text:
Loading content ...
/ f { I / SANTEE AGENCY, NEBRASKA. TAKU WASTE OKIYA, TAKU SICA KIPAJIN A. L. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XVII. NUMBER I. JANUARY, 18S8. WOKAJUJU KASPAPI SAKPE. ANPETU OYAKAPI. Jan.:.. Yankton,; D. f., Sado"won December l5.~Mjnrwancaakasah. VV('- "" ,{"v- Mr- H"vl ,a,""m ki" '"' pntanhan, Chi [■han hnakapi. He wanna wanivetu makoce etanhan woka ova- Dakota territory en Episcopal tanin alnpi qn woihangye tanka oya Wakpa tanka wan, j-,//,,,,. /•;,. wicaSta wakan wicolian yuha. ■ ,. lie apnsnng hiyu qu otonwe tanka akewanji ainritan. Wieasta woyawa tanka waiiji sam iyeya tapi, -pi oyate tauka wan makoskan tipi codan qa ukihan uupi. Dec. 20. Hemani wan, Pittsburg and Lake Erie K R.,'he en wicasta kansu wiyopeyapi qon wikcemna topa wamanonpi keyapi qa .ivusian wicayapi. C. 21. Havana. ( nba \vi;a en, wa/.ivatanlnin tate wohitiya uye icun- Imii, miniwanca taja tanka wan l'n-ya- bikiya u, -iha iyutapi opawinge topa hclinuynn hiyu. (ia tipi opawingi Jan. li. Tunkansidan Okihe, Mr. Lamar he Makoce V/aawanyake kin, Secretary of the Interior, hee. Tuka wanna iye enakiye qa Tunkansidan iyowinkiya. Helian Mr. Lamar Wayaco Itancau kagapi qa Senate he yusutapi. Kitan seli yusutapi: Republican one etanhanpi owasin se Hiya cya- !'■■ Jan. 10. Russia wicaStayatapi kin ktepi kta e on wieasta tonakeca nali- inana ici izapi dehan yutaninpi. A-! kicita tancan tanka wanjikji en opapi keyapi. cistinna mazaskazi etanhan kagapi, heciyatanhan qUpi. Waditagya skan qa wacinksapa kecinpi heon. Jan. 28. Wiyohiyanpata ekta, miniwanca kahda qaitatokiya nina icamna qa wa ota. Hemani owasin anaptapi. New York makoce en hemani MISS PRESLEY TA ITEOWAPI. Christinas de wanna taku kapi kin wicasta owasin se okahnigapi, heon cajemdate kta sta Dakota iapi ohnayan cajemdate kto sni. Wikoska wan ite owapi iuntoupi on owapi ecee kin heca wan yustan watoksu ohna tatanka qa kukuse awi- qa iwanyaka qa tuwe qu kta awacin, sayapi ecen tasakapi qa tapi. I'M TE I) STATE WOI CI C AGE IESKA OWAPI. Mitakodapi, wasicun wieoha nunkon- tka tuwe kta tanin Sni. Tuwe watoi ika wanji qu esta icu kin hen eceedan yawaSte qa heoen otkeya ehnake qa ake icimana eu etonwe kte sni. Hehan hecen tuwe qu kta awacin yanka liehan wojajapi tawa kin wicinyanna lilliiij huluii \npi ti Louisiana makoce ekta wa iyutapi hanke kin Tobililli -c wa yuhapi sni Jan. II. Boston ekta mazaska $6, kamdeca. Tona ohna yukanpi oun. wayawa tipi wan Santa Fe, New kin : ijicupi, liecen tuwedan te .Mexico, en Ikcewicasta onspewicaki- -ni yapi kin he qupi. Winohinca wanji ,, ..., ,, ,.. ■ i te oon towokiksnve kin hee. Helen I i nusvlvama makoce , - ' • .... ,, ,, i, i Ilnnt .Jackson hee. He ohinni lkce- kta Ik'IIIUIII wan, [tending li. It. be ... . . , ■' i • , i wicasta nma owicakiva tuka qon. Oil wowidake wn-.;yiilia|i kin etanhan • ' ivica litanipi ayustan Jan. VI. Wiyohpeyata makoce kin pi. Wokajuju sanpa dapi neon ayu- owancaya ica: na wohitika fiinca iya- faiuni. ya SagdaSin makoce hetan ban okalikiya Mexico hehanyan iyohi Ilmulianna a- wirahinhpaye nakaes waktapi Sni qa ota nunipi qa tapi. Minnesota, Dakota, qa Nebraska makoce hena c-n opawinge nonpa ikiyedan tapi. Oa Maste Makoce itokalikiya leciya esta wicasta nonpa sni on tapi oyakapi. Wicota tapi kin hena owasin se siceca wayawa uupi qa wikoSka waonsp'kiye kin hena eepi. .I:oi. !•">. Minneapolis. Minn, ekta tipi wakan wanji i-le qa kasnipi kuwapi icuuhan wicaSta napcinwanka sota on kinnniicivapi. Tipi kin huhnaga. Mazaska 870,000 iyawapi. Jan. 17. Washington Territory Woope Kfgn Tipi kin ake woope wan kagapi qa winvan is nakun wowapi iyohpeyapi opapi okihiwicayapi Jan. 22. Holyoke, Mass. en woka-1 ge tipi tanica wowapi oju ha eceedan kaga kin heca he ide qa niazaska j $325,000 awihnuni. Taku cistinna >van kagapi tuka wicolian tanka. Jan. •_'•'!. Yankton. I). T. ekta Insane Asylum. Wicahnaskinvaupi wi- ■ cayuhapi kin. waawanyakapi kin owa- sin lieyata iyewicayapi. Tanyan o- lianvnnpi sni hee sni. tuka hena I! ■- publican obe hetanhanpi. Dehan I democrat obe ecedan  ni dakapi. Switzerland qn Spain ekta wa ota hinlipaya. niauv ekta wakpa kiu acaga; hecece -ni ece tnka. I in-. 31. Milwaukee otonwe kin eu Presbyterian Okodakicive wan Im- iiiiinuel Okodakiciye niyapi kin tipi wakan tawapi ataya liuliimga. Kagapi on roazuskn '$200,000 yusotapi. Candowankiyapi tanka yuhapi qon lie mazaska $13,000 iyawapi tuka. Nina icamna icunhan. heceu kasnipi okihipi sni. January 2. Los .Vngelos, California , kta (renera] Miles akicita tancan yanke. Qa dehau nnpi kin tona mdokehan Sau Carlos etanhan naliman kihdapi qon hena wi- cayacOpi qa apa omaka nonpa, qa apa omaka wikcemna nonpa, qa apa okitahedan hecekcen wicakaskapi kia e General Miles wanna yaotanin. Jan. •"> Tunkansidan dehan Maste Makoce ekta makoce TunkanSidan tawa kin wiyopeyapi kte sni e yaotanin. Jan. 4. Congress ekta Tipi kuya en woope teca cajeyatapi kin opawinge napcinwanka anpetu wanjidan en aipi. llena owasin tanyan yukeanpi unkans tehan ihunipi kte Sui. spepi qa wasicun iyecen; unkihduhapi j wan qin timahen ahiyu, qa timahen kta uncinpi, tuka tawicohanpi qa ta- hiyu kin hecehnana heya "Miss Woahopepi kin dena iye toiepi ohna I Presley de niye oyawa he ; eea taku yanka nakaa.-' unkonspepi uncinpi esta waste;yc,"eyaya ikiyedan 11 inajin. He- unkokahnigapi Sni. Qa waiiciin qa ban heya "Yacin kinhan he ayahde iStuwc kaSta wowapi tanyan okihi eea qa yatipi kin en otkeya yahnake kte." hnayeunkuwapi hewowiSteCawadaka Tka • icinyannu wicada okihi sni se Qa token ecouqoiipi, qa unkis eya un- , najin. Tka ake heya, "He Christmas kitoiepi ohna dena taku kin yanke qa 1 waeieu ee uhda." Hehaii hde kte cehan heceii tuwe unhnayanpi kta Sta mum-: tanyan wowapi iyapeinni qa itonpeya kiciujiupi kta hwo, lit ohinni mitawa- ahdesi. Qa ki kin hehan wancahnana ein ohna yanka. Qa heon de wicolian hunku kipazo qa "wanyaka ye ina wanji wanna omaka nom saupa waku- : Miss Presley de Christinas niaquye wa.  i yokaktinhanhan hdicu qa tiyohomni- qn heon hetokaheya sdonunyapi kta mhi etonwan qa iteowapi qon eyaku ivecece. Qa heon aoptetu yukan qa i kto soeein wicinyanna kin ikopa. Tu- tokesta hena nakun tokata sdonunyapi j ka ic-u sni ee tehanhanh wanyake qa kta nacece. tiunmata iwanka qa ekta ceya wanka. Unkan iteowapi kin en wicoie owapi wan wanyaka qa heon caute kin soso- keea econ kta ape waun Sta okini tuwe- I pi se ceva. He decen owapi "Wieasta dai. en ewacin kte sni. QaiS.econ uwa- tona ihcluka wasake qa waditake cin te cinhan, hehaii tuwe en ewaeia qa hena wioakicalida miye. tona cante tan- omakiye kte se epce qa heon ecamon. j ka qa nape wacantkiyn. Hehan Jupi Oaye, token iyowin- Maka en abtpaze cin hena katan- makiye cin he iyecen ake onspa en kan iyewioayu miye qa Christ nn kte owawa ecee kte. heceii tuwe Iapi Oaye ciqon he en au miye." umakiye cinhan lie tokata Woicieage i)e wicasta witko sa heca qa liwa- wowapi kiu ocowasin yuhe kte. he en taku picadan ka yuhapi kin Dehan tokaheya ospe nonpa en ewa- bona wiyopeya on mini wakan yatkan hnake kte qa wanjigji wowapi wadu- | eoeo. Qa ite owapi cle ake icu kte seca pikapi qa ieska wadupikapi kiu taku j ikopapi. Unkan en wicoie owapi kiu tona mdusna qais eeiStiiyan ewahnaka ; heon wicaSta de mini wakan etanhan Wicolian kin de miye tanyaii owakihi qa heon ecamon bee sni: tka tuwe to- hena wowapi on pniayakidakapi wacin. Ecin Dakota tona citizen henicapi yacinpi kin i'w iyoniwaja nakaas. James Garvie. Jan. 25 St. Paul, Miun. ekta ake caga tipi wan tanka wan kagapi. Hektam kagapi qon owanyag wasteste, tuka de iyotan waSte keyapi. Owan- cayatanhan wanyag ipi. Hem-oii wa- Ik.-ewieasta akicita Sakadan kajuju wicakiyapi. Jan. 2(i. Icamna tanka heehan wikoska wanji Holt County, Nebraska ekta hoha Span, Miss Ettie Shattuck eciyapi, waonspekiya heca. He anpetu noupa peji paha en yanka. Huha tasnka heceu iye hdicu okihi sni. Hecen wanna huha napin kaksapi, hupahu ihukuya. Wanna Nebraska en mazaska kektopawinge topa ikiyedan mnakiyapi. •bin. 27. Icamna tauka kin en waonspekiye wikoska wan siceca akeyamni niwicaye. Miss Minnie Freeman eciyapi. liecen San Francisco, California ekta nalionpi q.1 wihivayodan ihduhomni cpi tiwahe n'wicakiya; unkan otokahe kin he iteowapi tuwe qupi kin lice. Wanna halianna kin he Christmas heca kta, qa he winoliinca ■ kin he en token tanvan tiwahe ekihde- Hur.oi eii Nov. 1'H. hehan John H- pi kta he awacin wuieihdrjujapi. Tka (lowan en un Sni e ihdukSan tipi kin ' winoliinea hihnaku kin ewacin eca amdezapi. Mrs. Gowau mahtipi ekta ake canto kin yazan ecee; qa litayetu wayazankapi wan ekta wawokiya iya- hdi qa iwanke qa iStiman wanka esta ya. Qa hecen cunwintku wan wanive- c-eyeciii he sdenyapisni. Qa ceye wanin akeSakpe e he atkuku wokihe kta ke ein he taku iteowapi akan wauya- (iip"\a iyaya. Tipi kin on tuwedan e kecin heon hececa. Ohini liin noge kin un Sni »cn qa heon en ipi qa tiyopa j-cu taninin hinhde se ececa .qa hecece katotopi tuka tuwedan awicayuptesni; cin icuuhan tankaya wacin yeya wan- heon otonwe waawanyaka wan kicopi ; ka qa hanyetu he iStinbe kta okihi sni qa eu i qa tiyopa kin kahdoke qa tima- i ecen anpa. Hehan wanna iyotankapi qa hen ipi. Unkan wieasta qon bee owanka kin ohna onspa wanke qa hankeya akauiya losagya wanka iyeyapi: qa cunwintku kin is tipi unman eciyatan- hah owinja ohua wanka. Qa pejuhuta na wiyotanhan hehan ihnuhanna hi- wicasta iyukcanpi unkau wicinyanna j huaku kin ite kin saya tin hdicu tka kin iii wanka. Tka he maza oceti ma- mini wakan on ite kin he sa sni : tka ka cahdi aonpi qa hehan ocowasin na- nape sani wa ipahinte yuha qa, sani is takapi qa maka calidi ijinina {gas) kin kaSpapi nonpa sanpa okise hoca yam- waukan iyaye Sni qa timahen un kin ui ahdi qa "iho mitawin, tohini ociciyo heon hececapi iyukcanpi. Qa nakun sni tka wanna detanhan tiwahe niva- ihmuSunkn wan en ta wanke heon wo-: kiye kta yakuwa kin mis eya ociciyo wicake iyukcanpi. Tka wicinyanna kta ce" eya, tawicu nape kin en oki- hnaka. Hehan hetanhan icimanna miniwakan yatke Sni tka litani qa tiwa- Tohan wotapi kta, tka icunhan wapaha ehdaku cpi tankan iyaya hehan tawicu kin heya: iho ake anpetu kin de tuweowan- vakc kta, cpi nina cante sica. Tka wan- kin ni kte sni naceca eyapi. Tunkansidan Okihe Commissioner of Indian Affairs Atkins he ayustan ktatka. Tuka dehau ayustan kte .•ni. Katinyan skan kte. Nakaha askatudan tawicu te. he niwieakiya. Tohan wawicavaqu kte einhan tuwe itkom taku nicu kta he kalinige sni wo. Tka wikoske he I iwanyag econ wo; okini nis eya tuwe I nivava oyakihi kta.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover


c: text/html

text:
Loading content ...
SANTEE, NEBRASKA. TAKU WASTE OKIYA. TAKU 6lCA KIPAJIN. F. B. RIGGS, PUBLISHER. VOLUME XLV NUMBER 8 OCTOBER, 1916 WOKAJUJU KASPAPI ZAPTAN ANPETU OYAKAPI Hekta wi topa he ehan Tunkansidan, President Wilson,United States owancaya tona akicita unpi qa nakun tona akicitapi kta on wiyeya unpi hena owasin wanna ihduwiyeyapi kta econ wicaSi. Hecen State iyohi en iyecen econpi. Mexico en wicasta wan Villa eciyapi kiu he United States wicasta Sicaya wicakuwa ota wicakte qa otakiya United States taku tawa manon skan heon tunkansidan kin taakicita ota Mexico makoce imahen Villa odepi qa yuzapi kta econ wicasi tuka nahan licin iyeyapi Sni ecen Carranza ataya itancan he United States akicita hena iye makoce tawa etanhan kohanna knwicasi qa econpi sni kinhan okini hena wicakizapi qa ihangwi- cayapi kta seca woikope heon akicita dena wica- kicopi qa maka oicago en wanna wi topa wiyeya unpi. Hecen United States akicita 100,000 hena ihduwiyeya oicago en najinpi. Nakaha ake wicasta wan Dr. Frederick H. Milliner eciyapi kin he hemani wicasta toksu hena en tokeli dus inyanka esta hecehnana icunhan en maza codan mas-apapi kin heca on wohdakapi okihipi hecen iyukcan qa he wanna econpi qa okihipi, hecen wanna hemani canku wan Union Pacific eciyapi he wanna unpi kta. De ake taku iyotan waste wan iyeyapi. United States en pangisasa on canhanpi kagapi kin wanna sanpa nina kagapi. Hekta omaka en pangisasa on canhanpi kagapi-kin tkeutapi 500,000,000 henakeca, qa de omaka 1916 en tkeutapi 2,000,000,000 henakeca kagapi. Hecen sanpa nina ota kagapi. Nakaha Sagdasin makoce otonwe eajeyatapi kin he ikiyedan conwanca kiu ide qa otonwe cikcistinua ota can wehna hena ota ataya liu- hnaga qa wicasta 200 sanpa iyeya hena nakun peta on tapi. Conwanca en ide kin he iyotan tehika ecee, tinta en ide kin he isanpa Mr. Charles E. Hughes Republican eciyatanhan ptanyetu kinhan tunkansidan yapi kta kahnigapi kta he dee. Dehan wiyohiyanpata qa wiyohpeyata hena ecen otonwe tankinkinyan hena en wohdag omani qa taku tona President Wilsou hdusna qa tanyan econ sni kecin hena cajeyata qa Republican kin iye taku owasin sanpa tanyan econpi kta hena iwohdag omani. Anpaohotonna wan Lady Englantine eya eajeyatapi he nakaha ta. Anpaohotonna kin de omaka wanji en witka 315 yuha ecee. Witka wanjidan mazaska wikcemna on wiyopeyapi ecee. De anpaohotonna kin ihankeya omaka wanji en witka ota yuha ecee heon maka owancaya okitanin. Charleston, W. Va. Abraham Lincoln makoce tukten tonpi hen ataya maga heca. Tuka dehan opetonpi qa oyate wicaqupi hecen he park, wowanyaka makoce, heca kta. Cankaga tipi ohna Adraham Lincoln tonpi qon he nakun en ehdepi qa wowanyake makoee de ohni awanyakapi kta on mazaska $50,000 hena mnayanpi, Hodgenville, Ky. hetu. Sept. 6. Washington, D. C. en woope yuStanpi kin, hekta omaka en taku ota en tax wokajuju kin kitanna tehika iyawapi. taku wiyopeyapi on tax wokajuju kin qa masapapi tax wokajuju kin. Tuka wanna ake hekta ekta token yawapi hecehnana kta he woope kin yuStanpi. Hehan wicaSta tona mazaska ota yuhapi qa omaka eca mazaska $3,000 sanpa kamnapi hena tax hdajujupi kta qa mazaska hena Government tawa kta heeen woope yuStanpi. Hecen wicasta onsika hena unkowaSt?pi kta qa wicasta wijica hena iye kitanna tkeya waqinpi kta. Sept. 8, anpetu kin de en tukanSidan wakiya tawa kin enakiyapi, de nakaha ihankeya tehan- wakiye kin enakiyapi sni. Waziyata sagdasin makoce ekta dehan ma- zasa, copper heca nina ota otakiya iyeyapi. Mazasa, copper eyapi kin, de dehan taku iyotan maka owancaya nina wowidagyapi kin hee. Wata innimahen un German tawapi he July y, he ehan Baltimore en hi qon he Aug. 1, qon he ehan kinhde qa Aug. 23, he en iye tamaka ekta wakpa wan Weser eciyapi kin he iyulido- ke en kihuuni. Wicasta tona ohna unpi owasin tanyan kipi e heceu oyakapi. China makoce ekta dehan ake taku tehika wanji akipapi. Makoce nina tankaya 7,000 miles ohinskoya mnitan qa wicaSta ota minin tani qa owoju owasin ihangya qa tipi ota ihangya, mini kin owancaya siha iyutapi 3—15 hehanyan Sbe- ya wanka, iyotan wakpa wanHwai River eciya - i pi he ohna tona kuya omdaye en tipi hena owa- I sin ihangwicaye. be nakaha ihankeya China makoce en mnitan iyotan tanka sdonyapi. Hecen dehan ake nina wicaakihan kta naceca. Nakaha London otonwe nn German wata kinyan tawapi akenom hanyetu hehan iwankam iyayapi qa taku napomyapi heca ota otonwe kin ahinhpewicaya qa wicasta 30 wicakiepi qa 110 kiunni wicayapi qa nakun tipi ota ihangyapi. Tuka wata kin ye kin nom bowiealipapi. Unman wicaSta tona en unpi kin owasin wicaktepi qa unman wicasta 22 en unpi hena wayaka wicayuzapi. SKAUN OKODAKICIYE OMNICIYE THE EPISCOPAL CONVOCATION Aug. 25-28 hena en Skaun kin Convocation Omniciye tanka kin Lower Brule, Kul—wicaSa tipi, en econpi. Nina wicota qa taku owasin on oiyokipi, qa en Rev. Luke Walker wanna omaka 45 wicasta wakan uu kin on yuonihanpi. Qa omniciye kin en Mr.Cato Sells,Ikeewicasta awanyake kin, i qa nina tanyau wowicakiyaka keyapi, qa tona en ipi owasin cante waStepi keyapi. TAMAKOCE TAWICU TA September 24, Eeloit. Wis. ekta Mrs. Annie B. Riggs, Tamakoce tawicu, ta. Waniyetu wikcemna saglogan sam wanji.' Ohinni Sisseton oyate na Isanyati oyate winyan le kiksuyapi naceca. Tamakoce yuze itokam, Hazel wood, Minnesota ekta waonspekiya un, okinni 1856- 1861 hehantu. Nakun tokaheya Tamakoce kici un heehan Sisseton,TawacinwaSte ekta unpi. Winyan wan wahbadan. Ohinni Lakota ovate kiksuya un. Cinca wanji Miss Edna B. Riggs, ehpeya iyaya. Eya tona tokaheya Lakota oyate wotanin waste kahipi, owasin se unki tokam iyayapi. ''Mahpiya le yuwitaya, Iyuskinya dowanpi. Mahpiya, Mahpiya Makoce he waSte hinca Ito ekta unyanpi." Oahe, Oct. 7,1616. Walicawastewin, Mrs.T. L. Riggs, le mive. Dr. THEODORE RIGGS Dr. Theodore F. Riggs, Tiolowan eciyapi, Eyanpaha Wakan cinca, pejuta wicaSa na wa- pata wayupika, Pierre, So. Dak. el wicohan tawa kuwa. August 25. wapata skan icunhan caicipa nape kin el, na ohankoya we Sica aya na lila wayazanka. Tka tanyan kuwapi na akisui kte seca, tka Sept. 6, heehan Sicaya tokeca na kul iyaya. Hecel inahni Minneapolis otonwe ekta ayapi, wayazanka tipi wanji, Eitel Hospital ekta ayapi. Ptaya Owoglake icunhan he naunhonpi na owasin lila cante unsicapi. Omniciye tanua ekta oyakapi na wicasa tona Tiolowan on wocekiye eyapi. Wakantanka naunkilionpi na on- Siunlapi hecel woasni qu Sept. 17, hehanyan hospital hel un, hehan Pierre el glieu. Na- hanhcin sutaya akisni Sni na wowasi econ Sni, tuka wanna akisni aya. Hecel owasin unkiyuskinpi. Lakota ota nakun iyuSkinpi kta wala- ke. Mitakuyepi wocekiye on unyeksuyapi pi- laun yakiyapi ye. Wahcawastewin le miye, Oahe, So Dak., Sept. 22, 1916. MRS. L. L. RiGGS. DR. MONTEZUMA AYUPTAPI Dr. Montezuma taku waditagya eye kin hena on yaonihan pica, ecin wiconi tawa kin sdonkiye nakas. HokSiyopa hehan Apache makoce etanhan icupi qa icage qa ecen Chicago otonwe en ihankeya pejutawicaSta wayupika wpnji hee, qa otonwe hen tuwe waSaka qa wayupika ca ni ecee kin he ti qa niiciya okihi. WicaSta tohanyan wasake cin he tanin, qa heon ikcewicaSta kodawicayapi ota ikiciyuskinpi, qa tuwa wan ikcewicastapi kin hehanyan lica wawokihipi Sni ce eyapi kin ito de amdezapi waSte. Dakota awanyakapi kin ikcewicaSta wan iyo- pte kte cinhan yus unpi Sni. Tuka eeqes tohan tuwe wan sanpa ye kta qa waonspe cin cana nina okiyapi qa napeyekiyapi qa okiyapi ecee. Ho eqe wicaSta onge wicastaSiuyan ikeewicasta maka wieakipi kte cin, qa tona mini wakan nahman wiyopeyapi kta cin, hena nina wicakuwapi he econpi tuka heconpi on he, woiyopte kin en kuseya najinpi heca Sni, qa Dr. Montezuma heya okihi Sni. IkcewicaSta maka yuhe, qa akes onge wawokihipi sni, Sta oicihipi kinhan, hena woyuha yuhapi qa taku tona wasicun yuhapi, hena kicupi qa yuska iyayepi kta. Taku yustan kin he taku okihi kin isanpa tanka. Chicago otonwe tanka en ikcewicaSta wan waSicun token taku okihi kin qa yuStau- okihi kin iyecen okihi yapi. Taku Dr. Montezuma econ kiu he ikcewicaSta woonspe kuwa wanji iyecen okihi, tawacin, wowaditake qa wowacintanka yuhe kinhan. Heon ito omsiva ceyayo hotanin, wowapi okage wan "Catholic Register" eyapi etanhan qa "Mitaoyate kin wieayuska po" eya hounye. Dr. Moutezuma taoyate kin tukten wanji kta tka yus unpi hwo. EqeS Chilocco wayawa tipi en tuwe hecen yus unpi Sni, qa-wayawa wanji tohanyan cin kinhan ye kta, wowasake yuha ehantanhanS. Qa tun- kanSina woonspe tawa en koska qa wikoSka opawinge ota wayawapi kin onge tohanyan waonspepi kte keeinpi qeS qa nakun mazaska kin yuhapi qeS hehanyanna inajinpi cana tona waonspekiyapi kin nina icante Sicapi ecee, ito sanpa yapi des ecinpi ecee. Dr. Montezuma taku econ kin on woyatan, tuka taku on hounye kin he hinah hehantu Sni. America makoce kin de Egypt makoce ee sni, qa oyate kin tukteen makaspan kagapi unkan peji cona kahwicakiyapi sni. Tuka eeS taku on makaspan (bricks) kagapi kte cin he iye tawapi qa tona kagapi qa wiyopeyapi okihipi. Ho hecen oyate kin yuSka iyaye wicayapi kinhan hehan tukteen yapi kta hwo. SANTEE WOONSPE WANKANTU EN WOWAPI WAKAN ONSPEWICAKIYAPI KTA November wi kin en Santee woonspe kin en Wowapi Wakan onspewicakiyapi kta. Nakun wotanin waste aya wicohan kin sanpa onspewicakiyapi kta. WicaSta wakanpi qaiS hunkayapi qa wotanin waste ayapi qais tuwe okodakiciye November 1 kin etanhan Nov. 29, hehanyan wakan en sanpa htani kta cin kinhan, hena Rev. Jesse P. Williamson Dakota ^api ohnayan onspewicakiye kta, qa Prof. F. B.Riggs okiye kta. Hehan tona woonspe de en oyapapi kta yacinpi kin wasicun wotanin waSte aya waawan- yaka om yaunpi kin hena owicakiyaka po, hecen hena sanpa tanyan unkokiyakapi kta. Hecen tona de en oyapai kta yacinpi kin waSicun wotanin waSte aya unpi hena owicakiyaka po, qais Rev. Jesse P.Williamson wowapi kicaga po. Tanyan oniciyakapi kta. Wowapi Wakan onspewicakiyapi kte cin de Presbyterian qa Congregational okodakiciye unpi napin etanhanpi kta. TOKATA PTAYA OWOHDAKE KIN I PtayaOwohdakekin zaptankiya kicopi,tuka Mu- | Mayasankinen ohiya. Hecen tokata omaka 1917 en Mayasan hen Ptaya Owohdake kin yuhapi kta.
Object Description
Community newspapers
Indians of North America -- Newspapers
Dakota Indians
Dakota language
Description
Tags
Add tags for front cover
Comments
Post a Comment for front cover

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Liu Shaoqi
Liu Shaoqi (Chinu simipi: 刘少奇, chinu tradicional: 劉少奇, pinyin: Liú Shàoqí, Wade-Giles: Liu Shao-ch'i) sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin ayamarq'a killapi 1898 paqarisqa Ningxiang llaqtapi - 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1969 wañusqa Kaifeng llaqtapi). Chunwa mama llaqtap pulitiku qarqan.
1959 watamanta 1968 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liu Shaoqi.


text: 1Shu punzha Jesús templo huasii tiausha, runaunara yachachica, evangelio ali shimiras rimaca. Sacerdote apuuna, yachaira yachachijcunandi, rucuunandi paihuajma shamunauca. 2Paita rimanauca: “Rimahuai, ¿Ima mandashcahua cai rashcaunara raungui? ¿Pi mandajpira casna raungui?” 3Jesús cutipasha paigunara nica: “Ñucas shinallara shu tapunara charini cangunara tapungaj. Cutipahuaichi. 4Juan bautisashca, ¿ahua pachamandachu aca, runaunamandachu aca?” 5Shinajpi, paigunapura rimananauca: “Ñucanchi, ‘Ahua pachamandami,’ nijpi, pai ninga: ‘¿Imarasha paita mana quiricanguichi?’ 6Ñucanchi, ‘Runaunamandami,’ nijpi, tucui runauna ñucanchira rumihua shitanaunga. Paiguna sirtumi iyanaun ‘Juan shu Diosmanda rimajmi,’ nisha.” 7Cutipasha ninauca: “Mana yachanchichu maimanda ashcaras.” 8Shinajpi Jesús paigunara nica: “Ñucas cangunara mana rimashachu pi mandashcahua ñuca casnaunara rani.” 9Jesús runaunara cai yachachina cuintanara cuintangaj callarica: “Shu runa uvillas chagrara tarpuca, tarabajcunara pagara mañasha mañachica, casna rasha unaiyangaj rica. 10Pallana huras pactarijpi, shu sirvij runara cachaca, tarabajcuna uvillas aparishca muyuunara paita cunauchu nisha. Tarabajcuna paita macasha, maquillahua, imas illajta paita cachanauca. 11Duiñu cuti shu sirvijta cachaca; paita shinallara macasha, camisha, maquillahua cachanauca, 12Ña quinsa cuti cachasha, duiñu shu sirvijta cachaca. Paitas chugrichisha, canzhama shitanauca. 13Shinajpi chagrayuj duiñu nica: ‘¿Imara rashairi? Ñuca quiquin llaquishca churira cachasha, paita ricusha caźunaunga chari. ’ 14Tarabajcuna paita ricusha paigunapura rimananauca: ‘Caimi cai chagrara duiñuyana churi. Acuichi, paita huañuchishunchi, allpa ñucanchij tucungaj. ’ 15Churira chagramanda shitasha, paita huañuchinauca. ¿Imara rangairi chagrayuj duiñu paigunara? 16Shamungami, tarabajcunara huañuchisha tucuchingami, chagrara shujcunama cungami.” Fariseoguna caita uyasha ninauca: “¡Dios ama lugarda cuchu ñucanchira shina tucungaj!” 17Jesús paigunara ricusha, nica: “¿Imara nin cai quillcashca: ‘Huasira shayachijcuna mana munashca rumi istandi siqui tucushcami?’ 18Tucui runa cai rumii urmaj paquirishca anga, astaun maican runa ahuais cai rumi urmamujpi, pulvurishca tucungami.” 19Sacerdote apuuna yachaira yachachijcunandi Jesusta apinara munanauca chi ratullaira, Jesús cai rimashca shimiuna paigunamanda rimashca ajta intindinauca; astaun runaunara manzhanauca. 20Jesusta urmachingaj camanauca, ricujcunara cachanauca, ‘Ali runami ani’ yanga rimasha nijcunara, ima pandashca shimiras apingaj, paita atun apu maquii intrigangaj. 21Paita tapunauca: “Yachachij,” nisha, “yachanchi imasna can sirtu shimira rimaj angui, yachachij angui; tucui runara chi tupullara rasha parijulla ricungui, maspas Diospa ñambira sirtu pacha yachachingui. 22¿Paganachu manzhu pagana impuistu cullquira Cesarma?” 23Jesús paiguna sabiru iyaira ricsisha, paigunara nica: “¿Imarasha tintahuanguichi?” 24Cullquira ricuchihuaichi. ¿Pihuajtai cai ñahui, cai quillcashca? Paiguna ninauca: “Cesarbaj.” 25Shinajpi Jesús paigunara nica: “Césarbajta Césarma cuichi, Diospajta Diosma cuichi.” 26Shinasha, ima panda shimiras tupanara mana ushanaucachu runauna ñaupajpi, astaun pai sabiru shimihua cutipajpi manzharisha chunllayanauca. 27Chihuasha, huaquin Saduceos nishcauna Jesuspajma shamunauca, caiguna “Causarina illanmi” nijcuna. Jesusta tapunauca: 28”Yachachij,” nisha, “Moisés ñucanchira quillcaca, ‘Shu huarmiyuj runa huañujpi, mana churiyuj saquirijpi, paihua uqui chi huarmira apichu churiunara mirachingaj huañuj uquijta. ’ 29Shinajpi canzhis uquipura tianauca. Ñaupa uqui shu huarmira apica, shinashas churi illaj huañuca. 30Shinajpi quipa uqui huarmira apica, paihuas churi illaj huañuca. 31Chi huasha paimanda quipa uquis chi huarmira apica, shinallara tucui chi canzhis uquiuna chi huarmira apisha, churi illaj huañunauca. 32Puchucaibi huarmis huañuca. 33Causarina punzhai, ¿maicambajta angai chi huarmi? Tucui canzhis paita apinauca huarmira rasha.” 34Shinajpi Jesús paigunara cutipaca: “Cuna timpu churiuna casaranaun, shinallara casarangaj cunaun. 35Astaun maicanguna chishu timpuma pactangaj, huañushcaunamanda causaringajpas valijcuna nishca asha, mana casaranaun, shinallara mana cunaun casarangaj. 36Ña mas huañunara mana ushanaun, astaun angelcuna cuinta tucunaun, Diospa churiuna anaun, causarina churiuna ashcamanda. 37Astaumbas, huañushcauna causarinauna ajpi, quiquin Moisés caita yachachica, sindiu yura cuintashcai, ima huras pai Señormanda rimasha nin: ‘Abrahamba Dios, Isaacpa Dios, Jacobpa Dios,’ 38Dios mana huañushcauna Dioschu, astaun causajcunajmi. Paihua ñaupajpi tucui causanaun.” 39Huaquin yachaira yachachijcuna Jesusta cutipasha ninauca: “Yachachij, alira rimashcangui.” 40Ña Jesusta mas tapungaj manzhanaucami. 41Shinajpi Jesús paigunara nica: “¿Imasna ajpira ninaun Cristo Davidpa churimi, nisha? 42Quiquin David, Salmos quillcai nin: ‘Señor ñuca Señorda nica, Tiari ñuca ali maquima, 43canda chijnijcunara camba chaqui ucui churanagama. ’ 44David paita ‘Señor’ nisha, imasna ashara paihua churi angai?” 45Tucui runauna uyaushcai, Jesús pai yachachishca runaunara nica: 46”Huacachichi yachaira yachachijcunamanda. Suni churarinahua puringaj munanaun, salurai tucunara gustanaun pulasaunai, ñaupajpi tiarinara gustanaun tandarina huasiunai, shinallara micunaunais. 47Paiguna huaccha huarmi huasiunara tucuchinaun, yangamanda unaira mañanaun. Caiguna yali cauźayuj anaunga.”


text:
Abédi Pelé
Abédi Ayew sutiyuq runaqa icha Abedi Pelé (* 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1964 watapi paqarisqa Domé llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Abédi Pelé.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Abédi Pelé.


text: 1Señor Diosmi hanaq pachata mast'arin, kay pachatapas teqsichan, runamanpas kawsayta qon. Paymi Israelmanta nin: 2Ñoqan Jerusalenta churani muyuriq llapa suyukunata machachiq vino vaso kananpaq. Chaykuna Jerusalenta muyuykuqtinkun, Judá suyupi huk llaqtakunapas muyuykusqallataq kanqa. 3Chay p'unchaypin Jerusalenta churasaq mana kuyurichiy atina llasa qaqa kananpaq, mayqen suyupas chay qaqata kuyurichiyta munaqqa k'irisqan kanqa. Tukuy suyukunan Jerusalén contra huñukamunqaku. 4Ichaqa, chay p'unchaypin llapa caballota q'aqchasaq, caballopi sillakuq soldadokunatapas waq'ayachisaq. Judá runakunatan waqaychasaq, awqan suyukunaq caballontataqmi ichaqa llapallanta ñawsayachisaq. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 5Judapi umallikunataqmi sonqonkupi ninqaku: Jerusalenpi tiyaqkunaq Diosninqa Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi, paymi paykunataqa kallpachan, nispanku. 6Chay p'unchaypin Judá umallikunata llant'a ukhupi nina sansata hina churasaq, trigo marq'ay ukhupi rawrashaq ninata hina. Chaymi qorpa tupayninpi kaq suyukunata llapallanta ruphaykunqa, Jerusalenpi tiyaqkunataq llaqta ukhupi mana manchachisqa tiyakapunqaku. 7Ñawpaqtaqa ñoqa Señor Diosmi Judá ayllukunawan awqakunata atipachisaq, Davidpa mirayninpas Jerusalenpi tiyaqkunapas Judá ayllukuna contra ama anchaykachanankupaq. 8Chay p'unchaypin ñoqa Señor Diosqa Jerusalenpi tiyaqkunata amachasaq, chaymi paykuna ukhupi sinchi pisi kallpayoqqa David hina kallpasapa kanqa. Davidpa miraynintaq Dios hina kanqa, wawqenkuq ñawpaqentan Señor Diospa angelnin hina rinqaku. 9Chay p'unchaypin ñoqaqa Jerusalén contra hamuq mayqen suyutapas wañuchisaq. 10Davidpa miraynintapas Jerusalenpi tiyaqkunatapas khuyapayakuq sonqomanmi tukuchisaq, mañakuy munaq sonqoyoqmanmi tukuchisaq. Hinan qhawarimuwaspanku, t'urpuspa wañuchisqanku qharimanta waqaykunqaku. Sapan churimanta waqaq hina, phiwi wawamanta llakikuq hina paymanta llakikunqaku. 11Chay p'unchaypin Jerusalenpi khuyay waqay kanqa, Meguido pampapi Hadad-rimonpaq waqasqanku hina. 12Kay suyupin sapanka ayllu sapaqpi waqaykunqaku: Davidpa miraynin qharikunapas sapaqpi, warminkupas sapaqpi, Natanpa miraynin qharikunapas sapaqpi, warminkupas sapaqpi, 13Levipa miraynin qharikunapas sapaqpi, warminkupas sapaqpi, Simeipa miraynin qharikunapas sapaqpi, warminkupas sapaqpi, 14wakin ayllu tukuy qharikunapas sapaqpikama, warminkupas sapaqllapitaq.


text: 1[Nätan Jesusga aywasha Olivos ningan gotutam. 2Chaypitam warantinga goyashla Diospa wayinman cutiyaramun. Chaura runacunaga lapanmi Jesusman ashuyarärin. Jinarcurmi payga imaysi tayuyur yachrachingannuy yachrachiyta galacuyun. 3Chauraga Moisés isquirbinganta yachrachigcunawan fariseocunaga chrarärichimun juc gowayog warmitam juc olgowan punuyagta tarirärir. Jinarcurmi chraupiman shayayachir cay nirärin Jesusta: 4“Yachrachig, cay warmitam tarirärimun juc olgowan cayagta. 5Chaura Moisés isquirbinganchrüga niyan chaynuy warmicunataga rumiwan chapinanchipagmi, nätan gamga, ¿ima ninquitag?” 6Chaynuy nipäcura: “¿Pagta lutanta rimarachichwansi juchachänanchipag?” nirmi. Chaura Jesusga lipurpuyurmi pampachru isquirbiyta galacuyun dëdunwan. 7Nätan chaynuyla tapupäcuptinmi Jesusga nuquircur cay nin: “Gamcunapita maygaysi mana juchaynagcag, galayapäcuy wac warmi gompayta”. 8Nircurga yapay lipurpuyurtan chay isquirbiyanganta ushapayara. 9Nätan chay nigta mayarärirga juchayog capäcunganta tantiacarärirga yargarärin jucpacamam, chachanninpita galayur lapan shulcacunas. Nä lapan yargaräriptin Jesusga ricacarun discïpuluncunalawanmi, jinamanmi chay warmi shayachipäcungalanwan. 10Chaura Jesusga sharcurcurmi warmita cay nin: “Mamala, ¿maychrütag cayan ‘Juchäcusham’ nircayäshugniquicuna? ¿Manachu maygansi ‘Juchanpita cunchuchisha cachun’ nishunqui?” 11Niptin warmiga nin: “Manatar tayta, maygansi”. Niptin Jesusga cay nin: “Manam nogasi ‘Juchanpita cunchuchisha cachun’ niyta munagchu. Gamsi aywacuy, nätan amam yapayga juchäcunquichu” nin.] 12Chaypita Jesusga yapaytan chay ninacurcayag runacunata rimaparatag cay nir: “Noga cä juc achquinuymi cay pachachru runacunapag. Pi maysi cäsucamagga, manam nä juchäcuyarchu cawanga juc yanauyagchru purignuysi, antis chrasquinga cay achquiynuysi cayag ali cawachicugtam”. 13Niptin fariseocunaga cay nirärinmi: “Gamga quiquilaypita rimacunqui imapitas ali cayta munarmi. Chaynuy niptiquiga rimayangayga manam razoncagchu”. 14Nipäcuptinmi Jesusga cay nin: “Rimayangäga razoncagmi. Nogapita quiquï rimayaptïsi. Nogaga musyayämi maypita aywamungätas, mayta aywayangätas. Nätan gamcunaga manam musyapäcunquichu maypita aywamungätas ni mayta aywayangätas. 15Gamcunaga juchata taripapäcunqui tantiaylaycunapitam. Nogaga manam pitas juchanta taripächu quiquïpa tantiaylapitaga. 16Nätan tariparga razoncagtam taripä juchanta pitas. Nogaga manam japalächu rurä, antis cachramagnï Tayta Dios munangannuymi. 17Moisés isquirbinganchru cay niyanmi: ‘Ishcay runacuna ricangantas u musyangantas chaynuylata rimacurcayaptinga razoncagmi’ ninmi. 18Chauraga nogam cayä jucga, quiquïpita rimag, nätan cachramag Taytämi cayan jucga, nogapita rimag”. 19Niptinga cay nipäcuram: “¿Maychrütag cayan taytayqui?” Nipäcuptin Jesusga “Gamcunaga manam musyapäcunquichu noga pi cangätas, manatan musyapäcunquichu Tayta Diospitas. Nogata reguepäcamarga Tayta Diostas reguepäcunquimanmi” nirun. 20Chaycunata Jesús yachrachira Diospa wayin sawan ruyichru mandagcuna goturarcayag mayananpagmi Diospag golgue gotucurcänancagpa. Nätan mana pisi charirachu wanuchipäcunanpag, manarag üran aypamuptinmi. 21Chaura Jesusga yapaytan chay runacunata cay nin: “Nogaga aywacümi, gamcuna ashipäcamanquim. Nätan wanupäcunqui chaynuy juchasapalam. Chaura noga aywangämanga manam chrämuyta atipapäcunquichu”. 22Niptin chay castäcunaga cay nipäcuram: “¿Maychrüsi quiquinchur wanuchicurunga? ¿Chaychur niyan mana paycagman chrayta atipänanchita?” 23Nipäcuptinmi Jesusga cay nin: “Gamcunaga cayanqui caylapitam. Nogaga cayä janapitam. Gamcunaga cayanqui cay pachapitam. Nogaga manam cä cay pachapitachu. 24Chaymi nircayag juchalaycunachru wanupäcunaypita. Chauraga ‘Nogam cayä’ ningäta, mana chrasquipäcurga wanupäcunqui chaynuy juchasapalam”. 25Niruptinga tapupäcura: “¿Pitag gam cayanqui?” Nipäcuptin Jesusga “Chaytaga galayunanpitam nä nipäcurag: 26Maymaytachr gamcunata ninä cayan, jinaman ima juchaycunatas nipäcunagran cayan. Nätan cachramagnïga razoncaglata rimagmi. Nogaga paypita mayangätam rimapayä cay pachachru runacunata. 27Nätan chay runacunaga manam tantiapäcurachu Tayta Diospita rimapaptin” ninmi. 28Chaymi Jesusga cay nin: “Noga jana pachapita shamusha runata warcarärimar-ran tantiapäcunqui gamcunaga ‘Nogam cayä’ ningätas, jinaman quiquïpa yarpayläpita mana ima-ayga rurangätas, jinaman Tayta Dios yachrachimangannuyla rimangätas. 29Cachramagnïga nogawanmi cayan. Manam japalätaga dëjamanchu, pay munangannuyla imaysi ruraptï”. 30Jesús chaynuypa niruptinga achcam runacuna payta chrasquicarärin salvacugnin cananpag. 31Chauraga chay chrasquicusha castäcunatam Jesusga cay nin: “Gamga noga ningäta cäsucur cawarga, capäcunqui razonpa nogapa discïpulümi. 32Jinamanmi reguepäcunqui razoncagta, nätan chay razoncagmi jucpa munayninpita cachrarichipäcushunqui”. 33Niptinmi cay nirärin: “Nogacunaga capäcü Abrahampa castan aywagmi, nätan manam imaysi capäcurächu pipa servigninsi. ¿Imanirtag nircayämanqui ‘Cachrarisham capäcunqui’ nirga?” 34Nipäcuptin Jesusga cay ninmi: “Razoncagtam nircayag: Pisi juchäcuyar cawagga, chaynuy juchäcuyälarmi cawan. 35Juc rantisha runaga manam chaynuylachu imaycamas chay rantigninpa maquinchru can. Nätan chay rantigpa churinmi ichaga cayan paywan imaycamas. 36Chauraga Diospa-mayin, chay jucpa munayninpita jorgarärishuptiquim ichaga razonpa capäcunquiga juc cachrarishanuy. 37Musyayämi Abrahampa castan capäcungayta. Nätan wanuchimayta munarcayämanqui nogas nircayangagta mana chrasquiyta munapäcurmi. 38Nogaga rimayä Tayta Dioscagchru ricangäcunatam. Nätan gamcunaga rurarcayanqui taytay rurachipäcushungaytam”. 39Niptinmi “Taytäcunaga Abrahammi” nirärin. Chaura Jesusga cay ninmi: “Gamcuna razonpa Abrahampa castan aywag carga, rurapäcunquiman pay rurangannuymi. 40Nätan gamcunaga wanuchiyta munarcayämanqui ‘Razonpacagta Dios nimanganta’ niruptïmi. Abrahamga manam chaynuychu rurara. 41Gamcuna rurarcayanqui taytaycuna rurangannuylam”. Niptinmi paycunaga cay nirärin: “Nogacunaga manam capäcü churipäcuychu. Nogacunapaga juclay Dioslam taytäcuna cayan”. 42Chaura Jesusga cay ninmi: “Taytaycuna razonpa Dios captinga cuyapäcamanquimanmi. Nogaga Diospitam aywarayamüsi, nätan caychrüsi cayä. Nogaga manam aywamusha cä quiquiläpitachu, antis Dios cachramasha captinmi. 43Gamcunaga niyangäta mana tantiayta atipapäcunquichu imaysi, rimayangäta mana mayacuyta munapäcurmi. 44Gamcunapaga taytaycuna cayan Asyagmi. Pay munangantam gamcunaga rurayta munarcayanqui. Asyagga galayunanpita-pacham runa wanuchig, nätan payga manam imaysi razoncagpita rimanchu. Manatan imaysi razoncagtaga rimarapishchu. Nä rimarga casquitam riman, casquilata rimag car. Jinamanga paymi chay casqui rimagcunapa taytan. 45Nätan nogataga razoncagta rimaptïmi mana chrasquicarcämanquichu. 46¿Maygaytag gamcunapita ‘Caytam juchäcurayanqui’ nipäcamanquiman? Nätan razoncagta rimayaptïga, ¿imanirtag ‘Payga Diospitam’ mana nipäcamanquichu? 47Diospacagga pisi cäsucunmi Dios rimanganta, nätan gamcunaga Diospa mana capäcurmi cäsucuyta mana munapäcunquichu”. 48Chaura chay castäcunaga Jesús niruptinga cay nirärinmi: “Nogacunaga alitamau Samaria runanuysi pengapaypagmi, jinaman Asyagpa munayninchrümi cayanqui” nircayag. 49Nipäcuptinmi Jesusga cay nin: “Nogaga manam Asyagpa munayninchrüchu cä, antis nogaga Tayta Diostam alawayä. Jinatam gamcunaga nätan ashlircayämanqui. 50Nogaga manam munächu alawasha cayta. Alawasha canäta juc munayaptinsi. Payga juchacuna taripagmi. 51Shumag mayacurcay: Pisi rimayangäta cäsucamagga manam imaysi wanungachu”. 52Niptin chay castäcunaga cay nirärinmi: “Cananga shumagmi musyarärï Asyagpa munayninchru cayangayta. Abrahamwan Diospa unay willacugnincunaga lapanmi wanupäcusha. 53Nätan ‘Noga ningäta cäsucamagga manam imaysi wanupäcungachu’ nircayämanquim. ¿Gamga cayanqui taytäcuna Abrahampitaga mas alinnincagchu? Payga wanusham, nätan wanupäcushatan Diospa unay willacugcunas. ¿Gamga mayganmi cayä ninquitag?”. 54Nipäcuptin Jesusga cay ninmi: “Quiquï alawacuptïga, chay alawacuyangäga manam välinchu. Nätan nogataga alawäman. ‘Diosnïcunam’ nircayangay Dios-mayïmi nirunmi. 55Nätan gamcunaga manam reguepäcunquichu payta. Nogam icha regueyäga. ‘Manam payta reguëchu’ nirga cäman gamcunanuysi casquim. Nätan nogaga regueyä razonpam, jinaman cäsucüsi pay nimangantam. 56Taytaycuna Abraham cushicuram unay, cayman aywamunä junagpita. Nätan aywamugta ricaramar aliscam cushirura”. 57Niptin chay runacunaga cay nirärinmi: “Manaran pichga chrunca watayogsi canquiragchu. Nätan ¿‘Abrahamta ricapurämi’ ninquichu?” 58Nipäcuptinmi Jesusga cay nin: “Mayapäcamay shumag: Nogam cayä chay ‘Nogam cayä’ ninganga. Chauraga Abraham manaragsi näcimungalanpitam noga Diosga cayä”. 59Niptinga rumitam charirärin Jesusta gompapäcunanpag. Payga nätan pacacurunmi. Chaypitam Diospa wayinpitaga runacunapa chraupinpa yargorcur aywacun.


text: 1Babiloniapi kaj rey Belsasarqa wajyakorqa tukuy nacionninmanta waranqa kurajkunata, uj jatun fiestaman. Chaypeqa reywan, wajyachikamusqan runaswan khuska ashkha vinota ujyarqanku. 2Vinowan machaykuspa, rey Belsasarqa kamacherqa payman vasosta apamunankuta, chay jatuchaj qori vasosta, qolqe vasostawan, mayqenkunatachus paypa tatan Nabucodonosorqa Jerusalenpi kaj Templomanta orqhospa apamusqa, chaykunata. 3Chantá chay vasosta apamorqanku kamachisnenqa, chay vasospitaj ujyasharqanku rey, chantá warmisnin, tanta warmisnin, chay fiestaman wajyasqas karqanku, chaykuna ima. 4Tukuyninku ujyasharqanku vinota, chantá lantisninkuta jatunchasharqanku, mayqenkunachus qorimanta, qolqe metalmanta, broncemanta, fierromanta, k'ullumanta, rumimanta ima ruwasqa karqanku, chaykunata. 5Chayta ruwashajtinku ujllapi uj runa maki rikhurimorqa, k'anchanaj ñawpaqempitaj dedonwan qhelqayta qallarerqa reypa kamachinan wasej yuraj perqampi. 6Reyqa chay qhelqaj makita rikojtinkamaqa, uyan q'elluman tukorqa, chantá manchachikuspa, kharkatiterqa chakisninmanta umankama. 7Chay rato qhaparispa, kamacherqa wajyanankuta yatirista, yachajkunata, ch'askasta qhawaspa yachajkunata ima. Paykuna jamojtinkutaj, reyqa nerqa: Sichus pillapis jaqay qhelqasqata leeyta atin, sitajchus imatachus niyta munasqanta sut'inchapuwayta atin chayqa, p'achallichisqa kanqa sumaj puka p'achawan, kunkanmantaj qori cadena warkhuykusqa kanqa. Chantá reinoypi kinsa kaj kamachej chay runaqa kanqa. 8Chantá chay yachayniyojkuna tukuyninku yaykorqanku wasiman, manataj mayqenninkupis chay qhelqasqata leeyta aterqankuchu, nitaj imatachus niyta munasqanta sut'inchaytapis. 9Chantá rey Belsasar astawan manchachikorqa, uyantaj astawan q'elluyarqa. Paywan kasharqanku, chay kurajkunataj mana yacharqankuchu imatachus ruwanankuta. 10Jinapeqa reypa mamanqa, churin reypa qhaparisqanta, chantá mikhunankupaj wajyasqas karqanku, chay kurajkunaj qhaparisqankutawan uyarispa, maypichus mikhusharqanku, chay wasiman yaykorqa, nerqataj: Reyníy, wiñaypaj kawsay. Ama llakikuychu, amataj uyaykipis jinatapuni q'elluyachunchu. 11Reinoykipi tiyan uj runa; santo dioskunaj espiritunku paypi tiyakun. Tatayki rey kashajtin, chay runaqa rejsisqa karqa sut'i yuyayniyoj kasqanta, sumaj yuyayniyoj dioskuna jina yachayniyojtaj kasqantawan. Chayrayku tatayki Nabucodonosorqa payta churarqa naciompi tukuy yachaysapasta, yatirista, sumaj yachajkunata, ch'askasta qhawaspa yachajkunata ima kamachinampaj. 12Chayqa kashan Daniel, pitachus suticharqa Beltsasar sutiwan, chay. Payqa sumaj yachayniyoj, yuyayniyojtaj mana sut'i imasta sut'inchanampaj, mana allin imastataj allinchanampaj. Chayrayku reyqa Danielta kunan wajyachimuchun, paytaj sut'inchanqa chay perqapi qhelqasqa imatachus niyta munasqanta, nispa nerqa reypa mamanqa. 13Chantá Danielta pusarqanku reypa ñawpaqenman. Reytaj payta tapurerqa: Qanchu Daniel kanki, tatay Nabucodonosor rey kashaspa, Judeamanta apachimorqa, chay judiosmanta ujnin kajqa? 14Dioskunaj espiritunku qanwan kasqanta niwanku, sut'i yuyayniyoj kasqaykita, sumaj umayoj, may yachayniyojtaj kasqaykita. 15Kunanqa, tukuy nacionmanta aswan yachayniyojkuna kaypi karqanku, chay perqapi qhelqasqata leenankupaj, imatachus niyta munasqantataj sut'inchanawankupaj. Chaywampis chay qhelqasqa imatachus niyta munasqanta mana atinkuchu sut'inchawayta 16Chantá uyarerqani qan sut'inchaj kasqaykita mana yachay atina imasta, mana allinchay atina imastataj allinchaj kasqaykita. Kunanqa, sichus qan atinki chay qhelqasqata leeyta chayqa, sitajchus imatachus niyta munasqanta willawanki chayqa, sumaj puka p'achawan p'achallichisqayki, kunkaykimantaj qori cadenata warkhuykusqayki. Chantá reinoypi kinsa kaj kamachej kanki. 17Chantá Danielqa reyman kuticherqa: Imatachus qowayta munashanki, chay imasqa qanllapaj kachunku, kamachinayki wasipi churanawaykimantataj wajta churay. Chay qhelqasqata qampaj leepusqayki, imatachus niyta munasqantapis noqa sut'inchallasajtaj, nispa. 18Tukuy Atiyniyoj Diosqa Nabucodonosor tataykiman qorqa reinota, jatun atiyta, jatumpaj qhawasqa kayta ima. 19Payman atiyta qosqanrayku, tukuy ayllusmanta kajkuna, nacionesmanta kajkuna, tukuy laya parlayniyoj runaspis payman k'umuykorqanku, kharkatiterqankutaj paypa ñawpaqempi. Paytaj munasqanman jina pitapis kawsajta saqej, manachayrí wañuchej. Wakinta jatuncharqa, wakintataj k'umuykucherqa. 20Maypachatajchus sonqompi jatunchakorqa, sajrayarqataj runaykachaspa chaypacha, rey kasqampis, jatumpaj qhawasqa kasqampis paymanta qhechusqa karqa. 21Runas chawpimanta wijch'usqa karqa. Yuyaynimpis animalpa yuyayninman tukorqa; k'ita burroswan khuska kawsarqa. Wakas jina qhorata mikhorqa, chhullastaj payta joq'orqa, kayta ninankama chayrí reparanankama: Janaj Pachapi Kaj Dioslla atiyniyoj kashan tukuy runasta kamachinampaj, jinallataj Paylla pitachus munasqanta churan runaspa patankupi kanampaj, nispa. 22Qantajrí, Belsasar, Nabucodonosorpa churin kashaspa, allinta yacharqanki imachus tataykiman jamusqanta. Chaywampis mana k'umuykukorqankichu. 23Aswanqa, janaj pachapi kaj Señorpa contrampi umaykita oqharerqanki, kamacherqankitaj Templonmanta apamusqa vasosta orqhomunankuta. Chantá chay vasospi vinota ujyarqankichej, wajyarakorqanki chaykunawan khuska, warmisniykiwan, tanta warmisniykiwan ima. Chay jawataj yupaychanki waj dioskunata, qorimanta, qolqe metalmanta, broncemanta, fierromanta, k'ullumanta, rumimanta ima ruwasqa dioskunata. Chay dioskunaqa mana rikunkuchu, mana uyarinkuchu, nitaj imatapis yachankuchu. Diostarí mana jayk'ajpis yupaychankichu, pejpa makimpichus kawsayniyki, tukuy ruwasqasniyki ima kashan, chay Diosta. 24Chayraykumá Pay apachimorqa makita chayta qhelqanampaj, 25MENE, MENE, TEKEL, UPARSIN. 26Chay qhelqasqaqa kay jinata niyta munanku: MENE niyta munan, Diosqa yupasqanta rey kanayki kashan, chay p'unchaykunata, rikuchisunkitaj mayk'ajchus rey kanayki tukukunan kasqanta. 27TEKEL niyta munan, balanzapi aysasqa kasqaykita, manataj pesoman wakerqankichu. 28UPARSIN niyta munan, reinoyki p'akisqa kananta, medosman, chantá, persasman ima jaywasqa kananta, nispa nerqa Danielqa. 29Chaymanta rey Belsasar kamacherqa Danielman puka p'achata churaykunankuta, kunkanmantaj qori cadenata warkhuykunankuta. Chantá tukuyman willaracherqa chay ratomantapacha Danielqa kinsa kaj kamachej kananta reinompi. 30Chay ch'isimpacha caldeospa reyninku Belsasar wañuchisqa karqa. 31Mediamanta rey Dariotaj reinota jap'ikaporqa. Darioqa chaypacha sojta chunka iskayniyoj watasniyoj karqa.


text:
Pedro Antonio Fernández de Castro
Pedro Antonio Fernández de Castro, X Conde de Lemos sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin anta situwa killapi 1632 watapi paqarisqa Madrid llaqtapi, Ispañapi - † 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1672 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1667 watamanta 1672 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Warmi: Ana Francisca Hermenegilda de Borja y Doria.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- (kastilla simipi)


text:
Tiyupunti munisipyu
Tiyupunti (kastilla simipi: Teoponte) nisqaqa pusaq ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tiyupunti llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Kantun - Uma llaqta:
- Tiyupunti kantun - Tiyupunti (Teoponte)
- Mayaya kantun
- Santo Domingo kantun
- 2 de Agosto kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam, mana indihina runakunam, Qhichwa runakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyupunti munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puykukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tiyupunti munisipyu: yupaykuna, saywitu
- www.nortepaceno.org / Tiyupunti munisipyumanta (kastilla simi)


text:
Paqtataq Inka, Inti phawarqarinman quri challwa hina Willkamayuman. Hina kanman chayqa iskay pachak watamanta inti lluqsimunqa.
(Huk amawta Tupaq Amaruman nispa, Ispañulkuna sipichkaptin)
Kay qillqapiqa kastillamanta t'ikrasqay simikuna cursiva ñisqapim.
Kay willasqakunataqa Alimanyamanta kaq Thomas Müller uyarispa qillqarqan.
Una traducción española (por Oscar Núñez del Prado, Thomas Müller y Helga Müller-Herbon,
junto al texto quechua original y un comentario de Juan Ossio Acuña) se encuentra en la publicación:
Thomas y Helga Müller, Mito de Inkarri-Qollari (cuatro narraciones). Allpanchis 20 (1984), No. 23, pp. 125-143.
Deutsche Übersetzungen dieser Texte sind zu finden in:
Thomas Müller und Helga Müller-Herbon, Die Kinder der Mitte. Die Q'ero-Indianer. Lamuv Verlag, Göttingen 1993.
Thomas Müller-pa uyarispa qillqasqan, Huwan Qispi-p willasqan (Q'iru ayllu llaqtamanta, 85-chá watayuq).
Juan Quispe, comunidad de Q'iru / Q'ero, provincia de Pawqartampu / Paucartambo, departamento del Qusqu / Qosqo, 11-Oct-1979.
Pukyu: Allpanchis 20 (1984), No. 23, pp. 129-133. Runasimi.de-pa asllata pisichaspa llamk'apusqan.
Maymanta paqarispachá purirqan Inkarrí Qullarríwan apustaspa Punu Rayakama? Chay Rayapis Qullay qhapaqwan Inka qhapaqwan apustasqaku. Inka qhapaq apasqa hawas hamk'ata. Chaymanta imakunatawanchá aparqan: kukatachá, imakunatawanchá aparqan. Qulla qhapaqqa qusqa kisuta, qañiwa hak'uta. Hinaspa, Qulla qhapaqpa qusqanta ratullas Inkarrí tukupun wayrapiwan, hak'uta qhaquspa Inka qhapaq. Qulla qhapaqtaq mana hawas hamk'ata usachinchu. Hina kasqa, riki, chay Rayapi. Ima hinatachá chayta rimarqanku? Chayqa apustasqaku, Punuman Qulla qhapaq, Qusqutataq Inka qhapaq.
Hinaspan chaymantataq Punuman chamqarqan Qulla qhapaq. Kay ñuqanchik larumantaq, Qusqumantaq chamqamusqan kikin Rayamanta quri tawnata Inkarrí Inka qhapaq. Hinaspas quri tawnaqa Rumiqullqallaman chayamusqa. Rumiqullqa Wakarpay, riki, t'ikrana kachkan. Chayllaman chayamusqa quri tawna, hinaspan p'itarispa k'aspi ayllusqa p'itanpuni. Anchay hinataq p'itaspa Qusqukama quri tawna tariparusqa.
Chay Qusqu quchas karqa. Qucha patapi chakarqupukusqa chay quri tawna. Chayqa chay Rumiqullqamanta p'itaspa kay quri tawna patapi Qusqu kamakusqa, Qusqu llaqta paqarimusqa kikinpitaq quri tawnamanta.
Kikin quri tawnamanta Jesus Temblores Taytacha paqarisqa. Chay Qusqu llaqtap taytan Jesus Temblores, Kristu Jesus, Jesus Temblores milagroso kikin kwirpun kachkan, riki. Yuraqtaq karqan, kunanqa yanamantaq chay Taytacha tukupusqan. Chayqa inlisyata kamarqan, katedral inlisyata, chaypi chay Taytacha paqarisqa.
Chay Inkarrípa kamasqan katedral kachkan Santa Katalina. Inkarrí kamarqan chay misti katedralta Santa Katalina. Chay inlisyakuna tukurqan chay Inkarrípa, riki.
Kampanaqa Rayamanta risqas. María Angola mayunta, Mariano Angulotaq, qusan, lumanta. Qampa warmiyki kunan kaymanpas hamunman mayunta, qamtaq urqup uma kukunta hamuwaq.
Hinaqa Qusquman pi ñawpaqtaq chay katedral Taytachap turrinman chayapuspa "dong!" ñispan waqampusqa kampana. "Hina llalliwan manaraq warmiraq llalliwan" ñispa, hatun quchaman Lukriman Mariano Anguloqa yaykumpusqa, María Angolap qusan. Yanantinmi María Angola karqan chayqa.
Inkap kamasqan chayqa munayniyuq kawsaq rimaq karqan, quri qullutayuq. Chay quri qulluta kikinllamantas waqarqan, chay kampanaqa, mana watasqachu. Ahina kasqa chay.
Chay ahina kasqa, chayqa ripusqa chay María Angola. Kayllaña ripusqa, hayk'a watamantañachá chay ripurqan? Rayanlla sawkulla atisqapis chay María Angolaqa turripi, hinaspan ripusqan qusanwan.
Chay ispañulkunataqsi chay quri qullutanta hurquyta awaytiyasqaku. Hina ripusqa. Mana atisqachu, manaña chaytaqa qampas ñuqapas mana rikuniñachu. Kikin katedral pampaman uraypusqa mana Qusquntin runapas atisqachu. Ni alambri, ni kabristu, ni lasu, ni tawna, ni ima, ni waqra, ni imapas hurqusqachu. Pampaman chinkaspa, María Angola ripusqa qusanman chayqa, Lukri quchapichá qhari warmi kapunku. Ahina chay kasqa. Chay rantin rurasqallañam Qusqupiqa kachkan, mana Inkarrípa rurasqanñachu, hina kasqa. Chaypichá kay mundu paqarirqan, riki. Hinachá kasqa. Anchayllata chay Inkamanta yachani.
Sipipusqaku riki ispañulkuna Inkarrítaqa. Maypichá kanqa? Ñisqan riki hamusqa ispañulkunaqa kay hinata kawallukunapi, frinuyuqtakama. Hinaspa chayamusqaku. Mana papil rurayta [atispa] Inkarríqa khipullapis rimasqa, q'aytu khipullapi chayqa ñisqa, khipullapi papilta apachimun. "Imataq kay q'iwiri, k'umuchu, kay takillpuchu kay", ñispa, "kay iskribisqata?" ñisqa Inkarríqa. Hinaspan kawallupi chayamuptin firrutataq mikhuchkan qurita qarachimusqa pesebreman, kawallunpaq. Chayqa chay quriwan kutispa hamuspa, sipipusqanku wakinta Inkarrítaqa.
Chaymantas Inkarríqa ripusqa Paytiti llaqtapi. Maychá kachkan chay llaqta? Manachá awiyunpas tarichkanchu. Chayta ripurqanku chayta saqirispa, wakinninta sipiptin. Kunan chaypichá kachkan, riki.
Imatañam kay taripayman pisiñam chayqa. Pisiñam, riki, kanqa. Qamqa yachachkankichá. Iskay waranqa watallapaqtaqsi kay mundu Jesus paqarirqan. Chayqa kunanqa, riki, kachkan waranqa isqun pachak qanchis chunka qanchisniyuq watañachu, imahinachu kachkanpas? Chayqa pisiñam llakikuyninchik kay taripayman, Dyusninchikpa kay timpunchik, kay kawsay timpunchikpa tukunanpaq. Hinallapaqsi Jesus Dyusninchik paqarirqan.
Chay riki hayk'allaña faltachkan iskay waranqapaq? Iskay chunka watallaña. Chayqa may chikantañataq munasun? Chayllay timpunchik kanqa. Jesusninchik defrentechá maymanpas churawasunchik, Dyusninchik kamaqninchik, hanaq pachaman.
Kay timpunchik tukurqukuptinqa, ima hinachá kasun? Ispiritu Santup timpunpis tukupunña, ñinku, chayqa. Maymanchá kay timpunchik tukukuptinqa ima timpuchá kanqa? Chayta manam ñuqapas umayta prubanichu.
Chay timputa kasqa, riki, Dyus padre eterno timpun ñichkankutaq. Chaysi karqan, manas kay inti kasqanraqchu, killallaraqsi kasqan inti. Ahinallam chaytapas uyarini. Chaypi kawsarqan Dyus padre eternop wawankuna ñawpachá, riki. Ñawpa kay intirrukuna. Chay kunanqa umanku kapuchkan mach'aykunapi muntun-muntun maypipas, ch'akisqa kachkan. Anchaychá karqan chay timpuqa.
(qallanaman)
Thomas Müller-pa uyarispa qillqasqan, Feliks Machaqa-p willasqan (Q'iru ayllu llaqtamanta, 40-chá watayuq).
Felix Machaqa, comunidad de Q'iru / Q'ero, provincia de Pawqartampu / Paucartambo, departamento del Qusqu / Qosqo, 15-Apr-1980.
Pukyu: Allpanchis 20 (1984), No. 23, pp. 135-136. Runasimi.de-pa asllata pisichaspa llamk'apusqan.
Kay timpu imahinapipas tukuwasun hayk'aq timpupas. Anchaypichá chaypiqa ima hinapis kasun, wañuqwanpas kawsaqwanpas, hina misti hina musu. Chay hina kaqllapas ima hinapis kasunraqchá, riki, chay taripay pachapi. Taripay pachapi kasun, timpu tukupunqa. Hinaspaqa lluqsimuchkan chayqa, kay larumantañataqchus lluqsimunqa, uraymantachus, wichaymantachus. Chay hinataqa rimachkanku, riki, icha mana kaqllataqchu kasun. Imahina timpupas kaq huk timpuña kanqa, kay taripay pacha tukukuptinqa. Chayqa wañuqwan kawsaqwanqa tupawasun. Imahina kakusunchá? Ñispa ñinku chaytaqa.
Ñawpa timpupiqa ñawpa machupunichá karqan. Ñuqanchik hinachá runa kaytaqa karqan. Imahina trasayuq runachá karqan? Chaytaqchá haqay tiyanankupas kichka patakunapi kachkan, chimpakunapi kachkan, riki. Anchay chay ñawpakuna karqan chayqa, huk timpuyuqchá karqan.
Chayqa killallas intinku karqan, mana kay inti hinachu. Chaysi kay taytanchik inti lluqsimuptin, ch'akirqapunku. Mana intip rikunan. Imahinam chay killalla karqan intinku? Chayllapi puriqku. Chakrata llamk'aqku. Huk timpuña chay, riki. Wak hina wasitapas ruranku muyutakama, mana kachiyuq mikhuqsi. Imahinam chay karqan? Chay timpupas [manas] wiraquchakunapas, dukturpas karqanpunichu. Imahinam karqanpas icha manachu karqan? Hayk'aq timpullapas ima timpullapipas hawayllanchikkunapas chay taripay pachata rikunqapuniyá, riki. Imahina klasi runachá kanqa? Manachus kay hina mikhuq kanqa? Imahina p'achayuqsi kanqa? Ima kikillamantachus sach'ata frutata mikhuqllanñachus kanqa? Imahinachá kanqa?
Chay ñawpa timpumanchá kunan qatichkanchik. Chawpi timputa mana kachkanichu, imapaqtaq? Chawpi pasamanñachu karqan chay ñawpaq machu timpumanta huk, imahina kanpas? Mana chayta yuyaychaniñachu. Misti ispañul timpuchá chay chana timpuqa. Phiwi imapas karqanpunichá. Misti ispañul anchaymi chana wawa ñisqa. Anchaytam ñuqaqa uyarini.
Imahina kanqapas? Qhipaq timpuman kutimunqachu, manachu Inkanchik Inka timpun? Imahinam kanqapas? Rimayqa kachkan, riki. Ñas kunanqa hatariramuchkanña, umallanraqsi kunanqa hatariramuchkanña, hatarimunqa chay pacha. Chaysi ichaqa chay pachamanta ispañulkuna, chana wawakuna ñuqanchik hina waqachakunqa, llamk'anqaña, ñinku chayqa.
Yaqachus chay timpumanpunichus kutisunpas. Hinallamanñam kachkanchik. Manam asindadupas kanñachu. Llapanku imataña rurachinku chaypas, qullqikullankuwanña imallanña rurachikuchkanku llamk'achikuchkanku. Yaqachá chay timpuman hinapuni ayri- ayripunim kapuchkanchik. Ñichkankutaq, hina, rimayqa kachkan. Inkarríqa chika-chikamanta hatarimuchkan, may pachachus hatarimunqa chayqa, pampachakunqa mistip timpun, asindadu ispañulpa timpun.
Inkarríqa p'ampachasqachá. Ima purkiriya, saqrakunaraqchá, ima mistip p'ampasqanchus! Imachá, chaypunichá riki? Kunanqa hinapaqpunichá kay timpu imahinachá? Dyusninchikpa munayninwanchá kamanqa, chaychá hatarimunqaqa. Icha chullallam Dyusninchikqa Taytanchikqa hanaq pachapi, munayniyuqqa, riki.
(qallanaman)
Thomas Müller-pa uyarispa qillqasqan, Domingo Pawqar-pa willasqan (Q'iru ayllu llaqtamanta, 85-chá watayuq).
Domingo Paucar, comunidad de Q'iru / Q'ero, provincia de Pawqartampu / Paucartambo, departamento del Qusqu / Qosqo, 14-Sep-1979.
Pukyu: Allpanchis 20 (1984), No. 23, pp. 136-138. Runasimi.de-pa asllata pisichaspa llamk'apusqan.
Inkarrí rikhurimusqa ñawpa timpupi, Raya q'asamanta, Qullarríwan Inkarríwan, quri tawnata chamqamuq kasqaku. Hinaspan Qullarrí chamqamusqa ñawpaqta Raya q'asamanta; chay "lliwh, lliwh, lliwh!" chinkaykamuchkasqaña, qhipaqtañam Inkarríqa chamqamusqa. Chayqa Qullarríqa chamqamusqan Qusqu llaqtata tawna chakakapusqa quri tawna; chayqa chaypi llaqtata kamarirqakapun. Sichus Inka indígena ñawpaqtaq chamkamunman karqan chayqa, anchayqa kay Q'iru Qusqupis llaqta kanman karqan.
Inkarríqa hamusqa lliwtas warak'awan warak'aspa, lliw urqukunata pampayay tiyaq. Chayqa haqay larupi, qaqa larupi, pampa riki; kay laruqa qaqallaña. Chaypis Qullarina Inkarríman tamalta q'uñiyta taripachisqa. Chay tamal q'uñiyta chaypi mikhuykuspa, mikhuykuptin chay rumiwan warak'aspa kay urqukunata pampachaman karqan. Hinaspañataqri Qullarinaqa chay rumita warak'amanta hurqukusqa, chayqa ch'usaqllata may liwirqun manaña imawan. Chay quruntachallanñas chay ch'uqlluchatawanchá tamalta taripacharqa chaychata tukumuspaña chaywan warak'amusqan chayqa.
Haqay urqup qhipa larunpi huk urqu kachkan. Chayta ankayta wasi punkunta hina kuska chawpinta chay quruntachá pasamusqa. Anchayqa kay wasi punku hina karqan. Kunansi chay qaqa thuñikapun. Pasaqtas chay wasi punkuta hina punku pasarqan. Pasarqan urquta.
Chaymantaqa chay Inkarríqa maymanchá ripukurqanpas. Anchay kay mayu ukhupi Inkarrípa yupin, ñinku. Anchay hina runa yupi hina saruykuspa kachkan muqu rumipi; rumitaqa chay t'uruta hina lluchk'arisqaraq chayqa. May munayniyuqpunichá Inkarríqa kakuq?
Chayqa maymanchá Inkarríqa yaykumurqanpas. Aswan Paytiti llaqtamanchá, maymanchá. Ima hina kanqapas kay Inkarríqa, taripay pacha tukukuptinqa, rikhurimunqachus. Icha wañupun chayqa, manañachus. Mayraqchá Paytitipis llaqtapis kakun. Manataq Inkarrí rikurimunchu, ichas wañupunchus, ichas kawsakuchkanchus. Kawsaspaqa, kay taripay pacha, kay timpu tukukuptinqa rikhurimunqachá.
(qallanaman)
Thomas Müller-pa uyarispa qillqasqan, Paskuwal Samata-p willasqan (Q'iru ayllu llaqtamanta, 40-chá watayuq).
Pascual Samata, comunidad de Q'iru / Q'ero, provincia de Pawqartampu / Paucartambo, departamento del Qusqu / Qosqo, 1-Oct-1980.
Pukyu: Allpanchis 20 (1984), No. 23, pp. 138-143. Runasimi.de-pa asllata pisichaspa llamk'apusqan.
Qullarrí Inkarríwan kay Qusqutapas kamaq karqanku iskayninkumanta. Chay yanqa q'asamantachá Inkarrí ñirqan. Ima q'asa, ñinku. Chaymantataq Qullarrí chamqamurqan quri tawnata. Chayqa Qusqupiqa quri tawna patapi kamaripunku, qucha patapi Qusquqa kachkan, riki.
Chay hatun katedral Inkap kamasqanraqmi kachkan, rumi muldiyasqakama. Anchaypi kamaq kasqaku, hinaspa chaymantataq hatun katedral Taytacha kamarqunku Qusqupi. Chaymanta Qusquqa kamakapun, anchayqa quchachá kanman karqan.
Chaychá chay Qusqu machu chachakuma hap'ichkan. Qusqutaqa chaysi hap'in kunankama tiyachkallan, kay timpu tukuykama. Chay machu chachakumata Inkarrí churarqan, paysi plantasqa. Chayqa sunqunpipas kachkanman hinachá animunqa, tiksita hap'ichkan. Machu chachakuma kumpakunqa chayqa, temblorpas qhasupunqa. Imapas kanqa hinayá, riki. Manam kumpakunanchu chay. Paymantapuni wikch'ukunqa chayqa, timpuchá tukukunqa, pisiña riki.
Qullarrítaq chay muldiya rumikunata chaypiqa, chay chika pukllasqanqa chay Kalka uraypiqa. Muldiya rumikunata rurasqaku Qullarríwan Inkarríwan iskayninku pukllaspa. Chay chikataq chay Kalka uraypiqa Inkap pukllasqanqa, qhawachkanku qullqimantam, kunanpas qhawachkanku. Anchaypi pukllaspa chaypi kallpata rurakullankutaq. Anchaykamallam chaytapas yachani.
Chay machu chachakuma kumpakuptin chayqa kay mundu tukukunqa. Pisiña timpu tukunanpaq chay sayanqa machu chachakuma. Chay timpu tukuptintaq wañusunpas, ima pacha limbuyanqapas; pachas limbuyanqa. Ankay Inkarríninchikpa kamasqan inti, anchay urayamunqa, hinaspan ruphapuwasunchik.
Qullarrí tukuchinqa kay pachata, Inkarrí kaqtaqa nak'apunku, manam kanchu. Qullarrí kawsachkan. Chayqa kawsachkan Qullarríqa – Ima ñisqan chay llaqtata? – Paychis [Paytiti] llaqtapis, Paychi [Paytiti] inkantupi, maychá kakunpas?
Chay Qullarrí kutimunqas timpu tukuyta. Kutimunqa chayqa haqay q'uncha ruminchikkuna, kay rumikuna, kay k'aspikuna quriman tukukunqa, qullqi. Ñisyu qhawasunchik kay timpu tukuytaqa. Yastataq kay mayukuna quri atinqa. Manayá imapaqpas walinqañachu. Ñuqanchik pura rantirikusun, qullqiyua karqusun, chay manaña imaman hurquwasunñachu. Lliwpas qullqiyuqpuni kanqaku chay timpupiqa. Wañuy timpu tukuytaqa qurillaña imapis hatarinqa. Wañunanchik k'uchutayá hina kanqa. Manaraq wañuchkaptinchik chayqa, manañayá quritapas imapas as-astachá gastasun. Manapas gastasunchu, hinaña, riki.
Chay timpu tukuytaqa inti urayyanpunqa kay pampaman hinaspa ruphapuwasunchik llapanchikta. Allin kristiyanutaq hanaq pachaman ripusunchik, chaypis ispirituman tukumusunchik. Mana allintataq wiñay-wiñay ñiqinpaq ruphawasunchik nina.
Wakin allin runa ispirituman tukusunchik, hinaspa kayman kutiykamusun. Kaypi frutallaña kapunqa anchay pachapi. Manaña papa kanqachu, mana imapas kanqañachu. Kay pachapi tiyapusun kawsaq. Ispiritu imahina kay pichinchuchakuna hina, ima sach'apas frutaman tukupunqa. Imahinachá kanqapas? Warminchikpas kanqachus manachus? Imahinachá chay timpuraqchá yachakusunchik? Manam kunanqa yachakunchu.
Ispiritu Santu timpu. Quriyuq timpu kaq, ankay timputa as mana yuyachkanichu. Mana sutinta yachanichu. Kay timpuman kapun. Ispiritu Santu timpupiqa manam p'achakuqpas, ñuqanchikqa phuruyuq kasun, pichinku hina chhukrunachayuq kasun, riki, raprayuq kapusun chayqa. Manaña imatapas yachasunñachu.
Chaylla chay Ispiritu Santu, ispiritu kapusunchik; chayyá Ispiritu Santu timpu. Chaytaqchá, riki, manaña papa llamk'aytapas imatapas yachasunñachu, kay timpu tukukuymantaqa. Kay timpu tukunallanpaq Qullarrí kutimunqa. Chayllapi lluqsimpunqa kay pacha, illariypitaq Inkarrí karqan chayqa, timpu tukukuyllapaq.
(qallanaman)
Kay willasqakunataqa José María Arguedas uyarispa qillqarqan. Chay Pukyu llaqtapi tawantin ayllukuna: Qullana, Chawpi, Pichqachuri, Qayaw.
Una traducción española, junto a los textos originales en quechua, se encuentra en la publicación:
José María Arguedas: Puquio, una cultura en proceso de cambio. Revista del Museo Nacional, Lima (Perú) (1956), tomo XXV, pp. 184-232.
José María Arguedas-pa uyarispa qillqasqan, Mateo Garriaso-p willasqan (Chawpi ayllup uman, Pukyu llaqtapi).
Mateo Garriaso, Chawpi ayllu, umalliq (cabecilla), distrito de Pukyu / Puquio, provincia de Lukanas / Lucanas, departamento de Ayakuchu / Ayacucho, 1952.
Pukyu: Revista del Museo Nacional, Lima (Perú) (1956), tomo XXV, p. 190. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Inkarríqa sallqa warmipa wawallansi kasqa. Taytantaq Inti Tayta kasqa. Chay sallqa warmi wachapusqa, Tayta Inti churispakusqan Inkarríta. Rey Inka kimsa warmiyuq kasqa. Inka rurasqan kachkan Aqnupi. Qillqata pampapi, binu, aqa, tragu kachkan, timpuchkan.
Inkarrí rumita qatisqa asutiwan, kamachispa. Hanaykunaman qatisqa asutiwan, kamachispa. Chaymantaña llaqtata fundasqa. Qillqatallas Qusqu kanman karqa.
Allinlla. Chaymantañataq wayrata wichqasqa Inkarrí Usquntapi, hatun Usquntapi. Tayta Intitataq taksa Usquntapi watasqa, timpu durananpaq, punchaw durananpaq, rurananta rurananpaq, Inkarríqa. Chaymantañataq wayrata watarquspa, hatun Urquntapa puntanmanta, quri tawnata wikullumusqa, "Kamanqachus Qusqu," ñispa. Manam Qillqatapi kamasqachu. Tawna challurakamun ukumanraq. "Manam kamanchu," ñispa, Qusqupa kasqankama mudarakamusqa. Maymanchá chay karu? Manam qipa ñiqinqa yachanikuchu. Atawallpa ñawpa ñiqinraqchiki yacharqan.
Ispañul Inkan hapirqusqa Inka masinta. Maypiraq? Umallañas kachkan Inkarrípa. Chayllamantas urayman wiñachkan, ukuman. Chakinmansi wiñachkan. Chaysi kutimunqa Inkarrí, lliw kaspaña. Manam kunankama kutimunchu. Kutimunqan, kutikapamunqan, Dyus kumbiniptinqa. Manas yachanikuchu kumbininqachus Dyusninchik chayta.
(qallanaman)
Josafat Roel Pineda-pa uyarispa qillqasqan, don Viviano Wamancha-p willasqan (Chawpi ayllumanta, Pukyu llaqtapi).
Mateo Garriaso, distrito de Pukyu / Puquio, provincia de Lukanas / Lucanas, departamento de Ayakuchu / Ayacucho, 1956.
Pukyu: Revista del Museo Nacional, Lima (Perú) (1956), tomo XXV, p. 192. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Wamanikunaqa propiopunim ñawpa señorpa Inkarrípa churasqanmi. Wamaniqa segundo dyusninchikmi riki. Llapallan urqukunapim wamaniqa, llapa urqun wamaniyuq. Wamaniqa pastutam animalninchikman qun, ñuqanchikmanqa sirkanta agua ununta. Dyusninchikmi puyuta, parata churan, grasya bindisyunmantam chaskinchik. Taytanchik wamaninchikmantaqa agua unullata chaskinchik, Dyusninchik kumbinisqanta kamachisqanmi. Icha lliwqa ñawpapiraq Inkarríninchik churasqanmi. Paymi churasqa lliw kasqanta. Chayqa llamkaptinsi, taytan Intita ñisqa: "Suyaykuway!" ñispa. Chaysi irru sinchuwan watasqa Intita Usquntapi urqupi, Wanakupampa larunpi. Inkarrípaqa Inti taytanmi kasqa. Inkarríqa achka quriyuqmi. Kunanqa Qusqupim kachkan, ñinku. Pis aparqa Qusquman, uma umallantam apaspa. Chayqa chukchachansi wiñachkan, kwirpuchansi urayman wiñachkan. Pay qispiptinqa, huysiwpas kanqachá.
Wañunan kaptinsi: "Uy quri qullqi", ñispas, tukuy pachapi chinkarichisqa qullqita. "Qanchis istadupi quri qullqi pakakuy!" ñisqas. Chaymantaqa pichayá sipirqa? Ispañulchachriki sipirqa, umantataq Qusquman apasqa. Chaymantas pisquchakuna chalapi takichkan: "Qusqupi Rey, Qusquta riy!" takichkan.
(qallanaman)
José María Arguedas-pa uyarispa qillqasqan, don Nieves Qispi-p willasqan (Qullana ayllup uman, Pukyu llaqtapi).
don Nieves Quispe, Qollana ayllu, umalliq (cabecilla), distrito de Pukyu / Puquio, provincia de Lukanas / Lucanas, departamento de Ayakuchu / Ayacucho, 1952.
Pukyu: Revista del Museo Nacional, Lima (Perú) (1956), tomo XXV, p. 193. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Inkarrí, paysi munayniyuq kasqa. Pipa churinchá karqa? Tayta Intipachá karqa. Segundo dyus kaspa mandakuyta karqa. Qillqatapim aqa, tragu, binu timpuchkan, paypa rurasqan. Qillqata Qusquchá kanman karqa. Usquntamantas tawnata chuqarusqa Inkarrí Qusquman. Qillqatapa hawantintas llantuykuspa ukuman pasasqa. Qusquman chayasqa. Maychá Qusqu. Manam yachanichu.
Inkarrí chuqasqa rumitapas. Rumipipas luqusqa mitupi hina chakinwan sutilla. Allin señorsi kasqa. Rumitapas wayratapas mandasqa. Tukuytapas mandasqa. Allin qari karqa, allin maqta. Manam riqsinichu.
Manam kawsanmanchu. Limapis uman kachkan. Maytas, maytas, maytas padisirqa. Manam yachanikuchu wañusqanmanta. Manam mandamintun rurakunñachu. Mandamintun, wañusqa kaptin, manam yachakunchu ni rurakunchu.
Taytachachiri payta qunqachirqa. Imaychá. Manam yachanichu. Kunanqa yaku, naturalpas, imapas Dyuspa kumbinisqanmi. Riki kachkan Qillqatapi, aqa timpuq, binu timpuq, tragu timpuq, Inkarrípa rurasqan.
(qallanaman)
Alejandro Ortiz Rescaniere-p uyarispa qillqasqan, María de García-p willasqan
(Wamanqa = Ayakuchu llaqtamanta, pichqa chunkachá watayuq).
Ciudad y distrito de Ayakuchu / Ayacucho, provincia de Wamanqa / Huamanga, departamento de Ayakuchu / Ayacucho, 1972.
Pukyu: Alejandro Ortiz Rescaniere, De Adaneva a Inkarri: una visión indígena del Perú. Lima, 1973. pp. 135-137. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Inkas hamusqa Qusqu llaqtamanta, ñinku. Chayninta puririptin, Inkataqa pichinchurukuna miski takinqan rimaykusqaku kusirichisqaku. Ancha purisqanmanta yawarchasqallaña chakillanpas chaqruykuspa, taquykuspa llapan llaqtakuna, runakunapas yacharqaniku tarpuyta, kunan hina chay hinata rurasqaykuta.
Warminpas paypa qipanta risqataq. Chay warminpa lliklla kasqa chirapa hina suma-sumaq kulurniyuq, umanpi ruquyuq, qasqunpas kurpiñuwan tapasqa. Iskay chunkas pullirankuna kasqa: ñawpa ñiqin walinsi kasqa yuraq utkumanta, iskay ñiqin ñataq puka utkumanta, chaymanta apasqataq qullqiwan allin achalasqa utkumanta walita, chaymanta hamun llama qaytuchawan awasqa wali, hawanpi rin, achka wali paqumanta awasqa; llapa llamapa hawanpi, wikuñamata awasqa, qullqiwan, quriwan sumaq achalasqa, qusanpa yawarninwan tiñisqa walinqa kasqa.
Sapa llaqtaman chayaspanku, warminqa yanukusqa. Mana pipas chaykuna yachasqanta pay qapaq Inkapa warmin yachachiwanku. Chay Inkaqa Intipa churinsi kasqa; sallqa, saqispa, mana mikusqa warmipa wawan.
Ichayá mana ancha llakinanpaq Inkaqa chay churinta rurarqa. Aslla watallapi chay churin rikurirusqa kallpasapa, alli-allin kallpayuq, ancha maqtallaña. Manayá kunan runakuna kaq hinachu, qasqunpi mancharisqa akatanqa hina yanqa purikuq.
Qullarrí ñinkum warminta, Qullas riki kasqa. Qusqumanta chayamuptinku, kumunkuna llaqtakuna llapallayku hatarimuniku, rikchariniku.
Wataqa ñisqan llaqtaman Inkarrí chayaykuspas, mawka usutanta allinchasqa, chaymi chay llaqtapi sapatu ruraqkuna kan. Qillqata pampaman chayaykuspas, Inkarrí llamankunata samaykachisqa, chaysi runakuna llamasapallaña chay llaqtapi. Inkawasita chayaykuptinkus, yarqay hipirusqa, hinaptinsi llapa ima apasqanta quykuspanku mikunata chaskisqaku, chaymanta pacha tukuy llaqtakunapi feriakuna kan.
Huk churinpas kasqataqsi Ispañarrí sutiyuq tayta Intinchikpa. "Imanasqam wawqiy apu apullaña, llapa imaymana ruraq?" ñispataqsi Ispañarrí tapurikun, "ñuqallatach rispitawanmankuqa, allin maqta kaptiy, kallpasapa kaptiy, hatun-hatun laniyuq, mana chakinkuna yawarchasqa wawqiytachu." Intipa churin Ispañarrí ñisqansi, chay hinata rimasqa ancha chiqniywan, urqukunapas kununusqata, hinataqsi wawqinta maskaspan saqisqa qillqata.
Inkarrísi qillqata ñawinchaspa piñakuspa qaparisqa: "Ima uywakunam, ima pisqukunam atakanwan qanrayachispa kay aswan yuraq papilta?" ñispa ñisqa.
Ichaqa Inka yachasqaña chay wawqinmanta; chaysi kiputa paypaq saqisqa, qaytumantas chay kipuqa. "Ima millay runa paraq chay awasqa, chay mawka pacha?" ñispa rimasqa Ispañarríqa.
Mama Killas tayta Intiwan huñunakusqa, puka turupas amaruwan. Pachañataqsi puririyta qallarimusqa. Pachas kuyurisqa. Chaymantas wawqin Inkarrípa umanta pakakarusqa. Chaymanta pachas runa nakaq rikurimusqa.
Chaymanta pachas Inkarrípa umanqa kawsaylla kawsachkan Pachamamanchikpa sunqun ukupi.
Ñinkum, huk punchawsi chayamunqa, chaypis uman, yawarnin rikcharispa aycha tullunwan huñunakunqa. Chay punchawsi pacha paqarimunqa, maqta urukuna tutayasqapi pawanqaku.
Pariwana quchapa yakunpas chakirinqa. Chaymantañataqsi Inkarríninchikpa mana tukuy ruray atisqan musuq llaqta, ancha hatun llaqta chayraq rikurimunqa.
(qallanaman)
Alejandro Ortiz Rescaniere-p, Marisabel Aramburú-pa, César Zamalloa-p, María Luisa Benza-p ima uyarispa qillqasqan, huk michiqpa willasqan Chakaray ayllu llaqtapi, 1970 watapi (comunidad de Chacaray, distrito de Ayakuchu / Ayacucho, provincia de Wamanqa / Huamanga, departamento de Ayakuchu / Ayacucho, XIII/1970).
Pukyu: Alejandro Ortiz Rescaniere, De Adaneva a Inkarri: una visión indígena del Perú. Lima, 1973. pp. 130-131. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Ñuqam indio kani puro, legitimo. Llaqtaypipas chay hina puro indio. Qamkuna manam piruwanuchu kankichik. Qamkuna Pizarropa familyan. Ñuqa kani Reyes, Inkarríkunapa familyan.
Inkarrípa wawan mama killapa wawan, tayta intipa churin.
Inkarrí watarqun intita mas timpu durananpaq. Turutapas watarqun. Chay runa allin runa karqa, rumitapas purichaq.
Ispañamansi qayachisqa. Chaysi lamar quchapi rurasqa qurimanta chakata. Manaraq chakata tukuchkaptin, Pizarro wañurqachisqa qullqinrayku. Chay Pizarro kasqa kuchipa runan, Inkarríta wañurqachisqa armawan, balawan. Inkarrípa uniku karqa warakallan. Umanta kuchurquspas aparqachin Ispañaman. Kwirpun kidarqun piruwanu llaqtapi. Ispañapis uman kawsachkan, chapun siwichkan, sapa killapi raspakun.
Manas kunan kanchu Inkarrí. Inkarrí wañurquptinsi, Jesu Kristu chayarqun munaysapa poderoso silu. Jesu Kristu [mana] yachaytapas munanchu, Inkarríqa kachkan allpapi. Kristuqa huk lawpis manas mitikunchu ñuqanchikwan. Jesu Kristupa makinwansi hapichkan munduta naranhata hina. Mundu tikrarqukuptinsi, Inkarrí kutimunqa, hinaspas purinqa, ñawpa timpu runakuna hina. Llapachachanchik runakunas tupasunchik gentilkunapas, kristiyanukunapas.
Kaykunata yachan qaqakuna, urqukuna. Inkarrí rimarqusqa Sara-Sarawan, Sulimanawan, Achataywawan. Chay muntañatas rikurqusqa. Hatu-hatunsi, karu-karumantapas rikurimunsi, chaysi yachan llapachan.
(qallanaman)
Alejandro Vivanco Guerra-p uyarispa qillqasqan, doña Práxides Avendaño de Castro-p Lima llaqtapi willasqan
(Chachas llaqtamanta, 47 watayuq).
doña Práxides Avendaño de Castro, distrito de Chachas, provincia de Castilla, Aplao, departamento de Ariqipa / Arequipa, 1976.
Pukyu: Alejandro Vivano Guerra, Una nueva versión del mito de Inkarrí en el Perú. Folklore americano. - México , Nr. 43(1987), pp. 15-23. Runasimi.de-pa llamk'apusqan.
Ñuqa hamuni llaqtaymanta wawaykuna qawaq, Ariqipamanta Limaman. Limapi profesor Vivancowan tupani, waway Danielpiwan wasinpi willani Inkarrípa istoryanmanta, llaqtaymanta, kustumrikunata, takikunatapas, waka tinkaymanta, Niño Jesusmanta, rarqa aspiymanta, wawapa wañuchikuymanta.
Kunanñataq chay Inkarrímanta willaykamusqaykichik. Inkarrísi llaqtay larupi rikurisqa, rarqata aspispa, yakuta pusaspa yaku pusasqanmantataq chakiruptin kutisqa. Yakuta tapamuptin, yaku mana hamuptin, tapusqa: "Pitaq yakuta tapamun?" ñispa ñisqa, chaymanta ch'itirukusqa, ch'itirukuptinqa yachayta munasqa.
Chay yakutas taparusqa Qurupuna, urqu Qurupuna taparusqa ch'itiyninta. Chayllamanta Qurupuna wiksayuq kutirusqa. Unqunan sirkaña kaptin, mañan Inkarríta quri kirawta qullqi lawadorta wawanta uywananpaq. Inkarríñataq mana riqsiyta tukuspa hinaspa ñisqa: "Manam chay warmita riqsinichu. Pitaq chay warmi?" ñispa, "Manam chay warmipa wawan churiychu," ñisqa.
Qurupunaqa inkargamun iskay kutita chay Inkarríman, kimsa kutitapas. "Sichu mana apachimuwankichu lawadorta quri kirawta, hinaptinqa ninata supiruspan kanarusqayki!" ñisqa. Chaymanta Qurupunaqa ninata supirusqa. Allpata timpurachin nina – chuqtun! chuqtun! –, allpa ukuman Inka lluqsin huk trichuman, tawnanta apaykuspa, ripun Qusqu laruman. Chay Qusqupis tawnanta wischusqa, chay tawnan mayman chayan, chaypi llamkan Qusquta.
Rumikunatapas qatiq uwihata hina Inka, ruraq templokunata. Pizarro Conquistador chayan, payman regalan huk wasi hunta qullqita, manataq Pizarro kuntintakunchu chay wasi qullqiwan, hinaspa sipin chay Inkarríta. Pizarro ñisqa: "Ñuqa kakusaq chay qullqi pirqa wasiwan, wasi hunta qullqiwan," ñisqa Pizarro.
Inkarrí ñisqa: "Sipiwanki, ichaqa umay kakunqa, kwirpuy lluqsinqa," ñispa sipichikun. Pizarroqa mana apruwichanchu. Pachamama millpurun llapa wasita. Timpurun Qusqu. Allqutapas millpurun allpa. Mana imatapas apruwichanchu Pizarro. Chay hinata kastigarqan Inkarrí Pizarrota.
Patara achachiykuna willawarqa chay kwintuta Inkarrímanta. Chayta hapini umaypi, chayta kunan rimani, willakuni profesor Vivancoman.
(qallanaman)
(qallanaman)
(qallanaman)
Pukyu: Kuntur Tusuy. http://www.palimpalem.com/1/huamanga-folklore/index.html?body10.html
Ñawpaqkunam Inka llapa imata apachimuq, Qarwarasu urquman. Misti ispañulkuna chayarqamuptinmi, pacha kutiy qallarin. Chaymi llapan urqukuna piñasqallañam kasqa. Wayrallapim purirqaku llapachan apukuna. Huk punchawsi llapachallanku huñunakurqamusqaku. Kay pacha kutiy tukumunapaq llapachallanku ñisqaku, Inkarrí kutimuchun kuntur hina, kutimuchun. Chaypunimantam, taki unquypi kuntur hina tusuniku.
(qallanaman)
Qusqu llaqtap paqarisqanmanta willasqakunata rikch'anachinapaq kay qillqataqa kayman churamunim.
Pukyu: http://www.huascaran.edu.pe/ (manañam kanchu, kunantaq kaypi: libro2.pdf, 923 kB)
Ancha unay wataña, inkakuna manaraq chayamuchkaptinsi, kay Qullaw suyupi tiyaqkunaqa sinchita ñak'ariq kasqaku. Manam tarpuytaqa yachaqkuchu, manataqsi pipas yachachiq kasqachu. Chaysi, yarqachikuspaqa karutaraqsi puriqku, chaypis purun mallkikunapa, sach'akunapa rurunta pallaqku.
Chirichiptinkupas, puñuy aysaptinkupas urqukunamansi riqku, chaypis qaqakunapi mach'aykunaman yaykuqku, chayhinatas tiyaq kasqaku.
Mana husut'ayuq, q'ala chakillas purisqakupas, uywakunapa qaranwantaqsi p'achakusqakupas. Uywakunataqa wach'ikunawansi chaquq kasqaku.
Manataqsi ninatapas riqsisqakuchu, sinchitas ñak'arisqaku. Hankullatas mikhunatapas mikhuqku. Chiri killakunapipas manas ancha puriytaqa atiqkuchu.
Huk p'unchawsi tayta Intiqa, chay ñak'ariyninkuta rikuspa, nisqa: "Manku Qhapaq, Mama Uqllu wawaykunatan runakuna yanapananpaq kachasaq" nispa. Chaysi, Titi Qaqa hatun quchamantas Manku Qhapaq, Mama Uqlluwan lluqsimusqaku.
Manku Qhapaqsi makinpi huk quri tawnata apasqa. Chay tawnataqa tayta Intis qusqa kayhinata nispa: "Chay suyukunata kay tawnata sat'ispa purimunayki, maypin allpa ukhuman chinkanqa, chaypim Qusqu sutiyuq llaqtata hatarichinki" nispa. Paykunaqa tayta Intipa kamachikusqanmanhinas purinku, tawnata sat'ispa sat'ispa.
Chayhinata purichkaptinkus, huk p'unchaw quri tawnaqa allpa ukhuman suskhuykuspa utqaylla chinkarqapusqa. Taytankupa nisqanta yuyarispa chaypi Qusqu llaqtata sayarichisqaku.
Chaypis, Manku Qhapaqqa chay suyupi tiyaq qhari runakunata tukuy rurayta yachachisqa. Yachachisqas allpa llamk'ayta, mikhuykuna tarpuyta ima, manaña karu purinankupaq. Uywakunata michiytapas yachachillasqataq, chaysi llama uywayta qallarisqaku. Rumi pirqamanta wasi ruraytapas yachachillasqataq, allin kawsanankupaqmi tukuy rurayta yachachisqa.
Mama Uqlluñataqsi warmikunata yachachillasqataq. Yachachisqam wik'uña millwamanta awaykuna rurayta, chaymanta tukuy llimp'i punchukuna awaytapas.
Mikhuna wayk'unankupaq llink'i allpamanta manka ruraytapas yachachisqa. Huk ruraykunatapas yachachillasqataq. Chayhinapis llapa runa aswan allinta kawsayta yachasqaku.
(qallanaman)
Qusqu llaqtap paqarisqanmanta willasqakunata rikch'anachinapaq kay qillqataqa kayman churamunim.
Pukyu: http://www.huascaran.edu.pe/ (manañam kanchu, kunantaq kaypi: libro2.pdf, 923 kB)
Ñawpaqmantam kay willakuy kan. Ñawpa watas tawa wawqikuna kasqaku, paykunaqa: Ayar Kachi, Ayar Uchu, Ayar Awqa, Ayar Manku nisqa kasqaku. Sapanka wawqikunas kaq warmillayuqtaq kasqaku, paykunaqa: Mama Waku, Mama Kuru, Mama Rawk'a, Mama Uqllu nisqa sutiyuq kasqaku.
Hukninkaq, Ayar Kachi sutiyuq wawqinkus, aswan kallpasapa runa kasqa, huk warak'allawansi urqukunata thuñichiq. Chayta rikuspas wawqinkuna chiqnikusqaku, mana rikuytapas atiqchu kasqaku.
Huk p'unchawsi wakin wawqinkuna, Ayar Kachitaqa mach'aypi wichq'arqapunku. Chayta ruraspas kimsantin wawqikunaqa ripuqku. Wanakawrimansi chayasqaku. Chaypis huk k'uychi rikhurisqa.
Ayar Uchu wawqis ñawparqusqa, chayllapis huk hatun wak'a rumiman tukurqapusqa. Chaypitaqsi Ayar Mankuta nisqa "Sutiykita Manku Qhapaqman t'ikray" nispa.
Iskaynin wawqikuna, tawa warmintin ripusqaku, chaysi Qusquman chayarqusqaku. Ayar Awqas ñawparqusqa, wakin qhawachkaptinsi, paypas huk rumiman tukurqapullasqataq.
Sapallansi Manku Qhapaqqa tawa warmintin qipasqa. Mama Wakus aswan mana manchakuq, allin amachakuq kasqa.
Qusquman chayarquptinkus Manku Qhapaq quri tawnata allpapi chinkaykachisqa. Chaypi tiyaq runapas Mama Wakuta rikuspas manchakuymanta ayqikusqaku. Chaypis Qusquta kamarqanku.
(qallanaman)
Kay Thomas Müller-pa, hukkunappas qillqasqankunataqa asllata llamk'apunim,
kay qatiq kastilla rimaymanta simikunatam t'ikraspa:
Hasta – -kama; Barreta – Tawna; Papá – Tayta; Extraña – Wak hina; Volteay – T'ikray, Tukuy; Parlay – Rimay; Señorayki – Warmiyki; Vida – Kawsay; Vida kasqa – Kawsasqa; Qué tal – May; Fuerza (Fuwirsa) – Kallpa; Pertenesey – Kapuy; Kuntistay (< contestar) – Kutichiy; Despresyay – Pisichakapuy; Intindiy – Unanchay; Mientras – -chkapti-; Desde que – Chay pachamanta; Tantu – Chay chika; Pero – Icha, Ichaqa; Porque – Imaraykuchus; Sino – Aswanpas; Bena (Vena) – Sirk'a; Klaru – Riki; Trawahu (Trabajo) – Llamk'ana; Ambisyusu - Munaysapa; Totalmente ambisyunay - Tukuy munayniyuq kay; Bueno - Allinlla; Todo - Tukuy; Kusta – Chala.
Kay p'anqapi t'ikrasqay simikunaqa cursiva ñisqapim.
Wakin kastilla simikunataqa chay hinatam qillqamuni, aswan allinta kamallasqanrayku, ahina:
Iskribiy (ispañulkunap yachaynin! = qillqay), Liyiy (ñawiriy), Frinu, Turri, Katedral, Kampana, Kumbintu, Monja, Firru / Irru (khillay), Karru, Aparatu, Elikoptero, Awiyun, Praktiku, Lus (Lámpara), Bidriyu, Imbentay, Foko, Alambri, Kabristu, Muldiyay < Moldear (llamk'apuy), Binu < Vino,
Dyus, Ispiritu, Grasya, Huysiw < Juicio, Kumbiniy < Convenir, Bindisyun < Bendición (kristiyanu iñiymanta!),
Agua unu (Pukyu llaqta runakunapqa yupaychaykunallapi takisqan, chayri "yaku" ñispa rimanku),
Timpu (pacha), Mundu (pacha), Laru < Lado, Luma (ch'utu, muqu), Kwirpu, Fruta (ruru), Lasu, Ingañay (llullay), Purkiriya < Porquería; Inkantu < Encanto.
Kutipayasqa simikunataqa manam qillqamunichu, ahinataq: "riki", hukkunatawan.
(qallanaman)
Waruchiri qillqasqamanta rakikuna:
Inka Atawallpamanta harawikuna:
Inkamanta willasqakuna:
Wakin willasqakuna:
Runasimipi Willakuykuna, Qillqasqakuna
Rapip qallananman
Last update: 1 Jul 2010. © runasimi.de. The contents of this page may be distributed for non-commercial purposes, especially for spreading knowledge of the Runasimi language in the world and strengthening its position in its home lands. Please quote the original author (if not mentioned by name, write runasimi.de), and set a link to this page (write down URL, if texts or images of this page are used in printed version).
Qullarrí = Qullarí = Qullarriy = Qollarrí = Qollarí = Qollarriy = Qolla Rey = Qullarri = Qullariy = Qullari = Qollarri = Qollari = Qollariy; Qullarina = Qollarina = Qullarrina = Qollarrina = Qolla Reina; Tupaq Amaru = Túpac Amaru = Tupah Amaru; Inkarrí = Inkarí = Inkarri = Inkari = Inka Rey = Inkarriy = Inkariy; Ispañarrí = Españarrí = Ispañarí = España Rey; Qulla = Qolla; Qusqu = Qosqo = Cusco = Cuzco; Lukri = Lucre; Kalka = Calca; Qurupuna = Qoropuna = Coropuna; Awsanqati = Ausangate; Paytiti = Paititi; Dyusninchik = Diosninchis = Diosninchik; Dyus = Dios; Katedral = Catedral; Ispiritu = Espíritu; Mariya Angola = María Angola; Mariyanu Angulo = Mariano Angulo; Santa Katalina = Santa Catalina; Quri tawna = Qori tauna = Qori barreta = Quri barrita = Quri warrita; Taki unquy = Taki onqoy; Ispañul = Español; Ispañulkuna = Españolkuna; Ispaña = España


text: 1Amón suyoj jatun kamachejnin Nahasqa soldadonkunanwan ima Galaadpi Jabes llajtaman rerqa, jap'inampajtaj chay llajtata muyuykorqa. Jabes llajtayojkunarí nerqanku: –Noqaykuwan uj tratota ruwana, noqaykutaj qanta sirvisqayku, nispa. 2Chantá Amon suyumanta Nahas kuticherqa: –Ya, qankunawan uj tratota ruwasaj; chayta ruwanaypajqa sapa ujmanta paña kaj ñawiykichejtaraj orqhosaj, jinamanta Israel aylluta p'enqaypi rikhurichinaypaj, nispa. 3Chanta Jabes llajtamanta kurajkunaqa kay jinata kuticherqanku: –Qanchis p'unchayta suyariwayku tukuy Israel jap'iyman willajkunata kachanaykupaj. Manachus pipis yanapayta munawasqayku chayqa, qanman k'umuykusqayku, nispa. 4Kachasqakuna Saúlpa llajtan Guibeaman chayaspa, imachus kashasqanta tukuyman willarqanku, chayrayku llajtayojkunaqa llakikuymanta sinchita qhaparispa waqarqanku. 5Chaypacha Saúlqa bueykunan qhatirisqa llank'asqanmanta chayamusharqa, chanta taporqa: –Imataj tiyan, runa kay jinata waqanankupajri? nispa. Chantá Jabesmanta jamojkuna imatachus nisqankuta payman willarqanku. 6Chayta uyarejtinkama, Diospa Espiritonqa Saulman jamorqa, Saúltaj may sinch'itapuni phiñarikorqa. 7Chantaqa iskay bueykunata ñak'aspa, chhikan chhikanta khuchurarqa. Chaytataj tukuynin Israel jap'iyman kachakunawan apacherqa. Kachakuna kay jinata nerqanku: “Pikunachus Saúlwan, Samuelwan ima mana rejkunaj bueyninkoqa ajina khuchurasqa kanqanku,” nispa. Ajinata nejta uyarispa, Tata Diosmanta uj sinch'i manchachikuy paykunaman junt'aykorqa, chanta uj runa jinalla Saúlwan ujchakoj rerqanku. 8Chanta Saúlqa Bezecpi tantakoj runakunata yuparqa; Israel jap'iymanta kinsa pachaj waranqa karqanku. Juda jap'iymantataj kinsa chunka waranqa karqanku. 9Chaymantataj Jabesmanta jamoj kachasqakunaman nerqa: –Nimuychej, Jabespi tiyakojkunaman, q'aya chawpi p'unchayta jina kacharichimunaykuta, nispa. Kachasqakunataj kutispa, Jabespi tiyakojkunaman willamorqanku, paykunataj mayta kusikorqanku. 10Paykunataj Nahasman nerqanku: – Q'aya qanman k'umuykoj jamusqayku, noqaykuwan munasqaykita ruwanaykipaj, nispa. 11Chay q'ayantenqa Saúl soldadonkunanta kinsaman t'aqarqa, manaraj sut'iyamushajtintaj, enemigonkoj jarankuman yaykuykorqanku. Chawpi p'unchaykama amonitakunawan maqanakuspa ashkhatapuni wañuracherqanku. Mana wañorqankuchu chaykunarí tukuynejman ch'eqerarqanku, mana iskayllapis khuskaqa qhepakorqachu. 12Chantá israelitakunamanta wakinkuna Samuelman nerqanku: – Pikunachus Saúl jatun kamachejninchej kananta mana munaspa alqochakojkunata, kayman apamuwayku wañuchinaykupaj, nispa. 13Saultajrí nerqa: –Kunan mana pipis wañuchisqa kanqachu, Israel suyuta Tata Dios kacharichisqanrayku, nispa. 14Chanta Samuel tukuyninkuman nerqa: –Guilgalman rinachej; chaypi jatun kamachejniyoj kasqanchejmanta raymicharikamusunchej, nispa. 15Chayrayku tukuynin israelitakuna Guilgal llajtaman kachaykukorqanku, chaypitaj Tata Diospa ñawpaqempi Saúlta jatun kamachejninkuta jina watej tiyaykucherqanku. Chantá Tata Diosman allinyakuy jaywanata jaywarqanku. Saúlwan, israelitakunawantaj mayta kusikorqanku.


text: 1Jacobmi churinkunata waqyaspa nirqan: –Huñukamuychis, qhepa p'unchaykunapi imaynachus kanaykichistan sut'inchasqaykichis: 2–Asuykamuychis, hinaspa uyariwaychis, ñoqa Jacobpa churiykuna, uyariwaychis taytaykichis Israelta. 3Rubén, qanmi phiwiy kanki, kallpay, churiyay qallarisqay, allinnin manchana, qollana atiyniyoq. 4Unu hina mana hark'achikuq, manan qollanachu kapunki, taytaykiq tiyaqmasin warmiwan puñukusqaykirayku, chaypachan pisichawarqanki. 5Simeonwan Leviwanqa wawqentinmi kanku, mana chanin arman, armankuqa. 6Ama paykunawanqa rimanakusaqchu, amataq paykunawanqa huñunakusaqchu. Phiñakuspankun runata wañurqarichirqanku, yanqa qasitaq torokunaq hank'unta kuchurarqanku. 7Ñakasqa kachun millayllaña k'arak phiñakuyninku, ñakasqa kachun sinchillaña phiñakuyninku. Ñoqan Jacobpa miraynin ukhupi paykunata t'aqasaq, Israel llaqtapitaq paykunata ch'eqeykachisaq. 8Judá, wawqeykikunan hatunchasunki, awqaykikunatan much'unmanta hap'inki, wawqeykikunan k'umuykamusunki. 9Uña león hinan Judaqa, mikhusqaykimanta kutimuspaykin, churíy, k'umuykurqanki, león hinan thallaykurqanki, china león hina. ¿Pitaq qanta rikch'arichisunkiman? 10Manan kamachikuy varaqa Judamanta chinkanqachu, manallataq hap'isqan varaqa chinkanqachu, varayoq hamunankama, paytataqmi runakunaqa kasunqaku. 11Uvas yuraman malta asnota wataspa, sumaq uvas tulluman china asnonpa uñanta wataspa, p'achanta vinopi t'aqsarqan, uvas unupi p'achanta t'aqsarqan. 12Ñawinqa vinowan pukayachisqan, kiruntaq lechewan yuraqyachisqa. 13Zabulonqa lamar-qocha patapin tiyanqa, barcokunaq chayananmi kanqa, qorpantaq Sidonkama kanqa. 14Isacarqa kallpasapa asnon, uywa kancha ukhupi samakuq. 15Rikurqanmi samanaqa allin kasqanta, hallp'apas sumaq kasqanta, chaymi q'epiykachikullarqan, hukpaqmi llank'arqan. 16Danqa llaqtantan kamachinqa Israelpa huknin ayllun hina. 17Danmi kanqa ñan pata mach'aqway, ñan pata víbora, caballoq chakinta k'utuq, hinaspa sillakuqta qhepaman urmachiq. 18¡Qespichiwanaykitan suyakuni, Señor Diosnilláy! 19Gadtaqa huk ejerciton llat'ananqa, chaypas paymi paykunataqa qhepanmanta llat'ananqa. 20Aserpa t'antanqa sumaqllañan kanqa, paymi reypa mikhunanta hina haywanqa. 21Neftaliqa china taruka hina purikuqllan, munay tarukachakunata wachaq. 22Joseqa llanllashaq sach'a hinan, pukyu patapi rururashaq sach'a hinan, k'allmankunan perqa pataman mast'arikun. 23Paytaqa wach'iqkunan cheqnikurqanku, wach'irqanku, qatiykachashallarqanku, 24chaypas wach'inanqa qaqatan sayarqan, makintapas Jacobpa kallpayoq Diosninmi kallpacharqan, payqa Israelpa Michiqninmi, Waqaychaqninmi. 25Taytaykiq Diosninmi yanapasunki, Tukuy-atiyniyoq Diosmi saminchasunki hanaq pacha saminchakunawan, lamar-qocha ukhu saminchakunawan, askha wawakunawanpas. 26Taytaykiq saminchankunaqa wiñay-wiñay orqokunamantapas aswanraqmi, wiñay-wiñay orqokunaq qhapaq kaqninkunamantapas aswanraqmi, chaykuna Josepaq kachun, wawqenkunamanta akllasqapaq kachun. 27Benjaminqa qechukuq atoqmi, tutamantan mikhunqa qechusqanta, ch'isiyaykuytataq rakinqa qechusqankunata, nispa. 28Chaykunan chunka iskayniyoq Israel ayllu, paykunatan taytankuqa sapankankuta samincharqan. 29Chaymantataq paykunata kamachirqan: –Wañukapullasaqñan, ñawpa taytaykunaq kasqanpin p'ampampuwankichis, Het runa Efronpa chakranpi kashaq qaqa wasipi, 30Macpela chakrapi kashaq qaqa wasipi. Chaymi Canaán hallp'a Mamreq inti lloqsimuyninpi kashan. Chaytan chay chakratawan kuska Abrahamqa aya p'ampananpaq Het runa Efronmanta rantisqa. 31Chaypin p'amparqanku Abrahamtapas warmin Saratapas, chaypin p'amparqayku Isaactapas warmin Rebecatapas, chaypin Leatapas ñoqa p'amparqani. 32Chakrapas chaypi kaq qaqa wasipas Hetpa churinkunamanta rantisqan, nispa. 33Churinkunata Jacob kamachiyta tukuqtintaq chakinqa puñunanpi k'unkuykurqan, hinaspan wañukapurqan, ñawpa taytankunamantaq huñukapurqan.


text: 1Tsaymi discïpuluncunata yachatsir Jesús caynog nergan: “Juc ashmaynintashi patronnin churargan imaycantapis shumag ricananpag. Tsaypitashi tsay patronninta runacuna wilapargan imaycantapis lutala ashmaynin ushaycashganta. 2Tsayta musyaycurna patronnin gayatsimorgan. Nircurna caynog nergan: ‘Runacuna gampag rimapäcun imäcunatapis lutala ushaycashgayquitami. Cananga wilamay lapan imata rurashgayquitapis. Cananpitaga mananami imaycäcunatapis ricanquipagnatsu.’ 3Tsauraga tsay runa yarpachacorgan caynog nir: ‘¿Imatarag canan rurashag patronnë gargamaptenga? Manami calpä cantsu chacracho arunäpag. Caridäta manacuytapis pengacömi. 4Alfin patronnë gargamaptin jina ¿imanäshagtag? Jagan runacuna yanapamänanpag mejor cobrashag pulalanta.’ 5Tsayshi patronninpa jagan cag runacunata juc juclayla gayaycatsir punta cagta taporgan caynog nir: ‘¿Aycatag patronnëpa jagan caycanqui?’ 6Tsaynog tapuptin nergan: ‘Paypa jagan caycä ishcay pachac (200) läta aceitimi.’ Tsauraga tsay runa caynog nergan: ‘Canan escribishun pachac (100) läta aceitilatana päganayquipag.’ 7Tsaypita jucnin cagtana caynog taporgan: ‘Gamga ¿aycatag jagan caycanqui?’ Tsay runa caynog nergan: ‘Paypa jagan caycä ishcay waranga (2-000) arröba trïgumi.’ Tsaynog niptinshi nergan: ‘Canan escribishun waranga pitsga pachac (1-500) arröba trïgulatana päganayquipag.’ 8Tsaynog rurashganta musyaycur patronnin caynog nergan: ‘Yanapashga cayta munarga ¡tsay runa amistä rurayta yachanmi!’ ” Tsaynog wilaparcur Jesús caynog nergan: “Mana nacananpag tsay runa yarpachacushgannog gamcunapis yarpachacäriy imanogpapis gloriaman chayanayquipag. Tsaynogla imalawanpis runa mayiquita yanapay paycunapis Diospa wilacuyninta chasquicur gloriaman chayananpag. Tsaynog ruraptiquimi gloriaman chayaptiqui cushishga chasquishunquipag. 10Walcalata tsararashgayquiwan runa mayiquita yanaparga atscata tsarararpis yanapanquipagmi. Mana yanapäcog carga atscata tsarararpis manami yanapäcunquipagtsu. 11Tsaynogla imata paytacushuptiquipis mana yatapacuylapa ali ricanqui. Mana yatapacog captiquega Diospa ali wilacuyninta wilapaptiquipis chasquishunquipagmi. Mana yäracuypag captiquega manami cäsushunquipagtsu ni imata niptiquipis. 13“Manami pipis ishcay patronta sirvinmantsu. Ishcay patronyog carga jucninta cäsucur jucnintaga manami cäsucongatsu. Jucninta cuyar jucnintaga manami cuyangatsu. Tsaynoglami rïcu canalanpag yarpachacogcunaga: ‘Tayta Diospa maquinchömi caycä’ niycarpis pay munashgannog cawayta mana camäpacuntsu.” 14Tsaynog yachatsishganta mayaycurmi fariseo runacuna Jesusta asipargan. Tsaynog asipargan imaypis rïcu canalanpag yarpachacog carmi. 15Tsauraga Jesús caynog nergan: “Gamcuna ishcay cära captiquipis Tayta Diosnintsi musyanmi shonguyqui imanog cashgantapis. Tsaymi runacuna respitashuptiquipis Tayta Diosnintsipäga ishcay cära cashgayqui pasaypa mana ali caycan. 16“Moisés escribishgancuna, Tayta Diosnintsipa profëtancuna escribishgancuna y Juan Bautista wilacushgancunapis niycan noga shamunäpag cagpitami. Tsaymi Juan wilacuyta galaycushganpita-patsa atsca runacuna Tayta Diosnintsipa wilacuyninta imanogpapis chasquicurcaycan. 17“Jana patsa y cay patsa ushacaptinpis Moisés y waquin profëtacuna escribishgancunaga lapanmi cumplengapag. 18“Pï runapis warminpita raquicaycur juc warmiwan targa adulterio jutsatami ruraycan. Tsaynogpis runanpita raquicashga warmiwan pipis targa adulterio jutsatami ruraycan.” 19Tsaypitanami Jesús caynog wilapargan: “Juc rïcu runashi cargan ali röpacunalata jaticog. Tsaynogpis waran waran amïguncunawan fiestata rurar ali micuycunalata micapäcog. 20Tsay rïcu runapa wayi puncunchöshi wactsa runa Lázaro jutiyog jamarargan. Läzarupa intëru cuerpuntashi gueri ushaycargan. 21Payshi rïcu runa micur shicwapacushgalantapis micuyta munapargan. Tsaychöshi algucunapis Läzarupa guerinta lagwapargan. 22Lázaro wanuycuptinnashi angilcuna almanta apapäcorgan Abraham caycashgan cagman. Y rïcu runa wanuycuptinnashi castancuna pampapäcorgan. 23“Mana cuyapäcog rïcu runapa almannashi aywargan Hadisman. Tsaychöshi fiyupa nacaycashgancho carupita ricargan Läzaruta Abrahampa naupancho caycagta. 24Tsauraga rïcu runa gayacorgan caynog nir: ‘Tayta Abraham, cuyapaycalämay. Läzaruta cachaycalämuy dëdunta ushmarcatsir shimëta ushmatsipämänanpag. Fiyupami nacaycä cay ninacho rupar.’ 25Tsaynog niptinshi Abraham caynog nergan: ‘Yarpay manarag wanur imaycayogpis cashpayqui ali cawashgayquita. Läzarunami itsanga wactsa cashpan fiyupa nacargan. Tsaymi cananga pay cushishga caycho caycan y gamna tsaycho nacaycanqui. 26Tsaynogpis jatuncaray jiu-jiuyaycag ragrami raquiycämantsi. Tsaymi gam cashgayqui cagman mana pipis tsimpamuyta puëdintsu. Tsaynog gampis mana puëdimunquitsu tsimpamuyta noga caycashgä cagman.’ 27“Tsaynog niptinshi rïcu runa caynog nergan: ‘Tayta Abraham, papänëpa wayinman Läzaruta cachayculay. 28Tsaycho pitsgaragmi wauguëcuna caycan. Paycunaman wilag aywayculätsun cay nacayman mana shamunanpag.’ 29Tsauraga Abraham caynog nergan: ‘Paycuna tsararanmi Moisés y waquin profëtacuna escribishgancunata. Tsaycunata cäsucäritsun.’ 30Tsayshi rïcu runa nergan: ‘Tayta Abraham, tsarararpis tsaytaga manami cäsucärengatsu. Juc runa wanushganpita cawarircur wilacuptinmi itsanga jutsa ruraycunata cacharenga.’ 31Tsaynog niptin Abraham caynog nergan: ‘Moisés y waquin profëtacuna escribishgancunata mana cäsucuycarga wanushganpita cawarircur wilacog aywaptinpis manami cäsucärengatsu.’ ”


text: 1Samuel waynaqa Eliwan kuskan Señor Diosta servisharqan. Chay p'unchaykunapin Señor Diosqa runakunaman maynillanpiña rimarqan, manañan rikhuriykunapas kapusharqanñachu. 2Elipa ñawinkunaqa manan rikusharqanñachu machuyaykapusqanrayku. Huk tutan payqa puñunanpi puñusharqan, 3Samuelpas puñushallarqantaq karpa ukhupi Diospa arcan qayllapi, Diospa lamparanpas k'anchashallarqanraq. 4Señor Diostaq Samuelta waqyarqan: –¡Samuel! ¡Samuel! nispa. Paytaq nirqan: –Kaypin kashani, nispa. 5Sayarispataq Eliman phawarispa nirqan: –Kaypin kashani, ¿imapaqmi waqyawanki? nispa. Elitaq nirqan: –Manan ñoqaqa waqyaykichu, ripuy puñunaykiman, nispa. Hinan puñuq kutipurqan. 6Huktawantaq Señor Diosqa Samuelta waqyamurqan: –¡Samuel! nispa. Samueltaq sayarispa Eliman rirqan: –Kaypin kashani, ¿imapaqmi waqyawanki? nispa. Paytaq nillarqantaq: –Kutipuy wawáy, manan waqyaykichu, puñukampullay, nispa. 7Samuelqa manan Señor Diosta reqsirqanraqchu, manallataqmi Señor Diospas chay p'unchaykama rimapayarqanchu. 8Señor Diostaq Samuelta kinsa kutipiña waqyamurqan, paytaq sayarispa Eliman rillarqantaq: –Kaypin kashani, ¿imapaqmi waqyamuwanki? nispa. Hinan Eliqa repararqan Samuelta Señor Dios waqyamushasqanta. 9Chaymi Eliqa Samuelta nirqan: –Ripuy, puñukampuy, huktawan waqyamuqtintaq ninki: Uyarishaykin, Señor Diosníy, kay kamachiykiman rimaykamuway, nispa. 10Señor Diosmi hamuspa chaypi sayaykurqan, hinaspan ñawpaq kuti hina waqyamullarqantaq: –¡Samuel! ¡Samuel! nispa. Samueltaq nirqan: –Señor Diosníy, rimaykamuway, kamachiykiqa uyarishaykin, nispa. 11Chaymi Señor Diosqa payta nirqan: –Ñoqan Israelpi sinchi musphanata ruwasaq, lliwtaqmi sinchita musphaspa utirayasparaq qhepanqaku. 12Chay p'unchaytaqmi llapachallan Elipa ayllun contra nisqaykunata hunt'asaq. 13Kunanmi Eliman willanki, ñoqan ayllunta pasaqpaq chinkachipusaq, wawankunaq millay mana chanin ñoqa contra rimasqankumanta. Wawankunaq ruwasqanta yachashaspapas payqa manan wanachirqanchu. 14Chayraykun niniña: Elipa ayllunpa huchanqa manapunin pampachasqachu kanqa, ofrendataña haywaqtinpas sacrificiotaña qoqtinpas, nispa. 15Chaymantan Samuelqa puñuykapurqan paqarimunankama, rikch'arispataq Señor Diospa wasin punkuta kicharimurqan. Rikhuriypi uyarisqanta Eliman willaytaqa manchakurqanmi. 16Elitaq ichaqa Samuelta waqyamurqan: –Hamuy wawáy, nispa. Paytaq: –Kaypin kashani, nirqan. 17Hinan Eliqa nirqan: –¿Ima nispan Señor Dios nisunki? Sut'illantapuni willaykuway. Ama pakaykuwaychu ima nisqasuykitapas, pakawankichus chayqa, Diosmi muchuchisunki, nispa. 18Chaymi Samuelqa llapallanta Señor Diospa nisqanta willarqan. Hinan Eliqa nirqan: –Señor Diosmi payqa, ima munasqanta ruwachun, nispa. 19Samuelqa wiñasharqanmi, Señor Diospas paywantaq kasharqan, chaymi Samuelpa rimasqanqa hunt'akurqankama. 20Danmanta Beersebakama llapa Israel runakunapas yacharqankun Samuelqa Señor Diospa profetanpuni kasqanta. 21Señor Diosqa Silo llaqtapi rikhurishallarqanpunin, chaypin Samuelman rimapayaspa reqsichikurqan.