text:
- I. Democracia y estado de derecho
- 1. Democracia nisqapas, derechosninchikkunapas allin kallpachasqa kananpaq
- 2. Allin democraciapi kawsanapaq partido politicokuna kallpanchasqa kananpaq
- 3. Perú suyupi kikinchik kasqanchikmanta allin takyachinapaq
- 4. Rimanakuykunata kallpanchanapaq
- 5. Qipa pachata qawarispa allin yuyayllawan imatapas ruranapaq, Gobiernopas chuya chuya ruraywan allinta llamkananpaq
- 6. Huk nacionkunawan allinllapi kawsanapaq, rimanakuspa chulla suyuhinalla ñawpaqman puririnapaq
- 7. Manaña maqanakuy kananpaq, Perú allin yupaychasqa kananpaq, mana manchakuypi kawsanapaq
- 8. Perú ukupi sapa suyukuna, sapa llaqtakuna kikinkumanta ñawpaqman purinankupaq
- 9. Perú suyupa allpanpas, runankunapas allin qawasqa kananpaq
- II. Equidad y Justicia Social
- 10. Wakchakay pisiyachinapaq
- 11. Llapallan runakuna, piña mayña kaspapas maypipas allin rikusqa, allin chaskisqa kananpaq
- 12. Llapallan runakuna mana qullqillawan allin yachayman aypanankupaq, kawsay yachaykunatawan chaninchanapaq
- 13. Llapallan runakuna qalikaypi kananpaq, allin kawsaypi tiyananpaq
- 14. Ruruq llamkayman runahina aypanapaq
- 15. Allin huntasqa mikuykuna kanapaq
- 16. Wasi ayllu kallpanchanapaq, warmakuna, irqikuna, wayna sipaskuna amachasqa, kallpanchasqa kanankupaq
- III. Competitividad del país
- 17. Llaqta qatu rantinakuypi qullqi takyachinapaq
- 18. Qullqi ruranapa takyachiynin, ruruchiynin (mirachiynin) atipaynin maskanapaq
- 19. Kawsasqanchik pachata allin qawarispa llamkaykunata ruranapaq
- 20. Chiqap yachaywan tecnología nisqawan yachaykunata ñawpaqman tanqanapaq
- 21. Runapa wasichakunanpaq, hatun llamkaykuna hatarichinapaq
- 22. Hawa nacionkunawan yanapanakuspa rantinakuyninchikta mirachinapaq
- 23. Ayllupi tiyaqkuna allpa ruruchiqkuna ñawpaqman puririnanpaq
- IV. Estado Eficiente, Transparente y Descentralizado
- 24. Estado chuya chuya allin llamkayta tarinanpaq
- 25. Democracia ukupi yanapakunanpaq Fuerzas Armadas nisqata kallpanchanapaq
- 26. Chuya chuyapi llamkay kananpaq, mana qilli ruraymanta qullqi hamunanpaq, llapallan runakuna impuesto qunanpaq
- 27. Droga nisqa chinkananpaq
- 28. Perumanta Hatun Kamachinanwan, Derechunchikta qawarispa purinapaq, justicia llapanman chayananpaq, Poder Judicial sapanmanta kikinchasqa kananpaq
- 29. Llapan runakuna imamantapas willasqa kananpaq, ima rimayninpas, qillqayninpas uyarisqa kananpaq
- 30. Terrorismo nisqa chinkananpaq Perú Suyupi runa allin kawsarinankupaq


c: text/html

text:
Ismet Inönü
Ismet Inönü, sutipaq runaqa (* 24 ñiqin tarpuy killapi 1884 watapi paqarisqa Izmir llaqtapi - 25 ñiqin qhapaq raymi killapi 1973 watapi wañusqa Ankara llaqtapi). Turkiya pulitiku, ministru, Uma kamayuq wan Umalliq.
1938 watamanta 1950 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
1922 watamanta 1924 watakama Turkiya Hawa ministru.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Mevhibe Inönü
Churinkuna (4): Ömer, Erdal wan Özden
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ismet Inönü.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sebastián de Belalcázar
Sebastián de Belalcázar sutiyuq runaqa (1480 watapi paqarisqa Belalcázar llaqtapi, Ispañapi; 1551 watapi wañusqa Cartagena llaqtapi, kunan Kulumbyapi) huk ispañul kunkistadurmi karqan. Belalcázarqa Dariyin (Darién) llaqtaman rirqan 1514 watapi, chaypi kapitanmi karqan. Francisco Hernández de Córdoba sutiyuq maqanakuqkunata pusaqwan Nikarawa mamallaqtamanmi rirqan, chaypi León llaqtap alkalden akllasqam karqan 1524 watapi. 1532 watapiqa Francisco Pizarrowan Piruw mamallaqtamanmi rirqan, Tawantinsuyuta atinapaq. Atawallpa wañuchisqaña karqaptin, Belalcázar chinchamanmi rirqan. Chaypi kaq Kitu mamallaqtata atirqaspa Rumiñawi sutiyuq awqaq pusaqtam wañuchirqan.
Chay qhipataq musuqmantam chinchaman rirqan, urin Kulumbyata atinapaq. Wayakil, Neiva, Popayán llaqtakunatam kamarirqan. Hinapas chay watakunapi Awya Yalapi, Ikwadur, Kulumbya suyukunapi achka runakunam Belalcázarrayku wañurqan, unquymanta, yarqaymanta, maqanakuymanta. 1540 watamanta 1551 watakama Carlos V Riyqa payta urin Kulumbyap hatun pusaqnin nirqanmi. 1551 watapi Ispaña mamallaqtaman kutimuchkaspa manaraq kutimurqaspa Belalcázar Cartagena llaqtapi wañurqan.


text:
Jehová Diosman takisun - Mosoq takikuna
Kay mosoq takikunawanmi Jehová Diosta hatunchasun yupaychasunpas. Horqowaqmi takitapas letrakunatapas, hinaspa ensayay kay sumaq takikunata.
136 TAKI
Diospa gobiernonmi kamachishanña
Kay takiqa Jehová Diostan hatunchan, hinaspapas Jesucristotan rikuchin Diospa gobiernonpi rey kasqanta.
137 TAKI
Yanapaway mana manchakuspa rimanaypaq
Kay takipin Jehová Diosmanta kallpata mañakunchis mana manchakuspa predicananchispaq.
138 TAKI
Qanllan Jehová Diosqa kanki
Jehová Diospa sutinta hatunchay, llapa runatataq rikuchiy paylla ancha hatun Dios kasqanta.
139 TAKI
Yanapaykuy qaqata sayanankupaq
Jehová Diosmanta kallpata mañakuy kay kawsaypi problemakunata aguantanaykipaq.
140 TAKI
Precursorpa imayna kawsasqan
Kay takiqa Jehová Dios munakusqanchista rikuchinapaq, paypa qowasqanchis llank’anawan kusisqa kasqanchista rikuchinapaqwanmi.
141 TAKI
Thak kawsay munaq runakunata maskhasun
Kay takiqa kusisqa takinapaqmi, chaypin rimashan runakuna munakusqanchismanta, Dios serviy munaqkunata maskhananchismantawan.
142 TAKI
Llapa runaman predicasun
Kay takin rimashan Jehová Dios sumaq sonqo kasqanmanta, imaynatas runakunata yanapasunman paypa amigon kanankupaq chaymantawan.


text:
Bill Clinton
William Jefferson "Bill" Clinton, William Jefferson Blythe III Jr., sutiyuq runaqa (19 ñiqin chakra yapuy killapi 1946 watapi paqarisqa Hope (Arkansas) llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runam, Demokrata Partidupi wankurisqa. 42 kaq umalliqnin karqan 1993 watamanta 2001 watakama.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bill Clinton.
- Biografía Bill Clinton (inlish simipi)


text:
11 willakuy: K’uychi rikhurimun
IMATAN Noé familianwan ruwaran arcamanta lloqsispa hina? Ofrendatan Diosman haywaran. Qhawariy, chaytan ruwashan kay dibujopi. Kay animalkunatan Noeqa Diosman sacrificiopi haywaran, paytapas familiantapas millp’uq para unupi qespichisqanmanta agradecekuspa.
¿Chaskiranchu Jehová Dios chay haywasqanta? Arí, chaskiranmi. Chay raykun Noeman prometeran manaña hayk’aqpas millp’uq para unuwan runakunata wañuchinanpaq.
Unu ch’akipusqan qhepamanmi Noepas familianpas arcamanta lloqsispa allpapi tiyaranku. Diosmi paykunata saminchaspa niran: ‘Askhata miraychis, kay pachaman hunt’anaykichiskama,’ nispa.
Qhepa tiempoman millp’uq para unumanta uyarispaqa, manchakunkumanpaschá karan hukmanta chayamunanta yuyaykuspa. Chay raykun Diosqa señalta qoran manaña hayk’aqpas Allpata unuwan millp’uchinanpaq. ¿Yachankichu ima señaltan Dios qoran chayta yuyarinankupaq? K’uychitan rikhurichiran.
K’uychitaqa askha kutitan hanaq pachapi rikunchis para pasaqtin hina Inti k’anchamuqtin. K’uychiqa sumaq colorkunayoqmi. ¿Rikurankichu hayk’aqllapas? ¿Rikushankichu kay dibujopi?
Kaytan Dios niran: ‘Manañan hayk’aqpas millp’uq para unu kanqachu, llapa runakunatapas animalkunatapas tukuchinaypaq. K’uychiytan phuyupi sayachishani, k’uychi rikhurimuqtinmi yuyarisaq qankunawan rimanakusqayta,’ nispa.
Chay rayku, ¿imatan yuyarinayki k’uychita rikuspa? Diospa prometesqanta, manaña hayk’aqpas millay runakunata unuwan wañuchinanpaq.
Génesis 8:18-22; 9:9-17.
Tapuykuna
- Dibujopi rikusqayki hina, ¿imatan ñawpaqta Noé ruwaran arcamanta lloqsispa?
- ¿Imatan Dios kamachiran Noeta familiantapas Millp’uq Para Unu qhepata?
- ¿Imatan Dios prometeran?
- ¿Imatan yuyarina k’uychita rikuspa?
Huk tapuykuna
- Leey Génesis 8:18-22.
¿Imatan kunanpas ruwasunman Jehová Diosman ‘sumaq q’apay’ hina chayananpaq? (Gén. 8:21; Heb. 13:15, 16.)
¿Imatan Jehová Dios rikuran runaq sonqonpi, chay rayku imamantan cuidakunanchis? (Gén. 8:21; Mat. 15:18, 19.)
- Leey Génesis 9:9-17.
¿Ima rimanakuytan Jehová Dios ruwaran Allpapi llapa kawsaqkunawan? (Gén. 9:10, 11.)
¿Hayk’aqkaman kanqa k’uychimanta rimanakuy ruwasqan? (Gén. 9:16.)


text:
Kristiyanu inlisya
- Inlisya nisqa wasimanta qhawanaykipaqqa chaypi qhaway.
Kristiyanu inlisya nisqaqa (grigu simimanta: ekkλnσίa (ekklīsía) "qayakusqa [runakuna]", chaymanta kastilla simipi: iglesia) kristiyanu iñiykama, Dyuspa Simin Qillqapi qillqamusqa Jesuspa kamasqankama tukuy iñiqnin runakunap kuskachakusqanmi.
Jesus huklla inlisyatam kamarqaptinpas, hanaq pachaman risqanmantapacha kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan


text:
Ch'uñu
Ch'uñu nisqaqa qasapi chullunkuchaspa intip wach'inkunapi q'uñichispa chayta achka kuti kutipayaspa ch'akisqa papam.
Ch'uñuta ruranapaqqa papakunataqa qasaq pachaman mast'arinchik. Pacha laqhayaptin, papakunataqa iskay, kimsa tutata qasaqpi saqinchik. Papap qaran lluqsinanpaqqa chakinchikwan sarurinchik, runawan warmiwanpas llamk'aspa. Chaymantataqmi saqirinchik ch'akinanpaq.
Muraya nisqa yuraq, aswan chaniyuq ch'uñuta ruranchik yana ch'uñukunata mayuman churaspa. Puriq yakum pachap qaranta apaykuspa t'iqpan, papakunata yuraqchaspa.


text:
Qispilla urmay
Qispilla urmay nisqaqa llasaq wisnup urmaynin, llasaturakullap aknachsqan, huk kallpakunap mana aknachasqan.
Wayra pacha wisnuwan qhaqunakuspanmi, ama kachunchu, ichataq ch'usaq p'ulin kachun. Chay ch'usaq p'ulinpi urmachkaq wisnu qispilla urmachkaspaqa, pachawan p'ikwaykunmi, wiñaylla utqayninta mirachispa Wayra pachapi urmachkaq wisnutaq urmachkaspataq qhaquy llasaturakuta aypaspa manañam p'ikwaykunchu.
Qispilla urmaypa hanaq kayninpa minuywanqa kay hinam ( nisqa qallariy hanaq kay nisqapi manaraq kuyurqaspaqa):
- h = wisnup hanaq kaynin t nisqa pachapi
- = wisnup qallariy hanaq kaynin
- g = llasaturaku kallpap aknachasqan p'ikwachiynin.
Wisnup risqan karu kayninqa kay hinam:
- s = urmachkaq wisnup risqan karu kaynin


text:
Erich Honecker
Erich Honecker sutiyuq runaqa (25 ñiqin chakra yapuy killapi 1912 watapi paqarisqa Neunkirchen llaqtapi; 29 ñiqin aymuray killapi 1994 watapi wañusqa Santiago de Chile llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyalista Hukllachasqa Partidunpi (SED) wankurisqa.
NSDAP (nazi partidu) nisqa Adolf Hitlerpa partidun Alimanyapi kachachichkaptin, Erich Honecker Saarland suyupi wayna kumunista kaspa nazikuna hayun llamk'aykurqan. Chayrayku nazikuna payta hap'ispa wichq'ay wasiman wichq'arqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuypa p'uchukayninpi Suwit Huñup awqaqninkuna Brandenburg llaqtapi wichq'ay wasimanta qispichirqan.
Maqanakuy p'uchukarqaptin Alimanyap Kumunista Partidunman yaykurqan, chaymanta Alimanyap Susyaldimukrata Partidunwan huñunakusqa Alimanyap Susyalista Hukllachasqa Partidun (SED) nisqaman. 1971 watapi chay SED nisqap sapsi qillqaqninmi (Generalsekretär) tukurqan. 1976 watamanta 1989 watakama Aliman Dimukratiku Republika (DDR, Anti Alimanya) mamallaqtap hatun pusaqninmi (Vorsitzender des Staatsrates der Deutschen Demokratischen Republik, Aliman Dimukratiku Republikap Mamallaqta Kunaqninpa Umalliqnin) karqan, 1989 watapitaq payta chay kamachinamanta qarqurqanku. Alimanya huñuywan chay DDR manaña kaptinmi, Berlin llaqtapi musuqmanta wichq'asqam karqan, chaymantataq Chili mama llaqtamanmi rirqan. Chaypi 1994 watapi kukupin apanqara unquymantam wañurqan, 81 watayuq kaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Erich Honecker.


text:
22 willakï: Carcelchö José llawirëkan
EGIPTO markaman apakuyaptinshi 17 watayoqllaraq kanaq José. Tsëchöshi Potifar shutiyoq nunata rantikïkuyänaq. Faraón nishqan shutiyoq Egiptochö reypaqshi uryanaq Potifarqa.
Patronnin Potifarpaqshi alläpa alli uryëkunaq José. Tsëshi llapan wayinta encarguëkunaq Josëta poquriptin. Tsëpenqa, ¿imanir-raq carcelchö llawirëkan José? Potifarpa warminrëkurshi.
Potifarpa warminshi Josëwan punukïkïta munanaq poqurnin shumaqyäriptin. Pero Josëqa manash munanaqtsu, tsë alläpa mana alli kanqanta musyar. Tsënash alläpa piñëkunaq Potifarpa warminqa. Tsë ‘¡mana alli nuna Josëmi noqawan punukïkïta munashqa!,’ nishpanash ulikurkur qowan Potifarta willarinaq. Tsënash warminta creirnin Potifarqa Josëta carcelman llawiratsinaq.
José alli nuna kanqantash cuentata qokurin carcelchö llawiraqkuna rikaq nuna. Tsënash wakin llawiraqkunata rikänampaq Josëta churarinaq. Huk kutinash piñakurkur carcelman llawiratsinaq Faraón tanta masaqnintawan vino sirveqninta. Y huk ampinash, kë nunakuna suëñokuyänaq mana imëpis suëñokuyanqannö, pero significädontaqa manash ni mëqan musyayänaqtsu. ‘Suëñïnikikunata willarayämë,’ nishpash waränin José kë ishkanta ninaq. Kë suëñïninkunapa significädontash Jehoväpa yanapëninwan Josëqa willarinaq.
Vino sirveqtam nerqan: ‘Yapëmi Faraonpa vino sirveqnin kanki y kima hunaqllachömi carcelpeq yarqunki,’ nishpa. Hina ninaqshi: ‘Këpita yarqurïkorqa Faraonta noqapita parlapanki, y këpita yarqunäpaq yanapëkamë,’ nishpa. Pero tanta masaqtanash ninaq: ‘Faraonqa kima hunaqllachönam peqëkita roquramonqa,’ nishpa.
José nenqannöshi kima hunaqchö tsë llapan pasanaq. Tanta masaqpataqa peqantash roqurinaq Faraón. Pero carcelpitash yapë reyta servinampaq horqariyänaq vino sirveqtaqa. Pero kë nunaqa ¡qonqarinaqshi Josëta! Manash Faraonta Josëpita parlapänaqtsu, tsëshi pëqa carcelchö quedakunaqraq.
Génesis 39:1-23; 40:1-23.
Tapukïkuna
- ¿Ëka watayoqraq karqan José Egiptota apakuyaptin, y imaraq tsëchö pasarqan?
- ¿Imanirtaq José llawiran carcelchö?
- ¿Carcelchö imaraq churariyan Josëta?
- ¿Carcelchö José këkarnin, imataraq ruran Faraonpa vino sirveqnin y tanta masaqnimpaq?
- ¿Imaraq pasan Faraonpa vino sirveqninta carcelpita horqariyaptin?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Génesis 39:1-23.
Josëpa tiemponchöqa manash kanaqtsu ni ima ley mana majankunawan punukïkïpaq claro willakoq tsëpenqa, ¿imanir-raq safakorqan Potifarpa warmimpita? (Gén. 2:24; 20:3; 39:9.)
- Leinki Génesis 40:1-23.
¿Imataraq Faraonpa vino sirveqnin suëñokorqan y imaraq nerqan José Jehoväpa yanapëninwan? (Gén. 40:9-13.)
¿Imataraq suëñokorqan Faraonpa tanta ruraqnin y imaraq significarqan? (Gén. 40:16-19.)
¿Imanötaq kanan esclavo fiel y discreto kaq José ruranqanta qatiyan? (Gén. 40:8; Sal. 36:9; Juan 17:17; Hech. 17:2, 3.)
¿Génesis 40:20 imanötaq yachatsimantsik Biblia nenqan cumpleäñokuna rurëpita? (Ecl. 7:1; Mar. 6:21-28.)


text:
Simitiqsi
Simitiqsichaw qurishun shimikunata, tsaykunawan imanaw rimanapaq imanaw qillqanapaq, imanaw yachakunapaq.
Shinri[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Shimikunata hipishkantsik kay yachay panqapita [1]
- Taakshay ( acortamiento), kaywan kichay kikinpashtaq ( manaqa simillki) ichikyan.Kaynaw, naa ishpa-naachaw takshan naman ishpa-nay-kaachaw.
- Yapani ( afijo), rakipi churana hawaman: qallarir ( = ñawpani), rurinchaw ( = chawpini), ushanachaw ( = qipani).
- Qutukaq (aglutinante)(simi); tsanaw nintsik huk simita, siminkuna rurakan yapanikunawan; kaykuna kikillan kayan mana tallukar. Qichwa simi ayllukuna kayan qutukaq simi, turku simipis.
- Hukwiyapi ( alófono) tsaynaw riqintsik mayqan pashtayninta huk shimipashtapata. Kaynaw, qichwa /r/pa kan hukwiyapin ishkayllapis: 'karu'chaw; hukkaqqa, 'parqu'chaw.
- Puchani ( ambiente) imanaw rurakanqan huk shimipa, qillqanipa. Kay shuqan: k rukupa kaykan kikinpashtaqpura puchanachaw.
- Ishkaypi (ambigüedad), huk kaynin riqishqa 'rikani'pa, ishkayniraypa maakuntsik. Shuqan: rayan pinkullu nin, manaqa huk qiruta nin.
- Ishkay chaniyuq. Huk shimi ishkay rurayyuq. Shuqan: puma, huk purun uywa; kamanpis Puma ayllu shuti. Hukpis: watukay (shuti-nombre sustantivo); 'watukay' ( kamana, verbo en imperativo).
- Qaqllani (aspecto). Imanaw kamanapa ruraynin aywaykan. Tsayqa ruraynin kanman: hinalla ( habitual), illaqpi ( repentino), qatinapi(continuativo).
- Ishkay shimillkiyuq. ( bisilábico)
- Hatikaq rimana ( claúsula)
- Willayki ( comentario)
- Sharitsiq ( constituyente)
- Sharitsishqa ( construcción)
- Tinku yurina ( coocurrencia)
- Ishkay qayapi ( correfencialidad).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Gramática quechua: Ancash-Huailas. Gary J. Parker. Ministerio de Educaión, Lima- Perú (1978)


text:
Jesuspa kausarimusqan pʼunchayta ¿fiestachankuchu?
Cheqa kaj, llulla cuentospiwan
Llulla cuento: Jehovaj testigosnenqa mana chay fiestata ruwankuchu imaraykuchus mana Jesuspi creenkuchu.
Cheqa kaj: Jesucristota, salvawajniykuta jina qhawayku chantá tukuy atisqaykuta kallpachakuyku pay jina “
ruwanayk[upaj]” (1 Pedro 2:21; Lucas 2:11).
Llulla cuento: Jehovaj testigosnin mana creenkuchu Jesuspa kausarimuyninpi.
Cheqa kaj: Noqayku Jesuspa kausarimuyninpi creeyku. Mana chayllachu, creeyniyku kausarimuyninpi sinchʼi saphichasqa kashan, chayrayku Jesusmanta willayku (1 Corintios 15:3, 4, 12-15).
Llulla cuento: Chay fiestakunapi mana munankuchu wawasninku kusirikunankuta.
Cheqa kaj: Wawasniykuta munakuyku, sinchʼitataj kallpachakuyku wawasniykuman yachachinaykupaj, kusisqastaj kausakunankupaj ima (Tito 2:4, 5).
Jehovaj testigosnin ¿Jesuspa kausarimusqan pʼunchayta fiestachankuchu?
Jesuspa kausarimusqan pʼunchay fiestaqa wakin suyuspi mana Bibliaj nisqanman jinapunichu.
Jesús kamacherqa wañuyninta yuyarinanchejta, nitaj kausarimuynintaqa. Jehovaj testigosnintaj wañuyninta sapa wata yuyarikuyku calendario lunar nisqanman jina (Lucas 22:19, 20).
Kay fiestaqa mana Bibliaj nisqanman jinachu manaqa millay costumbresmanta jamun. Nitaj Dios allinpaj qhawanchu. Jehovaqa “
celoso Dios”, nisunman payllata yupaychananchejta munan. Jehovaj sonqontataj nanachinku mana allin imasta ruwaspa (Éxodo 20:5; 1 Reyes 18:21).
Cheqamanta yachayku Jesuspa kausarimusqan pʼunchay fiestaqa Bibliaj nisqanwan churanakusqanta. Chayrayku mana chay fiestata ruwaykuchu.
Runaspa usunkuman jina ruwanaykumantaqa, yuyaywan imatapis allinta ajllayku (Proverbios 3:21; Mateo 15:3). Arí, imapichus creesqaykumanta tukuyman willariyta munayku, pikunachus chaymanta tapuwayku chaykunaman. Chaywanpis imatachus ajllasqankuta jatunpaj qhawayku (1 Pedro 3:15).


text:
Lección 11
Dios mandashca shimiuna ¿imasnara yanapan?
1. Imaras ali rurangahua ¿imarasha yanapaira ministinchi?
Jehová ñucanchi Yayami an. Ñucanchira Ruraj asha pai tucuira yachan. Astaumbas ñucanchira cuirangaj, llaquingaj munan. Chiraigu ñucanchira mana rurashcachu paita mana iyarisha sapalla causangahua (Jeremías 10:23, NM). Imasna huahuauna cuinta ministinun yaya cuirachu, shinallara tucui runauna Yaya Dios cuirachun ministinchi (Isaías 48:17, 18, NM). Yaya Diosga runaunara llaquishcamandami, pai mandashca shimiunara quillcachica. Leapai 2 Timoteo 3:
Dios mandashca shimiunaga ñucanchira yanapanmi cunan punzhai, shamuj punzhaunais ali causangahua. Yaya Dios ñucanchira rashcamanda paita casunami anchi. Leapai Hebreos 8:10; Ricuchina (Apocalipsis) 4:
2. ¿Imasnara yanapan Diospa Shimi?
Bibliai riparachij yachachishcauna yanapanmi imais ali rurangahua. Randi, Diospa leygunaga pasajtami riman ima ruranara, ima mana ruranaras (Rashcauna [Hechos] 15:29). Bibliai riparachij yachachishcaunara alira pactachingahua ali taripasha ricuna anchi (Efesios 5:15). Diospa Shimi yachachinmi, causaira ñucanchima Dios cuyashcami nisha. Causaira Yaya Dios cushcaraigu tarbanai, huasii, maita purinais ama llaqui charingahua alira riparasha, iyaihua purina anchi. Leapai Rashcauna (Hechos) 17:28.
3. ¿Maicangunara an mas yali atun mandashcauna?
Jesús ishqui atun mandashcaunamanda yachachicami. Ñaupa punda nica Yaya Diosta rijsisha paita llaquina, ali adoranas anguichi nisha. Cai mandashcara pactachina anchi ñucanchi causaibi ima rangaraushas (Proverbios 3:6, NM). Cai mandashcara pactachishami Diospa amigo tucushun. Shinallara cushira, huiñai causairas charishun. Leapai Mateo 22:36-
Shinallara Jesús yachachicami, tucui runaunahua ali apanusha, parijulla causana ashcara (1 Corintios 13:
4. Dios mandashca shimiuna ¿imasnara yanapan?
Dios mandashca shimiuna aillugunara yanapan, parijulla llaquinusha causanuchu (Colosenses 3:
Dios mandashca shimiunara pactachishami cushi, ali causashun. Tarbanaunai ministinunmi, mana quilla, mana shuhuaj runa achu, Diospa Shimira pactachij runa achu (Proverbios 10:
Bibliaga ansahualla upina mana uchachu nishas, pasajtami mandan, ama machanguichu nisha (1 Timoteo 5:23; 1 Corintios 6:


text:
San Cristóbal wat'a
San Cristóbal wat'a icha Chatham (kastilla simipi: Isla San Cristóbal) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Yawatisuyupi, huk wat'am, Yawatisuyup kitinpas. Uma llaqtanqa Puerto Baquerizo Moreno llaqtam.
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sula nebouxii excisa
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Cristóbal wat'a.


text:
Chullpi qiwuña
Chullpi qiwuña (Polylepis rugulosa) nisqaqa huk laya qiwuñam, tawa mitrukama hatun sach'am, Sajama urqu k'itipi (Sajama mamallaqta parki nisqapi) wiñaq. Mama quchap hawanmanta 3000 mitrumanta aswan hanaqmi wiñan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- World Conservation Monitoring Centre 1998. Polylepis rugulosa. 2006 IUCN Lista Roja de Especies Amenazadas; bajado 23 de agosto 2007
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chullpi qiwuña.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chullpi qiwuña


text:
Yanapa:Qillqata llamk'apuy
P'anqata hukchanaykipaq, p'anqap umanpi kaq "Qillqay" ñit'inata ñit'iy.
Llamk'ana wintanapi kaq qillqakunata munaspaqa hukchay. Qillqayniykikunata yapay.
Llamk'ayniykita tukuspaqa, "Ñawpaqta qhawallay" ñit'iy rurasqayki hukchasqakunap rikch'ayninta rikunaykipaq. Mana allin kaptinqa, musuq llamk'ana wintanapi hukchay. Allin kaptinqa, "P'anqata waqaychay" ñit'iy. Kunan waqaychasqa hukchasqa p'anqata rikunki.
Llamk'apusqakunayuq wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wikipidiyata llamk'apuq runa (ruraq nisqa) manaraq ruraqpa sutinta quspa yaykamurqaspaqa, antañiqiqninpa IP huchhanmi llamk'apusqan p'anqap hukchay hallch'ayninpi waqaychasqa kanqa. Yaykurqaspaqa, ruraqpa sutinmi nisqa hukchay hallch'aypi rikuna kanqa.


text:
Wikipidiya:Pukyukuna
Wikipidiyapi qillqaspaqa, qillqamusunchik, maymantam qillqasqata riqsinchik. Qillqasunchik, ima liwrupim, ima internet tiyaypim ñawirirqunchik.
Chay hinam qillqasunchik:
Sapaq ñawirisqakunamanta willananchikpaqqa qillqapi "  (ÑAWIRISQA LIWRU, LLIKA Q'ANQA)  " qillqasunchik, ahinataq kay hinam, Taraqchimantam:
'''Taraqchi''' ''(Molothrus bonariensis)'' nisqa [[pisqu]]qa huk pisqukunap - iskay pachakmanta aswan [[rikch'aq]], ahinataq [[tiluchi]]p - [[q'isa]]nta qichuspa chaypi kaq [[runtu]]kunata qarquspa kikinpa runtunkunata huk pisquwan uywachin. [http://www.youtube.com/watch?v=JCnssSnydQI YouTube - Encarna Lazarte: Qhochalita (Cueca Quechua).] ''TARAQCHI = AveS parasíticas de color plumaje café. [...] Como no se ocupan de pacer un nido, pues se pasan la vida comiéndose el grano de sembradío en sembradío, holgazaneando en bandadas; mas cuando llega la tarde o ganas de empollar buscan y usurpan los nidos de otras aves desprevenidas y se las apropian.''  [[Chakra]]kunata anchata waqllichiq pisqu kaptinmi, runakunata manam munakunchu.  [http://fundacion.proeibandes.org/formacion/quechua/doc/Cartilla3.pdf Julieta Zurita Cavero (ed., Proeibandes, Qhuchapampa 2009): Imaymanta Qhichwapi ñawikunanchikpaq puquykunamanta, p. 13-19: Ariel Balderrama Rocha: Sara puquyniymanta riqsichispa (Laguna Sulty-Punata), Taraqchimanta: p. 16.]
Qillqap qhipanpitaq " " qillqasunchik:
== Pukyukuna ==
Chaypi ñawiriqkuna pukyukunatam rikunqa.
Allin liwrukunata qhawachinapaqqa qillqasunchik:
== Liwrukuna == * ...
Internet llikapi allin tiyaykunata qhawachinapaqqa qillqasunchik:
== Hawa t'inkikuna == * ...
Kay hinam rikurinqa:
Taraqchi (Molothrus bonariensis) nisqa pisquqa huk pisqukunap - iskay pachakmanta aswan rikch'aq, ahinataq tiluchip - q'isanta qichuspa chaypi kaq runtukunata qarquspa kikinpa runtunkunata huk pisquwan uywachin.[1]
Chakrakunata anchata waqllichiq pisqu kaptinmi, runakunata manam munakunchu.[2]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ YouTube - Encarna Lazarte: Qhochalita (Cueca Quechua). TARAQCHI = AveS parasíticas de color plumaje café. [...] Como no se ocupan de pacer un nido, pues se pasan la vida comiéndose el grano de sembradío en sembradío, holgazaneando en bandadas; mas cuando llega la tarde o ganas de empollar buscan y usurpan los nidos de otras aves desprevenidas y se las apropian.
- ↑ Julieta Zurita Cavero (ed., Proeibandes, Qhuchapampa 2009): Imaymanta Qhichwapi ñawikunanchikpaq puquykunamanta, p. 13-19: Ariel Balderrama Rocha: Sara puquyniymanta riqsichispa (Laguna Sulty-Punata), Taraqchimanta: p. 16.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ...
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ...


text:
Paskwa
Paskwa (iwriyu simipi: פסח [pésah], chaymanta grigu simipi: πάσxa [páskha], chaymanta kastilla simipi: Pascua) nisqa p'unchawpiqa, - ch'iraw mit'api (p'unchawpa tutap kaqlla kachkayninpa qhipaqnin) ñawpaq hunt'a killap qhipaqnin intichawpi, chaypa qhipaqnin killachawpipas - kristiyanukuna Jesuspa wañusqa kayninmanta sayarisqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Kristiyanu iñiypiqa lliwmanta aswan hatunmi raymi, Jesuspa kawsarikusqanrayku. Simana Santap tukukuyninmi.
Hudyukunataq chay p'unchawpiqa Iqiptumanta ayqisqankumantam (Exodus nisqamantam) yuyaykuspa phistakunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
64 willakuy: Salomón yupaychana wasita ruwan
MANARAQ wañushaspan Davidqa Salomonman qoran Diospa qosqan planokunata Jehová Diospaq yupaychana wasita ruwananpaq. Tawa watata kamachishaspan Salomonqa yupaychana wasita ruwayta qallarin, qanchis wata kuskanpitaq tukuran. Chunka waranqanpi runakunan chay yupaychana wasita ruwaranku, sinchi chaniyoqmi, askha qoriwan qolqewan ruwasqa kasqan rayku.
Kay yupaychana wasiqa yupaychana karpa hina iskay cuartoyoqmi. Chay cuartokunaq sayayninmi ichaqa yupaychana karpa cuartokunamanta iskay kuti hina. Ukhu cuartopin Salomonqa churachin rimanakuy arcata; yupaychana karpapi wakin kaqkunatataq huknin cuartopi.
Yupaychana wasita ruwayta tukuspan, hatun fiestata ruwanku. Kaypi rikusqayki hinan, yupaychana wasiq ñawpaqenpi qonqorikuspa Salomonqa Diosmanta mañakun. ‘Manan hanaq pachantinpas aypanmanchu tiyanaykipaq, chay rayku, ¿imaynatan kay yupaychana wasi ruwasqay aypasunkiman? Diosnilláy, kay yupaychana wasita qhawaspa llaqtayki mañakamuqtinqa, uyariykuy ama hina kaspa.’
Salomón mañakuyta tukuqtinmi, hanaq pachamanta Diosqa ninata kachaykamun. Sacrificiopaq churasqan animalkunatan ruphan. Jehová Diospa lliplli k’anchaynintaq yupaychana wasita hunt’aykun. Kaywanmi Jehová Dios rikuchin, yupaychana wasimanta, Salomonpa mañakusqanmantapas kusikusqanta. Kunanqa yupaychana wasipin runakuna Jehová Diosta yupaychashanku manaña yupaychana karpapiñachu.
Unay tiempon Salomonqa yachaywan kamachin, runakunapas kusisqan kashanku. Huk dioskuna yupaychaq warmikunawanmi ichaqa casarakun. ¿Rikushankichu kaypi ídolo yupaychaq warmita? Chay warmikunan Salomonta tanqan huk dioskunata yupaychananpaq. ¿Iman chaymanta suceden? Millaymanmi Salomonqa tukun, llaqtapas manañan sumaqtachu kawsan.
Chaywanmi Jehová Diosqa Salomonpaq phiñakun, kayta nin: ‘Kamachikuytan qechusayki huk runaman qonaypaq. Wañusqayki qhepaman churiyki kamachishaqtinmi chaytaqa ruwasaq. Ichaqa manan suyuntintachu churiykimanta qechusaq’, nispa. Yachasun kaykuna imayna sucedesqanta.
Crónicas 28:9-21; 29:1-9; 1 Reyes 5:1-18; 2 Crónicas 6:12-42; 7:1-5; 1 Reyes 11:9-13.
Tapuykuna
- ¿Hayk’a tiempopin Salomón tukuran Jehová Diospaq yupaychana wasita, ima raykun sinchi chaniyoq karan?
- ¿Hayk’a cuartokunan karan yupaychana wasipi, imatan churanku ukhu cuartopi?
- ¿Ima nispan Salomón mañakun yupaychana wasita tukuspa?
- ¿Imaynatan Jehová Dios rikuchin Salomonpa mañakuynin uyarisqanta?
- ¿Ima huchamanmi Salomonta warminkuna tanqaranku, iman payta suceden?
- ¿Ima raykun Jehová Dios phiñakun Salomonpaq, ima nintaqmi?
Huk tapuykuna
- Leey 1 Crónicas 28:9, 10.
1 Crónicas 28:9, 10 textopi Davidpa nisqan hina, ¿ima ruwananchispaqmi sapa p’unchay kallpachakunanchis? (Sal. 19:14; Fili. 4:8, 9.)
- Leey 2 Crónicas 6:12-21, 32-42.
¿Imaynatan Salomón rikuchiran runaq imayna wasi ruwasqanpipas Hanaq Pachapi Dios mana tiyananta? (2 Cró. 6:18; Hech. 17:24, 25.)
¿Imatan Jehová Diosmanta yachachiwanchis 2 Crónicas 6:32, 33 textopi Salomonpa nisqan? (Hech. 10:34, 35; Gál. 2:6.)
- Leey 2 Crónicas 7:1-5.
Israel runakunaqa Jehová Diospa qhapaq-atiyninta rikuspan hatuncharanku, ¿imaynan ñoqanchispas sientekunanchis Jehová Dios llaqtanta saminchamuqtin? (2 Cró. 7:3; Sal. 22:22; 34:1; 96:2.)
- Leey 1 Reyes 11:9-13.
¿Imaynatan Salomonpa kawsaynin rikuchiwanchis, wañunanchiskama Diospaq hunt’aq kananchista? (1 Rey. 11:4, 9; Mat. 10:22; Apo. 2:10.)


text:
Wp/qug/Italia
Italia mamallakta Europa allpapachapi shuk mamallaktami kapan. Paypak uma llakta Roma mamallaktami kapan, shuk hatun llaktakuna Milano llakta, Napoli llaktapashmi kapan. Chinchay ladupi, Alpes urkukunami tiyan, chay urkukuna Italiapa chinchay ladupak manyami kapan : ashta Chinchay laduman, Francia mamallakta, Suiza mamallakta, Austria mamallaktapash tiyanmi. Inti llukshiy ladupi, Slovenia mamallaktapa manyaka tiyanmi, tukuy shuk ladukunapi, Italia Mediterraneo mamakuchapak manyakunapimi tiyan.


text:
Wp/qxn/Waylas wamani
Kay wamanita kastilla shimichu niyan Provincia de Huaylas. Waras wamaniwan paqta yuriran. Piruw hatun pushaq, tsaypun kaykaran: Ramún Kastilla, pay mana hinchi qillqarantsu. Rantin kimsaq kunakuyuqkuna Apushimita hinchi qillqayaran.1857 wata, Qishikay killa, 25 qoya.
Tinkuykuna[edit]
Waylas wamani Qontipa tinkun Santa wamaniwan; Chinchapa, Siwas wamani, Qoriyunkantin wamaniwan; Antipa, Puwaqpanpa, Yunkaynintin wamanikunawan; Uripa, Yunkay wamaniwan.
Patsatupun. Ayka takúqkuna[edit]
2007 Lanuchu yupayasha 53 729 runakunata, 27 238 warmikunawanpis.[1] Kichwa shimita rimayan 28 772,[1] 50 297 tapushapita, tsayqa pachakñipi yarqun 57,20%; 6 864 yachaywasi wamrakuna rimayan, 5pita 14 watayaq paykuna. Kayan 13,65%, kichwa shimipa waraynin kan.


text:
Wp/qug/Simón Bolívar
Simón Bolívar shuk Awya Yalamanta pushakmi karka, 24 purun killapi 1783 watapi wacharishka, Caracas llaktapi (kunan Venezuela mamallaktapi), 17 kapak killapi 1830 watapi wañushka, Santa Marta llaktapi (kunan Colombia mamallaktapi). Bolívar 1811 watamanta, 1824 watakaman Ispañulkunata Awya Yalamanta kallpachinkapak makanakurkami. Chay makanakuykuna kipaka, Colombia mamallakta, Ecuador mamallakta ña kishpi kakpi kimsantita Hatun Colombia mamallakta kamarirka, shinallami Perú mamallaktata, Bolivia mamallaktapash kishpichinkapak José de San Martín ayudakpi makanakurkami. Chaymanta Bolivia mamallakta paypa shutita charinmi.


text:
Wp/qug/India
India nishkaka Asia allpapachapi shuk mamallaktami kan, 2011 watapi 1.210.193.422 India mamallaktapi kawsarka (tukuy mallaktunapura, China mamallaktapillami ashtawan runakunaka kawsan). 1947 watakaman, India mamallaktaka Shukllachishka kapak suyupa shuk kuluniyami karka, 1947 watamanta shuk Ripuplikami tukurka. Mohandas Gandhi hatun pushak kishpichinkapak India runakunata pusharka, kipaka Nehru Indiapa hatun pushakmi tukurka. Indiamanta runakuna 23 kamachiymanta shimikuna rimanmi, kapak shimikuna Inlish shimi, Sanskrit shimipashmi kapan.
India mamallaktaka chayshuk mamallaktakunawan manyakunata charinmi: Pakistan, Nepal, China, Bhutan, Myanmarpash, paypa uma llakta Mushuk Delhi llaktami kapan. Paypak yallik hanak urkuka Kanchinyunka urkumi kan (Himalaya urkukunapi, Nepal manyapi), chay urkuka 8598m hanakmi kan. Indiapa yallik suni mayukuna Ganga mayu, Brahmaputra mayupash kapan.
India mamallaktapak uma llaktaka Mushuk Delhi llaktami kapan, Indiapak yallik hatun llaktakunaka chaykunami kapan:
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Chaymanpash rikukripay[edit]
Maymanta surkushka[edit]
Chay yachaykuna, yupaykunapash chay Ransiw shimipi killkashka pankakunamanta surkushkami kan : w:fr:Inde, w:fr:Géographie de l'Inde, w:fr:Villes d'Inde
- ↑ 2011 watapi : Censo 2011


text:
Wp/qug/Jesu Kristu
Jesu Kristu, icha Kristu, Jesus Nazareth llaktamanta, -7 icha -5 watapi wacharishka, icha 30 watapi wañushka, shuk Galiliya llaktamanda Judiyu runami karka. Paypak shukniki kimsa chunka watamanta, mana ashta yachanchik. Chay kipa, Biblia kamuka payka Galiliya llaktapi hatun yachakmi karka nin. Biblia kamuka nin, payka runakunamanta unkuykunata sakinata usharka, tantakunata mirachinata usharka, ashtawan shuk hatun sumak imakunata usharka. Paypa Mamaka María shutimi karka, paypa taitaka José shutimi karka.
Ashtawan kimsa chunka watata charikpika, Romanoskunaka payta shuk kruspi clavoskunawan churashka wañurka, chay kipa pamparka. Chay kipa, Kristianu runakuna nin paypa pampamanta llukshirka, hawa pachaman rirka. Kristianu iñiypi, payka Apunchikpa churimi kan, Apunchik shinami kan. Chay iñiypi, Apunchik, Kristu, espíritu santo yuyaywan kimsami kan, shinapash shukllami kan. Kunan pachapi, Tukuy kristiyanukunaka payka Apunchikpak churimi yuyan, paypa Apunchikpa aycha shinami kan.


text:
Wp/qug/Venezuela
Venezuela nishka Awya Yalapi shuk mamallaktami kapan. Chinchay ladupi Atlántico mamakuchamanta kallarin, shuk ladukunapi Colombia mamallaktawan, Brasil mamallaktawan, Guyana mamallaktawanpash manyakunata charin. Venezuela mamallaktapi, Orinoco mayu purinmi, shinallatakmi Punasuyu urkukunapak chinchay laduka Venuezuela mamallaktapi tiyan. Venezuelapak yallik hatun llaktakuna Caracas, Maracaibo, Maracaypashmi kapan. Shinami, Caracas Venezuela mamallaktapak uma llaktami kapan.
Venezuela mamallaktapi, Allpa wirata tiyanmi, chay allpa wirata hatushpa Venezuela mamallakta kullkita hapinata ushan. Sinapash, Venezuela mamallaktapi, sinchi industriakunata tiyanmi, shina kakpi acero, aluminio, antawakunatapash Venezuelapi shinashkami kapan.
-
Salto del Angel nishka urmak yaku, Tiksimuyupak yallik hatun.
-
-
-


text:
Familiapi cushilla causangapaca ¿imashi minishtirin?
Ashtaca culquita charina.
Juyaita ricuchina, o
¿shujta cosascunacha minishtirin?
BIBLIACA NINMI
‘Taita Diospa Shimita uyashpa pactachijcunaca ninandami cushijun’ nishpa. (Lucas 11:
BIBLIACA AYUDANMI
Tucui shunguhuan juyarichun (Efesios 5:
Respetarishpa causachun (Efesios 5:33).
Familiapi seguro sintirichun (Marcos 10:
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Ishcai yuyaicunata ricupashun:
1 Familiataca Diosmi callarichirca. Bibliapica ninmi, Jehová Diosmi Adanda Evataca igual causachun churarca nishpa (Génesis 2:
18-24). Shinaca, Dios callarichishcamandami familiacunaca tian. Chaita yachanaca ¿imamandata ali can?
Yuyapai: Shuj juyailla bordashca camisata ricushpa imashina rurashcata yachangapaca ¿pitata tapupanguiman? ¿Nacha camisata bordajta tapupanguiman?
Shinallatami familiapi cushilla causangapaj munashpaca, familiata callarichij Jehová Diosta tapuna capangui.
2 Taita Diosmi ñucanchita cuidajun. Quiquinda, quiquinba familiatapash ‘Dios cuidajujpimi’ paipa consejocunata Bibliapi mascana capangui (1 Pedro 5:
6, 7). Jehová Diosca munanmi tucuicuna cushilla causachun. Shina causachunmi Diospa consejocunaca ayudan (Proverbios 3: 5, 6; Isaías 48: 17, 18).
TAPURIPAI
¿Imashinata ali cusa, ali huarmi o ali taita, ali mama caita ushani? nishpa.
Bibliapi ima nijta ricupai EFESIOS 5:


text:
Nina
Nina nisqaqa ima kawsaykunapaq ruphachkaqpas, rawrachkaqpas. Kañanapaqqa q'irutam ch'iqtaspa yamt'a nisqatam ruranchik. K'illimsapas rawranmi. Hinallataq huk puriqllakunatam kañanchik, ahinataq allpa wiram.
Sinchiyasqa kaqraq, achkiq q'uñi imayaykunaqa sansa nisqam, chaymanta paqariq rawrachkaq wapsikunataq rapa nisqam. Ninamantaqa q'usñipas paqarinmi. Mana rawrasqa imayaymantaqa uchpam tukukun.
Wayra pachapi imapas ruphachkaptin, muksichaq wapsiwan ruranakun. Yantapi kachkaq k'illimsayaq muksichaqwan chimlasayta ruranakun. Yantapi yakuchaqtaq muksichaqwan yaku wapsita tukukun. Mana muksichaq kaptinqa, manam rawrayta atinchu.


text:
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya (معاوية ولد سيد أحمد الطايع, Ma‘āwiyah wuld Sīdi Aḥmad aṭ-Ṭāya) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin ayamarq'a killapi 1941 watapi paqarisqa Atar llaqtapi - ) huk Muritanya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Muritanya Uma kamayuq (1981–1984 wab 1984-1992).
Tayta: , Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?):
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya.


text:
Sirk'a iskuyay
Sirk'a iskuyay (Atherosclerosis) nisqaqa mana qatiqlla unquymi, tawna sirk'akunap pirqanpi wira, chaymantataq isku rumi paqarimuptinqa.
Paqarichiq unquykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llasaq yawar: sirk'ap ukhu qaranta p'akichiq;
- Wirasapa yawar: yawarpi nisyu LDL, mana aypaq HDL;
- Sayri pitay: nikutina nisqaqa sirk'ap pirqanta millaychan;
- Misk'i unquy;
- Kurku kallpanchay muchuy (runa mana kuyuptinqa);
- Wirakaray;
- Qhari hormonu (Testosteron); warmi hormonu amachanmi, chayrayku aswan payallam warmikuna unqurin.


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) FEBRERO 2015
Kay revistapin kashan 2015 watapi 6 abril killamanta 3 mayo killakama estudianapaq yachachikuykuna.
Jesús hina huch’uyyaykukuq khuyapayakuq kasun
Biblian niwanchis Jesús hina kananchispaq. ¿Imaynatan pantaq runakunaña kashaspapas Jesús hina huch’uyyaykukuq khuyapayakuq kasunman?
Jesús hina mana manchakuq allin yuyaywan ruwaq kasun
Biblian willawanchis imayna runachus Jesús karqan. Yachasun imaynapin Jesús hina mana manchakuq allin yuyaywan ruwaq kananchista.
Jehová Diospa yachachikuyninqa pachantinpin mast’arikushan
¿Imakunan karqan ñawpa cristianokunaq predicasqankurayku? ¿Imaraykun chay tiempopi predicay facil-lla karqan?
Jehová Diosmi pachantinpi predicacionta aparichishan
¿Imakunan yanapan kay tiempopi Jehová Dios serviqkunata pachantinpi predicanankupaq?
Sumaq regalota chaskirqanku
Yachachikuy: Japón nacionmanta testigokunaqa huk mosoq librotan chaskikurqanku, chayqa Mateoq qelqasqan t’aqan. ¿Imaraykun hukniray chay libro? ¿Imaraykun ruwakamurqan?
¿Imaynatan kusisqalla predicawaq?
Kay tiempopi aswan allin ruwayqa Diospa gobiernonmanta hukkunaman willasqanchismi. ¿Imakunatan ruwawaq kusisqalla predicanaykipaq?


text:
21 willakï: Josëta wawqinkuna chikiyan
¡RIKË kë jöventa, imanö llakishqam y sin esperanzam këkan! José ninmi shutinta. Egiptoman ëwaq nunakunatash wawqinkuna rantikuriyashqa. Tsëchöshi José sirviente kanqa. ¿Imanir-raq wawqinkuna kë mana allita rurayashqa? Këtaqa rurayashqa Josëta chikirshi.
Josëtaqa pëkunapa papänin Jacob alläpash kuyanaq. Tsëshi huk shumaq rëpan rurapushqa kanaq. Tsënö Josëta papänin Jacob alläpa kuyaqta rikarshi, 10 punta mayor wawqinkuna más chikikurkuyänaq. Hina kanaqshi huk razón más chikiyänampaq.
Ishkë suëñïninshi kanaq Josëpa. Tsë ishkan suëñïninchöshi pëman wawqinkuna qonqurikuyänaq. Kë suëñïninkunata wawqinkunata willëkuptinshi masraq chikikurkuyänaq.
Huk kutish, Jacob kachanaq Josëta üshankuna mitsikaq mayor wawqinkuna imanöpis këkäyanqanta rikämunampaq. Tsënash wakin wawqinkunaqa, ‘¡wanïkatsishun!,’ niyan José yëkurëkaqta rikarnin. Pero ‘¡ama tsëtaqa rurayëtsu!,’ ninshi mayor wawqin Rubén, tsëpa rantinqa tsaki pözomanshi hitarkuyänaq. Tsëpitanash imata Josëwan rurayänampaqpis llapan ëllukärir parlayänaq.
Tsë tiemposh ismaelïtakuna shayämunaq. Tsënash, ‘ismaelïtakunata rantikïkushun,’ ninaq Judá wawqinkunata. ¡Y tsënöshi rurayänaq, 20 piezas de plata nishqanllachöshi Josëta rantikïkuyänaq! ¡Imanö mana ankupäkoq y mana allim karqan kë llapan!
¿Kë llapan Josëpa wawqinkuna imaraq niyanqa papäninta? Y huk cabrata wanuratsirshi tsë shumaq Josëpa röpanta atska kuti yakayänaq tsë yawarninman. Tsëpitanash papänin Jacobman apayänaq Josëpa röpanta: ‘Këtam tariyämorqö. Mä rikärïki Josëpakush,’ nishpa.
Tsë Josëpa röpan kanqantash reqirinaq Jacob. ‘Josëtaqa huk chukaru animalchi wanïkatsishqa kanqa,’ nishpash waqanaq. Y tsënö papänin creinantash munayänaq Josëpa wawqinkunaqa. Alläpash llakïkunaq Jacobqa. Atska hunaqshi waqanaq. Pero manash Josëqa wanushqatsu. Mä imash pasan Josëta apayanqanchö, tsëtam rikärishun.
Génesis 37:1-35.
Tapukïkuna
- ¿Imanir-raq Josëta wawqinkuna chikiyarqan, y imanëkuyarqaraq?
- ¿Josëta wawqinkuna imanëkïtaraq munayarqan, pero Rubén imaraq nerqan?
- ¿Ismaelïtakuna chäriyaptin imaraq pasarqan?
- ¿Imataraq rurayarqan Josëpa wawqinkuna wanushqam pëqa nishpa papäninta creitsiyänanrëkur?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Génesis 37:1-35.
¿Imataraq Josënö kaq huk cristiano ruranman congregacionchö hutsakunata rurayaptin? (Gén. 37:2; Lev. 5:1; 1 Cor. 1:11.)
¿Imanir-raq wawqinkuna Josëta traicionayarqan? (Gén. 37:11, 18; Pro. 27:4; Sant. 3:14-16.)
¿Wanupukurnin ima Jacob ruranqantaq mana penqakïpaqtsu? (Gén. 37:35.)


text:
Teofilo Laime Ajacopa
Teofilo Laime Ajacopa sutiyuq runaqa (5 ñiqin pawqar waray killapi 1971 watapi paqarisqa Machaqapa Jesus llaqtapi, Inkawi wamanipi, Chuqiyapu suyupi) huk buliwyaki simikunamanta yachaqmi, t'ikraqpas. Aswanta Qhichwa simimantam yachan.
Kunanqa Chuqiyapu llaqtapi San Andris Hatun Yachay Suntur (Universidad Mayor de San Andrés) nisqa yachay sunturpim llamk'achkan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llika nisqapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Saminchanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Warma simikamaypa [1] Llaqtahuñu Samichana, Runasimipi.
Willayllaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Lieratura infantil: Arusimiñee ( 2009) Alliqatiq awasa (Internet)


text:
Willy Brandt
Herbert Ernst Karl Frahm, chaymantataq Willy Brandt sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1913 watapi paqarisqa Lübeck llaqtapi; 8 ñiqin kantaray killapi 1992 watapi wañusqa Bonn llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
1957 watamanta 1966 watakama Kunti Berlinpa kurakan karqan.
1969 watamanta 1974 watakama kunti Alimanya mama llaqtap kansillirninmi karqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan 1971 watapi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Willy Brandt.


text:
Wp/qug/Wikipidiya:Yanapana
Alli shamushka mashi ! Kaypi, kichwa rimakkunata mutsunchinkmi. Kikinka kichwa rimakpika, ashta sumak yanapanata ushapanki :
Contents
- 1 Kay wikipidiyaka, maymanta llukshirkachu ? Mayman rinchu ? Imamanta ?
- 2 Kay wikipidiyaka imata ministinchu
- 3 Allimi killkashun
- 4 Mutsushka pankakuna
Kay wikipidiyaka, maymanta llukshirkachu ? Mayman rinchu ? Imamanta ?[edit]
Maymanta llukshirka ?[edit]
Kay wikipidiyaka Quechua wikipediamantami llukshirka, chay wawki mikipidiyapi wakin rurakkunaka mana quechua shimita yacharka, paykunaka Kichwa shimipi killkanata munarka, chaymantamari kay wawa wikipidiyaka wacharishkami kan. Kallarinkapak, quechua wikipediamanta mashikunaka kaypi yanapakunmi.
Wikipediaka, imata kan ?[edit]
Wikipedia shuk internetpi hatun kamu (Enciclopedia) shinami kan, payka 2001 watamanta Inlish shimipi, shuk shimikunapipashmi tiyan, kunan pachapi payka yallik hatun enciclopediami kan, Inlish shimipi ashtawan kimsa-hunu pankakunata charinmi, shinallatakmi 2011 pachapi, wikipedia kamuka 281 shikan shimikunapi tiyarkami: shinallatakmi Wikipedia Aymara shimipi, Quechua shimipi, Nahuatl shimipi, shuk Abya Yalamanta mama shimikunapipashmi tiyarka.
Wikipediapi, tukuy yachaykunata alli shamushkami kan : allpamanta, mamallaktakunamanta, shimikunamanta, runa aychamanta, wiwakunamanta, yurakunamanta, tukuy tukuy runapak yachaykunaka wikipidiyapi killkanata ushapanki.
Chay runa shimipi wikipidiyaka, imapak ministishkami kan ?[edit]
Kunan pachapi, mana ashtawan kichwa killkaykunata Internetpi tiyan. Shinapash, Ecuador mamallaktapi shuk mamallaktakunapipash ishkay-hunu runakunaka runa shimita riman, runa shimita shuk ashtawan rimashka shimimi kan. Chaymanta Internetpi runa shimita ministinchik, shimita sinchiyachinkapak, tukuy mamallaktunaman kachankapak. Wikipidiyawan, tawka yachaykunaka Internetpi runa shimipi tiyankami, chay shina runa shimita Internetpi wiñachinakushun.
Shinapash, kunan pachapi, chay wikipedia uchillakumi kan : mana ashtawan pankakunata charinchu, shinapash payta wiñachinkapak yanapanata ushapankimi !
Kay wikipidiyaka imata ministinchu[edit]
Pankakunata revisanata ministinmi[edit]
Kaypi tawka pankakunata tiyanmi, shinapash paykunapura mana tukuykunaka alli killkashkami kan. Kikinka alli kichwa rimakmi kakpika revisashpaka sumak yanapanata ushapanki : Chaymanta wakin sumak pankakunaka charishunmi. Mana maiman rinata yachakpika, chay pankakunata revisanatami ushapankimi :
- Ecuador, Mohandas Gandhi, Mark Twain, Victor Hugo, Tiksimuyu, Chakllisinchi, ...
- Chay katikuriyamantami tukuy pankaman rinata ushanmi, chay pankakunata revisanata ushapanki
Pankakunaka revisanata ashtawan facilmi kan :
- Shuk pankaman ripay
- Shuk pantanata rikukpika, Edit rimaypi (Kastilla shimipi: Editar) clic rurapay.
- Rikushka pantanata killkana wintanapi maskapay, payta alliyachipay, chay kipa Grabar la página botonpi clic rurapay
Chay kipa, pankata kutin rikukripanki : alli kakpika, ñami chay wikipidiyata alliyachipankimi : yupaychani ! Mana alli kakpika, alli kana kaman kutin shukchinata ushapankimi. Mana alli intindikpika, Aswa wasipi yanapanata mañanata ushapanki, kaypi kushilla kutichiwakrinchikmi.
Mushuk pankakunata ministinmi[edit]
Kay wikipidiyaka wiñachinkapak mushuk pankakunata mutsunmi : kikinka tukuy kampak yachaykunata killkanata ushan, kikinpa yachaywan internetpi runa shimita sinchiyahishun. Shuk mushuk pankata kamankapak, shina rurapay (ex. Mickey pankata kamankapak):
- Maskanapak uchilla wintanapi (shina Buscar, search) Wp/qug/Mickey killkapay (Wp nin Wikipidiya, qug nin Kichwa).
- Chay pankata mana tiyakpika, puka tinkipi clic rurashpaka payta kamarinata ushapanki. Sinallatakmi, uraypi, Mutsushka pankakuna rakipi tawka puka tinkikunaka tiyanmi, shuk puka tinkipi clic rurashpaka chay pankata kamanata ushapanki.
- Chay mushuk pankapi kampak yachaykunata killkapay, runa shimipi. Mana alli llukshikpika, shuk rurakkunaka pankata alliyachinkami.
- Imashpa killkanata yachakunkapak, shuk pankamanta copianata ushapanki, shina ashtawan facilmi kanka !
- mana tukuyta yachakpika, shuk wikipidiyamanta (Kastilla shimimanta, Inlish shimimanta) pankakunata runa shimiman tikrachinata ushapanki. Chayta rurakpika, mushuk pankata uraypi "chay pankata (Inlish, Kastilla ...) shimipi wikipidiya tikrachishkami kan" killkapay. Chay shuk wikipidiya pankaman shuk tinkita churapay. Ama kunkapay : shuk wikipidiyapa killkakkunaka hayñikunata charinmi !
Allimi killkashun[edit]
Kaypi, ushakpika, Shukllachishka kichwa shimipi killkashun. Chay kamukunaka (DINEIBmanta) imashna alli killkanata ushanchikmi nin :
Mutsushka pankakuna[edit]
Allpamanta yachaykuna : India - Uran Africa - Italia - Japón - Antarktika - Australia - Índico mamakucha - Miami - Lima - Kanada - London - Napu mayu - Nilu Mayu - Alpes - Himalaya - Mediterraneo mamakucha - Venezuela
Runakuna : Quintín Lame - Nina Pacari - Simón Bolívar - Cristobal Colón - Rumiñawi - Francisco Pizarro - Miguel de Cervantes - Leonardo da Vinci - Karl Marx - William Shakespeare - Marlon Santi...
Wiñay kawsay : Latin shimi - Taki - Suyuchiy - Suwit Tantanakuy - Rumanu kapak llakta - Ishkayniki kapak makanakuy - Shuwar runakuna - Machu Pikchu - Kipu - Kumunismu - Ripuplika - Islam - Inti Raymi
Kawsaymanta yachaykuna : Wakra - Triku - Kuy - Challwakuna - Amaru - Kinti - Papa - Misi - Alpaka
Pachamanta Hawa pachamantapash yachaykuna : El Niño - Urmachik sinchi - Wayra - Kuri - Galileo - Isaac Newton - Illapak - Tamya - Kuyllur - Kuychik


text:
Wq/qu/Qhapaq p'anqa
Wikinisqaman allinmi hamusqaykichik!
Kay Wikinisqaqa qispi qillqa qullqam, riqsisqa runakunap nisqankunayuq, ima rimaypipas, qhichwa simiman t'ikrasqapas, Wikipidiyaman t'inkikunayuq allin willasunaykipaq. Qhichwapi Wikinisqaqa 88 548 p'anqayuqñam. Yanapana p'anqata qhaway yanapasunaykipaq. Ruraqpa rakiqunaykita kicharinaykipaqtaq yaykuna p'anqaman riy.
Qhaway: Mama | Pilikulakuna | Simi kapchiy | Ruranakuna | Rimakuykuna | Ñawikaruy | Qillqayachay | Widyu pukllay | Yupana
Wikipukyuqa Wikimediap ruraykamayninmi. Kaymi huk qispi ruraykamaykuna:


text:
Perú icha Piru (Kastilla shimipi República del Perú) shuk Uran Abya Yalapi mamallaktami kan. Chay mamallaktapi 29 180 899 runakunaka kawsan.
Pirupak uma llakta Lima llaktami kan, chay llaktapi 10 063 144 runakunaka kawsan. Piruw llaktamanta, Intiyaykunaman Brasil mamallaktaka Bolivia mamallaktapash tiyan, Uranman Chili mamallaktapash tiyan, Chinchayman Ecuador mamallakta Colombia mamallaktapash, Intiyaykuyman Pasifiku mamakuchami tiyan.
Piruw llaktapak chawpi uranmanta chinchayman Antikuna urkukuna tiyanmi. Antikunapi, Cuzco llaktaka Cajamarca llaktapash tiyanmi. Antikunamanta Intiyaykuyman kunuk, mana ashta yakuyuk markakuna tiyan : chay markakunapi Lima llaktaka, Trujillo llaktapash tiyan. Antikunamanta Intillukshinaman, Amazonía hatun sachaka tiyan, chay markakunaka kunuk, yakuyuk, ashta kirukunayuk, mayukunayuk, wiwakunayukpashmi kan.
Suyukuna[edit]
Perú llaktapika kanmi 24 suyu (región icha departamento), 194 marka (província), 1 833 uchillasuyupash (distrito).
Kanmi 24 suyu, 1 constitucional marka, ima 1 Metropolitana Suyupash:
Kaypi p'anqapiqa Piruwpi hatun llaqtakuna rikunki.
Pukyukuna[edit]
Hawa tinkikuna[edit]


text:
Wp/qug/Cristobal Colón
Cristobal Colón (Italianupi, Cristoforo Colombo), 1441 watapi Genova llaktapi (Italiapi) wacharishka, 1506 watapi Valladolid llaktapi, Españapi wañushka, shuk hatun wambunakuna pushakmi karka. 1492 watapi, Europamanta Abya Yalaman chayarka, chaymanta ushashka riksishkami kapan.
1492 watamanta, 1504 watakaman, chusku vecesta Abya Yalaman wamburkami, paymanta Europa runakunaka chay llaktakunata riksinmi, shinallatakmi ashta llankachishpa, makashpapash, Colon ashta Taynu nishka runakunata wanchirka.


text:
Wp/qxn/Apullashqa wamani
Apullashqa wamanita kastilla shimichu niyan Provincia de Pallasca. Yuriran Puwaqpanpa wamaniwan paqta.Watukayay Pwaqpanpa wamanita, Apushimita, hatun pushaqpa shutinta, wata yuríninta musyayta munarqa.
Pushana hinchi rakiy[edit]
Kay wamanichuqa chunka (10) distritukuna kayan.
- Kawana
- Bulunisi
- Kunchuqu
- Waqaqchuki
- Wantuwal
- Laqapanpa
- Llapu
- Apullashqa
- Panpash
- Santa Rusa (Kahamala, unay shuti)
- Tawka
Ñawpa unay watakuna[edit]
- Tariyasha Yachaymuruy Pashashninqanpa katupinkunata, rikapaykayan imanú kasha kanqanta.
- Shaprashakuna chayamunqanchu, kaychú taykayaran Kunchuqu runakuna, paykuna rimayaq Kulli shimita
- Francisku di Chavis ninqa wañutsinaq atska wamrakunata, awkishkunata, tsaynú nin Pidru Siisa di Liyun.(Cieza de León).Kikin kunchuqukuna huk shapra runata wañuskatsiyanaq.


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Quechua del Huallaga
Babel törripa willapan
- Chay wichanga llapan runacunapis juc casta rimayllatami parlaran.
- Inti yagamunan cajpita aywacur Sinar jutiyoj pampata tariran. Chaura chay pampallachöna tiyacaycäriran.
- Tiyarcaycashancho shuntacarcur juc junaj llapan parlacuran: "Llapanchi ladrilluta rurashun. Nircur cuwashun" nir. Ladrillutaga ruraran rumipa ruquin cananpämi. Chay ladrillucunatanami breyallanpawan pergaran.
- Chaypita llapan parlacur ninacuran: "Jatun marcata rurashun. Chaychöna juc törrita rurashun syëlucama chayajta. Chaynöpami rejsisha cashun. Chaura cay pachachöga noganchi manami intëruman mashtacäshunnachu".
- Ichanga TAYTA DIOS urämuran runacuna arurcaycashan siudätawan törrita ricaj.
- Chaymi yarpachacur TAYTA DIOS niran: "Paycunaga carcaycan juc marcallami. Juc castallatami parlarcaycanpis. Chay arurcaycashanga gallaycunallanmi canpis. Imatapis munashantaga rurarengachari.
- Chaymi paycuna cajman urarcur rimashancunata achca castaman ticrachishun quiquin-ppura mana tantiyachinacunanpaj."
- Chayno nirmi TAYTA DIOSGA llapan runacunata cay pacha intëruman mashtacächiran. Chaynöpami arurcaycashan marcatapis cachaycäriran.
- TAYTA DIOSGA cay pachacho runacuna rimashanta ticrachiran achca casta rimayman. Mana tantiyachinacurnami runacunaga raquicarcur-raquicarcur intëru mundupa aywacuran. Chaypitami chay marcapa jutinta churaparan "Babel" nir.
Source: Tayta Diosninchi Isquirbichishan. Biblia en Quechua del Huallaga,
Huánuco (Pillcu Quechua). Sociedad Bíblica Peruana, 2010.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Quechua del Huallaga
http://www.ethnologue.com/language/qub
Tower of Babel in Quechuan Languages
Ayacucho Quechua,
Cañar Highland Quechua,
Cusco Quechua,
Kichwa,
Quechua del Huallaga,
Quichua del Chimborazo,
South Bolivian Quechua
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Paul Dirac
Paul Adrien Maurice Dirac sutiyuq runaqa (8 ñiqin chakra yapuy killapi 1902 watapi paqarisqa Bristol llaqtapi - 20 ñiqin kantaray killapi 1984 watapi wañusqa Tallahassee llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1933 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Dirac, Mama: .
Ñawpa warmi: Magrit Wigner.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Florida Yachay Sunturnin
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Max Planck Medal 1933.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul Dirac.


text:
Qhichwa runa
Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.
Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.
Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.
Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Buliwyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.
Yuyarina
Arhintinapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Arhintina suyupiqa 140.000-chá 160.000-chá Qhichwa rimaq kawsan Santiago del Estero pruwinsyapi. Astawan 6290 qhichwa runakuna Huhuy (Jujui) pruwinsyapi tiyanku. 1.379.000 urin Buliwyamanta qhichwa rimaq runakunaqa waq Arhintina suyukunapi kankus.
- Pukyu: [1]
Buliwyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 2.920.000 Qhichwa rimaq kawsan, Chuqichaka suyupi, Quchapampa suyupi, P'utuqsi suyupi, Uru-Uru suyupi, Chuqiyapu suyupi, Santa Kruspipas.
Chuqiyapu suyupiqa Kallawaya runakuna tiyanku. Kallawaya simitam rimanku.
Apaykachana: Apulu, Mirq´amaya, hukkunapas: antanka
Ikwadurpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kulumbyapi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pukyu: [2]
Piruwpi Qhichwa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruw suyupiqa 3.262.137 Qhichwa rimaq kawsarqan 2007 watapi pikunachus 5-watayuq aswan kuraq ima karqanku. Qusqu suyupi, Ayakuchu suyupi, Apurimaq suyupi, Wankawillka suyupi, Anqash suyupi, Wanuku suyupi, Hunin suyupi, Pasqu suyupi, Kashamarka suyupi, Lima suyupi, Punu suyupi, Ariqipa suyupi, hukkunapas.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Allpa llamk'ay: sara, papa, uqa, papaliza, triyu, yuyu, siwara, kinwa, kuka, kaphiy, waytakuna, .
- Qhuya
- Maki kapchiy
==
Wankikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Qhichwa warmi llama michiq (Qusqu suyupi, Piruw)
-
Kichwa warmi, Alawsi llaqtayuq (Chimpurasu markapi), Ikwadur mama llaqtamanta
-
Kunchuku k'itimanta qhichwa runakuna, Piruw
-
Qhichwa wamra allpaqawan (Qusqupi, Piruw)
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ El Quichua de Santiago del Estero (kastilla simipi)
- ↑ www.ethnologue.com / Quechua, Napo Lowland (inlish simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pueblos Indígenas de Bolivia, Qhichwa runa llaqta (kastilla simipi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qhichwa runa.


text:
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarisqa Hodgenville (Kentucky) llaqtapi - † 14 ñiqin ayriway killapi 1865 watapi wañusqa Washington D.C. llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 16 kaq umalliqnin (1861 watamanta 1865 watakama), ñawpaq Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.


text:
Pedro Huillca Tecse
Pedro Huillca Tecse (Pedro Willka Tiqsi) sutiyuq runaqa (4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1949 watapi paqarisqa Qurqa llaqtapi, Qusqu suyupi; 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwanu sindikalistam karqan.
1970 watakunapi Siwil Wasichaykunapi Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación de Construcción Civil) nisqa sindikutup qillqakamayuqnin (Secretario General) tukurqan, chaymantataq Qusqu Suyu Llamk'aqkunap Tantanakuynin (Federación Departamental de Trabajadores del Cuzco FDTC) nisqap pusaqninmi. Piruwanu Kumunista Partidupipas wankurisqam karqan.
1980 watapiqa XII kaq kunrisunpi Piruw Llamk'aqkuna Sapsi Tantanakuypa qillqakamayuqnin (Secretario General de la CGTP) tukurqan.
18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqa wañuy iskadrunpa sipiqninkunam sipirqanku.


text:
Griguryanu kalindaryu
Griguryanu kalindaryu nisqaqa 1582 watapi Griguryu XIII sutiyuq Tayta Papap kamarichisqan kalindaryum. Kunan pachaqa Tiksimuyuntinpi yaqa tukuy mama llaqtakunapim walichkan.
Griguryanu kalindaryukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Hulyanu kalindaryupi hinaqa, llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ichataq wakin kaqniyuq:
- Tawa pachakwan p'akinalla watakunaqa wakllanwatam, wakin pachakwan p'akinalla watakunataq manam wakllanwatachu.
Hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupipas wakllanwatakuna kaymi:
- 1904, 1908, 1912, 1916, 1920, ...
Hinallataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakuna kaymi:
- 1600, 2000, 2400, 2800, 3200, ...
Manataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakunachu kay watakuna:
- 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300, 2500, ...


text:
Khipu q'aytu
- Khipu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; kipu rikuy.
Khipu nisqaqa Tawantinsuyu pachapi yupay llamk'anas karqan, khipusqa ñawray llimphiyuq q'aytukuna, chunkantin huchha llika nisqapi chunkantin hina khipusqakuna.
Kunan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kipu nisqan kaykunata: 0,1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 chunka-pa yupa awa-ta. (Kastilla simipi, cifra)
Kikin chanin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikinllanpita. 87-pi, 583-pi, 825-pi, kikinchaniqa 8-lla, kimsam yupapi.
Tiyay chanin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mayman yaykuptin. 87-pi, 8-pa tiyay chanin 8 chunkakuna; 825-pi, 8-pa tiyay chanin 8 pachakkuna [1]
Pukyukuna-Willachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Llaqwa Atoq: Yupa yachay manaraq lluqsinchu
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Wp/qug/Uran Africa
Uran Africaka Africa allpapachapi shuk mamallaktami kapan, chay mamallaktaka Africa allpapachamanta tukuy llaktakunata yallik uran mamallaktami kapan. Uran ladupi, Atlántico mamakuchawan, Indico mamakuchawan manyakunata charin, chinchay ladupi Botswanawan, Namibiawan, Mazambikuwan, Zimbabwewanpash manyakunata charin. Ruan Africa mamallaktapak ukupi ishkay uchilla kikin mamallaktakuna tiyan : Lesotho mamallakta, Swaziland mamallaktapashmi.
Uran Africa mamallaktapi, yana runakuna, yurak mishukunapash, shuk runakunapash kawsanmi, chaymanta Uran Africa kuychik mamallakta nishkami kapan. Chay runakunaka Inlish shimi, Afrikaans shimi, shuk kikin shimikunapash (Ndebele shimi, Xhosa shimi, Zulu shimi, Sotho shimi, Tswana shimi, Siswati shimi, venda shimi, Tsonga shimi).
1948 watamanta, 1991 watakaman, Apartheid nishka kamachikunawan kawsarka, chaymanta hatun pushakkunaka yurak mishukunallami karka, yana runakunaka pushakkunata akllaytapash mana usharkachu. Shinapash 1991 watamanta Apartheid nishka ñami tukurishka kashka, kunankaman yana runakunapash, mishukunapash shuk runakunapash pushakkunata akllayta ushanmi. 1994 watamanta, 1999 watakaman, Nelson Mandela chay mamallaktapak hatun pushakmi tukurka, paymi Apartheid kakpira yana runakunapak ñawpakman pushakmi karka, chaymanta yurak mishukuna wikchashpa sakirka 27 watakunata, 1963 watamanta, 1990 watakaman. Shinapash pay llukshirka, paymi hatun mantak tukurka 1994 watapi.


text:
Miray
- Kawsaqkunap mirayninmanta ñawirinaykipaq qhaway Miraykuy.
Miray icha kutinchay nisqaqa kay yupa hap'ichiymi:
1) 2 x 2 = 4
Iskayta, iskaywan miray, tawam.
2) 3 x 7 = 21
Qanchista, kimsawan miray, iskay chunka hukniyuqmi.
3) 5 x 11 = 55
Chunka hukniyuqta, pichqawan miray, pichqa chunka pichqayuqmi.
4) 9 x 15 = 135
Chunka pichqayuqta, isqunwan miray, pachak kimsa chunka pichqayuqmi.
5) 25 x 15 = 375
Chunka pichqayuqta, iskay chunka pichqayuqwan miray, kimsa pachak qanchis chunka pichqayuqmi.


text:
Historia 74: Shuk Runaka Gentekunataka Mana Manchanchu Karka
RIKUY kay gentekunata. Kay gentekunaka kaypi shayakun wampralla runamanta burlarishpami asinakun. Kay wampralla runaka profeta Jeremiasmi kan. Paymanka shuk sinchi trabajotami Dioska kurka.
Yuyari: Rey Josiaska tukuy yanka dioskunatami tukuchikurka. Chay punchakunapillatakmi Jehová Dioska Jeremiastaka nirka: ‘Kanmi ñukapa profeta kachun munani’ nishpa. Jehová shina nikpimi Jeremiaska nirka: ‘Jehová Dioslla, ñukaka mana kanpa profeta kayta ushashachu. Rikuy, ñukaka chayrak wampramari kani’ nishpa. Jeremías shina nikpika, Jehová Dioska nirkami: ‘Jeremías, ñuka profeta tukunataka ama manchaychu. Ñukami kantaka ayudasha’ nirka.
Jehová shina nikpimi Jeremiaska israelitakunataka nirka: ‘Israelitakuna, Jehová Diosman tikraychik. Cuenta japichik, kankunaka chayshuk llaktamanta gentekuna shinamari yanka dioskunata adorakunkichik’ nishpa. Jeremías shina nikpipash, israelitakunaka mana uyarkakunachu. Ashtawankarin, yanka dioskunatami ashtawan adorashpa katirkakuna. Chaymantami, Jeremiaska nirka: ‘Kankuna mana alli ruraykunata mana sakikpika, Jehová Dioska kankunata llakichikrinmi’ nishpa. Jeremías kutin kutin shina nikpipash, gentekunaka mana mancharishpami, ashtawan burlarishpa asirkakuna.
Wakin watakuna kipaka rey Josiaska wañurkami. Chaymantami, Josiaspa churi Joaquim rey tukurka. Joaquim mandakuk punchakunapipash, Jeremiaska israelitakunataka nirkami: ‘Mana alli cosaskunata ruranata sakichik. Jehová Dioska Jerusalén llaktataka llakichikrinmi’ nishpa. Jeremías shina nikpika, sacerdotekunaka achkata piñarishpami nirkakuna: ‘Jeremiaska ñukanchik llaktatami maldicikun. Paytaka wañuchishpami sakina kanchik’ nishpa.
Sacerdotekuna wañuchinkapak japikpipash, Jeremiaska mana mancharirkachu. Ashtawankarin tukuykunatami kashna nirka: ‘Ñukaka, Jehová Diospa mandashkatallami kankunamanka willakuni. Kankuna mana alli cosaskunata rurashpa katikpika, Jehová Dioska Jerusalén llaktataka tukuchinkami. Shinapash yuyarinkichik, ñukaka mana alli cosaskunataka mana rurashkanichu. Kankunaka yankatakmi ñukataka wañuchikrinkichik’ nishpa.
Jeremías shina nikpika chay llaktata mandakkunaka nirkami: ‘Jeremiastaka ama wañuchichikchu, richun sakichiklla’ nishpa. Jeremías kutin kutin willakpipash, israelitakunaka ashtawan mana alli cosaskunatami rurarkakuna. Kipa punchakunamanka, Babilonia llaktamanta rey Nabucodonosor shamushpami, Jerusalén llaktataka llakichirka. Chaymantami, babiloniokunaka achka waranka israelitakunataka, paykunata sirvishpa kawsachun preso aparka. Shinaka yuyay: Kanta karu llaktapi sirvishpa kawsachun preso apakpika, kanka kushikushkachu kankiman.
Jeremías 1:1-8; 10:1-5; 26:1-16; 2 Reyes 24:1-17.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, chay wampralla runaka pitak kan.
- Jehová Dioska Jeremiastaka nirkami: ‘Kanka ñukapa profeta kachunmi munani’ nishpa. Shina nikpika, Jeremiaska imatatak nirka. Shinapash, imatatak Jehová Dioska Jeremiasmanka nirka.
- Jeremiaska, imatatak israelitakunamanka kutin kutin nirka.
- Jeremías willakukpika, sacerdotekunaka imatatak rurankapak munarka. Shinapash, Jeremiaska imashinatak rikuchirka paykunata mana manchashkata.
- Mana alli cosaskunata mana sakishkamantaka, israelitakunaka imatak tukurka.
Shuktak tapuykuna
- Jeremías 1:1-8 versokunata liyinki.
Diosta sirvishpa kawsankapakka, Jeremiastaka imatak ayudarka. Shinaka, ñukanchikkunapash Diosta sirvishpa kawsachunka, imatak ñukanchiktaka ayudanka. (2 Cor. 3:5, 6.)
Kunan punchakunapi Jesusta katik wamprakunaka, imatatak Jeremiasmantaka yachakuna kan. (Ecl. 12:1; 1 Tim. 4:12.)
- Jeremías 10:1-5 versokunata liyinki.
Yanka dioskunataka imawan chimpapurashpatak Jeremiaska rikuchirka, yanka dioskunapi feta churanaka mana alli kashkata. (Jer. 10:5; Isa. 46:7; Hab. 2:19.)
- Jeremías 26:1-16 versokunata liyinki.
Jeremiaska shuk shimitallapash mana pakashpami, Diospa Shimitaka willan karka. Shinaka, jawa pachaman rina shuyayta charikkunaka, imashinatak kunan punchakunapi, Jeremías shina willakunkuna. (Jer. 26:2; Deu. 4:2; Hech. 20:27.)
Jeremiaska, tukuy llaktamanta gentekunamanmi Diospa Shimitaka willan karka. Shinaka, kunan punchakunapi Jehovamanta willakkunaka, imatatak Jeremiasmantaka yachakuna kanchik. (Jer. 26:8, 12, 14, 15; 2 Tim. 4:1-5.)
- 2 Reyes 24:1-17 versokunata liyinki.
Jehová Diosta mana alli adorashkamantaka, Judá llaktamanta gentekunaka ima llakikunatatak charirka. (2 Rey. 24:2-4, 14.)


text:
Awarank'u
Awana, Awarank'u icha Awa nisqaqa awanapaq, p'acha ruranapaq k'aspikunayuq lamk'anam. Awa k'aspikuna ukhupiqa tarikun takarpukuna. Awaq runaqa awa sutiyuq k'aspikunapi q'aytuta allwispa wak q'aytuwan minispa p'achakunata ruran.
Ñawpaqta, iskay k'aspip chawpinpi allwi nisqa achka q'aytukunatam mast'anchik. Chaymantataq huk miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta hukchapayaspa allwinchik, ruk'i nisqa tulluwan pipuchaspa.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Awana: wachku awanap rakinkuna - Runasimipi
- Inkawasi Awana - El tejido de la casa del Inka (Kastilla simipi)


text:
¿Jehovamanta willakkunaka pikunatak kan?
Jehovamanta willakkunaka chikan chikan llaktakunamanta, chikan chikan shimita parlak gentekunami kanchik. Tukuykunami Bibliata escribichik, Tukuyta Rurak Jehová Diosta, adoranchik. Shinallatak Jesuspa ejemplota katishkamantami, kushikushpa ninchik Jesusta katikkunami kanchik nishpa. Ñukanchikka tukuykunami gentekunata ayudanchik Bibliamanta, Diospa Reinomanta yachakuchun. Jehová Diosmanta, paypa Reinomanta willashkamantami ñukanchiktaka Jehovamanta willakkuna nin. Ñukanchik paginapi shuktak temakunata rikuchunmi invitanchik. Bibliata Internetpi liyi o ñukanchik krishkakunamanta ashtawan yachakuy.


text:
San Fernando de Apure
San Fernando de Apure (kastilla simipi: San Fernando de Apure) nisqaqa Winisuylapi huk hatun llaqtam. Apure suyu wan San Fernando munisipyu uma llaqtapmi. 5 982 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 28 ñiqin hatun puquy killapi 1788 watapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Fernando de Apure.
- Uficial San Fernando de Apure kurankan
- Funbaifa


text:
Rimanakuy:Urin
Yupaychasqa runasimipi qillqaq runamasiykuna,
Kay simiqa - "uralan" - mana allin simim runasimipi. Santiago del Estero-p runasimillanpi "uralaw" (manachu "uralan") simi kan. Kay simirayku huk simita qillqananchik: "urin" qillqananchik. Chinchaman qhawaq runap qhipanpi urinmi kan.
Anchata riqsikuykichik. --Aleksandr N. Natarov 09:50 22 hul 2009 (UTC)
- Arí, "uralaw" ("ura kinray", "ura chinru", "ura puririy") nispa ninkunchikman. Manam riqsinichu, "uralan" mana allinchá kanmanchu, ichá "ura lawnin" niyta munanmanchu. Ichataq ama qunqaychu, urin nisqaqa manam huklla sut'iyuqchu, ahinataq Urin Qusqu, urin saya qhaway. Mana "uralan" nisqa p'anqa sutita munaspaykiqa, "urin" icha "uralaw" icha wakin sutiman astay. Ama mancharikuychu, allin sunquykiwan ruray (en:Wikipedia:Be bold)! -- AlimanRunawillaway 17:12 22 hul 2009 (UTC)


text:
Thomas More
Thomas More,(kastilla simipi: Tomás Moro, inlish simipi: Saint Thomas More) (* 7 ñiqin hatun puquy killapi 1478 watapi paqarisqa London llaqtapi - † 6 ñiqin anta situwa killapi 1535 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Dyusmanta yachachiq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku kaspa runam karqan huk kathuliku Santu karqan..
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Utopia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thomas More.
- El príncipe y la utopía: Nicolás Maquiavelo y Tomas Moro


c: application/epub+zip

text:
Cántico 9 mañaipash
bt-S cap. 26 párrs. 9-15, recuadro pág. 208 (30 min.)
Bibliata Liingapaj: Jueces 11–14 (8 min.)
Núm. 1: Jueces 13:15-25 (3 min. o menos)
Núm. 2: ¿Imamandata Bibliataca Diosmi escribichishca ninchi? (fg pág. 6 tapui 1) (5 min.)
Núm. 3: Jehová Diosmi Tucuita Ruraj Dios can (igw-S pág. 2 párr. 4–pág. 3 párr. 1) (5 min.)
Cántico 54
15 min. “¿Imamandata ‘alita ruranataca yaria causana’ canchi?” Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. La Atalaya revistamanda yuyaicunata parlapangui (w02-S 1/6 pág. 23 párrs. 17-19).
15 min. “Ashtahuan aliguta villachishunchi: intercomunicadorpi parlashpa.” Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. Cai temapi tiajuj Anuario librocunamanda experienciacunata parlapangui. Shinallata tucuicunata tapupangui: Intercomunicadorpi parlashpaca ¿imapash ali experienciacunata charipashcanguichichu? nishpa. Cai temapi yuyaicunata imashina pactachinata shuj uchilla demostracionbi ricuchipangui.
Cántico 33 mañaipash
Alita ruranataca ¿yariachu causapangui? ¿Imamandata Diospa Reinomanda villachinataca tucuicunallata yaria causana capanchi? Huaquin yuyaicunata Tito 2:11-14pi ricupashun.
Tito 2:11. ¿Imamandata nin, ‘Taita Diosca ninandami juyan’ nishpa? Taita Dios ninanda juyashcamandaca ¿imashinata cada uno beneficiaripashcanchi? (Rom. 3:23, 24.)
Tito 2:12. Taita Diospa ninan juyaica ¿imatata ñucanchiman yachachin?
Tito 2:13, 14. Mapa illaj, limpio tucushcamandaca ¿imashinata shamuj punllacunapica causashun? ¿Imamandata Jehová Diosca, cai mundopa nali ruraicunamanda ñucanchita quishpichishca?
Cai textocunaca ¿imashinata uchalla, cushijushpa alita rurachun ayudan?
¿Imamandata minishtirishca can? Tucuicunaman cushijushpa villachinata yaria causanajushpapash huaquinbica huasicunapi intercomunicadorta ricushpami ashata manllarinchi. Shinapash intercomunicadorpi villachinata ama manllachunga ¿imata ayudanga? Huaquingunaca intercomunicadorpillami ali villaicunata uyana oportunidadta charin (Rom. 10:14). Shinallata intercomunicadorpi villachishpaca ali experienciacunami tiashca (Anuario 2011 pág. 65 párr. 2–pág. 66 párr. 1; Anuario 2000 pág. 54 párr. 3). Shinaca intercomunicadorpi villachingapaj huaquin yuyaicunata ricupashun.
Familiahuan Adorana Tutapica ñavita na ricurishpa imashina villachinata repasapanguichi.
Cántico 19 mañaipash
bt-S cap. 26 párrs. 16-22, recuadro pág. 209 (30 min.)
Bibliata Liingapaj: Jueces 15–18 (8 min.)
Núm. 1: Jueces 16:10-15 (3 min. o menos)
Núm. 2: ¿Imashinata Taita Diostaca rijsi ushangui? (igw-S pág. 4 párrs. 1-4) (5 min.)
Núm. 3: Biblia Diospa Shimi cajtaca ¿imamandata yachanchi? (fg pág. 6 tapui 2) (5 min.)
Cántico 47
15 min. Tucui shunguhuan villachingapaj prepararishunchi. Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. ¿Imamandata villachingapaj nara prepararishpallata Jehová Diosta mañana capanchi? (Sal. 143:10; Hech. 4:31.) Chai jipapash ¿imatata ashtahuan rurana capanchi? (Esd. 7:10.) Villachingapaj prepararishca jipaca ¿imashinata ñucanchi bolsotapash publicaciongunahuan alistana canchi? Ali prepararinaca ¿imashinata ñucanchitallata ayudanga? (w08-S 15/7 pág. 10 párr. 9ta ricupangui.) Tucuicunata tapupangui: Villachingapaca ¿imashinata prepararipanguichi? nishpa. Shuj demostracionbica villachinaman llujshingapaj shuj publicador imashina prepararijta ricuchipangui. Publicadorca ima tratadocunahuan, revistacunahuan, folletocunahuan villachinata repasashca jipami chaicunata bolsopi aliguta alichin. Shinallata paipa celularpi o tabletpi ñucanchi videocunata gentecunaman ricuchingapami listo charin. Villachingapaj ali prepararina imamanda minishtirishca cashcataca yarichipangui (2 Tim. 3:17).
15 min. “Jesús Huañushcata Yarina temporadapica ¿Jehovapa, Jesuspa ejemplota catishpachu tucui shunguhuan villachigrinchi?” Tapuicuna respuestacuna. Invitación hojaguta tucuicunaman cushca jipaca, chai invitacionbi imata nijujtami yachachina can. Tucuchingapaca página 4pi presentacionda catishpa shuj demostracionda ricuchipangui.
Cántico 30 mañaipash
1. Jesús Huañushcata Yarina temporadapica ¿imatata testigo de Jehovacunaca ashtahuan ruranchi?
1 Jehová Diosca paipa munaitaca maimandami pactachimujushca. Chaimandami Diospa Reino mandajpi ashtaca bendicionguna pactarinata parlashpa Isaías 9:7pica nin: “Tucuita Mandaj Diosca, ninanda juyashpami chaitaca pactachinga” nishpa. Jesuspash Taita Diosta ninanda juyashpami paipa Taitataca tucui shunguhuan ali adorangapaj munarca (Juan 2:13-17; 4:34). Mundo enteropi tucuilla Testigocunapash Jesuspa, Jehová Diospa ejemplota catishpami Jesús Huañushcata Yarina temporadapica ashtahuan villachingapaj cada huata esforzarinajushcanchi. Quiquinbash chai temporadapi ashtahuan villachingapaj esforzarishpaca alimi canman.
2. ¿Imatata sábado 14 de marzomandaca rurashun? Cushijushpa villachinaca ¿imamandata ali canga?
2 Jesús Huañushcata Yarina tandanajuiman invitashun. Cai huataca sábado 7 de marzomanda callarishpami Jesús Huañushcata Yarina tandanajuiman shamuchun gentecunata invitashun. Chaimandami cunanmandallata chai punllacunapi cushijushpa villachingapaj arreglocunata rurana canchi. Congregaciongunaca paicunapa territoriopi tucuilla gentecunata invitangapami shinllita esforzarinajunga. Shinaca ñucanchihuan yachajujcunaman, trabajopi, escuelapi, colegiopi cumbacunaman, familiacunaman, tucuilla rijsicunamanbash invitación hojata cungapaj o jw.org direccionbi invitacionda ricuchingapaj prepararipashunchi.
3. Marzo, abril quillacunapi ashtahuan villachingapaca ¿imatata rurai ushapanchi?
3 Precursorado auxiliar. Ñucanchi shungu ucupi jatun munaita charishpaca ashtahuan villachingapami munashun. Ashtahuan villachingapaj munashpami marzo, abril quillacunapica taucacuna precursorado auxiliarta japishun. Chai quillacunapi 50 horascunata na pactachi ushagrijushpaca 30 horasta rurana precursoradotami japi ushanchi. Shinaca, Familiahuan Adorana Tutapi o estudio personalta rurajushpaca, Jehovata mañashpa yuyashunchi imashina precursorado auxiliarta pactachinata (Prov. 15:22). Ñucanchicuna ashtahuan villachingapaj munajujta ricushpami shujcunapash ashtahuan villachingapaj animaringa. Imatapash huashaman saquishpa ashtahuan villachingapaj esforzarishpaca Jesuspa ejemplota catishcatami ricuchinajunchi (Mar. 6:31-34).
4. Jehovapa Jesuspa ejemplota catinaca ¿imamandata ali canga?
4 Jesús Huañushcata Yarina temporadapi Jehová Diospa, Jesuspa ejemplota catishpa tucui shunguhuan ashtahuan villachinaca alipachami canga. ¿Imamandata ali canga? Pundapica ashtaca gentecunamanmi villachishun, shinallata Jehová Diosta sirvishpa, gentecunata ayudashpami cushijushun (Hech. 20:35). Ashtahuangarin, Jehová Diospa ñaupajpipash Jesuspa ñaupajpipash alimi ricurishun.
Cántico 21 mañaipash
bt-S cap. 27 párrs. 1-9 (30 min.)
Bibliata Liingapaj: Jueces 19–21 (8 min.)
Bibliamanda Yachachingapaj Escuelapi yachajushcata yaripashunchi (20 min.)
Cántico 28
10 min. Congregacionba minishtirishcacuna.
10 min. Jesús shina Taita Diosmanda cabalta yachachinata yaria causashunchi. Cai discursotaca La Atalaya revistamanda yachachipangui (w13 15/5 pág. 8 párr. 2; w10 15/12 págs. 9-11 párrs. 12-16). Villachingapaj llujshishpapashmi Jesusta catijcunaca ‘alita ruranata’ ruranchi nishpa intindichipangui (Tito 2:14). Ali villaicunata villachichun, shujcunaman Bibliata yachachichun Taita Diosmanda cabalta yachana imashina ayudajta intindichipangui. Alita ruranata yaria causajushcamanda tucuicunata felicitapangui.
10 min. “Jesusmanda tucui shunguhuan villachishunchi.” Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. Villajun 1 de mayo 2014 pág. 10 párr. 8pi yuyaita catishpami shuj demostracionda rurana can. Chai demostracionbica chai revistapa pág. 11 párr. 13pi nishca chimbapuraitami utilizana can.
Cántico 5 mañaipash
Caipi tapuicunaca 23 de febrero de 2014 semanapi, Bibliamanda Yachachingapaj Escuelapi yachajushcata yaringapami can.
¿Imashinata yachanchi, paicunapa munai huañuchijcunaca Israel llactapa pacajuna pueblocunapi na pacajui ushashcata? (Jos. 20:2, 3.) [5 de en., w10-S 1/11 pág. 15 párrs. 4-6.]
¿Imamandata Josueca tucui shunguhuan crishpa Josué 23:14pi shimicunataca escribirca? ¿Imamandata ñucanchicunapash Jehovapa nishcacunapi tucui shunguhuan crina capanchi? [12 de en., w07-S 1/11 pág. 26 párr. 19.]
Israelitacuna alpata partirinajuj horasca ¿imamandata Judamanra pundapica alpata curca? (Juec. 1:2, 4.) [19 de en., w05-S 15/1 pág. 24 párr. 5.]
¿Imamandata Baracca macanajuiman cumbahuaipacha nishpa profeta Débora shuti huarmitaca atichijurca? (Juec. 4:8.) [19 de en., w05-S 15/1 pág. 25 párr. 4.]
¿Imamandata Gedeonga pai rurashca altartaca ‘Mandaj Diosca casilla ali causaigutami caran’ nishpa shutichirca? ¿Imatata chaimandaca yachajupanchi? (Juec. 6:23, 24.) [26 de en., wp14 15/2 pág. 24 párr. 9.]
Efraimitacuna nanarishca cajpica ¿imata rurashpata Gedeonga shuj ali ejemplota saquishca? (Juec. 8:1-3.) [2 de febr., w05-S 15/7 pág. 16 párr. 4.]
Imagutapash carashapachami nishpaca ¿gentecunata rupachishpa Taita Diosman caranatachu Jefteca parlajurca? (Juec. 11:30, 31.) [9 de febr., w05-S 15/1 pág. 26 párr. 1.]
Jueces 11:35-37pi nishca shinaca ¿imamandata Jeftepa ushica paipa taitapa nishcata pactachi usharca? [9 de febr., w11-S 15/12 págs. 20, 21 párrs. 15, 16.]
¿Israel llactapi shuj rey na tiajpichu gentecunaca paicunapa munashcata rurashpa causanajurca? (Juec. 17:6.) [16 de febr., w05-S 15/1 pág. 27 párr. 7.]
Israelitacunaca Benjaminba jatun familia ishcai viajeta mishajpimi Taita Diospa mañarca. Chai mañashcamandaca ¿imatata yachajupanchi? (Juec. 20:14-25.) [23 de febr., w11-S 15/9 pág. 32 párrs. 1-4.]
Jesusmanda cabalta yachachi ushashpaca ñucanchi shungupimi jatun munaita charishun. Ñucanchicuna shinlli feta charichunga Jesusmi huasita shayachingapaj ali rumishna can (Efes. 2:20). Ashtahuangarin Jesusmandallami gentecunaca para siempre causana oportunidadta charinchi (Hech. 4:12). Jehová Diospa munai pactarichun Jesús ayudajushcamandami Jesustaca ninanda alicachina canchi. Shinapash ashtaca gentecunaca pandachi tucushpami Jesusmanda pandacunata yachajushpa, Jesuspi na feta charishpa Taita Dios carana bendiciongunatapash chingachinajun. Chaimandami ali shungu gentecunamanga Jesusmanda cabalta yachachina, Jehovahuan Jesushuan na igual cashcata, Diospa munai pactarichun Jesús ayudajushcatapash tucui shunguhuan yachachina canchi. Shinaca, Jesús Huañushcata Yarina temporadapi tucui shunguhuan Jesusmanda villachinaca ¿nachu ali canman?
Cántico 5 mañaipash
bt-S cap. 27 párrs.10-18 (30 min.)
Bibliata Liingapaj: Rut 1–4 (8 min.)
Núm. 1: Rut 3:14–4:6 (3 min. o menos)
Núm. 2: ¿Imatata Bibliaca yachachin? (fg pág. 7 tapui 3) (5 min.)
Núm. 3: Taita Diosta rijsingapaca ¿imatata rurana canchi? (igw-S pág. 5 párrs. 1-4) (5 min.)
Cántico 53
10 min: Marzo quillapica ¿imashinata Villajun revistata saqui ushanchi? Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. Primeroca, cai paginapi presentacionda catishpa Villajun revistata imashina saquinata shuj demostracionpi ricuchipangui. Tucuicunata animapangui cai revistapi temacunata liichun.
10 min: “Alita ruranataca tucui shunguhuan yarichirishunchi.” Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. Villachinata Yachajungapaj Tandanajuicunapi febrero quillapa temata imashina cutin cutin yarichijushcata parlapangui.
10 min: ¿Cai quillapa sugerenciacunata pactachishcanchichu? Huaquin tapuicunatalla rurashpa yachachipangui. Tucuicunata tapupangui: “Ashtahuan aliguta villachishunchi: intercomunicadorpi parlashpa” nishca temapi sugerenciacunaca ¿imashinata ayudashca? nishpa. Territoriopi gentecuna intercomunicadorcunata utilizanata yachajpica tapupangui: “Intercomunicadorpi parlashpaca ¿ima ali experienciatata charipashcanguichi? nishpa.
El gran nombre de Jehová (mushuj cántico) mañaipash
Nota: Primeroca canticopa musicatarami congregacionga uyana can. Chai jipami tucuicuna chai canticota español shimipi candanga.
Hebreos 10:24pica ninmi: “Caishujhuan, chaishujhuan ashtahuan juyarishpa, imata cashpapash alita ruranacunata yarichirishunchi” nishpa. Shinaca ñucanchi ejemplohuan, ñucanchi parlocunahuanmi shujcunataca animai ushanchi. Chaimandami villachijushpa ali experienciacunata charishpaca ñucanchi huauquipanicunaman parlana canchi. Ñucanchicuna Jehová Diosta cushijushpa sirvijpica shujcunapash cuenta japingami. Shinapash shuj huauquipanicunataca na ñucanchihuan o shuj huauquipanicunahuan chimbapurajunachu canchi (Gál. 6:4). ‘Caishuj chaishuj juyarishpa, alita ruranacunata yarichirina’ cashpapash ñucanchi imatapash nishcamandalla nali sintirishpa alita rurachunga na munanchichu (Benefíciese pág. 158 párr. 4ta ricupangui). Ashtahuan juyarinata yarichirishpaca jahuallami shujcunaman imagutapash carashun o villachishun (2 Cor. 1:24).
▪ Jesús Huañushcata Yarishca jipaca: “Shujlla familiashnami para siempre cushilla causashun” nishca discurso especialmi tianga.
“Buenos días. Shuj alipacha tandanajuiman quiquinda invitangapami shamupashcani. Chai tandanajuica viernes 3 de abriltami canga. Chai tandanajuipica Jesús huañushcata yaringapami mundo enteropi ashtaca ashtaca gentecuna tandanajushun. Chaipimi Jesús huañushpa ñucanchita imashina ayudashcata yachajushun. Na culquita mañashunllu. Cai invitación hojagupimi maipi, ima horas canata villajupan.”
“Cai llactamanda huaquin gentecunaca viernes 3 de abriltami Jesús huañushcata yaringapaj tandanajushun. Shinapash ashtaca gentecunaca Jesús paipa causaita cushpa ñucanchita imashinata ayudashcataca na cuenta japinllu. Quiquinga ¿imatata nipanguiman Jesús huañushpa causarishpaca imashinata ñucanchitaca ayudashca? [Contestachun saquipangui.] Ricupai Bibliapica cashnami nipan. [1 Corintios 15:22, 26ta liipangui.] Cai revistapimi villachijupan, imashinami Jesús paipa causaita cushcamanda gentecunaca shamuj punllacunapi ñana huañunata.”
Diciembre quilla callaripica, Napo llactapimi Ecuadorpa punda grupo aislado, Chontapunta Quichua grupo tiai callarirca. Shinallata, Ambato llactapica quichua shimita yachachingapami juniomanda agosto quillacaman shuj curso tiarca. Ashtahuangarin, jw.org direccionbica 7 videocunami quichua Imbabura shimipi llujshishca.
1 2 3 4
^ ***fg pág. 6 Ali villaigucunaca ¿Diosmandapachachu shamun?***
Bibliapica ninmi, na huañushpami gentecunaca Alpapi causanga nishpa (Mateo 5:5). Bibliapica 66 librocunami tian. Callari picha librocunataca Moisesmi 3.500 huatacuna huashaman escribirca. Cutin Apocalipsis librotaca apóstol Juanmi 1.900 huatacuna huashaman escribirca. Dios paipa espíritu santohuan ayudajpimi, Dios agllashca 40 jaricunaca Diospa yuyaicunata escribirca (2 Samuel 23:2). Chaimandami Bibliataca Diosmi escribichishca ninchi. 2 Timoteo 3:16; 2 Pedro 1:20, 21, liipangui.
^ ***fg pág. 6 Ali villaigucunaca ¿Diosmandapachachu shamun?***
Bibliaca Diospa Shimi cashpami, jipa punllacunapi ima pasanataca cabalguta villan. Pipash shina villaitaca na ushanllu (Josué 23:14). Tucui ushaita charij Diosllami jipa punllacunapi ima pasanata villan. Isaías 42:9; 46:10, liipangui.
Bibliaca cunan tiempopi librocunashnaca na canllu. Mundo enteropica 2 mil millón yali Bibliacunami 450 yali idiomacunapi llujshishca. Ñaupa tiempopi escribishca cashpapash cientificocunapa yachachishcacunahuan ricujpica Bibliaca na pandarinllu. Bibliata escribijcunaca tucuicunami shujlla yuyaita escribirca.* Bibliaca juyaj Dios cajtami ricuchin. Cunanbipash gentecuna aliguta causachunmi ayudan. Chaicunata ricushpami Biblia Diospa Shimi cajta crinchi. 1 Tesalonicenses 2:13, liipangui.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? librota ricupangui.
^ ***w14 5/1 pág. 11 ‘Imata tapuchijpipash’ tucuicunaman aliguta contestashunchi***
13. Taita Diosmi Jesusta yali can nishpa yachachingapaca ¿ima chimbapuraitata churai ushapanchi?
13 Aliguta yachachingapaca intindirinalla chimbapuraicunahuanmi yachachina canchi. Shuj ejemplota ricupashun. Taita Diosmi Jesusmanda ashtahuan yali can ningapaca, cashna nipashunchi: Jesusca nircami, Taita Diosmi ñuca Taita nishpa. Cutin Taita Diosca Jesusmi ñucapa Churi nircami (Luc. 3:21, 22; Juan 14:28). Chai jipaca tapushunchi: “Ishcai gentecuna igual cashcata intindichingapaca, ¿taitamanda churimandachu parlapanguiman? ¿O ishcai gemelo huauquicunamandachu parlapanguiman?” nishpa. Ishcai gemelo huauquicunamandami parlaiman nijpica, cashna nipangui: Jesusca alipachami yachachin carca. Shinaca ¿nachu paipash gemelo huauquicunamanda parlanman carca? Jesusca na gemelo huauquicunamanda parlarcachu. Ashtahuangarin Taita Dios ashtahuan yali cashcata, ashtahuan autoridadta charishcata intindichingapami Taita Diosmanda parlashpaca ñuca Taitami nishpa Jesusca yachachirca”.
^ ***fg pág. 7 Ali villaigucunaca ¿Diosmandapachachu shamun?***
Gentecuna aliguta causachun Dios munashcatami Bibliaca yachachin. Adanbash Evapash Paraisopi causanata chingachishcata, jipa punllacunapi cai Alpa cutin paraíso tucunatapashmi yachachin. Apocalipsis 21:4, 5, liipangui.
Bibliapica leycunatapash, ali causangapaj consejocunatapashmi tarinchi. Gentecunata Dios imashina tratashcata Bibliapi ricushpami, imashina Dios cajta yachanchi. Diosta ali rijsishpami paipa amigo cashun. Salmo 19:7, 11; Santiago 2:23; 4:8, liipangui.


text:
Yosif Stalin
Iosif Vissarionovič Džugašvili (rusu simipi: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили, kartul simipi: იოსებ ჯუღაშვილი) sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1878 paqarisqa Gori llaqtapi, Kartulsuyupi, 5 ñiqin pawqar waray killapi 1953 wañusqa Moskwa llaqtapi), Yosif Stalin (Иocиф CTaлиH) nisqapas, Suwit Huñup pusaqnin karqan 1924 watamanta Leninta qatispa 1953 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1922 watamanta 1953 watakama, tiranu hinas qhapaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yosif Stalin.Plantilla:Link FA


text:
Rikina pruwinsya
Rikina pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Requena) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Rikina llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Pakaya-Samirya mama llaqta risirwa - Sierra del Divisor risirwa suyu
- Quchakuna: Avispa qucha
- Mayukuna: Tapichi mayu - Ukayali mayu
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka hukniyuq distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay wamanipiqa Kapanawa, Mayurunakunam kawsanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Ibarra (Impapura)
Ibarra nisqaqa (kastilla simipi: Ibarra icha San Miguel de Ibarra) Ikwadur mama llaqtapi Impapura markap uma llaqtanmi. Ibarra llaqtaqa José María Velasco Ibarramanta sutichasqa (Ikwadurpa umalliqnin).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna: Uniandes Yachay Suntur
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José María Velasco Ibarra, Ikwadurpa umallaqnin


text:
Yachachina 4
¿Pítaj Jesucristo can?
1. Jesuspa causaynin, ¿imaina ckallarera?
Jesús ñaupajpi cay Ashpapi nacisckanmanta, mana quiquinchu humanusman cara, cieluspi suj espiritu cara (Juan 8:23). Jehóvap huámaj ʼruasckan cara y pay túcuy cosasta ʼruayta Yayát yanapara. Biblia sutichin, Diuspa «unigénito» Huaan, pay sapallan casckanraycu, piman Jehová sapallitan ʼruara (Juan 1:14). Y pay «Palabra» ina ʼrejsiscka can, Tatanpa sutinpi ʼrímaj cara á. Proverbiosta 8:22, 23, 30 y Colosensesta 1:15, 16 léey.
2. Jesús, ¿imajraycu Ashpaman amora?
Yaya Ashpaman Huaanta cachara. Cháypaj, Maríap huicsanman causayninta crusachera, suj sipas judía ima manáraj ckarita ʼrejsera. Chayraycu á, Jesús mana humanu tata apera (Lucas 1:30-35). Pay quimsa cosasta ʼruáypaj Ashpaman amora: 1) Yáyap checkanta yachachíypaj, 2) ejempluan yachachianchíspaj, dificultadescka captínraj, Yáyap voluntarta ʼruayta y 3) ancha súmaj causayninta «rescatét» ina ckóypaj. Mateót 20:28 léey.
3. ¿Imajraycu suj rescatét precisanchis?
Suj rescate suj preciút can, ima, suj persúnap causayninta salváypaj pagaracun (Éxodo 21:29, 30). Humanidárpaj, Yáyap propositun ckallariptin, mana huañuyta ni moroyayta partét cara. Cayta yachanchis, Jehová ñaupapi Adanta nipusckanraycu, si uchallícoj ʼruacunman —o, si mana casút ʼruanman—, huañunan tiara. Chayraycu, si mana uchallícoj ʼruacunman cara, mana ni aicappas huañunan tiara (Génesis 2:16, 17; 5:5). Quiquin Biblia nin, huañoycka Adanhuan mundupi «yaicora». Suj nisckapi, Adancka túcuy persunasman uchata crusachera y chayuan huañuyman paycunát condenapucora. Chayraycu túcuy suj rescatét precisanchis. Romanosta 5:12 y 6:23 léey.
Cunancka, ¿pítaj chay rescate niscka pagarayta atinman, y huañuymanta salvaananchistapas? Aícap huañunchis, uchasninchisraycu chay castigút cumplinchis. Imaina imperfectút canchis, mana pipas nockanchismanta, sujcúnap uchasnincuta pagarayta atin. Salmót 49:7-9 léey.
4. ¿Imajraycu Jesús huañora?
Jesús mana quiquin nockanchisman cara, perfectút cara. Chayraycu mana uchasninraycu huañora, pay ni aícap suj uchát cometera, manapé sujcúnap uchasnincuta pagaráypaj huañora. Nockanchisraycu huañunánpaj Huaanta cachaspá, Yayát humanidárpaj ancha sinchi munaycka sentisckanta ckaachera. Y Jesús Tatanta casút ʼrúas y causayninta ckos, uchamanta y huañuymanta liberaananchíspaj, ima pay munaanchis ckaachiaranchispas. Juanta 3:16 y Romanosta 5:18, 19 léey.
5. Jesús, ¿imát cunan punchaupi ʼruashcan?
Jesús Ashpapi tiashcaptin, onckosckasta ampera, huañusckasta causachicora y picunát úsoj carancu yanapara, chayna ckaachispa imát Yáyap siruisnínpaj ámoj pachapi ʼrúaj ʼrin (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Aícap Jesús huañora, Yaya payta causachera y suj espiritu persuna ina cielupi causayninta voliachera (1 Pedro 3:18). Chaymantá, Jesús Ashpapi reynáypaj autoridarta ckonancama Tatanpa checkanpi suyara (Hebreos 10:12, 13). Cunan punchaupi, Jesús cieluspi reinan, y yachachicojnincu, túcuy Ashpapi chay alli huillayta huillashcancu. Danielta 7:13, 14 y Mateót 24:14 léey.
Autoridarhuan ima Yaya ckora, cay atiyníoj Rey mana alli cajcunát mana únaj tucuchencka y usunát ima paycuna causancu. Túcuy picuna, Jesuspi fét apincu y payta casuncu Ashpapi cusiscka causanckancu, y caycka suj paraisút ʼruascka cancka. Salmót 37:9-11 léey.


text:
Pakcha
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Paqcha rikuy.
Qhampu uru, Pakcha (Chinchaysuyu rimaykunapi pakĉa = "kusi-kusi") icha Araknidu (classis Arachnida) nisqakunaqa uchuy uywakunam, sillwichakim, pusaq chakiyuq, ancha k'awchi k'akllachayuq. Aswan pakchakunaqa aycha mikhuqmi.
Kaymi huk palama rikch'aq ñiqikuna:
- Khiki (Acarina) - amaku nisqakunapas
- Awaq uru (Araneae): kusi-kusi, qhampu / apasanka
- Chakisapa uru (Opiliones)
- Sira-sira (Scorpiones)
- Amblypygi
- Palpigradi
- Pseudoscorpionida
- Ricinulei
- Schizomida
- Solifugae
- Uropygi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pakcha


text:
Elisabeth II
Elisabeth II sutiyuq warmiqa (Elizabeth Alexandra Mary Windsor) (* 21 ñiqin ayriway killapi 1926 watapi paqarisqa Mayfair, London llaqtapi - ) Hukllachasqa Qhapaq Suyup quyanmi kachkan, Commonwealth nisqa qhapay suyukunappas (Antiwa Barbudawan, Awstralya, Bahamas, Barbados, Bilisi, Kanada, Grinada, Shamayka, Musuq Silanda, Papwa Ñukini, San Kitts Niwiswan, Santa Lusiya, San Wisinti Grinadinakunawan, Salumun wat'akuna, Tuwalu).
Tayta: George VI; Mama: Elizabeth Bowes-Lyon.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Elisabeth II.


text:
Pillku Mayu
Pillku mayu (kastilla qillqaypi Pilcomayo, waraniyi simipi Araguay) nisqaqa huk 1.590 km suni mayum Arhintina mama llaqtapi, Parawayi mama llaqtapi, Buliwya mama llaqtapipas (Chuqichaka suyu, Uru Uru suyu, P'utuqsi suyu, Tarija suyu). Pukyu mayunqa Jach'a Juqhu mayum,[1] Wari munisipyupi, Uru Uru suyupi. Pillku mayuqa qallarin yaku tinkuqpim Chillawamanta Kachi mayuwan, P'utuqsi suyupim, Tomás Frías pruwinsyapi, Urmiri munisipyupi, Qawayu kantunpi.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jorge Molina Carpio, Daniel Espinoza Romero, Balance hídrico superficial de la cuenca alta del río Pilcomayo, La Paz 2005 (kastilla simi)


text:
28 Kaq Willakuy: Salvasqanku Moises wawamanta
QAWAY chay wawachaqa sipaspa dedonta hapispan waqachkan. Chay wawachaqa Moisesmi. ¿Yachankichu pitaq chay buenamoza sipasqa kanman? Egipto nacionpi warmim, kikin Faraonpa warmi churinmi.
Moisespa mamanmi wawachanta pakarqa kimsa killachankama, Egipto runakuna wawanta mana wañuchinankupaq. Wawachanta tarirunankuta musyakuspanmi salvaykunanpaq kayta rurarqa.
Canastillata rurarqa yaku mana yaykunanpaq hina. Hinaptinmi Moisesta chay canastillapi churaykuspa Nilo mayupa patanpi tuturakunapa chawpinpi saqeykurqa. Hinaspa Moisespa panin Mariata nirqa karullapi sayaspa imam pasasqanta qawananpaq.
Chaylla Faraonpa warmi churinqa Nilo mayuman bañakuq hamururqa. Hinaptinmi tuturakunapa chawpinpi canastillata qawaykurqa. Chaymi huknin sirvientanta nirqa: ‘Aparamuwaychik’ nispa. Faraonpa warmi churin canastillata kicharuptinmi, ¡suma-sumaq wawacha kachkasqa! Chay wawachaqa waqachkasqa, hinaptinmi Faraonpa warmi churinqa wawata llakipayarqa. Chaymi Faraonpa warmi churinqa mana munarqachu wawata wañuchinankuta.
Dibujopi qawasqaykiman hina Mariaqa hamururqa. Hinaspam Faraonpa warmi churinta tapuykurqa: ‘Kay wawata ñuñupusunaykipaq, ¿qayarapamuykimanchu hebreo casta warmita?’ nispa.
‘Ari qayaramuyá’ nispam Faraonpa warmi churinqa nirqa.
Chaymi Mariaqa kallparqa maman qayamuq. Moisespa maman hamuruptinmi, Faraonpa warmi churinqa nirqa: ‘Apay kay wawata hinaspa ñuñupamuway ñoqam pagapusqayki’ nispa.
Chaymi Moisestaqa kikin mamallanmi uywamurqa. Chaymanta, Moises wiñaruptinmi Faraonpa warmi churinqa apakurqa wawachakuspan uywakunanpaq. Hinaptinmi Moisesqa Faraonpa ayllunña rikurirurqa.
Exodo 2:1-10.
Tapukuykuna
- ¿Pitaq dibujopi wawaqa, hinaspa pipa dedonta hapichkan?
- ¿Imatam Moisespa mamanqa rurarqa wawanta mana wañuchinankupaq?
- ¿Pitaq dibujopi sipaschaqa, hinaspa imatam rurarqa?
- ¿Imatam Mariaqa nirqa Faraonpa warmi churinta wawata tariruptin?
- ¿Imatam Faraonpa warmi churinqa Moisespa mamanta nirqa?
Sapaq tapukuykuna
- Exodo 2:1-10 nisqanta leey.
Wawacha kachkaptinraq Moisesta maman yachachinanpaqqa, ¿imatataq rurarqa, hinaspa imanasqataq chayqa tiemponchikpi tayta-mamakuna qatikunankupaq allinqa kanman? (Exo. 2:9, 10; Deu. 6:6-9; Pro. 22:6; Efe. 6:4; 2 Tim. 3:15.)