text:
‘Testïgökunam kayanki’
“Jehovämi kënö nin: ‘Qamkunam testïgökuna kayanki’.” (IS. 43:10)
1, 2. a) ¿Imataq juk testïguqa? b) ¿Noticiata jorqamoqkuna Jehoväpita willakuyashqaku? c) ¿Imanirtaq noticiakunachö pëpita willakuyänantaraqku Jehovä wanan?
JUK testïguqa, pasakunqanta rikaq y willakoqmi. Tantiyarinapaq, Sudafricachömi 160 watapana juk periödicupa jutin The Witness (Testïgu). Tsë jutiqa alläpa allim, porqui juk periödicuqa kë munduchö imëka pasakunqantam rasun kaqllata willakunan. Tsë periödicuta patsätseq nunam nirqan, “rasun kaqllata y imëpis rasun kaqllata” willakunampaq rurashqa kanqanta.
2 Peru noticiakunachöqa manam precisaq pasakunqankunata willakayämushqatsu, o willakamurpis manam pasakunqantanöllaqa niyämushqatsu. Jina, manam Diospita rasumpa kaqta y ruranqankunata willakayämushqatsu. Peru Jehoväqa, manam noticiakunaparaq pëpita willakuyänanta wanantsu. Pëqa kënömi nirqan: “Llapan nacionkunam musyariyanqa noqa Jehovä kanqäta” (Ezeq. 39:7). Peru Jehoväpaqa 8 millonnö Testïgunkunam, pï kanqanta, ruranqampita y nunakunapaq imata rurëkanqampita entëru Patsapa willakïkäyan. Jina ruramunampaq änimanqantsiktapis willakïkantsikmi. Tsëta rurarninmi, jutimpa qayashqa kanqantsikta precisaqpaq churëkantsik. Isaïas 43:10 textuchömi Jehovä kënö nin: “Qamkunam testïgökuna kayanki, akrashqä sirwimaqnïmi kanki”.
3, 4. a) ¿Imëtaq Bibliata Estudiaqkuna jutinkuna churakuyarqan, y imanötaq sientikuyarqan? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.) b) ¿Ima tapukïkunapitataq yachakushun?
3 Jehoväpa jutinta musyatsikïnöqa manam imapis kantsu, pëqa ‘imëkamayaqpis Mandakoqmi’, y kikinmi nin: “Këmi imëyaqpis jutï, y noqataqa manam wamrëkikunapa wamrankunapis qonqayämänantsu” (1 Tim. 1:17, NM; Ex. 3:15; igualatsi Eclesiastes 2:16 textutawan). Bibliata Estudiaqkunaqa 1931 watachömi, Jehoväpa testïgunkuna nir jutinkuna churakuyarqan, tsëpita patsëmi agradecikur cartakuyanqan kë revistachö yarqamurqan. Canadäpita juk congregacionmi kënö nirqan: “Jutintsik Jehoväpa testïgunkuna kanqanta musyëqa kushikïpaqmi, allichö katsitam procurayäshaq”.
4 ¿Imanötaq Jehoväpa jutimpa qayashqa kanqantsikta precisaqpaq churashwan? ¿Jehoväpa testïgunkuna neq jutita imanir churakunqantsikta entienditsikïta puëdintsikku? Yachakurishun.
UNË WITSANCHÖ DIOSPA TESTÏGUNKUNA
5, 6. a) ¿Imanötaq israelïta teytakunaqa Jehoväpa testïgun kayarqan? b) ¿Ima masta rurayänampaqtaq israelïtakunata Jehovä mandarqan? c) ¿Imanirtaq teytakunapis tsënölla wamrankunawan rurayanman?
5 Isaïaspa tiempunchöqa israelïtakunam, Jehoväpa ‘testïgun’ kayarqan, y entëru nacionnam ‘sirweqninkuna’ (Is. 43:10). Testïgu kayanqantaqa rikätsikuyarqan, unë witsanchö Dios ruranqampita wamrankunata yachatsirninmi. Cada wata Pascuata celebrayänampaq mandakïchömi kë mandakïpis këkarqan: “Wamrëkikuna, ‘¿imanirtaq këta celebrayanki?’ niyäshuptikiqa, kënömi niyänëki: ‘Kë pascuaqa Jehoväpaq qarëmi, porqui egipciukunapa wamrankunata wanutsinampaq pasarninmi, israelïtakunapa wayinkunata jaqirirqan, y tsënömi salvarqan’” (Ex. 12:26, 27). Itsa wamrankunata willayarqan, Jehoväta sirwiyänampaq faraon kaqta Moises ëwar mañakuptin, faraon kënö contestanqanta: “¿Pitaq Jehoväqa mandakunqanta wiyanäpaq, y Israelta kachanäpaq?” (Ex. 5:2). Jina willayarqanchi, chunka castïgukuna pasakunqanta y Puka lamarpa tsimpayanqanta, Y faraonpa tapukïnin imanö contestakanqanta. Jehoväqa Llapanta Puëdeqmi karqan, jina këkanllam. Tsënöpam israelïtakunaqa testïgu kayarqan, porqui Jehovä rasumpa kaq Dios kanqanta y änikunqanta cumpleq kanqantam rikäyarqan.
6 Jehoväpa testïgun këta valuraq israelïtakunaqa, manam wamrankunallatatsu willayarqan, sinöqa juk markapita esclävunkunatawanmi. Jina Jehovä munanqannö limpiu portakuyänampaqpis wamrankunataqa willayarqanmi. Pëmi mandakurqan, “santum kayänëki, porqui noqa Jehovä Diosnikikunapis santum kä” nir (Lev. 19:2; Deut. 6:6, 7). Tsënöllam, kanan witsan teytakunapis wamrankunata yachatsiyänan, limpiu portakurnin apayanqan Diospa jutinta respetayänampaq (leyi Proverbius 1:8 * y Efesius 6:4 *).
7. a) Israelïtakuna Jehoväwan alli kayanqan witsanqa, ¿imanötaq vecïnun nacionkuna rikäyaq? b) ¿Imapitataq alleq cuidakunantsik Diospa jutimpa reqishqa kaqkunaqa?
7 Wiyakuyanqan witsankunaqa, israelïtakuna Diospa jutimpa reqishqa kayanqantam vecïnun nacionkunata cläru rikätsikuyarqan. Pëkunatam kënö niyashqa kayarqan: “Patsachö llapan nunakunam musyayanqa Jehoväpa jutimpa qayashqa ka[ya]nqëkita, y mantsayäshunkim” (Deut. 28:10). Peru israelïtakunaqa, nuna ruranqan dioskunata adorarninmi Jehoväta llakitsiyaq. Cananeukunapa diosninkunanömi mana alli tikrakuriyarqan, y wamrankunatam tsë diospaq kayayaq y waktsakunatapis sufritsiyaqmi. Këqa yachatsimantsik, Jehoväpa alläpa limpiu jutinta apëkarqa, limpiu këta imëpis procuranapaqmi.
“¡RIKÄYË! MUSHOQTAM RURAMUSHAQ”
8. a) ¿Imata ruranampaqtaq Isaïasta Jehovä mandarqa? b) ¿Y ima nirqantaq Isaïas?
8 Isaïastawanmi Jehovä israelïtakunata willatsishqa karqan, Jerusalen ushakänampaq kaqta, y pëkunata prësu apakuyänampaq kaqta. Tsënö nishqa karpis, nirqanmi markanta imanö libranampaq kaqta (Is. 43:19). Mana wiyakuyänampaq kaqta muyëkarpis, Isaïastawanmi willëkätsirqanlla. Jina Isaïaspa qallanan joqta capïtulunkunaqa parlan, Jerusalen ushakänampaq kaqtam. Peru Isaïasmi musyëta munarqan israelïtakuna imëyaq mana wiyakuyänampaq kaqtam. Jehovänam contestarqan, “llapan markakuna chipyëpa ishkinqanyaq, pipis mana täranqanyaq, y patsapis tsunyaq tikranqanyaq” nir (leyi Isaïas 6:8-11 *).
9. a) ¿Imëtaq cumplikarqan Jerusalenpaq Isaïas willakunqan? b) ¿Imanirtaq noqantsikpis alkäbulla këkänantsik?
9 Isaïasqa tsë carguta chaskirqan Uzïaspa mandakïnin ushanan witsankunam, 778 wata (m.J.sh.) witsanchö. Profëtanöqa sirwirqan 46 watakunapam, 732 watakunayaq, Ezequïas mandakoq yëkuriptimpis sïguikarqanllam. Tsëqa karqan, 607 watachö Jerusalen ushakänampaq, 125 watakuna pishikaptinmi. ¡Israel nacionqa unëllapitanam wiyashqa karqan ima pasanampaq kaqta! Tsënöllam kanan witsampis, Jehoväqa unëpitana markanta willëkashqa shamoq tiempuchö ima pasakunapaq kaqta. 135 watakunapanam kë revistaqa, leyeqninkunata willëkashqa Satanaspa gobiernun ushakärinampaqna kaqta y Waranqa Watapa Jesuspa mandakïnin trukanampaq kaqta (Apoc. 20:1-3, 6).
10, 11. ¿Isaïas ima willakunqantataq Babiloniachö këkaq israelïtakuna rikäyarqan?
10 Jehoväta wiyakoq y babiloniukunaman entregakoq judïukunaqa, manam wanuyarqantsu Jerusalen ushakaptin; prësum apakuyarqan (Jer. 27:11, 12). 70 watakuna pasariptinnam, Jehovä kënö ninqan cumplikanqampita testïgu kayarqan: “Këtam Jehovä nishqa, Rantiyäshoqnikikuna, Israelpa Santun: ‘Qamkunarëkurmi Babiloniaman kachamushaq y carcelkunapa rëjankuna kichakärinampaqmi permitishaq’” (Is. 43:14).
11 Kë willakï ninqannömi, 539 watapa octubri killanchö, Jerusalen templupita apayanqan väsukunawan diosninkunapa nöpanchö babiloniukuna upyëkäyarqan. Y tsë paqasmi, Media y Persia tröpakunaqa Babiloniaman yëkuriyarqan. Y 538 o 537 watachömi Babiloniata Cïru ushakäratsirqan, y Jerusalenta kutir templuta altsayänampaqmi judïukunata mandarqan. Isaïasqa tsëtam willakurqan, y hasta arrepentikoq israelïtakuna Jerusalenta kutiyaptin Jehovä imanö cuidanampaq kaqtapis willakushqanam karqan. Tsë israelïtakunatam, “kikïpaq patsätsikunqä y alabansäta willakunampaq markä” nir Jehovä qayarqan (Is. 43:21; 44:26-28). Jerusalenta kuteq y templuta altsaq judïukunam, rasumpa kaq y änikunqankunata cumpleq Jehovä Diospa testïgun kayarqan.
12, 13. a) ¿Pikunataq israelïtakunaman juntakäyarqan Jehoväta yapë sirwir qallayänampaq? b) ¿Imanötaq ‘juk kaq üshakuna’ portakuyanman ciëlupaq akrashqakunata yanaparnin? c) ¿Ima bendiciontataq ‘juk kaq üshakuna’ chaskiyanqa?
12 Mëtsikaq mana Israel nunakunam, Jehoväta yapë sirwir qallaq israelïtakunaman juntakäyarqan, y tiempuwannam mana judïu kaqkunapis judïu tikrariyarqan (Esd. 2:58, 64, 65; Est. 8:17). Tsënöllam kanampis, “mana yupetapis puedipaq” ‘juk kaq üshakuna’, ciëlupaq akrashqakunata yanapëkäyan (Apoc. 7:9, 10; Juan 10:16, NM; Gäl. 6:16). Y pëkunapis Jehoväpa testïgunkuna neq jutitam apayan.
13 Y tsë jutïrëkurmi Diosta mana jaqishpa limpiu portakuyänan. Jina mana pantayänampaq sinchikïkarpis, jutsasapa karmi cada junaq Diosta perdonta mañakuyänan, y santu jutinta apayänampaq Dios permitinqampitapis agradecikuyänanmi (leyi 1 Juan 1:8, 9). Tsëta rurarllam, Waranqa Watapa Jesus mandakuptin, ushanan witsankunachö Jehoväpa testïgunnö kawashqa karnin, imakunapa pasayanqanta kawarimoqkunata kushishqa willayanqa.
¿IMA NINANTAQ DIOSPA JUTINQA?
14. ¿Ima ninantaq Jehovä jutiqa?
14 Apanqantsik jutita mas kuyanapaq, “Jehovä” juti ima ninan kanqanman pensarishun. Tsë jutiqa hebrëu idiömachö “ruraq” ninantam rikätsikun. Tsëmi Jehovä jutiqa “Pëmi Ruranampaq Yuritsin y Rurakätsin” ninan. Këmi cläru rikätsikun, kawaq kaqkunapa y mana kawaq kaqkunapapis Kamaqnin kanqanta, y ninqanta imëpis cumpleq kanqanta. Tiempu pasanqanmannömi, Satanas michäkïkaptimpis, llapan munëninta Jehoväqa cumplikan.
15. ¿Imanötaq jutin ima ninan kanqanwan, imanö kanqanta Jehovä willakurqan? (Rikäri “ Imëkata musyatsikoq juti” neq recuadruta.)
15 Egiptupita markanta jorqamunampaq Moisesta Jehovä mandarmi, imanö kanqanta willarnin jutimpaq kënö nirqan: “‘Noqaqa rikätsikushaq munanqäta logrëta puëdeq kanqätam’ [o, ‘Noqaqa munanqa Këmanmi Chäshaq’]. Jina nirqanmi: ‘Këtam Israelpa tsurinkunata ninëki: ‘Noqaqa rikätsikushaqmi’ qamkunaman kachamashqa’” (Ex. 3:14, nota). Tsënömi Jehoväqa munëninta cumplinampaqqa, munanqan höra imanö këmampis tikran. Israelïtakuna esclävu këkäyaptinqa, libraqninman, tsapaqninman, pushaqninman y imëka wanayanqantapis qoqninmanmi tikrarqan.
DIOSPA JUTINTA APANQANTSIKPITA AGRADECIKUSHUN
16, 17. a) ¿Imanötaq Jehoväpa jutimpa qayashqa kanqantsikpita agradecikunqantsikta rikätsikushwan? b) ¿Imapitataq qateqnin kaq yachatsikïchö yachakushun?
16 Kanan witsampis, jutin ima ninan kanqantaqa Jehovä cumplïkanllam; llapan wananqantsikkunatam qoykämantsiklla y pëpitapis yachëkätsimantsikllam. Peru Jehoväpa jutinqa manam kikin munanqanman tikranampaq kaqllatatsu rikätsikun, sinöqa munënin cumplikänampaqqa, Testïgunkuna rurëta procurayanqanta cumplikätsinqantapis rikätsikunmi. Këkunaman pensanqantsikmi yanapamantsik, jutinta allichö quedatsinapaq. Noruëgapita 84 watayoq Käre jutiyoq Testïgun, 70 watapana Jehoväta sirwin, y kënömi nin: “Manam imawampis igualantsu imëyaqpis kawaq Jehoväta sirwinqantsiknöqa, y jutinta apaq markanchö kanqantsiknöqa. Bibliawan yachatsiptiki nunakuna kushikuyanqanqa alläpa kushikïpaqmi. Alläpam gustëkaman Jesus wanunqampita y tsërëkur shumaq Patsachö mana wanïpa kawakunapaq kaqpita yachatsikïqa”.
17 Awmi, wakin markachöqa manam Diospita yachakïta munaqkunata tarintsikllatsu. Peru ¿Kärenöku kushikuntsik juk wiyakoqta tarirnin, y Diospa jutin ima ninan kanqanta yachatsirnin? Y ¿imanötaq Jehoväpa testïgun këkarqa, Jesuspa testïgumpis kashwan? Tsëtam qateqnin kaqchö yachakushun.
^ par. 6 Proverbius 1:8: “Kuyashqa wamrä, teytëkipa yachatsikïninta wiyakï, y mamëkipa leyninta ama jaqitsu”.
^ par. 6 Efesius 6:4 (NM): “Qamkuna papäkuna, ama wamrëkikunata piñatsir këkäyëtsu. Tsëpa rantinqa, Jehoväpa yachatsikïninchö y consëjunchö wätayë”.
^ par. 8 Isaïas 6:8-11: “Y Jehoväpa voznintam kënö neqta wiyarirqä: ‘¿Pitaraq kachashaq, y piraq noqantsikpa rantintsik ëwanqa?’ Y noqanam nirqä: ‘¡Këchömi noqa këkä! Noqata kachamë’. Y pënam nirqan: ‘Ëwë y kë markata ni: “Kutin kutin wiyayë, peru ama entiendiyëtsu, y kutin kutin rikäyë, peru ama yachakuyëtsu”. Kë nunakunapa shonqunta mana wiyakunampaq y mana wiyakoq rinrinkuna mana wiyanampaq rurë, nawinkunata laqakätsi mana rikäyänampaq, rinrinkunawan mana wiyayänampaq, y shonqunkuna mana entiendinampaq, y arrepentikurnin mana kachakäyänampaq’. Tsënam nirqä: ‘¿Imëyaq Jehovälla?’. Tsënam pë nirqan: ‘Llapan markakuna chipyëpa ishkinqanyaq, pipis mana täranqanyaq, y patsapis tsunyaq tikranqanyaq’”.


c: text/html

text:
64 KAQ WILLAKÏ
Leonkunamanmi Danielta jitarkuyarqan
Tsëpitaqa Media ëwëpita Darïunam Babiloniata gobernarqan. Y cuentatam qokurqan Danielqa yachaq nuna kanqanta, tsëmi mas precisaq kaq nunakunata pëpa cargunman churarqan. Peru tsë nunakunaqa chikiparmi wanutsita munayarqan. Cada junaq Jehoväman kima kuti mañakunqanta musyarirmi Darïuta kënö niyarqan: “Reylläkuna, juk leyta patsëkatsi llapan nunakuna qamllaman mañakayämunampaq. Y tsë leyta mana respetaq kaqqa, leonkuna këkäyanqan uchkuman jitashqa katsun”. Darïuqa allitanömi tsëta rikarqan, tsëmi tsë leyta patsäratsirqan.
Danielqa tsëta musyarirllam wayinman ëwarqan, y ventänanta kichëkurmi qonqurikïkur Jehoväman mañakurqan. Peru chikipaqnin nunakunaqa illaqpita yëkïkurmi mañakïkaqta taririyarqan. Tsëmi reyman ëwëkur kënö willariyarqan: “Danielqa manam cäsushurqunkitsu. Cada junaqmi Diosninman kima kuti mañakun”. Darïuqa amïguntanömi Danielta rikaq y manam munarqantsu wanutsiyänanta. Tsëmi imanö salvanampaq kaqman entëru junaq pensarqan. Peru rey karpis manam puëdeqtsu patsätsishqa leyta cambiëta. Tsëmi llakishqa këkarpis mandakurqan leonkuna këkaqman Danielta jitarkuyänampaq.
Darïuqa Danielpaq yarpakacharmi tsë paqasqa punïtapis tarirqantsu. Waränin junaqqa jitarkuyanqan uchkuman ëqillapa ëwëkurmi kënö nirqan: “¡Daniel! ¿Diosniki salvashurqunkiku?”.
Danielqa kënö nirmi Darïuta contestarqan: “Jehoväpa angelninmi leonkunapa shiminta tsapashqa, tsëmi imanäyämashqatsu”. Darïuqa alläpa kushikurmi jorqayänampaq mandakurqan. Danielqa mana juk ashpishqam yarqamurqan. Tsënam reyqa kënö mandakurqan: “¡Danielta tumpaq nunakunata tsë uchkuman jitarkuyë!”. Y jitarkuyaptinmi leonkuna mikukurkuyarqan.
Darïuqa jina kënömi mandakurqan: “Llapan nunakunam Danielpa Diosninta respetayänan. Porqui pëmi leonkunapita salvashqa”.
¿Y qamqa? ¿Danielnöku llapan junaqkuna Jehoväman mañakunki?
“Jehoväqa llapan shonqunwan sirweq nunakunata pruëbakunapita salvëta yachanmi” (2 Pëdru 2:9).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Perú Mama llaqtapi UNICEFpa yanapakuyninmanta t’aqa
UNICEF sutiyuq huñuchasqaqa qhari irqikunapa, warmi irqikunapa, wayna sipaschakunapa kaqninkuna riqsichiqtaq, amachaqtaq. UNICEFqa Naciones Unidas sutiyuq llapan mama llaqtakunapa huñuchasqanmi. UNICEF huñuchasqaqa kay pachapi qhari irqikunapas, warmi irqikunapas allin kawsaypi allin chaninchasqa kanankupaqmi llamk’an; chaypi wawakunaqa paqarinankutaq wiñanankutaq qhali, mana unquyniyuq, mana chiqnisqataq mana sarunchasqataq.
UNICEF huñusqaqa 1948 watamantapacha Perú Mama llaqtapi qhawarparinakuypas wakcha kaypas chinkananpaqmi llamk’an. Chay llamk’asqanwanmi waranqa waranqa wawakunapa wiñariynin ñit’iq mana allin kawsaykunata chinkachiyta maskan Perú Mama llaqtapi. Wawakunapa kaqninmanta hatun rimanakuypi yuyaychakusqakunatam Mama llaqtakunapi chawpikaq ruranananpaq tukuchiyta maskan. Chayraykutaqmi Perú Mama llaqtamanta UNICEFqa 2002 watapi aymuray killapi Nueva York llaqtapi chay Plan Nacional de Acción por la Infancia – PNAI 2002-2010 sutiyuq ruranakunata huk hatun karay huñunakuyman chayachirqan.
UNICEF huñuchasqaqa kay Perú Mama llaqtapi sapa 5 watapaqmi yanapakuypi llamk’anankunata qhawarin. Chayraykutaqmi UNICEFpa kunan qhipa yanapakuyninqa 2006 watamanta 2010 watakama qhawarisqa kachkan. Chay llamk’aykunaqa iskay ruraykunapi t’aqasqam tarikun:
Irqikunapa kaqninkunamanta yuyaychakuypas sayapakuypas. Kay mama llaqtapiqa irqikunapa kaqninkuna ama qunqasqa kananpaq kaqtaq, sarunchakuymanta amachasqa kananpaq qullqi kananta maskan.
Irqikunapa kaqninkuna mama llaqtapa suyunkunapipas hunt’akunanpaq kallpachan. Kay t’aqa llamk’aywanmi mama llaqtapa suyunkunapipas irqikunapa kaqninkuna yupaychasqa kananpaq kikin llaqtakunapa rurasqanta kallpachan. Kay t’aqasqa llamk’ayqa wakin anti llaqtakunapipas, yunka llaqtakunapipas rurakuchkanmi, imaraykuchus chay llaqtakunapiqa hukkunalla qhawarisqa karqan, pisi kallpayuqkunataq qhawarparisqa tarikurqan chayrayku. Suyukunapiqa irqikunapa kaqninkuna qunqarisqapuni, kaqtaq paykunapa kaqninkunaqa qunqarisqa kasqanrayku.
Kay t’aqa llamk’ayqa huk t’aqachakunapiraqmi phatmakullantaq:
Irqikunapa wañuymanta qispiyninwan qhali wiñayninwan: UNICEFqa mama llaqtapa rurasqantam yanapan wawakuna paqarispa ama pisi llasayniyuq kananpaq, ama yarqaypi wiñananpaq, kallpachakuq mikhuykuna wawakunapi ama pisinanpaq, wachakuq mamakuna ama wañunanpaq, chayraq paqariq wawakuna ama wañunanpaq, hukkunapaq imam UNICEFqa yanapakun. Chaykunapaqmi kallpachakunpas yanapakunpas huk huñusqakunawan wawakunarayku kaykunapi llamk’ayta: wawakunaman hunt’asqa mikhuy aypachiypi, unquykunamanta amachaypi, ch’uya kawsayninkupi kaqtaq ayllunkupipas huch’uy llaqtankupipas munasqa wayllusqa kanankupaq.
Irqikunapa qallariy yachaynin allin chaninchasqataq warmi irqikunapuni ama qunqariytaq: UNICEFqa huk yanapaqninkunantinmi yachachiqkunapa llamk’asqan aswan allin kananta watun, kaqtaq qhawarillantaq mama llaqta wawakuna yachananpaq mana imatapas mich’akunanpaq pitapas ama qunqaspa, wawakuna imanraykupas mana qhawarparisqa kananpaq, kaqtaq yachay wasiman riyta tukunanpaqpas. Wawakunaqa yachay wasimanta chiqap yachayniyuq lluqsinanku, kaqtaq kay pacha kawsaypi ima sasachakuykunatapas wasapanankupaq.
Wawakunapa kaqnin amachay: UNICEF huñuchasqaqa qhawarillantaqmi imaraykutaq wawakunapa kaqninkuna sarunchasqapuni kasqantapas, chay kaqninkuna mana hunt’akusqantapas. Chaymantapas, kallpachanmi kay mama llaqtapi llapan Ministeriokuna rimanakuspa wawakunapa kaqninkuna hunt’akunanpaq; qhawarillantaqmi wawakunarayku llamk’aq llapan huñusqakuna ruranankuta hunt’ananta, ima mana allinkunamantapas wawakuna uyarisqa kanankupaq, kaqtaq wawakunapa llapan kaqninkuna amachasqa kananpaqpas, qhari irqipas warmi irqipas kaq qhawarisqa kananpaq.
VIH-SIDA wañuchikuq unquy irqikunantin: rimapayaspa yanapaymanpas, VIH unquyniyuqkunata tarispapas UNICEFqa llapallanta amachakunantapas hampikunantapas maskan, chayraykum wayna sipaschakunapas, chichu warmikunapas, qharinkupas kay unquymantaqa qhawarisqapuni kananku. Kaqllataqmi, kay VIH unquyqa ama aswan huk runatawanpas hap’inanpaq yanapakun, chayraykum kay mana allinmanta amachakuyqa llapan runaman chayanan, chayhinallataq tayta mamapas qhawarisqa kanan chay unquy wawankunaman ama k’askananpaq. Wawakunapas kay VIH-SIDA unquyniyuq chichu warmikunapas rikusqa kanankupaqmi llamk’an. Yachay wasikunapipas hatun llaqtanpipas VIH-SIDA unquyniyuq wayna sipastapas, irqichakunatapas ama chiqninankupaq, ama qhawarparinankupaqmi UNICEFqa llamk’allantaq. Qhawarillataqmi yuyaychakuykunapas, kamachikuykunapas, chay mana allinkunamanta amachakuykunapas, kay VIH unquyniyuq wakcha wawakunapas, ayllunkunapas, hampinakuymanpas kikin mama llaqtamanta kanantapuni.


text:
Shuyturahu
Shuyturahu icha Allpamayu nisqaqa (kastilla qillqaypi Alpamayo) Piruw mama llaqtapi huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi, Yuraqmarka distritupipas.
Pikchunqa mama quchamanta 5.947 mitrum aswan hanaq.
Hatun chullunkunpi Hankarurish sutiyuq qucham. Chay Hankarurishpiqa Allpamayu sutiyuq mayum paqarin.
Shuyturahu ñiqpiqa Kulliqucham.
Urquqa kastilla simipi sutinta Allpamayu sutiyuq ayllu llaqtachamantam chaskirqan.
Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan sumaqsi urqu, chay hinatam UNESCO nisqa mamallaqtapura tantanakuypa nisqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Artisanrahu
- Chakrarahu
- Chawpikallki
- Kitarahu
- Pisqu
- Pukahirka
- Pukarahu
- Qaras
- Tawllirahu
- Tullparahu
- Parun qucha
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- escale.minedu.gob.pe/escale/documentos/ Saywitu: Waylas pruwinsya
- www.andes.org.uk / Antikunapi 6.000 m hanaq urqukuna


text:
Leyeqkuna tapukuyanqan
¿Cristiänukunaqa familian wanuriptin tsë ayata kayayanmantsuraq?
Bibliaqa manam tsë rurë mana alli kanqanta willakuntsu.
Bibliaqa willakun, höraqa wanushqa nunakunapa cuerpunta o tullunta kayayanqantam (Jos. 7:25; 2 Crön. 34:4, 5). Itsa tsë rurayanqanqa rikätsikunman mana alli nunakunapa ayankunallata tsënö rurayanqanta. Peru manam tsërëkurllatsu kayayaq.
Bibliam willakun, filisteukunawan pelyëkar Saulwan kiman tsurinkuna wanuyanqanta; juk kaqqa karqa Jonatanmi Davidpa amïgun. Tsëta musyarirnam, Jabes-galaad markäpita wakin israelïtakuna, ëwayarqan chuskun ayakunata apayämunampaq, y kayarirmi tullunkunata pampëkuyarqan. Tsënö rurayanqampitam kë israelïtakunata rey David alabarqan (1 Sam. 31:2, 8-13; 2 Sam. 2:4-6).
Bibliaqa willakun wanushqakuna kawariyämunampaq kaqtam. Ayankuna kayakashqa kaptin o mana kayakashqa kaptimpis, Jehoväqa tsë nunallatam mushoq cuerpuyoqta sharkatsimïta puëdin. Yarpärishun rey Nabucodonosor kiman hebrëuta hornuchö kayëkuyänampaq mandakunqanman. Kë jövinkunaqa manam yarpachakuyarqantsu cuerpunkunata nina ushariptin, kawaritsimïta Jehovä mana puëdinampaq kaqta (Dan. 3:16-18). Jina tsënöllam nishwan campo de concentracion näzi nishqanchö wanoq y kayakashqa cristiänukunapaqpis. Kanan witsankunapis, Diospa sirweqninkunaqa imëka desgraciakunachömi kayakëpa wanuyan y manam ayankunata tariyantsu. Peru kawariyämunampaq kaqqa segürum (Apoc. 20:13).
Wanushqakunata Jehovä kawaritsirqa, manam ushakashqa cuerputa ichikpa ichikllapatsu juntanqa. Tsëtaqa mas entiendirintsik ciëlupaq kaqkunata kawaritsinqanwanmi. Jesusnöpis, ‘espïrituchömi kawariyämun’; tsë nunallam kayan, tsë pensëyoq, tsë sentimientuyoq y tsë yarpëyoqlla, peru espïritu cuerpuyoqna. Y ciëluta ëwakurqa manam ëtsayoq y tulluyoq cuerpunkunawantsu ëwayan (1 Pëd. 3:18, NM; 1 Cor. 15:42-53; 1 Juan 3:2).
Kawaritsimänapaqqa manam ayantsikwan imatapis rurayanqantsu precisan, sinöqa Jehovä änikunqankunata cumplimunanman markäkunqantsikmi (yärakunqantsikmi) (Hëch. 24:15). Itsa chipyëpaqa entiendishuntsu unë witsanchö wanushqakunata Jehovä imanö kawaritsimunqanta ni shamoq tiempuchö imanö kawaritsimunampaq kaqta. Tsënö kaptimpis, Jesusta kawaritsimunqanta musyarmi, Jehovä ruranampaq kaqman markäkuntsik (Hëch. 17:31; Lüc. 24:2, 3).
Juk ayawan imata rurëtapis munarqa, tsë markachö nunakuna imata pensayanqanta, imanö sientikuyanqanta y autoridäkunapa leynin ninqantam cristiänukuna rikäyänan (2 Cor. 6:3, 4). Tsëmi, ayata kayayänampaq o mana kayayänampaqpis kikinkunapita o familiankunapita kanqa.


text:
VILLAJUN REVISTA (TANDANAJUIPI YACHAJUNGAPAJ) Febrero de 2016
Cai revistapimi 4 de abril-1 de mayo de 2016 semanacaman imata yachajunata ricui ushapangui
Jehová Diospa “ali cumbagumi carca”
¿Quiquinga Jehová Diospa ali cumbagu cangapaj munapanguimanllu? Jehovapa ali cumbagu cangapaj munashpaca Abrahanba ejemplotami catina capangui.
Jehovapa ali cumbagucunapa ejemplota catishunchi
¿Imamandata Rutpash Ezequiaspash Mariapash Jehovapa ali cumbagucuna tucuita usharca?
Jehová Diosta tucui shunguhuan cazushunchi
Jonatanba ejemploca imashinata Jehovata tucui shunguhuan cazuchun ayudan. Chuscu yuyaicunata ricupashun.
Punda tiempocunapi Jehovata sirvijcunapa ejemplota catipashunchi
¿Imashinata Davidpash, Jonatanbash, Natanbash Husaipash Taita Diosta tucui shunguhuan cazushcata ricuchirca?
JEHOVATA SIRVIJCUNAPA CAUSAI
Jehovami paita ali sirvichun ayudahuashca
Corwin Robison huauquica 73 huatacunatami Jehovataca ali sirvirca, 60 yali huatacunatami Estados Unidos Betelpi sirvijurca.
Jehová Diosta Cushilla Sirvishpa
Jesusta catijcunaca ¿imamandata Jehová Diosta cushilla sirvi ushashun? Quimsa yuyaicuna


text:
JESUSPA CHAQUITA CATISHPA CAUSASHUNCHI
Ashtahuan aliguta villachishunchi: Tapuicunata ali utilizapangui
¿IMAMANDATA MINISHTIRISHCA CAN? Gentecunapa ‘shungupi charishca yuyaicunaca, ucu ucu yacushnami’ can. Gentecuna imata yuyashcata yachangapaca ali tapuicunata ruranami ayudan (Pr 20:5). Ali yuyashpa tapuchijpica gentecunapashmi paicunapa yuyaicunata parlangalla. Gentecunata ali rijsichunmi tapuicunaca ayudan. Jesusca tapuicunata alimi utilizarca. ¿Imashinata paipa ejemplota cati ushapanchi?
¿IMATATA RURASHUN?:
Ima yuyashcata parlachun tapupangui. Jesusca paipa catijcuna ima yuyashcata yachangapaca, huaquin tapuicunatami rurarca (Mt 16:13-16; be-S pág. 238 párrs. 3-5). Gentecuna ima yuyashcata parlachunga ¿ima tapuicunatata rurapanguiman?
Paicunallata intindichun tapupangui. Apóstol Pedro pandata nijushcata paillata intindichunmi, Jesusca ali yuyashpa huaquin tapuicunata rurarca (Mt 17:24-26). Gentecuna paicunallata ali intindichunga ¿ima tapuicunatata rurapanguiman?
Felicitapangui. Jesusca ‘alipacha yachajushca cashpa, chashna tigrachijta’ ricushpami shuj runagutaca felicitarca (Mr 12:34). Tapuicunata rurajpi gentecuna contestajpica ¿imatata nipanguiman?
JESÚS CUENDA VILLACHISHPA CATIPASHUNCHI: BIBLIAMANDA YACHACHISHPA NISHCA VIDEOPA PRIMERA PARTETA RICUSHCA JIPA, CAI TAPUICUNATA CONTESTAPANGUI:
Bibliamanda cabalta nijushpapash ¿imamandata chai huauquica nali yachachishcata ricuchirca?
¿Imamandata na ñucanchilla parlana capanchi?
CHAI VIDEOPA SEGUNDA PARTETA RICUSHCA JIPACA, CAI TAPUICUNATA CONTESTAPANGUI:
¿Imashinata chai huauquica tapuicunata ali utilizashcata ricuchirca?
Bibliamanda yachachijushpaca ¿imashinata chai huauquipa ejemplota cati ushapanchi?


text:
Lección 4
Jehovapash Jeftepash ninandami cushijurca
Cai uchillagu ¿pi cajta yachanguichu?... Paipa shutita Bibliapi na nishpapash Jeftepa ushigu cajtami nin. Paimandaca Jehovapash Jeftepash ninandami cushijurca. ¿Jeftemanda paipa ushigumandapash yachajungapaj munanguichu?
Jefteca paipa ushiguman Jehovamanda yachachishpami causarca. Paica ninan fuerzayu, llactata ali mandajmi carca. Israelitacunaca contracunata mishangapami Jefté ñaupajman pushachun mañarca.
Jefteca contracunata mishangapaca Jehovapa ayudatami mañarca. Ayudajpica ñuca huasiman tigrajujpi tuparingapaj primero llujshijtami Jehovaman cusha nircami. Shinaca tuparingapaj primero llujshijtami huañui punllacaman Diospa tabernaculopi sirvishpa chai ladolla causachun cachana carca. Tabernaculoca Diosta adorana pushtumi carian. Jefteca contracunata misharcami. Shinaca ¿pishi paita tuparingapaca primero llujshimurca?...
Paipa shujlla ushigumi tuparimurca. Shinaca paitami Jefteca tabernaculopi sirvichun cachana carca. Ninanda llaquirishpapash Diosman imata nishcataca na cungarcachu. Chaimandami Jeftepa ushiguca nirca: “Papito, Diosman cusha nishcataca pactachinapachami cangui” nishpa.
Tabernaculopi sirvijushpaca cazaraitapash, huahuata charinatapash na ushana cashpami Jeftepa ushigupash llaquilla sintirirca. Shinapash paipa taita nishcata pactachingapami munarca. Jehovapash cushijuchun munashpami, cazaranatapash huahuata charinatapash ladoman saquishpa, huañui punllacaman Diospa tabernaculopi sirvingapaj rirca.
Paipa ushigu shina rurajpica Jeftepash Jehovapash ¿imashinashi sintirirca?... Cushijuriangami. Canbash Jeftepa ushigushna caita ushanguimi. Tucuipi cazujpi, paita juyajpica Jehová Diosca ninandami cushijunga. Papitopash mamitapash cushijungami.
BIBLIAPI LIISHUN:
^ par. 11 Hebreo shimipi cai textoca ninmi, Jeftepa ushiguca Diospa tabernaculopi huañui punllacaman sirvishcata, ima horapash na cazarashcata.


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
-
Burlakoqkuna ushakë shamunampaq kaqta mana kaqpaq churayan (1-7)
-
Jehoväqa manam demorakoqtsu (8-10)
-
Alleq yarpachakuyë imanö nuna kayänëkipaq kaqman (11-16)
-
Cuidakuyë waqtsakätsishqa mana kayänëkipaq (17, 18)
3 Kuyashqa wawqikuna y panikuna, kananwanqa ishkë kutinam qamkunaman cartakamü, y punta kaqchönöllam, kanampis yarpätsiyarniki yanapëkäyaq alleq cläru pensayänëkipaq,
2 tsënöpa Diospa santu willakoqninkuna puntallapitana parlayanqankunata y apostolnikikunapita Señorpa y Salvakoqpa mandakïninkunata wiyayanqëkita yarpäyänëkipaq.
3 Imapitapis mas puntataqa, këta musyayë: ushanan junaqkunachöqa burlakoqkunam burlankunawan yuriyämunqa, y kikinkunapa munëninkunatam rurayanqa,
4 y kënömi niyanqa: “¿Mëtaq këkämunampaq kaqta änikunqan? Porqui unë awiluntsikkuna wanukuyanqan junaqpita patsëqa, llapan imëkapis nunakunata Dios kamanqampita patsë kanqannöllam këkan”.
5 Porqui kikinkunapa munëninkunapitam pëkunaqa këta mana kaqpaq churariyan: Dios parlanqanrëkur unë witsanchö ciëlu, y yakupita rakishqa y yakupa chowpinchö alli patsakashqa patsa kanqanta;
6 y tsëkunawan tsë witsanchö mana cäsukoq nunakuna ushakätsishqa kayanqanta, entëru patsata yaku tsapariptin.
7 Peru jina tsë parlëninrëkurllam kanan këkaq ciëlukuna y patsaqa ninawan ushakäyänampaq këkäyan, y juiciu junaqyaq y Diosta mana respetaq nunakuna ushakäyänan junaqyaqmi këkäyan.
8 Tsënö kaptimpis, kuyashqa wawqikuna y panikuna, ama këta qonqëkuyëtsu: Jehoväpaqqa juk junaqqa waranqa (1.000) watanömi, y waranqa (1.000) wataqa juk junaqnömi.
9 Jehoväqa manam änikunqanta cumplichö demorantsu, wakin nunakuna demorakoq këta rikäyanqannöqa, sinöqa qamkunarëkurmi pacienciakïkan, porqui manam munantsu pipis ushakänanta; tsëpa rantinqa, llapankuna arrepentikuyänantam munan.
10 Peru Jehoväpa junaqninqa imëka suwakoq nunanömi shamunqa, y tsë junaqchöqa, ciëlukunaqa janrararmi raslla pasariyanqa, peru llapan imëkakunaqa, alläpa achachaq këkarmi, tsulluriyanqa, y patsa y tsëchö rurëkunam rikakäriyanqa.
11 Tsë llapan imëkakuna tsënö tsulluyänan këkaptinqa, ¡alleq yarpachakuyë imanö nuna kayänëkipaq kaqman! Qamkunaqa portakïnikikunachömi limpiu kayänëki y rurënikikunawanmi llapan shonquwan Diosta sirwiyänëki,
12 Jehoväpa junaqnin chämunanta shuyararnin y yarpararnin, tsëchömi ciëlukunaqa rawrëkaq ninachö ushakäriyanqa, y llapan imëkakunam, tsë alläpa achachëchö tsulluriyanqa.
13 Peru noqantsikqa änimanqantsik mushoq ciëlukunata y juk mushoq patsatam shuyarëkantsik, y tsëkunachöqa alli kaq rurëkunallam imëpis kanqa.
14 Tsëqa kuyashqa wawqikuna y panikuna, tsëkunata shuyarëkarninqa llapan puëdiyanqëkita rurayë ushananchö limpiuta, llapanchö allita y yamë këkaqta pë tariyäshunëkipaq.
15 Jinamampis, Señornintsikpa paciencianta salvaciontanö rikäyë, kuyashqa wawqintsik Pablupis yachëyoq këta chaskishqa kanqanmannö qamkunaman tsëta qellqamunqannö,
16 tsëkunapaq llapan cartankunachö parlarnin. Tsënö kaptimpis, tsë cartankunachöqa wakin kaq cösaskunaqa sasa käyinanmi, y tsëkunatam mana shumaq käyeqkuna y creikïninkunachö manaraq alli patsakashqa kaqkunaqa, wakin Qellqarëkaqkunawampis rurayanqannölla jukmampa tumatsir kayan, kikinkunapa ushakëninkunapaq.
17 Tsëmi qamkunaqa kuyashqa wawqikuna y panikuna, puntallapitana tsëkunata musyëkarqa, cuidakuyë leyta mana cäsukoq nunakunapa engäñunkunawan waqtsakätsishqa mana kayänëkipaq y alli kaqchö tsarakur sïguita mana jaqiriyänëkipaq.
18 Ama; tsëpa rantinqa, Señornintsik y Salvamaqnintsik Jesucristupa alläpa alli këninta mas chaskirnin y pëta mas reqirnin sïguiyë. Kanan y imë junaqyaqpis pë alläpa precisaqpaq churashqa katsun. Tsënö katsun.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
2 Pëdru 3
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Diosmi juk markata akran
“¡Nunakunaqa kushikuyanmi, Diosninkuna Jehovä kaptinqa!” (SAL. 144:15)
1. ¿Ima niyantaq wakin nunakuna religionpita y tsëchö këkaq nunakunapita?
MËTSIKAQMI niyan, religionkunaqa cristiänu o mana cristiänu karpis, wakimpaqqa ni imata mana rurayanqanta. Y Diospaq imëkata ulikuyanqanta (llullakuyanqanta) y mana alli portakuyanqanta, tsënöpa Dios mana chaskinqanta. Tsënö kaptimpis, alli nuna kaqtaqa llapan religionpitapis Dios chaskinqantam pensayan. Y tsë mana alli religionpita yarqukurir juk alli religionman ëwakuyänantaqa manam precisaqpaqtsu rikäyan. Peru ¿ima ninraq Diosqa? Rikärishun Bibliawan Jehoväpa sirweqninkunapa kawëninkunata.
JEHOVÄ AKRAN MARKANTA
2. a) ¿Pikunataq Jehoväpa markanman tikrariyarqan y imataq rikätsikoq jukläya marka kayanqanta? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta)
2 Jehovä nunakunata markampaq akranqampitaqa, chusku waranqa watanam pasarishqa. Abrahanqa, pëman ‘marcäcoq caqpaqqa imeca tëtancuna cuentam’ karqan, juk jatun familiapa y mëtsika sirweqninkunapa mandaqninmi karqan (Rom. 4:11; Gen. 14:14). Tsëmi, Canaanpa mandakoqninkunaqa juk “alläpa precisaq puëdeqtanö” rikäyarqan y alläpam respetayarqan (Gen. 21:22; 23:6, nota). Jehoväqa Abrahanwan y mirëninkunawanmi juk conträtuta rurarqan (Gen. 17:1, 2, 19). Kënömi nirqan: “Këmi qamkunawan ruranqä conträtü, këtaqa cäsukunëkim y mirënikikunapis cäsukuyänanmi: Llapan ollqu kaqmi señalakushqa kayänan. Y [...] këmi rikätsikunqa conträtu ruranqantsikta” (Gen. 17:10, 11). Tsëmi Abrahanwan wayinchö llapan ollqu kaqkunaqa señalakuyaq (Gen. 17:24-27). Këmi rikätsikoq Abrahanwan mirëninkunalla Jehoväpa markan y amïgun kayanqanta.
3. ¿Imanötaq Abrahanpa mirëninkuna juk markaman tikrariyarqan?
3 Abrahanpa willkan Jacobpaqa o Israelpaqa chunka ishkëmi tsurinkuna karqan (Gen. 35:10, 22b-26). Pëkunam Israelchö 12 kastakunapa mandakoqninkuna kayarqan (Hëch. 7:8). Mallaqë tiempu kaptinmi, Jacobqa familiankunawan Egiptuta ëwakurqan. Tsëchömi tsurin Josë mikï rakikoq y faraonpa precisaq yanapaqnin karqan (Gen. 41:39-41; 42:6). Tiempuwannam Jacobpa tsurinkuna mirar juk markaman tikrariyarqan (Gen. 48:4; leyi Hëchus 7:17).
JEHOVÄ MARKANTA JORQAN
4. ¿Imanötaq qallananllachöqa egipciukunawan Jacobpa mirëninkuna kawakuyarqan?
4 Jacobpa mirëninqa 200 watapitapis masmi Egiptupa Gosen markanchö täräyarqan (Gen. 45:9, 10). Cäsi 100 watapam egipciukunawan alli kawakuyarqan. Taksha markakunallachömi täräyaq y üshatam mitsiyaq. Josëta reqeq y kuyaq faraonqa shumaqmi chaskirqan (Gen. 47:1-6). Tsëmi egipciukunaqa üsha mitseqkunata despreciëkarnimpis, markankunachö täräyänanta permitiyarqan (Gen. 46:31-34).
5, 6. a) ¿Imanötaq Diospa markampa kawënin Egiptuchö cambiarirqan? b) ¿Imanötaq Moises salvakurqan? c) ¿Imatataq Jehovä markampaq rurarqan?
5 Peru Diospa markanqa manam kushishqanatsu kawanan karqan. Porqui tiempuwanmi “Josëta mana reqeq nuna Egiptupa reynin këman chärirqan. Y markantam kënö nirqan: ‘¡Rikäyë! Israelpa wamrankunaqa mëtsikam mirëkuyashqa y noqantsikpitapis mas puëdeqmi kayan’”. Tsënam, “egipciukunaqa israelïtakunata esclävutanö trabajatsir qallëkuyarqan. Y mas sufritsirninmi mituta ruratsir, ladrïlluta ruratsir y imëkata ruratsir esclävutanö trabajatsiyaq” (Ex. 1:8, 9, 13, 14).
6 Faraonqa mandakurqan yurireqllatana ollqu wamrakunata wanutsiyänampaqmi (Ex. 1:15, 16). Moisesqa tsë witsanmi salvakurqan. ¿Imanötaq salvakurqan? Kima killayoq këkaptinmi maman Jokebed, Nïlu mayupa kuchunchö plantakunapa chowpinman pakëkurqan, tsëchömi faraonpa warmi wamran taririr apakurqan, peru Moisestaqa mamanmi wätarqan, tsënöpam Jehoväpa alli sirweqnin karqan (Ex. 2:1-10; Heb. 11:23-25). Israelïtakuna sufriyanqanta Jehovä rikarmi Moiseswan libranampaq churakarqan (Ex. 2:24, 25; 3:9, 10). Tsënömi Jehoväqa markanta chikeqninkunapita salvarirqan (Ex. 15:13; leyi Deuteronomiu 15:15 *).
JUK MARKA JUK NACIONMAN TIKRARIN
7, 8. ¿Imanötaq Jehovä markan juk limpiu nacionman tikrarqan?
7 Israelïtakuna juk nacion manaraq kayaptinmi, Jehoväqa markantanöna reqirqan. Tsëmi Moisestawan Aaronta mandarqan faraonta kënö niyänampaq: “Israelpa Diosnin Jehovämi kënö nishqa: ‘Markäta jaqi tsunyaqchö adorayämänampaq’” (Ex. 5:1).
8 Y jaqita mana munaptinmi, chunka castïgukunawan castigar y puka lamarchö faraontawan tröpankunata ushakätsir, israelïtakunata jorqaramurqan (Ex. 15:1-4). Y manaraqpis kima killa pasaptinmi, Jehoväqa Sinaï jirkachö juk conträtuta pëkunawan rurarqan kënö nir: “Qamkunatsun llapan ninqäta mana pantashpa wiyakuyanki y äninakunqantsikta respetayanki, tsëqa, llapan markakunapitapis, noqallapanam kuyanqä markä kayanki, [...] y limpiu nacionmi noqapaq kayanki” (Ex. 19:5, 6).
9, 10. a) Deuteronomiu 4:5-8 textu ninqannö, ¿imanötaq israelïtakunata ley yanaparqan juk nacionkunapita jukläya kayänampaq? b) ¿Imanötaq israelïtakuna rikätsikuyänan karqan Jehoväpa “limpiu markan” kayanqanta?
9 Unëqa, Egiptuchö israelïtakuna esclävu manaraq kayaptin, familiankunata rikaq kaqkunam familiampaq juez, mandakoq y sacerdöti kayaq (Gen. 8:20; 18:19; Job 1:4, 5). Peru tsëqa cambiarirqan, Jehovä markanta Moiseswan leykunata qoriptinmi (leyi Deuteronomiu 4:5-8 *; Sal. 147: 19, 20). Leyqa patsätsirqan wakin israelïtakuna sacerdötillana kayänampaqmi. Y “anciänukunana” jueznö sirwiyänampaq, pëkunaqa yachaq y musyaq kayanqampitam respetashqa kayaq, tsënöpam israelïtakunaqa wakin nacionpita jukläya tikrariyarqan (Deut. 25:7, 8). Kë Leymi yanapakurqan Diosta imanö sirwiyänampaq y juk mushoq nacionnö imanö kawakuyänampaq.
Jehovämi israelïtakunata leynin qorqan, tsëmi rikätsikurqan juk nacionkunapita jukläya kayanqanta
10 Canaanman manaraq yëkuyaptinmi, Jehoväqa Moiseswan mandarqan leyninkunata israelïtakunata kënö yarpätsinampaq: “Jehovämi kanan yanapashurqunki, pëpa precisaq markan kanqëkita ninëkipaq, pë änishunqëkinö, y llapan mandashunqëkikunata cäsukunëkipaq kaqta ninëkipaq. Y limpiu markan kanqëkita rikätsikuptikiqa, ruranqan llapan nacionkunapitapis mas precisaqpaqmi churashunki, alabashqa, alli rikashqa y shumaq kanëkipaq, pë änishunqëkinö” (Deut. 26:18, 19).
JUK NACION NUNAKUNATA JEHOVÄ CHASKIN
11-13. a) ¿Pikunataq juntakäyarqan Diospa akrashqa markanman? b) ¿Imatataq rurayänan karqan juk nacionpita nunakuna Jehoväta sirwita munarqa?
11 Jehoväqa juk nacion nunakunatapis chaskirqanmi markanchö kayänampaq. Mëtsikaq egipciukunata y juk nacion nunakunatam permitirqan markanwan Egiptupita yarquyänanta (Ex. 12:38, nota). Itsa tsëchöqa, qanchis kaq castïgu manaraq kaptin, Jehovä ninqanta wiyakoq “faraonpa sirweqninkuna” kayarqan (Ex. 9:20).
Mana israelïta kaqkunapis Jehoväta adorëta puëdiyaqmi markanwan juntakarqa
12 Jordan mayuta tsimpayänanna këkäyaptinmi, israelïtakunata Moises nirqan “pëkunawan täraq juk markapita nunakunata kuyayänampaq” (Deut. 10:17-19). Jehovä qonqan leykunata cäsukoq juk nacion nunakunataqa chaskiyänanmi karqan (Lev. 24:22). Wakinqa Jehoväpa sirweqninmi tikrariyarqan y Rutnömi niyarqan: “Markëkim, markä kanqa, y Diosnikipis, Diosnïmi kanqa” (Rut 1:16). Tsë nunakunatam judïuman tikrashqa nir reqiyaq, y ollqu kaqkunaqa señalakuyaqmi (Ex. 12:48, 49). Jehoväqa kuyakoq karmi, markanman chaskeq (Nüm. 15:14, 15).
13 Salomon templuta inaugurar mañakunqanchömi, juk nacion nunakunapa adoracionninta Jehovä chaskinqan cläru musyakärirqan. Kënömi mañakurqan: “Mana Israel kaq forastëru nunakuna, jutikirëkur, sinchi makikirëkur y rikrëkirëkur karupita shamur kë wayipita mañakamuptinqa, ciëlupita patsë, täkunëki kaqpita wiyëkullë, y mañakushunqëkinö rurëkullë, tsënöpa llapan markakuna jutikita reqiyänampaq y Israel markëki mantsashunqëkinölla mantsayäshunëkïpaq, y kë ruranqä wayichö jutiki këkanqanta musyayänampaq” (2 Crön. 6:32, 33). Jesuspa tiempunchöpis juk nacionpita nunakunaqa Jehoväta sirwita puëdiyaqmi, peru akrashqa markanman yëkurllam adorayänanqa karqan (Juan 12:20; Hëch. 8:27).
TESTÏGU NACION
14-16. a) ¿Imanirtaq nishwan israelïtakuna testïgu nacion kayanqanta? b) ¿Imanötaq Diospa markan kanan witsan kawanman?
14 Israelïtakunaqa Jehovätam adorayaq, peru wakin nacionkunaqa juk diosninkunatam. Isaïaspa tiempunchöqa entëru Patsachö imanö këkäyanqantam Jehoväqa juk juiciuman churarqan. Kë tapukïmi musyakänan karqan: ¿Pitaq mas puëdeq Diosqa? Jehoväqa nacionkunapa diosninkunatam invitarqan rasumpa kawayanqanta sirweqninkuna rikätsikuyänampaq. Kënömi nirqan: “Llapan nacionkuna juk sitiullaman juntakäyätsun, y nacionchö grüpukunapis ëllukäyätsun. ¿Mëqampa diosninkunataq willakïta puëdin? ¿O imallatapis musyaratsimashwanku? Testïgunkuna alli kayanqanta rikätsikuyätsun, o wiyarnin kënö niyätsun: ‘¡Rasumpa kaqllam!’” (Is. 43:9).
15 Nacionkunapa diosninkunaqa manam dios kayanqanta rikätsikïta puëdiyarqantsu. Manam parlayaqtsu ni kuyuyaqtsu juk mana puritsiptinqa (Is. 46:5-7). Peru Jehoväqa markan Israeltam kënö nirqan: “Qamkunam testïgökuna kayanki [...], akrashqä sirwimaqnïmi kanki, musyayänëkipaq y noqaman markäkïnikikunata churayänëkipaq, y Noqalla kanqäta musyayänëkipaq. Noqapa puntätaqa manam ni ima Dios kashqatsu, y qepämampis manam juk kashqatsu. [...] Tsëmi qamkuna testïgökuna kayanki, y noqam Dios kä” (Is. 43:10-12).
16 Jehoväpa markanqa clärum willakunan karqan Jehovälla rasumpa kaq Dios kanqanta. Tsëmi Jehoväqa nirqan: “Kikïpaq patsätsikunqä y alabansäta willakunampaq markä[mi]” (Is. 43:21). Egiptupita librashqa kaptinmi, jutinta apaq marka kayarqan. Tsëmi pëkunapitaqa shuyaraq, wakin markakunapa nöpanchö cäsuyänanta y alabayänanta. Jina kanan witsampis, tsëllatam markampita shuyaran. Profëta Miquëasmi nirqan markan imanö kanampaq kaqta: “Llapan markakunam diosninkunapa jutinchö puriyanqa, peru noqantsikqa Jehovä Diosnintsikpa jutinchömi purishun imëkamayaqpis” (Miq. 4:5).
JEHOVÄ NACIONNINTA JAQIRIN
17. ¿Imanötaq Israel tikrarirqan mana alli üvasman?
17 Israelïtakunaqa, vecïnun nacionkunanö rumipita y qerupita rurashqa dioskunata adorarninmi, Jehoväta jaqiriyarqan. Osëasmi nirqan “mana alliman tikrashqa üvas planta” cuenta kayanqanta. ¿Imanirtaq mana alliman tikrarirqan? Osëasmi nin: “Mëtsika altarkunatam rurayashqa. [...] Shonqunkunam alli tukun, kananmi culpayoq kayanqanta taripushqa kayanqa” (Os. 10:1, 2). 150 wata pasariptinmi, Jehoväqa mana wiyakoq markanta kënö nirqan: “Noqaqa alli kaq puka üvastam mururqaq, rasumpa kaq alli muruta. ¿Imanöpataq noqapita cambiarqunki, y mana alli wayoq üvasman tikrarqunki? ¿Mëchötaq ruranqëki diosnikikuna? Sharkayämutsun sasa tiempukunachö salvayäshinikita puëdirqa”. Y nirqanmi: “Kikïpa markämi... pëkunam qonqëkäyämashqa” (Jer. 2:21, 28, 32).
‘Mushoq conträtuman’ yëkoq kaqkunaqa, mushoq nacionmi kayänan karqan
18, 19. a) ¿Imanötaq Jehovä willakurqan juk mushoq marka jutinta apanampaq kaqta? b) ¿Imapitataq qateqninchö yachakushun?
18 Dios mañanqannö adorayänampa rantin y alli testïgunkuna kayänampa rantinmi, israelïtakunaqa imëka ismushqa frütata wayoqnö juk dioskunata adorayaq. Tsëmi Jesuspis pushakoq religiösukunata nirqan: “Mana cäsucuyanqequirecurmi, Diospa mandaquininman yecuyanquitsu; peru caru marca nunacunam siqa, cäsucuyänqanrecur tse mandadunman yecuyanqa” (Mat. 21:43). Jehoväqa akrarqan ciëlupaq kaq mushoq Israel naciontam. Y änirqan pëkunawan “juk mushoq conträtuta” ruranampaqmi kënö nir: “Noqam Diosninkuna kashaq, y pëkunanam markä kayanqa” (Jer. 31:31-33).
19 Israel markan manana cäsukuptinmi, apostolkunapa tiempunchö, ciëlupaq kaq Israel markata akrarirqan. Peru kanan witsanqa, ¿pikunataq markan kayan? ¿Imanötaq rasumpëpa Diosta sirweqkunata reqiyanman? Tsëtam qateqnin kaqchö yachakurishun.
^ par. 6 Deuteronomiu 15:15: “Y yarpanëkim Egiptuchö esclävu kanqëkita, Diosniki Jehovämi tsëpita jorqashurqëki. Tsëmi këta mandëkaq kanan”.
^ par. 9 Deuteronomiu 4:5-8: “Rikäyë, Jehovä Diosnï mandamanqannöllam, leykunata y mandamientukunata yachatsiyarqoq, chaskiyänëkipaq kaq patsaman yëkurir tsënölla rurayänëkipaq. Cäsukuyänëkim y rurayänëkim, porqui yachaq y entiendikoq kënikikunatam llapan markakunata rikätsin, pëkunam kë leykunapita musyarir kënö niyanqa: ‘Rasunmi, kë jatun nacionqa yachaq y entiendikoq markam’. ¿Mëqan jatun nacionpataq diosninkuna amänunkunachö këkan, Diosnintsik Jehovä mañakïnintsikta wiyar këkanqannö? ¿Y mëqan jatun nacionpataq kapun, kënö alli leykuna y mandamientukuna?”.


text:
Mast’akupi t’anta wawasta, misk’ista, frutas, mikhuykunata churarinchis, sumaq kusisqa alma chamunanpaq, kayqa 1, de noviembre killamanta.
2 de noviembre p'unchayta panteonman juraqanchiq t’ikaswan, churananchispaq maypi p’anpaykunchiq chayman (tumba).
Llallagua llaqtapi, norte Potosí depatamentopi, kikillantataq ruwayku Todos Santos raymipi.
Chaymantapis 3 de noviembre p'unchayta, Todos Santos raymipi ruwanku Torochicota, dolientes, pikunapatachus llawarmasisninku wañurqanku, ruwarinku raymita, charangowan, guitarraswan takirinku, tusurinku.
“Torochicos púnchaw (3er día de Todos Santos) almasta sumaqta kacharpariyku, tususpa, takispa, charangoswan, guitarraswan"
"Visita dolienteq wasinma chayaspa, qullqiwan t’ipaykuyku dolientesman"
"Dolientes, torospi aqhata jaywakunku upyanankupaq, mana ni imaynitata jich’aspa pampaman".
"kayqa tradición Norte Potosipi, sumaqta kacharpanku almasta, mañallanchistaq chaywan sumaq puquy wata kananpaq” Niwayku tata Víctor Hugo Ordoñez
Pichus ñanta purichkan, chaytapis aysaykunku torochico raymiman, aqhata upyachiytawan machasqa kacharipunku.
Kayta ruwarispa kan Nilda Pérez Guzmán


text:
Jehoväpa Testïgunkunata Pushaqkunapa cartan
Kuyashqa wawqikuna y panikuna:
Jehoväta adoraqkunaqa alläpam kuyantsik Palabran Bibliata. Alleqmi musyantsik Bibliaqa rasumpa pasakunqanta, yanapakoq consëjukunata, y llapan nunakunata Jehovä alläpa kuyamanqantsikta willakunqanta (Salmus 119:105; Lücas 1:3; 1 Juan 4:19). Noqakunaqa shonqupita patsëmi munayä Diospa Palabranchö këkaq alläpa väleq yachatsikïkunata pipis mëpis yachakuyänanta. Tsëmi alläpa kushishqa willariyaq, Biblia willakunqampita shumaq yachatsikïkuna neq libruta jorqayämunqäta. Kananqa kë librupita masllata musyaratsiyashqëki.
Kë librutaqa jorqayämurqö wamrakunata yanapanampaqmi. Peru Bibliapita maslla yachakïta munaq mayorkunatapis yanapëta puëdinmi. Y musyanqantsiknöpis, Bibliaqa llapan nunakunapaq rurashqa librum, tsëmi shumaq yachatsikïninkunata yachakushqaqa llapantsiktapis kushishqa kawakunapaq yanapamäshun.
Kë libruqa Biblia willakunqanmannömi patsata Dios kamanqampita patsë nunakuna imanö kawayanqanta willakun. Kë libru willakunqankunaqa cläru, fäcil entiendinanlla y qatinallaman pasakunqanmannö kanantam procurayämurqö.
Kë libruchöqa unë pasakunqankunata imëka rikëkaq cuenta leyinapaq y unë nunakuna imanö sientikuyanqanta entiendinapaqmi tukïläya dibüjukuna kan.
Jina kë libruqa rikätsikun, Bibliaqa Jehoväta cäsukoq y mana cäsukoq nunakunapaq parlanqantam. Y pëkunapita imata yachakunqantsikta cuentata qokunapaqmi yanapakun (Romänus 15:4; 1 Corintius 10:6). Kë libruchöqa 14 grüpuman rakishqa willakïkunam kan. Y cada grüpupa qallananchömi musyatsikun tsë grüpu willakïkunachö imakunapita yachatsikunqanta.
Wamrëkikuna kaptinqa, cada willakïta pëkunawan juntu leyiyë y dibüjukunapita llapëki parlakuriyë. Tsëpitaqa itsa leyiriyankiman tsë willakïta willakoq textukunata. Nïkurnin wamrëkikunata yanapë tsë textukuna willakunqampita imakunata yachakïta puëdiyanqanta cuentata qokuyänampaq. Jina mayorkunawan estudiarpis tsënöllam rurëta puëdintsik Bibliapa precisaq yachatsikïninkunata yachatsinapaq.
Alläpam munayä, alli shonquyoq jövinkuna y mayorkuna kë libruta leyirnin Bibliapita shumaq yachakuyänanta y yachakuyanqankuna kawëninkunachö yanapananta. Tsënöpa pëkunapis Jehoväta adorayänampaq y Jehoväpa familiampita kayänampaq.
Wawqikikuna y turikikuna,
Jehoväpa Testïgunkunata Pushaqkuna


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
-
Allita parlaq carta (1-3)
-
Mushoq conträtupa sirweqninkuna (4-6)
-
Mushoq conträtupa mas jatun chipapäkïnin (7-18)
3 ¿Precisanku yapë kikïkunapaq allita parlar qallëkuyänä? ¿O wakin nunakunanöku noqakunapita allita parlaq cartata qamkunapaq o qamkunapita wanayä?
2 Kikikikunam tsë cartäkunaqa kayanki, shonqükunachö qellqashqa këkaq, y llapan nunakunam reqiyan y leyiyan.
3 Porqui qamkunaqa rikätsikuyanki Diospa sirweqninnö qellqayanqä Cristupita carta kayanqëkitam, manam tintawan qellqashqatsu, sinöqa kawëkaq Diospa espïritunwanmi, manam läja rumichötsu, sinöqa ëtsapita rurashqa läja ruminö shonqukunachömi.
4 Cristurëkurmi tsënöqa Diosman markäkuntsik.
5 Manam noqantsikpitatsu imatapis alli ruranapaq listu këkantsik, noqantsikpita imallapis shamunqanta pensanapaqqa, sinöqa listu këkanqantsikqa Diospitam shamun.
6 Pëmi mushoq conträtupa sirweqnin kanapaq alleq alistamarquntsik, manam qellqashqa Leypa sirweqnin kanapaqtsu, sinöqa santu espïritupa sirweqnin kanapaqmi; porqui qellqashqa Leyqa wanïmanmi nunata condenan, peru santu espïrituqa kawëtam nunata qon.
7 Peru wanïman apakoq y rumichö qellqashqa Ley chipapäkïkar shamushqa këkaptin, y tsënöpa Israelpa tsurinkuna Moisespa qaqllanta alläpa chipapaptin rikëta mana puëdikäyaptin, y tsë chipapäkï ushakänanllapaq kashqa këkaptinqa,
8 ¿imanir-raq santu espïritu rurëta puëdinqanqa masraq chipapanmantsu?
9 Porqui nunakunata wanïman apaq Ley chipapäkoq kashqa këkaptinqa, nunakunata alli kaqta ruraq këman chätseq rurënäqa mas chipapäkoqran kanan.
10 Awmi, juk tiempuchö chipapäkïkaq këman chashqa kaqpis, chipapäkïnimpitam jorqashqa kashqa, mas chipapäkïyoq kaqrëkur.
11 Porqui ushakänanllapaq kaq chipapäkïkar shamushqa këkaptinqa, ¡imanö mas jatunraq kanman imëyaqpis kanampaq kaqpa chipapäkïninqa!
12 Tsënö shuyäkïyoq karmi, alli cläru parlëkantsik,
13 y manam Moises ruranqantatsu rurantsik, pëqa juk vëlutam qaqllanman churakurqan, tsënöpa ushakänanllapaq kaq imaman chätsikunqanta Israelpa tsurinkuna alleq mana rikäyänampaq.
14 Peru pensëninkunaqa chukrum tikrarirqan. Porqui kanan junaqyaqmi, tsë vëluqa unë kaq conträtuta leyiyaptin manaraq jorqashqaraqtsu kashqa, porqui Cristurëkurllam jorqakärin.
15 Awmi, kanan junaqyaqmi Moises qellqanqanta leyiyaptinqa, pëkunapa shonqunkunachö juk vëlu churarëkan.
16 Peru pipis Jehoväman kutiptinqa, tsë vëluqa jorqakärinmi.
17 Jehoväqa Espïritum, y Jehoväpa santu espïritun këkanqanchöqa, libri këmi kan.
18 Y llapantsikmi Jehoväpa chipapäkïninta mana tsapashqa qaqllantsikwan imëka espëju cuenta rikätsikïkar, pë niraqlla kënintsikchö juk chipapëpita juk chipapëman tikrarintsik, imëka Jehovä rurashqa kanqannö, pëqa Espïritum.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
2 Corintius 3
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Leyeqkuna tapukuyanqan
¿Pitaq Ezequiel libru willakunqan “Magogpita Gog” nishqanqa?
Mëtsika watakunapam, publicacionnintsikkunaqa yachatsikamushqa Magogpita Gogpaq Biblia parlarqa, ciëlupita qarpakämushqana Satanaspaq parlëkanqanta. ¿Imanirtaq tsënö yachatsikamurqan? Porqui Apocalipsis librun nin, entëru Patsachö Jehoväpa markan këkaqta mana alli nunakuna ushakätsiyänampaq Satanas diriginqanta (Apocalipsis 12:1-17). Tsëmi entiendirqantsik Gogqa Satanaspa juk kaq jutin kanqanta.
Peru kananqa jukläyanam entiendintsik. ¿Imanir? Rikärishun. Juk kaq, Gog ushakänampaq Biblia parlarqa, Gogpa ëtsanta ëtsa mikoq pishqukunata y mikukoq animalkunata Jehovä qaranampaq kaqtam nin (Ezequiel 39:4). Jina Israelchö pampakänampaq kaqtapis ninmi (Ezequiel 39:11). Peru Satanas juk espïritu këkaptinqa, ¿imanöraq animalkuna mikuyanman y pampakanman? Tsëqa manam puëdikantsu. Jinamampis Bibliaqa clärum willakun, Satanasqa waranqa watapa wanwanyarëkaq uchkuchö wichqaränampaq kaqta. Tsëmi pëqa pampakanqatsu, ni animalkunapis mikuyanqatsu (Apocalipsis 20:1, 2).
Ishkë kaq, waranqa wata ushariptin llawiranqampita Satanas yarqaramur ruranampaq kaqtam Biblia kënö nin: “Ewanqa [. . .] jinantin munducho nunacunata engañaq[mi]. Tsenollam Gog y Magog marcacho soldaducunatapis elliconqa [. . .], Diospa wamrancunawan pelyayänanpaq” (Apocalipsis 20:8). Satanas Gog karqa, manam kikinllaqa engañakïta puëdinmantsu. Clärum rikëkantsik, Ezequielwan Apocalipsis libru Gogpaq parlarqa, Satanaspaq mana parlëkäyanqanta.
Tsëqa, ¿pitaq Magogpita Gogqa? Tsëpaqqa Bibliatam estudianantsik Diospa markanta ushakätsita pï munanqanta musyanapaq. Bibliaqa parlan Magogpita Gog, “norti kaq rey” y “Patsachö llapan reykuna” Diospa markanta ushakätsita munayänampaq kaqtam (Ezequiel 38:2, 10-13; Daniel 11:40, 44, 45; Apocalipsis 17:14; 19:19). Këkunaqa manachi juk juktsu kayan, sinöqa jukllëllachi peru atska jutiyoq. Porqui Bibliaqa nin, Patsachö llapan nacionkuna Diospa markanta tsë kutillana ushakätsita tïrayänampaq kaqta y tsënöpa Armagedon qallarinampaq kaqtam (Apocalipsis 16:14, 16).
Diospa markanta ushakätsir qallayänampaq kaqta parlaq textukunata igualatsishqaqa, Magogpita Gogqa manam Satanastsu. Sinöqa, Magogpita Gogqa juk grüpu nacionkunam kayan. ¿Norti kaq reytsuraq kë grüputa diriginqa? Manam alleqllaqa musyantsiktsu. O itsapis, porqui Gogtam Jehovä kënö nin: “Mas karu kaq norti läduchö këkanqëkipitam shamunki, qamwan atska markakunam llapankuna cabällunkunata montashqa shayämunqa, mëtsikaq nunakuna, y mëtsika tröpakunapis” (Ezequiel 38:6, 15).
Norti kaq reypaqqa profëta Danielpis tsënöllam nirqan: “Inti yarqamunan lädupitawan norti kaq lädupitam mana alli noticiata wiyarinqa. Tsëmi alläpa yarpachakurnin piñakur ëwanqa mëtsika nunakunata ushakätsinampaq. Y carpa wayintam patsätsinqa jatun lamarwan Kuyëllapaq respetashqa jirka tinkoqman. Y tsëllachönam ushakënin kanqa, pëpaqqa manam pipis yanapaqnin kanqatsu” (Daniel 11:44, 45). Tsënö Daniel ninqanqa igualanmi Gogpaq Ezequiel ninqanwan (Ezequiel 38:8-12, 16).
¿Imataq pasakunqa Jehoväpa markanta ushakätsir qallëkuyaptin? Daniel 12:1 textum kënö nin: “Tsë witsanmi markëkipa favornin këkaq puëdeq principi Miguel contran churakärinqa”. Jina ninmi: “Y alläpa llakikïpaqmi kanqa, tsënöqa manaran kashqaraqtsu nacionkuna qallanqampita hasta kanan kamayaq”. Këchöqa jatun sufrimientupaqmi parlëkan. Daniel 12:1 textuqa kënö nirmi usharin: “Tsë witsanmi libruchö jutinkuna qellqarëkaq kaqkunaqa salvakuyanqa”. ¿Imapaqtaq kë versïculuqa parlëkan? 1914 watapitana ‘favornintsik këkaq’ rey Jesucristu Armagedon guërrachö defendimarnintsik pelyanampaq kaqtam. Jina tsënöllam Apocalipsis 19:11-21 textupis nin Jehoväpa markanta ushakätsir qallëkuyaptin, Jesus imata ruranampaq kaqta.
Peru ¿pitaq Apocalipsis 20:8 textu parlanqan Gog y Magog markaqa? Pëkunaqa kayan, waranqa wata ushariptin Jehoväpa contran churakar, ultimu kaq pruëbachö Diospa sirweqninkunata ushakätsita tïraq llapan nunakunam. Kë nunakunaqa, Magogpita Gog ruranqannömi Diospa markanta chikiyanqa. Peru Magogpita Gogta Armagedonchö ushakätsinqannöllam, pëkunatapis Dios ushakäratsinqa (Apocalipsis 19:20, 21; 20:9). Tsëchi, waranqa wata ushariptin Diospa contran churakaq llapan nunakunataqa Bibliaqa qayan Gog y Magog marka nishpa.
Jehoväpa testïgunkunaqa Biblia estudiëtaqa alläpa precisaqpaqmi churantsik. Tsëmi entiendita munantsik, ichik tiempullachöna norti kaq rey pï kanampaq kaqta. Peru contrantsik pelyayänampaq nacionkunata pï diriginampaq kaqta mana musyarpis, kë ishkampitaqa segürum këkantsik: 1) Gogpita Magog y tröpampis ushakäyänampaq kaqta y 2) reynintsik Jesucristu salvamarnintsik yamë kawakï kanqan mushoq Patsachö kawatsimänantsikpaq kaqta (Apocalipsis 7:14-17).