c: application/epub+zip

text:
Yachachikuykuna
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
2-6 PAGINAKUNAPI
¿Imaynatam aguantawaq mana allinta ruwanaykipaq hikutasuptikiqa?
12 ¿Imatam ruwachwan tiemponchikta mana yanqachanapaq?
16 ¿Kikillanmantachu rikurirqa?
QARANPI KAQ YACHACHIKUY
LEEY Bibliata 50 masnin idiomakunapi chaynataq Bibliamanta horqosqa qellqakunatapas 500 masnin idiomakunapi.
REPARAY señaswan rimaqkunapaq yaqa 70 nacionkunapi Bibliamanta yachachikuykuna kasqanpi.
MASKAY tukuy idiomakunapi.
UYARIY imayna pasasqanmanta qawachkawaqpas otaq uyarichkawaqpas hina Biblia leesqankuta.
QAWAY Biblia leesqaykita astawan entiendenaykipaq dibujokunata.
KUSIRIKUY Bibliamanta horqosqa videokunata qawaspa, chayqa ima sasachakuynikitapas atipanaykipaqmi yanapasunki.
HORQOY librokunata, revistamanta yachachikuykunata otaq uyarinaykipaq kaqkunatapas, chaykunaqa mana qollqellapaqmi.
ASTAWAN YACHAY LEENAPAQ QELLQAKUNA Watchtower nisqanpi ima yachachikuykunamantapas, chayqa yaqa 100 idiomakunapim kachkan.
“Munanim familiaywan kusisqa kawsakuyta. Wawa-churiykuna nacesqanwanmi casado vidaykupi sasachakuypi tarikuniku. Yanapawanankupaq consejokunata tariyqa allinmi kanman”
BIBLIAM NIN:
“Yachaywanmi wasitaqa hatarichina. Yuyaywanmi wasitaqa cimientana.” (Proverbios 24:3.)
IMAMANTAWANMI YACHAWAQ
“Matrimonios y padres” nisqanpim tarinki qatiqninpi consejokunata:
Sugerencias prácticas para los recién casados
Cómo llevarse bien con los suegros
Cómo corregir a los hijos
Cómo dejar de discutir
Cómo afrontar las deudas
(ENSEÑANZAS BÍBLICAS > MATRIMONIOS Y PADRES nisqanpi ñitiy)
Familiaykiwan kusisqa kawsakuy niq librom consejachkan casarakuy munaqkuna imayna tanteakunankupaq chaynataq tayta-mama yuyaqyaptin imayna atiendenamantapas.
(Horqowaqtaqmi www.jw.org/quy nisqanmanta. QELLQAKUNA > LIBROKUNA & FOLLETOKUNA nisqanpi ñitiy)
“Wawaykunatam anchata kuyani chaymi munani wiñaspankuqa allin runa kanankuta”
BIBLIAM NIM:
“Imaynam kawsananpaqyá yachachiy warmataqa. Yuyaqña kaspapas manam pantanqachu payqa.” (Proverbios 22:6.)
IMAMANTAWANMI YACHAWAQ
“Niños” nisqanpim kachkan Bibliamanta videokuna, dibujoyoq willakuykuna, pintanankupaq dibujokuna chaynataq huk yanapakuykunapas, chaykunawanmi warmaykikunaman yachachiwaq:
Kasukuq kananpaq
Qokuykuq kananpaq
Mana cheqnikuq kananpaq
Agradecekuq kananpaq
(ENSEÑANZAS BÍBLICAS > NIÑOS nisqanpi ñitiy)
Bibliamanta willakuq libroy hinaspa Aprendamos del Gran Maestro niq librokunaqa sumaq dibujoyoqkunam kachkan chaykunatam warmachaykikunapaq leepuwaq.
(Horqowaqtaqmi www.jw.org/quy nisqanmanta. PUBLICACIONES > LIBROS Y FOLLETOS nisqanpi ñitiy)
“Munanim yanapakuykunata escuelaypi, tayta-mamaywan, amistadniykunawan sasachakuyniykuna atipanaypaq. Munaniqa consejokunatam manam qaqchawanankutachu. Nitaq wawata hina rimapayawanankutachu”
BIBLIAM NIN:
“Mozo kachkaspallaraq gozakuy.” (Eclesiastes 11:9.)
IMAMANTAWANMI YACHAWAQ
“Jóvenes” nisqanpim kachkan qellqakuna chaynataq videokuna mozo-sipaskunata yanapananpaq:
Sapallayki mana sientekunaykipaq
Escuelapi sasachakuynikikunata allichanaykipaq
Tayta-mamaykita kasukunaykipaq
Burlakusuptiki otaq fastidiasuptiki imata ruwanaykipaq
(ENSEÑANZAS BÍBLICAS > JÓVENES nisqanpi ñitiy)
Lo que los jóvenes preguntan. Respuestas prácticas (vol. 1, 2) chay librokunapim kachkan mozo-sipaskunapaq 77 tapukuyninkupa kutichiyninkuna.
(Horqowaqtaqmi www.jw.org/es nisqanmanta. PUBLICACIONES > LIBROS Y FOLLETOS nisqanpi ñitiy)
“Bibliapa yachachisqankunatam entiendeyta munani ichaqa manam yachanichu imayna estudiayta”
BIBLIAM NIN:
‘Bibliapi llapallan qellqasqa kaqkunaqa Diospa Espiritunpa qosqanmi, allin yachachiwananchikpaq.’ (2 Timoteo 3:16.)
IMAMANTAWANMI YACHAWAQ
Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras Bibliaqa Diosmantam yachachin imam kaqta, chaymantapas manam sasa leeychu.
(PUBLICACIONES > BIBLIA nisqanpi ñitiy)
“Preguntas sobre la Biblia” nisqanpim kayna tapukuykunapa kutichiyninta tarinki: “¿Es Dios culpable del sufrimiento?”, “¿Cuándo nació Jesús?”
(ENSEÑANZAS BÍBLICAS > PREGUNTAS SOBRE LA BIBLIA nisqanpi ñitiy)
Biblia estudiayta munaspaykiqa maskay “Reciba un curso bíblico gratuito” nisqanpi.
(“Solicite un curso bíblico” nisqanpi ñitiy)
“Leesqayta mana entiendespaymi Bibliataqa manaña leerqanichu. Ichaqa ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? niq libropa yanapayninwan estudiaspaymi cuentata qokuruni Bibliapi yachachikuykunaqa mana sasa entiendenapaq kasqanmanta.” (Christina.)
Sapa punchawmi yaqa 700.000 runakuna jw.org nisqanta Internetpi maskanku. Qampas chaypiqa maskawaqmi.
UNICEF institucionmi willakun “100 wawakunamanta 38 wawakuna mana partidayoq kasqankumanta”. África Oriental y Meridional lawmanta cuentallikuq UNICEF institucionpi llamkaq Elke Wisch sutiyoq subdirectoram nin: “África lawpi wakin llaqtakunapiqa partidayoqpunim wawakunaqa kananku postapi otaq hospitalpi atiendesqa kanankupaq, escuelapi kanankupaq chaynataq tayta-mamanku wañuruptinqa herenciankuta chaskinankupaq”.
12 watayoqmanta 17 watayoq warmakunata tapuptinkum 100 warmakunamanta 72 willakurqaku Internetnintakama honorninkuta pipas penqaypi churaruyninta llumpay manchakusqankuta. Pachakmanta 55 warmakunañataqmi drogakuna servichikuy manchakusqankuta, pachakmanta 44 warmakunañataq abusasqa kayta, pachakmanta 24 warmakunañataq huchapakusqankurayku ima onqoywanpas hapirachikuyta.
Huk periodicom willakun mozo-sipasllaraq kaq runakuna astawan llamkaspa reqsisqa otaq kamachiq kayta mana munasqankuta. Pachakmanta 40 runakunam chaynata tanteanku llamkapakusqanku sitiokunapi llamkaqmasinku mana respetakuq chaynataq mana honrado kasqankurayku. Wakinqa ninkutaqmi jefenkuwan parlariy mana atisqankumanta chaynataq imayna piensasqankumanta rimanankupaq libre mana kasqankumantapas. Ñawpaq watakunapi runakunaqa tukuy tiempom llamkarqaku huk empresallapi, kay tiempopi mozo-sipaskunañataqmi pachakmanta 60 llamkapakunku huk llamkapakuyta tarirunankukamalla. (The Japan Times.)
1980 kaq watamanta 2010 kaq watakamam yaqa 800.000 runakunata balawan wañuchirqaku. 450.000 masninmi wañururqaku 15 hinaspa 29 watallankupi. Investigaq runakunam ninku celanakuspanku, wasipi peleaspanku, vecinokunawan cheqninakuspanku chaynataq choferkuna cheqninakuspanku wañuchinakusqankumanta.
IMATAM BIBLIA NIN
“Amam rinkichikchu espiritistakunamanqa nitaq qayaqkunamanpas. Chaykuna ruraqta maskaspaqa millakuypaqmi kawaqchik.” (Levitico 19:31)
Kuyasqa ayllunku wañuruptinqa yachaytam munanku imayna tarikusqanmanta. Chaymi piensanku: “Espiritistapa yanapayninwan yacharamusaq kuyasqa aylluy imayna tarikusqanmanta. Chaywanqa ichapas hawkayayta tariyman”.
Chay ruwaytaqa Jehova Diosqa manam allinpaqchu qawan. Wañusqakunawan rimayqa ñawpa runakunapa costumbrenmi karqa. Chaymi israelitakunaman leeyta qospan nirqa: ‘Amam qamkuna ukupiqa kanqachu [. . .] wañuqta qayaqkunapas nitaq espiritistakunapas. Chaykuna ruwaqtaqa Tayta Diosmi millakun’ (Deuteronomio 18:10-12, Chuya Qellqa revisión 2012). Espiritistaqa otaq chaykunata tapukuqkunaqa ‘manam yaykunqakuchu Diospa munaychakusqanmanqa’ (Galatas 5:19-21).
“Wañunanmantam yachanku kawsaqkunaqa. Manam imatapas yachanchu wañuqkunaqa.” (Eclesiastes 9:5)
Wakinqa piensankum wañusqakunaqa huk vidapi hinalla kawsasqankuta. Chaymi paykunawan parlayta munanku ima munasqankumanta yachanankupaq chayman hina ruwaspa mana manchachisqa kanankupaq.
“Wañunanmantam yachanku kawsaqkunaqa. Manam imatapas yachanchu wañuqkunaqa. Ima pagotapas manam chaskinchu wañuqkunaqa [. . .]. Tukurunñam kuyakuyninqa. Tukurunñam cheqnikuyninqa. Tukurunñam sientekuyninpas.” (Eclesiastes 9:5, 6.) Wañusqakunaqa manañam ima ruwaytapas atinkuchu Diostapas manañam yupaychankuñachu. Chaymi Biblia nin: “Wañusqakunaqa manañam Tayta Diostaqa alabankuñachu. Upallaruqkunapa kasqanman uraykuqkunaqa manam alabankuñachu” (Salmo 115:17).
‘¿Kawsaqkunaqa wañusqakunatachu consultananku?’ (Isaias 8:19)
Wakinmi ninku espiritistakunaqa willawachwanmi wañuqpa yachasqanmanta, familianchik otaq amistadninchik ima yachasqankumantapas.
Diospa kamachisqanta mana kasukuspan rey Saulqa espiritistaman risqanmantam willakun. Saulqa Diosta serviq Samuelwanmi parlayta munarqa ichaqa payqa wañusqañam tarikurqa. Saulwanqa manam Samuelchu rimarqa, chaynaqa ¿pitaq rimarqa paypa rantinpi? (1 Samuel cap. 28.)
Chay rimaqqa karqa Satanasta yanapaq demoniom, Satanasmantam Biblia nin: ‘Llullakuqkunapa taytan’, nispa (Juan 8:44). ¿Imanasqataq demoniokunaqa runakunaman creechin wañusqakunaqa huk vidapi hinalla kawsasqankuta? Diospa nisqankunata yanqachanankuraykum (2 Timoteo 3:16).
¿Manañachu ima suyakuypas kan wañusqakunapaqqa? Paykunaqa kawsarimunqakum. Bibliam willakun wañusqakunaqa sepulturapi ‘puñusqankumanta’ rikcharichkaq hina kawsarimunankumanta (Juan 11:11-13; Hechos 24:15).* Chaymantapas willawanchikmi paykunaqa imawanpas mana ñakarisqankumanta.
^ par. 16 ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? niq libropim 7 kaq yachachikuyninpi nichkan “Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy”. Chaytaqa leewaqmi Internetpi www.jw.org/quy nisqanpi.
FAMILIAPAQ YANAPAKUYKUNA | MOZO-SIPASKUNAPAQ
“Escuelapi warmamasiykunam mana reparawarqakuchu. Chaymi tanteakurqani imayna portakuyniypi chaynataq imayna allichakuyniypi cambianaypaq. Warmamasiykunapa amistadnin kay munasqayraykum paykunapa mana allinkuna ruwasqankuta ruwayta qallaykurqani.” (16 watayoq Jennifer.)*
¿Qamtapas sasachasuchkankichu? Chayna tarikuptikiqa kay yachachikuymi yanapasunki.
Warmamasikikunapa hikutasusqaykita ruwaspaqa control nisqanku aparatowan manejasqa hinam tarikuwaq. Amapuni mana allin ruwaymanqa tanqachikuychu (Romanos 6:16).
Allin ruwaqpas mana allintam ruwanman pipas hikutaptinqa.
“Mana allin amistadkunaqa urmachinmi allin kawsaqkunatapas.” (1 Corintios 15:33.)
“Yachankim imakuna mana allin kasqanmanta, ichaqa mana allinta ruwanaykipaq warmamasikikuna tanqasuptikiqa paykunapa munasqanman hinam ruwanki.” (Dana.)
Manam warmamasillaykichu sasachasunkiqa.
‘Allin rurayta munaptiypas mana allinllamá ñoqapiqa kachkan.’ (Romanos 7:21.)
“Wakin kutikunapiqa kikiymi mana allin ruwaykunapi piensani. Imapas ruwasqankumanta warmamasiykuna kusisqallaña rimaptinkum ñoqapas chay ruwayta munani.” (Diana.)
Sasachakuykunata aguantanaykipaq kallpanchakusqaykiqa mayna allinmi.
“Allin concienciayoqyá kawsakuychik.” (1 Pedro 3:16.)
“Warmallaraq kaspayqa manchakusqayraykum warmamasiykunapa niwasqanta wakinpiqa ruwaq kani, kunanqa manam ima niwasqankutapas kasunichu. Imamantapas aswan allinqa hawka concienciayoq kaspa miski puñuymi.” (Carla.)
Mana allinta ruwanaykipaq tanqasuptikiqa kayta ruway:
Ima pasasunaykimanta tapukuy. “¿Imataq pasanman mana allin ruwasqaymanta pipas yacharuptinqa? ¿Ima ninmantaq tayta-mamayqa? ¿Imaynataq tarikuyman chay ruwasqaywanqa?”. (Yuyaymanay Galatas 6:7 nisqanpi.)
“Tayta-mamaymi piensarinaypaq tapuwanku: ‘¿Imataq pasasunkiman warmamasikikunapa nisusqaykiman hina ruwaptikiqa?’. Chaywanmi cuentata qokuni mana allinta ruwaspayqa sasachakuypi tarikunaymanta.” (Olivia.)
Allin ruwanaykipaq kaqkunamanta seguropuni kay. Chaypaq tapukuy: “¿Imanasqam kay tanteasqayqa kikiytapas chaynataq hukkunatapas sasachanman?”. (Yuyaymanay Hebreos 5:14 nisqanpi.)
“Warmacha kaspayqa imamantapas manam nispallaymi contestaq kani. Kunanmi ichaqa imanasqa mana ruwasqaymanta allinta entiendechini. Yachanim imam allin otaq mana allin kasqanmanta. Chaymi imamantapas tapuwaptinkuqa mana manchakuspay explicani.” (Anita.)
Diosta serviq mayqen runa hina kaytataq munawaq. Hinaspa piensay imawan sasachakusqaykipi chaynataq chayna sasachakuypi tarikuspan chay runa imata ruwananpaq kasqanpipas. (Yuyaymanay 2 Corintios 13:5 nisqanpi.)
“Imayna kasqaywanmi conformi kani, hukkuna imata rimaptinkupas manam hukmanyanichu. Amistadniykunaqa yaqa lliwmi respetawanku.” (Alicia.)
Hamuq tiempokunapi piensay. Escuelapi kaspaykiqa watakunallamantam otaq killakunallamantam juntakuy munasqayki warmakunawanqa manaña kuskañachu kanki.
“Escuelapi kaqmasiykunapa fotonkuta qawaspaymi wakinpataqa sutinkutapas yuyaniñachu. Ichaqa hikutawasqankuman hina ruwasqayta yuyarispaymi ñakakuni.” (22 watayoq Fernanda.)
Imayna contestanaykipaq preparakuy. Bibliam nin: “Yachaychikyá sapakamaman imaynam allin contestaytapas” (Colosenses 4:6).
“Tayta-mamaykum ñoqatawan ñañayta yanapawanku sasachakuykunapi piensanaykupaq hinaspam chayman hina imaynata contestanaykupaq ensayaniku. Chaywanmi preparasqa kaniku pipas mana allinta ruwanaykupaq hikutawaptinkuqa imaynata defiendekunaykupaq.” (Cristina.)
^ par. 4 Sutikunaqa cambiasqam kachkan.
“¡Tiempoy kaptinqa imakunataraq ruwayman!” ¿Hayka kutitataq chaynata nirqanki? Tiempoqa apupaqpas chaynataq wakchapaqpas iguallam. Manam pipas tiempo wataytaqa atinmanchu. Chaymi tiemponchiktaqa allinta servichikunanchik. ¿Imaynata? Qatiqninpiyá qawasunchik tawa consejokunata, chayqa achka runakunatam yanapachkan.
Imakunata puntata ruwanaykipaq tanteay. Bibliam consejawanchik astawan allinpaq kaqkunata puntata ruwanapaq (Filipenses 1:10). Listapi qellqay ruwanaykipaq kaqkunata hinaspa allinta tanteay mayqenkunata puntata ruwanaykipaq, chaylla ruwanaykipaq otaq chaymantaña ruwanaykipaqpas tanteay.*
Tiempowan tanteay. Bibliam nin: ‘Laqoyasqa hachawan waqtaq runaqa aswanmi kallpanchakun. Yachayniyoq runam ichaqa yachayninman hina allinta ruwan’ (Eclesiastes 10:10). Hachataqa waqtayta manaraq qallarichkaspam allinta afilana, chaynallataqmi imatapas manaraq ruwayta qallarichkaspam tiempowanraq imapaqpas allinta tanteana. Tiempoyki yanqachaq ruwaykunataqa ama ruwaychu. Listapi qellqasqaykiman hina punta kaq ruwaynikita ruwaruspaqa qatiqninpi ruwanaykipaq kaqta avanzay. Ima ruwananpaqpas tiemponta allinta tanteaq runaqa manaraq waqtayta qallarichkaspan hachanta afilaq yachayniyoq runamanmi rikchakun.
Yanapasunaykipaq kaqkunallata ruway. Vidaykipi mana yanapasunaykipaq kaqkunapiqa ama tiempoykita yanqachaychu. Amataq afanakuychu tukuy ruwaypiqa, chaywanqa pisiparuspam hukmanyaruwaq.
Ruwanaykipaq kaqkunata ama iskayrayaspa ruway. ‘Wayramunanta suyaq runaqa manam tarpunchu. Puyumunanta qawaq runaqa manam cosechanchu’ (Eclesiastes 11:4). Chakranpi ima llamkaynintapas chaymantaña ruwananpaq saqeq runaqa tiempontam yanqachan, allin punchawta suyasqanraykum mana tarpunchu nitaq cosechanchu. Chaynallataqmi ima ruwaypaqpas iskayrayaspaqa manam allintaqa decidikusunchu. Imaynatapuni ruwanapaq kasqanmanta yachanapaq llumpayta afanakuspaqa manataqmi decidikusunchu. Ichaqa wakin ruwaykunapaqqa allinta piensarispam tanteakuna. Bibliam nin allin tanteoyoq runaqa imatapas manaraq ruwachkaspanmi allintaraq tantean nispa (Proverbios 14:15). Imapaqpas tanteaspaqa yaqa llapanpim imallapipas iskayrayanchik, ichaqa kallpanchakunam ruwayninchikkunata ruwanapaq (Eclesiastes 11:6).
Pantaruspaqa ama hukmanyaychu. Bibliam nin: “Diosmanta yachaqqa [allin kaqtam ruwan]”, nispa (Santiago 3:17). Allinta ruwanaykipaq kallpanchakuynikiqa allinpaqmi. Pantaruyta manchakusqaykim ichaqa mana allinnikipaqchu. Kaypi piensarisun, pipas huk idioma rimayta yachaqqa qallariypiqa panta-pantatam riman ichaqa chaynata kallpanchakusqanqa allinta rimananpaqmi yanapan. Pantaruyta manchakuqmi ichaqa mana atinchu rimayta. Chaymi kallpanchakunanchik ruway atisqanchik kaqkunallapi. Bibliam nin: ‘Humillakuq runakunaqa yachayniyoqmi kanku’ (Proverbios 11:2). Chayna kaqkunaqa manam hukmanyanchu aswanqa pantasqankunamantam asikunku.
“Imatapas pagankiqa manam qollqewanchu aswanqa tiempoykiwanmi.” (El arte de vivir)
Llamkanaykipaqpas samanaykipaqpas allinta tanteay. ‘Ñakariywan llamkaymantaqa [. . .] hawkayaypi kawsakuymi’ aswan allinqa (Eclesiastes 4:6). Llamkayllamanña qokuruqqa manañam samarinanpaq tiempochakunñachu. Qella runañataqmi mana valeq kaqkunata ruwaspan tiemponta yanqachan. Chaymi Bibliaqa consejawanchik allin tanteoyoq kanapaq, chaynataq allinta llamkaspa kusirikunapaqpas (Eclesiastes 5:19).
Allinta puñuy. Diosta serviq huk runam nirqa: ‘Ñoqallayqa hawkalla siriykuspam chaypunilla puñuruni’, nispa (Salmo 4:8). Yuyayniyoq runakunaqa yaqa llapankum 8 horata sapa tuta puñunanku, chaymi yanapanqa cuerponkupi chaynataq piensayninkupi allinlla tarikunankupaq. Allinta puñuyqa manam tiempota yanqachaychu chayqa yanapawasunmi ima ruwayninchiktapas allinta ruwanapaq, yachasqanchikkunata mana qonqarunapaq. Mana allinta puñuspaqa qonqaysonqoyaruchwanmi, ima ruwayninchikpipas pantaruchwanmi accidentakuruchwanmi otaq piñakuqllañam rikuriruchwan.
Atisqayki kaqkunallapaq kallpanchakuy. ‘Runapa rikusqanmi aswan allinqa imapas munapayasqanmantaqa’ (Eclesiastes 6:9). ¿Ima ninantaq chayqa? Allin tanteoyoq runaqa yachanmi ruway atisqallankunapaq kallpanchakuyta, kapuqllanwan otaq ‘rikusqan’ kaqkunallawan contentakuytapas. Chaymi imata rantinanpaq otaq manukunanpaq kaq propagandakunawanqa mana engañachikunchu.
Reparay imakunata astawan munasqaykipi. Imata astawan munasqanchikqa yanapawanchikmi allinta tanteakuspa mayqenta puntata ruwanapaq. Chaynata ruwaptinchikqa tiemponchikqa manam yanqapaqchu kanqa. ¿Ima ruwaykunataq vidanchikpi aswan allinqa kanman? Chaypaqmi achka runakuna Diospa consejonkunata Bibliapi maskanku (Proverbios 2:6, 7).
Imatapas kuyakuywan ruway. Bibliam nin: “Kuyanakuyllam tukuy imatapas sumaqtaqa allinyanachin”, nispa (Colosenses 3:14). Kuyanakuy mana kaptinqa manam kusisqaqa kawsachwanchu, astawanraqmi familiapiqa. Bibliapa nisqanta mana kasukuspa qollqella maskaqqa otaq profesionniyoq kananpaq astawan kallpanchakuqqa cheqap kusikuytaqa manam tarinqachu. Chaymi Bibliaqa achka kutita consejawanchik kusisqa kawsakuyta munaspaqa kuyakuyniyoq kananchikpaq (1 Corintios 13:1-3; 1 Juan 4:8).
Diospa palabranta leenaykipaq tiempochakuy. Geoff sutiyoq runapam karqa sumaq sonqoyoq warmin, llampu sonqo iskay churinkuna chaynataq allin amistadninkunapas, kikinpas allin pagoyoq llamkaypim doctorkunata yanapaspan llamkarqa. Ichaqa sapa kutim qawarqa tukuywan ñakariqkunata chaynataq wañuypa patanpi kaqkunatapas. Chaymi piensaq: “¿Kayna ñakarinapaqchu runaqa unanchasqa karqanchik?” Ichaqa huk punchawmi Jehova Diospa testigonkunapa ruwasqanku qellqata leeruspan chaymanta yacharurqa.
Chay leesqanmantam Geoffqa señoranman chaynataq churinkunaman willarqa, chaymi paykunapas astawan yachayta munarqaku. Hinaptinmi llapanku Biblia estudiayta qallaykurqaku, chaymi kusisqa kawsakuspanku tiemponkutapas manaña yanqacharqakuchu. Chaymantapas yacharurqakum imawanpas manaña ñakarispa wiñay kawsaypi suyakuyniyoq kayta (Apocalipsis 21:3, 4).
Geoffmanta yachasqanchikmi yuyarichiwanchik Jesucristopa nisqanta: “Mayna kusisqam ‘Diostam necesitani’ niqkunaqa” (Mateo 5:3). ¿Qampas manachu tiempochakuwaq Diosmanta yachanaykipaq? Ima ruwasqaykimantapas Diosmanta yachanaykipaq tiempochakusqaykiqa tukuy vidaykipim yanapasunki.
^ par. 4 Leey “Veinte consejos para que el tiempo le rinda” nisqanta abril killapi lloqsimuq ¡Despertad! 2010 revistapi.
¿KIKILLANMANTACHU RIKURIRQA?
WAKIN arañaqa perqakunapim llikanta ruwan allin laqasqata pampapiñataqmi mana llumpay laqasqata, chaytaqa ruwan pampan puriq uruchakunata hapinanpaqmi. ¿Imaynatam arañaqa allinta laqakunanpaq otaq llumpayta mana laqakunanpaq llikanta ruwan?
Kaypi piensariy: Arañaqa ratakuqllaña llikantam ruyrunpa mallata hina ruwan perqakunapi, wasipa techonkunapi otaq may alto lawpipas. Chay llikam hapin pawaq urukunata mana tipikuspallan. Estudioso runakunam cuentata qokurunku arañapa llikan pampapi ruwasqanqa altopi ruwasqanwan mana chaynalla kasqanmanta otaq hukman clase kasqanmanta (Universidad de Akron Ohio, Estados Unidos). Pampapi llikaqa karu-karulla chakasqa kaspanmi pampan puriq urukunata hapin, chay llikata chutaptinpas manañam kacharinñachu.
Noticiapim willakurqaku chay estudioso runakunaqa arañapa llikan admirakuypaq imayna ruwasqa kasqanta qatipakuspanku huk pegamentota ruwasqankumanta. Chay pegamentotaqa ruwachkanku pipas tullunta pakikuruptin chaywan wankunankupaqmi.
¿Imatam piensanki? Arañam llikanta ruwan allinta laqakunanpaq otaq llumpayta mana laqakunanpaq, chaynataqa ruwan ¿kikillanmanta rikuriq kasqanraykuchu icha unanchasqa kasqanraykuchu?
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16
^ ***bh pags. 66-75 Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy***
7 kaq yachachikuy
Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy
¿Imanasqataq seguropuni kachwan wañuqkuna kawsarimunankumanta?
¿Munanpunichu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
¿Pikunataq kawsarimunqaku?
PIENSARIY kaypi: qanmi enemigoykimanta lluptichkanki, payñataqmi qanmanta aswan kallpasapa chaynallataq aswan kallpaqpas. Qamqa rikurqankiñam achka amigoykikunatapas wañurachiqta, chaymi hapirususpaykiqa manam llakipayasunkichu. Maynataña kallpaptikipas, haypaykamusuchkankiñam. Manañachusmi lluptiytaqa atinkichu. Ichaqa libraykusunaykipaqmi yanapaqniki qonqaymanta rikuriramun. Payqa aswan atiyniyoqraqmi chay enemigoykimantaqa hinaspam yanapaykuytapas munasunki. ¡Mayna allinmi chayqa!
2 Chayna kaqllam qamtapas huk enemigo qatikachasuchkankiña. Ichaqa, manam qamllatachu, llapallanchiktam qatikachawachkanchikqa. 6 kaq yachachikuypi yachasqanchikpi hinam Bibliaqa qawachiwanchik enemigonchik hina wañuy kasqanta. Manam pipas wañuymantaqa librakuchwanchu nitaq atipanchikmanchu, rikurqanchiktaqmi kuyasqanchikkunatapas wañurachisqanta. Jehová Diosmi ichaqa wañuymantapas aswan atiyniyoqqa. Paymi kuyakuq Librawaqninchikqa. Ñam rikuchirqaña wañuyta atipasqantaqa, chaynallataqmi wañuytaqa wiñaypaqpuni chinkachinqaña. Bibliam niwanchik: “Qepallaña chinkachinapaq kaq enemigoqa wañuymi”, nispa (1 Corintios 15:26). ¡Suma-sumaq willakuymi chayqa!
3 Huk ratollapas piensarisun pi kuyasqanchikpas wañukuptin mayna llakipi tarikusqanchikpi. Chaynapim entiendesun wañuqkuna kawsarimunankumanta Jehová Diospa promesan kusichiwasqanchikta (Isaias 26:19). Paymi wañuqkunata kawsarichimunqa, chaymi wañukuqkunapaq suyakuyninqa.
KUYASQANCHIK WAÑUKUPTIN
4 ¿Kuyasqayki aylluykichu otaq amigoykichu wañukurqa? Sinchi llakipi tarikuspaykichá llumpayta waqarqanki mana imatapas rurayta atispayki. Chaynapi tarikuspanchikmi Diospa Palabran astawan kallpanchawananchikta necesitanchik (2 Corintios 1:3, 4). Bibliam yachachiwanchik Jehová Dios hinaspa Jesuspas wañuyta imaynata qawasqankuta. Willawanchikmi Jesuspa kuyasqan amigon wañukuptin imayna sientekusqanmanta, chaynapim Taytanpa llakikusqantapas qawachirqa (Juan 14:9). Jerusalen llaqtaman rispanmi watupayarqa Betania hichpallanpi yachaq Lazarota chaynallataq Mariatawan Marta paninkunatapas. Llumpaytam kuyanakurqaku chaymi Bibliaqa nin: “Jesusqa sinchitam kuyarqa Lazarota, kuyarqataqmi Martatapas chaynataq ñañantapas”, nispa (Juan 11:5). Ichaqa Lazarom wañukurqa 6 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa.
5 ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa amigon wañukuptin? Bibliam willawanchik Lazaropa ayllunkunatawan amistadninkunata Jesus watukusqanmanta, paykunam Lazaro wañukusqanmanta waqachkasqaku. Paykunata qawaykuspanmi “sonqonpi sinchita llakirikurqa” hinaspam ‘waqarqapas’ (Juan 11:33, 35). ¿Imanasqataq sinchita llakikurqa? ¿Manachu ima suyakuypas Lazaropaq karqa? Karqapunim suyakuyninqa. Jesusqa yacharqam sumaqllaña milagro pasakunanmanta (Juan 11:3, 4). Chayna pasakunan kachkaptinpas payqa ancha llakisqam tarikurqa pipas wañukuptinqa.
6 Jesuspa sinchi llakikusqanqa kallpanchawanchikmi. Yachachiwanchikmi Taytanwan paypas wañuyta cheqnisqankuta. Chaymantapas Jehová Diosqa ancha atiyniyoqmi kay enemigonchikta chinkachinanpaqqa. Qawarisun Jehová Diospa atiyninwan Jesus milagro rurasqanmanta.
“¡LAZARO, LLOQSIMUY!”
7 Lazaroqa machaypim pampasqa kachkarqa, chaymi Jesusqa kamachirqa machaypa hatun rumi tapasqanta suchuchinankupaq. Tawa punchawñam wañukun, asnarichkanñachá nispanmi Martaqa harkakuyta munarqa (Juan 11:39). Runakunapa piensasqankuman hinaqa manachá ima rurakuytapas atikunmanñachu karqa.
8 Rumita suchurachiptinkum Jesusqa nisyunneqta qayarqa: “¡Lazaro, lloqsimuy!”, nispa. ¿Imataq chaynaqa pasakurqa? ‘¡Wañuqmi lloqsiramurqa!’. (Juan 11:43, 44.) Maynatachá runakunaqa kusikurqaku chayta rikuruspankuqa. Paninkunawan ayllunkunapas, chaynataq amigonkunawan vecinonkunapas yacharqakupunim Lazaro wañurusqantaqa, ichaqa kaqllamantam ancha kuyasqanku Lazarowan tupaykurqaku. Mosqoyninkupi hinachá runakunaqa chayta qawaspanku tarikurqaku. Kusikuywanchá abrazaykuspankuraq chaskiykurqaku. Chaynapim wañuytaqa vencekurqa.
9 Jesusqa manam nirqachu kikillanmanta milagrota rurarusqantaqa. Manaraq Lazarota qayachkaspanmi wañuqkunata kawsarichiq Jehová Dios Taytanta mañakurqa (Juan 11:41, 42). Manam chay kutillapichu Jehová Diosqa Churinman atiyta qorqa wañuqkunata kawsarichinanpaqqa. Lazoropa kawsarimuyninqa huk kaqllanmi isqon kawsarimuykunamanta Bibliapa willakusqanmantaqa. Chaykunamanta yachayqa anchatam kusichiwanchik. Qawachiwanchikmi Jehová Dios mana pimanpas sayapakuq kasqanta, chaymi kawsarichirqa mozo-sipaskunata, machu-payakunata, warmi-qarikunata, Israel runakunata chaynataq forasterokunatapas. Runakunapa ancha kusikusqankutam kay willakuykunapi qawanchik. Ejemplopaq, huk sipaschata Jesus kawsarirachiptinmi tayta-mamanwan chaypi kaqkunapas “admirakuspanku sasasasata creerqaku” (Marcos 5:42). Manachá haykapipas paykunaqa qonqanmankuchu Jehová Diospa rurasqantaqa.
10 Jesuspa kawsarichisqan runakunaqa kaqllamantam tiempo risqanman hinaqa wañurqaku. Chaynaqa, ¿yanqapaqchu kawsarichinman karqa? Manapunim. Bibliapa kay willakuyninkunam cheqap yachachikuykunata qawachiwanchik hinaspapas sumaq suyakuytam qowanchik.
IMATAM YACHACHIWANCHIK KAWSARIMUYMANTA WILLAKUYKUNA
11 Bibliam yachachiwanchik wañuqkunaqa ‘manaña imatapas yachasqankuta’, chaywanqa nichkanmi manaña maypipas kawsasqankuta chaynataq manaña imatapas yachasqankuta. Chayna kasqantam Bibliaqa astawan qawachin Lazaromanta willakuspan. Wañuymanta kawsariramuspanqa, ¿runakuna admirakunankupaqchu hanaq pacha imayna kasqanmanta willakurqa? ¿Manchakuypaq nina rawrachkaqmantachu willakurqa? Manam. Bibliaqa manam chaymantaqa ninchu. Tawa punchaw Lazaro wañusqa kachkaspanqa ‘manañam imatapas yacharqachu’ (Eclesiastes 9:5). Puñuchkaq hinallam kachkarqa (Juan 11:11).
12 Lazaropa kawsariramusqanmi qawachin wañuqkunapa kawsarimuynin mana cuento hinalla kasqanta aswanqa qawachinmi cheqappuni kasqanta. Achka runakunapa qayllanpim Jesusqa Lazarota kawsarirachirqa. Jesusta cheqnichkaspankupas yachachiypi punta apaq religiosokunaqa manam negarqakuchu Jesuspa milagro rurasqantaqa. Aswanmi nirqaku: “¿Imatataq rurasun? Kay runaqa achkatañam milagrokunata rurarun?”, nispa (Juan 11:47). Achka runakunam kawsarimuq Lazarota qawanankupaq rirqaku, chaymi Jesuspi iñirqaku. Lazaropa kawsarimusqanta rikuspankum yacharqaku Jesusqa Diospa kachamusqan churin kasqanta. Lliw runakunam chay milagromantaqa yacharqaku, chaymi rumi sonqo religiosokunaqa rimanakurqaku Jesustawan Lazarota imayna wañurachinankumanta (Juan 11:53; 12:9-11).
13 ¿Yanqalla creeychu kanman wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manapunim; Jesusmi nirqa huk punchawmi “llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku”, nispa (Juan 5:28). Tukuy kawsaq Unanchaq Jehová Diospaq, ¿sasachu kanman wañuqkunata kaqllamanta kawsarirachiyqa? Jehová Diospa mayna yuyarisqanmantam penden. ¿Yuyarinmanchu payqa wañukuq kuyasqanchikkunata? Yuyaymanay kaypi: ¡mana yupay atina lucerokunatam Diosqa sapakamata sutichan! (Isaias 40:26.) Chaynaqa Jehová Diosqa yuyarinpunim kuyasqanchik wañuqkunapa imayna kasqantaqa, munachkantaqmi kaqllamanta kawsarichimuytapas.
14 ¿Maynatataq Jehová Dios munachkan wañuqkunata kawsarichiytaqa? Munasqanmantapunim Bibliaqa yachachin. Diosman sonqo Job sutiyoq runam kaynata tapukurqa: “Sichum huk runa wañukuspanqa ¿yaqachum huktawan kawsarimunqa?”, nispa. Jobqa rimachkarqa Jehová Dios qayamunankama sepulturapi suyananmantam. Chaymi Jehová Diosta nirqa: “Qayakamuptikim ñoqañataq contestamusqayki. Hinaptinqa unanchawasqaykimantachá sientiypaqña-sientiwanki”, nispa (Job 14:13-15).
15 Chaynaqa, Jehová Diosqa munachkanpunim wañuqkunata kawsarichiytaqa. ¿Manachu chay yachayqa anchata kallpanchawanchik? Ichaqa, ¿imaynataq hamuq tiempopi kawsarimuyqa kanqa? ¿Pikunataq kawsarimunqaku, hinaspa maypitaq kawsarimunqaku?
“LLAPALLAN WAÑUQKUNAM KAWSARIMUNQAKU” SEPULTURAPI KASQANKUMANTA
16 Ñawpa tiempopi wañuqkuna kawsarimusqankumanta Bibliapi leesqanchikmi yachachiwanchik hamuq tiempopi imam pasananmanta. Kay Pachapi kawsarimuq runakunaqa kuyasqan ayllunkunawanmi huñunakurqaku. Chay kawsarimuykunamantapas hamuq tiempopi kawsarimuyqa aswan allinraqmi kanqa. 3 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa, Diosqa munachkanpunim kay Allpa pachata paraisoman tikrayta. Chaymi wañuqkunaqa kawsarimunqaku manaña guerrakuna, onqoykuna nitaq mana allin ruraqkunapa kasqanpiña. Aswanmi kusisqallaña kay Pachapi wiñaypaq kawsakunqaku.
17 ¿Pikunataq kawsarimunqaku? Jesusmi nirqa, ‘qayasqayta uyarispankum llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Chaynallataqmi Apocalipsis 20:13 nin: “Lamar qocha qomurqa chaypi kaq wañusqakunata, qomurqataqmi wañuypas chaynataq wañusqakunapa kasqanpas [“Hades”, NM] chaypi kaq wañusqakunata”. Hades ninanqa llapallan wañuqkunapa sepulturanmi. (Qawariy kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 212 kaq paginanta hinaspa 213 kaq paginantawan.) Llapallan chaypi kaqkuna kawsarimuptinkum wañukuqkunapa kasqanqa chunnirayanqa. Apostol Pablom nirqa: ‘Allin runakunatawan mana allin runakunatam hamuq punchawpi Diosqa kawsarichimunqa’, nispa (Hechos 24:15). ¿Ima ninantaq kayna rimasqanqa?
18 ‘Allin runakunawan’ kawsarimunankupaqmi yupasqa kachkanku Noey, Abrahan, Sara, Moises, Rut, Ester chaynallataq hukkunapas, paykunaqa kawsarqaku manaraq Jesus kay Allpa pachaman hamuchkaptinmi. Hebreos libropi 11 kaq rakiyninpim wakiqnin kay sonqo qari-warmikunamanta rimachkan. Chaynallataqmi kay tiempopi Jehová Diospa wañukuq serviqninkunapas ‘allin runakunawan’ yupasqa kachkanku. Wañuqkuna kawsarimunankumanta suyakuyninchikmi librawanchik wañuy manchakuymanta (Hebreos 2:15).
19 Achka wara-waranqanpi runakunam Jehová Diostaqa reqsiyllapas reqsirqakuchu, chaymi Diostaqa mana servirqakuchu nitaq munaynintapas rurarqakuchu. ¿Imam paykunawan pasanqa? Chay ‘mana allin runakunaqa’ manam qonqasqachu kanqaku. Jehová Diosmi paykunatapas kawsarichimunqa chaynapim payta reqsinqaku hinaspam servinqakupas. Waranqa wata ukupim wañuqkuna kawsarimunqaku, hinaspanmi kay Allpapi Diospa munayninta ruraqkunawan huñunakunqaku. Suma-sumaq tiempom chay tiempoqa kanqa, chay tiempotam Bibliaqa sutichan Juicio Punchaw nispa.
20 ¿Nichwanchu kaywan, lliw wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manam. Bibliam willakun wakin wañuqkuna “Gehena” nisqapi kasqankumanta (Lucas 12:5, NM). Ñawpa Jerusalen llaqtapa hawa lawninmi qopa wischunapaq karqa, chaypim wañuqkunatawan qopatapas kañaqku, chaytam sutichakurqa Gehena nispa. ¿Imayna kaq wañusqakunatam Judiokuna chayman wischurqaku? Mana pampanapaq nitaq mana kawsarimunankupaq hina kaqkunallatam. Chaymi Gehena nisqaqa rikchakun wiñaypaq wañuymanmi. Jesusmi wañuqkunata juzgaypi yanapakunqa Jehová Diosmi ichaqa aswan Hatun Juezqa (Hechos 10:42). Diosqa manam kawsarichimunqachu mana kasukuq millakuypaq ruraqkunataqa nitaq mana cambiay munaq runakunatapas.
HANAQ PACHAPAQ KAWSARIMUYMANTA
21 Bibliaqa yachachintaqmi huk clase kawsarimuymantapas, hanaq pachapi kawsanapaq espiritu cuerpopi kawsarimuymantam. Bibliaqa willawanchikmi huk runalla hanaq pachapaq kawsarimusqanmanta, payqariki Jesucristom.
22 Runa kachkaspanmi Jesusqa enemigonkunapa makinpi wañurqa, ichaqa manam wiñaypaqchu Jehová Diosqa sonqo Churintaqa sepulturapiqa saqerurqa (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Kawsarirachirqam ichaqa manam runata hinañachu. Bibliam willawanchik espiritu cuerpopi Jesus kawsarimusqanmanta (1 Corintios 15:20, 44). ¡Mayna admirakunapaqmi chayqa! Jesusmi atiyniyoq espiritu hinaña kaqllamanta kawsarqa (1 Corintios 15:3-6). Paymi hanaq pachaman riqkunamanta punta kawsarimuq karqa (Juan 3:13). Ichaqa manam payllachu kawsarimunanqa karqa.
23 Hanaq pachaman kutinanmanta yachaspanmi Jesusqa sonqo qatiqninkunata nirqa, “risaqmi qamkunapaq lugar allichamuq”, nispa (Juan 14:2). Hanaq pachaman riqkunatam suticharqa ‘aslla kaqkuna’, nispa (Lucas 12:32). ¿Haykam kanku hanaq pachaman riqkuna? Apostol Juanpa Apocalipsis 14:1 qellqasqanmi nin: “Qawarispaymi rikururqani Sion Moqopa hawanpi Carnero sayachkaqta. Paywanmi sayachkasqa pachak tawa chunkan tawayoq waranqa runakuna, paykunaqa kachkasqa Carneropa sutinwan hinaspa Taytanpa sutinwan urkunkupi qellqasqakamam”, nispa.
24 Kay 144.000 sapaqchasqa runakuna ukupim Jesuspa apostolninkunapas kachkanku, paykunatam hanaq pachapi kawsanankupaq Jehová Diosqa kawsarichimunqa. ¿Haykapitaq hanaq pachapaq kaqkuna kawsarimunku? Apostol Pablom qellqarqa Jesucristo ñoqanchikwan kachkanmanpas hina tiempopi chay kawsarimuy kananmanta (1 Corintios 15:23, NM). Chay tiempopim kawsachkanchik, chaymantam astawan yachachkasunchik 9 kaq yachachikuypi. Kunan tiempopiqa 144.000 sapaqchasqakunamantam pisillaña puchuchkanku. Paykuna wañuptinkuqa chaypunillam kawsarimunku hanaq pachapi kawsanankupaq (1 Corintios 15:51-55). Ichaqa, yaqa llapallan wañuq runakunapa hamuq tiempopaq suyakuyninqa kay Allpa pacha paraisoña kaptin kawsarimuyninkum.
25 Seguropunim kawaq enemigonchik wañuytaqa Jehová Dios wiñaypaq chinkachinanmanta (Isaias 25:8). Tapukunkipaschá: “¿Imatataq ruranqaku hanaq pachaman riqkunaqa?”, nispa. Diospa Munaychakusqanpim kamachikunqaku. Qatiqnin yachachikuypim chaymantaqa astawan yachasunchik.
[Willakuykuna]
Wakiqnin willakuykunapas kay textokunapim tarikun, 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56, y Hechos 9:36-42 y 20:7-12.
Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 213 kaq paginanmanta 215 kaq paginankama qawaspaykim astawan yachanki imam Juicio Punchaw kasqanta hinaspa runakuna imayna juzgasqa kanankumantapas.
BIBLIAPA YACHACHISQAN
▪ Kawsarimuykunamanta Bibliapa willakusqanmi cheqap suyakuyta qowanchik (Juan 11:39-44).
▪ Jehová Diosqa munachkanpunim wañuqkunata kawsarichiytaqa (Job 14:13-15).
▪ Diosmi llapallan wañuqkunataqa sepulturamanta kawsarichimunqa (Juan 5:28, 29).
[Kay yachachikuypa tapukuyninkuna]
1-3. ¿Imataq enemigo hina llapallanchikta qatikachawachkanchik, hinaspa imaynataq tarikunchik Bibliapa nisqanmanta yachaspanchik?
4. a) ¿Imanasqataq Jehová Diospa sientesqantaqa yachanchik Lazaro wañukuptin Jesuspa sientesqanpi? b) ¿Pikunawantaq Jesusqa sinchita kuyanakurqa?
5, 6. a) ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa Lazaropa wañukusqanmanta ayllunkunawan amistadninkuna waqaptinku? b) ¿Imaynanpitaq kallpanchawanchik Jesuspa sinchi llakikusqan?
7, 8. ¿Imaynanpitaq Lazaropa wañukusqanmanta yachaqkunapaqqa mana ima suyakuyniyoqña Lazaroqa karqa, ichaqa imatam Jesus rurarqa?
9, 10. a) Lazarota kawsarichisqanpi, ¿imaynatam Jesus qawachirqa pimanta atiy chaskisqanta? b) ¿Imakunapim yanapawanchik kawsarimuykunamanta Bibliapi leesqanchikkuna?
11. ¿Imaynatam qawachin Bibliapa willakusqanman hina Lazaropa kawsarimusqan Eclesiastes 9:5 nisqanmanta?
12. ¿Imanasqataq seguropuni kachwan Lazaro cheqaptapuni kawsarimusqanmanta?
13. ¿Imanasqataq seguro kachwan wañuqkunata Jehová Dios kawsarichimunanmanta?
14, 15. Jobpa nisqanman hinaqa, ¿munachkanchu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
16. ¿Imayna kawsakuypiñam kawsarimuqkunaqa kawsanqaku?
17. ¿Hayka runakunataq kawsarimunqaku?
18. ¿Pikunataq ‘allin runakunawan’ kawsarimunankupaq yupasqa kachkanku, hinaspa imaynatataq kay suyakuyqa qamta yanapasunki?
19. ¿Pikunataq ‘mana allin runakunaqa’, hinaspa ima sumaq suyakuytataq Jehová Diosqa paykunaman qonqa?
20. ¿Ima ninantaq Gehena nisqaqa, hinaspa pikunataq wiñaypaq wañunqaku?
21, 22. a) ¿Imay clase kawsarimuytaq kachkanpas? b) ¿Pitaq karqa espiritupi punta kawsarimuq?
23, 24. Jesuspa nisqanman hinaqa, ¿pikunataq kanku ‘aslla kaqkuna’, hinaspa llapanpiqa haykataq kanku?
25. ¿Imatataq yachasunchik qatiqnin yachachikuypi?
[69 kaq paginapi dibujo]
Eliasmi huk viudapa qari wawanta kawsarirachirqa (1 Reyes 17:17-24)
[69 kaq paginapi dibujo]
Lazaropa kawsarimusqanmi ancha kusikuypaq karqa (Juan 11:38-44)
[69 kaq paginapi dibujo]
Apostol Pedropas Dorcas sutiyoq warmitam kawsarirachirqa (Hechos 9:36-42)
[75 kaq paginapi dibujo]
Paraisopiqa wañuqkunam kawsarimunqaku hinaspam kuyasqan ayllunkunawan tupaykunqaku