text:
[Universal Declaration of Human Rights]
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
- Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
- Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
- Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
- Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
- Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
- Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
- Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
- Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
- Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
- Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
- Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
- Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
- Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
- Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
- Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
- Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
- Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
- Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
- Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
- Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
- Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
- Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
- Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
- Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
- Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
- Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
- Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
- Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
- Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
- Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
- Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
- Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


c: text/html

text:
¿Diosta kusichisunmanchu?
¿Imatataj Biblia nin kay dibujospi rikhurej runasmanta? ¿Qanpis paykuna jinallataj kasqaykitachu niwaj? ¿Ni jaykʼaj paykuna jina kanaykitachu yuyanki? Ichá ninki: “Juchasapa kani, nitaj cheqan runachu, nitaj imata allinta ruwayta atinichu”.
Jobqa Biblia nisqanman jina “cheqan sonqoyoj runa karqa, sajra ruwaymantataj” karunchasqa (Job 1:1). Lotpis “cheqan” runa karqa (2 Pedro 2:8). Davidtaj Diospa ñaupaqenpi “cheqan kajta” ruwarqa (1 Reyes 14:8). Kunanqa kay runaspa kausayninkumanta yachakuna. Jinamanta yachasun paykunapis pantasqankuta, ruwasqankutaj yanapawasqanchejta, chantá juchasapas kaspapis Diosta kusichiyta atisqanchejta.
PANTARQANKU
Jobqa ashkha llakiykunapi rikukorqa, chaytaj reparasqanman jina mana allinchu karqa. Chayrayku kasukojtinpis manapis Diospajqa kikillan kasqanta nerqa, chayta yuyaspaqa pantasharqa (Job 9:20-22). Chantapis, Jobqa pay kʼacha kasqanta yacharqa. Chayrayku payta uyarejkunaqa yuyarqanku Diosmanta aswan cheqan kasqanta yuyakusqanta (Job 32:1, 2; 35:1, 2).
Lotqa iskayrayarqa Diospa kamachisqanmanta. Sodomapi, Gomorrapi ima tiyakojkunaqa millay imasta ruwarqanku, Lottaj manaña chayta rikuyta munarqachu. Chantapis chayta rikuspa “sonqompi mayta llakikoj” (2 Pedro 2:8). Diosqa nerqa chaypi tiyakojkunata tukuyninta chinkachinanta, familian salvakunanpajtaj chaymanta llojsinankuta kamacherqa. Lotqa chayta kasukunanpacha karqa, jinapis mana munarqachu wasinta saqerayta. Chayrayku Diosqa angelesta kacharqa Lotta, familianta ima chay llajtamanta orqhonanpaj. Angelestaj makisninkumanta llajtamanta jawaman aysarqanku (Génesis 19:15, 16).
Davidqa sajra munayninwan atipachikuspa, casada warmiwan qhenchachakorqa. Chantapis chay warmej qosanta mana yachananpaj wañuchicherqa (2 Samuel, 11 capítulo). Bibliaqa nin, “chay jinata ruwasqanqa Tata Diospaj mana allinchu” kasqanta (2 Samuel 11:27).
Job, Lot, David imaqa, imaymana juchaspi urmarqanku. Jinapis paykunaqa Diosta kasukuyta munarqanku. Chantapis rikucherqanku pesachikusqankuta, kausayninkuta allinchayta munasqankutataj. Chaytaj Diosta kusicherqa. Chayrayku juchallikoj runas kajtinkupis, Bibliaqa creeyniyoj runas kasqankuta nin.
RUWASQANKU YANAPAWANCHEJ
Tukuy runas pantanchejpuni (Romanos 3:23). Jinapis juchasninchejmanta pesachikusunman, Dioswan allinyakunapajtaj kallpachakusunman.
¿Imaynatá Job, Lot, David ima chayta ruwarqanku? Jobqa llampʼu sonqo karqa. Jobqa, Dios payta tʼukurichejtin, parlasqanmanta pesachikorqa, niñataj ñaupajta jinachu yuyarqa (Job 42:6). Lotqa, Sodomapi, Gomorrapi ima millay kausay kasqanta Dios jinallataj mana allinpajchu qhawarqa. Lotqa wasinta mana saqerayta munaspapis kasukorqa. Chaymanta ripuspataj niña ujtawan kutirikamorqachu. Davidtaj Diospa kamachiyninta pʼakispapis, Diosmanta tukuy sonqo pesachikuspa perdonananta mañakorqa (Salmo 51).
Diosqa yachan pantaj runas kasqanchejta. Chayrayku Jobta, Lotta, Davidta ima pantajtinkupis allillanpajpuni qhawarqa. Diosqa atisqallanchejta mañawanchej, “yachan imamantachus ruwasqa kasqanchejta; Pay yuyarikun ñutʼu jallpʼa kasqanchejta” (Salmo 103:14). Jina kajtin, ¿imatá ruwasunman?
Diosqa “yachan imamantachus ruwasqa kasqanchejta; payqa yuyarikun jallpʼalla kasqanchejta.” (Salmo 103:14)
¿DIOSTA KUSICHISUNMANCHU?
Chaytaqa yachanchej David, wawanman kayta nisqanpi: “Qanrí, wawáy Salomón, tataykej Diosninta allinta kasuy, paytataj sirviy tukuy sonqowan” (1 Crónicas 28:9). Diosta tukuy sonqowan sirviyqa, niyta munan payta munakuy, rejsiyta munay, nisqantataj juntʼay. Chaytaj mana niyta munanchu ni imapi pantanata. Diosta tukuy sonqo sirvejqa kasukuyta munan, kʼamisqankutataj llampʼu sonqowan kasukun. Chayrayku Diosqa Jobta “cheqan sonqoyoj runa”, “sajra ruwaymantataj karunchakoj” kasqanta nerqa. Lottataj nerqa “cheqan runa” kasqanta. Davidtatajrí nerqa “cheqan kajta” ruwaj kasqanta. Paykunaqa pantaj runas kaspapis, Diosta kusicherqanku.
Diosta tukuy sonqo sirviyqa niyta munan Diosta munakuy, rejsiyta munay, nisqantataj juntʼay
Yuyayninchejman mana allin yuyaykuna jamuwanchej chay, imallatapis nirpanchej chayri ruwarpanchej chaymantaraj reparanchej mana allinchu kasqanta chayqa, mana anchata llakikunachu. Jobmanta, Lotmanta, Davidmanta ima yuyarikuna. Diosqa yachan imallapipis pantarpananchejta. Jinapis tukuy sonqo munakunanchejta, kasukunapajtaj kallpachakunanchejta munan. Ajinata ruwajtinchejqa Dios mayta kusikonqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
7 CAPÍTULO
Diosmi wañuqkunata kausarichinqa
1-3. a) ¿Imamanmi llapanchispas condenasqa kashanchis? b) ¿Imatan Jehová Dios ruwanqa wañuymanta librawananchispaq?
JUJ runatan yanqamanta tumpaspa wañunankama carcelpi kananpaq condenanku, imataña ruwaqtinpas manan lloqsiyta atinchu. Chay qhepamanmi ichaqa payqa yacharun juj runa librayta atisqanta. Jinaspan payta prometen librananpaq. Chayta uyarispa, ¿imaynan sientekunman chay runa?
2 Llapanchismi wañuyman condenasqa kashanchis, manataqmi pipas librakuyta atinchu. Diosmi ichaqa atiyniyoq kasqanrayku librawasun. Bibliapin prometewanchis ‘último kaq enemigonchis wañuy’ chinkachisqa kananta (1 Corintios 15:26).
3 ¡Maytachá kusikusun wañuy chinkapuqtinqa! Jehová Diosqa manan wañuyllatachu chinkachinqa, wañuqkunatapas kausarichinqan. Chaytan Bibliapi prometewanchis, chaypin nin: ‘Wañuqkunan kausarinqaku’, nispa (Isaías 26:19). Chay promesata yachaspaqa, ¡anchatachá kusikunki!
MUNAKUSQANCHIS RUNA WAÑUPUQTIN
4. a) ¿Iman consolawanchis familianchis otaq amigonchis wañupuqtin? b) ¿Pikunan karanku Jesuspa munasqan amigonkuna?
4 Familianchis otaq amigonchis wañupuqtinqa sinchitan sonqonchis nanan. Manan imatapas ruwayta atinchischu kausarinanpaq. Bibliapi nisqanmi ichaqa consolawanchis (leey 2 Corintios 1:3, 4). Jehová Diospas Jesuspas maytan munashanku munakusqanchis runakunata kausarichiyta. Chaypaq juj ejemplota rikusun. Kay allpapi kashaspan Jesusqa visitallaqpuni Lazarota, Martata, Mariatawan. Paykunaqa Jesuspa amigonmi karanku, chaymi Biblia nin: “Jesusqa munakuranmi Martata, ñañanta, Lazarotawan”, nispa (Juan 11:3-5). Juj p’unchaymi ichaqa Lázaro wañupuran.
5, 6. a) ¿Imatan Jesús ruwaran Lazaroq familiankunata amigonkunata waqashaqta rikuspa? b) ¿Imaraykun consolawanchis Jesuspa imayna sientekusqan?
5 Jesusqa Lazaroq hermanankunata consolaqmi riran. Jinan Martaqa Jesusman aypamuran, kusikuranmi Jesuswan tupaspa, ichaqa niranmi: “Señor, kaypi kawaq karan chayqa, manachá turayqa wañunmanchu karan”, nispa. Chaytaqa niran chayraq chayamusqanraykun. Mariapas khuyaytan waqaykusharan chayta rikuspan Jesuspa sonqon nanaran jinaspa waqaran (Juan 11:21, 33, 35). Familianchis wañuqtinqa maytan sonqonchis nanawanchis, chhaynatan Jesuspas sientekuran.
6 Jesuspa sonqon nanasqanqa consolawanchismi. Chaywanmi yachanchis Jesuspas Papanpas wañuyta cheqnikusqankuta (Juan 14:9). Diosqa atiyniyoqmi wañuyta chinkachinanpaq, prometentaqmi pisi tiempollamanta chinkachinanpaq.
“¡LÁZARO, LLOQSIMUY!”
7, 8. a) ¿Imaraykun Marta mana munaranchu rumita suchuchinankuta? b) ¿Ima milagrotan Jesús ruwaran?
7 Jesusqa Lazaroq p’ampasqanku t’oqomanmi riran, chay t’oqoqa jatun rumiwan wisq’asqan kasharan, jinan Jesusqa niran chay rumita suchuchinankupaq. Martan ichaqa mana munaranchu suchuchinankuta tawa p’unchayña Lázaro wañupusqanrayku (Juan 11:39). Jinaspapas manan yacharanchu Lazarota kausarichinanta.
8 Rumita suchuchiqtinkun Jesusqa fuerteta niran: “¡Lázaro, lloqsimuy!”, nispa. Jinan Lazaroqa telawan k’uyusqa lloqsimuran, chayta rikuspan Martapas Mariapas anchata admirakuranku (Juan 11:43, 44). ¡Wajmantan Lazaroqa familianwan amigonkunawan kasharan! Llapankun paywan rimaranku abrazaranku ima. ¡Lazaroq kausarisqanqa jatun milagron karan!
“SIPASCHA, ¡JATARIY!”
9, 10. a) ¿Pin Jesusman atiyta qoran wañuqkunata kausarichinanpaq? b) ¿Imaynatan yanapawanchis kausarimpuqkunamanta willakuykuna?
9 ¿Pin Jesusman atiyta qoran wañusqakunata kausarichinanpaq? Jehová Diosmi. Jesusqa manaraq Lazarota kausarichishaspan Diosmanta mañakuran, chaypin reparanchis Diospa atiyninwan kausarichisqanta (leey Juan 11:41, 42). Jesusqa manan Lazarollatachu kausarichiran. * Biblian willan 12 watayoq sipascha sinchi onqosqa kashasqanmanta, papanpa sutinmi karan Jairo. Papanqa sinchi llakisqan kasharan, chaymi Jesusta valekuran qhaliyachinanpaq. Jesuswan rimashaqtintaq wakin runakuna jamuspa niranku: “¡Ususiykiqa wañurapunñan! ¿Imapaqñan yachachikuqta sayk’uchiwaq?”, nispa. Jesusmi ichaqa niran: “Ama manchakuychu, iñillay qanqa”, nispa. Jairoq wasinman chayaqtinkun Jesusqa waqaqkunata rikuspa niran: ‘¿Imanaqtinmi waqashankichis? Sipaschaqa manan wañunchu, puñushallanmi’, nispa. Sipaschaq tayta-mamanqa manapaschá entienderanchu Jesuspa nisqanta. Jesusqa llapankuta jawaman lloqsichispan sipaschaq tayta-mamanwan sipaschaq cuartonman jaykuranku. Jesusqa sipaschata makinmanta jap’ispan niran: “Sipascha, ¡jatariy!”, nispa. ¡Tayta-mamanqa anchatachá kusikuranku ususinkuta puriqta rikuspa! ¡Jesusmi kausarichiran! (Marcos 5:22-24, 35-42.) Jinaspapas ususinkuta rikuspaqa sapa kutichá Diosta agradecekuranku.
10 Qhepamanqa Jesuspa kausarichisqan runakunaqa wañupurankun. Chay willakuykunamanta yachasqanchismi ichaqa suyakuyta qowanchis. Diosqa munanmi wañuqkuna kausarichiyta, chaytataqmi ruwanqa.
¿IMATAN YACHACHIWANCHIS KAUSARIMPUQKUNAMANTA WILLAKUYKUNA?
11. Eclesiastés 9:5 textopi nisqanman jina, ¿iman Lazarota pasaran wañupuqtin?
11 Bibliaqa sut’itan willan ‘wañupuqkuna mana imatapas yachasqankuta’ (Eclesiastés 9:5). Chaymi Lazarowanpas pasaran, wañusqa kashaspaqa manan imatapas yacharanchu. Aswanpas Jesuspa nisqan jina misk’i puñuypi jina kasharan (Juan 11:11).
12. ¿Imaynapin yachanchis Lazaroq kausarisqan cheqaqpuni kasqanta?
12 Askha runaq rikusqanmi Jesusqa Lazarota kausarichiran. Enemigonkunapas yacharankun chay milagro ruwasqanta, chaymi mana pipas negayta atiranchu Lazaroq kausarisqanta (Juan 11:47). Chaymantapas askha runakunan Lazarota visitaspa Jesuspi iñipuranku. Chayqa manan Jesuspa enemigonkunaman gustaranchu, chaymi Jesusta Lazarotawan wañuchinankupaq rimanakuranku (Juan 11:53; 12:9-11).
13. ¿Imaraykun seguro kashanchis wañuqkunata Jehová Dios kausarichinanmanta?
13 Diosqa tukuytan kamaran, chaymi wañuqkunata kausarichiyqa mana sasachu paypaq kanqa. Jesuspas niranmi: ‘Sepulturakunapi llapa kaqkuna kausarichisqa kanqaku’, nispa (Juan 5:28). Chaywanqa nishan Diospa yuyayninpi kaqkuna kausarichisqa kanankumantan. Chaypaqqa sapanka wañupuq runaq imaynachus kasqantan yuyanan. ¿Atinchu chay ruwayta? Arí, atinmi. Kaypi piensasun: Cielopiqa millón-millonninpi ch’askakunan kan, Bibliaqa willanmi chay ch’askakunata sutinmantakama Dios wajasqanta (leey Isaías 40:26). Chhaynaqa Diospaqqa manan sasachu wañuqkunaq imaynachus kasqankuta yuyariyqa.
14, 15. ¿Imatan yachanchis Jobpa nisqanmanta?
14 Diosta serviq Job sutiyoq runan kausarimpuypi iñiran. Paymi niran: ‘Runari, ¿wañuspa kausarinmanchu?’, nispa. Jinaspa Jehová Diosta niran: ‘Wajakamuqtiykiqa kutichimusqaykin, kamasqayki runamanta sonqoykita “ch’allaq” nirichinki’, nispa. Diosqa anchata munashan wañuqkuna kausarichiyta, chaytan Jobqa allinta yacharan (Job 14:13-15).
15 ¿Imaynan sientekunki kausarimpuy kananpi piensaspa? Wañupuqkunata Dios kausarichinanta yachayqa, ¡anchatan kusichiwanchis! Ichaqa yaqapaschá tapukushanki: “¿Familiaykunapas amigoykunapas kausarinqakuchu?”, nispa. Qatimuqpin yachasun Bibliaq nisqanman jina pikuna kausarinankumanta maypi tiyanankumantawan.
JESUSPA ‘KUNKANTA UYARISPAN LLOQSIMUNQAKU’
16. ¿Imaynatan kausanqaku kay allpapi kausarimpuqkuna?
16 Ñaupa tiempopi kausarimpuq runakunaqa kay allpapin jujmanta familiankuwan amigonkuwan juñukuranku. Jamuq tiempopipas chhaynan kallanqataq, ichaqa aswan sumaqraqmi kanqa. ¿Imarayku? Ñaupaqtaqa, kausarimpuqkunan wiñaypaq kay allpapi tiyayta atinqaku. Manañataq kanqachu guerrakuna, wañuchinakuykuna, onqoykunapas. Manan kay tiempopi jinachu kausayqa kanqa.
17. ¿Pikunan kausarimunqaku?
17 ¿Pikunan kausarimunqaku? Jesusmi niran: “Sepulturakunapi llapa kaqkuna”, nispa (Juan 5:28, 29). Apocalipsis 20:13 nin: “Lamar-qochapas chaypi wañusqa kaqkunatan entregaran, wañuypas Sepulturapas chaypi wañusqakuna kaqtan entregaranku”, nispa. Millonninpin kausarimunqaku. Apóstol Pablopas niranmi: ‘Allin runakunapas mana allin runakunapas kausarimunqakun’, nispa (leey Hechos 24:15).
18. ¿Pikunan kanku ‘allin runakuna’?
18 ¿Pikunan kanku ‘allin runakuna’? Paykuna ukhupin kashanku Noé, Abrahán, Sara, Moisés, Rut, Ester jujkunapiwan. Paykunaqa kausaranku manaraq Jesús kay allpaman jamushaqtinmi. Kay allpapi tiyanankupaqtaq kausarimunqaku. Hebreos 11 capitulopi willashan chay iñiyniyoq runakunamanta. Ichaqa, ¿iman pasanqa kay tiempopi Diosta servispa wañupuq runakunawan? Paykunapas ‘allin runakuna’ ukhupin kashanku, chaymi kausarimunqaku.
19. a) ¿Pikunan kanku mana ‘allin runakuna’? b) ¿Imapaqmi Jehová Dios tiempota qonqa paykunaman?
19 ¿Pikunan kanku ‘mana allin runakuna’? Paykuna ukhupin kashanku Jehová Diosta mana reqsispa millonninpi wañupuq runakuna. Diosqa manan paykunataqa qonqanchu, chaymi kausarichispa, tiempota qonqa payta reqsinankupaq servinankupaqpas.
20. ¿Pikunan mana kausarimunqakuchu?
20 Chhaynaqa, ¿llapankuchu kausarimunqaku? Manan. Jesusmi willaran wakin runakuna mana kausarinankuta (Lucas 12:5; qhaway 19 willakuyta). ¿Pikunan mana kausarimunqakuchu? Mana kasukuq mana cambiayta munaq millay runakunan. Ichaqa, ¿pin decidinqa kausarinanpaq mana kausarinanpaqpas? Jehová Diosmi, jatun juez kasqanrayku. Jesusmanpas autoridadtan qoran “kausaqkunata wañuqkunatapas juzgananpaq” (Hechos 10:42).
JANAQ PACHAPAQ KAUSARIQKUNA
21, 22. a) ¿Imayna cuerpotan chaskinku janaq pachapi kausariqkuna? b) ¿Pin ñaupaqta kausariran janaq pachapi tiyananpaq?
21 Biblian willan wakin runakuna janaq pachapi tiyanankuta. Chay runakunaqa manan aycha cuerpopichu kausarinku aswanpas espíritu cuerpopin.
22 Jesusmi karan janaq pachapi tiyananpaq ñaupaqta kausariqqa (Juan 3:13). Wañuchisqankumanta kinsa p’unchay qhepamanmi Diosqa kausarichiran (Salmos 16:10; Hechos 13:34, 35). Apóstol Pedro niran: ‘Jesusqa aycha cuerpopin wañuran, espíritu cuerpopitaq kausarichisqa karan’, nispa (1 Pedro 3:18). Jesusqa atiyniyoq espíritu cuerpopin kausariran (1 Corintios 15:3-6). Bibliaqa willallantaqmi jujkunapas espíritu cuerpopi kausarinankuta.
23, 24. ¿Pikunan kanku pisi t’aqa ovejakuna? ¿Jayk’ataq kanku?
23 Wañupunanpaqña kashaqtinmi Jesusqa discipulonkunata niran: ‘Maypichus tiyanaykichispaqmi preparaq rishani’, nispa (Juan 14:2). Chaywanmi yachanchis wakinqa janaq pachapi Jesuswan tiyanankupaq kausarinankuta. Paykunatan “pisi t’aqa ovejakuna” nispa niran, pisilla kasqankurayku (Lucas 12:32). Apóstol Juanmi juj rijuriypi rikuran Jesusta ‘janaq pachapi sayashaqta paywan kuska 144.000 runakunatawan’ (Apocalipsis 14:1).
24 ¿Jayk’aqmi 144.000 cristianokuna kausarinanku karan? Biblian willan Jesús kamachikuyta qallarisqan qhepaman kausarinanku kasqanta (1 Corintios 15:23). Jesusqa kamachishanñan janaq pachapi, jinaspapas 144.000 cristianokunaqa yaqa llapankuñan kausariranku. Pisillañan kay allpapiqa kashanku, paykunaqa wañupuspa jinan janaq pachapi kausarinku. Askha runakunan ichaqa kay allpapi tiyanankupaq kausarimunqaku.
25. ¿Imatan qatimuq capitulopi yachasun?
25 ¡Jehová Diosqa pisi tiempollamantan llapanchista wañuymanta librawasun, wiñaypaqtaq wañuyta chinkachipunqa! (leey Isaías 25:8.) Ichaqa, ¿imatan 144.000 cristianokuna janaq pachapi ruwanqaku? Biblian willan Jesuswan kuska kamachimunankuta. Chay gobiernomantan qatimuq capitulopi yachasun.
^ párr. 9 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Marcos 5:22-24, 35-42; Lucas 7:11-17; Hechos 9:36-42; 20:7-12 textokunapin astawan willashan waynakuna, kuraqkuna, qharikuna, warmikuna, juj nacionmanta runakunapas kausarisqankumanta.


text:
3 TAPUY
¿Imaynatan tayta-mamaywan sumaqta parlayman?
¿IMATAN RUWAWAQ?
Jorgemanta yachasunchis. Payqa 17 watanpin kashan. Juj kutinsi wasinpi ruwanankunata tukuspa samakuyta munasharan. Chaysi sumaq tiyananpi tiyaykuspa televisionta jap’ichikun.
Chayllamansi papan phiña uyantin jaykumun, jinaspa Jorgeta nin:
“¡Yau Jorge! ¿Televisionta qhawanaykitaqa manachu wayqechaykita yanapawaq tareankunawan? ¿Imanaqtinmi chhayna kanki?”, nispa.
Chaysi Jorgeqa “ay, uma nanay” nispa bajochallata rimapakun.
Jinas papanqa “¡¿ima ninkin, erqe?!” nispa nin.
Chaysi Jorgeqa ñawinta tarwiyachispa nin: “Manan imatapas ninichu”, nispa.
Chaywansi papanqa phiñasqa nin: “¡Allinta rimanki, erqe, paqtataq!”, nispa.
Jorge kawaq chayri, ¿imatan ruwawaq karan papaykita mana phiñachinaykipaq?
¡ÑAUPAQTA PIENSAYKUY!
¿Imatan ruwawaq carreterapi juj jatun rumita rikuspa? Waj ladontan carroykita purichiwaq ¿riki? Chhaynallataqmi tayta-mamaykiwan sumaqta parlanaykipaqpas maskhanayki imaynatachus mana phiñachispalla rimawaq chayta.
¿IMA NIWAQTAQ KAYMANTARI?
Luisa sutiyoq sipasmi nin: “Sasan papaywan parlayqa. Payqa manan ratollachu uyariwan. Mayninqa unaychataña rimashaqtiymi cuentata qokun payta rimapayashasqayta”, nispa.
¿IMATAN LUISA RUWANMAN?
¿Qaparinanchu?
¿“¡Manachu imapas qokusunki, uyariwayyá!” nispachu ninan?
¿Manañachu imatapas willanan?
¿“Jinapas kachun” nispachu manaña papanta rimapayanan?
¿Suyakunanchu jujpiña rimananpaq?
¿Allinchu kanman jujpiña papanwan rimay otaq juj cartapipas problemanta willay?
¿Imatan qan ruwawaq Luisa kaspa?
KAYPI PIENSAY: Luisaq papanqa distraesqataq kashan chayqa, manan yachanchu imaynapis ususin tarikushan chayta. Sichus Luisa papanta qapariykunman chayqa, mana imamantapas qaparishanman jinan kanman, manataq papantapas respetashanmanchu. (Efesios 6:2). Chhaynaqa yanqapaqmi kanman chay qaparisqanqa.
Sichus manaña problemanmanta willanmanchu chayqa, yanqapaqmi kallanmantaq. Mana imatapas willaspaqa manan Luisaqa yanapachikuyta atinqachu, papanpas manan yachanqachu imayna yanapayta.
Chhaynaqa, ¿imatan Luisa ruwanman? Juj kutipiñan papanwan rimanman, chhaynapin payqa papanwan sumaqta rimananpaq juj ñanta maskhashanman. Otaq chay ratopipas juj cartata qelqanman, jinaspa chayta papanman qonman.
Cartata qelqaspaqa allintan Luisaqa problemanta willayta atinqa. Papanpas chayta leespaqa entiendenqan imatachus ususin willayta munasharan chayta. Chhaynaqa chay ruwayqa allinpunin kanqa Luisapaq papanpaqwan. Chhaynapin Luisaqa Bibliaq nisqanman jina ruwashanqa, chaypin nin: “Tukuy atisqanchista ruwasun jujkunawan sumaqta kausananchispaq”, nispa (Romanos 14:19).
¿Imatawanmi Luisa ruwanman?
¿Ima niwaqtaq? ¿Imatawanmi Luisa ruwanman? ¿Imapin chay ruwasqan tukunman?
ALLINTA ENTIENDECHIY IMA NISQAYKITAPAS
Tayta-mamaykiqa jujta nishanaykipaqmi piensankuman ima nisqaykimantapas. Manan chayta qonqanaykichu.
¿IMATAN ENTIENDENKUMAN?
“¿Imanaqtintaq phiñasqari kashanki?”, nispa papayki nisuqtiyki, “manan chaymanta rimayta munanichu” nispa niwaq chayri, ¿imatan pay piensanman?
Chay nisqaykiqa: “Manan qanpi confianichu, chaymi mana willaykimanchu. Aswan amigoykunallaman imatapas willasaq, paykunallan entiendewanku”, nispapas nishawaq jinan paypaqqa kanman.
Ima sasachakuypipas tarikushaqtiyki papayki nisunkiman “yanapasaykin” nispa, qantaq ichaqa niwaq “ama llakikuychu, noqañan imatapas ruwasaq” nispa chayri:
¿Imatan papayki piensanman?
Chayta mana piensananpaq, ¿imatan aswan niwaq?


text:
Título: Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta: Pragmática de los enunciados en el quechua. La Paz: Plural. 2014. 157 p.
Autor(es): Laime Ajacopa, Teófilo
Donación: Teófilo Laime Ajacopa
Descriptores:
Resumen: Kay k’uski yachayqa Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta “Pragmática de los enunciados en el quechua” ñispa sutinchasqa. Kay laya k’uskiyqa (investigación) yampara qhichwamanta allinta phaskaran, jinamanta sut’inchantaq. Yampara qhichwa rimayqa jaqay Chuqichaka departamento jap’iypi kan. Chay chiqanpi yampara qhichwata parlaqkunaqa unay pachamanta kawsakusqanku. Kunan pachapiri, paykunaqa qhichwa kawsayta yachaspa, qhichwa kawaypi tiyakuspa, kikin sumaq kawsaymanjina allin puriymanjina kawsakunku. Jinataq paykunap qhichwa rimayninqa allinpuni kachkan ñisunman. Chayta yachaspataq, Wulliwya mama llaqtapi, qhichwataqa astawan parlananchikpaq, qillqananchikpaq, yachananchikpaq ari. Kay k’uskiy p’anqaqa Universidad Mayor de San Andrés suntur-wasipi 2000 watapa tesis p’anqajina riqsichisqa karqa; kunanri, tukuy k’uskiqpaq, qhichwamanta yachaq runakunapaq rikhurichisqa kachkan.


text:
Chiqa kutichiykunata yachayta munawaqchu
¿Ima tapuykunamanta parlachkanchik? Runap mana kutichiy atina tapuykunasninmanta. Ichá qampis jinata tapurikurqanki:
¿Dios ñuqanchikmanta interesakunchu?
¿Maykʼaqllapis jatuchaq maqanakuykuna, ñakʼariy ima, chinkanqachu?
¿Maymantaq wañupuspa rinchik?
¿Ima suyakuytaq wañusqaspaq tiyan?
Dios uyarinawanpaq, ¿imaynatá mañakuyman?
¿Imaynatá kusiy kawsayta tariyman?
¿Maypitaq kay tapuykunaman kutichiykunata tariyman? Ichá kay tapuykunaman kutichiykunata maskʼaspa, juk bibliotecaman chayri libreriaman rispaqa, achkha librosta tarinki. Chaywanpis kay librosqa ichapis, paykunapura churanakunku. Wakin librosqa, kunan allinta yachachichkanku, tiempo pasasqanmanjinataq manaña jinata yachachinkuchu, chay librop cuentanmanta waktañataq churanku.
Chaywanpis, kan juk libro, maypichus sumaq kutichiykuna tarikun. Kay libroqa, mana jaykʼaqpis llullata yachachinchu. Jesucristo Diosmanta mañakuchkaspa nirqa: “Nisqasniykeqa cheqapuni kanku”, nispa (Juan 17:17). Kunan tiempoqa, Santa Biblia Diospa Palabran, kasqanta riqsinchik. Kay paginaspi, rikusunchik imaynatachus Biblia sutʼita, chiqata ima, kay tapuykunaman kutichisqanta.
¿Dios ñuqanchikmanta interesakunchu?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Imaptinchus kay pachaqa, saqra kawsaymanta juntʼa kachkan. May achkha religionestaq, kay ñakʼariykuna Diospa munaynin kasqanta yachachinku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosqa, mana jaykʼaq ima saqratapis ruwanchu. Job 34:10 nin: “Ama yuyallaychejpischu Tukuy Atiyniyoj Diosqa ima sajratapis ruwasqanta, chayrí ima mana cheqan kajtapis”. Diosqa, imatapis runapaq munakusqanrayku ruwan. Chayrayku Jesús jinamanta mañakunanchikta yachachiwarqanchik: “Janaj pachapi kashaj Tatayku [...] Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:9, 10). Diosqa, ñuqanchikmanta maytapuni interesakun, chayrayku tukuy imata ruwan, munakuyninta rikuchinawanchikpaq (Juan 3:16).
Ñawirillaytaq Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
¿Maykʼaqllapis jatuchaq maqanakuykuna, ñakʼariy ima, chinkanqachu?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Jatuchaq maqanakuykunapiqa, may achkha runa wañun. Ñakʼariy tukuymantaq chayamuwanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosninchikqa, Reinonniqta kay Jallpʼaman allin kawsayta apamunanta nin. Chay Reinon kamachiyta qallariptintaq, runaqa ‘maqanakunanpaq manaña wakichikunqachu’. Aswanqa, “espadasninkuta arado rejasman tukuchenqanku” (Isaías 2:4). Diosqa, saqra ruwaykunata, ñakʼariyta ima, chinkachinqa. Biblia niwanchik: Diosqa, “tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa [saqra ruwaykuna, ñakʼariy ima] manaña kanqachu, nispa” (Apocalipsis 21:3, 4).
Ñawirillaytaq Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
¿Maymantaq wañupuspa rinchik?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Yaqha tukuy religiones, runa wañuptin imallampis paymanta kawsaspa qhipakusqanta yachachinku. Wakinkunaqa, kawsaqkunata wañusqas ñakʼarichisqankuta creenku, wakinkunataq Dios saqra runasta nina lawraypi ñakʼarichisqanta creenku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Runa wañuspaqa, chinkapun. Eclesiastés 9:5 nin: “Wañusqas mana imatapis yachankuchu”, nispa. Wañusqas mana imatapis ruwaptinku, paykunaqa mana ñakʼarichiwasunmanchu, nitaq yanapawasunmanchu (Salmo 146:3, 4).
Ñawirillaytaq Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
¿Ima suyaytaq wañusqaspaq tiyan?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuypis kusisqa kawsakuyta munanchik, munasqa runa masisninchikwan. Chayrayku munasqa runa masisninchik kawsarimunankuta munanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Yaqha tukuy wañusqas kawsarimunqanku. Jesús nirqa: “Tukuy pʼampasqa kajkunaqa [...] kawsarimponqanku”, nispa (Juan 5:28, 29). Diosninchik munasqanmanjina, tukuy kawsarimuqkunaqa, paraisopi kawsakunqanku (Isaías 26:19). Diosninchik nisqanmanjina kasukuq runaqa, mana jaykʼaq unquspa, wiñaypaq kawsanqa. Biblia nin: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj japʼenqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku”, nispa (Salmo 37:29).
Ñawirillaytaq Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
Dios uyarinawanpaq, ¿imaynatá mañakuyman?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuy religionmanta runas Diosmanta mañakunku. Chaywanpis, mañakusqankuman mana kutichiy kasqanta reparakunku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, mana kikillantapuni mañakuytachu yachachiwarqanchik, chayrayku pay nirqa: “Diosmanta mañakuspaqa, ama kutipakuspa ashkhata parlaychejchu”, nispa (Mateo 6:7). Dios, mañakuyninchikta uyarinawanchikpaqqa, pay munasqanmanjina mañakunanchik tiyan. Chaypaqtaq, imachus Diospa munaynin kasqanta yachananchik tiyan. Ñawpa kaq Juan 5:14 sutʼinchawanchik, chayrayku Diospa “munayninman jinachus imallatapis mañakunchej chayqa, yachanchej pay uyarinawanchejta”.
Ñawirillaytaq Salmo 65:2; Juan 14:6; 1 Juan 3:22.
¿Imaynatá kusiy kawsayta tariyman?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Achkha runas qullqita, allin riqsisqa kayta ima maskʼanku kusiy kawsayta qunanta yuyaspa. Chayrayku chaykunata maskʼaspa kawsanku, tarispataq manapuni kusisqachu kawsanku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, imaynatachus kusiy kawsayta tarinanchikta yacharqa, chayrayku nirqa: “May cusiskas cancu sonkoncupi Diosmanta pisiskas caskancuta khawacojcunaka”, nispa (Mateo 5:3, Dios Parlapawanchej). Diosta yupaychaspalla kusiy kawsayta tarisun, paymanta, munayninmanta ima, chiqata yachaspa. Diosmantaqa, Bibliap yachachisqallan rikuchiwanchik, imachus allin, imachus mana allin kasqanta. Biblia yachachisqanmanjina ruwaptinchik, kawsayninchik may sumaq kanqa (Lucas 11:28).
Ñawirillaytaq Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Kay suqta tapuykunaman Biblia kutichisqanta qhawarisqanchikqa, rikuchiwanchik Biblialla tukuy laya tapuykunaman kutichisqanta. ¿Astawan yachayta munankichu? Diosta munakunki chayqa, arí ninki. Ichapis wak tapuykunata tapukunki: ‘Dios ñuqanchikmanta interesakun chayqa, ¿imaraykutaq saqra ruwaykuna, ñakʼariy ima kananta saqin? ¿Imaynatá familiaywan kusisqa tiyakuyman?’ Bibliaqa, kay tapuykunaman wak tapuykunasmanpis, allinta, sutʼita ima, kutichin.
Chaywanpis kunanqa, achkha runas Bibliata mana ñawiriyta munankuchu. Bibliata mana entiendena librotajina qhawanku. ¿Bibliapi kutichiykunata tarinaykipaq yanapata munawaqchu? Jehovamanta sutʼinchaqkunaqa, iskay yanapaykunata jaywarisunkuman.
Juk yanapa, ¿Imatapunitaq Biblia yachachin? Kay libroqa, ruwasqa kachkan mana tiempoyuq runas tapukuyninkuman kutichiyta tarinankupaq. Iskaykaq yanapa, juk wakichisqa Jehovamanta sutʼinchaq wasiykipi, chayri maypichus munanki chayman jamunman pisi tiempollata mana imata mañaspalla Bibliamanta yachachisunkiman. Kay Pachapi may achkha runas kayjina yachachiykunawan may allinta yachakunku. Achkha runas chaymanta may kusiywan kayta ninku: “¡Chiqa yachayta tarini!”, nispa.
Kay yachayqa, may valorniyuq, mana imatapis aswan valorniyuqta tarisunmanchu. Bibliamanta chiqa yachachiyqa, llulla yachachiykunamanta, supersticionesmanta ima, kacharichiwanchik. Chantá, suyakuyta, kusiyta ima, quwanchik. Jesús nirqa: “Cheqa kajta rejsinkichej, chay cheqa kajtaj kacharichisonqachej”, nispa (Juan 8:32).
ASTAWAN YACHAKUY
MANA PAGASPALLA BIBLIAMANTA YACHAKUY
¿Imaraykutaj Bibliamanta yachakuna?
May chhika runas Bibliapi tukuy tapuykunasninman kutichiykunata tarinku. Kay libromanta noqaykuwan yachakuy.
BIBLIAMANTA TAPUYKUNA
¿Uyariwanchejchu Dios paymanta mañakojtinchej?
Dios uyarinawanchejpajqa, munasqanman jina paymanta mañakunanchej tiyan.


text:
JW LIBRARY
Leenaykipaq programay (Android)
JW Library aplicacionpiqa askha herramientakunan kashan, chaypi leesqanchista programanapaq. Chay herramientakunaqa pantallaq wichay ladonpin kashan, chaytan rikunki juj qelqaman jaykuspa.
Botón Más nisqata ñit’ispan juj herramientakunatawan tarinki.
Qatimuq yanapaykunata qhaway qelqakuna leesqaykita programanaykipaq:
Idiomata cambiay
Bibliata otaq qelqata leeshaspaykiqa atiwaqmi juj idiomaman cambiayta.
Chaypaq Idiomas botonta ñit’iy, chaypin juj lista rijurinqa ima idiomakunapichus leesqayki página kashan chaymanta. Ima idiomakunatachus astawan utilizanki chaykunan primerota listapi rijurishan. Atalaya revistapi lenguaje sencillo nisqa revistakunapas chaypin kashan. Maskhawallaqtaqmi idiomaq sutinta qelqaspapas.
Manaraq descargasqayki idiomakunaqa phuyu simbolowanmi rijurinqa. Munasqayki idiomapi ñit’iykuy qelqata descarganaykipaq. Chay qelqa aparatoykipi descargakunña chayqa, phuyu simbolon chinkapun. Chayta leenaykipaqqa jujmanta idiomapi ñit’iy.
Letraq tamañonta programay
Leesqayki paginataqa programawaqmi leenaykipaq jina.
Formato de la letra botonta ñit’iy; chaymantataq puntochata suchuchispa letrata juch’uyachiy otaq jatunyachiypas. Chay tamaño ajllasqaykiqa llapa qelqakunapin chhayna rijurinqa.
Imagenpi otaq letrallapi qhaway
Wakin qelqakunataqa imagen nisqapin fotota jina qhawawaq otaq letrallapipas, mayqentachá rikuyta munanki chayman jina botonta cambiay.
Ver imagen: Ver imagen botonpiqa imaynachus libropi lloqsimun chhaynan rikukun. Wakinqa chhaynatan qhawayta munanku, ejemplopaq takina libropin pentagramayoq rikukun.
Ver texto: Ver texto botonpiqa Bibliapi textokunatan ñit’iyta atiwaq ajllasqayki tamañopi leenaykipaq.
“Abrir en...” nisqata utilizay
Abrir en . . . herramientaqa JW Library nisqata juj aplicacionkunapi kichanapaqmi.
Ñit’iy Abrir en . . . nisqapi ima aplicacionkunachá kashan chayta rikunaykipaq. Ejemplopaq, Abrir en Biblioteca en línea botonta ñit’iy leeshasqayki página INTERNETPI QELQANCHISKUNA Watchtower nisqapi kichakunanpaq.
Bibliakunata programay
Juj qelqapi Bibliamanta textota ñit’iqtiykiqa rijurimunmi versiculokuna. Versiculokunaq uranpin kashan Personalizar herramienta, chayta ñit’iy descargasqayki Bibliakunata ajllanaykipaq.
Añadir otaq Quitar nisqa botonkunata ñit’iy listaman churanaykipaq otaq orqonaykipaqpas. Bibliakunata wichaymanpas uraymanpas suchuchiy listata ordenanaykipaq.
Qhaway “Bibliakunata descargay ordenpitaq churay (Android)” nisqata, JW Library aplicacionpi Bibliakunata tarinaykipaq.
Kay herramientakunaqa 2015 febrero killapin lloqsimuran JW Library 1.4 nisqawan, chayqa tupanmi Android 2.3 nisqawan chay qhepaman lloqsimuqkunawanpas. Sichus chay herramientakunata mana tarinkichu chayqa, ama jina kaspa qhaway: “Utilizay JW Library aplicacionta (Android)” nisqa temapi lloqsimuq indicacionkunata. Chaymi kashan “Última actualizacionkuna” nisqapi.


text:
CAPÍTULO 10
Biblia, ¿imát yachachin angelesmanta y demoniusmanta?
1. ¿Imajchus alli can ángelesmanta yachanayshta?
ÁNGELES Tata Yáyap familianmanta parte cancu. Biblia «Tata Yáyap huaasnin» huajyacun (Job 38:7). Y Jehová munan familianta ʼrejsinayshta. Ángeles, ¿imát ʼruancu? ¿Imaina ñaupapi persunastas yanaparancu? Y cunan punchau, ¿yanapaayshta atincu? (Ckáay Astaan yacháypaj 8, paginapi 210).
2. a) ¿Pichus angelestas ʼruara? b) ¿Aicas ángeles tían?
2 Huamajta yachanáysh tían, pít angelestas ʼruara. Colosenses 1:16 niáysh Jehová Jishút huamajpi ʼruara y chaymantá, «túcuy sujcuna imastis ʼruasckas carancu cielupi y áshpap saanpi». Cá «sujcuna imastispi» ángeles tiancu. Jehová, ¿aicas ángeles ʼruara? Biblia nin ancha ashca ashca ángeles tían (Salmo 103:20; Revelación [Apocalipsis] 5:11).
3. Job 38:4-7, ¿imát niáysh angelesmanta?
3 Bibliapas niáysh Jehová angelestas ʼruara manáraj Ashpát ʼruaptin. ¿Imaina senticorancu áicap Jehová Ashpát ʼruara? Libru Jobmanta niáysh ancha cusisckas tiarancu. Túcuy ángeles suj familia cuscayascka carancu Jehovát siruis (Job 38:4-7).
ÁNGELES TATA YÁYAP SIERVUSNINTA YANAPACUNCU
4. ¿Imaina yacháysh ángeles persunastas yanapasckancunata?
4 Ángeles túcuy tiempu yanaparancu Jehóvap propositun cumplicunánpaj persunáspaj y Ashpápaj (Proverbios 8:30, 31; 1 Pedro 1:11, 12). Ancha llaquisckas deberancu churacuyta áicap Adán y Eva Tata Yayát mana casucorancu. Y cunan astaan llaquisckas tiancu ckaas yacka túcuy persunas Jehovát mana casucuncu. Pero pillapas arrepenticus Tata Yayaman voliacuptin, paycuna cusicuncu (Lucas 15:10). Ángeles yanapancu picunastas Tata Yayát siruincu. Jehová angelesninta utilisan siervusninta yanapacunánpaj y protegecúypaj (Hebreos 1:7, 14). Ckaasúysh huaquin ejemplus.
5. ¿Imaina ñaupapi ángeles Tata Yáyap siervusninta yanapacorancu?
5 Jehová íshcay angelestas cachara Lot y familianta sorckonancunápaj manáraj Sodoma y Gomorra amchiyascka captincuna (Génesis 19:15, 16). Ancha ashca huatas chaymantá, profeta Daniel posoman chockascka cara maypi leones yarckasckas tiarancu, pero leones mana ni imátap ʼruaporancu, imaraycu «Tata Yaya angelninta cachara leonespa simincunata huishckanánpaj» (Daniel 6:22). Huámaj siglupi, áicap apóstul Pilu carcelpi tiara, Jehová suj angelta cachara sorckonánpaj (Hechos 12:6-11). Ángeles Jishutapas yanaparancu áicap Ashpapi tiara. Por ejemplo, bautisascka captin chaymanta, ángeles yanaparancu (Marcos 1:13). Manáraj Jishu huanchiscka captin, suj ángel «fortalecera» (Lucas 22:43).
6. a) ¿Imaina yacháysh ángeles Tata Yáyap siervusninta yanapacuncu? b) ¿Ima tapunas contéstaj ʼríysh?
6 Cunan punchau, ángeles persunastas mana ʼricuripucuncu. Pero Tata Yaya cachan ángelestas siervusninta yanapanancunápaj. Biblia nin: «Jehóvap angelnin acampas tían túcuy casucojcúnap muyuyninpi y ckeshpichicun» (Salmo 34:7). ¿Ímaj yanapát precisáysh? Imaraycu enemigus atiyníyoj apíysh y mana alli casckanta ʼruaayshta munancu. ¿Picunas cancu? ¿Pichus paycunát ʼruara? ¿Imaina tratancu dañút ʼruaayshta? Cá tapunastas contestáypaj, yachanáysh tían sucedesckanta Adán y Eva ʼruasckas captincuna chaymanta.
ÁNGELES MANA ALLIS
7. Súpay, ¿imát cunancama ʼruara?
7 Capitulopi 3 aprenderáysh suj ángel Tata Yáyap contranpi churacora y tucuycunát gobernayta munara. Biblia huajyan Súpay (Revelación 12:9). Súpay munara sujcunapas Tata Yáyap contranpi churacunancunata. Pay Evát llullapora, y chaymantá yacka túcuy persunastas llullapucushcan cunancama. Pero, huaquin, Abel ina, Enoc y Noé, Jehovát casúcoj carancu (Hebreos 11:4, 5, 7).
8. a) Huaquin ángeles, ¿imaina demonius ʼruacorancu? b) Demonius, ¿ima ʼruarancu mana huañunancunápaj ancha atun para amuptin?
8 Nóep punchausninpi, huaquin ángeles Tata Yáyap contranpi churacorancu y cielót sackerancu, Ashpapi humanos ina causanancunápaj. ¿Ímaj? Biblia niáysh huarmisuan casaracuyta munarancu (Génesis 6:2 léey). Pero, mana alli tiara ángeles chayta ʼruanancunata (Judas 6). Quiquin mana allis ángeles ina, yacka túcuy persunas, chá tiempumanta, ancha mana allis ʼruacorancu. Chayraycu, Jehová mana allis persunasuan puchucayta decidera cháypaj suj ancha atun paraan Ashpát untachera. Pero pay siervusninta casucojcunata ckeshpichicora (Génesis 7:17, 23). Mana allis ángeles cieloman voliacorancu mana huañunancunápaj. Biblia mana allis angelesta demonius huajyacun. Paycuna Supayuan cuscayacuyta ajllarancu Tata Yáyap contranpi, y Súpay paycúnap gobernajnin ʼruacora (Mateo 9:34).
9. a) ¿Imát demoniusta sucedepucora áicap cieloman voliacorancu? b) ¿Imát aprendes seguisúyhs?
9 Áicap cieloman voliacorancu, Jehová demoniusta familianpi cutis mana aceptacora. (2 Pedro 2:4). Demonius na mana atincu apiyta cuerpu aichamanta y tullumanta humanus ina, pero «chincachicushcancu tucuycunata ima ashpapi causancu» (Revelación 12:9; 1 Juan 5:19). Aprendesúysh imaina ʼruancu persunasta engañáypaj y chincachicúypaj (2 Corintios 2:11 léey).
IMAINA DEMONIUS PERSUNASTAS ENGAÑANCU
10. Demonius, ¿imaina persunasta engañancu?
10 Demonius persunasta ashca layasmanta engañancu. Huaquin persunas demoniusuan tratút apincu, paycunalla ʼruancu o suj persúnap yanapanuan, suj brujuan o suj curanderoan. Cá practicasta espiritismu huajyancu. Biblia niáysh caruyacunayshta máyckanp cachun imasti espiritismuan ckaanan tiasckanta (Gálatas 5:19-21). ¿Ímaj? Quiquin suj casador trampát churan uyuasta trampianánpaj, demonius persunasta trampiáypaj y controláypaj espiritismút utilisancu (Ckáay Astaan yacháypaj 26, paginapi 221).
11. a) Curanderismo y brujería, ¿imát can? b) Chá imastismanta, ¿imajchus caruyacunáysh tían?
11 Suj laya espiritismu curanderismo y brujería can, Demoniuspa atiynin can ampíypaj túcuy laya onckoycunas, maleficius ʼruáypaj, amarres ʼruáypaj. Cháypaj curanderos y brujus ashca layas yuyusta y gualichus utilisancu. Persunastas mañancu apanancunata ropa, fotos, chujchas, o huaquin imastis. Ashca persunas creencu cá imastis alli cancu, pero mana alli cancu. Ancha peligroso can. Curanderos yuyusta espiritismupi utilisancu. Manáraj remediusta ckopucus santusnincunata velas laurachincu y resapuncu paycúnap ñauckencunapi remediút churas. Biblia nin Jehová chejnin chá imastista y picunasta curanderismo practicancu (Deuteronomio 18:10-12).
12. a) ¿Imajchus mana alli can huañusckasuan ʼrimayta? b) ¿Imajchus Tata Yáyap siervusnin mana seguíysh huaquin costumbres veloriusmanta?
12 Demonius suj laya espiritismu utilisancu persunastas llullapucúypaj. Paycuna creenayshta munancu huañusckasuan ʼrimayta atíysh y ciertu casckanta huañusckas suj lugarpi causasckas tiasckancunata. Por ejemplu, áicap suj yanasu o suj familiar huañun, pillapas suj espiritistaman ʼriyta atin, crees ima huañusckasuan ʼrimayta atin. Por ejemplu, tían espiritistas ima nincu huañusckasuan ʼrimayta atincu y quiquin ʼrimancu imaina huañuscka ʼrímaj cara. Pensayta atin huañusckasuan ʼrimashcasckanta, pero demoniusuan ʼrimashcan (1 Samuel 28:3-19). Áicap pillapas huañun ashca persunas creencu causayníyoj tiasckanta suj lugarpi. Por ejemplo, veloriuspi ckaacun imaina túcuy laya velasta laurachincu, yacu y tantát churapuncu, churacuncu ropas yanas ckaachis de luto tiasckancuta, túcuy tuta resapuncu, alabansas cantapuncu, suj uyua huanchincu micunancunápaj, astaanpas tiancu novenas y cabo de año. Áicap Jehóvap Testigusnin mana participancu chá costumbrespi, familiaresnincu o vecinusnincuna criticacuyta atincuman, insultacuyta, o paycunaan nima tratu apiyta munancuman. Testigus yachancu huañusckas mana suj lugarpi causasckas tiasckancunata. Huañusckasuan mana ʼrimayta atíysh y paycuna mana dañút ʼruaayshta atincu (Salmo 115:17). Ancha ashca cuidau ápiy. Ni aicapas munaychu huañusckasuan o demoniusuan ʼrimayta, caruyácuy costumbresmanta ima Biblíap contranpi tiancu (Deuteronomio 18:10, 11 léey; Isaías 8:19).
13. ¿Imát ʼruarancu ashca persunas ima demoniusta mánchaj carancu?
13 Demonius manalla persunastas llullapucuncu, manapé sustuchicuncu. Cunan punchau, Súpay y demoniusnin yachancu «utula tiempu» cutipucusckanta mana alli imastista ʼruanancunápaj, manáraj Tata Yaya amchiyachicuptin. Chayraycu ancha piñacus tiancu (Revelación 12:12, 17). Ancha ashca persunas ñaupapi demoniusta mánchaj carancu, cunan, chaymanta na libracorancu. ¿Imát ʼruarancu libracunancunápaj?
IMAINA DEMONIUSMANTA ARCACÚYSH Y CKESHPICÚYSH
14. Cristianus huámaj siglumanta ina, ¿imaina demoniusmanta ckeshpicuyta atíysh?
14 Biblia niáysh imaina demoniuspa contranpi churacuyta atíysh y paycunamanta ckeshpicuyta. Por ejemplo, huaquincuna ciudarpi Efesomanta manáraj verdarta aprendes demoniusuan ʼrimaj carancu. ¿Imaina ckeshperancu? Biblia nin: «Ashcas picunasmanta brujería ʼrúaj carancu, librusnincunát pallarancu y tucuycúnap ñauckenpi ʼrupacherancu» (Hechos 19:19). Paycuna munarancu cristianus cayta, chayraycu librusnincunát brujeriamanta ʼrupacherancu. Cunan punchaupas chayna ʼruanancu tían túcuy picunas Jehovát siruipuyta munancu, máyckanp cachun imastis ima espiritismuan ckaanan tían, sorckonancu tían y ʼrupachinancu tían. Chá cayta atin, librus, revistas, horóscopos, películas, música, juegos y carteles ima brujeriaan ckaanan tían. Cancupas amuletos ima persunas apincu Supaymanta protegecunancunápaj (1 Corintios 10:21).
15. ¿Imát astaan ʼruanáysh tían Supaypa y demoniusninpa contranpi churacunáyshypaj?
15 Huaquin huatas chaymanta Efesios librusnincuta brujeriamanta ʼrupachiptincuna, apostúl Pablu nipucora esforsacunancuna tiara y peliayta «demoniuspa contranpi» (Efesios 6:12). Paycuna, túcuy librusnincunát, ʼrupachisa carancu aun chayna demonius dañút ʼruapucuyta munarancu. Chayraycu, ¿ima astaan ʼruanancuna tiara? Pablu nipucora utilisanancunata «atun escudo femanta» arcacúypaj Supaymanta y demoniusninmanta (Efesios 6:16). Suj soldadu suj escudu utilísaj cara arcacunánpaj, chayna, nockáysh feycuta utilisanáysh tían arcacunáyshpaj. Jehovapi confiaspá, pay protégeaj ʼríysh y capaces caj ʼríysh Supaypa y demoniusninpa contranpi peliayta (Mateo 17:20).
16. ¿Imát ʼruanáysh tían feycu Jehovapi astaan sinchi ʼruacunánpaj?
16 ¿Imát ʼruayta atíysh feycu Jehovapi astaan sinchi ʼruacunánpaj? Túcuy punchaus Bibliát leenáysh tían y aprendeyta paypi confiayta protegeanáyshpaj. Confiansa Jehovapi apispá, Súpay y demoniusnin mana atenckancu dañút ʼruaayshta (1 Juan 5:5).
17. ¿Imát astaan ʼruanáysh tían demoniusmanta protegecúypaj?
17 Cristianus Efesomanta, ¿imát astaan ʼruanancuna tiara? Paycuna cáusaj carancu suj ciudarpi unta espiritismumanta. Chayraycu Pablu nipucora «túcuy ocaciunpi» oranancuna tiara (Efesios 6:18). Túcuy tiempu Jehová protegecunanta precisarancu. ¿Y nockáysh? Nockayshpas causáysh suj mundupi unta espiritismumanta. Chayraycu nockayshpas Jehovát protegeanayshta mañanáysh tían y oraptíysh sutinmata ʼrimapunáysh tían (Proverbios 18:10 léey). Jehovát oraciunpi mañas seguíysh Supaymanta ckeshpichianáyshpaj, dejuro Jehová oraciunniyshta contéstaj ʼrin (Salmo 145:19; Mateo 6:13).
18, 19. a) ¿Imajchus mana manchacunáysh tían Supayta y demoniusninta? b) ¿Ima tapuna ámoj capitulopi contestascka caj ʼrin?
18 Causayniyshpi sackeptíysh túcuy imastis ima ckaanan tían espiritismuan y ʼrupachíysh y Jehovapi confiáysh pay protegéaj ʼríysh, Supaypa y demoniuspa contranpi peliayta atisúysh. Paycunát mana manchacunáysh tían (Santiago 4:7, 8 léey). Jehová astaan atiyníyoj can y mana demonius. Pay Nóep punchausninpi castigacora y astaan ñauckeman amchiyachiconcka (Judas 6). Yúyay, mana sapallas pelias tiáysh. Jehová angelesninta utilisashcan protegeanáyshpaj (2 Reyes 6:15-17). Seguros tiayta atíysh, Jehóvap yanapanuan ganayta atíysh Supaypa y demoniuspa contranpi peliaspá (1 Pedro 5:6, 7; 2 Pedro 2:9).
19 Súpay y demoniusninta túcuy persunastas ashcát usuchishcancu ¿Ímaj Tata Yaya Supayta y demoniusta manáraj amchiyachicun? Cá tapuna ámoj capitulopi contestascka caj ʼrin.


text:
3 CAPÍTULO
Diosmi tukuy imatapas kamaran
MAKINCHISQA ancha sumaq ruwasqan kashan. ¿Imakunatan makiyki ruwayta atin? ¿Yachankichu?... Qhaway makiykita, dedoykikunata pujllachiy. Kunanqa jap’iy ima rikusqaykitapas. Rikusqayki jina, makiykiqa imaymanatan ruwayta atin ¿riki? ¿Pin makinchista ruwaran?...
Arí, Jesuspa papanmi. Paymi ruwaran siminchista, senqanchista, ñawinchistapas. ¿Kusikunkichu ñawinchista Dios ruwasqanmanta?... Ñawinchis kasqanraykun rikunchis t’ikakunata, q’omer campokunata, sumaq azul cielotapas. Jinaspapas kay dibujopi rikusqanchis jina, rikunchismi urpichakunaq mijusqantapas. Tukuy chaykunata rikuy atisqanchisqa admirakunapaqmi ¿riki?...
¿Runakunachu chaykunata ruwaran? Manan ¿riki? Runakunaqa ruwankumanmi wasikunata, ichaqa manan qorakunatapas t’ikakunatapas wiñachiyta atinkumanchu, manan kausashaq urpichakunatapas ruwayta atinkumanchu. ¿Yacharankichu chayta?...
Diosmi tukuytapas kamaran. Paymi janaq pachata, kay pachata, runakunatapas ruwaran. Jesuspunin kay pachaman jamuspa willaran qharitapas warmitapas Dios kamasqanta (Mateo 19:4-6).
¿Imaynapin Jesús chayta yacharan? ¿Rikuranchu Diospa kamasqanta?... Arí, rikuranmi. Diospa ñaupaq kamasqan angelmi karan, chaymi rikuran imaynatan Adantapas Evatapas kamaran chayta.
Diosmi nisqa: “Runata ruwasunchis”, nispa (Génesis 1:26). ¿Piwanmi Dios chaypi rimasharan?... Arí, wawanwanmi rimasharan. Paymi kay allpaman jamuspa Jesús sutiyoq kapuran.
Arí, Jesusqa manaraq kay allpaman jamushaspan janaq pachapi papanwan tiyaran, rikurantaqmi tukuy kamasqantapas. Jesusqa papanwan llank’ashaspan imaymanata yacharan. Chaymi payqa ancha allin yachachiq karan. ¡May allinpunin kanqa payta uyariyqa!
Manaraq Jesusta kamashaspa, ¿llakisqachu Dios kasharan sapallan kasqanmanta?... Manan. Chhaynaqa, ¿imaraykutaq angelkunata, runakunata, animalkunatapas kamaran?... Munakuq kasqanraykun. Payqa munaranmi jujkunapas kusisqa kausanankuta. Chaymi Diosta agradecekunanchis kausay qowasqanchismanta.
Diosqa tukuy kamasqanpin rikuchin munakuwasqanchista. Intipi piensasun, intiqa sumaqtan k’anchawanchis q’oñiwanchis ima. Sichus inti mana kanmanchu chayqa, llapallanchismi chiripi wañupusunman. ¿Kusikunkichu Diosninchis intita kamasqanmanta?...
Diosmi paratapas qowanchis. Mayninqa pujllananchisraykun mana munanchischu paramunanta. Ichaqa parawanmi t’ikakuna wiñan. Chayrayku, ¿pitan “gracias” ninanchis paramuqtin? Arí, Diostan... ¿Frutakunata sumaq verdurakunata mijuspari?... Arí, Diostan “gracias” ninanchis, intiwan parawan chay mijuykunata wiñachisqanmanta.
Sichus pipas tapusunkiman: “¿Pin kamaran runakunata animalkunatapas?”, nispa chayri, ¿ima nispan kutichiwaq?... Ninaykin: “Arí, Diosmi runatapas animaltapas kamaran”, nispa. Ichaqa manapaschá creesunkichu. Nisunkipaschá: “Noqanchisqa animalkunamantan runaman tukuranchis”, nispa. Bibliaqa manan chaytachu yachachin. Aswanmi willan llapa kausaqkuna Diospa kamasqan kasqanchista (Génesis 1:26-31).
¿Ima niwaqmi Diospi mana creeq runakunata?... Juj wasita qhawachispan tapuwaq: “¿Pin chay wasita ruwaran?”, nispa. Wasikunaqa manan kikillanmantachu rijurin, llapanchismi yachanchis runakuna ruwasqanta (Hebreos 3:4).
Juj huertaman apaspan tapullawaqtaq: “¿Pin kay t’ikakunata ruwaran?”, nispa. Imaynan wasikunapas mana kikillanmantachu rijurin, chhaynatan t’ikakunapas mana kikillanmantachu rijurin. T’ikakunataqa Diosmi ruwaran.
Urpichakunaq takisqanta uyariychis, jinaspa tapuy: “¿Pin chay urpikunata ruwaran? ¿Pin takiyta yachachiran?”, nispa. Tukuy imata kamaq Diosmi ruwaran. Paymi llapanchismanpas kausayta qowanchis.
Wakin runakunaqa Diostaraqmi rikuyta munanku paypi creenankupaq. Chaymi nisunkikuman: “Rikusqallaypin noqaqa creeni, Diospi creenaypaqqa ñaupaqtan payta rikunay”, nispa.
Diostaqa manan pipas rikuyta atinmanchu. Biblian nin: ‘Diostaqa manan pi runapas rikunmanchu’, nispa. Chaymi Diosqa mana munanchu cuadrokunata nitaq ima imagenkunatapas ruwakunanchista. Chaykunata wasinchispi jap’isunman chayqa Diostan phiñachisunman (Éxodo 20:4, 5; 33:20; Juan 1:18).
Manataq Diosta rikunchischu chayqa, ¿imaynapin yachanchis Diospa kasqanta? A ver, kaypi piensasun: ¿Rikushankichu wayrata?... Manan ¿riki? Manan pipas rikunchischu. Ichaqa rikunchismi sach’akunata imayna kuyuchisqanta. Chaypin yachanchis wayraq kasqanta.
Chhaynallataqmi Dioswanpas. Manaña payta rikunchischu chaypas, rikushanchismi t’ikakunata, urpichakunata, tukuy imaymana kamasqantapas. Chaykunata rikuspan yachanchis Dios kasqanta.
Yaqapaschá pipas tapusunki: “¿Pin ruwaran intitapas allpatapas?”, nispa. Chayta kutichinaykipaq Bibliata leesun, ninmi: ‘Qallariypin Diosqa janaq pachata kay pachatawan kamaran’, nispa (Génesis 1:1). Arí, Diosmi tukuy rikusqanchista kamaran. ¿Creenkichu chaypi nisqanta?...
Kausayniyoq kasqanchisraykun uyarinchis urpichakunaq takisqanta, rikunchis munay t’ikakunata, tukuy kamasqantapas. Anchatan kusikunchis sumaq mijuykunata mijuspapas. May kusisqan kashanchis kausasqanchismanta ¿riki?
Chaykunamantan Diosta “gracias” ninanchis. Ichaqa, ¿imatan ruwana agradecido kasqanchista rikuchinapaq?... Diostan uyarinanchis, kasukunanchistaqmi kamachiwasqanchista. Chayta ruwaspan rikuchisun pay munakusqanchista.
¿Imakunatan ruwananchis agradecido kasqanchista rikuchinapaq? Chaypaq leesun Salmo 139:14; Juan 4:23, 24; 1 Juan 5:21; Apocalipsis 4:11.


text:
72 yachachiy: Dios Ezequiasta yanapan
¿YACHANKICHU imaraykuchus kay runa Jehovamanta mañakuchkan? ¿Imaraykutaq chay cartasta altarpa ñawpaqinman churachkan? Kay runaqa Ezequías. Payqa Israelpa iskaynin ayllusmanta rey. May llakiypi kachkan. ¿Imaraykutaq?
Jehová Diosninchik Israelmanta 10 ayllu saqrayasqankurayku, asirios paykunata urmachinankuta saqirqa. Kunantaq asiriosqa iskaynin ayllutañataq urmachiyta munachkanku.
Asiriamanta reynin Ezequiasman cartasta kachamurqa. Ezequías kay cartasta Diospa ñawpaqinpi churarqa. Chay cartaspi asiriosqa Jehovamanta asikuchkarqanku, Ezequiastataq rendikunanta nichkarqanku. Chayrayku Ezequías Jehovamanta mañakun: ‘Jehová Diosniy, Asiriap reyninmanta salvawayku. Jinamanta tukuy llaqtas qam sapallayki Dios kasqaykita yachanqanku’, nispa. ¿Chayta Jehová uyarirqachu?
Ezequiasqa allin rey karqa. Mana 10 ayllumanta reykunajinachu, nitaq tatan Ajazjinachu. Ezequiasqa tukuy imapi Diosta kasukun. Chayrayku, mañakuyta tukusqantawan, Jehová profeta Isaiasniqta kayta willachirqa: ‘Asiriap reyninqa, mana Jerusalenman yaykumunqachu. Nitaq mayqin soldadosninpis qayllamunqachu. Mana juk flechallatapis Jerusalenman flechamunqankuchu’, nispa.
Dibujota qhawariy. ¿Pikunataq kay wañusqa soldadosri? Kaykunaqa asirios kanku. Jehová juk angelta kachamurqa, paytaq juk tutallapi 185.000 asiriosta wañuchirqa. Chayraku, Asiriamanta reyqa ripun.
Jinamanta iskay ayllumanta reinoqa salvakun, llaqtataq juk tiempota allinta tiyakun. Ezequías wañupuptinqa churin Manasés reyjina qhipakun. Manasesqa, churin Amón ima saqra karqanku. Chayrayku, runapis manchayta saqrayarqa. Kamachisnin rey Amonta wañuchiptinku, wawan Josías iskay ayllusmanta, reyjina qhipakurqa.
2 Reyes 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Tapuykuna
- ¿Pitaq dibujomanta runari, imaraykutaq may llakisqa kachkan?
- ¿Ima cartastataq Ezequías Diospa ñawpaqinpi churarqa, imatataq Diosmanta mañakurqa?
- ¿Imayna reytaq Ezequiasri, imatataq Jehová Isaiasniqta willarqa?
- Dibujopi rikunkijina, ¿imatataq Jehovap angelnin asiriosta ruwarqa?
- Israelmanta 2 ayllus allinta kawsaspapis, ¿imatataq Ezequías wañusqanmanta ruwarqanku?
Wak tapuykuna
- 2 Reyes 18:1-36 ñawiriy.
¿Imaynatá Asiriamanta kamachin Rabsaces israelitasta llawchhiychiyta munarqa? (2 Rey. 18:19, 21; Ex. 5:2; Sal. 64:3.)
¿Imaynatá kunanpis Jehovamanta sut’inchaqkuna Ezequiasjina ruwanku pipis paykunawan churanakuptin? (2 Rey. 18:36; Sal. 39:1; Pro. 26:4; 2 Tim. 2:24.)
- 2 Reyes 19:1-37 ñawiriy.
Llakiykunapi kachkaspa, ¿imatá kunan Jehovap llaqtan Ezequiasjina ruwan? (2 Rey. 19:1, 2; Pro. 3:5, 6; Heb. 10:24, 25; Sant. 5:14, 15.)
¿Ima kimsaniqmanta rey Senaquerib atipachikurqa, piwantaq kunan chay ninakun? (2 Rey. 19:32, 35, 37; Apo. 20:2, 3.)
- 2 Reyes 21:1-6, 16 ñawiriy.
¿Imaraykutaq Manasés astawan saqra kamachiq Jerusalenpi kasqanta nisunman? (2 Cró. 33:4-6, 9.)


text:
Willakuq qillqaqa achkanpi ruwasqam
Willakuq qillqaqa ima qillqamantapas aswan chiqichisqam, enteron pachapim sapa killa chiqichinku 42 millon qillqakunata. Chaymantañataqmi astawan chiqichinku ¡Rikchariy! qillqata, ruwankum 41 millon qillqakunata. Kay iskaynin qillqakunatam ruwanku Jehova Diospa testigonkuna hinaspapas 236 nacionkunapiwan llaqtakunapim kachkan.
¿Ima nichwantaq wakin qillqakunamanta? The Association of Magazine Media sutiyuq qillqam Estados Unidos nacionpi aswan achka rantikusqa, kaytam ruwanku 50 watanmanta hanayman runakunapaq 22,4 millon qillqakunata (American Association of Retired Persons). Alemania nacionpiñataqmi ruwanku ADAC Mortorwelt sutiyuq qillqata, chiqichinkum 14 millon qillqakunata. China nacionpiñataqmi ruwanku Gushi Hui sutiyuq qillqata, chiqichinkum 5,4 millon qillqakunata.
Japón nacionpim kachkan aswan achka periodico rantikusqanku, sutinmi Yomiuri Shimbun. Ruwankum 10 millon masnin qillqakunata.
Jehova Diospa testigonkunataqmi aswan achka rimaykunaman qillqakunata tikranku. Willakuq qillqatam tikranku 190 rimaykunaman hinaspa ¡Rikchariy! qillqatañataq 80 rimaykunaman. Reader’s Digest sutiyuq qillqatañataqmi tikranku 21 rimaykunaman, ichaqa sapa nacionpaq hinam ruwanku.
Willakuq hinaspa ¡Rikchariy! qillqakunataqa ruwanku sunqumanta runakunapa qusqanku qullqillawanmi. Manam rantikunapaq willakuykunataqa churankuchu nitaq chay qillqataqa rantikunkuchu.
Willakuq qillqaqa 1879 watamantam mana tipispa lluqsimurqa, yanapakunmi bibliata hinaspa Diospa munaychakuyninta astawan entiendenapaq. ¡Rikchariy! qillqañataqmi tukuy imamanta riman Diospi iñiyninchikta astawan kallpanchanapaq. Chaynataq Diospa palabran imaynata yanapawananchikmantapas.


text:
Kichwa
Kay 2017 watapi Agato ayllu llaktaka 56 watakunatami paktachikun pawkar raymi tantanakuyta pushashpa, chay kay...
Kay 25 mushuk pukuy puncha Peguche Pawkar 2017 tukuyllata kayachinakun ADN Festival de Música taki...
Opinión Pública Ecuador ukupa ‘Exit Poll’ hawa ecuadormanta llaktayukkuna shinami shitashka.
500 000 ecuadormanta llaktayukkunami EEUU. Llaktapi kawsankuna. Nueva Yorkpi 35 000 llaktayukkuna padrón pankakunapi tantachishka...
Mana ima llakikunawan Acuerdo Nacional por el Cambiomanta akllarikuk Paco Moncayo Conocotopi Colegio San Vicente...
Willachikkunapa chapakkunapa chawpipi llaktapushak Rafael Correa kunan tutamanta quitopi Unidad Educativa San Francisco yachay wasipi...
Kay 2017 watapi chimborazo markapi chikan kitikunami Pawkar Raymi rikuchikuna tyanka. Imashinata kichwa ayllullaktakunapi sisay...
Kay 2017 watapi Bienal Intercontinental de Arte Indígenapa galería viajera Imababura markapi Otavalo kitipi purikunka...
Kallaripika Carnaval 2017 kushikuy hawa Riobambamanta GAD Concurso de Coplas mishaykunaman tukuy ayllullaktakunata kayachikun. Pikuna...
Kichwa ayllullaktakunaka sisay pachapi kankuna, shina kashkamanta Monserrath runakuna Pawkar Raymi kushikuyman kayachinakun.
Chikan rikuchikunami...
Páginas
- « primera
- ‹ anterior
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- …
- siguiente ›
- última »


text:
KINSA KAJ RAKʼIY
Chʼampaykunata allinchana
“Qankunapura tukuy sonqo munanakuychej, imaraykuchus munakoyqa ashkha juchata pʼampan.” (1 Pedro 4:8)
Qhariwarmi kausaypeqa chʼampaykuna rikhurenqapuni, mana kikinta yuyasqankurayku, waj jina uywasqa kasqankurayku ima. Chaywanpis wakin kuteqa mana suyasqallanku ima chʼampaypis rikhurinman.
Chayrayku Biblia niwanchej ima chʼampaytapis usqhayllata allinchanata (Mateo 5:23, 24). Bibliaj yuyaychaykunasninman jina ruwajtiykichejqa may allin risonqachej.
1 CHʼAMPAYNIYKICHEJMANTA PARLARIYCHEJ
BIBLIA NIN: “Uj tiempoqa tiyan [...] parlanapaj”, nispa (Eclesiastés 3:1, 7). Chayrayku chʼampayniykichejmanta parlanapaj tiempochakuychej, mana llullakuspataj parlaychej imatachus munasqaykichejmanta, yuyasqaykichejmanta ima (Efesios 4:25). Phiñasqa kanki chayqa, ama maqanakuta maskʼaychu. Kʼachamanta parlasqaykichejqa mana maqanakunaykichejpaj yanapasonqachej (Proverbios 15:4; 26:20).
Mana kikinta yuyaspapis kʼachamanta, munakuywan, jatunpaj qhawanakuspataj parlariychej (Colosenses 4:6). Usqhayllata chʼampayniykichejta allinchaychej, amataj phiñasqallapuni qhepakuychejchu (Efesios 4:26).
KAYTA RUWAWAJ:
Chʼampayniykichejta allinchanaykichejpaj tiempochakuychej
Qosayki chayri warmiyki parlashajtenqa ama pantachiychu. Chaymanta qan parlallanki
2 UYARIYTAJ, ENTIENDEYTAJ
BIBLIA NIN: “Tukuy sonqo munanakuychej, ujkuna ujkunata aswan allimpaj qhawaspa”, nispa (Romanos 12:10). Amigos jina, “sumaj sonqo[wan]”, “llampʼu sonqo[wantaj]” uyarinakuychej, entiendenakuychej ima (1 Pedro 3:8; Santiago 1:19, 20). Qosayki chayri warmiyki qanwan parlariyta munajtenqa, ruwanasniykita saqespa sumajta uyariy, manachayrí ima ratochus parlarinaykichejta tapuriy. Qosaykita chayri warmiykita amigoykita jina qhaway, amataj enemigoykita jinaqa. Jinamanta mana usqhayllata phiñanakunkichejchu (Eclesiastés 7:9).
KAYTA RUWAWAJ:
Mana allin rijchʼasojtinpis imatachus qosayki chayri warmiyki nisusqanta uyarillay
Imatachus niyta munashasusqanta parlayninpi, imayna uyawanchus nisusqanpipis reparay
3 KALLPACHAKULLAYCHEJPUNI
BIBLIA NIN: “Tukuy sonqo trabajasqamantaqa ashkhata ganakunchej; parlallanchej imatapis chayri, wajchayaylla jamun”, nispa (Proverbios 14:23). Ama nillaychejchu chʼampayniykichejta allinchanaykichejtaqa manachayqa, nisqaykichejman jina ruwaychej. Ajinata ruwanaykichejpaj, ichá mayta kallpachakunaykichej tiyan, chaywanpis allin risonqachej (Proverbios 10:4). Khuska llankʼaspaqa ashkha bendicionesta japʼinkichej (Eclesiastés 4:9).
KAYTA RUWAWAJ:
Sapa ujniykichej yuyaychakuychej imaynasmantachus chay chʼampayta allinchanaykichejta
Sapa kuti qhawaychej imaynachus risusqaykichejta


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
-
Animalkunata wañuchispa ofrecesqanku yanqapaq kasqanmanta (1-4)
-
Cristo huk kutillata wiñaypaq wañukusqanmanta (5-18)
-
Kawsakuyman pusaq musuq ñanmanta (19-25)
-
Yachachkaspa kikinchikmanta huchaman mana urmaykunamanta (26-31)
-
Aguantanapaq iñiyniyuq hinaspa confiakuq kanamanta (32-39)
10 Moisespa leyninqa hamuq allin kaqkunapa llantuynin hinallam, manam allin kaqkunachu, chaymantapas Moisespa leyninqa manam Diosman asuykuqkunataqa allintaqa chuyanchanchu animalkunata wañuchispa watan-watan qusqankuwanqa.
2 Runakunapa huchanta chay wañuchisqanku animalkuna chuyanchaptinqa manañachiki animalkunataqa sapa kutiqa wañuchinañachu kanman Diosman qunapaqqa, Diosta serviqkunapas concienciankupichiki manaña huchayuq kanmanku.
3 Ichaqa chay animalkuna wañuchisqankuqa huchayuq kasqankuta watan-watan yuyarinankupaqmi.
4 Torokunapa hinaspa chivatokunapa yawarninqa manam atinmanchu hucha chinkachiytaqa.
5 Chaymi Cristo kay pachaman hamuspan Diosta nirqa: “‘Wañuchisqa animalkunataqa manam munarqankichu nitaq ofrendakunatapas, aswanqa cuerpoytam alistarqanki.
6 Manataqmi kañasqa animalkunatapas chaskirqankichu nitaq hucharayku ofrendakunatapas’, nispa.
7 Hinaspam nirqani: ‘Dioslláy, wankusqa qillqapi ñuqamanta qillqasqa kasqanman hinam ñuqaqa hamurqani qampa munaynikita ruwanaypaq’”, nispa.
8 Puntatam nirqani: “Manam munarqankichu nitaq chaskirqankichu wañuchisqa animalkunata, ofrendakunata, kañasqa animalkunata nitaq hucharayku ofrendakunatapas”, nispa. Chaykunata ruwanapaqmi Moisespa leynin kamachirqa.
9 Chaynata niruspaymi nirqani: “Hamurqaniqa munasqaykita ruwanaypaqmi”, nispa. Paymi ñawpaq kaqta hurqun qipa kaqta churananpaq.
10 Diospa chayna “munayninman” hinam ñuqanchikqa chuyanchasqa karqanchik, chaynaqa karqanchik Jesucristo cuerponta huk kutillata wiñaypaq qusqanwanmi.
11 Chaymantapas llapallan sacerdotekunam sapa punchaw ruwayninkuta ruwaspanku Diosta serviqku, hinaspapas animalkunata wañuchispam Diosman sapa kuti quqku. Chay ruwasqankuqa manam huchata pasaypaq chinkachiytaqa atirqachu.
12 Jesusmi ichaqa hucharayku ofrecekuspan wiñaypaqña huk kutillata wañukurqa, hinaspam Diospa alliqninpi tiyaykurqa.
13 Chaymantapacham suyachkan chakinpa sarupakunanta hina enemigonkunata Dios churaykunankama.
14 Chaynatam huk kutillata vidanta qusqanwan Cristoqa wiñaypaq chuyancharun sapaqchasqa kaqkunata.
15 Chuya espiritupas willawanchikmi kaynata nispan:
16 “Jehova Diosmi nin: ‘Chay punchawkuna qipatam paykunawan acuerdota ruwasaq. Kamachikuyniykunatam sunqunkupi churasaq, qillqasaqtaqmi yuyayninkupipas’”, nispa.
17 Nintaqmi: “Huchankutapas manañam yuyarisaqchu nitaqmi mana allin ruwasqankutapas”, nispa.
18 Huchakuna pampachasqaña kaptinqa manañam hucharayku ofrendakunaqa kanñachu.
19 Wawqi-panillaykuna, Jesuspa yawarninwanmi mana manchakuspa chay chuyay-chuyay cuartomanqa yaykunchik.
20 Payqa rakta telata kichaykuspa pasachkaq hinam kawsakuyman pusawaqninchik musuq ñanta kichaykapuwanchik, chay telaqa cuerponmi.
21 Kapuwachkanchiktaqmi Diospa wasinpi ancha riqsisqa sacerdotepas.
22 Hinaptinqa Diosmanyá asuykusun tukuy sunqunchikwan hinaspa iñisqanchikmanta imaniraqllatapas mana iskayrayaspa. Mana allin conciencianchikqa yawarwan challasqa kaspanmi chuyanchasqaña kachkan allin sunquyuqña kananchikpaq, cuerponchikpas chuya yakuwanmi mayllasqaña kachkan.
23 Chaynaqa ama manchakuspayá imam suyasqanchikmanta hinalla willakusun. Prometewaqninchikqa nisqanman hinam ruwanqapuni.
24 Chaynaqa sunqumanta kuyanakuspayá llapallanchik kallpanchanakusun kuyakuq hinaspa allin ruwaq kananchikpaq,
25 wakinkunapa costumbrasqanman hinaqa amayá huñunakuyman riytaqa saqisunchu, aswanqa Diospa punchawnin chaylla chayamunanta yachaspayá llapallanchik astawan kallpanchanakusunchik.
26 Chiqap kaq yachachikuyta imam kaqta yachachkaspaña kikinchikmantapuni huchaman qukuruptinchikqa manañam huchanchikmanta ima ofrendapas kanñachu,
27 aswanqa manchakuywan juicio suyayllañam. Diospa llumpa-llumpay piñakuyninmi chinkachinqa paypa contranpi kaqkunataqa.
28 Moisespa leyninta pipas mana kasukuq runaqa mana llakipayasqam wañun, iskay utaq kimsa testigokuna willakuptin.
29 Hinaptinqa, ¡mayna castigasqaraqchá kanqa, pipas Diospa churinta sarutyaq hinaspa chuyanchaqnin acuerdo ruwana yawarta mana valorniyuqta qawaq runaqa, chaynataq ancha kuyawaqninchik Diospa espirituntapas mana respetaqqa!
30 Ñuqanchikqa riqsinchikmi, “ñuqam vengakusaq, ñuqataqmi mana allin ruwasqanmanta pagapusaq” niq Diostaqa. Qillqasqataqmi kachkan: “Jehova Diosmi llaqtanta juzganqa”, niqpas.
31 Hinaptinqa, ¡mayna manchakuypaqmi kawsaq Diospa makinman wichiykuyqa!
32 Amayá qunqaychikchu chiqap yachachikuyta chaskisqaykichik punchawkunataqa. Qamkunaqa llumpay ñakariykunapi tarikuchkaspapas allintam sayarqankichik.
33 Wakin kutipiqa llapallan runakunapa qayllanpim kamisqa hinaspa ñakarichisqa karqankichik, wakinpiñataqmi ñakariqkunapa ñakariqmasin karqankichik.
34 Qamkunaqa presochasqa kaqkunamantam llakipayarikurqankichik, chaymantapas imaykichikta qichusuptikichikpas kusikuywanmi aguantarqankichik. Chaynaqa karqankichik qamkunapaq aswan allin hinaspa wiñaypaq kaqkuna kapususqaykichikta yachasqaykichikraykum.
35 Chaynaqa, hinallayá mana manchakuspa rimaychik, chaynapim achka bendicionkunata chaskinkichik.
36 Qamkunaqa hinallam ñakariykunata aguantanaykichik, chaynapi Diospa munasqanta ruwaruspaykichik paypa prometesqankunata chaskinaykichikpaq.
37 “Manapas unaymantam” “hamuqqa chayaramunqa, payqa manam unamunqachu”.
38 “Allin ruwaq runaqa iñiyninraykum kawsanqa” “qipaman kutiptinmi ichaqa mana kusikusaqchu”.
39 Ñuqanchikqa manam chinkachisqa kanankupaq qipaman kutiqkunachu kanchik, aswanqa salvasqa kananchikpaq iñiyniyuqkunam.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Hebreos 10
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
Bibliata leenapaq | MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
¿Munawaqchu %% rimaypi kay yachachikuy leeyta?
5 Kunanqa iñisqanchikraykum Diospaqqa mana huchayuqña kanchik, chayraykuyá señorninchik Jesucristontakama Dioswan hawkayaypi hinalla kasunchik.
2 Jesucristowantaqmi iñiyniyuq kasqanchikrayku Diospa ancha kuyakuyninta hayparunchik, hinaspam kunanqa Diospa kuyasqanña kachkanchik, hinaptinqa kusikusunyá Dios hatunchawananchikta suyasqanchikwan.
3 Manam chayllachu, aswanqa ancha ñakariykunapi kaspapas kusikusunyá, yachasqanchikman hinapas anchata ñakarispanchikmi aguantayta yachanchik,
4 aguantaspañataqmi Diospa chaskisqan kanchik, Diospa chaskisqan kaspañataqmi chaskinanchik kaqta mana iskayrayaspa suyanchik,
5 chayna suyasqanchikqa manam yanqapaqchu. Diosqariki quwasqanchik chuya espirituntam servichikun kuyawasqanchikta qawachiwananchikpaq.
6 Arí, huchasaparaq kachkaptinchikmi akllasqa kaq tiempopi Cristoqa huchasapa runakunarayku wañurqa.
7 Sasatamá pipas mana faltayuq runapa rantinpi wañuytaqa munanman, ichapas sumaq sunqu runapa rantinpiqa pipas wañuyta munanman.
8 Diosmi ichaqa kuyakuyninta qawachiwanchik huchasaparaq kachkaptinchik ñuqanchikpa rantinchikpi Cristopa wañukusqanwan.
9 Hinaptinqa, Cristopa yawarninwan Diospaq mana huchayuqña kasqanchikraykuqa astawanraqchá paynintakama Diospa piñakuyninmanta salvasqa kasunchik.
10 Enemigon kachkaspanchikraqmi Dioswan allinyanakurunchik churinpa wañukusqanwan, ñataq allinyasqaña kachkanchik hinaspaqa astawanraqchá churinpa vidanrayku salvasqa kasunchik.
11 Chaymantapas Diospim kusikuchkanchik señorninchik Jesucristontakama, paynintakamam kunanqa Dioswan allinyanakurunchik.
12 Chullalla runapa huchanwanmi lliw runakuna huchayuq rikurirurqa, huchawantaqmi wañuypas rikurirurqa. Chaynapim wañuyqa lliw runakunaman mirarurqa lliw huchallikurusqankurayku.
13 Manaraq Moisespa leynin kachkaptinmi huchaqa runakunapi karqaña, ichaqa manam hucha ruwasqanmantaqa pipas acusasqachu kanman ley mana kaptinqa.
14 Chaywanpas wañuyqa Adanmanta Moiseskamam munaychakurqa, Adanpa huchallikusqanman hina mana huchallikuqkunapipas, Adanqa rikchakunmi suyasqanchik hamuq runaman.
15 Diospa qusqanmanta runakunapa chaskisqankuqa manam chaynallachu huchamanta chaskisqankuwanqa. Achkallaña runakunam wañunku chullalla runapa huchanwan, ichaqa achkallaña runakunam anchata yanapachikunku Diospa ancha kuyakuyninwan hinaspa mana imallapaq qusqanwan chaynataq Jesucristopa ancha kuyakuyninwanpas.
16 Chaymantapas chullalla runapa huchallikusqanmanta chaskisqanchikqa, manataqmi chaynallachu mana imallapaq chaskisqanchikwanqa. Chullalla runapa huchanraykum llapa runakuna huchayuqña rikurirurqaku, ichaqa achkallaña hucharayku Diospa mana imallapaq qusqanwanmi achka runakuna mana huchayuqña rikurirunku.
17 Sichu huk runapa huchallanwan wañuy munaychakurqa chay huchallikuq runantakama, hinaptinqa astawanraqchiki Diospa ancha kuyakuyninta chaskiq runakunaqa kawsaspanku huk runantakamalla utaq Jesucristontakamalla kamachinqaku, paykunaqa kanku mana imallapaq Diospaq mana huchayuqña kaqkunam.
18 Chaynaqa, imaynam huk runapa chullalla huchallikusqanwan tukuy rikchaq runakuna huchayuqña rikurirurqaku, chaynallataqmi chulla runallapa allin ruwasqanwan tukuy rikchaq runakuna mana huchayuqña rikurirunku chaynapi kawsanankupaq.
19 Imaynam chullalla runapa mana kasukusqanwan achkallaña runakuna huchayuq rikurirurqaku, chaynallataqmi chulla runallapa kasukusqanwan achkallaña runakuna mana huchayuqña rikurinqaku.
20 Moisespa leyninqa rikurirqa hucha astawan qawachisqa kananpaqmi. Hucha astawan qawachisqa kasqanpim Diosqa ancha kuyakuyninta runakunaman astawan qawachin.
21 ¿Imapaq? Huchapa chaynataq wañuypa munaychakusqanman hina Diospa ancha kuyakuyninpas munaychakunanpaqmi, chaynapi runakuna mana huchayuqña Diospaq kanankupaq, chayqa runakuna wiñay kawsayta señorninchik Jesucristontakama chaskinankupaqmi.
Apachiy
Apachiy
MUSUQ PACHAPI KAWSAQKUNAPAQ DIOSPA PALABRAN
Romanos 5
Quechua (Ayacucho)
Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
¿Imatam niwaq hamuq tiempomanta?
¿Yaqachu . . .
. . . hina kaqlla kanqa?
. . . astawan yanqachakunqa?
. . . allinyanqa?
¿IMATAM BIBLIA NIN?
“Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, lutokuypas, waqaypas nitaq nanaypas. Ñawpaq kaqkunaqa pasarunñam.” (Apocalipsis 21:3, 4, Chuya Qellqa.)
¿IMAPIM KAY NISQANQA YANAPASUNKIMAN?
Kanqam allin hinaspa kusikunapaq llamkay (Isaias 65:21-23).
Manam kanqañachu onqoywan ñakariyqa (Isaias 25:8; 33:24).
Kusisqam wiñaypaq kawsakusun amistadninchikkunawan hinaspa familianchikwan (Salmo 37:11, 29).
¿ISKAYRAYANACHU BIBLIAPA NISQANMANTA?
Manam, qawasun imanasqa:
Diosqa atiyniyoqmi promesankuna cumplinanpaqqa. Bibliapiqa Jehova Dioslla ‘Tukuy atiyniyoq’ kasqanmantam willakun (Apocalipsis 15:3). Chaymi nichwan kay Pachata allichananpaq promesankuna cumpliy atisqanmanta. Bibliapa nisqanman hinaqa ‘Diospaqqa tukuy imapas atinallanmi’ (Mateo 19:26).
Diosqa munanmi promesankuna cumpliytaqa. Jehova Diosqa munachkanmi wañusqa runakuna kawsarichiytaqa (Job 14:14, 15).
Bibliaqa nintaqmi onqoqkunata Diospa Churin Jesus hampisqanmanta. ¿Imanasqam hampirqa? Allinyanankuta munaspanmi (Marcos 1:40, 41). Jesusqa Taytan hinam ñakariqkunata yanapayta munarqa (Juan 14:9).
Jehova Dioswan Jesusqa hamuq tiempopi kusisqa kawsananchiktam munanku. ¡Manamá chaymantaqa iskayrayachwanchu! (Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9.)
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imaynatam Diosqa kay Pachata allichanqa?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan MATEO 6:9, 10 hinaspa DANIEL 2:44.
Yachachikuykuna
DIOSMANTA ALLIN NOTICIAKUNA
¿Imatam Dios munan Allpa pachapaq?
Bibliam willawanchik imanasqam Allpa pachata Dios unanchasqanmanta, haykapi ñakariykuna tukunanmanta, hamuq tiempopi imayna kananmanta hinaspa chaypi lliw kawsaqkunamantapas.
DIOSMANTA ALLIN NOTICIAKUNA
¿Imataq Diospa munaychakusqanqa?
¿Pitaq Diospa Gobiernonpi reyqa hinaspa imatam chay reyqa ruwanqa?


text:
BIBLIAPI QORI JINA YACHACHIKUYKUNA | ISAÍAS 17-23
Millay autoridadqa cargontan pierdepunqa
Sebnaqa yaqapaschá rey Ezequiaspa mayordomon karan. Payqa reyman qatiq autoridadniyoqmi karan, jujkunaqa imaymanata ruwanantan munaranku.
22:15, 16
Sebnaqa manan piensaranchu llaqtaq imachus necesitasqanpi.
Pay kikillanpin piensaran, jatunchasqa kaypiwan.
22:20-22
Jehová Diosmi Sebnaq cargonta Eliaquim-man qopuran.
Eliaquimqa ‘rey Davidpa wasin kichana llavetan’ chaskiran, chaymi representaran autoridad chaskisqanta.
Kaypi piensay: ¿Imaynatan Sebná autoridadninta utilizanman karan jujkunata yanapananpaq?


text:
6 CAPÍTULO
¿Iman pasawanchis wañuqtinchis?
1-3. a) ¿Imatan runakuna tapukunku wañuqkunamanta? b) ¿Ima nispan askha religionkuna ninku?
DIOSMI prometewanchis jamuq tiempopi ‘manaña wañuy kananta’ (Apocalipsis 21:4). 5 capitulopin yacharanchis Jesuspa sacrificakusqanrayku wiñay kausayniyoq kay atisqanchista. Chaywanpas runakunaqa wañushallanchismi (Eclesiastés 9:5). Chaymi tapukunchis: “¿Iman pasawanchis wañuqtinchis?”, nispa.
2 Munakusqanchis runa wañuqtinqa yachaytan munanchis paywan imachus pasasqanta. Yaqapaschá tapukunchis: “¿Maypin kashan? ¿Rikumuwashanchu? ¿Sufrishanchu? ¿Yanapawanmanchu? ¿Jayk’aqllapas paywan tupasaqchu?”, nispa.
3 Askha religionkunan chay tapuykunaman khaynata kutichinku: “Allin runakunaqa janaq pachatan ripunku, millay runakunataq infiernopi ñak’arishanku”, nispa. Wakintaq ninku: “Wañuqtinchisqa almanchismi lloqsipun jinaspa wañupuq familianchiskunawan juñukun”, nispa. Jujkunataq ninku: “Wañuspaqa imayna runachus kasqanchisman jinan juzgasqa kanchis, jinaspataq jujmanta juj cuerpopi nacemunchis, juj runapi otaq juj animalpi”, nispa.
4. ¿Imatan religionkuna yachachinku wañupuqkunamanta?
4 Yaqa llapa religionkunan wañupuqkunamanta khaynata yachachinku: “Juj runa wañupuqtinqa almanqa kausashallanmi”, nispa. ¿Cheqaqchu chay nisqanku?
¿IMAN PASAWANCHIS WAÑUPUQTINCHIS?
5, 6. ¿Iman pasawanchis wañupuqtinchis?
5 Diosqa yachanmi wañuqtinchis imachus pasawasqanchista. Paymi nin: “Pipas wañuqtinqa kausayninmi chaypi tukupun, manañan imanpas kausanñachu”, nispa. Wañuspaqa manañan rikunchischu, uyarinchischu, piensanchischu, nitaq imatapas sientenchischu. Noqanchis ukhupiqa manan mana wañuq almaqa kanchu. *
6 Biblian nin: ‘Wañupuqkunaqa manañan imatapas yachankuchu. Munakuyninkupas cheqnikuyninkupas tukukapunmi, manañan llank’ankuñachu, nitaq imatapas piensankuñachu’, nispa (leey Eclesiastés 9:5, 6, 10). Salmos 146:4 textopin willan wañupuq runaq “yuyaykusqankuna” chinkapusqanta.
¿IMA NIRANMI JESÚS WAÑUYMANTA?
7. ¿Imawanmi Jesús wañuyta tupanachiran?
7 Lázaro wañupuqtinmi Jesús niran: ‘Amigonchis Lazaroqa puñurapunmi; payta rijch’arichiqmi risaq’, nispa. Jinan discipulokunaqa piensaranku Lázaro samashananpaq, chaymi Jesusqa niran: “Lazaroqa wañupunmi”, nispa (Juan 11:11-14). Jesusqa wañuytan misk’i puñuywan tupanachisharan. Payqa manan niranchu: “Lazaroqa janaq pachapin kashan, infiernopin ñak’arishan, nitaq juj runapin otaq juj animalpin jujmanta nacemun”, nispaqa. Paypa nisqanman jinaqa manan Lazaroqa janaq pachapichu, infiernopichu, juj runapichu, nitaq juj animalpichu kasharan. Aswanmi Lazaroqa misk’i puñuypi jina kasharan. Juj textokunapas wañuytaqa puñuywanmi tupanachin. Chaymi Esteban wañupuqtin Biblia nin: “Puñupuran”, nispa (Hechos 7:60 qhaway willakuyta). Jairoq ususinta kausarichispapas Jesusqa wañuytan puñuywan tupanachiran, chaymi niran: “Puñushallanmi”, nispa (Lucas 8:52, 53).
8. Diosninchisqa manan wañunanchispaqchu kamawaranchis, ¿imaynapin chayta yachanchis?
8 ¿Wañunankupaqchu Dios Adantapas Evatapas kamaran? Manan. Wiñaypaq mana onqospa kausanankupaqmi kamaran. Chaymantapas Diosqa wiñay kausaytan sonqonchispi churaran (Eclesiastés 3:11). Manan mayqen tayta-mamapas munanchu wawan machuyapuspa wañunantaqa, Diosninchispas manan chaytaqa munanchu. Chhaynaqa, ¿imaraykun wañunchis?
¿IMARAYKUN WAÑUNCHIS?
9. ¿Imaraykun Adanwan Evawan Diosta kasukunanku karan?
9 Jehová Diosmi Adanta niran: “Atinkin huertapi llapa sach’a ruru mijuyta, allin kaqta mana allin kaqta reqsichiq sach’a rurutan ichaqa ama mijunkichu, chayta mijunki chayqa, wañunkipunin”, nispa (Génesis 2:9, 16, 17). Chayta kasukuyqa manan sasachu karan. Chaymantapas Diosqa derechonpi kasharan imachus allin imataqchus mana allin kaqta ninanpaq. Diosta kasukuspaqa respetasqankuta agradecido kasqankutawanmi rikuchinkuman karan.
10, 11. a) ¿Imaynatan Satanás Adanta Evatapas juchallichiran? b) ¿Imaraykun manapuni allinchu karan Diosta mana kasukusqanku?
10 Adanwan Evawanmi Diosta mana kasukurankuchu. Satanasmi Evata niran: “¡Ajá! ¿Dioschu nirasunkichis: ‘Aman mijunkichischu huertapi llapa sach’a ruruta’, nispa?”, nispa. Warmitaq kutichiran: “Huertapi sach’akunaq ruruntaqa atiykun mijuyta, huerta chaupipi kaq sach’a rurullatan manaqa, Diosmi niwaranku: ‘Aman chaytaqa mijunkichischu, amallataq llamiykunkichispaschu, mana chayqa wañunkichismi”’, nispa (Génesis 3:1-3).
11 Jinan Satanasqa niran: “Manapunin wañunkichischu. Diosqa yachanmi chayta mijuqtiykichis jina ñawiykichis kicharikunanta, jinaspa Dios jina allin kaqta mana allin kaqta reqsiq kanaykichista”, nispa (Génesis 3:4-6). Satanasmi Evata creechiyta munaran payllamanta allin kaqta mana allin kaqtapas decidiyta atisqanta. Jinaspapas llullakusharanmi “Diosta mana kasukuspaqa manan wañunkichu” nisqanwan. Jinan Evaqa mijuran Adanmanpas qoran, jinaspa paypas mijuran. Paykunaqa yacharankun mana mijunankuchu kasqanta. Manataqmi chayta kasukuyqa sasachu karan. Mana kasukusqankuwanmi munakuq Papankuta mana respetasharankuchu. ¡Chay ruwasqankuqa manapunin allinchu karan!
12. ¿Imaynan Dios sientekuran Adanwan Evawan mana kasukusqankumanta?
12 ¿Imaynan sientekuwaq wawayki qan contra jatariqtin? Maytan sonqoyki nananman ¿riki? ¡Maytachá Jehová Diospa sonqonpas nanaran Adanwan Evawan mana kasukusqankumanta! Jehová Diosqa papankun karan, paykunan ichaqa mana respetarankuchu.
13. Ñut’u allpamanmi tukupunki nisqanwan, ¿imatan Dios nisharan?
13 Adanwan Evawanqa mana kasukusqankuraykun manaña atirankuchu wiñaypaq kausayta. Jehová Diosmi Adanta niran: “Ñut’u allpan kanki, ñut’u allpamantaqmi tukupunki”, nispa (leey Génesis 3:19). Chaywanqa nisharan manapas jayk’aqpas kamasqachu kanman karan jinaman tukupunanmantan (Génesis 2:7). Wañupuspaqa manañan maypipas kausaranñachu.
14. ¿Imaraykun wañunchis?
14 Diosta kasukuspaqa Adanpas Evapas kausashankumanraqmi karan, ichaqa juchallikusqankuraykun wañupuranku. Juchaqa millay onqoy jinan, chaytan ñaupa tayta-mamanchis herenciata jina saqewaranchis. Chaymi juchayoq nacenchis jinaspa wañupunchis (Romanos 5:12). Jehová Diosqa manan munaranchu runakuna wañunantaqa. Chaymi Bibliapi wañuyta “enemigo” nispa nikun (1 Corintios 15:26).
CHEQAQTA YACHAYQA LIBRAWANCHISMI
15. ¿Ima yachachikuykunamantan librakunchis wañuymanta cheqaqta yachaspa?
15 Askha religionkunapin yachachinku: “Wañuqpa almanqa kausashanraqmi chayraykun yanapananchis”, nispa. Chaymi askha runakuna religionpi umalliqkunaman qolqeta paganku “wañuqpa almanpaq misata ruwapuway” nispanku. Bibliaq nisqanman jinan ichaqa wañuqkuna manaña sufrinkuchu, manan paykunawanqa rimasunmanchu, manan yanapawasunmanchu nitaq yanapasunmanchu, manataqmi dañota ruwawasunmanchu, chaymi mana manchakunanchischu. Cheqaqta yachasqanchismi librawanchis chay yachachikuykunamanta.
16. ¿Ima llulla yachachikuytan religionkuna yachachinku?
16 “Wañuqkunaqa kausashankuraqmi” nispa creenanchistan Satanasqa munan, chaypaqmi pantasqa religionkunata utilizan. Ejemplopaq, wakin religionkunan ninku: “Wañuqtinchisqa almanchisqa kausashanraqmi”, nispa. ¿Chaytachu religionniyki yachachin icha Bibliaq nisqantachu? Satanasqa chay yachachikuykunawanmi Diosmanta karunchayta munawanchis.
17. ¿Imaraykun infiernomanta yachachikuy Diosta millaypaq qhawarichin?
17 Askha religionkunan Diosta millaypaq qhawarichinku. Ejemplopaq, wakin religionkunan yachachinku: “Millay runakunaqa wiñaypaqmi raurashaq infiernopi ñak’arinqaku”, nispa. Diosqa manan jayk’aqpas chhaynataqa ñak’arichiwasunmanchu (leey 1 Juan 4:8). ¿Ima niwaqmi wawanpa makinta ninawan ruphachispa castigaq taytamanta? Millay runapaqmi qhawariwaq ¿riki? Manataqmi amigonpas kawaqchu. Diosmantapas chhaynata piensananchistan Satanasqa munan.
18. ¿Imaraykun wañuqkunata mana manchakunanchischu?
18 Wakin religionkunan yachachinku: “Wañuqkunaqa atiyniyoq espiritumanmi tukupunku. Chaymi respetananchis manchakunanchispas. Atiyniyoq amigokunan kankuman otaq manchakunapaq enemigokuna”, nispa. Chayta creespan askha runakuna wañuqkunata manchakunku adoranku ima. Ichaqa wañuqkunaqa manañan imatapas sientenkuñachu, chaymi mana manchakunanchischu. Jehová Diosllatan adorananchis cheqaq Dios kasqanrayku (Apocalipsis 4:11).
19. ¿Imaynapin wañuymanta cheqaqta yachay yanapawanchis?
19 Wañuymanta cheqaqta yachayqa librawanchismi pantasqa religionkunaq yachachikuyninmanta. Chaymantapas yanapawanchismi Diospa promesankunapi astawan confianapaq.
20. ¿Ima tapuymantan qatimuq capitulopi yachasun?
20 Ñaupa tiempopi Job sutiyoq runan tapuran: “Runari, ¿wañuspa kausarinmanchu?”, nispa (Job 14:14, NM). Chay tapuyman Bibliaq kutichisqanqa anchatan kusichiwanchis. Qatimuq capitulopin chay tapuymanta astawan yachasun.
^ párr. 5 Wakin runakunan ninku: “Wañuqtinchisqa almanchisqa kausashanraqmi”, nispa. Astawan yachanaykipaq qhaway 17, 18 willakuykunata.


text:
37 KAQ YACHACHIKUY
Jehova Diostawan Jesucristota agradecekusun
¿KUSIKUNKICHU pipas imachatapas qusuptiki?... ¿Kuyakuywanchu payta hinaspa imapas qususqaykita yuyariwaq? Icha, ¿qunqaruwaqchu?...
Jehova Diospas kuyawasqanchikraykum churinta kachamurqa ñuqanchikrayku wañunanpaq. Ichaqa, ¿imanasqataq Jesusqa ñuqanchikrayku wañunan karqa?... Chaymantayá kunan allinta yachaykusunchik.
23 kaq yachachikuypi yachamusqanchikman hinam Adanqa Jehova Diosta mana kasukuspan huchallikururqa. Chaymi ñuqanchikpas Adan taytayuq kasqanchikrayku huchasapa runakuna kanchik. ¿Pitaq chayna kasqanchikta allichanman karqa?... Qallariypi Adan hina mana pantaspa kawsakuq runam. ¿Pitaq chayna runaqa karqa?... Jesusmi.
Chaymi Jehova Diosqa payta kay pachaman kachamurqa Adanpa rantinpi taytanchik kananpaq. Chayraykum biblia nin: ‘Punta kaq Adanmi kawsaq runaña rikurirurqa. Qipa kaq Adanñataqmi kawsay qukuq mana rikuna cuerpoña rikurirurqa’, nispa. ¿Pitaq punta kaq Adanqa karqa?... Ñutu allpamanta Diospa ruwasqan runam. ¿Qipa kaq Adanqa?... Jesusmi. Chayna kasqanmantam bibliapipas nin: “Punta kaq [Adan] runaqa kay pachamantam karqa, ñutu allpamanta ruwasqa. Qipa kaq [Jesus] runañataqmi hanaq pachamanta”, nispa (1 Corintios 15:45, 47; Genesis 2:7).
Jesusqa kay pachapim Diospa atiyninwan Mariapa wiksanpi rikurirurqa, chaymi naceruspanqa mana huchayuq runa karqa (Lucas 1:30-35). Nacesqan punchawmi Diospa angelninpas michiqkunaman rikuriykuspan nirqa: ‘Kunanmi nacerun salvasuqnikichik’, nispa (Lucas 2:11). Ichaqa, ¿kamas naceruspallanchu Jesusqa salvaqninchik rikurirurqa?... Manam, Adan hina kananpaqmi wiñananraq karqa, chaynapi ‘qipa kaq Adan’ kananpaq.
Chaymantapas hamuq punchawkunapi bibliapa nisqanman hina ‘wiña-wiñaypaq tayta’ kananpaq (Isaias 9:6, 7). Arí, mana huchayuq kasqanraykum Jesustaqa Adanpa rantinpi taytanchik kananpaq akllakuchwan. Ichaqa manam pantananchikchu Jehova Dios taytanchikwanqa.
Jesusmanta astawan yachaspaqa musyakusunmi salvasqa kananchikpaq hamusqanta. Ichaqa, ¿imamantataq salvasqa kananchik?... Wañuymantawan huchamantam. Chaypaqmi Jehova Diosqa churin Jesusta kay pachaman kachamurqa huchanchikrayku wañunanpaq (Mateo 20:28; Romanos 5:8; 6:23).
Jehova Diospa hinaspa churin Jesuspa kuyawasqanchikrayku chay ruwasqankutaqa manam qunqachwanchu ¿aw?... Chaymi imata ruwaspa yuyarinamanta kunan yachasunchik.
Jesusqa Jerusalenpim wasipa altosninpi qatiqninkunawan kuska tutaykuchkaqtaña mikuchkarqaku. Chaypiqa mikuchkarqaku ninapi kankasqa aychata hinaspa mana qunchuyuq tantatam, karqataqmi vinopas. ¿Imanasqataq chayta mikuchkarqaku?...
Chaytaqa mikuchkarqaku ñawpa watakunapi Jehova Dios Israel llaqtanta Egipto nacionmanta imayna librasqanta yuyarinankupaqmi. Chay kutipim Israel llaqtanta Jehova Dios nirqa: ‘Ayllunman hinam sapakama malta carnerota nakaspa yawarninta wasi punkupa iskaynin sarpunman hinaspa punkupa chakaqninman llusinqa’, nispa. Chayta ruwaruspankuñataqmi wasi ukuman yaykuspa chay carnerota mikunanku karqa.
Chaynatapunimá Israel runakunaqa ruwarqaku. Hinaptinmi chay tuta Egipto nacionman Diospa angelnin yaykuspan llapallan piwi churikunata wañuchirqa, yawarwan llusisqa punkuyuqkunatam ichaqa mana wañuchirqachu. Chaymi Egipto nacionta kamachiq Faraon runa mancharisqallaña Israel runakunata nirqa: ‘Kaymantayá pasakuychik’, nispa. Hinaptinmi paykunaqa imankutapas chaylla qipichakuspa hinaspa asnochankupas aysakusqa Egipto nacionmanta ripukurqaku.
Chayna librasqa kasqankuta mana qunqanankupaqmi Jehova Diosqa Israel runakunata nirqa: ‘Watan-watanmi kay mikuytaqa mikunkichik’, nispa. Chaytam riqsirqaku pascua mikuywan, chaywanmi yuyariqku yawarwan llusisqa punkuyuq wasikunapi kaq piwi churinkunata Diospa angelnin mana wañuchisqanta (Exodo 12:1-13, 24-27, 31).
Jehova Diospa chay ruwasqantam Jesuswan qatiqninkunaqa pascua mikuyta mikuspanku yuyarichkarqaku. Mikuyta tukuruptinkuñataqmi puchuq tantata Jesus hapiykuspan taytanta mañakurqa, hinaspam qatiqninkunaman tantata partiykarispan mikunankupaq qurqa. Hinaspanmi nirqa: “Kayqa cuerpoywanmi tupan, cuerpoyqa qamkunaraykum qusqa kanqa”, nispa. Chay ninanpaqqa manañam Judasqa chaypiñachu karqa.
Qatiqllanmanmi vinotapas hapiykuspan taytanta kaqmanta mañakurqa, hinaspam qatiqninkunaman quspan nirqa: “Llapaykichik tomaychik”, nispa. Hinaspapas nirqaraqmi: ‘Kay vinoqa yawarniywanmi tupan, chaywanmi huchaykichikmanta pampachasqa kankichik, hinallayá kayta ruwaychik ñuqata yuyariwanaykichikpaq’, nispa (Mateo 26:26-28; 1 Corintios 11:23-26).
Chay nisqanwanmi Jesusqa qatiqninkunata kamachichkarqa chayta ruwaspa Jesusta watan-watan yuyarinankupaq, ¿musyarqanki?... Chay punchawmantapunim pascua mikuyta mikunankumantaqa chay mikuytaña mikunanku karqa Jesuspa wañukusqanta yuyarinankupaq. Chaytam riqsinchik señorpa cenan utaq Jesuspa wañukusqanta yuyarinapaq punchaw nispa. ¿Imanasqa?... Chay punchawpi Jehova Diospa hinaspa Jesuspa kuyawasqanchikta yuyarisqanchikrayku.
Tantam yuyarichiwanchik Jesuspa chuya cuerponta, paypa wañukusqanwanmi wiñay kawsayta haypachwan. ¿Vinoqa?... Vinoñataqmi yuyarichiwanchik Jesuspa yawarninta, chay yawarninqa pascua mikuypaq carneropa yawarninmantapas aswan allinmi karqa. ¿Imanasqa?... Yawarllanwan huchanchikmanta pampachasqa kasqanchikraykum. Manaña huchayuq kaspaqa manañam unquytapas, machu-payayaytapas nitaq wañuytapas riqsisunñachu. Chaykunapim yuyaymanananchik Jesuspa wañukusqanta yuyarispaqa.
Chay punchawqa, ¿llapanchikchu tantata mikunanchik hinaspa vinotapas tomananchik?... Manam. Tanta mikuqkunamantawan vino tomaqkunamantam Jesus nirqa: ‘Qamkunaqa kamachikuyniypim kankichik, hinaspapas kamachina tiyanakunapim tiyankichik’, nispa (Lucas 22:19, 20, 30). Arí, Jesuswan kuska hanaq pachapi kamachiqkunallam tantataqa mikunanku hinaspa vinotapas tomananku.
Ichaqa tanta mana mikuqkunapas hinaspa vino mana tomaqkunapas Jesuspa wañukusqanta yuyarinapaq huñunakuymanqa rinankum. ¿Imanasqa?... Llapa runakunapaq Jesus wañukusqanraykum. Chay huñunakuyman rispaqa hatun kuyakuyninmanta Jehova Diosta hinaspa Jesusta agradecekusqanchiktam qawachisun.
Jesuspa wañukusqan imamantapas aswan allin kasqanmantam rimachkan 1 Corintios 5:7; Efesios 1:7; 1 Timoteo 2:5, 6 hinaspa 1 Pedro 1:18, 19.


text:
¿Kaytachu Dios ñuqanchikpaq munarqa?
¿IMA willaykunatataq telepi, radiopi ima uyarinki? ¿Manachu maqanakuymanta, suwakuymanta, wañuchinakuymanta ima uyarikun? Chantapis llakiykunasniykipi tʼukuriy. Ichapis, amigoyki chayri familiaykimanta pillapis unquykun chayri wañupun, chaytaq llakichichkasunki. Ichapis Jobjina llakiywan jinata ninki: “Ima pʼunchaypis llakiyllaña noqapajqa”, nispa (Job 30:16).
Chayrayku ichapis tapukunki:
¿Kayjinata kawsananchiktachu Dios munarqa?
¿Maypitaq llakiyniyta atipanaypaq yanapata tariymanrí?
¿Maykʼaqllapis maqanakuykuna Jallpʼamanta chinkanmanchu?
Biblialla kay tapuykunaman kutichiwanchik.
BIBLIAQA, ALLIN KAWSAYTA DIOS KAY JALLPʼAMAN APAMUNANTA NIWANCHIK.
“Payqa tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis.” (Apocalipsis 21:4)
“Cojosqa tarukas jina phinkiykachanqanku.” (Isaías 35:6)
“Ciegospis rikuyta atenqanku.” (Isaías 35:5)
“Tukuy pʼampasqa kajkunaqa [...] jatarimonqanku.” (Juan 5:28, 29)
“Mana pipis nenqachu: Onqosqa kani, nispaqa.” (Isaías 33:24)
“Nacionnimpeqa ashkha trigo [chayri mikhuna] ka[nqa].” (Salmo 72:16)
BIBLIAMANTA YACHAKUNAYKIQA ALLINNIYKIPAQ
Tawa, phichqa kaq paginapi imachus rikukusqanqa mana juk cuentollachu, imaraykuchus Diosllataq ajina kananta nirqa, Bibliataq imaynatachus juntʼakunanta willawanchik.
Astawanpis llakiypi kaspa imaynatachus kusisqa kawsakunata yachachillawanchiktaq. Chʼampayniykipi, llakiyniykipi ima tʼukuriy, ichapis qullqimanta, familiaykimanta pillapis unqusqa kasqanmanta chayri wañupusqanmanta phutisqa kachkanki. Bibliaqa, chay tukuy llakiykunata atipanapaq yanapawanchik, chantapis kay tapuykunaman kutichispa sunquchawanchik:
¿Imaptintaq ñakʼarinchik?
¿Imaynatataq llakiyninchikta atipasunman?
¿Imatataq familianchik kusisqa kawsakunanpaq ruwasunman?
¿Maymantaq wañuspa ripunchik?
¿Wañusqa familiaresninchikwan watiqmanta tinkukapusunmanchu?
¿Imaptintaq Diospa nisqan juntʼakunanta suyasunman?
Kay librota ñawirisqaykiqa, Bibliamanta yachakuyta munasqaykita rikuchin, kay librotaq Bibliamanta yachakunaykipaq yanapasunqa. Sapa paginap ura kantunpi tapuykunata tarinki, parrafopi ñawirisqaykimanjina kutichinaykipaq. Achkha runastaq, Jehovamanta sutʼinchaqkuna ajinamanta Bibliamanta yachachisqankuta allinpaq qhawanku, qampis allinpaq qhawanaykita suyayku.Imatapunichus Biblia yachachisqanta yachanaykipaq Dios yanapasunanta munayku.


text:
TORREMANTA QHAWAJ (CONGREGACIONPAJ) Mayo de 2017
Kay revistaqa 2017 watapi, 3 de juliomanta 30 de juliokama estudiakonqa.
Forasterosta yanapana Jehovata kusisqa sirvinankupaj
¿Imaynatá waj suyumanta ayqekamojkunaman Jehovamanta yachachisunman?
¿Imaynatá yanapasunman forasterospa wawasninkuta?
Forastero tata kanki chay, ¿imaynatá wawasniykita yanapawaj Jehovamanta yachakunankupaj? ¿Imaynatá hermanos yanapakunkuman?
LIFE STORY
Mana uyarispapis runasman Bibliamanta yachachini
Walter Markin joqʼara kajtinpis Jehová Diosta sirvispa may kusisqa kashan.
Munakuyninchej chiriyapunanta ama saqenachu
Ñaupa tiempomanta wakin cristianosqa munakuyninku chiriyapunanta saqerqanku. Noqanchejrí, ¿imatá ruwasunman Jehovata munakunallanchejpajpuni?
“¿Kaykunamanta astawanchu munakuwanki?”
Jesusqa Pedrota yachacherqa imatachus kausayninpi ñaupajman churanan kasqanta. ¿Imatá chaymanta yachakusunman?
Gayoqa hermanosta yanaparqa
¿Pitaj Gayo karqa, chantá imajtintaj pay jina ruwana kanman?
Pisi imasllawan kausakuspa kusisqa kanku
¿Imaraykutaj uj qhariwarmi pisi imasllawanña kausakuyta ajllarqa? ¿Imastataj chaypaj ruwarqanku? ¿Imajtin chayta ruwasqankumanta kusisqa kashanku?
WAQAYCHAKUSQANMANTA
“Aswan kusiywan, munakuywantaj predicamorqayku”
Kay 1922 watapi, Bibliamanta Yachaqajkunaj uj jatun tantakuyninkupi, tukuyman nikorqa Jesusmanta, reinonmantawan willamunankuta. Chayta, ¿kasukorqankuchu?