text: 1Tata Diosqa Moisesta wajyarqa Dioswan Tinkukuna Toldomanta, paytataj nerqa: 2Israelitasman niy: Pikunachus uywasmanta jaywanawankupaj ofrendasta apamuwanqanku, chaykunaqa ofrendata apamuwachunku wakasmanta, chayrí ovejasmanta. 3Sichus wakasmanta uywa wañuchisqa q'olachinata mayqempis apamuwanqa chayqa, apamuwachun sumajnin kaj torota, mana iman imanasqata, ajinamanta Diospa qhawaynimpi allin kanampaj. Chaytaqa Tata Diospa ñawpaqempi jaywanqa Dioswan Tinkukuna Toldo punku yaykuypi. 4Makinta chay uywaj umanman churaykojtin, chay uywa wañuchisqa q'olachinaqa juchasnimpa cuentanmanta jap'isqa kanqa. 5Chay runaqa Tata Diospa ñawpaqempi torotaqa ñak'anqa. Chaymantaqa chay toroj yawarninta Aaronpa mirayninmanta kaj sacerdotes Tata Diosman jaywanqanku. Chaymantataj Dioswan Tinkukuna Toldo punku yaykuypi kashan, chay altarta yawarwan ch'ajchonqanku patanta, tukuy muyuyninta ima. 6Pichus apamojqa chay uywaj qaranta ch'uskenqa, aychasnintataj chhikan chhikanta khuchuranqa. 7Chantá sacerdotesqa altar pataman llant'ata churanqanku, chaymantaj ninata jap'ichenqanku. 8Chay nina patamantaj toroj khuchurasqa aychasninta, umanta, wirasnintawan churanqanku. 9Chantá chay runaqa uywaj ch'unchulasninta, chakisnintawan mayllanqa. Chaymantataj sacerdoteqa tukuy chaykunata altar patapi q'olachenqa. Chay q'olachisqa jaywasqaqa ima munayta Tata Diospaj q'aparenqa. 10Sichus ovejasmanta, chayrí cabrasmanta uywa wañuchisqa q'olachinata mayqempis apamonqa chayqa, apamuchun orqotapuni, sumajnin kajta, mana iman imanasqata. 11Chaytaqa ñak'anqa Tata Diospa ñawpaqempi, altarmanta wichay ladonejpi. Chaymantataj Aaronpa mirayninmanta sacerdotesqa chay uywaj yawarninwan ch'ajchonqanku chay altar patata, tukuy muyuynintinta ima. 12Chaymantataj chay runaqa uywaj aychasninta chhikan chhikanta khuchuranqa. Sacerdotetaj nina larwashaj altar pataman churanqa uywaj aychasninta, umanta, wirasninta ima. 13Chantá chay runa mayllanqa uywaj ch'unchulasninta, chakisnintapis. Jinataj sacerdoteqa tukuy chaykunata q'olachenqa altar patapi. Chay q'olachisqa jaywasqaqa ima munayta Tata Diospaj q'aparenqa. 14Sichus palomasmanta wañuchisqa q'olachinata mayqen apamonqa chayqa, tortolasta, chayrí paloma irpata apamuchun. 15Chaykunatataj sacerdoteqa altar patapi Tata Diosman jaywanqa. Umanta p'itirpariytawan, yawarninta altarpa uj lado uyanman sut'uchenqa, chaymantataj palomata altar patapi q'olachenqa. 16Ch'itinta orqhoytawan, inti llojsimuynejman altarpa ladompi ushpha wijch'una cheqaman choqaykonqa. 17Chay palomataqa lijrasnin chaynejmanta kicharenqa, mana iskayman t'aqaspa. Sacerdotetaj chay palomata altarpi llant'a patapi q'olachenqa. Chay q'olachisqa jaywasqaqa ima munayta Tata Diospaj q'aparenqa.


c: text/html

text: 1Juc-punćhümi Jesus limala Dioswan. Chay limayta camacäluptinmi jucnin yaćhapacünin nila: “Taytay, Dioswan limayta yaćhachipämay Bawtisä Juan yaćhapacünincunacta yaćhachishannüpis” nil. 2Niptinmi Jesus nila: “Caynümi ninqui: ‘Janay pachäćhu cä Tayta Diosnillá, amllamá altuman juluśha canqui. Gubirnuyqui śhaycamuchun. Janay pachäćhu lulaśhayquinu, cay pachäćhüpis munayniqui lulaśha cachun. 3Canan muyunpä micuyta uycälillämay. Ama-ari pishiycachillämaychu. 4Mana allin lulamänïcunäta pampachäśhämannu juchäcunacta pampachaycälillämay. Mana allin lulaycunaman palpupäcunäpä ama-ari caćhaycälillämaychu. Aśhwanpa chaypi licaycälillämay’ nil.” 5Nilculmi: “Ñatac jicutayllawan-ari imaypis mañaculcay. Canan má, amcunapis jucniqui lipäcunquiman ćhawpi tuta cuyanacuśhayqui nunap wasinta. Ćhaycul nipäcunquiman: ‘Ama chaynüchu cay. Quimsa tantallayquita mañaycallämay. 6Calu lisinacuśhämi mana imayüta talilläman’ nil. 7Niptiqui: ‘Lluy siguraculcul cämäćhüñam cayalcá. Manam pipis quićhäśhunayquipä canchu’ nil nimuśhunquiman. 8Chaynu nishuptiquipis ‘uycamächun’ nïcänuy masta tücapäcuyanquiman. Chaynu jinacuyaptiqui ‘mayñaćh cacunpis’ nil śhalcalcamul uycuśhunquiman mañacuśhayquita. Chayta uycuśhunquiman manaćh apanacuśhayquipachu sinu'a manaña yalucälil tücapäcuyäśhayquipaćh. 9Chaymi ya'a nipäcuc: Diosta mañacuy; uśhunquim. Payta ashipäcuy; talinquim. Puirtacta tucaycuy; quićhaśhunquim. 10Pipis mañacücá ćhasquinmi; ashïcá talinmi; puirtanta tucaycücätá quićhanmi. 11“¿Mayanniquitan chuliquicuna tantacta mañacuśhuptiqui lumicta uycälälinquiman? ¿Challwacta mañacuśhuptiquipis, culibrayta uycälälinquiman? 12¿Ütac luntucta mañacuptin ćhupa apaläcucta? 13¡Maynu juyu cayalpis chuliquicunacta allincäta uyalcaptiquichun ampá janay pachaćhu cä Taytayqui, Chuya Ispirituntalä mana uycälishunquimanchu!” nila. 14Juc-punćhümi achatup maquinpïta juc upächisha nunacta Jesus caćhaycachila. Chayćhu shimin tuqui-tuqui paćhyäluptinmi llapanpis “¿Imactatan licayällá?” nil licapayllaman camälälila. 15Chayćhu waquinnincunañatacmi: “¡Caytá achatucunap quiquin puydï Beelzebüpa munayninwanmá aluyta jicutayan!” nipäcun. 16Waquinnincunañatacmi yaćhapänan-laycu: “Má, altu sïlupi ima siñalllactapis licaycälichipämay” nipäcula. 17Chaynu pinsaśhancunacta tantialmi Jesus nila: “¿Imanuypatá chaynu cälunman? Juc nasyunćhu quiquin-pula pilyapäcul'a lluyćha chincachinacunman. Chaynütacćha juc wasillaćhu pilyapäculpis pampaman muyuchinacunman. 18Chaynümi Satanaśhpis quiquin-pula cuntra cayal'a laquinacüśha cayan. Chaynu captin'a ¿imanuypatá mandacuynin tacyaycunman? ‘Beelzebüpa munayninwanmi cay'a aluyan’ nil pinsapäcuptiqui'a amcunap atïniquicuná ¿mayanpa munayninwantan-nila lulayalcan? Tapupäcuy-ari. Má, mayanpa munayninwan lulayá nilshi nipäcuśhunqui. 20Ya'a Diospa maquinwan achatucunacta caćhaycachiptïmi ichá, tantiapäcunayqui quiquin Diospa gubirnun ćhämuśhuśhayquita. 21“Má, juc nuna sumä armädu wasinta täpayaptin'a ¿mayantá ampá imantapis suwälunman? 22Paypïta mas allin armädu juclla licalilcamulćha ichá chalapacuśhan armantapis waycalcul apacunman lluy imallantapis. Jinalculmi lluy munaśhanta lulal pimanpis aypunman. 23“Chayurá ya'a partïpi mana cayäcá, ya'ap cunträmi licaliyan; juntuyta mana yanapämäcá chi'iyächinmi. 24“Má, chay achatümari juc nunacta caćhaycul pulimun chunyä lanla-lanla ulucunäćhu jamananpäpis ashishtin. Chaynu mana talilmi ‘Jamá, cutiycuśhä punta yaćhaśhäcäman’ nil caśhan cutimun. 25Jinalñatacmi chay nunäta talin tuqui allichäśha wasi-yupaytapis. 26Chayćhümi cutiycun pasaypi anćhish masannincunacta inquitacuycul. Chaynu cutiycul yaćhapäcuptinmi chay nunaca puntapïpis piyurlä cawsaynin” nil. 27Chaynüta niyaptinmi, chay achca nunacunap ćhawpinpïta ayaycaćhaypanuy limämula juc walmi: “¡Maynu cushishalä cayan waćhaśhüniqui, ñuñuśhüniqui walmica!” nil. 28Niptinmi Jesus: “Aśhwanpa Dios nishanta uyalil cäsucücunaca cushisha capäcuchun paypïpis mastá” nila. 29Niyaptinmi mas achca nunacuna juntunacämuptin willala: “Canan timpu pasaypi-cama nunacunaca siñalta licaycuylläpi wañupacuyalcan. Canan'a willacü Jonaspa siñal pasaśhallantam licaycälinqui. 30Paymi juc siñal cala chay timpu Ninive malca nunacunäpä. Chaynümi ya'a Rasun Nunap Chulinpis caśhä juc siñal cay timpu nunacunäpä. 31“Chaynütacmi unay Sheba malcanpa mandä walmipis ‘Puydï Salomonpa yaćhayninta maynümi uyaliycuyta muná’ nil calu-calupïlä śhamula. Chaymi canan amcunaćhu Salomonpïpis mas puydïcätalä mana uyaliculcäśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu chay walmipis śhalcamun'a cäraycälishunayquipä. 32Chaynütac Ninive nunacunäta Jonas willaptinmi juchancunacta wanaculcul Diosman cutipämula. Chaymi canan amcunaćhu Jonaspïpis sumä munayniyücätalä ipanchapäcuśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu Ninivecunaca śhalcatityamun'a cäraycälishunayquipä. 33Manamá juc michïructa latalcachil pacaycunchichu. Nïtac mancamanpis winälunchichu. Aśhwanpam ćhulanchic altuscanman lluyta acchiptin yaycamücunäca sumä ima caśhantapis licananpä. [Chaynümi ya'apis mana pacacüchu mayan caśhätapis.] 34“Má, canan sumäta pinsaycäliy. Juc acchi-yupaymi ñawinchic imactapis licachimanchic, tantiachimanchic. Ñawiyu cal'a, rasunpa tantiapäcunquimanmi mayan caśhätapis. Mana ñawiyu calćha ichá, nï tantiapäcunquimanchu juc yanawyayä tutapäćhu cayä-yupaypis. 35Yan'al-lätac ‘Allintam lisí’ nicuśhayquita mana lisinquimanchu. Rasunpa tuquicta lisimal'a, mana pantaycullalćha, lluyta tantialpunqui. Chayćhüćha fisyuyqui licalilpun'a acchiman-yupaypis” nila. 37Jesus chayćhu limayta camacalpuyaptinmi juc fariseo puśhala wasinman micapäcunanpä. Jinaptinmi wasinman yaycul maquinta mana pa'acul mïsanćhu täcuyäla. 38Chaymi chay puśhä fariseoca jamuyäcuyäla “¡¿Imaca nunatan cay mana lulayninwan Diosta piñachinanpä?!” nil. 39Niptinmi Jesus nila: “Am fariseocuna janällanta pa'aśha täsacunaca plätucunanümi cayalcanqui. Ñatac śhun'uyquiwan pinsayniqui'a imapis suwacuśhayquip waycacuśhayquip juntäśham cayan. 40¡Mana tantiayniyu nunacuna! Cay janäninchictawan lulïninchicta Dios lulamäśhallanchictapis ¿manachun tantiapäcunqui? 41Capuśhuśhayquipïta lluy buluntäniquiwan uycäliy-ari. Chayurá janäpis lulïpis tuqui allinćha caycun'a. 42“Ñatac canan ¡amcunap bïdayqui imanuylä can'a! Mastá wañupacuyalcanqui ‘Ima jaćhacunapïpis, rüdacunapïpis Diospä japächaśhun’ nishallanmanmi. Ñatac Diospa cuyacuyninpi tincüninman licaycuy nishuśhayquitam ichá ipanchayalcanqui. Chaymi chullanllanta lulaśhayquinu'a pulantapis lulaycunquiman cala. 43“Fariseocuna, ¡bïdayqui imanuylä can'a! Amcuna juntunaculcänan wasicunaćhüpis allinnincunap täcunanmanlämi wañupaculcanqui. Läsacunäćhüpis allinpa licapäcuśhunallayquipïmi wañupacuyalcanquitac. 44“Ishcay cära fariseocuna, ¡imanuylä bïdayqui can'a! Quićhäśha nïchu pacaläcänümi cayalcanqui. Chaymi pipis jalücunacá ima pasanantapis mana yaćhapäcunchu” nila. 45Chaynüta niptinmi camachicuyta jucnin yaćhachicü nila: “¡Cay nishayquiwan'a ya'acunactachućh jinam ruydupayalcämanqui!” nil. 46Niptinmi: “Am yaćhachicücäpa bïdayqui ¡imanuylä can'a! Amcuná nuna-masiquicunaman täwayalcanqui imaymana camachicuyta mana apay atipayaptinpis. Jinaman'a llasä ipinmannuy mastalä ćhulculcalpis amcunañatacmi ichá nï uchucllapis unculcälinquipischu. 47“¡Amcunap bïdayqui imanuylä can'a! Amcuna manam mayta chayta lipäcunquichu Diospi willacücunäta wañuchï unay awiluyquicunapi. Jucllapi luläcänümi paycuna wañüchiptin amcuná pampaläśhancäta impidrayalcanqui. 48Cay jinaśhayquiwanmi awquilluyquicuna lulaśhancunaman śhalcuyalcanqui. 49“Lluy caycunacta Dios yaćhalañam. Chaymi nila ‘Puydï caćhäcunactapis willacünïcunactapis caćhamuśhämi. Waquinnincunactá wañuchipäcun'am. Waquinnincunactañatacmi ñacachipäcun'a’ nil. 50Chaynu lulapäcuśhayquipïmi cay pacha allaycuyninpi Diospa willacünincunacta lluy wañuchipäcuśhancunapïtapis juchachaycälishunqui. 51Caynu juchachapäcuśhunqui Abelpïta aśhta Diospa chuya wasinćhu wañuchisha Zacariascamam. Chayćhu yawarninta jićhaśhanpam amcuna juchachäśha capäcunqui. 52“Camachicuyta yaćhachicücuna, ¡imanuylä bïdayqui can'a! Diospa yaćhachicuyninta iridacaycälinquimá. Jinalcul'a manatac juccunactá cunsintipäcunquichu Diospi yaćhanallantapis” nila. 53Niptinmi camachicuyta yaćhachicücunäwan fariseocuna sumä-sumäta rabyälälila. Jinalculmi Jesusta imaymanacta tapućhaculcäla quiquinpa limayllanwan palpachipäcunanpä.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Señor Diosmi Moisesta nirqan: 2–Sapanka ayllumanta huk kamachikuqta akllay, hinaspa paykunata kachay Canaán suyuta qhamiyamunankupaq, chay suyutan Israel runakunaman qosaq, nispa. 3Hinan Moisesqa Señor Diospa kamachisqanman hina Parán ch'inneqmanta qhamiyaqkunata kacharqan. Llapan chay qharikunaqa Israel ayllukunapi kamachikuqkunan karqanku. 4Sutinkutaq kaykuna karqan: 5Rubén ayllumanta Zacurpa churin Samúa, 6Judá ayllumanta Jefoneq churin Caleb, 7Isacar ayllumanta Josepa churin Igal, 8Efraín ayllumanta Nunpa churin Oseas, 9Benjamín ayllumanta Rafuq churin Palti, 10Zabulón ayllumanta Zodiq churin Gadiel, 11Josepa miraynin Manasés ayllumanta Susiq churin Gadi, 12Dan ayllumanta Gemaliq churin Amiel, 13Aser ayllumanta Micaelpa churin Setur, 14Neftalí ayllumanta Vapsiq churin Nahbi, 15Gad ayllumanta Maquiq churin Geuel. 16Chaykunan karqan Canaán suyuta Moisespa qhamiyaqta kachasqan qharikuna. Nunpa churin Oseastaqa Moisesmi Josué sutiwan churarqan. 17Moisesmi paykunata Canaán suyu qhamiyaqta kachashaspa nirqan: –Neguev ch'inneqninta riychis, hinaspa orqo-orqonta puriychis. 18Imaynachus suyu kasqantaqa allintan qhawamunkichis, hinallataq chaypi tiyaq runakunapas atiyniyoqchus icha pisi kallpachus, askhachus icha pisillachus kanku chaykunatawan qhawamunkichis. 19Llaqtankunatapas allintan qhawamunkichis, karpa-karpapichus tiyanku icha muyuriq perqayoq llaqtapichus tiyanku chaykunata. Tiyasqanku hallp'apas allinchus icha manachus, 20tarpuna hallp'achus icha manachus, sach'akunapas kanchus icha manachus chaykunatawan qhawamunkichis. Kallpachakuychis, ama qonqaychischu chay suyupi wakin rurukunata apamuyta, nispa. Risqanku tiempoqa ñawpaqkaq uvas cosecha hoqariy tiempon karqan. 21Hinan paykunaqa rispanku Canaán suyuta qhamiyarqanku, uray ladopi Zin ch'inneqmanta wichay ladopi Hamat Q'asawan kuska kashaq Rehob llaqtakama. 22Neguevninta rispankun Hebronkama chayarqanku. Chaypin tiyasqaku Anacpa miraynin Ahimán, Sesai, Talmaipiwan. (Hebrón llaqtaqa Egipto suyupi Zoán llaqtamanta qanchis wata ñawpaqtaraqmi sayarichisqa kasqa). 23Escol wayq'oman chayaspankun, huk k'allmata wit'urqanku uvas ruru ch'ampantinta, k'aspiman warkuykuspataq iskaymanta wantupi apamurqanku. Apamullarqankutaq granadakunatapas higostapas. 24Chay wayq'otan suticharqanku Escol nispa, Israel runakuna chaypi uvas ch'ampa k'allmata wit'usqankurayku. 25Chaymantataq suyuta tawa chunka p'unchay qhamiyaspaña kutimpurqanku 26Parán ch'inneqpi Cadesman, chaypin kasharqanku Moisespas Aaronpas llapan Israel runakunapas. Hinan qhamiyaq kachasqakunaqa tukuy rikusqankuta paykunaman willarqanku, chay suyumanta apasqanku rurutapas rikuchirqanku. 27Hinaspan Moisesta nirqanku: –Kachawasqaykiku suyutaqa rirqaykun, cheqaqtapunin lecheq miel misk'iq askha kanan hallp'a kasqa, kaymi chay hallp'aq rurun. 28Chaypi tiyaq runakunan ichaqa atiyniyoq kasqaku, llaqtankupas sinchi hatuntaq allin perqasqataq kasqa. Hinallataq rikumurqayku Anacpa miraynin hatuchachaq runakunata. 29Neguev hap'iypin Amalec runakuna tiyasqaku, orqo-orqopitaq Het runakuna, Jebus runakuna, Amor runakunapiwan tiyasqaku, lamar-qocha patapitaq Jordán mayu qayllapiwan Canaán runakuna tiyasqaku, nispanku. 30Hinan Calebqa Moisespa ñawpaqenpi kashaq runakunata ch'inyachispa nirqan: –¡Haku puririsun, hap'isunmi chay suyuta, ñoqanchisqa paykunata atipasunpunin! nispa. 31Riqmasin qharikunataq ichaqa kutichirqanku: –¡Manan chay runakunataqa phawaykuyta atisunmanchu! ¡Paykunaqa aswan atiyniyoqmi ñoqanchismantaqa! nispa. 32Hinallataq Israel runakunaman qhamiyaq risqanku suyumanta mana allinta willaspa nirqanku: –Qhamiyaq risqayku hallp'aqa yarqaymanta wañuna hallp'an kasqa, chaypi tiyaq llapan qharikunapas sinchi hatunmi kasqaku. 33Rikumullarqaykutaqmi Anacpa miraynin hatuchachaq runakunatapas. Paykunaq qayllanpi kaspaykuqa t'isku-t'isku hina huch'uylla kasqaykutan reparakurqayku, paykunapas ahinatan qhawariwarqanku, nispanku.


text: 1Uj kuti Mariawan, Aaronwan Moisespa contranta rimarqanku, uj etiope warmiwan casarakusqanrayku. 2Chantaqa nillarqankutaj: Tata Diosqa mana payllawanchu parlan; noqaykuwampis parlallantaj, nispa. Tata Diostaj chayta uyarerqa. 3Moisesqa aswan llamp'u sonqoyoj karqa, kay pachapi tukuy runasmanta nisqaqa. 4Chayrayku Tata Diosqa Moisesman, Mariaman, Aaronman ima nerqa: Kinsantiykichej riychej Dioswan Tinkukuna Toldoman, nispa. Jinata nejtintaj, kinsantinku rerqanku. 5Chantá Tata Diosqa urayk'amuspa, phuyupi sayaykukorqa Dioswan Tinkukuna Toldo punkupi. Chaymantataj Mariatawan, Aarontawan wajyarqa, paykuna qayllaykojtinkutaj, 6Tata Diosqa nerqa: Kay imatachus nisqayta uyariwaychej: Maypachachus qankuna ukhupi Noqamanta uj sut'inchaj tiyan chaypacha, Noqa payman parlani mosqoypi jina, mosqoykunapitaj. 7Kamachiy Moisesmanrí, mana jinatachu parlani; payqa tukuy ima kamachisqayta aswan sumajta kasuwan, tukuy kamachisniymanta nisqaqa. 8Paywanqa uyapura parlani, sumaj sut'itataj. Sichus paywan uyapura parlayku chayqa, imaraykutaj paypa contranta rimankichejri? nispa. 9Chantá Tata Diosqa paykunapaj maytapuni phiñakuspa, riporqa. 10Phuyupis Dioswan Tinkukuna Toldomanta oqharikojtinkama, Mariaqa yurajpacha lepra onqoyniyoj rikhurerqa. Mariata Aarón qhawarinampajtaj, Mariaqa lepra onqoywanña llijtipacha kasharqa. 11Chaymanta Aaronqa Moisesman nerqa: Ay, wiraqochíy, ama kay juchaykurayku castigachiwaykuchu ari. Noqaykoqa wampumanta jinata juchalliyku. 12Ama saqeychu ari, María uj q'etayasqa sullu jina kanantaqa. 13Chantá Moisesqa qhaparikuspa, Tata Diosmanta mañarqa: Mañakuyki ari, Tata Dios, sanoyachiy payta ari, nispa. 14Tata Diostaj payman kuticherqa: Sichus tatan uyanman thoqaykunman karqa chayqa, qanchis p'unchayta p'enqaywan kanman karqa. Chayrayku Mariata jaramanta jawaman qanchis p'unchayta wijch'uychej; chaymantaraj jaramanqa kutiykamuchun, nispa. 15Ajinata Mariaqa qanchis p'unchayta jaramanta jawaman wijch'usqa karqa. Chaykamataj israelitasqa mana maymampis purirerqankuchu. 16María ujtawan paykunaman kutiykamojtinraj, israelitasqa Hazerotmanta purirerqanku. Chaymanta rispataj, ch'in pampa Paranpi jarakorqanku.


text: 1Chay hinaqa, iñiyninkumanta willakuq ancha askha runakunan muyuriqninchispi kashan, chayrayku tukuy ima hark'awaqninchistapas huchaq ñit'iykuwasqanchistapas wikch'uspa, phawananchispaq kaq phawanata tukuy sonqo phawasun. 2Jesusllatapuni qhawasun, paymi iñiyninchista paqarichiqqa, hinaspa hunt'asqata wiñachiqqa. Paymi qhepaman q'ochukunanta yachaspa, cruzpi p'enqay wañunata pisicharparispa muchurqan, hinaspan Diospa kamachikuy tiyananpa paña ladonpi tiyaykurqan. 3Jesusqa huchasapakunaq cheqnipakusqan kaspan sinchita muchurqan, chayrayku paypi allintapuni yuyaykuychis, ahinapin mana sayk'unkichischu, manallataq pisi kallpayankichispaschu. 4Qankunaqa hucha contra maqanakuspa manaraqmi huchasapakunaq wañuchisqanchu kankichis. 5Qankunaqa qonqapunkichisñan wawankunata hina Diospa kunasqasuykichista. Diospa Simin Qelqan nin: “Wawáy, Señorpa wanachisqantaqa ama pisichaychu, pay k'amiykusuqtiykiqa ama pisi kallpayaychu. 6Señorqa pitachus munakun chaytan wanachin, pitachus churinpaq chaskisqantataqmi hasut'inpas”, nispa. 7Diospa wanachisqantaqa allinniykichispaq muchuychis, wawankunata hinan payqa rikusunkichis. ¿Pi taytataq wawantaqa mana wanachinchu? 8Llapa wawakunan wanachisqata chaskikun, manachus qankunata Dios wanachisunkichis chayqa, manan cheqaq wawankunachu kankichis, aswanpas q'aqa wawankunallan kankichis. 9Ñoqanchistapas tayta-mamanchismi erqe kashaqtinchis wanachiwaq kanchis, ñoqanchistaq paykunata manchakuq kanchis. Chhaynaqa, ¿manachu hanaq pacha Yayanchistaqa astawanraq kasukusunman kawsananchispaq? 10Tayta-mamanchisqa pisi p'unchaykunallapaqmi wanachiwarqanchis, paykunaq allin yuyaykusqankuman hina, Diosmi ichaqa aswan allinninchispaq wanachiwanchis, pay hina ch'uya kawsayniyoq kananchispaq. 11Arí, manapunin mayqen wanachikuypas kaq ratoqa kusikunapaq hinachu, aswanpas nanaykuchiwanchismi, chaymantañan ichaqa wanachisqawan yachaqaspa chaninta, sumaqta purinchis. 12Chay hinaqa, makhurkisqa makiykichista kallpachaychis, liwi-liwi chakiykichista kallpachaychis. 13Hinaspa purinaykichispaq cheqan ñanta ruwaychis, chaymi wist'u chakipas qhaliyapunqa, manataq astawan q'ewikunqañachu. 14Tukuy runawan sumaq kawsayta munaychis. Ch'uyatapuni kawsaychis, mana ch'uya kawsaywanqa manan pipas Señortaqa rikunqachu. 15Makilla qhawakuychis, paqtan mayqenniykichispas Diospa khuyapayakuyninmanta karunchakapuwaqchis, paqtataq mayqenniykichispas haya qora phutumuq hina rikhurispa hukkunata misk'achiwaqchis, hinaspa qhellichawaqchis. 16Ama pipas qankunamantaqa qhelli huchapi purichunchu, amataq ch'uya kaqtapas pisichachunchu Esaú hinaqa, paymi huk plato mikhunarayku phiwi-kayninman tupaqninta venderqan. 17Yachankichismi, Esauqa chay qhepatañan taytanmanta saminchata chaskiyta munarqan, ichaqa wikch'uchikurqanmi. Khuyaytaña waqarqan chaypas, manañan imachus ruwasqantañaqa hukman cambiayta atirqanñachu. 18Manan qankunaqa Israel runakuna hinachu llamiykuy atina Sinaí orqoman asuykurqankichis, chay orqopin nina rawrasharqan, laqhayaqtaq, tutayaqtaq, sinchi wayrataq kasharqanpas. 19Manallataqmi Israel runakuna hinachu uyarirqankichis trompeta waqaqtapas, Diospa kunkantapas. Chay uyariqkunan rogakurqanku amaña astawan paykunaman rimananpaq. 20Diosmi kamachirqan: “Manan ima animal-llapas orqota tupaykunqachu, tupaykuqtinqa rumiwan ch'aqesqan wañunqa”, nispa. Chayta mana aguantayta atispan chaytaqa nirqanku. 21Chay rikusqankuqa sinchi manchakuymi karqan, kikin Moisespas nirqanmi: “Sinchi manchasqan khatatatashani”, nispa. 22Qankunan ichaqa Sión orqoman asuykurqankichis kawsaq Diospa llaqtanman, hanaq pacha Jerusalenman, waranqa-waranqa angelkunaq Dios yupaychay huñukuyninman. 23Asuykullarqankichistaqmi hanaq pachapi qelqasqa kaq phiwikunaq huñukuyninman, lliwpa Jueznin Diosman, chaninchasqa runakunaq espiritunman, 24mosoq rimanakuypi allipunachiq Jesusman, Cristoq yawarnin ch'aqchusqamanwan. Chay yawarmi Abelpa yawarninmantapas aswan allinkunataraq prometen. 25Makilla kaychis, paqtataq rimapayaqniykichista mana kasuwaqchischu. Kay pachapi anyakuq Diosta mana kasukuqkunaqa manapunin ayqerqankuchu, ¿chaychu ñoqanchis ayqesunman hanaq pachamanta anyakamuq Diosta mana kasuspanchis? 26Diospa kunkanmi chay kutipi kay pachata kuyurichirqan, kunantaq ichaqa nin: Huk kutitawanraqmi kuyurichisaq manan kay pachallatachu, aswanpas hanaq pachatawanraqmi, nispa. 27Kay “huk kutitawanraqmi” nisqanqa kamasqakuna kuyuchispa cambiasqa kanantan sut'inchan, mana kuyuqkuna kaqlla sayananpaq. 28Chay hinaqa, Diosmanta mana kuyuriq qhapaqsuyuta chaskishaspanchisqa, payta agradecekuspa manchakuywanpuni sonqonman chayaqta hina yupaychasun. 29Diosninchisqa lliwta rupharqapuq nina rawraymi.


text: 1Señor Diosníy, qespichiwaqniy Diosníy, tuta-p'unchaymi yanapayniykita mañakamuyki. 2¡Mañakamusqayta chaskiykuway! ¡Waqyakamusqayta uyariykuway! 3Sinchitapunin mana allin ñit'iykushawan, Wañuy-pachamanñan haykuykushani. 4Aya p'ampanaman wantuykunapaqñan kapushani, mana kallpayoqmi kapushani. 5Ayakuna ukhupi wikch'usqan kashani, wañuchisqakuna p'ampasqa hinan kashani, paykunatan manaña yuyarinkiñachu, manañan yanapaykunkiñachu. 6Wañuy t'oqomanmi wikch'uykuwarqanki, laqhayaqmanmi ukhu pachamanmi wikch'uykuwarqanki. 7K'araktan phiñariwarqanki, tukuy phoqchiqeqniykiwantaq chinkaykachiwarqanki. 8Reqsisqaykunatan ñoqamanta karunchawarqanki, paykunawanmi millachiwarqanki. Wisq'aykusqan kashani, manan lloqsiyta atinichu, 9sinchita waqaspaymi ñawsayapushaniña. Señor Diosníy, sapa p'unchaymi waqyakamuyki, makiytan mast'arimuyki. 10¿Wañusqakunapaq musphanakunata ruwawaqchu? ¿Wañusqakunari yupaychanasuykipaq sayarimunkumanchu? 11¿Munakuyniykimanta aya p'ampanapi willankumanchu? ¿Cheqaq-kayniykimantapas chinkay-pacha ukhupi willakunmanchu? 12¿Musphana ruwasqaykikunata pipas wañuy laqhayaqpi reqsinmanchu? ¿Chanin-kayniykitapas imaymana qonqana pachapi reqsinmanchu? 13Señor Diosníy, ñoqan ichaqa qanta waqyakamuyki, sapa paqarmi mañakamuyki. 14Señor Diosníy, ¿imanaqtintaq wikch'uwanki? ¿Imanaqtintaq mana qhawarimuwankichu? 15Wayna kasqaymantapachan llakikuni, yaqa-yaqan wañuni, manchachiwasqaykitan muchuni, manan muchuyta atiniñachu. 16K'arak phiñakuyniykin atiykuwan, manchachiwasqaykin ñit'iykuwan, 17millp'uq unu hinan muyuykushallawanpuni, huk-nisqallan ch'unkukamuwan. 18Amigoytawan puriq-masiytawanmi qayllaymanta karunchawarqanki, kunanqa laqhayaqllapiñan kapushani.


text: 1Tsaypita sábado jamay junagchömi discïpuluncunawan Jesús pasarcaycargan trïgu poguraycag chacracuna cuchunpa. Tsaymi discïpuluncunaga pasaypa yarganashpan trïguta palarcur cuparishpan micapäcorgan. 2Tsaynog rurashganta ricarmi fariseo runacuna Jesusta caynog nergan: “Discïpuluyquicuna sábado jamay junagcho trïguta palarga Moisés escribishgan leycunata manami cäsucuycantsu.” 3Tsaymi Jesús caynog nergan: “Sábado jamay junagcho trïguta palarpis paycunaga manami jutsatatsu rurashga. Atsca cutimi gamcuna liyipäcushcanqui David yanapagnincunawan micanar imata rurapäcushgantapis. Atsca cuti liyiycarpis ¿manacu tantyapäcunqui? 4Paymi Tayta Diosta manacuna wayi rurinman yaycur Tayta Diosnintsipag churaraycag tantata paywan aywag runacunawan micorgan. Tsay tanta cüracunala micunanpag caycaptinpis tsayta micur Davidga manami jutsata rurashgatsu. 5“Tsaynogpis Moisés escribishgan leycunata atsca cuti liyirpis ¿manacu tantyapäcunqui sábado jamay junag templucho cüracuna rurashgancuna jutsa mana cashganta? 6Tsaynoglami discïpulöcunapis mana jutsayogtsu caycan, sábado jamay junagcho mana jamarpis. 7“Gamcunaga manami tantyacunquitsu Tayta Diospa palabrancho caynog escribiraycashganta: ‘Nogapag uywacunata altarcho rupatsishgayquipitapis runa mayiquita más cuyapänayquitami munä.’ Tsay escribiraycashganta tantyacorga manami discïpulöcunata jamurpaycanquimantsu. 8Nogami munayniyog caycä sábado jamay junagcho runa rurananpag mana rurananpag cagtapis ninäpag.” 9Tsaypita aywar Jesús yaycorgan tsay marcacho sinagogaman. 10Tsaycho juntacashga caycag runacunawanmi wanushga maquiyog runapis caycargan. Tsaymi fariseo runacuna Jesusta taporgan caynog nir: “Sábado jamay junag caycaptin wanushga maquiyog runata ¿aliyätsinquimancu o manacu?” Tsaynog taporgan aliyätsiptin tsay achäquilawan Jesuspa contran sharcapäcunanpagmi. 11Tsauraga Jesús nergan: “Maygayquipapis uyshayqui pözuman jegaptin ¿manacu jinan höra jorgog aywanqui, sábado jamay junag caycaptinpis? 12Uyshapitapis más cuyaymi runacunaga caycan. Tsaynog caycaptenga sábado jamay junagchöpis gueshyagcunata aliyätsishagmi.” 13Nircur tsay gueshyaycag runata Jesús nergan: “¡Maquiquita jogariy!” Jogarcuptinmi maquin sänuna ricacorgan. 14Sábado jamay junagcho tsaynog aliyätsiptinmi fariseo runacuna tsay sinagogapita yargurcur wilanacärergan Jesusta wanutsinanpag. 15Tsauraga Jesús tsaynog parlapäcushganta musyaycur aywacorgan tsay marcapita. Aywacuptinmi atsca runacuna guepanpa aywargan. Guepanpa aywag runacuna mayganpis gueshyaptin Jesús aliyätserganmi. 16Aliyarcatsirmi Jesús nergan: “Pitapis ama wilapanquitsu noga aliyätsishgäta.” 17Jesús tsaynog cuyapäcog cananpag cashganpitami profëta Isaías Tayta Diosnintsi nishgancunata escribergan caynog nir: 18“Juc sirvimagnë runami shamonga. Acrashgä captinmi paypita fiyupa cushicö. Paytami Santu Espíritu shumag yanapanga. Tsaynog yanapaptinmi ali cawayta cay patsaman apamonga may-tsay nacionchöpis runacuna noga munashgänog cawananpag. 19Runacuna gayapaptinpis manami imatapis nengatsu. Tsaynogpis manami purengatsu: ‘Nogaga más yachagmi cä’ nishpan. 20Pasaypa laquicogcunata manami manacagman churangatsu, sinöga cuyapangami. Jutsa rurag runacunata manami juclatsu castiganga, sinöga munashgänog cawananpagmi tantyatsenga. 21Tsaynogpami may-tsay nación runacunapis payman yäracur salvacongapag.” 22Tsaypita demonio gaprayätsishgan y shiminta watacätsishgan runata Jesús cagman pushargan aliyätsinanpag. Tsay runapita demoniuta Jesús garguptinmi rimarganna y ricarganna. 23Tsaynog aliyätsegta ricarmi runacuna cushicushpan caynog nipäcorgan: “¿Salvamänantsipag Tayta Dios cachamushgan rey Davidpa castantsurag payga caycan?” 24Tsaynog nishganta mayar fariseo runacuna caynog nipäcorgan: “Tagay runaga manami Tayta Diospa munayninwantsu demoniucunata runacunapita gargun, sinöga demoniucunapa mandagnin Beelzebupa munayninwanmi.” 25Tsaynog parlashganta mayarmi Jesús caynog nergan: “Juc nacioncho runacuna quiquinpura chiquinacorga ¿manatsurag wanutsinacur ushacanman? Tsaynogpis juc marcacho o juc wayicho tagcuna quiquinpura chiquinacorga ¿manatsurag wacpa caypa aywacur ushacanman? 26Tsaynog captenga ¿imanirtag yarparcaycanqui Satanaspa munayninwan demoniucunata gargushgäta? Quiquinpura gargunacorga Satanás ushacanmanmi. 27“Waquin runacuna demoniucunata garguptin gamcunaga yarpaycanqui Tayta Diosnintsipa munayninwan gargushgantami. Noga garguptëga ¿imanirtag yarparcaycanqui Satanaspa munayninwan demoniucunata gargushgäta? Tsaynog yarparga lutantami yarparcaycanqui. 28Tayta Dios cachamushgan Santu Espíritu yanapamaptinmi demoniucunata gargö. Gargushgäta ricarmi musyapäcunqui Tayta Diospa munayninwan Satanasta vincishgäta.” 29Satanaspita más munayniyog cashganta tantyatsirmi Jesús yachatsergan caynog nir: “Calpayog runa wayinta täpaycaptenga manami pipis suwapanmantsu. Tsaynog täpaycaptinpis paypita más calpayog runa shamurmi itsanga matwaycur imancunatapis apacurcur aywaconga. 30“Mayganpis mana chasquicamag cäga conträmi caycan. Nogata mana cäsumag cäga Satanás munashgantami ruraycan. 31“Runacuna ima jutsa rurashganta y lutancunata parlashgantapis perdonta manacuptenga Tayta Dios perdonangapagmi. Tsaynoglami Tayta Diospita shamushgäta mana tantyar conträ rimaptinpis Tayta Dios perdonanga. Tayta Dios cachamushgan Cristo cashgäta Santu Espíritu tantyaycätsiptin conträ rimagcunatami itsanga Tayta Diosnintsi imaypis mana perdonangapagtsu.” 33Tsaynog nircushpan Jesús mastapis caynog nergan: “Wayuyninpa yörata reguishgantsinogmi parlacuyninpa musyantsi pipis ali runa cashganta o mana ali runa cashgantapis. 34¡Fiyu runacuna! Gamcuna fiyu caycarga ¿imanogpashi alita rimapäcunquiman? Alita rimanayquipa trucanga shonguyqui lutancunata yarpashgalantami imaypis rimapäcunqui. 35“Pipis shonguncho alita yarparga alitami parlan. Shonguncho mana alita yarparmi itsanga mana alicunata parlan. 36Tsaymi juicio final junagchöga manacagcunata parlashgayquipita Tayta Diosnintsi juzgashunquipag. 37Alita parlaptiquega jutsaynag cashgayquitami Tayta Diosnintsi nishunquipag. Mana alita parlaptiquimi itsanga jutsayog cashgayquita nishunquipag.” 38Tsaypitanami waquin fariseo runacuna y Moisés escribishgan leycunata yachatseg runacuna Jesusta nipäcorgan: “Tayta Diosnintsi rasunpa cachamushushgayquita musyapäcunäpag ima milagrutapis rurayculay, tayta.” 39Tsauraga Jesús caynog nergan: “Gamcunaga manami rasunpatsu Tayta Diosman yäracärinqui. Tsaymi pay cachamashganta criyinayquipag milagruta ruranätarag munarcaycanqui. Munashgayquinöga manami milagruta rurashagtsu. Tsaypa trucanga Tayta Dios juc milagrutaragmi ruranga profëta Jonasta pescädupa pachancho caycashganpita yargatsimur milagruta rurashgannog. 40Quimsa junag quimsa pagas jatuncaray pescädupa pachancho caycashganpita Tayta Diosnintsi Jonasta yargatsimushgannogmi nogatapis quimsa junag quimsa pagas pamparashgäpita cawaritsimangapag. 41“Jonás wilacushganta mayarmi Nínivicho tag runacuna jutsa rurashganta cacharergan. Jonaspita más munayniyog noga caycaptëpis wilacushgäta canan witsan runacuna manami chasquicärintsu. Tsaymi juicio final junag Nínivicho tag runacuna sharcamongapag canan witsan runacunata: ‘Nogacuna Jonás wilacushganta chasquicuycaptëga ¿imanirtag gamcuna Tayta Diospa tsurin wilacushganta mana chasquicärergayquitsu?’ ninanpag. 42“Musyashgayquinogpis Salomonpa yachatsicuyninta mayananpagmi Sabá nacionpita-patsa mandag warmi shamorgan Jerusalenman. Paymi juicio final junag sharcamongapag canan witsan runacunata: ‘Salomón yachatsishganta noga chasquicuycaptëga ¿imanirtag gamcuna Tayta Diospa tsurin yachatsishganta mana chasquicärergayquitsu?’ ninanpag. Salomonpita noga más yachag captëpis canan witsan runacunaga manami wiyacärintsu noga wilacushgäcunata. 43“Runapita demonio yargurna chunyagcunapa purin maychöpis tänanpag ashir. 44Mana tariycorga yarpan yargushgan runaman yapay cutiyta. Cutiycushpanmi tarin pitsapacushga y churapacushga jäcuycag wayitanog. 45Tsaynog jäcuycagta tariycurmi paypita más fiyu ganchis demoniucunata pushacurcur tsay runaman cutin paycho tänanpag. Tsaymi naupata cashganpitaga tsay runa más fiyuna ricacun. Tsaynogmi pasanga canan witsan fiyu runacunatapis.” 46Jesús tsaynog yachaycätsiptinmi mamanwan wauguincuna tsayman chayargan. Chayaycurmi punculacho shuyarpaycargan Jesuswan parlayta munashpan. 47Paycunata ricarmi juc runa Jesusta wilargan caynog nir: “Mamayqui y wauguiquicunami puncucho shuyarpaycäshunqui.” 48Tsaynog wilaptinmi discïpuluncunata ricärir Jesús caynog nergan: “Paycunami mamänog y wauguëcunanogpis caycan. 50Pipis mamänog, wauguëcunanog y panëcunanog carcaycan Tayta Dios munashgannog cawag cagmi.”


text: 1Ñoqan Pablon Diospa kamachin kani, Jesucristoq apostolnin. Paymi kachawarqan Diospa akllakusqankunata iñiyninkupi wiñachinaypaq, cheqaq-kayta reqsichinaypaq Diosta tukuy sonqo yupaychanaman hina. 2Ahinapin paykunaqa wiñay kawsayta suyakunqaku. Chay kawsaytan mana llullakuq Diosqa prometerqan, manaraq kay pachapas kamasqa kashaqtin, 3hinaspan tiemponpi siminta reqsichirqan allin willakuykunata willaqtiy. Chaykunatan Qespichiqninchis Diosqa confiawaspa willanaypaq kamachiwarqan. 4Kay cartatan qelqamuyki iñiypi cheqaq churíy Tito. Dios Yayanchis Qespichiqninchis Jesucristopiwan anchata khuyapayasunki, thak-kaytapas qosunki. 5Creta islapiqa saqerqayki ruwanaraq kaqta tukupanaykipaqmi, sapanka llaqtapi iñiqkuna ukhupi umalli runakunata churanaykipaqwan, imaynan nirqaykiña hinata. 6Umalli runaqa mana huchachanan kanan, ch'ulla warmiq qosallan, hinallataq wawankunapas Jesucristopi iñiq kananku, amataq millay puriymantapas mana kasukuq k'ullu kaymantapas qhawasqachu kananku. 7Michiq umalliqa mana huchachanan kanan, Diospa mayordomon kasqanrayku. Paymi kanan mana anchaykachaq, mana saltaq sonqo, mana machaq, mana maqanakuq, qolqellata mana chaninpi mana tariy munaq ima. 8Aswanpas payqa kanan qorpachaqllapuni, allinkaq ruwayta munaq, allin yuyaywan puriq, chaninta ruwaq, ch'uya kawsaq, cuerponta kamachiq. 9Payqa yachaqasqan cheqaq yachachikuytan hap'ikunan, ahinapin cheqaq yachachikuyta yachachispa hukkunata kallpachanqa, kutipakuqkunatapas upallachinqa. 10Askhan kanku mana kasukuq k'ullu runakuna, paykunan yanqa rimaspa q'otukuqkuna kanku, chaykunamanta astawanqa wakin iñiq judío runakunan kanku. 11Chay runakunataqa upallachinapunin, paykunaqa mana allinkunata yachachispan familiakunata llapanta waqllichinku, qolqellata mana chaninpi tariyta munaspa. 12Kikin Creta islamanta paykunaq huknin profetankun nirqan: Creta runakunaqa hina llullapunin kanku, millay salqa animalkuna hinan, rakrapukunan, qellakunan, nispa. 13Chay nisqanqa cheqaqpunin, chayrayku paykunataqa k'arakta anyay, iñiyninkupi allin kanankupaq, 14judío runakunaq yanqa willakuyninkunatapas ama kasunankupaq, cheqaq-kaymanta t'aqakuq runakunaq kamachikusqankunatapas ama kasunankupaqwan. 15Ch'uya kaqkunapaqqa tukuy imapas ch'uyallataqmi, ichaqa huchawan qhellichasqakunapaqpas mana iñiqkunapaqpas manan imapas ch'uyaqa kanchu, yuyayninkupas concienciankupas huchawan qhellichasqa kasqanrayku. 16Paykunaqa “Diosta reqsiyku” ninkun, ichaqa ruwayninkuwanmi Diosta neganku. Chaykunataqa Diospas millakunmi, mana kasukuq k'ullun kanku, manapunin ima allin ruwaytapas atinkuchu.


text: 1Kaykuna kanku sacerdotekunawan levitakunawan kutimpojkuna, pikunachus Salatielpa wawan Zorobabelwan, Jesuawan ima kutimpojkuna: Seraías, Jeremías, Esdras, 2Amarías, Maluc, Hatús, 3Secanías, Rehum, Meremot, 4Ido, Gineto, Abías, 5Mijamín, Maadías, Bilga, 6Semaías, Joiarib, Jedaías, 7Salú, Amoc, Hilcías, Jedaías ima. Chaykuna karqanku sacerdotespa kurajninkukuna, jinataj familiasninku ima Jesuajpa tiempompi. 8Levitakunaqa kaykuna karqanku: Jesúa, Binuy, Cadmiel, Serebías, Judá, Matanías ima. Payqa, chay ruwaj masisninwan khuska takiykunawan Diosta yupaychanankupaj churasqa karqanku. 9Bacbuquiaswan, Uniwampis ruwaj masisninkuwan khuska kikillantataj ruwarqanku. 10Jesuaqa Joiacimpa tatan karqa, Joiacimtaj Eliasibpata, Eliasibtaj Joiadajpata, 11Joiadataj Johananpata, Johanantaj Jadúaj tatan karqa. 12Joiacimpa tiemposnimpi sacerdote familiaspi kamachejkuna kaykuna karqanku: Seraiaspa familianmantaqa Meraías karqa, Jeremiaspamantaqa Hananías karqa; 13Esdraspamanta Mesulam, Amariaspamanta Hohanán, 14Melicujpamanta Jonatán, Sebaniaspamanta José, 15Harimpamanta Adna, Meraiotpamanta Helcai, 16Iddojmanta Zacarías, Ginetonpamanta Mesulam, 17Abiaspamanta Zicri, Miniaminpamanta Moadiaspamantawan Piltai, 18Bilgajpamanta Samúa, Semaiaspamanta Jonatán, 19Joiaribpamanta Matenai, Jedaiaspamanta Uzi, 20Salaipamanta Calai, Amocpamanta Eber, 21Hilciaspamanta Hasabías, jinataj Jedaiaspamanta Natanael ima. 22Eliasibpa, Joiadaj, Johananpa, jinataj Jadúaj tiemposninkumantapacha levitakunaqa, jinallataj sacerdotekunapis sapa familiapi tatas jina libropi qhelqasqa karqanku, Persiapi kamachej Daríoj tiemponkama. 23Levijpa ayllunmanta kajkuna sapa familiapi kamachej tatakuna jina, chay willaykunayoj libropi sutisninkuta qhelqacherqanku Eliasibpa wawan Johananpa tiemponkama. 24Levitaspa kurajninkukuna kaykuna karqanku: Hasabías, Serebías, Jesúa, Binuy, Cadmiel ima. Paykunaj ruwaj masisninkupis paykunaj ñawpaqenkupi kasharqanku, sapa ujpis mit'asninkupi Señorta yupaychaspa, agradecespa ima, Diospa kamachin kamachej David kamachisqanman jina. 25Punkusta qhawajkuna kaykuna karqanku: Matanías, Bacbuquías, Obadías, Mesulam, Talmón, Acub ima. 26Chaykunaqa kawsarqanku Josadacpa allchhin Jesuajpa wawan Joacimpa tiemposnimpi, jinataj kamachej Nehemiaspa tiempompi, sacerdote yachachej Esdraspa tiempompi ima. 27Jerusalén perqata Diosman jaywapuna p'unchay chayamojtin, levitakunata mask'arqanku maypichus tiyakusqankupi. Chantá paykunata Jerusalenman pusarqanku llajta muyuynin jatun perqata Diosman jaywanankupaj, kusiywan, takiykunawan, yupaychaykunawan, platillosta, arpasta, lirasta ima tocarispa. 28Takejkuna levitakunataj Jerusalén qayllasmanta, Netofa ranchosmanta, 29Gilgal wasismanta, Gebajmanta, jinataj Azmavetpa ranchosninmantapis Jerusalén llajtaman rerqanku. Chay takejkunaqa Jerusalén llajta qayllaspi ranchosta ruwakusqanku. 30Chaypacha levitakuna, jinataj sacerdotekunapis llimphuchakorqanku. Chaymantataj tukuy runakunatapis llimphuchallarqankutaj, llajtaj punkusninta, perqasninta ima. 31Chantá Judá ayllumanta kamachejkunata perqa pataman wicharicherqani. Chay takejkunata iskay qotuman t'aqarqanku. Chay ujnin kaj t'aqaqa perqa patanta rerqa pañaman, Q'opa Wijch'una Punku nisqa ladoman. 32Chay takejkunaj qhepankutataj Osaías risharqa Judamanta khuskan kamachejkunawan. 33Paykunawan rerqanku Azarías, Esdras, Mesulam, 34Judá, Benjamín, Semaías, Jeremías ima. 35Sacerdotesmanta kajkunaqa cornetaswan qhaterqanku. Chaykuna karqanku: Jonatanpa wawan Zacarías. Paypa ñawpa tatasninku karqanku: Semaías, Matanías, Micaías, Zacur, jinataj Asaf. 36Chay jawa masisninkumanta karqanku: Semaías, Azarael, Milalai, Gilalai, Maai, Natanael, Judá, Hanani ima. Chaykunaqa Diospa kamachin Davidpa tocanasninta tocasharqanku. Paykunaj ñawpaqenkutaqa yachachej Esdras risharqa. 37Pujyu Punku nisqa chaynejta rispa, perqa patanta wicharerqanku Davidpa llajtanman wicharina patillasninta, Davidpa kamachinan wasita patanejmantapacha Yaku Punku nisqakama; chayqa inti llojsimuynejpi jina kashan. 38Chay iskay kaj qotu takejkunataj lloq'eman rerqanku. Noqaqa chay takejkunaj qhepanta perqa patanta rerqani tukuynin runakunamanta khuskanninwan Hornos Torre nisqamantapacha chay Ancho nisqa Perqakama. 39Efraínpa Punkunta pasarqayku, chantá Jesanaj Punkunnejta, chaymantataj Challwas Punku nisqanejta, Hananeel Torrenejta, jinataj Pachajkunaj Torren nisqanejta Ovejas Punku nisqakama. Sayaykorqaykutaj Soldadospa Qhawananku Punku nisqapi. 40Chaymantataj iskaynin qotus takejkuna t'aqas Diospa Templonman chayamorqanku. Noqataj chay kamachejkunamanta khuskanninkuwan chayallarqaykutaj. 41Cornetakunata waqachej sacerdotekuna kaykuna karqanku: Eliacim, Maaseías, Miniamín, Micaías, Elioenai, Zacarías, Hananías, 42Maasías, Semaías, Eleazar, Uzi, Johanán, Malquías, Elam, Ezer ima. Takejkunataj tukuyninku ujllapi sinch'ita takerqanku, Izrahiastaj paykunata takichisharqa. 43Chay p'unchaypi ashkha uywa wañuchisqasta jaywarqanku, runakunataj mayta kusikorqanku Dios paykunata mayta kusichisqanrayku. Warmikunawan, wawakunawampis sinch'itapuni kusikusharqanku. Chaypacha Jerusalenmpi kusikusqankoqa karumantapacha uyarikorqa. 44Chay tiempopi runakunata churarqanku waqaychana cuartokunapi jallch'achinankupaj qolqe kajmanta jaywanasta, ñawpaj poqojkunamanta qosqasta, sapa chunkamanta ujnin t'aqasqata ima, leypa nisqanman jina. Chay imastaqa sapa llajtamanta chayachimorqanku sacerdotekunapaj, levitakunapajwan, imaraykuchus Judamanta kajkunaqa maytapuni kusikorqanku sacerdotekuna, levitakuna ima chay jina k'achatapuni ruwasqankumanta. 45Sacerdotekunawan levitakunawan Diosta sirverqanku, jinataj chay llimphuchakuna nisqatawan ruwarqanku. Jinallatataj ruwarqanku takejkunawan, punku qhawajkunawampis Davidwan, wawan Salomonwan nisqankuman jina. 46Davidpa, chantá Asafpa tiemposninmantapacha runakuna churasqa kasqanku takiykunata, Diosman yupaychaykunata, graciasta qoykunatawan takichinankupaj. 47Ajinaqa Zorobabel kamachishajtin, jinataj Nehemías kamachishajtimpis, tukuynin Israel ayllumanta kajkuna sapa p'unchay mikhunasta apamoj kanku takejkunapaj, punku qhawajkunapaj, levitakunapajwan. Levitakunapis chay jap'isqankumanta wakinta t'aqaspa, qollajtaj kanku Aaronpa ayllunmanta kajkunaman.


text: 1Chaymanta Pablowan Silaswan chayarqanku Derbeman, Listramanwan. Chaypeqa uj yachachisqa Timoteo sutiyoj karqa; mamanqa creej judía karqa, tatantaj griego. 2Listrapi, Iconiopi tiyakoj hermanosqa allinta parlaj kanku Timoteomanta. 3Pabloqa Timoteota pusayta munarqa, judiosta mana phiñachiyta munaspataj, payta circuncidarqa, imaraykuchus chay llajtapi judiosqa yacharqanku Timoteoj tatan griego kasqanta. 4Chantá llajtamanta llajta rispa, willarqanku imatachus Jerusalenpi apóstoles, ancianoswan kamachisqankuta. Hermanostataj kamacherqanku chay imasta junt'anankuta. 5Ajinamanta iglesiasqa creesqankupi kallpachakorqanku, sapa p'unchaytaj astawan ashkhayarqanku. 6Chay qhepata paykuna Frigianta, Galacianta rishajtinku, Espíritu Santoqa paykunata jark'arqa ama Asia suyupi evangeliomanta willanankupaj. 7Misiaman chayaspa, Bitiniaman yaykuyta munashajtinku, Jesuspa Espíritun manallataj rinankuta saqerqachu. 8Ajinamanta rerqanku Misianejta, urayk'orqankutaj Troasman. 9Chay tutataj Pabloqa mosqoypi jina rikorqa Macedoniamanta uj runata. Paypa ñawpaqempi sayaykuspa, mañakusharqa: Jamuriy ari Macedoniaman yanaparinawaykupaj, nispa. 10Chay mosqoypi jina Pablo rikusqanrayku, wakichikorqaykupacha Macedoniaman rinaykupaj. Pabloj chay rikusqannejta yacharqayku Dios wajyawasqaykuta paykunaman evangeliota willanaykupaj. 11Troasmanta yakunejta botepi cheqanta rerqayku Samotracia churukama, q'ayantintaj Neapolisman chayarqayku. 12Chaymantataj rerqayku Romaj kamachiynimpi kaj Filipos llajtaman, mayqenchus Macedoniapi aswan jatun llajta karqa, chayman. Chaypitaj qhepakorqayku uj pisi p'unchaykunata. 13Samarikuna p'unchaytaj, llajtamanta llojsispa, mayu kantuman rerqayku, Diosmanta mañakuna kaj, chayman. Tiyaykukuspataj, evangeliomanta willarqayku chay tantasqa warmisman. 14Ujnin kaj warmi Lidia sutiyojqa Diosta yupaychaj warmi karqa, Tiatira llajtamanta. Payqa qhatoj may sumaj puka kulli telasta. Señortaj Lidiaj sonqonta kicharerqa, Pabloj nisqanta tukuy sonqo uyarinampaj. 15Jinapi Lidiaqa bautizachikorqa familianwan ima. Chantá pay niwarqayku: Sichus qankuna yuyankichej tukuy sonqo Señorpi creesqayta chayqa, wasiyman jamuychejpuni karikunaykichejpaj, nispa. Ajinamanta munajta mana munajta wasimpi qhepachiwarqayku. 16Uj p'unchaypi Diosmanta mañakoj rishajtiyku, uj kamachi sipas taripamuwarqayku. Payqa sajra espirituyoj kaspa adivinasqanrayku, ashkha qolqeta ganachej patronesninta, runaspa suertenkuta qhawaspa. 17Chay sipasqa Pablota, noqaykutawan qhatiykachawarqayku, qhaparqachaspallapunitaj nerqa: Kay runasqa patapi kaj Diospa kamachisnin kanku. Paykuna willasunkichej salvación ñanmanta, nispa. 18Ajinallatapuni unayta sapa p'unchay qhaparishajtin, Pabloqa amisqaña kaspa, kutiriytawan sipaspi kashaj sajra espirituta nerqa: Jesucristoj sutimpi kamachiyki paymanta llojsinaykita, nispa. Chay ratopachataj chay sajra espiritoqa sipasmanta llojserqa. 19Sipaspa patronesnin manaña paynejta qolqeta jap'inankuta yachaspa, Pablota Silastawan jap'iykuytawan, paykunata pusarqanku plazaman, maypichus juezkuna karqanku, chayman. 20Chantá juezkunaman nerqanku: Kay runasqa judíos kaspa, llajtanchejta ch'ajwachishanku. 21Waj jina yachachiykunata yachachishanku, mayqentachus noqanchej romanos jinaqa mana jap'iyta atisunmanchu, nitaj ruwaytapis, chayta, nispa. 22Chantá runaspis apostolespa contrankuta oqharikullarqankutaj. Juezkunataj kamacherqanku Pabloj p'achasninta Silaspatawan lluch'uspa, paykunata seq'onankuta. 23Manchayta seq'oykuytawantaj, carcelman paykunata wisq'aykorqanku, carcelpi kamachejtataj mayta nerqanku sumajta paykunata qhawananta. 24Carcelpi kamachejtaj chay nisqankuta kasuspa, aswan ukhuman wisq'aykorqa, chakisninkutataj cepoman mat'iykorqa. 25Chawpi tutata jina Pablowan, Silaswan Diosmanta mañakusharqanku, takisharqankutaj. Waj wisq'asqaspis chay takisqankuta uyarisharqanku. 26Chaypacha ujllata jallp'a sinch'ita ikhakorqa. Carcelpa cimientosnin lajrarakorqa, chay ratopachataj punkuspis kicharirakorqanku. Tukuy presosmantataj cadenas phaskakorqanku. 27Carcelpi kamachejqa rijch'ariytawan, punkusta kichasqasta rikuspa, yuyarqa presos ayqesqankuta. Chantá espadanta orqhokuspa, wañuchikuyta munasharqa. 28Pablorí sinch'ita qhaparerqa: Ama imanakuychu; tukuyniyku kaypi kakushayku, nispa. 29Chaymanta carceleroqa k'anchata qochikuspa yaykorqa, kharkatitispataj Pabloj, Silaspa ñawpaqenkuman wijch'uykukorqa. 30Jawaman orqhomuspataj, paykunata taporqa: Wiraqochis, imatataj ruwasaj salvasqa kanaypajri? nispa. 31Paykuna kuticherqanku: Señor Jesuspi creey, qantaj salvasqa kanki, familiaykiwan ima, nispa. 32Paykunataj willarqanku Señorpa Simi Nisqanta carcelpi kamachejman, tukuy wasimpi kajkunamanwan. 33Chantá carcelpi kamachejqa chay tutapacha nanasqasninkuta jamperqa, chay ch'isipachataj pay, tukuy familian ima bautizachikorqanku. 34Pablota Silastawan wasinman pusaspataj, mikhunata jaywarerqa. Payrí familianwan khuska kusikorqa Diospi creesqankurayku. 35Q'ayantin paqarin juezkunaqa soldadosta kacharqanku Pablota Silastawan kacharinankupaj. 36Carcelpi kamachejtaj Pabloman willarqa: Juezkuna nichimunku qankuna kacharisqa kanaykichejta. Chayrayku kunanqa allillanta ripuychej, nispa. 37Pablorí soldadosta nerqa: Juchaykuta mana tarispalla, tukuypa rikunanta seq'ochiwarqayku, wisq'achiwarqaykutaj, manapis romanos kaykuman jina. Kunanqa, pakayllamantachu kachariwasqayku? Mana jinachu kanqa. Paykuna kikin jamuchunku orqhonawaykupaj, nispa. 38Soldados chay nisqankuta willamojtinku, juezkunaqa mancharikorqanku, Pablowan, Silaswan romanos kasqankuta yachaspa. 39Chantá juezkunaqa carcelman rispa, mañarqanku Pablota, Silastawan ama phiñakunankuta. Jinataj carcelmanta paykunata orqhospa mañallarqankutaj chay llajtamanta ripunankuta. 40Pablowan, Silaswantaj carcelmanta llojsispa, Lidiaj wasinmanraj rerqanku. Chaypi kaj hermanosta sonqochaytawantaj, riporqanku.


text:
Imaynataq wawakuna kachkanku (Paqarisqankumanta-pichqa watankukama)
Perú suyunchikpim wawakuna aswan allinña kanku saludninmanta, chaymi aypachkanchikña kay mileniupaq munasqanchikta, wañukuq wawakuna manaña anchachu kanankuta. Chayna kaptimpas yanapananchikraqmi warmi qari warmakunata educación inicialman aypanankuta. Manataqmi kapunkuchu documento de identidadninku, maskanaraqmi ayllukuna ukupi maqanakuy, kaninakuy manaña kananta; desnutrición crónicayuq kaptinkum warmakuna mana allintachu wiñanku, manam yuyayninkupas allintaqa huntanchu.
MANA UNQUQ KAY, ALLIN MIKUSQA
Encuesta Demográfica y de Salud (ENDES) 2011 nisqanman hinaqa, 2,000 watamanta pacham aswan allin qawasqaña kanku wiksayuq mamakuna hinallataqmi allin yanapasqaña kanku wachakuptinku; chaymi mana anchañachu wañukuq wawakuna kanku. Kay investigaciónmi kayta qawachiwanchik, 2,011 watapis- sapa pachak wiksayuq warmikunamanta- 95.4% huk kutillpas qawachikuq rirqa profesional de saludwan. 2,000 watapiqa, sapa pacha wiksayuq wArmikunamantam, 86.2%. controlachikuq rirqaku.
Hatun llaqtakunapim 98.9% wiksayuq warmikuna controlninkuman rinku, campupiqa 88.1% wiksayuq warmikunam controlachikunku. Kunanqa qawarinkutaqmi wiksayuq warmikuna allin mikusqa kanankuta. 2,000 watapim-sapa pachak wiksayuq warmikunamanta- suqtachunka hierro suplenentuta chaskikurqaku. 2.011 watapiñataqmi-sapa pachak wiksayuq warmikunamanta-pusaq chunka qanchisniyuq hierro suplementuta chaskikurqaku.
Chunka hukniyuq wata ñawpaqqa 57.9% wachakuq warmikunatam establecimiento de saludpi yanaparqaku, kunanqa 85.1% wachakuq warmikunatañam yanapanku. Chaytam rikurqanchik hatun llaqtakunapi hinallataq campupi, ichaqa campupim aswan allin karqa: 2,000 watapim 24.8% wachakuq warmikuna yanapasqa karqaku, 2,011 watapiñataqmi 64.2% wachakuq warmikuna yanapasqa karqaku.
Perú suyunchikpim, gobierno munarqa wiksayuq warmikuna aswan allin qawasqa kanankuta, chaymi mana anchañachu wañukuq wawakuna kanku (TMI). 2,000 watapim Perú suyunchikpi- sapa huk waranqa kawsaq nacimuq wawakunamantam- kimsa chunka kimsayuq wañukuq karqaku, manaraq huk watankuman chayachkaspa(Mnv). 2,011 watapiñataqmi chunka suqtayuqllaña wañukuq wawakuna karqaku, sapa waranqa kawsaq nacimuqkunamanta (Mnv). Chayna kaptimpas, altoandino hinallataq amazónico regionkunapim, achkaraq wawakuna wañukunku, 2,000 watapi wañukusqankumanta aswan achkaraq. Puno regionpim sapa waranqa kawsaq nacimuq wawakunamanta, tawa chunka wañunku manaraq huk watankuman aypachkaspanku.
Manaraq pichqa watayuq warmi qari warmakuna desnutrición cronicawan kasqankum, tikrachinanchik kachkan Perú suyunchikpi. ENDES 2012 nisqampi hinaqa, sapa pachak warmamantam 15.2 % desnutrisqa kanku. Chunka hukniyuq andinas amazónicas regionkunapi, sapa llaqtata qawaspam kayta tarinchik: 20% warmakunam desnutrisqa kanku, aswanraq Huancavelica hinallataq Apurimac regionkunapi, chaypim 46% warmakuna desnutrisqa kanku.
EDUCACION
2001 watamanta 2009 watakamam, aswan achkaña warmakuna educación inicialman rirqaku, kimsa watayuq kaqkuna, tawa watayuq, pichqa watayuq kaqkunapas; ñawpaqmi 53% warmakuna iniclaman rirqaku chaymantaqa 66% warmakunaña lliw suyunchikpi. Chaynam aswan karqa hatun llaqtakunapi (de 59% a 75%), campuniñataq pisi niqlla (de 44% a 55%), chaynapim hatun llaqtakunapi 5% aswan achka warmakuna educación inicialman aypanku: 2001 watapim15% karqa, 2,009 watapiñataq 20%.
PI KASQANCHIK RIQSISQA KAYNIN
Qawaykusun imaynataq documentación de identidad kachkan, 2,010 watamanta kunankamaqa, pisi niqñan nacisqankumanta mana certificaduyuq warmakuna kanku, ichaqa achkaraqmi mana certificaduyuq kanku amazónico regionkunapi (18%), aswan achkaraq amazónico rural regionkunapi tiyakuqkuna (23%).
Perú suyunchikpim yaqa iskay pachak waranqa wawakuna(paqarisqankumanta pichqa watayuq kanankukama) mana partida de nacimientuyuq kanku. Aswan achkam mana documentuyuq kanku campo llaqtakunapi (8%), hatun llaqtakunapiñataqmi(6%); aswan achka wawakunam( kimsa watankumanta pichqa wtayuq watankupi kanankukama) mana documentuyuq kanku amazónico mama simi rimaq comunidadkunapi (23%), aswan achka runa simiyuq kaqkunamanta(2%), aymara (1%), castellano rimaqkuna (4%). Aswan achka wawakunam (paqarisqankumanta pichqa watampi kanankukama) mana documentuyuq kanku Loretupi hinallataq Ucayalipi, chaypim sapa pichqa wawamanta, huk mana partida de nacimientuyuq kanku (21%). Kay iskay departamentukunapi tarikuq llapallan provinciakunapim quince porcientomanta aswan achkaraq mana documentuyuq kanku, aswan achkam marañonpi tarikuq Datenpi(50%), Loretupi (31%), Atalayapi (44%) hinallataq Puruspi (37%).
AYLLU UKUPI MAQANAKUY, KANINAKUY
Qallariq watankumanta pacham warmakuna, ayllunku ukupi maqanakuypa kaninakuypa chawpimpi kanku. Paykunam qawanku mamanku maltratasqa kasqankuta.
Pichqa watankukamam warmakuna ayllunku ukupi maqanakuyta rikunku (36%) hinallataq kaninakuyta, manchachinakuyta (30%). Llapallan regionkunapim chaynalla. ENDES 2010 nisqanman hinaqa, 76% violencia ñakariq mamakunam, mana maymanpas quejakuq rinkuchu, chay mamakunapam wawanku kan uña wawamanta pichqa watankukama. Chaynallam maypiña tiyakuptinkupas. Hatun llaqtakunapim 77%, campu llaqtakunapitaq 75%.


text: 1Balaamqa Israelta saminchananta Señor Diospa munasqanta reparaspanmi, manaña watuq rirqanñachu, imaynan ñawpaqkaq kutikunapi rirqan hinataqa, aswanpas ch'inneq cheqastan qhawarirqan. 2Hinaspa Israel runakunata ayllunkuman hina karpasqata rikuqtin, Diospa Espiritun payman hunt'aykurqan, 3hinan Balaamqa kay hinata profetizarqan: –Ñoqa Beorpa churin Balaammi kayta profetizani, allin rikuq ñawiyoq kaspaymi kayta willani, 4Diospa siminta uyarispan kayta nini, Tukuy-atiyniyoq Diosmi rikhuriypi rikuchiwan, qhawashaq ñawintinmi pampaman wikch'ukuni. 5¡Jacob, ancha sumaqmi karpaykikuna! ¡Israel, sinchi munaymi wasiykikuna! 6Sumaq qheswa uray hinan mast'arikun, mayu cantopi t'ikakuna hinan phanchirin, Señor Diospa plantasqan áloe sach'akuna hinan wiñan, mayu patapi cedro sach'akuna hinan saphirin. 7Israelpa ununqa wisinankunatapas llimp'arinqan, muhunkutapas allin qarpasqapin tarpunqaku. Reyninqa rey Agagmantapas aswan atiyniyoqmi kanqa, paypa munaychakuyninqa ancha mentasqan kanqa. 8Diosmi Egipto suyumanta horqomurqan, payqa kallpasapa salqa toro hinan yanapan. Awqan suyukunatan Israelqa munaychakunqa, paykunaq tulluntan chhallunqa, wach'inanwantaq k'irinqa. 9Samaykuq china leonmanmi rikch'akun, león hinan thallaykun, ¿pitaq rikch'arichiq asuykunman? ¡Israelta saminchaqqa saminchasqa kachun! ¡Diospa llaqtanta ñakaqqa ñakasqa kachun! nispa. 10Hinan Balacqa sinchita Balaampaq phiñakurqan, makinta t'aqllakuspataq nirqan: –¡Ñoqaqa awqaykunata ñakanaykipaqmi waqyachimurqayki, qantaq ichaqa kinsa kutitaña paykunata saminchanki! 11¡Pasay! ¡Ripuy llaqtaykita! Ñoqaqa askhata pagapunaypaqmi prometekurqani, ichaqa Señor Diosmi chayta mana munanchu, nispa. 12Chaymi Balaamqa Balacman kutichirqan: –Kachamuwasqayki willaqkunamanqa allin sut'itan ñoqaqa nirqani: 13–Wasinpi hayk'an kaq qorita qolqetaña llapanta rey Balac qowanman chaypas, manan ñoqaqa Señor Diospa kamachinta p'akispa ñoqaq munayniymanta imatapas rimaymanchu, aswanpas imatachus Señor Dios kamachiwanqa rimanaypaq chayllatapunin rimasaq, nispa. 14Chhaynaqa, kutipusaqmi llaqtayta, ichaqa manaraq ripushaspaymi willaykuyta munayki imaynatachus chay llaqta qanpa suyuykita hamuq p'unchaykunapi ruwanqa chayta, nispa. 15Hinaspan Balaamqa kay hinata profetizarqan: –Ñoqa Beorpa churin Balaammi kayta profetizani, allin rikuq ñawiyoq kaspaymi kayta willani, 16Diospa siminta uyarispan kayta nini, Ancha Hatun Diosmi yachachiwan, Tukuy-atiyniyoq Diosmi rikhuriypi rikuchiwan, qhawashaq ñawintinmi pampaman wikch'ukuni. 17Huk runatan rikushani, payqa hamuq p'unchaykunapin rikhurinqa, sinchi karupin payta rikushani. Payqa ch'aska hinan Jacobpa mirayninmanta lloqsimushan, huk reymi Israelmanta hatarimushan. Moabpa umantan sarunqa, Shet runakunatan llapanta t'ustunqa. 18Edom suyutan atipanqa, Seirpi tiyaqkunan atipasqa kanqa, Israelqa musphanakunatan ruwanqa. 19Jacobmi awqankunata kamachinqa, paymi Ar llaqtapi qhepaqkunata ch'usaqyachinqa, nispa. 20Chaymantataq Balaamqa Amalec suyuta qhawarispa, kay hinata profetizarqan: –Amalec runakunaqa kay pachantinpi atiyniyoqmi karqanku, ichaqa ch'usaqyachisqan tukukunqaku, nispa. 21Rikullarqantaq Cen runakunata, hinaspa khaynata profetizarqan: –Pakakunaykichis wasiqa ancha allinmi, q'esaykichispas qaqa t'oqopin. 22Cen runakuna, q'esaykichismi thunisqa kanqa, Asur runakuna presota apasuqtiykichis, nispa. 23Chaymantataq khaynata profetizarqan: –Ay, ¿pitaq kawsanman tukuy chaykunata Dios ruwashaqtinri? 24Chipre islamantan barcokuna hamunqa, Asurta Hebertawanmi lliwta atipanqa, chay qhepatataq paykunapas atipasqallataq kanqa, nispa. 25Chaymantataq Balaamqa wasinta ripurqan, hinallataq Balacpas wasinta kutipurqan.


text: 1Runacunata tsaynog parlapayta usharcurmi Jesús aywargan Capernaum marcaman. 2Tsaychömi juc capitanpa cuyay ashmaynin pasaypa antsa caycargan. 3Tsauraga Jesuspita parlapäcushganta tsay capitán mayaycurmi Jesusman cachargan Israel mayor runacunata caynog nir: “Ayway ruwaycamunqui ashmaynëta aliyätsipaycamänanpag.” 4Tsaymi paycuna chayaycur Jesusta ruwacorgan caynog nir: “Capitanpa ashmayninta aliyätsipayculay, tayta. Capitanga ali runami. 5Marca mayintsicunawanpis payga alimi cawan. Tsaynog ali carmi sinagogantsitapis sharcatsishga.” 6Tsaynog ruwacuptinmi Jesús aywargan paycunawan. Tsauraga capitanpa wayinman Jesús chayananpag caycaptinnami tsay capitán cachargan amïguncunata Jesusta caynog ninanpag: “Amashi jagayaycunquitsu, tayta. Capitán musyanshi wayinman yaycuptiqui Israel runacuna jamurpäshunayquipag cashganta. 7Israel runacuna mana Israel runacunawanga ni parlaylapis mana parlashganta musyarshi quiquenga mana shamushgatsu manacushunayquipag. Tsayshi caylapita niycunqui ashmaynin aliyänanpag. 8Paypis mandagninpa munayninchöshi caycan. Tsaynogshi paypa munaynincho soldäducunapis caycan. Tsayshi maygantapis ‘Ayway’ niptin aywan, ‘Shamuy’ niptin shamun y ashmayninta ‘Cayta ruray’ niptinpis ruran. Gamga paypita más munayniyogshi caycanqui. Tsaymi yäracun nishgayqui lapanpis ruracänanpag cashganta.” 9Tsaynog wilapäcuptinmi Jesús cushicorgan. Tsaymi paywan aywaycag runacunata caynog nergan: “Paynog ali yäracamag runataga manami ni Israel runacunachöpis tarishcätsu.” 10Tsaynog niptinmi capitanpa cachancuna cutiycur taripäcorgan tsay ashmay aliyashgana caycagta. 11Tsaypitana discïpuluncunawan Jesús aywargan Naín marcaman. Paycunawanmi atsca runacuna aywargan. 12Marcaman yaycuycarna Jesús ricargan ayata pampananpag aparcaycagta. Tsay apaycashgan ayaga cargan viüdapa juclayla mözu wawanmi. Tsaymi atsca runacunapis yanagaycargan pampäshinanpag. 13Viüda fiyupa wagaptinmi cuyapar Jesús nergan: “Ama wagaytsu.” 14Nircur apaycagcunaman witiycur quirmanta yataycorgan. Tsauraga ayata apagcuna ichiycuptin wanushga caycag mözuta Jesús nergan: “¡Mözu, sharcuy!” 15Tsaynog niptinmi wanushga caycag mözu jamarcamur parlayta galaycorgan. Nircurna Jesús tsay viüdata caynog nergan: “¡Ama wagaynatsu! ¡Wawayqui cawarimushganami!” 16Tsayta ricaycur lapan runacuna cushicushpan Tayta Diosnintsita alabapäcorgan caynog nir: “¡Tayta Diosnintsipa profëtanmi nogantsiman chämushga! ¡Tayta Diosnintsimi payta cachamushga yanapamänantsipag!” 17Tsaymi Judea provinciacho y naupan marcacunachöpis Jesús rurashgancuna musyacargan. 18Jesús rurashgancunatami Juan Bautistapa discïpuluncuna Juanta wilargan. Tsauraga ishcay discïpuluncunata Jesusman cachargan caynog nir tapumunanpag: 19“¿Gamcush caycanqui Tayta Dios cachamushgan Cristo, o juctaragcush shuyarpäshag?” 20Tsauraga Juanpa cachancuna Jesús cagman chayaycur payta tapupäcorgan caynog nir: “Juanmi musyayta munaycan, tayta. ¿Gamcush caycanqui Tayta Dios cachamushgan Cristo, o juctaragcush shuyarpäshag?” 21Tsaynog tapog chayashgan hörami Jesús aliyaycätsergan atsca gueshyagcunata, demonio gueshyatsishgancunata y gapracunatapis. 22Tsay gueshyagcunata aliyarcatsir Jesús caynog nergan: “Cutishpayqui Juanta wilapäcuy ricashgayquita y mayashgayquitapis. Gapracuna ricannami. Puriyta mana puëdeg wegrucuna purinnami. Leprawan gueshyagcuna aliyashganami caycan. Upacuna mayannami. Juc ishcay wanushcunapis cawarimushganami. Wactsacunapis Tayta Diosnintsipa wilacuyninta mayaycannami. 23Nogaman yäracamashgannogla imaypis Juan yäracamätsun.” 24Juanpa cachancuna cuticäriptinnami runacunata Jesús caynog nergan: “Chunyag jircaman Juanta ricanayquipag aywar manami jachata wayra cuyutsegta ricanayquipagtsu aywapäcorgayqui. 25Tsaynogpis manami fïnu röpan jatishga runata ricanayquipagtsu aywapäcorgayqui. Reypa wayincho tagcunalami ali röpan jatishga carcaycan. 26Manami tsaycunata ricagtsu aywapäcorgayqui, sinöga Tayta Diosnintsipa profëtanta ricanayquipagmi. 27Juanpagmi Tayta Diosnintsipa palabrancho caynog escribiraycan: ‘Wilacognëtami cachashag runacunata camaricatsinanpag. Tsaynogpami camaricushga canga shamuptë chasquicamänanpag.’ 28“Juanpag tsaynog escribishga captinmi lapan runacunapitapis payga más puntata tantyashga Tayta Dios cachamushgan Cristo cashgäta. Tsaynog captinpis discïpulöcunaga nogawan purishga carmi Juanpita masla tantyapäcun Dios cachamushgan Cristo cashgäta.” 29Tsaypita Jesús mastapis caynog nergan: “Juan nishganta mayagcuna, hasta más jutsasapa cagcunapis, tantyapäcorganmi Tayta Diosnintsipa wilacuynin ali cashganta. Tsaymi paycunata Juan bautizargan. 30Fariseucuna y Moisés escribishganta yachatsegcunami itsanga mana bautizacärergantsu, Tayta Diosnintsi nishgancunata chasquicuyta mana munashpan.” 31Tsaynog nircushpan Jesús mastapis caynog nergan: “Canan tiempo runacunaga yupay-tucog wamracunanogmi carcaycan. Manami chasquicamantsu noga yachatsishgäcunata ni Juan Bautista yachatsishgancunatapis. 32Wamracuna: ‘Puclar fiestata rurashun’ nir quënata tucaptin yanasancuna gatswayta mana munashgannogmi noga yachatsishgäcunatapis mana chasquicärintsu. ‘Aya pampayta puclar laquicuypa cantashun’ niptinpis yanasancuna puclayta mana munashgannogmi Juan Bautista yachatsishgancunatapis chasquicuyta mana munantsu. 33Juan Bautista imaypis ayunaptin y vïnuta mana upuptin: ‘¡Payga demoniupa munaynincho carmi tsaynog caycan!’ nipäcun. 34Pï-may runawanpis juntacar noga ima micuytapis micuptë y vïnutapis upuptë ‘Micular upular puricun’ nipäcaman. Tsaynogpis: ‘Jutsasapa runacunawan y Romapag impuesto cobragcunawan puricog’ nipäcaman. 35Tsaynog mana chasquicamaptinpis Juanta y nogata Tayta Dios cachamashgan tantyacaycan Tayta Dios munashgannog cawapäcuptëmi.” 36Tsaypitami fariseo runa wayinman Jesusta pushargan tsaycho paywan micapäcunanpag. Wayinman chayaycatsirmi mësaman jamatsergan. 37Tsayman Jesús aywashganta mayaycurmi jutsasapa warmi aywargan “alabastro” nishgan rumipita rurashgan botëllanwan perfümin aptashga. 38Jesuspa naupanman jamaycur wagaptinmi Jesuspa chaquinman weguin jutorgan. Tsay jutushgantanami agtsanwan sëcapargan. Nircur Jesuspa chaquinta mutsarcur winapargan apashgan perfümita. 39Tsayta ricaycurmi fariseo runa caynog yarpargan: “Tayta Diospa profëtan carga Jesús tantyanmanmi ima-nirag warmi yataycashgantapis. Mañösa warmi cashganta musyarga manami munanmantsu cargan yataycunantapis.” 40Tsaynog yarpaycashganta musyarmi Jesús caynog nergan fariseo runata: “Simón, rätula mayarcamay wilapänäpag cashganta.” Tsaynog niptinmi payga nergan: “Mä wilaycalämay, tayta.” 41Tsauraga Jesús caynog nergan: “Ishcay runashi juc runapa jagan cargan. Jucninshi jagan cargan ishcay wata arupänanpag. Jucagnashi jagan cargan ishcay quilla arupänanpag. 42Tsauraga tsay runacuna jagan cashganta pägayta mana puëdiptinshi ishcantapis mana cobrargannatsu. Canan nimay. ¿Maygan cagtag tsay guellayniyog runata más cuyanga?” 43Tsauraga Simón caynog nergan: “Más atsca jagan cag runachari, tayta.” Niptinmi Jesús nergan: “Alitami nishcanqui.” 44Tsauraga warmita ricärir Simonta Jesús caynog nergan: “Cay warmi wagar chaquëta mutsashga jutsasapa cashganpita perdonashga carmi. Costumbrintsi caycaptinpis wayiquiman yaycamuptë gamga manami yacuta camaripämashcanquitsu chaquëta awicunäpag. Cay warmimi itsanga chaquëman weguin jutushgantapis agtsanwan pitsapämashga. 45Yaycamuptë manami mutsamargayquitsu. Paymi itsanga yaycamushganpita-patsa mana uticaypa chaquëta mutsashga. 46Umämanpis manami aceitita winapämashcanquitsu. Paymi itsanga chaquëman perfümita winapämashga. 47Cay warmega jutsasapa cashganpita perdonashga carmi tsaynog ruraycan. Waquincunaga jutsaynag cashganta yarparmi perdonashga carpis mana tsaynogtsu ruran.” 48Nircur tsay warmita caynog nergan: “Lapan jutsayquicunapita perdonashganami caycanqui.” 49Tsaymi mësacho jamarpaycag runacuna quiquinpura caynog parlapäcorgan: “¿Pitag payga runapa jutsancunata perdonananpäga?” 50Tsauraga Jesús caynog nergan tsay warmita: “Yäracamashgayquipitami salvashga caycanqui. Cananga cushishgana aywacuy.”


text: 1Willapäcurir, Galilea quinranpita Judea quinranmanna Jesús aywacuran. Jordán mayu chimpanman çhayaran. 2Achcaj runapis jipanpa aywaran. Pipis jishyaçhu caycaptin, Jesús allchacächiran. 3Waquin fariseucunana achäquita ashipar, Jesústa tapuran: ¿Imallapitasi warminpita runa raquicänan camacanchu? nir. 4Jesúsna niran: ¿Tayta Diosninchipa shiminta jungashcanquinachu? Shiminçhu nin: Cay pachata, janaj pachata camar, warmitapis, ullgutapis Tayta Diosninchi ruraran. 5Chaynuypis nin: Runa warmita ashir, maman-taytanpa maquinpita llucshicunman. Warmillanwanna ujllanacärinman juc shungulla cawananpaj. 6Ishcaj carsi, juc shungullana cawan. Chaymi Tayta Diosninchi majachacächishanta runa mana raquicächinmanchu. 7Fariseucunana niran: Chaynuy captin, ¿imanirtaj Moisés auniran: Actaman jamaycachir warmiquiwan raquicar, jargurinquiman nir? 8Jesúsna niran: Chucru shungu car nishayqui-nishayqui rurashayquipita raquicänayquita Moisés auniran. Tayta Diosninchim ichanga runa warminwan raquicänanta imaypis mana munanchu. 9Jucwan jananpachishuptiquiraj, majayquita jargurinquiman; manchäga mana. Juchan mana caycaptin warmiquita jaguiriycur, juc warmitapis ama ashinquimanchu. Chayta rurar, jananpachiycanqui. 10Purïshijnincunana Jesústa niran: Warminwan runa chaynuy cawaptin, mana majachacayllaçhu jampi, ¿au? 11Jesúsna niran: Llapan runa majanwan cawanman. Chaypis Tayta Diosninchi camacächiptin, waquin mana majananchu. 12Waquinga mana majananchu chicla yurishpan, waquinna capash cashpan. Waquinmi ichanga mana majananchu Tayta Diosninchipa shiminta willapäcur puricunan cashpan. Shimïta tantiyayta atiparraj, majaynajlla cawanquiman. 13Waquin runacunana Jesúsman çhayaran: Maquiquiwan yataycur mallwa wamräcunapaj Tayta Diosninchita mañacapamay, ari nir. Wamracunata çhayachijta ricarmi ichanga, purïshijnincuna piñacuran. 14Jesúsna niran: Ama miçhaychu. Wamracunata apamuchun. Shacamuchun. Wamra alli shungu cawashan-jina runacunallapis Tayta Diosninchiman yupachicushpan maquinçhu cawan. 15Wamracunapäna mañacapuran. Maquinwan yataycur niran: Taytallau Tayta, cay wamracunata sumaj yanapaycullay nir. Jinarcur Jesús aywacuran. 16Juc cuti juc runa Jesúsman çhayarcur, tapuran: Tayta, ¿ima allitataj ruräman Tayta Diosninchipa ñaupançhu imaycamanpis cawanäpaj? nir. 17Jesúsna niran: ¿Imanirtaj allita ruranayquipaj tapumanqui? Tayta Diosnillanchim alli. Ñaupançhu imaycamanpis cawanayquipaj paypa shiminta wiyacunquiman. 18Chay runana tapuran: ¿Ima-imatataj wiyacüman? nir. Jesúsna niran: Ama wañuchicunquichu. Majayquita ama jananpachinquichu. Ama suwacunquichu. Runa-masiquita ama tumpanquichu. 19Mamayqui-taytayquita alli ricanquiman. Quiquiqui alli ricacushayqui-jina runa-masiquitapis alli ricanquiman. 20Chaura niran: Chaycunata llapantam çharcushcä. ¿Imarätaj pishïman? 21Jesúsna niran: Llap-llapanta çharcuyta munarga, llapan charashayquicunata ranticuycur pishipacujcunata aypurir, purïshimay. Chayraj Tayta Diosninchipa maquinçhu imaycamanpis cawanquipaj. 22Chaynuy niptin, shungun ishquicäcuran. Puchuy-puchuy janançhu cawashpan juyupa llaquish aywacuran. 23Purïshijnincunatana Jesús niran: Sumaj tantiyacunquiman. Puchuy-puchuy janançhu cawajcuna Tayta Diosninchipa maquinçhu cawananpaj sumaj sasa. 24Camïllu nishan jatun-caray uywa aujapa ñawinpa yaycuyta mana jushan-jina puchuy-puchuy janançhu cawajcunapis Tayta Diosninchipa maquinçhu cawayta mana junchu. 25Chaura chayta wiyar, purïshijnincuna mancharicäcuran: Chaynuy captin, ¿piraj Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayanga? nir. 26Llapanta ricapärir Jesús niran: Runacuna ushyacajllam. Chaymi alli cawarpis, sasächicun. Tayta Diosninchipämi ichanga imapis mana sasachu. Payga munayniyujmi pitapis ñaupanman çhayachinanpaj. 27Pedruna niran: Tayta, nuwacuna llapan imäcunatapis jaguiycurmi purïshiycaj. Chayta rurashäpita, ¿imataraj çhasquishaj? 28Jesúsna niran: Sumaj tantiyacunquiman. Tayta Diosninchi caçhamasha. Payga cay pachata mushujman ticrachishan wichanpita-pacha llapanta mandaptï, jamcunapis mandäshimanquipaj. Israel runacuna çhunca ishcaywan (12) casta captin, llapanta maquiquiçhu purichinquipaj. 29Nuwa-raycur imancunata jaguijcuna paçhac (100) janapaytana çhasquinga. Paycunaga wasinta, mayurnincunata, shullcancunata, mamanta, taytanta, wawancunata, çhacrancunata çhasquinga. Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayarpis, mana ushyacaj cawaytapis taringa. 30Ima captinpis, sumaj tantiyacunquiman. Cay pachaçhu achcaj runa alli ricash captinsi, Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayar, mana alli ricashnachu canga. Waquincunatam ichanga Tayta Diosninchi alli ñawinpa ricanga runa-masin pampaman çhurash captinsi.


text: 1Chay hinaqa, Diospaq ch'uyanchasqa wawqe-panaykuna, hanaq pachapaq waqyasqa-masiykuna, allintapuni Jesuspi yuyaychis. Paymi Diospa kachamusqan, iñiyninchispi uma sacerdote. 2Payqa churaqnin Diospaq hunt'aqmi karqan, imaynan Moisespas Diospa llaqtanpaq hunt'aq karqan hina. 3Imaynan wasi sayarichiqqa ruwasqan wasinmantapas aswan hatunchasqa kan, chay hinatan Diospas Jesustaqa Moisesmantapas aswantaraq hatunchan. 4Llapa wasiqa runaq sayarichisqanmi, Diosmi ichaqa tukuy imaymanata ruwarqan. 5Cheqaqtapunin Moisesqa Diospa llaqtan ukhupi hunt'aq kamachi karqan, payqa rimarqan imakunatachus Diosqa qhepaman rimanqa chaykunatan. 6Criston ichaqa hunt'aq Churi kaspa Diospa llaqtanta kamachin. Chay llaqtaqa ñoqanchismi kanchis, p'uchukaykamachus mana manchakuspa qaqata sayasunchis chayqa, kusikuy suyakuyninchispipas allinta hap'ipakusunchis chayqa. 7Chayraykun Santo Espirituqa nin: “Kunan p'unchaychus Diospa kunkanta uyarinkichis chayqa, 8ama sonqoykichista rumiyachiychischu, imaynan ch'inneqpi wateqay p'unchaypi ñoqa contra sayarirqanku hinataqa. 9Chaypin ñawpa taytaykichiskuna probawaspanku wateqawarqanku, ruwasqaykunata tawa chunka wata rikushaspankupas. 10Chayraykun chay runa miraypaq phiñakurqani, hinaspan nirqani: Paykunaqa sonqonkupi pantashallankupunin, manataqmi ñanniykunatapas reqsinkuchu”, nispa. 11Chaymi phiñakuspa jurarqani: Samakunankupaq qosqay hallp'amanqa manan hayk'aqpas haykunqakuchu, nispa. 12Wawqe-panaykuna, makilla cuidakuychis, paqtataq mayqenniykichispas mana iñiq hina millay sonqoyoq kaspa, kawsaq Diosmanta t'aqakuwaqchis. 13Aswanpas sapa p'unchay hukmanta-huk kallpachanakuychis, chay “kunan p'unchay” nisqa manaraq tukukushaqtin, paqtan mayqenniykichispas huchaq q'otusqan kaspa sonqoykichista rumiyachikuwaqchis. 14Cristowan herenciayoqmi kanchis qallariypi confiakusqanchispi p'uchukaykama qaqata sayasunchis chayqa. 15Chayraykun nin: “Kunan p'unchaychus Diospa kunkanta uyarinkichis chayqa, ama sonqoykichista rumiyachiychischu, wateqay p'unchaypi ñoqa contra sayarirqanku hinataqa”, nispa. 16¿Pikunataq karqan Diospa siminta uyarispaña Dios contra sayariqkunaqa? Chaykunaqa karqan Egiptomanta Moisespa pusamusqan llapa runakunan. 17¿Pikunawantaq Diosqa tawa chunka wata phiñasqa kasharqan? Chaykunaqa huchallikuqkunan karqan, paykunan ch'inneqpi wañurqanku. 18¿Pikunamantaq Diosqa jurarqan samakunankupaq qosqan hallp'aman mana haykunankupaq? Chaykunaqa karqan payta mana kasuqkunan. 19Chay hinaqa, yachanchismi mana iñisqankurayku mana haykuy atisqankuta.


text: 1Re' hin i Pablo, re' Dios xraaj chi xirupab'aa' chi raj tahqaneel i Jesucristo. Re' hin, wuch'ihil i hermano Timoteo noq xnutz'ihb'aaj taq reje aweh huuj wili, taq i hat i tinimanik taq ree Dios wilkaat taq ar Corinto, eh keh wo' i rutinamiit i Dios i wilkeeb' Acaya, inqataq'aaj taq reje rusuqkiil ak'ux. 2Re' ta naq i rotob'il i suq kiil k'uxliis i ruyeew i QaJaaw Dios, i ruyeew i QaJaaw Jesucristo, wih-oq taq awuuk'. 3Neeta naq inqayeew runimaal wach i ruloq'il i Dios, re' raJaaw i QaJaaw Jesucristo, ruum re' reh i Ajaab'ees i keteloom wachiis aj k'axool, eh qohrutoob'eej chi juneliik. 4Re' wo' reh inye'wik rusuqkiil qak'ux chupaam chu'nchel i ti' k'axik inqak'ul. Eh nik' wach noq i ruyeew rusuqkiil qak'ux i Dios i hoj, je' wo' chik re' noq neenqayeew rusuqkiil kik'ux hoj taqe i k'ahchi' kik'ulum i ti' k'axik ruuk' i suq kiil k'uxliis i ruyeew qeh i Dios i hoj. 5Ruum wi re' hoj xiik' naah i ti' k'axik k'ahchi' qak'ulum yu'naak, je' rukab' i ti' k'axik ruk'ulum chaloq i Jesucristo, je' wo' chik re' noq k'ahchi' qak'ulum jinaj runimaal rusuqkiil qak'ux parub'ihnaal i QaJaaw Jesucristo. 6Wila' re' hoj k'ahchi' qak'ulum i ti' k'axik, ruuk' i re' naa taq areqem rusuqkiil ak'ux i hat ruch'ihil i ko'lemb'al taq awiib'. Eh wila' re' hoj i ruyeew rusuqkiil qak'ux i Dios, naa wo' ruwihiik rusuqkiil taq ak'ux i hat. Chi je' re' nee taq i na a'n rukuyariik taqe ti' k'axik je' rukab' k'ahchi' qak'ulum i hoj yu'naak. 7Re' hoj xti wilik jinaj i ch'iklik wii' qak'ux taq chawiij, ruum qeht'al chi nik' wach noq k'ahchi' taq awehtriik haa' taqe ti' k'axik k'ahchi' qak'ulum i hoj, je' wo' chik re' noq naa taq awehtriik haa' i suq kiil k'uxliis i ruyeew cho qee Dios i hoj. 8Hat taq nuhermano, re' hoj inqaaj chi nee taq inaweht'aliij i ma' k'isa ti' k'axik xqak'ul cho ar i Asia. Jinaj i pajarik xqak'ul cho ar xiik' wo' chik naah ti'kiil ma' naa ta chik qakuyum rik'teesjiik noq xqaq'or i hoj, ar naaqakimiik noq xqakapaaj. 9Re' hoj xa re' naq chik i qakimiik k'ahchi' quy-eem. Eh re' xqak'ul wili kojb'al qana'ojb'al, reh chi ma' naa ta qach'ikaam qak'ux chi qib'il qiib'. Ruuk' la' i Dios naaqaye'em qak'ux, re' i nuksanik cho keh taqe kamnaq chi k'achlik kiwach. 10Eh re' i Dios xko'linik cho qeh, naa wo' kooj ruko'leem chi juneliik, eh naa wo' kooj ruko'leem chuwach i ruyohb'alil i ti'laj kimik. 11Wila' xoj atoob'eej taq chee hat panatiij. Eh wila' k'ih taqe hermano inki a'n cho kitiij chiqiij, k'ih wo' taqe i neekit'iosinik ree Dios i rotob'il i ruyeew cho qeh. 12Re' hoj wilik inye'wik rusuqkiil qak'ux, re' chi saq wach i qakapeb'aal, eh parukorkiil k'acharik inqa a'n chi kixilak i tinamit wili. Eh parukorkiil wo' xojwihik taq chaa wuuk' i hat, ma' ruum ta chi wilik qana'ojb'al chi qutkeel qiib' noq k'acharik inqa a'n parukorkiil. Xa ruuk' la' i rotob'il i Dios i k'ahchi'kooj chi k'acharik chi je' wili. 13Chupaam i qahuuj ma' xtaj i tokoom q'orik xqatz'ihb'aaj taq reje aweh nee la' taq i na a'n rureqariik chi riij noq nee taq inawil wach, eh inwaaj chi nee taq inareq chi riij chi manlik chib'ih ruq'or chupaam. 14Yu'naak ma' chu'nchel ta nareq taq chi riij i xqaq'or taq reje aweh. Re' na' k'oloq ruka'peech i QaJaaw Jesucristo, ko ra'j naa ruch'iklojiik taq ak'ux chi riij re' i xqaq'or taq reje aweh, je' wo' hoj naa wo' ruch'iklojiik qak'ux chawiij taq i hat. 15Re' hin ch'iklik naq nuk'ux ruuk' i wili, chi naa naq wojiik taq cha wilariik chi peet, reh naq chi xponik nuyeew ruman i rusuqkiil taq ak'ux. 16Xnukapaaj naq chi noq ojik i nub'an i Macedonia, naawik'iik ponoq taq chaq'orob'jiik. Eh pan sutinik wo' chik cho Macedonia, naa wo' naq chik wik'iik taq chaawuuk' panuk'ux, reh chi nee naq taq kinatoob'eej ree wojiik Judea. 17Noq xnuyejaa' wach i nub'eeh, ¿mi ma' peet xnukapaaj riij chi korik re'? ¿Inaq'or oon taq i hat chi xa ki'ib' nuk'ux noq inuyejaa' wach i nub'eeh? ¿Mi neerub'an re' chi neenuq'or i korik yu'naak, eh pan junk'aam nee wo' chik inujal wach i nuq'oral? 18Re' Dios ineht'alinik reh chi re' hoj ma' jalaj ta riib' wach i qaq'oral kore' ta nqaq'or taq aweh i korik, eh nee ta wo' chik inqaq'or chi ma' korik taj, 19ruum re' Jesucristo, i Rak'uun i Dios, re' i xqaq'or cho rib'iral taq panaxilak wuch'ihil i Silvano, wuch'ihil i Timoteo, xqaq'or chaloq i korik ma' xqaq'or ta wo' chik chi ma' korik taj. Re' la' Jesucristo i xti korik, re' i xchalik ruuk' i Dios. 20Ruuk' i Jesucristo xooj eloq wach chu'nchel i ruq'orom chaloq i Dios chi naa ruye'em cho qeh. Ruum aj re', noq inqaloq'ej i Dios, Je' ta wo' naq re', qohki parub'ihnaal i Jesucristo. 21Eh re' Dios inye'wik rukowiil qak'ux i hoj, je' wo' taq i hat, chunimjiik i Jesucristo. Eh re' wo' Dios xpaab'anik qeh chub'aan i rukamaj wili. 22Re' wo' Dios xkojwik i qehtalil, eh xuyeew pan qánima i Santolaj Uxlab'al chi je' pee raa' ri'sil i naa ruye'em qeh na' chub'aan. 23Re' hin komajaa' chik kinooj taq chaq'orob'jiik ar Corinto je' rukab' naq ixnukapaaj. Re' Dios ineht'alinik reh chi ruum i ruketeljiik taq awach ma' kinooj taj. 24Re' hoj ma' re' ta ruq'atariik taq awach inqaaj ruuk' taq animaniik, ruum re' taq i hat kow taq chik ak'ux. Atoob'jiik la' taq inqaaj, reh chi neen wihik taq rusuqkiil ak'ux chi nimanik.


text: 1Sayman chaycurmi runacuna Jesusta wilayargan: “¡Galilea runacuna templucho Tayta Diosninsipä uywacunata rupaycäsiyaptinshi Pilato soldäduncunata cachargan wanusiyänanpä!” 2Sayno wilayaptinmi Jesús nergan: “Ama yarpäyaysu waquin Galilea runacunapita say wanog runacuna más jusayog cayashganta. 3Manami Tayta Diosninsipa castïgunwansu paycuna wanuyash. Gamcunami isanga Tayta Diosninsipa castïgunwan in ernucho nacayanquipä jusalicuyta mana cachariyashpayquega. 4Saynöpis Siloé nishgancho törri juchur chunca puwag (18) runacunatami nitergan. Sayno captinpis ama yarpäyaysu Jerusalencho tag waquin runacunapita say wanog runacuna más jusayog cayashganta. 5Manami Tayta Diosninsipa castïgunwansu paycunapis sayno wanuyash. Gamcunami isanga Tayta Diosninsipa castïgunwan in ernucho nacayanquipä jusalicuyta mana cachariyashpayquega.” 6Saymi mana cäsucog runata mana wayog jïgusman tincusishpan Jesús nergan: “Juc runapa chacranchöshi cargan jïgus. Sayshi jïgusta palag aywar tarergansu ni juclaylatapis. 7Saymi nergan chacran arogta: ‘Quimsa watanami shamö cay jïguspa wayuyninta palag y manami ni juclaylatapis tarishcäsu. Muturir jucla jitariy cay chacrapita. Mana wayogtaga ¿imapätä walälaga chacrachöpis sararäshun?’ 8Sayno niptin chacran arog runa nergan: ‘Shuyaycushun juc watayag, taytay. Iscata winaparcurrä uryashä. 9Sayno ruraptëga pagta wayunmanpis. Saycho mana wayuptinmi isanga muturir jitariycushunpä. 10Juc sábado jamay junagchömi sinagogacho Jesús yachaycäsergan. 11Saychömi caycargan supay curcuyäsishgan warmi. Paymi nacaycargan chunca puwag (18) watana derechacayta mana puëdishpan. 12Say warmita gayaycurmi Jesús nergan: “Cananga aliyashganami caycanqui curcuyash cashgayquipita.” 13Sayno nir yataycuptin jinan höra aliyargan. Aliyarcurna say warmi Tayta Diosninsita alabargan. 14Sábado jamay junagcho Jesús aliyäsish captinmi say sinagogacho mandag ajanargan. Saymi runacunata nergan: “Sogta junagmi caycan runacuna aruyänanpä. Say junagcunacho shayämunqui aliyayta munarga. ¡Ama sábado jamay junagchöräga shayämunquisu!” 15Saymi Jesús nergan: “¡Ishcay cära runacuna! Sábado jamay junag captinpis ¿manacu töruyquicunata ashnuyquicunata pascarcur yacuseg gatiyanqui? 16Chunca puwag (18) watami cay warmita curcuyaycasir Satanás nacasish. Uywayquicunatapis sábado jamay junagcho sayno cuyapaycäyaptiquega ¿manacu cay Israel warmitapis cuyapashwan, sábado jamay junag caycaptinpis?” 17Sayno niptinmi chiquegnincuna pucayayparä pengacuyargan. Waquin runacunami isanga cushicuyargan say warmita aliyäsishganta ricar. 18Mastapis Jesús tincusiypa yachasir nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga ñäbus murunömi caycan. Ñäbusta muruptin winamun ata cashganyag. Saymi pishgucunapis gueshuncunata rämancunacho rurayan. Say tacshala murulapita ñäbus winarcamur räman mashtacashgannömi Tayta Diospa ali wilacuynenga may-saymanpis chaycan.” 20Nircur Jesús caynöpis nergan: “Tayta Diospa ali wilacuynenga levadüranömi caycan. Tantata rurananpä warmi quimsa arröba jarinaman levadürata winaptenga mäsa shumagmi jacan. Ichicla levadüra mäsata jacasishgannömi Tayta Diosninsipa wilacuyninpis may-sayman changapä.” 22Saypita Jerusalenpa Jesús aywarmi marcacunapa y jalgacunapapis yachasiraycar päsargan. 23Saychömi juc runa taporgan: “Taytay, ¿walcaglacu salvacuyanga?” Saymi Jesús nergan: 24“Salvacuyänayquipäga quichqui puncupanörämi gloriaman yaycuyänayqui. Ascag yaycuyta munarpis walcaglami say puncupa yaycuyanga. 25Wayipa duëñun puncunta wichgacarcamuptin wagtacho quëdagcuna cayno nirmi tacacuyangapä: ‘Quichapaycalämay, taytay’ nir. Sayno gayacuyaptinmi pay nengapä: ‘Gamcunataga manami reguësu. ¿Pirä cacuyanquipis?’ 26Saymi niyangapä: ‘¿Imanirtä reguiyämanquisoga? Micurchä upurchä purergansi. Y marcäcunachöpis yachasergayquichä.’ 27Saymi yapay nengapä: ‘Gamcunataga manami reguësu. ¿Pirä cayanquipis? ¡Nogapita witicuyay, jusasapa runacuna!’ 28“Gloriaman mana yaycur, Abrahamta, Isaacta, Jacobta y Tayta Diosninsipa profëtancunatapis saycho caycagta ricayashpan segaypami wagayangapä. Fiyupa laquicurmi quiruntapis uchuyanga, yaycuyta mana puëdiyashpan. 29May-saypitapis shamog runacuna gloriaman yaycog cagmi isanga Tayta Diosninsi camarishgan micuyta cushishla micuyangapä. 30Cay pasacho mana ali ricash cagcunaga Tayta Diosninsi juzganan junag ali ricashmi cayangapä. Yachag-tucogcunami isanga say junag in ernuman gaycush cayangapä.” 31Sayman waquin fariseucuna chaycurmi Jesusta niyargan: “¡Caypita aywacuy! Herodismi wanusiyta yarpaycäshunqui.” 32Saymi Jesús nergan: “Say alguta wilay: ‘Juc ishcay junaglanashi supaycunata runacunapita Jesús gargonga y gueshyagcunatapis aliyäsenga. Saycunalawannashi ushanga lapan rurananpä cagcunata. 33Saypitanashi Jerusalenman aywanga wanusish cananpä. Diospa wilacognincuna Jerusalencho wanuyashgannöshi paypis, Diospa wilacognin cayninpa, Jerusalenchörä wanonga. 34Saypita Jesús nergan: “¡Jerusalén runacuna! ¿Imanirtä Tayta Diosninsipa profëtancunata y cachamushgan wilacogcunata naupapita-pasa wanuycäsiyanqui? Chipshancunata maman shuntarcur oglacognöpis gamcunata asca cutimi shuntayta munargä. Sayno munaptëpis gamcunaga manami munayashcanquisu shuntanäta. 35Saymi gamcunata Tayta Diosninsi manana sapäshuptiqui chiquishogniquicuna shamur marcayquitapis ushacäsiyangapä. Manami yapay ricayämanquipänasu: ‘¡Tayta Diosninsi cachamushgan runa caycarga shacalämuy, taytay!’ niyämashgayquiyag.”


text: 1Jesusmi niran: —Cheqaqtapunin niykichis, pipas ovejapa corralninman punkunta mana haykuspa, aswan cerconta haykuqqa, suwa runan, hinallataq salteador ima. 2Ichaqa ovejakunata michiq runaqa, punkuntan corralmanqa haykun. 3Chaymi punkuta cuidaq runaqa, ovejakuna haykunanpaq punkuta kichan. Hinaspan dueñonqa ovejankunata sutinmantakama waqyan. Chaymi ovejankunaqa dueñonpa vozninta reqsispa, qepanta qatikunku. 4Oveja michiqqa, corralmanta ovejankunata qarqoruspanmi, pastoman pusananpaq ovejankunapa ñawpaqninta rin. Ovejankunataqmi michiqpa vozninta reqsisqankurayku, payta qatikunku. 5Ichaqa huk extraño runataqa, manan chay ovejakunaqa qatikunmanchu, aswanmi ishkapakunku, vozninta mana reqsisqankurayku, nispa. 6Jesusqa chay willakuytan fariseo religionniyoq runakunaman willaran. Ichaqa manataqmi paykunaqa ima ninantas nin chaytaqa entienderankuchu. 7Jesusmi yapamanta niran: —Cheqaqtapunin niykichis, corralman ovejakunapa haykunan punkuqa, noqa kikiymi kani. 8Ichaqa noqapa ñawpaqniyta hamuq falso profeta runakunaqa, salteador suwa runakuna hinan karanku. Chaymi ovejaykunaqa paykunata mana kasukurankuchu. 9Noqan kani punkuqa. Pipas noqanta haykuqqa, salvasqan kanqa. Chaymi pipas noqapi creeqqa, chay oveja hina corralman haykunqa, seguro kananpaq; hinallataq corralmantapas lloqsinqa, allin pastota tarinanpaq. 10Suwa runaqa hamun suwakunanpaq, wañuchinanpaq, hinallataq mana imaman tukuchinanpaq iman. Noqan ichaqa hamurani, pipas noqapi creespa wiñaypaq kawsanankupaq, hinallataq t'ikarishaq hina kanankupaq. 11Noqan ovejakunata allin michiqqa kani. Chaymi noqaqa vidayta qospa wañusaq, ovejaykunata salvanaypaq. 12Ichaqa pagoraykulla ovejakuna michipakuqqa, manan allintachu michin, ovejakuna paypa mana kasqanrayku. Chaymi chay pagoraykulla ovejakunata michipakuqqa, atoqña otaq ima animalña hamuqtinpas, ovejakunata dejarpatamuspa ayqekun. Hinaqtinmi chay atoqqa ovejakunata ch'eqechin. 13Chaymi pagoraykulla michipakuqqa ayqekun, ovejakuna paypa mana kasqanrayku. Saynataqa ruwan payman mana ni imapas qokusqanraykun. 14Noqan ovejakunata allin michiqqa kani. Chaymi noqaqa ovejaykunata allinta reqsini. Saynallataqmi paykunapas noqataqa allinta reqsiwanku. 15Imaynan Papaypas noqata reqsiwan, saynallataqmi noqapas Papaytaqa reqsini. Chaymi noqaqa ovejaykunata salvanaypaq wañusaq. 16Noqapaqa kashanmi huk ovejaykunapas. Paykunaqa manan kay corralmantachu kanku. Paykunatapas kay corralmanmi apamunaypuni kashan, huk corrallapiña kanankupaq. Chaymi paykunapas vozniyta uyarinqaku; hinallataqmi michiqninpas noqa kasaq. 17Noqaqa ovejaykunaraykun wañusaq, hinaspan kawsarimusaq. Chayraykun Papayqa noqata munakuwan. 18Manan pipas noqapa vidaytaqa qechuwanmanchu. Aswanmi noqaqa kikillay vidayta qosaq. Hinaspapas noqaqa atiyniyoqmi wañunaypaq, hinallataq kawsarimunaypaqpas kani. Chaytan Dios Taytayqa ordenawaran ruwanaypaq, nispa. 19Jesuspa rimasqanta uyarispankun, Israel nacionniyoq runakunaqa kaqmanta mana acuerdopichu karanku. 20Chaymi wakin runakunaqa niranku: —Kay runaqa demoniopa kamachisqanmi locoyarun. Chayri, ¿imapaqtaq paypa rimasqantari kasusunman? nispanku. 21Wakin kaq runakunañataqmi khaynata niranku: —Sichus pipas demoniopa kamachisqan kaspaqa, manan khayna sumaqllatañaqa rimanmanchu. Hinaspapas ñawsa runakunataqa manan ni mayqen demoniopas sanoyachiytaqa atinmanchu, nispanku. 22Jesusqa paray tiempo kashaqtinmi, Jerusalén llaqtapi templopa aniversarion fiestaman riran. 23Hinaspan Jesusqa templopiña kashaspa, Salomonpa corredornin nisqanku lugarpi purisharan. 24Hinaqtinmi Israel nacionniyoq runakunaqa Jesusman ashuyuspanku, khaynata tapuranku: —Qanri, ¿hayk'aqkamataq noqaykutari ishkayachiwankikú? Diosmanta Hamuq Salvadorniyku kaspaqa, ¡cheqaqtayá niwayku! nispanku. 25Saynata tapuqtinkun Jesusqa contestaran khaynata: —Noqaqa ñan niraykichishña pis kasqayta. Qankunan ichaqa mana creewankichishchu. Noqaqa tukuy imatapas Papaypa atiyninwanmi ruwani. Chay ruwasqaykunan pi kasqaymantaqa willakushan. 26Ichaqa qankunaqa kay nisqaykunataqa manan creenkichishchu, nitaqmi kasukunkichispashchu, ovejaykuna mana kasqaykichisrayku. 27Noqapa ovejaykunaqa vozniytan uyarinku. Saynallataqmi noqapas ovejaykunata reqsini. Hinaqtinmi ovejaykunapas qepayta qatikuwanku. 28Chaymi noqaqa ovejaykunaman wiñay kawsayta qoni. Chayraykun paykunaqa mana ni hayk'aqpas infiernomanqa chinkasqa kanankupaqqa rinqakuchu. Hinaspapas paykunataqa manan ni pipas makiymantaqa qechuwanqachu. 29Hanaq pachapi Papaymi ovejaykunataqa qowaran. Paymi llapanmantapas aswan más atiyniyoq. Chaymi Papaypa makinmantaqa mana ni pipas paykunataqa qechunqachu. 30Ichaqa Papaywan noqawanqa hukllan kayku, nispa. 31Saynata Jesús rimaqtinmi, Israel nacionniyoq runakunapa jefenkunaqa, rumita oqarikuspanku, kaqmanta p'anayta munaranku. 32Hinaqtinmi Jesusqa paykunata niran: —Qankuna rikushaqtiykichismi, Papaypa atiy qowasqanwan tukuy allin kaqkunata ruwarani. Chayri, ¿mayqen ruwasqaymantataq rumiwan p'anaspa wañuchiwaytari munashankichís? nispa. 33Hinaqtinmi chay jefekunaqa Jesusta contestaranku: —Manan allin kaqkuna ruwasqaykimantachu wañuchiytaqa munaykiku, aswanqa Diospa contranpi rimasqaykimantan, hinallataq runalla kashaspayki “Dios kani” nisqaykimantan, nispanku. 34Hinaqtinmi Jesusqa paykunata kaqmanta nillarantaq: —Moisesmi leykunata escribispa saqesurankichis. Chay leypin nishan khaynata: “Noqan niykichis, qankunaqa dioskunan kashankichis”, nispa. 35Sichus “dioskunan kashankichis” niran Diospa palabranta uyariq runakunata chayqa, yachanaykichismi Bibliaqa cheqaq kasqanta. 36Noqataqa Papaymi mandamuwaran. Chaymi noqaqa niraykichis “Diospa Wawanmi kani”, nispa. Chayri, ¿imanaqtintaq qankunari niwankichis, saynata rimaspaqa “Diostan k'amishan”, nispaykichisrí? 37Sichus mana Papaypa kamachisqanman hinachu imatapas ruwashani chayqa, ama creewaychishchu. 38Ichaqa sichus Papaypa kamachiwasqanta kasukuspa ruwashani chayqa, noqata amaña creewaspapas, ruwasqayta rikuspaykichisyá creewaychis. Chaymi qankunaqa yachankichis, noqaqa Papaywan huklla kasqayta, nispa. 39Chaykunata rimaqtinmi, Jesustaqa presochanankupaq, kaqmanta hap'iyta munaranku. Ichaqa paykunapa makinkumantañan Jesusqa ishkapatakamuran. 40Hinaspan Jesusqa Jordán mayuta chimpaspa, Juanpa ñawpaq bautizasqan lugarman kutiran. Chaypi qepakuspa kashaqtinmi, 41ashka runakuna Jesuspa kasqanman riranku. Hinaspan paykunaqa ninakuranku khaynata: —Bautizaq Juanqa manan ni ima milagrotapas ruwaranchu. Ichaqa Jesusmanta Bautizaq Juanpa tukuy ima rimasqanqa cheqaqpunin kasqa, nispanku. 42Chaypin ashka runakuna Jesuspi creeranku.


text: 1Señor Diosmi Moisesta nirqan: 2–Pusay Aaronta churinkunatapas Ñoqawan Tupana Karpaman, apallaytaq p'achakunatapas, hawina aceitetapas, hucha pampachaypaq torillotapas, iskaynin anejotapas, mana qonchuyoq t'antantin canastatapas. 3Hinaspa llaqtantinta Karpa haykunaman huñuy, nispa. 4Hinan Moisesqa Señor Diospa payta kamachisqanman hina ruwarqan, chaymi llaqtaqa huñuykukurqan Karpa haykunaman. 5Moisestaq llaqtata nirqan: –Señor Diosmi kay hina ruwanaypaq kamachimuwan, nispa. 6Hinaspan Moisesqa Aaronta churinkunatawan asuykachikuspa unuwan bañarqan. 7Chaymantataq Aaronta sotanawan churaspa chumpiwan wataykurqan. Hinaspataq capawan churaykurqan, chay patamantaq unkuwan churaykurqan, chaytataq unku chumpiwan wataykuspa unkuta mat'iykurqan. 8Chay patamantaq qhasqo-ch'uspata churarqan, chaypitaq churarqan Señor Diospa munaynin tapuna Urimta Tumimtawan. 9Hinaspanmi umanman churaykurqan uma k'uyunata, uma k'uyunamantaq qori llaphllata churarqan Señor Diospaq t'aqasqa kasqanta rikuchinanpaq. Chaykunatan ruwarqan Señor Diospa payta kamachisqanman hina. 10Chaymantataq Moisesqa hawina aceiteta hap'ispa ch'aqchurqan Karpata chaypi tukuy imaymana kaqtawan Señor Diospaq t'aqananpaq. 11Chay aceitetan qanchis kutita altar pataman ch'allaykurqan, hinaspan Señor Diospaq t'aqananpaq ch'aqchurqan altarta tukuy imaymanantinta, tiyanayoq puruñatapas. 12Hawina aceitetan Aaronpa umanman hich'aykuspa Señor Diospaq t'aqananpaq payta hawiykurqan. 13Chaymantataq Moisesqa Aaronpa churinkunata qayllaykachikurqan, hinaspan paykunaman sotanawan churaykurqan, chumpikunawan chumpiykachirqan, uma chukukunawanpas churaykurqan, Señor Diospa payta kamachisqanman hina. 14Hinamantataq hucha pampachaypaq torillota apachimurqan, Aaronwan churinkunawantaq umanman makinkuta churaykurqanku, 15chaymantataq chayta nak'arqan. Moisesmi yawarta hoqarispa altar waqrakunata dedonwan llusiykurqan altarta ch'uyanchananpaq. Wakin yawartataq altar chakiman hich'aykurqan, chay hinatan altarta ch'uyanchaspa Señor Diospaq t'aqarqan. 16Hinaspataq wiksa llika wirata hap'irqan, sullk'a k'ipchantapas, iskaynin ruruntapas chaykuna qayllapi kaq wirantinta, hinaspan Moisesqa chaykunata altar patapi ruphachirqan. 17Torilloq qarantawan aychantawan phusnuntawantaq ichaqa karpa-karpa hawapi ruphachirqan, Señor Diospa payta kamachisqanman hina. 18Hinamantataq Moisesqa ruphachina anejota apachimurqan, Aaronwan churinkunawantaq anejoq umanman makinkuta churaykurqanku, 19hinaspataq chayta nak'arqan. Moisesmi yawarta altar muyuriq qhataman hich'aykurqan. 20Chaymantataq Moisesqa anejota kuchurqarispa, ruphachirqan umanta, kuchurqarisqa aychata, wirata ima. 21Hinaspataq unuwan maqchirqan ch'unchulkunata chakankunatawan, hinaspan anejota llapallanta altarpi ruphachirqan. Chayqa ruphachina sacrificion, Señor Diospaq mikhuna ofrenda, sumaq q'apaynintaq Señor Diospa sonqonman chayarqan. Chaykunatan Moisesqa ruwarqan Señor Diospa kamachisqanman hina. 22Chaymantataq sacerdote churana hukkaq anejotawan apachimurqan, Aaronwan churinkunawantaq makinkuta churaykurqanku anejoq umanman. 23Chayta nak'aspataq Moisesqa yawarwan llusiykurqan Aaronpa paña ninrin ura puntata, paña makinpa mama dedonta, paña chakinpa mama dedontawan. 24Hinallataq Moisesqa Aaronpa churinkunata qayllaykachikuspa yawarwan llusiykurqan paña ninrinkuq ura puntanta, paña makinkuq mama dedonta, paña chakinkuq mama dedontawan. Wakin yawartataq Moisesqa altar muyuriq qhataman hich'aykurqan. 25Hinamantataq hap'irqan wirata, chupanta, wiksa llika wiratapas, sullk'a k'ipchantapas, iskaynin ruruntapas, chaykuna qayllapi kaq wiratapas, paña chakantapas. 26Hinallataq Señor Diospa ñawpaqenpi kaq mana qonchuyoq t'anta canastamanta hoqarirqan mana qonchuyoq t'antata, aceiteyoq q'apisqa tortata, llaphllallaña t'antatapas, hinaspan chaykunata churarqan wira pataman paña chakan patamanwan. 27Hinaspanmi llapanta Aaronpa makinman churinkunaq makinmanwan churaykurqan, hinan paykunaqa maywirqanku, chaymi maywisqa ofrenda Señor Diospaq haywasqa. 28Chaymantataq Moisesqa chaykunata makinkumanta chaskirqan, hinaspan altarpi ruphachina sacrificio patapi ruphachirqan. Chaykunaqa karqan paykunata sacerdote kanankupaq churana ofrendan, Señor Diospaq mikhuna ofrenda, sumaq q'apayninqa Señor Diospa sonqonmanmi chayarqan. 29Hinamantataq Moisesqa chay pechonta hap'ispa maywirqan, chaymi maywisqa ofrenda Señor Diospaq haywasqa. Chay pechonqa karqan sacerdote churana anejomanta Moisesman tupaqmi. Moisesmi chaykunata ruwarqan Señor Diospa kamachisqanman hina. 30Hinaspataq Moisesqa hawina aceiteta hoqarirqan, altar patapi kashaq yawartawan, hinaspan ch'aqchuykurqan Aaronman p'achanmanwan churinkunaman p'achankumanwan. Chay hinatan Señor Diospaq t'aqarqan Aaronta, p'achantapas, churinkunatapas, p'achankutawan. 31Hinaspan Moisesqa Aaronta churinkunatawan nirqan: –Aychata chayachiychis Dioswan Tupana Karpa punkupi, hinaspa chay aychata chaypi mikhuychis canastapi kashaq sacerdote churana ofrendakunatawan, Aaronwan churinkunawanmi chayta mikhunqa, nispa Señor Diospa kamachisqanman hina. 32Aychamanta t'antamanta puchuqtataq ninaman kanapunkichis. 33Karpaman haykunamantaqa aman qanchis p'unchaynintin lloqsinkichischu, sacerdote churasqa kasqaykichis qanchis p'unchay hunt'akunankama. 34Kay p'unchay ruwasqatan Señor Diosqa kamachikurqan huchaykichis pampachasqa kananpaq. 35Karpa punkupin qanchis p'unchaypacha tutantin p'unchaynintin qhepakunkichis, ahinapin Señor Diospa kamachisqanta hunt'ankichis ama wañunaykichispaq. Ahinatan ñoqataqa kamachiwarqan, nispa. 36Hinan Aaronwan churinkunawan tukuy imaymanata ruwarqanku Señor Diospa Moiseswan kamachisqanta.


text: 1Wawacuna, runacuna: Yarpashanta tantiyacunäpaj Espíritu Santuwan Tayta Diosninchi yanapaycäman nir niptinsi, llapanta ama çhasquicunquichu. Manchäga sumajraj shungunta musyapanquiman. Cay pachaçhu achcaj pantachicujcuna riguichicur puriycan: Tayta Diosninchipa willacujnin cä nir. 2Tayta Diosninchi caçhamusha captinmi ichanga Espíritu Santu rimachiptin, willacur nin: Jesús Washäcujninchi. Runa-masinchi. Cay pachaçhu yurisha. 3Pantachicujcunam ichanga ninga: Jesús mana runa-masinchichu. Chay-niraj runacunata mana Tayta Diosninchichu caçhamusha. Paycuna Washäcuj Jesústa ticrapur supaypa maquinçhu cawan. Mayna jatarimusha Jesústa ticrapunanpaj. 4Wawallau, Tayta Diosninchi llap-llapanpaj munayniyuj. Maquinçhu purichishunqui. Chaymi pantachicujcunata supaypa maquinçhu puriptinsi, içhipushcanqui. 5Pantachicujcuna supaypa maquinçhu cawan. Shimin tincuptin, juchaçhu aruj runacunawan sumaj yaçhänacun. 6Nuwanchim ichanga Tayta Diosninchipa maquinçhu cawaycanchi. Pipis Tayta Diosninchipa maquinçhu cawar, shiminchita wiyacun. Supaypa maquinçhu cawajcunam ichanga mana wiyacunchu. Chaymi wiyacamashanchiman-tupu pipa maquinçhu cawashantapis musyanchi. 7Wawallau wawa, jucninchi-jucninchipis llaquipänacärishuwan. Llaquipänacunanchita Tayta Diosninchi yaçhachimanchi. Llaquipajcuna Tayta Diosninchipa wawan. Maquinçhu cawan. 8Tayta Diosninchi sumaj llaquipäcuj. Llapan runacunata llaquipan. Chaymi pipis irmänunta mana llaquipar, Tayta Diosninchipa maquinçhüpis mana cawanchu. 9Tayta Diosninchi llaquipäcuj cashanta tantiyacunanchipaj japallan Wawanta cay pachaman caçhamusha. Nuwanchi-raycur shamur, paymi cawachimanchi. 10Sumaj tantiyacushun. Tayta Diosninchita manchapacuyta mana yaçhashcanchichu. Manchäga paymi llaquipämashcanchi. Chaymi Wawan Jesústa caçhamusha nuwanchi-raycur wañuyman çhayananpaj. Jesús quiquinpa caway-bïdanta çhurasha juchanchita aparicunanpaj. Chaynuypa Tayta Diosninchi juchanchita mana yarparannachu. 11Wawacuna, Tayta Diosninchi sumaj llaquipaycämaptinchi, nuwanchipis llapan irmänunchicunawan llaquipänacärishuwan. 12Tayta Diosninchiwan pipis mana tincushachu. Llapan irmänunchiwan llaquipänacur cawaptinchim ichanga, Tayta Diosninchipa maquinçhu cawashanchita tantiyacunchi. Paymi shungun munashannuy cawaycächimanchi. 13Sumaj tantiyacunanchipaj Espíritu Santu musyachimanchi. Espíritu Santu yanagämashpanchi Tayta Diosninchipa maquinçhu cawashanchitapis, imaysi mana caçharimänanchitapis tantiyacunchi. 14Wawan Jesústa Tayta Diosninchi caçhamushanta nuwacuna ricashcä. Llapan runapa juchanta aparicunanpaj shamusha. Chaymi washämänanchipaj caçhamushanpita mana manchacullar willapäcuycä. 15Jesús Tayta Diosninchipa Wawan nir çhasquicuptin, pitapis Tayta Diosninchi maquinçhu purichin. Mana caçharinnachu. 16Tayta Diosninchi llaquipämashanchita tantiyacushcanchina. Shungunchimanpis çhayashana. Payga llaquipäcuj. Chaymi llaquipaptinchi, maquinçhu cawachimanchi. Mana imaypis caçharimäshunpächu. 17Jesús-jina sumaj-sumaj llaquipar, pay cutimunantapis cushishalla shuyaycanchi. Cutimur, llapan runapa juchanta jurgapanga. Chay junaj shungun munashannuy cawashpanchi mana manchacushunnachu. 18Llaquipäcuj runa Tayta Diosninchipa shungun munashanta rurashpan cushishalla cawan. Ñacayman çhayayta mana yarpannachu. Waquin runam ichanga llaquipäcuyta mana yaçhar mancha-manchalla cawan. Ñacayman çhayananta yarparäcun. 19Tayta Diosninchi llaquipämaptinchi, nuwanchipis payta manchapacunchi. Runa-masinchitapis llaquipanchi. 20Chaymi: Tayta Diosninchita manchapacur, maquinçhüna cawä nir runa-masinchita chiquir, llullacuycanchi. Irmänunchicunata ricaycar mana llaquiparga, ¿Tayta Diosninchitapis mana ricash caycar, manchapacuycanchichuraj? Mana. 21Paypa shiminta sumaj wiyacushuwan. Shiminçhu nin: Tayta Diosninchita manchapacur, runa-masiquitapis sumaj llaquipanquiman.