text:
4 KAQ YACHACHIKUY
¿Pitaq Jesucristoqa?
1, 2. (1) ¿Niwaqchu ancha riqsisqa runapa sutinta yachasqallaykiwan allintaña payta riqsisqaykita? (2) ¿Imatam runakuna ninku Jesusmanta?
YAQAPASCHÁ yachanki ancha riqsisqa runakunapa sutinta. Ichaqa, ¿yachankichu chay runa imayna kasqanta? Manam. ¿Imanasqa? Sutinta yachaspaykipas manam yachawaqchu imayna runa kasqantaqa nitaq imayna kawsakusqantapas.
2 Yaqa 2.000 watakuna ñawpaqtam Jesusqa kay pachapi karqa, yaqapaschá paymantaqa uyarirqanki. Ichaqa, yaqa llapallan runakunam mana yachankuchu Jesusqa imayna runa kasqanta. Wakinkum ninku Jesusqa allin runa kasqanta. Wakinkuñataq Diosmanta willakuq kasqanta. Chaymantapas ninkum Jesusqa Dios kasqanta. Qamqa, ¿ima ninkitaq? (Qaway 12 kaq willakuyta).
3. ¿Imanasqam Jehova Diosta hinaspa churin Jesusta riqsinanchik?
3 Jesusmantaqa imam kaqtam yachanayki. ¿Imanasqa? Bibliam nin: “Wiñay kawsayqa kanqa sapallan chiqap Dios kasqaykita riqsiqkunapaqmi hinaspa kachamusqayki Jesucristotapas riqsiqkunapaqmi”, nispa (Juan 17:3). Jehova Diosmanta hinaspa churin Jesusmanta imam kaqta yachaspaykiqa, wiñay kawsaytam chaskinki (Juan 14:6). Chaymantapas Jesusmanta yachayqa kunanpas yanapasunkim. Paypa kawsasqanqa qatipakunapaqmi hinaspapas hukkunawan hawkalla kawsakunapaqmi yanapawanchik (Juan 13:34, 35). Punta kaq yachachikuypim yachamurqanchik Diosmanta. Kay yachachikuypim yachasunchik Jesusmanta bibliapa ima yachachisqanta.
“TARIRAMUNIKUM DIOSPA AKLLASQANTA”
4. ¿Ima ninantaq Mesias hinaspa Cristo rimaykunaqa?
4 Jesus manaraq nacechkaptinmi achka watakuna ñawpaqta, Jehova Diosqa palabranpi nirqaña Mesiasta utaq Cristota kay pachaman kachamunanmanta. Mesiasqa hebreo rimaypim, Cristoñataqmi griego rimaypi. Kay iskay rimaykunapa nisqanqa: “Diospa akllasqa runa”, ninanmi. Paymi yanapakunqa Diospa munaynin hamuq tiempopi ruwakunanpaq.
5. Jesuspa qatiqninkunaqa, ¿iskayrayarqakuchu Jesusqa Diospa akllasqan kasqanmanta?
5 Jesuspa qatiqninkunaqa manam iskayrayarqakuchu Jesusqa Diospa akllasqan kasqanmantaqa (Juan 1:41). Apostol Pedrom Jesusta nirqa: “Qamqa kanki [...] Cristom”, nispa (Mateo 16:16). Kunanmi ñuqanchikpas yachasunchik Jesusqa Diospa akllasqan kasqanmanta.
6. Diospa akllasqan runata riqsinanchikpaq, ¿imaynatam Diosqa yanapawanchik?
6 Jesus manaraq nacechkaptinmi achka watakuna ñawpaqta, Diosmanta willakuqkuna willakurqakuña akllasqa runata imaynata riqsinankupaq. ¿Imaynatam chayqa yanapanman karqa? Chayta entiendenapaq kaypi yuyaymanasun: Huk runam nisunkiman mana riqsisqayki runata achka runakunapa kasqanpi maskanaykipaq, chaypaqmi nisunki imayna kasqanta hinaspa imayna pachasqa kasqantapas. Chaynallataqmi Jehova Diospas willakuqninkunawan niwarqanchik chay akllasqan runa imakunata ruwananmanta hinaspa imakuna pasananmanta. Chaykunata qawaspankum, Diosta kusichiy munaq runakunaqa riqsiyta atinmanku Diospa akllasqan runataqa.
7. Willarimuy Jesusqa Diospa akllasqan kasqanmanta iskay willakuykunata.
7 Jesusmanta iskay willakuyta qawasun. 700 wata manaraq Jesus nacechkaptinmi, Diosmanta willakuq Miqueas qillqarqa Belen llaqtachapi Jesus nacenanmanta (Miqueas 5:2). Jesusqa chay llaqtapim nacerqa (Mateo 2:1, 3-9). Chaymantapas Danielmi paymanta qillqarqa 29 kaq watapi rikurimunanmanta (Daniel 9:25). Chayna nisqanpas cumplikurqam. * Kaypiqa iskay willakuykunallamantam Jesusmantaqa yacharunchik.
8, 9. Jesuspa bautizakusqanpi, ¿ima pasakusqanmi qawachin Jesusqa Diospa akllasqan kasqanta?
8 Jehova Diosqa sutillatam qawachirqa Jesusqa paypa akllasqan kasqanta. Bautizaq Juantam Diosqa yanaparqa akllasqa runata riqsinanpaq. 29 kaq watapim Jesusqa Jordan mayuman rirqa Juanwan bautizachikunanpaq. Bibliam nin ima pasakusqanta: ‘Jesus yakumanta chaylla lluqsiruptinmi hanaq pacha kicharikuykuptin rikururqa Diospa espiritun paloma hina payman uraykamuchkaqta. Chaymantapas hanaq pachamantam nimurqa: “Paymi churiy, paytam kuyani hinaspapas chaskinim”’, nispa (Mateo 3:16, 17). Juanqa chaykunata uyarisqanwan hinaspa rikusqanwanmi manaña iskayrayarqachu Jesusqa Diospa akllasqan kasqanmanta (Juan 1:32-34). Chay punchawmi Jehova Diosqa chuya espiritunta Jesusman qurqa. Chaymantapacham Jesusqa Diospa akllasqanña karqa. Paytam Diosqa akllarqa kamachiq kananpaq (Salmo 2:6; Isaias 55:4).
9 Bibliapa willakusqankuna hinaspa Jehova Diospa rimasqanwan ruwasqanmi qawachin Jesusqa akllasqa runa kasqanta. Ichaqa, ¿maymantam Jesusqa hamurqa? ¿Imayna runataq karqa? Qawasun imatam biblia yachachin.
¿MAYMANTAM JESUSQA HAMURQA?
10. ¿Maypim Jesus yacharqa manaraq kay pachaman hamuchkaspan?
10 Bibliam yachachiwanchik manaraq kay pachaman hamuchkaspan Jesusqa hanaq pachapi yachasqanmanta. Diosmanta willakuq Miqueasmi nirqa ñawpaqmantaraq Diospa akllasqan runa kasqanmanta (Miqueas 5:2). Kikin Jesuspas achka kutipim nirqa manaraq runa hina nacechkaspan hanaq pachapi kawsasqanmanta (qaway Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Jesusqa hanaq pachapim Jehova Dioswan kusisqa kawsarqa.
11. ¿Imanasqam Jehova Diosqa churin Jesusta anchata kuyan?
11 Jehova Diosqa anchatam Jesustaqa kuyan. ¿Imanasqa? Jesusta imamantapas puntata unanchasqanraykum (Colosenses 1:15). * Jesusqa Diospa ‘sapallan churinmi’, paytaqa Jehova Diosmi mana pipa yanapakuyninwan unancharqa (Juan 3:16). Chaymantapas Jesusllam Jehova Diosta yanaparqa tukuy imakuna unanchaypi (Colosenses 1:16). Jesusllatataqmi “palabrawan” sutichanku. ¿Imanasqa? Jehova Diosmi payta kamachirqa angelkunaman hinaspa runakunaman willakuyta apananpaq (Juan 1:14).
12. Jehova Dioswan Jesusqa, ¿hina kaqllachu kanku? ¿Imanasqa?
12 Wakin runakunam ninku Dioswan Jesusqa hina kaqlla kasqankuta, ichaqa manam chaynatachu bibliaqa yachachin (qaway 14 kaq willakuyta). Bibliaqa Jesus unanchasqa kasqanmantam yachachin. Jehova Diosmi ichaqa haykapipas karqaña. Paymi tukuy imata unancharqa (Salmo 90:2). Bibliam nin taytaqa churinmanta aswan atiyniyuq kasqanta. Jesusqa manam haykapipas nirqachu taytanmanta aswan atiyniyuq kasqantaqa (qaway Juan 14:28; 1 Corintios 11:3). Jehova Diosllam ‘tukuy atiyniyuqqa’ (Genesis 17:1). Pay hinaqa manam pipas kanchu.
13. ¿Imanasqam bibliaqa nin Jesusqa ‘Diospa rikchaynin’ kasqanta?
13 Bibliam nin Jesusqa ‘Diospa rikchaynin’ kasqanmanta. ¿Imanasqa? Taytanpa imayna kasqanta allintapuni qatipakusqanraykum (Colosenses 1:15). Manaraq kay pachatawan hanaq pachata unanchachkaspankum, Jehova Dioswan Jesusqa wara-waranqantin watakuna kuska llamkarqaku. Achka watakuna kuska llamkasqankuraykuchá anchata kuyanakurqaku (Juan 3:35; 14:31).
14. ¿Imaynatam Jesusqa runa hina nacerqa?
14 Jesusqa hanaq pachata saqispanmi kay pachaman hamurqa. Ichaqa, ¿imaynatam runa hina nacerqa? Jehova Diosmi atiyninwan Mariapa wiksanman hinaykurqa. Chaymi Jesusqa Diospa churin kasqanrayku mana pantaq nacerqa (Lucas 1:30-35).
¿IMAYNA RUNATAQ JESUSQA KARQA?
15. ¿Imata ruwaspam Jehova Diosta astawan riqsiwaq?
15 Jesusmi nirqa: “Ñuqata rikuwaqniyqa taytaytapas rikurunñam”, nispa (Juan 14:9). Jesusqa allintapunim taytantaqa qatipakurqa, chaymi Jesusmanta yachaspaykiqa astawan Jehova Diosta riqsinki. Mateo, Marcos, Lucas hinaspa Juan sutiyuq qillqakunata ñawinchaspaykim Jesusmanta astawan yachanki.
16. (1) ¿Imamantam Jesusqa yachachirqa? (2) ¿Pimantam Jesusqa tukuy imata yacharqa?
16 Achka runakunam Jesusta nirqaku: “Yachachikuq”, nispa (Juan 1:38; 13:13). Jesusqa ‘Diospa munaychakuyninmanta sumaq willakuytam’ yachachirqa. Hanaq pachamanta kamachimuspanmi Jesusqa taytanta kasukuq runakunata bendecinqa (Mateo 4:23). Jesusqa Jehova Diosmantam tukuy imata yacharqa. Chaymi kaynata nirqa: “Ñuqapa yachachisqayqa manam kikiypachu aswanqa kachamuwaqniypam”, nispan (Juan 7:16). Diospa munaychakuyninmanta sumaq willakuyta lliw runakuna yachanankutam Diosqa munan, chaytam Jesusqa allintapuni yacharqa.
17. (1) ¿Maykunapim Jesusqa yachachirqa? (2) ¿Imanasqam Jesusqa anchata kallpanchakurqa runakunaman yachachinanpaq?
17 ¿Maykunapim Jesusqa yachachirqa? May runakunapa kasqanpim. Yachachirqam chakrapi, llaqtakunapi, llaqtachakunapi, plazakunapi, yupaychana wasikunapi hinaspa wasin-wasinpas. Manam runakuna payman hamunankutachu suyarqa, aswanqa paymi rirqa runakunata maskaq (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). Jesusqa anchatam tiempochakurqa hinaspa kallpanchakurqa runakunaman yachachinanpaq. Chaytaqa ruwarqa Diospa munaynin kasqanraykum, payqa taytantam haykapipas kasukurqa (Juan 8:28, 29). Yachachirqataqmi runakunata llakipayasqanrayku (qaway Mateo 9:35, 36). Jesusqa qawarqam religionpi punta apaqkuna Diosmanta hinaspa munaychakuyninmanta mana imam kaqta yachachisqankuta. Chaymi Jesusqa lliw runakunaman Diospa munaychakuyninmanta yachachiyta munarqa.
18. ¿Jesuspa imayna kasqantam qatipakuyta munanki?
18 Jesusqa anchatam runakunataqa kuyarqa. Kuyakuq kaptinmi runakunaqa paywan rimayta munaqku. Warmachakunapas paywan kuska kaytam munaqku (Marcos 10:13-16). Jesusqa allin kaqtam haykapipas ruwarqa, chaymi mana allinkunata chiqnin (Mateo 21:12, 13). Jesuspa tiemponpiqa manam warmikunataqa respetaqkuchu nitaq kuyaqkuchu. Jesusmi ichaqa warmikunata respetarqa hinaspa kuyarqa (Juan 4:9, 27). Chaymantapas Jesusqa mana hatun tukuqmi karqa. Huk kutipim apostolninkunapa chakinta mayllarqa. Chaytaqa sirvientekunallam ruwaqku (Juan 13:2-5, 12-17).
19. (1) ¿Imatam Jesusqa ruwarqa leprawan unquq runata? (2) ¿Imatam chayqa Jesusmanta yachachiwanchik?
19 Jesusqa yacharqam runakunapa llakinkunata, chaymi yanaparqa. Payqa Diospa qusqan atiyninwanmi runakunata sanoyachirqa (Mateo 14:14). Leprawan unquq runam Jesusman asuykuspan nirqa: “¡Señorlláy, munaspaykiqa sanoyaykachillawayá!”, nispa. Chay runapa ñakarisqanta qawaspanmi Jesusqa llumpayta llakikurqa. Chaymi llakipayarikuspan “makinta haywariykurqa, hinaspanmi llachpaykuspan nirqa: ‘Munanim sanoyanaykita, allinyayñayá’”, nispa. Hinaptinmi lepra unquynin chaylla chinkaruptin sanoyarurqa (Marcos 1:40-42). ¡Mayna kusisqachá chay runaqa tarikurqa!
JESUSQA DIOSMAN SUNQUM KARQA
20, 21. ¿Imanasqam Jesusqa qatipakunapaq hina?
20 Jesusqa imaña kaptinpas hinaspa chiqniqnin runakuna imataña ruwaptinkupas Diosman sunqum karqa. Satanas tentaptinpas manam Diostaqa qipancharqachu (Mateo 4:1-11). Chaymantapas wakin ayllunkunaqa manam creerqakuchu Jesusqa Diospa akllasqan kasqantaqa hinaspapas nirqakum locoyarusqanta. Chaywanpas Jesusqa hinallam Jehova Diosta kasukurqa (Marcos 3:21). Chiqniqnin runakuna llumpayta ñakarichiptinkupas, Jesusqa manam kutipakurqachu, aswanqa Diosman sunqum karqa (1 Pedro 2:21-23).
21 Jesusqa Diosman sunqum karqa, llumpayta ñakarichispa wañuchiptinkupas (qaway Filipenses 2:8). ¿Imakunatam Jesusqa wañusqan punchawpi aguantarqa? Paytam presocharurqaku, Diosta kamisqanmanta tumparqaku, wañuchisqa kananpaqmi mana allin juezkuna tantearurqaku, Jesusmantam runakuna asikurqaku, soldadokunam ñakarichirqaku hinaspa clavowan qirupi takarurqaku. Jesusqa wañukunanpaqña kachkaspanmi qaparispan nirqa: “¡Ñam ruwasqaña!”, nispa (Juan 19:30). Wañukusqanmanta kimsa punchaw pasaruptinmi, Jehova Diosqa kawsarirachirqa espiritu cuerpoyuqtaña (1 Pedro 3:18). Semanakuna pasaruptinmi Jesusqa hanaq pachaman kutispan, “Diospa alliqninpi tiyaykurqa” hinaspam suyarqa kamachiq kananpaq taytan churanankama (Hebreos 10:12, 13).
22. Jesucristo tukuy imapi Diosman sunqu kasqanrayku, ¿imatam chaskisunchik?
22 Jesusqa tukuy imapim Diosman sunqu karqa, chayraykum kay allpa pachapi wiñaypaq kawsakuyta atisunchik. Chaytam Jehova Diosqa qallariymantapacha munarqa. Qatiqnin yachachikuypim yachasunchik Jesuspa wañukusqanwan imakuna ruway atikusqanmanta.
^ par. 7 Kay willakuy imayna cumplikusqanmanta astawan yachayta munaspaykiqa, qaway 13 kaq willakuyta.
^ par. 11 Jehova Diosqa unanchaqninchik kasqanraykum taytanchik (Isaias 64:8). Jesusqa Diospa churinmi, unanchasqa kasqanrayku. Angelkunata hinaspa Adantapas “Diospa churin” nispam bibliaqa sutichan (Job 1:6; Lucas 3:38).


c: text/html

text:
Piikaa pi pi pi Kachu chu Pika ka pi-kaaa-chu, pi-ka-chu, pika-pi pi Pi-i pikachu piikaa pi kachu. Pikachu Pika Pi chuuuu kaa pi-iPika piikachu pika-pi-kachu-pipi pikachu pikachu, Chuuu KaPi chuuu Ka Pi-pi-kaaa-chuPi pi Ka pikaa pika-chu chu pika-chu "chuuuu Pi pii pi-pika-pika". Ka Ka ChuPipi Chu Pika, Chuuu pikachu chu Pi-piii-pikaa pikapi chuchu Chuu-pika-pika ka chupi; Chu kaa Pika-pika pi pika-chu piikachu-pi Pi-kaaa-chu (Pi) Ka pikachu pi chu chuPi kachukachu, Piikaa pi pikaa pikachu-kaa pi-ka-chu (Pi) ka Pikaa. pi-piikachu-pipi, pi pikachu Pi piikaa chu pi-pika-chu pi Chu Pikapi-pikaPi pika-pika-pi pi pikachu Ka Pi-ka-chu-pikachu kapika pi "pikaa Ka pi Piii-chuuu-kaa".
chuuuu pikaa Chu ka chuuuu Chuuu ka pika-pika-pika-chu; ka kachu-pipi chu-pika-pika pii Pikaapi chu pi Pi-piikachu pika-pika-pi-piikachu. pi Pika-pika-kaapi, pika-pika Chuu-piikachu kachu pi pipi:
- - Chu Pika-pika Chu-pika-pi Pikapipi, pi-ka-chu chu Pi-pi-ka-chu Pipi Ka kaa Pikapi Pi Chupi.
- - Ka Pikapi, pika-pika kachu, pi-i ka Kaa-pika-pi Pi pi pika-chu piikachu piikaa.
- - pika-pika-chu-pi chu Pikachu Ka chu piikaa ka kachu kaaa, Piii Pika-pi pi pika-pi-pii pi pii pika-pika.
- - kaa Pika-pika-pi-i, Chu-chuuuu-ka kaa Pikaa pi Piii ka chu, kaaa, Piika Pi kachu Kachu-piika. pika-pi pi chu pikachupi pi-i kaa kaPikachu, Piikaa-pikachu chuuuu chu Pika-pika.
- - Pikachu kaa Pii Pi-ka-chu pi-ka-chuChuu.
- - chuuu pipi pi pipi Pi-pika-pika Kapi Pikachu piiiPi Pikachu-pi-pi, pi-i pii Piikachu chu Pi Chuuuu.
- - Pi chuu Pikapi chu pikachu chuuuuPiPi; Chuuu pi-kaaa-chu kachu & chuuu-piikachu.
- - Pi Pipi, Ka Pika-pika-pika kaaa Pi-pikachu ka pi-ka-chu pikachu.
- - pii Ka pika-pika-pikapi Pika-pi-pipi pi-i chu kaa-kaa-pi-i-pikachupi ka Pi-i pi-kaaa-chu pi-pika-pika. pika-chu pi-kaaa-chu kaa-pika-pika-pi chuuuu-kachu.
- - Ka Pi Pi Chuuu chu kaaa, Piika pi pi-i pi kachu ka chuu chu Pi pikachu chuu Pii pikapi Kachu pipi.
- - pi ka pikachu pii PiChuuu Piika-kaaa, kaa-piikachu piikachu ka Pi Pikapi piikaa kachu chu pi-kaaa-chu, pikachu.
- pikapi-piikachu Piikapiikaa ka piikaapi pi-iPika-pi: pi-kaaa-chu pikaa pi-kaaa-chu-chuupiika. pii-ka-pi-piikachu pi-ka-chu Chuu-pika-chu ka pika-pika chuu Pikachu PikachuPi chuchuuuu kaa Piikaa pi pika-pi chu-pika-pika pi Pikaa pi-piikachu-kachu Ka pi piikachu pi ka Piika ka kaa-piikaa-pii kaa, Ka pi-kaaa-chu, pi-i pipi pi-i-pika-chu ka pikachu pikachu chu pika-pi-pika-chu-pi pi kaa pika-pika ka pikachu chu pikaa pi piika-kaaa-kapi. Pi Pika-pi pika-chu kachupiika pi ka kachu. pika-pi pii pika-chu-pi-i Pi-i Chu pii Chu Pikachu pi-ichuuu Pi pika-pika pi pikachu-pi, pi Pika-chu pikapi chuuuu-kaa kaaa Pi kaaapi Chu pika-chu-kachu chu Piikaa pika-pika Pi Pipi Ka pi-kaaa-chuPi.
- ka-pika-chu pika-pika.
- pikapi Chu pika-piPi pikachu (Pikachu pi "kachu ka chu pikachu" pi chu Pi-ka-chu Chu Pi-kaaa-chu; kachu Ka pika-pika Pika Pi Pi piikaapi. pi-chuu-pikaa-pi chu ka pika-pi pi Pika-pika-pi.)
- pi-kachu-pikaa Pi pika-pika Pipikapi (Pika-pi ka Pika-chu-chupi Pi pi-ka-chu chupikapi pi pika-chuPipi pika-chu ka chu chuuuu Chuuu).
- pikapi.
- piikachu chu pikachu-pii pi pipikapi pi-i-pi-pika-chu.
- chu-pikapi-kachu-pi chu ka-chuuu-kachu-pi-pi pi chuuuuchuuu, chu-pikachu-ka-chu chu pika-pi-kaa Chu pikapi pi Chu ka Kaaa chu-pikachu. piikaapi kaa ka piikachu chu Pikachu chu Chu piii-kachu chu Chuuu.
- pi-kaaa-chu Chu pikaa-chuupi Chu pika-pi chu-pi-pika-chu-pichuuu (pii chuuuu-chu pi pikachu pipikapi)
- Pika-chu Kaa pi-ka-chu, Pikachu pii pi pika-pikapi pii Pika-pi.
- Pika-pi pi Piika: Pi-pika-pika Ka chu Pika-pi pi-i piikaapi ka Pika pika-chu pi Chuu pi-kaaa-chu-pi.
- Pikachu-kaaa kaapikaa Kaa chuuu.
- Chuuuu-pi-i Pikaa-pika-pi Piiikachu.
- pi-kaaa-chu-pi-ka.
- Pika-chu pikachu.
- pipipi pipi Pi-pika-pika Pi Pika-pika ka piikachupi.
- pi-ka-chu chuu.
- chuupi pi Kaaa-kachu-chu chu Pi Pipi Kachu: pika-pi Chu piikaa-piikaa pika-chu kaa pi kaa -pi chuu Pika-pika pi piikaa- pipi Ka Chuuu-kaaa-pi chupiikaa pi chu Ka-pika-pi-kaaa, kachu pi-kaaa-chu pi Pi-kaaa-chu Pi chu-piikaa kaa pi pikachu chu Chuupi pi Pikachupi pi-ipikachu Pi Chuuupi ka chu chuuuu pikaa -Pi pikapipi ka ka pipi Chuu. pi-i piika, Ka pipi Pi-ka-chu, ka Piikachu Pikachu ka pika-pika (pikachu-chu pi piikaa-chu), Pikaapi chuuuu-kachu Pikaa-pikachu Piikachu pi-i pika-pika Chu Kachu-pikaa pikaa-kachu pi chu pikaa-chuuuu-pi-chu Pi Pi-kaaa-chu-ka.
- pi-kaaa-chu pikapi Kachu Pi.
- pikapi-chuuupikapi. Kaaa-kaaa-pikaa ChuChuuuu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
8 CAPÍTULO
Espiritukunaqa atiyniyoqmi kanku
¿YACHARANKICHU espiritukuna runakunamanta aswan atiyniyoq kasqankuta? ¿Pikunan paykuna?... Jujninmi Jehová Dios. Wawan Jesusri, ¿noqanchismanta aswan atiyniyoqchu?... Arí, paypas atiyniyoqmi.
Jesusqa Dioswanmi janaq pachapi tiyaran. Juj espíritu otaq angelmi karan. Ichaqa, ¿payllatachu Dios kamaran icha kanchu juj angelkunapas?... Arí, kanmi. Diosqa waranqanpin angelkunata kamaran. Chay angelkunapas noqanchismanta aswan atiyniyoqmi kanku (Hebreos 1:13, 14; Daniel 7:10).
¿Yuyashankichu Mariawan rimaq angelpa sutinta?... Sutinqa Gabrielmi. Paymi Mariaman willaran Jesuspa maman kananta. Jehová Diosqa milagrota ruwaspan Mariaq wijsanman Jesusta churaran. Chaymi Jesusqa kay allpapi naceran (Lucas 1:26, 27).
¿Cheqaqtachu Jesús janaq pachapi Jehová Dioswan tiyaran?... Arí, Jesuspunin chaytaqa willakuran. ¿Imaynapin pay chayta yacharan? Wawallaraq kashaqtinmi maman willanman karan ángel Gabrielpa nisqanta. Jinaspapas José kikinchá willaran papanqa Jehová Dios kasqanta.
Jehová Diospunin Jesús bautizakushaqtin janaq pachamanta nimuran: “Kaymi Churiyqa”, nispa (Mateo 3:17). Jesuspas manaraq wañupushaspan papanta niran: ‘Yayáy, ladoykiman apawaspa jatunchaway, manaraq kay pachapi runakuna kashaqtin jatunchasqa kasqay jatunchaywan’, nispa (Juan 17:5). Chaypin Jesusqa papanta valekusharan janaq pachaman apapunanpaq. ¿Atinmanchu janaq pachaman kutipuyta?... Arí, chaypaqqa papanmi yapamanta espíritu cuerpota qonan karan.
Ichaqa, ¿llapallankuchu allin angelkuna kanku?... Qallariypiqa llapallankun allin angelkuna karanku. Jehová Diosqa allin angelkuna kanankupaqmi kamaran. Ichaqa juj p’unchaymi juj ángel millayman tukupuran. ¿Imaynapin chay sucederan?
Chaypaq yuyarisun Adán Evaq tiemponpi sucedesqanta. Wakin runakunan ninku: “Paykunamanta willakuyqa cuentollan”, nispa. Ichaqa Jesuspunin paykunamantaqa willaran.
Jehová Diosmi Adanpaq Evapaq juj sumaq paraisota ruwapuran, chay paraisoq sutinmi karan Edén huerta. Chaypin paykunapas familiankupas wiñaypaq tiyananku karan. Ichaqa chhaynata tiyanankupaqqa Diospa kamachisqantan kasukunanku karan. ¿Imatan Dios kamachiran? Chayta kunan yuyarisun.
Jehová Diosmi niran juj sach’aq frutanta ama mijunankupaq. Niranmi: ‘Chayta mijunkichis chayqa, wañunkichismi’, nispa (Génesis 2:17). ¿Imaraykun Dios chayta kamachiran?...
Kasukuq kayta yachanankupaqmi. Diosta kasukuyqa ancha importanten. Chaymi Adanpas Evapas kasukuq kasqankuta rikuchinanku karan. Chaypin rikuchinkuman Dios munakusqankuta reyta jina rikusqankutapas. Chayta ruwaspaqa paraisopin wiñaypaq tiyankuman karan. Chay sach’aq frutanta mijuspari, ¿imatan rikuchinkuman?...
Arí, mana agradecekuq kasqankutan. Qanri, ¿imatan ruwawaq karan chaypi kaspa?... Adanpas Evapas qallariypiqa Diostan kasukuranku. Ichaqa juj angelmi Evata engañaran, chaymi payqa Jehová Diosta mana kasukuranchu. ¿Pin karan chay ángel?...
Evataqa juj mach’aqwaymi rimaykuran. Ichaqa mach’aqwaykunaqa manan rimankuchu ¿riki?... Bueno, manan mach’aqwaychu rimasharan, juj angelmi rimasharan. Payqa Dios jinan kayta munaran. Munaranmi Adanpas Evapas adorananta paypa munasqanta ruwanankutapas.
Chay angelmi Evata mana allinkunata piensachiran. Niranmi: ‘Diosqa manan cheqaq kaqtachu willasunkichis. Chay frutata mijuspaqa manan wañunkichischu. Aswanmi Dios jina yachayniyoq kapunkichis’, nispa. Chaypi kaspa, ¿creewaqchu karan chay angelpa nisqanta?...
Chay angelta creespan Evaqa chay frutata mijuran. Chay qhepamantaq qosanman qoran. Adanqa manan creeranchu chay angelpa nisqanta. Ichaqa esposanmanta mana t’aqakunanraykun paypas chay frutata mijuran, chhaynapin Diosta mana kasukuranchu (Génesis 3:1-6; 1 Timoteo 2:14).
¿Iman chay qhepaman pasaran?... Arí, juchayoq runamanmi tukupuranku, chaymi qhepamanqa machuyaspa wañupuranku. Wawankupas juchayoqmi naceran, chaymi paykunapas machuyaspa wañupuranku. Diosqa cheqaqllatan rimaran. Chaymi Diosta kasukunanchis (Romanos 5:12). ¿Yachankichu chay millay angelpa sutinta? Sutinqa Satanás nisqan, pay jina millayman tukupuq angelkunatataq nikun supaykuna nispa (Santiago 2:19; Apocalipsis 12:9).
¿Imaraykun chay ángel millayman tukupuran?... Dios jina kayta munaspan. Chaymi payqa munaran Adanpas, Evapas, wawankunapas adoranankuta. Kunanpas manan munanchu Dios kasukunanchista. Chaymi mana allinkuna piensananchista munan (Santiago 1:13-15).
Satanasqa khaynatan nin: “Manan pipas Diostaqa munakunchu. Runaqa manan tukuy sonqomantachu Diosta kasukun. Ima sasachakuypipas tarikuspaqa manan Diosta kasukunqakuchu”, nispa. ¿Cheqaqchu chay nisqan? ¿Cheqaqtachu qanpas noqapas Diosta mana munakunchis?
Jesusmi niran Satanás llulla kasqanta. Jesusqa tukuypin Diosta kasukuran. Sasachakuykunapiña tarikuspapas jujkunaña jark’aqtinpas kasukuranmi. Jesusqa wañupunankaman kasukuran. Chaypin rikuchiran papanta tukuy sonqowan munakusqanta, Satanás llulla kasqantapas. Chaymi Jehová Diosqa Jesusta wañusqanmanta kausarichiran manaña jayk’aqpas wañunanpaq.
Chhaynaqa, ¿pin enemigonchis?... Arí, Satanasmi. ¿Rikusunmanchu payta?... Manan ¿riki? Payqa runakunamanta aswan atiyniyoqmi. Ichaqa, ¿pin Satanasmanta aswan atiyniyoq?... ¡Arí, Jehová Diosmi! Paymi Satanasmanta cuidawasun.
Biblian nin Jehová Diosllata adorana kasqanta, chaypaq leesun Deuteronomio 30:19, 20; Josué 24:14, 15; Proverbios 27:11; Mateo 4:10.


text:
Kimsantin Dyus
Kimsantin Dyus nisqaqa (grigu simipi: AYίa Tpιάδa, latin simipi: Trinitas, chaymanta kastilla simipi: Trinidad) kristiyanu iñiypi kimsantin hina Dyusmi, huklla Dyus kaspapas:
- Yaya Dyusqa hanaq pachapi kamaqmi.
- Jesu Kristuqa Dyuspa churinmi. Iñiqnin runakunata huchankumanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq kikinpa kawsanta Kruspi qurqan.
- Ch'uya Ispirituqa (Ispiritu Santu) iñiq runakunata pusanmi.
Dyuspa Simin Qillqa chay "Kimsantin Dyus" yuyaymantaqa manam willanchu, ichtaq huklla kutim chay kimsa dyuspa kayninkunata Yaya, Dyus, Ispiritu nisqakunata nin: Mathiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa (Mathiyu 28:19 ). Chayrayku kunankunapas musuq iñiqkunata Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpim bawtisanku.
Kristiyanu Duktrina nisqaqa kaytam nin: Astawanraq yachay, churi, kay qhapaq Dyus kristiyanukunap much'asqaykum, Dyus Yaya, Dyus Churi, Dyus Ispiritu Santu, kimsa persona kaspapas manam kimsa Dyuschu. Huk Dyusllam. Kay kimsantin persona Yaya Churi Ispiritu Santu kimsa kaspapas huk kayniyuqllam, huk Dyusllam. Kay qhapaq Dyusllam chiqanpuni Dyusqa. Manam huk huk Dyusqa kanchu. Machuykichikkunap Dyusta hina much'asqan wak'ankunaqa llulla supaymi. Manam chayqankunaqa Dyuschu. Kaytawanpas yachaytaq. Kay qhapaq Dyuspa Churin Jesu Kristu sutiyuqmi wiñay Wirhin Santa Mariyap wiksanpi runa tukurqan, paymantataq paqarimurqan.
Kimsantin Dyustaqa Kimsantin Dyus raymipim phistanku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Doctrina Christiana y catecismo para instruccion de los Indios, y de las demas personas, que han de ser enseñadas en nuestra sancta Fé. Con un confessionario, y otras cosas necessarias para los que doctrinan, que se contiene en la pagina siguiente. Compuesto por Auctoridad del Concilio Prouincial, que se celebro en la Ciudad de los Reyes, el año de 1583. Y por la misma traducida en las dos lenguas generales, de este Reyno, Quichua y Aymara.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kimsantin Dyus.
- Gerald Taylor: La Platica Breve de la Doctrina Christiana (1584)


text:
¿Imatata Bibliapica nin?
¿Ima horapash cai Alpapica tucuicunapa ali causai tiangacha?
¿Imatata nipanguiman?
Ari
Na
Na yachapanichu
Bibliapica ninmi
Jehová Dioslla, “llaquichi tucushpa causajujta can ricushpa mitsanatapash yachanimi. Imagupash illajcuna japinatallata cunatapash yachanimi” (Salmo 140:12). Diospa Reinollami cai Alpapi tucuicunaman ali causaita apamunga.
¿Imatata Bibliapica ashtahuan nin?
Yangamanda shujcunata llaquichijcunataca Taita Diosca tucuchingami (Eclesiastés 5:8).
Taita Diosllami imatapash cashcatapacha rurashpa, casilla ali causaita gentecunaman caranga (Isaías 32:16-18).
¿Taita Diosca gentecunata agllashpallachu ali tratan?
Huaquin gentecunaca crinmi Taita Diosca huaquingunataca bendicianmi, cutin shujcunataca castiganmi nishpa. Cutin caishuj gentecunaca ninmi, tucuitami igual tratan nishpa. ¿Imatata nipanguiman?
Bibliapica ninmi
“Taita Diosca, na pitapash ñavita ricushpalla chasquinllu. Maijan llactapi cashpapash, paita manllashpa, imatapash cashcatapacha rurajtami, Diosca alicachin” (Hechos 10:34, 35). Taita Diospaca tucuilla gentecunami igual can.
¿Imatata Bibliapica ashtahuan nin?
Bibliaca ‘tucui llactacunapi causajcunapa, aillucunapa, shuj rimaita parlajcunapa, shuj shuj gentecunapapashmi’ ali villaicunata charin (Revelación [Apocalipsis] 14:6).


text:
15 KAQ YACHATSIKÏ
¿Ima rurëchötaq anciänukuna congregacionchö yanapakuyan?
Jehoväpa testïgunkunachöqa päguta chaskir-raq yachatsikoqkuna manam kayantsu. Punta cristiänukunapa tiempunchönöllam anciänukunata akrayan ‘Jesusman creyicoqcunata cuidayänampaq’ (Hëchus 20:28). Diospa kaqchö kë poqu cristiänukunam congregacionchö kaqkunata yachatsiyan y cuidayan, tsëmi Biblia pëkunapaq kënö nin: “Pecunata alli boluntaniquicunawan ricayë. Peru ama pipis mandayäshuptiquillaqa, tseno rurayëtsu; sinoqa Diosnintsic munashqanno ganas ganaslla rurayë, qellepaq mana erayashpa [locuyashpa]” (1 Pëdru 5:1-3). ¿Imanötaq yanapayäman?
Cuidayäman y yanapayämanmi. Anciänukunaqa congregacionchö kaqkunatam yachatsiyäman y Diospa kaqchö alli kayänäpaqmi cuidayäman. Tsë carguta Dios qonqanta musyarmi pëkunaqa congregacionchö kaqkunata dominayämantsu, mas bienqa kushishqa y alli kayänäpaqmi yanapayäman (2 Corintios 1:24). Imanömi juk mitsikoq üshankunata cuidar llapanta yupashqata katsin, tsënö kaqllam anciänukunapis congregacionchö kaqkunata llapäta cuidayäman (Proverbius 27:23).
Diospa munëninta rurayänäpaqmi yanapayäman. Llapan semänakunam anciänukunaqa reunionkunachö yachatsikayämun Diospa kaqchö alli kayänäpaq (Hëchus 15:32). Jina pëkunaqa yachatsikoq yarquyänäpaqmi yanapayäman, noqakunawanmi yachatsikoq ëwayan y imanöpis yachatsikuyänäpaqmi tukïnöpa yachatsiyäman.
Cada ünutam yanapayäman. Diospa kaqchö alli kayänäta munarmi anciänukunaqa wayïkunaman watukayäman y Yachatsikuyänan Wayichöpis noqakunawanmi parlayan. Bibliawanmi imëka problëmapa pasayaptï yanapayäman y shoqayäman (Santiägu 5:14, 15).
Jina congregacionchö allipa yanapakurpis kë anciänukunaqa llapannömi trabajayan, familiankunata cuidayan y atiendiyan. Tsëmi kë alli yanapakoq cristiänukunataqa tukïnöpa respetanantsik (1 Tesalonicenses 5:12, 13).
¿Congregacionchö anciänukunaqa imakunatataq rurayan?
¿Imanötaq cada ünuta yanapayäman?


text:
Introducción
Diosca shuj yaya shinami ñucanchijtaca c’uyan 1 Pedro 5:6, 7
Ñucanchijta rurashcamantami Diosca ñucanchij Yaya can. Shuj alli yayaca preocuparishpami huahuacuna alli causachun yachachin. Diospish ñucanchijmanta preocuparinmi. Chaimantami, tucui gentecunaman imashina alli causana cashcata yachachicun.
Diosca esperanzata cuj, cushichij alli yuyaicunatami yachachin.
Paita uyajpica, Diosca alli ñanta pushasha, cuidasha, ayudasha ninmi.
Huiñai causaitapish cusha ninmi.
Paita uyajpica, Diosca causaita cushpa catingami Isaías 55:3
Ashtahuan yachangapaj
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
¿Diosca ima shutitaj can?
Mandaj, Tucuita ruraj, Tucuita rurai tucuj nishpami Diostaca rijsinchij. Shinapish Diosca shuj shutitami charin. Chai shutica 7.000 yalli cutinmi Bibliapi ricurin.
DIOS CUSHCA ALLI HUILLAICUNA
Diosca ¿pitaj can?
¿Diosca ima shutitaj can? ¿Diosca ñucanchijmanta preocuparinchu?


text:
Imaqtin kamakun Apukuna yawar masikumanta?
Sinch’i paktachayta qunapaq, yawarmasimanta maqanakuypaq. Política de Gobierno nisqa ukhupi rikukun paktachaykuna musuqyaspa.
Sinch’iyasqa junt’awikuna yupaychasqa wallpachakunanpaq kanku:
Jurisdicción nisqa ukhupi yawar masi imakunasninta sumaqmanta qhawaykunanpaq.
Sapa chiqakunaman jaywana qhawarichiykunata allinmanta panpachanapaq yanapaywan. Purichispa phakik ch’uwanchaykunata uyñinakuypi.
Yawar masikunaqta tukuy ch’anpayninta qhawana, tukuyimakunata yupaychaspa; Chaypaqqa Apu yupan sumaq sinch’i qawarichiyniyuq, tantay qutu yachayniyuqmanta.
Takyachiy Apu sinch’i riqsiyniyuq, chiqan pachamanta imakuna riqsisqanmanta
Ruway ñan rimaykunata, llawchhu sankhulla kananpaq.
Sumaq usqhayta paktachan yawar masi kunapaqqa.
Allinchay yaykunapaq yapaykuna paktachayta.
Imakunata panpachanku Apukuna yawarmasimanta?
- Churichakuyta.
- Usphi sullk’a wawakunata suymanta urqunapaq.
- Usphikunata Apukunamanta sawasqa tiyakuqkunapaq.
- Yawar masi imakunasninta nikun, wasi maypichus tiyanku chayta mana ranqhasqachu kananpaq manusqa mayqinninmantapis kachun.
- Wawa uywana.
- Unqusqa rikukuptin mana imakunasninta qhaway atiqtin.
- Chayqi Allin kawsayta chiqamanta wawakunanwan apananpaq.
- Mana sawakuy munaqtin.
- Sawasqamanta jalkhay.
- Qillqachiymanta mana tayta kaptin.
- Jallch’aykuna: Apumanta mañana warawananpaq, pichus jallch’anapaq sullk’a wawakunamanta tayta, mamakuna wañuqtin.
- Juchallikuy sullk’a wawakunaman.
- Ch’anqay wawakunaman.
- Tupu jark’aykuna wawakunapaq , ch’anqaykuna, lluquykuna, wikch’uykuna kaptin.
- Sawayta chinkachiy.
- Tayta, mamakunamanta chayqikuna sullk’a wawanpaqta tukuyimakunasninta.
- Mikhuy mikhunanpaq qarana.
- Lakiy saway imakunasninta.
- Chiqamanta jalkhay.
- Maqanakuy yawar masi ukhupi.
- Tukuy ima kaptin yawar masikunaqta.
Imaynamanta chinpasun yawar masiq Apukunaman?
Mañaykunata saqispa, yawar masi Tribunales nisqaman mayqin runapis ruwallanman, kayqa abogado nisqawanpunikanman.
Mañayqa qillqasqata saqisqa kanan,allin ch’anpay kaptillan Apu tapuykurisunkiman payllataq chiqamanta apanqa kay ch’anpata.
Yawarmanta Apukuna tukuy Chile niqapichu tiyan?
Ari, tukuy llaqta, ayllukunapipis tiyan; wakin ayllukunapiqa tiyan Kamachi sananpakunamanta yawar masipi yachayniyuq.
Aboqado nisqata punichu munayman, mañayta churanaypaq?
Ari, abogado nisqawan puni mañayta churanapaq, tupu jark’aymantamanaqa manaqa allin juchalliykunamantaqa Apu sumaqmanta sinch’i umallirispa waq thaskiyta jap’inman.
Mana abogado nisqawan yupaymanchu chayqa, mañanman asesoría judicial nisqata yanqallata, may ayllupichus tiyakun chaymanta Corporación de Asistencia Judicial nisqamanta.
Mayqintaq thaskiy qhatirinapaq yawar masimanta apukuna?
Tukuy thaskiykuna yupaychan iskay tantakuyta: juk tantakuyta watuykunamanta, juktaq chayqa paktachanapaq kayqa nikun rimariykunamanta Apu ñawpaqninpi jinamant kimsa nakuna tiyan qhatirinapaq, juk ordinario nisqa, iskaytaq especiales nisqami tupu jark’aykunamanta ch’anqaymanta yawar masikuna ukhupi.
Imaynataq qatiri ordinario nisqa?
Mañayta churaspañaqa Apu willanan tiyan ñawpaq tantakuyta, mañasqataq rimarinan tiyan, pichqa p’unchayraq kaqtin tantakuy p’unchaymanta.
Kay tantakuypi kanantiyan mañasqa, mañaqpis kanallantaq tiyan sapa juk abogado niqawan. Chaypiqa sumaq sinch’i utqhayllata puraqmanta rimarikunankuntiyan; Aputaq sumaqmanta ch’uyanchaspa kuyuchin ch’anpay panpachakunanpaq, chawpichay niqta manaqa llanp’uchayniqtapis, chantaqa sut’inchan paktachaymanta; ruwasqakunata sumaqta yachana, sapa chiqamanta qhawaqninkunata chinpachinqanku, nisqankuta chaninchanqanku, chantaqa Apu ikay ñiqi tantakuypaq willanqa.
Tantakuy p’uchukay p’unchaymanta iskay ñiqi tantakuy chaniyuq ruwakunantiyan juk killa ukhupi wakichiymantaña. Sapachiqamanta aboqado nisqawan, Apuman willaykuna qillqasqata jaywanku, (testigos, documentos y otros), tukuchachkaspaña Paktachaq umallirisqanta willanqa, iskayninkuman jinamanta juk tantakuypaq willallanqataq.
Thaskiy qhatiriy ordinario nisqaruwakun tukuy ch’anpaykunapaq, mana qhatiriy especial nisqa kaptin.
Imataq unanchakun chawpichay yawar masimantari?
Chawpichay yawar masimanta juk llika ch’ampa pampachaymanta maypichus. Juk runa chawpichaq; yanapan llanp’uyachikunankupaq sumaqmanta ch’anpaykunasninkuta panpachanankupaq.
Juk thaskiypi munayniyuq; wakin thaskiykunapiqa kamayuq, mañayta churanapaq, sapa juk uyñirayman chayanapaq ñancharisqa Tribunal de Familia nisqawan kananku tiyan.
Imakunapitaq chawpichaq yawrmasi kamayuqri?
Mikhuy mikhuchinapi, wawa uywanapi, allin kawsayta wawakunawan apanapaq, Tribunal niaqaq chawpichaqman apachinqa ; ñancharinqa iskaynin chiqamanta uyñirinakuspa sumaqmanta ch’anpaykunata panpachanakupaq mana p’uchukay p’unchay mana chayanankupa. Kamachinakuykuna tarisqata chawpichaq ñapaqninpi, apupaq waliq kanqa chayqa jayrata jina chaniyuqllataq. Kay llasa ñanta pisiyachispa, mana uyñinaman chayanqanku chayqa, watiqmanta ñanta jap’irinallataq p’ukukay p’unchayman.
Chawpichaqman qullqiwan junt’nachu?
Chawpichayta munaqpaq:
- Sapa juk qullqiwan junt’ananku tiyan Ministerio de Justicia nisqamanta chani junt’anapaq willasqa kanqa,
- Mana qullqiyuqkunapaq yanqhallami kanqa, Corporación de Asistencia Judicial nisqawan ñancharisqa kanqa.
Chawpichayta kamachisqapaq: mikhuy mikuchinamanta, wawa uywanamanta, sumaqmanta wawakunawan kawsana.
- Chaykunaqa yanqhallami, wakinkunalla qullqiwan junt’ankuman,runa qullqiyuqman jina; chaypaqqa yupaychana tiyan runa yupay sapa qutu yawarmasimanta.
Tiyanchu organisma nisqa ruwasqanta qhawananpaq Resoluciones Judiciales nisqamanta?
Ari, Tribunales nisqa yawar masimanta yupaychakunku unidades de cumplimiento o de ejecución nisqakunawan, chiqamanta allin thaskinanpaq resolución judicial nisqata, jayrata mana p’akinankupaq; niyta munan juk runa mana pensión nisqata junt’anchu chayqa Tribunal niqta junt’anantiyan.
Mayk’aqmanta kay musuq Justicia nisqa yawar masimanta ima allinchaykunata churanku, kay kamachiyman iskay chunka samay iskay pachak pusaq chunka suqtayuq yupayninpi?
Juk p’unchay tarpuy killa iskay waranqa phichqayuq (Ley N° 19.968) thaskiyta qallarin.
Kamachik wallpan Tribunales nisqa yawar masimanta, apukuna yapaspa, tukuy imakunata allin qawananpaq.
Kamachi iskay chunka iskay pachak pusaq chunka suqtayuq yupayninmanta, (Ley N° 20. 286), pichqa chunka p’unchay tarpuykilla iskay waranqa pusaq watamanta yaykun kay allinchaykuna orgánica nisqa thaskiriymantawan, Sumaq allin chiqanchayninta urquymunaspa Tribunales nisqa yawar masimanta, jinallamantataq munaspa Justicia nisqa, yawar masimanta nisqa.
Allinchasqakuna sumaq kanapaq Kamachiymanta kanku:
- Apukunata yapanku jisq’un chunka phichqayuqta, yanapaykunata chayqa suqta pachak tawa chunka tawawan.
- Apukuna sananpamanta ayllu juch’uy kunapi yachayniyuq.
- Wallpakun ñiqikuna sumaqta ruwanapaq sapa Tribunal nisqapaq.
- Kitichiqakuna wallpakun jefe de unidad de servicios nisqa, tukuy chiqapi jusgados yawar masiniqpi.
- Kamay ch’ampay chawpichanapaq qaraymanta wawa uywaymanta, sumaq kawsaymantaima.
- Kamay mañayqa kanman. Mikhuy mikhuchinapi, wawa uywanapi.
allin kawsayta wawakunawan apanapaq, p’unchay mana chayanankupaq.
Qillqay mañaymanta tukuy ima kaqta tribunal nisqapi.
- Kamay Comparencia Patrocinada nisqamanta juk abogado nisqawan, procedimiento especial nisqa kaptinqa arpa sumaq kawsakunanpaq jark’aykuna kaykuna jina kanman.
- Jatun wasikuna musuq filtros nisqamanta willaykunata, mañaykunatawan jap’inankupaq.
Niqta tikrasqa / Traductor:
Aydeé López Cruz, integrante activa y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Académica de la Universidad Arturo Prat.
Niqta tikrasqa / Validadora:
Claudia Quintana Bermúdez, presidenta y fundadora del Consejo Lingüístico Quechua de la Región de Tarapacá. Profesora de educación intercultural bilingüe.
Niqta ñqwirisqa / Locutor:
Aydée López Cruz
Qillqay / Nota: qillqasqa willay kaypi rikhurikqa, Kamachiykunaq puriyninmanta yachananchikpaq. Mana imaraykupis Ley nisqa jinachu, chiqan sut’inchay, nisqakuna, ni kamachiykunamanta yachaqpis junt’anchu.


text:
CAPÍTULO 4
¿Pitaj Jesucristo?
1, 2. 1) Uj may rejsisqa runaj sutillanta yachaspaqa, ¿nisunmanchu payta sumajta rejsisqanchejta? 2) ¿Imatataj runas ninku Jesusmanta?
1 JALLPʼANTINPEQA ashkha runas may rejsisqas kanku. Ichá noqanchejpis uj rejsisqa runaj sutinta yachanchej. Jinapis sutillanta yachaspaqa, mana nisunmanchu chay runata sumajtaña rejsisqanchejtaqa. Imajtinchus mana allinta yachanchejchu imayna runachus kasqanta, nillataj imaynachus kausaynin kasqantapis.
2 Ichá Jesusmantapis parlajta uyarerqanchej. Jesús wañupusqanmantaqa iskay waranqa watas jinaña kashan. Ashkha runasqa mana yachankuchu pichus Jesús kasqanta. Wakin runasqa ninku uj kʼacha runalla kasqanta, wakintaj ninku profetalla kasqanta, wakintajrí ninku Jesusqa Diosninchej kasqanta (“Jesucristo” nisqata leeriy).
3. ¿Imatataj tarisunchej Diosmanta, Jesusmantawan yachakuspa?
3 ¿Imaraykutaj pichus Jesús kasqanta yachakunapuni tiyan? Bibliaqa niwanchej: “Kaymin wiñay kausayqa: Qan kʼata cheqa Diosta rejsisunanku, kachamusqayki Jesucristotapis”, nispa (Juan 17:3). Jehová Diosmanta, Jesusmantawan imatachus Biblia nisqanta yachakuspaqa, kay jallpʼanchej paraisoman tukojtin wiñaypaj kausakuyta atisunchej (Juan 14:6). Chantapis Jesusmanta yachakusqanchejqa sumajta yanapawanchej. Pay yachacherqa imaynatachus kausakunata, runa masinchejwanpis allinta apanakunata (Juan 13:34, 35). Kay libroj ñaupaj capitulonpeqa Diosmanta yachakorqanchej. Kunantaj Jesusmanta yachakusunchej.
“MESIASTA TARIYKU”
4. ¿Ima niyta munan “Mesías” chayri “Cristo”?
4 Jesús niraj nacekushajtin, Jehová Diosqa Biblianejta nerqaña Mesiasta chayri Cristota kachamunanta. “Mesías” palabraqa hebreo parlaypi kashan, “Cristo” palabrataj griego parlaypi. Iskaynin palabrastaj “ajllasqa” niyta munan. Jesustaqa “Mesías” chayri “Cristo” nikun. Imaraykuchus Diosninchej Jesusta ajllarqa uj sumaj ruwayta juntʼananpaj. Mesiasqa Diospa tukuy nisqanta juntʼachenqa. Jinapis Jesús niraj nacekushajtenqa, ashkha runas yachayta munaj kanku pichus Mesías kasqanta.
5. Jesuspa yachachisqasnin, ¿yacharqankuchu Jesusqa Mesiaspuni kasqanta?
5 Jesuspa yachachisqasnenqa, sutʼita yacharqanku Jesusqa Mesiaspuni kasqanta (Juan 1:41). Uj kuti, Simón Pedroqa Jesusta nerqa: “Qanqa Cristo kanki”, nispa (Mateo 16:16).
6. ¿Imataj yanapawasunman Jesusqa Mesiaspuni kasqanta yachanapaj?
6 Ashkha watas ñaupajta Jesús niraj nacekushajtin, Diospa profetasnenqa Mesiasmanta ashkha imasta qhelqarqanku. Ajinamanta pichus Mesías kasqanta runas yachanankupaj. Sichus qanta nisunkuman mana rejsisqayki runata feriapi maskʼamunaykita, ¿tariyta atillawajchu? ¿Manachu willarisunankuta munawaj imachus sutin kasqanta, ima color ropawanchus kashasqantapis? Ajinallatataj Jehová Diosninchejpis, profetasninnejta willacherqa imatachus Mesías ruwananta, imaynatachus ñakʼarichinankutapis. Chay willachisqan Jesuspi juntʼakusqanraykutaj, kʼacha sonqoyoj runasqa sutʼita reparanku Jesusqa Mesiaspuni kasqanta.
7. Profeta Miqueaspa nisqan, profeta Danielpa nisqanpis, ¿reparachiwanchejchu Jesusqa Mesiaspuni kasqanta?
7 Profeta Miqueas nerqa, Mesiasqa aswan juchʼuy kaj Belén llajtitapi nacekunanta (Miqueas 5:2). Jesustaj 700 watasninmanraj chay llajtitapipuni nacekorqa (Mateo 2:1, 3-9). Profeta Danieltaj nerqa, Mesiasqa 29 watapi chayamunanta (Daniel 9:25). Chay iskay profetaspa nisqankutaj, sutʼita reparachiwanchej Jesusqa Mesiaspuni kasqanta (“70 semanas” nisqata leeriy).
8, 9. ¿Imaynapí Juan Bautista yachasqa Jesusqa Mesiaspuni kasqanta?
8 Jehová Diosqa yanapawanchej, Jesusqa Mesiaspuni kasqanta yachananchejpaj. Diosqa Juan Bautistaman uj señalta rikuchinanta nerqa, pichus Mesías kasqanta yachananpaj. Jesusqa 29 watapi Jordán mayuman rerqa Juanwan bautizachikoj. Juantaj chaypi chay señalta rikorqa. Bibliaqa nin: “Jesusqa bautizachikuytawan, yakumanta llojserqa, cielotajrí kicharikorqa, Diospa atiynintataj palomata jina paypa patanman uraykamojta rikorqa. Jinallapi cielomanta Dios nimorqa: ‘Kaymin munasqa Wawayqa, paytaqa allinpaj qhawani’, nispa” (Mateo 3:16, 17). Juanqa chay señalta rikuspa, Dios parlamusqanta uyarispa ima, repararqa Jesusqa Mesiaspuni kasqanta (Juan 1:32-34). Jesusqa Diospa atiyninta japʼisqan diamantapacha Mesías karqa. Paytamin Diosninchejqa ajllarqa rey jina gobernananpaj (Isaías 55:4).
9 Diosqa pichus Mesías kasqanta yachananchejpaj, profetasninwan willacherqa, pay kikintaj parlamorqa. Chantapis Jesús bautizakushajtenqa, Diospa atiynin paloma jina Jesuspa patanman uraykamorqa.
¿MAYMANTÁ JESÚS JAMORQA?
10. ¿Maypitaj Jesús tiyakusqa niraj kay jallpʼaman jamushaspa?
10 Bibliaqa niwanchej Jesusqa niraj kay jallpʼaman jamushaspa, cielopi unaytaña tiyakusqanta. Profeta Miqueas nerqa, Mesiasqa “unaypuni” kasqanta (Miqueas 5:2). Jesuspis ashkha kutispi nillarqataj, niraj kay jallpʼaman jamushaspaqa cielopi tiyakusqanta (Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5 leey). Jesusqa cielopi kashaspa Tatanwan kʼachitutapuni kausakoj.
11. Jehová Diosninchej, ¿imaraykú Jesusta anchatapuni munakun?
11 Jehová Diosqa Jesusta anchatapuni munakun, niraj ni imata ruwashaspa paytaraj ruwasqanrayku. Chayrayku Bibliaqa niwanchej, Jesusqa ‘tukuy ima ruwasqa kajmanta ñaupaj kaj’ kasqanta (Colosenses 1:15). * Jehová Diosqa Jesusta maytapuni munakullantaj, payllata ni pejpa yanapayninwan ruwasqanrayku. Chayrayku Bibliaqa nin, Jesusqa Diospa ‘kʼata Wawan’ kasqanta (Juan 3:16). Chantapis Jehová Diostaqa Jesuslla yanaparqa tukuy imata ruwananpaj (Colosenses 1:16). Mana chayllachu, ‘Palabra’ nispapis Jesusllata nikun. Imaraykuchus Diosninchejqa, nisqasninta paynejllata angelesman, runasmanpis willacherqa (Juan 1:14).
12. ¿Dioswan Jesuswan ujllachu kasqanku?
12 Wakin runasqa yuyanku, Jehová Dioswan Jesuswanqa ujlla kasqankuta. Bibliarí niwanchej Jesustaqa Diosninchej ruwasqanta, chayrayku Jesusqa qallariyniyoj karqa. Tukuy imata ruwaj Diostajrí, mana qallariyniyojchu (Salmo 90:2). Jesusqa Diospa Wawan kashaspapis, mana yuyallarqapischu Dios jina kaytaqa. Bibliaqa willawanchej, Tata Diosqa Wawanmanta kuraj kasqanta (Juan 14:28 leey; 1 Corintios 11:3). Jehová Dioslla “Tukuy Atiyniyoj” Diosqa (Génesis 17:1). Paylla patapi kaj Diosqa, nitaj pipis paymanta aswan atiyniyojqa kanchu (“¿Ujllachu kanku Dioswan, Jesuswan, espíritu santowan?” nisqata leeriy).
13. ¿Imaraykú Biblia nin Jesusqa mana rikukoj Diospa rijchʼaynin kasqanta?
13 Jehová Dioswan Wawan Jesuswanqa, may chhika unayta khuska karqanku angelesta, estrellasta, intita, waj imastawan ruwaspa. Tukuy chay wataspitaj, Diosninchejqa astawanchá Wawanta munakorqa, jinallataj Wawanpis Tatanta (Juan 3:35; 14:31). Jesusqa Tatan jinallataj kʼacha karqa. Chayrayku Bibliaqa nin: “Paymin mana rikukoj Diospa rijchʼaynin”, nispa (Colosenses 1:15).
14. ¿Imaynatá Diospa Wawan runa jina nacekusqa?
14 Jehová Diospa aswan munasqa Wawanqa, cielopi jatun kayninta tukuy sonqo saqeporqa kay jallpʼapi runa jina nacekunanpaj. Chanta, ¿imaynatá Jesús kay jallpʼapi nacekorqa? Jehová Diosqa uj milagrota ruwaspa, Wawanpa kausayninta uj doncellaj wijsanman churarqa. Chay doncellaj sutenqa María karqa. Jesuspa tatanqa mana uj runachu karqa. Ajinamanta Mariaqa mana juchayoj wawitata nacechikorqa, Jesús sutitataj churarqa (Lucas 1:30-35).
¿IMAYNA RUNATAJ JESÚS KARQA?
15. Jesusmanta yachakuspa, ¿pimantataj yachakullasuntaj?
15 Mateo, Marcos, Lucas, Juan librospi astawan yachakuyta atisunman Jesuspa kausayninmanta, imayna kʼachachus kasqanmantapis. Jesusqa Tatan jinapuni imatapis ruwaj. Chayrayku Jesusmanta yachakuspaqa, Diosmantapis astawan yachakullasuntaj. Jesusqa nerqa: “Noqata rikuwajqa Tataytapis rikullantaj”, nispa (Juan 14:9).
16. 1) ¿Imamantataj Jesús astawan yachachisqa? 2) ¿Pejpa nisqantataj Jesús yachachej?
16 Jesustaqa ashkha runas “Yachachejníy” nej kanku (Juan 1:38; 13:13). Jesusqa ‘Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunata’ willaj. Diospa Gobiernonqa, cielomantapacha gobernamonqa. Diosta kasukoj runaspajtaj sumaj kausayta apamonqa (Mateo 4:23). Jesusqa Jehová Diosninchejpa nisqallanta yachachej. Jesusllataj nerqa: “Kay yachachisqayqa mana noqajtachu, manachayqa kachamuwajniypata”, nispa (Juan 7:16). Jesusqa allinta yacharqa imachus Diospa munaynin kasqanta. Chayrayku Diospa Gobiernon kay jallpʼata gobernamunanta runasman willarqa.
17. 1) ¿Maykunapitaj Jesús yachachej? 2) ¿Imaraykutaj Jesús mayta kallpachakoj Diosmanta willananpaj?
17 Jesusqa tukuynejpi runasman yachachej: campospi, llajtaspi, ranchospi, mercadospi, wasisman rispapis. Payqa runasta maskʼamoj, manataj suyajchu runas payta maskʼanankuta (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). Jesusqa mayta kallpachakorqa, tiempochakorqataj runasman Diosmanta yachachinanpaj. Payqa yacharqa Tatan chayta ruwananta munasqanta, tukuy imapitaj payta kasukoj (Juan 8:28, 29). Chantapis Jesusqa runasta khuyakusqanrayku Diosmanta willarejpuni (Mateo 9:35, 36 leey). Payqa repararqa chay tiempopi pastores jina kajkunaqa, Diosmanta, Gobiernonmantapis mana cheqantachu yachachisqankuta. Chayrayku mayta kallpachakorqa sumaj willaykunata runasman willananpaj.
18. ¿Imayna runataj Jesús karqa?
18 Jesusqa runasta munakoj, khuyakojtaj. Payqa kʼacha runa karqa, runaspis paywan parlariytaqa mana manchachikojchu kanku. Paymanqa wawitaspis kʼaskakoj kanku (Marcos 10:13-16). Jesusqa cheqan kajtapuni ruwaj, sajra ruwaykunatataj mayta chejnikoj (Mateo 21:12, 13). Chay tiempopeqa warmista mana valechejchu kanku, kʼumuykachachejtaj kanku. Jesustajrí warmistaqa respetowan parlapayaj, nitaj kʼumuykachachejchu (Juan 4:9, 27). Chantapis Jesusqa llampʼu sonqopuni karqa. Payqa yachachisqasninpa chakisnintapis mayllarqa, chaytaqa kamachislla ruwaj kanku (Juan 13:2-5, 12-17).
19. Lepra onqoyniyoj runata rikuspa, ¿imatá Jesús ruwasqa?
19 Jesusqa imaynachus runas kashasqankuta yachaj, yanaparejtaj. Payqa Diospa atiyninwan milagrosta ruwaspa onqosqasta sanoyachej (Mateo 14:14). Uj kuti, lepra onqoyniyoj runa Jesusman chimpaykuspa nerqa: “Munankichus chayqa, atinki sanoyachiwayta”, nispa. Jesustaj chay runata nanaywan sufrishajta rikuspa mayta llakikorqa. Payta khuyakuspataj yanapariyta munarqa. Chayrayku chay runata llankhaykurispa nerqa: “Arí, munani. Sanoyapuy”, nispa. Chay runataj lepra onqoyninmanta sanoyaporqa (Marcos 1:40-42). Ajinata sanoyachisqanmanta, chay runaqa maytachá kusikorqa.
JESUSQA TATANTA KASUKOJPUNI
20, 21. ¿Ima llakiykunapi rikukuspataj Jesusqa Diosta kasukorqapuni?
20 Jesusqa Tatanta kasukojpuni. Payqa llakiykunapi rikukuspapis chayri enemigosnin ñakʼarichejtinkupis, Tatanpa kamachisqanta juntʼarqapuni. Diablo juchaman urmachiyta munajtinpis, mana juchallikorqachu (Mateo 4:1-11). Wakin familiaresninpis, mana creerqankuchu payqa Mesías kasqanta. Astawanpis nerqanku: “Manaña yuyayninpichu kashan”, nispa. Tukuy chaywanpis, Jesusqa Tatanpa munayninta ruwallarqapuni (Marcos 3:21). Payqa enemigosnin ñakʼarichejtinkupis, mana kutichikorqachu (1 Pedro 2:21-23).
21 Jesusqa wañupunan horakama Tatanpa kamachisqanta juntʼarqa (Filipenses 2:8 leey). Wañupunan pʼunchayqa enemigosnin sonqo nanayta ñakʼaricherqanku. Jesustaqa presochasqata aparqanku, llullakuspa qhasimanta tumparqanku, juezkunapis qhasimanta juchayojta rikhuricherqanku, runas asipayarqanku, soldadospis jasutʼerqanku, kʼaspimantaj clavaykorqanku. Wañupushaspañataj Jesusqa nerqa: “Juntʼakunña”, nispa (Juan 19:30). Chaymanta kinsa pʼunchayninmantaj, Diosqa payta kausaricherqa mana rikukoj cuerpoyojta (1 Pedro 3:18). Pisi semanasninmantaj Jesusqa cieloman kutipuspa, “Diospa pañanman tiyaykukorqa”, suyakorqataj Diosninchej rey kananpaj churanankama (Hebreos 10:12, 13).
22. Jesús kasukusqanrayku, ¿imatá japʼiyta atisunchej?
22 Jesusqa Tatanta wañupunan horakama kasukorqa. Chayrayku noqanchejqa, Diosninchej kay jallpʼata paraisoman tukuchejtin, wiñay kausayta japʼiyta atisunchej. Qhepan capitulopi yachakusunchej, Jesuspa wañuynenqa wiñay kausayta japʼinanchejpaj yanapawasqanchejta.
^ párr. 11 Jehová Diosqa Tatanchej, pay tukuy imata ruwasqanrayku (Isaías 64:8). Jesustaj Diospa Wawan, Dios payta ruwasqanrayku. Bibliaqa angelespis, Adanpis Diospa wawasnin kasqankuta nin, Dios paykunata ruwasqanrayku (Job 1:6; Lucas 3:38).


text:
Cai folletoca ¿ima shinataj ayudan?
Cai folletoca Diospaj Shimi Bibliata yachachunmi ayudan. Yanalla ricurij tapuicunamanta cambaj Biblia imata yachachijta ricungapajmi parrafocuna tucuripica versocuna tiyan.
Versocunata rezacushpaca, chai tapuicunamanta Biblia imata cutichijta ricungui. Biblia imata yachachishcata alli entendichunca, testigo de Jehovacunaca cushicushpami ayudanga. Lucas 24:
Nota: La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre?, ¿Bibliaca imatataj yachachin? librocunataca testigo de Jehovacunami llujshichishca.
Ashtahuan yachangapaj
BIBLIAMANTA YACHACHICHUN MAÑAI
¿Ima shinataj Bibliamanta yachachinchij?
Muyundij Allpapimi testigo de Jehovacunaca Bibliamanta gratis yachachinchij. Gentecunaman ima shina yachachijta ricui.


text:
39 KAQ YACHACHIKUY
Diosmi Jesusta kawsarichirqa
JESUSQA llakikuq runa kaspanmi amistadnin Lazaro wañukuptinpas waqallarqa. Jehova Diosqa, ¿llakikunmanchu karqa churin Jesus wañukuptin?... Arí, chaymi bibliapi nin payqa ‘llakikuq’ Dios kasqanta (Salmo 78:40, 41; Juan 11:35).
Mayna-maynataya Jehova Diosqa llakikurqa kuyasqan churinpa wañukusqanwanqa ¿aw?... Chayraykuchá Jesusqa wañuy patanpi kachkaspan nirqa: ‘Taytáy makikipim kawsakuyniyta churani’, nispa (Lucas 23:46).
Jesusqa yacharqam “sepulturamanta” utaq allpapa sunqunmanta taytan kawsarichinanmantaqa. Jesusmantam bibliapiqa nirqaña ‘sepulturapiqa mana saqisqa kananmanta hinaspa aychanpas mana ismunanmanta’. Chayna kasqanmantam apostol Pedropas Jesuspa kawsarisqan qipallanta willakurqa (Hechos 2:31; Salmo 16:10). Arí, Jesuspa cuerponqa manam unaychu pampasqaqa karqa, chaymi mana ismurqachu nitaq asnarirqachu.
Jesusqa manaraq wañukuchkaspanmi qatiqninkunaman nirqa: ‘Runapa churinqa [...] kimsa punchawmantam kawsarimunqa’, nispa (Lucas 9:22). Chayta qatiqninkuna yachachkaspankuqa, ¿iskayrayarqakuchu kawsarimunanmanta?... Chaymantayá yachaykusun.
Jesusqa viernes punchawtam kimsa hora tarde lawta qirupi warkusqa wañukurqa. Josey sutiyuq apu runam mana runakunapa yachasqallan Jesuspi iñirqa, chaymi Jesuspa wañukusqanta yacharuspan Pilatoman rirqa Jesuspa cuerponta mañakuq. Chaymantam qaqapi tuqusqa sepulturapi pamparurqa.
Chay sepulturapi Jesusta churaykuspanmi hatun rumiwan punkunta harkarachirqa. Domingo punchawñataqmi sepulturapa punkunpi sacerdotekunapa kachasqan soldadokuna achikyarurqaku. ¿Imanasqataq sacerdotekunaqa sepulturata cuidanankupaq soldadokunata kacharqaku?...
Jesuspa cuerponta qatiqninkuna suwaruspa “kawsarirunmi” nispa ama ninankupaqmi. Soldadokuna chaypi kachkaptinkum qunqayllamanta allpa kuyuyta qallaykuptin llipyay hina kancharichkaq angel rikurirurqa. Chaymi soldadokunaqa manchakuymanta mana imanakuytapas atirqakuchu. Chay angelñataqmi sepulturapa hatun ruminta suchurachirqa, Jesuspa cuerponmi ichaqa manaña kasqañachu.
¿Imanasqaya? Apostol Pedrom nirqa: “Jesustaqa Diosmi kawsarirachirqa”, nispa (Hechos 2:32). Arí, Diosmi Jesustaqa kawsarirachirqa, hinaspanmi espiritu cuerpota quykurqa angelkuna hinaña kananpaq (1 Pedro 3:18). Ichaqa, ¿imaynatam runakuna qawananpaqqa rikuriykuq?... Aycha cuerpoman rikurispanmi.
Inti qispimuytaqa manañam soldadokunaqa karqañachu. Ichaqa Maria Magdalenawan Jesuspa qatiqnin wakin warmikunam sepulturaman richkarqaku kaynata ninakuspanku: “¿Pillaraq asuchipuwasun sepulturapa punkunpi rumitaqa?”, nispanku (Marcos 16:3). Hinaptinmi sepulturaman chayaruptinkuqa rumiqa asuchisqaña kachkasqa chaynataq Jesuspa cuerponpas manaña kasqachu. Chaymi Maria Magdalenaqa utqaylla kallparqa Jesuspa apostolninkunaman willakuq.
Wakin warmikunañataqmi uyarayaspanku hinallapi karqaku. Hinaptinmi qunqayllamanta llipipipichkaq pachayuq iskay angelkuna rikuriramuspa warmikunata nirqaku: ‘Jesusqa nisqanman hinam kawsarirunña. Utqayman rispaykichikyá qatiqninkunaman willamuychik’, nispa. Chaymi warmikunaqa chakinkupas pisisqa willakuq rirqaku, hinaspam ñanpi huk runawan tuparurqaku. ¿Pitaq karqa?...
Jesusmi. Aycha cuerpopi rikuriykuspanmi nirqa: “Rispaykichikyá wawqiykunaman willamuychik”, nispa. Chaymi warmikunaqa kusisqallaña chayaruspanku Jesuspa qatiqninkunata nirqaku: ‘¡Rikuramunikum! ¡Jesusqa kawsachkanmi!’, nispa. Ñam Pedromanwan Juanmanqa Maria Magdalena willarurqaña pampasqanku uchkupiqa Jesus mana kasqanta. Chaymi paykunaqa kay dibujopi qawasqaykiman hina qawaq rispanku mana ima niytapas atirqakuchu wankusqanku telakunallataña tariruspa. Ichaqa chaykunata qawaspankupas iskayrayarqakum.
Hina chay domingo punchawllam Jesusqa iskay qatiqninkunaman rikuriykurqa Emaus sutiyuq llaqtachaman richkaptinku. Paykunawan rimastin riptinpas paykunaqa manam Jesustaqa riqsirqakuchu huk cuerpoyuqña kasqanrayku. Ichaqa mikunankupaq Diosta mañakuyta qallaykuptinmi chayraq riqsirurqaku. Chaymi anchata kusikuspanku chaylla karu-karuta Jerusalenman kutirqaku. Jesusqa ichapas chay punchawlla Pedromanpas kawsariramusqanta yachananpaq rikuriykurqa.
Tutaykuqtapas Jesusqa qatiqninkuna punkuta wichqakuruspa kachkaptinkum qunqayllamanta chawpinkupi rikurirurqa. Chaywanmi kawsariramusqanmantaqa manaña iskayrayarqakuchu. ¡Mayna-maynataya kusikurqaku Jesuspa kawsarisqanwanqa! (Mateo 28:1-15; Lucas 24:1-49; Juan 19:38–20:21).
Jesusqa tawa chunka punchawmi kawsarimusqanta yachanankupaq qatiqninkunaman mana chayna cuerpollapichu rikuriykuq. Chaymantañam taytanpa kasqanman hanaq pachaman kutikurqa (Hechos 1:9-11). Chaymantapacham Jesuspa qatiqninkunaqa lliw runakunaman willakurqaku Jesus kawsariramusqanmanta. Sacerdotekuna maqaptinkupas utaq wañuchiptinkupas manam upallarqakuchu. Yacharqakum wañuptinkupas Diosqa Jesusta hina kawsarichinankuta.
Kunan tiempopi runakunaqa Jesusta yuyarinankupaqmi tukuy rikchaq costumbrekunata ruwanku. Wakin nacionkunapiqa conejochakunapi hinaspa pintasqa runtuchakunapi umayuqllañam kanku. Bibliam ichaqa mana chaykunatachu yachachiwanchik, aswanqa Diosllata servinapaqmi kallpanchawanchik.
Ñuqanchikqa Jesuspa qatiqninkuna hinam runakunaman willananchik Diosninchik churin Jesucristota kawsarichisqanmanta. Wañuchiwananchikpaq manchachiwaptinchikpas manam manchakunanchikchu. Wañuptinchikpas Jehova Diosqa Jesusta hinam kawsarichiwasun.
Anchatam kusikunchik yupaychaqninkunata Jehova Dios mana qunqasqanmanta hinaspa kawsarichinanmanta yachaspanchik ¿aw?... Chaymi munanchik Diosninchik kusisqa kananta. Ichaqa, ¿imaynatataq Diosta kusichichwan?... Chaymantam qatiqninpi yachasun.
Jesuspa kawsarimusqan iñiyninchikpi yanapawasqanchikmantam rimachkan Hechos 2:22-36; 4:18-20 hinaspa 1 Corintios 15:3-8, 20-23.


text:
JW BROADCASTING
¿Imakunatan tariwaq JW Broadcasting programapi?
Programasqaman jina
Chaypiqa programakusqanman jinan tuta p’unchay imaymana programakuna qon.
Chaypin kashan importante programa, wawakunapaq, wayna-sipaskunapaq, familiakunapaq, imaymanakuna aparikusqanmanta nisqa programakuna.
Canalkunata rikunapaq nisqapi ñit’iykuy ima horatas imapas qonqa chayta qhawanaykipaq.
Videokuna
Chaypiqa sapanka t’aqapin kashan askha videokuna.
Chaypi mayqen videotapas qhaway, munaspaqa qhawawaqmi llapan videotapas, chaypaq ñit’iykuy Llapanta uyariy nisqata.
Chaypiqa atiwaqmi videokuna sayachiyta, qhepaman kutichiyta, ñaupachiyta, juj videoman pasachiytapas.
Uyarinapaq
Chaypin kashan uyarinapaq imaymana grabacionkuna. Kashanmi musicakuna, Bibliamanta grabacionkuna, juj grabacionkuna ima.
Jujnin grabacionta uyariy. Munaspaqa atiwaqmi llapanta uyariytapas, chaypaq ñit’iykuy llapanta uyariy nisqata.
Llapanta comunta uyariyta munanki chayqa mana ordenpichu nisqata ñit’iykuy.


text:
Kichwa
Kay 22 kapak raymi puncha, 6 pacha chishipi, quitomanta Tinkunakuy wasipi (12 de octubre, Ramón...
Kay 16 kapak raymi punchapi, 8 pacha tutapi, Quitopi Ciudad Mitad del Mundo kawsay kuskapi...
Casa del Viento Arte y Cultura mashikunata, wawakikunata, turi panikunata, ayllukunata, wawakunata, kuytza wamrakunata, nishpaka...
Politécnica Salesiana hatun yachanawasi kay 2 kapak raymi punchapak “Raymitime Celebra la resistencia,...
Instituto de idiomas, Ciencias y Saberes Ancestrales kay kuyllur, 30 aya killa punchapak “Taller sobre...
Kay 25, 26 aya killa punchakuna Los Nin kichwa takikuna chikan kitikunapi takinakunka.
Kay 25...
Cañar, San Rafaelpi Cabañas Runa Samay wasipi, kay 25 aya killa punchapi, 7 pacvha tutapi...
Cotopaximanta Los 4 del Altiplano kay 18 aya killa puncha tungurahuamanta teatro Lalamapi...
Kay 25 aya killa puncha, 7 pacha tutapi Festival de Coros Kichwa aparinka....
Kunan, quitomanta Casa de la Cultura Ecuatorianamanta Teatro Nacional ukupi, 9 aya killa puncha, 7...
Páginas
- « primera
- ‹ anterior
- …
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- …
- siguiente ›
- última »


text:
APÉNDICE
¿Ima ninantaq Diospa shutin, y imanirtaq shutimpa qayashwan?
MANA piñakushllapa Bibliëkichö Salmo 83:18 (wakin Bibliakunachöqa 82:19) nishqanta ashi. ¿Imataq kë versïculochö nin? Traducción del Nuevo Mundo de las Santas Escrituras nishqanqa kënömi nimantsik: “Shutikim Jehová, hinantin patsa hanampaqa qamllam Altísimo kanki”, nishpa. Casi kënöllam wakin Bibliakunapis niyan. Pero, wakin Bibliakunachöqa Jehová shutipa rantin “Señor” o “Dios” nishqan tïtulokunallanam yurin. Tsëpenqa, ¿imaraq kë versïculochöqa kanman? ¿Jehová shutitsuraq o huk tïtulotsuraq ëwanman?
Tsëchöqa huk rasumpëpa shutim këkan. Pullan mastam Bibliataqa qellqayarqan hebreo idiömachö, tsëchömi kë shuti yurin. Kë shutiqa hebreo letrakunawan kënö qellqashqam יהוה (YHWH). Españolman tikratsishqaqa, Jehová y Yavé, nishpam qellqakan. ¿Huk kutillatsuraq Bibliachö kë shutiqa yurin? Manam. Escrituras Hebreas nishqanchöqa qanchis waranqa kutinömi yurin.
¿Alläpa precïsotsuraq kë shuti? Jesucristu yachatsikonqan padrenuestro nishqan oracionman yarpärishun. Kënömi qallan: “Sielucho quecaq Dios Yayalläcuna, jutillequi allapa respetuwan alabashqa catsun”, nishpa (Mateo 6:9). Kë oracionta yachatsikonqampita tiempo pasariptinmi kikin mañakorqan: “Teyta, jutikita glorifikey. Tseynam juk bos shamorqan syelupita: ‘¡Glorifikarqönam i yapeymi glorifikäshaq!’” (Juan 12:28, QKW). Tsënömi, alli clärom rikakïkan Diospa shutinqa alläpa preciso kanqan. Tsëpenqa, ¿imanirtaq wakin Bibliakunamanqa Diospa Shutinta horqarir tïtulokunata churayashqa?
Ishkë razonwanmi mana churayäshqatsu. Diostaqa manam shutimpa qayashwantsu, imanö leina kanqanta mana musyar niyanmi, tsëmi huk razonqa. Hinamampis unë hebreo idiömataqa manam, (a, e, i, o, u) letrakunawantsu qellqayaq, tsëmi kananqa imanö YHWH letrakunata leiyanqanta mana alleqllaqa musyantsiktsu. ¿Tsërëkurtsuraq Diostaqa shutimpa qayashwantsu? Biblia qellqakanqan witsanchöqa itsa Jesuspa shutimpis Yeshúa o Yehoshúa nishpa leina karqan; manam alleqllaqa musyantsiktsu. Tsënö kaptimpis hinantin Patsachömi Jesus shutiqa alläpa reqishqa. Unë tiempochö imanö leina kanqanta mana musyarpis manam shutimpa qayëta mantsapäyantsu. Tsënöllam hina, huk nacionta ëwaptikeqa shutikitapis hukläyanam qellqayan y leiyan. Tsëmi unë tiempochö Diospa shutinta imanö leiyanqanta mana musyarnimpis shutimpa qayashwan.
Bibliapita Diospa shutinta horqayänampaq ishkë kaq razonqa, unë judiokunapa creenciankunapitam shamun. Wakinqa, Diostaqa manam shutimpa qayashwantsu niyanmi. ¿Imanir? Bibliachö nenqanta rikärishun: “Llutampaqa manam Jehová Diosnikipa shutinta parlankimantsu, tsënö llutampa shutinta parlaqtaqa Jehová castiganqam”, nenqan mandamiento ima ninan kanqantapis alleq mana musyar (Éxodo 20:7).
Rasumpëpam, kë mandamientoqa Diospa shutinta mana allipaq parlëta michan. Pero ¿respëtowan parlëtaqa michantsuraq? Manam. Bibliata hebreochö qellqaqkunaqa (“Antiguo Testamento”) fiel nunakunam kayarqan, y israelitakunata Dios Ley qonqantam wiyakuyaq. ¿Imataraq rurayarqan Biblia qellqaq leal nunakuna Diospa shutinwan? Llapan qellqayanqanmanmi churayarqan. Tsëmi, Dios Yayata alabar sinchipa cantayanqan cantokunamampis atska kuti Diospa shutinta churayarqan. Tsëmampis hina, kikin Jehová Diosmi sirveqninkuna shutimpa qayayänampaq mandarqan, y pëkunaqa markäkurmi o yärakurmi mañakuyarqan (Joel 2:32; Hechos 2:21, NM). Tsëmi kanan tiempo cristianokunapis Diosta shutimpa respëtowan qayëtaqa mantsapantsiktsu, Jesus yachatsikonqannö (Juan 17:26).
Diospa shutinta Bibliapita horqarïkur tïtulokunawan cambiarqa, alläpa hutsatam rurayashqa Bibliata huk idiömakunaman tumatseqkuna. Tsënömi, karuchö y mana reqipaq Diostano churayashqa. Pero Bibliaqa, “Jehovata alleq reqinapaq[mi]”, llapantsikta animamantsik (Salmo 25:14). Yarpakurkï huk kuyashqa amïguïkiman. Shutinllatapis mana musyaptikeqa, ¿rasumpa amïguïkitsuraq kanman? Tsënöllam hina Diospa shutinwampis pasan. ¿Imanöraq Jehová Dios amïgontsik kanman shutinllatapis mana musyashqaqa? Hinamampis, Diosta shutimpa mana qayaq nunakunaqa manam musyayanqatsu shutin ima ninan kanqantapis. ¿Ima ninantaq Diospa shutinqa?
Kikin Jehová Diosmi fiel sirveqnin Moisesta willarqan, shutimpaq tapuptin: Shutïqa, “Noqaqa kashaq imëpis kanqämi”, nishpa (Éxodo 3:14). O Rotherhampa traduccionnin nenqannö: “Noqaqa Kashaq munanqämi”. Awmi, tsënömi Jehová Diosqa llapan munanqanta cumplimunampaqqa imëkamampis tikran.
Pensakurkï, munanqëkiman tikrëta puëderqa, ¿imakunataraq rurankiman amïguïkikunapaq? Kuyashqa amïguïki qeshyaptenqa, alli yachaq mëdicoman tikrarirchi hampirinkiman. Huknin amïguïki waktsayäriptenqa, ricöyärirchi yanaparinkiman. Pero manam ni qam, ni llapan nunapis munanqanmanqa tikrëta puëdentsu. Pero Bibliapita más yachakorqa alleqmi tanteanki, Jehová Diosqa llapan munanqanman tikrarir llapan pishenqanta rurarenqanta. Y kushikunmi llapan kuyaqninkunata kallpanwan yanaparnin (2 Crónicas 16:9). Diospa shutinta mana yachakoqkunaqa manam reqiyanqatsu Jehová Dios imanö kanqantapis.
Tsëmi alleq claro këkan Diospa shutinqa Bibliachö yurinan. Diospa shutin Jehová, ima ninan kanqantapis musyarerqa kushishqam ciëlochö Diosnintsikta shutimpa qayar adorashun, tsëmi Pëman más witinapaq yanapëkamäshun. *
^ par. 3 Diospa shutinta, ima ninan kanqanta y imanir shutimpa qayana alläpa preciso kanqantapis yachakïta munarqa, Jehovapa testigonkuna rurayämonqan El nombre divino que durará para siempre nishqan follëtota estudië.


text:
Kaya 28 ayriway puncha En Canoa del Amazonas al Caribe 30 años después rimay aparinka, Amazonas mayuta tarishkata yuyarinkapak.
Fundación Guayasaminpi, Sala Maruja Monteverdepi aparinka (Mariano Calvache E18-234 y Lorenzo Chávez chimpapurashka ñankunapi. Batán kawsay kuskapi), 9 pacha tutamantamanta 5 pacha chawpi chishikaman.
Ñawpa kawsaymanta rimaykuna, rikchakkunata rikuchi, sumakruraykunata rikuchi, shuyukuyukunata rikuchipash tyanka.
29, 30 ayriway punchakunaka kashna ruraykunallata Napo, Misahualli llaktapi.
Yaykunkapak mana ima kullkita kuna kanchu, Tukuylla kayachitukushka kankichik.
Astawan yachankapak simposioamazonico@gmail.com zirma chaskiman killkanalla kanka.
Lucila Lema O. killkashka.


text:
12 kaq yachatsikï
¿Imanötaq familiakuna kushi kushi kawakïta tariyanman?
Familiakuna kushishqa kawakuyänampaqqa, kuyanakuyänanmi alläpa precisan. Efesios 5:33
Diosnintsikqa mandakun huk ollquwan huk warmilla casakuyänampaqmi.
Casado ollquqa kuyëpam warminta rikan y imatapis wananqantam altantolla këkan.
Casada warmiqa yanapanmi nunanta.
Wambrakunaqa teytankunata wiyakuyänanmi.
Casädokunaqa manam mana allipaqa tratanakuyanmantsu y manam hukwan kakuyanmantsu. Colosenses 3:5, 8-10
Bibliaqa nin, ollqukuna kikinkunapa cuerpontanö warminkunata kuyayänampaqmi, y warmikunana nunankunata respetayänampaq.
Casädokunaqa majanllawanmi punukuyänan. Y hukllëllam majanqa kanman.
Diospa Palabranmi familiakunata yanapan kushishqa kawakuyänampaq.
MAS MUSYATSIKÏKUNA
DIOSPA ALLI WILLAKÏNINKUNA
¿Imanöraq familiakuna kushishqa kawayanman?
Kushishqa kakoq Diosqa, familiakuna shumaq kawakuyänantam munan. Casädukunapaq, teytakunapaq y wamrakunapaq yanapakïkunata Bibliachö tari.


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Internetpi Biblia | MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
14 Chantá Jesús nillarqataj: “Ama sonqoykichej sinchʼita llakikuchunchu. Diospi creeychej, noqapipis creellaychejtaj.
2 Tataypa wasinpi tiyakunapaj ashkha lugares tiyan. Manachus jina kanman chayqa, mana chayta nishaykichejmanchu. Chay nisqayqa cheqapuni, chayrayku qankunapaj uj lugarta wakichimoj rishani.
3 Ripuspaqa qankunapaj uj lugarta wakichimusaj, kutimuspataj pusasqaykichej maypichus noqa kashani chayman, qankunapis chayllapitaj kanaykichejpaj.
4 Maymanchus rishani chay ñantaqa qankuna rejsinkichejña”, nispa.
5 Tomastaj Jesusta nerqa: “Señor, mana yachaykuchu maymanchus rishasqaykita. ¿Imaynatá chay ñanta rejsiykumanri?”, nispa.
6 Jesustaj nerqa: “Noqa ñan kani, cheqa kajtaj, kausaytaj. Mana pipis Tatayman chayayta atinchu, mana noqanejtaqa.
7 Noqatachus rejsiwankichejman chayqa, Tataytapis rejsillawajchejtaj. Kunanmantapachataj Tataytaqa rejsinkichej, rikunkichejñataj”, nispa.
8 Felipetaj nerqa: “Señor, Tataykita rikuchinawaykuta munayku, chaywanqa sonqo juntʼasqa kasqayku”, nispa.
9 Jesustaj kuticherqa: “Felipe, qankunawanqa unaytaña kani. ¿Manarajchu rejsiwanki? Noqata rikuwajqa Tataytapis rikullantaj. ¿Imaraykutaj nishanki ‘Tataykita rikuchiwayku’ nispari?
10 ¿Manachu creenki Tataywan ujchasqa kashasqayta, Tataytaj noqawan ujchasqa kashasqanta? Imastachus qankunaman niykichej chaykunataqa mana sapallaymantachu parlani, manachayqa noqawan ujchasqa kaj Tatay munayninta ruwashan noqanejta.
11 Noqaqa Tataywan ujchasqa kashani, Tataytaj noqawan ujchasqa kashan, chayta creeychej noqa nisqayrayku. Manachayrí ruwasqasniyrayku creeychej.
12 Cheqatapuni niykichej: Noqapi creejqa, noqaj ruwasqasniyta ruwallanqataj, chaymanta astawanraj ruwanqapis, imaraykuchus noqaqa Tataypaman ripushani.
13 Sutiypi imallatapis mañakojtiykichejqa, chayta qosqaykichej Tatay noqanejta jatunchasqa kananpaj.
14 Imallatapis sutiypi mañakojtiykichejqa, chayta qosqaykichej.
15 ”Qankunachus munakuwankichej chayqa, kamachisqasniyta kasunkichej.
16 Noqataj Tataymanta mañapusqaykichej, paytaj waj yanapata qosonqachej qankunawan wiñaypaj kananpaj.
17 Chay yanapaqa Diospa atiynin, mayqenchus cheqa kajta sutʼinchan, chay. Chaytataj kay mundomanta runasqa mana japʼiyta atinkuchu, imaraykuchus paykunaqa mana chayta rikunkuchu, nitaj rejsinkuchu. Qankunarí rejsinkichej, imaraykuchus qankunawan kashan, qankunapitaj kashan.
18 Mana sapallaykichejtachu saqesqaykichej, qankunaman kutimusajpuni.
19 Uj chhikamantawan kay mundomanta runasqa manaña rikuwanqankuchu, qankunatajrí rikuwankichej, noqa kausasqayrayku qankunapis kausankichej.
20 Chay pʼunchay yachankichej Tataywan ujchasqa kasqayta, qankunataj noqawan ujchasqa kasqaykichejta, noqataj qankunawan ujchasqa kasqayta.
21 Pichus kamachisqasniyta japʼikuspa kasukojmin munakuwajqa. Noqata munakuwajtataj Tatay munakonqa. Noqapis payta munakusaj, allintataj paywan rejsichikusaj”, nispa nerqa Jesusqa.
22 Chay ujnin Judastaj, mana Iscariote kajchu, Jesusta taporqa: “Señor, ¿imaraykutaj noqallaykuwan allinta rejsichikuyta munanki, kay mundomanta runaswantaj mana?”, nispa.
23 Jesustaj kuticherqa: “Pichus munakuwajqa nisqayta kasonqa, Tataytaj payta munakonqa. Iskayniykutaj payman jamusqayku, paytaj noqaykuwan kanqa.
24 Pichus mana munakuwajqa mana nisqasniyta kasunchu. Uyarishankichej chay nisqayqa mana noqajtachu, manachayqa kachamuwaj Tataypata.
25 ”Qankunawan kashaspallaraj kay imasta nishaykichej.
26 Diospa atiynintaj, mayqentachus Tatay sutiypi kachamusonqachej, chaymin yanapasonqachej. Chaytaj tukuy imasta yachachisonqachej, tukuy ima nisqaytataj yuyarichisonqachej.
27 Sonqo tiyaykuyta saqeykichej, sonqo tiyaykuyniyta qankunaman qoykichej. Chay sonqo tiyaykuyta qankunaman qosqayqa mana kay mundoj qosqan jinachu. Ama sonqoykichej sinchʼita llakikuchunchu, nitaj manchachikuchunchu.
28 Uyarerqankichejña qankunaman nisqayta: ‘Ripushani, watejmantataj qankunaman kutimusaj’, nispa. Munakuwankichejman chayqa, kusikuwajchej Tataypaman ripushasqaymanta, imaraykuchus Tatayqa noqamanta aswan kuraj.
29 Chayrayku kunan chayta willashaykichej manaraj juntʼakushajtin, juntʼakojtintaj creenaykichejpaj.
30 Manaña qankunawan anchata parlasajñachu, imaraykuchus kay mundota kamachejqa jamushanña. Paytaj contraypi ni imata ruwayta atinchu.
31 Kay mundomanta runasqa yachananku tiyan Tatayta munakusqayta. Chayrayku imaynatachus Tatay kamachiwarqa ruwanayta, ajinata ruwashani. Sayariychej, ripuna kaymanta.
Wajman apachinapaj
Wajman apachinapaj
MOSOJ JALLPʼAPI KAUSAJKUNAPAJ DIOSPA PALABRAN (MATEO-APOCALIPSIS)
Juan 14
Quechua (Bolivia)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Diosmanta yanapata mañakojtinchej, ¿pay uyariwanchejchu?
Bibliaj kutichisqan
Diosqa, tukuy sonqo munayninman jina mañakojtinchej uyariwanchej. Chantapis Bibliaqa ashkhas runasmanta willawanchej, paykunataj yanapata necesitashajtinku Diosmanta mañakorqanku. Paykunamanta yachakoyqa Diosmanta mañakunapaj yanapawasunchej, ñaupaj kutirayku chayta ruwajtinchejpis.
“
Señor Tata Diosníy, yanapaway; khuyakuyniykiman jina salvaway” (Salmo 109:26).
“
Noqarí, llakisqa kashani, wajchataj. Tata Dios, usqhayta jamuy yanapawaj” (Salmo 69:6).
Kay salmosta qhelqajqa, Diospi creeynin sinchʼi kasqanta nisunman. Mana sinchʼi creeyniyoj kajtinchejpis, Diosqa uyariwasunman tukuy sonqo paymanta mañakojtinchej. Biblia niwanchej Diosqa “
llakisqa sonqoyojkunata,
umphuyasqa sonqoyojkunatawan” uyarisqanta (Salmo 34:18, Qheshwa Biblia).
Ichapis wakin kuti yuyasunman Diosqa noqanchejmanta may karupi kasqanta, nitaj llakiykunasninchejmanta interesakusqanta. Chaywanpis, Biblia nin: “
Aswan patapipis Tata Diosqa kachun, llampʼu sonqosta qhawamumpuni, may kasqankuta yuyakoj runastatajrí karullamanta rejsimun”, nispa (Salmo 138:6). Astawanpis Jesusqa discipulosninman nerqa: “
Ajinallatataj, umaykichejpi chujchasniykichejpis tukuyninku yupasqa kashanku”, nispa (Mateo 10:30). Sichus Dios umanchejpi chujchanchej mashkhachus kasqanta yachan chayqa, ¿manachu imachus phutichiwasqanchejta willakojtinchej astawanraj uyariwasunman? (1 Pedro 5:7).
ASTAWAN YACHAKUY
¿Imatapunitaq Biblia yachachin?
¿Mayqinkunataq Diosmanta chiqa yachachiykuna kanku?
¿Qanmanta Dios llakikususqantachu niwaj? Imayna Dioschus kasqanmanta, imaynatachus payman qayllaykunamanta ima yachakuy.


text:
Bibliaj nisqan creenapaj jinapuni
Yachayniyoj runas tarisqanku, ¿yanapawanchejchu Bibliaj nisqanpi creenanchejpaj? Kay 2014 watapi uj revistapi nerqa: “Hebreo Qhelqasqaspi rikhurej runasmanta, ¿mashkha runaspa sutisnintaj rikhurin yachayniyoj runas tarisqanku imaspi?”, nispa. Nerqanku “50 runaspata” jina. Chay revistapi Tatnai sutiyoj runamanta mana parlakorqachu. ¿Pitaj chay runa karqa? Imatachus Biblia nisqanta qhawarina.
Jerusalén llajtaqa uj tiempota Persiaj atiyninpi karqa. Chay llajtaqa Éufrates mayu inti yaykuynin ladopi kasharqa, chay cheqatataj persasqa mayoj chimpan nej kanku. Persasqa Babiloniata japʼikapuytawan, presochasqa judiosta kacharerqanku, saqerqankutaj judíos Jerusalenpi Jehovaj templonta watejmanta jatarichinankuta (Esdras 1:1-4). Jinapis judiospa enemigosninkoqa mana munarqankuchu chay templota sayarichinankuta. Chayrayku Persiaj contranpi oqharikusqankuta llullakuspa nerqanku (Esdras 4:4-16). Tatnai persaqa chay cheqachus manachus kasqanta qhawarerqa, Dario I 522 watamanta 486 watakama kamachishajtin Jesús niraj jamushajtin. Bibliaqa Tatnaimanta parlaspa “mayu chimpapi kamachej” nin (Esdras 5:3-8).
Tatnai suti ashkha rumispi qhelqasqa tarikunraj, ichapis chaykunaqa uj familiamanta documentos karqa. Chay rumipi qhelqasqaqa familiamanta ujnin runata, Bibliamanta Tatnai sutiyoj runawan kikinchan. Chay qhelqasqa paganapaj uj documento karqa, ruwakorqataj Dario I 20 watastaña kamachishajtin, 502 watapi (J.n.j.). Chay documentopeqa uj contratota ruwakusqanta rikoj testigomanta parlakun, chay testigoqa “mayu chimpapi kamachej” Tattannunpa sirvienten karqa. Chay kamachejqa Esdras libropi Tatnai sutiwan rikhurin.
¿Ima cargoyojtaj Tatnai karqa? Kay 535 watapi (J.n.j.) rey Ciro, atiyninpi kaj llajtasta watejmanta provinciaspi tʼaqarqa. Ujnin provinciata “Babilonia, mayoj chimpan” nispa suticharqa. Tiemponmanqa chay provincia iskayman tʼaqakorqa, ujnintaj mayu chimpa nisqallaña karqa. Chaytaj karqa Celesiria, Fenicia, Samaria, Judá ima. Kamachina wasitaj Damascopisina kasharqa. Chaytataj Tatnai 520 watamanta 502 watakama kamacherqa.
Tatnai Jerusalenman rerqa, judíos Persia suyoj contranpi oqharikusqankutachus manachus yachananpaj. Chantá Darioman willarqa imatachus judíos nisqankuta. Judiosqa nerqanku rey Ciro Jehovaj templonta oqharinankupaj permisota qosqanta. Reypa kamachina wasinpi documentosqa, judiospa nisqanku cheqa kasqanta rikucherqa (Esdras 5:6-8, 11-13; 6:1-3). Chantá Tatnai uj kamachiyta japʼerqa, saqenanpaj judiosta Diospa Templonta ruwajta, chay kamachiyman jinataj ruwarqa (Esdras 6:6, 7, 13).
Mayu chimpapi kamachej Tatnaimanta mana anchata parlakunchu. Jinapis Bibliapeqa sutin rikhurin, kamachej kasqantapis nin. Ujtawan yachayniyoj runas tarisqankoqa, Bibliaj nisqan creenapaj jina kasqanta rikuchin.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
Bibliaqa cheqata parlan
Diospuni Bibliata qhelqacherqa chayqa, mana mayqen libro jinallachu kanan tiyan.
TORREMANTA QHAWAJ
Kayta yachayqa may sumaj
Ni mayqen libro runasta yanapanchu Diospi creenankupaj, kay chhika unaytataj. ¿Chay libropi atienekusunmanchu?


text:
1 KAQ YACHACHIKUY
Kusisqa kawsanaykipaq Diospa yanapakuyninta maskay
‘Qallariymantam qaritawan warmita unancharqa’ (Mateo 19:4).
Jehova * Diosmi casarachirqa Adantawan Evata. Bibliam nin chayllaraq warmita unanchaspan ‘qariman pusasqanta’. Chaymi Adanqa kusikuymanta kaynata nirqa: “Payqa tulluymanta hinaspa aychaymanta kaqmi”, nispa (Genesis 2:22, 23). Jehova Diosqa hinallam kunankamapas munachkan casarasqakuna kusisqa kawsanankuta.
Chayllaraq casarakuqkunaqa piensankupaschá kusisqallaña kawsakunankumanta. Ichaqa maynataña kuyanakuspankupas sasachakuyniyoqmi kanqaku (1 Corintios 7:28). Kay qellqapi Bibliapa nisqankunata kasukuspaykiqa kusisqam kawsakunki casado vidaykipi hinaspa familiaykipipas (Salmo 19:8-11).
1 JEHOVA DIOSPA KAMACHISUSQAYKITA KASUKUY
BIBLIAM NIN: Qosaqa familiapa umanmi (Efesios 5:23).
Jehova Diosqa munanmi qosakuna warminkuta kuyakuywan uywanankuta (1 Pedro 3:7). Diosqa warmitam unancharqa qosanta yanapananpaq hinaspapas munanmi kuyananta chaynataq respetananta (Genesis 2:18). Señoraykita anchata kuyaspaykiqa manam kikikipa munasqallaykitachu ruwanki, aswanqa pay kusichiytam munanki (Efesios 5:25-29).
Jehova Diosqa munanmi señorakuna qosankuta anchata respetanankuta hinaspa yanapanankutapas (1 Corintios 11:3; Efesios 5:33). Qosayki imatapas tanteaptinqa sonqomanta yanapay (Colosenses 3:18). Chayta ruwaspaykiqa qosaykitawan Jehova Diostam kusichinki (1 Pedro 3:1-6).
¿IMATAM RUWAWAQ?
Señoraykita otaq qosaykita tapuy allin qosa otaq señora kanaykipaq imakunapi hinalla kallpanchakunaykimanta. Uyariytaq ima nisusqaykitapas hinaspa kallpanchakuy nisqanman hina ruwanaykipaq
Manam chayllaqa entiendenakuwaqchikchu, chaymi pacienciakunayki
2 KUYASQAYKITA QAWACHIY
BIBLIAM NIN: Señoraykipa otaq qosaykipa allinninta maskay (Filipenses 2:3, 4). Jehova Diosqa munanmi serviqninkuna kuyakuq kanankuta, chaynam señoraykiwan otaq qosaykiwanpas kanayki (2 Timoteo 2:24). Imatapas ninaykipaqqa allintam tanteanayki, Bibliam nin: “Nanay simikunam rimanku espadawan tuksichkaq hina. Yuyayniyoq runakunapa rimasqanmi ichaqa hampi hina”, nispa (Proverbios 12:18). Jehova Diospa chuya espiritunmi yanapasunki kuyakuywan rimanaykipaq (Galatas 5:22, 23; Colosenses 4:6).
¿IMATAM RUWAWAQ?
Diospa yanapakuyninta mañakuy señoraykiwan otaq qosaykiwan imatapas manaraq tanteachkaspayki hinaspa hawkalla kanaykipaqpas
Allinta piensay ima ninaykimanta hinaspa imayna ninaykimantapas
3 HUKLLAÑAM KANKICHIK
BIBLIAM NIN: Huk qariwan warmi casarakuspankuqa ‘huk runa hinallañam kanku’ (Mateo 19:5). Ichaqa wakinpim tanteasqaykichik mana chaynallachu kanqa. Chaymi allin kanman tanteasqaykichik tupananpaq kallpanchakuynikichik (Filipenses 2:2). Huk sonqolla kaynikichikqa ancha allinpunim imatapas tanteanaykichikpaq. ¿Imaynatam chayta ruwawaqchik? Bibliam nin: “Allin consejowanmi ima ruway munasqapas allinqa qespin”, nispa (Proverbios 20:18, Chuya Qellqa, revisión 2012). Imatapas tanteaspaykichikqa Bibliapa nisqanta kasukuychik (Proverbios 8:32, 33).
¿IMATAM RUWAWAQ?
Ama imapas ruwaykunallamantachu rimaychik, aswanqa imayna tarikusqaykichikmanta
Imatapas manaraq tanteachkaspayki, señoraykita otaq qosaykita tapuy
^ par. 4 Bibliam nin Diospa sutinqa Jehova kasqanta.


text:
8 kaq yachatsikï
¿Imanirtaq Jesus wanurqan?
Jesusqa wanurqan noqantsik mana wanurnin kawanarëkurmi. Juan 3:16
Jesus wanunqampita kima hunaq pasariptinmi, pamparanqanman warmikuna ëwayarqan, pero manam Jesusta tariyarqannatsu. Jehovämi kawariratsishqa kanaq.
Tsëpitanam amïgon apostolkunata Jesus yuripurqan.
Manam ëtsayoq ni tulluyoqnatsu Jesusqa kawarirqan. Diosqa mana rikakoq cuerpotam qorqan, angelkunapatanö. Qateqninkunaqa rikäyarqanmi ciëloman kutikoqta. Kananqa alläpa puëdeq espïritum y mananam imëpis wanunqanatsu.
Diosqa Jesusta kawariratsirmi churarqan Gobiernonchö mandakoq kanampaq. Daniel 7:13, 14
Jesusqa wanurqan hutsapita y wanïpita nunakunata salvanampaqmi (Mateo 20:28). Tsënöpam Diosqa mana wanurnin kawakunapaq awnimantsik.
Jehoväqa Jesustam akrashqa ciëlopita Patsaman gobernamunampaq. Pero manam hapallantsu gobernamunqa, 144,000 wiyakoq nunakunam kawaririrnin pëwan ciëlochö kayanqa. Tsë alli gobiernoqa Diospa Gobiernonmi (Apocalipsis 14:1-3).
Tsë Gobiernom kë Patsata huk paraïsoman tikratsimunqa. Manam kanqanatsu guërrakuna, suwakïkuna, mallaqëkuna ni waktsa kë. Nunakunaqa paqwë kushishqam kawakuyanqa (Salmo 145:16).


text:
12 YACHACHIKUY
¿Imaynatan familiakuna kusisqa kawsankuman?
Familiakunaqa kusisqan kawsanku munakuy kaqtinqa (Efesios 5:33)
Diospa kamachikuyninman hina casarakuyqa warmiwan qhariwanmi kanan.
Munakuq qosaqa sumaqtan esposanta tratan, interesakuntaq paypi.
Esposaqa yanapanmi qosanta.
Wawakunaqa kasukunankun tayta-mamankuta.
Casadokunaqa sumaqtan tratanakunanku, manataqmi pantay ñanpi purinankuchu (Colosenses 3:5, 8-10)
Biblian yachachin qosaqa kikin cuerponta hina esposanta munakunanta; esposataq qosanta respetananta.
Warmi-qhari puñuyqa casadokunallapaqmi, hukllawantaqmi casarakunapas.
Familiakuna kusisqa kawsanankupaqmi Biblia yachachin ima ruwanankuta.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imaynapin familiakuna kusisqa kawsankuman?
Jehová Diosqa munanmi familiakuna kusisqa kawsanankuta. Kaykunamanta yachay: ¿Imaynatan warmi-qhari kawsananku? ¿Imatan Dios munan wawakunamanta tayta-mamakunamantapas?


text:
James Cameron
James Cameron sutiyuq runaqa (16 ñiqin chakra yapuy killapi 1954 paqarisqa Kapuskasing llaqtapi, Ontario pruwinsya, Kanada-pi - ) huk Kanada mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- BAFTA suñaykuna
- Qori Globo Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: James Cameron.
- James Cameron sutiyuqmanta qillqa: inlish simipi, kastilla simipi, Internet Movie Database nisqapi.


text:
¿Imaraykutaj Jehovaj testigosnin Navidadta mana ruwankuchu?
Runaspa nisqanku, cheqa kaj ima
Runaspa nisqanku: Jehovaj testigosnenqa Jesuspi mana creesqankurayku Navidadta mana ruwankuchu.
Cheqa kaj: Noqaykoqa cristianos kayku. Yachaykutaj Jesucristonejllata salvacionta tariyta atisqaykuta (Hechos 4:12).
Runaspa nisqanku: Navidadta mana ruwanata yachachispa, familiasta tʼaqanachinku.
Cheqa kaj: Familias ujchasqa kanankoqa may sumaj noqaykupaj. Chayrayku familias ujchasqallapuni kanankupaj Bibliaj yuyaychaykunasninwan yanapariyku.
Runaspa nisqanku: Navidad tiempopi mana kusirikunkuchu waj runas jina. Chay tiempopeqa runas kusikunku, sonqo tiyasqa kanku, regalostapis jaywanarikunku.
Cheqa kaj: Jehovaj testigosnenqa watantinpi tukuywan allinta kausakunaykupaj, wajkunamanpis regalosta jaywarinaykupaj kallpachakuyku (Proverbios 11:25; Romanos 12:18). Sutʼincharinapaj, tantakuyniykupi mana qolqeta mañaykuchu, nitaj runasman willamusqaykumanta cobraykuchu, imaraykuchus Jesuspa nisqanta kasukuyku. Pay nerqa:
“Mana pagaspalla japʼerqankichej, amallataj pagachikuychejchu”, nispa (Mateo 10:8). Chantapis Diospa Reinollan sonqo tiyaykuyta apamunanta runasman willayku (Mateo 10:7).
Jehovaj testigosnin, ¿imaraykutaj Navidadta mana ruwankuchu?
Imaraykuchus Jesusqa, wañupusqan pʼunchayta yuyarinanchejta kamacherqa, manataj nacekusqan pʼunchaytachu (Lucas 22:19, 20).
Imaraykuchus ni Jesuspa apostolesninpis, ni ñaupa tiempomanta cristianospis Navidadta ruwarqankuchu. Diccionario del cristianismo nisqa libro nisqanman jinaqa, “
Roma suyupi 330 wata chaynejpi” Navidad fiesta rikhurerqa. Chaytaj Jesuspa qhepa kaj apostolnin wañupusqanmanta 200 watasninmanraj karqa.
Imaraykuchus mana imapis rikuchinchu Jesús 25 de diciembrepi nacekusqanta. Bibliataj mana ninchu ima fechapichus nacekusqanta.
Imaraykuchus yachayku, Dios Navidadta ruwayta mana allinpajchu qhawasqanta, imaraykuchus chaytaqa runaslla costumbresninkuman jina rikhuricherqanku (2 Corintios 6:17).
¿Imaraykú Jehovaj testigosnin mana waj runas jinachu ruwanku?
Runasqa Navidad mana Bibliaj nisqanman jinachu kasqanta, runaslla rikhurichisqankuta yachaspapis, Navidadta ruwallanku. Yuyankutaj waj runas jina ruway allillan kasqanta.
Bibliaqa
sapa uj imatapis allin yuyaywan ajllanapaj kallpachawanchej (Romanos 12:1, 2). Chantapis cheqa kajta jatunpaj qhawanapaj yanapawanchej (Juan 4:23, 24). Runaswan pisipaj qhawachikuyta mana munaspapis, Diospa kamachiykunasninta kasukuyta munayku.
Noqaykoqa Navidadta mana ruwaykuchu. Chaywanpis sapa uj ajllanan tiyan Navidadta ruwaytachus manachus. Chayrayku mana pitapis niykuchu: “Navidadta ama ruwaychu” nispaqa.


text:
PACHATIN LLAQTAKUNAPI RUNAQ ALLIN KANANPAQ JATUN KAMACHIKUY
[Preamble]
Pachantin ayllu wawaq allin kausaypi kananta yuyaykuspan, kay kamachikuy paqarin. Runaq kausay qasi kusi kausaypi kananpaq, tukuy llakipi kaspapas "justicia" taripananpaq. Kikin runakayninta runa masinkunawan reqsichispa kausananpaq.
Runaq runa kayninta sarunchasqata rikuspan, wakin ima mil lay salqa runakunaq runa masinta ku'muchisqanta, waqachisqanta rikuspan, kay ancha sut'i kamachikuykuna rikhurin, ashwan allin, ashwan sumaq kausay runaq taripananpaq; mana imamanta manchakuspa, mana yarqayta muchuspa, sut'i simipi rimarispa qasi kausaypi kananpaq.
Runapaqpuni tukuy ima allinkunapas kamasqa karqan. Chay kamasqa kasqanta reqsispan; "derechon" kasqanta yachaspan kay simikuna kamakun qharipas warmipas kushkachasqalla kausanankupaq, sapa p'unchay ashwanta jananchakuspa. Kausanankupaq: paykuna ukhupipas, llapa ayllu runa uldiupipas, sapanka runataqmi tukuy llakimanta qespisqalla purikunan, llapa "mundo" pachantinman qasi kausay mast'arikunanpaq.
Teqse muyuntin "munduq" "estadonkuna" juñuykunakuspan, ancha allinta rimanakunku "Organización de las Naciones Unidas" sutita churaykukuspa. Jina sumaqta, allinta yuyayukuspataq, ruwaspataq, juq sonqolla kamachinakunku yanapanakunankupaq, runaq runakayninta, qespesqa kayninta, tukuy "derechunta" junt'achinankupaq.
Chay rimasqanku junt'akunanpaqtaqmi, jatun "Asamblea" nisqa, ancha sut'inta qowanchis kay "Declaración Universal de los Derechos Humanos" qelqapi, llapa llaqtakuna ch'ullallata yuyaykuspa runaq allinkayninta tajyachinanpaq, chay allin kamachikuy simikuna junt 'akunanpaq.
Kaqllataqmi reqsichina, yachachina qhipa wiñay runamanpas, waynakunamanpas ashwan allinta paykuna junt'achinanpaq ashwan allin yuyaytawanpas yapanankupaq, kikin "nacion-ninkupipas", pachantin nacionkunapipas.
JATUN RIMANAKUYPI CHANINCHASQA KAMACHIKUY
JUQ ÑIQEN (1)
Llapa runan kay pachapi paqarin qispisqa, "libre" flisqa, allin kausaypi, chaninchasqa kausaypi kananpaq, yuyayniyoq, yachayniyoq runa kasqanman jina. Llapa runamasinwantaqmi wauqentin jina munanakunan.
ISHKAY ÑIQEN (2)
Kay jatun kamachikuyqa llapa runapaqmi, qasilla qespisqalla purikunanpaq, pipas kachun, mistipas, runapas, yuraqpas yanapas; warmipas, qharipas. Taytachakuna mamachakunapi i-ñiqpas. Pacha Mama yupaychaqpas; imayna yuyaykuq runapas. May llaqtayoqpas; wajchapas, qhapaqpas.
KINSA ÑIQEN (3)
Llapan runan kausaypachapaq kamasqa, mana piqpa rimapayasqantaqmi purikunan kausanan p 'unchaykama.
TAWA ÑIQEN (4)
Manan pipas runaq chitasqan kamachipi puriyta atinchu. Runawan yanachikuyqa unayñan tukukapun, kay "Declaración de los Derechos Humanostaq" chaninchan chay tukukuyninta, wiñaypaq. Yanachikuyqa qonqaypachaman churasqan kapun.
PHISQA ÑIQEN (5)
Manan pipas, peqpapas, k'irisqan, muchuchisqan, k'umuchisqan kananchu.
SOQTA ÑIQEN (6)
Llapa runaq "derechunmi", maypipas runa jina "respetasqa" kananpaq.
QANCHIS ÑIQEN (7)
Leypaq-qa, jatun kamachikuypaq-qa llapa runapas kikillan, "igual-lían kanchis; mana pitapas ajílaspa, mana pitapas t'aqarparispa.
PUSAQ ÑIQEN (8)
Llapa runapaq churasqan sapanka "nacionpi", jatun llaqtapi "tribunalkuna", "leywan", "amparakunanpaq" piña mayña runakayninta sarunchayta munaqtinpas.
ISQON ÑIQEN (9)
Manan pipas yanqa qasinmantaqa muchuy wasipi wesq'asqapas, Ilaqtanmanta qarqosqapas kayta atinchu.
CHUNKA ÑIQEN (10)
Llapa runapas, imamantaña juchachasqa kaspapas, "tribunalpa" uyarisqanmi kanan; chayman jina juchayoq kasqanpas, mana juchayoq kasqanpaq yachakunanpaq.
CHUNKA JUQNIYOQ ÑIQEN (11)
- Jayk'an juchachasqa runaq-qa, kanmi "derechon" manan juchayoqcho kani, ninanpaq "justicia" taripanankama.
- Allin ch'uyaman "justicia" chayaspa, ima muchuymanpas churana, juchanman jina.
CHUNKA ISHKAYNIYOQ ÑIQEN (12)
Manan piqpa imayna kausakusqantapas tapupakuyta atinchischo. Manataqmi imaynatas warminwan, wawankunawan tiyan chaytapas yachayta munananchischu. Manan runaq allin kasqanta, "honranta", allin runa kasqanta panpachanachu; Chaykuna ruwasqamantaqa "leymi" muchuchinan. Chay tukuywanpis, manan pipas qelqa apachisqanchista, "carta" chaskinanchista pakallapi, mana yachasqanchis "liita" yachayta atinchu. Llapa runan chay mana chaninmanta "libre" l:anan, "leypa" "protejisqan
CHUNKA KINSAYOQ ÑIQEN (13)
- Llapa runan may munasqantapas purikunan, tiyananpaqtaq may llaqtatapas, may cheqastapas aj llakunan.
- "Nacion-ninmanta" lloqsispapas kaqmi kutiykampuyta atillantaq.
CHUNKA TAWAYOQ ÑIQEN (14)
- Cheqnisqaña, qatiykachasqaña kaspapas, piqpa wasinpipas, maypipas pakuykukuyta atinmi, may "nacionpipas", may llaqtapipas, may cheqaspipas.
- Manan "común" juchayuqman aypanchu kay "derecho".
CHUNKA PHISQAYOQ ÑIQEN (15)
- Llapa runakunaq "derechunmí juj nacionalidadniyoq" kay. Llapataqmi mayqen naciontapas tiyananpaq ajllakuyta atin. Chaymantaqa manan pipas jark'akuyta atinchu.
- Manataqmi pipas, maypas "nacionalidadninchista" qechuyta atinchu, nitaq juj "nacionalidad" aj llakunanchista tatichiyta atinchu.
CHUNKA SOQTAYOQ ÑIQEN (16)
- Qharipas warmipas junt'asqa watanman chayaspaqa "casarakuyta" atin piwanpas maywanpas, mana piqpa jark'akusqan, yuraqwanña yanawanña, paykuna pura tinkuku, munanakunku chayqa.
- Warmi qhari wawakunantin tiyaspataqmi allin rimanakuypi tiyananku, kikin "derechuyoq" juj sonqolla tiyaspapis, t'aqanakuspapis.
CHUNKA QANCHISNIYOQ ÑIQEN (17)
- Llapa runaqmi kanan jallp'apas, wasipas, tukuy ima kausaypas, pay sapanpa, llank'ananpaqpas, wakipi llank'ananpaqpas.
- Manan piqpa kaqninpas qechuy atikunchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ ÑIQEN (18)
Llapa runan yuyaykukuyta, jamut'ayta atin yuyaychakusqanman jina. Manan pipas chaytaqa jark'ayta atinmanchu. Kaqtaqmi ima "religionpipas" kausayta atin tukuy runaq yachashasqan.
CHUNKA ISQONNIYOQ ÑIQEN (19)
Tukuy runapas umanpi yuyaykusqantan rimarinan manapitapas manchakuspa. Yuyaykusqantataqmi pachantin runaman, teqsi muyuntin, lluy "munduntin" runaman riqsichinan yachananpaq. Sut'in rimaqtan pacha kamaq taytachapas yanapan. Chay yuyaykukusqanmantaqa, ruwasqanmantaqa manan pipas cheqniytapas, juchachaytapas atinchu.
ISKAYCHUNKA ÑIQEN (20)
- Pi runapas, may runapas juñunakuytaqa atinmi. Runa juñunakuyqa kananpunin; allin rimanakuypaq, sumaq rimanakuypaq-qa.
- Ichaqa, manataqmi pipas tanqasqaqa, mat'isqaqa, ima juñunakuymanpas jaykunanchu.
ISKAYCHUNKA JUJNIYOQ ÑIQEN (21)
- Llapa runapas atinmi llaqtanta "nacionninta" kamachiyta; chaypaq ajílasqa, chaypaq churasqa kaspaqa; pay kikinpas, mashki mink'anta churaspapas.
- Kushkallan llapa runapas kanchis, llapataqmi kamachikuq kaytapas atinchi Llaqtaq munayninmi kamachikuqtaqa jurqon, llapa runamante jujta ajílaspa sumaq jatun rimanakuypi, "eleccionispí ajílaspa.
ISHKAY CHUNKA ISHKAYNIYOQ ÑIQEN (22)
Llapa runan, imaynan kausasqanman jina llaqtanwan, "nacionninwan" qochikunan mikhuytapas, tukuy ima kausaytapas; yachaytawanpas, yachayninman yapananpaq, chaywantaq jananchasqa runa kananpaq.
ISHKAYCHUNKA KINSAYOQ ÑIQEN (23)
- Llapa runapaq kamasqan llank'ayqa, sapanka runataqmi ajllakunan iman munasqan llank'ayta.
- Tukuymi llank'ananpaq yanapasqa kanan. Yanqa, qasi kaytaqa mana runa atinchu. Runaqa chanintan, llank'asqanman jina chaskinan "salariontaqa".
- Llapa runan chaskinan kallpanpa chanintaqa, paypa kausananpaq jina; warminpa, wawankunaq kausananpaq jina. Manachaytaqmi llaqta runa yanapanan.
- Tukuy runan "sindicato" "organizayta" atin; jinallataq "sindicalizado" "derechun" "respetachinanpaq".
ISHKAYCHUNKA TAWAYOQ ÑIQEN (24)
Llapa llank'aq runapaqmi samana p'unchayqa churasqa. Kikillantaqmi, kaqllataqmi "vacaciones" ñisqa, sapa wata aslíapas juj killa samayniyoq kanan mana llankaspa "pagasqa".
ISHKAYCHUNKA PHISQAYOQ ÑIQEN (25)
- Llapa runapaqmi kanan allin kausay, kaqllataq warminpaqpas, wawankunapaqpas. Kananmi mikliunanpas, wasinpas, p 'achanpas; kanantaqmi janpiqnin "medicupas". "Seguro Socialpas" kananmi paypaq-qa mana llank'ayta atiqtin, onqoqtin; warmin wañuqtin, ima llakipiña kaqtinpas.
- Wachakoq warmiqa rikusqan qhawasqan kanan. Wawakunapas kaqllataqmi kanan; "Casadoq" wawanpas, mana "casadoq" wawanpas.
ISHKAYCHUNKA SOQTAYOQ ÑIQEN (26)
- Tukuy runapaq churasqan "escuela", "colegio", "educación", llapataqmi chaykunata chaskinan mana qolqellamanta.
- Jatun yachaywasimantaqmi jaykunan ashwan umayuq, yuyayniyoq, jamautayoq jina.
- "Educacionqa" llapa runaq ashwan allinruna kananpaqmi, llapa runamasintin munanakunanpaqmj, maymantaña kaqtinpas, may llaqtayuqña kaqtinpas.
ISHKAYCHUNKA QANCHISNIYOQ ÑIQEN (27)
- Llapa runan reqsinan jatun yachayniyoqpa yachayninkunata, chaymi "ciencia" nisqa, llapan reqsinan tukuy sumaq ruwaykunata: "artes" sutiyoq.
- Llapa runan yachanan, aypanan jatun yachay, kausay yachay, ashwan jatun "filosofía" nisqa jamutay kuraq yachayta.
ISHKAYCHUNKA PUSAQNIYOQ ÑIQEN (28)
Sapanka runan munannanchis kay jatun kamachikuy simikunaq juntakunanta, llapa pachantin, "munduntin" llaqtakunapi.
ISHKAYCHUNKA ISHQONNIYOQ ÑIQEN (29)
Ayllunchispi kausaq runataqa, llaqtanchis runataqa, anchatan, munana, yupaychana; ayllun, llaqtan sapanka runatapas uywawanchis, wawanmi kanchis.
KINSACHUNKA ÑIQEN (30)
Kay jatun kamachikuy simikunaqa manan juj runallapaqchu; manataqmi "nacionkunaq" kamacheqkunallapaqchu, llapa runaq allinninpaqmi, pachantin llaqtakunapitaqmi junt'akunan.
ÑAUPAQ NISQA SIMIKUNA
Perú "paisninchisqa" "munduntinpi paiskunamanta" ashwan ashkha rijchayniyoqmi, chay raykupischá llapa runaq sonqonman chayan, chaypistaqchá ch'ulla kausayllapi kan runaq llaqtan.
Kay "nacionninchispin" imaymana rijch 'aq runapas; imaymana simi rimaqpas; imaymana yachayniyoqpas juñuykunakun kushka, ancha unay watakunamantaña. Yunkayoq, qhiswayoq, punakunayoq ancha jatun jallp'api.
Chaymi kay "patriapi" tiyaq "peruano" runamasinchiskunaqa, kausayninku allin ñanman churay munaqkunaqa, sapa kuti, sapa p'unchay sumaq rimanakuypi kanan, sonqonkuq ashwan allinta tinkunanpaq, ñaupa pacha allin runakuna jina kausananpaq.
Kunan kamachiqninchis "gobiernon" musoq kausayman jaykunanchista munan; ashwan k'apaj chaninchasqa allin kausaypi kananchista munan. Jinataqmi juñunaykusqa "nacionkunata", "Naciones Unidas" nisqata, tawachunka watanpi, jaywarin kay runasimiman t'ijrasqa JATUN KAMACHIKUYTA, "Declaración Universal de los Derechos Humanos" nisqata.
Wakin pisi runakunallaq rimasqan simikunamanwanpas t'ijrakunmi kay nisqanchis Jatun Kamachikuyqa, mana piqpa kausaynin, mana piqpa yachaynin tanqasqa, wijch'urparisqa kananpaq; llapa jatun suyunchispi tantaykusqa llaqtakunaq jananchakunanpaq. Kayta ruwaspan "gobiernonchispa" allin yuyaykusqanta, tukuy sonqota churaspa, Perú kamachisqanta sut 'inchasun. Runasimipi rimaspan pachantin llaqtakunawan rimanakusun.


text:
¿Bibliaca imatataj yachachin?
¿Tucuri punllacunapichu causacunchij?
¿Imatataj ninguiman?
Ari
Mana
Imachari
Bibliaca caitami yachachin
“Cai punllacuna tucurinapajca llaqui punllacunami shamunga” ninmi (2 Timoteo 3:1). Bibliapi nishcacunaca tucuimi pajtaricun. Chaicunata ricushpami ‘tucuri punllacunapi’ causacushcata yachanchij.
¿Bibliaca imatataj ashtahuan yachachin?
Tucuri punllacunapica macanacuicuna, yaricaicuna, allpa chujchuicuna, millai ungüicunapishmi tiyanga ninmi (Mateo 24:3, 7; Lucas 21:11).
Tucuri punllacunapica Diosta mana yuyarijcuna millai gentecunami tiyanga ninmi (2 Timoteo 3:2-5).
¿Qˈuipa punllacunapica ima shinashi causaica canga?
Huaquincunaca... Tucuri punllacunapica cai Allpapish gentecunapish tucuringami nincunami. Shujtajcunaca ashtahuan allimi causashun nincunami. ¿Quiquinca imatataj yuyangui?
Bibliaca caitami yachachin
“Allita rurajcunallami cai llajtapica causangacuna. Ima pandata mana rurajcunallami cai allpamantaca mana chingaringacuna” ninmi (Proverbios 2:21).
¿Bibliaca imatataj ashtahuan yachachin?
Tucuri punllacuna qˈuipaca llaquicunaca mana tiyangachu (1 Juan 2:17).
Cai Allpaca sumaj paraisomi tucunga (Isaías 35:1, 6).


text:
101 WILLAKUY
Jesusta wañuchinku
¡QHAWARIY kaypi sucedesqanta! Jesustan wañuchishanku. K’aspipin warkurunku. Makinpas chakinpas clavokunawanmi takasqa kashan. ¿Ima raykun kayta ruwanku?
Jesusta cheqnikuspa. ¿Pikunan cheqnikunku? Hukninmi Saqra Satanás. Paymi Adanta Evatawan Jehová Dios contra huchallichiran. Satanasmi kallpacharan Jesuspa awqankunata payta wañuchinankupaq.
Manaraq Jesusta k’aspipi warkushaspan, awqankuna sinchita ñak’arichiranku. ¿Yuyashankichu Getsemaní huertamanta apasqankuta? ¿Pikunan chay awqankuna karan? Arí, religionpi umalliqkunan. Yachasun ima sucedesqanta.
Religionpi umalliqkuna Jesusta apaqtinkun apostolkunaqa ayqekunku. Mancharikuspan sapallanta saqerparinku awqankunaq makinpi. Pedrowan Juanwanmi ichaqa mana karutachu rinku. Jesustan qatipanku imapas sucedesqanta yachanankupaq.
Anasmanmi sacerdotekunaqa Jesusta pusanku, payqa uma sacerdoten karan. Manan ichaqa unaychu runakuna chaypi qhepakunku. Chaymantan Jesusta apanku Caifaspa wasinman, paymi chay tiempopi uma sacerdote. Askha umalliq religiosokunan chaypi kashanku.
Caifaspa wasinpin juiciota ruwanku. Chaymanmi pusanku runakunata, llullakuspa Jesusmanta mana kaqta rimanankupaq. Religionpi umalliqkunan llapanku ninku: ‘Wañuchinan Jesustaqa,’ nispa. Chaymantan Jesusta uyanpi thoqaykunku, askha kutitataq saqmankupas.
Chaykaman Pedroqa patiopi kashan. Chiriqtinmi runakunaqa ninata hap’ichinku. Ninaq muyuriqninpi q’oñikushaqtinkun huk kamachi warmi, Pedrota qhawarispa nin: ‘Kay runapas Jesuswanmi kasharan,’ nispa.
‘¡Manan, manan ñoqaqa paywanchu karani!’ nispan Pedroqa kutichin.
Kinsa kutitan Pedrota ninku Jesuswanmi kasharanki, nispa. Kinsantin kutipitaq Pedro llullakun. Kinsa kutita llullakushaqtinmi, Jesusqa kutirispa Pedrota qhawariran. Anchatan Pedroqa llakikun llullakusqanmanta, chaymi ripuspa waqayta qallarin.
Viernes tutamantatan Inti lloqsimuqtin sacerdotekuna Jesusta pusanku huñukunanku hatun wasiman, sala del Sanedrín nisqaman. Chaypin rimanakunku Jesuswan ima ruwanankuta. Chaymantan pusanku Judea distritopi kamachiq Poncio Pilatoman.
‘Kay runaqa millay runan’ ninkun Pilatota. ‘Wañuchinan,’ nispa. Jesusta askha kutita tapuspan Pilatoqa nin: ‘Manan paypiqa imatapas mana allintaqa tarinichu,’ nispa. Chaymantan Pilatoqa Jesusta pusachin Herodes Antipasman, payqa Galileapin kamachin, chay tiempopiqa Jerusalenpin kasharan. Paypas manan Jesuspiqa imatapas mana allintaqa tarinchu, chaymi Pilatoman kutichipun.
Pilatoqa Jesustan kachariyta munan. Jesuspa awqankunan ichaqa huk suwa runa Barrabasta kacharinanta munanku. Chawpi p’unchayta hinan Pilatoqa Jesusta hawaman horqomun. Runakunatan nin: ‘¡Qhawariychis kamachiqniykichista!,’ nispa. Allin reqsisqa sacerdotekunan qaparinku: ‘¡Wañuchiy! ¡Wañuchiy!,’ nispa. Chhaynapin Barrabasta kacharinku, Jesustataq wañuchinankupaq pusanku.
Viernes tardetan Jesusta k’aspipi warkunku. Jesuspa sapa ladonpitaq k’aspipi warkullankutaq runa wañuchiq millay runakunata, manan chayta dibujopi rikunkichu. Manaraq Jesús wañushaqtinmi huknin runa nin: ‘Kamachikuyta qallarishaspa, yuyariykuway,’ nispa. Jesustaq kutichin: ‘Ñoqan prometeyki, paraisopin ñoqawan kanki,’ nispa.
¡Sumaq promesan chayqa!, ¿riki? ¿Ima paraisomantan Jesús rimasharan? ¿Maypin karan qallariypi Diospa ruwasqan paraíso? Arí, kay Allpapi. Hanaq pachamanta kamachispan Jesusqa kay runata Allpapi kawsarichinqa sumaq Paraisopi tiyananpaq. Allinmi chayqa, ¿riki?