c: text/html

text:
Antawayllacha
- Ama Apurimaq suyupi Antawaylla nisqa hatun llaqtawan pantaychu!
Antawaylla icha Antawayllacha (kastilla simipi: Andahuaylillas) nisqaqa huk piruwanu llaqtam, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Antawayllacha distritupi.
Antawaylla distritutaqa 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1914 watapis kamarqanku.
Yuyarina
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antawayllachapiqa huk hatun inlisyam, "Amirikap Sikstina Kapillan" (Capilla Sixtina de América) nisqa.
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Peluta haytaq warmikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Churubamba - Pelota qaytaq warmikuna: Tiliwisiyun Alimanya 27 ñiqin aymuray killapi 2006 watapi
- Fulbito à Churubamba/ fotokuna
- world press foto
- Las campeonas de los Andes kastilla simi
- En los andes las campesinas siembran goles kastilla simi
- Churubamba - Frauen am Ball aliman simi
- Churubamba: Frauen am Ball aliman simi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rumiñawi urqu
Rumiñawi (kastilla simipi: Rumiñahui) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kutupaksi mama llaqta parkipi, huk nina urqum, Pichincha markapi, Mejía kitipi, Machachi kitillipi. Pikchunqa mama quchamanta 4,721 mitrum aswan hanaq.
- Kitu: 40 km
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Rumiñawi Kutupaksi nina urquwan
-
Rumiñawi Kutupaksi mama llaqta parkimanta rikusqa
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rumiñawi urqu.


text:
Nikos Anastopoulos
Nikos Anastopoulos (grisya simi: Nίkoς Avaσtόπouλoς) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1958 watapi paqarisqa Dafni llaqtapi - ) huk Grisya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllay kamachiq karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Grisya)
- Vassilios Tsiartas
- Giorgos Karagounis
- Angelos Charisteas
- Angelos Basinas
- Antonios Nikopolidis
- Giannis Gounaris
- Dimitris Saravakos
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nikos Anastopoulos.


text:
Johnny Albino
Johnny Albino sutiyuq runaqa icha Johnny Albino (* 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1919 watapi paqarisqa Yauco llaqtapi - 7 ñiqin aymuray killapi 2011 watapi wañusqa New York llaqtapi) Burinkin mama llaqtapas takiqsi karqan.
Tayta: Mama:
Takiqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Cosas como tú
- No sigamos pecando
- Plazos traicioneros
- Vuelve cuando quieres
- Por el bien de los dos
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
300
Referenciakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johnny Albino.


text:
Griguryu V
Griguryu V, Griguryu V huk pichqa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. V, Italya simipi: Gregorio V) Bruno de Carintia sutiyuq runaqa (* 972 watapi paqarisqa Sachsen llaqtapi - † 18 ñiqin hatun puquy killapi 999 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
3 ñiqin aymuray killapi 996 watapimanta 18 ñiqin hatun puquy killapi 999 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu V.


text:
APÉNDICE
¿Iman “Hatun Babilonia”?
APOCALIPSIS qelqapi wakin simikunaqa rikch’anachiy simikunallan (Apocalipsis 1:1). Willanmi rabona warmimanta, “Hatun Babilonia” nisqa suti mat’inpi qelqasqa kasqanmantawan. Willallantaqmi chay warmi ‘askha runakuna, suyukuna’ patapi tiyasqantapas (Apocalipsis 17:1, 5, 15). Chay warmiqa manan tulluyoq aychayoq warmichu, chaymi Hatun Babilonia nisqa sutipas rikch’anachiylla. Chhaynaqa, ¿imamantaq rikch’akun?
Rikch’akun ‘kay pacha reykunata kamachiq hatun llaqtaman’, Apocalipsis 17:18 textopi willasqan hina. ‘Llaqta’ simiqa yuyaykachiwanchis allichasqa t’aqa runakunapin. Hinaspapas chay “hatun llaqtan” “kay pacha reykunata” munaychakun. Chaymi Hatun Babiloniaqa teqsimuyuntinpi munaychakuq llaqta. ¿Imayna llaqtataq? Chay llaqtaqa teqsimuyuntinpi atiyniyoq religionkunan. Qhawarisun imaynatan Apocalipsis qelqapi textokuna chayta sut’inchan.
Kay Hallp’api atiyniyoq munaychakuqkunaqa kanman suyupi kamachikuqkuna, kay pachapi hatun qhatuqkuna otaq teqsimuyuntinpi religionkunapas. Hatun Babiloniaqa manan suyukunapi kamachikuqkunachu kanman, Diospa Simin Qelqa nin: Hatun Babiloniawanmi “kay pachapi reykunaqa [kamachikuqkunaqa] qhelli huchapi purirqanku”, nispa. Kay Hallp’api kamachikuqkunawan qhelli huchapi purisqanmi rikch’akun paykunawan hukllachakusqanman. Chay raykun Hatun Babiloniata nikun ‘sinchi millay rabona warmi’, nispa (Apocalipsis 17:1, 2; Santiago 4:4).
Biblia nin kay warmi thunichisqa kaqtin ‘kay pachapi [hatun] qhatuqkuna’ llakikunanta. Chaywanmi yachanchis Hatun Babilonia mana kay pachapi hatun qhatuqkunachu kasqanta. Hinaspapas kamachikuqkunapas hatun qhatuqkunapas ‘karullamantas’ qhawanqaku (Apocalipsis 18:3, 9, 10, 15-17). Chay rayku Hatun Babiloniaqa mana kay pachapi kamachikuqkunachu nitaq hatun qhatuqkunachu, aswanmi teqsimuyuntinpi religionkuna.
Teqsimuyuntinpi atiyniyoq religionkuna kasqantan yachallanchistaq ‘layqakuyninkunawan’ kay pachata q’otusqanpi (Apocalipsis 18:23). Layqakuykunaqa religionkunamanta supaykunamanta iman paqarimun. Chay rayku Biblia Hatun Babiloniata sutichan ‘supaykunaq tiyanan’, nispa (Apocalipsis 18:2; Deuteronomio 18:10-12). Hinaspapas chay Hatun Babilonian churapakun cheqaq religionman, ‘profetakunata’ ‘Diospaq ch’uya kawsaqkunatapas’ qatiykachaspa (Apocalipsis 18:24). Sinchita cheqaq religionta cheqnisqan raykun ‘Jesuspa testigonkunata’ qatiykachan mayninqa wañuchinankama (Apocalipsis 17:6). Chaykunawanmi yachanchis Hatun Babilonia teqsimuyuntinpi atiyniyoq pantasqa religionkuna kasqanta, Jehová Diospa contranpi kaq llapa religionkunapiwan.


text:
16 capítulo
Cheqaq yupaychayman k’askakuy
¿Ima ninmi Biblia idolokuna yupaychaymanta?
¿Imaynatan cristianokuna rikunanku religionkunaq fiestankunata?
¿Imaynatan iñisqaykimanta willawaq mana pitapas phiñachispalla?
1, 2. ¿Imata tapukunayki pantasqa religionmanta lloqsipusqayki qhepaman, ima rayku chay tapukusqayki allinpuni kanman?
SICHUS yacharuwaq pipas pakallapi ukyanayki unuman veneno hich’ayusqanta chayri, ¿imata ruwawaq? Usqhayllachá ch’uya unuta maskhawaq ukyanaykipaq, chaywanpas tapukuwaqraqchá: “¿Envenenasqachu kashani?” nispa.
2 Chay hinallataqmi pantasqa religionwanpas. Biblia willan pantasqa yachachikuykunawan qhelli ruwaykunapiwan chaqrusqa kasqanta (2 Corintios 6:17). Chay rayku lloqsipuna “Hatun Babilonia” nisqamanta, chayqa teqsimuyuntinpi pantasqa religionkunawanmi tupan (Apocalipsis 18:2, 4). ¿Ñachu lloqsipunkiña? Chhayna kaqtinqa allinmi chay ruwasqayki. Ichaqa manan pantasqa religionta saqepuyllachu nitaq carta de renuncia nisqata apachiyllachu. Kaytawanmi tapukunayki: “¿Pantasqa religionpa yachachikuyninman hinaraqchu kawsashani?” nispa. Wakin yachachikuyninmanta yacharisun.
IDOLOKUNATA WAÑUPUQKUNATAWAN YUPAYCHAY
3. a) Willay, ¿ima ninmi Biblia idolokunamanta, ima rayku sasa wakin runakunapaq idolokunamanta Diospa kamachisqanta kasukuy? b) Sichus wasiykipi idolokunata hap’ishankiraq chayqa, ¿imatan ruwanayki?
3 Wakin runakunaqa unaymantañan idolokunata wasinkupi hap’inku. ¿Qanri hap’ishankichu wasiykipi idolokunata? Chhayna kaqtinqa, allintapaschá rikunki idolokunaq yanapayninwan Dios yupaychayta. Munakunkipaschá chay idolokunata. Imaynaña kaqtinpas munasqanman hinan Diostaqa yupaychananchis; Diosqa manan munanchu idolokuna yupaychananchista nitaq chaykuna hap’inanchistapas, chaytan Biblia yachachin (Éxodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaías 42:8; 1 Juan 5:21). Chay rayku cheqaq yupaychayman k’askakunaykipaqqa pantasqa yupaychaywan tupaq idolokunata p’akipunayki otaq ruphachipunayki. Jehová Dios hinan chaykunataqa ‘cheqnikunayki’ (Deuteronomio 27:15).
4. a) ¿Ima rayku wañupuqkunata yupaychay yanqapaq kanman? b) ¿Ima rayku Jehová Dios ñawpa Israel llaqtanta hark’aran layqakuykuna ruwanankumanta?
4 Wañupuqkuna yupaychaypas pantasqa religionkunamantan hamun. Manaraq Bibliamanta yachashaspa wakin runakuna yuyaykuranku wañupuqkunaq espiritun kawsashallasqanpi, kawsaq runakunata yanapananpi ñak’arichinankupipas. Wakinqa misachinkun, velakunata rawrachinku, t’ikakunata apanku, otaq paykunamanta mañakunku. Qanpas chaytapaschá ruwaranki yanapanasuykipaq otaq mana ñak’arichinasuykipaq. Wañupuqkunaqa manañan maypipas kawsankuchu, 6 capitulopi yachasqayki hina. Paykunawan rimayta munayqa yanqapaqmi kanman. Wañupuqmanta ima willakuyña kaqtinpas supaykunamantan hamun. Chay raykun Jehová Dios ñawpa Israel llaqtanta hark’aran wañupuqkunawan rimanankumanta layqakuykuna ruwaykunamantapas (Deuteronomio 18:10-12).
5. Idolokunata wañupuqkunatapas yupaychashankiraq chayqa, ¿imata ruwanayki?
5 Sichus religionniykipi yupaychanku idolokunata wañupuqkunatapas chayqa, ¿imata ruwanayki? Chay ruwaykunamanta Bibliapi willaq textokunata allinta t’aqwiy Diospa yuyaykusqanta yachanaykipaq. Jehová Diosmanta sapa p’unchay mañakuy; cheqaq yupaychayman k’askakuy munasqaykita willay, mañakuytaq paypa yuyaykusqanta hina yuyaykunaykipaq (Isaías 55:9).
ÑAWPAQ CRISTIANOKUNAQA MANAN NAVIDADTA FESTEJARANKUCHU
6, 7. a) Willay, ¿ima rayku Navidadta festejanku, ñawpaq cristianokuna festejarankuchu? b) Jesuspa tiemponpi, ¿imawanmi tuparan cumpleaño fiestakuna?
6 Pantasqa religionpa fiestankunata ruwasunman chayqa cheqaq yupaychayninchismi qhellichakunman. Yachasun Navidad fiestamanta. Ninkun, chay fiestapiqa Jesuspa nacesqanta yuyarikun nispa, yaqa llapa religionkuna cristiano sutiwan sutichakuqkunataq chay fiestata ruwanku. Ichaqa manas Jesuspa tiemponpi qatikuqninkunaqa chay fiestata ruwasqakuchu. Los orígenes sagrados de las cosas profundas nisqa libron nin: “Cristoq nacesqanmanta iskay pachak wata qhepamanqa manan pipas yacharanchu nitaqmi interesakurankuchu Jesuspa hayk’aq nacesqanpi”, nispa.
7 Jesuspa qatikuqninkuna yachankumanña karan Jesuspa hayk’aq nacesqanta chaypas, manan nacesqan p’unchayta festejankumanchu karan. ¿Ima rayku? Ñawpaq cristianokunaqa “yacharankun chay fiestakuna [...] pantasqa religionkunamanta paqarisqanta” (Las cosas nuestras de cada día). Biblian ichaqa willan Jehová Diosta mana yupaychaq iskay kamachikuqkunaq cumpleañonmanta (Génesis 40:20; Marcos 6:21). Chay fiestakunataqa ruwaranku pantasqa dioskunata yupaychanankupaqwanmi. Romanokunan 24 de mayo p’unchayta Diana diosaq nacesqanta festejaranku, paqaristintaq Apolo nisqa Inti diospa nacesqanta. Arí, ñawpaq cristianokunaqa manan cumpleañokunata festejarankuchu, aswanmi chay fiestaqa pantasqa dioskuna yupaychaywan tuparan.
8. Willay imaynapin cumpleañokuna tupan creenciakunawan.
8 Hinaspapas ñawpaq cristianokunaqa yacharankupaschá cumpleañokuna creenciakunawan tupasqanta. Ñawpa tiempopi griegokuna romanokunapas creeranku nacesqanku p’unchaypi huk pakaykuq espíritu qayllankupi kasqanta, wañupunankama chay espíritu pakaykusqanpipas. “Chay espiritun reqsinakuran pakaykusqan runaq nacesqan p’unchayllapitaq naceq dioswan.” (The Lore of Birthdays [La tradición de los cumpleaños].) Jehová Diosqa manapunin munanmanchu Jesuspa nacesqan p’unchayta chay creenciakunawan tupachinata (Isaías 65:11, 12). Chhaynaqa, ¿ima raykun askha runakuna Navidadta festejanku?
IMAYNAPIN NAVIDAD PAQARIRAN
9. ¿Ima raykun 25 de diciembre p’unchayta akllaranku Jesuspa nacesqanta yuyarinankupaq?
9 Jesuspa nacesqan pachak-pachak watakuna qhepatan 25 de diciembre p’unchayta akllakuran Jesuspa nacesqanta yuyarinapaq. Ichaqa manan diciembre killapichu Jesús naceran, * aswanmi octubre killapi hina. Chhaynari, ¿ima raykutaq chay p’unchayta akllaranku? Cristianon kayku niq runakunapaschá “pantasqa religionpa fiestankunata cristiana fiestakunaman tukuchiyta munaranku. [...] Roma llaqtapi runakunaqa 25 de diciembre p’unchaytan [...] ‘Intiq’ nacesqanta festejaranku” (Enciclopedia de la Religión Católica). Chiri tiempopi Inti mana nishutachu q’oñiriqtinmi pantasqa dioskunata yupaychaqkuna fiestakunata ruwaqku, Inti kutimuspa astawan k’ancharispa q’oñirinanpaq. Paykunapaqqa 25 de diciembre p’unchaypin Inti kutimuyta qallariran. Umalliq religiosokuna pantasqa dioskuna yupaychaqkunata cristianoman tukuchiyta munaspa chay fiestakunata “cristiana” nisqa fiestakunaman tukuchiranku. *
10. ¿Ima rayku ñawpa tiempopi wakin runakuna mana Navidadta festejarankuchu?
10 Unaymantañan yachakuran Navidad fiesta pantasqa religionkunapi paqarisqanta. Bibliaq mana yachachisqan raykun, waranqa soqta pachak watakunapi Inglaterra suyupi norteamerica nisqa wakin llaqtankunapipas kamachiranku chay fiestata mana ruwanankupaq. Navidad p’unchaypi llank’ananman mana riqqa multasqan karan. Ichaqa chay qhepallamanmi ñawpa costumbrekunata huk fiestakunatawan ruwayta qallariranku. Wakmantan Navidad fiesta hatun fiestaman tukupuran, chhaynan kashan kunankamapas askha suyukunapi. Diospa sonqonta kusichiyta munaqkunan ichaqa yachanku chay fiestakuna pantasqa religionpi paqarisqanta, chay rayku mana Navidadta festejankuchu nitaq pantasqa religionmanta paqarimuq fiestakunatapas. *
¿ALLINCHU MAYMANTA PAQARIMUSQANTA YACHAY?
11. Willay ima rayku wakin runakuna fiestakunata ruwanku, imataqmi aswan importante ñoqanchispaq kanan.
11 Wakin runakunaqa yachankun Navidadpas huk fiestakunapas pantasqa religionmanta paqarimusqanta, chaywanpas festejashallankun. Ninkun, imaynaña kaqtinpas manan pipas pantasqa yupaychaywanñachu tupachinku, hinaspapas familiakunan chay fiestakunapi hukllachakun, nispa. ¿Chhaynatachu qanpas yuyaykunki? Chhaynaqa manan pantasqa religionchu hark’ashasunki aswanmi familiaykita munakusqayki hark’ashasunkiman cheqaq yupaychayman k’askakunaykita. Familiata Kamaq Jehová Diosqa munanpunin familiaykiwan allin kawsanaykita (Efesios 3:14, 15, NM). Ichaqa huk ruwaykunapin familiaykiwan kusikuyta tariwaq Diostapas kusichiwaq. Apóstol Pablo niran: ‘Señorpa sonqonta kusichiq kaqta ruwaymi’ aswan importante, nispa (Efesios 5:10).
12. ¿Ima rikch’anachiymi rikuchin pantasqa religionkunamanta paqarimuq costumbrekunamanta fiestakunamantapas karunchakunanchista?
12 Ninkipaschá, kunan fiestakunaqa manan ñawpaqpi fiestakuna hinachu. ¿Allinchu kanman maymanta paqarimusqanta yachay? Riki. Asnaq putun unupi misk’ita tarispa, ¿ch’onqawaqchu? Manapunichá; qhellin kashan. Chay misk’i hinan chay fiestakunapas, sumaqpaschá ñawinchispaqqa ichaqa pantasqa religionkunamantan paqarimun. Sichus cheqaq yupaychayman k’askakuyta munanchis chayqa profeta Isaías hinan yuyaykunanchis. Diosta tukuy sonqowan yupaychaqkunatan niran: “¡Ama [ima] qhellitapas llamiychischu!” nispa (Isaías 52:11).
IÑISQAYKIMANTA SUMAQLLATA WILLAY
13. ¿Ima sasachakuykunapin tarikuwaq fiestakuna mana ruwaysikusqaykimanta?
13 Sasapaschá kanqa chay fiestakunata saqenaykipaq. ¿Imatan ruwawaq wakin fiestakunaman mana risqaykimanta llank’aqmasiykikuna phiñakuqtin? ¿Chaskiwaqchu Navidadpi regalota qosuqtiykiku? ¿Imatan ruwawaq qosayki otaq warmiyki mana iñiqmasiyki kaqtin? ¿Imaynatan wawaykikunatapas yanapawaq chay fiestakunata mana munapayanankupaq?
14, 15. ¿Imatan ruwawaq ima fiestapas chayamuqtin pipas felicitasuqtiyki otaq regalota qosuqtiykikupas?
14 Allin yuyayniyoqmi kana ima ruwananchistapas yachanapaq. Ima fiestapas chayamusqanmanta pipas felicitasunkiman chayqa, gracias nispallan kutichiwaq. Ichaqa sapa kutin tupanki chay runawan otaq llank’aqmasiykipas kanman chayqa, astawanpaschá willariwaq. Imaynaña kaqtinpas sumaqllata rimapayay. Biblian yuyaychan: “Rimakuyniykichisqa ancha sumaqpuni kachun, kachiwan kachichasqa hina, ahinapin yachankichis imaynatachus sapankamanpas allinta kutichinaykichista”, nispa (Colosenses 4:6). Iñisqaykimanta sumaqllata willariy ama pitapas phiñachispa. Sut’ita willariy regalo qoypas huñunakuypas mana huchachu kasqanta, chaykuna ruwanapaq huk p’unchaykuna akllarisqaykitapas.
15 ¿Imata ruwawaq regalota qosuqtiykiku? Chaskinaykipaqqa reparanaykin ima rayku chay regalota qoshasunki. Nisunkimanpaschá: “Yachanin kay fiesta mana ruwasqaykita, kaytan ichaqa qoyta munayki”, nispa. Sichus chay regalo chaskiyta qhawarinki chay fiestapi mana chaqrukuyta hinachu chayqa, chaskiwaqpaschá. Sichus chay runa mana yachanchu imakunapi iñisqaykita chayqa, willawaqmi chay fiesta mana ruwasqaykita. Chaywanmi yachanman regalo qosqasuykimanta mana huk regalowan kutichisqaykita. Hukkunataqmi ichaqa regalota qosunkikuman iñiyniykipi urmachinasuykipaq otaq regalo rayku Diospa kamachikuyninkunata mana kasukusqaykita rikuchinankupaq. Chhayna kaqtinqa manan chaskinaykichu.
IMAYNATAN FAMILIAYKITA YANAPAWAQ
16. Familiayki fiestakunata ruwaqtin, ¿imatan allin yuyaywan ruwawaq?
16 ¿Imatan ruwawaq familiayki mana iñiqmasiyki kaqtin? Chhayna kaqtinpas sumaqllata rimarinayki allin yuyaywantaq imatapas ruwanayki. Manan phiñakunaykichu sapanka costumbrenkunamanta fiesta ruwasqankumantapas. Respetay yuyaykusqankuta yuyaykusqaykitapas respetanankupaq (Mateo 7:12). Ichaqa ama imatapas ruwaychu fiestankupi chaqrukunaykipaq hinaqa. Ichaqa manapaschá chay p’unchaypi llapa ruwaykunachu fiestapi chaqrukunapaq hina kanman, chaytapas allin yuyaywan reparay. Concienciayki allin kananpaq hinan imatapas ruwanayki (1 Timoteo 1:18, 19).
17. ¿Imatan ruwanayki hukkunaq fiesta ruwasqanta wawaykikuna mana munapayananpaq?
17 ¿Imatan ruwanayki Bibliaq contranpi fiestakunata wawaykikuna mana munapayananpaq? Watantinpi imachus ruwasqaykimantan kanqa. Wakin tayta-mamakunaqa huk p’unchaykunapin wawankuman regalokunata qonku. Aswan hatun regaloqa wawakunawan kanapaq tiempo t’aqaymi munakuypiwan.
CHEQAQ YUPAYCHAYMAN K’ASKAKUY
18. ¿Imaynatan huñunakuykuna yanapasunkiman cheqaq yupaychayman k’askakunaykipaq?
18 Diosta kusichinaykipaqqa pantasqa yupaychayta saqepunayki, cheqaq yupaychaymantaq k’askakunayki. ¿Imaynatan chayta ruwawaq? Biblia nin: “Hukkuna hukkunawan kallpachanakusunchis aswanta munanakunanchispaq, allin ruwaykunatapas ruwananchispaq. Ama huñunakuyninchista saqesunchu, imaynan wakinkuna saqenku hinataqa, aswanpas astawanraq kallpachanakusun, Señorpa kutimunan p’unchay qayllaykamushasqanta yachashaspanchisqa”, nispa (Hebreos 10:24, 25). Huñunakuykunaqa kusichiwanchismi, chaypin Jehová Diosta yupaychanchis munasqanman hina (Salmo 22:22; 122:1). Chay huñunakuykunapin iñiqmasinchiskunawan ‘iñiyninchispi kallpachanakunchis’ (Romanos 1:12).
19. ¿Ima rayku Bibliapi yachasqaykimanta hukkunaman willanayki?
19 Chaymantapas cheqaq yupaychayman k’askakunaykipaqqa Jehová Diospa testigonkunawan Bibliamanta yachasqaykitan hukkunaman willanayki. Kay pachapi imaymana millaykuna kasqanwanmi askha runakuna ‘llakisqa khuyay’ kashanku (Ezequiel 9:4). Reqsinkipaschá chhaynapi tarikuq runakunata. ¿Manachu paykunaman willawaq hamuq tiempopaq sumaq suyakuymanta? Bibliapi sumaq yachasqaykimanta rimashallay, amataq huñunakuykunata saqeychu. Chayta ruwanki chayqa pisi-pisimantan pantasqa religionpa costumbrenkunata saqepunki. Arí, cheqaq yupaychayman k’askakunki chayqa kusisqan kanki, askha saminchaykunatataqmi chaskinkipas (Malaquías 3:10).
^ par. 9 Saturno diospaq fiestakunapas tupallarantaqmi 25 de diciembre p’unchaywan. Chay fiestakunataqa ruwaqku 17-24 de diciembre p’unchaykama Roma llaqtapi chakra llank’aqkunaq diosninpaq. Chay fiestakunapin karan sinchi q’ochukuy, askha mikhuykuna, regalokunapas.
^ par. 10 Apéndice nisqapi, 222, 223 paginakunapi willan imaynatan cheqaq cristianokuna qhawarinku huk fiestakunata.


text:
¿China, o pajechin, ri testigos re Jehová?
Oj winaq re jujuun taq tinamit y kʼiyaal taq chʼabʼal, pero junaam ri kaqachʼobʼo. Kaqaj kaqayak uqʼiij ri Jehová ruma ri re xʼanow re ri Biblia y ronoje ri kaqilo. Kaqaʼan ri qachuqʼaabʼ qakʼaano junaam ruukʼ ri xuʼan ri Jesús. Kojkiʼkotik ruma kojterej chiriij ri re. Chiqajujunal kaqaya ri qaqʼiij re keqatoʼo ri winaq re kaketamaj ri kubʼij ri Biblia y ri Utaqaneel o Qʼatbʼal Tziij re ri Dios. Kojtzijonik, o kojlapanik, puwiʼ ri Jehová y ri Utaqaneel, ruma laʼ ketaʼam qawach oj testigos re Jehová.
Tzukuj wara re kawetamaj más. Wilaʼ ri Biblia pa Internet. Kawetamaj más puwiʼ ri kaqaʼano y ri kaqakojo.


text:
¿Imaynatá Bibliamanta yachachinku?
Jehovaj testigosnin Bibliamanta yachachishaspa may chhika tapuykunata kutichinku, wakinkunamanta kaykuna kanku:
¿Pitaj Diosri?
¿Dios noqata munakuwanchu?
¿Imaynatá qhariwarmi kausayniykupi astawan ujchakuykuman?
¿Imaynatá cheqa kusiyta tariyman?
Kunantaj, imaynatachus Bibliamanta yachachikusqanta wakin tapuykunaman kutichikonqa.
¿Imaynatá Bibliamanta yachachinku? Bibliaj sapa yachaqanasninmanta ukhunchakun. Sutʼincharinapaj, Diosmanta (chayri matrimoniomanta) yachakushaspa, Bibliaj versiculosninta ukhunchakun. Bibliaj wakin versiculosta kikinchaspataj sutʼimanta qhawayku imatachus yachachisqanta, wakin versiculosta mana entiendespataj, Bibliallataj sutʼinchawayku.
Yachachishaspataj, ¿Imatapunitaq Biblia Yachachin? nisqa librowan yachachiyku, kay libroqa sumaj yanapa, imajtinchus Bibliamanta, Diosmanta, Jesucristomanta, imachus aswan qhepaman kananmanta, waj imasmantawan yachachin.
¿Mashkhamantataj Bibliamanta yachachinku? Bibliamanta mana qolqeta mañaspalla yachachikun, nitaj publiacionesniykumanta mashkhallatapis mañaykuchu.
¿Mashkha horastataj sapa semana yachachinku? May chhika runas sapa semana uj horata jina Bibliamanta yachakunku, chaywanpis mana chay kikin tiempotapunichu yachachikun. Qankunamanta kashan mashkha horatachus yachakuyta munankichej.
¿Imatá ruwanku Bibliamanta yachachinawankuta mañajtiy? Jehovaj testigosnin visitasonqanku, maykʼajchus maypichus munasqaykiman jina sutʼinchasunankupaj imaynatachus Bibliamanta yachachisqankuta. Astawan Bibliamanta yachakuyta munajtiykitaj waj pʼunchay kutirimonqanku.
Bibliamanta yachakuyta mañajtiy ¿Jehovaj testigon jina bautizakunaypunichu tiyan? Mana. Jehovaj testigosnenqa tukuy runasman yachachiytapuni munayku, manataj tanqaykuchu Jehovaj testiqosninmanpuni tukunankupajqa. Astawanqa Bibliamanta yachachiyku tukuy runasta jatunpaj qhawaspa, yachaykutaj runas ajllayta atisqankuta imapichus creenankuta (1 Pedro 3:


text:
Sebastián de Belalcázar
Sebastián de Belalcázar sutiyuq runaqa (1480 watapi paqarisqa Belalcázar llaqtapi, Ispañapi; 1551 watapi wañusqa Cartagena llaqtapi, kunan Kulumbyapi) huk ispañul kunkistadurmi karqan. Belalcázarqa Dariyin (Darién) llaqtaman rirqan 1514 watapi, chaypi kapitanmi karqan. Francisco Hernández de Córdoba sutiyuq maqanakuqkunata pusaqwan Nikarawa mamallaqtamanmi rirqan, chaypi León llaqtap alkalden akllasqam karqan 1524 watapi. 1532 watapiqa Francisco Pizarrowan Piruw mamallaqtamanmi rirqan, Tawantinsuyuta atinapaq. Atawallpa wañuchisqaña karqaptin, Belalcázar chinchamanmi rirqan. Chaypi kaq Kitu mamallaqtata atirqaspa Rumiñawi sutiyuq awqaq pusaqtam wañuchirqan.
Chay qhipataq musuqmantam chinchaman rirqan, urin Kulumbyata atinapaq. Wayakil, Neiva, Popayán llaqtakunatam kamarirqan. Hinapas chay watakunapi Awya Yalapi, Ikwadur, Kulumbya suyukunapi achka runakunam Belalcázarrayku wañurqan, unquymanta, yarqaymanta, maqanakuymanta. 1540 watamanta 1551 watakama Carlos V Riyqa payta urin Kulumbyap hatun pusaqnin nirqanmi. 1551 watapi Ispaña mamallaqtaman kutimuchkaspa manaraq kutimurqaspa Belalcázar Cartagena llaqtapi wañurqan.


text:
Frank Rijkaard
Frank Rijkaard sutiyuq runaqa, (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1962 watapi paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllay kamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frank Rijkaard.
.


text:
Blanca Varela
Blanca Leonor Varela Gonzáles sutiyuq warmiqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1926 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 12 ñiqin pawqar waray killapi 2009 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu qillqaqmi.
Fundación Octavio Paz nisqa kamarisqap suñaynintas chaskirqan, Federico Garcia Lorca nisqa suñaytapas uktuwri killapi 2006 watapi.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ese puerto existe
- Luz de día (P'unchaw K'anchay)
- Valses y otras falsas confesiones
- Ejercicios materiales
- El libro de barro
- Concierto animal
- Canto Villano
- Poesía escogida
- El libro de barro
- Donde todo termina
- Abre las alas
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Octavio Paz Suñay - Harawi wan Insayu (2001)
- Federico García Lorca Suñay (2006)


text:
Eleftherios Venizelos
Eleftherios Venizelos,grisya simipi: Eλeuθέpιoς BevιZέλoς (* 23 ñiqin chakra yapuy killapi 1854 watapi paqarisqa Khanià (Ta Xavιά) llaqtapi - 18 ñiqin pawqar waray killapi 1936 watapi wañusqa Paris llaqtapi).
1910 watamanta 1915 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Maria Katelouzou (1891-1894); Elena Skylitsi (1921-1936)
Churinkuna: Kyriakos wan Sofoklis Venizelos.
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Eleftherios Venizelos.
- Sitio de la Fundación Venizelos


text:
Hamp'atu urqu
Hamp'atu icha Waypuna nisqaqa (kastilla simipi: Ampato / Huaypuna) Piruw mama llaqtapi rit'i urqum, Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Lluta distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.288 mitrum aswan hanaq.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Qullqa mayu, Mururqa qucha (chawpi), Lipayuq rit'i urqu (chawpi-paña); paña: Wallqa Wallqa rit'i urqu, Sawanqaya rit'i urqu, Hamp'atu rit'i urqu
-
Sawanqaya rit'i urqu Hamp'atu rit'i urquwan
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puykukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Ariqipa pruwinsya (chincha)
- Saywitu: Wallqa Wallqa, Hamp'atu, Sawanqaya, Qullqa mayu, Siwas mayu, Maqa llaqta


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Señorpa Santa Cenan: Diosta yupaychanapaq huñunakuy
CRISTIANOKUNAQA Jesucristopa wañukusqan punchawta otaq ‘Señorpa Santa Cenan’ sutichasqa huñunakuyta yuyarinapaqmi kamachikuyta chaskirqanchik (1 Corintios 11:20). ¿Imanasqataq chay punchawqa ancha valorniyoq? ¿Haykapim chay punchawta yuyarina, imaynatam yuyarina?
Jesucristom chay yuyarinapaq punchawta qallarichirqa 33 kaq watapi judiokunapa mana Qonchuyoq Tanta fiestata otaq Pascua fiestata yuyarisqanku tutata. Pascua fiestataqa huk kutillatam watapi yuyarikuq (judiokunapa punchawkuna yupasqankuman hina) nisan sutiyoq killapa 14 kaq punchawninpi. Llullu killa rikurimuytam nisan nisqa killaqa qallarirqa marzo killa qallariypa semana qepallata. Chaymantapacham judiokunaqa yupaqku chunka tawayoq punchawta Pascua fiestata yuyarinankupaq Inti seqaykusqan qepata.
Chay tutam Jesusqa apostolninkunawan Pascua fiestata yuyarirqaku, Judas Iscariote qatiqninta qarqoruspanmi Santa Cena nisqata yuyarinapaq qallarichirqa. Chay cenañam judiokunapa Pascua fiestankupa rantinpi rurakurqa, chayraykum watapi huk kutillata yuyarikunan.
Mateo qellqam willawanchik ima pasakusqanmanta: “Mikuchkaptinkum Jesus tantata hapiykuspan Diosman graciasta qorqa hinaspam pakiykuspan discipulonkunaman aypurqa: —Chaskispa mikuychik, kaymi cuerpoy —nispa. Vasotapas hapiykuspanmi Diosman graciasta qorqa hinaspam paykunaman haywarqa: —Llapaykichik tomaychik. Kaymi contrato rurasqaypa yawarniy. Chaqchusqam kanqa achka runakunapa huchankunata pampachanaypaq”, nispa (Mateo 26:26-28).
Wakin runakunam ninku Jesuspa cuerpon tantayarusqanta, tomasqan vinotaq yawaryarusqanta. Ichaqa Jesuspa cuerponqa hina kaqllam karqa tantata aypuptinqa. Chaynaqa, ¿nichwanchu Jesuspa apostolninkuna paypa aychantapuni mikusqankuta chaynataq yawarnintapuni tomasqankutapas? Manam, chaynata ruraspankuqa runata mikuq hinach kanmanku karqa, Diospa kamachikuyninkunatapas manach kasukuchkanmankuchu karqa (Genesis 9:3, 4; Levitico 17:10). Lucas 22:20 nisqanman hinaqa Jesusmi “vinoyoq vasota hapiykuspan nirqa: ‘Kay vinoqa yawarniywan rurasqa mosoq contratom. Yawarniyqa qamkunarayku chaqchusqam’”, nispa. ¿Cheqaptapunichu vinoyoq vasoqa ‘mosoq contratopa’ rantinpi rikurirunman karqa? Manam, contratotaqa rimaspam rurakun, manam vasowanchu.
Chaynaqa tantawan vinoqa manam Jesuspa cheqap cuerponchu nitaq cheqap yawarninchu. Tantaqa Jesuspa chuyay-chuyay cuerponmanmi rikchakun. Jesusqa Pascuapi puchuq mana qonchuyoq tantatam aypurqa (Exodo 12:8). Qonchutam Bibliaqa yaqa sapa kuti tupachin huchawan otaq millakuypaq ruraykunawan. Chaynaqa mana qonchuyoq tantaqa wañupuwaqninchik Jesuspa chuyay-chuyay cuerponmanmi rikchakun (Mateo 16:11, 12; 1 Corintios 5:6, 7; 1 Pedro 2:22; 1 Juan 2:1, 2).
Vinoqa Jesuspa yawarninmanmi rikchakun, chay yawarninmi mosoq contrato rurakusqanta chaninchan. Jesuspa nisqanman hinaqa yawarnintam chaqchurqa ‘huchanchikkunamanta pampachasqa’ kanapaq. Chaynapim wakin runakunaqa Jehová Diospaq chuyaña kanku, chayraykum chay mosoq contratopiña kachkanku (Hebreos 9:14; 10:16, 17). Chay contrato rurakusqanraykum 144.000 sapaqchasqa Diospaq sonqo runakuna hanaq pachaman rinqaku. Chaypim paykunaqa kamachikuqkuna hinaspa sacerdotekuna kanqaku runakunapa allinninpaq (Genesis 22:18; Jeremias 31:31-33; 1 Pedro 2:9; Apocalipsis 5:9, 10; 14:1-3).
¿Pikunallataq tantataqa mikunman hinaspa vinotapas tomanman Jesuspa wañukusqan punchawta yuyarinapaq huñunakuypiqa? Yacharusqanchikman hinaqa mosoq contratopaq kaqkunallam otaq hanaq pachaman riqkunallam. Diospa chuya espiritunmi sapakamata sonqonkupi willan hanaq pachapi kamachikuq kanankupaq akllasqa kasqankuta (Romanos 8:16). Paykunam Jesuswan kamachinankupaq contrato rurakusqanpipas kachkanku (Lucas 22:29).
Chaynaqa, ¿imatataq ruranku Mosoq pachapi wiñay kawsanapaq suyakuyniyoq runakunaqa? Jesuspa kamachisqanta kasukuspankum Señorpa Santa Cena sutichasqa huñunakuyman rinku, chaypi kaspankum tantata mana mikuchkaspankupas nitaq vinota tomachkaspankupas chay huñunakuy ancha valorniyoq kasqanta qawachinku. Jehová Diospa testigonkunaqa Señorpa Santa Cenantam watapi huk kutillata yuyarinku judiokunapa sutichasqan nisan killapa 14 kaq punchawnin qallariyta, Inti seqaykusqan qepata. Enteron pachapi pisi runakunalla hanaq pachapaq sapaqchasqa kaptinpas llapallan cristianokunapaqmi chay punchawpi huñunakuyqa ancha valorniyoq. Chay punchawqa Jehová Diospa ancha kuyakuyninpi hinaspa churin Jesucristopa ancha kuyakuyninpipas yuyaymananapaqmi (Juan 3:16).


text:
Servindi, 24 de mayo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 24 de mayo, 2010 (archivo mp3, 8 minutos, 03 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqsemuyuntinpi willakuykuna
Naciones Unidas nisqamanta. Kinsa patampi juñukuyman puriymunaqpaqmi qelqanchakuy kashanraq chay Mecanismo de Expertos sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas, nisqapaq llikaq sonqonpi.
Chay juñukuymi aparikunqa chunka iskainiyoqmanta chunka soqtayoq p’unchay julio killata kay 2010 watapi Ginebra llaqtapi, chaypin rimarikunqa imainatas indígena nisqa waiqekuna rimariyta atinkuman hinalltaq chay Declaración de Naciones Unidas sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas nisqamanta ima.
Chay Mecanismo de Expertos nisqaqa huq musuq chaninchaymi Naciones Unidas nisqaq ruwariysiynin indígena nisqa llaqtakunamanta sayapakunanpaq, Consejo de Derechos Humanos, nisqaq kamarimusqan.
Enlazando Alternativas sutichasqamanta. Chay Cumbre de los Pueblos Enlazando Alternativas IV nisqan tukuyapuran qayna chunka pusaqniyoq p’unchay mayo killata, huq qelqa mait’uwan kanmi derechunchis huq hina kananpaq chay modelo neoliberal nisqa hinallataq llapan tratados de libre comercio nisqakunapaqwan.
Chay junñukuymi nimun neoliberal chaninchaykunaqa ” manapunin allintachu t’asquinqa gobiernokunawan llaqtakunawan” nispa.
Chay Cumbre nisqan qallpawanpuni nimun manan allinchu chay Tratados de Libre Comercio nisqakunaqa, Acuerdos de Asociación hinallataq tratados bilaterales de inversión otaq Acuerdos de Promoción y Protección Recíproca de Inversiones nisqakunaqa.
Chay acuerdo nisqakunaqa apakuran abyayalapi suyukunawan, Europa suyukunapiwan, mana llaqtaq yachasqanmi, llaqtaq mana allininpaq.
Hallp’akuna hap’iymanta. Chay Conferencia Regional de las Organizaciones, chaymanta Movimientos nisqakuna, hinallataq Oenegés sutichasqakuna iman qelqancharimunku Directrices Voluntarias para la Tenencia de la Tierra nisqata pachamamamanta qayna chunka isqoniyoq p’unchay mayo killataDeclaración de Brasilia nisqa qelqamayt’uta.
Cahypin qhawarimunku Cumbre apakuran Cochabamba llaqtapi chaiman hina apakunanmi rimaykuna imanaqtinchus waranqaq waranqanpi runakuna chaqrakunapi ayllukunapi tarikusqan raiku.
Paikunan willakamunku qolqesapakunan haykuyamushanku llaqtaykuman hallp’aykuta qechuwashanku, qarqumuwashanku llapa wawakunantinta, llapaykutan kausayniykuta chinkachipushanku nispa.
México suyumanta. Qayna viernes iskay chunka huqniyoq p’unchay mayo killatan aparikuran huq masacharisqa puririy, imaraikuchus wañuchiranku Timoteo Alejandro Ramírez tawachunka tawayoq watayoqta, hinalltaq warmintapis Cleriberta Castro kinsachunka pisqayoq watayoqta, iskaininkun wañusqa iqhuriranku wasinkupi qaina jueves iskaichunka p’unchayta.
Timoteo Ramírez, wayqeqa karqan allin humalliqmi, Trique llaqtamanta puriq hinallataq chay Movimiento de Unificación y Lucha Triqui Independiente (MULTI) nisqamanta humalliqnin.
Argentina suyumanta. Iskay waranka leguata purimuspankun tukuy hinantinmanta, imaimana riqch’ayniyoq runakunan qayna iskaichunka p’unchay mayo killata chayamuranku Plaza de Mayo nisqaman Buenos Aires llaqtaman, iskaypachaq watata yuyarispanku.
Wichí, Toba hinallataq Mocovi chaupinsuyumanta; Mapuche uranmanta; Huarpe inti haykuy ladomanta, Guaraní inti lloqsimuy cheqasmanta, Colla patanmanta, huqkunapiwan, mañarikuranku Estado Plurinacionalnisqata Argentina suyupi.
Chay puriymi qallarimuran chunka iskayniyoq p’unchay mayo killata, tukupurantaq Gobiernoq wasinpi Cristina Kirchner humalliqwan juñukuypi.
México suyumanta. Distrito Federal humalliq gobiernon kallarimuran qayna iskaichunka huqniyoq p’unchay mayo killata “Encuentro de Pueblos Indígenas, Originarios y Afrodescendientes de América Latina y El Caribe 2010” nisqa juñukuyta.
Marcelo Ebrard, Gobiernoq rantinamta humalliqmi, nimun ari mana allintachá qawariyku ñaupa llaqtayoq runakunata chaymi, mañarikuyman qawarimuchun gobierno kikin nispa.
Comisión de Derecho Humanos nisqataqmi rimarimun México suyu hatun suyu imaymana riqch’ayniyoq runakunantin kashaspan manapuni allintachu runamasinkunata qhawarimun, chayraykun usqhayta ruwasun tukuy imaimanakunata paikunapaq nispa.
Bolivia suyumanta. Gobiernopiwan Confederación de Pueblos Indígenas de Bolivia (CIDOB) nisqapiwanmi , rimanakuyta tuparachimusqaku, qayna domingo chunka soqtayoq p’unchay mayo killata, iskaychunka pisqayoq yupaipi rimanakuykunata imakunatachus Estado nisqa mana hunt’aranchu watan watan runa llaqtakunapaq chayta.
Chay rimanakuywanmi manaña sasatachu purimunqaku Riberalta – El Beni- nisqamanta La Paz llaqtaman, chaymi yuyaykusqa kasharan iskaichunka p’unchay mayo killapaq.
Peru suyumanta willakuykuna
Perú – Brasil iskaynin suyumanta. Masachasqa Perú suyumanta puriq waiqekuna llakirisqa willariranku Cancillería de Brasil nisqaman chay Acuerdo Energético apakunan Brasil suyuwan chay raiku.
Qaina chunka isqonniyoq p’unchay mayo killatan Brasilia llaqtapi rimarimuranku manan kuskamanta puririychu aswanmi brasil suyuman electricidad vendenapaq kashanman.
Chay rimanakuymi apakushan mana Perú suyuq yachasqan, manan yachakunchu hayq’as energía nisqa pisishan nitaqsi yachakunchu hayq’as puchunman chayta.
Tapukuymanta. Congreso de la República nisqan chanincharimun qaina chunka isqonniyoq p’unchay mayo killata “Ley del Derecho a la Consulta Previa a los Pueblos Indígenas u Originarios reconocido en el Convenio 169 de la Organización Internacional del Trabajo” nisqata.
AIDESEP, CONAP, CCP, CNA y CONACAMI nisqapi masachasqa wayqekunataqmi allinmi nimunku “ huq charqay qallarariymi runakunaq derechunkunata qawarinankupaq” nispa.
Ari “aqnata rimanakuyta qallarisun Estaduwan llaqtawan, Bagua chiqaspi apaukuran sipinakuy chay pataman”.
Chay Ley de Consulta nisqata qawarikunqa chayqa “manañasya, juchatariy kanqachu nitaq runa sayarinqachu llapaq derechunkunatan valechekunqa estado de derecho nisqapi kausasun” nimunku. Chayña chaypas “cananmi huq cheqaq sayay Estado nisqaq” allin apakunanpaq.
Chaynallatataqmi, chay Grupo de Trabajo sobre Pueblos Indígenas, Coordinadora Nacional de Derechos Humanos nisqamanta nimullantaq “huq puririymi” chay Ley sobre la Consulta nisqaq ikhurimusqanqa nispa.
Hinallataq nimullantaq indígenas nisqa wayqekunaq purisqanmi punakunamanta yunkamantapiwan juñurisqaqa “kusqan derechunkuta ñaupaqman orqonqaku” nispa.
Diversidad nisqamanta. Chunka qanchisniyoqmanta iskaichunka iskainiyoq p’unchaykanam aparikuran Semana de la Diversidad Biológica nisqa Pucallpa llaqtapi, Ucayali nisqapi imaimanakunawan
Chay punchaykunan aparikun Organización para la Conservación de la Flora y Fauna de la Amazonía Peruana (OCFFAP) hinallataq Asociación Juvenil Ecologista “Estigma Verde” nisqa wayqekunaq wakichisqan.
Musuq lotekunamanta. Perupetro humalliq, Daniel Saba, paimi willakamun 25 lotekunatas tariramunku Gas nisqata hinallataq petróleo nisqatawansi hasphimunqaku Marañón, Ucayali, Huallaga, Santiago hinallataq Sechura mayukunapi


text:
Servindi, 21 de marzo, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 21 de marzo, 2010 (archivo mp3, 8 minutos, 38 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqsemuyuntimpi willakuykuna
Pelota puqllaymanta.- Chay teqsemuyuntimpi pelota hayt’ayqa allinmi cheqnenakukunatan tatichin, runapura, llaqtapura mana allin qhawayunakuykunatan tatichin,nispan nimun Navi Pillay Derechos Humanos nisqamanta kamachisqa Naciones Unidasmanta.
Chay puqllayunaqa thiqranmansi cheqnenakuyta, pelota hayt’ay kaqmi aswanta runata ujuñun kikinpi hinallataq televisión khawaqkunatapas, nimun ima.
Rimaykunamanta.- Iskaypachaq tawachunka pusaqniyoq simipi rimaykunas kay abya yala suyukunapi chinkaripushan, chaytan willakamunku haqhay Oficina del Alto Comisionado Derechos Humanos nisqamanta.
Chay tukuy suyukuna qhawariq wayqekunan mañakamushanku, ruwaychis tukuy imakunatapas mana chay rimay simikuna chinkananpaq nispa.
Tukuy suyukunamanta.- China suyumantan nimunku haqhay Estados Unidos suyupiqa sinchi mana allinmi runakunapura kausayqa nispa, qayna 2009 watapin runa chiqninakuy sinchita qonirin.
Chay Estados Unidos suyupi Derechos Humanos nisqamanta qelqanchariyqa qhawarichikamun Beujin llaqatpi Concejo de Estado nisqamanta China suyupi, qayna chunka iskainiyoq marzo killata.
ONU nisqamanta.- Cheqnenakuy chinkachinapaq Comité para la eliminación de la Discriminación (CEDR) nisqan aypachimun Argentina, Guatemala hinallataq Panamá suyupaqwan qhawariykunata mañakuykunata.
Chay qhawariykunaq huqninmi nin, manan huq reglamqnto nisqataraqchu suyananku, tapukuyta wakichinanakupaqqa nispa.
Argentina suyutataq nimun chay ñaupamanta llaqtayoq ayllukunapi runakunaq hallpankuq paikunaqpuni kasqanta kasukuy kachun, ama qaterparisqa rikukuchunkuchu nispa.
Transgenicos nisqamanta.- Kay abril killatan aqllarillankutaq imaymana sayariykunapaq chay laboratoriopi watiqmanta kamarisqa mikhuykunata ama chaskisunchu nispa, aparikunqas imaymana puririykuna, juñunayukunqakutaq Madrid llaqtapi chunka qanchisniyoq abril killata.
México suyumanta.- Qayna iskaychunka huqniyoq eneropi, wiqch’umuranku pachaq iskaychunka taytamamakunata llapan wawakunantinta, Rancheria Corozal ayllupi Montes Azules Chiapas cheqaspi, qhepaqkunan manchasqa kashanku, imaraikuchus Marina Nacional soldadukuna patankuta phalapamushanku ayllunkuta qhawamuspa.
Tuky suyukunamanata.- Kinsa phunchay patamanta chay Coordinadora de Organizaciones Indígenas (CAOI) nisqa wayqekuna tukuyapunku juñunakuyninkuta, paykunan llanqharinqaku, pachamamamanta sayapakuspa, ninallataq ñaupa llaqtayuq runakunamantawan, Estados Plurinacionales nisqata kamarinankupaq allin kausaypi.
Colombia suyumanta.- Qayna chunka soqtayoq marzo killatan droga nisqa mashkaq guardiakuna venenota hachiyamunku iskay samay hunayta, Joaquincito sutiyoq ayllupi Esperara Siapidaara cheqaspin mikhuy huertakuanta chaqoyamunku.
Naya nisqapi juñunarikuq hinallataq Manglar qochañakuna qhawariq wayqekunan nimuku chay qochañakuna waqllichiyqa runa wañuchiywanmi ninakun, chay unukunawanmi kausaku kikinpi tiyaq runakuna.
Ecuador suyumanta.- Qayna chunka pusaqniyoq marzo killatan aparikuran “Primera Asamblea Plurinacional del Cambio Climático y Derechos de la Madre Tierra” nisqa, chaypin qhawarikun imainatachus aparikunqa haqhay Cumbre Mundial del Cambio Climático nisqa Cochabamba llaqta Bolivia suyupi, kay chunka isqonniyoqmanta iskaychunka p’unchay abril killata.
Nina waraq’aymanta rimanakuy.- Derecho Ambiente y Recursos Naturales (DAR) nisqamanta humalliq Cesar Gamboa Balbín waiqen nimun Barsil suyuwan kay Perú suyuq rimanakusqankuqa manan allinninkupachu nispa.
Chay nina waraq’ay elecricidad nisqaqa manan yachakunchu hunt’asqachus Perú suyullpaq, utaqchus Brasil suyuman aparinkaku chayta, chayna kaspaqa sasachaykunan kanman nimun hima.
Bolivia suyumanta.- Kay chunka qanchisniyoqmanta iskaychunka p’unchay marzo killatan chunka suyukunamanta sayaqkuna tuparichinku rimanakuyta haqhay Foro Permanente Sobre las Cuestiones Indígenas de las Naciones Unidas nisqapaq.
Chay juñukuymi apakunqa chunka isqonniyoqmanta kinsachunka p’unchay abril killata, rimakunqataqmi ñaupaqman puririy tukuy kausayninchiswan riqch’ayninchiswan ima.
Perú suyumanta willakuykuna
Millay llallinakuy.- Chay Convención Nacional del Agro Peruano (CONVEAGRO) nisqa wayqekunan mañarikamunku gobiernota kaqta kutichichun arancel nisqa paganakunata, llaqtanchispi mikhuykunata kallpachanapaq, waq suyukunamanta haykumuq mIkhuykunamanta.
Perú suyuqa mana allintan apariran chay Telece nisqa chhalanakuypaq rimanakuytaqa, mana ima q’emeyniyoq, nitaqmi kanchu ima rimanakuypis, llaqtanchispi llanq’ariq waiqekunata yanapanapaq.
Chay CONVEAGRO wayqekunan Chaqrakunamanta qhawariq Ministerio de Agricultura nisqata mañakamunlantaq kamarimuchun huq Seguro Agrario Catastrofico nisqata, manan chay Seguro qoq empresakuna allintachu ruwashanku nispa.
Qosqo llaqtapin kunankama, maskayushallanku imainatas haywarinqaku yanapakuyta tawapachaq soleswan, rikushanku haqaynaniraqta llaqtantinta unuq araripusqanta chaypas.
Aylluq kutichiynin.- Mario Palacios Panes mineriaq sasachasqan ayllukuna CONACAMI nisqa humalliqmi manan allinchu chay Ricardo Briceño CONFIEP empresakuna masachaqmanta rimamusqanqa nispa.
Chay Briceño sutiyoq runan rimarparimun Organización Internacional del Trabajo nisqamanta kamachiykunata mana kasuspa, chaypin nimukamuran qollochun mineral hasp’iqkuna petroleomaskaqkuna sichus manaraq ayllukunata tapukuyta chaninchakunchu nispa.
Chay CONFIEP nisqapi juñurisqa runakunaqa kikillantataqmi ruwaranku, Fujimoripiwan Montesinospiwan munasqankuta Estado democràtico nisqata pampachaspanku, unkhunkuta qollqewan huntarinanku raiku nispan yuyarichimun Palacios Panes.
Majes Siguas II nisqamanta.- Espinar cheqaspi Qosqo llaqtapin apariranku huq sayariyta manan chay Proyecto Majes Siguas nisqata munaykuchu, mana unuyuqtan wiqch’uwasunman nispa.
Espinar llaqtamanta sayaq concejero Apolinar Laguna Mollon willakamun manan aypanchu Espinar llaqtapaq unu, sichus chay Majespaq apakapunqaku unuta chayqa, llaqtantinmi mana unuyuq qepapunqa nispa.
Declaracion qelqancaymanta.- Ñaupa llaqtakunaq derechunkunamanta Declaracion de las Naciones Unidas nisqa qelakunaqa qhawarichimun, chay derechunaqa kasunapaqmi hinallataq manucharinapaq, nispan tukuyapuran Servindimanta hinallataq Oxfammanta apariq foro nisqa rimanakuypi, qayna chunka pusaqniyoq p’unchay marzo killata.
Chay rimanakuymi ashqha llaqtakunapi aparikuran Ucayali, Amazonas, Junin,Qosqo, Puno hinallataq Lima llaqtapi, chaypin riqsichikuran imainatachus chay Declaracion qelqanchay Naciones Unidas nisqapi kamarikamuran qayna chunka kinsayoq setiembre killata iskaywaranqa qanchisniyoq watapi.


text:
Miguel Hidalgo
Miguel Gregorio Antonio Ignacio Hidalgo y Costilla y Gallaga Mondarte Villaseñor, Miguel Hidalgo sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin aymuray killapi 1753 watapi paqarisqa Pénjamo, Guanajuato llaqtapi – † 30 ñiqin anta situwa killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan militar.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Miguel Hidalgo.
- Documentos Facsímilares de Historia de México
- Red Escolar México
- El Balero
- Efemérides del Estado de México
- Efeméridas de la Red Escolar (México)
- Kokone


text:
Apunchij Jesusca Abrahammanta miraimi
1Cai Libropica, Abrahammanta mirai Davidpaj huahua huahua Jesucristopaj ñaupa yayacunapaj shuticunami tiyacun. 2 Abrahampaj churica, Isaacmi carca. Isaacpaj churica, Jacobomi carca. Jacobopaj churicunaca, Judá huauquicunandijmi carca. 3 Judapaj churicunaca Farespish, Zarapishmi carca. Paicunapaj mamaca, Tamarmi carca. Farespaj churica, Jesrom, Jesrompaj churica, Arammi carca. 4 Arampaj churica, Aminadab, Aminadabpaj churica Naasón, Naasonpaj churica Salmón, 5 Salmonpaj churica, Boozmi carca. Boozpaj mamaca, Rahabmi carca. Boozpaj churica Obedmi carca. Obedpaj mamaca, Rutmi carca. Obedpaj churica, Isaimi carca. 6 Jatun mandaj Davidca, Isaipaj churimi carca. Davidca, Uriaspaj huarmipimi Salomontaca charirca. 7 Salomonpaj churica Roboam, Roboampaj churica Abías, Abiaspaj churica Asa, 8 Asapaj churica Josafat, Josafatpaj churica Joram, Jorampaj churica Uzías, 9 Uziaspaj churica Jotam, Jotampaj churica Acaz, Acazpaj churica Ezequías, 10 Ezequiaspaj churica Manasés, Manasespaj churica Amón, Amonpaj churica Josiasmi carca. 11 Josiaspaj churicunaca, Jeconías huauquicunandijmi carca. Paicuna causai punllacunami, israelcunataca Babiloniaman preźu aparcacuna. 12 Babiloniaman preźu apashca q'uipami Jeconiasca, Salatiel shuti churita charirca. Salatielpaj churica Zorobabel, 13 Zorobabelpaj churica Abiud, Abiudpaj churica Eliaquim, Eliaquimpaj churica Azor, 14 Azorpaj churica Sadoc, Sadocpaj churica Aquim, Aquimpaj churica Eliud, 15 Eliudpaj churica Eleazar, Eleazarpaj churica Matán, Matanpaj churica Jacobo, 16 Jacobopaj churica, Josemi carca. Chai Josemi, Mariapaj cusa tucurca. Mariami, Jesuspaj mama carca. Jesusmi, Quishpichij Cristo.
17 Chashnami ñaupa yaya Abrahammanta Davidcamaca, chunga chuscu yayacuna tiyarca. Shinallataj Davidmantapacha israelcunata Babiloniaman preźu apashca punllacamapish, chunga chuscu yayacunami tiyarca. Babiloniaman apashca punllamanta, Quishpichij Cristo huacharingacamapish chunga chuscu yayacunallatajmi tiyarca.
Jesús huacharinapajca cashnami cashca
18 Jesucristoca, cashnami huacharirca: Paipaj mama Mariaca, Josehuanmi caźarangapaj ari ninacushpa puricurca. Shinapish paihuan manaraj caźarashpami, Mariaca Diospaj jucha illaj Espiritumanta huijsapi huahuan ricurirca. 19 Paipaj cusa tucugrij Joseca, alli shungu runami carca. Chashna cashpami, Mariata shujtajcunapaj ñaupajpi mana pingachisha nishpa, huashalla shitasha yuyacurca. 20 Chaimantami, Mandaj Dios cachashca shuj angelca, ñapish Joseman muscuipi ricurishpa cashna nirca:
«Davidpaj huahua José, Mariahuan caźaranataca ama manchaichu. Diospaj jucha illaj Espiritumantami paipica huahua tiyarishca. 21 Paica, c'ari huahuatami huachagrin, chai huahuataca, JESÚS shutita shutichingui. Paimi Paipaj israelcunataca, juchacunamanta quishpichinga» nircami.
22 Tucui caicunaca, Mandaj Dios Pai ima nishcata huillajhuan cashna huillachishcami pajtarca:
23 «C'arihuan manaraj chayarinacushca huarmi
chichushpa, c'ari huahuata huachangami.
Paipaj shutica, Emanuelmi canga» nishcami carca.
(Cai shutica: «Taita Dios ñucanchijhuanmi» nisha ninmi).
24 José rijcharishpaca, Mandaj Dios cachashca ángel imalla nishcata caźushpami, Mariahuan caźararca. 25 Ña tandanacushpapish, María paipaj punta churita huachangacamaca mana chayarircachu. Ña huahua huacharijpica, JESÚS shutitami shutichirca.


text:
Tránsito Amaguaña
Tránsito Amaguaña sutiyuq warmiqa (1909 watapi paqarisqa Chimpa [La Chimba] ayllu llaqtapi, Kayampi llaktapi; 2009 watapi wañusqa Chimpapipas) huk ikwaduryanu pulitiku warmim karqan, kayampim. Dolores Cacuangowan, ayllullaqta runakunawanpas maqanakurqan, indihinakunaman allpankunata kutichimunapaq. Hinallapas 1944 watapi Dolores Cacuangowan Ikwadurpi ñawpaq kaq iskay simi yachay wasitam kamarirqan. 1963 watapi, Susyalista Suwit Republikakunap Huñun mamallaktaman rirqan. Chaymanta kutimuspa, Ikwadur hatun pushaqkuna wichq'ay wasimanmi payta churarqan. Paykunaqa Mama Tránsitota kumunistam, ankallim nirqan. Hinaspam paykuna iskay simi yachay wasikunata wichq'achirqan. Chaymantam Mama Tránsito tukuy kawsayninpi wasinpi kawsaspa wakcha ayllukunawanmi kawsakurqan. 2003 watapi Lucio Gutiérrez hatun pushakqa payman premio Eugenio Espejo nisqatam qararqan. 2009 watapi wasillaqtanpim wañurqan.[1]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ (es)Mujeres de Abya Yala: Mama Tránsito Amaguaña (1909-2009), Mattie Mailer, 2010


text:
APÉNDICE
Yayamanta, Churimanta, santo espiritumantawan cheqaq yachay
TRINIDADPI iñiqkunan ninku, Diospiqa kan kinsa dioskunan: Yaya, Churi, Santo Espiritupiwan. Kinsantinkutaq kaqkama kanku, tukuy-atiyniyoq, mana qallariyniyoqtaq kankupas, nispa. Trinidadmanta yachachiymi nin: Yayaqa Diosmi, Churiqa Diosmi, Santo Espiritupas Diosmi, kinsantinkutaq huk Dioslla kanku, nispa.
Trinidadpi iñiqkunaqa manan sut’inchayta atinkuchu chay yachachiyta. Chaywanpas ninkupaschá, Biblian chaytaqa yachachin, nispa. Ichaqa manan Bibliapi huk kutillapas Trinidad simi rikhurinchu. ¿Kanchu Bibliapi huk textollapas Trinidadmanta yachachiq? Chay tapukuyman kutichinapaq qhawarisun huk textota, chay textowanmi rikuchiyta munanku Trinidad yachachiyta.
“SIMITAQ DIOS KARQAN”
Juan 1:1 texto nin: “Qallariypin Simiqa karqanña, Simitaq Dioswan karqan, Simitaq Dios karqan”, nispa. Chay capitulollapitaqmi apóstol Juan sut’inchan chay ‘Simi’, Jesús kasqanta (Juan 1:14). Simitaq Dios nisqan raykun wakin ñawinchaqkunaqa yuyaykunku Yayawan Churiwan huk Dioslla kasqankuta.
Chay qelqaqa griego simipin qelqakuran chaymantañan huk simikunaman t’ikrakuran. Bibliata wakin t’ikraqkunan qelqaranku “Simitaq Dios karqan”, nispa, huk t’ikraqkunataq huknirayta qelqaranku. ¿Ima rayku? Griego simita t’aqwispan repararanku chay textota allinta t’ikranapaqqa hukniray qelqakunanta. Wakinqa khaynatan t’ikraranku: “diosmi Simi karan”, “Simiqa diosmi karan”, “dios Simi karan”, nispa (Juan. Texto y Comentario, de J. Mateos y J. Barreto, lectura alternativa; Los escritos originales de la comunidad del discípulo “amigo” de Jesús, de Senén Vidal ; Cuarto Evangelio. Cartas de Juan, de J. J. Bartolomé). Chay t’ikrasqankuman hina Simiqa manan Dioschu. * Aswanmi rikuchin Jehová Diospa lliw kamasqanmanta chay Simi aswan atiyniyoq kasqanta, chaymi Simita “dios”, nispa sutichakun. “Atiyniyoq” kasqanta rikuchinallapaqmi chay textopi “dios” simi huch’uy letrawan qelqakun.
ASTAWAN T’AQWIRISUN
Yaqa llapa runakunan mana ñawpa griego simita reqsinkuchu. Chhaynaqa, ¿imatapunin apóstol Juan nisharan chay textopi, imaynatan chayta yachasunman? Kaywan rikch’anachisun: huk profesormi alumnonkunaman huk temamanta yachachin. Qhepamantaq alumnokuna hukniraytakama yuyaykunku profesorpa yachachisqanta. ¿Imata ruwananku allinta entiendenankupaq? Chay profesortan valekunanku astawan yachachinanpaq. Chayraqmi allinta entiendenqaku. Juan 1:1 textota allinta entiendenapaqpas Juan qelqatan t’aqwinanchis. Chaypin yachasun Jesús pi kasqanta. Chaytaqmi yanapawasun cheqaqta yachananchispaq.
Juan 1:18 textopin Juan khaynata qelqaran: “Manan pipas [Tukuy-atiyniyoq] Diostaqa hayk’aqpas rikurqanchu”, nispa. Wakin runakunan ichaqa Jesusta rikuranku, Juanmi niran: “Chay Simin [Jesús] runa kapurqan, hinaspan ñoqanchiswan tiyarqan. Paymi Yayaq sapallan Churin kaspa ancha musphanapuni karqan, ñoqaykutaq chayta rikurqayku”, nispa (Juan 1:14). Chhaynaqa, ¿imaynapitaq Churi, tukuy-atiyniyoq Dios hina kanman? Hinaspapas, Juanqa niranmi Simiqa “Dioswan karqan”, nispa. ¿Imaynataq huk runa hukpa qayllanpi kashaspa kikin runallataq kanman? Chaymantapas Juan 17:3 textopi Jesuspuni niran hanaq pachapi Taytan ‘sapallan cheqaq Dios’ kasqanta, chaywanmi rikuchiran paymanta hukniray kasqanta. Juan librota qelqayta yaqa tukushaspañan niran: “Kaykunan ichaqa qelqasqa kashan, Jesusqa Diospa Churin Cristo kasqanta iñinaykichispaq”, nispa (Juan 20:31). Chay textopi nisqan hina, Jesusqa manan Dioschu aswanmi Diospa Churin. Juan libroq willasqanmi yanapawanchis Juan 1:1 textota aswan allinta entiendenapaq. Simitan otaq Jesustan nikun “dios” nispa atiyniyoq kasqan rayku, ichaqa manan tukuy-atiyniyoq Dios hinachu.
MAT’IPASUN YACHASQANCHISTA
Profesormanta rikch’anachiyta yuyarisun. Yaqapaschá wakin alumnokuna profesorpa sut’inchasqanta uyarispapas iskayashankuraq. ¿Imatawan ruwankuman? Huk profesorta maskhaspachá yanapachikunkuman. Chay profesorpas kaqllatataq yachachiqtinqa yaqa llapa alumnokunan manaña iskayanqakuchu. Sichus apóstol Juanpa nisqanta Jehová Diosmanta Jesusmantawan manaraq entiendeshanchischu chayqa, huk apostolwanmi yanapachikusunman. Chaypaqqa Mateo yanapawasun. Paymi qelqaran p’uchukay p’unchaymanta Jesuspa kay rimasqanta: “Chay p’unchayta chay horatawanmi ichaqa mana pipas yachanchu, manallataq hanaq pachapi kaq angelkunapas, Churipas, aswanpas Yayallan yachan”, nispa (Mateo 24:36). ¿Imaynatan chay texto astawan entiendechin Jesusqa mana tukuy-atiyniyoq Dios kasqanta?
Jesusmi willaran Yayan paymanta astawan yachasqanta. Sichus tukuy-atiyniyoq Dios hina kanman chayqa, Yayanpa yachasqantachá paypas yachanman. Chaywanmi yachanchis Churiwan Yayawan mana kaqlla kasqankuta. Chaywanpas ninkumanpaschá: “Jesusqa iskay kawsayniyoqmi karan, hukpi dios karan hukpitaq runa karan, chaypiqa runa kayninpi rimaran”, nispa. Chay rimasqanku cheqaqña kanman chaypas, ¿ima nisunmanmi santo espiritumanta? Santo espíritu Dios hinallataq kanman chayqa, ¿ima rayku Jesús mana niranchu santo espiritupas yachanmi chay p’unchaymanta, nispa? Aswanmi Yayalla yacharan Jesuspa nisqan hina.
Biblia estudiasqaykiman hina chay yachachikuymanta askha textokunata tarinki. Chay textokunan Yayamanta, Churimanta, santo espiritumantawan cheqaqta yachachisunki (Salmo 90:2; Hechos 7:55; Colosenses 1:15).
^ par. 3 Juan 1:1 textomanta astawan yachanaykipaq qhawariy 2008 watamanta 1 de noviembre killamanta La Atalaya nisqa revistapi 24, 25 paginakunata; chay revistataqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.


text:
Baure runa
Baure runa nisqaqa lliw Baure simita rimaq runakunam, Buliwyapi, Beni suyupi, Iténez pruwinsyapi, tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 40.000 Baure runa 1712 watapi [2].
- 5.178 Baure runa 1830 watapi
- 3000 - 4000 Baure runa 1967 watapi
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Baure runakunap rimayninqa arawak rimaykunaman kapuq baure simim. 1950 kaq watakunakamas tukuy Baure runakunas chay rimayta rimaq karqan. Chay pachataq Buliwya mama llaqta iskuylatam tiyachimurqan, indihina runakunata kastillanuchanapaq. Chaymantapacha kastilla simita rimayta qallarirqan. Kunan pacha asllaraqmi Baura rimaqkuna, SIL nisqankama chunka kimsayuqllas.
Sutikuna (Qhichwa simi - Baure simi):
- Ñuqa: ondi
- Qam: piti
- Pay: techi
- Ñuqanchik / Ñuqayku: viti
- Qamkuna: yiti
- Paykuna: noti
- Ari: jeni
- Mana: daca
- Yaku: ina
- Nina: yaqui
- Inti: sose
- Killa: quijere


text:
Yasser Arafat
Mohammed Abdel Rahman Abdel Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini , Yasser Arafat , (arabya simipi: محمد عبد الرؤوف عرفات القدوة الحسيني) sutipaq runaqa (* 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1929 watapi paqarisqa El Cairo llaqtapi - 11 ñiqin ayamarq'a killapi 2004 watapi paqarisqa Clamart llaqtapi). Palestina mama llaqtap Allwiya kamayuqpi wan pulitiku.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1994 watapiqa chiqniq.
1996 watamanta 2004 watakama 5 ñawpaq kuti Palistina kamachikuypa Umalliqnin karqan.
Tayta: Abdel Raouf al-Qudwa al-Husseini; Mama: Zahwa Abul Saud.
Ñawpaq warmi: Suha Tawil
Ususi: (1) Zahwa Arafat
Yachaywasi:
Yachay suntur: University of King Fuad I
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yasser Arafat.
- Asturiaspi Awqi Suñay - Cooperación Internacional 1994
- Biografía extensa en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- The Guerrilla Threat In the Middle East


text:
Allpa chinkari
Allpa chinkari (kastilla simipi: erosión) nisqaqa pachap, tiksip hawanpi allin allpap chinkayninmi.
Urqukunapi sach'akunam, thansakunam saphinkunawan allpata hap'ispa hark'aykunmi, ahina allin allpa kakuykunmi. Sach'a-sach'akuna mutusqa kaptinqa, manañam allpata hark'aykunchu. Para yakuwan, wayrawan chinkanmi. Chaymantataqmi manañam puquna allpachu kan.
Chayrayku allpa chinkarita hark'anapaqqa amachana sach'a-sach'am kachun.
Lliwmanta aswan hatun allpa chinkariqa urqukunapi lluqllakunam.


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) JULIU 2014
Kë revistachömi 2014 wata 1 de septiembripita 28 de septiembriyaq yachakunapaq yachatsikïkuna këkan.
Kushishqam awnikuyarqan yanapakuyänampaq micronesiachö
Micronesiachö, Pacïficuchö, juk nacionpita yanapakoq Testïgukunaqa kima problëmakunapam pasayan. ¿Imanötaq tsëta benciyan?
“Jehoväqa reqinmi pëpa kaqkunata”
¿Imanötaq yanapamantsik 2 Timoteu 2:19 textu “cimientu” y “sëllu” ninqan Jehoväpa kaqkunata reqinapaq?
¿Jaqikankiku mana alli rurëkunata?
¿Imanötaq igualan ‘mana alli rurëkunata jaqi’ ninqan Moisespa tiempunchö pasakunqanwan? ¿Imatataq tsëpita yachakuntsik?
Teytätam oqrarirqä, peru juktam taririrqä
Jehoväpa testïgunkunata pushaqkunapita Gerrit Lösch kawënimpita leyi.
‘Testïgökunam kayanki’
¿Ima ninantaq Jehoväpa testïgun jutita apëqa?
“Testïgömi kayanki”
¿Imanirtaq Jesusqa Jehoväpa testïgunmi kayanki nirqantsu, sinöqa “noqapa testïgömi kayanki” nirqan? ¿Imatataq rurashwan kushi kushilla yachatsikunapaq?


text:
Ayllu runa
Ayllu runa icha Indihina (kastilla simipi: indígena, latin simimanta: indigenus "kaypi paqarisqa") nisqaqa unay, ñawpa pachamantaña kawsayninpa llaqtanpi kawsasqa machu yayakunayuq runam, huk llaqtap ñawpaq kaq runankunam. kakkannis lekker funnyegrobjkgjkaseg ghafuieuigahe enuishegkj yrgus
Awya Yalapi indihina runakunataqa ispañulkuna indio ("Indya mama llaqtayuq runa") nirqankus, Indyapi kachkayta iñirqaspansi. Kunan pachaqa manañam chayta munankuchu, chayraykum indihina ninkum.
Awya Yalapi indihina runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qhichwa runa
- Aymara runa
- Awahun
- Shuwar
- Ashaninka
- Machiqinqa
- Waraniyi
- hukkunapas


text:
Steven Paul Jobs sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1955 paqarisqa San Francisco llaqtapi - 5 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Los Angeles llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) iPhone nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Apple Computer Company nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.
Ñawpaq warmi: Laurene Powell (1991-2011)
Churinkuna: Lisa, Reed, Erin wan Eve.
Kaypipas qhawayEditar
Hawa t'inkukunaEditar
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Steve Jobs.
- Logros de Steve Jobs.
- Productos patentados por Steve Jobs
- BBC News


text:
Kacharpaya
- Wakin runamanta karcharpayamanta ñawirinaykipaq qhaway kacharpari.
Kacharpaya icha kacharpari tukuy raymikuna tukukuypi kacharpayay, qhipa p'unchayninpi. Raymichaywan khuska karcharpayaqa tusuy takiy ima.
Kacharpaya raymiqa Buliwya suyupiqa ruwakun tukuy laya raymikuna tukukuypi. Jinallataq ayllumasikuna atillchakunapis waq k'itiman ch'usasaktinku.
Phukllay raymipitaq kacharpaya ruwakun raymichaykunata tukuchiypaq, ususman k'itikunaman jina. Kacharpaya raymichakun Arhintinapi, Buliwyapi, Piruwpipas. Wakin k'itikunapi riksisqallataq phukllay p'ampay sutiwan. P'ampaku ruwakun qhapariy, kusiy, waqay ukhupipas, p'ampakuntaq juk ruwasqa runata juk jusk'upi phukllaypa sutimpi. Wakin llaqtakunapitaq tusunku p'ampasqaq patanpi, kay raymichaywantaq tukukun phukllay raymi.


text:
Quintana Roo suyu
Quintana Roo suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Quintana Roo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Chetumal llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1974 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
10 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chetumal, 151 243 runakuna.
- Cancún, 628 306 runakuna.
- Playa del Carmen
- San Miguel de Cozumel
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pulitika rakiy (Mishiku)
- Andrés Quintana Roo (1787–1851)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quintana Roo suyu.
- Gobierno del Estado de Quintana Roo Uficial qillqa web.


text:
Diego Velázquez de Cuéllar
Diego Velázquez de Cuéllar sutiyuq runaqa (* 1465 watapi paqarisqa Cuéllar llaqtapi - † 12 ñiqin inti raymi killapi 1524 watapi wañusqa Santiago de Cuba) Ispaña mama llaqtayuq awqaq pusaq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
1511 watamanta 1524 watakama Kuba Kamachiq runa.
Tayta: ; Mama:
Warmi: María de Cuéllar
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Diego Velázquez de Cuéllar.


text:
TAPANMANTA | CIGARRO PITAYTA ¿ALLINPAJCHU DIOS QHAWAN?
Jallpʼantinpi uj jatun onqoy jina
Cigarroqa mana khuyakoj runa wañuchi jina.
Kay 1901-2000 watakama pachaj millonesta wañucherqa.
Sapa watataj sojta millonesta wañuchin.
Sapa horataj sojta pachaj runasta wañuchin.
Qhepamantaj mashkhatawanrajchus wañuchenqa.
Yachayniyoj runasqa ninku: “Cigarrota runas pitallanqankupuni chayqa 2030 watapaj, 8 millonesta jina wañuchenqa”, nispa. Yuyankutaj 2001-2100 watakama, 1000 millonesta jina wañuchinanta.
Cigarrota pitajqa mana payllachu ñakʼarin, manaqa familianpis ñakʼarillantaj, imaraykuchus wañupojtenqa llakiypi rikhurinku. Chantapis sapa wata 600 waranqa jina wañunku cigarroj qʼoshñinta samasqankurayku. Tukuyninchejpis ñakʼarillanchejtaj imajtinchus chay cigarro qʼoshñi onqochiwajtinchejqa, jampikunapaj ashkha qolqe necesitakun.
Tukuypis yachanku, cigarro pitay uj onqoy jina kajtinpis, atipayta atikusqanta. Doctora Margaret Chan, pichus kay Organización Mundial de la Salud nisqamanta directora, kayta nin: “Cigarro pitaytaqa runalla rikhurichin, atipasunmantaj sichus tukuyninchej kamachejkunawan khuska uj runa jinalla sayaykusunman chayqa”, nispa.
Agosto killapi 2012 watapi, 175 suyus jina tantakorqanku, ¿imapaj? Cigarro pitayta pisiyachinankupaj mayta kallpachakorqanku. * Nitaj atillarqankuchu, imajtinchus empresasqa, runas cigarro pitayta munanankupaj ashkha qolqeta gastaspa propagandasta churachinku. Astawanpis chayta ruwanku wajcha suyuspi tiyakojkunapaj. Chantapis cigarro pitay uj vicio kasqanrayku, chay 1000 millones pitajkunamanta, sapa wata may chhika wañunkuman. Nipuni qonqajtinkurí, kaymanta 40 watasman aswan ashkharaj wañunkuman.
Cigarro pitay chayri propagandas, ashkha runasta wata runanta jina mana kachariyta atillanchu. Ajina karqa Naokowan, pichus sipasmantapacha cigarro pitayman yachaykukorqa. Paytaqa propagandas creecherqanku, pitay sumaj kasqanta. Tatasnin pulmonninmanta cancerwan wañupusqankupis, iskay warmi wawitasninta uywashasqanpis nipuni pitayta qonqacherqachu. Pay nin: “Pulmonniypi cancerniyoj rikhuriyta chayri wawitasniy onqonankuta manchachikuspapis, pitashallajpuni kani, nipunitaj qonqayta yuyarqanichu”, nispa.
Naokoqa cigarro pitay viciota atiparqa. Imachus yanapasqantaj, may chhika runasta pitayta qonqanankupaj yanapan. Chaymanta astawan parlarina.
^ párrafo 11 Paykunaqa telepi, radiopi, willacherqanku cigarro pitay runasta onqochisqanta. Pitayta qonqanankupajtaj, yanapasta rikhuricherqanku, propagandastapis pisiyacherqanku, tabaco empresaspajpis impuestosta yapacherqanku.


text:
7 ñiqin pawqar waray killapi
7 ñiqin pawqar waray killapi p'unchawqa (07.03., 7-III, 7ñ marsupi) Griguryanu kalindaryupi watap suqta chunka suqtayuq kaq (66ñ - wakllanwatapi 67ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 299 p'unchaw kanayuq.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku santukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ima tukusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1693: Clemente XIII, Tayta Papa
Wañusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1274: Tommaso d'Aquino, kathuliku santu


text:
Machu Pikchu llaqta
Machu Pikchu llaqta (kastilla simipi: Machupicchu Pueblo icha Aguas Calientes ("Q'uñiyaku")) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, huk llaqtam, Machu Pikchu distritup uma llaqtanmi.
- Qusqu: 110 km
- Machu Pikchu: 8 km
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urupampa walla
- Willkapampa walla
- Urupampa walla
- Willka Qhichwa
- Machu Pikchu willkachasqa ñawpa suyu
- Inka ñan
- Willkamayu
- Ñawpa llaqtakuna Wayllapampa ñiqpi:


text:
APÉNDICE
“Alma”, “espíritu”: ¿ima ninanmi chay simikuna?
ALMA, espíritu nisqa simikunata uyarispa, ¿imapin yuyaykunki? Askha runakunan chay simikunata uyarispa yuyaykunku cuerponchis ukhupi mana wañuq alma kananpaq. Ninkun, wañuqtinchisqa chay alman cuerponchismanta lloqsin huk cheqaspitaqmi kawsashan, nispa. Chay yachachiy allin reqsisqa kasqan raykun runakuna musphankuraq Biblia mana chhaynatachu yachachisqanwan. Chhaynaqa, ¿imatan Biblia yachachin almamanta, espiritumantapas?
BIBLIAPI “ALMA” SIMI
Almamanta ñawpaqta yachasun. Ñawpaqpi yachasqanchis hina, yaqa llapa Biblia qelqakuran hebreo, griego simikunapi. Alma simimanta rimaspan Biblia qelqaqkuna qelqaranku hebreo simipi néfesch nispa, griego simipitaq psykjé nispa. Bibliapi iskaynin simikunan rikhurin pusaq pachak kutita, Traducción del Nuevo Mundo nisqapitaq “alma” nispa chay simikunata t’ikranku. ¿Ima ninmi Biblia “alma” otaq “almakuna” nisqa simikunamanta? Alma nispan sutichakun: 1) runakunata, 2) animalkunata, 3) runakunaq otaq animalkunaq kawsayninta. Chay kinsantinmanta willaq textokunata qhawarisun.
Runakuna. “Arcata Noé wakichishaqtinmi [...] pusaq runakunalla [“almakuna”, NM] unumanta qespichisqa karqanku” (1 Pedro 3:20). Chay textopiqa Noeta, warminta, kinsa churinkunata, qhachuninkunatawanmi alma nispa nishan. Hinaspapas Éxodo 16:16 textopi israelitakunaman kayta kamachikuran: “Pallaychis [maná nisqata] may chhikatachus mikhunaykichisman hina, hayk’a runachus [“almakuna”, NM] karpaykichispi kasqanman hina, sapankapaq iskay litrota hina pallankichis”, nispa. Maná nisqatan pallananku karan familiapi hayk’a kasqankuman hina. “Alma” otaq “almakuna” nisqa simikunaqa kay textokunapipas runakunamantan rimashan Génesis 46:18, NM; Josué 11:11, NM; Hechos 27:37, NM; Romanos 13:1, NM.
Animalkuna. Diospa kamasqanmantan Biblia kayta nin: “Diosmi nirqan: —Unu wakwachimuchun kawsashaq animalkunata [“almakunata”, NM], hallp’a altopitaq phalaq animalkuna phalachun, nispa. Diosmi nirqan: —Hallp’a rikhurichichun tukuy rikch’aq kawsashaq animalkunata [“almakunata”, NM]: uywakunatapas, suchuq animalkunatapas, salqa uywakunatapas, nispa. Ahinataq karqan” (Génesis 1:20, 24). Chay textopin “almakuna” nispa nillantaq challwakunata, uywakunata salqa animalkunatawan. Phalaq animalkunata huk animalkunatapas “alma” nispa nillantaq kay textokunapi Génesis 9:10, NM; Levítico 11:46, NM; Números 31:28, NM.
Runaq kawsaynin. Mayninqa kawsaytan “alma” nispa nikullantaq. Jehová Diosmi Moisesta niran: “Almaykita maskhaqkunan wañupunkuña”, nispa (Éxodo 4:19, NM). ¿Imatan munaranku Moisespa awqankuna? Wañuchiytan munaranku. Biblian willallantaq askha watakuna ñawpaqta Raquelwan sucedesqanta, Benjaminta wachakushaqtinmi “paypa alman lloqsipusharan (otaq wañupusharan)” (Génesis 35:16-19, NM). Chhaynapin Raquelqa wañupuran. Jesuspa rimasqanpi yuyaykullasuntaq, niranmi: “Ñoqan allin michiqqa kani; allin michiqqa ovejankuna raykun almanta qon”, nispa (Juan 10:11, NM). Jesusqa runakuna raykun almanta otaq kawsayninta qoran. Rikusqanchis textokunaqa “alma” nisqa simitan runaq kawsayninwan tupachin. Kay textokunapas “alma” simiwanmi runaq kawsayninta tupachishan 1 Reyes 17:17-23, NM; Mateo 10:39, NM; Juan 15:13, NM; Hechos 20:10, NM.
Diospa Siminta estudiashallanki chayqa manan ima textopipas tarinkichu, “almaqa manan wañunchu” nispa otaq “almaqa wiñaypaq kawsan” nispapas. Aswanmi Bibliaqa yachachin almaq wañusqanta (Ezequiel 18:4, 20, NM). Chay rayku Biblia ayata sutichan “wañusqa alma”, nispa (Levítico 21:11, NM).
¿IMAN “ESPÍRITU”?
kunanqa yachasun ima ninmi Biblia “espíritu” nisqa simimanta. Wakin runakunan ninku “almawan”, “espirituwanqa” kaqllan kanku, nispa. Ichaqa manan chhaynachu. Biblian sut’inchan “espiritupas”, “almapas” hukniray kasqanta. ¿Imapin hukniray kanku?
Biblia qelqaqkunan “espíritu” simita qelqaranku hebreo simipi rúaj nispa, griego simipitaq pnéuma nispa. Biblian sut’inchan chay simikuna ima ninanta. Salmo 104:29 textopin Jehová Diosta nikun: “Samayninkuta [rúaj] qechuqtiykiqa wañukapunkun, ñut’u hallp’amantaq tukupunku”, nispa. Santiago 2:26 textopas nillantaq, “mana espirituyoq [pnéuma] cuerpoqa wañusqa kashan”, nispa. Chay textokunan “espíritu” simita tupachin cuerpo kawsachiq kallpawan, chay kallpa mana kaqtinqa manan kawsanmanchu. Chay rayku Bibliapi rúaj simita manan “espíritu” nispallachu t’ikrakun, t’ikrakullantaqmi “kallpa” otaq kawsachiq kallpa nispa. Chaymi Millp’uq Para Unupi wañuq runakunamanta Biblia nin: “Llapa samayniyoq [“kawsachiq kallpa”, NM] [rúaj] hayk’an hallp’a pachapi kawsaqmi wañurqan”, nispa (Génesis 7:22). Arí, “espirituqa” mana rikuna kallpan, chay kallpan kawsachin lliw kawsaqkunata.
Almawan espirituwanqa manan kaqllachu kanku. Radioqa electricidadtan necesitan waqananpaq, chay hinatan cuerpopas espirituta necesitan kawsananpaq. Apakachana radiopi yuyaykusun. Pilapi electricidad kasqanmi radiota waqachin. Mana pilayoqqa manan waqanmanchu. Enchufanapaq radiokunata enchufakuqtinpas waqallantaqmi. Chay hinallataqmi espiritupas: kawsachiq kallpa kasqan rayku cuerpota kawsachin. Electricidad hinan espirituqa mana imatapas sientenchu nitaq yuyaykunpaschu. Arí, espirituqa kallpallan. Cuerponchispi manaña espíritu otaq kawsachiq kallpa kaqtinqa, salmistaq nisqan hinan suceden: “Wañukapunkun, ñut’u hallp’amantaq tukupunku”.
Eclesiastés 12:7 nin, runa wañupuqtinqa ‘ñut’u hallp’an [otaq cuerpo] hallp’aman tukupun imaynachus ñawpaq karqan hina, samaytaq [otaq espíritu] qomuqnin Diosman kutipun’, nispa. Cuerpopi manaña espíritu otaq kawsachiq kallpa kaqtinqa, cuerpo wañupun hallp’amantaq kutipun. Chhaynatan kawsachiq kallpapas Diosman kutipun (Job 34:14, 15; Salmo 36:9). Chay espíritu otaq kawsachiq kallpaqa manan hanaq pachamanchu kutipun. Aswanmi Jehová Diospa munayninmantaña kanqa wañupuq runa hamuq tiempopi kawsarinpunan mana kawsarinpunanpas. Kawsayninqa Diospa makinpiñan kashan. Diosllan wakmanta qonman espirituta otaq kawsachiq kallpata kawsarinpunanpaq.
Chaytapunin Dios ruwanqa ‘aya p’ampanakunapi lliw [yuyarisqa] kaqkunapaq’, ¡chayta yachayqa anchatan kusichiwanchis! (Juan 5:28, 29.) Kawsarichinan p’unchay chayamuqtinmi Jehová Dios mosoq cuerpota paykunapaq ruwanqa, espirituta otaq kawsachiq kallpata qospataq kawsarichinqa. ¡Anchatachá kusikusun!
“Alma”, “espíritu” nisqa simikunamanta astawan yachayta munanki chayqa, t’aqwiy ¿Qué nos sucede cuando morimos? nisqa folletota, 32-36 paginakunapi, Razonamiento a partir de las Escrituras nisqa librotawan, 136-140 paginakunapi. Chay folletota chay librotapas Jehová Diospa testigonkunan ruwan.


text:
Pratibha Patil
Pratibha Devisingh Patil (hindi simipi: प्रतिभा देवीसिंह पाटिल sutipaq (* 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1934 watapi paqarisqa Nadgaon (Indya) llaqtapi - ) Indyapi taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2007 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Indyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq runa: Devisingh Ramsingh Shekhawat
Churinkuna:
Yachaywasi:
Alma mater: Mooljee Jaitha (M.J.) College, Jalgaon Maharashtra Yachay suntur
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pratibha Patil.
- Biografía en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
- Profile (inlish simipi)


text:
Tim Cahill
Timothy Filiga Cahill sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1979 watapi paqarisqa Sydney llaqtapi) huk Awstralya Samwa Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta hayt'ay (Awstralya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Mark Schwarzer
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tim Cahill.


text:
José Antonio Páez
José Antonio Páez Herrera sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin inti raymi killapi 1790 watapi paqarisqa Acarigua llaqtapi - † 6 ñiqin aymuray killapi 1873 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Winisuylanu mama llaqtayuq Awqa suyuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Tayta: Páez
Mama: Herrera.
Warmi: Dominga Ortiz
Yachay wasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: José Antonio Páez.


text:
São Gonçalo
São Gonçalo llaqtaqa Brasilpi (Rio de Janeiro suyupi hatun llaqta), Purtuyiskunap 1579 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Purtuyis Gonçalo Gonçalves, kamasqa 6 ñiqin ayriway killapi 1579 watapi
São Gonçalo llaqtaqa 997 372-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: São Gonçalo.
- São Gonçalo Munisipyu
- São Gonçalo Online
- Turismo São Gonçalo


text:
Santiago Antúnez de Mayolo
Santiago Antúnez de Mayolo Gomero sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin hatun puquy killapi 1887 paqarisqa Waqllan distritupi, Piruwpi - † 20 ñiqin ayriway killapi 1967 wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtaq allwiya kamayuq, Pachaykamayuq, Yupay yachaq, yachaq wan pulitiku qarqan.
Tayta: Antúnez de Mayolo; Mama: Gomero.
Yachaywasi: La Libertad (Waras) wan Guadalupe Pallan Mama llaqta Yachaywasi.
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Libro "Hidroeléctrica del Mantaro el arte de hacer Luz", Lima, 2010 - ELECTROPERÚ S.A.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Santiago Antúnez de Mayolo.


text:
Luis Aragonés
José Luis Aragonés Suárez Martínez sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin hatun puquy killapi 1938 watapi paqarisqa Hortaleza llaqtapi - 1 ñiqin hatun puquy killapi 2014 watapi wañusqa Madrid llaqtapi ) huk Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan kallpachaq qarqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kallpachaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kallpachaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Aragonés.
- FIFA.com


text:
Atakama Puna
Atakama Puna (kastilla simipi: Puna de Atacama) nisqaqa ancha hanaq patam, Antikunapi, Arhintinapi, Chilipipas. Ojos del Salado urquqa (6.893 m) llapan urqukunamanta aswan hanaqmi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanaq urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ojos del Salado 6.893 m
- Pissis urqu 6.795 m
- Bonete Cerro Bonete 6.759 m
- Kimsa Krus 6.748 m
- Yuyayyaku 6.739 m
- Cazadero 6.658 m
- Inkawasi 6.621 m
- El Muerto 6.488 m
- Antofalla 6.440 m
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Atakama Puna.


text:
Lección 12
¿Imasata Diospagma caillayanata ushangui?
1. ¿Diosca huin mañaigunatachu uyan?
Diosca jatun ushaita charishahuas, tucui sami runagunatami nin, mañaigunata rasha ñucahuagma caillayaichi nisha (1 Juan 5:14). Chasna nishaga mana ninzhu, huin mañaigunata uyanillami nisha. Diospa Shimiga ninmi, cariguna paihua huarmita mana alita llaquiucpiga Diosca mana chi carigunahua mañaita uyangachu nisha (1 Pedro 3:7). Israelitaguna cuti cuti mana alita racpiga, Diosca paiguna mañaitaga mana uyac chara. Chasna acpihuas, runaguna juchaibi urmashca huasha, shungüibi llaquirisha Diosta mañacpiga paiga uyanmi. Isaías 1:15, NM; Hechos 3:19, leingui.
2. ¿Imasata Diostaga mañana anchi?
Jehovata mañashaga pai ñucanchi Dios ashcatami ricuchinchi. Chasna ashaga, Jehová Diosllatami mañana anchi. Jehovallami ñucanchita rashcamanda sirtu Dios an (Mateo 4:10; 6:9-13). Chimandahuas, juchayuc ashcamandami, Jesucristohua shutibi mañana anchi. Paimi ñucanchi juchamanda huañura (Juan 14:6). Jehovaga mana munanzhu yuyaimandalla chillatata chillatata mañanauchun nisha. Paiga munanmi, ñucanchi shungu ucumanda yuyaigunahuan paita cuintanauchun nisha. Mateo 6:7; Filipenses 4:6, 7, leingui.
Yaya Diosca ñucanchi chunlla mañashcagunatahuas uyanmi (1 Samuel 1:12, 13, NM). Paiga munanmi tucui uras paita mañanauchun nisha. Tutamanda liccharisha, puñungahua risha, micungarausha, llaquigunata charishahuas Diosta mañana anchi. 1 Pedro 5:7; Mateo 15:36, leingui.
3. Jesusta caticcunahuan tandarinaga ¿imasata yanapai tucunchi?
Diosta mana quiric runaguna chaupibimi causanchi. Chigunaga, Diosmi cai Allpama cushi causaita apamunga nishcata uyashahuas asishami uyanaun (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chiga ñucanchi Jehovahuagma caillayangahua sinzhiyaushcatas saquichi tucushunmi. Chiraicumi Jesusta caticcunahuan sinzhiyanacungahua tandanacuna anchi. Paigunahuas ñucanchi sinzhiyachinauchun nishami minishtinaun. Hebreos 10:24, 25, leingui.
Diosta llaquic runagunahuan tandarishami Diospa mayambi auc shina sintirishun. Testigo de Jehovagunahua tandarina huasima rishaga, paiguna sinzhi quirishcata ricushami ñucanchihuas sinzhiyashun. Romanos 1:11, 12, leingui.
4. ¿Imasata canga Diospagma caillayanata ushangui?
Biblia nishcata shungumanda yuyarishami Diospagma caillayangui. Paiba cunaigunaibi, rashcagunaibi, rasha nishcagunaibihuas yuyarina mangui. Chibi yuyarisha, Diosta mañashaga, pai llaquic ashcata, tucuita yachac ashcatami intindingui. 1 Timoteo 4:15, 16, leingui.
Diosta sinzhita quirishallami paihuagma caillayanata ushangui. Quirinaga shuc mallqui shina man. Causasha catingahuaga cuti cuti yacuta minishtinmi. Chasnallatami ñucanchihuas Diosta quirisha catingahuaga cuti cuti, imaraicuta chita quirini nisha yuyarina anchi. Mateo 4:4; Hebreos 11:1, 6, leingui.
5. Jehovahuagma caillayashaga ¿ima ali causaitata charishun?
Jehovaga paita llaquiccunatami cuiran. Diosca mana saquingachu ñucanchi huiñai causaita, paita quirinatas chingachinauchun nisha (Salmo 91:1, 2, 7-10, NM). Diosca yachachi tucunchimi, ama yapacta ungusha, cushi causanauchun nisha. Astahuambas Diosca alita causangahuami yachachin. Salmo 73:27, 28, NM; Santiago 4:4, 8, leingui.


text:
Wp/qug/Inlish shimi
Inlish shimi (Inlish shimipi : English) shuk Europamanta shimimi kan. Chay shimika Inglaterra mamallaktamantami kan. Kunan pachapi, tawka mamallaktakunapi runakunaka chay shimita rimanakun : Shukllachishka America Suyukunapi, Reino Unido mamallaktapi, Canadá mamallaktapi, Australia mamallaktapi, shuk Africapi Asiapipash mamallaktakunapipash. Kunan pachapi, Inlish shimipi kimsaniki ashtawan rimashka shimimi kan.
Rimaykuna[edit]
Verbos nishkakunaka kashna tikrachishami kan:
Kunan pachapi, tawka mamallaktunapi, Inlish shimika ashtawan yachachishkami kan. Kapak Inlish shimipi killkakkunaka chaykunami kan: William Shakespeare, Virginia Woolf, James Joyce, Mark Twain, Ernest Hemingway, Salman Rushdie, ashtawan shukkunapashmi.


text:
Wp/qug/Jesu Kristu
Jesu Kristu, icha Kristu, Jesus Nazareth llaktamanta, -7 icha -5 watapi wacharishka, icha 30 watapi wañushka, shuk Galiliya llaktamanda Judiyu runami karka. Paypak shukniki kimsa chunka watamanta, mana ashta yachanchik. Chay kipa, Biblia kamuka payka Galiliya llaktapi hatun yachakmi karka nin. Biblia kamuka nin, payka runakunamanta unkuykunata sakinata usharka, tantakunata mirachinata usharka, ashtawan shuk hatun sumak imakunata usharka. Paypa Mamaka María shutimi karka, paypa taitaka José shutimi karka.
Ashtawan kimsa chunka watata charikpika, Romanoskunaka payta shuk kruspi clavoskunawan churashka wañurka, chay kipa pamparka. Chay kipa, Kristianu runakuna nin paypa pampamanta llukshirka, hawa pachaman rirka. Kristianu iñiypi, payka Apunchikpa churimi kan, Apunchik shinami kan. Chay iñiypi, Apunchik, Kristu, espíritu santo yuyaywan kimsami kan, shinapash shukllami kan. Kunan pachapi, Tukuy kristiyanukunaka payka Apunchikpak churimi yuyan, paypa Apunchikpa aycha shinami kan.


text:
TÄPAKOQ (YACHAKUNAPAQ) MARZU 2014
Kë yachatsikïchömi yachakushun imanö munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurëta y imanö kushi kushilla. Jina yachakushunmi edäyashqa familiantsikkunata y cristiänu mayintsikkunata imanö cuidanapaq
Imanötaq mana creikoq familiantsikpa shonqunman chashwan
¿Imatataq yachakuntsik Jesus familiankunata imanö tratanqampita? ¿Imanötaq juk religionyoq o Diosman mana creeq familiantsikkunata religionnintsikpita parlapashwan?
Munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta rurashun
Juk chikimaqnintsikmi kan y pëmi munënintsikta jaqirir puëdinqantsikta ruranata imëkanöpa michämënintsikta munan. Kë yachatsikïmi yanapamäshun pï kanqanta musyanapaq y Bibliata utilisar vencinapaq.
¿Imatataq ruranantsik kushi kushilla kanantsikpaq?
¿Imanirtaq mëtsikaq nunakuna mana alli pensëkunawan alli tsaränakuyan? Kë yachatsikïmi yanapamäshun kikintsikpaq mana alli pensëkunata imanö vencinapaq Biblia yanapamanqantsikta.
Familiachö Diosta Adorana Höra: ¿Imatataq rurayanman mas kushikïpaq kanampaq?
Rikäri më tsë markachö teytakuna Familiachö Diosta Adorana Hörata imanö rurayanqanta, y mas kushikïpaq kanampaq imakunata ruranëkipaq kaqta yachakuri.
Edäyashqakunata respetashun
¿Imanötaq Dios rikan edäyashqakunata? ¿Imatataq wamrankuna rurayänan edäyashqa teytankunata cuidayänampaq? ¿Imanötaq congregacionchö kaqkuna edäyashqakunata cuentaman churar respetayanqanta rikätsikuyanman?
Edäyashqakunata cuidashun
Teytakuna y wamrankunam puntallapitana alistakuyanman “mana alli tiempukuna” manaraq chämuptin. ¿Imanöraq tsë problëmakunata altsëta puëdiyanman?
¿Awmi nirirku Manam ninki?
Cristiänukuna parlayanqantam cumpliyänan. Rikäri apostul Pablu ruranqanta. Peru ¿ima precisaq cäsu kaptinqa? Apostul Pablu ruranqanmi yanaparinqa.


text:
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Kay willañiqiqa
Creative Commons nisqap hayñiyuqpa sutin willay 3.0 mana apasqa saqillayninwanmi saqillasqa.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/3.0 CC-BY-3.0 Creative Commons Attribution 3.0 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 17:19 31 dis 2007 2576 × 1932 (2,02 MB) Elemaki {{Information |Description=Diablada en el Carnaval de Oruro |Source=self-made |Date=2007 |Author= Elemaki |Permission= |other_versions= }} Category:Bolivia Category:Oruro Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq 4 p'anqakunam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
en.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Pallqaqucha
Pallqaqucha (kastilla simipi: Laguna Palcacocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi, Waras llaqtamanta 23 km karum.
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpa pachapaqariypis huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'utas Hiraquchatapas llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywaspa thuñichispa suqta, qanchis waranqa runatas wañuchirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ishinka
- Pallqarasu (6.274 m)
- Pukaranka (6.156 m)
- Ranrapallqa
- Waskaran mama llaqta parki
- Waylas


text:
Luigi Galvani
Luigi Aloisio Galvani (Latin: Aloysius Galvani) sutiyuq runaqa (9 ñiqin tarpuy killapi 1737 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1798 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk Italya mama llaqtap Hampikamayuq wan pachaykamay yachaqsi karqan.
Yaya: Domenicoo Galvani; Mama: Barbara Foschi.
Ñawpa warmi: .
Churinkuna ():
Alma mater: Bologna Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luigi Galvani.


text:
Binidiktu II
San Binidiktu II, Binidiktu II iskay ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. II, Italya simipi: Benedetto II) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 7 ñiqin aymuray killapi 685 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
26 ñiqin inti raymi killapi 684 watapi watamanta 7 ñiqin aymuray killapi 685 watapi watakama Tayta Papam.
1964 watamanta Kathuliku santu.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu II.


text:
Shuyturahu
Shuyturahu nisqaqa (Allpamayu urqu nisqapas, kastilla qillqaypi: Alpamayo) Piruw mama llaqtapi huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi, Yuraqmarka distritupi.
Pikchunqa mama quchamanta 5.947 mitrum aswan hanaq.
Hatun chullunkunpi Hankarurish sutiyuq qucham. Chay Hankarurishpiqa Allpamayu sutiyuq mayum paqarin.
Shuyturahu ñiqpiqa Kulliqucham.
Urquqa kastilla simipi sutinta Allpamayu sutiyuq ayllu llaqtachamantam chaskirqan.
Tiksimuyuntinpi lliwmanta aswan sumaqsi urqu, chay hinatam UNESCO nisqa mamallaqtapura tantanakuypa nisqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Artisunrahu
- Chawpikallki
- Kitarahu
- Pisqu
- Pukahirka
- Qaras
- Shaprarahu
- Santa Krus
- Tawllirahu
- Tullparahu
- Parun qucha


text:
Zamora Chinchipi marka
Zamora Chinchipi marka nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk markam. Uma llaqtanqa Zamora llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Podocarpus mama llaqta parki - Yakuri mama llaqta parki
- Urqukuna: Zamora Chinchipi - Congüime
- Mayukuna: Mayu-Chinchipi mayu - Nangaritza mayu - Zamora mayu
- Quchakuna: Cisam quchakuna
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun kitinmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Zamora Chinchipi markapiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku. [1] Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Saraguro llakta (kichwa simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zamora Chinchipi marka.