text:
16
Runakuna milagrota rikuy munasqankumanta
(Mar 8.11-13; Luc 12.54-56)
1 Wakin fariseo religionniyoq runakunan, hinallataq saduceo religionniyoq runakunapiwan ima, Jesusta imallapipas pantachiyta munaranku. Chaymi Jesusman ashuyuspanku, khaynata niranku:
—Cheqaqtapuni Diosmanta Hamuq Runa kaspaykiqa, huk milagrotayá ruway noqayku rikunaykupaq, nispanku.
2 Hinaqtinmi Jesusqa chay fariseo religionniyoq runakunata, hinallataq chay saduceo religionniyoq runakunata niran:
—Qankunaqa tardeyaqtinmi, intiq haykunan law cielopi antaruphayta qawarispa, ninkichis: “Allin tiempon kanqa”, nispaykichis.
3 Saynallataqmi cielopi tutallamanta yana phuyuta qawarispapas, nillankichistaq: “Paramunqan”, nispaykichis. ¡Ishkay uya runakuna, qankunaqa cielota qawarispallaykichismi yachankichis, imayna tiempo kanantapas! Chayri, ¿imanaqtintaq mana cuentatari qokunkichishchu, kunan tiempokunapi tukuy imaymana señalkuna pasasqanmantarí?
4 ¡Huchasapa mana allin ruwaq runakuna! Qankunaqa noqapi creenaykichispaqmi, milagro ruwanaytaraq mañakuwashankichis. Ichaqa manan ni ima milagrotapas Diosqa rikuchisunkichishchu. Aswanqa Diosmanta willakuq profeta Jonasta imachus pasaran, chay hinallatan noqawan imas pasasqantapas rikunkichis, nispa. [Nota: Jesusqa kaypin comparasharan, imaynan profeta Jonaspas kinsa p'unchaw hinallataq kinsa tuta ima huk hatunkaray challwapa wiksanpi karan, saynallataqmi Jesuspas p'ampasqa karan kinsa p'unchaw hinallataq kinsa tuta ima].
Saynata niruspanmi, Jesusqa paykunata saqespa pasapuran.
Levaduramanta
(Mar 8.14-21)
5 Jesusqa discipulonkunapiwan kushkan Galilea laguna qochata chimparanku. Ichaqa discipulonkunañataqmi t'antata apayta qonqarusqaku.
6 Hinaqtinmi Jesusqa niran:
—Allinta cuidakuychis fariseo religionniyoq runakunapa, hinallataq saduceo religionniyoq runakunapa levadurankumantaqa, nispa.
7 Chaymi Jesuspa discipulonkunaqa ninakuranku:
—T'antata mana apamusqanchisraykun saynataqa niwashanchis, nispanku.
8 Jesusñataqmi cuentata qokuspa discipulonkunata niran:
—Pisi iñiyniyoq runakuna, ¿imanaqtintaq rimashankichis t'antata mana apamusqaykichismantarí?
9 ¿Manaraqchu allinta entiendenkichis imatachus niyta munani chayta? Qankunari, ¿manachu yuyankichis pishqa t'antallawan, pishqa waranqa runakuna mikhunanpaq milagro ruwasqayta? Hinaspapas, ¿manachu yuyankichis ashka canasta hunt'ataraq puchuq t'antakunatapas huñusqaykichista?
10 ¿Manallataqchu yuyankichis, qanchis t'antallamanta tawa waranqa runakuna mikhunanpaq milagro ruwasqayta? Hinaspapas, ¿manachu yuyankichis ashka canasta hunt'ataraq puchuq t'antakunatapas huñumusqaykichista?
11 ¿Imanaqtintaq qankunari mana entiendewankichishchú? Noqaqa manan t'antamantachu rimapayashaykichis. Aswanqa fariseo religionniyoq runakunapa, hinallataq saduceo religionniyoq runakunapa levaduranmanta cuidakunaykichispaqmi rimapayashaykichis, nispa.
12 Hinaqtinmi Jesuspa discipulonkunaqa chayraq entienderanku, Jesuspa yachachisqanta. Payqa manan t'antata ruwana levaduramantachu niyta munaran. Aswanqa fariseokunapa, hinallataq saduceokunapa costumbrenkuman hinalla yachachisqankunamanta cuidakunankupaqmi chaykunataqa yachachiran.
Jesusqa Salvadorninchis Cristo kasqanmanta
(Mar 8.27-30; Luc 9.18-21)
13 Jesusqa Filipo sutiyoq lugarpi kaq Cesarea llaqtapa cercanman chayaruspanmi, discipulonkunata tapuran:
—Noqa Diosmanta Hamuq Runari, ¿pitaq kani runakunapaqrí? nispa.
14 Chaymi discipulonkunaqa contestaranku:
—Wakinmi ninku: “Bautizaq Juanmi”, nispanku. Wakintaqmi ninku: “Ñawpaq profeta Eliasmi”, nispanku. Wakinñataqmi ninku: “Ñawpaq profeta Jeremiasmi”, nispanku. Hukkunañataqmi ninku: “Mayqen profetapashchá”, nispanku.
15 Hinaqtinmi Jesusqa discipulonkunata tapuran:
—Qankunari, ¿ima ninkichistaq noqamanta? Qankunapaqri, ¿pitaq noqari kaní? nispa.
16 Chaymi Simón Pedroqa contestaran:
—Qanqa kanki Diosmanta Hamuq Salvadorniyku Criston, hinaspapas wiña-wiñaypaq kawsaq Diospa Wawanmi, nispa.
17 Hinaqtinmi Jesusqa Simón Pedrota niran:
—Jonaspa wawan Simón, qanpaqyá ancha kusikuy kachun. Kay nisqaykitaqa manan kikillaykimantachu, nitaq runakunamantachu yachamuranki. Aswanqa hanaq pachapi Dios Taytaymi kay yachaytaqa revelasuranki.
18 Chaymi noqapas niyki, qanqa kanki “Pedron” nispa. Kay sutiykiqa “rumi” ninantan nin. Noqaqa rumi hawapin iglesiaytaqa hatarichisaq. (Chay iglesiayqa noqapi creeqkunan kanku). Hinaspapas paykunataqa manan diablopas nitaq wañuypas chinkachiytaqa atinqachu.
19 Hinaspan noqaqa qanman atiyta qosqayki huk llaveta hina, Diospa qayllanman runakuna haykunankupaq. Chaymi kay pachapi imapas watasqaykiqa, hanaq pachapipas watasqallataq kanqa. Hinallataq kay pachapi imapas pashkasqaykiqa, hanaq pachapipas pashkasqallataq kanqa, nispa.
20 Hinaspan Jesusqa chaykunata rimayta tukuruspa, discipulonkunata kamachiran khaynata:
—Qankunaqa amaraq ni pimanpas willankichisraqchu noqa Diosmanta Hamuq Salvador Cristo kasqaytaqa, nispa.
Jesusmi willakuran wañunanmanta
(Mar 8.31–9.1; Luc 9.22-27)
21 Chaymantapachan Jesusqa discipulonkunaman willayta qallariran khaynata:
—Noqaqa Jerusalén llaqtamanmi risaq. Chaypin kay Israel nación llaqtapi kamachiq jefekuna, sacerdotekunapa jefenkuna, hinallataq leykunamanta yachachiq runakunapas, noqa Diosmanta Hamuq Runataqa, anchata ñak'arichiwaspanku, wañuchiwanqaku. Ichaqa saynata wañuchiwaqtinkupas, kinsa p'unchawmantan noqaqa kawsarinpusaq, nispa.
22 Hinaqtinmi Pedroqa Jesusta huk lawman waqyarispa, sayna nisqanmanta Jesusta q'aqchaspa, khaynata niran:
—¡Diosqa amayá permitichunchu qanta chaykuna pasasunaykitaqa! nispa.
23 Ichaqa Jesusñataqmi kutirimuspa Pedrota niran:
—¡Ayqeriy noqapa ñawpaqniymanta! Diospa munasqanta ama ruwanaypaqmi, qantaqa diablo rimachishasunki. Qanqa manan entiendenkichu Diospa munasqantaqa. Chaymi qanqa (Diospi mana creeq) runakuna hinalla piensashanki, nispa.
24 Chaymantan Jesusqa discipulonkunata nillarantaq khaynata:
—Pipas noqapa discipuloy kayta munaspaqa, qonqananmi kikinpa munasqanman hina imatapas ruwayta. Hinaspapas noqapi creesqanraykun tukuy ima sasachakuykuna chayamuqtinpas, listo kanan cruzpi ñak'arispa wañunanpaq. Hinallataqmi noqapa kamachisqaykunatapas ruwanan.
25 Ichaqa pipas kay pachapi payllapaq kawsay munaq runaqa, wiñaypaqmi wañunqa. Aswan pi runapas noqapi creesqanrayku wañuqmi, wiñaypaq kawsanqa.
26 Kay pachapi tukuy ima kaqniyoq kayri, ¿imapaqtaq sirven, sichus runapa alman mana salvasqa kaqtinrí? Kay pachapi runari, ¿hayk'atataq paganman almanta salvananpaqrí? Manan ni hayk'ataña pagaspapas salvakuytaqa atinkumanchu.
27 Ichaqa Dios Taytaypa ancha atiyninwanmi, noqa Diosmanta Hamuq Runaqa, angelniykunawan kushka hamusaq. Hinaspan sapankamankuman pagonkuta qopusaq kay pachapi ruwasqankuman hina.
28 Cheqaqtapunin niykichis, kaypi noqawan wakin kaqkunaqa manaraqmi wañunkichisraqchu, noqa Diosmanta Hamuq Runa, gobiernanaypaq hamushaqta rikuwanaykichiskama, nispa.


c: text/html

text:
Read this article in English | Leer este artículo en español
Nota Editorial: Pawkar killa, 2020 watapi kallarishpami kay killkayta rurashka, kaytaka EEUU Mama Lllaktamanta ñawpa takishkakunata yachak mashi Jessie Vallejo, payka Los Ángeles, California hatun kitipi llamkan, shinallata, Ecuador mama llaktapi, Cotama Ayllu llaktapi kawsak, flautata takik, Kichwa Otavalo mashi Patricio Maldonadowan makipurashpami rurashka. Paykunaka tukuy kay pachamamata llakichikuk COVID-19 unkuy hawa, Otavalo runakunapakman kay unkuy chayamukpi, imatalla kaypi kawsak runakuna rurashkamantami kilkashpa churashka. Kay killashkataka tawkakunata kayachishpa tapushpami, mashi Vallejo allitapacha kallarishpa killkashpa, ña kay unkuy shuk watata kay llaktapi llakichikukpi killkashpa churashkami. Pawkar killa, 2021 watapimi tukuchishka.
Kallary yuyay: Otavaloman COVID-19 chayashka
27 puncha Panchi killa 2020 watapimi, COVID -19 unkuy Ecuador mama llaktaman chayashkata willachirka, chayka pusak horasta Otavalomanta rishpa, mama kucha manyapi tiyak Guayaquil kitipimi karka. 13 puncha Pawkar killapimi Mama Llaktata pushakkunaka, tukuykuna wasipi sakirishpa, ama tantanakuykuna tiyachun, maymampash ama richun, shimita killparinakuta churarichun nishpa mantashpa killkarka.
Ecuador mama llakta kanak manñaman tiyak Imbabura markapika, patsakmanta chuskupi chawpishka shuk kanami runakuna kanchi nishpa riksirin. Cotama ayllu llaktapi kawsak, Hatun Kotama takikunawan takik, Patricio Maldonado mashika llaktapika tukuykuna allimi kanchik nirkami.
“Kay millay unkuy shuk llaktakunapi llakichikuktami yacharkanchik, chaymantami kaymampash Imbabura urkuta tamya shamunshnami kaymampash chayamunka”, nishpami Patricioka killkarka. Imbabura urkuta tamya kallarishpaka, Otavalotaka tamyanpachami.
16 puncha Pawkar killapimi, Ecuador mama llaktapika tukuypacha wicharichun nishpami shuk punchapash narak tiyakpillata tukuykuna paktachina nishkata willachirka. Chunka pichka punchata chashna rurashun nishpapash, ishkay killatami na llukshi usharkanchik. “Mushuk nina raymita rurashun yanakurkanchimi, shinapash, maykanllapash na yuyashkatami wichay tukurkanchik”.
Patricioka: “Wasipi sakirishpa maymampash na llukshi ushana mantashkakunaka, tukuykunatami llakichirka” nirkami. Shinallata: “Wakin llaktakunaka utkalla wicharishpami pitapash na chaymanta kaypika na yaykuchun sakirkachu. Mama llaktata mantakunaka awka runakunatapash, chapakkunatapashmi, ama pillapash wasimanta llukshichun, shinallata tukuyta rikuchun churarka. Chashnakunaka Quito, Guayaquil hatun kitikunapimi ashtawan kakta rikurkanchi. Otavalo kitishna uchillakunapika mana chashna karkachu, shinapash Otavalopika “Valle del Amanecer” shuti yachakuna wasipimi tawka awka runakuna kawsankapa shamurka” nirkami.
Chay awka runakunata chashna rikushpami, ashtawan na allikachishpa asha piñarikunapash tiyarka. Punta watakunapi Ecuador Mama Llakta runakuna mantakkunata na allikachishpa, ama allpawira llakchichun nishpa kaparinakapa llukshikpimi chay awka runakunaka nananta llakichinakushka, chaymantami runakunaka paykunata na alli kachishpa rikun. Ashtawan chashna llakikunaka 2019 watapimi, llaktata pushak Lenin Moreno apuk napacha alli mantay ushakpimi kay llakta runakuna, tukuy yachakukkuna, tukuypi llamkakkunapashmi tantanakushpa kaparinkapak llukshikpimi ninantapacha llakichikuna tiyarka. Ashtawan yallishka 1990 watakunapi, Cólera millay Unkuy ninanta llakichikukpipash, Mama llaktata mantakkuna runa llaktakunata na yanapashpa rikukpipashmi piñarishpa rikun. Kay 2021 watapi, Inti Raymi tushuykunata ama tawka gentekuna tantanakushpa rurachun nishpami, chapak runakunaka ama pacha sakishpa tukuykunata kallpachinakurka. Chaymantami kaymanta chaymanta makanakuykuna tiyraka.
Mama llaktata pushakkuna, markakunapi mantakkunapashmi tukuylla llaktakunapi imatalla ruranakunata willachirka, shinapash runa llaktakunapika mana imapash rikurirkachu, chashnami pushakkunaka runa llaktakunapika imatapash rural rikurin. Shinallata, kichwa runakunaka paykunallata paykunapak kawsaypi, paykunapak yachakushka yuyakunapi imatalla chashna llakikunapi imatalla rurana kakpipash tantanakushpa rurashpami, hampirinakurka. Chashnami kay Abya Yala allpapi runa llaktakunaka kawsashpa katin.
Tukuylla runa ayllu llaktakunami, chayman yaykuna ñankunata wichashpa pitapash na yaykuchun sakinakurka. Cotama ayllu llaktaman kimiriyak tiyak llaktakunaman yaykunkapakpa shulla ñantami yaykuna karka. Wakin llaktakunapika ñankunapi karkakunata churashpami, chaypi rikukkunatapash sakirka, chaykunaka antawakunata, tukuylla chayman yaykunkapak munakkunatapash kurukunata wañuchik hampi yakuwan mayllachishpa yallichinakurka. Shinami, San Luis de Agualongo Iluman llaktapika, pi kashpapash shuklla kutimi yaykuna llukshina karka.
Tukuykunami intipacha punchakunata shuyanakurka.
“Mushuk Nina, llullu muru punchakuna yallikta rikurkanchik, kay punllakunapika tawka llaktakunapimi raymikunata rurashpa tukuykuna tantanakushpa kushikushpa yallin karkanchik. Shinapash kunanka mana imallapash tiyarkachu. Ña chay millay unkuy ña ñukanchik llaktakunapi kakpimi ima tantanakuypash na tiyarka. Mashnakuna chay unkuywan kakta uyanallami tiyarka”.
Tukuykunata llakichikuk unkuyta runa ayllu llaktakuna imashna karkanakushkamanta
Patricioka: “Inti Raymi punllakunpaka ña ima llakikunapash yallishka kachunmi shuyanakurkanchik” nirkami.
Inti raymika, inti taytata allikachishpa hatunpacha kuchikuna punchakunami. Chay raymitaka “Hatun Puncha” nishpapashmi riksin. Chaytaka Inti killapi Inti Tayta kay Allpa Mamata ashtawan karuyashka kakpimi ruran.
Patriciopak kati wawki Juan José Maldonado Quinchuquika: “Tukuy runakunami Inti raymitaka ashtawan shuyanchik. Chay punchakunapika ayllukuna, mashipurakuna, llakta ukupurakuna, tukuykunallata tantanakushpa kushikuna punllakunami” nirkami. Chay raymika, sara shinallata ashtawan shuk murukunapash ña pukukpi tantachina punchakunami chayan.
Kay watapika shukpachami karka.
Kay Imbabura markamanka, COVID – 19 unkuyka Pawkar killa tukurikuypimi chayamurka. Ayriwa killapika ña shuk shuk kuskakunapimi ña unkuyka llakishikurka, shinami Cotacachi kitipi ña unkushkakuna tiyarka. Ña Aymuray killapika Otavalo kiti kichwa ayllu llaktakunapimi ña unkushkakuna tiyak uyarirka nirkami. Patricioka: “Chay llakikuna uyarikpika ashtawan manllaykunami tiyarka, shinallata kaymanta chaymanta shuk shukmi rimarikuna tiyarka. Shukkunaka: “Huasi ukupuralla, karu karulla, shimikunatapash alli killparishpa, tukuyta alli karkarishpaka inti raymita tushunallami kanchik” ninakurkami. Shinallata shukkunaka: “Napacha allichu, kay watapika na llukshinachu kanchik, shamuk watapirapash inti raymita ashtawan allita rurashunchillami” ninakurkami.
Chay unkuy nikshnalla, Ecuador Mama Llaktapika kullki hawa ninan llakikunapashmi tiyarka. Otavalo kiti apu Mario Conejo, Cotacachi kiti apu Auki Tituaña Males, ishkantillatami kay unkuy hawa imatapash rurankapaka paykunapak alli riksishka Cuba Mama Llaktamanta hampikkunata kayachishpa hampikunata rantirka.
Patricioka: “Otavalopi, shinallata tukuy kay Ecuador Mama Llaktapika llamkakkunaka ashtakapachami imatapash na ruray ushashpa ña kullki illarikpi, ashtawan llakikunata charirkanchik. Shinallata tawkapachami imatallapash rurashun nishpa, na llukshina kakpipash mikunata rantinkapa kullkita maskankapa llukshirka. Sisata pukuchik hatun pampakunapipash wakinlla llamkakkuna sakirishpapash, paykunaka asha kullkitallami chaskinakurka” nirkami. Ecuador Mama Llaktaka sisata shuk Mama Llaktakunaman hatushpami kullkita chaskin.
Tukuylla llaktakunapimi kay unkuy hawa, wichachikunaka mapakunata, tantachik hatun antawakunapi, ashtawan shukkunapipashmi willachinakurka. Chaykunapika unkuy hawa imata rurashpa paktachinakunatami willanakurka, “Wasipi Sakirichi”, "Llukshinapacha kashpaka shimita alli killparishpa llukshinki”, “kikinpash kikinpak ayllutapash wakaychinki”, “makikunata allipacha mayrinki”, chashna willaykunami urarirka. Chay willachikunaka kichwapipash, mishu shimipashmi karka. Ayllu llaktakunapika, chaypi tukuyta rickuchun churashka pushakkunami willachinakurka.
Ecuador Mama Llaktapi llakikuna tiyashkataka, killkashka willachik pankakunapi, rikuchik antakunapi, uyachik antakunapi churashpaka mishu shimipimi yallichinakurka. Shinami 1990 watakunapi Cólera unkuy llakichikukpika mishu shimi kashkapi willakpimi, kichwa runakunaka na alli hamuktashpa llakita apanakurka. Kunan punchakunapika mama llaktata pushakkuna churashka ukukunapi kichwa shimipi rimaykuna tiyashkamantami na yapa llakikuna tiyashkata yarichin.
Uyachik antakunapash (Radio Ilumanshina) kay llakikuna tiyashkamanta willachikunata kichwa shimipimi yallichinakurka. Chaykunata shukkunapash uyachun yuyashpa internet rikuchikunapi ashtawan churanakurka. Chay willachikunataka Iluman uychik antami ashtawan churashpa uyachikurka. Shinami: "Wasipi Sakirichi", "ama maymampash riychu", "llukshinapacha kashpa llukshinki", "shimita killparishpa llukshinki" nishpa willachikunata, Patricio paypak aylluntimi uyanakurka. Shinallata, redes sociales nishkakunapipashmi kay Ecuadorpi runakuna kashpa, shuk llaktakunapi kawsakkuna kashpapash tawka rikuchikunata churashpa yallichinakurka. Chaykunapika kashna rikuchikunatami churanakurka: #WasipiSakiri, shinallata ashtawan shukkunatapash #ZapateamosEnCasa, #IntiRaymiSeQuedaEnCasa, #TeCuidasNosCuidamos.
21 puncha Panchiy killamanta kallarishpa, Inti killa kallari punchakamanka 39.994 unkushkakuna, 3394 wañushkakunami Ecuador Mama Llaktapi tiyarka.
Inti Raymi punchakunata mana ruray ushana kashkamanta
Patricioka: “Kay wata Inti Raymi punchakunaka shukpachami karka. Shinapash, wakinkunapaka Pachamamitata yupaychani nishpa, tushunataka napacha sakinachu kanchi nirkami, tukuyta ñukanchikman kay wata Pachamamita karashkata ali kachinami kanchi yanakurkami. Ashtawan kay yuyaykunawanmi watan watan kay raymita rural ayllukunaka rurashunpacha yanakurkami” nirkami. "Tukuy kay pachapi llakikuna tiyakpipash, Pacha Mamitami llakichikun yashpa yuyaykunaka na tiyanchu".
Shinapash kay wata Inti raymika shukpachami karka, tushunkapa munashpapash ayllu llakta ukupillami tushuna karka.
Patricioka: Inti Raymi punchakunata pukyukunapi, pakchakunapi armayta rurashpami kallarina. Shinami punta watakunapika chay armayta rurankapaka wakin kuskakunapilla ruran karka. Shina rurashpami ashtakakuna Peguche Pakchaman rishpa arman karka. Kay watapika tawka runa ayllu llaktakunapimi chaypillata tiyak kuskakunapi chay armayta rurashpa sakirinakurka” nirkami.
Kay unkuy hawa rimashpaka, Purun killapika Otavalo kitipika 255 wañukukkunami tiyarka, shinallata Cotacachi kitipika 65mi tiyarka. Shinata yachashpami ashakutalla llakirirkanchi.
Hatun Kotama flautata takikkunawan tantakushpami Maldonado ayllukunaka, Inti Raymi punllakunataka paypurakunalla tantanakushpa kay Inti Raymi punllakunataka rurashpa katinakurka. COVID-19 unkuy ama ashtawan llakichikuchun yashpami chashna rurarka.
Museo Otavalango hatun rikuchikunata pushak taita René Zambrano mashipashmi chaypi pakta karka. Ama shuk kuskakunaman rishpa tushunapak rantimi chaypi ayllukunawan pakta karka.
Rene Zambranoka: “kay wataka llakillami kanchi mana tushunkapa llukshi ushashpa, shinapash chayta paktachinami kanchik. Ñuka ayllukunawan rishpami tsinita apashpa pukyupi armarkanchi, shinllata takinakunata chaypi churashpami armayta rurarkanchi. Chay kipaka ishkay wasipi tushushpami ña wasiman tikrarkanchi. Chay punlla chishipika castillota watashpami Museo ukupi tiyak San Pedro tiyakuk kuskapi tushushpanti sakinkapa rirkanchi. Ña Inti Raymi tukuri punchapimi Maldonado ayllukuna museo wasiman tushunkapa shamukpi, mikunata aswata karashpa chaskirkanchi” nirkami. Chaytaka Purun killapimi Patricioman chashna rimakurka.
Ecuador Mama Llaktapi kawsak mishukunaka napacha allikachishpami kay wata Inti Raymi ruraykunata rikunakurka, chashnami redes sociales nishkakunapika “indolentes” y “desmedidos” nishpa killkashpa churanakurka. Ñukapash Patriciopash punta watakunapika Inti Raymi ña tukurishpa kutin ama rurachun niktapash uyashkami karkanchi. Chaytaka 1990 watakunapi cólera millay unkuy llakichikukpimi chashna ninakurka.
Shinapash tushunkapa llukshikkunaka shimita killparishpa ashtawan shukkunatapash alli karkarishpami tushunakurka, shinallata wasikunapika makikunata mayllachun yakuta kushpa, shinallata mikunatapash tukuyta mayllashpami karanakurka.
Shinallata, wakinkunaka hayakpacha machachik yakutami asha asha, kanchis punllakaman upyanakurka ishkay punllata samashpa kutin chayta ruranakurka. Chaytaka chay hayak yakukunaka unkuy ama hapichun yashpami chashna ruranakurka. Ashtawan shukkunaka kay unkuy ama yapa llakichikun yashpami shuk shuk hampikunata ruranakurka. Shinami, llullu zampu, ajo, limón, eucalipto, jenjibre, verbena, ashtawan shuk yurakunatapash churashpa hampikunata ruranakurka.
Juan Jose Madonado Quinchuquí mashika kashnatami killkarka: “kawsaytaka na yacharinchu, ima puncha kashpapash wañunallami kanchik. Ñukanchipak hatunpacha raymita ruranataka na sakishpa paktachinapachami kanchi, shinapash unkuytaka manllayta charishpa, ama unkuywan hapi tukunkapa tukuyta paktachishpa, shinallata kay mushuk unkuy ayatapash ama llakichikuchun yashpa yuyaypi charishpami llukshina kanchik” nirkami.
Patriciopak panipak churi Ali Rumi Quilumbangoka kay watapika tushunkapa llukshirkami. Payka chunka kanchis watatami charirka, payka chashna nishpami killkarka: “kay millay unkuy tiyakpipash, ñuka ayllukuna ama rinkichu nikpipash tushunkapa rirkanimi. Watapillami kay raymika chayan, unkuy hapinatapash San Juan aya wakaychiwankami yashpami rirkani. Shinapash shimipi killparinata churarishpa, ashtawan tukuyta rikushpami rirkani”. Ali mashika, Purun killa 16 punchakamanka, paywan pakta tushunkapa llukshishkakunaka maykanllapash na unkurkachu nirkami.
Calera Ayllu llacta, Cotacachi kitipi Inti Raymita ruraymanta ashtawan riksishka llaktapimi, mashi Luis Bonilla kay watapika apuk karka, paypash kay wataka mana Inti Raymita rurarkachu.
Payka: “Llakta pushakmi kani, ñuka tushunkapa rishpaka na kay llakta ukupi kawsakkunataka ama rinkichikchu nishpa mantaytaka na ushanichu. Ñuka wasi uku ayllukunamantapash na llukshishpa llakichi ushanichu” nirkami.
Pay mashikuka, 2020 wata Inti Raymitaka ashtawan shuk ruraykunata rurashpami yallirka, shinallata, internet rikuchikunapi COVID -19 unkuymanta na tushunkapa llukshinachu kanchi, ashtawankarin shamuk watapi Inti Raymita rurashunchik, Inti Raymika napacha tukurinkachu nishpami shuk rikuchikunata rurakurka. Ashtawanpash: “kay wataka Cotacachipika na pipash tushunkapak llukshirkachu, llakta ukukunapillami tutakunapi tushunakurka. Shinapash shuk wampra tushunkapa rishpa unkuywan hapi tukurka, shinami paywan pakta kawsan hatun taitaman yallichikpi, chay taitaka wañurka, chay llakikunapash tiyarkami” nirkami.
Inti Raymi ruraykunataka internetpimi ruranakurka
Kay watapika, na tukuylla Inti Raymi ruraykunata wasikunapi rurashpapash, wakinkunka kay Raymi hawa ashtaka rikuchikunatami internetpi churanakurka, shinami punta pachakunapi, runa kawasymanta, Inti Raymi hawapash rimarikunata ruranakurka. Shinami, Otavalo kitita pushakkunaka shuk hatun rimarikunata rurashpa redes sociales nishkakunapi churanakurka. 22 punlla, Raymi killa, 2020 watapimi shuk tantanakushpa rimarita ruranakurka. “Inti Raymi Pachakunapi Samikuna, Ayakuna Purinakushkamanta” shutiwanmi chay ruraytaka pakatachinakurka.
Ashtaka tantanakushpa rurakkunami, Inti Raymi punchapakka takinata yachachishpa, internetpi churanakurka, shinami wasipi sakirishpapash ashtawan kay Raymi hawa yachakunakurka. Chay yachakuykunataka ashtakakunami allikachinakurka. Chay yachakukkunataka karu llaktakunaman rishpa kawsakkunami ashtawan rikunakurka, chaytaka tantanakushpa takikkunami ruranakurka, paykunami Ñanda Mañachi, Yarina, Wiñaypa, Hatun Kotama, ashtawan shukkunapash ruranakurka. Hatun Kotama yachachishpa rikuchikunapika, kay llaktamanta ashtawan shuk llaktamantakunpashmi yachakunakurka.
Cotama ayllullaktamanta Arellano ayllukunaka, Italia Mama Llaktaman rishpami kawsan. Paykunaka chaypi wakin ashtawan ali riksishka mashikunawan tantanakushpami shuk kuyurik rikuchita rurashpami Cotamapi kawsakkuna rikuchun yashpa churashka.
Kay unkuy llakichikuymanta kishpirinkapa alli yuyaykuna
Yallishka punllakunapi ashtawan chay llakikunamanta tukuykuna llakita apashkata yarinaka shinllipachami kan, shinapash shamuk killakunapi hampikuna tiyanatami tukuykuna shuyanchik.
2021 wata Pawkar killa pusak punchapimi Ecuador Mama Llaktaka ña vacuna nishka hampita churay kallarirka, chaytaka Fase 1 nishpami riksin. Cotama ayllu llaktapika ashtakakunami kay Fase 1 nishka vacunata churarinakuna tiyan shinapash tukuykunallata na chaypi killkari ushashkachu. Pfizer shuti, Sinovac shuti vacuna hampimi kay llaktapika tiyarka, shinapash imapash shuk na alli ruraykunamanta kay vacunata churana hawa na paktachinakurkachu. Maldonado ayllukunaka chay hampita churarinkapa shuyanakurkami.
11 Pawkar killa 2021 watapi, Ñukapash, Patriciowan shuk hatun rimarita charirkanchi, Metodista del Sur, Hatun Yachachik wasipimi chay rimaytaka charirkanchik. Chay punchakunapaka Imbabura markapika 8989 wañukukkina, shinallata 271 wañushkakunami tiyarka. Ecuador Mama Llaktapi rikushpaka patsakmanta shukta chawpishkami, Otavalo Cotacachi kitipi unkuywan hapi tukushkakunaka rikurin.
Patricioka 1990 watakunapi, cólera unkuy llakichikuy punllakunapi Otavalo runakunata imashnalla llakichishkata yarishpami rimanakurkanchik. Ecuador Mama Llaktata pushakkuna kichwa llaktakunapi kawsakkunata imashna na alli yuyawan yanapashkata yarishpami shunkupi na alli yarinakurkanchik. Shinami kaypi killkashka yuyaykunata churashpaka imapallapash alli kachun yashpa rimarirkanchik.
Patricioka: “Cotamapi kawsakkuna, shinallata shuk runa llaktapi kawaskuna ima llaki tiyakpipash, tukuykuna makipurarishpami ashtawan ima kakpipash katarinchik, tukuykunami shina kana kanchik” nirkami. Otavalo Kichwa runakunaka wiñay wiñaymi paykunapak kawsaypi, llakichikkuna tiyakpika katarishpa, makanakushpa ashtawan paykunapak kawsayta shinllinchishpa kawsak runakuna. Runakuna kakpi, wiwakuna kakpi, allpa mama kakpi, hawapi kawsakkuna, ashtawan tukuykuna alli kawsayta maskankapa yuyaywanmi Kichwa Otavalo runakunaka tiyanchik.
Patricioka: "Ecuador Mama Llakta hanakman kawsak runakunapaka Inti Raymi hatun punlla ruraykunaka watan watanmi tiyanka. COVID-19 kay watakunapi llakichikukpipash, tushurkanchikmi, ashtawan chay raymita rurashpa katishunrakmi wiñay wiñaykaman. Shinapash wakaychirina yuyaytaka shunkupimi charina kanchik", nirka.
Runakunaka kaypimi kanchik, kaypi kashunrakmi”, nishpami tukuchirka.
Patricio Maldonado Quinchuquí. Payka Kichwa Otavalo runami, Cotama aylluktapimi kawsan. Shinallata, sukus flautatapash, bajo shuti takinatapash yachakmi kan. Hatun Kotama yachakuna wasita makipurarishpa kallarichikmi kan. Ashtawan, Hatun Kotama takikkuna E.E.U.U. Mama Llaktamanta Smithsonian Folkways, shuk hatun llamkayta rurakuypi yanapakmi karka, chay llamkayka “Así Kotama: Las Flautas de Otavalo, Ecuador” shutiwanmi rurarirka. Patricioka Museo Otavalango hatun rikuchina wasipipash ashtawan shuk mashikunawan tantakushpa yanaparishpa llamkakmi kan. Shinallata payka Kichwa shimita yachachishpa, Español shimimanta Kichwaman tikrachishpa llamkakpashmi kan. Kunanpika Sociedades Bíblicas Unidas del Ecuador hatun llamkana wasipi yanapakmi kan. Ashtawan payka allpata tupuk (topógrafo), kashpa tukuy Ecuador Mama Llaktapi llamkashpami purin.
Jessie M. Vallejo mariachi takikpurami kan, etnomusicólogia shuti allipacha taripashpa yachakmi, ashtawan takinata yachachikpashmi kan. Los Ángeles, Californiapimi kawsan, Cal Poly Pomona shuti hatun yachana wasipi llankapashmi. Payka Mexico Mama Llakta-Italia Mama Llaktamanta E.E.U.U. Mama Llaktapi kawsankapa shumushkakunapak miraimi kan. Payka Kichwa shimita, Español shimita, Ingles shimitapash rimay ushanmi. Kichwataka Patricio Maldonado, Luz María De la Torre yachachikkunawanmi yachakurka. Shinallata, Maldonado ayllukunawan allipacha riksikunami, payka 2010 watapi, Cotamaman rishpa Kichwa shimitapash, takinakunamantapash yachakunkapa rishpami allipacha riksirirka. Chaymantami payka Maldonado ayllupuramanta shuk wawapak markak achimama tukurka. Kunankamanmi watan watan Ecuador Mama Llaktaman, Cotama ayllullaktamanpash rishpa tukuykuna tantanakun. Jessieka Hatun Kotama takishkakunamanta Estados Unidos, Uruguay, Ecuador Mama Llaktakunapi yachachishpa rikuchishpa purin. Payka Hatun Kotama takikkunawan Smithsonian Folkways rurakkunawan, “Así Kotama: Las Flautas de Otavalo, Ecuador” ruraypi yanapashpa Inglesmanta-Españolman- Kichwaman tikrachishpa llamkarka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Piyu VIII
Piyu VIII, Piyu huk pusaq ñiqin (latin simipi: Pius PP. VIII, Italya simipi: Papa Pio VIII) sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1761 watapi paqarisqa Senigallia llaqtapi - † 1 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapiwañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
31 ñiqin pawqar waray killapi 1829 watapi watamanta 1 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapi watakama Tayta Papam.
Francesco Saverio Maria Felice Castiglioni Ghisleri sutiyuq runaqa.
Tayta: Ottavio Castiglioni, Mama: Sanzia Ghisleri.


text:
Abstract
Kay qillqasqaqa Sacsamarcapi tukuy imakuna puchurpayasqata allinta
apaykachanamanta plan nisqa huk qillqasqa kamariyta ruranapaqmi. Kay kamariy
ruranapaqqa, Enfoque Ecosistémico nisqamanhina, Sacsamarca llaqta kikinmanta
imaymana willanakunam huqarikun, chaynamanta llapannintinman qayanakapaq,
hinallataq, sumaq kawsanapaq. Imaynataq chay puchukunaqa Sacsamarca llaqtapiqa,
imaynamantataq apaykachakunman chaykunamantapas yachakuntaqmi.
Kay puchurpayasqakuna apaykachanapaq kamariyqa kimsamanmi rakikun: (1)
Imakunamantataq puchukunaqa lluqsin, imaynatataq puchukunaqa rakikunman,
chaykuna, (2) puchukunapa akllaspa huqariynin, wakmanta chay puchukuna apaykachay,
wak kawsaykunaman kutichiy, (3) Pachamamamanta yachakuy. Ñawpaq iskay
rakisqakunaqa, pisi qullqiwan llapanpaqpas allin ruranapaqmi. Kimsa kaq rakisqapiqa,
kimsa yachakunapaq qillqasqam rurakun, llaqtap puchu kamayuqninman allinta
willananapaq, chayhinamanta allinta chay puchukuna llapan punchawpi apaykachanapaq.
Ministerio del Ambiente nisqa wasipa qusqa pampa llaqtakunapi puchukuna
apaykachaymanta rurasqanqa, manam allinchu Sacsamarcahina llaqtakunapaqqa.
Chaymantam chay llaqta kikinta qawaspam wak musuq ñan rurakun.
Temas
Residuos sólidos--Eliminación--Perú--Sacsamarca (Ayacucho : Distrito)
Residuos sólidos--Administración--Perú
Ecosistemas--Perú--Ayacucho
Para optar el título de
Magíster en Desarrollo Ambiental


text:
Usphaqucha
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Uchpaqucha rikuy.
Usphaqucha (kastilla qillqaypi Uspaccocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Santuario Nacional de Ampaypi, huk qucham, Apurimaq suyupi, Awankay pruwinsyapi, Tampurqu distritu,. Anqasquchamantaqa 400 m karum.
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Atuq (Pseudalopex culpaeus)
- Taruka: Yuraqchupa luwichu (Odocoileus virginianus), Hatun taruka (Hippocamelus antisensis);
- Kuntur (Vultur gryphus)
- Wisk'acha (Lagidium peruanum)
- Qiwlla (Larus serranus)


text:
JESUSTA KATIKKUNAMANTA KWINTAK KILLKA
1
Lukas killkarka Jesuspa rimashkanta Yaya Diospa Espíritun shamunanmanta
1 Ñuka Lukas kan Teofilorayku killkani: Munashkayni Teófilo:
Ñuka puntiru killkashkaynipi kanta killkarkani Jesuspa tukuy rurashkanta, yachachishkantapas, kallarishkanmanta pacha siluma sikanankama. Kunan kutikashka killkahuni. 2 Jesuska manara siluma sikahushpan payta katikkunata akllarka paypa shiminta yachachinankunapa tukuy runakunata. Yaya Diospa Espíritun Jesusta yachachishpan chay akllashkan runankunata kamachirka imatami ruranankuna tiyan. Chaymantana Yaya Dioska Wawanta siluma sikachirka.
3 Wañushkanwasha kawsarishpan manara siluma sikahushpanra Jesuska chusku chunka punchata runankunata rikurirka. Chasna rikurishpan achka chikan chikan rurashkanwa paykunata riksichirka wañushkanmanta shutipa kawsarishka kananta. Chaymantapas katirkalla rimashpa imashnami Yaya Diospa ali kamachinanka kay allpapi nishpa. 4 Chasna paypa runankunawa tantaylla kahushpanra Jesuska paykunata rimarka:
Kutishpaykichi Jerusalenma ama llukshinkichirachu. Chayllapi chapaychi Yaya Diospa Espíritun paktanankama, Yaya Dios ñawpa rimashkanshina, maykantami ñukapas kankunata rimarkani. 5 Bawtisak Juanka yakuwa runakunata bawtisarka. Ashwan shuk punchakunamantami Yaya Dioska kankunata paypa Espiritunta kushpa shunkuykichita aliyachinka.
Jesuska siluma sikarka
6 Shuk puncha runankunaka kutikashka Jesuswa pakta kahushpankuna tapurkakuna:
Yaya Jesús, ¿kunanchu kanka Israel allpanchipi atun apunchi tukunki? Imashnami ñawpa atun apunchikuna ñukanchikunata tukuy kuntranchikunata winsishpa alita kamachipayarkakuna, chasnallatata ¿kunanchu ñukanchikunata kishpichishpa kamachinki?
7 Chasna tapushpankuna Jesuska aynirka:
Kankunaka chaytaka mana yachanaykichi tiyanchu. Yaya Diosmi yachayninwa ñukata atun aputa rurawanka, ima punchachari pay munan. 8 Chasna kashpanpas Yaya Diospa Espíritun shamushpan kankunata ashwan yachayta kunka sinchi kanaykichipa, ñukamanta rimakkuna. Chasna kashpaykichimi Jerusalén llaktapi tukuy Judea allpapipas ñukamanta rimankichi. Chaymanta Samaria allpama tukuy parti kay allpapi ñukamanta rimak rinkichi.
9 Chasna rimashkanwasha paykuna rikuhushkankunallapi Jesuska kallarirka awayanata siluma. Rikuhushkankunapi puyuka arkarka payta, manana atiparkakunanachu rikunata. 10 Chasna sikahushkanta rikuhushpankuna kunkaymanta ishkay runakuna yura churarishkakunaka kuchunkunapi rikurirkakuna. 11 Chaypina rimarkakuna:
Galileamanta runakuna, ¿imaraykuta awama rikurayahunkichi? Ñami Jesuska siluma sikashka. Chay Jesusllatata, maykantami Yaya Dioska siluma sikachishka, imashna rihushkanta rikushkankichi, chasnallatatami kuti shamunka kay allpama.
Matiasta akllarkakuna Judasranti
12
Chaypina Jesuspa akllashkan apostolkunaka Olivos urkumanta kutimurkakuna Jerusalén llaktama. Chay urkuka Jerusalén kuchupi karka, samana puncha purina tupullapi. 13
Jerusalenpi paktashpankuna shuk wasipi yaykurkakuna, awaniru kawitupi sikashpankuna tantarirkakuna. Chaypi kahurkakuna Pedro, Juan, Santiago, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Alfeopa wawan Santiago, Simón, maykantami rimapayanahun Selote, chaymanta Santiagopa wawan Judas.* 14
Tukuy paykuna shuk yuyayllawa tantaripayanahun Yaya Dioswa kwintanankunapa. Chasnallatata paykunawa tantarishka karkakuna Jesuspa wawkinkuna, maman Mariapas, ashwan shuk warmikunapas.
15 Chay punchakunapi shuk pachak ishkay chunka Jesusta kirik runakuna tantarishka kahurkakuna Yaya Dioswa kwintanankunapa. Shuk puncha Pedroka shayarirka rimananpa:
16 Wawkinikuna paninikuna, ñawpa killkarishkaka paktarinan karka. Yaya Diospa Espíritun ñawpa atun apunchi Davidta Judasmanta killkachirka, maykanmi Jesusta apichirka. 17 Judaska ñukanchiwa pakta Jesuspa akllashkan karka Yaya Diospa shiminta rimashpa purinanchipa. 18 Jesusta apichishkanrayku apishkan kullkita kutichishpan chaywa shuk allpata rantirkakuna. Chaymanta Judaska wañuchirinayashpan awamanta uray sinka partikta chunchulin shikwakta urmashpan wañurka. 19 Jerusalenmanta runakuna chayta yachashpankuna Judaspa kutichishkan kullkiwa rantishkankuna allpata Yawar Allpa nishpa shutiyachirkakuna. Paykunapa shiminkunapi Aséldama ninahun.
20 Salmos killkapi Judasmanta kasna killkarishka kan:
Chay mana ali rurakpa wasinka chusha kiparinka. Nima pi chaypi kawsankachu.
Chaymantapas riman:
Shuk runana chay wañushka runapa tarawananta ruranan tiyan nishpa.
21-22 Chasna kashpan kay kirikkunamanta shuk runa yaykunan tiyan Judasranti ñukanchishina Jesuspa kachashkan runan tukunanpa. Payka kanan tiyan shuk runa, maykanmi Juan Jesusta bawtisashkanmanta pacha ñukanchiwa pakta tukuy Jesuspa rurashkankunata rikushka, tukuy yachachishkankunata uyashka, chaymantapas maykanmi Jesuspa wañushkanta, kawsarishkanta, siluma sikashkantapas rikushka. Chay runaka Jesuspa kawsarishkanta ñukanchishina rikushkanrayku ñukanchiwa pakta runakunata rimak tukunan tiyan.
23 Pedro chasna rimashpan chay tantarishka runakunaka ishkay runakunata akllarkakuna paykunamanta shuklla akllarishka kananpa. Shuk karka José, paypa shuk shutinka Barsabás, shuk shutinpas Justo karka. Chaymanta shukka karka Matias. 24-25 Chasna shutinkunata killkashkankunawasha Yaya Diosta mañarkakuna kasna nishpa:
Yaya Dios, kanmi tukuy shunkunchita riksinki. Ñukanchita rikuchiy kay ishkay runakunamanta maykantata akllashkanki Judasranti shimikita yachachik runa tukunanpa. Judaska uchata rurashkanrayku manana ñukanchiwa pakta kanmanta yachachinnachu. Wañushpan rirka maypimi parisinka wiñaypata.
26 Mañashkankunawasha ishkay rumistukunawa swirtinkunata kamarkakuna yachanankunapa maykantami Yaya Dioska akllashka. Chasna rurashpankuna Matiaska akllarishka karka. Chay punchamanta pacha Matiaska chay chunka shuk Jesuspa shiminta yachachik apostolkunawa pakta apostolllatata tukurka.


text:
Roberto Laserna
Roberto Laserna sutiyuq runaqa (1953 watapi paqarisqa Quchapanpa llaqtapi, Buliwyapi) buliwyanu kastilla simipi qhichwa simipipas qillqaqmi.
Kalihurniya Yachay Suntur)pim amawt'ayarqan. 2003 watamanta 2004 watakama Princeton Yachay Sunturpim yachachirqan. Kunanqa Hatun Yachay SUntur San Simon (Universidad Mayor de San Simon) nisqapim llamk'achkan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Martina uj juch'uy takiypi (1975), Imp. Renovación, La Paz
- La democracia en el ch'enko (2004), Fundación Milenio, La Paz


text:
Sach'a muthuy
Sach'a muthuy nisqawanqa runa sach'atam urmachin k'ulluta icha yamt'ata chaskinanpaq. Sach'ataqa ch'iqtanawanmi icha khistunawanmi muthun.
Sach'a-sach'api mana nisyu sach'akunata muthuptinqa, musuqmantam wiñakun. Allin sach'a kamaypiqa allin tupullakamam muthusun. Nisyuta muthuptinqataq - ahinataq mana icha aslla puquna allpayuq paray sach'a-sach'akunata - sach'a-sach'a qullusqa kunaqa. Chayrayku sach'a-sach'ata apruwichaspa anchatam kwidananchikmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sach'a muthuy.


text:
1Cuyaynë, fiyupa cuyayllapämi canqui. Rasunpami cuyayllapaj canqui. Shucutacushayqui rurincho ñawiquicunaga caycan ishcay palumanömi. Ajchayquicunapis aypalla cabra-mallwacuna Galaad jircacunapa pañar purejnörämi caycan.
2Quiruyquicunapis llapan cuyayllapaj yurajllami carcaycan. Chayga caycan bäñashanpita uyshacuna fïlayllanpa chayraj llojshirishano; rutunanpaj alli caycajnöna. Llapanpis mana pishiypa iwal-llami caycan.
3Shimi wirpayquicunapis puca jïlunörämi caycan. Parlacuyniquega maysi wiyacuyllami. Shucutarashayqui rurincho cärayquicunaga caycan granadata pullanpa partirishanömi.
4Cuncayquega cuyayllapaj caycan David rurachishan cuyayllapaj törrinörämi. Chay törrichöga waranganpami jinyu suldärucunapa chapacuna escüdun waguiraycan.
5Ishcan chuchuyquicunaga caycan millish lluychucuna liryu waytacunapa chaupincho micuycajnöraj.
6Manaraj pacha warashanyaj, manaraj intipis yagamushanyaj aywashaj mïrra perfümi cashan jircaman, insinsu cashan pataman.
7¡Cuyaynë, gamga cuyayllapämi canqui! ¡Chaquipita umacama camaraj cuyayllapämi canqui!
8Majallä, aywacushun. Líbano puntapita uräcushun. Puntacunapita uräshun. Liyuncuna tiyanan machaycunapita aywacushun. Tigricuna tiyanan puntacunapitapis uräcushun.
9Cuyaynë, majallä, shongötami pasaypa turwatächishcanqui. Gam ricäramaptillayquimi, wallgayquicho caycaj culur jïlullawanmi shongö pasaypa cuyacurcushurayqui.
10Cuyaynë, majallä, cuyamashayquega shongöcamarämi chayaycun. Cuyamashayquega mishquej bïnupitapis mas allimi caycan. Perfümiwan pichucushayquipis llapan perfümicunapita mas cuyayllapämi asyan.
11Cuyaynë, shimi wirpayquega mishquinörämi. Muchacuyniquipis lëchiwan mishqui caycajnörämi. Röpayquipis Libanucho caycaj muntipa asyayninnörämi cuyayllapaj asyan.
12Cuyayllä, majallä, gam caycanqui intërunpa guenchasha wertano, ushajpaj chapasha yacu pösuno, pashtaj yacuta lläbishano.
13Frütayoj wertanömi gamga canqui. Chay wertachömi caycan: mishquej granada,
14nardo, azafrán, cuyayllapaj asyaj läbo-olor, canëla; tucuy casta insinsu yöracuna.
15Werta chaupincho pashtaycaj pucyumi canqui. Yacu pashtaycämushan pösumi canqui. Libanupita uraycaj yacumi canqui.
16Wichaypa aywaj wayra, sumaj wayrämuy. Uraypa aywaj wayra, shamuy cayman. Wertäman wayrämushpayqui cuyayllapaj asyayninta cuyaynë cajman mashtacächiy. Chayrämi cuyaynëga wertanman shamonga. Chaycho frütacunapa mishquej wayuyninta miconga.


text:
27
Pablutam aparqanllapa Rruma llaqtaman
1 Chay kamachikuqkunaqam yuyarqan prisukunata intrigakuyta, suldadunguna Italya nasyunman apananllapa. Chaymi Pabluta yumbay chay wakin prisukunatapis intrigarqanllapa suq kamachikuq suldadu Julyu shutiqta. Chay Julyuqam gubyirnu Sesar Agustupa achka suldadungunapa kamachikuqnin karqan. [Nuta: Lukasmi mana prisuchu kashpa, Pablupa pullan rirqan.]
2 Rirqayllapa yakupi puriq barku Adramitiyu llaqtamanda kaqpi prubinsya Asyapa llaqtangunaman. Chay barkupiqam pullayllapa rirqan kriyiq masinchiq Aristarku. Paymi prubinsya Masiduñapa Tisalunika llaqtanmanda karqan.
3 Chaymandaqam qayandinqa ch'ayarqayllapa Sidun llaqtaman, barkukunapa shayanan lugarman. Chay kamachikuq Julyuqam ancha alli karqan Pabluwan. Chaymi dijarqan rinambaq yanasungunata (yanasangunata) watukuq. Kanan paykunaqam Pablutaqa tukuy imapi yanaparqanllapa.
4 Chaymandaqam Sidunmanda chay barkupina lluqshirqayllapa. Riypiqam yakupa ch'awpimbi isla allpa Chipripa ladunda pasarqayllapa, wayramanda washakanayllapa.
5 Chay mar yakupa sawandaqam rirqayllapa prubinsya Silisyapa, prubinsya Panfilyapa manyanda. Chaymandaqam ch'ayarqayllapa prubinsya Lisyapa Mira llaqtanman.
6 Chay Mira llaqtapi suldadukunapa kamachikuqninqa tarirqan suq barkutana, Alijandriya llaqtamanda Italya nasyunman riykaptin. Chaymi chay barkumanna noqaykunata yaykuchiwarqan, waq Italyamanna rinayllapa.
7 Chaymandaqam achka diyakunata chay mar yakutaqa qashuqa rirqayllapa. Kanan ancha ñakashpam ch'ayarqayllapa Kinidu llaqtapa ñawpanman. Kanan chay wayra arkawaptinllapam, pasarqayllapa Salmun llaqtapa ñawpanda. Wayramanda washakanayllapa, nishpa, muyurqayllapa chay isla allpa Kritapa iki ladunda.
8 Chayshina ancha ñakashpam, tukuy chay kustata rishpa, ch'ayarqayllapa suq llaqtaman “Barkukunapa shumaq shayanan lugarninguna” shutiqman. Chay llaqtaqam Lasiya llaqtapa sirkambi.
9 Ñawpa ladumanda ancha wayrashqanraykum, qashuqa rishpa, achka diyakunata unayarqayllapa. Kanan chay diyakunaqam tamyanan tyimpu ch'ayamuykarqanna. Chaymi mancharqayllapa mar yakupa sawanda rinayllapa. Chaymi Pabluqa paykunata kunarqan:
10 —Taytitukuna, mananam allichu rinanchiqpaq. Disgrasyakish pasawanchiqman. Kay barkuqam dañakashpa trastindin seqanman. Noqanchiqkunapiskish yakupi ch'uqashpa, wañunchiqman, nishpa.
11 Piru chay kapitan Julyuqam Pablutaqa mana kasurqanchu. Mastam kasurqan barkupa dwiñunda chufirnindapis, “Rishunlla”, niptinllapa.
12 Chay llaqtapiqam mana allichu karqan, tamya tyimpu chaypi tiyanambaq. (Chaqa chaymanqam dirichu wayraq.) Chaymi yaqqa yumbay yuyarqan: Mas alli kanman, kay llaqtamanda lluqshishpa, rinanchiq Finisi llaqtaman, nishpa. Chay Finisiqam chay yakupa ch'awpimbi isla allpa Kritapa suq llaqtan karqan. Wayrapa arkaqnimbim kidarqan. Shutim karqan chapakunapaq rupay seqanamba yaqqa ichuq ladunman. Chaypim munarqanllapa tiyayta, tamya tyimpu pasanangaman.
Mar yakupi kaykaptinllapam, ancha tamyarqan, ancha wayrarqan
13 Qallariptin ashla wayra ichuq ladumandam, paykunaqa yuyarqan: Atinchiqnam allita riyta, nishpa. Chaymi chay kashqayllapamanda rirqayllapa isla allpa Kritapa manyanda.
14 Chaypi kaykaptiynam, qonqaylla das ancha jwirtita wayrarqan chay Kritapa ladunmanda. Chay jwirti wayraqam shutiq “Nurdisti”.
15 Chay wayraqam chay yakupi puriq barkuta ichuq ladumanna aparqan. Chaymi manana atishpa ñawpaman riytaqa, noqaykunaqa ¿imanashaqnataqri? nishpa, dijakarqayllapana, chay wayra apawananllapa.
16 Chaymi chay wayraqa apawarqanllapa taksha isla allpa Klawda shutiqpa waqta ladunman. Chay waqta ladumbiqam manana jwirtitaqa wayrarqanchu. Chaymi chaypiqa ancha ñakashpa, tandarqayllapa atun barkupa taksha barkitunda. Chaqa chay atun barkuqam chay taksha barkitunda aysashpa apamushqa karqan.
17 Chaymandaqam chay taksha barkituta wichurqayllapa chay atun barkupa ukunman. Chaynam chay atun barkuta waskakunawan watarqayllapa, mas jwirti kashpa, ama pakikanambaq. Chay barkuta manijaqkunaqam mana munarqanllapachu Sirti shutiq aqo rumikunaman tupakayta. Chaymi barkuta purichiq traputa ishkichirqanllapa. Chaymandaqam dijarqanllapana, wayra barkuta apanambaq.
18 Qayandin diya chay wayra chayshina jwirtilla kaptinmi, mana imanayta yach'ashpa, barkupi kaq trastikunata yakumanna wichukurqanllapa.
19 Kimsa diyamanqam noqaykunaqa kikiy makiyllapawan, barkupa kusasningunatapis yakuman wichukurqayllapa.
20 Chaymandaqam achka diyakunata mana atirqayllapachu rikayta ni rupayta ni lusirukunata, yach'anayllapa: Maymanmi riykanchiqllapa, nishpa. Chay tukuy wayrakuna maykunata apawaptinllapaqam, manana ni ashlita yuyarqayllapachu kawsaytaqa.
21 Chayshina achka diyakunata ancha ñakashpam, mana ni mikurqayllapachu. Chaymandaqam Pabluqa ch'awpiyllapapi shayashpa, niwarqanllapa:
—Taytitukuna, mas allich'i kananda chay nishushqayta kasuwanaykillapa. Ama lluqshinanchiqtachu chay Kritamanda, kay tukuy laya atrasukunata ñakananchiqqa.
22 Piru kananqa ama llakiyllapachu. Kay barku yakuman seqaptimbismi, mana ni mayqanninchiq rinchiqchu chingaq.
23 Chaqa Dyuspam kani. Paytam sirbini. Pay anjilninda kach'amuptinmi, tutaqa noqaman rikakushqa.
24 Chay anjilninmi niwashqa: “Pablu, ama manchaychu. Chaqa Rrumapa ancha kamachikuq gubyirnumba ñawpambi ringi prisintakaq. Dyusqam qamrayku chay barkupi pullayki kaqkunatapis yumbayta rin washaq”, nishpa.
25 Chayri kananqa ama manchashpachu animakayllapa. Noqaqam ancha allita Dyuspi yuyakuni. Yach'anim: Chay anjil niwashqanshinam rin kumpliq, nishpa.
26 Lukismi kay yakukunaqa rinllapa wichukuwaqninchiq yakupa ch'awpimbi isla allpaman.
27 Chaymandaqam ishkay simanata ancha wayraptin, mar yaku Adriya shutiqpi kaykarqayllapa. Ch'awpi tutata chay barkuta manijaqkunaqa kwintata qokarqanllapa: Allpamannam ch'ayaykanchiq, nishpa.
28 Chaymi waskapa puntambi suq llashaqta watashpa, kach'arqanllapa yakupa ukunman midinambaq: ¿Junduraqchu ichu manana? nishpa. 36 mitrus junduraqmi karqan. Chaymandaqam chay yakupa mas manyaman midirirqanllapa. Chaypiqam 27 mitrusllana karqan.
29 Chayta yach'ashpaqam, ancha mancharqanllapa rumikunapi tupakayta. Chaymi ch'usku llashaq sujitanan rumikunata kadunu waskapi watashpa, iki ladumanda kach'arqanllapa yakuman, chay barkuta sujitanambaq, ama tupakanambaq rumikunapi. Chayshina rurashpam, ancha manchashpa, shuyakurqanllapa achikyanambaq.
30 Piru manaraq achikyaptinmi, chay barkuta manijaqkunaqa yuyarqanllapa atun barkumanda lluqshishpa, mitikashpa, chay taksha barkitupina rinanllapa, paykunalla washakanambaq. Chaymi paykunaqa ñawpa ladumanda waskakunapi llashaq rumikunata yakuman kach'aq tukurqanllapa, ama yach'anayllapa: Mitikaqllapanam rin, nishpa. Chayshina ruraq tumbam manashinalla chay taksha barkituta windushpa, yakuman ishkichiykarqanllapa, chaypi mitikananllapa.
31 Chaymi Pabluqa chayta rikashpa, chay suldadukunata, jifindapis nirqan:
—Kay manijaqkuna barkuta dijashpa mitikaptinllapaqam, manana ringillapachu washakaq, nishpa.
32 Chayshina niptinqam, suldadukunaqa kallpashpa, das kuchurqanllapa waskakunata, chay taksha barkitu yakuman ishkinambaq.
33 Achikyaykaptinnam Pabluqa yumbayta kayshina nirqan, imatapis mikunanllapa:
—Ishkay simana tukuynam qamkunaqa llakiwan chapakushpa, mana ni mikushqallapachu kangi ˻ni puñushqallapachu kangi˼.
34 Chaymi rrugaykillapa, imatapis mikunaykillapa, jwirsayuq kanaykillapa. Chaqa manam ni mayqanninchiqpa ni suq aqchitanchiq umanchiqmanda rinchu chingaq.
35 Chayshina nishpaqam, Pabluqa yumbaypa ñawpambi suq tandata piskashpa, Dyusta pagikurqan. Chaymandaqam pitishpa, mikurqan.
36 Chayshina mikuqta rikashpaqam, yumbayna animakashpa, mikurqayllapa.
37 Chay barkupi kaqkunaqam 276 karqayllapa.
38 Munashqanda mikushpaqam, chay trigu trastikunata mar yakuman wichukurqanllapa, amana chay barku llashaqniyuq kanambaq.
Yakupi puriq barkum mar yakuman seqarqan
39 Achikyaptinmi, chay barkuta purichiqkunaqa allpapa manyanda rikashpapis, mana yach'arqanllapachu: Maypinam kanchiq, nishpa. Piru chaypim rikarqanllapa suq kuchu aqolla kaqta. Chaymi yuyarqanllapa: Mayá, aku qemiq barkuta waq kuchuman. Paqtar atinchiqman ch'ayayta, nishpa.
40 Chaymi paykunaqa chay llashaq sujitanan rumiyuq waskakunata kuchushpa, mar yakupi dijarqanllapa. Chaymandaqam barkupa muyuchinan pala plujarqanllapa. Chayna ñawpa ladu purichiq traputa shayachirqanllapa, wayrawan rinambaq. Chaymi barkuqa riykarqanna chay kuchu manyanman.
41 Lukismi chay barkuqa rishpa, yaykurqan suq mana riypaq lugarman. Chaqa chaypiqam yakukuna ishkay ladumanda tingunakushpa, aqokunata qotushqa karqan. Chaymi chay barkuqa ñawpa ladunman riykashpa, chay aqokunaman plantakarqan. Chaypiqam manana ni ashlita kuyurqanchu. Kanan iki ladumanda yakukuna ancha jwirtita waqtaptinmi, chay barkuqa piti pitina pakikaykarqan.
42 Chayshina barku pakikaykaptinqam, suldadukunaqa munarqanna prisukunata wanchiyta, ama mitikananllapa.
43 Piru chay mas kamachikuq suldaduqam munarqan Pabluta washayta. Chaymi chay suldadungunata kamachirqan:
—Ama prisukunataqa wanchiyllapachu. Ashwan mayqanniki yach'aq nadayta, puntata yakuman wikapakayllapa, nadashpa waq manyanman lluqshinaykillapa.
44 Wakinnikiqa barkupa pakishqa tablangunapi piskakushpa, wambushpa, riyllapa manyaman, nishpa.
Chaymi chayshina yumbay yakumandaqa lluqshirqayllapa, mana ni suqniyllapa wañushpachu.


text:
Gaspar Hernández
Gaspar Octavio Hernández sutiyuq runaqa, (* 14 ñiqin anta situwa killapi 1893 watapi paqarisqa Panama llaqtapi - † 13 ñiqin ayamarq'a killapi 1918 watapi wañusqa Panama llaqtapi), huk Panama mama llaqtayuq willay kamayuq wan harawi qillqaq qarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Canto a la Bandera
- Melodías del Pasado (1915)
- Iconografías (1916).
- Cristo y la mujer de Sichar (1918)
- La copa de amatista simple (1923)
- Corazon del alma solar (1902)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gaspar Hernández.


text:
Fortaleza (Ceará)
Fortaleza (purtuyis simipi: Fortaleza de Nossa Senhora de Assunção) llaqtaqa Brasil mama llaqtapi huk hatun llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 3 ñiqin ayriway killapi 1726 watapi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Salvador 2 447 409 runakunam kawsachkanku.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
- Universidade da Frotaleza
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fortaleza (Ceará).
- Página oficial del gobierno municipal
- Ceara ciudades
- Fortaleza


text:
3
Cay mundu ushacaptin ¿imanörag runacuna cayanga?
1 Tsaymi cananga cuyay Timoteo cay mundupa ushacaynin junagcuna chämuptin alläpa sufrimientucunawan tucuyläya mana alli ruraycuna cananpag canganta musyanayquita munä.
2 Waquincag runacunaga quiquillan cuyacurmi imaycatapis quiquillanpag munar, gellayllapag ayrajarnin alläpa orgullöso car, runamajincunatapis allgotsäcurnin imaycatapis mana allicunata parlag cayan. Tsaynöllam taytancunatapis mana cäsurnin, ni pitapis mana agradëcicurnin mana llaquicug jutsasapa cayan.
3 Mananam perdonanacur cuyanacuywan llaquipänacuypis canganatsu; alläpa yaga caynincunawan lluta imayca mana allicunata ashacurnin munaynincunata mana controlar ni geniuncunatapis dominayta mana puediyaptin. Tsaynömi alli ruragcagcunapa contran imayca mana allicunatapis rurayanga.
4 Runamajincunata traicionarnin alläpa yaga cayaptinmi, lluta mana alli parlaycunapis shimillancunachö caycanga. Tsaynöllam quiquincunapura orgullöso aläbacurnin yarpaynincunallachöga cushishga cayanga. Tsaynö lluta imayca viciucunata mas cuyarnin gustarmi, munayangallanta rurar Dios Yayapagga ni musyaytapis munayangatsu. Tsaynö runacunataga quiquin Dios Yayapis manam cuyantsu.
5 Alläpa allitucug carmi, Dios Yayapa poderninta rechazarnin shongoncunapis mana alli rurag captin, quiquincunapa ruraynincunalla allitucuyangantapis mana välegman churan. ¡Tsaynö runacunawanga ama ni mëticunquipistsu!
6 Tsay mana alli yachatsicugcunaga wajin wajin purirmi, dëbilcag warmicunatapis llullatsirnin imaycanöpa engañar, alläpa mana alli jutsa rurayman apaycäyan. Tsay warmicunaga tucuyläya quiquincunapa munayllanpita mana alli ruraycunachö melanaypag mana pengacurmi caycäyan.
7 Pero tsay warmicunaga segïdu yachacuycarpis, Diospa Palabrantaga entendiyantsu ni rasumpacagta tantiyarnin musyayantsu.
8 Unay tiempuchö Janeswan Jambres shutiyog brujucunam Moiséspa contran amatsacuyangan. Tsaynöllam cay runacunapis Alli Willacuy maytsaychö willacushga cananta amatsacuyanga. Tsaycunaga alläpa mana alli yarpayyog cayaptinmi, ni criyicuynincunapis cantsu. Tsaymi quiquin Dios Yayapis mana criyicug cayanganpita rechazashga.
9 Pero tsay yachatsicuyanganga manam alläpaga mirangatsu, tsay ishcan brüjucunapanö mana väleg yachatsicuynincunawan mana alli rurag cayanganta llapan runacuna tantiyacuyaptin.
Pablo Timoteota encargarnin gellgangan
10 Pero, gam cuyay Timoteo noga yachatsingagta allim yachacushcanqui, firmi criyicur imapag cawangäta ricämar. Tsaynöllam musyanqui alli pacienciayog cuyacug cangätawan imaycaläya sufrimientucunatapis awantar pasangäta.
11 Antioquiachö, Iconiochö y Listrachö gaticachar alläpa sufritsiyämaptin awantangätapis musyanquim. Pero Dios Yayam llapan imayca sufrimientucunapita salvamarnï libramashga.
12 Tsaynöllam Señor Jesucristo munangannö jutsannag rasumpa llaquipäcurnin shumag cawacug runacunaga, llapanpis sufritsirnin gaticachashga cayanga.
13 Pero tsay engañacur mana alli rurag runacunaga cada vez mas peor, mana allicunata ruracarnin engañacurpis, quiquillancunam mas engañädo cayanga.
14 Pero gamga nogapita yachacungayquinölla llapan yachacungayquita yarpararnin, firmi tsaracurnin imaycatapis awantar sïginqui, musyanquim pipita yachacungayquitapis.
15 Yarpay wamra cangayquipita Diospa Palabranta yachacungayquita. Diospa Palabranmi llapan yachayniquita entenditsishunqui Señor Jesucristoman criyicungayquiraycu salvacänayquipag.
16 Diospa llapan Palabranga quiquin Dios Yayapitam nogantsic yachatsinacunapag shamushga. Diospa Palabranga piñapänacurnin plëtunacur yachatsinacunapag y willanacunapagmi. Tsaynö piñapänacurnin cawaynintsicchö alli jormal jutsannag alli rurag runa canapag.
17 Tsaynöpam Dios Yayapa yachatsicugnin runaga, Paypag llapan imayca allicunallata rurananpag listo prevenïdo caycanga.


text:
Jaime Zudáñez pruwinsya
Jaime Zudáñez pruwinsya icha Zudáñez pruwinsya (aymara simipi: (Jaime) Zudáñez jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Jaime Zudáñez) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqichaka suyupi. Uma llaqtanqa Takupaya (Zudáñez) llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Jaime de Zudáñezmantam sutichasqa.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Iñao mamallaqta parki - Palmar kawsay suyu
- Urqukuna:
- Mayukuna: Pristu mayu - Zudáñez mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jaime Zudáñez pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[2]


text:
GÁLATAS
Galacia provinciacho tag waugui-panicunaman apóstol Pablo cartacushgan
Galacia provinciacho caycag marcacunacho Jesucristupa wilacuyninta apóstol Pablo wilacuptinmi runacuna Jesucristuta chasquicuyargan. Saypita juclämanna Pablo aywargan wilacunanpä. Sayyagmi Israel nacionpita shamog lutan yachasicogcuna Galaciacho caycag waugui-panicunaman chaycur Pablupa contran parlayargan: “Pabloga manami apostolsu caycan Jesucristupa wilacuyninta yachasinanpä” niyashpan. Saynöpis niyargan Jerusalencho caycag apostolcuna yachasiyashganno Pablo mana yachasishganta. Saymi cay cartacho Pablo tantyasergan say runacuna mana tantyar rasun cagta mana parlaycäyashganta (1.11-2.21).
Saynöpis say lutan yachasicogcuna caynöshi yachasiyargan: “Jesucristuta chasquicush carpis salvash cayänayquipäga Moisés guelgashgan leycunatarä cumpliyay.” Sayno nir yachasishganta musyarmi Pablo cay cartacho tantyasergan say leycuna Tayta Diosninsipita captinpis Jesucristo shamushganyagla cäsucunansipä cashganta. Saynöpis tantyasergan Jesucristuta chasquicogcuna Moisés guelgashgan leycunata mana cumplirpis salvashgana cayashganta (3.1-5.12).
Moisés guelgashgan leycunata mana cumpliptinpis Pabloga manami munargansu yäracog mayincuna jusalicuyänanta. Saymi waugui-panicunata cay cartacho yachasergan Santu Espiritupa maquinchöna cawayänanpä cashganta (5.13-6.10).
1
Carta galaycunan
1 Galacia provinciacho caycag yäracog mayëcuna:
Noga apóstol Pablumi cay cartata gamcunapä apaycäsimö. Apóstol canäpäga manami runacunasu churamash, sinöga Señorninsi Jesucristo y payta cawarisimog Tayta Diosninsimi.
2 Caycho caycag waugui-panicunapis gamcunapä salüduntami apasicayämun.
3 Tayta Diosninsita y Señorninsi Jesucristutami ruwacuycä cuyapäyäshushpayqui ali cawayta goycuyäshunayquipä.
4 Tayta Diosninsi munashgannömi Jesucristo cruzcho wanush lutan ruraycunapita jorgamänansipä y jusansicunata Tayta Diosninsi perdonamänansipä.
5 Sayno perdonamashgansipita Tayta Diosninsi imayyagpis alabash cayculäsun. Amén.
Galaciacho tag waugui-panicuna lutan yachasicuyta chasquicuyashgan
6 Manami imaycanöpa yarpachacurpis atipäsu Jesucristuta chasquicurcur lutan yachasicuytana chasquicuycäyashgayquita. Jesucristupa wilacuyninta yachasiptë gamcuna musyayashcanquimi Jesucristo cruzcho wanushganpita Tayta Diosninsi jusansicunata perdonamashgansita. Sayta musyaycarga ¿imanirtä lutan yachasicuycunatana chasquicuyashcanqui?
7 Manami lutan yachasicuyta chasquicursu jusansicunapita perdonash caycansi, sinöga Jesucristupa wilacuyninta chasquicurmi. Sayno captinpis waquin runacuna shimita goycäyäshunqui Jesucristupa wilacuyninta yachasishgäta manana cäsupäyänayquipä.
8 Gamcuna cagcho nogacuna yachasiyashgäta manacagman churar lutanta pipis yachasiyäshushpayquega infiernuman gaycushmi cayangapä. Quiquëpis lutanta yachaserga infiernuman gaycushmi cashäpä. Saynölami gloriapita shamuycur juc angilpis lutanta yachasiptenga Tayta Diosninsi infiernuman gayconga.
9 Gamcunataga yapay caynömi në: Pipis Jesucristupa wilacuyninman lutan yachasicuyta tacusiptenga Tayta Diosninsi infiernumanmi gaycongapä.
10 ¿Imanirtä yarpaycäyanqui runacuna alabamänan cashla Jesucristupa wilacuyninta yachasishgäta? Nogaga manami runacuna alabayämänanpäsu yachasë, sinöga quiquin Tayta Diosninsi: “Munashgäno alimi yachasishcanqui” nimänanpämi. Runacuna alabayämänan cash acra acraycular yachaserga manami Tayta Diosninsipa wilacogninsu caycäman.
Apostolnin cananpä Pabluta Jesucristo churashgan
11 Waugui-panicuna, shumag tantyacuyay. Runacuna salvacuyänanpä wilacushgäga manami runacunapa yarpayninsu caycan.
12 Jesucristupa wilacuyninta yachasishgäga manami runacuna tantyasiyämashgansu caycan, sinöga Jesucristo tantyasimashganmi.
13 Gamcuna musyayashcanquimi naupata imano cashgätapis. Jesucristuta manarä chasquicorga payta chasquicogcunapa contran sharcur gaticachargä. Sayno rurargä Jesucristuta pipis manana chasquicuyänanpämi.
14 Lapan winay mayëpitapis masmi Moisés guelgashgancunata noga cumplishcä. Saymi waquin Israel mayëcunapitapis más välisishcä costumbrëcunata.
15 Sayno caycar Jesucristupa wilacuyninta manacagman churaptëpis Tayta Diosninsi cuyapämashpan churamash Jesucristupa wilacuyninta wilacur purinäpämi. Sayno wilacunäpämi Tayta Diosninsi acramash manarä yuriptë.
16 Saymi Jesucristo yuriparcamar mana Israel runacunata wilacuyninta wilapänäpä nimash. Sayno nimaptinmi pitapis tapucorgänasu tantyasimänanpä.
17 Saynöpis manami punta cag apostolcunawan parlagpis Jerusalenman aywashcäsu. Saypa trucanga aywacorgä Arabia nacionpami. Saypitanami yapay cutergä Damasco marcaman.
18 Damascuman cutishgäpita quimsa watatarämi Jerusalenpa aywargä Pedruwan parlanäpä. Paywanmi ishcay semäna saycho goyargä.
19 Saychömi tincorgä Señorninsi Jesucristupa wauguin Santiaguwanpis. Paycunapita mastaga manami maygan apostoltapis reguishcäräsu.
20 Tayta Diosninsi musyanmi mana lulacuypa sayno nicashgäta.
21 Saypitanami aywargä Siria y Cilicia provinciacunapa.
22 Judea provinciacho caycag waugui-panicunaga manarämi mayganpis reguiyämarganräsu.
23 Jesucristupa wilacuyninta wilacur puriycashgätami isanga musyayargan. Paycunata runacuna wilayargan: “Jesucristuta chasquicogcunata gaticachag Pablushi cananga Jesucristupa wilacuyninta wilacur puriycan” niyashpan.
24 Sayno negta wiyarshi Tayta Diosta agradëcicuyargan paypa wilacogninna cashgäpita.


text:
Emomalii Rakhmon
Imomali Sharipovich Rakhmonov (rusiya simi: ИMoMaли́ Шapи́пoBич PaxMóHoB, tayik simi: ЭMoMaлӣ PaҳMoH) Emomalii Rakhmon sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin kantaray killapi 1952 watapi paqarisqa Kulob llaqtapi - ) huk Tayiksuyu mama llaqtapi musikuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Azizmo Asadullayeva
Churinkuna (8): .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Emomalii Rakhmon.


text:
Noemí Vizcardo Rozas
Noemí Vizcardo Rozas sutiyuq warmiqa (Khallka pruwinsyapi, Qusqu suyupi paqarisqa) huk taripay amachaqmi, kastilla-qhichwa simi t'ikraqmi, qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi.
Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Sunturpa (QSHKS) Lima llaqtapi kaq wawan wasip umalliqninmi kachkan. QSHKS hinaqa, pichqantin hanllalliwanmi qillqan. Lima llaqtapi tiyachkaspanpas, Qosqo qheswa simi nisqatam riman.
Kunanqa Piruwpa Kunrisunpa rimay t'ikraqninmi kachkan. Piruwpa hatun kamachintapas kastilla simimanta Qusqu runasimimanmi t'ikrarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Constitución Política del Perú en Quechua y Castellano - Peru Suyu Hatun Kamay Pirwa (Piruwpa hatun kamachin, kastilla simimanta Qusqu runasimiman Noemípa t'ikrasqan)


text:
Thaksin Shinawatra
Thaksin Shinawatra, thay simipi:ทักษิณ ชินวัตร, (* 21 ñiqin anta situwa killapi 1949 watapi paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2001 watamanta 2006 watakama ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lert Shinawatra; Mama: Yindi Ramingwong.
Ñawpaq warmi: Potjaman Damapong
Churinkuna: Panthongtae Shinawatra, Pinthontha Shinawatra y Praethongtharn Shinawatra.
Yachaywasi: Montfort College.
Alma mater: Eastern Kentucky Yachay suntur wan Mama llaqtap Houston yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thaksin Shinawatra.


text:
1
1Ñim Lo'onatac 'Enauacna, co'ollaq cheta'ague da ỹo'otna, nache ỹo'ot na piguem qataq ana 'alhua. 2Qaq ana 'alhua saxanaqca co'ollaxa ca laỹamqa', nda'a't da auaxai maye ỹataqta qaỹoqchiguingui qataq napalñi, qaq so Saqcha'a La'añaxac Ñim Lo'onatac 'Enauacna coleetapeguelec na 'etaxat. 3Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna 'enapeco':
¡Huo'o ca yo'oqchiguiñi!
Nache ipacchigui da yo'oqchiguiñi. 4Qaq Ñim Lo'onatac 'Enauacna co'ollaq ila'a da 'onaxaic na yo'oqchiguiñi, nache iỹoteeguesop na napalaxa, 5nache na yo'oqchiguiñi le'enaxat naqa'en «na'a'q», qaq na napalaxa le'enaxat «pe». Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so la'auaxanec na'a'q.
6Huaña nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna, 'enapeco':
Huo'o ca pa'asheguem na'atchiguiñi npaxatta'aguet na 'etaxat, da yaqto' dos naua lpa'axaco. 7Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ỹo'ot so pa'asheguem na'atchiguiñi maye iỹoracache na 'etaxat, nache huo'o na pa'atasheguem 'etaxat qataq huo'o na npa'atañi, 8nache se'eso pa'asheguem na'atchiguiñi le'enaxat naqa'en «piguem.» Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so na'a'q dos.
9Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna 'enapeco':
Na npa'atañi 'etaxat huo'o ca laponqa', yaqto' huo'o ca lqaxaỹaxa.
Qaq 'era da 'eetec. 10Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna na lqaxaỹaxa le'enaxat naqa'en da «'alhua», qaq na laponqa' na 'etaxat le'enaxat naqa'en «auaxai.»
Qaq Ñimaye ila'a da 'enauac ỹaỹamaqchiguiñi. 11Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna 'enapeco':
Ñaxaalec 'enauac ana 'alhua ana ỹotta'a't huouepi, qataq ana huouepi maye huo'o ana ala, qataq ana qo'oipaqpi maye ỹotta'a't ana alapi.
Qaq 'era da 'eetec. 12Huaña nache na 'alhua ñaxaalec ana ỹotta'a't huouepi, qataq ana huouepi maye huo'o ana ala, qataq ana qo'oipaqpi maye huo'o ana ala. Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ila'a da ỹaỹamaqchiguiñi. 13Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so na'a'q tres.
14Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna, 'enapeco':
Huo'o aca 'eroiguipi na pa'asheguem na'atchiguiñi, nache ỹaqauga naqa'en na'a'q qataq pe, qataq ỹa'a'n naua laloxoqui' da nqoche'n naua na'axa'te qataq naua vi'iye. 15Qaq 'eroigui anamayepi na pa'asheguem maye na'atchiguiñi da yaqto' icoỹarelec ana 'alhua.
Qaq 'era da 'eetec. 16Ime, nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ỹo'o't naua dos ncoỹaraxanaqte: Aso late'erai icoỹarelec naqa'en na'a'q, qaq aso qapio'ole icoỹarelec pe. Nataqa'en ỹo'ot ana huaqaañipi. 17Nache Ñimaye ỹano'oto soua ncoỹaraxanaqte na piguem, da icoỹarelec naqa'en ana 'alhua, 18qaq ỹo'o't yaqto' ilo'ogue na'a'q qataq pe, da yaqto' na yo'oqchiguiñi iỹoteeguesop na napalaxa. Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ila'a da ỹaỹamaqchiguiñi. 19Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so na'a'q cuatro.
20Ime, nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna 'enapeco':
Ñaxatoigui qome na 'etaxat 'enauac na ỹotta'a't 'etaxat le'ec, qataq nataqa'en qome na maỹo maye ishet da huaỹotapeguelec ana 'alhua. 21Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ỹo'ot na lta'araic nỹaqpi, 'enauac na ỹotta'a't shiguiỹacpi maye lañaxataxaqui qataq huetangui na 'etaxat, qataq 'enauac na ỹotta'a't maỹopi. Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ila'a da ỹaỹamaqchiguiñi. 22Nache ỹanem da no'on la'aqtac na shiguiỹacpi maye lo'onatac, 'eeta':
Ỹataqta qalota qome na qaỹa'alqui qataq qanlaxachiichigui ana auaxai, qataq ỹataqta qalota qome na maỹo ana 'alhua.
23Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so na'a'q cinco.
24Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna, 'enapeco':
Ñaxaalec qome ana 'alhua 'enauac na ỹotta'a't shiguiỹacpi: Nlopi qataq na huauecpi, qataq nam ỹotta'a't hualectapigui'pi.
Qaq 'era da 'eetec. 25Nache Ñimaye ỹo'ot 'enauac ne'ena shiguiỹacpi, nlopi qataq na huauecpi, qataq nam ỹotta'a't hualectapigui'pi. Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ila'a da ỹaỹamaqchiguiñi.
26Ime, nache Ñimaye 'enapeco': Nagui so'otaq ca shiỹaxaua, 'eeta'ama qomi'. Qataq huo'o da 'enec da ilo'ogue na nỹaq, maỹo, shiguiỹacpi, nlopi qataq na huauecpi, qataq nam hualectapigui'pi.
27Nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna ỹo'ot so shiỹaxaua,
ỹe'enaxatchigui da maiche lataxac Ñimaye,
ỹo'o't soua ỹale qataq aso 'alo.
28Ime, qaq ỹanema da no'on la'aqtac, 'eeta':
«Ỹataqta qalota qome ca qaỹa'alquipi,
qanlaxacheetelec ana 'alhua qataq qauloỹeegue,
nataqa'en qauloỹeegue na nỹaq qataq na maỹo
qataq 'enauac na shiguiỹacpi maye hualectapigui'.»
29Ime, nache Ñim Lo'onatac 'Enauacna, 'enapeco':
«Hua', nagui qami' sanema 'enauac ana huouepi maye huo'o ana ala maye ñaxattalec ana 'alhua, qataq ana qo'oipaqpi maye huo'o ana ala. Qaq 'enauac anamaye qollequiitac. 30Qaq na shiguiỹacpi, qataq na hualectapigui'pi, qataq na maỹopi, qalaq 'enauac namayepi da sanem na 'auaqpi da chectac.»
Qaq 'era da 'eetec. 31Qaq co'ollaq imat Ñimaye 'enauac na lo'onatacpi, nache ila'a da ỹataqta ỹaỹamaqchiguiñi. Qaq nvi' so pe, ime qataq anac so yo'oxoñi, qaq 'era da 'eetec so na'a'q seis.


text:
Pontevedra
- Pontevedra nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Pontevedra (sut'ichana) rikuy.
Pontevedra llaqtaqa Ispañapi huk hatun llaqtam. Galisya llaqtapa.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
83 260 runa
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pontevedra.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pontevedra.
- Pontevedra Llika tiyanan


text:
Raj Kapoor
Raj Kapoor (hindi, devánagari: राज कपूर, urdu: راج کپور, Rāj Kapūr) sutiyuq runaqa, (14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1924 watapi paqarisqa Peshawar llaqtapi - 2 ñiqin inti raymi killapi 1988 watapi wañusqa Musuq Delhi llaqtapi), huk Indya mama llaqtayuq aranway pukllaq , takiq, Kuyu walltay pusaqmi qarqan.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuyu walltay (Indya)
- Bollywood
- Rajesh Khanna
- Shahrukh Khan
- Dilip Kumar
- Aamir Khan,
- Sanjeev Kumar
- Ajay Devgan
- Amitabh Bachchan
- Hrithik Roshan
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Raj Kapoor.
- IMDb


text:
Kallpachakuy kay runa wasi yupaypiqa, iskay t’aqapi ñawpaqta ruwakuspa kachkan: Actualización cartográfica ñisqa jinallataq ñawpaq kallpachakuy ima.
Kay Actualización Cartográfica ACEñisqa kunan kunanpaq kallpachakunqa, kallpachay chakra runata jinaspa qhawarispa munaynin kaspa kachkan,llaqtamanta llamk’ana wasikunapi ruwapayaqkuna, imayna ruwaykunapi yuyaykunapi allinta sumaqta willaykunata chakramanta jinaspa qhawariyta juqharinqanku.
Kay kallpachayqa kay Bolivia ñawra suyu yawar ayllukunata munaywan chaypi kanankupaq yuyaycharin, warmi wawakunata jinallataq qhari wawakuna kay yachaywasikunamanta yuyaychayta munan, chaypaqtaq kay jatunwasi yachaqayqa kay runa wasi yupaypi yachaykunata p’anqakunapi tukuy ñiqikunapi churayta munan, chantapis kaykunataqa kay watapi iskay yachakuypi apaykachakunanta munan.
Jinallamantataq , yachakuqkuna phichqa , suqta ñiqimanta yuyaykunta kay runa wasi yupayta chaypaqjina llamk’akunqa, chaypaqtaq paykunata censistas jinallataq supervisoresñisqata kay p’unchawpi llamk’anankupaq yuyaycharinqanku.
Chay yuyaypitaq kaykuna kachkanku:
Actualización Cartográfica Estadística (ACE)ñisqapi kallpachakunqanku.
P’anqa imaymanamanta ACEñisqapi kallpachakunqanku.
- Juk p’anqata kallpachaqkunapaq
- Actualización Cartográfica Estadística (ACE)ñisqapaq juk p’anqa
- Supervisorespaq juk yachakuy ñiqita kallpachanapaq ruwakunqa.
- Imaymana llamk’akunanpaq kallpachakunapaq Actualizadores-Monitoresñisqapaq.
- Iskay p’unchawpi actualizadora jinallataq acrtualizadorrta chaninchakunqa
- Manaraq kallpachakuy kachkaptin juk wakichiy tukuypaq kanqa.
- Iskay p’unchawpi supervisora , supervisor de brigadapa juk chaninchay kanqa.
- Pikunataq qhawanqanku iskay p’unchawpi kay ruwapayaqkunapaq chaninchay kanqa.
Jinallamantataq , kay watapi kay ACE kallpachakuypiqa , qhawaykunapiqa imaynata achkhapi, kikillantaq yupaypi kay sistemas kamaywan yanapayninwan ruwakurqa:
- Imaynata qhawakunqa jinaspataq kay kallpachaypaq chaninchakunqa.
Ñawpaq kallpachay
- Yachaykuna kay ruana wasita yupaypi, yachakuy p’anqakunapi imaynamanta juk , suqta ñiqikama yaykunman , chaytataq kay Ministerio de Educacion ñiqi ukhupi kay iskay t’aqa kachakuypi kay watapi apaykachakunanpaq.
- Kay yachaykuna ruwayqa kay runa wasi yupaypi t’inkisqa kachkan,kay p’anqakuna phichqa, suqta ñiqikama yachakuypi yaykunanpaq Ministerio de Educacion parlanakuypi,kay wata iskay t’aqa killapi yachakuqkunawan apaykachakunanpaq.
Chantapis, kunankamaqa Ministerio de Educacionwan rimarisqaña kachkan:
- Subsistema de Educación Regularñisqapi kay yachaykunata yachakuypi yaykunanpaq kay kamachiypi 001/22 qillqasqa kanan tiyan.
- Kay watapi INEwan Ministerio de Educacionwan juk uyñi kay runawasi yupayta ruwakunanpaq kachkan.


text:
Kunturillu mayu
Kunturillu mayu (Condorillo, Kunturillo)[1] icha Rocha mayu nisqaqa, Capitán Martín de la Rocha sutiyuqmanta sut'ichasqa, Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, juk 115 km suni mayum. Pukyunmi Quchapampa wallapi, yaku tinkuqmi Tapaqarimanta Tintayamantawan, Sakawa llaqtap antinpi. Tinkun Arqi mayuwan.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturillu mayu (chawpipi, lluq'imanta pañakama), Killaqullu llaqtapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ cocha-banner.org Walter Sánchez, INIAM, Universidad Mayor de San Simón, Cultural Corner - The River Rocha or Kundurillu


text:
14
Señor Jesucristom Dios Yayaman chänapag näniga
1 “Ama gamcunaga mantsacashga yarpachacuyaytsu. Tsaypa rantin Dios Yayallaman mas firmi criyicurnin confiacuyay. Tsaynölla nogamanpis rasumpa criyicur confiacayämuy.
2 Taytä täcungan wajichöga atsca sitiucunam can allish täcunapag. Si tsaynö mana captinga, imanörag alistag aywashag gamcuna shayämunayquipag niyagman cargan.
3 Tsaynö aywasquir alistascamurnam gamcunata pushayänagpag cutimushag. Tsaymi noga täcungächö gamcunawanpis pagta shumag cushishga täcushun.
4 Gamcunaga musyayanquim ima näni, noga aywangäman chätsiyäshunayquipag canganta.”
5 Tomasnam Señor Jesucristota nirgan: “Señor, manam musyayätsu ni maypa aywangayquitapis. Tsayga ¿imanötan musyayäshag maygan näni cangantapis?”
6 Señor Jesucristonam contestargan: “Nogam tsay näniga, rasumpacagga y cawayga cä. Tsaymi nogallawan quiquin Tayta Diosmanga chayta puediyanqui.
7 Si gamcunata nogata regeyämarga, Taytätapis rasumpam regeyanqui. Tsaymi cananpitaga gamcuna rasumpa regeyanquina quiquiquicunapa ñawiquicunawan ricashga car.”
8 Tsaynam Felipe nirgan: “Señor, quiquin Tayta Diosta regeycatsillämay, regeycurmi sïga rasumpa nogapis regeyäshag.”
9 Señor Jesucristonam contestargan: “Felipe, unaynam gamcunawan pagta caycä, ¿manaragcu cananyag regemanqui? Nogata ricämagcagga Tayta Diostapis ricanmi. ¿Imanirtan mañamanqui quiquin Tayta Diosta ricätsinagpag?
10 ¿Manacu criyinqui noga Tayta Dioschö caycangäta y Tayta Diospis nogachö caycanganta? Tsay imatapis parlangäcunataga manam quiquïpa munaylläpitsu parlä, sinöga nogachö Tayta Dios caycagmi llapan imaycatapis rurarnin trabajan.
11 Criyimay Tayta Dioschö caycanganta y Tayta Diospis nogachö caycanganta. Sinöga criyiyay llapan imayca milagrucuna rurangäcunata ricarllapis.
12 “Rasuncagtam niyag: Si nogaman rasumpa criyicurga, llapan imayca rurangäcunatam rurayanga. Tsay llapan rurangäcunapitapis mas imaycatam rurayanga, Tayta Diosman noga aywasquir yanapamuptï.
13 Gamcuna llapan imaycatapis shutïchö mañacuyangayquitam rurashag, Diospa Tsurin car, Taytä poderöso canganta musyatsicunäpag.
14 Nogaman criyicamur shutïchö mañacayämaptiquiga, llapan imaycatam yanapayarniqui rurashag.
Señor Jesucristo änicun Espïritu Santota cachamunanpag
15 “Si gamcuna rasumpa criyirnin cuyayämarga, llapan mandacungäcunata cäsurnin cumpliyay.
16 Tsaynö cawayänayquipagmi Tayta Diosman mañacushag, rasumpacag Espïritu Santota gamcunaman cachamuptin, defendir imaycachöpis yachayninwan yanapayäshurniqui gamcunawan pagta imayyagpis cananpag.
17 Cay mundupa mana alli ruraynincunallachö cawag runacunaga, mana ricarnin mana regermi Espïritu Santota chasquiyta puediyantsu. Pero gamcunam sïga rasumpa regeyanqui, Pay gamcunawan pagta cawaptin. Tsaymi Espïritu Santoga gamcunachö imayyagpis pagtayquicuna canga.
18 “Manam imayca taytannagtanö y mamannagtanö japallayquicunataga dëjayäshayquitsu. Yapaymi cutimushagmi gamcunawan pagta cananpag.
19 Ichicllanam faltan cay mundupa munayllanchö cawagcunaga manana ricäyämänanpag. Pero gamcunam sïga nogata ricäyämar, rasumpa cawangäpita gamcunapis cawayanqui.
20 Tsay junagmi musyayanqui, Tayta Dios nogachö jucllayllanö caycanganta y gamcuna nogachö y noga gamcunachöpis jucllayllanö caycangäta.
21 Yachatsicungäcunata cäsurnin llapan mandamientüta cumplirga, rasumpa criyicurmi cuyayäman. Tsay cuyamagcunataga Taytämi cuyarnin imaycachöpis yanapanga. Tsaynöllam nogapis tsay cuyamagcunataga, cuyarnin imanö cangäta musyatsishag.”
22 Mana Iscariotecag Judásmi Señor Jesucristota tapurgan: “Señor, ¿imanirtan nogacunallata poderöso cangayquita musyatsiyämanqui, cay mundupa munayllanta rurag runacunatapis mana musyatsirga?”
23 Señor Jesucristonam contestargan: “Nogata criyimar rasumpa cuyamagcagga, llapan palabräta cäsucurmi cumplin. Tsaymi Taytä alläpa yanapar cuyamaptin, ishcä shayämushag tsay runawan pagta cawayänäpag.
24 Si nogata mana cuyayämarga manam llapan willacungätapis cäsuyantsu. Cay llapan willacungäcuna wiyaycäyangayquiga manam quiquïpa yarpaylläpitatsu, sinöga cachamagnï Taytä nimangallanmi.
25 “Caycuna llapantam willayag gamcunawan caycarllarag.
26 Pero yachayninwan yanapayagniqui Espïritu Santota shutïchö Dios Yaya mandamungannam, llapan imaycatapis yachatsiyäshunqui. Tsaynöllam llapan noga willar yachatsiyangagta yarpätsiyäshunqui.
27 “Gamcunapita aywacurmi dëjapuyag, alläpa cushishga alli päsacuychö cawayänayquipag. Gamcunatam yanapayäshayqui alli päsacuychö cawayänayquipag. Pero manam yanapayäshayquiga cay mundupa munayllanchö cawagcunanötsu. Ama gamcunaga llaquishga cayaytsu ni mantsacäyaytsu.
28 Wiyayämargoyquinam aywacungäpita cutiscamur gamcunawan pagta cawanapag canganta. Si rasumpa cuyayämarga alläpam cushicuyanquiman cargan, Taytä caycanganman cutimunäpagcagta musyasquir, Payga nogapita mas Poderöso captin.
29 Caycunatam willayag manarag päsaptin, caynö llapan päsaptin gamcuna nogaman rasumpa criyiyänayquipag.
30 “Caypita mastaga mananam parlapäyäshayquinatsu, cay munduta munayninwan mandag Satanasmi shamuycanna. Paypaga manam ni ima podernïpis cantsu nogapagga.
31 Pero tsaynö caycaptinpis llapan runacunam musyayanga Dios Yayata alläpa cuyarnin, Pay mandamangannölla llapan imaycatapis cumplingäta. Shäriyay, canan caypita aywacushun.”


text:
23
Señor Jesucristota gobernador Pilatoman apayan
(Mateo 27:1-2,11-14; Marcos 15:1-5; Juan 18:28-38)
1 Tsaypitanam llapan autoridäcuna sharcur, gobernador Pilatoman Señor Jesucristota apayargan.
2 Pilatopa puntanchönam Señor Jesucristopa contran parlar acusarnin niyargan: “Cay runatam tariyargö marcantsicchö runacunata contrantsic willapar caycagta. Tsaynöllam Romachö mandacug Cesarman impuestuta päganatapis amatsacur, ‘Diospita Shamushga Reymi cä’ nin.”
3 Tsaynam Pilato tapurgan: “¿Gamcu Israel runacunapa mandacug reynin canqui?”
Señor Jesucristonam contestargan: “Aumi, gam ningayquinöllam cä” nir.
4 Tsaynam mandacug sacerdöticunatawan llapan runacunata Pilato nirgan: “Manam ni ima jutsantapis cay runachöga tarïtsu.”
5 Tsaynö niptinnam, paycunaga obligarnin mas jinchi niyargan: “Yachatsicuyninwanmi runacuna piñacatsir, autoridäcunapa contran shäritsin. Galileapitam yachatsicur gallarimushga, cananga cay Judiachönam yachatsicur sïgiycan.”
Pilato Señor Jesucristota Herodesman apatsin
6 Tsayta wiyarmi, Pilato tapucurgan: “¿Cayga runaga Galileapitacu?”
7 “Aumi” niyaptinnam, Pilatoga Galileachö mandacug Herodesman apatsirgan. Tsay junagcunam Jerusalénchö rey Herodespis caycargan.
8 Señor Jesucristota chäratsiyaptinnam, rey Herodes alläpa cushicurgan. Payga unaypitanam Señor Jesucristota ricayta munargan, imayca milagru rurangancunapag runacuna parlagta wiyashga car. Tsaymi ricayta munargan ima milagrullatapis puntanchö rurananta.
9 Tsaymi imaycacunata tapurgan. Pero Señor Jesucristoga manam ni imata contestargantsu.
10 Tsaychö caycag mas mandacugcag sacerdöticunawan ley yachatsicugcunanam, alläpa chiquirnin tucuyläyapa acusar Señor Jesucristopa contran parlayargan.
11 Tsaynam Herodes soldäduncunawan allgotsacurnin burlacur, chipapag mantuta ashgotsirgan imayca juc reytanö. Tsaynö ashgorcatsirnam gobernador Pilatoman yapay cutitsiyargan.
12 Tsay junagmi Herodeswan Pilato amïgota rurar amistayargan, unayga chiquinacur piñashgam cayanganpita.
Señor Jesucristota wañutsiyänanpag Pilato runacunata entregan
(Mateo 27:15-26; Marcos 15:6-15; Juan 18:39-19:16)
13 Tsaypitanam sacerdöticunapa mas mandacugnincunatawan autoridäcunata y tsay marcachö llapan runacunata gayascatsir,
14 Pilato nirgan: “Gamcunam cay runatam nogaman apayämurgoyqui: ‘Runacunatam llutanta yarpätsirnin piñanacatsin’ nir. Pero llapayquipa puntayquicuna tapurnin, manam ni ima jutsanta acusayangayquinöga tarïtsu.
15 Tsaynöllam Herodespis jutsanta mana tarir, nogaman cutitsimushga. ¡Cay runaga manam ni ima mana allitapis rurashgatsu wañunanpagnöga!
16 Tsaymi canan alli astaycatsirlla dëjaycushag.”
17 [Pilatom cada wata Pascua fiestachö costumbrincunamannö juc prësuta gargog.]
18 Pero llapan runacunam juc shimilla gayaycachäyargan: “¡Cay runaga wañutsun! ¡Barrabasta gargoycuyga!” nir.
19 Tsay Barrabastaga Roma gobiernopa contran runacunata Jerusalénchö peleatsir wañutsicushga captinmi, gaycatsishga cayargan.
20 Tsaynam Señor Jesucristota dëjaycuyta munar, Pilato yapay runacunata tapurgan.
21 Pero runacunanam mas jinchi gayaycachäyargan: “¡Cruzchö wañutsun! ¡Cruzchö wañutsun!”
22 Tsaypitanam yapay quimsa cutina Pilato nirgan: “¿Ima mana allitatan rurashga? Wañunanpagga manam ni ima jutsantapis tarïtsu. Tsaymi alli astaycatsirlla dëjaycushag.”
23 Pero runacunam Señor Jesucristota cruzman crucificätsinanpag mas jinchi yapay yapay gayaycachar alläpa büllata rurarnin obligayaptin,
24 Pilato mañayangannö cruzchö wañutsiyänanpag änirgan.
25 Tsaymi peleatsicur wañutsicunganpita gaycuraycag Barrabasta munayangannö gargosquir, Señor Jesucristotaga wañutsiyänanpag entregargan.
Señor Jesucristota juc jircaman crucificag apayan
(Mateo 27:32-44; Marcos 15:21-32; Juan 19:17-27)
26 Tsaypitanam Señor Jesucristota crucificag apaycar, chacrapita shamuycag Simón shutiyog runata achcuyargan. Payga Cirene marcapitam cargan. Tsay runatam mandayargan Señor Jesucristo apaycangan cruzta matancarcur, Señor Jesucristopa gepanta aywananpag.
27 Maytsicag runacunawanmi warmicunapis Señor Jesucristopa gepanta wagarnin alläpa llaquicur gatiyargan.
28 Pero Señor Jesucristonam ricaycurnincuna nirgan: “Jerusalén marcapita shamushga warmicuna, ama nogapagga wagayaytsu, quiquiquicunapagwan wamrayquicunapag wagayayga.
29 Chämungam junagcuna niyänanpag: ‘¡Cushicuychö cayätsun mana wawa tarig gollog warmicunawan mana llullu chuchugcuna!’
30 Tsay junagcunam runacuna mantsacaywan jircacunatawan jancacunata niyanga: ‘¡Juclla janäcunaman jegamur gopiscayämay cay alläpa sufriycunawan mana alli ñacay tiempu chämugta mana ricäyänäpag!’ nirnin.
31 Si caynö cawaycag jachatanö rurarga; ¿Allau, gamcunata imatarag rurayäshunqui, Israel runacuna imayca tsaquishga jachanö fäcil rupaypag caycagta?”
32 Tsaynöllam Señor Jesucristotapa pagtan ishcag llutan mana alli rurag runacunatapis cruzchö wañutsiyänanpag apayargan.
33 Tsay Calavera niyangan jircaman chaycatsirnam, Señor Jesucristota Roma soldäducuna cruzman clävayargan, ishcay mana alli ruragcunapa pagtan juccata derëchucag lädunman y juccagtana itsogcag lädunman.
34 [Señor Jesucristonam nirgan: “Taytallä, cay runacunata perdonaycuy, manam ni imata rurayangantapis musyayantsu.”]
Tsaypitanam soldäducuna Señor Jesucristopa llatapanta sortiyayargan raquipunacur apayänanpag.
35 Atscag runacunam tsaychö ricaray shaycäyargan. Autoridäcunanam Señor Jesucristota burlacurnin niyargan: “Juccunataga salvashgam. Mä canan salvacutsun, Diospa acrashgan rasumpa Cristo carga.”
36 Tsaynöllam soldäducunapis witiycurnin, Señor Jesucristota alläpa burlacuyargan. Puchgog vïnota upyatsirmi,
37 niyargan: “¡Si rasumpa israelcunapa mandacug reynin carga, mä quiquiqui salvacuy!”
38 Cruzpa puntanchömi juc letrëro gellgashgachö nirgan: “CAYMI ISRAELCUNAPA REYNIN” nir.
39 Tsaynöllam lädunchö juc mana alli rurag clävashga warcaraycagpis yapay yapay insultayargan: “Si Diospa Tsurin rasumpa Cristo carga, mä quiquiquipis salvacuy. Tsaynö salvacusquir ¡nogacunatapis salvayämay!”
40 Pero juccagnam mana alli ruragmajinta piñapargan: “¿Manacu Diospita mantsacunqui, gampis cayläya castïguwan sufrir caycar?
41 Nogantsicga rasumpa mana allita rurangantsicpitam caychö castïguta sufriycantsic. Pero cay runaga manam ni ima mana allitapis rurashgatsu caynö sufrinanpagga.”
42 Tsaypitanam nirgan: “Señor Jesús, Mandacuy Reynoyquichö mandacuyta gallaycur yarpaycallämanqui.”
43 Señor Jesucristonam contestargan: “Rasuntam nig: Cananmi nogawan paraiso niyangan shumag cawaychö canqui.”
Señor Jesucristo cruzchö wañungan
(Mateo 27:45-56; Marcos 15:33-41; Juan 19:28-30)
44 Pullan junagpitam asta las tresyag patsa jancat tutapashga cargan.
45 Rupaypis manam atsicyargantsu. Templu rurinchö shumag awashga cortïnapis, janagpita uraypam ishcayman rachisquirgan.
46 Señor Jesucristonam gayaraypa nirgan: “Taytallä, gamtam almalläta entregaycug.” Tsaynö nisquirnam wañusquirgan.
47 Roma soldäducunapa capitanninnam, tsaycuna päsagta ricaycur Dios Yayata alabar nirgan: “Cay runaga rasumpa jutsannagmi cashga.”
48 Tsayman llapan goricashga runacunanam, tsaycuna päsagta ricar, alläpa llaquicuywan pëchuncunatapis cutarrag cuticuyargan.
49 Pero Señor Jesucristota regegnin runacunanawan Galileapita gatirnin shamushga warmicunanam, carullapita tsaynö llapan päsanganta ricaraycäyargan.
Señor Jesucristota pampayangan
(Mateo 27:57-61; Marcos 15:42-47; Juan 19:38-42)
50-51 Tsaychömi José shutiyog runa Judeachö caycag Arimatea marcapita, llapan judiucuna goricäyangan wajichö mas mandacug autoridä cargan. Cay runaga alläpa alli cawacurmi, Dios munangannö imaycatapis allicunallata rurag. Tsaymi autoridämajincuna Señor Jesucristota wañutsiyänanpag parlayaptinpis, payga acuerdutsu cargan. Tsay runaga Dios Yayapa Mandacuy Reynontam shuyarargan.
52 Pilatoman aywaycurnam Señor Jesucristopa ayanta pampananpag mañargan.
53 Tsaynam Señor Jesucristopa ayanta cruzpita bäjascatsir, juc fïno säbanaswan piturcur gagachö uchcushga sepultüraman pampag apargan. Tsay sepultürachöga manaragmi ni pitapis pampayashgaragtsu cargan.
54 Tsay viernes tardiga, jamay sabado junagpag gallaycargannam.
55 Galileapita Señor Jesucristota gatirnin shamushga warmicunanam, Josépa gepanta aywar ricäyargan, sepultüraman cuerpunta imanö churanganta.
56 Tsaypita wajincunaman cutisquirnam, shumag alläpa mushcug perfümita preveniyargan Señor Jesucristopa ayanta shupayänanpag. Tsay warmicunanan ley mandacungannö, sabado jamay junag captinnam jamayargan.


text:
Mamara distritu
Mamara distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Mamara) Piruw mama llaqtapi huk distritum Grau pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Mamara llaqtam.
Allpantinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpantinkunaqa kanmi: Tutura-Urupisa mayu, Pukasara urqu, Qurimayu, Wayshani urqu, Wankakalla pampa, Waswaqucha, Puka urqu, Taraqpata, Chumillu q'as chaykuna ima.
Quchakuna kanmi: Quchapampa, Kimsaqucha, Uqhincha, Utqhuqucha, Q'umirqucha, Sunququcha, Waswaqucha, Runtuqucha, Mankaqucha
- Mayukuna: Llillihama, Raqayray, Sawrama, Mulinu, Tuturamayu, Pichipay mayu.
- Urqukuna: Wayshani, Sukusuku, Kalwaryu, Chankara, Qisqapata, Chawpi urqu, Kachina, Ventanillasniyuq
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yanawara ayllumanta paqarimuqmi kankupas, chaymi qharikunaq p'achankuqa yana warakama, ukhunankutaq yuraq wara, sunbrerunkutaq ch'umpi, yuraq ima, warmikunataq yana suk'upa, yana pullira t'ika pallay chumpiyuq, yana muntera wakinpataq yuraq.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta runa simitam rimanku, wakintaq kastilla simita rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Pedro de Villagómez
Pedro de Villagómez y Vivanco sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin kantaray killapi 1589 watapi paqarisqa Castroverde de Campos llaqtapi - 12 ñiqin aymuray killapi 1671 watapi wañusqa Lima llaqtapi ) huk Ispaña mama llaqtayuq taripay amachaq wan kathuliku taytakura qarqan.
Uma Hatun yaya Limapi qarqan.
Hatun yaya Ariqipapi (1632-1640).
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro de Villagómez.
- Catholic-hierarchy (inlish simipi)
]


text:
Pampa kuru
Pampa kuru (Platyhelminthes) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwinnaq, llusp'i, chakinnaq, siki hutk'unnaq uywachakunam. Muyuri kuru (Turbellaria) nisqakunaqa yakupi, allpapi mayninpipas aycha mikhuspa kawsaptin, lliw wakin pampa kuru rikch'aqkunataq uywakunapi runapipas atam kaspa kawsanku.
Kaymi huk iskay pampa kuru rikch'aqkuna:
- Muyuri kuru (Turbellaria)
- Kinwara (Cestoda)
- Ch'iwi pampa kuru (Monogenea)
- Ch'unqa pampa kuru (Trematoda): Alikuya (Fasciola hepatica), huk atamkunapas
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pampa kuru.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pampa kuru