text:
Ruray rimana
Ruray rimana, Simichaq, Rimachiq icha Imachiq nisqaqa (kastilla simipi: verbo), ima rurasqatapas, ruraytapas, ruranatapas sut'ichaq rima layam.
Huk rimaykunapiqa - ahinataq qhichwa simipi, aymara simipi - tukuy ruray rimanaqa huklla kamachinallakamam rimanachakunku. Huk rimaykunapitaq - ahinataq kastilla simipi - manam kamachinallakamachu rimanachakunku.
Ruray rimanachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Conjugación)
Ruway simikunaman qatiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Sufijos verbales)
Los sufijos se puede utilizar en cualquier verbo para que la expresión sea coherente:
Ruwaykunaq pachan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Tiempo de los verbos)


c: text/html

text:
Chanrara mach'aqway
- Amu kaskawil (Bothrops) nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chanrara,[2] Chullchu[3] icha Kaskawil mach'aqway (genus Crotalus) niqakunaqa huk miyusapa kiruyuq mach'aqwaykunam, Awya Yalapi kawsaq. Chupanpiqa chanrarayuqmi, awqakunata manchachispa ayqichinapaq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Especies de serpientes del mundo: referencias taxonómicas y geográficas, vol. 1. Herpetologists' League. ISBN 1-893777-00-6.
- ↑ Leoncio Gutiérrez Camacho, Leonidas Mantilla Gutierrez, Shara Huaman Jullunila (Qheswa simi hamut'ana kuraq sunturpa Apurimaq suyupi k'allman): Apurimaqpaq Runasimi Taqe. Awankay, Piruw 2007. p. 9.
- ↑ Leoncio Gutiérrez Camacho, Leonidas Mantilla Gutierrez, Shara Huaman Jullunila (Qheswa simi hamut'ana kuraq sunturpa Apurimaq suyupi k'allman): Apurimaqpaq Runasimi Taqe. Awankay, Piruw 2007. p. 14.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chanrara mach'aqway
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chanrara mach'aqway.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Erich Honecker
Erich Honecker sutiyuq runaqa (25 ñiqin chakra yapuy killapi 1912 watapi paqarisqa Neunkirchen llaqtapi; 29 ñiqin aymuray killapi 1994 watapi wañusqa Santiago de Chile llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyalista Hukllachasqa Partidunpi (SED) wankurisqa.
NSDAP (nazi partidu) nisqa Adolf Hitlerpa partidun Alimanyapi kachachichkaptin, Erich Honecker Saarland suyupi wayna kumunista kaspa nazikuna hayun llamk'aykurqan. Chayrayku nazikuna payta hap'ispa wichq'ay wasiman wichq'arqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuypa p'uchukayninpi Suwit Huñup awqaqninkuna Brandenburg llaqtapi wichq'ay wasimanta qispichirqan.
Maqanakuy p'uchukarqaptin Alimanyap Kumunista Partidunman yaykurqan, chaymanta Alimanyap Susyaldimukrata Partidunwan huñunakusqa Alimanyap Susyalista Hukllachasqa Partidun (SED) nisqaman. 1971 watapi chay SED nisqap sapsi qillqaqninmi (Generalsekretär) tukurqan. 1976 watamanta 1989 watakama Aliman Dimukratiku Republika (DDR, Anti Alimanya) mamallaqtap hatun pusaqninmi (Vorsitzender des Staatsrates der Deutschen Demokratischen Republik, Aliman Dimukratiku Republikap Mamallaqta Kunaqninpa Umalliqnin) karqan, 1989 watapitaq payta chay kamachinamanta qarqurqanku. Alimanya huñuywan chay DDR manaña kaptinmi, Berlin llaqtapi musuqmanta wichq'asqam karqan, chaymantataq Chili mama llaqtamanmi rirqan. Chaypi 1994 watapi kukupin apanqara unquymantam wañurqan, 81 watayuq kaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Erich Honecker.


text:
Papa lancha
Papa lancha icha Papa ismuy (Phytophthora infestans) nisqaqa kaqlla sutiyuq papa yurap unquyninta paqarichiq qurwaram, runtu k'allampa (Oomycetes) nisqa kawsaqkunaman kapuq.
Chay papa lanchaqa 1845 watamanta 1849 watakamas Ilandapi hatun yarqaytas paqarichisqan.
Solanum bulbocastanum nisqa k'ita papa chay papa lanchawanqa manam unqunchu.
Qurwarap muruchankuna unqusqa papakunapi allpapim chiri mit'anta kawsan. Q'uñi, huq'u mi'apim ancha utqayllam wiñan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Papa lancha.
- Papalanchata jarkanatayachankapak ñankamu (PDF)


text:
¿Imakunataq chayllaraq lluqsiramun?
¿Imatakunam kachkan jw.org nisqapi?
JEHOVA DIOSPAQYÁ TAKISUN: MUSUQ TAKIKUNA
Churinkuna hinam riqsichisqa kanqaku (151 kaq taki)
Kusisqallañam suyachkanchik Jehova Diosninchik hanaq pacha suyakuyniyuqkunata hanaq pachamanña pusakunanta, piñakuyninta apamunankuta hinaspa bendecisqa kanankutapas.
VIDEOKUNA
Marcos qillqamanta willakuykuna
Marcos qillqam qawachiwanchik Jesusqa kay pachata kamachimuspan imakunata ruwananmanta.
VIDEOKUNA
Cantares qillqamanta willakuykuna
Sulamita sipas kuyay yananta imayna kuyasqanmi karqa “Diosmanta hamuq nina hina”. Imanasqa chayna kasqanmanta yachay.
VIDEOKUNA
Eclesiastes qillqamanta willakuykuna
Kamachiq Salomonmi qawachiwanchik ima ruwaykuna aswan allin kasqanta, tupachinmi chay allin ruwaykunaqa runakunapa piensasqankumantapas aswan allin kasqanta.
HUK QILLQAKUNA
Pisi rimayllapi: ¿Imamantam bibliaqa yachachiwanchik?
HUK QILLQAKUNA
Diospa palabranta sapa punchaw estudianapaq 2017
2016−2 KAQ ¿Wakin qillqakuna hinallachu bibliaqa?
Imanasqa wakin qillqakunamantapas bibliaqa astawan aypusqa kasqanmanta hinaspa tukuy mana rimayman tikrasqa kasqanmanta yachay.
2016−4 KAQ ¿Imaynatam aswan allinta kawsakuwaq?
Imapas ruwasqanchikkunam allinninchikpaq utaq mana allinninchikpaq kanman.
JEHOVA DIOSPAQYÁ TAKISUN: MUSUQ TAKIKUNA
Tukupaykama allinta takyasun (154 kaq taki)
Kay takiqa Diospa piñakuynin punchaw chayamunankama Diosman sunqu hinalla kanapaqmi kallpanchawanchik.
JEHOVA DIOSPAQYÁ TAKISUN: MUSUQ TAKIKUNA
Diosmi kallpa quwaqniy, payllapim hapipakuni (152 kaq taki)
Ima sasachakuypi kaptinchikpas Diosmi mana manchakunapaq kallpata quwaspanchik yanapawanchik.
JEHOVA DIOSPAQYÁ TAKISUN: MUSUQ TAKIKUNA
Kusikullankichu ruwasqaykiwan (153 kaq taki)
¿Imaynam tarikunchik allin sunquyuq runakunata tarinapaq tukuyta ruwaspanchik?


text:
11 kaq yachatsikï
¿Bibliapa musyatsikïninkunaqa yanapakunku?
1. ¿Imanirtaq yanapamänata necesitantsik?
Kamakoq Jehoväqa noqantsikpitapis más yachaqmi. Jina kuyakoq y noqantsikpaq yarpachakoq Teytam. Manam pëpita rakikashqa kawanapaqtsu kamamashqantsik (Jeremías 10:23). Imanömi wamrakunapis teytankuna consejayänanta necesitäyan, tsënöllam noqantsikpis Diosnintsik consejamänata necesitantsik (Isaías 48:17, 18). Bibliapa musyatsikïninkunaqa Diosnintsikpa qarëninmi.
Jehoväpa leyninkuna y musyatsikïninkunaqa alli kawakunapaq y shamoq tiempochö mana ushakaq bendicionkunata imanöpis chaskinapaqmi yachatsimantsik. Kamamashqantsik karmi llapan consëjonkunata wiyakunata munan.
2. ¿Imataq Bibliapa musyatsikïninkunaqa?
Bibliapa musyatsikïninkunaqa imatapis imanö ruranapaqmi yanapamantsik. Pero leykunaqa imatapis cumplinapaqmi claro mandamantsik (Deuteronomio 22:8). Bibliapa musyatsikïninkunaqa imapis alli o mana alli kanqanta cuentata qokunapaqmi yanapamantsik (Proverbios 2:10-12). Más tantearinapaq, kawënintsik Diospa qarënin kanqantam Bibliaqa yachatsimantsik. Kë musyatsikïmi yanapamäshun trabäjochö, wayichö y viäjechöpis kawënintsikta cuidanapaq.
3. ¿Mëqan ishkë musyatsikïkunataq más precisaq?
Jesusmi ishkë kanqanta nirqan. Punta kaqmi rikätsikun Diosta kuyanapaq, reqinapaq y imëpis pëllata sirwinapaq. Kë musyatsikïtam yarpänantsik imata rurarpis (Proverbios 3:6). Tsë consëjota wiyakoqkunaqa Diospa amïgonmi tikrayanqa, y mana wanïpam kushishqa kawakuyanqa.
Ishkë kaqnam pï mëwampis shumaq kawakunapaq yanapamantsik (1 Corintios 13:4-7). Pï mëtapis shumaq tratarqa Diosnintsiknöllam noqantsikpis rurëkäshun.
4. ¿Imapaqtaq yanapamantsik Bibliapa musyatsikïninkuna?
Familiachö kuyanakunapaq y juk shonqunölla kawanapaqmi (Colosenses 3:12-14). Juk kaqpis, casädokuna mana rakikarlla kawayänampaqmi yachatsikun.
Biblia ninqanta wiyakïqa yanapamäshunmi trabäjota tarinapaq y kushishqa kawanapaqpis. Wakinkunaqa trabajaqninkuna ashiyan Biblia ninqannö kawakoqta, mana suwakoqta y alli trabajaqtam (Proverbios 10:4, 26; Hebreus 13:18). Jina Diospa Palabranqa yanapamantsik kapamanqantsikllawan kushishqa kawanapaq y imëka kapamanqantsikpitapis Diosnintsikta más kuyanapaqmi.
Jina Bibliapa musyatsikïninkunaqa yanapamantsikmi saludnintsikta cuidanapaq. Borrachë mana alli kanqanta rikätsikurmi tsapämantsik qeshyakunapita y wanïpitapis (Proverbios 14:30; 22:24, 25; 23:20). Pero ichikllata upurinataqa Jehová permitinmi (Salmo 104:15; 1 Corintios 6:10). Jina yanapamantsikmi portakïnintsikta y pensënintsikta cuidanapaqpis (Salmo 119:97-100). Cristiänokunaqa manam kikintsik imatapis tarinantsikrëkurllatsu tsë consëjokunata wiyakuntsik, sinöqa ciëlochö Teytantsikta alabanantsikrëkurmi.
MAS MUSYATSIKÏKUNA
Dios munanqannö kawë
Dios munanqannö kawëta puëdintsikmi. Awmi, amïgun këta puëdinkim.
Kawëta rikë Dios rikanqannö
¿Imanötaq Dios rikan manaraq yureq wambrata hitarita, yawar churakïta, y animalkunapa kawëninta?
Debaldilla Bibliata yachakunëkipaq mañakï
Debaldilla Bibliata yachakï imë höra y mëchö qampaq mas alli kanqannö.


text:
Carlos V
Awstiriya Carlos I kay Awstiriyanpa Carlos Huk Ñiqin (kastilla simi: Carlos I de España) sutiyuq runaqa (24 ñiqin hatun puquy killapi 1500 watapi paqarisqa Gante llaqtapi, Bilhikapi; 21 ñiqin tarpuy killapi 1558 watapi wañusqa Cuacos de Yuste llaqtapi (Cáceres pruwinsyapi)) huk Ispañap Qhapaqni.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos V.
- Página Web Oficial de la Casa Real
- Carlos V y su época. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Liaoning pruwinsya
Liaoning pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Liaoning, chun simipi: 辽宁, phinyimpi: Liáoníng, machu: Liâu-nèn, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Shenyang llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
14 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 42 170 000 runakuna (Han runa 84,0%, Manchu runa 13,0%, Hui runa 0,6%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liaoning pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Liaoning (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Liaoning
- Información sobre Liaoning (inlish wan chun simikuna)
- Información sobre Dalian (kastilla simipi)
- Información sobre Dalian (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Yakuchaq, Yawraq wapsi icha Idruhinu (musuq latin simipi: Hydrogenium, grigu simimanta YδpoYόvov, "yaku ruraq"), H nisqaqa huk mana q'illay qallawam, ñawpaq ñiqin, lliwmanta aswan llamsam (chhallam). Tiksi muyup wayra pachanpiqa mana kaptinpas, intipim ancha achkam, lliw qallawamanta aswan yakuchaqmi. Tiksi muyupi kachkaspa, yakuchaq wapsim iskaynintin iñukup iñuwankunayuq (H2).
Yakuchaqqa muksichaqwan anchata t'uqyaspa yakutam ruranakun. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H2O).
Kawsa imayaypi achka k'illimsayaqwan t'inkisqa yakuchaqmi kan. Yakuchaqwan k'illimsayaqwan t'inkisqakunata k'illimsa yakuchaqkuna ninchik.


text:
Diosninchipa ali wilakuyninkuna
¿Maygantaj Diospa ali wilakuyninkuna? ¿Imanirtaj creishwan? Kay folletumi Bibliapa tapukuyninkunata contestan.
Kay folleto imano yanapäshunaykipa kajta musyari
Kay folletumi yanapäshunki Bibliapita yachakunaykipaj. Yachakuy Bibliaykicho textukunata imano ashinaykipaj.
¿Ima ali wilakuykunataj noganchipaj kan?
Diospa ali wilakuykuna ima kanganta, imanir kananla yachakunaykipaj y imata ruranaykipaj kajta yachakuy.
¿Pitaj Dios?
Diospa jutin Jehová chaychikaj idiumakunacho
Bibliapa ali wilakuyninga, ¿Diospitaku shamun?
¿Imanöpataj musyashwan Bibliapa ali wilakuykuna rasumpa kanganta?
¿Pitaj Jesucristo?
Imanir Jesús wanunganta yachakuy, imataj salvayga y imatataj kanan ruraykan.
¿Patsa imano kanantataj Dios munan?
Bibliami yachachikun Diosninchi imanir Patsata kamashganta, imay nakaykuna ushakänampaj y Patsawan y chaycho kawajkunata ima pasanampaj kajta.
¿Wanushgakuna sharkayämungachuraj?
¿Imataj pasamanchi wanurishga? ¿Wanushga castanchikunawan imaylapis tinkushunchuraj?
¿Imataj Diospa Gobiernun?
¿Pitaj Diospa Gobiernumpa Reinin y imatataj ruramunga?
¿Imanirtaj mayjina nakayta Diosninchi permitin?
¿Imanötaj mana alikuna galaykamushga y imanirtaj Diosninchi kanankamayaj permitiykamun? ¿Nakaykuna ushakangachuraj?
¿Imanötaj familiakuna kushishga kawayanman?
Kushishga Dios Jehovaga kushi kushila familiakuna kawapäkunantami munan. Bibliapa consejunkunata tariy imano gosa y warmi kajta, wamrakunata y taytakunata yanapanganta.
¿Imanötaj musyashwan maygan rasumpa kaj religión kanganta?
¿Rasumpa kaj religiunga juklaylaku? Rasumpa adorajkunapa pichga rurayninkunata yachakuy.
¿Yanapämanchiku Bibliapa tantiachikuyninkuna?
Jesusmi yachachikurgan pushamananchita imanir necesitanganchita y maygan ishkay tantiachikuykuna alapa importante kanganta.
¿Imanötaj Diosman witishwan?
Lapan mañakuykunata Dios wiyanganta o mana wiyanganta yachakuy imano mañakunata y ima mastataj rurashwan Diosman witinanchipaj.
Biblia wilakunganno, ¿imataj religiunkunawan pasanga?
¿Imaylapis juklayla Diosta lapan runakuna adorayänan junaj chämungachuraj?
¿Imanirtaj cristianukunaga ali churanakushga kayänan?
Jesusmi yachachikurgan pushamananchita imanir necesitanganchita y maygan ishkay tantiachikuykuna alapa importante kanganta.
¿Imanirtaj Bibliata estudiar siguinkiman?
¿Imanötaj wakinkunata yanaparinkiman Diospita y Bibliata yachakungaykipita? ¿Diospa amigun kankimanchuraj?


text:
James Rodríguez
James David Rodríguez Rubio sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin anta situwa killapi 1991 watapi paqarisqa Cúcuta llaqtapi - ), huk Kulumbya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Rodríguez; Mama: Rubio.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Kulumbya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa
- Radamel Falcao
- Mario Yepes
- Carlos Valderrama
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Rodríguez.


text:
Fuerzas Armadas nisqata allin llamkayman churasaqku, hawka kawsaypi tiyayninchik takyachinapaq, Perú allpanchik allin qawasqa kananpaq; chaykunaqa rurakunqa Hatun Kamachinata, Derechus humanos nisqata yupaychaspa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Fuerzas Armadas nisqa wasita kikinchachinqa, mana pimanpas, mana maymanpas sayakuspa, chaypi llamkaqkunapas allin yachayniyuq kanqaku.
(ch) Fuerzas Armadas democracia nisqa ukullapi allin qawasqa purinanpaq, yanapay kanqa.
(h) Militarkunawan, llaqta runakunawan huk runahinalla kuska llamkanankupaq, kamachikuykuna kanqa.
(i) Fuerzas Armadas nisqa musuqyachisqa, utqaylla allin imatapas ruraq kananpaq, yanapakuy kanqa; chayqa rurakunqa llaqta runapa munasqanmanhina, sumaq kawsay yuyaywan rurakunqa.
(k) Organización de las Naciones Unidas nisqapa kamachikuyninmanhina, Fuerzas Armadas nisqapa yanapayninta Tiqsi muyuman, suyukunaman ima purichinqa hawka kawsayta maskanapaq.
(l) Fuerzas Armadas nisqa Estado nisqapa mañakusqanta, ima llamkaynintapas allinta ruranankupaq tukuy imata kamachinqa. Leykunapa kamachikusqanmanhina chuya chuya imatapas rantinankupaq, ima ruray yachasqankutapas qatunankupaq kamachiykunata churachinqa.
(m) Fuerzas Armadaspi llamkaqkuna llaqta runahina akllanakuy kaptin votananpaq kamachikunqa.


text:
Michal Kováč
Franjo Tuđman sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1930 watapi paqarisqa Ľubiša llaqtapi - ) huk Isluwakya mama llaqtapi wiñay kawsay yachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Emília Kováčová.
Churinkuna:
Yuyarina
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Slovakia : Grand Master and Grand Cross - Order of the White Double Cross.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michal Kováč.


text:
Iñuku
Iñuku[1][2] icha Atumu (grigu simimanta: ἄtouoς [átomos] "mana ch'iqtaypaq", chaymanta kastilla simipi átomo) nisqaqa qallawap lliwmanta aswan pisi huklla kayninmi.
Iñukupiqa tiksi k'atachakunam: iñuku huk'ipiqa prutunkuna niwtrunkunapas, iñuku hawapitaq iliktrunkunam. Chay prutunkunaqa pusitiwu nisqa pinchikilla chaqnayuq kaptin, iliktrunkunataq niyatiwu nisqa pinchikilla chaqnayuqmi. Niwtrunkunaqa manam chaqnasqachu. Iñukupiqa prutunkunap iliktrunkunappas kaqlla yupayninmi. Chayraykum tukuy iñukuntin manam pinchikilla chaqnayuqchu.
Prutrunkuna niwtrunkunapas yaqa tukuy iñukup wisnunniyuqmi, iliktrunkuna aswan-aswan pisilla llasaq kaptinmi.
Llapa qallawaqa kikinpa prutun yupayniyuqmi iñuku huk'inpi, iñuku yupay nisqa.
T'inkisqa imayaypa iñuwa nisqaqa iñukukunamantam t'inkisqam.
"Mana ch'iqtaypaq" nisqa kaptinpas, ch'iqtayta atinchik, ichaqa ñak'a-ñak'ayta. Huk qallawa rikch'aqkunam illanchaykuspa umphuykun, huk qallawam tukukuspa. Huk illanchaykuq qallawap achka iñukunpa rump'u hina - kritiku wisnumanta aswan - kaptinqa, illanchayninmanta wallqa ruranakuymi qallarinmi, iñuku huk'i t'uqyay tukuchispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jaime José Chimbo Aguinda, María Angélica Ullauri Velasco, Eduardo Edmunso Shiguango Andi: Shimiyukkamu/Diccionario Kichwa-Español, Español-Kichwa. Con la nueva escritura del kichwa, según la Academia de la Lengua Kichwa del Ecuador (ALKI). Casa de la Cultura Ecuatoriana Benjamín Carrión, Quito 2007. p. 251.
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu).


text:
Lección 9
Aillugunaga ¿imasata cushi causanata ushanaun?
1. ¿Imaraicuta apugunaibi cazarana anchi?
Cushi Diosmandami, ali cuintaigunaga shamun. Chiraicumi paiga munan ailluguna cushi causanauchun nisha (1 Timoteo 1:11, NM). Diosmi cazaranataga callarichira. Apugunaibi cazarashami, churigunata huiñachingahua, cushi causangahua yanapan. Jesusta ali caticcunaga registro civil nishca cazarana huasibimi cazarana anaun. Lucas 2:1, 4, 5, leingui.
Diosca cazaranata churashami, shuc carita shuc huarmihuan cazarachira huiñaigama causanauchun nisha. Jehovaga munanmi amu huarmillahuan, amu carillahuan causanauchun nisha. Mana shughuan ashiyana chanaun (Hebreos 13:4). Divorciarinataga Diosca mana munanzhu (Malaquías 2:16, NM). Bibliaga ninmi, cari o huarmi ashiyagllaibi, culpa illac huarmi asha o cari asha, munashaga, divorciarisha cuti cazaranata ushanmi nisha. Mateo 19:3-6, 9, leingui.
2. ¿Imasata cazarashcagunaga causana anaun?
Jehovaga carita, huarmita rarami paigunapura yanapanacusha causanauchun nisha (Génesis 2:18, NM). Cariga ailluibi uma ashcamandami, tarbasha ailluta cuiran, Diosmandahuas ailluta yachachin. Huarmita llaquishcamandaga cariga mana pai munashcata rana chan. Cazarashcagunaga llaquinacusha, ima nishcatas uyasha causana manaun. Ishcandiguna juchayuc ashcamanda, ailluibi cushilla causangahuaga perdonda tapunata yachana manaun. Efesios 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Pedro 3:7, leingui.
3. Cazarashca huasha mana alita causaushaga ¿jichunacunalla chan?
Cazarashcaguna mana alita causaushaga, ishcandigunami llaquinacusha causangahua sinzhiyanacuna anaun (1 Corintios 13:4, 5). Bibliaga mana ninzhu, cazarashcaguna piñanacuita alichingahua jichunacuna man nisha. 1 Corintios 7:10-13, leingui.
4. ¿Imatata Diosca churigunaraicu munan?
Diosca munanmi, churiguna cushi anauchun nisha. Chiraicunmi, yachachin, malta causaibi astahuan cushi causanauchun nisha. Chasnallata Diosca munanmi, canguna yayagunahua ali yachaigunata japinauchun nisha (Colosenses 3:20). Astahuambas, Diosca munanmi churiguna paita, Jesustahuas sirvisha cushi anauchun nisha. Eclesiastés 11:9–12:1, NM; Mateo 19:13-15; 21:15, 16, leingui.
5. ¿Imasata yayaguna churigunamaga cushi causaita cunata ushanaun?
Yayagunaga sinzhita tarbasha micunata, causana huasita, llachapatas churigunama cuna manaun (1 Timoteo 5:8). Chigunata cucpihuas, churigunaga mana chigunallahuanzhu cushi angauna. Churiguna Diosmanda yachasha paita llaquinatami yayagunaga yachachina anaun (Efesios 6:4). Yayaguna Diosta tucui shunguhuan llaquishcata ricuchicpiga, churigunahuas Diosta llaquingaunami. Diospa Shimita japisha yachachicpiga, churigunahua yuyaigunata, allpa mangata sumac huihuishcushca shinami alichinga. Deuteronomio 6:4-7, NM; 2 Timoteo 3: 15, leingui.
Yayagunaga churigunata nina man, alitami rashcangui, chasnalla rasha catingui nisha. Imasaibiga, cunasha libachina minishtirinmi. Chasna racpiga mana ali raigunaibi urmanamanda anchuringami (Proverbios 22:15, NM). Libachishahuas, mana upacuinta asutina chan. Colosenses 3:21, leingui.
Testigo de Jehovagunaga ashca librogunatami yayagunaraicu, churigunaraicu quillcashcauna. Chi librogunaga Bibliamanda manaun. Salmo 19:7, 11, NM, leingui.


text:
Viernes 31 marzo
Jesucristopi iñinanchispaq manaraq tiempo chayamushaqtinmi kamachikuy simiqa presota jina jap’iwaranchis [...]. Kamachikuy simiqa Cristoman pusawananchispaq wawata jina uywawaqninchismi karan (Gál. 3:23, 24)
Moisesman kamachikuy qosqanmi yanaparan jatun juchakunaman mana urmanankupaq, pantasqa religionkunapipas ama chaqrukunankupaq. Chay mosoq kamachikuykunata kasukuspaqa allinmi kausankuman, mana chayqa ñak’ariykunapin tarikunkuman (Deut. 28:1, 2, 15). Chaymantapas Jehová Diosmi munaran Israel runakuna Mesiaspa jamunanpaq preparasqa kanankuta, chaypaqmi Moisesman kamachikuykuna qosqan yanaparan. Jinaspapas chay kamachikuykunan yuyarichiran pantaq runakuna kasqankuta. Yanapallarantaqmi juchamanta wañuymantawan kacharichisqa kay necesitasqankuta entiendenankupaq (Gál. 3:19; Heb. 10:1-10). Chaymantapas Mesiaspa familiantan cuidaran. Mesías chayamuqtintaq kamachikuy simi yanaparan reqsinankupaq. Biblian willan kamachikuy simiqa Cristota reqsinankupaq ‘pusaqlla’ kasqanta. w16.03 4:6, 7
Sábado 1 abril
Makillapuni cuidakuychis, auqaykichis saqraqa qaparishaq león jinaraqmi tukuyneqta purishan pillatapas oqoykunanpaq maskhaspa (1 Ped. 5:8)
Juj angelmi Jehová Diospa amigon kashaspa runakunaq adorananta munaran. Chayllapiñan yuyaynin karan, chaymi juchapakuran (Sant. 1:14, 15). Jehová Dios contran jatariran, chay jinapin ‘llullakunaq taytan’ kapuran (Juan 8:44). Manan yachanchischu manaraq juchapakushaspa imachus sutin kasqanta, ichaqa chay qhepamanmi reqsikun Saqra Satanás nisqa sutiwan. Chay kutipi juchallikusqanmantapachan Saqraqa Jehová Diospa enemigon, runakunaq enemigonpas kapuran. Bibliaqa sut’itan willawanchis sinchi millay kasqanta. Satanás sutiqa “contrapi churakuq” ninanmi, chaytan nikun Jehová Diospa gobiernon contra jatarisqanrayku, chay gobiernota cheqnikusqanrayku ima. Saqraqa manan munanchu Jehová Dios gobiernawananchista. w15 15/5 1:1, 2
Domingo 2 abril
Pichus Diosta munakun chaytaqa Diospas reqsinmi (1 Cor. 8:3)
Bibliata estudiaspaqa entiendenchismi imakunatachus ruwananchis kasqanta. Ichaqa Jehová Diostapas aswan allintan reqsinchis, munakuwasqanchisrayku imakunatachus ruwasqankunatapas yachallanchistaqmi. Chaykunata yachaspan astawan payta munakunchis, paypas astawan munakuwallanchistaq. Chay jinapin Jehová Dioswan aswan amigontin kanchis. Bibliata estudiaspaqa imaymana allinkunatan yachanchis. Ichaqa, ¿chayraykullachu Bibliata estudiananchis? Manan. Aswanpas Jehová Diosta aswan allinta reqsinanchispaqmi estudiananchis. Jesuspunin niran wiñay kausayta chaskinapaqqa Jehová Diosta allinta reqsinanchis kasqanta (Éx. 33:13; Sal. 25:4; Juan 17:3). Chay jinapin Jehová Diosman astawan achhuykusunchis. Sichus Jehová Diosta amigonchista jina qhawarinchis chayqa, manan iskayasunchu imaraykus imatapas ruwasqanmanta Biblia mana willaqtin. Hinaspapas confiasunmi Jehová Diospa ima ruwasqanpas chaninpuni kasqanta. w15 15/4 3:6-8


text:
Mana sasachakuspa Perú suyu tiqsi muyupa qullqinkunawan hukllachakunapaq, allin llamkanakuna rikurimunanpaqwan hinaspa qullqinchik allinta sapichakuspa wiñananpaq, atipanakuynin mirananpaq llamkasaqku. Allin sumaq yachachiy kananpaq, sumaq takyasqa llamkay kananpaq, mana mancharispa qullqiyuqkuna llamkayta rikurichimunanpaq, imaymana huñunasqa llamkaqkunapa atipaynin allichasqa kananpaq, llapa llaqtakunam, llamkaqkunam, llamkayniyuqkunam Estado nisqapiwan kallpachakunanku; chayhina kananpaqmi llamkasaqku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Sapa suyukunapi, sapa llaqtakunapi musuqta, chuyata, allin umanchaqta, allin rurana llamkanakunata sayarichinqa.
(ch) Mana yanqanpi ruraykuna kananpaq, llallinakuspa qullqi mirachiqkuna llamkanankupaq hatun kamachiykunata qispichinqa.
(h) Mana sasachakuspalla pipas qatuman, rantinakunaman yaykunanpaqpas lluqsinanpaqpas llapa ñakakuykunata chinkachinqa; hinaspapas hatun llamkaq wasikunamanta runakuna mana llumpayta sasachakuspa imapas mañakunapaqmi llamkanqa.
(i) Allin kaqniyuq qatu rantinakunatam rurachinqa.
(k) Imaymana rikchaq qatu rantinakuna llallinakuspa, atipanakuspa llamkanankupaqmi tanqanqa.
(l) Qullqiyuqkuna imapas rurananpaq, mirachisqanchikkuna hawa qatukunaman apachinapaq, llamkaykuna mana llumpay sasachakuyman yaykunankupaq, llapa rurasqankumanta hayka qullqillataq chaskinku chaymanhina Estado nisqaman paganankupaq kamachikuyta churanqa.
(ll) Kawsaykuna (mikuykuna) allin chaninniyuq huk nacionkunapi qatunman, rantinakuykunaman apachinapaqmi tanqanqa.
(m) Pipas hayka qullqi Estado nisqapi kasqanta yachay munaqkunapaq huk willakunata hatarichinqa.
(n) Yachay paqarichiykuna, ruranakuna, chiqap yachaykuna, musuq yachaykuna rikurimunanpaqmi huk taqwiykunata tanqanqa, chaykunaqa kallanqataqmi riqsinapaqpas.
(ñ) Llamkaqkunatawan llamkayniyuqkunatawan sapa kutilla yachachisqa kananpaq yanapanqa.
(p) Perú suyupa munasqanmanhina llamkanankupaq llallinakuyta, atipanakuyta kallpachaspa qispichinqa.


text:
Testigo de Jehovacunapaj tandanacuicuna
Ñucanchij tandanacuicunamanta ashtahuan yachai. Cambaj c’uchullapi shuj tandanacuna huasita mashcai.
¿Ñucanchij tandanacuicunapica imatataj ruranchij?
Testigo de Jehovacunaca Diosta adorangapajmi cada semana ishqui cutin tandanacunchij (Hebreos 10:24, 25). Cai tandanacuicunamanca tucuicunami shamui tucun, caipica Bibliamanta yachashpa, chai yachashcacunata ñucanchij causaipi ima shina pajtachinatami yachanchij.
Ñucanchij tandanacuicunapica tapuicunahuan cutichishcacunahuanmi yachachinchij, chai tapuicunataca munajcunallami cutichincuna. Callaringapajpish tucuchingapajpish shuj cantotami cantanchij shinallataj shuj mañaitapishmi ruranchij.
Tucuicunami shamui tucun, shamungapajca mana testigo de Jehová cana minishtirinchu. Tandanacuicunaca gratismi can, cullquita mana tandanchijchu.
Ashtahuan yachangapaj
¿Ñucanchij tandanacuicunaca ima shinataj can?
¿Ñucanchij tandanacuicuna ima shina cashcata yachasha ninguichu? Ñucanchij tandanacuicunaman shamushpa Bibliamanta alli yachachijta uyashpaca cushicunguimi.


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Congregacionmanta qarqochikuqta imayna qawanamanta
Anchatam llakikunchik amistadninchik otaq ayllunchik huchanmanta mana wanakusqanrayku congregacionmanta qarqochikuptinqa. Chayna pasaptin Bibliapa nisqankunata imayna qawasqanchikmi rikuchinqa Diosta kuyasqanchikta hinaspa kamachikuyninta respetasqanchikta otaq manapas. * Chaynaqa, yachasunchikyá congregacionmanta qarqochikuqkunata imayna qawanamanta.
¿Hukllawakunachu congregacionmanta qarqochikuqkunawan? Bibliam nin: “Nirqaykichikqa ‘Wawqem kani’ otaq ‘Panim kani’ nispa huchapakuqkunawan, qollqella kuyaqkunawan, taytacha-mamacha adoraqkunawan, cuento qepikunawan, sinkakuqkunawan hinaspa suwakunawan mana hukllawanakunaykichikpaqmi. Chaykunawanqa amam kuskapas mikunkichikchu”, nispa (1 Corintios 5:11). Bibliaqa niwanchiktaqmi: ‘Jesucristopa yachachikuyninkunallapi mana takyaqtaqa [...] amayá chaskiychikchu nitaq “yaykukamuy” niychikchu. Pipas “yaykukamuy” niqqa [otaq saludaqqa] mana allin ruraqmasinñam rikurirun’, nispa (2 Juan 9-11). 1981 watapi 15 de noviembre La Atalaya nisqa revistapa 19 paginanpim nin: “¡Imaynallam! nisqallanchikwanmi piwanpas rimaytaña qallaykuchwan hinaspa amistadtapas rurachwan. ¿Munachwanchu congregacionmanta qarqochikuqta rimaykuyllatapas?”, nispa. Chaynaqa congregacionmanta qarqochikuqwanqa manam imapaqpas hukllawakunchikchu.
¿Manachu imapipas hukllawakunanchik? Manapunim, achka razonrayku. Punta kaq, Jehová Diosta hinaspa Palabranta kasukusqanchikraykum. Jehová Diosta anchata kuyaspanchikmi kasukuytapuni munanchik sasa kaptinpas. Yachanchikmi kuyakuq hinaspa allin ruraq kasqanta, yachanchiktaqmi lliw kamachikuyninkuna allinninchikpaq kasqantapas (Isaias 48:17; 1 Juan 5:3). Iskay kaq, huchallikuqwanqa manam hukllawakunchikchu mana allin amistad kasqanrayku. Mana hukllawakuspanchikmi Diospa agradonpaq hina kawsakuyninchikta hinaspa paywan amistadninchikta yanqacharunanmanta cuidakunchik, cuidanchiktaqmi congregacion penqaypi kananmantapas (1 Corintios 5:6, 7). Kimsa kaq, congregacionmanta qarqoptinkuqa huchallikuqpa allinninpaqmi kanman. ¿Imaynanpi? Bibliapa kamachikuyninkunata hinaspa hucha ruraqta atiendeq ancianokunapa tanteasqanta respetaspaqa ichapas yanapachwan huchallikuqtaqa, payqariki manam kasukurqachu ancianokunapa consejasqanta. Arí, chayna rurasqanchikqa yanapanmanmi cuentata qokuspan cambiananpaq. Huchallikuqqa, amistadninkunawan allin tarikusqanta yuyarispanmi allintaña ‘piensanman’ hinaspa mana allin rurasqanmanta cuentata qokuspan Jehová Diosman kutirikunman (Lucas 15:17).
¿Imatam rurachwan familianchik qarqochikuq kaptinqa? Diosman sonqo kasqanchikqa pruebasqam kanman congregacionmanta qarqochikuq familianchik kaptin. Chayna kaptinqa, ¿imaynatam qawananchik congregacionmanta qarqochikuqta? Qatiqninpim yachasunchik iskay asuntomanta.
Wakinpiqa qarqochikuqmi familianwan kuska yachan. Chaymi wakin familiaqa hinalla saqenku paykunawan kananta, hinaspa wasipi ima ruraypipas yanapakunanta. Ichaqa Diosman sonqo kasqankuraykum yupaychasqankupiqa huchallikuqwanqa mana hukllawakunankuchu, huchallikuqqariki Diostam qepancharun. Familianqa saqenmanpaschá Biblia estudiasqankupi kananta ichaqa upallallam uyarinan. Qarqochikuq warmallaraq kaptinqa tayta-mamanmi Bibliamanta estudiota qonman, paykunaqariki hinallam nanachikunku wawa-churinmantaqa (Proverbios 6:20-22; 29:17). *
Qarqochikuq, ¿familianwan mana yachaptinqa? Chayna kaptinqa familiapi ima asuntotapas atiendenapaq kaptillanmi Diosman sonqo cristianokunaqa qarqochikuqwan huñunakunmanku. Manam yanqapuniqa huñunakunkuchu. Diosman sonqo kaspanku hinaspa llaqtanpi takyayta munaspankum huchallikuq corregikunanpaq Bibliapa imam nisqanta kasukunku. Qarqochikuqpa allinnintam munanku chaymi Bibliapa imam nisqanta kasukuspanku huchallikuq corregikunanpaq yanapanmanku (Hebreos 12:11). *
^ par. 1 Congregacionmanta qarqochikuqkunamanta Bibliapa imam nisqanqa hina kaqllam kikillankumanta Jehová Diospa testigon kayta mana munaqkunapaqpas.
^ par. 2 Congregacionmanta qarqochikuq warma, familianwan yachaptin imayna qawanamanta astawan yachanapaqqa qawariy 2001 watapi 1 de octubre La Atalaya nisqa revistapa 16-17 paginankama, hinaspa 1988 watapi 15 de noviembre La Atalaya nisqa revistapa 20 paginanta.
^ par. 3 Congregacionmanta qarqochikuq familianchik kaptin imayna qawanamanta astawan yachanaykipaq qawariy 1988 watapi 15 de abril La Atalaya nisqa revistapa 26-31 paginankama, hinaspa 1981 watapi 15 de noviembre La Atalaya nisqa revistapa 20-25 paginankama.


text:
Xi Jinping
Xi Jinping (Chinu simipi: 习近平, macchu chinu simipi: 習近平, pinyin: Xí Jìnpíng, AFI: [ɕǐ tɕînpʰǐŋ])) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin inti raymi killapi 1953 paqarisqa Shaanxi pruwinsyapi - ). Chunwa mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2013 watamanta ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Tayta: Xi Zhongxun; Mama: Qi Xin.
Ñawpaq warmi: Peng Liyuan; Churinkuna: Mingze.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Xi Jinping.
- CIDOB Xi Jinping (kastilla simi)


text:
23 KAQ YACHACHIKUY
Allin noticiakunam achka runakunaman chayan
Apostol Pablom lamar qochantapas rin Diospa Munaychakuyninmanta predicastin
PABLO cristianoña kaspanmi, kusikuyllawanña predicayta qallarirqa. Kunanmi ichaqa payña llumpay qatikachasqa kanan karqa. Kay mana pisipaq hina apostolmi karu-karuta illarqa Diospa gobiernonmanta willakunanpaq.
Punta illasqanpim Listra llaqtaman rirqa, chaypim suchu runata sanoyachirqa. Chayta qawaq runakunam qayaykachakuyta qallarirqaku Pablowan Bernabey dioskuna kasqankuta. Ñakayllatañam paykunaman sacrificio ruranankuta saqechirqaku. Ichaqa Pablota cheqniq runakunata qatikuspankum chay runakunaqa rumiwan choqaparurqaku. Wañurusqanta piensaptinkupas, Pabloqa hatariruspanmi kaqlla chay llaqtaman kutirqa iñiqmasinkunata kallpanchananpaq.
Wakin judio cristianokunam nirqaku, Moisespa chaskisqan Leyta mana judio cristianokuna kasukunankupaq. Chayta allichananpaqmi, Pabloqa rirqa Jerusalenpi kaq apostolkunamanwan ancianokunaman. Paykunam Diosta mañakuspanku hinaspa Palabranta allinta estudiaspanku, congregacionkunaman qellqarqaku taytacha-mamachakunata qepanchanankupaq, yawarniyoq aychatawan yawarta mana mikunankupaq chaynataq mana huchapakunankupaqpas. Chay kamachikuykunaqa allinpunim karqa, ichaqa manañam Moisespa chaskisqan Leytaqa qatinankuñachu karqa (Hechos 15:28, 29).
Iskay kaq illasqanpim, Pabloqa Grecia lawpi Berea llaqtaman rirqa. Chaypi judiokunaqa chaskikurqakum willakusqantaqa, paykunaqa Diospa Palabrantam sapa punchaw estudiaqku allinta entiendenankupaq. Pisi tiempollamantam Pabloqa enemigonkunamanta lluptikunan karqa. Atenas lawkamam illarqa, chaypim yachayniyoq runakunapa qayllanpi allintapuni respetowan yachachirqa.
Kimsa kaq illasqanmanta pasaytam, Pabloqa Jerusalenman rirqa. Temploman riptinmi runakunaqa wañurachiyta munarqaku. Romamanta tropakuna Pablota harkaykuspankum tapunankupaq aparurqaku. Roma llaqtayoq kasqanraykum saqerqaku kamachiq Felixman rinanpaq. Judiokunaqa manam Pablopa contranpi rimasqanku cheqap kasqantaqa qawachiyta atirqakuchu. Chaywanpas, Felixpa rantinpiña kamachiq Festopas runakunamanmi qoykuyta munarqa. Chaymi Pabloqa Cesar juzgananpaq mañakurqa, Festoñataqmi nirqa: “Chaynaqa Cesarmanmi rinki”, nispa (Hechos 25:11, 12).
Chay juicioqa Romapim apakunan karqa. Chaymi Pabloqa Italiaman buquepi illarqa, ichaqa chay risqan buquem yakupi chinkaykurqa, hinaptinmi para tiempo kasqanrayku Malta sutiyoq islapi qeparqa. Romaman chayaruspanmi arriendasqa wasipi iskay wata yacharqa. Wasinpi presochasqa kaptinpas, kusikuyninqa manam chinkarqachu, hinallamá lliw watukuqninkunaman predicarqa.


text:
Friedrich Engels
Friedrich Engels sutiyuq runaqa (28 ñiqin ayamarq'a killapi 1820 watapi paqarisqa Barmen llaqtapi - 5 ñiqin chakra yapuy killapi watapi 1895 wañusqa London llaqtapi) huk aliman kumunista pulitiku runam, yachay wayllukuqpas karqan. 1848 hatariypi Karl Marx sutiyuq masinwan Kumunista manifistu nisqata qillqarqan. Hatariy chinkaptin, London llaqtaman ayqirqan. Chaymantataq Marxwan Marksismu nisqa yachay wayllukuytam kamarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Friedrich Engels.
- Marx, Engels: Partido comunistamanta willachin I. Europa mama llaktapi shuk llantu kutin kallpakun: Chayka comunismo llantumi. ... Tukuy mama pachapak llaktakunamanta proletariokuna, tantarishunchik! Kumunista maniphistu, kichwa rimayman t'ikrasqa.


text:
sábado, 23 de febrero de 2013
Baltazarpaq chunka kaqnin
¡Alli punchaw Baltazar!
Taa, pishqacha semanasmanta mana qellqasuykichu. Aschqa mishki ka blog kas, noqa nisunaani sujnin imakunamanta, mana creenaykipaq tukuy alli kan.
Ancha kusi kani qammanta, qam tukuy punchaupi puqllanaptiyki y ancha sinchi kaptiyki. Lliqchasta sujnincuna waasmanta suanaanki y noqa añasqa ruakus, ukuymanta asinimi.
Waqankipuni mamaykita qaasqaykian, ñuñunkunata munaspa. Pay nin saykusa kasqanta, pero mana creeyku imatapas, pay tukuy punchaupi payllaan kanaykipaq munaptin.
Utqa yachachina wasiman qallaris req rinki, y inakuan mana dificilchu kananta, lliqchaqkunata anchata gustasun qamta.
Saqesunayta tiyan kunanqa, wawqeyqa amuptin mañas imatachus, tukuy punchaupiina!
Taa, pishqacha semanasmanta mana qellqasuykichu. Aschqa mishki ka blog kas, noqa nisunaani sujnin imakunamanta, mana creenaykipaq tukuy alli kan.
Ancha kusi kani qammanta, qam tukuy punchaupi puqllanaptiyki y ancha sinchi kaptiyki. Lliqchasta sujnincuna waasmanta suanaanki y noqa añasqa ruakus, ukuymanta asinimi.
Waqankipuni mamaykita qaasqaykian, ñuñunkunata munaspa. Pay nin saykusa kasqanta, pero mana creeyku imatapas, pay tukuy punchaupi payllaan kanaykipaq munaptin.
Utqa yachachina wasiman qallaris req rinki, y inakuan mana dificilchu kananta, lliqchaqkunata anchata gustasun qamta.
Saqesunayta tiyan kunanqa, wawqeyqa amuptin mañas imatachus, tukuy punchaupiina!
lunes, 28 de enero de 2013
Baltazarpaq ishqon kaqnin
¡Anchata gustasun yakoqa! Y ancha pureq kanki. Dedosniyki ancha utqa kuyurinku, tukuy pacha masqas maytachus kamchayta atinku. Wakin kutis wawqeyta piñachinki, ancha jodespa. Pay qaaptin televisionta, qam lloqas tiakunapi urmankisapa. Pelotayki puqllas, chakiyan aytanki y armasuptiy, qam chaprenky yakuta tukuy allpapi.
Cordobapi karayku y mayupi purinaarankimi.
Mamayki ancha saykusqa kan waqasqaykimanta, qam waqaptiyki payllapaq. Noqaan puqllanki y asinki, pero mamaykian waqanki ñuñuta mañaspa.
Suk watayoq kanki y sapa punchawan astaan sumaq kanki. Munasuyki wawitay!
Cordobapi karayku y mayupi purinaarankimi.
Mamayki ancha saykusqa kan waqasqaykimanta, qam waqaptiyki payllapaq. Noqaan puqllanki y asinki, pero mamaykian waqanki ñuñuta mañaspa.
Suk watayoq kanki y sapa punchawan astaan sumaq kanki. Munasuyki wawitay!
sábado, 19 de enero de 2013
Baltazarpaq pusaq kaqnin
Suk watayoq kanki, Baltazar! Qayna watayki punchaw kara. Tatayki mama viejayki karanku, Pablo y Gabi, Miriam, Eric Ianpas karanku.
Anchata gustasun yakuqa. Tukuy punchawpi yakupi satikunaanki. Mana tukukun ka blogpa yaykunanpi. Kunan rinay kan, pero sukkuna punchawpichus voliakoq rini qellqasunaypaq.
Munasuyki wawitay!!!!
Anchata gustasun yakuqa. Tukuy punchawpi yakupi satikunaanki. Mana tukukun ka blogpa yaykunanpi. Kunan rinay kan, pero sukkuna punchawpichus voliakoq rini qellqasunaypaq.
Munasuyki wawitay!!!!
viernes, 14 de diciembre de 2012
Baltazarpaq kanchis kaqnin
¡Munasqetay Baltazar!, allqoychis Yeni wañuptin chaymanta mana qellqarani imatapas qamta. Qonqarani quichuata qellqayta rimaytapasina. Ancha llakiyoq karayku tukuy wasiychispi. Noqa waqarani tukuy punchawpi, mamayki astaan noqamanta, y Lautaro, mana waqarapas kachun, ancha llakiyoq kasa kara. Yachachina wasinmanta waqyaranku niasqaykupaq pay kasqanta kara ancha llakilu cha punchawkunapi.
Kunan punchaw waqaraykupas, pero sumaq imarayku kasa kara. Lautaro tukora Consejituta risqanta, y sumaq ranti tiasa kara. Qam amoranki noqa y mamaykian tataspa tinkunakunkunapi y sumaq video tiasa kara y tukuy atuchaqniykikuna marqanakorayku.
Ancha mikulo seguis karanki y ancha kusipas. Qampas Consejitupi req rinki amoq watapi. Payayki noqanchisan amus kawsas ka punchawspi, lunespi voliakonqa Tukumanpi. Pay munasus qaman puqllan tukuy punchawpi. Ancha churu kasqaykita ninmi.
¡Qonqayllakama yanasituy!
Kunan punchaw waqaraykupas, pero sumaq imarayku kasa kara. Lautaro tukora Consejituta risqanta, y sumaq ranti tiasa kara. Qam amoranki noqa y mamaykian tataspa tinkunakunkunapi y sumaq video tiasa kara y tukuy atuchaqniykikuna marqanakorayku.
Ancha mikulo seguis karanki y ancha kusipas. Qampas Consejitupi req rinki amoq watapi. Payayki noqanchisan amus kawsas ka punchawspi, lunespi voliakonqa Tukumanpi. Pay munasus qaman puqllan tukuy punchawpi. Ancha churu kasqaykita ninmi.
¡Qonqayllakama yanasituy!
sábado, 17 de noviembre de 2012
Baltazarpaq shoqta kaqnin
¿Mana saykunkichu sayacus tukuy punchawpi? Marisaan Tamian kutinki tukuy jueves pachapi puqllaspa. Y tukuy jueves chisipi puqllaq kanki mamaikian cosejitupi. Llallisqa semanapi ninayachicoranki dedoykita suk espiralan allpapi tiasqanta primusniykipapi. Noqa mana atini anchata puqllayta qaman tukuy punchawpi llamkas, pero utqa tukusaq llamkayta chisipi y chaymanta plaza Almagrupi req rinchis cha Lautaroan rerayku chayna.
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
sábado, 3 de noviembre de 2012
Baltazarpaq pichqa kaqnin
Ka tutamanta puñus kuterani y mana aterani qellqayayta qampaq, quichua yachachinayman rinay tiyasqayrayku, y voliakuspa, puñusqa tarerani, así que manja puqllayta qampaq aterani. Pero kunanqa, mamayki chuchanta pitichispashkaptin, wawqeyki puñushkaptin, qamwan puqllayta atinimi. Pero wamaqta, mayqan imasllatapas nisusqayki:
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
sábado, 27 de octubre de 2012
Baltazarpaq taa kaqnin
Utulitamanta atunyaq kanki. Chunkasniyki wiksa kanku y sincheqa kankupas tukuy punchawta tiakus sayakushkaptiyki. Unay mana rinaaq karanki ni pipasan manapi mamaykian tataykian Virginiaan captenqa. Kunan asinki tukuypaq. Mana asinaaptiykeqa, mana asinayki can, y noqa yachachinaani qam piñakunaanaspaqa atisqaykita. Y kutis piñakunkimi, mana mikuchisuptiy. Qapareq kanki anchata kusi kaspa. Y qaasqaykian wawqeykita, kusikus qaparinki sinchita. Ka semanapi yaqa mana aterani kayta puqllaytapas qaman, ancha aschqa llamqasqayrayku, pero utulitata atinpas, puqllaranchis. Tareranki ka semanapi allqoychispa Yeni mikunanta y anchata gustasora. Noqa mana saqesuyki chayta mikuyta pero noqa mana qaasushkaptiy, qam chayman wayrakachanki utqallas utqallas taa chunkasniykian mishiina y kimsata, taacha simiykipi satinki.
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
Wakichikuna
- Arroz (uk chuwa)
- Leche (uk litro)
- Azúcar (munaskayki)
- Canela
AJINATA WAYK’UNA
Uk mankapi pisi yakullata canelayuqta churana, t’impuptintaq arrozta mayllarquytawan wich’uykuna, mama kucharawan qaywinallapuni, mankaq sikinman mana k’askamunanpaq, ñapis arroz chayarqusaptinña lecheta jich’aykuna, uk chunka minutosta tinpuchina, chaymanta azucarta jich’aykuna, ñawisniyki rikhunanta sankuyamunqa apiqa, qaywirispallapunitaq chayachina.
Arroz apiqa sumaq misk’i, achkha lecheyuq nispa nin mama Efrosina, payqa Cliza (Provincia Germán Jordán) llaqtamanta ajinata willarispa kawayku. Paytataq pachi ninchis.
Payqa wawamantapacha, tukuy laya mikhunasta wayk’uyta yachan. Arroz apiqa sumaq wawas kallpachakunankupaq, sut’iyaymanta kaytaqa wayq’urina kanman, manaraq wawas yachay wasiman richkaptinku.
Ajina sanqhitu lluqsinan tiyan, ch'uwaqa mana misk'ichu. Cochabamba Valle Altopi ajina arroz apiqa.
Escrito por: Lizbedt Sanchez Cano – UNSXX
Corrección: Julia Román M. - CENDA


text:
Coahuila suyu
Coahuila suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Coahuila de Zaragoza), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Saltillo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1824 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
38 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saltillo, 725 123 runakuna.
- Torreón, 639 629 runakuna.
- Monclova, 216 206 runakuna.
- Piedras Negras, 152 806 runakuna.
Kaypipa qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pulitika rakiy (Mishiku)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coahuila suyu.
- Uficial qillqa web
- Kunrisu Coahuila suyu


text:
¿Imaynatam Jehova Diospa testigokunaqa bibliamanta yachachinku?
Jehova Diospa testigonkuna bibliamanta yachachisqankuqa runakunapa achka tapukuyninkunatam kutichin. Wakinmi kay tapukuykuna:
¿Pitaq Diosqa?
¿Ñuqata Dios llakipayawanmanchu?
¿Imaynatam casado vidaypi kusisqa kawsakuyman?
¿Imaynatam vidaypi kusisqa kawsakuyman?
Achka runakunam tapukunku bibliamanta imayna yachachisqaykumanta. Qatiqninpim chaymanta yachanki.
¿Imaynatam yachachiniku? Bibliapa sapa yachachikuyninkunamantam yachachiniku. Chay yachachikuykunapa hukkaqninmi kanman, “Dios imayna sunquyuq kasqanmanta” utaq “¿Imatam ruwana ayllupi kusisqa kawsanapaq?” Kaykunamanta yachachispaykuqa bibliawanmi qawachiniku kikin Dios palabranpi ima nisqanta.
Bibliamanta yachachinaykupaqqa ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? niq qillqawanmi yanapachikuniku. Chay qillqapim bibliapa nisqanman hina Diosmanta, Jesucristomanta, hamuq tiempomanta hinaspa huk yachachikuykunamantapas entiendenapaq yanapakun.
¿Hayka qullqipaqtaq? Yachachinikuqa mana qullqillapaqmi, estudianapaq qillqakuna qusqaykupas manam qullqipaqchu.
¿Hayka horataq yachachiniku? Achka runakunam sapa semana estudianku yaqa huk horata. Estudiayta munaqkunaqa sapakamam tanteakunku tiemponkupa kasqanman hina estudianankupaq.
Bibliata estudianaykipaq mañakuptikiqa, ¿imaynatam yachachisunki? Hukkaqnin testigom imay hora nisqaykiman hina wasikiman utaq maypi kasqaykiman rinqa, hinaspam pisi rimayllapi yachachisunki biblia estudiay imayna kasqanmanta. Hinalla yachayta munaptikiqa yapamantam watukamusunki.
Testigokunawan bibliata estudiaspayqa, ¿testigoñachu kasaq? Manam. Testigokunaqa munaniku runakuna Jehova Diosmanta imam kaqta yachanankutam, ichaqa manam pitapas hikutanikuchu testigo kanankupaqqa. Aswanmi kuyakuywan qawachiniku bibliapa chiqap yachachiyninkunata. Sapa estudiaqmi tanteakunanku bibliapi yachasqanta ruwayman churananpaq utaq manapas (1 Pedro 3:15).
Yachachikuykuna
¿Imanasqataq bibliata estudiana?
Enteron pachapi waranqantin runakunam bibliapi tukuy ima tapukuyninkumanta yachachkanku. ¿Munawaqchu qampas yachayta?
¿Imaynatam bibliamanta yachachiniku?
Enteron pachapim Jehova Diospa testigonkunata reqsinku mana imallapaq bibliamanta yachachisqankuwan. Imayna ruwasqankumanta qaway.
Bibliata estudianaykipaq mañakuy
Tiempoyki kasqanpi hinaspa munasqayki lawpi bibliata mana qullqillapaq estudiay.


text:
George Weah
George Tawlon Manneh Oppong Ousman Weah sutiyuq runaqa icha George Weah (* 1 ñiqin kantaray killapi 1966 watapi paqarisqa Monrovia) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Libirya piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: George Weah.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: George Weah.


text:
Isaac Newton
Sir Isaac Newton sutiyuq runaqa (4 ñiqin qhulla puquy killapi 1643 NS paqarisqa Lincolnshirepi; 31 ñiqin pawqar waray killapi 1727 NS wañusqa Kensingtonpi, kunan London llaqtapi) huk pachaykamaymanta, yupanamanta yachaqsi, yachay wayllukuqsi, alkhimistas karqan, Inlatirrayuq.
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica nisqa liwrunpi sapsi llasaturaku kamachi nisqamanta willarqan, Klasiku Mikhanika nisqap tiksinta churaspa, chaymanta Newtonpa kamachinkuna nisqakunawan. Hinallataqsi achkiymanta (optika nisqamanta), yupanamantapas willaspa qillqarqan.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Isaac Newton.


text:
Urin runasimi
Urin runasimi nisqaqa urin Piruwpi, Buliwyapipas, Jujuypipas Qhichwa simipaq allin qillqayninmi.
Chay allin qillqaytaqa tayta Rodolfo Cerrón Palominom kamaspa, 1994 watapi urin qhichwa simipaq qhichwa - kastilla simi taqitas uyaycharqan. Chay Chanka Qusqu Qullaw allin qillqaytaqa Piruwpa urinpi, Bulibiyapipas llamk'achinchik, chay hinataq wikipidiyapi. Arhintinap runasiminpaq chay hinallataqmi allin kanman.
Lliw k'iti rimaykunamanta aswan ñawpaq t'uqyaykuna hinam qillqanchik, ahinataq:
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cerrón-Palomino, Rodolfo (1994): Quechua sureño, diccionario unificado quechua-castellano, castellano-quechua. Lima, Biblioteca Nacional del Perú.


text:
Akchiq Ñan
K'anchaq Ñan, Achkiq Ñan icha Akchiq Ñan, kastilla simipi Sendero Luminoso nisqaqa huk piruwanu, terrorista nisqa ankalli tantanakuymi. 1980 watamanta 1992 watakama piruwanu awqaqkunawan hayu kaspa tukuy Piruwpi mamallaqtayuq maqanakuyta rurarqan. Chaypacha aswanta Qhichwa runakuna llakispanmi, Sasachakuy pacham nirqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1960 watapi Wamanqa llaqtap yachay sunturninpi yachaq Abimael Guzmán sutiyuq (presidente Gonzalo nisqa) yachay wayllukuqmi chay tantanakuyta kamarirqan, José Carlos Mariátegui-p kamasqan Piruwanu Kumunista Partidumanta t'aqakusqa Piruwanu Kumunista Partidu - Puka Unancha nisqamanta t'aqakuspa. K'anchaq Ñanqa huk yachay sunturkunaman, Wankayuman, Limapi Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturninmanpas.
1980 watapi umalliq akllanakuypi Chuschi llaqtachapi akllana p'anqakunata kañispa maqanakuyta qallarirqan. Antikunapi, Ayakuchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi karulla k'itikunapi kamachinatam hap'irqan. Mana munanayasqa misti qhatuqkunata, mamallaqta kapataskunatapas sipispa, achka qhichwa chakra runap sunqunkunatas chaskirqan. Chaywanpas, mana pi qhichwa runakunapas maoismu nisqapi iñirqanchu.
Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninqa awqaqkunamanta manchakuspa, qallariypi mamallaqta pulisiyallatam maqanakuyman kacharqan. 1982 K'anchaq Ñan Wamanqapi samk'ay wasita ch'utispa masikunata qispichispa, pulitiku hayu runakunatataq sipiptin, Belaúndeqa Ayakuchu suyupi maqanakuy kamachiytam rimarirqan. Chaymantataq piruwanu awqaqkunaqa maqanakuytapuni qallarirqan, mana K'anchaq Ñanman hayullachu, ichataq tukuy indihina, qhichwa runaman hayum, k'apak qhichwa ayllu llaqtakunata puchukachispa (ahinataq Matara, Chiyara, Suqus, Tutus, Walla, Tikiwa, Wankaraylla, Sirkamarka, Qispillaqta, Aqumarka, Askipata, Iripampa, Pampay ayllu llaqtakunapi), hinallataqmi K'anchaq Ñanmi qhichwa runakunata ñak'aykurqan, lliw Lukanamarka llaqtayuq runakunatam wañuchispa, achka Uchuraqay llaqtayuq runakunatapas. Chay senderista nisqakunaqa achka kristiyanu pasturkunatapas sipirqan, 5 ñiqin tarpuy killapi 1992 watapi Rómulo Sauñe Quicaña sutiyuq Biblia t'ikraqtam.
Tukuy chay terror nisqa manchachiyninwan K'anchaq Ñanqa maqanakuyta tukuy Piruq mama llaqtapi, Lima llaqtamanpas mast'arqan. Chaypi 15 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi María Elena Moyano illapayayarqanku.
Ichataq Piruwpi atiyniyuqkunap wañuy iskadrunninkunapas achka runakunatam, pulitiku hayunkunatam sipirqanku - ahinataq 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqaqa Pedro Huillca Tecse sutiyuq sindikatukunap pusaqninta.
Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan. Chaymantapachaqa K'anchaq Ñanpa kallpan anchatam pisiyarqan, yaqata puchukaspa.
Chay mamallaqtayuq maqanakuypiqa 60.000-manta aswan, 80.000-chá runam wañurqan, paypurataq 75 %-nin qhichwa, huk indihinapas runam.
Maqanakuy puchukaptinpas, Antikunapiqa llik'isqa ayllukuna, llaqtakuna kakunmi. Tukuy millay rurasqamanta willanapaqqa, disimri killapi 2000 Valentín Paniagua sutiyuq umalliq Piruwpa Chiqappaq Allinyanakapunapaq Kacharimuynin (Comisión de la Verdad y Reconciliación de Perú) nisqata kamarqan. Chay kacharimusqa runakunaqa 16985 runata willachispa 21 tantaykunapi 9500 ñak'arichisqa runata uyarispa hatun willayta qillqarqan, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2003 p'unchawpi Alejandro Toledo sutiyuq umalliqman willaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna ñakariyninchik, paqarintaq hawkalla kawsakuyninchik. 20 wata sipinakuy 1980 watamanta 2000 watakama. Kaymi Comisión de la Verdad y Reconciliacionpa riqsichisqan qillqa. Instituto de Democracia y Derechos Humanos, Pontificia Universidad Católica del Perú, 2008 watapi ruwasqa (iskay kaq yupay)
- Punkupa Chakampi Yuyarinapaq. Imaynam kawsarqa Wankawillka llaqta hayna pachakunapi, sarutasqa usuchisqa ima chayta yuyarispa imatam kunampas, hamuq pachakunapipas rurachwan (qhichwapi), kaypi: El umbral de la memoria Pasado, presente y futuro en las memorias de la violencia en Huancavelica. Instituto de Defensa Legal, IDL, Lima, setiembre 2007, pp. 153–174 (PDF)
Ñak'arichisqa runakunap runasimipi willasqankuna, cverdad.org.pe[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wanta llaqtapi: Asunta Tambracc de Chávez, Maximiliana Urbano Vega (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Angélica Layme Córdova (9 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Basilia Gonzáles Morales, Villanuevap ikman (11 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Sabina Valencia Torres, Teodora Huincho Casapoma, Vicente Saico Tinco (11 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Juana Potosino Curo (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Marcelino Chumbes Abarca, Paulina Abarca Ortiz (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Victoria Taquiri del Pino, Víctor Amador Bravo Cana, Alejandra Sicha Ramírez (9 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Angélica Mendoza de Ascarza (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Nolberto Díaz Ramos, Virginia Quispe Urbano (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Julia Najarro (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )


text:
Muhamad
Muhamad (arabya simipi: محمد), hunt'a sutin Abū l-Qāsim Muḥammad b. ʿAbd Allāh b. ʿAbd al-Muṭṭalib b. Hāšim b. ʿAbd Manāf al-Qurašī ( أبو القاسم محمد بن عبد الله بن عبد المطلب بن هاشم بن عبد مناف القرشي; — 26 ñiqin ayriway killapi 569 watapi icha 570 watapi paqarisqa Makkah llaqtapi, 8 ñiqin inti raymi killapi 632 watapi wañusqa Madina llaqtapi) sutiyuq runaqa (kastilla rimaqkunap Mahoma nisqan) - hunt'a sutinqa Abu l-Qasim Muhammad ibn ‘Abd Allāh al-Hashimi al-Qurashi - Islam nisqa iñiypa kamaqninsi karqan, chay iñiykama Dyuspa pruphitansi (nabi نبي).


text:
Unchuchukuy
Uchuy achuqalla icha Unchuchukuy[1] (Mustela nivalis) nisqaqa huk uchuylla aycha uquq ñuñuq uywam, achuqallam, Chinchay Awya Yalapi, Iwrupapi, Asyapipas kawsaq. Allpa ukhupi kawsaq ukuchakunatam mikhun.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Unchuchukuy.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Unchuchukuy
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jesús Guillermo Caso Álvarez: Cultura Huancavelicana. Expresividad lúcida de tradición oral autóctona, capítulo 2, pp. 11, 12.


text:
sábado, 17 de noviembre de 2012
Baltazarpaq shoqta kaqnin
¿Mana saykunkichu sayacus tukuy punchawpi? Marisaan Tamian kutinki tukuy jueves pachapi puqllaspa. Y tukuy jueves chisipi puqllaq kanki mamaikian cosejitupi. Llallisqa semanapi ninayachicoranki dedoykita suk espiralan allpapi tiasqanta primusniykipapi. Noqa mana atini anchata puqllayta qaman tukuy punchawpi llamkas, pero utqa tukusaq llamkayta chisipi y chaymanta plaza Almagrupi req rinchis cha Lautaroan rerayku chayna.
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
sábado, 3 de noviembre de 2012
Baltazarpaq pichqa kaqnin
Ka tutamanta puñus kuterani y mana aterani qellqayayta qampaq, quichua yachachinayman rinay tiyasqayrayku, y voliakuspa, puñusqa tarerani, así que manja puqllayta qampaq aterani. Pero kunanqa, mamayki chuchanta pitichispashkaptin, wawqeyki puñushkaptin, qamwan puqllayta atinimi. Pero wamaqta, mayqan imasllatapas nisusqayki:
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna!
¿Imakunatan Dios willawanchis? ¿Imaraykun chay willawasqanchispi iñinanchis? Kay qelqan wakin tapukuyniykikunata kutichinqa.
¿Imaynatan kay folletowan yanapachikuwaq?
Kay folleton yanapasunki Bibliata estudiaspa kusikuyta tarinaykipaq. Sapanka parrafoq tukuyninpin textokuna kashan, yana letrachapi kaq tapuykunata kutichinapaq.
¿Ima allin willakuykunan ñoqanchispaq kashan?
Kaykunamanta yachay: ¿Imakunatan Dios willawanchis? ¿Imaraykun chay willakuykuna ancha allinpuni? ¿Imatan ruwananchis?
¿Pitaq cheqaq Diosri?
¿Kanchu Diospa sutin? ¿Interesakunchu ñoqanchispi?
¿Diosmantapunichu hamun Bibliapi kaq allin willakuykuna?
¿Imaynapin yachanchis Bibliapi kaq willakuykuna cheqaq kasqanta?
¿Pitaq Jesucristori?
Kaykunamanta yachay: ¿Imaraykun Jesús wañurqan? ¿Iman kacharichiy? ¿Imatan kunan ruwashan?
¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
Biblian kaykunata yachachin: ¿Imapaqmi Dios hallp’ata kamarqan? ¿Hayk’aqmi ñak’ariykuna tukupunqa? Hamuq tiempopi, ¿iman kanqa hallp’amanta runakunamantapas?
¿Ima suyakuymi kan wañupuqkunapaq?
¿Iman sucedewanchis wañupuqtinchis? ¿Hayk’aqllapas tupasunmanchu munakusqanchis wañupuq runakunawan?
¿Imataq Diospa Reinonri?
¿Pin Diospa Gobiernonpi kamachikuq? ¿Imatan Diospa Gobiernon qhepaman ruwanqa?
¿Imaraykun Dios hinallata qhawan millay ruwaykunata ñak’ariykunatapas?
¿Imaynapin millay ruwaykuna paqarirqan? ¿Imaraykun Dios hinallata qhawan ñak’ariykuna kananta? ¿Hayk’aqllapas tukunqachu ñak’ariykuna?
¿Imaynapin familiakuna kusisqa kawsankuman?
Jehová Diosqa munanmi familiakuna kusisqa kawsanankuta. Kaykunamanta yachay: ¿Imaynatan warmi-qhari kawsananku? ¿Imatan Dios munan wawakunamanta tayta-mamakunamantapas?
¿Imaynatan tariwaq cheqaq religionta?
¿Hukllachu cheqaq religión? Cheqaq religión phisqa ruwaykuna ruwasqanmanta yachay.
¿Imaynatan yanapawanchis Diospa kamachikuyninkuna?
Jesusmi willarqan imarayku yanapanata necesitasqanchista, rimallarqantaqmi iskay hatun kamachikuykunamantapas.
¿Imaynatan Diosman asuykusunman?
Kaykunamanta yachay: ¿Llapa runaq mañakusqantachu Dios uyarin? ¿Imaynatan mañakunanchis? ¿Imatan ruwananchis Diosman asuykunapaq?
¿Iman sucedenqa religionkunawan?
¿Hayk’aqllapas llapa runakuna huk nisqalla cheqaq Diosta yupaychankumanchu?
¿Imaraykun Dios huk llaqtata akllakurqan?
Biblian willawanchis imarayku Diospa llaqtan hukllachasqa kananmanta, imaynata cristianokuna llank’ayninkuta aparinankumantapas.
¿Imaraykun Bibliata estudiashanallayki?
¿Imaynatan hukkunata yanapawaq? ¿Imamanmi aypawaq?


text:
¿Ima ninmi Biblia qharipura warmipura puñuymanta?
ASKHA nacionkunapin juj discusión kashallan qharipura otaq warmipura casarakuymanta. Ichaqa Estados Unidos nacionpin 2015 watapi Tribunal Supremo nisqa juj leyta aprobaran, qharipura warmipura casarakunankupaq. Chayrayku internetpi astawan yachayta munaranku chay temamanta. Chaymi runakuna tapukuranku: “¿Ima ninmi Biblia?”, nispa.
Bibliaqa manan willanchu qharipura warmipura casarakuqkunaq derechonmanta. Ichaqa kay tapuymi importante: ¿Ima ninmi Biblia qharipura otaq warmipura casarakuymanta?
Wakin runakunan yachaqman tukunku, ichaqa manan Bibliata allintachu estudianku. Wakinmi ninku: “Bibliaqa juchachanmi qharipura warmipura puñuqkunataqa”, nispa. Wakinñataq ninku: “Bibliapiqa ninmi: ‘Runamasiykitan munakunki qan kikiykita jina’, nispa. Chayrayku qharipuraña warmipuraña casarakunku chaypas, allillan kanman”, nispa (Romanos 13:9).
¿IMA NINMI BIBLIA?
¿Mayqen kaq willakuymi cheqaq?
Bibliaqa juchachanmi qharipura warmipura puñuyta.
Bibliaqa allinpaqmi qhawarin qharipura warmipura puñuyta.
Biblian yachachin qharipura warmipura puñuqkunata cheqnikuyta.
BIBLIAQ KUTICHIYNIN:
CHEQAQ. Biblian nin ‘qharipura puñuqkuna’ Diospa gobiernonman mana jaykunankuta (1 Corintios 6:9, 10). Kaqllatataqmi nin warmikunamantapas (Romanos 1:26).
FALSO. Biblian yachachin warmiwan qhariwan casarakuspalla puñuy atisqankuta (Génesis 1:27, 28; Proverbios 5:18, 19).
FALSO. Bibliaqa juchachanña qharipura otaq warmipura puñuyta chaypas, manan chay runakunata cheqnikuytachu yachachin; nitaq paykuna contra jatarispa mana allin trataytapaschu (Romanos 12:18). [1]
¿Imatan Jehová Diospa testigonkuna creenku?
Noqaykuqa creeykun Bibliapi kamachikuykuna allinpuni kasqanta, chaymi chayman jina kausayku (Isaías 48:17). [2] Chayraykun rechazayku Bibliaq juchachasqan ruwaykunata, chaypin kashan qharipura warmipura puñuypas (1 Corintios 6:18). [3] Testigokunaqa chay jina kausaytan ajllakuyku, derechoykupitaqmi kashayku chayta ruwanaykupaq.
Testigokunaqa Bibliaq nisqanman jinan jujkunata sumaqta tratayku, imaynan noqaykupas tratasqa kayta munayku jinata
Kallpachakuykun ‘lliu runawan thajpi kanaykupaqpas’ (Hebreos 12:14). Noqaykuqa mana allinpaqña qhawariyku qharipura warmipura puñuyta chaypas, manan jujkunata obligaykuchu noqayku jina piensanankupaq, manan qharipura warmipura puñuqkunatapas maltrataykuchu. Manan chaykuna pasaqtinpas kusikuykuchu. Tukuy atisqaykutan ruwayku Bibliaq kamachisqanman jina jujkunata tratanaykupaq, imaynatachus tratawanankuta munayku chayman jina tratanaykupaq (Mateo 7:12).
¿Biblia yachachinchu cheqnikuyta?
Wakinmi piensanku Biblia qharipura puñuqkuna cheqnikuyta yachachinanpaq. Chayman jina kausaqkunatataq piensayninkuta mana cambiay munaq runakunata jina qhawarinku. Wakinqa ninkun: “Bibliaqa piensayninkuta mana cambiayta munaq runakunaq tiemponpin qelqakuran, kunanqa lliu runakunatan aceptanchis, juj razamanta, juj nacionmanta kaqtinkupas, qharipuraña puñuyta munaqtinkupas”, nispa. Chhaynata piensaqkunapaqqa qharipura puñuqkunata rechazayqa kaqllan juj colorniyoq runakunata rechazaywan. Ichaqa, ¿allinchu chay jinata comparay? Manan.
Qharipura otaq warmipura puñuy comportamientota rechazayqa manan kaqllachu chhaynata kausaq runakunata rechazaywan. Bibliaqa cristianokunatan nin tukuy clase runakunata respetanankupaq (1 Pedro 2:17). [4] Ichaqa manan chaywanqa nishanchu cristianokuna tukuy clase comportamientota aceptanankuta.
Juj ejemplota churasun. Yaqapachá cigarro fumayta cuerpoykipaq mana allin kasqanta qhawarinki, llank’anaykipi compañeroykitaq fumaq runa. ¿Mana imatapas aceptaq runa jinachu qhawarisqa kawaq mana compañeroyki jina piensasqaykimanta? ¿Mana fumasqaykiraykuchu jujkunata cheqnikuq runa jina qhawarisqa kawaq? Sichus compañeroyki obligasunkiman fumaymanta piensasqaykita cambianaykipaq chayqa, ¿manachu chay mana imatapas aceptaq runaman payta tukuchinman?
Testigokunaqa Bibliaq kamachisqanman jina ruwanaykupaqmi decidikuyku, chaymi Bibliaq prohibisqan ruwaykunata mana ruwaykuchu. Ichaqa manan burlakuykuchu nitaq pisichaykuchu jujnirayta ruwaq runakunata.
¿Nishu estrictochu Bibliapi kamachikuykuna?
¿Ima nisunmanmi qharipura warmipura puñuyta munaq runakunamanta? ¿Chhaynachu naceranku? Chhayna kaqtinqa, ¿juchachu kanman paykunata criticay?
Bibliaqa manan ninchu imarayku warmipura qharipura tiyasqankuta ichaqa ninmi wakin runakunapi mana allin pensamientokuna saphichakusqanta. Ichaqa sichus Diospa allin qhawarisqan kayta munanchis chayqa, Bibliaq juchachasqan ruwaykunatan mana ruwananchischu, chaypin kashan qharipura warmipura puñuypas (2 Corintios 10:4, 5).
Wakinqa piensankun Bibliaq kamachisqan nishu estricto kananpaq. Ichaqa chhayna piensayqa “cuerponchispa munayninman jinan ruwananchis” niq runakunamantan jamun, wakintaq ninku: “Cuerponchispa munaynintaqa manan controlayta atisunmanchu nitaqmi controlananchischu”, nispa. Biblian ichaqa willan controlay atikusqanta. Animalkunaqa kikillankumantan ruwanku, runakunan ichaqa atinchis decidiyta ima ruwayta ima mana ruwaytapas (Colosenses 3:5). [5]
Kay ejemplopi piensay. Investigaqkunan ninku wakin runaqa juj comportamientoyoq nacesqankuta, yaqapaschá maqakuq runa kanman. Bibliaqa manan willanchu runakuna millay comportamientoyoq nacesqankuta, ichaqa willanmi ‘saltaq sonqo’ ‘k’araq phiñakuq’ runakunamanta (Proverbios 22:24; 29:22). Chaymi nin: “Qankunamanta wijch’upuychis tukuy ima sintipakuq kayta, phiñasqa kayta”, nispa (Salmo 37:8; Efesios 4:31).
Wakillanmi Bibliapi chay nisqanwanqa mana acuerdopichu kankuman. Yaqapaschá ninkuman: “Chay consejoqa nishu estricton maqakuq runakunapaq”, nispa. Jinaspapas chhayna comportamientoyoq nacesqankupi creeq investigadorkunan kallpachakunku paykunata yanapanankupaq, chhayna runa kasqankuta controlanankupaqpas.
Testigokunaqa chhaynallatataqmi piensanku Bibliaq contranpi kaq ima comportamientomantapas. Chhaynatan piensanku mana casado kashaspa warmi-qhari puñuymantapas. Chaykunamanta rimaspan Biblia nin: “Sapankaykichismi yachanaykichis cuerpoykichis kamachiyta, chhaynapi ch’uya kanaykichispaq allin qhawarisqa kanaykichispaqwan. Ama Diosta mana reqsiq [...] runakuna jinaqa kaychischu, paykunaqa mana controlakuspan sinchita warminayachikunku qharinayachikunku ima, manan chaykunawanqa amikunkupaschu”, nispa (1 Tesalonicenses 4:4, 5).
“Chhaynan wakinniykichisqa karankichis”
Qallariy siglopi cristianoman tukupuyta munaq runakunaq kausayninqa jujniraymi ñaupaqpi karan, juj llaqtakunamantataq karankupas. Wakinqa jatun cambiokunatan vidankupi ruwananku karan. Ejemplopaq, qhelli juchapi puriqkunamanta, ídolo adoraqkunamanta, warmipura otaq qharipura puñuqkunamanta rimaspan Biblia nin: “Chhaynan wakinniykichisqa karankichis”, nispa (1 Corintios 6:9-11).
Chaywan nishanchu, ¿warmipura otaq qharipura puñuqkuna manaña jayk’aqpas chayta munananku kasqanta? Manan. Bibliaqa nillantaqmi: “Diospa espiritunman jinallapuni purishaychis, chhaynapin mana aychaq ima munaynintapas ruwankichischu”, nispa (Gálatas 5:16).
Bibliaqa manan nishanchu cristianokuna mana jayk’aqpas chaykuna munanankuta, aswanpas decidinkun mana ruwanankupaq. Arí, controlakunkun chaypi mana piensanankupaq, chhaynapi mana urmanankupaq (Santiago 1:14, 15). [6]
Biblian riman munaymanta ruwaymantapas (Romanos 7:16-25). Qharipura puñuyta munaq runakunaqa atinkumanmi piensayninku controlayta, imaynan controlanku renegayninkuta, jujwan pantayta otaq sinchi munapayayninkutapas jinata (1 Corintios 9:27; 2 Pedro 2:14, 15).
Jehová Diospa testigonkunaqa kasukuykun Bibliapi kamachikuykunata, ichaqa manan pitapas obligaykuchu noqayku jina piensanankupaqqa. Manataqmi jujnirayta kausaq runakunata protegeq leykuna contrapas kaykuchu. Willasqaykuqa runakunatan yanapan, chaymi uyarikuqkunaman willayku (Hechos 20:20).
^ 1. Romanos 12:18: “Tukuy atisqaykichista ruwaychis lliu runawan sumaqta kausanaykichispaq”
^ 2. Isaías 48:17: “Noqan Diosniyki [...] allinniykipaq yachachiyki”
^ 3. 1 Corintios 6:18: “¡Ayqeychis qhelli jucha ruwaymanta!”
^ 4. 1 Pedro 2:17: “Llapa runakunata respetaychis”
^ 5. Colosenses 3:5: “Wañuchiychis aycha cuerpoykichista, chhaynapi ama qhelli juchaman urmanaykichispaq, ama millakunapaq kaqkunata ruwanaykichispaq, ama sinchi warminayachikuywan otaq qharinayachikuywan vencechikunaykichispaq”
^ 6. Santiago 1:14, 15: “Aswanpas sapankan pruebamanqa churakun imachus munasqanwan tentasqa kaspa sonqonta suwachikuspa. Wiñaruspataq chay munapayayqa juchata paqarichin”


text:
Santander suyu
Santander suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento de Santander) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Bucaramanga llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1886 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Santander suyu: 87 munisipyukuna (6 pruwinsyakuna):
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santander suyu.
- Uficial qillqa web Santander Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Observatorio de Salud Pública de Santander


text:
Toni Kroos
Toni Kroos ( 4 ñiqin qhulla puquy killapi 1990 watapi paqarisqa Greifswald llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2014: Atipaq - Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014 Brasil
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Toni Kroos.
- fussballdaten.de
- Kroos - Bayern München


text:
Bawtisay
Bawtisay, Bawtismu icha Bawtisu nisqaqa (grigu simipi: Bάπtισua, chaymanta kastilla simipi: bautismo; grigu simipi: BaπtίZeιv (baptizein) "ch'ultiy") kristiyanu tukuypa sananchanmi.
Dyuspa Simin Qillqakamaqa Bawtisaq Huwanmi huchankunata willakuq runakunata, ichataq Jesustapas Yurdan mayupi bawtisan (Mathiyu 3:1-17 ). Huchallikuqkunataqa bawtisan kutirinankupaq, huchankunata pampachanapaqmi (Mathiyu 3:6 , Markus 1:4 , Lukas 3:3 ). Huwan hina Jesuspa disipulunkunapas bawtisarqanku (Huwan 4:1 ).
Mathiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa (Mathiyu 28:19 ).
Runa "Jesu Kristu apuymi" nispa huchankunamanta pampachanapaq mañaspa yakupi ch'ultichikun, musuq kristiyanu kawsayta, Ch'uya Ispirituta chaskinanpaq. Chay hinas mawk'a runa wañurquptin musuq runas, Kristupi iñiywan allin kawsaq runa paqarin.
Pastur icha kuraqa iñiqta bawtisaspa ninmi: "Bawtisayki Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi" nispa.
Huk kristiyanu inlisyakunapi - Katuliku Inlisyapi, Urtuduksa Inlisyapi, Lutiranismupi - wawachakunatapas bawtisanku; manataq Bawtista inlisyapichu, iwanhilikal nisqa inlisyakunapichu.


text:
Mathieu Kérékou
Mathieu Kérékou sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin tarpuy killapi 1933 watapi paqarisqa Kouarfa llaqtapi - 14 ñiqin kantaray killapi 2015 watapi wañusqa Cotonou llaqtapi) huk Binin mama llaqtapi awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna: ?.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mathieu Kérékou.


text:
Ruphay mit'a
- Ch'aki mit'a nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Ruphay mit'a nisqaqa watapi aswan q'uñi mit'am. Ruphay mit'apiqa suni p'unchawmi, pisillataq tutam, achka achkiymi.
Tiksimuyup chincha larunpi ruphay mit'aqa hunyu, hulyu, awustu killakunapim, uralan larunpitaq disimri, iniru, phiwriru killakunapim. Kalindaryukamaqa Inti raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta puquy mit'a p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ruphay mit'a.


text:
Punku p'anqa: Llaqta pusay
Kawpay
Kawpay icha pulitika (kastilla simipi: política; grigu simimanta: πoλιtιkός (politikós) «mamallaqtayuq, llaqtayuq, llaqtaman kapuq, llaqtap kamachiyninman kapuq») nisqaqa huk runakunap idiyuluhiya nisqaman ruraynin, huk yuyanakunatapas aypanapaq, mama llaqtapi, maypipas runapura. Kawpay yachay nisqapim yuyaychakunchik.
Athina llaqtayuq Aristotelis sutiyuq yachay wayllukuq runa Kristup ñawpan pichqa kaq pachakwatapi "Kawpaymanta" (Πoλιtιkά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam (kawpay llikakunatam) nin: Monarkhiya, Aristokratiya, Dimukratiya, Okhlokratiya, Oligarkhiya, Tiraniya


text:
Chan Chan
Chan Chan (muchik simimanta: Jang-Jang, "inti-inti") nisqaqa Piruwpa chalanpi, Qispi kay suyupi, Truhillu pruwinsyapi, Truhillu distritupi, Wanchaku distritupipas, tikakunawan wasichasqa hatun llaqtam karqan, Chimukunap uma llaqtansi.
1986 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Truhillu llaqtamantaqa 5 km karum.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Las 7 maravillas del Perú
- Chan Chan, Ciudad Chimú (flash)
- Rikcha de satélite de las ruinas de Chan Chan


text:
HUWANCHA KANAWIRI
Cuento de Feliciano Padilla (*)
Layqaquta
yachaywasipi Huwancha sutichasqa maqt’illu, llapan pukllaq masinkunata, sapa
kutilla waqachirqan. Huwanchaqa isqun watayuqsi karan. Wakin yachaqmasinkunapis
isqun watayuqllataqsi karqanku; ichaqa kay Huwanchaqa, sapa p’unchaw allinta
chawllata mikhuruspa anchata wiñasqa. Paywan tuparachiktinchisqa wakinkunaqa
huchuylla karqanku. Wiraqucha Walintin Mulinas hamawtanqa kasqa. Allintas kay
wiraquchaqa yachachiq, ichaqa mana chiwchikunaq maqanakusqankutaqa
qhawarqanchu. Chay maqanakuykunaqa patiyupis sapa kutilla kaq.
Hurhicha,
Manukucha, Winsischa, hamuychik, karahus – nispas nisqa Huwanchaqa.
Ama qapariychu. Lliw maqt’illukunaq uyarinantachu munanki . Kaypiñan kayku-
nispas ninku.
Apamuwasqaykista usqhaylla quwaychik.
Hurhichaqa,
Manukuchapiwan, mikhunankunatas qunku.
Pisillan kayqa. Sapa p’unchaw nisuta pisiyamun kay quwasqaykichik.
Chayllan papachu. Manan wasiykupi imapis kanñachu – nispas nisqaku Hurhicha,
Manukuchantin.
¡Manan! ¡Manan
ch’aynaqa kanmanchu! Paqarinmantaqa imapipis llank’anaykichik.
Uyarishkankischu. Paqarinqa ashkata apamuwankichik- ch’aynatas nin Huwanchaqa
t’antakunata, latanukunata, misk’ikunata qhawarispa.
¿Qanri,
Winsischa? Maymi apamuwasqayki
Manan imatapis apamuykichu. Taytaymi manaña llank’anchu. Chaymi mamallay qatupi
siwillachakunata wintin. Wasiypiqa pisillatañan mikhuskayku. Allquypis,
misiypis, tullullañan kashkanku – nispas Winsischaqa quyayllaña riman.
Karahus. Manan
ñuqata ch’aynataqa niwankimanchu. Manan, manan Winsischa – nispas saqra hina
qaparin, ñawinmanta ninataraq phatachispa.
Papachu, ama maqawaychu.
¡Manan, karahus!
– nispas hallpapi quspachin, sikinpiñataq, wiqsanpiñataq hayt’aspa.
Chaymantataq Huwanchaqa iskaynin sapatunkunata Winsischawan llaqwachisqa.
Winsischaqa waqansi, quyayllatañas waqan. Taytantas yuyarin, mamantas waqyan,
ichaqa manas pipis hamunchu. Huq maqt’illukunallas quyayllaña qhawarinku Winsischata
pampapi rikuspa.
Tawa killañas kay
aychakunawan, latanuskunawan, t’antakunawan Huwanchataqa wirayachinku.
Mayninpiqa qullqitas mañakun. Chaysi kimsantin iskulirukuna Titiqaqa
quchapatapi huñunakusqaku. Chaypis yuyayninkunata kallpachispa Huwanchapaq
ch’ullalla kasun, nispas ninku.
Ari. Kunanmanta
pacha ch’ullalla kasun. Manañan allquchakuswanñachu. Kay kamalla Huwancha
kachun. Paqarinqa kay maqt’ata kimsantinchikmanta maqasun – nispas ninku
iskulirukunaqa.
Waykillasunchu –
tapukunsi Winsischaqa.
Ari. kay allquta
waykillasun. Qam, Winsischa, raqu k’aspita ch’uspaykipi apamunki – ninsi
Manukuchaqa.
Chay p’unchaw
chayamuqtinsi, Huwancha quchapataman silwarispa rishkaptin, Manukucha
maqanakuyta maskaspa, Huwanchataqa sikinpi hayt’an. ¡Ima nanmi, Manukucha,
karahus!, nispas hayt’ataqa kutichin. Chayllapis, Hurhicha Huwanchaq sinqanta
saqmarparin. Manukuchañataq, Hurhichañataq ñawinta saqmaspa qumiryachinku.
Yawarllañas Huwanchaqa kashkan. Chaysi yawarninta qawaspa waqayta qallarin.
Waqashkaktintaq Winsischa k’aspiwan chakinpiraq, muqhunpiraq, umanpiraq
takarparin.
Kaymi, ñawiy
qumirchawasqaykimanta; kaymi sinqaymanta yawar phutuchiwasqaykimanta – nispas
Winsischaqa allinta Huwanchaq chakinta takan.
Chaysi, isqun
p’unchawmanta Huwancha Kanawiriqa kutimusqa. Wist’u chakis patiyupi purin.
Ch’inlla, mana piwanpis rimanakuspa. Ichaqa manañas imatapis mañakunñachu.
Quyayllañas purin. Lliw maqt’illukunas kusikunku. Paykunapis “ch’ullalla
llapanchik Huwanchapaq kasun”, nispas ninku.
Chay
p’unchawmantas Huwancha kanawiriqa mana pitapis maqanñachu. Allin maqtamansi
tiqrapun. Iskay killamanta munagillu kapun. Machuyaqtintaqsi tata kuraq misan
yanapaq tukupun.
_________________
(*) Feliciano Padilla:
Profesor de morfosintaxis del quechua en la Maestría de Lingüística Andina y
Educación de la UNA Puno.


text:
Testigo de Jehovacunaca ¿picunata capanchi?
Shican shican llactamanda cashpapash shuj shuj shimita parlashpapash Jehová Dios Bibliata escribichishcamanda, tucuita rurashcamandami paitalla jatunyachipanchi. Shinallata Jesuspa ejemplota catingapaj ninanda esforzarishcamandami paipa catijcuna capanchi. Bibliamanda, Diospa Reinomanda gentecunaman yachachingapami cada uno tiempota llujchipanchi. Jehová Diosmandapash paipa Reinomandapash villachijpimi testigo de Jehovacuna nishpa ñucanchitaca rijsin.
Shuj cosascunatapash ricupai. Bibliata Internetpillata liipai. Ñucanchi imata crishcata, imatalla rurajta ashtahuan yachajupai.


text:
Chaqllisinchi
Khimika (kastilla simipi: química) icha Chhaqru yachay[muchusqa pukyu], kichwapi Chakllisinchi[1] (Chaqllisinchi) nisqaqa imayaypa phatmankunamantam isrukturanmantapas kayninkunamantapas yachay, chaypas ruranakuypi hinayachiyninkunatam, chaypas michantam.
Riqsinchik qallawakunata - mana t'inkisqa imayaykuna -, qallawamanta t'inkisqakunatapas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu). chakllisinchi.


text:
Hatun panda
Hatun panda (Ailuropoda melanoleuca) nisqaqa huk ukumarim, yanapas yuraqpas, Chunwa mama llaqtapi urqukunapi kawsaq. China suru (Bambusa) raphikunatam chillkikunatapas mikhun. Ancha chikichasqa rikch'aqmi. Aycha uquq ñuñuq (Carnivora) nisqakunaman kapuspanpas, yaqa yuralla mikhuqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Lü, Z, Wang, D. & Garshelis, D.L. 2008. Ailuropoda melanoleuca. IUCN 2010. Lista Roja de Especies Amenazadas IUCN. Version 2010.1.  . Consultado el 22 Abril 2010.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hatun panda.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatun panda


text:
Diosmanta allin noticiakuna
¿Ima allin noticiakunataq Diosmanta kan? ¿Imanasqataq chaykunapi creenanchik? Kay folletom Bibliamanta tapukuykunata contestachkan.
Imaynatam kay qellqata allinta servichikuchwan
Kay qellqaqa yanapasunkim Diospa Palabranmanta allinta estudianaykipaq. Qaway Bibliaykipi textokunata imaynata maskanaykipaq.
¿Pitaq Diosqa?
¿Sutiyoqchu kanman? ¿Reparanmanchu ñoqanchikpi?
¿Cheqaptapunichu Diosmanta allin noticiakuna kanman?
¿Cheqaptapunichu Diosmanta allin noticiakuna kanman?
¿Pitaq Jesucristoqa?
Imanasqa Jesus wañusqanmanta yachay, imanasqataq rantinchikpi vidanwan pagarqa hinaspa imatam kay tiempopiqa rurachkan.
¿Imatam Dios munan Allpa pachapaq?
Bibliam willawanchik imanasqam Allpa pachata Dios unanchasqanmanta, haykapi ñakariykuna tukunanmanta, hamuq tiempopi imayna kananmanta hinaspa chaypi lliw kawsaqkunamantapas.
¿Kanmanchu ima suyakuypas wañusqakunapaq?
¿Imataq pasawanchik wañuptinchik? ¿Yaqachu tupachwan wañukuq kuyasqa ayllunchikkunawan?
¿Imataq Diospa munaychakusqanqa?
¿Pitaq Diospa Gobiernonpi reyqa hinaspa imatam chay reyqa ruwanqa?
¿Imanasqam mana allinkuna kananta Dios saqen?
¿Imaynataq qallarirqa mana allin ruraqkunaqa, imanasqam Diosqa saqen hinalla kananta? ¿Haykapipas tukunqachu ñakariykuna?
¿Imaynatam familiakunaqa kusisqa kawsakunmanku?
Jehova, kusisqa Dios, familiakuna kusisqa kanankutam munan. Qosapaq, señorapaq, tayta-mamapaq, wawa-churikunapaq consejokunata tariy.
¿Imaynatam reqsichwan cheqap religionta?
¿Chullallachu kanman cheqap religionqa? Cheqap cristianokunamanta yachanaykipaq 5 asuntokunapi reparay.
¿Imaynatam yanapawanchik Bibliapa yachachikuyninkuna?
Jesusmi explicarqa imanasqam Diospa yanapaynin necesitasqanchikta hinaspa Bibliamanta mayqen iskay yachachikuykunam aswan allin kasqanmanta.
¿Imaynatam Diosman asuykuchwan?
Reparay, Diosqa lliwpa mañakusqantachu uyarin, imaynatam mañakuna, imatawanraqmi ruwananchik Diosman asuykunapaq.
¿Imataq religionkunata pasanqa hamuq tiempopi?
¿Yaqachu lliw runakuna huk Diosllata yupaychanankupaq tiempo chayamunqa?
¿Imanasqataq organizasqa kananku Dios serviqkunaqa?
Biblia nin imanasqa hinaspa imaynata cheqap cristianokunaqa organizasqa kanankumanta.
¿Imanasqataq Jehová Diosmanta hinalla yachanayki?
¿Imaynatam Diosmanta yachasqaykiman hina hukkunata yanapawaq? ¿Imayna amistadnintaq Diospaq kawaq?


text:
Awacha turrikuna
Awacha turrikuna (inlish simipi: Twin Towers) icha Pachantinpa Qhatuna Chawpin (World Trade Center) nisqaqa New York llaqtapi ancha hatun, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi lliwmanta aswan hatun wasikunam karqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpiqa terroristakuna New York llaqtapi pitu hatun wasintintam (World Trade Center, New York Twin Towers nisqata), Washington DC llaqtapi maqanakuy ministiryup (Pentagon nisqap) huk rakinta suwakusqa antankakunawan thuñichirqan, achka waranqa runakunatam wañuchispa. Chaymantam George Walker Bush terrorismu hayu maqanakuyta rimarirqan.


text:
¿Imaynatan Bibliamanta yachachinku?
Orqoy
Jehová Diospa testigonkunaqa Bibliamanta estudio qosqaykupin kay tapuykunata kutichiyku:
¿Pin Dios?
¿Cheqaqtachu Dios munakuwanchis?
¿Imatan ruwanay esposaywan (qosaywan) sumaqta kausanaypaq?
¿Imatan ruwana kusisqa kausanapaq?
Bibliamanta estudiota munachiqtiykun wakin runakuna kaykunata tapukunku:
¿Imaynatan chay estudio aparikun? Bibliataqa sapanka temamantan yachachiyku. “Dios imayna kasqanmanta”, “casado kausaypi kusisqa kausanamanta” yachachispaqa, chaykunamanta willaq textokunatan Bibliapi maskhayku. Chaykunata tupachispan entiendeyku chay temamanta imatachus Bibliaq willasqanta. Sichus juj textota mana entiendeykuchu chayqa, Bibliatan astawan t’aqwiriyku.
Bibliata estudianapaqqa ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librowanmi yanapachikuyku. Chay librowanmi facil-llata entiendechiyku Diosmanta, Jesusmanta, jamuq tiempomanta, juj temakunamantapas.
¿Jayk’an valen chay estudio? Chay estudioqa gratisllan, manataqmi estudianapaq Bibliata qelqakunatapas vendeykuchu.
¿Jayk’a tiempon chay estudio aparikun? Chayqa tiemponkuq kasqanman jinan aparikun. Wakin runakunaqa juj horata jinan semanapi juj kutita estudianku.
¿Juj estudiota mañakusaq chayri? Estudiota mañakuqtiykiqa juj Testigon visitamusunki maypichus citasqaykiman jina. Chaypin juj ratolla willasunki imaynatan estudio aparikusqanta. Estudiayta munanki chayqa, sapa kutillanmi visitamusunki.
¿Testigochu kapunay paykunawan estudiaspa? Manan. Testigokunaqa llapa runamanmi Bibliamanta yachachiyta munayku. Ichaqa manan pitapas obligaykuchu Testigo kapunanpaq. Creesqankuta respetaspan Bibliaq willasqallanta yachachiyku; sapanka estudianten ima ruwanantapas decidikunan (1 Pedro 3:15).
Astawan yachanapaq
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.
¿Imaynatan Bibliamanta yachachiyku?
Pachantinpi runakunan yachanku Jehová Diospa testigonkuna Bibliamanta gratislla yachachisqaykuta. Kaypin yachanki imayna yachachisqaykuta.
Bibliamanta estudiota mañakuy
Bibliamanta estudiota chaskiy hayk’aqchus atisqaykiman hina.


text:
ANCESTRAL HIGHLANDS Shumaq nuspana , kamatsikuq wayim. Tsaypita CHAWPIN anti rukukunapa wayinkuna awchikan, llapan patsa mamachaw kaqkunapis rikakun: kay patsapis, hanapatsapis. Kay chaniyuq wayikuna hinanchaw inshikunawan rurakashqa: liqitawan, rumiwan, kulluwan, tikawampis; shumaq anti wayinkunanawmi
nunakunapa ,tsaychaw shumaqalli , nuspayanqa, rimayanqa, yarpaayanqa, alli shunqunwan kaayiyanampaq; raslla hayniwan - kamaqwanpis tinkuyaanampaq. Rurakashqa hatun mayu rikakuq, intipatapis killapatapis naninta rikaanapaq, nikur chakanata, amaruta, qullqata, quyllurta rikapanapaqq.
AANCESTRAL HIGHLANDS rurakashqa, Anti Piru nunakunapa yachayninta, musyayninta ashiqkunapaq. Tsaychaw hampikuy, kachakatsikuy kanqa, anti nunapa yachayninkunawanpis, takinkunawampis (qutsuy,
tushuy, takiy). Tsay wayichaw hinan nunakunata, karupita shamuqkunatapis Anti Yachayta yachatsinqapis riqitsinqapis. Hinantin Patsa Mamachaw taraq nunakunata yachatsinqa anti Piru llaqtapa kaqninta, musyayninta.
Kay wayiqa kaykan, CHAWPIN anti wayipa kuntisuyumpam, Kishukru hirkapa chakinchaw, distrito de Chavín de Huantar, provincia Huari, Ancash – Perú llaqtachaw.


text:
Griguryu XIII
Griguryu XIII sutiyuq runaqa, (Gregorio XIII, latin simipi: Gregorius XIII), yutisqa Ugo Boncompagni (7 ñiqin qhulla puquy killapi 1502 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 10 ñiqin ayriway killapi 1585 watapi wañusqa Roma llaqtapi) 1572 watamanta 1585 watakama Tayta Papas karqan.
1582 watapi Griguryanu kalindaryu nisqatas kamarirqan, chaykama kasqa Hulyanu kalindaryuta puchukachispa.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu XIII.


text:
Isku rumi
Isku rumi (CaCO3; kastilla simipi: caliza) nisqaqa huk ancha pasqa rumim, Kalsyu chimlasay puchq'uchasqam.
Iskumanta rurasqa k'aspikunata yachay wasikunapi yana qillqana pirqapi qillqanapaqmi llamk'achinchik.
Ancha k'apka, sinchi isku rumitaqa pachar (mármol) ninchik. Chay pachartaqa wasichanapaqmi pirqa rumita hina llamk'achinchik.
Iksu kusaspa kalsyu muksitam (CaO, kusasqa isku, cal viva nisqa) ruranchik. Chay kusasqa iskutaqa wasichaypim llamk'achinchik. Yakuwan chapuspa isku chapusqa ruraptinchik kalsyu yakumuksim (Ca(OH)2) tukukun. Chay kalsyu yakumuksiqa wayra pachapi kaq chimlasaywan ancha k'apka iskutam ruranakuspa kusasqa tikakunata ancha allinta llut'achispa.


text:
¡May allin llajtaykuman jamusqaykichejmanta!
Cochabambaman allin jamusqa kaychej!
¡May kusisqa kayku Bolivia suyuman chayamusqaykichejmanta, América del Sur chaupimpi, kay sumaq jatun tantakuyman, 2017 watapi! Ni jayk'aj jina 38 pasaj watasmanta may kusiywan waj suyusmanta hermanosninchejwan khuska tantakusunchej. Tukuy sunqowantaj tukuy imata wakichishayku qankunawan khuska kanaykupaj, ¡maytapuni suyarisqayku! Kay jatun tantakuyqa Jehová Diosninchejta sumajmanta sirvikunapaj mayta yanapariwasun, arí, "purajmanta kallpachakunapaj" .—Romanos 1:12.
Kay internetpi fotosta churayku imaynachus llajtayku kasqanmanta, qankuna hermanosniyku qhawarinaykichejpaj. Chaypitaj imaynasmantachus hermanosninchej willasqankuta, kausaqankuta ima rejsinkichej: may orqos pataspi, maypichus minas kan, chiri lugarespi, q'oñi lugarespi, waj may k'achitu lugarespi ima.
Jamullayña! maytapuni suyarishayku!
Bolivia suyumanta hermanosniykichej
Fecha
Octubre 2017
Kay suyusmanta wajyarisqas kanku
Argentina
Brasil
Chile
Estados Unidos
Paraguay
Peru


text:
Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq
Mamallaqtapura Huñu Sallqa Pachata Sallqapi Kaqkunata Amachanapaq (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) IUCN nisqaqa mamallaqtapura sallqa amachay tantanakuymi, 5 ñiqin kantaray killapi 1948 watapi Fontainebleau llaqtapi (Ransiyapi) kamarisqa. Uma tiyayninqa Gland (Suwisa) llaqtapim.
IUCN nisqaqa Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu nisqatam ruraykun. Amachasqa sallqa suyukunatam ñiqichan.
Yuyarina
Wankurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 84 mamallaqtap ministiyunkuna,
- 108 mamallaqtap tantanakuyninkuna,
- 831 mana mamallaqta tantanakuykuna (NGO),
- 33 wakin tantanakuykuna.
Huñunakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llapa tawantin watapim huñunakunku.
Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyupi Chikichay Patantin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi Chikichay patakuna:
- EX Extinct (Wañusqaña rikch'aq)
- EW Extinct in the Wild (Sallqapi wañusqaña rikch'aq)
- CR Critically Endangered (Ancha chikichasqa rikch'aq)
- EN Endangered (Chikichasqa rikch'aq)
- VU Vulnerable (Chullchu rikch'aq)
- NT Near Threatened (Yaqa manchachisqa rikch'aq)
- LC Least Concern (Mana llakiq rikch'aq)
- DD Data Deficient (Mana kaq willaykuna)
- NE Not Evaluated (Mana k'uskiykusqa)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://www.iucn.org/ (inlish simipi)


text:
¿Imatam biblia nin warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunamanta?
ESTADOS UNIDOS nacionpim 2015 watapi warmimasillanwan utaq qarimasillanwan runakuna casarakunankupaq autoridadkuna allinpaq kasqanta nirunku, wakin nacionkunapim ichaqa hinallaraq chaymanta atipanakuchkanku. Chaymantapacham achka runakuna internetman yaykuspanku chaymanta yachayta munarqaku. Tapukuqkum: “¿Ima ninya biblia warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunamanta?”, nispa.
Warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunamanta biblia rimaspanpas manam imatapas ninchu casarakunankumantaqa.
Achka runakunam chaymanta biblia ima nisqanta mana sumaqta yachaykuchkaspanku ninku: “Bibliaqa sutillatam qawachin warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunaqa mana allin runakuna kasqanta”, nispanku. Wakinñataqmi bibliapa ‘runamasikitam kuyanki’ niq yachachikuyman hapipakuspanku allinpaq qawanku warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunataqa (Romanos 13:9).
¿IMATAM BIBLIA NIN?
¿Mayqintaq chiqap kanman?
Bibliaqa manam allinpaqchu qawan warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa tukuy ruwasqankutaqa.
Bibliaqa allinpaqmi qawan warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa puñusqankuta.
Bibliaqa warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunata chiqninapaqmi yachachin.
KUTICHIYNINKUNA:
CHIQAPMI. Bibliaqa ninmi ‘qarimasillanwan kaqkunataqa’ Dios mana chaskisqanta (1 Corintios 6:9, 10). Warmimasillanwan kaqkunatapas Diosqa manam chaskinchu (Romanos 1:26).
LLULLAM. Bibliaqa yachachinmi casarasqa warmi-qarilla kuska puñunankumanta (Genesis 1:27, 28; Proverbios 5:18, 19).
LLULLAM. Bibliam qawachin Diosqa warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunata mana chaskisqanta, ichaqa manam yachachinchu chayna runakunata chiqninapaqqa nitaq maqanapaqpas (Romanos 12:18). [1]
¿Imaynatam qawaniku warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunata?
Jehova Diospa testigonkunaqa bibliapa yachachikuyninkunatam allinpaq hapiniku allinniykupaq kasqanta piensasqaykurayku (Isaias 48:17). [2] Chayraykum, mana allinpaq qawaniku tukuy mana allin huchapakuykunata hinaspa warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa ruwasqankutapas (1 Corintios 6:18). [3] Testigokunaqa wakin runakuna hinam akllakuniku imayna kawsakunaykupaq.
Jehova Diospa testigonkunaqa kallpanchakunikum runamasiykupaq allin kaqkunata ruwanaykupaq
Kallpanchakunikutaqmi llapallan runakunawan “hawkalla” kanaykupaq (Hebreos 12:14). Manataqmi warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa ruwasqankuta ñuqayku hina mana allinpaq qawanankupaqqa pitapas hikutanikuchu, nitaqmi chayna runakunataqa maqanikuchu nitaq kusikunikuchu maqaptinkupas. Aswanmi kallpanchakuniku runamasiykupaq allin kaqkunata ruwanaykupaq (Mateo 7:12).
¿Bibliaqa warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunata chiqninapaqchu yachachin?
Wakin runakunam ninku warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunata chiqninapaq biblia yachachisqanta, chaymi ninku bibliapa nisqanta kasukuqkunaqa chayna runakuna kasqankuta. Wakiqninqa ninkuraqmi: “Bibliaqa ñawpaq runakunapaqmi qillqasqa karqa, ñawpaqpiqa pim kaqllatam chaskiqku. Kunanñataqmi lliw runakunataña chaskinchik”, nispa. Chayna piensaq runakunapaqqa warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa ruwasqankuta mana allinpaq qawayqa manam allinchu. Ichaqa chayna piensasqankuqa manam allinchu. ¿Imanasqa?
Manam hina chaynallachu warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kaqkunapa ruwasqankuta mana allinpaq hapiywan kikin runata chiqniywanqa. Bibliam nin Diosta serviqkunaqa lliw runakunata respetanankupaq (1 Pedro 2:17). [4] Ichaqa manam chayraykuchu Diosta serviqkunaqa runakunapa tukuy ima ruwasqankutaqa allinpaqqa hapinanku.
Kaypi yuyaymanay: Sichum llamkaqmasiki cigarro pitaqllaña kanman, qamñataq cigarro pitaytaqa mana allinpaq qawawaq. Chayraykuchu ¿mana allin yuyayniyuq hinaspa cigarro pitaqkuna chiqniq runa kawaq? Manam ¿aw? Sichum llamkaqmasiki hikutasunkiman cigarro pitaymanta ima piensasqaykita cambianaykipaq hinaspaqa, ¿manachu chay ruwasqanwanqa kikin qawachichkan mana allin yuyayniyuq kasqanta?
Bibliapa yachachisqantam kasukuniku, chaymi ima ruwaypas mana allin kasqanta biblia niptinqa ñuqaykupas mana allinpaq qawaniku. Ichaqa manam pitapas asipayanikuchu nitaq hukmanyachinikuchu ñuqayku hina mana ruwaptinkuqa.
¿Allinchu bibliapa yachachisqan?
¿Ima nichwantaq warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kayta munaqkunamanta? ¿Chayna munayninkuqa mana allinchu? ¿Chaynañachu nacerqaku?
Bibliaqa manam willawanchikchu imanasqa wakin runakuna warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kayta munasqankumantaqa, ichaqa rimanmi wakin runakuna imayna kasqankumanta. Willawanchiktaqmi Dioswan kuyachikunapaqqa ima ruwaykunata mana ruwananchikmantapas (2 Corintios 10:4, 5).
Chayna kaptinpas, wakinqa ninkum bibliapa yachachisqanqa mana allin kasqanta. Chaynataqa ninku imapas munasqanchikta ruwayqa mana hucha kasqanta piensaspankum hinaspa mana controlakuy atisqanchikta piensaspankum. Ichaqa bibliam alaban imapas ruway munasqankuta controlaq runakunataqa. Animalkunallam mana controlakuytaqa yachankuchu, runakunam ichaqa controlakuytaqa atinchik, chaymi allin tanteayta yachanchik (Colosenses 3:5). [5]
Wakin yachaysapa runakunam ninku wakin runakunaqa piñakuqllaña utaq imayna genioyuqñapas nacesqankumanta. Bibliaqa manam imatapas ninchu chayna nacesqankumantaqa, ichaqa ninmi wakin runakunaqa ‘chaylla piñakuqllaña’ kasqankumanta (Proverbios 22:24; 29:22). Chaymi bibliaqa kallpanchan piñakuq kasqankuta saqinankupaq (Salmo 37:8; Efesios 4:31).
Yaqa llapanchikmi allinpaq hapinchik mana piñakuq kanapaq bibliapa yachachisqantaqa. Yachaysapa runakunapas yanapankum piñakuq genioyuq runakunata mana chaylla piñakuruq kanankupaq.
Jehova Diospa testigonkunapas kallpanchakunikum bibliapa yachachisqanman hina imatapas ruwanaykupaq, chaymi mana allinpaq qawaniku manaraq casarasqa kaqkunapa puñusqankutapas. Bibliapas ninmi: “Sapakamayá cuerpoykichikta kamachiychik chuya kanaykichikpaq hinaspa Diospa chaskisqan kanaykichikpaq. Amayá [...] qariwan utaq warmiwan puñuy munapayaywanqa aysachikuychikchu”, nispa (1 Tesalonicenses 4:4, 5).
Saqirqakum mana allin kayninkuta
Ñawpaq tiempopim wakin runakunaqa Jesuspa qatiqninkuna manaraq kachkaspanku taytacha-mamachata yupaychaqku, hukwan pierdekuqku, qari kachkaspa warmi hina kaqku hinaspa qarimasillankuwan kakuqku, ichaqa bibliam nin chayna kayninkuta saqirusqankumanta (1 Corintios 6:9-11).
Ichaqa, ¿wiñaypaqchu qarimasillanwan kay munayninkuta saqirurqaku? Manachusmi. Chaymi biblia kaynata nirqa: “Hinallayá kawsaychik espiritupa munasqanman hina, hinaspaqa manam aychapa ima munasqantapas ruwankichikchu”, nispa (Galatas 5:16).
Qawasqanchikman hinam bibliaqa nin mana allin munaykunaqa runapi hinalla kananmanta. Ichaqa kallpanchawanchikmi mana allin munasqanchikkunata mana ruwanapaq. Chaymi Diosta serviqkunaqa mana allin munaykunapiqa mana piensarayankuchu chaynapi mana ruwanankupaq (Santiago 1:14, 15). [6]
Bibliaqa sutillatam qawachin ruway munayqa huk kasqanta, ruwaruyñataq hukña kasqanta (Romanos 7:16-25). Warmimasillanwan utaq qarimasillanwan kayta munaqqa atinmanmi chayna munayninkunata atipayta, imaynam qacha mana allin piensamientokunata atipasqanta hina (1 Corintios 9:27; 2 Pedro 2:14, 15).
Jehova Diospa testigonkuna bibliapa yachachisqanman hina kawsakuspaykupas, manam pitapas hikutanikuchu ñuqayku hina piensanankupaqqa. Manataqmi bibliapa yachachisqanman hina mana kawsakuqkunapa contrankupiqa hatarinikuchu. Allin kaqkunallatam yachachinikuqa, chaymi kallpanchakuniku lliwman willanaykupaq (Hechos 20:20).
^ 1. Romanos 12:18: ‘Llapallan runakunawan hawkalla kaychik’.
^ 2. Isaias 48:17: ‘Tayta Diosmi ñuqaqa kani. Allinnikipaq yachachiqnikim kani’.
^ 3. 1 Corintios 6:18: “Huchapakuymanta lluptiychik”.
^ 4. 1 Pedro 2:17: “Llapallan runakunata respetaychik”.
^ 5. Colosenses 3:5: “Cuerpoykichikpa mana allin ruway munayninkunatayá chinkachiychik, chinkachiychikyá: Huchapakuyta, millakuypaq ruwaykunata, qariwan utaq warmiwan puñuy munapayayta”.
^ 6. Santiago 1:14, 15: “Pipas sasachakuypiqa tarikun munasqankunawan aysachikuspa hinaspa apachikuspanmi. Hinaptinmi chay munasqan aswan atiparuptin huchallikun”.