text:
Runatab'al runimasamaj Mozilla
Ri Mozilla nimasamaj xok nuk'un pa 1998 rik'in ri roxq'opix ri ruxe'el rub'itz'ib' ri rucholjay Netscape okik'amaya'l. B'anon chi re chi nik'ul ri ruchuq'a' kina'ojib'al ri xo'iltäq kemonela' pa K'amaya'l chuqa' ri uchuq'a'il pa nima'q taq tz'ukuj pa ri kik'ayb'al ri okik'amaya'l. Chupam ri nab'ey juna', ri k'ak'a' ruwinaq molaj chijun ruwach'ulew kiya'on chik k'ak'a' taq samajib'äl, xe'utziläx ri taq b'anikil e k'o wi chuqa' xkiya' kitzij richin nikisamajij chuqa' nikinuk'samajij ri nimasamaj.
Rik'in runuk'ik jun jaqäl moloj, ri Mozilla tinamït xupo' ri' nïm chuwäch xab'achike nimamoloj. Ruwinaq ri tinamït xeto'on chuqa' xkinimirisaj ri ruchuq'a' ri qitzij taqanem rutzij nimasamaj — pa ruk'exel xa xe nisamajïx ri jun chik rokik'amaya'l Netscape, ri winaqi' xtikirisaj rub'anik jun ruwäch okik'amaya'l, rusamajib'al b'anïk chuqa' jun rucholajem ch'aqa' chik taq nimasamaj. Ri winaqi' yeto'on rik'in Mozilla pa jalajöj rub'anikil, xa xe chi qonojel nuyäk qak'u'x niqanük' ri jaqäl kema', ri nuya' q'ij chi ke ri winaqi' nikicha' rub'anikil nikina' ri K'amaya'l.
Chi rij k'ïy juna' tinuk' pe, Mozilla 1.0, ri nimaläj nab'ey ruwäch xelesäx pa 2002. Re ruwäch re' ruk'amon pe k'ïy taq rutzil okik'amaya'l, ruwinaq taqoya'l chuqa' ch'aqa' chik taq chokoy etz'aqatisan pa choljay, xa xe chi e k'ïy winaqi' man tajin ta nikokisaj. Richin ri juna' 2002, jotöl chuwäch ri 90% ruwinaq K'amaya'l ye'ok pa k'amaya'l rik'in Internet Explorer. Man k'ïy ta winaqi' xkiya' retal chi ri mej ri', ri nab'ey ruwäch Phoenix (k'a ri xkib'ini'aj Firefox) chuqa' xelesäx pe kuma ruwinaq ri Mozilla tinamït ri juna' ri', akuchi' nirayb'ëx niya' ri ütz etamab'äl pa ruwi' okem pa k'amaya'l chi ke ri tikirel k'ïy chi winaqi'.
Pa 2003, ri Mozilla nimasamaj xunük' ri Mozilla Foundation, jun jun jachon moloj ri man nrojqan ta ch'akoj rik'in kito'ik juyonil taq to'onela' chuqa' nimaläj jalajöj taq ajk'aymoloj. Ri k'ak'a' Mozilla Foundation xuk'wajb'ej kib'anikil q'ij q'ij rusamaj ri nimasamaj chuqa' xpa'e' chuwäch nusamajij nutaluj ri rutikirib'al, tz'ukuj chuqa' samaj pa k'amaya'l. Xub'än richin nojqäx rosq'opinik ri kema', achi'el ri Firefox chuqa' Thunderbird, chuqa' xapon pa k'ak'a' chik taq k'ojlib'äl, achi'el ri ruya'ik taq to'ikil richin nito' ri rutzijl okem pa Ajk'amaya'l.
Firefox 1.0 xelesäx pa 2004 chuqa' janila k'ïy xuq'i' — pa b'ama jun juna' xqasäx ik'owinäq chi re ri 100 t'ijtäq mul. Ri k'ak'a' taq ruwäch Firefox chi jutaqil e'elesan pe, ri b'anatajnäq chuqa' k'a rub'anon k'ak'a' taq etal. Ri ajtz'etel Firefox nito'on chi nicha' chik kuma ri winaqi'. Ri k'ak'a' junamaxik xutikirisaj ri tz'ukuj chuqa' ri rutzil K'amaya'l chijun ruwach'ulew.
Pa 2013 xqelesaj pe Firefox OS richin niqaq'alajisaj ronojel ri ruchuq'a' Ajk'amaya'l pa na'owinäq taq oyonib'äl, nusüj ri chajinïk chuqa' okinäq jun k'ak'a' kalk'walaxnem ri winaqi' ye'apon pa K'amaya'l.
Mozilla chuqa' xunimaq'ijuj ri 15 rujuna' pa 2013. Ri tinamït ruk'utun chi ri taq ajk'ayij k'o nikich'äk rik'in kito'ik pa taq nimasamaj richin jaqäl b'itz'ib' chuqa' chi ri nima'q taq rutikomal ruk'isib'äl winäq tikirel yeb'an achi'el rukema' jaqäl b'itz'ib'. K'ïy winäq tajin nikokisaj ri K'amaya'l chuqa' tajin nikitojtob'ej pa kich'ab'äl. Jun samajel molaj xnuk', ri nrokisaj taq rub'eyal k'ayb'äl richin nito'on pa ruwi' jun taqel taqanem richin kutzil winaqi' chuqa' re rub'eyal re' okisan kuma ch'aqa' chik richin yekiknük' jaqäl chuqa' e ütz taq moloj chuqa' to'ojri'ïl pa jun k'ïy ruwäch taq k'ojlib'äl.
Ri chwa'q kab'ij nojnäq chi junamaxïk chuqa' taq samaj, ri e junam kik'in ri ek'ulwachitajinäq. Man jikib'an ta chi ri K'amaya'l junelïk jaqäl, jeb'ël o ütz. Mozilla k'a xtisamäj na chi ri winaqi' tak'axäx ri ruch'ab'äl chuqa' tuya' retal ruk'aslem pa k'amab'ey. Qetaman chi man xa xe ta röj tajin yojsamajin re re'. Ri Mozilla tinamït, junam kik'in ch'aqa' chik taq runimasamaj jaqäl b'itz'ib' chuqa' ch'aqa' chik taq moloj yekito' winaqi', e k'o kuma ri winaqi', ri yeb'ano chi ri taq qarayb'al yek'ulwachitäj. We nawajo' yatok kik'in ruma ri taqel qataqanem, tab'ana' utzil katok qik'in.
Richin nak'ül ch'aqa' chik etamab'äl chi rij ri rub'anob'al Mozilla, tak'ulb'ej re':
- Taq ruyaketal Mozilla
- Rucholb'al q'ij runimasamaj Mozilla
- Rucholxe'el tzij ajq'ab'aj rujolom Mozilla
- Ri rub'anob'al Firefox chuqa' Mozilla Posters (wachel pa Q'anchi' chuqa' japon ch'ab'äl)


c: text/html

text:
České Budějovice
České Budějovice, icha Budějovice (alimanya simipi: Budweis) llaqtaqa Chiksuyu mama llaqtapi Urin Bohemya suyupi huk llaqtam. České Budějovice llaqtaqa Urin Bohemya suyup uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: České Budějovice.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
25 ñiqin kantaray killapi
25 ñiqin kantaray killapi p'unchawqa (25.10., 25-X, 25ñ uktuwripi) Griguryanu kalindaryupi watap 298 kaq (298ñ - wakllanwatapi 299ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 67 p'unchaw kanayuq.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku santukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ima tukusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wañusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1973: Abebe Bikila (p. 1932).
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: 25 ñiqin kantaray killapi.


text:
David Padilla Arancibia
David Padilla Arancibia sutiyuqqa (13 ñiqin chakra yapuy killapi 1927 watapi paqarisqa Chuqichaka llaqtapi - 25 ñiqin tarpuy killapi 2016 watapi wañusqa Chuqichaka llaqtapi) huk Qullasuyu suyup umalliqninmi karqan (24 ñiqin ayamarq'a killapi 1978 watamanta 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1979 watakama).
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Decisiones y recuerdos de un general (1980)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: David Padilla Arancibia.
- www.worldlingo.com


text:
Wp/qug/India
India nishkaka Asia allpapachapi shuk mamallaktami kan, 2011 watapi 1.210.193.422 India mamallaktapi kawsarka (tukuy mallaktunapura, China mamallaktapillami ashtawan runakunaka kawsan). 1947 watakaman, India mamallaktaka Shukllachishka kapak suyupa shuk kuluniyami karka, 1947 watamanta shuk Ripuplikami tukurka. Mohandas Gandhi hatun pushak kishpichinkapak India runakunata pusharka, kipaka Nehru Indiapa hatun pushakmi tukurka. Indiamanta runakuna 23 kamachiymanta shimikuna rimanmi, kapak shimikuna Inlish shimi, Sanskrit shimipashmi kapan.
India mamallaktaka chayshuk mamallaktakunawan manyakunata charinmi: Pakistan, Nepal, China, Bhutan, Myanmarpash, paypa uma llakta Mushuk Delhi llaktami kapan. Paypak yallik hanak urkuka Kanchinyunka urkumi kan (Himalaya urkukunapi, Nepal manyapi), chay urkuka 8598m hanakmi kan. Indiapa yallik suni mayukuna Ganga mayu, Brahmaputra mayupash kapan.
India mamallaktapak uma llaktaka Mushuk Delhi llaktami kapan, Indiapak yallik hatun llaktakunaka chaykunami kapan:
Ashtawan yachakunkapak[edit | edit source]
Chaymanpash rikukripay[edit | edit source]
Maymanta surkushka[edit | edit source]
Chay yachaykuna, yupaykunapash chay Ransiw shimipi killkashka pankakunamanta surkushkami kan : w:fr:Inde, w:fr:Géographie de l'Inde, w:fr:Villes d'Inde
- ↑ 2011 watapi : Censo 2011


text:
Kaychata uyarispansi apo Waman Pomapas akis noqapas Felipapa aqa wasinman riyman, awir Adelaidachawanpas, qanra Wamkarwanpas tupayman; awir imayna kunan punchaw llapan layqa tayta kurakuna runata nakarichikchanku nispa nisqa.
Pacha wañuymanta kwintucha
(Tayta Juan Pedro Kimichupa qillqasqan)
…Chaynas Muyuypanpapi.
Runa parla tinkuchiypi rabyanta quchpachispa asnu wataytaña qallaripuran taita Yayala curachata wischupunankupaq.
~Chayqa waqram… chayqa warmita muskiruspanqa manañam qunqanmanchu, llulluchallanta, payachata, qusayuqta icha soltera muyukuqtapas winku ñawillañam kuchitapas llallirispa, qara butasninwan tankaykuspa quchpayta munan pacha, ~nispas willanakunku Muyuypanpapi. ~Ariya, chay Huambarkunapa Adelaydachan warmiwan tiyakuspapas manaña saksaq, mana wanaq machu kuchi waqra sapa yaya, nispas altarerupas willakun.
Warmi qari llaqta runakunapa willanakusqanta musyapakuspas, tayta curachaqa wichay pulpituman lluqarquspa tuqay hunta rabyanta maqchirin tukuypanpa wanwa tiyananpi.
~Uyarillawaychik hucha sapa haqarway runakuna; hankunapas bayonetayuq kukurayaq anqelkuna, ~nispas qayaykachakuyta tuqyarichin ahinata: ~An, ñuqa yayaykichikmanta, kikin taytachapa ministrunmanta, machula San Franciscopa qatiqninmanta anyasqankichik. Upa tukuq sacristanwanpas willanakusqankichik yana almakuna. Chayqa huchapa mamanmi, pecado mortal, wañuy hucha.
~Ay, ananallaw, nispam yurariwankichik wanwa umakuna. An pacha wañuy fin del mundo muyurimuyta qallariptinmi chayraq, ari uyarisqaykichik hina, chayraqmi chuyanawayta mana atispa waqaykachankichik.
Pacha wañuy fin del mundo qusñiriptinmi, uma muyuykichikpas aqtuywan tupanakunqa, hinaptinmi… kayta uyariychik…
Ay demoniowan uywanakuqkuna; atakaykichikmi rawrayta qallarinqa imaymanapas kañakunqa hinaptin. Wira ataykichikmantan anti uchu rawray mastarikunqa ñutquykichikpas chicharrunankama. Ay,chayraqmi chuyay sunqu ripukunayta qawarinkichik.
Ari llapallan kuchi uma. Pacha wañunan punchawmi, suma-sumaqta puka pachawan pachapakuspay, qara butaswan butaschasqa, ¡yana mulachaywan ichikuykusqa pawarisaq! Ispiritu santo palomacha hinam rikra raprayta kicharispa sumaqchata pawakusaq, wichay hanaq pachaman chimpasaq. ¿Qankunarí?
Ay, qankunam sutanaymanta, mulachaypa chupanmanta ima qapipakuspaykichik ñutikichikpas kipuykusqa waqaykachankichik kaynata: ~¡Ñuqaykutawan aysallawaiku yaya!, ama hina kaychu angil wawa, ñuqaykutawan apakuwayku ~nispa, witqi ñawi mallqu pichiwsa hina qawaykachakunkichik… Ñuqata, ñuqachata nisparaq butasniytapas muchapayankichik, hinaptinmi, ispiritu santo palumachapi ichikuykusqa kunkayta kutirichimuspay, wañuy nanaq despresyuywan; ~llapan aka tanqakuna, kunanñataq ñutquykichik tasnuyta qallariptin, taytayku hatun yaya nispa llaqwapayawankichik. Uchitiyta pukuychik merdas nispaymi taytachapa alta grasyanman pawakuykusaq…


text:
3
Maquin uncusha runata Jesús cuticächingan
(Mt 12.9-14; Lc 6.6-11)
1 Chaura yapaytan Jesusga yaycurun Israel castacuna gotucarcänan wayiman. Chaychrümi cayänag juc runa maquin uncusha. 2 Nätan fariseocunaga ñawilanchrümi cachipäcunag Jesustaga juchachapäcunan raygo “Mä jamana junagchru cuticächinagchush” nir.
3 Chaura Jesusga maquin uncusha runatam “¡Sharcuy! ¡Cay chraupiman shamuy!” nirun.
4 Chaypitam tapurun chay runacunataga: “¿Imatatag rurananchi cayan jamana junagchru? ¿Alitachu u lutantachu? ¿Wanunayagcunata jampinapagchu icha mas wanurpachinapagchu?”
Chaynuypa tapuruptin paycunaga upälalam capäcura.
5 Chaura Jesusga piñasham rircärirun muyurigninchru carcayag runacunata. Jinarcurmi laquicurun rimayanganta mana chrasquiyta munapäcuptin. Chaypitam maquin uncusha runata “¡Chacchayuy!” nirun. Chauraga chacchayuruptilanmi chay runapa maquin cuticarun. 6 Nätan chay fariseocuna yargarärirga rimanacarärin Rey Herodespa runancunawanmi Jesusta wanuchipäcunanpag.
Jesús pi cangantas lutan espiritucuna musyachingan
7 Chaypitam Jesusga aywacun discïpuluncunawan Galilea gochra manyanman. Jinarcurmi achca runacuna Galileapita aywapäcura guepanta. 8 Ima-aygatas ruranganta mayarurmi, pay cayanganman shapäcamura, Judeapita, Jerusalén marcapita, Idumeapita, Jordán mayu chimpancunapita, nätan Tïro marcapitawan, Sidón marcapitas. 9 Chaura Jesusga discïpuluncunatam “Camarishalata büquita carcayächiy, chay achca runacuna gotucarärimuptin gochraman yaycunäpag” nirun. 10 Chaychica runacuna capäcura achcata cuticächisha captinmi. Chaymi lapan gueshyagcunas Jesusta yatayuytarag munapäcura cuticasha capäcunanpag. 11 Chaynuytan lutan espiritucunapa munayninchru cayag runacunas Jesusta ricapurga naupanman gongorpacuyur, gayacuypanuy: “Gamga Diospa-mayinmi cayanqui” nipäcura.
12 Chaynuy nipäcuptin Jesusga aliscam piñapara, Jesús pi cangantas mana masta rimapäcunanpag.
Chrunca ishcayniyog cachran ruragcunata Jesús acrangan
(Mt 10.1-4; Lc 6.12-16)
13 Chaypitam Jesusga jegara jatun gotuman. Chaychrümi gayara quiquin munangannuy. 14 Jinarcurmi nä Jesuscagman gotucaräriptinga, acrarun chrunca ishcayniyog runata, paywan capäcunanpag, jinaman ali willapata willapäcug cachrananpag. 15 Paycunata cachrara “Runacunapita lutan espiritucunata gargapäcunquim” nirmi. 16 Chay chrunca ishcayniyog acrangan runacuna capäcura caycunam: Simonmi, paytam Jesusga ‘Pedro’ nir jutinta chrurapura. 17 Jinaman Zebedeopa churincunam, Jacobowan Juan. Paycunatas jutinta chrurapura ‘Boanerges’ nirmi. ‘Boanerges’ ninanga ‘Räyupa churi’ ninanmi. 18 Chaypitam cara, Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Alfeopa churin Jacobo, Tadeo, ‘Cananista’ nipäcungan Simón, 19 nätan Judas Iscariote. Paymi Jesusta wanuchipäcunanpag reguechira.
Jesusga ima-aygatas rurayan lutan espíritu nisha captinmi nipäcungan
(Mt 12.22-32; Lc 11.14-23; 12.10)
20 Chaypita cutirpamurmi Jesusga discïpuluncunawan yaycarärin juc wayiman. Jinarcurmi yapaytag chranin runacuna gotucarärimun. Chauraga manam nä micuytas atipapäcurachu achca runa captin. 21 Chaypitam Jesuspa aylluncunaga “Jesusga löcusham cayan” nigta mayarärirga aywarärimunag aywachicurcänanpag.
22 Nätan Moisés isquirbinganpita yachrachigcunam Jerusalenpita aywarärimunag, paycunam Jesuspag cay nipäcura: “Cay runaga cayan Beelzebú jutiyog Asyagpa munayninchrümi. Chaymi gargoyan lutan espiritucunata, chay mandag Beelzebú chaynuy rurananpag nisha captin”.
23 Nipäcuptinmi Jesusga gayayur caynuypa tantiarachin: “¿Imanaypatag Asyagga gargonga lutan espiritucunataga? 24 Mä tantiachipäcushay: Juc nacionchru runacuna quiquincama raquicasha cawapäcur, mana ali cawayälarmi ushanacarärinman. 25 Chaynuytan juc wayilachru runacuna chregninacur cawarsi, garganacarärin. 26 Chaynuymi lutan espiritucunas quiquincama garganacurga ushanacarärinman.
27 Juc alisca calpayog runata manam pisi atipanmanchu imancunatas suwapayta, naupata chay calpayog runata watayurmi ichaga imantas apacunmanga.
28 Mayapäcamay shumag: Tayta Diosga runacunapa lapan juchancunata perdonangam, ima-ayga lutanta Diospita rimasha captinsi. 29 Nätan Santu Espiritupita lutanta rimagcagtam ichaga mana imaysi Diosga perdonangachüga. Chaycunaga chaynuy juchayoglam canga imaycamas”.
30 Jesusga chaynuypa nira, “Asyagpa munayninwanmi imatas rurayan” nipäcuptinmi.
Diosta cäsucugcunam mamansi wauguensi Jesuspaga
(Mt 12.46-50; Lc 8.19-21)
31 Chaylam chrarärimun Jesuspa shulca wauguencunaga mamanwan Jesús cayangan wayiman. Jinarcurmi washalapita “Gayayäripamay” nirärin. 32 Chauraga Jesuspa muyurigninchru tayarcayagcunam willarärin: “Mamaymi shulca wauguequicunawan paniquicunawan washachru shuyararcayäshunqui” nir.
33 Nipäcuptinmi Jesusga nirun: “¿Pitag mamäga? ¿Nätan pitag wauguëcunaga panïcunaga?”
34 Nirga muyurigninchru tayarcayagcunata rircärircurmi nirun: “Caycunam nogapaga mamäsi, jinaman wauguësi panïsi. 35 Chaura pisi Dios munanganta ruragcagmi nogapaga cayan wauguësi panïsi mamäsi” nirun.


text:
3
1 Chauraga Israelpa castan cayga, jinaman ¿señalächicusha cayga väliyanchu icha manachu? 2 Au, alisca aliscam väliyan noganchi Israel castacunapagga. Chay väliptinmi Diosga yupachicur gomaranchi isquirbishancunatas payta reguenanchipag, jinaman payta cäsucunanchipag. 3 Chauraga gamcuna waquinniqui chay isquirbishata mana cäsucurcaptiquisi Diosga rurangam “Rurashagmi” ningancunataga. 4 Chaura Diosga “Rurashagmi” ningancunataga ruranmi, nätan rimansi razoncagtam. Nätan runacunaga “Rurashagmi” nircursi manam rurapäcunchu casquicama capäcur. Chaymi Diostaga pisi mana ningachu “Gamga manam ruraraychu” nirga. Chaymi isquirbishachrüsi Tayta Diostaga cay niyan:
“Gamga ‘Rurashagmi’ ningaytaga rurayanquim
jinaman razoncaglatam rimayanquis” niyan.
5 Chaura casqui carmi gamcuna Israel castacunaga cay nircayanqui: “Lutan ruranganchipam Diosga alila rurag canganta reguechicuyan” nir. Chaura chaynuypa reguechicuyarga lutantam rurayan Diosga, chay lutan ruranganchipita cunchuchimarninchiga. 6 Gamcuna casqui rimagcunata cayta niyärishay: Chaynuy nipäcur gamcunaga pasay lutantam rurarcayanqui. Chay nipäcungay razoncag captinga, Diosga manam juchancunapita cunchuchinmanchu pitas. Antis Diosga cunchuchinga ningannuy rurag carmi lutan ruragcunataga. 7 Gamcunaga “Nogacuna casquicurcayangäpam Diosga reguechicuyan razoncaglata rimag canganta” nircayanquim. Jinaman “Manam chay casquicurcangäpita cunchuchipäcamangachu payga” nircayanquim. 8 Chaynuy nipäcurga ¿lutanlata rurayarchu cawapäcunqui, Dios alisca ali canganta reguechicunanpag? Chaura lutan ruraytas “Alim” nircayarga pasay shumag pantacasham gamcuna carcayanqui. Chaymi nogapagsi “Lutantam yachrayächin” nircayanqui. Nätan chaynuy casquicurcangaypita Diosga aliscam cunchuchipäcushunqui.
Lapanchis canchi juchasapam
9 Chaura chay nipäcamangaynuy cayaptinga noganchi Israel castacunaga waquin runacunapitaga ¿mas alinninchu cayanchi? Manam. Diosga ricamanchi Israel castatas u juc castatas chaynuy juchasapalapagmi. 10 Chaynuy canganchipitaga isquirbishacunachrüsi cay niyanmi:
“Manam ni juclaylas canchu mana juchaynagga.
Manatan canchu ali ruragsi,
manam canchu ni juclaylas
11 Manatan pisi canchu Diospita tantiagsi,
ni Diosta ashigsi.
12 Chaura lapansi quiquin munangannuylam rurapäcun.
Chaymi lapansi muyurärin pasay mana aliman.
13 Shimincuna cayan juchäcachicugmi
wanusha runayog sepultüra quichrarayagnuysi.
Chaymi rimapäcun casquilata.
Nätan chay rimangancuna cayan culebrapa venënunnuymi.
14 Chaycunapa shimincuna riman pipag maypagsi lutanlatam,
jinaman rimapäcun piñäcachicuglatam.
15 Nätan runa wanuchigsi aywapäcun wayralam.
16 Chaypitaga mayta aywapäcursi runa-mayintam cunchuchipäcun,
jinaman wanuchipäcun.
17 Manatan musyapäcunchu shumagla cawaypitas.
18 Chaynuy capäcurmi Diosta mana manchacurcanchu” niyanmi.
19 Nätan noganchi Israel castacunaga musyayanchim Diospa chay isquirbishancuna noganchicunapag niyanganta. Chauragar pi casta carsi upälala cacushun, jinaman lapanchis Diosta razonpa “Juchasapam cayä” nishun. 20 Chaura imanaypanuy Moisés isquirbinganta cäsucuyaptiquis juchasapalapagran Diosga ricayäshunqui. Moisés isquirbingancunaga cayan juchasapa canganchita tantiacunanchipagmi, manam chayta cäsucunganchipa mana juchaynagpag Dios ricamänanchipagchu.
Jesusman yupachicugtam pitas Diosga mana juchaynagpag rican
21 Nätan chayta mana cäsucuyasham cananga mana juchaynagpag ricayämanchi Diosga. Chaynuy ricamanganchipitaga isquirbirayanmi Moisés isquirbinganchrüsi, jinaman Diospa unay willacugnincuna isquirbinganchrüsi. 22 Tayta Diosga mana juchaynagpag ricayan cananga Jesucristoman yupachicugtam pita maytas. Chaura pi maysi cayan yupachicugcagga mana juchaynagpag ricasham. 23 Nätan lapanchisi juchäcusham canchi. Chaymi Salvacug Dios munangannuy cawayta mana atipashachu canchi. 24 Nätan Diosga alisca cuyapämarlanchim Jesucristo juchanchicunapita alisca cunchur wanunganpa mana juchaynagpag Dios ricamanchi, mana imatas cobralar. Chaura Jesucristo wanunganpam Diosga nä mana piñaranchu noganchipag. 25 Tayta Diosga Jesucristota cachramura juchasapa runapa trucan yawarninta jichrar wanunanpagmi. Chaymi cananga Jesusman yupachicugcagga pi maysi Diospita cuyapasha carcayan. Nätan unay unaypitas Diosman yupachicug juchasapacunata, manam payga cunchuchiras ni perdonaras Cristo manarag wanusha captin. Nätan cananga pay wanunganpam mana juchaynagpag Dios ricasha paycunatas. 26 Chaynuy rurara Diosga paycunas noganchis, mas guepaman yupachicugcunas pay ima-aygas awantag, jinaman alila rurag canganta musyachimänanchipagmi. Chaymi Jesusman yupachicugcagtaga pitas mana juchaynagpag Diosga nä ricayan.
27 Chauraga manam pisi nä alitucunmanchu Moisés isquirbingancunata cäsucurmi “Mana juchaynag cayä” nirga. Antis mana juchaynagga cayan pisi Jesusman yupachicugcagmi. 28 Chaura Diosga Israel castacunatas mana juchaynagpag rican Jesusman yupachicurcanganpam, manam Moisés isquirbingancunata lapanta cäsucurcanganpachu. 29 Chaymi nircayag payga manam Israel castacunalapachu Diosnin, antis payga lapan casta runacunapam Diosnin. 30 Musyapäcungaynuysi Diosga juclaylam. Payga Israel castatas u juc castatas Jesusman yupachicugcagtam mana juchaynagpag ricayan. 31 Chauraga Jesucristoman yupachicushaga Moisés isquirbingancunaga ¿manachu nä välin? Au, väliyanmi. Chay isquirbishacunaga antis Israel castäcunataga yanapayämanchi Diosman razonpa yupachicunanchipagmi.


text:
José Ballivián
José Ballivián Segurola sutiyuq runaqa (5 ñiqin kantaray killapi 1805 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi - 6 ñiqin kantaray killapi 1852 watapi wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Isqun ñiqi wuliwiyanu umalliqmi karqan (1841-1847).
Taytan: Jorge Ballivián; Maman. Isidora Segurola.
Warmi: Mercedes Coll.
Churi: Adolfo Ballivián.
José Ballivián pruwinsyaqa José Balliviánmantam sutichasqa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
-
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Ballivián.
- www.worldlingo.com


text:
Namkin
Namkin icha Nam-kiyan [Nam-kiyan?; han simipi: 南京 Nom-cieng, Wade–Gilespi: Nan-ching, phinyimpi: Nánjīng; Llaqtap sutipaq, T'an qhapaq llaqta? (唐 Dhang) uma llaqta Qhin qhapaq llaqta/Qhiyan qhapaq llaqta? (淸 Tsieng) Kimlin? (金陵 Cim-ling).], abbreviated han simipi: Ñin (Ñin?; han simipi: 宁 Nieng), Chunwa Jiangsu pruwinsya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Namkin llaqtapiqa 7 588 900 runakunam kawsachkanku.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 495 a. C. wata.
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 distritukuna wan 2 cundadukuna:
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nankín.
- El sitio oficial del turismo en Kiyansu (inlish wan kastilla simipi)


text:
Assisi
Assisi (kastilla simipi: Asís) llaqtaqa Umbria riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Assisi.
- Web sobre la ciudad de Asís
- Web oficial del Calendimaggio
- Gruppo Astrofili Monte Subasio
- San Francisco de Asis


text:
Aqumayu pruwinsya
Aqumayu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Acomayo) nisqaqa Qusqu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aqumayu llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 21 ñiqin inti raymi killapi 1825 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sallqa suyukuna: Qhichwa, Suni (Javier Pulgar Vidal)
Quchakuna: Aqumayu pruwinsyapiqa tawa aswan hatun qucham:
- Hawa Qucha (Aqupiya llaqta ñiqpi)
- Pampamarka quchawan Asnaqucha (Musuqllaqta ñiqpi)
- Ukhu Qucha (Pumaqanchi llaqta ñiqpi)
Uchuy quchakuna: Maqpi (Umacha), Waywaqucha (Aqumayu), Yanaqucha (Musuqllaqta) Qiwaqucha (Pumaqanchi), Hurinuqucha, Tiktiqucha (Aqupiya), Chinaqucha (Hembra), Machu Sankarara;
Mayukuna: Apurimaq mayu - Aqumayu - Kachimayu - Marpamayu - Wililli
Uchuy mayukuna: Qullqamach'ay (Aqumayu distritu), Q'intir (Sankarara), Waqar, K'ayasqmayu (Llaqtapampa), Chakamayu (Taqtabamba), Q'aqawa (Santo Domingo), Qaywa, Pumaqanchi (Pumaqanchi), Unusi, Mayusa, Tikuna (Ch'usiqani)
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa qanchis distritum.
Pumaqanchi distrituqa aswan hatun distritum Qusqu suyupi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aqumayu pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waqrapukara (Musuqllaqta distritupi)
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pumaqanchi llaqtapim kan yachay wasikunapas.
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Qusqu suyu
- Aqumayu pruwinsyapi allpa llamk'ay (kastilla simipi)


text:
Chikitus runa
Chikitus (kastilla simipi: Chiquitano icha Chiquito) nisqaqa lliw chikitanu simita rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Santa Krus suyupi tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chikitus runakunaqa chikitanu simitam rimanku, ichataq kunan pacha suqta waranqallañachá (SIL nisqankama). 1950 kaq watakunapi Buliwya mama llaqta iskuylatam tiyachimurqan, indihina runakunata kastillanuchanapaq. Chaymantapacha kastilla simita rimayta qallarirqan.
Huk rimakuna (qhichwa simi - chikitanu simi):
- Ñuqa - asxriñe
- Qam - asxriictio
- Pay - ttoneeti
- Ñuqanchik / Ñuqayku - asriñe
- Qamkuna - asxri
- Paykuna - ttoneeti
- Mana - unca
- Ari - tone


text:
¿Kaytachu Dios ñuqanchikpaq munarqa?
¿IMA willaykunatataq telepi, radiopi ima uyarinki? ¿Manachu maqanakuymanta, suwakuymanta, wañuchinakuymanta ima uyarikun? Chantapis llakiykunasniykipi tʼukuriy. Ichapis, amigoyki chayri familiaykimanta pillapis unquykun chayri wañupun, chaytaq llakichichkasunki. Ichapis Jobjina llakiywan jinata ninki: “Ima pʼunchaypis llakiyllaña noqapajqa”, nispa (Job 30:16).
Chayrayku ichapis tapukunki:
¿Kayjinata kawsananchiktachu Dios munarqa?
¿Maypitaq llakiyniyta atipanaypaq yanapata tariymanrí?
¿Maykʼaqllapis maqanakuykuna Jallpʼamanta chinkanmanchu?
Biblialla kay tapuykunaman kutichiwanchik.
BIBLIAQA, ALLIN KAWSAYTA DIOS KAY JALLPʼAMAN APAMUNANTA NIWANCHIK.
“Payqa tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis.” (Apocalipsis 21:4)
“Cojosqa tarukas jina phinkiykachanqanku.” (Isaías 35:6)
“Ciegospis rikuyta atenqanku.” (Isaías 35:5)
“Tukuy pʼampasqa kajkunaqa [...] jatarimonqanku.” (Juan 5:28, 29)
“Mana pipis nenqachu: Onqosqa kani, nispaqa.” (Isaías 33:24)
“Nacionnimpeqa ashkha trigo [chayri mikhuna] ka[nqa].” (Salmo 72:16)
BIBLIAMANTA YACHAKUNAYKIQA ALLINNIYKIPAQ
Tawa, phichqa kaq paginapi imachus rikukusqanqa mana juk cuentollachu, imaraykuchus Diosllataq ajina kananta nirqa, Bibliataq imaynatachus juntʼakunanta willawanchik.
Astawanpis llakiypi kaspa imaynatachus kusisqa kawsakunata yachachillawanchiktaq. Chʼampayniykipi, llakiyniykipi ima tʼukuriy, ichapis qullqimanta, familiaykimanta pillapis unqusqa kasqanmanta chayri wañupusqanmanta phutisqa kachkanki. Bibliaqa, chay tukuy llakiykunata atipanapaq yanapawanchik, chantapis kay tapuykunaman kutichispa sunquchawanchik:
¿Imaptintaq ñakʼarinchik?
¿Imaynatataq llakiyninchikta atipasunman?
¿Imatataq familianchik kusisqa kawsakunanpaq ruwasunman?
¿Maymantaq wañuspa ripunchik?
¿Wañusqa familiaresninchikwan watiqmanta tinkukapusunmanchu?
¿Imaptintaq Diospa nisqan juntʼakunanta suyasunman?
Kay librota ñawirisqaykiqa, Bibliamanta yachakuyta munasqaykita rikuchin, kay librotaq Bibliamanta yachakunaykipaq yanapasunqa. Sapa paginap ura kantunpi tapuykunata tarinki, parrafopi ñawirisqaykimanjina kutichinaykipaq. Achkha runastaq, Jehovamanta sutʼinchaqkuna ajinamanta Bibliamanta yachachisqankuta allinpaq qhawanku, qampis allinpaq qhawanaykita suyayku.Imatapunichus Biblia yachachisqanta yachanaykipaq Dios yanapasunanta munayku.


text:
Sallqa waqlliy
Sallqa waqlliy, Sallqa miyuy nisqaqa runap paqarichisqan kawsay pachap, sallqa pachap waqlliyninmi, miyunkunamanta icha huk waqlliy rurayninkunamanta.
Sallqa waqlliyraykuqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi. Runapas pachapi kaq miyukunamanta unqurinmi.
Kay hinam sallqa pachata waqllinku:
- Wayra pacha waqlliy: antawam, antankam, phawrikam, pinchikillachanam k'illimsa, allpa wira kañaypa paqarichisqan miyu wapsikunatam wayra pachaman kachaykun.
- Yaku pacha waqlliy: phawrikakunam, qhuyakunam, quri hurquqkuna, allpa wira hurquqkunapas (ahinataq P'uchqu quchapi) miyukunata yaku pachaman kachaykun.
- Allpa pacha waqlliy: phawrikakunam, antawakunam miyukunata allpaman kachaykun. Chakrakunapi allpatataq nisyu wanuchanawan, kuru qullunawan miyunmi. Q'upawanpas waqllinkum.
- Kawsay pacha waqlliy: wayra pacha, yaku pacha, allpapacha miyuchasqa kaptinmi, yurakunam, uywakunapas wañunmi. Runakuna sach'a-sach'atam muthuspa qullun. Nisyu michiywan inkillkunam wañuspa ch'inpachayan.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sallqa waqlliy.


text:
Nikola Tesla
Nikola Tesla sutiyuq runaqa (10 ñiqin anta situwa killapi 1856 watapi paqarisqa Smiljan llaqtapi, Hurwatsuyupi; 7 ñiqin qhulla puquy killapi 1943 watapi wañusqa New York llaqtapi), Sirbya-Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq allwiya kamayuq, pinchikilla yachaqsi tariqpas karqan, pinchikilla ruruchina pusaqpas.
Tayta: Milutin Tesla, Mama: Đuka Mandici.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nikola Tesla.
- NikolaTesla.fr - More than 1,000 documents on Tesla


text:
Rosa Luxemburg
Rosa Luxemburg icha Rozalia Luksenburg (5 ñiqin pawqar waray killapi 1871 watapi paqarisqa Zamość llaqtapi, Pulunyapi; 15 ñiqin qhulla puquy killapi 1919 watapi wañusqa (sipisqa) Berlin llaqtapi) huk aliman kumunista pulitiku warmim, yachay wayllukuqpas karqan. Alimanyapiqa Karl Liebknecht sutiyuq masinwan Alimanyap Kumunista Partiduntam kamarqan. Susyalista pachakutiypaq llamk'aspa, maqanakuyta rurachkaq kapitalista, qhapaqkunaman hayu kaspa, awqankunap wañuchisqan karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rosa Luxemburg.


text:
Chimputi listritu
Chimputi listritu (kastilla simipi: Distrito de Chimbote) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk listritum, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Chimputi llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1906 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Listritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Listritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
12 ñiqin hatun puquy killapi 1906 watapi
vi


text:
Creeyninkumanta yachakunachej
¿Imaynatá Bibliapi Diospa cheqa sonqo kamachisninmanta yachakusqanchej yanapawasunman?
Watas pasasqanman jina imaschus kasqan
Watas, mapas ima rikhurisqanqa, unay tiempomanta Diospa kamachisnin maykajchus, maypichus kausasqankuta yachanapaj yanapawasun.
Diospa Llajtanta Kamachejkunaj cartanku
Diospa Llajtanta Kamachejkunaqa kay librota sapallanchejpi, chayri familia jina leerishaspa, ukhuncharishaspa ima, misk’irichikunata niwanchej.
Qallariynin
Bibliaqa ashkha cheqa sonqo runasmanta parlan, ¿imatá paykunamanta yachakusunman?
ABEL
‘Wañusqa kaspapis, creesqannejta parlashallanpuni’
Biblia Abelmanta pisillata parlajtinpis, ¿imatá paymanta, creeyniyoj kasqanmanta yachakusunman?
NOÉ
Noeqa “Diospa munayninta ruwarqa”
¿Imaraykutaj Noewan, warminwan wawasninkuta uywanankupaj mayta kallpachakunanku karqa? ¿Imaynatá arcata ruwashaspa creeyniyoj kasqankuta rikucherqanku?
ABRAHAM
“Tukuy creejkunaj tatanku”
¿Imaynatá Abraham creeyniyoj runa kasqanta rikucherqa? ¿Imaynasmanta Abraham jina creeyniyoj kasunman?
RUT
“Noqa risaj maymanchá rinki, chayman”
¿Imaraykú Rut familianta, llajtanta ima saqenanpaj kasharqa? Jehová, Rutta allinpaj qhawanapaj, ¿imayna warmitaj karqa?
RUT
“May sumaj warmi”
¿Imaynatá Rutwan Boozwan casarakusqanku yanapawanchej? ¿Imatá Rutwan Noemiwan uj familia jina kausakusqankumanta yachakusunman?
ANA
Tukuy sonqo Diosmanta mañakorqa
Anaqa, Jehovapi creesqanrayku mana atipay atina chʼampaykunata atiparqa.
SAMUEL
“Diospa ñawpaqempi wiñashallarqapuni”
¿Imaraykú Samuelpa uywakusqan mana tukuy wawas jinachu karqa? Templopi kashaspa Samuelpa creeyninta, ¿imataj kallpacharqa?
SAMUEL
Llakiykunapi kashaspa ñaupajllamanpuni rerqa
Tukuypis llakiypi, chayri sonqo pʼakisqa tarikunchej. ¿Imaynatá Samuel jina llakiykunasninchejta atipasunman?
ABIGAIL
Allin yuyayniyoj warmi
¿Imatá Abigailmanta yachakusunman pichus qosanwan allinta tiyakunanpaj kallpachakoj?
ELÍAS
Cheqa yupaychayta jarkʼarqa
Runas, Bibliaj nisqanwan churanakojtinku, ¿imaynatá Elías jina ruwasunman?
ELÍAS
Wakichisqa karqa, tukuy sonqotaj suyarqa
¿Imaynatá Elías, Jehovaj nisqanpi atienekusqanta mañakuyninpi rikucherqa?
ELÍAS
Diosqa Eliasta sonqocharqa
¿Imastaj Eliasta manchayta llakicherqa wañuyta munananpaj?
JONÁS
Pantasqasninmanta yachakorqa
¿Maykʼajllapis mana atinapaj jina kamachiyta qosorqankuchu? Jonaspa kausaynin, Jehová khuyakuyniyoj, pacienciayoj kasqanta rikuchin.
JONÁS
Khuyakuyniyoj kayta yachakorqa
¿Imaynatá Jonasmanta yachakuy, Diospa kamachiykunasninta juntʼashasqanchejtachus manachus, qhawarikunapaj yanapawanchej?
ESTER
Diospa llajtanta jarkʼarqa
Ester jina ruwanapaj kallpachakuna, creeyniyojtaj kana.
ESTER
Allin yuyaywan, mana manchikuspa yanaparqa
¿Imaynatá Ester mana imata suyaspalla Jehovata, llajtanta ima munakusqanta rikucherqa?
MARÍA
‘Noqaqa, Jehovaj kamachin kani’
¿Imaynatá María, ángel Gabrielman kutichisqanpi creeyniyoj kasqanta rikucherqa? ¿Imá kʼacha kaykunastataj rikucherqa?
MARÍA
“Unanchaspa sonqompi waqaycharqa”
¿Imaynatá Mariata Belenman risqan, creeyninta kallpachananpaj yanaparqa?
JOSÉ
Uj sumaj tata karqa
¿Imaynasmantá José familianta jark’arqa? ¿Imaraykú José, Mariata, Jesusta ima Egiptoman pusarqa?
MARTA
“Creeni”
¿Imaynatá Marta llakiypi kashaspa creeyniyoj kasqanta rikucherqa?
PEDRO
Manchikuyta, iskayrayayta ima atiparqa
Iskayrayayqa Diosmanta karunchawasunman. Pedroqa, Jesuspa qhepanta rerqa mana manchachikuspa, nitaj iskayrayaspa.
PEDRO
Jesusman cheqa sonqollapuni karqa
Pedrota, ¿imaynatá creeynin, cheqa sonqo kaynin ima, Jesuspa k’amisqanta jap’ikunanpaj yanaparqa?
PEDRO
Perdonayta yachakorqa
¿Imatá Jesús, Pedroman perdonaymanta yachacherqa? Chantá, ¿imaynatá Pedrota perdonasqanta rikucherqa?
Tukukuynin
¿Imaynatá creeyniykita kallpachallawajpuni, suyakusqaykipi sinchʼita sayawaj ima?


text:
Killa pacha
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpi - tawa simanapi - killaqa huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta killa icha killa pacha ninchik.
Qhichwa simipi rimasqa killa sutikunaqa ancha ñawram (chaypi qhaway).
Griguryanu nisqa kalindaryukamataq huk watata chunka iskayniyuq killa pachamanmi rakinchik. Chay killakunaqa kimsa chunka, kimsa chunka hukniyuq, iskay chunka pusaqniyuq icha iskay chunka isqunniyuq p'unchawniyuqmi:
Kaymi watap killankuna:
- Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero) - 31 p'unchawniyuq
- Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero) - 28 p'unchawniyuq, sapa tawa kaq watapitaq 29 p'unchawniyuq
- Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo) - 31 p'unchawniyuq
- Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril) - 30 p'unchawniyuq
- Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo) - 31 p'unchawniyuq
- Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio) - 30 p'unchawniyuq
- Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio) - 31 p'unchawniyuq
- Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto) - 31 p'unchawniyuq
- Tarpuy killa, Quya raymi killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre) - 30 p'unchawniyuq
- Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre) - 31 p'unchawniyuq
- Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre) - 30 p'unchawniyuq
- Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre) - 31 p'unchawniyuq


text:
ediciones
Alida Castañeda Guerra nisqapaq musuqchasqapura wakin kaynin
Musuq p'anqa: '''Alida Castañeda Guerra''' sutiyuq warmiqa ({{Pun|17|12|1948}} paqarisqa Tampupampa llaqtapi, Tampupampa distritupi, Kutapampa pruwinsyapi, Apurimaq suyupi) piruwanu willay kamayuqmi, t'ikraqmi, harawiqmi, qhichwa simipi qillqaqmi. ==Kawsaynin== Alidaqa willay kamayta yachaqarqan Qusqu llaqtapi Mama Llaqtap San Antunyu Apach Yachay Sunturninpi, chaymantataq Lima llaqtapi Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Sunturpi.…


text:
Apurimaq mayu
Apurimaq icha Apu Rimaq nisqaqa Piruwpi, Ariqipa suyupi, Apurimaq suyupi, Ayakuchu suyupi, Qusqu suyupipas, huk 730,70 km suni mayum. Mismi urqukunapi pukyunmi, chaymanta Anti suyupi sach'a-sach'anta kallpaspa Ukayali mayuta chayamun.
Pukyunmantaqa 731 kilumitrupi Mantaru mayuwan tinkun. Chay tinkunmanta urin rakintaqa Iniy mayu (kastilla simipi: Río Ené), chaymantataqmi Tampu mayu (Río Tambo) nispa sutichanku. Chay Tampu mayuqa Ukayali mayupim chayamun.
Apurimaq mayumantaqa Apurimaq suyum sutichakun.
RikchakunaLlamk'apuy
Apurimaq mayup pukyun 15°31′31″S, 71°41′27″W (Mismi urqupi)
huk chaka, Chuqik'irawman ñanpi
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Mismi urqu
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apurimaq mayu.


text:
Tampu mayu (Hunin)
Tampu mayu (kastilla simipi: Río Tambo) nisqaqa Piruwpi, Hunin suyupi, Satipu pruwinsyapi, Tampumayu distritupi, Ukayali suyupipas, Atalaya pruwinsyapi, Raymondi distritupi, huk mayum. Ukayali mayuman purin (Atalaya llaqta, Ukayali suyu).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruw mamasuyup pruwinsyankuna: Satipu pruwinsya (Hunin), Atalaya pruwinsya (Ukayali)


text:
Maya hawaykawsay
- Maya nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Maya (sut'ichana) rikuy.
Maya hawaykawsay nisqaqa ñawpa pacha Chawpi Awya Yalapi maya rimaykunata rimaq runa llaqtakunap ancha kururasqa hawaykawsaymi karqan.
Yukatan yaqa wat'api chunka tawayuq kaq pachakwat'api Maya runakunap hawaykawsaynin ismurqaptinpas, kunan Watimalapi K'iché, Kaqchikel, Tsutuhil runa llaqtakunas sisakuspa qhapayarqan. Chay llaqtakunaqa chunka pichqayuq wat'api ispañul kunkistadurkunap atisqan karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Maya hawaykawsay.


text:
TAWANTINSUYUPI
Tawantinsuyuqa
ch’ullallan kay pachapiqa, kay teqsimuyupiqa karan. Runakunaq willakuykunapiqa,
manan pipas, manan pikunapas kay hina kawsaytaqa sutichasqakuchu. Kay Awya Yala
(América) pachapiqa, huqllan Tawantinsuyuqa. Manan iskaychu.
Kay Tawantinsuyupin, hatun Hamaut’akuna, Qhapaq sutiyoqkuna, sapa watataqa 13 killakunapi
kuskachasqaku. Sapa killatataq 28 p’unchayniyoq. Sichus ñoqanchis mirakusunchis
13 killakunata 28 p’unchaykunawan, chayqa 364 punchayniyoqmi sapa wata kanqa.
Qhapaq runakunaqa aswan umasapakunan Europa runakunamanta kasqaku, científico
nisqa runakunamanta. 13 killakunawan sapa watapi, manañan pipas llusk’akunmanchu.
Hinatan Qhapaq runakuna Inkakunawan qelqankupi willarukunku.
Hinatan qori qolqe Apuwasikunapi qelqasqa kasqaku. Hinatan phullukunapi, wakukunapi,
khipukunapi awasqa, llinpisqa, qelqasqa kashasqaku. Paskarisunchis imatan Wantar Chawinpi t’urpusqa kashanku.
Chay Wantar Chawinpin, Hatun Apuwasipi askha llusk’asqa rumikunata, hatun rumikunata
tarisunchis, chaymanataq tukuy kawsayninta qhawarispa, imaymana qelqakunata tarisunchis:
28 p’unchaykunata sapa killamanta. Manachu qankuna kaykunata rikurankichis?
Chayraykun yuyarichisaykichis.
Kaymi YACHAYKUNA (ciencia, conocimiento) kanku. Kaymi kusa yachaykuna kanku. Qhapaq
runakunaqa, Inka runakunaqa aswan chaytan tarpurqanku, waynakunaq yuyayninkupi,
sipaskunaq sonqonkupi tarpuranku.
Imaraykun kay yachaykunata rimarishanchis? Kimsa ñeqen Waranqalli raykun, inkakunaq
yachayninkuta kutipashanchis.


text:
Martin Macha 2111 sutiyuq ruraqpa llamk'apusqankuna
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
- 20:51 20 ukt 2021 dif wñka +133 Kirkisuyu qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:26 17 ukt 2021 dif wñka +77 Khiniya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 11:25 16 ukt 2021 dif wñka +48 Tuwalu qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 10:43 16 ukt 2021 dif wñka +95 Awstiriya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 15:52 14 ukt 2021 dif wñka +87 Nurwiga qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 16:10 5 ukt 2021 dif wñka +53 Nihun qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 11:44 3 ukt 2021 dif wñka +40 Santu Tumiy Prinsipipas qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:54 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:54 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:53 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:50 1 ukt 2021 dif wñka +99 San Marino Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 12:34 30 sit 2021 dif wñka +104 Musuq Silanda qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 16:06 19 sit 2021 dif wñka +60 Rusya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 22:21 18 sit 2021 dif wñka +129 Hukllachasqa Amirika Suyukuna qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 20:59 18 sit 2021 dif wñka +44 Hukllachasqa Qhapaq Suyu qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 10:23 18 sit 2021 dif wñka +174 Bahamakuna qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 20:01 12 sit 2021 dif wñka +64 Schleswig-Holstein qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:58 12 sit 2021 dif wñka +46 Saarland qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:54 12 sit 2021 dif wñka +10 Sachsen qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:51 12 sit 2021 dif wñka +10 Hessen qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:49 12 sit 2021 dif wñka +47 Brandenburg qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:45 12 sit 2021 dif wñka +8 Berlin qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:41 12 sit 2021 dif wñka +6 Bayern qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:38 12 sit 2021 dif wñka +20 Baden-Württemberg qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:34 12 sit 2021 dif wñka +8 Mecklenburg-Vorpommern qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:32 12 sit 2021 dif wñka +4 Nordrhein-Westfalen qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:28 12 sit 2021 dif wñka +31 Nordrhein-Westfalen Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:23 12 sit 2021 dif wñka +48 Niedersachsen qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:17 12 sit 2021 dif wñka +76 Mecklenburg-Vorpommern Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:11 12 sit 2021 dif wñka +32 Hamburg qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:08 12 sit 2021 dif wñka +2 Brandenburg Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:07 12 sit 2021 dif wñka +2 Berlin Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:06 12 sit 2021 dif wñka +3 Bayern Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:05 12 sit 2021 dif wñka −1 Nordrhein-Westfalen Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 15:47 12 sit 2021 dif wñka +137 Maruku qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:45 12 sit 2021 dif wñka +9 Santu Tumiy Prinsipipas Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy Reversión manual
- 20:45 10 sit 2021 dif wñka +43 Libanu qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 17:31 24 awu 2021 dif wñka +108 Nipal qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 15:11 23 awu 2021 dif wñka +132 Iran qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 15:36 22 awu 2021 dif wñka 0 Santa Lusiya wat'a qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:02 22 awu 2021 dif wñka −5 Israyil qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 20:53 20 awu 2021 dif wñka −9 Piruw Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 21:30 1 hul 2021 dif wñka −3 Mungul suyu Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 17:35 1 hul 2021 dif wñka +5 Alhirya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 20:43 13 hun 2021 dif wñka −4 Israyil Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:49 4 hun 2021 dif wñka −6 Niqirya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:25 3 hun 2021 dif wñka +7 Namiwya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 10:36 3 hun 2021 dif wñka −3 Chili qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:26 2 hun 2021 dif wñka +73 Ukranya qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:24 2 hun 2021 dif wñka +101 Bilarus qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy


text:
Baruj Benacerraf
Baruj Benacerraf (* 28 ñiqin kantaray killapi 1920 watapi paqarisqa Karakas llaqtapi - † 2 ñiqin chakra yapuy killapi 2011 watapi wañusqa Boston llaqtapi); huk Winisuyla- USA mama llaqtayuq hampikamayuq mantapas yachaqsi karqan.
1980 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi ).
Taytan: Benacerraf, Maman:.
Warmi: .
Alma mater: Columbia Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Baruj Benacerraf.
- Instituto Nobel Qillqa web, Yachaypi Nobel Suñay 1980 (inlish simipi)


text:
Mes de Junio
Meditar sobre nuestra tendencia a hacer obras buenas buscando el reconocimiento y halago de los demás, en lugar de sólo pretender ser contemplados por los Ojos de Dios.
Padre nuestro en Quechua
Hanaq pachapi kaq yayayku,Willkasqa kachun sutiyki,Qhapaq kayniyki nuqaykuman hamuchun.Munayniyki ruwasqa kachun,Imaynam hanaqpachapi, hinallataq kay pachapipas.Sapa p'unchaw tantaykuta kunan quwayku,Huchaykutari pampachawayku,Imaynam ñuqaykupas ñuqaykuman huchallikuqkunata pampachayku hina.Amataq kachariwaykuchu watiqayman urmaykunaykupaq,Aswantaq tukuy mana allinkunamanta qispichiwayku.Hinataq kachun Jesús


text:
Jack Johnson
Arthur John Johnson sutiyuq ruunaqa, icha Joe Louis (* 31 ñiqin pawqar waray killapi 1878 watapi paqarisqa Galveston llaqtapi - 10 ñiqin inti raymi killapi 1946 watapi wañusqa Raleigh llaqtapi) huk USA mama llaqtap saqmanakuyuq karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Muhammad Ali
- Joe Louis
- Jack Dempsey
- Rocky Marciano
- Larry Holmes
- James J. Jeffries
- George Foreman
- Sugar Ray Robinson
- Henry Armstrong
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jack Johnson.
- Ufisyal Web Site


text:
Napoléon Bonaparte
Napoléon Bonaparte (Napoleone Buonaparte) sutiyuq runaqa, icha Napoleón Huq Ñiqin (5 ñiqin chakra yapuy killapi 1769 watapi paqarisqa Ajaccio llaqtapi, Corse wat'api - 5 ñiqin aymuray killapi 1821 watapi wañusqa Saint Helena wat'api) huk Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runas, awqaq pusaqsi karqan.
18 ñiqin aymuray killapi 1804 p'unchawmanta 6 ñiqin ayriway killapi 1814 p'unchawkama Ransiyap hatun qhapaqninsi (empereur) karqan. Napoleon maqanakuykuna nisqapi yaqa tukuy Iwrupatas hap'irqan, ichataq Moskwa llaqtapi atipasqa kaspa puchukaypi manas ayparqanchu, huñunakusqa Iwrupa mama llaqtakunap atipasqan kaspa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Napoléon Bonaparte.


text:
Filip Vujanović
Filip Vujanović (sirbya simipi:Филип ByjaHoBић) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1954 watapi paqarisqa Beograd llaqtapi - ) huk Yanaurqu mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Svetlana Vujanović .
Churinkuna: Tatjana, Nina wan Danilo.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Filip Vujanović.


text:
Inka Garcilaso de la Vega
Inka Garcilaso de la Vega (Gómez Suárez de Figueroa), (* 12 ñiqin ayriway killapi 1539 watapi watapi Qusqu llaqtapi paqarisqa - 23 ñiqin ayriway killapi 1616 watapi Córdoba llaqtapi Ispañapi wañusqa, Inkakunap kawsayninmanta Ispañulkunap atisqanmantapas achkata qillqarqan.
Taytanqa Ispañamanta Garcilaso de la Vega karqan, Mamantaq Chimpu Uqllu, Wayna Qhapaq inkap kuchan. Taytan wañuptinsi, Garcilasoqa Ispañata mitmarqan. Qhichwa simi mama simin kaptinpas, "Comentarios Reales de los Incas" ñisqata kastilla simipi qillqarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Comentarios Reales de los Incas, Lisboa (Portugal) 1609; Musuq liwruchasqa: Fondo de Cultura Económica, Lima 1991, ISBN 9681648927, Huk liwruchasqa: Ciudad de México 2004, ISBN 9681648935
Inkakuna qapaq rimapaykuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inka Garcilaso de la Vega.


text:
Binidiktu III
Binidiktu III, Binidiktu III kimsa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. III, Italya simipi: Benedetto III) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 17 ñiqin ayriway killapi 858 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
29 ñiqin tarpuy killapi 855 watapi watamanta 17 ñiqin ayriway killapi 858 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu III.


text:
Lichi-lichi
Lichi-lichi icha Leche-leche nisqaqa huk lichi hillisapa qurakunap sutinmi. Kay qurakunamanta aswanqa ch'antasqa tuktuyuq (Compositae) yura rikch'aq ayllumanmi kapun, hukkunataq Allqumiyu yura rikch'aq ayllu (Apocynaceae), Wachanqa yura rikch'aq ayllu (Euphorbiaceae) nisqa yura rikch'aq ayllukunamanmi.
Kaypi qhaway:
- Ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Compositae/Asteraceae)
- Kichka-kichka icha leche-leche (Sonchus asper), huk yura
- Salsa-salsa icha leche-leche (Sonchus oleraceus), huk yura
- Leche leche (Taraxacum sp.), huk yurakuna
- Saqa-saqa, Pilli-pilli icha Leche-leche (Taraxacum officinale), huk yura
- Wachanqa yura rikch'aq ayllu (Euphorbiaceae)
- Leche leche, Lichi lichi: Euphorbia peplus, Euphorbia ovalifolia
- Leche leche (Sapium sp.), huk yurakuna
- Allqumiyu yura rikch'aq ayllu (Apocynaceae)
- Leche leche (Asclepias cochabambensis), huk yura


text:
Ernesto Labarthe
Ernesto Enrique Labarthe Flores sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin inti raymi killapi 1956 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ernesto Labarthe.
Plantilla:Piluta hayt'aq (Piruw mamallaqta quchu / Awya Yala Kupa 1979)


text:
Sapsi rakiqunakunayuq sutisuyu
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
- BetaBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)
- DannyS712 (k'itillapi kan, Solicitante de alto límite de API, exento de bloqueo IP global, sapsi kutichiq -wan sapsi kamachiq)
- FacebookBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)
- Irclogbot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)
- JarBot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API -wan exento de bloqueo IP global)
- Legobot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)
- Mr.Ibrahembot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)
- VIAFbot (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, Solicitante de alto límite de API)


text:
Groningen pruwinsya
Groningen nisqaqa Urasuyupi huk pruwinsyam (provincie). urasuyu simipi: Groningen, gronin simipi: Grönnen - Grun'n.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
53° 15′ NB 6° 45′ OL
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
583 000 runakuna (2015).
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa Groningen llaqtam.
Munisipyukuna (12)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Groningen pruwinsya.
- Groningen pruwinsya


text:
Chipaya runa
Chipaya runa nisqakunaqa huk runa llaqtam, Chipaya llaqtapi, huk llaqtachakunapipas, Sawaya pruwinsyapi, Buliwya mama llaqtapi tiyaq.
Uru runakunaqa chipaya simitam riman, achka runakunataq aymara simitapas, kastilla simitapas riman.
Kay k'itikunapim kawsanku: Chipaya llaqta (Santa Ana de Chipaya); Ayparawi kantun (Sawaya pruwinsya, Uru Uru suyu); Chinchay Puwpu qucha; Quwiphasa kachi qucha (Uru Uru), Buliwya (Munisipyukuna: Chipaya munisipyu, Churu munisipyu, Puwpu munisipyu, Pasña munisipyu, Challapata munisipyu, Killaqa munisipyu, Santiago Wari munisipyu, Pampa Awllaqas munisipyu, Antamarka munisipyu, Toledo munisipyu).
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Liwru[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Rodolfo Cerrón-Palomino, El chipaya o la lengua de los hombres del agua, Fondo Editorial de la Pontificia Universidad Católica del Perú 2006, ISBN 9972-42-77l-4, 309 p.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chipaya.
- Liwrumanta: Rodolfo Cerrón-Palomino, El chipaya o la lengua de los hombres del agua (kastilla simipi)


text:
Sunin pruwinsya
Sunin pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Junín) nisqaqa Piruw mama llaqtap Sunin suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Hunin llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Utishi mamallaqta parki - Chakamarka willkachasqa ñawpa suyu - Hunin mama llaqta risirwa
- Urqukuna:
- Mayukuna: Ullqumayu
- Quchakuna::
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa distritunmi kan:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Mallakta Pushak, Rafael Correa, kay Fija el Límite Territorial mushuk kamachiyta kacharka, kay kamachiyka Guayas markawan, Manabí markawan saywanka, chayka “Manga del Cura” kuskapimi sakirin.
Kay 27 puncha, kuski killa, 2015 watapi, chay llaktapi kawsak runakunata tapurka, chay tapuypika paykuna Manabí markapi sakirinkapa arinirka, Mamallakta Pushak kay llakita allichinkapa shuk kamachiyta arinina nirka.
Chay killkashka pankapi Secretaría Técnica del Comité Nacional de Límites (Conali) kamaywasi, aymuray killa, 2016 watapi, sumaruray willayta churarka, chay llaktapi kawsakkunata tapuytaka Mamakamachiypi, kamachiypi kimirishpami rurashkata rikuchin.
Mamallakta Pushak kay Fijación de Límites Territoriales kamachiypak 18 nikiwan kimirik, Guayas markapak, Manabí markapak saywa llakiwan kimirik rikurin, chayka Manga del Cura kuskapimi kan, shinami 1961 watapi killkashka pankapi rikurin nirka, chay watapimi Concejo Cantonal de Balzar kamachiyta churashka, chaywan Velasco Ibarra shulkata wiñachishka, Guayas llaktaman kimichirka.
Kay llakika saywata mana charishkamantami shina rikurin, saywata churak puncha mana pampapi shuyushpa shuk yuyaritalla charishpa, rikuchishkamantami kunankama llaki tiyan.
Kay kamachiyka kimsa nikita, shuk churaytami charin. Shukpika Manga del Cura saywatami riman.
LILA/pv/jc-kichwa


text:
Huwanpa qillqasqan
Huwanpa qillqasqan (grigu simipi: eὐaYYέλιov katὰ Ἰwάvvnv, kastilla simipi: Evangelio según san Juan) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Huwanpa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa tawa ñiqin qillqanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Qallariyninpim Simi karqan - Huwanpa qillqasqanpa qallariynin (runasimi.de)
- Huwanpa qillqasqan, bible.is nisqapi:
- Huwanpa qillqasqan, bibles.org nisqapi:


text:
Akira Toriyama
Akira Toriyama (nihun simi: 鳥山 明 Toriyama Akira?) sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin ayriway killapi 1955 watapi paqarisqa Nagoya llaqtapi - ), huk Nihun mama llaqtayuq anime wan manga hupayllaq.
Warmi: Nachi Mikami (1982).
Chirinkuna: (2).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nihunpa hupayllaynin
- Dragon Ball
- Kazuhiko Torishima
- Hironobu Sakaguchi
- Nobuo Uematsu
- Osamu Tezuka
- Toyoo Ashida
- Masashi Kishimoto
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Akira Toriyama.


text:
Allpa llamk'ay
Allpa llamk'ay nisqaqa runap yurata uywatapas kamachiynin. Chay kamachiyninwanqa runap manañam chakunan, sallqa yurakunata pallanan chayllachu atin. Allpa llamk'ayqa iskaynintin kuraq llamk'aymi:
- Chakra kamay nisqapi chakranchikkunapi chakra yurakunatam yapunchik, tarpunchik, aymuranchik, chay yurakuna puqunanpaq, mikhunanchik tukunanpaq.
- Michiypitaq uywanchikkunatam wayllakunapi, q'achuwan michinchik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Allpa llamk'ay.
- La agricultura andina


text:
Kisa yura rikch'aq ayllu
Kisa yura rikch'aq ayllu (Urticaceae) nisqaqa huk iskay phutuy raphiyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, lliwmanta aswan qurakunam, 550-chá rikch'aq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Kisa (Urtica)
- Chini (Urera)
- biyu chini (Urera caracasana)
- kirusapa chini (Urera baccifera)
- wakra chini
- yana chini
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kisa yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kisa yura rikch'aq ayllu


text:
Daniel Salamanca
Daniel Salamanca Urey sutiyuqqa (8 ñiqin anta situwa killapi 1863 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi- 17 ñiqin anta situwa killapi 1935 watapi wañusqa Quchapampa llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (5 ñiqin pawqar waray killapi 1931 watamanta 1 ñiqin qhapaq raymi killapi 1934 watakama).
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Salamanca.
- www.worldlingo.com


text:
Bonanta
Bonanta (kastilla qillqaypi: Nevado Bonanta) nisqaqa Piruwpi, Urupampa wallapi, huk rit'i urqum Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Wayupata distritupi, Urupampa pruwinsyapipas, Santa Teresa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.319 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqantay
- Pumasillu
- Willka Wiqi
- Waq'aywillka
- Willkapampa walla
- Willkamayu
- Ullantaytampu
- Machu Pikchu
- Aguas Calientes
- Luqumayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Machu Pikchu, Aguas Calientes, Wiqi Willka rit'i urqu (Verónica), Malaga q'asa, Halankuma, Patakancha mayu, Ullantaytampu llaqta.


text:
Dražan Jerković
Dražan Jerković sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1936 watapi paqarisqa Šibenik llaqtapi - 9 ñiqin qhapaq raymi killapi 2008 watapi wañusqa Zagreb llaqtapi) huk Hurwatsuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Warmi:
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dražan Jerković.


text:
Lariqaqa pruwinsya
Lariqaqa pruwinsya (aymara simipi: Lariqaqa jisk'a suyu; kastilla simipi: Larecaja ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Illampu - Janq'u Uma
- Mayukuna: Qaqa mayu
- Quchakuna: Chilata qucha
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tarasa mandonii
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Lariqaqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Chiara d'Assisi
Chiara d'Assisi, OF, (kastilla simipi Santa Clara de Asís, OF, Chiara (Clara) Favarone sutiyuq warmiqa (16 ñiqin anta situwa killapi 1194 watapi paqarisqa Assisi llaqtapi - 11 ñiqin chakra yapuy killapi 1253 watapi wañusqa Assisi llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq kathuliku santas aarqan.
11 ñiqin chakra yapuy killapi Santa Clara raymi p'unchawninmi.
Taytan: Bartolomé Favarone; Maman: Ortolana D'Arezzo
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiara d'Assisi.


text:
In the town of Lamas in the Andes Mountains, Rumalda stood in the church doorway, listening to the singing which was coming from within. Her face showed her conflicting emotions. She could not muster enough courage to follow the pull she was feeling in her heart to go in. She was so afraid to be rejected, to be looked down on or laughed at. As she turned to leave, I invited her in. Pointing to her Quechua dress, she simply said, “They would not like me in there dressed like this, and I do not know how to speak Spanish!”
Even though many regard Spanish as superior to Quechua (a native language in this area), attitudes are changing throughout the Andean region of South America. As pastor Lorenzo Ccama recently said to a group of literacy teachers, “We don’t have to be ashamed of being who we are, of using our own clothing or of using our language to pray, sing and teach. God speaks our language. We can understand him when he speaks to us through the Bible. It is so important that people learn how to read so they can study their Bibles, grow and mature as believers and be witnesses of God’s grace.” It is a great joy to hear Lorenzo teaching deep truths from his Quechua Bible.
SIL, Wycliffe Bible Translators' main partner working in the South Peru Scripture Advance Project, is poised to reach about a million and a half Cusco Quechua speakers. The ten-year project started in 2000 and aims to work alongside Quechuas while supporting local initiatives. For this the SIL team (composed of four Canadians, six Americans and one Peruvian) is partnering with two Quechua NGOs (Non-Governmental Organizations), ATEK1 and AIDIA2. These two organizations have their own plans, programs and objectives, parallel to the goals of the SIL team. Our work consists mainly in training trainers in different areas of expertise, such as literacy, non-print media, scripture use, leadership and management.
An Inca Heritage and a Modern Reality
A look back in history sheds light on the importance of supporting the use of Quechua scriptures. The Inca Empire flourished from the fourteenth to the sixteenth centuries in the central Andean Mountains of South America, with its capital, Cusco, in what is now Peru. Today the descendants of the Incas still live in Ecuador, Colombia, Peru, Bolivia, the northern part of Chile and Argentina and are known as Quechua or Quichua. The Quechua language family, according to some linguists, has over thirty-five varieties, some of which are closely related and mutually intelligible, while others differ greatly.
The Quechua and Spanish languages have coexisted since the Spanish arrived more than four hundred years ago. Over this time some Quechuas have fully assimilated into the Spanish speaking world; others have acquired different degrees of bilingualism while living in small towns and on the periphery of larger cities. Yet the majority have remained close to the land and are still monolinguals. These hard working people are farmers, herders and expert weavers.
The end of the last century has brought many changes to the Quechuas. With the introduction of roads, modernity is coming in the form of clothing, utensils and foods. This creates more stress in families where the daily battle for mere subsistence is great. In many villages the presence of male adults diminishes during certain months of the year because men go to the larger towns to find manual jobs, mainly in construction.
Use of the Mother Tongue and Church Growth
While most Quechuas would say they are Catholic Christians, in reality they practice syncretism—a combination of Christian rituals with traditional Andean beliefs. For example, the annual festival of the patron saints may be the most important day in a village, yet it will often include making offerings to different spirits. During the last century the gospel has been preached in all the countries where Quechua people live. With much persistence of itinerant preachers, small groups of believers are gathering all over the Andes. Translations of the New Testament were started by missionary agencies for the different varieties of Quechua. Today there are four whole Bibles and some eighteen translations of the New Testament, ten of them done in Peru by SIL and Quechua translation teams.
A translation of the New Testament for the Cusco Quechua done by the Bible Society was published in 1947 and a complete Bible came out in 1988. In 2004 a revised version was published and presented. To date over fifty thousand Bibles have been sold in this language area.
One Quechua lady from a village in Ocongate was sitting on a bench of Cusco’s main square. When I greeted her in Quechua she felt comfortable engaging in a conversation about the upcoming national elections. She said, “Most people in my community are going to vote for pastor H…There are only three families in my community that are not evangelical Christians.” Then she named more than a dozen villages in her area where the majority of the people attend church regularly.
In the last twenty years, Christian evangelical churches have experienced growth in this area of Peru. Today if you visit a Quechua church service, you will enjoy hearing worship, announcements, greetings, preaching and prayers in the vernacular language. However, the Bible reading is done in Spanish. Why is this the case?
Clemente and Florentino grew up in the village of Occoruro. As children they were overjoyed when a school started in their village because they did not have to walk for two hours as their oldest brother Eleuterio did to go to the nearest school. Their brother’s report of how town children mistreated him for speaking Quechua made the two afraid of Eleuterio’s school. However, even at Occoruro, the teacher had a negative attitude toward the use of Quechua. At home the father, trying to help his children learn Spanish, had forbidden the use of Quechua. Since their grandmother only knew a few words in Spanish, she could not speak much to her grandchildren, which made her feel sad and inferior.
This is not unique to this family, and with this kind of school and home background, many people become convinced that Quechua is inferior to Spanish, that it can not be written or read and that using it invites mistreatment. Bilingual church leaders having received their formal schooling in Spanish find it difficult to read Quechua.
There are many reasons why there are still so many illiterate Quechua people. In some families only one or two children are chosen to attend school. Fewer girls have the chance to receive any education because they are required to help with household chores and care of the animals.
Literacy and the Quechua Language: One Example
Mercedes’ hands were sweaty and beads of perspiration started forming on her forehead. She was nervous when Ignacia, the Quechua literacy teacher, called her up front to help form new words using the cards of the syllables they had been learning. This was a new experience for this 48-year-old woman who grew up in a Quechua village.
Ignacia had noticed not only Mercedes’ shyness and poor health, but also her eagerness to learn. As classes progressed Mercedes felt more confident. “She enjoyed the part of the lesson when we had to reflect on some relevant theme and what the Bible had to say about it,” said Ignacia. One day Mercedes shared with Ignacia that her husband recently commented, “You are really changing! You are telling me what the Bible says about this and that and suggesting to me how to act and what to say.” According to Ignacia, the changes in Mercedes are visible: “Now that she can read, she walks more erect, no more with her head down, ashamed of being an illiterate Quechua person, and even her illnesses seem to have disappeared!”
For the SIL team this is an encouraging picture; this type of situation is also being repeated in villages across Southern Peru where ATEK in partnership with SIL is carrying out a literacy program. Illiterate Quechuas used to receive criticism such as, “You don’t even know how to read and are going to church. People go there carrying their books.” Today new readers get the courage to testify about their faith. “Before, I had to content myself with hearing the Bible being read and even though I liked it so much, I would forget,” said Uvaldina Condori, a Christian who gave her testimony in church. “But now that I can read I’m not afraid to share with my family and neighbors.”
Literacy’s Joys and Challenges
To find able volunteer teachers is not an easy task. Participants are invited to an initial five-day training workshop. An orientation is given, materials are distributed and the methodology is explained (including an orientation about why it is necessary to start in the mother tongue and then transition to reading in Spanish). Evenings are dedicated to an intense time of Quechua reading and writing practice. After lesson demonstrations, much time is spent in practice teaching. With lots of encouragement and guidance by the trainers, at the end of the workshop most of the participants feel comfortable handling the different steps of the lessons.
Eleuterio and his two brothers came to one of the first workshops; today he is teaching a group in his church. Clemente and Florentino, after teaching for a while, went to study in a rural Bible institute. “Now that I can read my Quechua Bible,” said Clemente, “I can understand much better what a passage says. Before, when I read it in Spanish, the meaning was not very clear.”
A New View
Proverbs 16:9 says, “In his heart a man plans his course, but the Lord determines his steps.”
Leaders of the Maranatha Quechua Church met every Saturday afternoon for a “transference” literacy class (transferring Spanish reading skills to reading Quechua). My husband and I were teaching them, making use of a transitional primer. This team of evangelists had been going into the countryside to evangelize but had problems reading from their Quechua Bibles. Among the attendees was a young fellow named Albino.
When the director of a seminary asked Albino to translate some materials into Quechua, he attended a short Quechua writing workshop we conducted. At that time I noticed Albino’s sharp mind, so I invited him to come to the first literacy teacher training workshop.
For the second workshop we were expecting about twenty participants, and we asked Albino and Lorenzo Ccama to be assistant trainers. They were excellent trainers. One day during team sharing time Albino confessed, “At first I was skipping Quechua reading classes because I wanted to be part of the Spanish speaking world and have nothing to do with Quechua. Then, little by little, the Lord has opened doors of opportunity to serve my people. My views have changed and I am discovering the beauty of my mother tongue and it is more effective to teach Quechuas in our heart language.”
Partnering of SIL and ATEK
The SIL team provides training in literacy, writing in the vernacular, the use of non-print media and organizational planning. They also provide linguistic counsel and funding for all aspects of the project and introduce prospective funders to ATEK. ATEK provides the human resources: dedicated Christian leaders with love for their own people and the passion to help them reach their potential. There is mutual respect and openness. ATEK is also partnering with the following groups:
- Christian Quechua churches provide the human resources for the different areas of their ministry. Also, for the training workshops they offer the use of their buildings, provide lodging and help with food and preparation. The church leadership helps with coordination, promotion and encouragement.
- Community authorities and leaders understand that ATEK’s literacy program is non-sectarian and enhances Quechua cultural values such as family relationships and reciprocal help for work projects. Because of this they are more than willing to help the program, even if it is done without signing a formal agreement. Municipal buildings and communal houses are sometimes used for training workshops and literacy classes.
- Denominational organizations at regional or district level, such as the Synod of the Peruvian Evangelical Church, endorse ATEK’s work.
- Peruvian Bible Society subsidizes Bibles and publishes other Quechua literature.
- Interested individuals donate funds and offer occasional assistance.
Like the strong winds that blow across the valleys, mountains and high pampas of the Andes, various ideologies are enticing the Quechuas to look back at the mighty Inca Empire and call for a unification of their languages and a retaking of ancestral customs. While this appeals to some, many are discovering a new and deeper kind of belonging and unity as they come to faith in Christ. Discovering the joy of reading with understanding frees them of prejudices against their mother tongue; it gives them the necessary confidence to teach from the scriptures in Quechua. They are branching out into new ministries that are serving areas of perceived need in Quechua churches and communities. Some of these areas of need have not been addressed by traditional mission approaches. But as Christians from the outside have been willing to come alongside as servants and brothers and sisters rather than dominant leaders, their training and encouragement has been accepted and acted upon, resulting in capacity building, empowerment and Christian growth in Quechua communities.
Endnotes
1. Its Quechua acronym means “The association that shines the gospel to the Quechua speaking world.” ATEK is formed by leaders from different evangelical denominations to serve the different churches.
2. “Interdenominational Association for the Integral Development of Apurimac.” The Quechua spoken in this state is different from the one spoken in Cusco. A different translation is starting for this language as well.
(This article was originally written in Quechua. Click on next page for original text.)
Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank′ashanku
Irma Inugay de Phelps qelqasqan
Andes nisqan qonti law orqokunapi kanmi Lamas sutiyoq llaqta. Chay llaqtapitaq huk p′unchay iglesiaq punkullamanta Rumalda sutiyoq warmi uyarisharqan ukhupi takisqankuta. Uyanpitaq qhawachikusharqan ‘haykuymanchu manachu’ nispa sonqonpi sientispa ninakusqanta. Nishutapuni haykuyta munaspapas manapuni animukurqanchu. Payqa manchakuspa yuyaykusharqan: ‘Manan munawanqakuchu. Pisichawaspa qhawakuwaspankuchá asipayawankuman’ nispa. Punkumanta ayqekunanpaqña kashaqtinmi, noqa: — Mamáy, haykumuy, nispa invitaykurqani. Payñataq p′achanta qhawachiwaspa niwarqan: —Manan munanqakuchu kay niraq p′achayoq haykumunayta, manataq castellano rimayta yachanipaschu, nispa.
Askha runakuna niqtinkupas castellano simi astawan allin qheswa simimanta nispa, yaqapas tukuy Sud Americapi kaq sierra llaqtakunapi tiyaqkuna huk niraqtaña sientiqtinku yuyayninku t’ikrakushanña. Imaynan pastor Lorenzo Ccama qayninpalla qheswata ñawinchay yachachiqkunaman nirqa: —Manan pin kasqanchismanta p′enqakunanchischu, nitaq kikin p′achanchismantapas. Maypipas qheswa rimayninchispi rimarillasunchis, takisunchis, yachachisunchispas, hinaspataq Diosmanta mañakusunchis qheswa siminchista rimaspa imaraykuchus payqa qheswatapas yachan. Yaya Dios niwasqanchistapas entienteyta atinchis pay qheswapi Qelqasqa Simintakama parlawaqtinchis. Mana ñawinchay atiqkunapaq ancha allin ñawinchay yachanankuta, imaraykuchus paykuna Diospa Simin Qelqa nisqanta ñawinchaspa yuyaymananqaku, ahinapi iñiyninkupi astawan wiñaspa kallpanchakunqaku, hinaspataq Diospa sumaq khupayakuyninmanta hukkunatapas yachachinqaku, nispa. Arí, Diospa Simin Qelqapi kaq yachachiykunata sumaq-sumaqta t′aqwispa Lorenzo yachachiqtin anchatapuni kusikuyku.
Castellanopi Instituto Lingüístico de Verano nisqa organizacionmi Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq) nisqanpa t′aqaynin. Kay Institutoqa Peru suyuq uray sierra partipi huk proyectopi llank′ashan, imaraykuchus yanapayta munanku yaqapas wara-waranqa pisqa pachaq waranqantin qheswa rimaq runakunata. Chay chunka watapaq proyectoqa qallarirqan iskay waranqa watapi. Manataq paykunaqa sapallan llank′ayta munankuchu aswanpas qheswa rimaqkunawan aynipi, hina paykuna imakunatachá ruwayta munashanku, chaytan yanapashanku. Kay ILV equipopiqa kanku Canadamanta tawa, Estados Unidosmanta soqta, hukñataq peruana. Paykuna aynipi llank′ashanku iskay qheswa asociacionkunawan: hukmi ATEK, hukñataqmi AIDIA. Kay iskay asociacionkunaqa sapaq kaspanku tanteasqankuman hina llapa ruwayninkunata sapanka wakichinku. Chay hinallataq Institutopas ruwayninkunata wakichin qhawaspa imakunapi yanapanman ATEK-tapas AIDIA-tapas. Institutomanta kaqkuna astawan yanapashanku yachachiy yachachiqkunata. Imakunata allinta ruwayta yachanku chayta yachachinku; hina kanman: qheswa ñawinchayta qelqaytapas yachachinankupaq, wayra wasimanta yachachiykunata lloqsichinankupaq, videokunawan casetkunawan llank′ayta, imaynata Diospa Simin Qelqata runasimiman t’ikrachinqaku, aswan allin umalliqkuna kanankupaq, hinaspa imaynatan qolqentapas ima kapuqninkunatapas chaninchanqaku.
Inkakunaq herencia saqesqankumanta hinaspataq kunan imaynataq kawsashanku
Sichus ñawpa tiempo imayna kasqanta qhawasun chayqa, astawan allinta entiendesunchis imaraykuchus yanapayninchis Diospa Simin Qelqa ñawinchanankupaq allin kasqanta. Inkakunaq kawsayninku astawan allin karqan 1400 watakunamanta 1600 hina watakunakama. Paykuna tiyarqanku sierra partipi, Qosqo llaqtamantataq inkakuna kamachiqku. Qosqoqa Peru suyupi kashan. Kunan tiempopi inkakunaq miraynin runakuna kawsashanku kay suyukunapi: Ecuador, Colombia, Peru, Bolivia, Chileq Argentinaq qonti lawpipas. Paykunaqa reqsisqa kanku qheswa otaq kichua sutimanta. Qheswa simiqa manan kaqllatachu tukuy maypipas rimanku. Simikunata estudiaqkuna ninku ichapas kinsa chunka pisqayoq astawanraq huk niraq huk niraqpas qheswa rimaykuna kasqanta. Wakinqa yaqapas entiendenakunku, wakinñataq nishu sasa entiendenakunankupaq.
Españolkuna chayamusqankumantapacha tawa pachak astawanraq wataña pasarun. Chay pachamanta wakin qheswa rimaqkunan castellanollataña rimaspa mistikuna hina kanku; wakinñataq iskay simikunata rimayta yachanku imaraykuchus huch′uy llaktakunapi tiyanku, hukkunañataq hatun llaqtakunaq muyuriqninkunapi. Chayna kaqtinpas astawan askha campollapi tiyanku runasimillata rimaspa. Paykunaqa nishu allin llank′aq kaspanku tarpunku, uywankunata michinkupas, wakintaq sumaqta awayta yachanku.
Chay 1900 qhepa watakuna qheswa runakunaman apamurqan mosoq kawsayta. Maytapas carreterakuna chayasqanrayku paykuna reqsishanku hukniraq p′achakunata, mikhunata, imay niraq cosaskunatapas. Mana chaykunata rantinankupaq ayparuspa wakinqa astawan llakisqa kanku imaraykuchus sapa p′unchay mikhunanta tarinallankupaq llank′anshanku. Hinataq askha comunidaskunapi ushaq killakunapi mana yaqa kuraq qharikuna kanchu imaraykuchus paykuna hatun llaqtakunaman riyta yachanku ima sasa ruwaykunapi llank′aq.
Kikin rimayninkupi yachachiqtinku iglesia wiñashan
Yaqapas llapallan qheswa rimaqkuna católico kani nispa niqtinkupas cheqaqta rimaspa chaqrunku cristianoq yupaychaspa ruwayninkuta ñawpa machunkunaq iñiyninkunawan. Llaqtankuq patronninpa p′unchay chayamuqtin hatun fiestata ruwaspanku mana santollapaqchu haywapunku aswanpas apukunatapas yupaychaspa haywanku. Pachak wata aswanña, qheswa rimaq runakunaman maypiña tiyaqtinkupas, Jesucristomanta allin willakuyninta yachachishanku. Diospa Simin Qelqamanta yachachiqkuna mana sayk′uspa tukuy mayta rillashanku yachachiq, chayrayku kaypi-chaypi aslla kaspankupas iñiqkuna huñunakushanku. Chayta qhawaspa misionerokuna qheswaman t’ikrachiyta qallarirqanku Diospa simin Qelqaq Mosoq Rimanakuy nisqa t′aqanta. Kunanqa llapallan Diospa Simin Qelqa t′ikrachisqa kashanña tawa qheswa suyukunapaq, chaymanta Mosoq Rimanakuy chunka pusaqniyoq qheswa rimaq suyukunapaqpas kashanña. Peru suyupitaq Institutopi llank′aqkuna qheswa rimaqkunawan aynipi llank′aspanku chunka suyukunapaq t’ikrachirqanku.
Qosqopaq 1947 watapi Sociedad Bíblica Peruana nisqa, Mosoq Rimanakuy t’ikrachisqata horqomurqan; chaymanta 1988 watapi llapa Diospa Simin Qelqa lloqsirqan. 2004 watapiñataq Diospa Simin Qelqa revisasqata Yayanchis Diosman añanchaspa presentarqaku. Kunan watakama yaqapas pisqa chunka waranqa patarakunata rantirunkuña.
Huk p′unchay Qosqoq hatun plazanpi huk warmi tiyakusharan. Payqa Ocongateq huk huch′uy llaqtanmanta kasqa. Chaymi qheswamanta napaykuqtiy mana manchakurqanchu noqawan parlayta Peru suyuq kamachiqkunata akllanaykumanta. Niwarqantaq: —Yaqapas llapa llaqtaypi tiyaqkuna pastor H…ta akllasaqku. Tiyasqaypin kinsa familiallaña manaraq iñiq kanku, nispa. Hinaspataq chunkamanta astawan llaqtakunaq sutinkunata rimaspa niwarqan: —Tukuy chaypi yaqapas llapa comunerokuna iñiq kaspanku sapa domingo p′unchay Diosta yupaychanapaq huñunakunku, nispa.
Iskay chunka qhepa watata qhawaspa rikunchis imaynan kay Peru suyu sierrapi Diospa iñiq t′aqa astawan mirashan chayta. Sichus qheswa iñiqkunaq huñunakuyman riwaqchis chayqa, kusikuspa rikunkichis imaynatan Yaya Diosninchista yupaychashanku takispa, Siminmanta yachachispa, mañakuspa ima, hinaspataq napaykushanku, imatapas willanakushanku runasimita rimaspa; ichaqa Diospa Simin Qelqata castellanomanta ñawinchashanku. ¿Imaraykutaq chay kanman?
Clemente Florentinopas Occoruropi wiñarqanku. Paykuna maqt′achaña kaqtinku llaqtankupi estadoq yanapasqa yachay wasita kicharirqanku, chaymi paykunaqa anchatapuni kusikurqanku manaña iskay horasta purispa yachay wasiman rinankumanta imaynan kuraq wayqen Eleuterio purisqanta hina. Wayqen paykunata willarqan imaynatan llaqta warmakuna nishutapuni turiyaspa p′enqachiqku qheswa rimaq kasqanmanta. Chaymi paykuna manchakuqku chay yachay wasiman riyta. Hina Occoruropi kaq yachay wasipi yachachiqqa manataq munarqachu runasimi rimanankuta. Taytankutaq castellano yachanankupaq yanapayta munaspa nirqan: —Wasinchispi mana pipas runasimimanta rimankichischu, nispa. Chaymi awilanku mana yaqa hawayninkunawan parlayta atispa llakikurqan, payqa as castellano simikunalla yachasqanmanta pisinchasqa kasqanta yuyaykurqan.
Manan kay familia ukhullapichu ahina kasqanta rikunchis; aswanpas askhallaña wasinkupipas yachay wasikunapipas kaqchallata uyarishanku, chaymi runasimimanta castellanota astawan chaninchanku. Yuyasqankuman hina runasimi mana qelqayta atikunchu. Ninkutaq: —Runasimimanta rimaqtiyku pisinchawankumá, nispa. Hinaspataq iskay simi rimay yachaq iñiqkunaq umalliqninku mana yaqa atinkuchu runasimi ñawinchayta imaraykuchus yachay wasikunapi castellanollapi tukuyta yachakurqanku.
Kunankaman askha qheswa runakuna mana ñawinchay yachaq kanku imaraykuchus tayta mamanku mana llapan wawankunata yachay wasiman churankuchu; wakinqa huk-iskayllata akllaspa estudiachinku. Hinaspa astawanraq warmi wawankuta qhepachinku wasi ruwaykunawan yanapanankupaq, uywakunata michinankupaqpas.
Qheswa simi ñawinchay yachachiymanta huk willakuy
Huk p′unchay manchakuymanta Mercedespa makin hoq′ollaña kasharqan, orqonpiñataq hump′iynin sut′usharqanña imaraykuchus ñawinchay yachachiqnin Ignacia ñawpaqman waqyarqan chayqa. Mercedesqa ñawpaqman rirqan mosoq simikunata wakichinanpaq cartonchakunapi qelqasqa reqsisqan silabakunawan. Payqa chakrapi wiñasqa chaymi tawa chunka pusaqniyoq watanpiña kaspa chayraq yachakusharqan.
Ignaciaqa Mercedes p′enqali kasqanta reparasqa, rikusqataq onqoyli kasqanta. Chayna kaspapas Mercedesqa anchatapuni ñawinchayta munarqan. Sapa semana astawan yachakuspa Mercedesqa manaña manchakurqanñachu. Paymanta Ignacia nin: —Mercedesqa Diospa Simin Qelqata ñawinchaqtiyku kusikuq imaraykuchus sapa yachakuypi ima sasachakuymantapas parlayku, chaymantataq qhawayku Diosninchis chaykunapaq ima nisqantapas, nispa. Huk p′unchaytaq qosan ima nisqanta Mercedesmi Ignaciaman willarqan. Ahinata qosan nisqa: —Manan ñawpa hinañachu upallalla kanki. Kunanqa niwashanki imatan Diospa Simin Qelqa tukuy imamanta yachachiwanchis. Niwankitaq imaynatan portakusaq, imaynatan rimasaq, nispa. Ignacia nisqanman hina sut′illatas rikuyta atinchisman Mercedes huk niraqña kasqanta. Nintaq: —Kunanqa ñawinchayta yachaspa Mercedesqa mat′in hoqarisqa purin, manañan ñawpa hina: ‘qhawaq ñawsa kani’ nispa p′enqakuymanta k′umurayanñachu. ¡Lliw onqoyninkunapas chinkapunmanpis hina manañan kanchu!
Intitutoq llank′aqninkuna kayta qhawaspa astawanraq yanapayta munayku, imaraykuchus ATEK ILV-wan chay hinallata aynipi ruwashanku askha llaqtakunapi kay Peruq uray sierra partipi. Mana ñawinchay yachaqkuna uyariqku llaqtamasinkuna asikuspa niqtinku: —Ñawiyoq ñawsa kaspayki yanqapaq iglesiaman rishanki. Chayman patarankunata apaspa rinku, nispa. Kunanqa chayraq ñawinchay yachaqkuna mana manchakuspaña iñiyninkumanta hukkunaman willashanku. Imaynan Uvaldina Condori testimonionta willaspa iglesiapi nirqan: —Ñawpaqa Diospa Simin Qelqata ñawinchaqtinku kusisqallaña uyarispapas chayllan qonqaq kani. Kunanñataqmi ñawinchayta yachaniña, chaymi mana manchakuspa willani llapa familiaykunamanpas wasi-masiykunamanpas, nispa.
Ñawinchay yachachiypa kusikuyninkuna hinaspa sasachakuyninkunapas
Sasan mana pagasqalla allin yachachiqkunata tariyqa. Qallarinapaq yachachiy munaqkuna waqyasqa kanku pisqa p′unchay taller nisqaman. Chaypin willayku imaynatan yachaqasunchis, hinaspa patarakunata qospa qhawachiyku imaynatan yachachisunchis, (parlanchis imaraykun qallarinchis qheswa qelqakuna ñawinchayta chaymantaña castellanoq qelqankunata). Sapa tutañataq allinta atinankukama qheswata ñawinchanku qelqankupas. Chaymanta qhawachiyku imaynatan sapa qelqata yachachinchis chayta. Qhepatañataq kikinku ñawpaqman lloqsispa kaqllata yachachinku. Sapakama yachachiq lloqsiqtinku yachachiqninku sumaqta yanapanku ‘allinta ruwashanki’ nispa. Taller tukuqtin yaqapas llapanku atinkuña yachachiyta sapa qelqaq yachachiyninpi kaq ruwayninkunata.
Eleuterio iskay wayqenkunawan iskay kaq tallerpi karqanku; kunan payqa iglesianpi yachachishan. Clementewan Folorentinoñataq as tiempolla yachachispa pasarqanku Instituto Biblico nisqapi yachaqakuq. Clementeqa nisqa: ‘Kunan Diospa simin Qelqa ñawinchayta atispaña astawan allinta entiendeni ima nisqanta. Ñawpaqa castellanollamanta ñawinchaspay manan allintachu entiendeq kani’ nispa.
Mosoqmanta qhawana
Proverbios 16: 9-pi nin: “Runaqa sonqonpi imachus ruwananta yuyaykun, Señor Diostaqmi imaynan kananta unanchan.” Sapa sabado tardeta Maranata iglesiapi umalliqkuna huñunakuqku qheswa ñawinchayta yachaqaq. Paykunaqa yacharqankuña castellano ñawinchayta chaymi qosaywan kuska “transferencia” nisqa cartillawan yachachirayku imaraykuchus paykuna ‘misionerokuna’ kaspanku campoman rispa Diospa simin Qelqata sasachakuspa ñawinchaqku. Paykunamanta huknin waynallaraq Albino sutiyoq karqan.
Huk p′unchaytaq Seminarioq umalliqnin Albinota nisqa qheswaman t’ikrachinanpaq castellanopi qelqasqa kaq yachachikuykunata. Chaymi Albinoqa qelqaqkunapaq yachachisqayku tallerman hamurqan. Chaypitaq Albinoqa allin yuyayniyoq usqhaylla yachaqaq kasqanta rikuspay invitarqani huk tallerman. Chay karqan ñawinchay yachachiqkunapaq.


text:
José María Morelos
José María Teclo Morelos Pérez y Pavón, José María Morelos sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1765 watapi paqarisqa Valladolid, Michoacán llaqtapi – † 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1815 watapi paqarisqa Ecatepec llaqtapi) mishikunapas tayta kura wan awqaq pusaq.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José María Morelos.
- Biografía oficial
- Biografía
- La Independencia de México
- Las Campañas de Morelos


text:
Eloy Campos
Ángel Eloy Campos Clequesutiyuq runaqa, (* 31 ñiqin aymuray killapi 1942 watapi paqarisqa Ika llaqtapi, - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.
Mama llaqtapura participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eloy Campos.
- Kawsay qillqa Pedro Gonzalez


text:
Wp/qug/Qusqu
Wp > qug > Qusqu
Qusqu llaktaka (kastilla shimipi: Cusco, 12 pawkar killapi 1971 watakaman[1] Cuzco, qhichwa shimipi: Qusqu, QSHKS killkaypi: Qosqo) Perú mamallaktapi shuk llaktami kan, Qusqu suyupa uma llaktami kan. 2007 watapi, chay llaktapi 348,935 runami tiyarka[2].
Ñawpa pachapi Qusqu llaktaka Inkakunapa uma llaktami karka, chaypi hatun Inka kawsarka. Chaymanta kunan pachakaman Qusqu llaktaka hatun waka-pukarakunata charin, shina Saksaywaman, Kurikancha, shukkunapashmi. 1533 watapi, Francisco Pizarro paypa Españamanta awkakkunawan Qusqu llaktata hapirkami.
Ashtawan yachakunkapak[edit | edit source]
Maymanta surkushka[edit | edit source]
Hawa tinkikuna[edit | edit source]
- Municipalidad del Cusco (kastilla shimipi)
- Simana Santa - Qusqupi (qhichwa shimipi)


text:
Wolfgang Pauli
Wolfgang Pauli sutiyuq runaqa (25 ñiqin ayriway killapi 1900 watapi paqarisqa Wien llaqtapi - 15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1958 watapi wañusqa Zürich llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pachaykamay yachaqsi qarqan.
1945 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Wolfgang Joseph Pauli,; Maman Berta Camilla Schütz.
Ñawpa warmi: Käthe Margarethe Dëppner.
Alma mater: München Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wolfgang Pauli.


text:
Yoshimar Yotún
Víctor Yoshimar Yotún Flores sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin ayriway killapi 1990 watapi paqarisqa Kallaw llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytanː Víctor Yotún ; Mamanː María Julia Flores. [1]
Warmiː Alessandra Cordero.
Churiː (1).
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yoshimar Yotún.
- Soccerway
- Transfermarkt
- Malmo FF.


text:
Aykili munisipyu
Aykili munisipyu nisqaqa (kastilla simipi: Municipio de Aiquile) huk ñiqin munisipyu Narciso Campero pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Aykili llaqtam.
Kay llaqtap sutinqa aymara simim, "ukhupi".[1]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aykili munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [3]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puykukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ bicentenario.cochabamba.gob.bo
- ↑ www.ine.gov.bo
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)