqaqa:
(l) wasi ruray mana sinchi sasa kananpaq hatun kamachiy plan nacional de vivienda nisqata rurachinqa, hinallataq, utqaylla, pisi qullqillawan, allin takyasqata wasi rurakunapaq musuq kamachikuykunata hurquchimullanqataq.
(ll) empresa privada nisqawan wasikuna rurachinanpaqmi Estado nisqaqa kamachikamunqa, chaymi yanapaqllaman qatipaqllaman tukupunqa, ichaqa, chay empresakunamanmi qullqita qunqa chay wasirurasqanman wakchakuna aypananpaq.
(m) ayllukuna allin wasita rantikunanpaqpas, rurakunanpaqpas yanapanqa.
(n) allin wasikuna rurakunanpaqsi, musuq yachaykunata qunqa, chaywanqa, llapa runapaq, utqayllata, allin sayachisqa wasita rurakunankupaq.
(ñ) wasi ruraypi llamkaq runakunataq aswan yanapasqa kanqaku, paykuna yachachiykunawan kallpachasqa kanqaku, riqsisqa, chaninchasqa ima.
(p) pisi qullqiyuq runakunapaq yanapakuy kanqa, allpankupas papelniyuq kananpaq, wasinkupas tituluyuq kananpaq, chaywan hatun kamachikuy ukupi kawsanankupaq.
(q) sapankumanta wasi rurakuqkunapaq yanapakuy kanqa, chaywan musuq wasita allinta sayarichinankupaqpas, tanta wasita allinchanankupaqpas.


text:
Waraniyi runa
Waraniyi runa nisqaqa lliw Waraniyi simita rimaq runakunam, Arhintina, Brasil, Buliwya, Parawayi mama llaqtakunapi tiyaq.
Waraniyi runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunamanqa achka runa llaqtakunam kapun: Simba, Chiriwanu (Chiriguano), Mbya (Mbyá), Achiy wayaki (Aché Guayakí), Kaywa (Kaiwá), Chiripa (Chiripá), Pay tawitira (Paí tavyterá), Tapitiy (Tapieté), Shita (Xetá).
Buliwyapi Waraniyi runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 133.393 Waraniyi runa kawsan, Chiriwanu nisqakunam, Santa Krus suyupi, Chuqichaka suyupi, Tarija suyupipas [2].
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunaqa Waraniyi simitam (Rimakunap ayllun: Tupi waraniyi) rimanku.
Huk rimakuna (Qhichwa simi - Wanariyi simi):
- qhari: aba
- warmi: cuña
- uma: cang
- k'aklla: tatipi
- ñawi: teza
- rinri: apizacua
- maki: mbo
- inti: cuarací
- killa: yací
- yaku: I
- nina: tata
- urqu: ibiti
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Waraniyi runa.


text:
Huiñaita causangapajca Diosta uyai
Diosca ñucanchijta pushasha bendiciasha ninmi.
Introducción
Diosca gentecunata cˈuyashcamantami alli causachun yachachin.
Diostaca ¿imashinataj uyanchij?
Diosta uyangapaj imata ruranata, pihuan yachanatapish ricui.
Diosca ¿pitaj can?
Diospaj shutita, pai ima shina cashcatapishmi yachai tucungui.
Edén huertapi causaica ¿imashinataj carca?
Bibliapaj punta libromi Edén huerta ima shina cashcata parlan.
Satanasta uyashcamantaca ¿imataj tucurca?
Llaquilla causaimi callarin.
Jatun tamyami tiyarca: ¿Picunataj Diosta uyarca?
¿Noé huillashcata mana uyashpaca, imatataj ricuchircacuna?
Jatun tamya tiyashcamantaca ¿imatataj yachacunchij?
Juillu tamya tiyashcaca mana yanga parlollachu can.
Jesusca ¿pitaj can?
¿Imamantataj Jesusmanta yachana canchij?
Jesusca ¿imamantataj huañurca?
Sumaj bendicioncunatami chasquishun.
Allpaca ¿ima punllashi shuj paraíso tucunga?
Bibliaca tucuri punllacunapi imalla tucunatami huillarca.
Paita uyajcunataca ¿imashinataj Diosca bendicianga?
¿Chai bendicioncunata chasquinata munanguimanchu?
Jehová Diosca ¿ñucanchijta uyanchu?
¿Imallatataj Diostaca mañai tucunchij?
Familiacunaca ¿imashinataj cushilla causai tucun?
Diosca familiahuan ima shina alli causanatami yachachin.
Diosta cushichingapajca ¿imatataj rurana canchij?
Huaquin ruraicunataca Diosca millanayachinmi, cutin shujtaj ruraicunataca Diosca munanmi.
Jehovapajlla causashcataca ¿imashinataj ricuchingui?
Diospajlla causasha nishpaca, imatapish pai munashca shinami rurangui.


text:
Piruwpi Sasachakuy pacha
Piruwpi Sasachakuy pacha (Sasachakuy tiempo) nispaqa Piruwpi 1980 watakunapi mamallaqtayuq maqanakuytam sutichanku, Piruwpi ukhu maqanakuy (Conflicto armado interno en el Perú) nisqapas. Chaypacha K'anchaq Ñan icha Akchiq Ñan (Sendero Luminoso) nisqa maoista, terrorista nisqa ankalli tantanakuymi Piruw mamallaqtatam awqanakurqan. Senderista nisqa ankallikuna, piruwanu awqaqkunapas 70.000-chá runakunata sipirqan, paypura lliwmanta aswan Qhichwa runakunatas.
Yuyarina
Ima pacha karqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1980 watapi umalliq akllanakuypi Chuschi llaqtachapi akllana p'anqakunata kañispa maqanakuyta qallarirqan. Antikunapi, Ayakuchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi karulla k'itikunapi kamachinatam hap'irqan. Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninqa awqaqkunamanta manchakuspa, qallariypi mamallaqta pulisiyallatam maqanakuyman kacharqan. 1982 K'anchaq Ñan Wamanqapi samk'ay wasita ch'utispa masikunata qispichispa, pulitiku hayu runakunatataq sipiptin, Belaúndeqa Ayakuchu suyupi maqanakuy kamachiytam rimarirqan. Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, piruwanu awqaqkunam Akchiq Ñanta yaqata k'asuyachirqan, ichataq kunankamapas aslla pachakchá senderista nisqakuna Amarumayu sach'a-sach'a suyupi maqanakun. Antikunapitaq manañam kankuchu. 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan.
Maqanakuy puchukaptinpas, Antikunapiqa llik'isqa ayllukuna, llaqtakuna kakunmi. Tukuy millay rurasqamanta willanapaqqa, disimri killapi 2000 Valentín Paniagua sutiyuq umalliq Piruwpa Chiqappaq Allinyanakapunapaq Kacharimuynin (Comisión de la Verdad y Reconciliación de Perú) nisqata kamarqan. Chay kacharimusqa runakunaqa 16985 runata willachispa 21 tantaykunapi 9500 ñak'arichisqa runata uyarispa hatun willayta qillqarqan, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2003 p'unchawpi Alejandro Toledo sutiyuq umalliqman willaspa.
Ruraqkuna llakiqkunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay Piruwpi ukhu maqanakuyqa Ayakuchu suyupi, huk suyukunapipas Qhichwa runakunapaq ancha sasachakuymi pacha karqan. Lliwmanta aswan maqanakuqkunaqa manam Qhichwa llaqtayuq runakunachu karqan, manam Qhichwa runakunapaq muchuypaqchu karqan. Ichataq lliw sipisqa runakunamantaqa 56%-nin chakra runam, 75%-nin qhichwa rimaqmi, 68%-nin wakcham, 79%-nin ayllu llaqta, mana hatun llaqta k'itikunamantam.[1] Chay sipisqakunata ruraqkunamanta 57%-ninsi ankallikuna karqan - Senderista nisqakunam, 1,5 %-ninsi MRTA-pa ankallikuna, wakinkunataq piruwanu wardyakunam, awqaqkunam.[2] Chay ankallikunaqa hinallataqmi wardyakuna, awqaqkuna mana ayñiyuq chakra runakunatam, wawakunatapas sipirqan. Hinaptinmi chay maqanakuyqa Piruw Republikap wiñay kawsayninpi lliwmanta aswan yawarchaq maqanakuymi karqan.
Sipisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruwanu awqaqkunaqa k'apak qhichwa ayllu llaqtakunata puchukachirqan (ahinataq Matara, Chiyara, Suqus, Tutus, Walla, Tikiwa, Wankaraylla, Sirkamarka, Qispillaqta, Aqumarka, Askipata, Iripampa, Pampay ayllu llaqtakunapi), hinallataqmi K'anchaq Ñanmi qhichwa runakunata ñak'aykurqan, lliw Lukanamarka llaqtayuq runakunatam wañuchispa, achka Uchuraqay llaqtayuq runakunatapas.
Tukuy chay terror nisqa manchachiyninwan K'anchaq Ñanqa maqanakuyta tukuy Piruq mama llaqtapi, Lima llaqtamanpas mast'arqan. Chaypi 15 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi María Elena Moyano illapayayarqanku.
Ichataq Piruwpi atiyniyuqkunap wañuy iskadrunninkunapas achka runakunatam, pulitiku hayunkunatam sipirqanku - ahinataq 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqaqa Pedro Huillca Tecse sutiyuq sindikatukunap pusaqninta.
Qillqasqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mark R. Cox: Sasachakuy tiempo. Memoria y pervivencia. Editorial Pasacalle, 2010. 158 p'anqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna ñakariyninchik, paqarintaq hawkalla kawsakuyninchik. 20 wata sipinakuy 1980 watamanta 2000 watakama. Kaymi Comisión de la Verdad y Reconciliacionpa riqsichisqan qillqa. Instituto de Democracia y Derechos Humanos, Pontificia Universidad Católica del Perú, 2008 watapi ruwasqa (iskay kaq yupay)
- Punkupa Chakampi Yuyarinapaq. Imaynam kawsarqa Wankawillka llaqta hayna pachakunapi, sarutasqa usuchisqa ima chayta yuyarispa imatam kunampas, hamuq pachakunapipas rurachwan (qhichwapi), kaypi: El umbral de la memoria Pasado, presente y futuro en las memorias de la violencia en Huancavelica. Instituto de Defensa Legal, IDL, Lima, setiembre 2007, pp. 153–174 (PDF)
- Gustavo Buntinx, Gabriela Germaná: Éxodo / Llaqta puchukay (t'ikraqnin: Leo Casas)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Hatun Willakuy, Capítulo 1: Los hechos: La magnitud y extensión del conflicto, págs. 21-23.
- ↑ Comisión de la Verdad y la Reconciliación (2003). Informe final. Anexo 3: Compendio estadístico. Lima


text:
Juan Gabriel
Alberto Aguilera Valadez sutiyuq runaqa icha Juan Gabriel (* 7 ñiqin qhulla puquy killapi 1950 watapi paqarisqa Parácuaro llaqtapi - 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2016 watapi wañusqa Santa Mónica llaqtapi) huk Mishiku mama llaqta takiqsi wan takichaq karqan.
Tayta: Gabriel Aguilera Rodríguez ; Mama: Victoria Valadez Rojas.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Taki kapchiy (Mishiku)
- Alejandra Guzmán
- Alejandro Fernández
- Ana Gabriel
- Armando Manzanero
- Daniela Romo
- Isabel Pantoja
- José José
- Lucha Villa
- Lola Beltrán
- Roberto Carlos
- Rocio Dúrcal
- Raphael
- Paquita la del Barrio
- Pedro Vargas
- Pandora
- Vicente Fernández
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Gabriel.


text:
Ri taqel qataqanem, ja ri niqajikib'a' chi ri K'amaya'l jun aj chijun ajwinäq tob'äl, jaqäl chuqa' okel chi kiwäch konojel. Jun K'amaya'l ri nab'ey nuya' ruq'ij ri winäq, akuchi' ri winaqi' yetikïr nikitz'äq nikib'ït ri ketamab'al chuqa' ya'on q'ij chi ke, echajin chuqa' alaj kik'aslem.
Pa Mozilla, öj jun molaj chijun ajruwachulew k'ak'a' ajsamaj, ch'ob'onela' chuqa' nuk'unela', ri yojsamäj junam richin tik'ase' chuqa' okel ri k'amaya'l, ke ri', konojel ri winaqi' chi jun ruwachulew xtiya' rutzijol taq etamab'äl chi ke ri taq to'onela' chuqa' nuk'unela' taq k'amaya'l. Niqanimaj chi ri kito'ik winaqi' rik'in jun okel nuk'uche'el yalan k'o ruq'ij chi ninimär jun winäq chuqa' richin ri qak'aslem ri chwa'q kab'ij.
Tasik'ij ri Mozilla Manifesto richin nak'ül ch'aqa' chik taq rub'anikil taq retal chuqa' ruk'u'x taq tzij nikib'inisaj chi niq'i' ri taqel qataqanem.
-
Kak'uluman
Nikiya' q'ij chawe chi choj yato'on pa jalajöj taq k'ojlib'äl
-
Natab'äl
Akuchi' öj petenäq wi chuqa' achike rub'eyal xojapon akuchi' öj k'o wi
-
Taq Molna'oj
Ri taq wachinïk kitz'aqatisan temeb'äl, taq k'ayij chuqa' k'ak'a' taq samaj
-
Chanpomanem
Ri qach'akulal, qamolaj chuqa' ri qanimamolaj richin Mozilla


text:
Aixin-Jueluo Yinzhen
Aixin-Jueluo Yinzhen (chinu simipi: 愛新覺羅胤禛, Manchu: Aisin Gioro hala i In Jen), Yongzheng Hatun Qhapaq (* 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1678 watapi watapi paqarisqa Pikkin llaqtapi - 8 ñiqin kantaray killapi 1735 watapi wañusqa Tailing llaqtapi).
Qing panaqa 1722 watamanta 1735 watakama Chunwa Hatun Qhapaq
Tayta: Aixin-Jueluo Xuanye; Mama: Xiaogongren Qhapaq warmi.
Ñawpaq warmi: Xiaojiangxian Qhapaq warmi, Xiaosheng Qhapaq warmi Qi warmi
Churinkuna: Honghui, Hongyun, Hongshi, Hongli, Hongzhou, Hongpan, Fuhe, Fuhui, Fupei, Hongyan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aixin-Jueluo Yinzhen.


text:
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy nisqaqa huk hatun, tukuy tiksi muyuntinpi, manataq Abya Yalapi awqasqa maqanakuymi karqan. Qallarirqan 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi aliman awqaqkuna Pulunyata ch'utiptin.
Adolf Hitler-pa kamachisqan Alimanyawan masi kaspa maqanakurqan Aksis nisqa mama llaqtakunam: Italya, Unriya, Isluwakya, Rumanya, Bulgarya, Hapun. Hitlerpa hayunkunaqa Alyadu nisqakunam karqan: Pulunya, Fransya, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Suwit Huñu, Chunwa, hukkunapas. Yaqa tukuy pacham Alimanyap, Hapunpapas hayun karqan.
Hitlerqa lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum.
Iwrupapi tukukurqan 8 ñiqin aymuray killapi 1945 p'unchawpi alyadukuna aliman awqaqkunata qulluchiptin. Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqana antankankuna 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpi iñuku huk'i t'uqyanawan Hiroshima llaqtata, 9-VIII p'unchawpitaq Nagasaki llaqtata qulluchiptinmi, Nihuntaq 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1945 p'unchawpim suhitakurqan.
Qatichisqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay ñiqin pachantin maqanakuypiqa pichqa chunka hunumanta aswan runakunas wañurqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuyqa kaytam qatichirqan: Alimanyam, tukuy Iwrupapas rakisqa tukurqan. Suwit Huñup awqaqkunap hap'isqan anti Iwrupapi suyukunapi kumunista partidukuna kamachiyta hap'irqan, kapitalistakunata qarquspa, susyalismu nisqa "runa llaqta dimukratiya" nisqata kamaspa. Kunti Iwrupapitaq mama llaqtakuna kapitalista puchurqan, parlamintu dimukratiyam.
Alimanyataq tukuy antinpa, tawa ñiqin rakinta Pulunyaman, Suwit Huñumanpas chinkachirqan. Chunka hunamanta aswan runakunam chay suyukunamanta puchu Alimanyaman ayqichisqa karqan. Chay puchu Alimanyataq tawantin atiq mama llaqtap ukupasyun suyunman rakisqa karqan: Kimsantin kuntinpi kaq ukupasyun suyumanta 1949 watapi kapitalista, parlamintu dimukratiya kaq Tantasqa Republika Alimanya nisqam tukurqan, Suwit Huñup hap'isqan suyumantataq susyalista Aliman Dimukratiku Republika nisqam.


text:
Konrad Adenauer
Konrad Hermann Joseph Adenauer sutiyuq runaqa (5 ñiqin qhulla puquy killapi 1876 watapi paqarisqa Köln llaqtapi; 19 ñiqin ayriway killapi 1967 watapi wañusqa Rhöndorf barriyupi, Bad Honnef llaqtaman kapuq) Alimanya mama llaqtayuq pulitiku runam karqan, Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunninpi (CDU) wankurisqa, kunti Alimanyap ñawpaq kaq kansillirnin.
Konrad Adenauerqa Freiburg im Breisgau llaqtap yachay sunturninpi chiqarimaytam yachaqarqan. Achka watakunam Köln llaqtap kurakanmi karqan, Alimanyap Chawpi Partidun (Zentrumspartei) nisqapi wankurisqa kaspa. Adolf Hitler Alimanyap kansillirnin tukukuptin, nazi nisqakuna tukuy partidukunata champarqan NSDAP nisqa nazi partidu ch'ulla partidu tukunanpaq. Chayrayku Adenauer chay pacha manañam kawpaq runachu karqan.
Nazi kamachina 1945 watapi iskay ñiqin pachantin maqanakuypa p'uchukayninpi urmaptinmi, Konrad Adenauer huk masinkunawan Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunnin (CDU) nisqata kamarirqan. Chay partiduwan 1949 akllanakuykunapi atiparqaspa kansillirmi akllasqa karqan. 1949 watamanta 1963 watakama kunti Alimanya mama llaqtap ñawpaq kaq kansillirninmi karqan, 1951 watamanta 1955 watakamataq tuyllalla mama llaqtap hawa ministrunmi. Kumunistakunap, Suwit Huñup, Aliman Dimukratiku Republikap ancha sinchi hayun kaspa Kunti Iwrupap mama llaqtankunawan, Hukllachasqa Amirika Suyukunawanpas llamk'anakurqan, NATO, Iwrupa Huñu nisqa mamallaqtakunap tantanakuyninkunata kamarispa, kunti Alimanyata musuqmanta ayñichaspa (Wiederbewaffnung). Chaywanpas Suwit Huñuwan rimanakuspa 1955 watapi Rusiyapi wichq'asqa aliman awqaqkunata qispichirqan Alimanyaman kutimunanpaq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Konrad Adenauer.


text:
¿Imaraykun Testigokuna mana politicapi participankuchu?
Orqoy
Jehová Diospa testigonkunaqa Bibliata kasukusqaykuraykun mana politicapiqa participaykuchu. Manan imatapas ruwaykuchu politicapi imapas cambiananpaq, manataqmi ima partidopaqpas ni ima candidatopaqpas votaykuchu. Manan noqaykumantaqa pipas candidatoqa kanchu, manataqmi ima cambiokuna aparikunanpaqpas imatapas ruwaykuchu. Ichaqa, ¿imaraykun mana chaykunata ruwaykuchu? Bibliapiqa imaymana razonkunan kan mana chaykunata ruwanaykupaq, chaykunamanta kunan yachasun.
Noqaykuqa Jesuspa ejemplontan qatikuyku, payqa manan participaqchu politicapiqa (Juan 6:15). Chaymantapas paypa nisqan jina, discipulonkunapas “manan kay pachamantachu” kananku karan. Chaymi noqaykuqa mana apoyaykuchu ima partidotapas (Juan 17:14, 16; 18:36; Marcos 12:13-17).
Noqaykuqa Diospa gobiernontan apoyayku, chay gobiernomantan rimaykupas, Jesuspunin niran: “Diospa gobiernonmanta allin willakuykunan pachantinpi willasqa kanqa”, nispa (Mateo 24:14). Chay gobiernota apoyasqaykuraykun noqaykuqa mana participaykuchu politicapiqa, may nacionpiña tiyayku chaypas manapunin ima partidotapas yanapakuykuchu. Aswanmi noqaykuqa Diospa gobiernonmanta willanaykupaq kamachisqa kashayku (2 Corintios 5:20; Efesios 6:20).
Ima partidomantapas kaykuman o ima partidotapas apoyaykuman chayqa, manachá faciltachu pi runawanpas rimaykuman. Chaymi noqaykuqa tukuy ima rimasqaykupipas, tukuy ima ruwasqaykupipas Diospa gobiernollanpi confiasqaykuta rikuchiyku. Chaymantapas chay gobiernollan kay pachapi tukuy ima mana allintapas allichanqa (Salmo 56:11).
Chaymantapas, politicapi participaykuman chayqa manachá atiykumanchu llapa iñiqmasiykunawan juj yuyaylla kausayta (Colosenses 3:14; 1 Pedro 2:17). Yachasqanchis jinapas, politicapi participaq religionkunaqa t’aqanasqan kashanku (1 Corintios 1:10).
Respetaykun autoridadkunataqa. Manaña politicapi participaykuchu chaypas, respetaykun autoridadkunataqa. Bibliapipunin nin: “Autoridadkunataqa lliu runan kasukunan”, nispa (Romanos 13:1). Chaymi noqaykuqa kasukuyku autoridadkunaq orqomusqan leykunata, pagaykun impuestokunatapas. Kasukuykun runakunaq allin kausanankupaq orqomusqanku ima kamachikuytapas. Manataqmi jayk’aqpas autoridadkunaq contranpiqa imatapas ruwaykuchu, aswanmi noqaykuqa Bibliaq nisqan jina paykunapaq Diosmanta mañapuyku; religionmanta ima decisiontapas ruwananku kaqtinmi astawanqa chayta ruwayku (1 Timoteo 2:1, 2).
Llapa runapas libren kanku politicapi participananpaq mana participananpaqpas, chaymi noqaykuqa mana pitapas jark’aykuchu. Elección kaqtinpas manan imatapas ruwaykuchu chaykuna aparikunan contraqa, manataqmi jark’aykuchu votay munaq runakunatapas.
¿Chayraqchu politicamanta t’aqakushayku? Manan. Ñaupa tiempomantapachan apostolkunapas cristianokunapas manapuni politicapiqa participaqkuchu. Paykunamantan juj libropi nin: “Paykunaqa yacharankuña autoridadkunata kasukunanku kasqanta chaypas, manan chaypiqa participaqkuchu”, nispa. Chaymantapas chay tiempopi kausaq Orígenes sutiyoq runan nillarantaq: “Cristianokunaqa manan munankuchu ima autoridad kaytapas”, nispa.
¿Manchakunankuchu autoridadkuna chhayna kasqaykumanta? Manan manchakunankuchu, noqaykuqa thaj kausaq runakunan kayku. Politicapi mana participasqaykumantan 2001 watapi “Academia Nacional de Ciencias de Ucrania” nisqa juj informeta orqomuran, chaypin nin: “Manapaschá wakinmanqa gustanchu Testigokunaq chhayna kasqan. Chhayna kasqankumantan ‘nazi’ nisqa, jinallataq ‘comunista’ nisqa gobernantekunapas paykunataqa sentenciaranku”, nispa. “Comunista” nisqa nacionpi qatikachasqa kasqaykumantan chay informepi nillantaq: “Chhaynaña kaqtinpas paykunaqa respetashallarankun leykunataqa, honradowanmi granjakunapi fabricakunapi ima llank’aqkupas, manapunin chay nacionpi autoridadkunataqa amenazaqkuchu”, nispa. Chay informepin nillantaq: “Jehová Diospa testigonkunaq chhayna kasqankuqa manan manchakunapaqchu, manan paykunaqa ima naciontapas amenazankuchu”, nispa.
Astawan yachanapaq
¿Imaraykun guerraman mana rinkuchu?
Llapa runapas yachanmi Testigokuna guerraman mana risqaykuta. Kaypin yachanki imaraykun guerraman mana risqaykuta.


text:
Sisi
Sisi icha Sik'imira, kichwapi Añanku[1] nisqakunaqa (familia Formicidae) huk palamakunam.
Sisikunaqa waki palamam: Huk mama sisip wawankuna huk sisi wakitam ruran. Achka sisikunam chay hatun ayllupi kuska kawsanku. Wayna china, urqu sisikunapas raprayuqraq kaspa, yumanakurqaspa rapranta chinkachin. Yumasqa china sisiqa allpapi q'isatam wasichakuyta qallarin, tukuy sisi wakipaq. Chay huk sisi ayllupiqa tukuy sisikunap mamantaqa mama sisi icha sisi mama ninchik.
Mama sisip runtunkunamanta t'uqyaq qirisakunaqa kuru hinam. Llamk'aq sisikuna paqariptin, mama manaña llamk'anchu, runtukunallatam wachan. Sisikunaqa kikinpa mikhunanpaq tuktu misk'illata pallaspa qirisankunata wañusqaña icha wañuchisqan palamakunawan mikhuchin.
Sisikunaqa wiksanpa qhipanmanta sisi p'uchqutam ch'allpaspa amachakunku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Fabián Potosí C. et al., Ministerio de Educación del Ecuador: Kichwa Yachakukkunapa Shimiyuk Kamu, Runa Shimi - Mishu Shimi, Mishu Shimi - Runa Shimi. Quito (DINEIB, Ecuador) 2009.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sisi


text:
25 KAQ YACHACHIKUY
Iñinapaq, imayna kawsanapaq hinaspa kuyanapaq consejokuna
Santiago, Pedro, Juan hinaspa Judas cristianokunam iñiqmasinkuta kallpanchanankupaq cartakunata qellqanku
SANTIAGO hinaspa Judasqa Jesuspa wawqenkunam karqaku, Pedrowan Juanñataqmi apostolninkuna. Tawankum Diospa yanapakuyninwan Griego rimaypi 7 cartakunata qellqarqaku, sapakama cartakunam qellqaqninpa sutinta apan. Qellqarqakuqa cristianomasinkunata yanapanankupaqwan Jehová Diospa Gobiernonpi hinalla hapipakunankupaqmi.
Iñiyninchiktam qawachina. Manam iñiyniyoq kasqallanchiktachu ninanchik, qawachinanchikmi ruraypipas. Santiagopa nisqanman hinam ‘iñiyninchikqa mana valenchu allinkunata mana ruraptinchikqa’ (Santiago 2:26). Iñiywan sasachakuykunata atipaqqa astawanmi iñiyninta kallpanchan. Chaymantapas uyarinanta suyaspanmi Diosmanta yachayta mañakunman. Diosman sonqo kaspanqa paypa agradonpaqmi kanqa (Santiago 1:2-6, 12). Diosqa yanapanpunim payman sonqo kaqkunataqa. Chaymi Santiago niwanchik: “Diosman asuykuptikichikqa paypas asuykusunkichikmi”, nispa (Santiago 4:8).
Cristianokunaqa iñiyninkutam kallpanchananku tentacionkunatawan mana allin amistadkunata qepanchanankupaq. Judasmi millakuypaq tiempokunapi kawsasqanrayku nin ‘iñiyninkuta defiendenankupaq’ (Judas 3).
Chuyam kananchik. Jehová Diosqa munanmi imapipas chuya kananchikta. Apostol Pedrom nin: ‘Kawsaychik chuyakuna hina. Bibliam nin: Chuya kaychik ñoqa [Jehová Diospas] chuya kasqayrayku’, nispa (1 Pedro 1:15, 16). Chaypaqqa Cristopa ejemplontam qatipakunmanku, Pedropa nisqanman hinaqa Jesusqa hamurqa ‘ejemplonta qatinanchikpaqmi’ (1 Pedro 2:21). Diospa kamachisqankunata llapanpi kasukuy sasa kaptinpas, aswan allinmi ‘allin concienciayoq’ kayqa (1 Pedro 3:16, 17). Pedroqa yuyarichiwanchikmi chuya kawsakuy ancha allin kasqanta hinaspa iñiyninchikta ruraywan qawachinapaqpas, chaynam kananchik Diospa juicionta chaynataq mosoq pachata suyaspanchik, chaypim “tukuy imapas allin arregloman hina rurasqa kanqa” (2 Pedro 3:11-13).
“Diosman asuykuptikichikqa paypas asuykusunkichikmi.” (Santiago 4:8)
Kuyakuyniyoqmi kananchik. Apostol Juanmi nin: “Diosqariki kuyakuqllañam”, nispa. Jehová Diosqa kuyawasqanchiktam qawachirqa Churinta ñoqanchikrayku wañunanpaq kachamuspan. ¿Imapaqmi chayna kuyakuynin kallpanchawananchik? Apostol Juanmi nin: “Kuyasqallaykuna, sichum chaynata Diosninchik kuyawachkaptinchikqa ñoqanchikpas kuyanakuytam debenchik”, nispa (1 Juan 4:8-11). Arí, iñiqmasinchikta kuyasqanchiktam qawachichwan chaskikuq kaspa (3 Juan 5-8).
¿Imaynatam cristianokuna qawachinku Jehová Dios kuyasqankuta? Juanmi nin: “Diosta kuyaspanchikqa kamachikuyninkunatapas kasukunchikmi, kamachikuyninkunaqa manam llumpay sasachu”, nispa (1 Juan 5:3; 2 Juan 6). Diosta kasukuqkunaqa yachankum Dios kuyasqanta hinaspa ‘wiñay kawsanapaq’ suyakuyniyoq kasqankutapas (Judas 21).
(Santiago; 1 Pedro; 2 Pedro; 1 Juan; 2 Juan; 3 Juan; Judas.)


text:
Lección 4
Jesusca ¿pitaj can?
1. ¿Ima shinataj Jesusca tiyai callarirca?
Puntapica Jesustami Diosca rurarca. Allpaman manaraj shamushpaca, Jesusca jahua pachapimi espíritu shina causarca (Juan 8:23). Jesusmi tucuita rurashpa Diosta ayudarca. Diosca paillami Jesustaca rurarca. Chaimantami Bibliapica Diospaj “shujlla” Churi nin (Juan 1:
2. Jesusca ¿imamantataj Allpaman shamurca?
Diosmi paipaj Churitaca cai Allpaman cacharca. Jesuspaj causaitaca soltera Mariapaj huijsapimi churarca. Chaimantami Jesusca cai pachapi mana shuj yayata charirca (Lucas 1:
3. ¿Imamantataj quishpichichun minishtircanchij?
Shuj runapaj causaita quishpichingapajca shuj preciota paganami minishtirin (Éxodo 21:
Huañuimantaca ¿pitaj ñucanchijta quishpichi tucurca? Huañushpaca ñucanchij juchacunamantami paganchij. Juchayuj cashcamantami mana shujtajcunata quishpichi tucunchij. Salmo 49:
4. Jesusca ¿imamantataj huañurca?
Jesusca mana ñucanchij shina juchayujchu carca. Paica mana paipaj juchacunamantachu huañurca, gentecunata quishpichingapajmi huañurca. Jehová Diosca paipaj Churita Allpaman cachashpami gentecunata achcata cˈuyashcata ricuchirca. Jesuspish gentecunata cˈuyashcamantami paipaj Yayata cazushpa juchamanta, huañuimantapish ñucanchijta quishpichingapaj huañurca. Juan 3:
5. Cunan punllacunapica ¿imatataj Jesusca ruracun?
Jesús huañujpica Diosmi cutin jahua pachapi causachun causachirca (Efesios 1:20). Chai qˈuipaca tucui Allpata mandangapaj Dios poderta cungacamami Diospaj alli ladopi shuyana carca (Hebreos 10:
Jehová Dios Jesusman poderta cushcamantami, Rey Jesusca ñalla millai gentecunata, tucui llaquicunatapish tucuchinga. Jesús cai Allpapi cashpaca ungushcacunata jambirca, huañushcacunata causachirca, llaquilla cajcunatapish ayudarcami. Chashnami shamuj punllacunapi Diosta servijcunata ima shina ayudanata ricuchirca (Mateo 15:
Ashtahuan yachangapaj
¿Bibliaca imatataj yachachin?
Jesuspaj causaica Dios cushca valishca regalomi can
¿Imapitaj huatashca shina canchij? ¿Jesús huañushcamantaca ima shinataj sintiringui?


text:
APÉNDICE
Imanötaq altsayanman cristiänokuna negociorëkur piñatsinakïkunata
Apóstol Pablum 1 Corintios 6:1-8 versïculokunachö parlarqan cristiänopura piñatsinakuyanqampita. Puntataqa rikätsikorqan imatapis piñatsinakurnin autoridadkunaman ëwë mana alli kanqantam, tsëmi Corinto cristiänokunata kënö nerqan: “Ama mana creyicoq autoridacunaman justisia mañacoq ewayanquitsu” (versículo 1). Tsëpitanam willaparqan ofendenakurnenqa congregacionllachö altsayänampaq, y mana creikoq autoridadkunaman mana ëwayänampaq. Kananmi imanir kënö willapanqantapis rikärishun, y tsëpitanam hina rikäshun wakin cäsokunachöqa autoridadkunaman ëwëkur altsayänantapis.
Cristiänopura negociorëkur piñatsinakurnenqa, manam kikintsik munanqantsiknötsu altsanantsik, sinöqa Jehová munanqannömi (Proverbios 14:12). Y Jesusnam ima piñatsinakï kaptimpis raslla altsarinapaq willapämarqantsik (Mateo 5:23-26). Pero wakinqa manam tsëtatsu rurayashqa, shumaq altsayänampa rantinmi, qayapänakurnin piñatsinakuyashqa, tsënam ganëta munarlla demandanakuyashqa autoridadkunaman. Pero apóstol Pabluqa kënömi nerqan: “Allapa penqaquipaqmi quiquiquicuna pura tsatanacur [demandanakur] cacuyanqequi y pleitocuyanqequi”. Tsë rurëqa Teyta Diospa shutinta y congrecionnintam mana alliman churan. Tsënö mana pasanampaqmi, Pablu willapämanqantsikta wiyakunantsik: “¿Imanirtaq allqutsayäshuptiqui y suwapäyäshuptiquipis mana awantaquicuyanquitsu!” (versículo 7).
Hina apóstol Pabluqa willakorqanmi piñatsinakïkunata altsanapaq Teyta Dios huk shumaq yanapakïta churamonqanta. Teyta Diospa Palabrampita yachakushqa karnin, congregacionchö yachaq nunakuna kanqanta, tsë nunakunaqa anciänokunam kayan. Tsëmi nerqan: “¿Manacu meqequillapapis yacheniquicuna can Jesucristuman creyicoq pura liryariyaptiqui [rimanakuyaptiki], shumaq areglayäshunequipaq!” (versículos 3-5). Tsënöllam Jesucristupis willakorqan kima yanapakï kanqanta, piñatsinakushqa, tumpamashqa, engañamashqa altsanapaq. Puntataqa, kikintsikpuram parlanantsik, y mana wiyaptenqa huk o ishkaq testïgota ashirkurmi yapë parlaq ëwanantsik, sitsun tsë testïgokunatapis wiyanqatsu, tsëqa congregacionchö anciänokunatam willanantsik (Mateo 18:15-17).
Pero anciänokunaqa manam mëqantapis ganatsita tïranmantsu, ni arreglëta tïranmantsu obogado cuentaqa y manam imënataq arreglayanki ninmantsu. Tsëpa rantenqa ishkantam shumaq yanapayänan, Biblia nenqanman shumaq yarparnin mana pleitushpa shumaq arreglariyänampaq. Y alleqlla tsë cäsota mana tantearqa tapukuyänan congregacionkuna visitaq wawqitam o sucursalmanmi tapukuyanman yanapayänampaq. Kananqa rikäshun wakin cäsokunata autoridadkunachö arreglana kanqanta.
Demandanakïqa manam chiki këtsu. Papelninkuna alli rurashqa kanampaq y shumaq arregloman chäyänampaqqa autoridadkunamanraqmi ëwayänan. Këman yarpärishun divorcio papelta firmayänampaq, huk wambrata mëqampis wätanampaq, wambra mantencionpaq, jubilacionninkunata cobrayänampaq, huk herenciata chaskiyänampaq. Mana kaqpita demandayaptimpis puëdenmi defendikïta, demandaqninta demandarnin. *
Tsë cäsokunachö demandarqa manam apóstol Pablu willakonqampa contrantatsu rurëkäyan, pero autoridadkuna juzgayaptin manam kushipanmantsu. * Pero ama qonqashuntsu Diosnintsikpa shutin honrë y wawqintsikkunawan shumaq kawakï puntachö kanqanta. Awmi, Jesucristupa qateqninkunaqa kuyakoq kanqantsikpita, y imatapis kikintsikllapaq mana ashenqantsikpitam más reqishqa kantsik (1 Corintios 13:4, 5; Juan 13:34, 35).
^ par. 2 Huk cristiano, huk cristiano mayinta violashqa kaptin, maqashqa kaptin, wanutsikushqa kaptin, atskata suwakushqa kaptenqa demandëta puëdenllam, juicioman o carcelman yëkunan kaptimpis.
^ par. 3 Masta musyanëkipaqqa rikë, La Atalaya 15 de marzo 1997 watapa, 17-22 päginankunachö, y 15 de octubre 1991 watapa, 25-28 päginankunachö.


text:
Runasimipi Willakuykuna, Qillqasqakuna
-
Waruchiri qillqasqamanta rakikuna:
- Qallariy simi (Introducción)
- Huk ñiqin uma raki (Capítulo 1): [Imanam ñawpa pacha wakakuna karqan, imanam atinakurqan, imanam chay pacha runakuna karqan]
- Iskay ñiqin uma raki (Capítulo 2): [Imanam Quniraya Wiraqucha pachanpi qatirqan, imanam Qawillaqa wawanta wacharqan, imallapas tukurqan]
- Kimsa ñiqin uma raki (Capítulo 3): [Imanam ñawpa pacha runakuna tukurqan mama quçha paçhyamuptin]
- Tawa ñiqin uma raki (Capítulo 4): [Imanam inti pichqa punçhaw chinkakurqan]
- Pichqa ñiqin uma raki (Capítulo 5): [Imanam ñawpa pachapi Paryaqaqa Kunturqutu ñisqa urqupi pichqa runtu paqarimurqan, imallapas tukurqan]
- Suqta ñiqin uma raki (Capítulo 6): [Imanam Paryaqaqa pichqa wamanmanta yurirqan, chaymanta runakuna tukurqan, imanam tukuy yunkap atipaqninña kaspa, Paryaqaqa ñisqaman riyta qallarirqan, imallapas ñannintinpi tukurqan.]
- Qançhis ñiqin uma raki (Capítulo 7): Imanam chay Kuparakuna chay Chukisusu ñisqakta kanankamapas yupaychan
- Pusaq ñiqin uma raki (Capítulo 8): Imanam Paryaqaqa wichaykurqan, imanam huk runa churinwan Paryaqaqap siminkama kutimurqan, chaymantari imanam atinakurqan Wallallu Qarwinchuwan
- Isqun ñiqin uma raki (Capítulo 9): Imanam Paryaqaqa ña tukuyta puchukaspa payta muchachikuypaq unanchayta qallarirqan (Qallariylla)
- Çhunka ñiqin uma raki (Capítulo 10): Imanam Çhawpiñamqa
karqan, maypim tiyan, imanam muchachikurqan
- Çhunka hukniyuq ñiqin uma raki (Capítulo 11): Imanam Chanku ñisqa
takikta takirqanku, kayta rimaspaqa Tutaykiri Paryaqaqap churinpa kasqanwanmi willasun
- Çhunka ikayniyuq ñiqin uma raki (Capítulo 12): Imanam kay Paryaqaqap churinkuna
tukuy Yunkakunakta atiyta ña qallarirqan
- Çhunka kimsayuq ñiqin uma raki (Capítulo 13): Mama
[ñiqa llaqtamanta]
- Çhunka tawayuq ñiqin uma raki (Capítulo 14):
[Quniraya Wiraquchap puchukaqanmanta]
- Çhunka pichqayuq ñiqin uma raki (Capítulo 15):
[Qunirayap Qarwinchumanta ñawpaq kaqanpa utaq qipan kaqan, chaymanta]
- Çhunka suqtayuq ñiqin uma raki (Capítulo 16):
[Paryaqaqa pichqa runtumanta yuriq wawqiyuqchu karqan, kayri Paryaqaqachu paykunap yayan, chay chaymanta]
- Çhunka qançhisniyuq ñiqin uma raki (Capítulo 17):
[Imanam Paryaqaqa ña wawqinta Paryaqarqu utiyuqta Antip punkunpi saqimupa kutimurqan]
- Çhunka pusaqniyuq ñiqin uma raki (Capítulo 18):
[Inkap Paryaqaqakta yupaychaqanmanta waqsa tiyaqanmantapa]
- Çhunka isqunniyuq ñiqin uma raki (Capítulo 19):
[Maqawisa Paryaqaqap churinpa awqaman yanapasqanmanta]
- (Kimsa çhunka hukniyuq ñiqin uma rakikama, ikay yapa - suplemento ñiqa - rakiwanpas)
- Pichqa ñiqin uma raki, Ecuador kichwapi willarasqa (Capítulo 5, reproducido en Quichua de Ecuador)
-
Inkarrí ñisqamanta willasqakuna:
- Inkarríqa Paytiti llaqtapi kachkanchá (Huwan Qispi-p willasqan, Q'iru ayllu llaqtamanta)
- Inkarríqa kunanqa hatariramuchkanñas (Feliks Machaqa-p willasqan, Q'iru ayllu llaqtamanta)
- Inkarrí kawsaspaqa, kay timpu tukukuptinqa rikhurimunqachá (Domingo Pawqar-pa willasqan, Q'iru ayllu llaqtamanta)
- Inkarrí kaqtaqa nak'apunku. Chayqa kawsachkan Qullarrí (Paskuwal Samata-p willasqan, Q'iru ayllu llaqtamanta)
- Umallanñas kachkan Inkarrípa. Chayllamantas urayman wiñachkan (Mateo Garriaso-p willasqan, Chawpi ayllup uman, Pukyu llaqtapi)
- Qusqupi Rey, Qusquta riy! - takichkan pisquchakuna (don Viviano Wamancha-p willasqan, Chawpi ayllumanta, Pukyu llaqtapi)
- Mandamintun, wañusqa kaptin, manam yachakunchu ni rurakunchu (don Nieves Qispi-p willasqan, Qullana ayllup uman, Pukyu llaqtapi)
- Yawarnin rikcharispa aycha tullunwan huñunakunqa (María de García-p willasqan, Wamanqa = Ayakuchu llaqtamanta)
- Pacha tikrarqukuptinsi, Inkarrí kutimunqa (huk michiqpa willasqan Chakaray ayllu llaqtapi)
- Sipiwanki, Pizarro, ichaqa umay kakunqa, kwirpuy lluqsinqa (doña Práxides Avendaño de Castro-p Lima llaqtapi willasqan, Chachas llaqtamanta)
- Tupaq Amaru inkap churin karqan (Gregorio Kunturi Mamani-p kawsasqanmanta willasqanmanta)
- Alqamari kuntur umayuq llama chakiyuq runa willaqninchik hamunqa (Gregorio Kunturi Mamani-p kawsasqanmanta willasqanmanta)
- Inkarrí kutimuchun kuntur hina (Hulyan Chuqñi-p willasqan, Chuschama ayllu llaqtamanta, Wamanqa = Ayakuchu k'itipi)
- Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy (huascaran.edu.pe-manta)
- Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy (huascaran.edu.pe-manta)
- Taytachas rikchapakuchkan, intilla lluqsimunanpaq (Carlos Falconí)
- Inkanchik kawsaptinqa, kapuyniyuq kaykuman (Wikus llaqtamanta, Waylas kitipi, Ankashpi)
- Inkap iskaynin churinkuna - Paykunata maskamuychik! (Antamarka llaqtamanta, Ayakuchu kitipi)
- Adaneva ñisqamanta willasqa (Wikus llaqtamanta, Waylas kitipi, Ankashpi)
- Nakaq ñisqamanta
- Pukyu llaqtapi allpa tawa ayllukunaman Wachuq ñisqap rakisqanmanta
- Ima hinas Q'iru llaqta runakuna asindatuta qarqurqanku
-
Awsanqati Apumanta (Gregorio Kunturi Mamani-p kawsasqanmanta willasqanmanta - Gregor Condori Mamani):
-
Takikuna (José María Arguedas):
-
Pacha paqariy uylla (José María Arguedas,
Taytakura Jorge Lira), runasimipi - kastilla simipi
- Yaw kuntur (El cóndor pasa - Daniel Alomía Robles
/ Julio Baudouin y Paz)
- Atuq yarqhaytaki
- Suramanallay rit'i urqu
- Sumaq t'ika (Nicanor Jara-p qillqasqan 1899 watapi)
- Ofrenda - Wamanga plasapi bombacha tuqyachkan (Carlos Falconí / Manuelcha Prado)
- ¡Viva la Patria! (Carlos Falconí)
- Saqsawma Pukara / Yana Wayra /
T'oqo / Isidro Condori (Angel Avendaño / César Calvo),
AMLQ ñisqap pichqantin hanllalli qillqayninpi
- Saksaywaman Pukara / Yana Wayra /
Isidro Kunturi (Angel Avendaño / César Calvo),
kimsantin hanllalli qillqaypi
- Intillay Killallay - Intita Killatapas napaykuna takikuna
- Kachi Wankaray Minapi - Ñam inti lluqsimuchkanña
- Urpichata uywasqamanta khuyay takikuna
- Khuyay taki: "Alalaw chiri wayrita"
- Khuyay taki: "Saksaywamanpi"
- Khuyay taki: "Walicha"
- Khuyay taki: "Chaskañawichay" (Paul Simón / Delfin Garay)
- Khuyay taki:
"Sumaq Wayta" (Anthony Luján)
- Wallata (Q'iru llaqtamanta taki)
- Hakullaraqchu amallaraqchu? (Q'iru llaqtamanta taki)
- Ayllu ruru
- Pacha kutiypaq taki: "Hatariy, Atawallpa!"
- Harawi: Apu Inka Atawallpaman (J. M. Farfán-pa uyarispa qillqasqan)
- Atawallpa Inkap waqyay harawin. Waman Pumap siq'isqan (dibuhun): Wiraquchakuna umanta kuchun 1533 watapi
- Inka Wañuymanta waqyay. Waman Pumap siq'isqan (dibuhun): Wiraquchakuna Tupaq Amaru huk ñiqinpa umanta kuchun 1572 watapi
- Santo Tomás llaqtapi takanakuy ñisqamanta wayliya takikuna
- Pachamamaman Mañay
- Luzmila Carpio-p rurasqan takikuna
- Uchpa sutiyuq kusituypa rurasqan takikuna
- Alborada (Achikyay) sutiyuq kusituypa rurasqan takikuna
- Kristiyanu taki: "Hanaq pachap kusikuynin"
-
Ayllu llaqtakunamanta Dyusta yupaychanapaq kristiyanu takikuna:
-
Kristiyanu mañaykuna:
- Chinkasqa churimanta (Lk 15: 11-32)
- Qusqu Yupaychana Taki
- Runasimipi llaqta takikuna:
- Ankalli runakunap rimasqankuna
- Ritama (Spartium junceum)
(rapip qallarinanman)
Last update: 20 Feb 2017. © runasimi.de.
The contents of this page may be distributed for non-commercial
purposes, especially for spreading knowledge of the Runasimi language in
the world and strengthening its position in its home lands.
Please quote the original author (if not mentioned by name, write runasimi.de),
and set a link to this page (write down URL, if texts or images of this page are used in printed version).


text:
Li Xiannian
Li Xiannian, (Chinu simipi: 李先念, chino tradicional: 李先念, pinyin: Lǐ Xiānniàn, Wade-Giles: Li Hsien-nien) sutiyuq runaqa, 23 ñiqin inti raymi killapi 1909 paqarisqa Hong'an llaqtapi - 21 ñiqin inti raymi killapi 1992 wañusqa Pikkin llaqtapi) Chunwa mama llaqtapi pulitiku qarqan.
1982 watamanta 1988 watakamam ñawpaq kuti Chunwapa Umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Lin Mei.
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Li Xiannian.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
Ancash, que en quechua de la familia lingüística central significa azul, es un departamento en cuyo territorio antaño se establecieron importantes grupos prehispánicos, por citar solo uno, CHAVIN (palabra quechua CHAWPIN que significa centro) patrimonio material y espiritual de cuya fuente se expresa la humanidad actualmente con sus diversas creaciones. El arte de contar, narrar en el mundo quechua siempre ha existido con diferentes fines. Aquí presentamos un cuento sencillo que nos transporta al imaginario quechua.
WINCHUSWAN MACHAQWAY
(Willakuy)
Qunchuukushchaw Qullanan Pinkush nishqan allaapa uunayna markachaw kawayaanaq ishkay allaapa kuyanaquq yanakikuna, winchuswan machaqway, paykuna kashqan mikuyllata ishkan mikuyaq, kasqan qatallawan quñuukuyaq hina kikinkunapura taapanakuyaq. Hukpin hunaq Musna mayuman yakuta ashir aywaykaayaptin, winshnusqa mana hamay yachaynin kayninwan paarir uqraqakuykurqan hacha hacha rurinchaw. Machaqway ullpanashqa yanakinta ashir churakaanaq. Winchuspis hina chaynaw ruranana. Ashinakuyaanaq rara waripampachaw, chawpi waripampachaw, hawa waripampachawpis; kuntunqachaw, pumatsakachaw, marka markachaw, tarinakuyaqtsu.
Winchus tapukuq chawinpiqwan waripa awkinninkunata, pipis imatapis musyaqtsu. Ampichaw aywaykaptinna machaqwayqa Musna mayu kuchullanlla ashita churapukarqa, yaku huk markakunapa aywaqta qatir allaapa karupakurinaq mana makushllapa hachamarkaman chaarinah, tsaychaw rikanah arashkunata, asillukunata, hawarkunata, hina hatusaq qirukunata kuyay yanaqinta tarirqantsu. Tsaynam mama qucha patak markachaw ashiita churapukarqan mama quchawaman ayway yakuta qatir aywarqan tsaychaw rikanaq hatusaq tapsayuq pishqukunata tukuy tukuy challwakunata, tsaychawpis yananqinta tarinaqtsu utishqana allaapa achachapakushqana hallqaman aywakuykunaq yurah hirkapapis yana hirkapapis, tsaynaw Kunchukusman chaarinaq. Kawish hatun uchukuchu yanaqinpa purunkunata taririrna ullpaakurkunaq ¿Piraq yanaqillaa winchusta mikukurqun, ninaq. Tsaynaw naninpa aywakurkan allaapa ashiwan utishqa hina llakikushqa. Inti hiqar aywaraykaptinna Qullana Pinkush markaman chaarinaq huk awkis qiru hananchaw ullpanashqa wakakuykaqta rikaarinaq yanaqllanta imanir waqanki nir tapunaq –Chakiitam pakirquu- nir winchus yaskinaq. Machaqway kushishqa tikrarinaq yanaqinta tarirkur. Amana llakikuytsu, waqaynapistsu apamuu, hacha markapita mama qucha pataq markapitawan hallqa marka hanpikunatam, tsaykunawan hanpishqayki. Tsaypita patsa kushi kushi kuyaylla markankunachaw kawakuyan.
Qillqaq: Margoth Huerta Araujo
EL PICAFLOR Y LA CULEBRA
(Cuento)
En un pueblo muy antiguo de los Qullana Pinkush en Conchucos vivían dos buenos amigos, el picaflor y la culebra, ellos compartían comida, abrigo y se cuidaban. Cierto día cuando se dirigían en busca de agua al río Mosna, el picaflor muy inquieto volando se perdió por el bosque. La culebra triste y preocupado empezó buscar a su amigo, y el picaflor hacia lo mismo. Se buscaban en Huaripampa Alto, Huaripampa Centro, Huaripampa Bajo, en Chavín, en Contonga, en Pomachaca, en Marka Marka y no se encontraban. El picaflor preguntaba a los ancianos de Chavín y Huari y nadie sabía nada.
Cuando ya la noche se acercaba la culebra decidió buscar por toda la orilla del río Mosna, se fue alejando más y más siguiendo al agua que se iba por otros pueblos y sin darse cuenta llegó a la selva. Ahí vio caimanes, monos, jaguares, y grandes árboles. Su búsqueda fue en vano, no encontró a su amigo. Entonces decidió buscarle en la costa. Se fue siguiendo al agua que llegaba al mar. Ahí vio pájaros con pico largo, focas, ballenas y muchos peces. También ahí su búsqueda fue en vano, no encontró a su amigo. Cansado y con mucho calor se dirigió a la sierra, caminó por la cordillera blanca y negra y llegó a los Conchucos. En el túnel de Cahuish encontró plumas de su amigo picaflor y se puso triste. Decía -¿Quién se habrá comido a mi amigo picaflor?- así siguió su camino triste y cansado de tanto buscar. Cuando ya el sol se ocultaba llegó al pueblo de los Qullana Pinkush y en un árbol viejo vio a su amigo que estaba triste muy triste y llorando, y le dijo ¿Porque lloras? El picaflor le contesto -me he roto mi pie- y la culebra alegre porque había encontrado a su amigo le dijo-ya no estés triste ni llores yo te curaré, aquí traigo comida y medicina de la Selva, Costa y Sierra. Desde esa vez vivieron juntos y felices en su pueblo querido.


text:
PARTE 8
Jesusca ¿imamantataj huañurca?
Huiñai causaita tucuicuna charichunmi Jesusca huañurca Juan 3:16
Jesús huañushcamanta quimsa punlla q’uipa, huaquin huarmicuna paita pambashca jutcuman rijpica, jutcuca chushajmi carca. Jehovami Jesusta causachishca carca.
Q’uipaca, paipaj c’uyashca catijcunamanmi Jesusca ricurirca.
Jesusca mana aichayuj, tulluyujchu causarirca. Diosca angelcunaman shinami espíritu cuerpota curca. Paipaj catijcunaca jahua pachaman rijtami ricurca. Cunanca mana huañuj, achca poderta charij espiritumi.
Diosca Jesusta causachishpami paipaj Reinopi mandachun churarca Daniel 7:13, 14
Gentecunata juchamanta, huañuimanta quishpichingapajmi Jesusca paipaj causaita curca (Mateo 20:28). Jesús huañushcamantami Diosca huiñai causaita cusha nin.
Jahua pachamanta Allpata mandachunmi Jehová Diosca Jesusta agllarca. Jesushuan mandangapajca, 144.000 Diosta cazuj gentecunapishmi jahua pachapi causachishca canga. Chai mandanami Diospaj Reino can (Apocalipsis [Revelación] 14:1-3).
Chai Reinomi tucui Allpata shuj paraisota ruranga. Macanacuicuna, millaita rurajcuna, huajchalla causaipish, yaricaipish ña mana tiyangachu. Gentecunaca cushillami causanga (Salmo 145:16).
Ashtahuan yachangapaj
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Jesusca ¿pitaj can?
Jesús imamanta huañushcata, quishpichingapaj imata rurashcata, cunan punllacunapi imata ruracushcata yachai.
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Diosca ¿ima shinataj ñucanchijta mandanga?
¿Diospaj Mandanapica pitaj mandanga? ¿Diospaj Mandanaca imatataj ruranga?


text:
Parquy
Parquy icha Qarpay nisqaqa chakrakunata yakuchaymi, nisyu ch'aki kaptinmi.
Chakrata parqunapaqqa rarqakunatam aspinchik. Tawantinsuyu pachapiñas, Chimu runakunapas achkata parqurqanku.
Usya m'itapi chakrakunata parqukan yapukananpaq, icha mukakananpaq papata tarpuyta munarqa; Yakuqa (unuqa) yurakuna wiñachin. Chaymi ruwayan Unu raymita, kunanyaq Waruchiri llaqtapi runakuna wichayan qucha k'uchunyaq, allichaq raqra unuta. Tukuy aywayan: yasqa, wayna, sipas, qhari, warmi, warmakunapas. Tusuyanpas tinyawan, pinkulluwan.


text:
Uywa
Uywa (Wiwa) icha Animal nisqakunaqa (latin simipi: animale - (regnum) Animalia, grigu simipi: Zώov - Zώa) tukuy kuyuq, mikhuq, samaq kawsaqkunam (manataq runachu).
Qhichwa simipi imakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qallariyninpiqa uywa nisqaqa "runap uywasqan animal, manataq sallqa animalchu" niyta munarqaptin, Ikwadur kichwa shimi nisqapi tukuy animal nisqakunapaq, sallqakunapaqpas, "wiwa" nispa niytam qallarirqanku. Chay hinam kay Wikipidiyapi "uywa" nispa tukuy animalkunatam niyta munanchik.
Rakikay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna rakikan pachallan yawaryuq kuna (endotermos), huknin; tikray yawaryuqkuna (ectotermos)wakinkuna.


text:
Steve Irwin
Stephen Robert "Steve" Irwin (22 ñiqin hatun puquy killapi 1962 paqarisqa Essendon llaqtapi, Awstralyapi; 4 ñiqin tarpuy killapi 2006 wañusqa Hatun Hark'ana Mullu-mullupi) huk Awstraliyayuq ñawikaruy tunachiqmi karqan.
Sallqa uywakunawanmi ñawikaruy qhawaqkunataqa tunachirqan, ahinataq The Crocodile Hunter (inlish simi, "Lagartu chakuq") nisqa ankichina qatintinpi. Beerwahpi Awstralya Uywapampa (Australia Zoo) nisqap pusaqninmi karqan. 2006 watapi huk wach'i rayam Irwintaqa wach'inwan miyuchaspa wañuchirqan.


text:
QARANPI KAQ YACHACHIKUY
¿Imaynatam aswan allinta kawsakuwaq?
AGUSTINMI tutapaylla hatarispan wakin punchawkuna hina kallpaq lluqsinanpaq kaq pachanwan hinakun. Hinaspanmi kallpaq lluqsin. Yaqa huk watañam semanapi kimsa punchaw kallpaq lluqsin.
Laurie sutiyuq warmim qusanwan piñanakurusqanrayku cocinanman pasaspan achka miskikunata utaq chocolateta mikukurun. Chaynatam piñakuruspanqa sapa kuti ruwan.
Agustinmi kallpaq lluqsin chayna costumbreyuq kasqanrayku, Laurie warmiñataqmi chocolatekunata mikun chayna mana allin costumbreyuq kasqanrayku.
¿Qamqa imayna costumbreyuq kaytataq munawaq? Munawaqchá aswan maschata puñuyta, kallpaq utaq pukllaq lluqsiyta, chaynataq aylluykikunawan masta rimaytapas.
Chaywanpas ichapas saqiyta munachkanki cigarro pitayta, mana allin mikuykunata hinaspa internetta utaq televisionta unay tiempo qawaynikita.
Ichaqa mana allin costumbrekuna saqiyqa sasam. Mana allin costumbrekunaqa kanmansi chiri punchawpi quni camaman usturuy hina, saqiyñataqsi kanman chay camamanta mana lluqsiy munasqanchik hina.
Chayrayku, ¿imaynatataq mana allin costumbrekunata saqichwan hinaspa allin costumbreyuqkuna kachwan? Yachaykusunyá biblia chaymanta yachachisqanta.


text:
Cai temataca ¿maijan idiomapita liingapaj munapangui? %%
Taita Diosmanda Ali Villaigucuna
Lección 11
Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?
Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?
1. ¿Imamandata Dios ayudachun minishtinchi?
Taita Diosca alipacha yachajmi can. Ñucanchita juyaimandami ninanda preocuparin. Paimanda caruyachunga na munanllu (Jeremías 10:23). Imashinami huahuacunaca taitacuna ayudachun minishtin, shinallatami gentecunaca Dios ayudachun minishtinchi (Isaías 48:17, 18). Gentecunata ayudangapami Diosca paipa mandashcacunata cushca. 2 Timoteo 3:16, liipangui.
Diospa mandashcacunaca cunanllata aliguta causachun, jipa punllacunapipash bendiciongunata charichunmi ayudan. Ñucanchita Dios rurashcamandami pai ayudachun saquina canchi. Salmo 19:7, 11; Apocalipsis 4:11, liipangui.
2. Bibliaca ¿imashinata ñucanchita ayudan?
Bibliapi yachachishcacunaca ñucanchi causaipi imata rurachun Dios munashcatami intindichin. Cutin Bibliapi mandashcacunaca imata rurunata, imata na ruranatami nin (Deuteronomio 22:8). Imatapash rurangapaca Bibliapi yachachishcacuna imashina ayudajtami ali pensarina canchi (Proverbios 2:10-12). Bibliaca yachachinmi, Diosmi ñucanchiman causaita cun nishpa. Shinaca chaita intindishpami trabajopipash huasipipash o maiman rijushpapash ali cuidarishun. Hechos 17:28, liipangui.
3. ¿Maijan mandashcacunata ashtahuan importante can?
Jesusca ishcai mandashcacuna importante cajtami intindichirca. 1) Diosta rijsishpa, juyashpa, tucui shunguhuan sirvina. Ñucanchi causaipi imata agllagrijushpaca chai mandashcapirami pensarina canchi (Proverbios 3:6). Chaica ayudangami Diospa ñaupajpi ali ricurichun, cushilla para siempre causachunbash. Mateo 22:36-38, liipangui.
2) Gulpi gentecunahuan ali aparina (1 Corintios 13:4-7). Gulpicunahuan ali aparishpaca Diospa ejemplotami catinajushun. Diosca tucuicunatami igual tratan. Mateo 7:12; 22:39, 40, liipangui.
4. Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?
Diospa mandashcacunaca familiapi cushilla causachunmi ayudan (Efesios 4:32; Colosenses 3:12, 14). Familiacuna seguro sintirichunmi Bibliapica nin, cazarashcacunaca huañui punllacamanmi igual causana can nishpa. Génesis 2:24, liipangui.
Diospa mandashcacunaca cushilla sintirichun, trabajota charichunbashmi ayudan. Trabajo pushtucunapica tucuita ali ruraj, honrado trabajadorcunatami alicachin (Proverbios 10:4, 26; Hebreos 13:18). Bibliaca yachachinmi, minishtirishca cosascunahuanlla cushijushpa, Diospa munaitara pactachishpa causachun. Mateo 6:24, 25; 1 Timoteo 6:8-10, liipangui.
Diospa mandashcacunaca ñucanchi causaipipashmi ayudan (Proverbios 14:30; 22:24, 25). Na machanachu nishcata cazushpaca, ungüicunatapash shuj llaquicunatapash na charishunllu (Romanos 13:13). Bibliaca na ninllu ashalla tragota ufianaca juchami can nishpa (Salmo 104:15; 1 Corintios 6:10). Diospa mandashcacunaca imata yajushcata, imashina causajushcata ricuchunmi ayudan (Salmo 119:97-100). Jesusta ali catijcunaca Diospa mandashcacuna ñucanchita ayudajujpillaca na cazunchichu. Jehová Diosta jatunyachingapami cazunchi. Mateo 5:14-16, liipangui.
Ashtahuan información
Maipi cashpapash ima horaspash gratis Bibliamanda yachajupai.
Pimanbash cachangapaj
Pimanbash cachangapaj
Taita Diosmanda Ali Villaigucuna
https://www.jw.org/finder?docid=1102012198&wtlocale=QII&srcid=share
quichua (imbabura)
mailto:?body=Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?%0a%0ahttps%3A%2F%2Fwww.jw.org%2Ffinder%3Fdocid%3D1102012198%26wtlocale%3DQII%26srcid=share&subject=Diospa mandashcacunaca ¿imashinata ayudan?


text:
Yuquy
Yuquy nisqaqa qharip warmiwan, china kaqpa urqu kaqwan huñunakuyninmi runap, uywakunappas miraykunapaq. Yuqunakunku yumanapaqmi.
Yuqunakuspa, qhariqa k'aspiyasqa ullunta warmip rakhanman sat'in. Yumaqa q'urutakunamantam paqarispa, ullunta rakha ukhuman purin. Runtucha kachkaptinqa, yumanmi.
Runa hinam uywakunapas sarunakuspa yuqunakunku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuquy tiyakuykuna.


text:
Q'inqu
Q'inqu icha Qinqu nisqaqa (ñawpa qhichwa simimanta, "chinkana"; QSHKS qillqaypi Q’enqo, Kenko) Willka Qhichwapi huk Tawantinsuyu pachamanta mawk'a llaqtam, Qusqu llaqtamanta 6 km karum chincha antinpi, Qusqu suyupi, mama quchap hawanmanta 3.580 m aswan hanaq. Iskaynintin wasintinmi: Hatun kaq, Saksaywamanmanta P'isaqman ñanpi; Uchuy kaq, hatun kaqmanta 350 m kuntinpi, urqu kinraynipi. Inkakunap manqus wasinchá karqan, 3.500 t'asra mitru hatun.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'inqu.
- Q'inqu llaqtamanta


text:
Qinghai pruwinsya
Qinghai pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Qinghai, chun simipi: 青海, phinyimpi: Qīnghǎi, machu: Tsinghai, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Xining llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 390 000 runakuna (Han runa 54,0%, Tibet runa 23,0%, Hui runa 16,0%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qinghai pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Qinghai (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Qinghai
- Información sobre Qinghai (inlish wan chun simikuna)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Tiksimuyu (Tiksi muyu), Qusqupi Tiqsimuyu (QSHKS qillqaypi teqsi muyu, teqse muyu) icha Allpa pacha; Patsa, qhichwa I pi nisqaqa (Latin simipi: Terra, grigu simipi: Γn [gī], kastilla simipi: Tierra) intimanta kimsa karu kaq puriq quyllurmi inti llikapi. Ñuqanchikpa, runakunap planitanchikmi. Kaypiqa kawsanchik. Chayraykum kay pacha nispa ninchikpas.
Tiksi muyup rakinkunaqa allpa pacha, yaku pacha, wayra pacham ima. Tukuy kawsaqnintinkunatataq kawsay pacha ninchikmi.
- ↑ 1,0 1,1 Yoder, C. F. (1995) p. 12.


text:
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson, sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin ayriway killapi 1743 watapi paqarisqa Shadwell (Virginia) llaqtapi - † 4 ñiqin anta situwa killapi 1826 watapi wañusqa Monticello llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 3 kaq umalliqnin (1801 watamanta 1809 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.
Tayta: Peter Jefferson
Mama: Jane Randolph
Warmi: Martha Wayles Skelton Jefferson
Wawakuna:
Alma mater: William wan Mary College
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Memorandums taken on a journey from Paris into the southern parts of France and Northern Italy, in the year 1787
- A Summary View of the Rights of British America. (1774)
- Autobiography
- Declaration of the Causes and Necessity of Taking Up Arms
- Notes on the State of Virginia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thomas Jefferson.
- Biografía de Thomas Jefferson
- Declaración de derechos de Virginia


text:
PAXAGUENAXAT 4
¿Négueʼt so Jesucristo?
1. ¿ʼEetec ra huoʼo so Jesús?
So Jesús ỹaqaʼa ra lataxac na shiỹaxauapi, so maye saq chaʼa reʼera piguem coʼolloxochiye saxanaxa ñiguiñe ana aʼlhua (Juan 8:23). So maye huaʼauchiguiñe lʼonatac ñi Jehová nache itauan ra ỹoʼot ʼenauac na ʼenauacna. Aye la Biblia iaʼaxat «ʼoonolec llalec ñi Dios» chaʼaye ndotec lʼonatac ñi maye (Juan 1:14). Taqaʼen qaỹauatton ra «lʼaqtac», chaʼaye so maye iʼaxatague na lʼaqtaqa so ltaʼa. Autaxaỹaxan Colosenses 1:15, 16.
2. ¿Táenʼco ra anac so Jesús ana aʼlhua?
Ñi Dios namaq so llalec ana aʼlhua. Ra ỹoʼot raʼa tachigui naqaʼen so nachaalataxac aso lqoxoqui aso María, qaʼañole judía lashe, saxanaxa ỹauatton ca ỹale. Nache so Jesús qaica ca ltaʼa shiỹaxaua (Lucas 1:30-35). So maye anac anaʼana aʼlhua qaq tres ʼetapegueque: 1) rapaxaguenataxan ra ỹataqta ʼeesa lataxac ñi Dios, 2) qomiʼ ỹapaxaguenque ra lolaqnaxanaxac ra ỹoʼot ra ʼeetapeguec ñi Dios naiʼctaxa ra huoʼo naua lqalaicoʼ taq 3) ỹan ra nachaalataxac qaica ca npeʼenaxac ra isheeten so «lashiue». Autaxaỹaxan Mateo 20:28.
3. ¿Táenʼco ra seuenac so «lashiue»?
Ra lashiue nshetenaxac ca qaisheeten yaqto qancaʼalaxateec ca nachaalataxac ca shiỹaxaua (Éxodo 21:29, 30, [TNM]). Nam nleuaxa taq nqueroxo sa ishet ra huetaigui so huaʼauchiguiñe ʼeetapeguec na ñi Dios. Saỹatenaq neʼena chaʼaye ñi Jehová caiye ivittaqteetega so Adán ra saỹalaxaguet nache ileu. Ỹoqoʼoye ra sa ishet ra rpeʼenaxan huanna ra ileu (Génesis 2:16, 17; 5:5). Aye la Biblia ʼenac ra nleuaxa inoxoneuaʼa ana aʼlhua chigoqchigui so Adán. Nache so Adán ỹachalguete na llalacpi so lasouaxashet, nache talguete na nleuaxa. Ỹoqoʼoye ʼenauac qomiʼ seuenac seʼeso «lashiue». Autaxaỹaxan Romanos 5:12 taq 6:23.
Huaʼ ¿négueʼt petaʼa ca ishet ra isheeten aca lashiue nache huoʼo ca qarcaʼalaxa ra nleuaxa? Ra seleuac nache isheeten ca qarasouaxashet. Chaʼaye qomiʼ huoʼo ye qarpenaxac ỹoqoʼoye qaica ca iviʼ ra isheeten ca lpenaxac ca lỹa. Autaxaỹaxan Salmo 49:7-9, TNM.
4. ¿Táenʼco ra ileu so Jesús?
So Jesús sa ishet ʼenaʼam qomiʼ, chaʼaye qaica ca lpenaxac, huanna ra huoʼo ca lasouaxashet. Ỹoqoʼoye sa ishet ra ilem ca maiche lasouaxashet, so maye isheeten ra qarasouaxashet. Ra namaq so llalec ra ileu talec ra qarasouaxashet, ñi Dios ỹachaxan so ỹataqta ltaʼaraic lauochaxac na shiỹaxauapi. So Jesús taqaʼen ỹachaxan ra qomiʼ ỹauoteque chaʼaye so maye naxaỹaxana so ltaʼa, nache ỹan so nachaalataxac yaqto qomiʼ isorec ra qarpenaxac taq nleuaxa. Autaxaỹaxan Juan 3:16 taq Romanos 5:18, 19.
5. ¿Négueʼt ca ỹoʼotaq so Jesús nagui?
Ca netalec ana aʼlhua, so Jesús nataren na lolaxaicpi, nahuaỹaxasheguem na leuaxaicpi taq itauan ca huoʼoi ca lquiʼico, reʼera ỹachaxan ca qomchiye ỹoʼotec na lamaxashecpi lpeʼetpi ñi Dios (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Qanache ca ileu so Jesús, ñi Dios nahuaỹaxasheguem nache ỹoltaxa ỹanem ra achaalataxac saq chaʼa ra piguem (1 Pedro 3:18). Coʼollaxa so Jesús rhuataxan nsoʼotañe huetoʼot ñi ltaʼa iuattaʼa ra qoỹanem ca lʼañaxac ra lamaxasoxonaxac ʼenauac anaʼana aʼlhua (Hebreos 10:12, 13). Nagui ñi Jesús ra ramaxasoxonapec ra piguem, qaq na lamaxasoxonaxanecpi qaỹaxattapeeguec ra noʼon nʼaxaỹaxac ʼenauac anaʼana aʼlhua. Autaxaỹaxan Daniel 7:13, 14 taq Mateo 24:14.
Ram ltaʼaraic lʼañaxac ỹanem ñi Dios, neʼena ntaʼa añaxaic pasaʼa ra imeuo nqaʼen na shiỹaxauapi qauemaicpi taq ỹoʼotaq na quejnaxacpi. ʼEnauac na huoʼo ca lpiʼiỹaxac ñi Jesús taq naxaỹaxana, huoʼo ca nachaalataxac ntonatan ana aʼlhua, maye qaỹoʼot mataxaqui qome. Autaxaỹaxan 2 Pedro 2:9 taq Apocalipsis 21:3, 4.


text:
Kinraysuyu
Kinraysuyu (función) nisqaqa iskay yupay tantachisqapura apanakuymi, huk tantachisqap llapan nipanpaq wakin tantachisqapi huklla sut'inchasqa nipayuq.
Kay hinam kinraysuyup minuywantam qillqanchik:
Kinraysuyuqa kay iskaynintin phatantam hunt'an:
- Kay: Tukuy X-pa nipankunaqa Y-pa napankunawanmi apanakun, chayqa nin,
- Sut'i nipapurachi: X-pa llapan nipanqa Y-pa hukllalla nipanwanmi apanakun, chayqa nin, sichus
Llapa apanakuyqa, nipayuq, chaywan huk (hukllalla) apanakuq nipayuq, nisqam (kinraysuyu paqtachani), nisqa ranti.


text:
Bibliaq willasqan
¿Imamantan astawan Biblia yachachin?
Allinpunin Bibliamanta yachayqa
Biblia imayna ruwasqa kasqanmanta yachay, Bibliaqa pachantinpi aswan reqsisqa libron.
1 T’AQA
Diosmi paraisota qowarqanchis
¿Ima ninmi Biblia runakuna kamasqa kasqankumanta? ¿Ima kamachikuykunatan Dios qorqan Adanman Evamanwan?
2 T’AQA
Paraisomanta qarqochikunku
Adanwan Evawan huchachasqa kaqtinku, ¿ima suyakuytan Dios prometerqan?
3 T’AQA
Hatun parapi mana wañuqkuna
Imaynatan kay pachapi millay kawsay astawan yapakurqan? ¿Imaynatan Noé rikuchirqan iñiyniyoq kasqanta?
4 T’AQA
Diosmi Abrahamwan rimanakurqan
¿Imaraykun Abraham Canaanman ripurqan? ¿Imatan Dios Abrahamwan rimanakurqan?
5 T’AQA
Diosmi Abrahamta familiantawan allinpaq qhawarirqan
Isaacta sacrificananpaq nisqan ñawpaqta, ¿imatan Dios prometerqanña Abrahamman? ¿Imatan Jacob willarqan manaraq wañupushaspa?
6 T’AQA
Job Diospaq hunt’aq karqan
Llapa runakunan rikuchiyta atinkuman Dioslla kamachikuq kananpaq derechoyoq kasqanta, ¿imaynatan Job libro chayta rikuchin?
7 T’AQA
Dios llaqtanta kacharichirqan
¿Imaynatan Moisés Israel llaqtata kacharichirqan kamachi kasqankumanta? ¿Imaraykun Pascua fiestata ruwayta qallarirqanku?
8 T’AQA
Canaán hallp’ata hap’ikapunku
Canaán llaqtaman israelitakuna haykuqtinku, ¿imaraykun Jehová Dios Rahabta familiantawan salvarqan?
9 T’AQA
Huk reyta mañakurqanku
Israelitakuna huk reyta mañakusqanku qhepamanmi Jehová Diosqa Saulta akllarqan, ¿imaraykun Dios Saulpa rantinpi Davidta churarqan rey kananpaq?
10 T’AQA
Salomón, yachayniyoq rey
¿Imaynatan Salomón rikuchirqan yachayniyoq kasqanta? ¿Imapin tarikurqan Diosmanta karunchakapusqanrayku?
11 T’AQA
Yachachiq kallpachaq takikuna
¿Mayqen kaq takin rikuchin munakuqninkunata Dios yanapasqanta kallpachasqantapas? ¿Imatan willarqan rey Salomón Cantares libropi?
12 T’AQA
Allinta kawsanapaq yachachikuy
Proverbios Eclesiastés librokunaqa yachachiwanchismi imayna kawsayta Diospi confiaytapas, chaykunamanta yachay.
13 T’AQA
Allin reykuna millay reykunapas
¿Imaynapin Israel llaqta iskayman t’aqakapurqan?
14 T’AQA
Diospa rantinpi willaq profetakuna
¿Ima willakuytan Diospa profetankuna willarqanku? Yachay tawa willakuykuna willasqankumanta.
15 T’AQA
Hamuq tiempomanta willaq profeta
¿Imatan Daniel yacharqan mesiasmanta Diospa gobiernonmantapas?
16 T’AQA
Mesías chayamun
¿Imaynatan Dios willachirqan Juanwan angelkunawan ima churin mesías kasqanta? ¿Imaynatan Jehová Dios sut’ita willarqan churin mesías kasqanta?
17 T’AQA
Diospa Gobiernonmanta willarqan
¿Imamantan Jesús predicarqan? ¿Imaynatan rikuchirqan kamachikuyninpiqa munakuywan chanin-kaywan kamachinanta?
18 T’AQA
Cristoq ruwasqan milagrokuna
¿Imaynatan Jesús milagrokunata ruwaspa rikuchirqan atiyniyoq kasqanta hamuq tiempopi kamachimunantapas?
19 T’AQA
Kay tiempopi hunt’akuq profecía
¿Ima ninantan nin apostolninkunaman Jesuspa willasqan señalkuna?
20 T’AQA
Cristoq wañusqan
¿Imata yuyarinankupaqmi apostolninkunata Jesús niran manaraq traicionasqa kashaqtin?
21 T’AQA
Jesuspa kawsarimpusqan
¿Imaynapin qatikuqninkuna yacharqanku Jesusta Dios kawsarichimpusqanta?
22 T’AQA
Apostolkunaqa mana manchakuspan predicarqanku
¿Iman pasarqan pentecostés fiestapi? ¿Imatan Diospa enemigonkuna ruwarqanku Jesuspa qatikuqninkuna predicayta qallariqtinku?
23 T’AQA
Allin willakuykuna mast’arikun
¿Iman pasarqan Listra llaqtapi Pablo huk runata hampiqtin? ¿Imanaqtinmi Roma llaqtaman Pablo viajarqan?
24 T’AQA
Iñiq t’aqakunaman Pabloq qelqasqan cartakuna
¿Ima yanapaykunatan Pablo qorqan iñiq t’aqapi ruwaykuna allinta aparikunanpaq? ¿Imatan Pablo nirqan prometesqa miraymanta?
25 T’AQA
Iñiypi, allin kawsaypi, munakuypi wiñanapaq yuyaychaykuna
¿Imaynatan huk cristiano rikuchinman iñiyniyoq kasqanta? ¿Imaynatan huk runa rikuchinman cheqaqtapuni Diosta munakusqanta?
26 T’AQA
Kay Hallp’an sumaq paraíso kapunqa
¿Imaynatan Apocalipsis libro Bibliaq yachachisqankunamanta willayta tukun?
Bibliaq willasqan-Pisillapi willakuy
¿Imaynatan Jehová Dios pisi-pisimanta willarqan Jesús mesias kasqanta, kay pachata paraisoman tukuchipunantapas?
Ima watapi pasasqanta willakusqan
4026 watamantapacha (m.J.h.) 100 watakama (J.h.q.) imakuna sucedesqanmanta Bibliaq willasqanta yachay


text:
Alli tuta wawitay!
Ka llallisqa semanapi pichqa kaqnincha semana onqosa kasqayki kasa kara. WAmaqta kasa kara wiksayki y chaymanta pulmonesnlykimanta. Pero kunan allita kanki y munani chayna seguinaykita.
Yaqa rupachikoranki saqrata tiusniykipa wasinkunapi, sorqochipus suq tapa termotanquemanta, rupa yaku lloqsiptin qallpayoq chunkaykipi waqtas. Manchachiarayku tukusta chaypi tiyasqayku pusasunayku tiyaptiyku ampicheqpapi.
Tata Yaya munasqanrayku mana imatapas inacorankichu, pero noqa nerani na mana aykafchu saqesusqayky sapallan purinaykipaq mana yachaspa maypichus kanki, qam ancha manchachiasqaykirayku. Portate sumaq suqlla semanata, wawitay!
viernes, 21 de junio de 2013
Baltazarpaq chunka pichqayoq kaqnin
Alli tuta wawitay!


text:
Napoléon Bonaparte
Napoléon Bonaparte (Napoleone Buonaparte) icha Napoleón Huq Ñiqin sutiyuqqa (15-VIII-1769 paqarisqa Ajaccio llaqtapi, Corse wat'api, 5-V-1821 wañusqa Saint Helena wat'api) huk Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runas, awqaq pusaqsi karqan.
18 ñiqin aymuray killapi 1804 p'unchawmanta 6 ñiqin ayriway killapi 1814 p'unchawkama Ransiyap hatun qhapaqninsi (empereur) karqan. Napoleon maqanakuykuna nisqapi yaqa tukuy Iwrupatas hap'irqan, ichataq Moskwa llaqtapi atipasqa kaspa puchukaypi manas ayparqanchu, huñunakusqa Iwrupa mama llaqtakunap atipasqan kaspa.


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Ima nintaq Biblia divorciomanta hinaspa rakinakuymanta?
Jehová Diosqa munanmi, casarakuqkuna casarakusqanku punchawpi prometenakusqankuta cumplinankuta. Adantawan Evata casarachispanmi nirqa: “Chayraykum qariqa [...] hukllawakunqa warminmanña chaymi iskayninku huk runa hinallaña kanqaku”, nispa. Jehová Diospa nisqanmanta rimaspanmi, Jesus nirqa: “Chayraykum runaqa mana rakinmanchu Diospa kuskanchasqantaqa”, nispa (Genesis 2:24; Mateo 19:3-6). Qawasqanchikman hina, Jehová Dioswan Jesusqa munankum casarasqakuna wañunanku punchawkama kuska kanankuta, kayqa tukun mayqanninkupas wañuptillankum (1 Corintios 7:39). Diospa qallarichisqan arreglo kasqanraykum casado vidataqa paypa qawasqanman hina qawananchik. Jehová Diosqa cheqninmi yanqamanta divorciakuytaqa (Malaquias 2:15, 16).
Bibliapa nisqanman hina, ¿ima pasaptintaq divorcioqa kanman? Jehová Diosqa palabranpim willan huchapakuy cheqnisqanta (Genesis 39:9; 2 Samuel 11:26, 27; Salmo 51:4). Anchata cheqnisqanraykum huchapakuy kaptin divorcio kanantaqa mana harkakunchu (9 kaq yachachikuypa 7 parrafonpim willachkan ima ruraykuna huchapakuy kasqanmanta). Jehová Diospa nisqanman hinaqa mana huchapakuqmi tanteanan divorciakunanpaq otaq manapas (Mateo 19:9). Chaynaqa, divorciakunanpaq tantearuspanqa manam huchallikuchkanchu. Congregacionpi kaqkunaqa manam kallpanchananchu divorciakunanpaqqa. Huchapakuqpa wanakusqanta qawaspanqa mana huchallikuqqa tanteanmanpaschá mana divorciakunanpaq. Chaynaqa, mana huchapakuqmi tanteanan ima rurananpaqpas, chay rurasqanmantaqa kikinmi responsable kanqa (Galatas 6:5).
Wakinpiqa llumpay sasachakuykuna kaptinmi, cristiano otaq cristianaqa rakikunman otaq divorciakunmanpas, qosan otaq warmin mana huchapakuchkaptinpas. Chayna pasakuptinqa, rakikuqta otaq divorciakuqtam Biblia nin: “Amataqyá hukwanqa casarakuchunchu, manachayqa qosanwanyá amistachun”, nispa (1 Corintios 7:11). Chaynaqa, rakikuq otaq divorciakuq cristianoqa manam librechu hukwan casarakunanpaqqa (Mateo 5:32). Qawasunchikyá ima sasachakuykuna kasqanraykum wakinkuna rakinakusqankumanta.
Familian mantieneyta mana munaptin. Wakin qosakunam familianta mana mantienenchu, ichaqa manam, mana atisqankuraykuchu aswanqa mana munasqankuraykum, chaynata ruraspankum familianta ñakarichinku. Chayna qosakunamantam Biblia nin: “Pipas [...] wasinpi yachaqkunata mana mantienespanqa qepanchakurunñam iñisqantapas, payqa Diosman mana iñiq runakunamantapas peorraqmi rikurirun”, nispa (1 Timoteo 5:8). Qosa mana cambiaptinqa, warmim tanteanan sichu rakikuynin kikinpaq chaynataq wawankunapaqpas allin otaq mana allin kasqanmanta. Familian mantieneyta mana munasqanmanta cristiano acusasqa kaptinqa, ancianokunam allintapuni chay asuntomanta yachananku, familian mana mantieneqqa congregacionmantam qarqosqa kanman.
Vidan peligropi kaptin. Wakin qosakunaqa maqaspanmi warminpa vidanta peligroman churan. Cristiano qosa chayna kaptinqa, ancianokunam allintapuni chaymanta yachananku, maqakuqllaña kaqkunaqa congregacionmantam qarqosqa kanmanku (Galatas 5:19-21).
Jehová Dioswan amistadnin peligropi kaptin. Wakin casarasqa kaqkunaqa manam munankuchu warmin otaq qosan, Jehová Dios servinanta, obligankutaqmi Diospa kamachisqanta mana kasukunankupaqpas. Chayna kaptinqa, cristiano qariqa otaq warmiqa tapukunmanmi: “Rakikusqayqa, ¿yanapawanqachu ‘runakunamanta puntata Diosta kasukunaypaq’?”, nispa (Hechos 5:29).
Chayna sasachakuypi kaq warmita otaq qaritapas manam ninanchikchu rakikunanpaq otaq kuskalla kananpaqqa. Ancianokuna otaq iñiyninpi allin takyasqa wawqenchikkuna yanapaspa chaynataq Bibliawan consejaspapas, yachanankum casado vidankupi imayna tarikusqankuta Jehová Dioslla yachasqanta. Cristiano otaq cristiana rakikunanrayku mana kaqta rimaspanqa manam respetachkanmanchu casado vidata nitaq Diostapas. Chaymantapas, Jehová Diosqa yachanmi mayqanninpas sacrellawanña tanteasqantaqa. Arí, tukuy imam ‘sutilla kachkan Diospa qayllanpiqa, paymanmi cuentata qosunchik’ (Hebreos 4:13). Llumpay sasachakuypi tarikusqanrayku, cristiano rakikunanpaq tanteaptinqa manam pipas juzgananchu. Imayna kaptinpas, “lliwchanchikmi Diospa qayllanman rikurisunchik juzgawananchikpaq” (Romanos 14:10-12).


text:
KAQ KEYMI LLAPAN PATSACHOW IMANA KAQ NUNAKUNAPAPIS DERECHUNKUNA
QALLANAN KAQ
Musyantsikmi keynow kashqan ta: Imana kaq nunaku napis nunam kayan. Llapantsik tseynowlla kashqaqa tseynowllam derëchuñtsikkuna kapamantsik. I tseynow kaptinmi kushi, shumaq, allilla kawashun derëchuntsikkunawan (kikintsikpa kaqwan).
I derëchukunata mana wiyakurninpis mana alli nunakunam allápa allqotsayarqan wakin nunakunata. I tseynow allqotsanqanta musyar llapan patsachow nunakuna llakikur ajayarqan. I yapey mana tseynow kananpaqmi munantsik key patsa keynow kananta:
Parleyta munashqaqa yarpanqantsikmannowmi parlashwan llapantsik nunakuna. Kreyinqantsikmannowmi imamanpis kreyikurnin kashwan llapantsik nunakuna. Ama ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis. I manam ni pipis pishupukoq kanmantsu.
Allápa mana alli allqotsaq awtoridakuna kaptenqa mana meymanpis tsatakiyta, pwedirninmi awtorida wajaq sharkuyanman. I tseynow mana kananpaqmi alli kanman llapan nunakunapa derëchunkuna leykunachow alli qellqashqa kanman, llapantsik reqinapaq.
Imey kutipis mas shumaq kawakiychow llapan nasyonkuna jukninwan jukninwan kayánanmi kanan.
Nasyonkuna purwakarkur; kanan Naciones Unidas jutiyoq, eyllukayashqanchow nasyonkunam konstitusyonchow áninakuyarqan, keynow nunakunapa derëchunkuna kananpaq. Llapan imana kaq nunapapis derëchunkuna kanman. Pi nunapis nuna kanqannowmi ima nunatapis kikintanow rikanman. I nuna karninmi: Oliqopis, warmipis derëchunkunachowqa mana meyqanpis jukláyatsu kayanman. Llapan nasyonkunam ániyashqa Naciones Unidas yanapeyta, markakunachow key konstitusyonta mana qonqarishpa llapan nunakunata reqitsiyanqa shumaq kawakuyánanpaq.
Naciones Unidas eyllukayanqan kaq nasyonkunam yachatsinakuyashqa tsey kamatsiyanqanchow keynow rurananpaq. Nasyonkunachowmi llapan nunakunata yachatsikuyanman nunakunapa derëchunkúnata wiyakurnin kayananpaq.
Tsey intutsinakuyanqanchow keynow kananpaq nasyonkunam key derëchukunata llapan nunakunata káyitsiyanman.
I tseynow kaptinmi nasyonkuna purwakayanqanchow (asamblea generalchow) kanan willakayámushqa Llapan Nunakunapa Derëchun (Los Derechos Humanos). Key willakayámunqanchowmi, llapan patsachow imana kaq nunakunapapis derëchunkuna keykan. I mey markachowpis llapan nunakunam kawayanman key derëchukuna keykanqanmannow. I pi nunapis o gobiyernupis key derëchukunata yawarninmi imanowpapis nunakunata yachatsikuyanman ániyánanpaq. I mey nasyonchowpis llapan nunakuna key derëchukunata káyiyánanpaqmi kikin nasyonninchow i jinantin nasyonkunachowpis tukiy láyapa willakuyanman. I Naciones Unidaschow kaq nasyonkunachowpis i tsey nasyonkunapa kallpan kaq nasyonkunachowpis tseynow rurayanman.
Artikulu 1.
Meyqan nunapis manam pipa sirweqnin nuna kananpaqtsu yurikushqa. I nuna karninmi meyqan nunapis juk láyatsu kayanman derëchunkunachowpis. I yarpachakiyta yacharninmi i allita mana allita shonqonkunachow mákurninmi nunakuna jukninta wiyanakur kayanman.
Artikulu 2.
Key niyashqanmunqanchow derëchukunaqa llapan nunakunapaqmi kanqa imana kaq láya nunakunapaqpis, ima rikoq nunakunapis, warmikunapaqpis, ollqokunapaqpis, i mana kaq idiyomata parlaq nunakunapaqpis, ima relijyonninchow kaq nunakunapaqpis, ima politikuman kreyeq nunakunapaqpis, imaman kreyikoq nunakunapaqpis, meylo markayoq nunakunapaqpis, waktsa nunakunapaqpis kapoqyoq nunakunapaqpis, i imana kaq yurishqa nunakunapaqpis.
Llapan nunakunapa derëchunkunapis meyqan nasyonkunachowpis imanow gobyernu kaptinpis, nasyonkuna, ichik nasyonkunata nitirarpis, key derëchukunataqa niyaman qonqayanmantsu.
Artikulu 3.
Juk nunapa derëchunmi kanman kawananpaq, i mana pipis jarqarishqa purikunanpaq i mana pipis peyta allqotsananpaq.
Artikulu 4.
Manam meyqan nunapis pipa sirweqnin nuna kanmantsu. Manam meyqan nunatapis sirweqnin kananpaq ni imanowpa rantikushqa kanmantsu.
Artikulu 5.
Manam ni meyqan nunata imeyká ashnutanow rutatarnin, mana ankuparnin maqarnin rurayanmantsu ni pikunapis.
Artikulu 6.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman mey markachowpis leykuna kanqanmannow kananpaq.
Artikulu 7.
Justisyankunachowmi llapan nunakunatam justisyankunataqa ratatsiyanman. Meyqan nuna kaptinpis llapanpaqmi key leykunaqa. Itsanqa juk awtorida ninqa meyqan nunatapis keynow nishpa: - Qampaqqa manam derëchiyki kantsu justisyachow, o keynow nishpa ninqa: - Key nunapaqqa manam justisya kanqatsu - nishpa.
Tseynow niptinpis llapan nunakunapaqmi key derë'chunkuna. I tseynow nirninqa key deklarasyonchow ninqanta manam wiyakuyantsu.
Artikulu 8.
Mey nasyonchowpis konstitusyon kaq leykunata o meyqan leykunata niana wiyakurriin juk nuna allqotsakunqa nuna mayinta. Tsey allqotsashqa nunaqa tsatakunmanmi alli kaq awtoridaman i tsey awtorida manam jaqerinmantsu keynow kananpaq leyninwan.
Artikulu 9.
Manam ni pi awtoridakuna muneyninta rurarnin juk nunapa mana jutsan keykaptinqa tsey nunata ni pwestuman ni karselman llawitsiyanmantsu ni kuyey markanpita qarqoyanmantsu.
Artikulu 10.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman tsatashqa kayanqanta alli kaq jweschow llapan nunakunapa nowpanchow altsananpaq. I juk nuna jutsayoqta tarirqa mana alli rurashqanpita !eykuna kanqanmannowmi qochiyanman derëchunkunata.
Artikulu 11.
- Tsatashqa karninqa juk nunaqa manam jutsayoqran jwes jutsan tarinqanyaq. Nunakunapa nowpanchow, justisyata jwes rurashqanchowmi, tsey nunapa derëchun kanman juk washaqnin peypaq parlakunanpaq.
- Juk nuna imatapis ruranqa; i tseynow ruranqata manana rurananpaqqa juk mushoq ley kikinpa nasyonninchow o llapan patsachow karinqa. Tsey nunaqa rurashqanpita manam jutsayoqtsu kanman. Pi nunapis imata ruranqanchow mana alli kashqanta, ni pi musyarqantsu, manam jutsatsu kanman, ni nasyonninchow ni llapan patsachow; manam juk jutsapaq kantsu ishkey laya justisya.
Artikulu 12.
Mana imapis keykaptenqa nuna mayinpa kaweykininman, ni yarwar mayinman (familyanman), ni pi nuna manam jaka kanmantsu, ni qellqakuyanqanta paqilapa leyikunmantsu, ni wayinman mana alli rurakoq yeykunmantsu. I ulikurkurnenqa nunakunapa jananchow nunapa wasan manam rimanmantsu. Tseynow mana alli nunakunapaq llapan nasyonkunachowmi leykuna kanmi.
Artikulu 13.
- Mey nasyonchow keykarninmi meyqan nunapapis derëchun kanman munanqanpa purikunanpaq, munanqan markachow tákunanpaq.
- Mey nasyonpita o kikinpa nasyonninpita yarqushqa karninpis, meyqan nunapa derëchunmi kanman nasyonninman kutikunanpaq.
Artikulu 14.
- Pi nunapis mana alli awtorida qatikachaptenqa, tsey nuna derë'chunchowmi ashinman, meyqan nasyonchowpis tákunanpaq.
- Lluta jutsakuna ruraq, Naciones Unidaskuna nishqanta mana ruraqkunaqa, manam key derëchuyoqtsu kayan.
Artikulu 15.
- Meyqan nunapapis derëchunmi kanman nasyonninpa nunan kananpaq.
- Mana pitapis awtorida muneyniyta rurar waqanmantsu nasyonninpita, pi nunapis munarqa eywukunmanmi juk nasyonkunachow täraq.
Artikulu 16.
- Meyqan laya, mey nasyon, meyqan relijyonchow karninpis oliqopis, warmipis, llapan nunakuna mallwayarqa derëchunkunam kanman kasakurnin yarwar mayinkuna kayäpunanpaq. Warmipaqpis, ollqopaqpis tseynowllam derëchunkuna kanman kasakuyänanpaq. I kasadu keykäyanqanchow rakikayaptinpis derëchunkunam keykanman.
- Ishkankuna warmi oliqo munanakurninmi kasakuyanman. Manam ni pipis pushanmantsu mana munanqanwan kasakunanpaq.
- Yarwar mayikunawanmi qal]ayan markakuna nasyonkunam rikapäyanman i yanapäyanman alli kawayänanpaq.
Artikulu 17.
- Llapan nunam kapoqyoq kanman; munarqa japallan o piwanpis shuntukur.
- Mana pitapis qochiyanmantsu kapoqninta.
Artikulu 18.
Llapan nunapam derëchum kan, munanqannow yarpachakunanpaq, i rurananpaq, relijyonnin akrananpaq o jukta ashinanpaq; tseynow kashqanchow derëchunchowmi ninman japallan kashqanchow o nunakunapa nowpanchow.
Artikulu 19.
Llapan nunam derëchunchow munanqanta ninanpaq o ruranapaq; tseypaqreykur nuna pipis piñapanmantsu ni qatikachanmantsu. Kikin rurashqantaqa shuntukiywanpis munarqa musyatsikunmanmi kikinpa nasyonninchow o juk nasyonkunachowpis.
Artikulu 20.
- Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman imapaq eyllukayänanpaq i ima purwakayanqanchow shuntukayänanpaq. I tsey purwakayanqanqa kanman manam pitapis piñapäyananpaq.
- Manam munaqtaqa, manam pipis purwakan kanman qayanmantsu.
Artikulu 21.
- Llapan nunapam derëchun kanman nasyonninchow kamatsinanpaq; kikin o marka mayinta akrarkur kamatsikoq pushananpaq.
- Meyqan nunakunapis derëchun kanman, nasyonkunapa ofisinanchow uryayänanpaq.
- Pipis awtoridaman chan marka mayinkuna munaptinmi; key muneyninkunata rurayanman patsatsikoqkunapa watan ushkäriptin alli kaq marka mayinkunata akrar. Key akrakiykanman mana pipis rikareykämashqam.
Artikulu 22.
Llapan nunakuna key patsachow kawarnin kayaptinmi derëchun kanman seguru sosyalninkuna kananpaq. I tseynow kananpaqmi mas kapoqyoq nasyonkuna yanapäyanman waktsa nasyonkunata; peykunanman rurayanman kanqanmannow. I tseynow gobiyernu ruraptinmi llapan nunakuna imeypis shumaq alli kawayanman, i munayanqanmannowmi winakuyanman.
Artikulu 23.
- Llapan nunakunapa derëchunmi kanman uryayoq kayänanpaq. I munanqan uryeytam akrayanman. I uryayanqanchow mana rureyta yacharqa o qeshyamarqa manam ruranmantsu. I llapan nasyonchowmi leykuna kanman mana uryayoq nunakunata yanapäyananpaq.
- Tseynowlla uryeychow keykäyaptenqa tseynowllam ushkan kanman meyqan nunakunapapis.
- Llapan uryakoq munatam ushkan qoyanman mana suwapashpa yawar mayikunawan alli kawananpaq; mana tseynow kaptenqa kamatsiyoqkunam leykunata qorqoyanman yanapakuyänanpaq.
- Llapan nunapam derëchun kan purwakarkur sindikatu nishqanta ruraya'nanpaq; keyta rurayanman wallkinakushqa kayänanpaq.
Artikuiu 24.
Llapan nunapam derëchum kanman uryarirqa jamakurinanpaq; uryeykunaqa manam junareqnowtsu kanman; kamatsikoqkuna leychowmi keyta qeliqayanman. Jamakiynin chämuptinqa llapan uryakoqmi jamakuyanman mana ushkanta oqrashpa.
Artikulu 25.
- Meyqan nunapapis ushkäninmi atskam kanman alli kawakiychow kikin, warmin, i tsurinkuna kawayänanpaq. I ushkanmi tinkunman mikiyninkunapaqpis, ratashninkunapaqpis, wayinpaqpis, qeshyarninqa jampikuyänanpaqwan i estäduta pägananpaq llapan marka mayinkunapaq ruranqanta. I uryey mana kaptenqa, o qeshyakiykaptenqa, o soqru tikrakuriptenqa, o paju kaptenqa, o owkisyaptenqa, o imanowpapis mana uryeyta pwediptenqa, meyqan nunapapis derëchunmi kanman seguru sosyalnin tsarananpaq.
- Wawayoq paju warmikunapaq i waktsa wamrakunapaq nasyonkunachow leyninkuna kanman munayanqanmannow yanapayänanpaq. Key ley llapan tsurikunapaqmi derëchunkunata ratatsin.
Artikulu 26.
- Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman yachakuyänanpaq. I yachakiy mana rantiyoqmi kanman primariyata ushanqanyaq. I llapan wamrakuna primariyachow yachakuyänanman. Keynow yachakiychowqa nunakuna derëchunchowmi kanman ima profesyontapis akrananpaq.
- Yachakuyaqa kanman llapan nunakuna winayänanpaq; nuna mayinkunawan mana piñapänakur, wallkinakur kawayänanpaq; manam chikinakushpa, mana jorqapänakushpa, kuyanäkur nuna purapis, nasyon purapis; ima läya nunakunapis, imanow relijyon kaqpis, Naciones Unidasta yanapäkur alli kawakunapaq.
- Teytakunapa derëchunmi kanman tsurinkunapaq yachatsikiyninta akrananpaq.
Artikulu 27.
- Pi nunapis derëchunchowmi kanman qotsukur, qatswakur, shumaq qotsukuwanta wiyakiyta, markanpa kaweynin qellqeyta, i marka mayinkuna ruranqanta meyqanpis tsari nmanmi kushikurinanpaq, yarpachakunanpaq.
- Manam pipis derëchuyoqtsu juk rurashqanta noqam rurarqä ninanpaq; keynow mana kanapaq imatapis ruraqkuna wil lakuyanmanmi kamatsikoqkunaman.
Artikulu 28.
Llapan nunakuna derëchun kan keychow qellqashqa kaqta, tseynow kananpaq.
Artikulu 29.
- Llapan nunam ruranan markan nishqanta, tseychow yurishqanpita, täran winanpis marka mayikunawan. Tseynow kawarnin alli nuna keyta yachakun.
- Key deklarasyonchow derëchukuna nishqanmannow kaweykarninmi llapan nunakuna wiyachakuyanman nasyonchow leykuna kashqanta. I wakin nunakunapa derëchunkunata mana jalupashpa, shumaq kakushwan nunakuna kawayänanpaqmi, mana piñapänakur pipaqpis mana allim munarislipa, tseynow nunakuna kawakunapaqmi tsey leykunata gobiyernu rurashqa.
- Key derëchukunata i muneykunata manam pipis rurayanmantsu mana Naciones Unidas munanqannowqa.
Artikulu 30.
Key deklarasyonchowqa manam ni imapis kantsu meyqan nasyonpis, meyqan läya nunakunapis ni meyqan nunapis, nuna rnayinkunapa derëchunkunata micharnin kayänanpaq.


text:
AMAPUNI JEHOVATA SAQEYCHU
Jehovaj testigosninpa jatun tantakuyninku 2016 watapaj
Jehovaj testigosnenqa kinsa diaspaj jatun tantakuyniykuman wajyariyku.
¿IMASTAJ KANQA?
Viernes: Umallirichiykunapi, videospi ima, Jesucristo Jehovallata ‘kasukusqanmanta’ tukuy yachakuyta atisqanchejta sutʼinchakonqa (Hechos 2:
27, Traducción del Nuevo Mundo).
Sábado: Bibliapi kaj Job libromanta yachakusun, imaynatachus llakiykunapi kaspapis Jehovata sirvillaytapuni atisqanchejta.
Domingo: Uj sumaj video kanqa. Chaypitaj qhawarisunchej rey Ezequías Jehovamanta mana tʼaqakusqanta, enemigosnin contranpi kajtinkupis (2 Reyes 18: 6).
¿PIKUNATAJ WAJYARISQA KANKU?
Tukuy runas. Yaykunapajqa mana paganachu kanqa, chantapis ni pimanta qolqeta mañakonqachu.
Internetpi www.jw.org /qu nisqaman yaykuy. Chaypitaj tarinki uj videota, programata ima.


text:
Pukllay
- Pukllay nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Pukllay (sut'ichana) rikuy.
Pukllay nisqaqa ima runap kusikunanpaq icha llallinakunapaq rurasqanpas, hukllap, iskaypa icha aswan pukllaqkunap pukllasqan.
Paqarisqanchikmantañam runakunaqa pukllanchik. Wawakunataq qispilla pukllaykunawan kusikuykunmi. Llamk'ana mana atiptin, phistakunapipas runakunaqa pukllanmi. Pukllay hinakamaqa kay pukllay rikch'aqkunatam sutinchanchik:
Yuyarina
- 1 Kurku kallpanchay pukllay
- 2 Wawa pukllaykuna (Antikunapipas)
- 3 Hamp'ara pukllay
- 4 Watuna pukllay
- 5 Qhawaqkunapaq pukllaykuna
- 6 Antañiqiq pukllay
- 7 Qullqipaq pukllay
- 8 Hawa t'inkikuna
Kurku kallpanchay pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay quchuyuq: pilutawan pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hukkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Q'iswa aysay
- hukkunapas
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wawa pukllaykuna (Antikunapipas)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hap'inakuy (hap'iy pukllay)
- Laq'anakuy (ch'ulluwan maqanakuy)
- Paka-paka (pakakuna, escondite)
- Pallana (rumichakunata chamqay hap'iraypas)
- Puqchiy (chuwikunata chamqay)
- Tawqa-tawqa (tawqaman wischunakuy)
- Thunku-thunku (ch'ulla chakiwan puriy)
- Urpukunawan pukllay
- hukkunapas
Hamp'ara pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
P'allta pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qhapaq chunkana (ajedrez)
- Go
- Quya pukllay (damas)
- Backgammon
Huk hamp'ara pukllaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Watuna pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kartakunata churay
- Wayra-wayra pichqamanta (parayta watunapaq, Waruchiripi pukllasqa)
Qhawaqkunapaq pukllaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antañiqiq pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Widyu pukllay (antañiqiqpi icha widyu kunsulapi pukllasqa)
Qullqipaq pukllay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Munaychata pukllasun. CRAM II, Instituto Superior La Salle, Urubamba 2000 (irqikunapaq pukllaykuna)


text:
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
Huñunakuyniykupi ima ruwasqaykuta yachanaykipaq watukaykamuwayku.
Yachachikuykuna
¿Imanasqataq testigokunaqa huñunakunanku wasita iglesiawanqa mana sutichankuchu?
Yachay huñunakunayku wasipi imata ruwasqaykumanta.
¿Imanasqam hinaspa imaynatam Salonkunata ruwaniku?
¿Imanasqataq Jehová Diospa testigonkunaqa huñunakunanku wasita Salonwan sutichanku? Kallpanchaykikum Testigokunapa huñunakunanku Salonman rispayki imayna kasqanpi reparanaykipaq.
¿Imanasqataq organizasqa kananku Dios serviqkunaqa?
Biblia nin imanasqa hinaspa imaynata cheqap cristianokunaqa organizasqa kanankumanta.


text:
Arthur Conan Doyle
Arthur Ignatius Conan Doyle sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1859 watapi paqarisqa Edinburgh llaqtapi - † 7 ñiqin anta situwa killapi 1930 watapi wañusqa Crowborough llaqtapi) huk Iskusya mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam karqan.
TaytaːCharles Altamont Doyle
Warmiː Louise Hawkins (1885-1906) / Jean Leckie (1907-1930)
Churinkunaː 5
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sherlock Holmes[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Arthur Conan Doyle.