text: 1Chaykuna nisqan qhepatan Jesusqa Cedrón wayq'onta chimpaman yachachisqankunapiwan rirqan. Chaypin huk huerta karqan, chaymanmi Jesusqa haykurqan yachachisqankunapiwan. 2Payta hap'ichiq Judaspas chay cheqastaqa rikurqanmi. Chaypin Jesusqa yachachisqankunapiwan sapa kuti huñukullaqpuni. 3Chay huertamanmi Judasqa pusarqan sacerdote umallikunaq fariseokunaq kachasqan Dios yupaychana wasi guardiakunata Roma llaqta soldadokunatawan. Paykunan rirqanku lamparakunantin, nina k'anchakunantin, armakunantin ima. 4Chaymi Jesusqa tukuy imaymana payta sucedenanta yachaspa ñawpaqman lloqsimurqan, hinaspan paykunata tapurqan: –¿Pitan maskhashankichis? nispa. 5Paykunataq nirqanku: –Nazaret llaqtayoq Jesustan, nispa. Jesustaq kutichirqan: –Ñoqan kani, nispa. Jesusta hap'ichiq Judaspas paykunawanmi kasharqan. 6“Ñoqan kani” niqtintaq qhepanpamanta kutispa pampaman kumpakurqanku. 7Jesusqa wakmantan tapullarqantaq: –¿Pitan maskhashankichis? nispa. Paykunataq nirqanku: –Nazaret llaqtayoq Jesustan, nispa. 8Chaymi Jesusqa nirqan: –“Ñoqan kani” niykichisñataq. Ñoqata maskhawankichis chayqa, paykunaqa ripullachunku, nispa. 9Chay hinapin hunt'akurqan: “Qowasqaykikunamantaqa manan mayqellantapas chinkachirqanichu”, nispa Jesuspa nisqan. 10Hinaqtinmi Simón Pedroqa espadayoq kaspa, chaywan uma sacerdoteq kamachinta waqtaspa, paña ninrinta qhorurqorqan. Chay kamachiqa Malco sutiyoqmi karqan. 11Chaymi Jesusqa Pedrota nirqan: –Espadaykita waqaychananman churapuy. Yayaypa qowasqan ñak'arinaytaqa, ¿manachu chaskiyman? nispa. 12Hinaqtinmi soldadokunaqa, umallinkupiwan, Dios yupaychana wasi guardiakunapiwan Jesusta hap'ispa watarqanku, 13hinaspa Caifaspa suegron Anaspamanraq aparqanku, Caifasqa chay wata uma sacerdoten kasharqan, 14judío runakunatataq yuyaychasqa: Aswan allinmi huk runalla suyunchispa rantinpi wañunan, nispa. 15Simón Pedron huknin yachachisqa-masinpiwan Jesuspa qhepanta rirqan. Chay yachachisqaqa uma sacerdoteq reqsisqanmi karqan, chaymi Jesuspa qhepanta uma sacerdoteq pationman haykurqan. 16Pedrotaq ichaqa hawallapi sayasharqan, punku qayllapi. Hinan uma sacerdoteq reqsisqan kaq yachachisqaqa lloqsimuspa punku qhawaq warmita valekuspa Pedrota pusaykurqan. 17Hinaqtinmi punku qhawaq warmi kamachiqa Pedrota nirqan: –¿Qanpas manachu chay runaq huknin yachachisqan kanki? nispa. Paytaq nirqan: –Manan ñoqachu kani, nispa. 18Kamachikunataq Dios yupaychana wasi guardiakunapiwan chirimusqanrayku ninata hap'ichikuspa sayaykuspa q'oñikusharqanku. Pedropas paykunawanmi sayaykuspa q'oñikushallarqantaq. 19Uma sacerdoten Jesusta tapurqan yachachisqankunamanta yachachikuyninmantawan. 20Jesustaq payta nirqan: –Ñoqaqa sut'ipin lliw runaman rimarqani, hinallataq yachachirqani sinagogapipas, Dios yupaychana wasipipas, chaykunapin llapa judío runakuna huñukurqanku, manan imatapas pakapiqa rimarqanichu. 21¿Imaraykutaq ñoqata tapuwanki? Tapuy uyariwaqniy runakunata, imatachus paykunaman nisqayta. Paykunan yachanku ñoqaq ima nisqaytapas, nispa. 22Chayta Jesús niqtinmi, Dios yupaychana wasi guardiamanta huknin chaypi kashaq Jesusta uyapi ch'aqlarqan: –¿Chay hinatachu uma sacerdoteta kutichinki? nispa. 23Jesustaq payta nirqan: –Mana allinta rimani chayqa, niway mana allin rimasqayta, allintachus rimani chayri, ¿imanaqtinmi ch'aqlawanki? nispa. 24Chaymatataq Anasqa watasqata Jesusta uma sacerdote Caifasman apachirqan. 25Simón Pedroqa kaqllan sayaykuspa q'oñikusharqan. Hinan payta nirqanku: –¿Manachu qanpas chay runaq huknin yachachisqan kashanki? nispa. Pedrotaq negakuspa: –Manan ñoqachu kani, nirqan. 26Chaymantataq uma sacerdoteq hukkaq kamachin payta nirqan: –¿Manachu Jesustawan huertapi rikurqayki? nispa. Chay kamachiqa Pedroq ninrita qhorusqan runaq ayllunmi karqan. 27Chaymi Pedroqa wakmanta negakurqan. Chayllamanmi galloqa waqamurqan. 28Caifaspa wasinmantan Jesustaqa Pilatoq kamachikunan wasiman aparqanku. Tutallamanta kaqtinmi judío runakunaqa chay wasiman mana haykurqankuchu, Pascua mikhunata mikhunankupaq mana qhellichakunankurayku. 29Chaymi Pilatoqa paykunaman lloqsispa tapurqan: –¿Imamantan kay runata huchachankichis? nispa. 30Paykunataq Pilatota nirqanku: –Allin ruwaq runa kaqtinqa, manachá entregaykikumanchu karqan, nispa. 31Hinan Pilatoqa paykunata nirqan: –Qankuna payta apaspa kamachikuy simiykichisman hina juzgamuychis, nispa. Judío runakunataq payta nirqanku: –Ñoqaykuqa manan pitapas wañunanpaq huchachanaykupaqqa atiyniyoqchu kayku, nispa. 32Chaymi karqan imaynatachus wañunanta entiendechispa Jesuspa nisqan simi hunt'akunanpaq. 33Pilatotaq wakmanta kamachikunan wasiman haykurqan, hinaspan Jesusta waqyaspa tapurqan: –¿Qanchu judío runakunaq reynin kanki? nispa. 34Jesustaq payta nirqan: –¿Qanchu chaytaqa nishawanki? Icha, ¿hukkunachu ñoqamanta nirqasunki? nispa. 35Chaymi Pilatoqa nirqan: –¿Ñoqari judío runachu kani? Llaqta-masiykikunan sacerdote umallikunapiwan ñoqamanqa qanta entregawanku. ¿Imatataq ruwarqanki? nispa. 36Jesustaq nirqan: –Qhapaqsuyuyqa manan kay pachamantachu, kay pachamanta kanman chayqa, serviqniykunachari maqanakunkuman, judío runakunaman mana entregasqa kanaypaq, aswanpas qhapaqsuyuyqa manan kay pachamantachu, nispa. 37Chaymi Pilatoqa payta nirqan: –Chay hinaqa, ¿reypunichu qan kanki? nispa. Hinan Jesusqa nirqan: –Arí, ninkiñan rey kasqaytaqa. Cheqaq-kayta willanaypaqmi ñoqaqa nacerqani, chaypaqmi kay pachamanpas hamurqani. Pipas cheqaq-kaymanta kaqqa kunkaytan uyarin, nispa. 38Chaymi Pilatoqa payta nirqan: –¿Imataq cheqaq-kayri? nispa. Hinaspan huktawan judío runakunaman lloqsispa nirqan: –Manan ima huchatapas kay runapiqa tarinichu. 39Costumbreykichisman hinan Pascua Fiestapi huk presota kacharinay. ¿Munankichischu judío runakunaq reyninta kacharinayta? nispa. 40Hinan wakmanta llapanku qaparirqanku: –Ama chay runataqa kachariychu, aswanpas Barrabasta kachariy, nispa. Barrabasqa suwan karqan.


c: text/html

text: 1Chantá Moiseswan, tukuy kurajkunawan israelitasta kay jinata kamacherqanku: Kasuychej tukuy kamachisqasta, kunan qoshaykichej, chaykunata. 2Maypachachus Jordán Mayuta chimpaspa, chayankichej Señorniykichej Tata Dios qosonqachej, chay jallp'aman chaypacha, jatuchaj rumista oqharinkichej, calwantaj lluch'iykunkichej. 3Chay rumispi kay tukuy kamachisqasniyta qhelqankichej chay jallp'aman chayaytawankama, maypichus lechewan misk'iwan yaku jina purishan, chayman. Chay jallp'ata Señorniykichej Tata Dios qosonqachej ñawpa tatasniykichejman nisqanman jina. 4Ajinata Jordán Mayuta chimpaytawankama, kunan kamachisqasuykichejman jina chay rumista sayachinkichej Ebal Orqo patapi, calwan lluch'ispa. 5Chaypitaj Señorniykichej Tata Diospaj uj rumi altarta ruwankichej mana ch'eqospalla. 6Ajinamanta altartaqa mana ch'eqosqa rumismanta Señorniykichej Tata Diospaj ruwankichej. Chay patapitaj q'olachina jaywanasta Señorniykichej Tata Diosman jaywankichej. 7Chantá jaywallankichejtaj allinyakuy jaywanastapis. Chaypitaj Señorniykichej Tata Diospa ñawpaqempi mikhunkichej, kusikunkichejtaj. 8Kunan qankunaman willashani, kay kamachisqastaqa chay rumispi sumaj sut'ita qhelqankichej, nispa nerqa Moisesqa. 9Chantá Moisesqa, sacerdote levitaswan khuska israelitasman kay jinata nillarqankutaj: Ch'inyakuychej, israelitas, uyariychejtaj kayta: Kunan qankunaqa Señorniykichej Tata Diospa ayllunman tukunkichej. 10Chayrayku qankunaqa Payta uyarinaykichej tiyan; kamachisqasninta, leyesnintawan junt'anaykichej tiyan, kunan kamachishaykichej, chaykunata. 11Chay p'unchaypacha Moisesqa israelitasman kay jinata kamacherqa: 12Jordán Mayuta chimpajtiykichejkama, bendicionta parlarinankupajqa Gerizim Orqoman wicharenqanku kay ayllus: Simeón ayllu, Leví ayllu, Judá ayllu, Isacar ayllu, José ayllu, Benjamín ayllu ima. 13Maldicionta parlarinankupajtaj Ebal Orqoman wicharenqanku kay ayllus: Rubén ayllu, Gad ayllu, Aser ayllu, Zabulón ayllu, Dan ayllu, Neftalí ayllu ima. 14Chantá levitasqa sinch'ita parlaspa, tukuy israelitasman kay jinata nenqanku: 15Maldecisqa kachun imallamantapis lantita ruwajqa, pakayllamanta yupaychanampaj. Chay runaj makinwan ruwasqanqa Tata Diospa ñawpaqempi ancha millay, nispa. Chayta uyarispataj, israelitas nenqanku: Ajina kachun, nispa. 16Maldecisqa kachun pichus tatanta, mamanta pisipaj qhawajqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 17Maldecisqa kachun qayllampi kaj runa masimpa jallp'anman lindenta suchuchejqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 18Maldecisqa kachun uj ciegota ñanninmanta pantachejqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 19Maldecisqa kachun juiciopi runaspaj mana cheqanta ruwajqa, forasteropaj, chayrí viudapaj, chayrí wajcha wawaspaj ima. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 20Maldecisqa kachun tatampa warminwan puñuykojqa, p'enqaypi tatanta rikhurichisqanrayku. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 21Maldecisqa kachun ima animalwampis warmiwan jina kajqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 22Maldecisqa kachun tatanmanta pananwan, chayrí mamanmanta pananwan puñuykojqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 23Maldecisqa kachun warmimpa mamanwan puñuykojqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 24Maldecisqa kachun runa masinta pakayllamanta wañuchejqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 25Maldecisqa kachun mana juchayoj runata wañuchinampaj qolqeta jap'ejqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa. 26Maldecisqa kachun Diospa kay tukuy nisqasninta mana kasojqa, manataj ruwajqa. Tukuy israelitastaj nenqanku: Ajina kachun, nispa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Jerusalencho cag wactsa waugui-panicunapag ofrendata shuntarga shuntapäcuy Galacia provinciacho caycar yätsishgänogla. 2Paycunata yätsir caynogmi nergä: Semäna arur gänapacushgayquipita cada domingo shuntapäcunqui ofrendata. Tsayta shuntanqui noga chämuptë camarishga caycagta entregamänayquipag. Ama shuyaraytsu noga chämuptërag shuntapäcunayquipag. 3Tsaynogpis Jerusalenman shuntashgayqui ofrendata apananpag juc ishcay wauguicunatapis acrapäcuy. Quiquë chaycamurnami paycunapag cartata rurashag Jerusalenman ofrendata apaptin waugui-panicuna chasquicunanpag. 4Nogapis aywanäpag camacaptenga paycunawanmi aywashagpag. 5Gamcuna cagman shamur Macedonia provinciaparagmi tumamushag. 6Chayaycamorga capasmi hasta tamya quilla pasananyag tsaycho täshagpag. Tsaypitanami gamcuna yanapamanqui waquin marcacunamanpis aywanäpag. 7Manami pasädalaga gamcunata watucuyta munätsu. Tsaypa trucanga Tayta Diosnintsi munaptin gamcuna cagcho täshagragmi. 8Tsay nishgänog cay Efesupita shamushag Pentecostés fiesta ushaycuptinragmi. 9Runacuna chiquiycämaptinpis Tayta Diosnintsi yanapaycämanmi cay marcacunacho ali wilacuyninta wilacunäpag. Tsaynog wilacuptëmi atsca runacuna Jesucristuta chasquicurcaycan. 10Wauguintsi Timoteupis noganogmi Jesucristupa wilacuyninta wilacur puriycan. Gamcuna cagman pay chämuptin cushishgala chasquicärinqui. 11Paytaga maygayquipis manacagman ama churaytsu. Shumag chasquicäriptiquega cushishgami noga cagman cutimongapag. Nogacunapis payta caycho shuyarpaycämi. 12Gamcuna cagman waquin wauguicuna shamuptinmi Apolusta ruwacorgä paycunawan juntu shamunanpag. Tsaynog ruwacuycaptëpis pay manami shamuyta camäpacushgatsu. Capas nircurrag shamonga. 13Imapitapis alcäbu capäcuy. Imanog nacarpis Tayta Diosnintsi munashgannog cawapäcuy. Tsaynogla imatapis mana mantsacuypa Tayta Diosnintsiman imaypis yäracäriy. 14Pï-maywanpis cuyanacur shumag cawapäcuy. 15Waugui-panicuna, musyapäcunquimi wauguintsi Estéfanas castancunawan Acaya provinciacho Jesucristuta puntata chasquicushganta. Tsaypita-patsami paycuna Tayta Diosnintsi munashgannog cawarcaycan. Tsaymi paycunaga waugui-panicunata imachöpis yanaparcaycan. 16Paycunanog cagcunataga pitapis cäsucäriy. 17Estéfanas, Fortunato y Acaico gamcuna cagpita watucamag chaycamuptin pasaypami cushicushcä. 18Gamcunata shacyätsishushgayquinoglami nogacunatapis paycuna shacyätsimashga cushishgala Jesucristupa wilacuyninta wilacunäpag. Paycunata shumag respitanqui. 19Cay Asia provinciacho caycag waugui-panicunapis gamcunapag salüdunta apatsicamunmi. Tsaynogpis Aquila y Priscila y wayincho juntacag waugui-panicunapis gamcunapag salüdunta apatsicamunmi. 20Tsaynogla chasquicäriy lapan waugui-panicunapa salüdunta. Gamcunapis shumag wamayänacushpayqui saludanacäriy. 21Cay cartata dictashgänog juc escribipämashga captinpis ushanantaga quiquëmi escribimö. 22Pipis Jesucristuta mana cuyag cäga infiernuman gaycushgami canga. ¡Señor Jesucristo cutimunanpagnami caycan! 23Señornintsi Jesucristo yanapayculäshunqui imaypis ali cawapäcunayquipag. 24Jesucristuman yäracog mayë captiquimi lapayquipag salüdöta apatsicamö. [Amén.]


text: 1Tyicuan ta chiñi̱ noo ndusu ñihi cha quita̱ vehe ñuhu nu nyaá Nyoo. Ta catyí chi chi ndɨ ucha ángel cuan: ―Cua̱han ndo cua coyo ndo cha ñohó chichi copa chiña sɨquɨ ñáyɨvɨ iyó sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱, vatyi Nyoo cutachi tuñi ra chi ñu ―catyí ndusu cuan. 2Ángel cha xihna ri cuan chaha̱n ra ta coyo̱ ra cha ñohó chichi copa cuan sɨquɨ ñáyɨvɨ cha nyaá tuñi quɨtɨ quiñi caa cuan chi, ñu cha sacahnú xiñahñu tɨ. Ta quitá noo nu cahvi xaan chi ñu, ta uhvi xaan. 3Ta ángel cu uvi cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra nu tyañuhu. Ta ndutya tyañuhu cuan nanduvi̱ nɨñɨ tari nɨñɨ noo ndɨyɨ, ta tandɨhɨ cha nyitó chichi tyañuhu cuan cachihi̱. 4Ta ángel cu uñi cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra sɨquɨ yuvi nahnu ta sɨquɨ ndohyo ndutya ta cananduvi̱ chi nɨñɨ. 5Tyicuan ta chiñi̱ cha cahán ángel cuenda ndutya tyehe caa: ―Sutu Mañi yuhu, yoho cuvún noo ra vaha vatyi tachí tuñun chi ñáyɨvɨ tyehe caa, Sutu Mañi yuhu, Nyoo ii cuvún ta iyón vityin ta nu quichaha tandɨhɨ. 6Vatyi maa ñu cachatɨ ñu nɨñɨ ñáyɨvɨ cuendon ta nɨñɨ ra cacuví profeta cuendon. Ta vityin yoho tari cha cunasacohun nɨñɨ chi ñu vatyi tyicuan caa tahán chi chi ñu ―catyí ángel cuan. 7Ta chiñi̱ tiqui vatyi caha̱n noo cha cahán ityi nu nyaá arta Nyoo tyehe caa: ―Ndicha, Sutu Mañi yuhu Nyoo, iyó tandɨhɨ tunyee iñi chuun. Vityin cha yaha̱ tachi tuñun chi ñáyɨvɨ chihin cha ndicha ta chihin cha ndaa ―catyí cuan. 8Ta ángel cu cumi cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra nu ñanyii. Ta chicoo̱ ityi chi ñanyii cuan vatyi cahmi chi chi ñáyɨvɨ chihin ñuhu̱ chi. 9Ta tandɨhɨ ñu, quiñi xaan chahmi̱ ñanyii chi ñu. Soco ña canasama̱ ñu cuhva iyó ñu, ni ña casacahnu̱ ñu chi Nyoo. Ta caha̱n ña vaha ñu sɨquɨ Nyoo ra cuví sanyehe tɨndoho chi ñu tyehe caa. 10Ta ángel cu ohon cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra sɨquɨ tyayu quɨtɨ quiñi caa cuan. Ta nduñaa ri nu nyacá ñaha tɨ. Ta ñáyɨvɨ cuenda tɨ, nyacua nacachi yɨhɨ ñu yaa ñu cha cuenda cha nyehé xaan ñu cha uhvi. 11Soco ni tyicuan caa ta ña sandɨhɨ̱ ñu cha sacuví ñu cha ña vaha. Ta caha̱n ña vaha ñu sɨquɨ Nyoo ra nyaá andɨvɨ cha cuenda cha uhvi chi ñu ta cha cuenda nu cahvi chi ñu. 12Ta ángel cu iñu cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra sɨquɨ yuvi cahnu Eufrates. Ta yuvi cuan na ityi chi tacuhva vatyi nuña noo ityi cha yaha ra cacuví rey cha vachi coyo ityi nu caña ñanyii. 13Tyicuan ta nyehi̱ cha quita̱ yuhu quɨtɨ quiñi caa cuan ta yuhu coo cahnu cuan ta yuhu ra cuví profeta cuendu. Vatyi caquita̱ coyo uñi tahan tatyi ña vaha yuhu ra cuan. Tari caá sahva caá tatyi ña vaha cuan. 14Ican ihya cuví tatyi cuihna cha casacuví milagru nahnu. Ta quita̱ coyo chi vatyi sandu ɨɨn ri chi tandɨhɨ rey cha iyó sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱, vatyi cacañi tahan ra quɨvɨ cusañaha Nyoo tyi iyó tandɨhɨ tunyee iñi chi ra. 15Ta catyí Nyoo: ―Nye̱he ndo vatyi yuhu cha vachi tari noo ra suhu. Vatyi sana ri iñi ndo ta quɨhvɨ ra suhu vehe ndo. Sɨɨ xaan cucuvi chi ñáyɨvɨ nyatú tuhva ri quɨvɨ quichi. Ta vii cumí ñu sahma ñu (o cuñí chi catyí añima ñu) tacuhva cha ma cuvityiyaa ñu nu cua quichi, ta ma cucahan nuu ñu, catyí Nyoo. 16Ta cundu ɨɨn ri ra cacuví rey nu nañí chi chihin sahan hebreo Armagedón. 17Tyicuan ta ángel cu ucha cuan coyo̱ ra cha yɨhɨ́ chichi copa ra nu tatyi, ta nya vehe ñuhu andɨvɨ nu nyaá Nyoo nu tyayu ra, quita̱ noo ndusu chaa xaan ta catyí chi: ―Cha cuvi̱ vityin ―catyí ra. 18Tyicuan ta vaa ri maa cuví ta cahán savi ta quɨhvɨ́ tacha. Ta ñihi xaan taa̱n sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱. Ta ndaha chicoo̱ ñáyɨvɨ sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱, ta ña tuhva taan cha ñihi xaan tyicuan caa. 19Ta nu taa̱n cuan ndata ñuu cahnu cuan, uñi nu ndata. Ta tandɨhɨ ca ñuu sɨquɨ ñuhu ñayɨvɨ̱ canacoyo̱. Ta Nyoo nɨcoho̱n iñi ra chi ñuu cahnu Babilonia cuan vatyi quiñi xaan sacuví ñu. Ta sanyehe̱ xaan ra tɨndoho chi ñu vatyi cuxaan xaan ra chi ñu. 20Tandɨhɨ ñuhú cha iyó chichi tyañuhu ta tandɨhɨ yucu, ndɨhɨ cuanaa. 21Ta nahnu xaan tucu savi yuu coon ityi andɨvɨ sɨquɨ ñáyɨvɨ. Ta vee xaan. Tari noo cha uvi xico kilu vee noo noo savi yuu cuan. Ta ñáyɨvɨ caha̱n ña vaha ñu sɨquɨ Nyoo cha cuenda tɨndoho savi yuu cuan, vatyi cuví chi noo tɨndoho cahnu xaan cha cuenda ñu.


text: 1Yañi, tatu nanyehé yo sacuví noo tahan yo cuatyi. Nya yo cha ñihi nyaá yo chihin Tatyi Ii Nyoo tyi̱nyee yo chi ñu na ndunyee ñu inga chaha. Soco cuñí chi cahán vii yo chihin ñu chihin cha vita iñi yo. Ta cuñí chi sahá yo cuenda chi yo coto nducu nyehe tucu cuihna chi maa yo. 2Na tyinyee yo chi tahan yo ñáá cha cuví chi ñu. Tatu tyicuan caa sacuví yo, quichahá vaha yo chi ra Cristo cuví cuan. 3Tatu nya noo yo cuñí maa yo vatyi cahnu ñu cuví yo, ta ñahri ñu cuví yo, suri chi maa yo sandaví ñaha yo. 4Ma saha yo tuhun tyi vaha yo tari vaha noo hermano cha vaha chicá chihin Nyoo. Nasaha xihna yo cuenda tatu vaha cha nyacuví yo. Tyicuan ta coto yo tatu vaha sacuví yo ta cusɨɨ cuñi yo. 5Vatyi tahán chi cunyee noo noo yo ñáá ndɨhɨ cha tyisó Nyoo sɨquɨ yo. 6Ta cuñí chi tyinyeé ndo chihin cha chiñuhú chi ra cha sañahá tuhun Nyoo chi ndo. 7Ta ma sandavi ñaha ndo chi ndo. Nyoo yori cuví cuacu nyaa chi ra. Vatyi tandɨhɨ cha tachí ñáyɨvɨ, ican cuan cunaquehén ñu. Vatyi tatu sacuví ñu cha vaha, cha vaha naquehén ñu. Soco tatu sacuví ñu cha ña vaha, cha ña vaha cuñihi ñu. 8Tatu noo ñáyɨvɨ nyacuví ñu cuhva ña vaha cha cuñí coño ñuhu ñu, suri maa cha sacuví ñu cusatɨvɨ chi chi ñu. Soco tatu nyacuví ñu cuhva cuñí Tatyi Ii Nyoo, Tatyi Ii Nyoo cucuhva noo ñayɨvɨ̱ chaa cha ma naa ca maa tyi coo ñu. 9Yucuan chaha ma cutatu yo cha sacuví yo cha vaha. Vatyi tatu ma ndu uvi iñi yo, coo quɨvɨ ta naquehen yo cha vaha. 10Yucuan chaha tahan ri chaha cha chahá chi cuhva, na sacuvi yo cha vaha chihin tandɨhɨ ri ñáyɨvɨ. Ta cha xihna cuii ri sacuvi yo cha vaha chihin ñu yɨhɨ́ cuenda Nyoo. 11Nye̱he ndo ñana cha nahnu letra tyaí chihin ndahi nu tutu ihya vityin. 12Ñu cha cuñí sanɨñɨ́ chi ndo vatyi sacuvi ndo costumbre circuncisión, sanɨñɨ́ ra chi ndo vatyi cuñí ra cuvaha ra nuu ñáyɨvɨ. Ña cuñí ra nyehe ra tɨndoho cha cuenda ra Cristo, ra chihi̱ nu cruzi. 13Vatyi ni maa ra cha sacuvi̱ ra costumbre circuncisión cuan ta ña quichahá ra tandɨhɨ cha catyí ley. Soco cuñí ra cha sacuvi nyoho costumbre cuan. Vatyi tyicuan caa ta cuví sacahnu ra chi ra vatyi sacuví ndo cuhva catyí ra. 14Soco yuhu ña cuñí sacahni chii cha cuenda ñáá ndɨhɨ tuhun. Soco sɨɨ xaan cuñí cha chihi̱ Sutu Mañi yo Jesucristo nu cruzi cha cuenda yuhu. Vatyi cha cuenda cha chihi̱ ra nu cruzi, tari quɨvɨ cha yaha̱ chihi̱ cha quiñi caa cha iyó ñayɨvɨ̱ ihya. Ta cha yaha̱ chihi̱ tucu mai cha cuenda cuan. 15Vatyi tatu nyicón yo chi ra Cristo Jesús, ña nɨñɨ xaan cha sacuvi̱ yo costumbre circuncisión o cha ña sacuvi̱ yo. Noo cha nɨñɨ ca, cha nanduví yo noo ñáyɨvɨ chaa. 16Tandɨhɨ ndo cha iyó ndo tyehe caa, na̱quehen ndo cha taxi ri coo añima ndo. Ta na cundahvi cuñi ra nyehe ra chi tandɨhɨ ndo, ñu cha ndicha cuví ndo ñáyɨvɨ cuenda ra. 17Cha vityin ta nu cuahán chi ityi nuu ca, ni nonga ndo ta ma cuhva ca ndo tɨsɨhɨ chii. Vatyi tandɨhɨ pehla cha nyaá coño ñuhi, cuñí chi catyi vatyi ndicha cha cuví yuhu noo ra chicá tyiño Sutu Mañi yo Jesús. 18Yañi, Sutu Mañi yo Jesucristo na nasoco chi tandɨhɨ ndo. Ta tyicuan caa na cuvi chi.


text: 1Jesusqa nillarantaqmi: —Noqan cheqaq uvas plantaqa kani. Dios Taytaytaqmi chakra llank'aq. 2Sichus noqapi kaq mayqen ramapas mana ruruqtinqa, Dios Taytaymi chay ramataqa takaspa wikapan. Ichaqa ruruq ramatañataqmi, sumaqta podaspa limpian astawan rurunanpaq. 3Saynan qankunaqa ña limpioña kashankichis, kay yachachisqaykunata uyarispa kasukusqaykichisrayku. 4Sichus qankuna noqawan huklla kankichis chayqa, noqapas qankunawanmi huklla kasaq. Hinaspapas ñan qankunaqa yachankichishña, huk rama allinta rurunanpaqqa uvas sach'apin kanan; uvas sach'api mana kaspaqa, manan rurunmanchu. Saynallataqmi qankunapas sichus noqawan huklla mana kaspaykichisqa, manan ni imatapas Diospaq hinaqa ruwayta atiwaqchishchu. 5Noqan chay uvas sach'aqa kani. Qankunataqmi chay uvas sach'apa ramankuna kankichis. Pipas noqapi kashan chayqa, hinallataq noqapas paypi kashani chayqa, paymi chay uvas sach'a hina ashkata rurunqa. Ichaqa noqamanta pipas rakikuspaqa, manan kikillanmantaqa ni imatapas ruwaytaqa atinmanchu. 6Sichus pipas noqamanta rakikuqqa, takasqa ch'aki rama hinan ninaman wikch'uyusqa kanqa; hinaspan chaypi k'anasqa kanqa. 7Sichus qankuna, mana ishkayaspa, noqapi allinta creenkichis, hinallataq yachachisqaykunatapas kasukunkichis chayqa, tukuy ima mañakusqaykichistapas chashkinkichismi. 8Qankuna allinta kawsaspa, sumaqta ruruqtiykichismi, Diosqa alabasqa kanqa. Saynapin qankunaqa cheqaq discipuloykuna kankichis. 9Imaynan Dios Taytaypas noqata munakuwan, saynatan noqapas qankunataqa munakuykichis. Saynallataqyá qankunapas ama qonqawaspaykichis noqata munakuwaychis. 10Noqaqa Dios Taytaypa kamachiwasqankunatan kasukuni; chaymi payqa anchata munakuwan. Saynallataqmi sichus qankunapas kamachisqaykunata kasukunkichis chayqa, noqapas wiñaypaqmi qankunataqa munakusqaykichis. 11Kaykunatan qankunaman nishaykichis, qankunapas noqa hina ancha kusisqa kanaykichispaq. 12Ichaqa kunanmi kayta kamachiykichis: Qankunapurayá khuyanakuychis, imaynan noqapas qankunata munakuykichis, chay hinata. 13¿Pitaq kanman ancha hatun munakuyniyoqrí? Chay hatun munakuyniyoq runaqa, amigonkunarayku wañuqllan. 14Sichus noqapa kamachisqaykunata ruwankichis chayqa, amigoykunan kankichis. 15Qankunaqa manañan sirviente runakuna hinañachu kankichis. Ichaqa huk sirviente runaqa patronninpa ima ruwasqantapas manan yachanchu. Chaymi qankunataqa manaña “sirviente runa” nisqaykichishñachu; aswanqa “amigoykuna” nisqaykichishñan. Chaymi noqaqa Dios Taytaypa tukuy ima willawasqankunata, qankunaman willaraykichis. 16Noqataqa manan qankunachu akllawarankichis; aswanqa noqan qankunataqa akllaraykichis. Hinaspan qankunataqa comisionaraykichis, rispa, chay allin rama hina, ashkata rurunaykichispaq, saynapi chay ruruykichis wiñaypaq takyananpaq. Chaymi tukuy imatapas sutiypi mañakuqtiykichis, Dios Taytayqa qosunkichis. 17Noqaqa kaytan kamachiykichis: Qankunapura khuyanakuychis, nispa. 18Jesusqa nillarantaqmi: —Sichus huchallapi kawsaq runakuna cheqnisunkichis chayqa, yuyariychisyá, qankunamanta aswan antestaraqmi, ña noqataqa cheqniwarankuña. 19Sichus qankuna huchapi kawsaq runakuna hina kawaqchis chayqa, huchapi llapallan kawsaq runakunaqa khuyakusunkichismanmi. Ichaqa noqa qankunata akllakusqayraykun, qankunaqa manaña huchapi kawsaq runakunañachu kankichis. Chaymi huchallapi kawsaq runakunaqa cheqnikusunkichis. 20Kay nisqaykunatayá yuyariychis: Wasipi kamachi ruwaq sirviente runaqa manan patronninmantaqa aswan más importanteqa kanmanchu. Chayraykun niykichis, noqa kamachiq kashaqtiy runakuna cheqniwaspanku ñak'arichiwaranku chayqa, qankunatapas chay runakunaqa, noqapa serviqniy kasqaykichisraykun, ñak'arichisunkichis. Ichaqa sichus paykuna noqapa yachachisqaykunata kasukunqaku chayqa, qankunapa yachachisqaykichistapas kasukunqakun. 21Saynataqa ñak'arichisunkichis, noqapi creesqaykichisrayku, hinallataq mandamuwaqniy Diostapas mana reqsisqankuraykun. 22Sichus noqa mana hamuymanchu, nitaq paykunaman ni imatapas willaymanchu chayqa, manachá huchankumantaqa culpayoqchu kankuman karan. Kunanmi ichaqa huchayoq kasqankuta yachakusqankurayku manaña ni ima niytapas atinqakuñachu. 23Pipas noqata cheqniwaqqa, Taytaytapas cheqnillantaqmi. 24Sichus noqa mana ruwaymanchu karan paykuna ukhupi mana pipa ruwasqan milagrokunata chayqa, manachá huchankumantaqa culpayoqchu kankuman karan. Kunanmi ichaqa tukuy milagrokuna ruwasqayta rikushaspankupas, noqata hinallataq Taytaytapas cheqniwanku. 25Ichaqa Bibliapi escribisqa cumplikunanpaqmi kaykunaqa pasashan. Bibliapin nishan khaynata: “Yanqapunin cheqniwanku”, nispa 26Noqan Taytaypa partenmanta Santo Espirituta mandamusqaykichis. Paymi qankunata yanapasunkichis, hinallataq cheqaq kaqkunatapas noqamanta yachachisunkichis. 27Hinaqtinmi qankunapas noqamanta willakunkichis, yachachiy qallarisqaymantapacha noqawan kushka kasqaykichisrayku.


text: 1Isacarpa churinkunanqa tawa karqanku: Tola, Puvá, Jasub, Simrón ima. 2Tolaj churinkunantaj karqanku: Uzí Refaías, Jeriel, Jahmai, Jibsam, Semuel ima. Paykunaqa Tolaj ayllunmanta kurajkuna karqanku, jinataj ñawpa tatankukunamantapacha sumaj wapu maqanakojkuna karqanku. David kawsarqa chaypachata Tolaj mirayninmantaqa tukuypi iskay chunka iskayniyoj waranqa sojta pachajniyoj karqanku. 3Uzijpa churenqa Israhías karqa. Israhiaspa churinkunantaj karqanku: Micael, Abdías, Joel, Isías ima. Tukuyninkupi phishqa kamachejkuna karqanku. 4Ashkha warmiyoj kasqankurayku ashkha churikunayoj karqanku, chayrayku kinsa chunka sojtayoj waranqa runakuna maqanakuman rinankupaj jina karqanku. 5Isacarpa tukuynin wasi ayllunkoj sutinkuta listachisqankuman jinaqa, tukuypi pusaj chunka qanchisniyoj waranqa sumachaj wapu runakuna maqanakupaj jina karqanku. 6Benjaminpa churinkunan kinsa karqanku: Bela, Bequer, Jediael ima. 7Belaj churinkunantaj phishqa karqanku: Esbón, Uzí, Uziel, Jerimot, Irí ima. Tukuy chaykunaqa ayllunkupi kamachejkuna karqanku, jinataj may wapu maqanakojkuna. Sutinkuta listachisqankuman jinaqa tukuypi iskay chunka iskayniyoj waranqa kinsa chunka tawayoj karqanku. 8Bequerpa churinkunan karqanku: Zemirá, Joás, Eliézer, Elioenai, Omrí, Jerimot, Abías, Anatot, Alémet ima. Tukuy chaykuna Bequerpa churinkunan karqanku. 9Sutinkuta listachikusqankuman jina, ayllunkumanta, jinataj ayllumanta kurajninkukunapiwan tukuypi iskay chunka waranqa iskay pachajniyoj wapu runakuna karqanku. 10Jediaelpa churin Bilhán karqa. Bilhanpa churinkunantaj karqanku: Jeús, Benjamín, Ehud, Quenaaná, Zetán, Tarsis, Ahisáhar ima. 11Tukuy chaykunaqa Jediaelpa mirayninmanta karqanku; paykunaqa ayllunkupi kamachejkuna, jinataj wapu maqanakoj rinankupaj jina karqanku. Tukuypi chunka qanchisniyoj waranqa iskay pachajniyoj runakuna karqanku. 12Irpa churinkunan karqanku: Sufam, Hufam ima, Aherpa churintaj Husim karqa. 13Neftalijpa churinkunan karqanku: Jahzeel, Guní, Jézer, Salum ima. Chaykunaqa Bilhaj mirayninmanta kajkuna karqanku. 14Manasespa churinkunan, Siria llajtayoj kaj tanta warmimpi karqanku: Asriel, Maquir ima. Payqa Galaadpa tatan karqa. 15Maquirqa Maacawan casarakorqa; payqa Hufampata, Sufampatawan ayllunkumanta karqa. Maquirpa iskay kaj churintaj Zelofehad sutiyoj karqa. Payqa warmi wawakunayojlla karqa. 16Maquirpa warmin Maacataj uj qhari wawata paqarichikorqa. Chay wawatataj Peres sutiwan suticharqa. Perespa wawqentaj Seres sutiyoj karqa. Paypa churinkunantaj Ulam, Requem ima karqanku. 17Ulampa churenqa Bedán karqa. Chaykuna Galaadpa churinkunan karqanku. Paytaj Maquirpa churin karqa, paytaj Manasespata. 18Maquirpa panan Hamoléquet karqa. Paypa, Is-hodta, Abiezerpata, chantá Mahalajta mamanku karqa. 19Semidaj churinkunantaj karqanku: Ahián, Siquem, Liquehí, Aniam ima. 20Efraínpa ayllunmanta kajkuna karqanku: Churin Sutélah, paypa churintaj Béred karqa, paypa churintaj Táhat karqa, paypa churintaj Eladá karqa. 21Eladaj churintaj Tahat karqa, paypa churintaj Sutelah karqa. Gat llajtayojkunataj uywankuta qhechoj yaykuspa Éserta, Eladtawan wañucherqanku. 22Chayrayku tatanku Efraínqa unayta paykunamanta waqarqa, ayllunmanta kajkunataj payta sonqochaj jamorqanku. 23Chaymantataj warmin Maquirwan puñukorqa. Warmintaj wijsallikuspa, uj qhari wawata paqarichikorqa, chay wawatataj Bería sutiwan suticharqa, ayllunta llakiy qhatirisqanrayku. 24Beríaj ususin Seeraqa, Ura Bet-horon llajtita, jinataj Pata Bet-horon llajtita sayaricherqa; sayarichillarqataj Uzen-seerá llajtitata. 25Beríaj mirayninmanta kajkuna karqanku: Churin Réfah, paypa churintaj Résef karqa, paypa churintaj Télah karqa, paypa churintaj Tahán karqa. 26Tahanpa churin Ladán karqa, paypa churintaj Amiud, paypa churintaj Elisamá karqa; 27Elisamaj churintaj Nun karqa, paypa churintaj Josué karqa. 28Jap'iyninku, tiyakunanku llajtakunataj karqa: Inti llojsimuynejman jina Betel, Naarán karqa. Inti yaykuynejmantaj karqanku: Guézer, chantá Siquemmanta Ayahkama. Chay llajtakunaqa juch'uy llajtakunantin karqanku. 29Manasespa ayllunmanta kajkunaqa Bet-seanta, Taanacta, Meguidota, Dorta ima, juch'uy llajtitakunantinta jap'erqanku. Chay llajtakunapi Israelpa churin Josejpa mirayninmanta kajkuna tiyakorqanku. 30Aserpa churinkunan karqanku: Imná, Isvá, Isví, Beriá ima; pananku Sera karqa. 31Beríaj churinkunan karqanku: Héber, Malquiel ima. Malquielqa Birzavitpa tatan karqa. 32Héberqa Jafletpa tatan karqa, chaytaj Somerpata, Hotampatawan tatanku. Suhá sutiyojtaj paykunaj pananku karqa. 33Jafletpa churinkunantaj karqanku: Pasac, Bimhal, Asvat ima. 34Wawqen Sémerpa churinkunantaj karqanku: Ahí, Rohga, Jehúba, Aram ima. 35Wawqen Hotampa churinkunantaj karqanku: Sofah, Imná, Seles, Amal ima. 36Zofahpa churinkunantaj karqanku: Súah, Harnéfer, Súal, Berí, Imrá, 37Béser, Hod, Samá, Silsá, Itrán, Beerá ima. 38Jeterpa churinkunantaj karqanku: Jefuné, Pispá, Ará ima. 39Ulaj churinkunantaj karqanku: Árah, Haniel, Resiá ima. 40Tukuy chaykuna Aserpa ayllunmanta karqanku. Paykunaqa wasi ayllukunamanta kamachejkuna karqanku, chantá aswan sumachaj kaj wapu runakuna karqanku. Sutinkuta listachikusqankuman jina, tukuynimpi iskay chunka sojtayoj waranqa maqanakuman rinankupaj jina karqanku.


text: 1Hinan Salomonqa nirqan: –Señor Diosníy, qanqa ati-phuyu ukhupi tiyaqmi kanki, 2ñoqataqmi sumaq qhapaq wasita ruwapuyki, chaypi wiñayta tiyanaykipaq, nispa. 3Chaymantataq rey Salomonqa huñuykusqa sayashaq llapan Israel runakunaman kutirispa paykunata samincharqan. 4Nillarqantaq: Saminchasqa kachun Israelpa Diosnin Señorqa, pay kikinmi taytay Davidman prometesqanta hunt'arqan, paymi nisqa: 5Egipto suyumanta llaqtayta horqomusqay p'unchaymantapacha manan Israel suyupi mayqen llaqtatapas akllakurqanichu, chaypi wasita sayarichipuwaspaykichis ñoqata yupaychawanaykichispaq, manallataq mayqen qharitapas akllakurqanichu Israel llaqtayta kamachinanpaq. 6Aswanpas kunanmi Jerusalén llaqtata akllakuni chaypi ñoqa yupaychasqa kanaypaq, qantataq David akllakuyki Israel llaqtayta kamachinaykipaq, nispa. 7Chaymi David taytayqa sonqonpi yuyaykukusqa Israelpa Diosnin Señorta yupaychanapaq wasita sayarichiyta. 8Señor Diostaq ichaqa taytay Davidta nisqa: Allinmi huk wasita sayarichipuwanaykipaq yuyaykukusqaykiqa, 9ichaqa manan qanqa sayarichiwaqchu, aswanpas churiykin ñoqapaq huk wasita sayarichipuwanqa, nispa. 10Chay hinaqa, hunt'arqanmi Señor Diosqa prometesqanta, chaymi kunan nisqanman hina David taytaypa rantinpi Israel suyu kamachikuy tiyanapi tiyaykuni, hinaspa Israelpa Diosnin Señorpaq huk wasita sayarichipurqani. 11Chaypin churaykuni Israel llaqtawan Señor Diospa rimanakusqan arcata, nispa. 12Chaymantataq llapan Israel runakuna qayllapi Salomonqa Señor Diospa altarnin ñawpaqenpi sayaykuspa makinta altoman haywarirqan. 13Salomonqa chawpi patiopin broncemanta sayana patata ruwachisqa, chaymi wask'anpas anchonpas iskay metro iskay chunka centímetro karqan, sayayninmantaq huk metro kinsa chunka phisqayoq centímetro karqan. Salomonqa chay pataman seqaspanmi qonqoriykukurqan llapan Israel runakunaq rikushasqan, altoman makinta haywarispataq mañakurqan: 14Israelpa Diosnin Señor, manan kanchu hanaq pachapipas kay pachapipas qan hina Diosqa. Qanqa rimanakusqaykita hunt'aqmi kanki, munakushallankipunin tukuy sonqo serviqniykikunataqa. 15Kamachiyki taytay Davidman prometesqaykitapas hunt'arqankin, simiykiwan rimarisqaykitapas kunanmi hunt'anki. 16Chay hinaqa, Israelpa Diosnin Señor, hunt'allaytaq taytayman prometesqaykita, qanmi nisqanki: Churiykikunachus allinta kawsanqaku, imaynan qan ñawpaqeypi kawsarqanki hinata chayqa, mirayniykiqa Israel suyupi kamachishallanqapunin, nispa. 17Chay hinaqa, Israelpa Diosnin Señor, kamachiyki taytay Davidman prometesqaykita hunt'allaypuni. 18Ichaqa, ¿cheqaqtachu qan Diosqa kay pachapi runakunawan tiyawaq? Hanaq pachapas ancha hatun kashaspa manan chaskiyta atisunkichu, ¿chaychu qanqa kay huch'uy wasi sayarichisqaypi tiyawaq? 19Chaywanpas, Diosníy Señor Dios, uyariykuway mañakusqayta khuyapayawanaykipaq valekusqaytapas. Uyariykuway, kunanmi kay kamachiyki mañakamuyki waqyakamuyki. 20Tuta-p'unchay kay wasita qhawashallaypuni, qanqa nirqankin: Chaypin kashasaq, nispa. Maypiña kashaspaypas kay wasi qhawarisqa mañakuqtiyqa uyariykullawankipuni. 21Hinallataq Israel llaqtaykitapas ñoqatapas kay wasi qhawarisqa mañakuqtiykuqa, uyariykullawankikupuni, hanaq pacha tiyanaykimanta uyariykamullawankiku, pampachaykuwankikutaq. 22Pipas runamasinpa huchachasqan kaspa, kay wasipi altarniykipi jurachinkuman mana huchayoq kasqanta chayqa, 23hanaq pachaykimanta uyariykamuy, hinaspa juzgay kamachiykikunata. Huchayoqtaqa wanachiy mana chanin ruwasqanmanta muchuchispayki, mana huchayoqtataq chaninchayman hina sut'inchay chanin kasqanta. 24Qan contra huchallikusqan hawa Israel llaqtaykita awqanku atipanman, hinataq paykuna qanman kutirikuspa yupaychasunkiman, kay wasipi mañakuspataq pampachayta valekusunkiman chayqa, 25uyariykamuy hanaq pachaykimanta, huchankutapas pampachaykuy hinaspa ñawpa taytankuman qosqayki hallp'aman kutichimpuy. 26Llaqtaykiq qan contra huchallikusqan hawa ch'akirinman manataq paramunmanchu, ichaqa kay wasi kutirisqataq mañakunkuman, yupaychasunkikuman, muchuchiqtiykitaq huchankuta wikch'unkuman chayqa, 27uyariykamuy hanaq pachaykimanta, pampachaykuy Israel llaqta kamachiykikunaq huchanta, hinaspa yachachiy allin chanin ñanta purinankupaq, hinallataq llaqtaykiman herenciapaq qosqayki hallp'amanpas parachiy. 28Yarqaypas, millay onqoypas, ruphashaq wayrapas, polvillopas, langostapas, yura mikhuq kurupas, llaqtaykuta muyuykuspa phawaykuq awqaykupas, ima onqoypas, sasachakuypas kay suyupi kanman chayqa, 29uyariykamuy mañakusqankuta. Llaqtaykimanta mayqen runapas, mana chayqa llapan llaqtapas sonqonpi llakikuspa makinta kay wasi ladoman haywarispa mañakusunkiman chayqa, 30uyariykamuy hanaq pacha tiyanaykimanta, huchankutataq pampachaykuy, juzgaspaykitaq sapankaman ruwasqanman hina qopuy. Qan sapallaykin runakunaq sonqontapas yuyaykuynintapas reqsinki. 31Ahinapin ñawpa taytaykuman qosqayki hallp'api tiyaspanku tukuy tiempo paykunaqa manchakuywan yupaychasunki, munayniykitataq ruwanqaku. 32Mayqen wak llaqtayoqpas mentasqa kasqaykita uyarispa, musphana ruwasqaykita yachaspa karu llaqtamanta hamunman, hinaspa kay wasiykipi mañakusunkiman chayqa, 33uyariykamuy hanaq pacha tiyanaykimanta, hinaspa tukuy mañakusqasuykita qoykuy, llapan kay pacha suyukuna reqsinasuykipaq, hinaspa Israel llaqtayki hina manchakuywan yupaychanasuykipaq. Ahinapin yachanqaku kay ruwapusqay wasipi sutiyki yupaychasqa kasqanta. 34Llaqtaykita awqa-tinkuyman kachaqtiyki, maypi kasqankupitaq akllakusqayki llaqta lado kutirisqa, kay ruwapusqay wasiyki lado kutirisqa mañakunkuman chayqa, 35mañakusqantapas valekusqantapas hanaq pachamanta uyariykamuy, hinaspa awqankuta atipachiy. 36Manan pipas mana huchallikuqqa kanchu, chayrayku llaqtayki qan contra huchallikuqtin, k'arakta phiñakuspayki awqankuman hap'iykachiwaq suyunkuman presota apanankupaq, karumanpas qayllamanpas, 37hinataq preso apasqa kasqanku suyupi qanman kutirikuspa valeykukusunkikuman: Huchallikurqaykun, mana chanintan ruwarqayku, huchachasqan kayku, nispanku, 38chaypitaq tukuy sonqo tukuy alma qanman kutirikunkuman, hinaspataq ñawpa taytaykuman qosqayki suyu ladoman, akllakusqayki llaqta ladoman, ruwapusqay wasi ladoman kutirispa mañakusunkikuman chayqa, 39mañakusqankutapas valekusqankutapas hanaq pacha tiyanaykimanta uyariykamuy, hinaspa qespichiy. Llaqtaykiq qan contra huchallikusqantapas pampachaykuy. 40Kunanqa, Diosníy, qhawarimuwayku, uyariykullawaykupuni kay cheqasmanta llaqtayki qanman mañakamuqtin. 41Diosníy Señor Dios, sayariy, kay samakunayki cheqasman hamuy, qanpas atiyniykita rikuchiq arcapas. Señor Diosníy, sacerdoteykikunata saminchashallaypuni, qan sonqo runaykikunapas munakuyniykipi kusikuchunku. 42Señor Diosníy, amapuni wikch'uwaychu, akllakusqayki reymi kani, yuyarikuy kamachiyki Davidman khuyapayanaykipaq prometesqaykita, nispa.


text: 1Chaymi chalapacü-masïcuna, Diospa willacuyninta amcunaman willacü śhamul manamá sumä yaćhaycunawanchu nï alli limaycunawanchu willaycälilac. 2Aśhwanpa amcunaćhu cayal juc yaćhaycunapïta imallactapis mana yaćhätucul, Salbacüninchic Jesus chacatäśhallanpïta yaćhaycuśhallätam camalaycachiná cala. 3Manamá chayllachu; amcunaman ćhämul manchacuypïmi chucchucuyälá. 4Chayćhu sumä mishqui-cama allin-cama yaćhay limaycunawanchu manam willapäculac, yaćhachipäculac, sinu'a Chuya Ispiritup munayllanwanmi, 5nunacunäpa yaćhayllanmanñachu mana chalapacuyalcänayquipä, aśhwanpa Tayta Diospa munayninman chalapacuyalcänayquipämari. 6Ñatac chalapacuyninchicćhu tacyaśhacunätam ichá yaćhayniyu limaycunawanpis limapaycälí. Manatacmi cay pachäćhu yaćhaycunawanchu nïtac mandacüninpawanchu. Lluy chaycuna mana caśhanman cutïllamari. 7Aśhwanpa limaycälí imapis manalä captin quiquin Dios pacaycuśhan yaćhayninpïtam, una-unaypi sumä allinninchicpä pay unanchaycuśhanpïtam. 8Cayta cay pachäćhu mayan mandacücunäpis manam tantiapäculachu. Tantiapäcul'a manaćh altuman juluycuśha Taytanchicta curuśhman chacatapäcunmanchu cala. 9Isquirbishaćhu pacaycuśhancäpïta niyanmá: “Tayta Diosta cuyäcunäpä alistaycuśhancäta manam mayanpa ñawinpis licalachu, nï pip linlinpis uyalilachu, nïtac uchucllapis tantiaycapäculachu” nil. 10Ñatac canan'a lluy caycunacta Tayta Diosmi Chuya Ispiritunpa camalaycachimanchic. Ispiritunmá lluyta tantiaycun, aśhta Diospa sumä pacacuynincunactapis. 11Má ¿pitan nunap śhun'unćhu ima tantiaśhantapis yaćhanman? Quiquinpa ispiritullanmá yaćhacun. Chaynümi Tayta Diospa tantiaynincunactapis mana mayanpis yaćhanchu, sinu'a Ispiritullanmi yaćhaycun. 12Chayurá ya'acuna nunacunap tantiaynintachu manam ćhasquipäculá, sinu'a quiquin Diospa Ispirituntam llaquipayninćhu uycamäśhanchiccunäta tantiaycälinäpä. 13Caycunacta limayalcá Diosninchicpa Ispiritun yaćhachimäśhanchicwanmi; manam nunacunap yaćhayninpi yalamuśhallanwanchu. Chayurá Diospa Ispiritunpi rasun cäcunätam limapapäcú Ispirituwan cäcunäta. 14Ñatac Diospa Ispiritunwan mana cäcá, manam ćhasquipäcunchu Diospa Ispiritunpi śhamücunätá. Paycuná yan'alpämari licapäcun. Ispirituwan tantianan captinmari mana tantiayta atipapäcunchu. 15Diospa Ispiritunwan cäcunämi ichá lluy yaćhachicuyninta tantiaycun; chay tantiäcunätam ichá juccuna mana imaniycuyllactapis atipanmanchu. 16Diospa shiminćhümari niyan: “¿Mayantá Taytanchicpa tantiayninta yaćhanman? ¿Mayantá yaćhaycachinmanpis?” nil. Ya'acunam ichá Jesusninchicpa Ispiritunwan tantiapäcú.


text: 1Chaynütacmi uyway nunacunäpis patrunnintá allin rispïtuwan licanan, Tayta Diospis allin yaćhachicuyninpis mana jamuyäśha cananpä. 2Ñatac patrunnincuna chalapacü-masinchic captin'a, ama-ari mana manchacuywan'a licaycuychu aśhwanpa sumäpalä lulaycälipuy, cuyaśhan chalapacü-masinchicta yanapaycuyal'a. Lluy caycunacta yaćhachil-ari limapaycuy. 3Jesusninchicpa allin willacuynin yaćhachishanchiccäman ñatac allin cawsaymannüpis yaćhachicuynincuna mana tincuptin'a nunatucüśha mana yaćhayniyu pasaypi aśhnum. Ishyayä-yupay ruydullapi limaycunallapi muspapacuyalcan. Chaycunallapïmi talcun imbidicuycuna, iwinacuycuna, piñanacuycuna, palanacuycuna, jamuyacuycuna, yan'al waśhanta limaycunapis. Chay nunacunäpa umanćhu pasaypi mana allincällam winalayan. Chaymi allincäćhu'a mana uchuyllapis caycälinchu. Diosman chalapacütuculcan illay aptinan-laycullam. [Caycunapïta japächaculcay-ari.] 6Sumä ćhaniyücäñatacmi ichá rasunpa chalapacul chuya cawsaycuycäwan capuśhancällawan jawcalla caycuy. 7Manamari cay pachäman imactapis apacuśhachu śhamulanchic, nïtac imactapis apaśhuntacchu. 8Ñatac micunanchicpä, müdacunanchicpä capamaptinchic'a jawcallañari cawsaycuśhun. 9Cäniyu cayta wañupacücunacá imaymana munayninwanmi ćhänachicülun. Cay mana allin wañupacuycunam nunacunäta wiñay simpri mana allincäman jitaycun. 10Illaycäćhu śhun'unchic caśhancämi imamanpis jitaycämachwan. Chaymari waquincuna chaypi wañupaculcäśhanwan chalapacuśhanta ipanchalcul intuchicüśha quiquinpa mana allinninwan ñacayalcan. 11Am Diospa nunan cayal'a caycunapïta ayicul, aśhwanpa cawsayniquićhu allincunälla caycuchun: Tayta Diosllaman wañupacuycunalla, chalapacuycunalla, cuyacuycunalla, mana pishipällal lulaycunalla, llampu śhun'uyu caycunalla. 12Cachacu-yupay gïrraćhu gïrranacünüpis Jesusninchicpa yaćhachicuyninćhu masïsu caycul, chay mana allin lulaycunacta llalliycuy; jinal wiñay cawsaycäta ama caćhaycuychu. Chaypá Tayta Dios ayaśhuptiquim llapanpa ñawquin awnilanqui. 13Canan llapa imactapis cawsayta uycü Tayta Diospa ñawquinmi, chaynütac sumä allin willacuypi Poncio Pilatocta niycü Jesusninchicpa ñawquinmi cayta niycuc: 14Cay nishäcunäta mana iwillal mayanpis nï imaniycuna cäcällacta Jesusninchic cutimunancama lulaycuy. 15Tayta Dios unanchaycuśhan timpućhümi licalimun'a, lluy imactapis camaycü munayniyüca, Mandacücunap sumä Mandäninca, puydïcunapïpis sumänin puydïninca, 16imaypis mana wañuyniyüca, mayanpis mana aśhuycuna sumä acchïćhu yaćhäca. Manamá pï nunapis licayculachu nïtac licaycuytapis atipapäcunmanchu. ¡Payllari wiñay simpripä altuman juluycuśha cachun! Chaynu cachun. 17Ñatac cay pachäćhu rïcu nunacunäta limapaycuy: nunatucüśha nï cäninman chalapacüśha atinïdu mana cayalcänanpä, chay manamá wiñaypächu caycapun'a. Aśhwanpa cawsä Tayta Diosman-ari chalapacuchun; paymi lluy imactapis llüllay-llüllayta cushicunanchicpä uycamanchic. 18Rïcu capäcuchun allin lulaycunäćhu, llaquipayniyü-cama yanapayninwan uycälinacuyćhüpis. 19Chaynücunacta luläcá siguracuyanñam juc timpućhu Dioswan cawsaycäman ćhänanpä, jinalćhari rasu-rasun wiña-wiñay cawsaycäman ćhäpäcun'a. 20Canan'a, Timoteo, uycuśhuśhayqui lulanayquicunacta tuquicta licaycuy. Ama uyalïtucuyaychu chay mana allin luclu-yupay limaycunacta, Diospä cuntran cäcunäta; sumä yaćhaynülä cacuyalpis manamá chaynüchu. 21Chayta atïcunämi waquinnincuna chalapaculcäśhanpi pantalcälil liculcan. Quiquin Diosninchicpa llaquipaynin amćhu caycuchun. Chaynu cachun.


text: 1Tsay witsanmi Judea provinciapita Antioquiaman waquin wauguicuna aywargan. Chayaycurmi waugui-panicunata caynog yachatsergan: “Moisés escribishgan leycunata cumplir cuerpuyquita señalacurragmi salvacärinquipag.” 2Tsaynog yachatsiptinmi Pablo y Bernabé paycunata michargan tsaynog mana yachatsinanpag. Tsaymi tsay yachatsicogcuna Pabluwan y Bernabëwan fiyupa rimanacärergan. Tsaynog rimanacuptinmi Antioquía waugui-panicuna Bernabëta y Pabluta caynog nergan: “Tsaypita parlapäcunayquipag mejor aywapäcuy Jerusalenman. Tsaychönami apostolcunawan y mayor wauguicunawanpis shumag parlapäcunqui señalacunantsipag o mana señalacunantsipag cashgantapis.” Tsaynog nishpanmi waquin wauguicunatapis acrapäcorgan paycunawan Jerusalenman aywapäcunanpag. 3Jerusalenpa aywarmi Fenicia y Samaria provinciacunamanpis chayargan. Tsayman chayarmi wilacärergan mana Israel runacunapis Tayta Diosnintsita chasquicärishganta. Tsaynog wilapaptinmi waugui-panicuna cushicärergan. 4Jerusalenman chayaptinnami Pabluta y Bernabëta chasquicärergan apostolcuna, mayor wauguicuna y tsaycho cag lapan waugui-panicunapis. Paycunatami Pablo y Bernabé wilapargan may-tsaychöpis Tayta Diosnintsi yanapashganta. Tsaynogpis wilapargan mana Israel runacunapis salvacärinanpag Jesucristuta chasquicärishganta. 5Tsaymi Jesucristuta chasquicog fariseo runacuna caynog nergan: “Manami paycuna salvacärengatsu Moisespa leynincunata mana cumplir. Tsaynogpis manami salvacärengatsu cuerpunta mana señalacorga.” 6Tsaynog niptinmi apostolcuna y mayor wauguicunapis juntacargan tsay nishganpita parlapäcunanpag. 7Tsaycho waquin wauguicuna parlamushganta mayarmi Pedro caynog nergan: “Wauguicuna, musyapäcunquimi mana Israel runacunata wilapänäpag Tayta Diosnintsi cachamashganta. Tsaynog cachamashga paycunapis wilacuyninta chasquicur salvacärinanpagmi. 8Cachamashgannogla mana Israel runacunata wilapaptëmi paycunapis Jesucristuta chasquicärishga. Rasunpa chasquicushganta musyarmi Tayta Diosnintsi Santu Espirituta paycunamanpis cachamushga. Nogantsi chasquicushgantsinoglami paycunapis Santu Espirituta chasquicärishga. 9Tsaynogpami musyantsi Jesucristuta chasquicog cagta, Israel runa captinpis mana Israel runa captinpis, Tayta Diosnintsi perdonar salvashganta. 10Tsaynog caycaptenga shumag yarpachacäriy. Mana Israel runacunata ama obligashuntsu Moisés escribishgan leycunata cumplinanpag. Tsaycunataga unay Israel runacuna ni quiquintsipis manami cumpliyta puëdishcantsitsu. Mana Israel runacunata Tayta Diosnintsi salvashganta ¿imanirtag manacagman churayta munapäcunqui? 11¡Manami Moisés escribishgan leycunata cumplishgantsipitatsu Tayta Diosnintsi salvamantsi, sinöga Señornintsi Jesucristuta chasquicushgantsipitami cuyapämashpantsi salvamantsi Israel runa captintsipis mana Israel runa captintsipis!” 12Pedro tsaynog niptinmi tsaycho cag runacuna lapan upälacärergan. Tsaynami Pablo y Bernabé wilapargan Tayta Diosnintsi yanapaptin mana Israel runacuna cagchöpis milagrucunata rurashganta. 13Tsaynog wilapayta usharcuptinmi Santiago caynog nergan: “Wauguicuna, mayapäcamay. 14Simón Pedro wilamashcantsi mana Israel runacunatapis cuyapashpan Tayta Diosnintsi salvashganta. 15Pedro wilamashgantsinoglami unay profëtancunawanpis Tayta Diosnintsi caynog wilacatsergan: 16‘Israel nacioncho Davidpa castan rey mana captinpis juctami paypa castanpita churashag rey cananpag. 17Tsaynog rurashagpag Israel runacunapis y mana Israel runacunapis nogaman yäracamänanpagmi. Tsaynog ruraptëmi lapan acrashgä cag runacuna salvacärengapag. 18Tsaynog pasananpag cagtami Tayta Diosnintsi unaypita-patsana tsaycunata musyatsimashcantsi.’ ” 19Tsayta yarparcatsirmi Santiago mastapis caynog nergan: “Tayta Diosnintsi palabrancho tsaynog niycaptenga imatapis ama tsapata churapäshuntsu mana Israel runacunapis Jesucristuta chasquicärinanpag. Tsaynogpis ama obligashuntsu Moisés escribishgan leycunata cumplinanpag. 20Imanog captinpis Israel waugui-panicunawan mana Israel waugui-panicuna ali ricanacunanpag cartata apatsishun. Tsay cartacho mana Israel waugui-panicunata wilashun ïdulucunapa jutincho pishtashgan aytsata mana micunanpag, runacuna chinëru mana cananpag, warmicunapis waynan waynan mana puricunanpag, mana pishtaypa wanushga uywacunapa aytsanta mana micunanpag y uywapa yawarnintapis mana upunanpag ni micunanpagpis. 21Tsaycunata cumplipäcunanpäga sinagogacunachömi Moisés escribishgan leycunata cada sábado jamay junag yachaycätsin.” 22Tsaynog niptin apostolcuna, mayor wauguicuna y waquin waugui-panicunapis ishcay wauguicunata acrapäcorgan Pablo y Bernabé Antioquiaman cutiptin tsaycho cag waugui-panicunata imata wilanacushgantapis wilananpag. Tsay wauguicunami cargan Judaswan Silas. Judaspa jucag jutinmi cargan Barsabás. Judasta y Silastami lapan waugui-panicunapis cuyashpan respitapäcog. 23Paycunawanmi cartata apatsergan Antioquiacho cag waugui-panicunaman. Tsay cartatami escribipäcorgan caynog nir: Antioquía marcacho cag waugui-panicuna y Siria y Cilicia provinciacunacho cag waquin waugui-panicunapis: Apostolcuna y mayor wauguicuna carmi gamcunapag salüdöta apatsimö. 24Nogacuna musyapäcushcämi waquin wauguicuna gamcuna cagman shamur lutanta yachatsipäcushushgayquita. Paycunataga nogacuna manami cachapäcamushcätsu. Mana cachaycämuptëpis paycunaga gamcunata pantacätsir lutantashi yachatsishushcanqui caynog nir: “Salvacärinayquipäga cuerpuyquitarag señalacäriy. Tsaynogpis Moisés escribishgan leycunatarag cumplipäcuy.” 25Tsayta musyarmi lapanë wilanacärishcä gamcuna cagman Judasta y Silasta cachapäcamunäpag. Paycunami tantyatsishunqui cay cartacho escribiraycashgancunata. Bernabëwan Pabluwanmi paycuna shapäcamonga. Bernabëwan Pablumi wanuytapis mana mantsacuypa may-tsaychöpis Jesucristupa wilacuyninta wilacuycan. 28Santu Espiritumi tantyatsimashga cuerpuyquita mana señalacurpis salvacärishgayquita. Tsaymi wilanacärishcä salvashgana caycarga ïdulucunapa jutincho pishtashgan aytsata mana micapäcunayquipag, ima uywapa yawarnintapis mana upupäcunayquipag, jurcacaypa wanushga uywacunapa aytsanta mana micapäcunayquipag, runacuna chinëru mana cananpag y warmicunapis waynan waynan mana puricunanpag. Cay cartacho nishgäcunata cumplipäcuptiquega alimi canga. Tsaylatami nipäcamö cay cartacho. 30Tsauraga tsay wilanacärishgannoglami tsay chuscun wauguicuna aywacärergan Antioquiaman. Tsayman chayaycurmi waugui-panicunata shuntargan apashgan cartata liyipänanpag. 31Tsay cartata liyipaptinmi lapan cushicärergan. 32Judaswan Silaspis Tayta Diosnintsipa profëtancunami cargan. Tsaymi waugui-panicunata shumag tantyatsir shacyätsergan Tayta Diosnintsi munashgannog imaypis cawapäcunanpag. 33Tsaycho goyarcuptinnami Tayta Diosta agradëcicushpan waugui-panicuna Judasta y Silasta despachargan Jerusalenman cuticärinanpag. 34[Tsaynog captinpis Silasmi itsanga yarpachacurir Antioquiacho quëdacorgan.] 35Pabluwan Bernabëpis Antioquiachömi quëdacärergan. Tsaychömi waquin wauguicunawan Jesucristupa ali wilacuyninta yachatsir targan. 36Tsaypita atsca quillatanami Bernabëta Pablo caynog nergan: “Acu cutishun Jesucristupa wilacuyninta wilacushgantsi cag marcacunaman waugui-panicunata watucamunantsipag.” 37Tsauraga Bernabé pushayta munargan Juanta. Juanpa jucag jutinmi cargan Marcos. 38Pablumi itsanga Marcusta pushayta mana munargantsu, punta cag aywaynincho Panfiliapita cachariycur cuticushga captin. 39Tsaymi Pabluwan Bernabé tsay janan rimanacorgan. Tsaynog rimanacurcurnami Marcusta pushacurcur büquiwan Bernabé aywargan Chipriman. 40Pablunami Silasta pushacurcur aywargan wilacushgan marcacunaman. Tsaypa aywananpagmi waugui-panicuna Jesucristuta manacärergan paycunata yanapananpag. 41Siria y Cilicia provinciacunacho cag marcacunaman chayarmi Pabluwan Silas waugui-panicunata shacyätsergan Tayta Diosnintsi munashgannog shumag cawapäcunanpag.


text: 1Kuyakuyniyoq kayta maskaspayá munaychik Chuya Espiritupa qosqankuna chaskiyta, chaymantapas aswan mastaqa munaychik Diosmanta willakuytayá. 2Pipas mana yachasqan idiomakuna rimaqqa Diosllatam rimapayan, manam runakunatachu, chaytaqa manam pipas entiendenchu Espiritupa yanapakuyninwan pakasqa kaqkunata rimachkaptinpas. 3Diosmanta willakuqmi ichaqa runakunaman willan espiritupi wiñanankupaq chaynapi kallpanchasqa hinaspa consuelasqa kanankupaq. 4Mana yachasqan idiomakuna rimaqqa kikillanmi espiritunpi wiñan, Diosmanta willakuqñataqmi wiñachin uyariqnin iñiqkunata. 5Ñoqaqa munaymanmi mana yachasqaykichik idiomakunata llapallaykichik rimanaykichikta ichaqa mastaqa munani Diosmanta willakunaykichiktam. Chay ruraymi aswan allinqa mana yachasqanchik idiomakuna rimaymantaqa. Mana yachasqanchik idiomakunata rimaspaqa imam nisqantam willana iñiqkuna espiritupi wiñanankupaq. 6Wawqe-panikuna, sichu ñoqa watukamuspay rimapayaykichikman huk idiomakunapi hinaptinqa chayqa manam servisunkichikmanchu imapaqpas. Diospa revelawasqanta otaq yachasqayta willaptiymi ichaqa servisunkichik. Servisunkichiktaqmi imam pasananmanta willaptiypas chaynataq Diospa palabranmanta yachachiptiypas. 7Ejemplopaqyá churasunchik qenatawan arpata. Mana tononpi waqaptinqa manam yachachwanchu imam tocasqantapas. 8Guerrapi cornetilla mana allinta waqaptinqa manam pipas alistakunmanchu peleananpaq. 9Chaynam kanman qamkunapipas, mana entiendenata rimaptikichikqa ¿imaynatataq yachanmanku ima nisqaykichiktapas? ¡Yanqachiki rimawaqchik! 10Kay pachapiqa achka idiomakunam kachkan ichaqa llapallanmi entiendenapaq. 11Pipas huk idiomapi rimapayawaptin mana entiendespayqa huklaw nacionniyoq runa hinam kani chay runapaq, ñoqapaqpas chay runaqa huklaw nacionniyoq runa hinam. 12Chaynaqa qamkunapas Diospa qosqanta aswan mas chaskiyta munaspaqa, maskaychik llapanmanta llalliqtaqa wawqe-panikuna wiñachiytayá. 13Chaynaqa pipas mana yachasqan idiomata rimaspanqa Diostayá mañakuchun chay rimasqanta uyariqninkunaman entiendechinanpaq. 14Mana yachasqay idiomapi Diosta mañakuptiyqa espiritullaymi mañakuchkan ichaqa manam yachanichu imam nisqaytapas. 15¿Hinaptinqa imatataq rurayman? Diostaqa mañakusaqmi espirituywanpas chaynataq yuyayniywanpas. Takisaqtaqmi espirituywanpas chaynataq yuyayniywanpas. 16Sichu espirituman hina mana yachasqayki idiomapi Diosta alabaptikiqa mana entiendeq runaqa manam atinmanchu qanwan kuska gracias qoyta imam nisqaykita mana entiendesqanrayku. 17Diosman gracias qosqayki allin kaptinpas, huknikiqa manam wiñanchu espiritunpi. 18Graciastam qoni Diosman qamkunamantapas masta huk idiomakuna rimasqaymanta. 19Iñiqkunapa huñunakunanpim ichaqa munani llapa runakunapa entiendesqan pichqa palabrallapas rimayta, mana yachasqanku idiomapi chunka waranqa palabrakuna rimanaymantaqa. 20Wawqe-panikuna, amañayá piensaychikchu wawakuna hinaqa, wawakuna hinaqa kaychik mana allinkunallapaqyá, aswanqa yuyayniyoq runakuna hinañayá piensaychik. 21Bibliam nin: Sasa rimana idiomapim chay runakunaman rimapayasaq, chaywanpas manam kasuwanqakuchu, ninmi Señor. 22Chaynaqa huk idiomakunapi rimayqa milagro hinam mana iñiqkunapaq, manamá iñiqkunapaqchu, Diosmanta willakuymi ichaqa señal hina iñiqkunallapaq. 23Llapallan iñiqkuna huñunasqa kachkaspa huk idiomakunapi rimaptinkuqa ¿manachu manaraq yachaqqa otaq mana iñiqqa yaykuramuspan “Kaykunaqa locoyarusqakum” ninqa? 24Diosmanta llapallanku willakuchkaptinku mana iñiqpas otaq manaraq yachaqpas yaykuramuptinqa llapallankum huchanta qawachispa convencechinqaku. 25Chaynapim sonqonpi pakasqakunapas yachasqa kanqa hinaptinmi qonqorakuykuspan Diosta adoranqa: —Cheqaptapunim Diosqa qamkunawan kasqa —nispa. 26Chaynaqa wawqe-panillaykuna, huñunakuptikichikqa wakinmi takin, wakinñataqmi yachachin Diospa yachachisqanta. Wakinñataqmi Diospa revelasqanta willakun, wakinñataqmi mana yachasqan idiomata riman, wakinñataqmi chay rimasqanta entiendechin, llapallantayá ruraychik iñiqkuna espiritunpi wiñanankupaq. 27Mana yachasqan idiomapi huk kaqnin rimaptinqa iskay-kimsallayá muyuyninpi rimachunku hinaptin hukninñataq uyariqkunaman entiendechichun imam nisqanta. 28Iñiqkuna huñunasqa kachkaptin uyariqkunaman mana pipas entiendechiq kaptinqa amayá pipas rimachunchu mana yachasqan idiomapiqa, rimaspaqa-rimachunku kikinkupaqyá hinaspa Diosllapaqyá. 29Diosmanta willakuqkunapas rimachunku iskay-kimsallayá hinaptin wakinkunañataq yuyaymanachun imam nisqankupi. 30Huk kaqnin tiyaq runaman Dios revelaptinqa punta rimaqqa upallachunyá. 31Chaynapim Diospa revelasqan chaskiqkunaqa llapallaykichik sapakama rimankichik llapallan uyariqkuna yachanankupaq hinaspa kallpanchakunankupaq. 32Diospa revelasqan willakuqkunaqa sujetananmi espiritunta. 33Diosqa hawka kananchiktam munan, manam chaqwa ruraytachu. Huñunakuyninpi llapallan iñiqkunapa rurasqanman hinam 34warmikunaqa upallalla kananku huñunakuypiqa, manam rimanankuchu aswanqa kasukunankum Diospa leyninpi kamachikusqanman hina. 35Imatapas yachayta munaspaqa wasipiñayá qosanta tapuchun, huñunakuypi warmipa rimayninqa penqaypaqmi. 36Yachanaykichikmi, Diospa palabranqa manam qamkunawanchu qallarirqa, manataqmi qamkunallataqchu chaskirqankichikpas. 37Pipas Diosmanta willakuqpaq hapkuspanqa otaq Chuya Espiritupa yachachisqanpaq hapikuspanqa yachachunyá qamkunaman kay qellqamusqayqa Señorpa kamachikuynin kasqanta. 38Diospa kamachikusqanta mana chaskiq runaqa manam chaskisqachu. 39Wawqe-panikuna, Diosmantayá aswanqa willakuychik, amataqyá harkakuychikchu mana yachasqanku idiomakunapi rimanankutapas. 40Chaynaqa tukuy imayá rurasqa kachun respetowan hinaspa ordenninpi.


text: 1Tukuy clase idolokunaman ofrecesqa sacrificio mikhunamantan qankunaqa tapukamuwarankichis. Chaymi kunanqa chay tapukuymanta contestamushaykichis. Noqanchisqa llapallanchismi yachanchis Bibliapi imatas nishan, chay tukuy clase idolokunaman mikhunata ofrecesqankumantaqa. Ichaqa chaykunata yachashaspanchispas, wakinninchisqa paytukusqallañan kashanchis. Aswanyá paytukusqallaña kananchismantaqa, khuyakuywan yachachinakuspa, Diospa iglesianta wiñachisunchis. 2Pipas tukuy imamanta yachaq tukuqqa, manan ni imatapas allintaqa yachanraqchu. 3Ichaqa sichus pipas Diosta cheqaqtapuni khuyakun chayqa, Diospas paytaqa reqsinmi. 4Chaymi niykichis, kay pachapi tukuy clase idolokunaman mikhuna ofrecesqamantaqa yachanchismi. Chay idolokunaqa manan kawsay vidayoqchu kanku. Aswanmi noqanchisqa yachanchis, cheqaq Diosqa ch'ullalla kasqanta. 5Kay pachapi runakunaqa cielopi ashka cosaskunata, hinallataq kay pachapi ashka cosaskunatan “diosmi” hinallataq “señormi” ninku. 6Ichaqa noqanchisqa yachanchismi, cheqaq Diosqa ch'ullalla kasqanta. Payqa Dios Taytan; paymi tukuy ima kaqkunatapas unancharan. Chaymi noqanchisqa payllapaqña kawsanchis. Saynallataqmi noqanchispa Señorninchisqa ch'ullalla; payqa Señorninchis Jesucriston. Diosninchisqa Jesucristontakaman tukuy ima kaqkunatapas unancharan. Chaymi noqanchispas, pay unanchawasqanchisrayku, kay pachapi kawsashanchis. 7Ichaqa manan llapallan runakunachu cheqaq Dios ch'ullalla kasqantaqa yachanku. Chaymi qankuna creyentekunamanta wakinniykichisqa, Jesucristopi manaraq iñishaspaykichis, chay idolokunata adorarankichis. Saynallataqmi kunanpas wakinniykichisqa piensankichisraq, chay idolokunaqa vidayoq kananpaq. Chayraykun chay idolokunaman ofrecesqa mikhunakunata mikhuqtiykichis, concienciaykichis acusasunkichis. 8Ichaqa manan imatapas mikhusqanchisraykuchu, Diosqa aceptawasunchis. Hinaspapas Diospa ñawpaqninpiqa manan imatapas mikhusqanchisraykuchu importanteqa kasunchis, nitaq mana mikhusqanchisraykuchu menos importanteqa kasunchis. 9Qankunaqa libren kankichis, ima mikhunata mikhunaykichispaqpas. Ichaqa allintayá cuidakuychis. Chay idolokunaman ofrecesqa mikhunakunata mikhuspaykichisqa, Jesucristopi chayllaraq creeq runakunatan huchaman urmachiwaqchis. 10Sichus Jesucristopi chayllaraq creeq pisi iñiyniyoq runakuna rikusunki, idolokunaman ofrecesqa mikhuna kasqanta yachashaspayki, mikhushaqta chayqa, ¿imatataq chay pisi iñiyniyoq runari piensanqa? ¿Acaso manachu paypas chay mikhusqaykita rikususpayki, munapakuspa mikhuyta qallarinqa, conciencian acusashaqtinpas? 11Ichaqa saynata ruwanki chayqa, qanpa kawsaykipin chay pisi iñiyniyoq runapas huchallikunman; payraykun Jesucristoqa cruzpi wañuran. 12Qankunaqa Jesucristopi chay pisi iñiyniyoq runakunata huchallichispaykichismi, Jesucristopa contranpi huchallikushankichis. 13Chaymi noqaqa niykichis, (idolokunaman ofrecesqa) mikhunataqa manan noqaqa ni hayk'aqpas mikhuymanchu, saynapi Jesucristopi pisi iñiyniyoq runakunata huchaman ama urmachinaypaq.


text: 1Ayllúy, yachachisqayta uyariychej. Ninriykichejta qayllaykuchimuspa, nisqayta uyariychej. 2Rijch'anachinaswan parlarisaj. Unay ñawpa tiempomantapacha kunankama pakasqa imasta sut'inchasaj 3imatachus uyarispa entiendesqanchejta tatasninchejpa willawasqanchejta. 4Mana pakaspa wawasninchejman willasunchej. Qhepa runasman willasunchej Tata Diosta yupaychanamanta, atiyninmanta, jatuchaj t'ukuna ruwasqasninmantawan. 5Diosninchejqa leyta churarqa Jacobpaj, chayman jina israelitas kawsanankupaj, kamacherqataj ñawpa tatasninchejman chay leyta mirayninkuman yachachinankuta. 6Chayta ruwarqanku qhepa mita runas yachanankupaj, nacekunanku karqa, chay wawaspis, chayman jina wawasninkuman yachachinallankupajtaj. 7Ajinamanta paykuna Diospi atienekunkuman, Paypa ruwasqasninta mana qonqaspa, kamachisqasninta junt'anankupaj. 8Manallataj ñawpa tatasninku jina kankumanchu wampus, Diospa contranta oqharikojkuna, sonqonkupitaj iskayta yuyajkuna, Diosta mana kasoj runas. 9Efraín ayllumanta kajkuna, mayqenkunachus sumaj wakichisqa karqanku flechanapaj arcoswan, flechaswan ima, kutirispa, ayqerqanku maqanakuna p'unchaypi. 10Dioswan trato ruwasqankuta mana junt'arqankuchu, nitaj yachachisqasnintapis kasuyta munarqankuchu. 11Astawanqa Diospa ruwasqasninmanta qonqaporqanku, chay sumaj t'ukuna imasta rikuchisqasninmantawan. 12Diosqa tatasninkoj ñawpaqempi t'ukunasta ruwarqa, Egipto naciompi Zoán cheqapi. 13Jatun qochata iskayman khallarqa, chaynintataj chimpaman paykunata chimpacherqa, uj perqata jina yakuta sayachispa. 14P'unchaypeqa phuyuwan paykunata pusarqa, tutantaj nina k'anchaywan. 15Ch'in pampapitaj chhankasta ch'ejtarqa; chaymanta ashkha yakuta ujyanankupaj qorqa. 16Sinch'i chhankamanta yakuta llojsichimorqa, mayu jina yaku purinampaj. 17Chaywampis, paykunaqa juchallikullarqankupuni, patapi kaj Diospa contrampi oqharikuspa chay ch'in pampapi. 18Diosta pruebaman churarqanku, munasqankuman jina mikhunata mañakuspa. 19Paypaj rimaspa, nerqanku: Atinmanchu Diosqa ch'in pampapi mikhunata qoyta? 20Cheqapuni Diosqa chhankata ch'ejtarqa, chaymantataj yaku llojserqa mayu jinapuni, jallp'atataj yaku p'ampaykorqa. Kunantaj ayllunman atinmanchu qoyta t'antata, aychatawan? nispa. 21Chayta uyarispa, Tata Diosqa phiñakorqa, chay phiñakuynintaj nina jinapuni Jacobpa contrampi k'ajarerqa. 22Diospi mana atienekorqankuchu, nitaj yanapaynimpipis creerqankuchu. 23Chaywampis, Dios phuyusta kamacherqa, cielo punkustataj kicharerqa. 24Ayllumpaj paracherqa Maná nisqata, janaj pacha trigota mikhunankupaj. 25Runasqa angelespa t'antankuta mikhorqanku. Diosninchejqa ashkha mikhunata qorqa paykunata sajsachinankama. 26Inti llojsimuynejmanta wayrachimorqa, uraynejmantapis Diosninchej atiyninwan wayrata chayachimorqa. 27Aychata ayllumpaj parachimorqa; puna yuthustapis rikhurichimorqa mama qocha kantupi t'iyu chhikata. 28Diosninchejqa chay puna yuthusta urmacherqa, maypichus israelitas karqanku, chayman, toldosninkoj muyuyninman. 29Ajinata chayta mikhorqanku sajsakunankukama. Ajinata Diosqa munasqankuta jaywarqa. 30Chaywampis manaraj yarqhayninkumanta sajsakushajtinku, mikhuypis simillankupiraj kashajtin, 31Diospa phiñakuynenqa paykunaman chayarqa; chantá wañuracherqa aswan kallpayoj runasta, Israelmanta aswan sumajnin runasta. 32Chaywampis, watejmanta juchallikullarqankutaj, Diospa sumaj ruwasqasnimpi mana creespa. 33Chayrayku Diosqa paykunaj kawsayninkuta manapis kanmanchu jinaman tukucherqa jatun llakiy chawpipi. 34Dios paykunata wañuchiyta qallarejtinraj, Payta mask'aj kanku tukuy sonqo mana samarikuspa. 35Chaypachataj patapi kaj Diosmanta yuyarikorqanku Pay pakakunanku, salvajninkutaj kasqanta. 36Siminkuwan misk'ita parlaj kanku, jinallataj llullakoj kanku. 37Ni jayk'ajpis cheqan sonqoschu karqanku, nitaj junt'arqankuchu Dioswan trato ruwasqankutapis. 38Diostajrí khuyakuyniyoj kaspa, sajra kayninkuta pampachaj paykunata mana tukuchispa; ashkha kuti ñit'iykukorqa phiñakuyninta, manataj phiñakuywan atipachikorqachu. 39Diosqa yuyarikorqa runalla kasqankuta, wayra jina ripojlla mana kutimoj. 40Mashkha kutista Diospa contrampi sayaykorqanku, ch'in pampapitaj Payta phiñacherqanku. 41Watejmanta Diosta pruebaman churallarqankutaj. Israelpa santo Diosnimpa sonqonta nanacherqanku. 42Mana yuyarikorqankuchu jaqay p'unchaypi, Dios atiyninwan enemigosninkumanta salvasqanta. 43Chaypacha jatuchaj señalesta t'ukunapaj jina ruwarqa Egipto naciompi, Zoán cheqapi. 44Egiptopi mayusta yawarman tukucherqa, egipciostaj chay mayusmanta mana ujyayta aterqankuchu. 45Chantá tukuy paykunaman khanikoj ch'uspista kachaykorqa paykunata khaniranankupaj; k'aylankulastapis kachaykullarqataj tukuy jallp'aman junt'aykunankupaj. 46Poqochisqankuta khuruswan mikhucherqa, llank'asqankutataj langostaswan. 47Uva huertasninkuta granizowan chinkacherqa, higo sach'asninkutataj qhasawan. 48Wakasninkuta, ovejasninkuta ima granizowan, rayoswantaj wañuracherqa. 49Diosqa k'arajta phiñakuspa, paykunaj patankuman apachimorqa phiñakuyta, sinch'i llakiyta, rabiakuyta ima phirejkuna angelesta jina. 50Phiñakuyninta kacharerqa. Kawsayninkuta mana perdonarqachu, manachayqa paykunata wañuyman jaywaykorqa. 51Egiptopi kuraj kaj churisninkuta wañuracherqa, Campa miraynimpa ñawpaj kaj churisninta. 52Israel aylluntarí uj tropa ovejasta jina Egiptomanta orqhospa, ch'in pampanejta pusarqa. 53Paykunata sumajta pusarqa mana manchachikunankupaj, enemigosninkutataj jatun qocha p'ampaykorqa. 54Diosninchejqa ayllunta pusarqa santo jallp'anman, mayqentachus Pay atiyninwan jap'ikaporqa, chay orqosman. 55Diosqa chaypi kaj nacionesta ñawpaqenkumanta qharqorqa, jallp'asninkutataj Israelpa ayllusninman rak'irarqa; chay jallp'aspeqa toldosninkupi paykunata tiyaracherqa. 56Paykunatajrí patapi kaj Diosta pruebaman churaspa Payta phiñacherqanku, kamachisqasnintapis mana kasorqankuchu. 57Tatasninku jina paykunapis Diosmanta karunchakullarqankutaj, manataj Payta qhaterqankuchu. Q'ewikorqanku flechanapaj uj mana allin arco jina. 58Lomas patapi altaresta ruwaspa, Diosta phiñacherqanku; lantista yupaychaspa, Diosta celosacherqanku. 59Diosqa chayta uyarispa, phiñakorqa, Israeltataj qhesachasqata qhesacharqa. 60Chayrayku Silopi tiyakunan, chay santo Toldota saqerparerqa, mayqentachus runas ukhupi sayacherqa, chayta. 61Atiynimpa arcanta saqerqa enemigoj makinman urmananta, jinallataj jatun kaynintapis. 62Espadawan ayllunta wañurachicherqa, herencian israelita wawasnimpa contrankupi phiñasqa kaspa. 63Waynasqa ninawan ruphasqa wañorqanku. Noviaspajpis mana casamiento takiy karqachu. 64Sacerdotesqa espadawan wañuchisqa karqanku, viudasninkutaj mana waqayta aterqankuchu. 65Chantá mosqoymanta jina Señorqa rijch'arerqa, imaynatachus sumajta maqanakoj runaqa vinowan machaykusqanmanta yuyayninman kutirispa qhawarin, jinata. 66Enemigosninta qhepaman kutiricherqa, p'enqaypitaj wiñaypaj rikhuricherqa. 67Josejpa ayllunta qhesacharqa, manataj Efraín aylluta ajllakorqachu. 68Manachayqa Judá aylluta ajllakorqa munakusqan Sión Orqotawan. 69Diosqa yupaychana wasita sayacherqa cielota jina, kay pachata jinataj wiñaypaj sayacherqa. 70Kamachin Davidta ajllakorqa; payta ovejaspa qhepanmanta wajyarqa. 71Oveja michinamanta Davidta orqhospa, Jacob ayllunta michinampaj payta churarqa, herencian israelita wawasninta. 72Davidtaj Diospa ayllunta tukuy sonqo micherqa, sumaj yuyaywantaj ñawpajman pusarqa.


text: 1Jesusqami qashan kumparasyunkunawan willaq qallariran. Chaymi kaynu niran: 2"Syilumanta kaqpa mantakuyninqami, imanutaq uk mantakuqmaqa fyistata ruraran wamranta kidachinanpaq chaynu. 3Chaymi chay fyistaman shamunanllapapaq sirbikuqninkunata kach'akuran qayamunanllapapaq chay kunachikasha kaqkunataqa. Piru chay kunachikasha kaqkunaqami mana rinaranllapachu. 4Chaymanta qashan kach'aran uk sirbikuqninkunatana chay kunachikashakunataqa kaynu ninanllapapaq: 'Mikuykunatami kamakachishana kani. Kach'akutiymi kusala gurdulla animalkunata wanuchir kusala shumaqta kamkachishallapana. Chaynumi tukuy listuna kidamyintuman shamunaykillapapaqqa' nir. 5"Piru chaynu nitinllapamapismi chay kunachikasha kaqkunaqa mana shamunaranllapachu. Chaymi ashwan paykunamanta ukninqa ch'akrankunata rikaq riranllapa. Nataq ukkuna-shuypaqa riran nigusyunkunaman. 6Piru ukkuna-shuypaqami chay mantakuqpa sirbikuqninkunata aypar qischaranllapa wanuchinanllapakaman. 7"Chaymi chay mantakuqqa kusalata piñakur suldadunkunata kach'atin wanuchiranllapa chay kunachikasha kaq wanuchikushakunataqa. Chaynulla pwiblunllapata rupachinanpaq ima kach'akuran chay mantakuqqa. 8Chaymantami chay mantakuqqa sirbikuqninkunata kaynu niran: 'Tukuymi listuna kidamyintupaqqa. Piru chay kunachisha karay chaykunaqami manana allinnachu shamunanpaqqa. 9Chaymi kananlla qamkunaqa riyllapa chay waqta kallikunaman. Chaynami chaypi tukuy tarishaykillapata kunachiyllapa shamunanllapapaq kay kidamyintumanqa' nir. 10"Chaymi chay sirbiqninkunaqa lluqshiranllapa kallikunaman. Chaypimi tukuy allin, mana allin yarpuyniyjun kaqkunata tarishantaqa kunachiran. Chaynumi chay mantakuqpa wasinmanqa kusala achka runakunata untachiranllapa. 11"Chaymanta chay mantakuqqa kunachishankunata rikaq wasinman yaykurqa, uk runata rikaran chay fyistapaq mana shumaq mudakur kamakashatachu. 12Chaymi kaynu niran: 'Taytituy, waknu mana shumaq kamakasha karqa ¿imanutaq yaykamushayki kay fyistapi kanaykipaqqa?' nir. "Piru chaynu nitinmapismi chay runaqa mana imatapis niranchu. 13Chaymantami mantakuqqa chay misapi sirbikuqkunataqa kaynu niran: 'Wak runataqa makinta, ch'akinta watar, waqta tutaparaqllamanna itakuyllapa. Chaymi chaypina kusala mana agwantaypaqta qischakar qaych'akushanrayku kirunmatapis richyachinqa' nir. 14"Chaynu nirqami intrachimanchikllapa, Tayta Dyusqami kusala achkata qayamun. Piru payqami aykalata akran nir". 15Chaymantami, chay fariseo runakunaqa rir paykunapura kusalata parlaranllapa, rir Jesusta tapur mana allinta rimachir chaylapaqna uchachananllapapaq. 16Chaymi chay fariseo runakunaqa wakinninta, chaynulla chay gubyirnu Herodespa wakinninwan pullata kach'aranllapa Jesusta kaynu ninanllapapaq: --Yach'achikuq Taytituy, yach'anillapami qamqa Dyus munashannulla chiqapta rimar yach'achikunkimapis. Chaynullami runakuna ima nitinpis qamqa mana kwintacharchu yach'achikunki. Chaqa qamqami mana runakunawan allinpi kanaykipaqchu yach'achikunkimapis. 17Chaymi qam yarpushaykinulla willamayllapa: ¿Allinchu kanqa impwistuta chay Roma pwiblupi mantakuq Cesarta, pagranayllapapaq, manaqachu mana? nir. 18Chaynu nitinllapami Jesusqa kwintata qukaran, mana allinta paypaq yarpurllapami chaynuqa tapuyanllapa nir. Chaymi kaynu niran paykunataqa: --Dyusta yanqa kasuq tukuq, kuchi runakuna ¿imapaqtaq mana allinta rimachir uchachamanayankillapa? 19Rikachimayllapa chay impwistuta pagrakunaykillapa qillayta nir. Chaynu nitinmi apamuranllapa uk qillay dinaryu shutiqta. 20Chayna Jesusqa paykunata tapuran: --¿Mayqanpa ritratuntaq kay qillaypiqa? ¿Mayqanpa shutintaq kay qillaypiqa iskribikasha? nir. 21Paykunaqa niranllapa: --Mantakuq Cesarpa nir. Chaymi Jesusqa niran: --Chaynu katinqa, gubyirnu Cesarpa kaqnintaqa payta quyllapa. Nataq Dyuspa kaqninta-shuypaqa Dyusta quyllapa nir. 22Chaynu nitin, uyaparllapami kusa dispantakashalla kidaranllapa. Chaymi ashwan Jesusta chaypi dijar riranllapana. 23Chay diyallami, wakin saduceo runakuna riranllapa Jesusta rikaq. Chaqa chay saduceo runakunaqami niqllapa: "Manashi wanuqkunaqa qashanqa kawsamunllapachu" nir. Chayraykumi Jesustaqa, mabir ima ninqashi nir kaynu tapuranllapa: 24--Yach'achikuq Taytituy, Moisesmi kaynu nir mantakuran: 'Mayqan warmiyjun kayar, manaraq wamrayjun kar wanutinqa, chay wanushapa ukninnashi kasarayanqa chay byuda warmiwanqa. Chayna chay wanusha ukninpaqqa wamrayjun kananpaq' nir. 25"Chaynu katinmi tapushaykillapa: Uk kutimi syiti irmanukuna karanllapa. Kulakanllapami, warmikur manaraq wamrayjun kayar wanuran. Chaynu mana wamrayjun kashanraykumi chay ishkay kaq ukninna kasararan. 26Chaynullami chay ishkay kaqta, kimsa kaqta pasaran, chay syiti kaq ukninllapa kasarar wanunankaman. 27Chaymantami chay warmipis wanuranna. 28"Chayna chiqapta wanushakuna kawsamuyatinqa, ¿mayqanninpa warmintaq kanqa chay warmiqa? Chaqa tukuynin-ari kasarasha karan chay warmillawan". 29Chaynu nitinllapami, Jesusqa niran: --Qamkunaqami limpu pantasha puriyankillapa, Dyus nitin iskribikashanpaq, chaynulla paypa pudirninpaq mana intrakashaykillaparayku. 30Chaqa maydiya chay wanushakuna kawsamurqami, manana kasaranqallapanachu, chaynulla manana kasarachikunqallapalamapischu. Chaymi ashwan imanutaq Dyuspa angelninkunamaqa mana kasaranllapachu chaynuna kawsanqallapa. 31Nataq chay wanushakuna kawsamuqpaq-shuypaqa, ¿manachu qamkunaqa liyishaykillapa Dyus paylla kaynu nitin iskribikashantaqa? Chaqa kaynumi niq: 32'Nuqaqami Abrahampa, Isaacpa, Jacobupa Dyusnin kani' nir. Chayraykumi Tayta Dyusqa mana wanushakunapa Dyusninchu, ashwanmi tukuy kawsaqkunapa Dyusninla. Chaynu nirqami intrachimanchik, paypaqqami tukuy wanusha kaqkunamapis kawsayanllapa nir. 33Chaynu nir Jesu's yach'achitinmi, chay runakuna uyakurqa kusa dispantakashalla kidaranllapa. 34Chaymantami chay fariseo runakunaqa, Jesusqashi chay saduceo runakunata willar uyarachisha nir yach'armi, tantakaranllapa. 35Piru paykunamanta ukqami Moise's mantakushanta kusata yach'ar yach'achikuq karan. Chaymi Jesusqa ima ninqashi nir, kaynu tapuran: 36--Yach'achikuq Taytituy, ¿Dyus nitin Moise's mantakushanmantaqa mayqannintaq kusa mas allinqa? nir. 37Jesusqa niran: --'Taytayki Dyusta munay tukuy shunquykiwan, bidaykiwan, yarpuynikiwan' nir. 38Kaymi chay puntapi kaq kusa mas allin mantakuyqa. 39Piru kanmi ukpis chay punta chay yupay kusala mas allin mantakuyqa. Chayqami kaynu nin: 'Llakiy runa masikikunapaq, imanutaq qampa kwirpuykillapaq llakinki chaynulla' nir. 40Chaymi nishaykipis: Kay ishkay mantakuykunata karanta rurarqami, Dyus tukuy mantakushantaqa kumpliyanchikna nir. 41Piru chay fariseo runakuna chaypi tantakasha katinllaparaqmi, 42Jesusqa kaynu tapuran: --¿Imatataq yarpunkillapa Dyuspa Akrashan Cristunpaqqa? ¿Mayqanpa ayllunmantataq kanqa? nir. Chaymi niranllapa: --Davidpa ayllunmantami nir. 43Chaymantami Jesusqa niran: --Chaynu katinqa, ¿imapaqtaq Davidqa, 'Amituy' niran Cristupaqqa, Dyuspa Ispiritun yanapatinqa? Chaqa Davidqari kaynu niran: 44'Tayta Dyusmi, Amituytaqa kaynu niran: Tay allilaw qichqaypi, maydiya chay ch'iqnishuqkunata ch'akikipa ch'akinman ch'uranaykaman nir'. 45Mabir willamayllapa: Davidpa ayllunmanta Dyuspa Akrashan Cristun katinqa, ¿imapaqtaq Davidqa 'Amituy' niran? 46Chaynu nitinmi mana mayqanninpis imata willaytapis puytiranllapachu. Chaymi chaymanta-pachaqa, manana imata tapunanllapapaqpis yarpuranllapanachu.


text: 1Chaymantaqami wakin fariseukuna, chaynulla saduceo runakuna riranllapa Jesusta rikaq. Chaymi paykunaqa mabir ima ninqashi nir, kaynu niranllapa: --Chiqapta syilumanta shamushayki nir yach'anayllapapaqqa uk milagruta ruray nir. 2Piru Jesusqami niran: --Qamkunaqami tardikuna unaq syiluman chapakur, syiluta chupikallata rikarqa ninkillapa: 'Kusa shumaq tyimpumi kanqa' nir. 3Piru allaqmantakuna unaq syiluman chapakur syiluta chupikalla tultyawta rikarqa ninkillapa: 'Kananqami mana allin tyimpuchu kanqa' nir. Chaynu qamkuna syiluta chapar ima tyimpukunapaq yach'arqa, ¿imapaqtaq mana intrakankillapa nuqa Dyusmanta shamusha kar yach'achishutiyqa? 4Kay kusala mana allin yarpuyniyjun kaq, chaynulla mana allita kriyimaq runakunaqami uk milagruta ruranaypaq mañamanllapa. Piru kay mana kriyimaq runakunaqami Taytay Dyus imanutaq Jonaswan ruraran chaynulla nuqawan ruratinla, munarqa intrakanqallapa. Chaynu nirqa chay kutilla, riranna chay runakunamantaqa. 5Jesuspa yach'akuqninkuna quch'apa uklaw manyanman pasasha karqa yarpuranllapa, tantakunata qunqar rishallapa nir. 6Chaymantami Jesusqa niran: --Allita kwintata qukar, kuytakankillapa chay fariseo, chaynulla saduceo runakunapa libaduranllapamanta nir. 7Chaymi chay yach'akuqninkunaqa paykunapura ninakuranllapa: "¡Mana tantata apamusha kashallapami, chaynu nimashanchikllapa kanqa!" nir. 8Chaynu yarpuyanllapa nir yach'ayashanraykumi, Jesusqa kaynu niran: --¿Imapaqtaq ninkillapa, tanta mana kanchu nirqa? ¡Ima manaraqchu allita nuqapi kriyinkillapa! 9¿Manaraqchu intrakankillapa, chaynulla mananachu yarpunkillapapis, chay sinku tantitamanta sinku mil runakunata qarashaytaqa? Chaqa achka kanastataraqmi subratinpis tantaraykillapa. 10Chaynulla manachu yarpunkillapa chay syiti tantitamanta kwatru mil runakunata qaratiypis, achka kanastata subranta tantashaykillapataqa. 11¿Ima manachu kwintata qukaraykillapa, nuqaqa manami tantapaqchu rimayaray nirqa? Ashwanmi nishuyarayllapa kuytakanaykillapapaq chay fariseo, chaynulla chay saduceo runakunapa libaduranmanta. 12Chaymantami paykunaqa intrakaranllapana mana tantapa libaduranpaqchu willamayashanchikllapa nir. Ashwanmi intrakaranllapa chay fariseo, chaynulla saduceo runakuna yach'achikuyashanmanta kuytakananllapapaq nir. 13Jesusqa uk lugar Cesarea Filipuman ch'arqa, tapuran chay yach'akuqninkunataqa: --Nuqa Dyusmanta Shamuq Runapaqqa ¿mayqanshi kani ninllapataq runakunaqa? nir. 14Chaynu nitinqa paykunaqa niranllapa: --Wakinqami ninllapa, Shutichikuq Juan nir. Nataq wakin-shuypaqa ninllapa Eli'as nir. Chaynulla wakinkunaqa ninllapa Jeremi'as, manaqapis Dyuspa uk rimaqnin kanqa nir. 15--Qamkunapaq-shuypaqa ¿mayqantaq kani? --nir tapuran chay yach'akuqninkunataqa. 16Chaymi Simo'n Pedruqa niran: --Qamqami Dyuspa Akrashan Cristun, tukuy tyimpupaq kawsaq Dyuspa Wamran kanki, nir. 17Chaymi Jesusqa niran: --Kusa shumaqmi kanki Jonaspa wamran Simo'n. Chaqa nuqapaq yach'anaykipaqqa unaq syilumanta Taytaymi intrachishusha, manami mayqan runa imachu. 18Chaymi kananqa kusalata kriyir, jwirti rumi yupay kashaykirayku Pedro shutichishayki. Chaynuqami wakin kriyiqkunapaqqa atun rumi yupayna kayanqa kriyishaykiqa. Chaymi chay rumipa ananman ch'urar llutakur uk wasita shachiq yupayna kashaq chay wakin nuqapi kriyiqkunawanqa. Chaynuqami chay mana allinta rurachikuq dyabluqa mana binsiyta puytinqanachu. 19Piru kananqami Pedro, Taytay Dyus syilupi mantakuyashanman yaykuqkunata rikanaykipaqna numrashayki. Chaymi kay pachapi mayqanpis mana kriyishanrayku, Dyus mantakuyashanman mana yaykunqachu nitkiqa, unaq syilupi Taytaypis mana yaykuchinqachu. Chaynulla kay pachapi mayqanpis kriyishanrayku Taytay Dyus mantakuyashanman yaykunqa nitki-shuypaqa, Taytaypis yaykuchinqa mantakuyashanmanqa. 20Chaynu Pedruta nishana karqami Jesusqa yach'akuqninkunataqa willaran, ama mayqantapis willananllapapaqchu, payqa Dyuspa Akrashan Cristun nirqa. 21Chaymanta-pachami Jesusqa yach'akuqninkunata kaynu nir intrachiq qallariran: "Nuqaqami Jerusale'n pwiblumanna riyashaq. Chaymi chay pwibluman ch'atiyqa, chaypi ruku kaq mantakuqkuna, kurakunapa mantaqninkuna, Moise's mantakushanta yach'ar yach'achikuqkuna ima aypar kusalata qischamanqallapa. Chaynu qischamarmi wanuchimanqallapa. Piru chaynu wanuchimatinllapamapismi kimsa diyamantaqa kawsamushaq" nir. 22Chaynu nitinmi, Pedruqa uklawman Jesusta paylata apar anyaqnulla kaynu nir willaran: --¡Dyusqami mana munanqachu chaynu qischakanaykipaqqa Taytituy! ¡Chaqa manami allinchu chaynu pasashunanpaqqa! nir. 23Chaynu nitinmi Jesusqa Pedrulawman tikrakamur niran: --¡Ashuy naypaymantaqa dyablu! Chaqa qamqami Dyus munashanta mana intrakar, yanqa runakuna yarpushannula yarpur, Dyus munashanta mana ruranayta munar disanimachimayanki nir. 24Chaymanta-shuypaqami Jesusqa yach'akuqninkunata kaynu niran: "Mayqanpis nuqapa yach'akuqniy kanarqami amana bidanllapapaqqa llakinqallapanachu. Ashwanmi kruspi wanuchinatinllapamapis ama manchakurchu nuqalapi yarpur shachinakunqallapa. 25Chaqa mayqanpis paykuna munashannulla bidanta washayta kamaqkunaqami tukuy tyimpupaqna qischakanqallapa. Piru mayqanpis nuqapi kriyishanrayku qischakar wanuqkunaqami tukuy tyimpupaqna kawsanqallapa. 26Chaqa nishaykillapa: Mayqanpis kay pachapi kaq ima munashanta tantakur mana washakatinqa, ¿imapaqtaq sirbiyan chay tantakushanqa? ¿Manaqa uk runachu achka imata pagrakur washakayta puytinman? ¡Manami! 27Chaqa nuqa Dyusmanta Shamuq Runaqami shamushaq Taytay Dyuspa llipyalla pudirninwan, angelniykunawan ima. Chaynu shamurmi tukuyta allita rikar yach'ar imanu rurashanllapanulla imanu kananpaqmapis nishaq. 28Chiqaptami nishaykillapapis: Kaypi kaqmanta wakinllaqami mana wanunkillaparaqchu Dyusmanta Shamuq Runata mantakuqta rikanaykillapakaman nir".


text: 1Ñuca, Pablo, apóstol nishca Jesucristo cachashca runa, Dios munashcamanda, imasna pai causanara cusha nishcasna Cristo Jesuspi. 2Ñuca llaquishca churi Timoteoma quillcauni. Gracia ali llaquina iyairas, llaquij shunguras, cushi shunguras chari, Yaya Diosmanda, Cristo Jesús ñucanchi Señormandas. 3Diosta agrasini, paita sumaj iyaihua sirvini ñuca yayaunamanda pacha. Mana saquisha canmanda iyariuni, Diosta mañausha tutandi punzhandi; 4camba ñahui iquira talishcara iyarisha, ashcara munani canda ricungaj, ñuca ashcara cushiyangaj. 5Can shunguhua quirishcara iyariuni. Shinallara ñaupa punda quirinauca camba Loida rucu mama, camba Eunice mamas. Maspas, sirtumi ani can shinallara quiriungui. 6Chimanda canda nini, cambajpi tiaj Dios cuyashcara causachingui ninara huairachishca cuinta; chi cuyashca ñuca maquira camba ahuai churashcamanda shamuca. 7Dios mana ñucanchira cucachu manzhana iyaira, randi ushana iyaira, llaquina iyaira, aicha munaira arcana iyairas. 8Ama pingarichu ñucanchi Señormanda rimangaj, shinallara ñucamandas, ñuca pai ishcashca runa asha. Randi, evangelio ali shimimanda ñucahua pariju turmindarinara apingui, Diospa ushaira cushcasna. 9Pai ñucanchira quishpichica, sumaj cayanahua cayasha, mana ñucanchi rashcaunaraigumanda, astaun pai quiquin munashcamanda, shinallara Cristo Jesuspi cushca gracia ali llaquina iyaimandas, timpuuna manara callarishcaira cushca, 10astaun cuna ricuchishcami ñucanchira Quishpichij Cristo Jesús ricurimushcai. Pai huañuira vinsica, causairas, mana huañuihuaj causairas punzhajlla ricuchica evangelio ali shimii. 11Cai evangelio ali shimira camachij, cachashca runa, gentilgunara yachachijpas ñuca churai tucucani. 12Chiraigumanda casna turmindarini; randi mana pingarinichu, ñuca maicanda quirishcara yachani, pai sirtu pacha ñuca mingashcara ushanmi huacachinara chi punzhagama. 13Ñucamanda uyashca ali shimi tunura catingui, Cristo Jesuspi quirinais, llaquinais. 14Canda mingashca ali shimira huacachi ñucanchijpi causaj Santu Ispíritu yanapashcahua. 15Ña yachangui imasna tucui Asiai tiajcuna ichuhuanauca, Figelo Hermógenes nishcauna rashcasna. 16Onesíforounara Señor llaquipachu. Pai ashca cuti cariyachihuaca, Ñuca cadenaunamanda mana pingaricachu. 17Maspas, pai Roma llactai tiaushcai llaquishcahua mascahuaca ñucara, tupahuacami. 18Señor paita cupachu llaquinara tupangaj Señormanda chi punzhai, Alimi yachangui imasna Efesoi ashcara yanapahuaca ñucanchira.


text: NT TO AUGUST 15. 1901. FORT YATES, N. D. OMNiCJ YE TANKA JULY 8, '07. Htayetu omniciye h'ehan Miniwa- kan Yatkesni Okodakiciye on tuwa taku eyin kta hecinhan wanna iye- hantu yaotaninpi, Hecen Fort Tot- ten etanhan John Strait Howastena hecen eya: — Hekta July 6. 1906 ne- ehan Kangiuaha en miniwaisan yatKe sni okodakiciye wan Bishop Shanley onkicagaoi, qa hetanhan token wo- ope onyuhapi kte cin henaonkiknipi qa wanna woope owasin onyuhapi qa wi wanji Kin he okna wancana omni- ciye kta onyuhaui, qa is taku on wi wanji km he en nonpa omniciye kta iyecen woecon yukan ebanthans econ okihini kta. Woope kin owasin Eyannaha kin oyaka ce abdezapo; qa taku on Dakota ovate ospaye ton- tonyan onqonpi Kin owasin on onka- kijapi kin he miniwakan kin hee. Ehaas nina wasteondakapi kin heon Tonkansinaonyanpi kin onkiye qaon- kicincapi kin hehanyan koya wica- yasica. Hecen ito, onkabdezani wa- steka! Wakanheja kin hena onsiKa taku sica econpi sni, tka onkiye on- kohanvanrn heon onkicineani kin ko- ya oni<akijapi, qa miniwakan yatkan- ui wicohan kin de onkihunkakeui ta- wicohanpi sni, qa is de Dakota kin tawicohanpi sni kin tanyan sdonon- yanpi kta iyececa. Qa Dakota kin onkiye onkitawicohanpi wanjigji an- petu kin dehanyan onkiwasteui sni km heca yukan tka hena isanpa mi- niwakan yatkanpi wicohan kin deon nina onkakijapi qa taku onkitawapi kin owasin etanhan iKikcu onkokihipi sni. Onkiyeui kin dena he tokehcin wahokononkiyapi esa tohinni wasicu kin iyececa onhinhdapi kte sni. Qa is onkivepi kin wicasa okinihan he- oncapi kta e he cin onkiciciyapi kte sni, tka onkiciucapi kin hena iye to- kata wasicun kin eceena ehna icaga- pi kta. Heon to'<iyotan yapi kinhan tokata iwastepi kta wan hena onkiye de nakaha ni onqonpi kin den ece- waktapi wanji econqonpi qa onkicin- capi kin hena wanyag icagani kinnan heceena on oahecenya iye qes onpi kta. Qa wicasa tona ovate awanya- kapi, qa is ovate wikiciyukcan wa- cinpi hecinhan. Ito ? dena wanna en abdezapi qa on ho yuwankan ikikcu po. Eya wasicun kin miniwakan kin ohinni onqupi kte hcin qeyas he on- siondapi aa is hena tanyan onqonpi kta wan he he cin onkiyaoi oais tan- can en wovazan on onkowasteth kta he cinonKiyapi sni tka miniwakan kin ne owasteda onyanpi, qa hehan ka- snapi wanji onkokiniui eca hena iye mnaya ayapi kta aa winyan onkita- waui oa onkiei.neapi kin hena taku wi- caonKicamnapi km owasin i\e mua- yan avaui. Q& hehan waniyetti qa osni eca hehan hayake qa woyute oi- hni teihka eca. hehan winyan qa wa- kanheja wieahduwa tionaua onkoma- nipi ecee. Unkan he icunnan mini- wakan wicasa qon he ka'suapi wanjina kin he e kaes on oonkivapi kta e to- hinni hecen okinipi kte sni tka mini- wakan kin on huha wanji asidya on- kiyayaui kinhan qais ovate ehna wc~ wistece wanji econqonpi Kinhan, mi- niwakan wicasa km he i kin ojuo-ju- na ma kta wan heceena econ kta, qa tohinni on ki can math kte sni. Onka- kijaui kinhan tohinni miniw T akan wi- casa wan kicionkakijapi kte sni. He iyecen nakun onkicincapi kin hena miniwakan wicasa wan ihaktaya ica- gaui kte sni e he oncinpi kta. Un- kan onkini dena tuwe iwakute on hena kecin kta nacece tKa taku on bene cin he de e. Ontancanni kin mahen Yutapivvakan, Wanikiya tan- can onkicuni qa tohanyan onniui kinhan hehanyan hecen econoonpi kta; heon ontancanpi kin he Wani- kiya tipi tawa kin he onkiyeui kin he sdononkiyapi qa he ehca eheiton- onpapi kta wacin. Qa nis eya he cinciyapi qa heon dena ena. Hecen ito, de awacinoo. Wicasa wanji ma- zakan yune qa tUKten wasakayena wanniyake cinnan nikte kta t«a icon- nan he kodayayehca qa temhinda ke- canni. Hecen heon iwakta yaon kta heon dena epa. Hecen tanyan oya- kahniga wacin; niye nitancan kin ne kici akiyecen vvahpaniyan waon qon he ena taku iyokipi sni ciye aa is istencive kta heon epe sni; qa nakun wakanheja onkitawapi kin tancan cehpi wiconi kin de en yuhani kin hena WakantaKH wicaqu qa hena Iye en oti kin he sdonkiya icagaui kta e he cinwiconkiyapi kta. Tona wicasa tankapi qa koska cinca vu- kanpi kin hena owasin qa winyan tankapi aa wikosKe tona cinca vuha pi kin hena owasin woa wacin Kin de na on iyepi qeyas tawacin kin en iyoicipastakapi kta iyececa. Johh Stkait. MINIWAKAN OYANKE EN DAKOTA EHNA MINIWAKAN QA TONA IWICATOMNI OCOWASIN, SINASAPA VATKE SNI OKODAKICIYE TA WOOPE KIN, I. Sinasapa Dakota ehna de okodaki- ciye kin, Sinasapa Omniciye Tanka wan, St. Jerome r s Mission, Kangipaba, North Dakuta en July 5, 6, 7. 8, 1906 heehan yuhapi kin hehan kagapi. Rt. Rev. Bishop Shanley, Sinasapa Itancan kin he omniciye iyopteye qa Yatke Sni OKodakiciye de kage, he icunhan Rev. Father R.ardan, St. Paul, Sinasapa wocekiye okaspe kin en Ya- tkesni Okodakiciye itancan kin en yanke. Bishop Shanley heye: Dakota kin taku wokokipe tanka wan etkiya ikpazopi woyatke on iwicatomni yatkanpi kin he e, iyotans miniwakan kin. Wasicun sikslca qeya tolianpi liksicapi on oya- zanniyanpi. Niye etkiya niupi kin he miniwakan wayatkanpi wawiyutan wan anipazopi, qa he hecetu ecan nasu ni- tawapi manicinonpi qa he pejuta sica heca on wicatawacin qa wieozani ana- niciutapi. Wakansica kin he en on. Mazaska qeya niyepi qa tiwahe nita- wapi wacinyanpi qon hena wiyopeya- yapi qa on wasicun kin, Dakota wan witkotkoka iCscaga ecan aiha. Dakota kin mazaska kin hena hduhe kte qa taku tona iye ihduwaste kta hecen on wowindagye kte, kinhan hehan isehan Wasicun kin aiha okihi kte; tuka Wa- sicun waste heca ecee ohan owicape iyute kte, miniwakan wahteda sni kte; tuktekte heca wiyopeyapi kin hena ed ye kte sni, qa nakun tuwe heca kipagan kte kin hena iyowinye kte sni. Dakota ehannapi kin hena yatkanpi hce sni, tuka niyepi, kosKapi qa hoksipina kin iwaktaciyapi kte, — de taku wan sice hca tanka kin etanhan heyab nanicijinpi kta. De on etanhan anpetu kin ni ehna Yatkesni Okodakiciye wan wakaga wa- cin. De nina cante ohnak yehcin wacin. Kaniyeca qa ins tecapi, wicasa qa win- yan ko de okodakiciye kin opapi kta iye- cece qa etanhan Tunkansinayanpi ma- koce owancaya Yatkesni Okodakiciye tanka kin ikoyagniciyapi kte. Tona de opapi kin akesnasna omniciye yuhapi kte qa wokoyake wanp on isdonkiciyapi kta e koyakapi kte. Tuwe de ope kte cin he sinasapa kte, qa wakan woecon kin he anpetu wakan tanka (Easter time) icunhan ahope kte. Opapi kte kin oto- iyohi caje iCiCupi qa tohinni yatkanpi kte sni miniwakan eceena 6ni, tuka woyatke tona on witkopi sa kin hena yatkanpi kte sni iciconzapi kte. II. St. Paul Wocekiye makokaspe en Sinasapa Yatkesni Okodakiciye tawo- opepi kin hena hecetu dapi woyustan tuka makokaspe on eciyatanhan woope kin ai wanyangya yutokecapi. III. Taku on okodakiciye de kagapi kin he mini sica on wiwicatko sa kin hena ocowasin yatkanpi kte sni naicijinpi kte qa de woyatke sice hca iwicaSiCe kin ktepi kte ehantans.de ohna hecetu hca wan wowicake on iwicawaste oki- hipi kta kidapi on. IV. Wookihi. Okodakiciye kin de taku tona on kagapi kin hena okihipi ehantans de ohna wacinye kte. (1.) Wocekiye Wa- kan kin ahounkipapi kte. (2.) Sinasapa Itancau qa wicasawakan unkitawapi kin hena iye kaskaonyuzapi Kte. (3.) Onkiye onkohanpi waste on waonspe- wicoiikiyapi kin, wowahbana ookuwa kin, wacantkiye hca wow r aonsida kin, wocekiye qa woecon wasteste on wo- okihi kta. V. Opapi kin. Miniwakan Oyanke kin en Yatkesni Okodakiciye kin de Yatkesni Okoda- kiciye wan St. Paul makokaspe en yuhapi kin hen opekiyapi. VI. Okodakiciye kin owasin tona cpapi kin de woiciconze kin econwicasipi kte. "Taku Wakan Wawookiye on qa Wa- nikiye onkitawapi cansusbeca wakan ipuza qa kakije kin heon, woyatke tona on iwicatomni kin abdustan kte qa miohan qa mitawahokonkiye on tona hecen yatkanpi sa kin kuseye waton kte tohanyan wookihi kin hehanyan qa wicota ehna wayatkanpi kin he pahu- kun bduze kta on miciconza."' VII. Oitancanpi. Dena oitancan wicakahnigapi qa ohna iyecen iyopte wicayapi kta. Itancan, Itancan Okihe, Mazaska awanyaka qa Wowapi kaga. VIII. Wokajuju. Tuwa den opa kte cin 50 cents wo- mnaye en hdajuju kta. Omaka otoiyohi tona opapi kin hena decen wakajujupi kta. Wica kin 20^^ winyan kin Sets, qa wakanheja kin 5cts. AUGUST 15, 1907. IX. Omniciye Tanka. Okodakiciye kin de omaka otoiyohi tuktekten hecetu kidapi qa tohantu kidapi omniciye tanka ikokain yustanpi kin ecen omniciye tanka yuhapi kte. X. Omniciye Tanka en Kahnih Yewicayapi kin. Tukte en omniciye tanka yuhapi kin okodakiciye otoiyohi tona woope ohna iyopteyapi kin hena okodakiciye wan 25 opapi kin etanhan wanji kahmhye- yapi kte. XI. Miniwakan Yatkesni Okodakiciye kin wi oioiyohi wancaua (kape sni) tuKte en tona opapi kin wicota tanyan lhun- nipi kta aiyacinyan witaya omniciye yuhapi kte. Tona opapi qa takuna ikusepi sni tuka opapi sni kin hena 15 cents kajujupi kta. XII. Woahope kicakse wokajuju kin. Tuwe opa qa woyatke iwicatomni yatke qa woiciconze kicakse yuwicaKapi kinhan, tona hecon kin hena otoiyohi mazaska wanji ($1.00) kajuju kta qa omniciye en wicota ehna hecen waho- konkiyapi kta. XIII. Mazaska awanjaka. Mazaska owasin omaka hdajujupiis woope kicaksa hdajujupi kin hena ma- zaska awanyake kin qupi kta qa he is wi yamni otoiyohi wamnaye qa waKa- juju kin hena yaotanin kta. XIV. Mazaska qeya hecen mnayanpi qon hena tuwe opa qa te kin he tawiwa- zica qa cinca kin he owicakiyapi kta, qa is tona opapi qa wayazankapi tiwahe tawapi owicakiyapi kta qa ihnuhanna opa wanji te kin hapi en wokajuju he ohna wowindagyapi kta. HOHWQJU, MATOWAKPALA. S. Das. July 14, 1907. St. Mary na St. Joseph okoiakiciye Kin, rnitakuyeni: TaKu wotehi wan awakiua on iyu- ha oiksuyapi. Mitakoja, Rose Alma Nareelie, waniyetu 24 ehanl lecala July 4, wicokanhiyaya sarn ivaye hebanl inakite. Mitakoja ohinniyan wayazan on Kakisya on; wanna akisui kie sni slolkiye kin hehanl heye: '-Wicasa wakan kin (priest) wanblakin na woceKive kin ooma migflustan kin hehanyan matin Kte cin kowa'kipe sni," eye, na Rev. F. Vog-el wahoyin na ehake wigli wakan iyun na hetan anpetu napcinwanka ehanl te. To- hanl hunkesni can le ye: "Matin kte cin le Wakantanka tawiyukean ca ogna iyowawinye," na ohinuivan ma- takoja wacekiyaui kta ecela cin na ecel hwavela te. Ho mitakuvepi, waeeyakiyapican mitakoja yeksuyapi kta wacinciyapi. Istamagonga na mitakoja nom awan- mao-'iakapi on on ma makite cm otehi awaKina ye. Ho mitaKuyepi. iyuha lehanl cantemasicin on nauech uzapi. Mks. Paul Nakckllk. Cnerry Creek. S.'D. July 16, 1907. Tto lehanl taKu wanji epin kte. Hekta April wi yawapi kin etannan misunkala 6b wokakije wan ynha on- kaupi na wanna he isatn ivaye cm neon iyuhaiici nape civuzapi St. Jo- seph na St. Mary tonakiya yaonpi kinhan. Wanna misunkala wanji makite na etanhan imatokeca hoe, icm otakuye ta carina liia ceyapi: ne tuwe te cin ni onui Kin hehanyan wanwicayakapi kte sni kin neon etanhan iyok.sicapi. Ho mitakuvepi, wowapi wakan km el taKu oxaKe cin ecela wowicake WakantanKa taku eye cin eca na ecetu Kta. Tuwe wichinala kin he ta esa ni kta, tuwe ni on Kin ei wica ma- la Kin owihariKe wanii te kte sni ce eyaui kinhan. Unkan tuwe sunkakan sapa akari ivotanke cin he wicahapi Kin awan- vaiikin Kta qupi hecel wiualiapi kin ihakab i\aya. ino mitakuvepi, wan- vaka uo; wioate cm tsncan Kin maka atakuni sni esa rihgi kin mahpiya km etkiya iyaya ce. Tuwe noge yukan hecin Woniva Wakan Kin el taku ovake cin he nation kta eyapi. "W i- casa tona nicinca otapi kin nena ni- cmca Kin wicayuhica po; istinmapi ce." Hena wicasa akantu oiepi na wowicake Kin nan. Ino maka asanl tokel tanyan onqonpi Kta, na hecel onqonui esas onnagipi qon he toketu Kta he? WaKantanka unyuhapi sni kinhan takuni oKini kte sni. Maka akanl wicasa nipi na sKansKan- va onui Kin ne auuetu otoiyoni \\ a- kantanka wowasaKe wicaqu, hecel taku oyasin okinipi hce. Ho ho nehanyan epin kte. Ho- Ksila witKotkoka hemaceca, cai.ke on taKU ovasin oiyukcan umasice tka misunkala toiyepi km yuha iyotiye- wakive cin cautewasteya nape oiyu- zaui. James Chasing Eagle. OWANCAYA WOTANIN. TATE I YUM XI TANKA WILLISTON OPTA HD1CU. Williston, X. Dakota July 22 — Owanyakayujajani titayetu oaue sa- kue sam hanke hehan wiyohueyatan- han wakinan a-<u qa tate iyumni wan en hclicu. Tipi wikcemna-zaptan ihangya, qa wicasta wikcemnazantan ecen kionniwicaye. John Arnstead eciyaui, pa qa maku kaipusdi qa te kta. Mrs. J. F. Sangseth pa kicakse, coku onpsa ikiyena yanka iyevapi. Mazaoceti wan pa kin iyapa. Cinca kin wanji tiui kawanke kin mahen on, atkuku tona akihde yu- sdute wacin hehan icu tuka paha owasin buhnaga icu. Nora Culver is akan amanini wan siha iyutani wi- kcemna nonua iyaiidaskica qa hecen cankahu kiouniyan. Mrs. Culver on- kina te kte seecece, qa Culver :snina hukutu. H. W. Lane cinca waniye- tu wanji he siha ivutaui ouawinge yamni Kahboka tKa yuzapi qa tukte- na kionni sni. Editn Conway wani- yetu akezautan sina iyutani wikce- mna nom wankan kahboKa qa maza winahon iuandi kin heca wan en ica- nda Hainan hecen he yus on. Avu- stan tka ecen sina iyutaih ouawinge nom sanpa Kahboka, tKa tiiyauemni- yan sdohanhan i\ aye, oa akisni sni kin nehanyan hen yanka., otonwe oKaspe wikcemna ecen inani ki, aa iye .tipi kin ihangye kin on kionnipi kin wicakuwapi kin en ki qa wawoki- ya. Tipi canbdasKa kin, makaiyu.taui wanji hehanyan kaobdenya wanke- Tate Kin nomni ecee qon hecece sui, ee ndakmyan aku-qa kahmihbe see- cece; naka tiui tona' ihangve Kin owasin Kapianptanyanye qa mahen onpi kin ohmhpayaui km on kionnipi. Wai<nhdi petijanjan mazaotkevaui, qa maza winahon otkeyaui owasin kapsausaKe qa otonwe aa asam ko on-BKiomon sni yuKauui. Taku inano-- ye kin mazaska kektouawinge wikce- mna nom sam zautan 25.000 lyawa wakionniyan. Otonwe Kin anpetuwakan qaas tiuikiyapi wanke. patanhan wakanhdi on wowapi yeyapi qa wanahonpi qa taku on iyopte kin okapsapsag wanke qa wicasta ota en najinpi qa opta manipi kin wt-kokipe kin owicakiyakapi, heconpi sni kinhan wakanhdimaza kin wanji tuwe adi kin- han kte kte. TATANKA MDOKA ITKOKIPA QA TE. WOJUWICASTA CAP API SNI TU- KA KAN TANKA KIN NAPSAKA- Doylestown, Pa, July 23,— George E. Stenz htanihan iye ti kin hen tatanka bdoka wan ekuwa tuka ija iyecen econ he nonpin yuza qa oape hanke naceca hehanyan yus on ecen en ahi qa okiyapi, behan tiyatakiya mani hde qa kihpaya qa ta iyaya. Stantz nina wicasta wasa- ka, tuka nina skinciye kin on kan tanka napsaka iyukcanpi. Stanz makoqe wan piya yanka ecen tatanka bdoKa kin hiyapastagya. He nonpin iyahpaya hecen maga kin ataya pasdohan omani tuka yus on ecen iki- yena tipi kin ekta ai qa nakicispapi tu- ka cape sni. Hehan tiyata mani hdi qa hdita. Pittsburgh, Pa. July 24, — Tateyanpa tanka wan otonwe km opta kinhda qa wakmyan tonwanpi qa hotonpi on kin tansagsagtapi. Otonwe mazacanku kin mazaska ota iyawa ihangye qa paha ohdate wanke kin hena maka kin osdo- he kin on mazacanku kin akahpe qa oape ota htanipi kinhan yuasdayapi kta iyecekcen ihpeye. Oksantanhan wana- honpi kin ija ota wakionni ctanin. Oskate wan Valley Camp eciyapi hen Col. W. C. Connelly ti kin en wakinyan iheyapi qa ti wikcemna-nom wicakata, wankantipi ekta ide tukakokatona mini ohna on kasnipi. Otonwe wiyohinyan- DAKOTA HUNKAKEPI WICAHAPI KIN AWANYAKAPP QA TUWE TOKAHEYA WANJI ICU WACIN KINHAN KUTEPl KTA IWACOKONPI. Kansas City July 25, Helena, Ida, qa Lida Conley wicowazipi qa Wyandotte, Ikcewicasta kin hecapi. Kansas City otonwe icahda Huron wicahapi makoce kin en wipe yuhapi qa hunkake wicaha- pi kin awanhdakapi, he decana wiyope- yapi kta yustanpi, tuka tokakeya wica- hapi kin wanji tuwe yuhdoke qa icu wa- cin kinhan kutepi kta wacokonpi. Tun- kansina tomniciyehe wiyopeyapi kta yu- stanpi qa mazaska kin hena Wyandotte oyatepi kin wicakipamnipi kta, tuka to- kaheya wicahapi hena owasin tokan icu- pi kta qa hehan econ pi kta yustanpi. Conley wikoskepi kin tuwena wicahapi kin wanjina oyutan kte sni eyapi qa wi- cahapi ihanke kin en tinawatena wan kagapi. Helena heya: 'Detanhan Conley wanji anposkantu ca wanji den on kte qa hanhepi ekta onyamnipi kin owasin den onkanpi kte qa awanonyakapi kte. Wicahapi makoce kin den onkoyatepi opawinge den wankapi. Ehanna Sagda- sa okimhanpi wepi kin ematanhan. Tunkansina wave kin he Ohio makoce kin he ataya tawa. Hecen onkihunka- kepi kin on onkiwinktapi kta iyececa qa wicahapi kin awanonyakapi kta iyececa. He econqonpi kta qa tuwe tokaheya wi- cahapi kin etanhan wicatancan kin wan- ji manon wacin kinhan wakipa kta."