c: text/html

text:
Rawson
Rawson llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Chubut wamani uma llaqtap. Rawsonpiqa 33 601 runakunam kawsachkanku (2012).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rawson llaxtachan kuski 15 ñiqin tarpuy killapi 1965 watapi.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rawson.
- Rawson Munisipyu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Q'upa yaku
Q'upa yaku nisqaqa runap map'achasqan yakum.
Wasikunapiqa runap ispayninmi, akanmi yakukunataqa map'achan. Ruraychaqapitaq ancha miyusapa q'upa yakukunapas tukukunmi. Chay q'upa yakukunaqa sallqatam waqllichin, sasachakuysapam. Muyuriq pacha amachanapaqqa chay q'upa yakukunaqa ch'uyachanam tiyan. Hatun llaqtakunamantaqa chay q'upa yakutaqa q'upa yaku kachaykuna nisqantam kachaykunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'upa yaku.


text:
Roberto Perfumo
Roberto Alfredo Perfumo, sutiyuq runaqa, icha El Mariscal (* 3 ñiqin kantaray killapi 1942 watapi paqarisqa Sarandí, Buenos Aires wamani - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Racing Club (1961 - 71)
- Cruzeiro EC (1971 - 74)
- River Plate (1974 - 79)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roberto Perfumo.


text:
Q'illay
Q'illay (latin simipi: metallum) nisqakunaqa lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas pusaykuq qallawa imayaykunam. Huk q'illaykunaqa allpapiqa llump'ayllam, huktaq t'inkisqam chuqin, icha iskay rikch'ayniyuq chuqim.
Mana q'illaywan ruranakuspa q'illayqa iliktrunkunata qupuspa pusitiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, mana q'illaytaq niyatiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun. Q'illayqa manam iñuwatachu rurakun.
Q'illaypuraqa mana chaqllisinchi ruranakuspa q'illay chaqrusqa (ahinataq champi hukkunapas) ruranakunku.
Aswan runap llamk'achisqan q'illaykuna kaymi:
- Quri
- Qullqi q'illay
- Anta
- Qullqiya
- Yaku qullqi (Puriq qullqi)
- Chayanta
- Titi
- Khillay


text:
Obdulio Varela
Obdulio Jacinto Muiños Varela (* 20 ñiqin tarpuy killapi 1917 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi - 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1996 watapi wañusqa Montevideo llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Awya Yala Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Obdulio Varela.
- El Capitán Leyenda


text:
Chinkasqa Churi
Chinkasqa Churi nisqamantaqa Jesusmi Lukaspa qillqasqanpi, chunka pichqayuq uma rakipi, 11-manta 32-kama kaq wirsupi rikch'anachinapi willan pharisiyukuna niptin: "Kay runaqa huchasapakunawanmi mikhuspa kawsakun", nispa.
Kaytam nin: Huk runap iskay churinmi karqan. Sullka churinqa taytanmanta tupaqninta mañakuspa tupaqninwan karu llaqtaman ripurqan. Tukuy tupaqninta mana allinta kawsaspa chinkachirqan. Wakchayasqa kaspa huk chakra runapaq khuchikunata michispa yarqaspa nikurqan: Taytayman kutimusaq, manaña churinchu kaspay. Wasinman chayamuchkaspa taytanqa karumantaña rikurqan. Churinqa "manañam churiykichu kachkani" niptinpas taytanqa churintata marq'aspa much'aspa chaskirqan, chitata sipispa sirwiqkunawan phistarqan. Kuraq churintaq chayta rikuspa phiñakuspa taytanta "imaraykum chay?" nispa tapurqan. Taytantaq kutichirqan: "Churíy, qamqa ñuqawanpunim kachkanki, tukuy kapuqniykunapas qampataqmi; ichaqa kay wawqiyki wañusqa kachkaspa kawsariramusqanraykum, chinkasqa kachkaspa tarimusqa kasqanraykupiwanmi, q'uchukuspa kusikuna karqan."
Chunka qanchisniyuq kaq pachakwatapis Juan de Espinosa Medrano Chinkasqa Churimantamanta aranwaytas qillqarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Chinkasqa churimanta (Lk 15, 11-32)
- Dr. D. Juan de Espinoza-Medrano (17 ñiqin pachakwatapi): Chinkasqa churimanta aranway
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bible.is nisqapi:
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Qosqo qheswa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Urin Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- Lukaspa qillqasqan, chunka pichqayuq kaq uma raki, bibles.org nisqapi:


text:
Pacha kuyuqta Amaniq
Pacha kuyuqta Amaniq ( icha Taytacha Timpluris), kastilla simipi Señor de los Temblores nisqaqa Qusqu llaqtap amachana santunmi, Yana Kristup wank'anmi.
Sapa Santa Simanapi, Santu Lunispi chay taytachataqa Qusqup Katidralninmanta llaqtap k'ikllu ñanninkunantam apaykuspa yupaychanku. Wasikunap balkunninkunamantaqa ñukch'u t'ikakunatam warkunku. Waqaypatapiqa iñiqkunata saminchanmi.
Chunka suqtayuq kaq pachakwatapis Ispañap Qhapaqnin Carlos V chay wank'ataqa Qusqu runakunaman qurqan. Huk runakunataq ninku, manam hinachu, chay taytacha p'ati waskakunamanta rurasqa kaptinmi, nispa. Ispañul Qhapaqqa kañinallatas qurqan. Chaymantataqsi chay Kristu wank'aqa q'usñichiymanta yanayarqan.
Marsu killap qhipaq p'unchawninkunapi 1650 watapi Qusqu llaqtataqa huk pacha kuyuysi kharkachirqan. Chaypachas runakunaqa Yana Kristuta altarninmanta hap'ispa ayma puriyninpi apaykurqan. Wank'ata hap'ichkaptin, pacha kuyuyqa tuyllas puchukarqan. Chaymantataqsi taytachataqa katidralpa punkunman churaspa Taytacha Timpluris nispa sutinchaspa Qusqup Amachaqinman rurarqan.
Paypaq Arguedas riman huknin yachaypanqanpi: "Ríos profundos" ( May ruriyuq mayukuna).


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
1914: mana qonqanapaq kaq wata
MANARAQ 1914 kaq wata chayamuchkaptinmi Biblia estudiaqkunaqa willakurqakuña chay watapi mana qonqanapaq hina imakunapas sucedekunanmanta. ¿Imakunamanta? ¿Imaynanpim yachanchik 1914 kaq wata mana qonqanapaq wata kasqanta?
Lucas 21:24 nisqapim tarinchik Jesuspa kayna nisqanta: “Mana judio kaq runakunañam Jerusalen llaqtataqa munaychakunqaku, chaynaqa kanqa mana judio runakunapa munaychakusqan tiempo tukunankamam”, nispa. Jerusalen llaqtaqa Israel nacionpa ancha reqsisqa llaqtanmi karqa. Chaymantapunim Davidpa mirayninkuna kamachikamuqku (Salmo 48:1, 2). Chay kamachikuqkunaqa manam wakin nacionkunapi kamachikuqkuna hinachu karqaku ‘Tayta Diospa munaychakusqan Israel nacionpi rey kanankupaq’ nombrasqa kasqankurayku (1 Cronicas 28:5). Arí, Jerusalen llaqtaqa Diospa kamachikunanpaq tiyanan hinam karqa.
Chaynaqa, ¿haykapimantapacham hinaspa imaynatataq Diospa kamachikunanpaq tiyanan hina Jerusalen llaqtata mana judio kaq runakunaqa munaychakuyta qallaykurqaku? Manaraq Jesus hamuchkaptin 607 kaq watamantapacham, Jerusalenpa murallankuna hawa lawninmanta Babilonia runakuna atacamuptinku. ‘Tayta Diospa munaychakusqan Israel nacionpiqa’ manañam Davidpa mirayninmanta pipas kaq reyqa kamachikurqañachu (2 Reyes 25:1-26). ¿Wiñaypaqchu Jerusalen llaqtaqa ‘munaychakusqa’ kanman karqa? Manam, Jerusalenpi qepa kamachikuq Sedequiastam Ezequiel qellqapi kaynata willakurqaña: “Horqoy chay uma wankinaykita, horqoytaq chay coronaykitapas [. . .] chayqa manam huktawanqa kanqañachu kamachikunanpaq derechoyoq runapa hamunankama hinaptinmi paymanña qosaq”, nispa (Ezequiel 21:26, 27). Chay ‘kamachikunanpaq derechoyoq runaqa’ Davidpa mirayninmanta hamuq Jesucristom (Lucas 1:32, 33). Chaynaqa mana judio kaq runakunam Jerusalen llaqtataqa ‘munaychakunmanku’ Kamachikunanpaq Jesus nombrasqa kanankama.
¿Haykapitaq Jesusqa kamachikuq kananpaq nombrasqa karqa? Willakusqanman hinaqa mana judio kaq runakunapa munaychakuyninku tiempo tukuruptinmi. Daniel librom tawa kaq rakiyninpi willakun hayka watakunam mana judio kaq runakuna munaychakunankumanta. Chaypim willakun Babilonia nacionpa Nabucodonosor sutichasqa reyninpa hamuq tiempopaq mosqoyninmanta. Mosqoyninpim rikurqa hatu-hatun sacha kuchusqankuta, sapiyoq kullullan saqesqa kasqanta chaynataq fierro hinaspa bronce cadenawan mana wiñananpaq kullu watasqa kasqantapas. Rikurqataqmi huk angelpa kayna kamachikusqantapas: “Qanchis watapuniyá payqa chayna kachun”, nispa (Daniel 4:10-16).
Wakin kutikunapim Bibliaqa runapa kamachikuyninta tupachin sachakunawan (Ezequiel 17:22-24; 31:2-5). Chaymi hatun-hatun sacha kuchusqa kasqanqa rikchakun Jerusalenpi reyninkunatakama Diospa kamachikuynin harkasqa kasqanman. Chay angelpa nisqanman hinaqa ‘qanchis watakunallam’ mana judio kaq runakunaqa “Jerusalen” llaqtataqa ‘munaychakunanku’ karqa. Chay ‘qanchis watakunaqa’ manam yupasqanchik watakuna hinachu. Chaynaqa, ¿haykataq kanman chay ‘qanchis watakunaqa’?
Apocalipsis 12:6, 14 nisqam willawanchik kimsa wata parten ‘waranqa iskay pachak soqta chunkan punchawkuna’ kasqanta. Chay kimsa wata parten iskaykama yupakuptinmi ‘qanchis watakuna’, chay qanchis watakunañataqmi 2.520 punchawkuna. Ichaqa, manam 2.520 punchawkunallachu munaychakurqaku mana judio kaq runakunaqa Jerusalen llaqtata purmachisqankumantapuniqa. Chaymi nichwan kay willakuyqa hamuq tiempopi cumplikunanmanta. Numeros 14:34 hinaspa Ezequiel 4:6 nisqanpim qawanchik ‘huk punchaw huk wata hina’ kasqanta. Chay textokunapi nisqanman hina chay ‘qanchis watakunata’ yupaspaqa 2.520 watakunam kanqa.
Chay 2.520 watakunaqa qallarirqa manaraq Jesus hamuchkaptin 607 kaq watapa octubre killanpim—Babilonia runakuna Jerusalen llaqtata purmarachiptinku hinaspa Davidpa mirayninpa kamachikuqkunata horqoruptinku—tukurqañataq 1914 kaq watapa octubre killanpi. Chay watapim tukurqa ‘mana judio kaq runakunapa munaychakuynin’, chay watapitaqmi Diosqa Jesucristota nombrarqa hanaq pachapi Kamachikuq kananpaq (Salmo 2:1-6; Daniel 7:13, 14). *
Jesusqa willarqañam ñoqanchikwan kachkanmanpas hina tiempopi hanaq pachapi Kamachikuq kaptin admirakuypaq guerrakuna, muchuykuna, terremotokuna hinaspa onqoykunapas kananmanta (Mateo 24:3-8; Lucas 21:11). Chaykunaqa cumplikuchkanpunim. Kay sucedekusqankunam qawachiwanchikpuni 1914 kaq watapi hanaq pachapi Diospa Gobiernon qallarisqanta hinaspa ‘tukupay tiempo’ qallaykusqantapas (2 Timoteo 3:1-5).
^ par. 3 607 kaq wata octubre killamanta (m.J.h.) 1 kaq wata octubre killakamam (m.J.h.) yupakun 606 watakunata. 1 kaq wata octubre killamanta (m.J.h.) 1914 kaq wata octubre killakamañataq yupakun 1.914 watakunata. Iskayninta yupaptinchikmi (606+1.914) yupakun 2.520 watakunata. Sichu astawan yachayta munanki Jerusalen llaqta 607 kaq watapi purmachisqa kasqanmanta hinaptinqa qawariy Jehová Diospa testigonkunapa castellanopi rurasqa Perspicacia para comprender las Escrituras sutichasqa libropa “Cronología” nisqa yachachikuyninta.


text:
Wamanqa
Wamanqa (Ayakuchu llaqta nisqapas, kastilla simipi: Ayacucho icha Huamanga) huk piruwanu hatun llaqtam, Ayakuchu suyup Wamanqa pruwinsyapas uma llaqtanmi. 2005 watapiqa Wamanqa llaqtapi 147.256 runas kawsachkan.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpaqta Ayakuchu sutiyuq llaqtata Wamanqawan sutichasqaku. Isqun p'unchawpi chunka iskayniyuq killapi 1824 watapi Antonio José de Sucre sutiyuq awqaqkunap umanqa ispañul awqankunatas Wamanqa k'itipi atiparqan. Simón Bolívar Piruwpa qispichiqnin nisqaqa 15 p'unchawpi iskay killapi 1825 watapis chay llaqtataqa Ayacucho sutiwan suticharqan. Chay llaqtaqa Piruwpa Ayakuchu sutiyuqmi suyunpi kachkan. Hatun yachay wasinpa sutinmi Universidad San Cristóbal de Huamanga.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Andrés Avelino Cáceres, Umalliq (Piruw)
- Néstor Cabrera, qillqaq
- Willy del Pozo, qillqaq
- María Parado de Bellido, ankalli
- Alfredo Alberdi Vallejo, qillqaq
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wamanqa.
- Saywitu: Ayakuchu suyu
- Simana Santa - Ayak'uchupi


text:
Qhichwa rimaykuna
Qhichwa rimaykuna nisqaqa huk Awya Yala rimaykunap ayllunmi, Uralan Awya Yalapi. Tukuy qhichwa, qichwa, qiĉwa icha kichwa nisqa, qhichwa simi nisqaman kapuq k'iti rimayninkunam kay rimaykunap ayllunman kapun.
Manam tukuy qhichwa k'iti rimaykuna hap'iqanallachu. Chayrayku yachaqkunaqa ninkum, achka rimaymi, pichqachá, qanchischá, nispa. SIL International nisqa tantanakuy ninmi, 42 rimaykunam, nispa. Ichataq ancha kaqlla kaq k'iti rimaykunatapas sapaq rimay ninmi, ahinataq Qusqu qhichwa simi, Apurimaq qhichwa simi, Ariqipa qhichwa simi, Punu qhichwa simi, chaykunam sapaq simi nispa. Piruw mama llaqtapiqa chay k'iti rimaykunata huklla allin qillqaywanmi qillqanku, Qusqu-Qullaw nisqawan. Chanka runasimiwanpas allin hap'iqanallam, Qullasuyu qhichwa simiwanpas. Chayrayku huklla uralan runasimi ninkupas.
Qhichwa k'iti rimaykunapi paqta rimakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simip k'iti rimayninkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achka qhichwa k'iti rimaykunam kachkan, iskaynintin hatun rimay huñum, achkataq aslla urin rimay huñum:
- Waywash rimaykuna (Qhichwa I)
- Wamp'uy rimaykuna (Qhichwa II)
- Yunka runashimi (Qhichwa II-A)
- Chinchay runashimi (Qhichwa II-B)
- Chachapuya runashimi
- Lamas-Luritu runashimi
- Kichwa (Ikwadurpi Kulumbyapipas): Chay rimaypaqqa Shukllachishka Kichwa nisqa allin qillqayninmi.
- Uralan qhichwa simi (Qhichwa II-C): Chay rimaypaqqa Uralan runasimi nisqa allin qillqaymi.


text:
Naoto Kan
Naoto Kan, Naotō Kan (Nihun simipi: 菅 直人), sutiyuq runaqa ( * 10 ñiqin kantaray killapi 1946 paqarisqa Ube llaqtapi - ) Nihun mama llaqta Pachaykamay kamayuq wan pulitiku.
2010 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Hisao Kan; Mama: .
Ñawpaq warmi: Nobuko Kan
Churinkuna: 2 (Gentarō wan Shinjirō Kan).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Naoto Kan.
- Kastilla simipi:
- Biografía por Fundación CIDOB
- Inlish simipi:
- Nihun simipi:


text:
¿Pikunan kayku Jehová Diospa testigonkuna?
Ñoqaykuqa kayku lliw nacionkunamantan, imaymana rimaykunamanta, hukniray kawsaynikunayoq. Llapaykutaqmi huk nisqallata yuyaykuyku. Astawanqa munayku Jehová Dios hatunchaytan, paymi Bibliata qelqachirqan, tukuytapas kamarqan. Chaymantapas Jesucristota qatikunaykupaqmi kallpachakuyku, ancha allinpaqtaqmi qhawariyku cristiano kasqaykuta. Sapankaykupas tiempotan t’aqayku runakunata Bibliamanta Diospa Gobiernonmantapas yachachinaykupaq. Jehová Diosmanta Gobiernonmantawan willasqaykuraykun reqsichikuyku Jehová Diospa testigonkuna nisqa sutiwan.
Hukkunatawan kaypi t’aqwiy. Internetpi Bibliata leey otaq ñoqaykumanta, imakunapi iñisqaykumantapas astawan yachay.


text:
Asamoah Gyan
Asamoah Gyan sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayamarq'a killapi 1985 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Asamoah Gyan.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Asamoah Gyan.
- Gyan Asamoah's profile, stats & pics
- Official site profile
- Asamoah's Stats Page – RAI Sport
- Asamoah Stats Page – Gazzetta dello Sport
- Fifa 2006 World Cup Profile
- Asamoah Gyan Profile on ESPN


text:
Yuguslawya
Yuguslawya nisqaqa (sirbu hurwat simipi, sirbya simipi, hurwat simipi, isluwinu simipi Jugoslavija) nisqaqa Iwrupapi huk mama llaqtam karqan, 1918 watamanta 1991 watakama, kunan Isluwinya, Hurwatsuyu, Sirbya, Busna-Hirsiquwina, Yanaurqu, Makidunya musuq mama llaqtakunapi. Urin Islaw runakunap mama llaqtanmi nikurqan.
- 1918 watamanta 1929 watakama Sirbyukunap Hurwatkunap Isluwinukunap Qhapaq Suyun nikurqan, chaymantapacha 1940 watakamataq Qhapaq Suyu Yuguslawya karqan, Aleksandar I Karadjordjevic qhapaqpa kamachirqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi aliman, italyanu awqaqkunap atipasqan karqan.
- 1945 watamanta 1991 watakamataq Susyalista Tantasqa Republika Yuguslawya karqan, Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi aliman awqaqkunata atipaq kumunista ankallikunap kamasqan, suqtantin suyuyuq: Sirbya, Hurwatsuyu, Busna-Hirsiquwina, Yanaurqu, Isluwinya, Makidunya.
- Sirbyawan Yanaurqu 1992 watamanta 2003 watakama Tantasqa Republika Yuguslawya nikurqan, 2003 watamanta 2006 watakamataq Sirbyap Yanaurqup Tantasqan. 2006 watapi Yanaurqupas manawachariqyarqanmi.


text:
Don Quijote
Don Quijote - El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha (Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan) nisqaqa Miguel de Cervantes-pa 1605 watapi kastilla simipi qillqasqan kawsay rikch'am, lliw qillqasqankunamanta aswan riqsisqam.
2005 watapiqa Demetrio Tupaq Yupanki-p t'ikrasqan Qhichwa simipi yachayp'anqachasqam lluqsirqan.
- Huk k'iti, la Mancha llaqta suyupin, mana yuyarina markapin, yaqa kay watakuna kama, huk axllasqa wiraqucha.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan
- Pin karan, imatan ruwaran, Manchay rihsisqa tukuy yallipah / Miguel de Cervantes Saavedra
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Don Quijote.


text:
Paskwa
Paskwa (iwriyu simipi: פסח [pésah], chaymanta grigu simipi: πάσxa [páskha], chaymanta kastilla simipi: Pascua) nisqa p'unchawpiqa, - ch'iraw mit'api (p'unchawpa tutap kaqlla kachkayninpa qhipaqnin) ñawpaq hunt'a killap qhipaqnin intichawpi, chaypa qhipaqnin killachawpipas - kristiyanukuna Jesuspa wañusqa kayninmanta sayarisqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Kristiyanu iñiypiqa lliwmanta aswan hatunmi raymi, Jesuspa kawsarikusqanrayku. Simana Santap tukukuyninmi.
Hudyukunataq chay p'unchawpiqa Iqiptumanta ayqisqankumantam (Exodus nisqamantam) yuyaykuspa phistakunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Griguryu XV
Griguryu XV, Griguryu XV huk chunka pichqa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. XV, Italya simipi: Gregorio XV) Alessandro Ludovisi sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1554 watapi watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - † 8 ñiqin anta situwa killapi 1623 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
14 ñiqin hatun puquy killapi 1621 watapimanta 8 ñiqin anta situwa killapi 1623 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu XV.


text:
P'unchaw
Huk p'unchaw, p'unchawnintin nisqaqa (chanka runasimipi: punchaw, Qusqu-Qullawpi: p'unchay, kichwapi: punlla icha puncha, wankapi: pun, anqash rimaypi: hunaq) 24 ura icha pacha nisqayuqmi, uras nisqapi yupana. Huk chawpi tutamanta qhipaqnin chawpi tutakamaqa huk p'unchaw tupum.
Inti k'anchachkaptin, inti lluqsiymanta inti yaykuykama pachataqa p'unchaw ninchikmi. Manataq inti k'anchaptin, inti yaykuymanta inti lluqsiykama, tuta ninchik. P'unchawpa qallariynintaqa paqarin, puchukaynintaqa ch'isi ninchikmi.
Chawpi p'unchawpiqa inti lliw pachamanta aswan hanaqpim k'anchan, urinpi kachkaspa. Chaymanta ch'isikama pachataqa inti t'iksuy nichikmi.
Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq.
Qanchis p'unchawtaqa simana ninchik. Huk simanapiqa kaymi p'unchawkuna:
- Killachaw (Killa P'unchay, kichwapi: awaki puncha)
- Atipachaw icha Atichaw (Ati P'unchay, kichwapi: wanra puncha)
- Quyllurchaw (Quyllur P'unchay, kichwapi: chillay puncha)
- Illapachaw (Illa P'unchay, kichwapi: kulla puncha)
- Ch'askachaw (Ch'aska P'unchay, kichwapi: chashka puncha, chaska puncha)
- K'uychichaw (K'uychi P'unchay, kichwapi: wacha puncha, wakma puncha)
- Intichaw (Inti P'unchay, kichwapi: inti puncha)


text:
Yanapa:Qillqata llamk'apuy
P'anqata hukchanaykipaq, p'anqap umanpi kaq "Qillqay" ñit'inata ñit'iy.
Llamk'ana wintanapi kaq qillqakunata munaspaqa hukchay. Qillqayniykikunata yapay.
Llamk'ayniykita tukuspaqa, "Ñawpaqta qhawallay" ñit'iy rurasqayki hukchasqakunap rikch'ayninta rikunaykipaq. Mana allin kaptinqa, musuq llamk'ana wintanapi hukchay. Allin kaptinqa, "P'anqata waqaychay" ñit'iy. Kunan waqaychasqa hukchasqa p'anqata rikunki.
Llamk'apusqakunayuq wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wikipidiyata llamk'apuq runa (ruraq nisqa) manaraq ruraqpa sutinta quspa yaykamurqaspaqa, antañiqiqninpa IP huchhanmi llamk'apusqan p'anqap hukchay hallch'ayninpi waqaychasqa kanqa. Yaykurqaspaqa, ruraqpa sutinmi nisqa hukchay hallch'aypi rikuna kanqa.


text:
Mayuatu
Mayuatu icha Mapachi (genus Procyon) nisqaqa tukuy mikhuq aycha uquq ñuñuq uywam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chincha mayuatu (Procyon lotor): Chincha, Chawpi Awya Yalapi kawsaq (Kanadamanta Panamakama).
- Urin mayuatu icha Yukramikuq mayuatu (Procyon cancrivorus): Urin Awya Yalapi kawsaq
- Kimsamaryas mayuatu (Procyon insularis): Kimsamaryas wat'akunapi kawsaq (Mishikup kuntinpi)
- Bahamas mayuatu (Procyon maynardi): Bahamas wat'akunaman kapuq New Providence wat'api kawsaq
- Wadalupi mayuatu (Procyon minor): Wadalupi wat'api kawsaq
- Cozumel mayuatu (Procyon pygmaeus): Cozumel wat'api kawsaq (Yukatan yaqa wat'ap antinpi)
- Barbados mayuatu (Procyon gloveralleni): Barbados wat'api kawsaq, wañusqaña
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mayuatu


text:
Fernando Morena
Fernando Morena Belora (* 2 ñiqin hatun puquy killapi 1952 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi - ) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fernando Morena.
- Copa Libertadores - Topscorers


text:
Porto Alegre
Porto Alegre llaqtaqa Brasilpi (Urin Hatunmayu suyupi), Brasil wamp'urani huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1772 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 26 ñiqin pawqar waray killapi 1772 watapi
Porto Alegre llaqtaqa 1 409 939-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Porto Alegre.
- Porto Alegre Munisipyu


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Jesucristo suyasqa Mesiasmanta
JEHOVÁ DIOSMI paymanta willakuqninkunaman Librawaqninchik suyasqa Mesiasmanta willarqaña. Unaymantaraqmi willakamurqaku imayna nacenanmanta, Diospaq imayna llamkananmanta hinaspa imayna wañunanmantapas, chaykunawanmi sutilla yachakunman pim Mesias kananmanta. Admirakuypaqmi kay llapallan willakuykunaqa Jesucristopi cumplikurqa, manam chullapas yanqaqa karqachu. Nacesqanmantawan warmacha kasqanmanta willakuyta qawarispam cheqappuni kasqanta yachasun.
Diosmanta willakuq Isaiasmi willarqaña Davidpa ayllunmanta Mesias nacenanmanta (Isaias 9:7). Willakamusqanman hinam Jesusqa Davidpa mirayninmanta karqa (Mateo 1:1, 6-17).
Diosmanta willakuq Miqueaspas willakamurqañam “Belen Efrata” sutichasqa llaqtachapi Mesias nacenanmanta hinaspa kamachikuq kananmantapas (Miqueas 5:2). Kaypi piensarisun, Jesuspa nacesqan tiempopiqa Israel nacionpim iskay llaqtachakuna Belen sutiyoqkama karqa. Hukninmi norte lawpi karqa Nazaret llaqtapa hichpallanpi, hukninñataq Juda llaqtapi Jerusalen llaqtapa hichpallanpi. Jerusalenpa hichpanpi kaqtam ñawpaqtaqa Efrata nispa suticharqaku. Chaypipunim Jesusqa nacerqa, chaynatam cumplikurqa ñawpaqmantaraq Diospa willakusqanqa (Mateo 2:1).
Ñawpaqmantaraqmi huk willakuypipas willakurqaña Diospa Churin “Egipto nacionmanta” lloqsimunanpaq qayasqa kasqanmanta. Chaynapunim sucedekurqa, wawallaraq kachkaptinmi Jesustaqa aparqaku Egipto nacionman, kamachikuq Herodes wañuruptinñataqmi llaqtanman kutichirqaku. Chaynapim cumplikurqa Diospa chay willakusqanqa (Oseas 11:1; Mateo 2:15).
200 kaq paginapim tarinki “Willakusqan” niqpa uranpi Mesias imakuna pasananmanta willakuq textokunata. Kallpanchaykikum chay textokunata “Cumplikuynin” niqpa uranpi rikurimuq textokunawan tupachinaykipaq. Chaynata ruraspaykim Diospa Palabran cheqappuni kasqanmanta aswan convencesqa kanki.
Kaykunamanta leespaykiqa yuyarinaykim imaynam pachak watakuna manaraq Jesus nacechkaptin chay willakuykuna qellqakusqanmanta. Kikin Jesuspunim nirqa: “Kaykunaqa sucedekun Moisespa qellqasqankuna, Diosmanta willakuqkunapa qellqasqankuna hinaspa Salmos Iibropi qellqasqa kaqkuna cumplikunanpaqmi”, nispa (Lucas 24:44). Bibliaykiwan tupachispaykim kay willakuykuna cheqappuni cumplikusqanta yachanki.


text:
Datem del Marañón pruwinsya
Datem del Marañón pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Datem del Marañón) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Lorenzo llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay wamanipiqa Chayawita, Shipibo-Conibo, Wamwisa runakunam kawsanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Zhū Yuánzhāng
Zhu Yuanzhang Hongwu Qhapaq o Hung-wu (chinu simipi: 洪武大帝,pinyin: Hóngwǔdì), (* 21 ñiqin kantaray killapi 1328 watapi paqarisqa Zhongli (Fengyang) llaqtapi - 14 ñiqin inti raymi killapi 1398 watapi wañusqa Shaqiu llaqtapi), Zheng sutiyuq runaqa.
23 ñiqin qhulla puquy killapi 1368 watapimanta 24 ñiqin inti raymi killapi 1398 watapikama Ming Chunwa Hatun Qhapaq.
Tayta: Zhu Shizhen 朱世珍, (Zhu Wusi 朱五四) (1283–1344); Mama: Chen Erniang,
Ñawpaq warmi: Xiao Gi Gao
Churikuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Zhū Yuánzhāng.


text:
Landon Donovan
Landon Timothy Donovan sutiyuq runaqa, (* 4 ñiqin pawqar waray killapi 1982 watapi paqarisqa Ontario llaqtapi - ), huk USA mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Mishiku)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Landon Donovan.


text:
Ho Chi Minh llaqta
Ho Chi Minh llaqta llaqtaqa, witnam simipi Thành phố Hồ Chí Minh, ñawpaqtataq Sàigòn nisqaqa Witnam mama llaqtapi lliwmanta aswan hatun llaqtam. Dong Nam Bo suyup uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtaqa Mekong mayu kimsak'uchumanta chinchanpim, Sàigòn mayup kunti manyanpim. 1975 watamanta Urin Witnam republikap uma llaqtanmi karqan. Atipaq Chincha Witnampa kamachiqninkuna llaqtata Ho Chi Minh sutiyuq witnam kumunista pusuqmantam suticharqanku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ho Chi Minh llaqta.


text:
UNICEF
Huñusqa Nasyunkunap Wawa Kamarikusqan icha UNICEF nisqaqa (inlish simipi: United Nations Children's Fund) Huñusqa Nasyunkunap Tiksimuyuntinpi wawakunata amachanapaq tantanakuyninmi.
- 1965 watapi Nobel suñaytam chaskirqan.
Hawa Tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
UNICEF[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
UNICEF Ikwadur[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Warmakunapak Hayñikunata Rurarishpa Katichunka Tawka Markakunapimi Sumakyarikunmi (Observatorio No. 5, VIII 2004, panka 11
- Yachakuypi Hayñikunata Paktachina (Observatorio)
- Kallari Watukuna (Observatorio No. 7, VI 2005, panka 11)
- Riobamba (Observatorio No. 8, III 2006, panka 15)
- Ecuador Indíginas Ayllu-Juñu Chikaykuna
UNICEF Piruw[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Perú Mama llaqtapi UNICEFpa yanapakuyninmanta t’aqa
- Perú Mama llaqtapi warmi irqikunapa, qhari irqikunapa, wayna sipaschakunapa tarikusqanmanta
- Qallariy watakuna t’aqacha
- Yachay t’aqa
- Wayna sipascha t’aqacha
- Secretario Generalininmi Kofi Annan - Runa llahtah wawankunamanta rimarin
sdierft üsrpklgtwüsptk säpi
l ksejglksaaaölawfssdgsf


text:
Roger Milla
Albert Roger Mook Miller icha Roger Milla sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1952 watapi paqarisqa Yaoundé llaqtapi - ) mama llaqtayuq Kamirun piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Roger Milla.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roger Milla.
- Milla.fr.tc Sitio web oficial de Roger Milla


text:
Kapitalismu
Katipalismu nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, akuna musikum, kapitalista nisqa hatun ruruchiq runakuna rurana llika, phawrikakunata, qullqi wasikunata huk ruruchinakunatapas hap'iq kachkaptin, llamk'aqkunataq llamk'a ruranankuta chay kapitalistaman rantikunankum. Kapitalistakunaqa llamk'aqkunap llamk'asqanmanta qhapaqchakunkum, qullqichakunkum. Marksismukamaqa chay llamk'aqkunap susyalista pachakutiypi kapitalistakunata qarqunankum, susyalismu nisqa musuq wakitam paqarichispa.
Kunanqa yaqa tukuy tiksimuyuntinpi kapitalismupim kawsachkanchik. Susyalista nikusqa mama llaqtakunaqa kapitalismuman kutikurqan, chay susyalismu nisqa mana allinta wiñaptinmi.


text:
Apanqara unquy
Apanqara unquy icha Kansir (latin simimanta: cancer, "apanqura", chay hina rik'chayninrayku) nisqakunaqa kurkupi mana atikuspa wiñaykuchkaq q'umpuyasqakunam, aswan kutikunapi wañuyman pusaq unquykunam.
Kawsaykuq waqllisqa kaspa, millay rikch'ayniyuq tukuspa apanqara kawsaykuq tukuspa miraykuyta qallarin, apanqara q'umpu tukuspa. Kurkup unquy hark'aynin allin kachkaptin, millay k'awsaykuqta musyaspa yuraq yawar kawsaykuqkunam apanqara kawsaykuqkunata wañuchin, apanqara unquyta hark'aspa. Mana allin kachkaptin, apanqara tuqa miraykuspa atin, runata wañuchispa.


text:
¿Ima ninkimanraj Bibliapita?
Capaz ninkiman:
Runakunapa yarpayninlami.
Mana rasun kaj cuentokunalami.
Diospa Palabranmi.
KIKIN BIBLIA NINGAN
“Tayta Diosnintsipa palabrantaga quiquinmi escribitsergan.” (2 Timoteo 3:16, Mushoj Testamento, Margos—Yarowilca—Lauricocha.)
KAYTA MUSYAYGA IMANÖTAJ YANAPÄMANCHI
Tapukuyninchikunapa respuestantami ali claro rikächimäshun (Proverbios 2:1-5).
Imanö kawakunapajmi yanapamäshun (Salmo 119:105).
Shamoj tiempochö ali kawanapajmi pensachimanchi (Romanos 15:4).
¿IMA PRUËBALAPIS KANKU BIBLIAMAN CREINAPAJ?
Awmi, kimsalata rikärishun:
Manami contranakunchu. 1.600 watakunachönömi Bibliataga 40 runakunanö escribipäkushga. Casi maygampis mana reguinakushga karpis, Bibliaga manami contranakunchu ni jukta jukta parlanchu.
Conviënishgankunalata mana escribiyashgan. Wakinkunaga manami wilakunchu markankuna ima mana alipa pasashgankunapita; pero Bibliata escribejkunaga kikinkuna pantashgankunata y nacionninkunata ima pasashgantapis lapantami escribipäkushga (2 Crónicas 36:15, 16; Salmo 51:1-4).
Profeciankunaga imaypis cumplikanmi. 200 watakuna pishïkaptinlanami Bibliaga wilakurgan Babilonia marka ushakänampaj kajta (Isaías 13:17-22). Y manami imanö ushakänampaj kajlatachu wilakurgan, sinöga hasta pï diriginampaj kajpa jutintapis wilakurganmi (Isaías 45:1-3).
Jina chaynölami wakin profeciakunapis wilakushgannöla cumplikashga. ¿Imanir?, ¡Diospa Palabran karmi ari! (2 Pedro 1:21.)
TAPUKUY
¿Imanötaj Diospa Palabran yanapämanman?
Kay textokunachömi respuestata tarinki: ISAÍAS 48:17, 18 y 2 TIMOTEO 3:16, 17.


text:
CAPÍTULO 2
Jehová Diospitam Bibliaqa shamun
¿Imachöraq Bibliaqa hukläya wakin librokunapita?
¿Imanötaq Biblia yanapamantsik kawënintsikchö problëmakunata altsanapaq?
¿Imanirtaq Bibliachö profecïakunaman creishwan?
1, 2. ¿Imanirtaq Diosnintsikpa shumaq qarëninmi Bibliaqa nintsik?
¿YARPANKIKU huk alli amïguïki huk shumaq qarëniki qarekushonqëkita? Alläpachi kushïkorqëki. Tsë qarëwanmi amïguïki kuyashonqëkita rikätsishorqëki, y alläpachi qampis agradecikïkorqëki.
2 Tsënömi Bibliapis, Diosnintsikpa shumaq qarënin, tsëmi alläpa agradecido kashwan. Kë librochöqa imëpis mana musyanqantsiktam musyarintsik. Kë librochöqa nimantsik: Cielo, qoyllurkuna, Patsa y punta nunakuna imanö kamashqa kayanqantam. Hinamampis kawënintsikchö problëmakunata y mana alli munënintsikkunatapis altsanapaqmi alli consëjokunata tarintsik. Y kë Patsachö Diosnintsik munanqan imanö cumplikänantapis nimantsikmi. ¡Imanö shumaq qarëmi kë libroqa!
3. ¿Imanirtaq Jehová qarëkamarqontsik Bibliata, y imanirtaq kë qarëqa alläpa alli y kushikïpaq?
3 Hina alläpa alli y kushikïpaq qarëmi Bibliaqa, ¿imanir? Kikin qellqatsimoqnin Jehová Diospita yachatsimarnintsik. Alleq reqinantsikta munarmi kë librontsikqa qarëkamarqontsik. Awmi, Bibliaqa yanapamantsik Jehová Diosman más witikïkunapaqmi.
4. ¿Imanö atska Bibliakuna yarqonqantaq espantëpaq?
4 ¿Huk Bibliëki kapushunkiku? Kapushuptikeqa, alläpa allim y wakinkunapapis kanmi. Ishkë waranqa kima pachak idiomakunapitapis maschömi horqayämushqa y casi llapan nunakunam katsiyan, tsëmi nunakunapaqa pullanlla o llapan karpis Bibliankuna kayäpun. Waranqa kuti waranqapitapis mastam cada semana nunakunapa makinchö Bibliakunata haqiyan, y kananyaqqa waranqa kuti waranqapitapis más waranqëpayanmi Bibliakunata llapanta o pullanllata karpis rurayashqa. Manam ni ima librowampis igualantsu.
5. ¿Imanirtaq “Teyta Diospa palabranqa quiquinpitam shamun” nintsik?
5 Hinamampis “Teyta Diospa palabranqa quiquinpitam shamun” (2 Timoteu 3:16). ¿Ima ninantaq këqa? Kikin Bibliam willamantsik: “Diosnintsicpaq willacurmi, escribiyarqan Santu Espiritu cäyitsishqannolla” nishpa (2 Pedru 1:21). Imanömi huk nuna huk cartata qellqatsikun huktawan, tsënömi tsëpis karqan. Cartachö qellqarëkaqqa tsë qellqatsikoq nunapa pensamientonmi, y pëpa cartanmi, manam qellqaqpatsu. Tsënömi hina Bibliachöqa Diospa pensamientonkuna këkan, y manam qellqaq nunakunapa pensamientonkunatsu. Awmi, Bibliaqa “Diospa rasunpa palabranmi” (1 Tesalonicenses 2:13).
RASUMPA KAQLLATA PARLAQ Y MANA CONTRANAKOQ LIBRO
6, 7. ¿Imanötaq musyantsik Biblia mana contranakonqanta?
6 Waranqa hoqta pachak (1.600) watachöran Bibliataqa qellqar ushayarqan y manam huk tiempollachötsu kë nunakunaqa kawayarqan, tukïläya oficioyoqmi kayarqan: Murupakoqkunapis, pescadorkunapis y mitsikoqkunapis, profëtakunapis, juezkunapis y reykunapis kayarqanmi. Hina huk Evangelio qëllqaqpis médicom karqan, Lucas shutiyoq. Tukïläya tiempochö kë qellqaq nunakuna kawayashqa kayaptimpis, qallanampita ushananyaq tsë tëmallatam parlan y manam contranakuyantsu. *
7 Nunakunapa kawëninkunachö imanö problëmakuna qallëkonqantam Bibliapa qallanan librochöqa willamantsik, y ushanan librochönam imanö kë Patsa selläma shumaq huerta tikrarinanta rikätsimantsik. Atska waranqa watakunanam Biblia qellqakanqampitaqa pasashqa, y tsëchö qellqarëkanqanqa rikätsimantsik Dios Yaya llapan munanqanta cumplimunantam. Bibliachö huk yachatsikïlla kanqanqa rikätsimantsik rasumpëpa Diospita kë libro shamonqantam.
8. ¿Cientïficokuna ima niyanqantataq Bibliaqa unëpita preciso kaqllata willakïkarqan?
8 Bibliaqa exactom cientïficokuna niyanqanchöpis. Cientïficokunapa más puntantam parlarqan. Levítico librochömi, unë israelitakuna limpio kayänampaq y qeshyarnenqa chusku chunka hunaq campamentopita más karuchö kayänampaqwan leykuna karqan, y kë leykunataqa manam ni ichikllapis wakin markakunaqa reqiyarqantsu. Hinamampis unëqa, Patsaqa pampam niyarqanmi, pero Bibliachöqa unëpitanam Patsaqa pelotanö redondom nikarqan (Isaías 40:22). Tsënöllam hina, Patsaqa ‘warkurëkan mana ni imapis kaqchömi’ nikarqan (Job 26:7). Awmi, manam ciencia librotsu Bibliaqa pero cientïficokuna estudiayanqampita imatapis parlarqa preciso kaqllatam willakun. ¿Manaku tsënö preciso kananta shuyarantsik kikin Diospita shamoq libropitaqa?
9. a) ¿Imanö unë pasanqankunata willakurtaq, Biblia preciso kanqanta rikätsimantsik? b) ¿Imanirtaq Biblia qellqaqkunaqa honrado kayarqan?
9 Unë pasanqankunata willamarnintsikpis precïsom Bibliaqa. Manam unë nunakunapa shutinkunallatatsu nimantsik, sinöqa unë kastankunapitapis llapantam willamantsik. * Unë pasanqankunata willakoqkunaqa manam willakuyantsu mana alli rurëninkunata o markankunata ushakätsiyanqantaqa, pero Biblia qellqaqkunaqa honradom kayarqan, qellqayarqanmi hutsankunata y markankuna mana allikunaman ishkiyanqantapis. Números nishqan librochömi hutsaman ishkenqanta, y tsënöpa Dios piñapanqantapis qellqarqan kikin Moisés (Números 20:2-12). Kënö honrado këtaqa manam huk librokunachöqa tarintsiktsu, pero Bibliachöqa tarintsikmi, Diospita shamushqa libro kaptin.
SHUMAQ CONSEJAKOQ LIBRO
10. ¿Imanirtaq Bibliaqa alli yanapakoq libro?
10 Bibliaqa Diospa pensamienton karmi alläpa alli: “Yachatsicunantsicpaq, mana allita rurayaptin willapänantsicpaq, piñapänantsicpaq y allicunallatana ruranantsicpaqpis” (2 Timoteu 3:16). Alläpa alli yanapakoq librom. Y Biblia qellqatsimoq nunakunapa kawëninkunata alleq reqenqantam rikätsimantsik. Awmi, kikin Kamamaqnintsik Jehová Diosmi Biblia qellqatsimoqqa. Kikintsikpitapis más alleqmi pëqa ima pasëkanqantsiktapis musyan. Hinamampis, kushishqa kawanapaq, y mana alli rurëkunata haqinapaq, imata wananqantsiktapis musyanmi.
11, 12. a) ¿Imakunapaqtaq Jesus parlarqan Sermón del Monte nishqanchö? b) ¿Ima preciso tëmakunapaqtaq Bibliaqa parlan, y imanirtaq consëjonkunaqa imëpis y imëyaqpis alli kanqa?
11 Sermón del Monte nishqanman yarpë, Jesus discursanqanqa capítulos 5 a 7 de Mateo nishqan librochömi këkan. Kë discursochöqa Jesus parlarqan tukïläya tëmakunatam, wakinkunam kayarqan imanö kushikïta tarinapaq, imatapis piñatsinakurnin imanöpis altsanapaq, imanö Diosnintsikman mañakunapaq, imanö qellëta, y cösaskunata rikänapaq. Kë llapan yachatsikonqankunaqa kanampis alläpa importantellam.
12 Bibliachö alli consëjonkunaqa, familiapaq, trabäjopaq, y nuna mayintsikkunata imanö rikänapaqwanmi parlan. Kë consëjokunaqa hinantin Patsachö nunapaqmi, y llapanchömi yanapakun. Tsëmi Jehová Diospa llapan Palabran alläpa alli kanqantaqa profeta Isaïasmi qellqarqan; “Noqam Jehová Diosniki kä, kikikipa biennikipaq yachatsishoqniki” nishpa (Isaías 48:17).
SHAMOQ TIEMPOKUNACHÖ IMAPIS PASANANTA WILLAKOQ LIBRO
13. ¿Babilonia markata ima pasanantataq, profëtan Isaiaswan Jehová qellqatserqan?
13 Atska profecïakunatam Bibliachöqa tarintsik, y wakinqa cumplikashqanam. Rikärishun, Isaías shutiyoq Profëtaqa qanchis pachak watakunapitapis masraq Jesus yurinampaq pishikaptinmi kawarqan, pëwanmi Jehová qellqatserqan Babilonia marka ushakänampaq (Isaías 13:19; 14:22, 23). Hinamampis imanö kë marka ushakänantapis willakorqanmi. Mayu yakuta tsakiratsirmi y mana peleashpam soldädokuna kë markamanqa yëkuriyänan karqan. Y manam tsëllatsu llapan. Hina, profecïaqa Babilonia markata Ciro nishqan rey ushakätsinantapis willakïkarqannam (Isaías 44:27–45:2).
14, 15. ¿Imanötaq Babilonia ushakänampaq Isaías qellqanqan profecía cumplikarqan?
14 Ishkë pachak wata pasarishqanchönam, 5 al 6 octubre paqas, 539 wata manaraq Cristo shamuptin, Babilonia tsimpanman soldädokuna campamentonkunata patsäratsiyarqan. ¿Pitaq dirigicarqan? Persiapa reynin Ciro shutiyoq nunam. Llapampis listonam këkarqan tsë profecía cumplikänampaq. Pero ¿mana peleashpatsuraq profecía nenqannö, tsë marka ushakätseq Cïropa soldädonkuna yëkuriyanman karqan?
15 Tsë paqasqa huk fiestatam rurëkäyarqan Babiloniokuna, y hatusaq perqankuna kaptinmi yamë kushishqa kakïkäyarqan. Tsëyaqnam, Cïroqa Babiloniapa pasaq mayuta huk lädopa tumaratserqan, y yaku wallkäriptinnam Cïropa soldädonkuna tsimpariyarqan Babiloniapa perqankunayaq. Pero tsimparirpis, ¿imanöraq tsë hatusaq perqakutaqa pasayarqan? ¡Tsë markapa punkuntash qonqëkur kicharëkaqta haqirishqa kayänaq!
16. a) Isaías qellqanqannö, ¿imataq pasarqan Babiloniata? b) ¿Imanötaq cumplikärerqan Babiloniachöqa pipis täranqatsu nishpa Isaías qellqanqan?
16 Jehová Diosqa kënöshi nishqa kanaq Babiloniapaq: “Manam ni imëyaqpis tsëchöqa tärayanqanatsu, y árabe nunaqa manam carpanta tsëchöqa patsätsenqanatsu, y mitseqkunapis manam tsëchöqa animalninkunata mitsikuyanqanatsu” (Isaías 13:20). Kë profecïaqa manam kë marka ushakänanllapaqtsu nerqan, sinöqa, tsë markachö mana ni imëyaqpis tärayänampaqwanmi. Tsënö cumplikanqantaqa kikikipis rikärinkimanmi. Y 80 kilómetros Irakpa capitalnin Bagdad nishqan markapa sur lädonchömi këkan unë Babilonia ushakashqa marka. Kananyaqpis manam tsëchöqa pipis tärantsu, tsënöpam: “Ushakätsikoq pitsanawanmi pitsarishaq” nishpa Jehová Dios nenqan cumplikarqan (Isaías 14:22, 23). *
17. ¿Imanirtaq profecïakuna cumplikanqan, fënintsikta miratsin?
17 Rikanqantsiknöpis, Biblia nenqan profecïakunaqa llapampis cumplikanmi, ¿manaku këqa fënintsikta más miratsin? Unë tiempochö änikonqankunata cumplenqanqa, yachatsimantsik shamoq tiempochö Patsata huk shumaq paraïsoman tikratsimunampaq änikonqantapis cumplimunantam (Números 23:19). Y “wiñe caweta qomänantsicpaq caqtaqa rasonpa caqllata parlacoq Teyta Diosmi änimarqantsic manaraq patsatapis camar”, këta cumplimunantapis shuyarantsikmi (Titu 1:2). *
‘DIOSPA PALABRANQA CAWATSICOQMI’
18. ¿Imataq nerqan Pablu ‘Diospa Palabrampaq’?
18 Kë capïtulochö yachakonqantsikqa rikätsimantsik Bibliaqa hapallanlla alli libro kanqantam. Pero manam profecïakunallatsu, alli consëjokunallatsu, ni científicamente preciso kanqanllatsu kë librotaqa alleq valoryoqta ruran. Sinöqa apóstol Pablu nenqannömi: “Diospa palabranqa cawatsicoq palabra carmi, allapa poderyoq. Y ishcan ladupa cösa afilashqa espadanoran yarpenintsicmanpis shonquntsicmanpis charcun imano canqantsictapis musyatsimänantsicpaq” (Hebreus 4:12).
19, 20. a) ¿Imanötaq Biblia yanapamantsik imanö kanqantsiktapis rikäkunapaq? b) ¿Imanötaq Jehová Dios Bibliantsik qarëkamanqantsikta agradecikunkiman?
19 Bibliachö Diospa Palabranqa kawënintsik cambiëta puëdenmi. Yanapamantsikmi imanö kanqantsiktapis rikäkunapaq. Manam Diostam kuyä ninanllatsu. Rasumpëpaqa, alli pensënintsikkunata y munënintsikkunataqa rikätsikushun Bibliapita yachakonqantsikta rurarninmi.
20 Rasumpëpam Bibliaqa Diospita shamun. Tsëmi leinantsik, estudianantsik y kuyanantsik. Mana haqishpa yachakïkë, tsënöpam rikätsikunki Diospa qarëninta agradecikonqëkita. Hinamampis nunakunapaq Diosnintsik kë Patsachö ruramunampaq kaqkunatapis yachakunkim. Qateqnin capïtulochönam rikäshun, ima tsë änikonqan kanqanta, y imanö ruramunantapis.
^ par. 6 Kayanmi, hukta huktam parlan Bibliaqa neqkuna, pero kënö parlayaptimpis manam pruëbankuna kantsu. Maslla musyanëkipaqqa Jehová Diospa testigonkuna rurayashqan, La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nishqan libropa capïtulon 7 nishqanta ashinki.
^ par. 9 Lucas 3:23-38 nishqanta rikë ima kastapita Jesus shamonqantapis alleq tanteanëkipaq.
^ par. 16 Bibliachö profecïakunata más musyanëkipaqqa tarinki Jehová Diospa testigonkuna rurayämonqan Un libro para todo el mundo págs. 27-29 nishqan folletochömi.
^ par. 17 Llapan profecïakuna cumplikanqankunapitaqa, Babilonia ushakanqanllatam yachakurerqontsik. Wakin ushakaq markakunaqa kayan Tiro y Nínive nishqan markakunam (Ezequiel 26:1-5; Sofonías 2:13-15). Hinamampis profeta Danielqa, Babilonia ushakäriptin, mëqan markakunapis Babilonianö puëdeq kayänampaqpis qellqarqanmi, tsëchömi qellqarqan Medopersia y Grecia nishqan markakunapaqpis (Daniel 8:5-7, 20-22). Jesuschö Mesiaspaq cumplikanqan profecïakunataqa tarinki, págs. 199-201 apéndice nishqanchömi.


text:
“Pikachuuuuuu!”
Pikachu pikachu (Pika chu) pika pikachu pika Pikachu PIKA pika pikachu pika PIKA pikachu. Pikachu, pi-ka-chu, PI-KA-CHU!!! Chu Chu/Pikachu pika pikachu. Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu pikachu. Pika-pika chu-chu pi-chu pikachu? PIKA! Pikachu pika pikachu...
Pikachu pika pika pika, chu? Pika pika pika, kachu? Pi pii Chuuu! Pi chuuu! Pika pikachu pika. Pikachu pi-pi pika Pikáchu ka-ka pika. Pika Pikachu, Pikachu, Pikachu, pika Pikachu! Pikachu pika Pikachu pikachu pika Pikachu ... pika Pikachu. Pi Chu Chu pikachu, pikachu Chu Chu Pi, pikaaa! Pikaaa! Pi-kachu pikachu pikachu. Pi-kachu, Chuchu. Pikachu chuchu pika-pika chu-chu pi-chu. Pika-pika chu-chu pi-chu! Pika kachu. Chuchu, pika kachu!
CHU! Pika kachu chuchu pikachu! PIKA pika Pikachu pika PIKA Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu!
Pika Pikachews
Pika Pikachew pika pikachu, pika pi chuuu! PI CHUUU!!! Pika pika pikachu, pi chu? Pika Pikachu Chuchu pikaa chuu pikaa. Pika pikachu Pikachu.
Pipi, chuu pi-kaaa-chu pikaa chu kaa Chuuu, (kaa Kaa pikachu pikaa Pikapi pika-pi...) piii-pikaa piika Chu Pika-pika piika Piikachu Pii Chuuu-chuuu Chu chuu Pi kachu pi Pikachu Pika-pi chu pikaa piika Pipi Chu kachu Pii Chu Chuuuu-pika Ka kachu-pikaa Pika-pika. Piii piii kaaa-chuu Pikapi-pikapi chu kaa piikachu Piii chu Pi pi-piikachu ka Chu Kachu pi ka-pikachu pi-i-piikachu (chu Pii Kachu-piika-pi pi-i Kaaa chuuuu) Kachu kachu pi-i Chuu piii Pikachu chu Kaa-pika-pika pikachu-piii. Kaa pi kaa Pi-ka-chu piii chu Piii, pi-ka-chu Pikapi Pika-pika chuu Pika-pi-pika-chu ka pika piikaa chuuu Pi chuuu piikaa-pi-i Pika-pi "kaaa-chuuu" pi-i Pi-kaa-chuuuu-pi. Chu-pika-pika pi chu pii-piikaa kaa pipi piikachu pipi chuuuu kaa chu-chuuuu kaa Chu-kaa Kaa piii pipi Kaaa pi-piii-pika-pi piika Pi, chu-pika-chu Pi-i Piikaa ka Kaaa Pi kaa Pika pika-pi. Pika Pi, Pikachu, kaa pika-chu pikachu Ka Chu pi-i; Pika-chu Chu Pika-pika-pika Pii pii pikaa Kaa pika-chu piikaa Piika Pi-kaaa-chu, pi kaaa ka Pi chu Chu piii pipi kachu Chu Kachu piii piii kachu Chu ka pi-i Pikaa. pikapi pi-i Pikaa ka Chu pi-kaaa-chu Kachu chuuu pi-kaaa-chu.
Pikachu
Pikachu kaa pika-pika-piika kaa Pi-pi-kaaa-chu ka-pi-kaaa-chu pikachu pikachu, Pika chu, Pi kachu.
Pikachu ka Chu pi Kaa pika-pika ka Pikáchu pika-pi-pi-i kachu Chu Pikáchu Kachu Pii-chuuuu—pi pika-pi-kachu chu pikapi chuu, pikapi, pikapi, pikapi, Pika-pika pikapi, pi-i piika chuuu pikachu Chu pikachu chuuuu. Ka ka pi-i Pikáchu, Pikachu pikaa Piika Pikáchu ka pika-pika pikachu Chu chu pikapi, chuuu, kaa pikaa ka Chu pika-pi. Pikachu ka Kachu pii Chuu kachu-pika-pi-ka Pikáchu, Pika-chu pi-ka-chu pi Pikachu Pi pi Pika-pika pika-chu-ka ka kaa Pikáchu pikaa Piikaa. Pikachu Pi piikaa pi-kaaa-chu-chu pi-i kachu pika-pika Pikáchu, pi Pi-kaaa-chu chu pi-i piikachu chuuuu pi Kaa Pikáchu pikachu-pi, Kaa chu chuuuu ka chuu pi piikachu Pikachu pi piikaa kachu.
Pikachu pi-i Kachu pi Kaa Pikáchu Pi-i-piikaa, Pikachu pi-i pikapi chuuu pi chuuuu, Pikachu,[pi] Pika-pi, chu chuuu-pikachu Kaaa pi-pika-pika, Pika-chu, Pi-i Chu-pikachu pika-pika (Kaaa pi pikapi pikachu), pi chuu chuuu-chuuu, Pi-pii-chuuuu kaa pika-pi-pi-i chuuu. Ka chu piikachu-Pika Pikáchu, Pikachu Kaa kachu pi-i-pikachu-pi pi pi-i Pika-pi chu pika-chu pi Ka piikaa-kaa-chuuu pikachu.
Pi-Pi
Pika-pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu pi-pi pikachu pi-ka-chu'pi pika pika chu. Pika pika chu pikachu! Pikachu pika pi-pikachu, Pi-pi-pi-pi-pi-pi. Ppi-ka-chu'pi-pi-pi-pi-pi-pi... Pii pi-ka-chu pikachu. Pikachu pika pikachu pika- pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu:
- Pika-pika-kaaa pika-pika Pikapi chu chu piikachu chu piii pi-i Chu chu pika-chu pi chuuuu-pikachu.
- Ka pi-i'chu Pikapi, chu Pii Pika-pika Pi piika pika Pi chuuu-chuu chuuuu chu pii-piikaa pi-i-chuuuu, piika chu Kaaa-piikaa Ka pipi Kaa pi piikaa chu Pikachu chu pi-kaaa-chu Kachu chu Pika-pi chuuuu chuuuu-pikapi. chu'chu Pikapi Chu Pikachu chu kachu pika pii piikachu chu pi kachu, pika-chu piikachu-pi ka pikachu-chu.
- Chuuuu Pika-pika Piii pii pika-pi Pi Pi-i pika-pika pika-chu-chu piii "...pii pipi chu pipi chu Piikachu Pii [Pii pika-chu'] Pika-pika pi-i pi kaa Pika-pi chuu: "chu Pi pika Pika, chu Ka kaaa pika", pikapi Chu chu-chu-pika-pika pi pika pi piikachu kaa pipi-piika piii-pika-pika chuuuu kachu-pi-kaaa-chu chu Pi-i Pika-pika-pi.
- Pi-kaaa-chu Chu pika-pi pikaa kachu kaaa-chuuu, kaa chuuu pikachu, chu Pikachu, Pi-pikachu pi-kaaa-pikachu Kaa Pi pi Pika-chu Pi-i pika-pika.
- Pi-kaaa-chu chuuuu, pi pi-i Pika pika-pi pika-pikachu, Piika kachu kaa pikachu pikachu chu Pika-pika pi Chu kachu Pika-chu pika-pika.
- Pi Pii Pipi'pi chuuu, pika-pi pika-pika-pii-chu pi-i pika-pika-pi kachu Pikachu pi pika-chu chu Pipi.
- Piikaa-pi-i pi-pii-pika-pika-chu, pika pii-ka-chuu pika pika piiiikaachuuu pikaa, pika pika pikaachu pikaaaa pika-pi pika-pi pikaaaachu.
- Pika-pika Pika-pika piii chuuuu pika-chu-piii chu chu piii Ka chu Pii Kaa Piii pii pika-pi Piikaa chuuu-chuu chu pi-kaaa-chu, pii-piikaa pika-chu pika-pika. kachu-pika-pi, Pii Pika-chu Piikaa Pipi-pikapi kachu piikaa chu Pi,kaa chuu Pikachu pi Pika pi-kaaa-chu Ka pikapi pikachu chu Chuu.
Ka-Ka
Pikachu pika-pi, pi pii pika-pi. Pikachu ka chuuu! Ka chu pika-pi chu, pika chu pikachu. Pika chu pikachu pi pii, pi pii. Pika pika pikachu Chu Chu pika:
Chuuuu, pika-pika, pikachu-kaaa, kaa pi-kaaa-chu pi-i Pika-chu Kachu Ka Pika-pi Ka pikachu-piikaa pi-kaaa-chu-pi piii Kachu Kaa pika-pi chu pii Pi pika-pi, Pikaa pi pi chuuu Pi Pi-i kachu-pika-pika kachu Pika-pika pi-i Pika-chu-pii Piika-piikaa-pi. chuuu Pi-ka-chu, kaa Pikachu, pi-i kaaa Pikapi pi Pika-pi chu Kaa-pika-pika chuuu-piii.[chu] piikaa, pika-pika Pi-i kaa-piii kaa Pii Piikachu-kaa Piikaa pika-pika, piika kaa-piikachu pika-pika piikaa pi-i Kachu pikachu-kaaa kachu pika Ka pii chu-pika-pika kachu. Pi chuuu Pika-pika, pii pi-i Chu chu Chu pikachu pikachu Pi-kaaa-chu-chuu, ka kachu-pikapi kachu kaa-pi-ka-chu pikachu Chuu-pikapi. kaa piikaa-kaaa Pika-pika piikaa Pikapi pika-pika pika-pika-pi-chu Ka Chuu pikachu Chuuuu kaa-pika-pika. kaa chuuu-piii pikaa-pikachu piikachu-chu pika-chuuuu Kachu Piii pika-pika chu pika-pika pi pika piikaa ka pi-i pikapi.
Pika-Pi Kachuu-pii
ある日,ピカチュウは,任天堂-全土の旅にされ,彼はピカチュウを尋ねた老人に会った:"あなたは私の黄金の牛をフェッチ悪ニンテンドー武将が盗まれてhesのお願いか,チームのロケットは彼が非常に重要です.あなたが戻って無事私の牛を持ってくれば,私の家族は,私は3つの願いをを与えなければならない.私の小さな黄色のマウスの友人."


text:
Kitakyūshū
Kitakyūshū (nihun simipi: 北九州市, Hepburn: Kitakyūshū-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Fukuoka llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 484,14 km2
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin hatun puquy killapi 1963 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 000 271 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 distritukuna (ku):
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kitakyūshū.
- Kitakyūshū uficial qillqa web


text:
YAPA
¿Raymista ruwananchikchu tiyan?
BIBLIAQA, llulla religionpa raymisninta, mana ruwananchikta nin. Jina kaptinqa, ¿maymantá jamunku? Juk bibliotecaman riyta atinki chayqa, kay pachamanta wakin raymis maymantachus jamusqanmanta wakin librospi ñawirispaqa, t’ukuchkaq qhipakunki. Imatachus wakin libros nisqanta qhawarina.
Semana Santa. Runasqa, semana santapi Jesús wañupusqanta, kawsarimusqanta ima yuyarikusqanta ninku, chaywanpis, may chhika millay ruwayniyuq chay raymiqa. Chay procesiones nisqamanta qhawarina. Las Grandes Religiones Ilustradas [Atiyniyuq jatun religiones], libro nisqanmanjina, babiloniosqa, Cristomanta may ñawpaqta “yupaychana lantisninkupaq tukuy imata ruwaq kanku […]. May sumaq p’achawan lantista p’achalliq kanku, kunkanman wallqakunata churaq kanku, makinmantaq brazaletesta; may k’achachasqa puñunaman siriykuchiq kanku, chantapis chay lantita procesión nisqapi urqhuq kanku”.
Año Nuevo. Año Nuevo nisqata chayri Musuq Watata, mana tukuy llaqtaspichu runas kikinta ruwanku; chantapis mana kikin p’unchaypichu ruwanku. Maymantachus chay raymi jamusqanmanta ñawirina: “Roma llaqtamanta jatun kamachiq Julio Cesarqa, 46 watapi manaraq Cristo jamuchkaptin, enero killapi, 1 kaq p’unchayta ‘Musuq Wata’ nispa suticharqa. Romanosqa, chay p’unchayta dios Janopaq akllarqanku, Janoqa punkusmanta chantapis qallariykunamanta dios karqa. Enero killaqa [latín simipi, Januarius] Jano sutimanta jamun, kay Janoqa iskay uyasniyuq karqa: juknin uyanqa ñawpaqman qhawachkarqa, juknintaq qhipaman” (The World Book Encyclopedia). Jinamanta Año Nuevo raymiqa, mana Diosta yupaychaq runamanta jamusqanta rikunchik.
Todos Santos. “Unay tiempo llaqtaspa ususninqa, diluviomantapacha qallarirqa, […] imaraykuchus tukuyniqpi, chay Diluviopi wañuqkunata yuyarinankupaq, jatun raymita ruwaq kanku. Astawanpis yaqha tukuyninku kikin Diluvio p’unchaypi ruwaq kanku […] chaytaq noviembre killap qallariyninpi urman.” (The Worship of the Dead Londres, 1904, Colonel J. Garnier, pág. 4.) Jinamanta runasqa, Diluviopi saqra runasta Dios wañuchisqanta yupaychanankupaq, Todos Santosta ruwayta qallarirqanku (Génesis 6:5-7; 7:11).
Wak raymikuna. Mana tukuy raymismanta parlayta atisunmanchu. Chaywanpis Jehovaqa, mana munanchu runata jatunchanapaq raymita ruwananchikta (Jeremías 17:5-7; Hechos 10:25, 26). Astawanpis, ima raymipis allinchus manachus kasqanta yachanapaq, maypichus qallarikusqanta yachananchik tiyan (Isaías 52:11; Apocalipsis 18:4). Chunka suqtayuq yachaqanapi Bibliap kamachiyninta yachakusqaykiqa, imaynatachus Dios raymikunata qhawasqanta yachanaykipaq yanapasunqa.


text:
Qullana Mariya
Qullana Mariya nisqaqa (kastilla simipi: Virgen María, latin simipi: Virgo Maria, grigu simipi: Πapθέvoς Mapίa [Parthénos María]) Jesuspa maman karqan, kristiyanu iñiypi Dyuspa Maman nisqa.
Kristiyanu iñiykamaqa wirhinsi (mana yuqusqa warmi) karqan, Husiy sutiyuq karpintiruwan kasarakusqa. Ch'uya Ispiritup ch'uyalla, llump'aqlla yumasqan kaptinsi, Jesus wiksanpi tukurqan.
Tayta: Huwakin, Mama: Santa Ana.
Kathuliku Inlisyapiqa Much'aykusqayki Mariya nisqapim Qullana Mariyata yupaychanku.


text:
Tiksimuyu (Tiksi muyu), Qusqupi Tiqsimuyu (QSHKS qillqaypi teqsi muyu, teqse muyu) icha Allpa pacha nisqaqa (Latin simipi: Terra, grigu simipi: Γn [gī], kastilla simipi: Tierra) intimanta kimsa karu kaq puriq quyllurmi inti llikapi. Ñuqanchikpa, runakunap planitanchikmi. Kaypiqa kawsanchik. Chayraykum kay pacha nispa ninchikpas.
Tiksi muyup rakinkunaqa allpa pacha, yaku pacha, wayra pacham ima. Tukuy kawsaqnintinkunatataq kawsay pacha ninchikmi.
Hawa t'inkikunaEditar
- ↑ 1,0 1,1 Yoder, C. F. (1995) p. 12.


text:
Wasichay
Wasichay nisqaqa wasi, pirqa ruraymanta maki kapchiymi. Pirqakunata wasi qatatapas rurananmi tiyan. Ayllu llaqtakunapiqa kunanraqmi qiru wasi icha t'uru wasikunata wasichanku, ichhuwan, lukatawan icha huk yurakunawan qatachaspa. Kay pachaqa wamaqyachkaspa, aswan wasikunata sinchiyanawanmi ruranku, qatankunatataq tihakunawan icha aluminyu latawan. Pirqakunataqa pirqaq nisqa runakunam ruran.
Yuyarina
Wasichay layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qiru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qiru wasitaqa qirullamanta, k'aspikunawan qiru p'alltakunawanmi ruranchik.
T'uru wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
T'uru wasitaqa kallmakunamanta rurasqa pirqakunata t'uruchaspa ruranchik, llut'asqa yura pirqamanta.
Champa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Champa wasitaqa t'uruwan chapusqa kallmakunamanta rurasqa champakunawan pirqanchik.
Rumi wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rumi wasitaqa machina rimi nisqa, takanawan llamk'apusqa rumikunawan pirqanchik. Inkakunaqa rumi wasinkunata mana isku chapusqawanchu, mana t'uruwanchu, mana pirqa llut'anawanchu pirqarqanku, rumilla pirqata ruraspa.
Tika wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tika wasitaqa chakisqa t'urumanta rurasqa tikakunawan (aruwi, adubi, adobe) pirqanchik, tikakunata huq'u t'uruwan t'inkispa.
Kusasqa tikawan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kusasqa tikakunataqa isku chapusqawanmi, pirqa llut'anawanmi t'inkispa chay hina wasikunata pirqanchik.
Urmiyunwan pirqasqa wasi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunan pachapiqa, aswan wasikunatam khillay icha asiru k'aspikunawan urmiyunwan pirqanku.
Wasichaypa nipankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pirqa llut'ana
- Pirqa rumikuna
- Tika (aruwi), t'urullamanta
- Kusasqa tika
- Rumilla pirqa
- Maychina rumi, Wasichana rumi
- Tunu
- Chakakuq
- Punku kirma
- K'ukti
- P'aqchi
- Sayakuq rumi
Wasi rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manqus wasi (yupaychana wasi, qhapana, willka wasi)
- Chuntu wasi (mintu wasi)
- Kathidral
- Haylli k'ukti
- Iglu (Inuyt runakuna)
- Dolmen (Mawk'a Kiltakuna)


text:
Karl-Heinz Rummenigge
Karl-Heinz Rummenigge sutiyuq runaqa, icha "Kalle" (* 25 ñiqin tarpuy killapi 1955 paqarisqa Lippstadt llaqtapi - ), Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: , Mama:
Warmi: - Wawakuna: 1 Marco (* 1988)
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Karl-Heinz Rummenigge.
- Kastilla simipi
- Alimanya simipi:
- Inlish simipi


text:
Awarank'u
Awana, Awarank'u icha Awa nisqaqa awanapaq, p'acha ruranapaq k'aspikunayuq lamk'anam. Awa k'aspikuna ukhupiqa tarikun takarpukuna. Awaq runaqa awa sutiyuq k'aspikunapi q'aytuta allwispa wak q'aytuwan minispa p'achakunata ruran.
Ñawpaqta, iskay k'aspip chawpinpi allwi nisqa achka q'aytukunatam mast'anchik. Chaymantataq huk miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta hukchapayaspa allwinchik, ruk'i nisqa tulluwan pipuchaspa.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimi.de: Awana: wachku awanap rakinkuna - Runasimipi
- Inkawasi Awana - El tejido de la casa del Inka (Kastilla simipi)


text:
Napoléon Bonaparte (Napoleone Buonaparte) icha Napoleón Huq Ñiqin sutiyuqqa (15-VIII-1769 paqarisqa Ajaccio llaqtapi, Corse wat'api, 5-V-1821 wañusqa Saint Helena wat'api) huk Ransiya mama llaqtayuq pulitiku runas, awqaq pusaqsi karqan.
18 ñiqin aymuray killapi 1804 p'unchawmanta 6 ñiqin ayriway killapi 1814 p'unchawkama Ransiyap hatun qhapaqninsi (empereur) karqan. Napoleon maqanakuykuna nisqapi yaqa tukuy Iwrupatas hap'irqan, ichataq Moskwa llaqtapi atipasqa kaspa puchukaypi manas ayparqanchu, huñunakusqa Iwrupa mama llaqtakunap atipasqan kaspa.


text:
Xabi Alonso
Xabier Alonso Olano sutiyuq runaqa; (* 25 ñiqin ayamarq'a killapi 1981 watapi paqarisqa Tolosa llaqtapi - ) huk Ispaña mama llaqtayuq wan Real Madrid piluta hayt'aqmi.
Tayta: Periko Alonso; Mama: Olano.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta silicciun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Xabi Alonso.
- Xabi Alonso en liverpoolfc.tv
- Xabi Alonso en Realmadrid.com
- Xabi Alonso en RFEF.com


text:
Liryu yura rikch'aq ayllu
Liryu yura rikch'aq ayllu (familia Liliaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 16 rikch'anayuq, 600-chá rikch'aqniyuq, Chincha Awya Yalapi, Asyapi, Iwrupapipas wiñaq. Urin Awya Yalapi k'ita liryu yurakunaqa manam kanchu.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk liryu hina yurakuna:
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liryu yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Liryu yura rikch'aq ayllu


text:
Taro Aso
Taro Aso, Tarō Asō (Nihun simipi: 麻生太郎), sutiyuq runaqa, *20 ñiqin tarpuy killapi - 1940 paqarisqa Iizuka llaqtapi - ).
2008 watamanta 2009 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
2005 watamanta 2007 watakama Kansillir (Nihun).
Tayta: Takakichi Aso
Mama: Kazuko Yoshida.
Ñawpaq warmi: Chikako Aso
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Taro Aso.
- Nihun simipi:
- Kastilla simipi:


text:
Feliciano Padilla Chalco
Feliciano Padilla Chalco sutiyuq runaqa (1944 watapi paqarisqa Punu llaqtapi) piruwanu kastilla simipi qhichwa simipipas qillqaqmi.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pakasqa takiyniykuna (2009, qhichwa simipi harawikuna, Dr. José Luis Velásquez Garambel-pa kastillanuman t'ikrasqapas)
- Me zurro en la tapa
- Amarillito Amarilleando
- El retorno de Qori Challwa
- A qué volviste, Nazario
- La huella de sus sueños sobre los siglos
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hawansuyo: Pakasqa takiyniykuna nisqa liwrumanta (kastilla simipi, qhichwa simipipas)


text:
Tawantinsuyu iñiy
Tawantinsuyu iñiy nisqakunaqa Uralan Abya Yalapi, Tawantinsuyu kasqa suyukunapi ispañul purtuyispas awqakuna manaraq chayamuptin runakunap iñisqankunam, kunanraq chaymanta yurisqa iñiykunapas.
Tawantinsuyupi yupaychasqa apukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañulkunap chayamusqanmanta wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañamanta Purtugalmantapas awqakunaqa Abya Yalapi chayamuspa, kaypi runakunata ñit'ipayta, qullqita qurita qichuytapas munaspa "kristiyanukunam kayku" nispa llullarqan. Runakunap iñiyta ama nichaspa, kristiyanu iñiyta runakunaman kamachirqan. Chay munay mana munaywan iñichiyqa manam Jesuspa siminkamachu karqan, kristiyanu iñiyqa runap qispillam kamarikuyninwan chiqaptaq iñinan kaptin.
Kunan pachapi Antikunapi ñawpa pachamanta iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunanqa Abya Yala mama llaqtakunapi lliw runakunamanta aswan katuliku kaptinpas, Antikunapi achka runakunam kunanraq Pachamamata huk apukunatapas yupaychan.
Kunankamapas paqu yachaqkuna Pachamamaman uywakunata qaraspa wilanchanmi, qurakunata qaraspa q'uwaykunmi.


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) FEBRERO 2014
Kay revistapin tarisun 45 Salmo textomanta sumaq willakuykunata. Chaymantapas yanapawasunmi Jehová Diosta Qespichiwaqninchista, Pakaykuwaqninchista, Amigonchista hina rikunanchispaq.
Diospa churasqan Reyta hatunchasun
¿Imaraykun 45 Salmo qelqapi willasqanmanta yachananchis?
¡Kusikusun Corderoq casarakuyninwan!
¿Pin novia? ¿Imaynatan Jesucristo novianta preparashan? ¿Pikunan kusikunqaku Cordero casarakuqtin?
Iñiyninraykun Sarepta llaqtayoq viuda saminchasqa karqan
Wawanpa kawsarisqanwanmi Sarepta llaqtayoq viuda Diospi iñirqan. ¿Imatan chay willakuymanta yachanchis?
Jehová Diosqa Qespichiwaqninchis Pakaykuwaqninchis Diosmi
¿Imatan ruwanayki Diosta astawan munakunaykipaq? ¿Imatan ruwanayki Qespichiq, Pakaykuq Diospa amigon kananchispaq? Chaykunamanta yachay.
Jehová Diosqa ancha munasqa Amigonchismi
Abrahampas Gedeonpas Jehová Diospa allin amigonkunan karqanku. ¿Imatan ñoqanchispas ruwananchis Diospa amigon kananchispaq?
Leeqkunaq tapukusqan
¿Imaraykun judío runakuna ‘makillaña suyasharqanku’ Mesiaspa chayamunanta?
Jehová Diospa ‘sumaq-kayninta qhawasun’
Kamachinkuna yupaychananpaq Diospa tukuy imaymana churasqanpin Davidqa sapa kutilla yuyaymanaq. ¿Chay hinatachu ñoqanchispas ruwanchis?
100 watañan karqon lloqsimusqanmanta
Kay watapin hunt’akun 100 wata “Foto-Drama de la Creación” nisqa lloqsimusqan, chaymi ruwakurqan runakuna Diospa Siminpi iñinankupaq


text:
Hamut'ay
- Yachaqay nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Hamut'ay icha Pawachasqa yachay nisqaqa (latin simipi: scientia, chaymanta kastilla simipi ciencia) aypaq yachaykunankam atipay allichaypas ruray ñan (proceso) nisqamanta. Chay yachayqa runakunap rurasqanpa, qhawaswanpa, yuyasqanpa, yuyaychakusqanpa ruruchisqan kaspa, allin-allinchasqa kaspa, rurananqa huk yanapanakunawan kamachinata qatichinaspa chaskinam, huklla hatun kamachina llik'api, chay llik'api ruranakuspa.
Hamut'aywanqa runa yachayninta k'uskiykuywan miraykunmi, yachachiywantaq runapura mast'arinmi, yachay sunturpi, kuraq sunturpi, mayninpipas.


text:
Gordon Banks
Gordon Banks sutiyuq runaqa, (* 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1937 watapi, paqarisqa Sheffield llaqtapi) sutiyuq runaqa huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykyuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966: Kampiun.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gordon Banks.
- Biografía del portero
- El inglés volador
Pukyumanta willaypi pantasqa: "nb" sutiyuq huñupaq
unanchacham kachkan, ichataq manam chay huñupaq qillqasqa
unanchacha manam tarisqachu, icha wichq'aq
unanchacha manam kanchu


text:
12 YACHAQANA
¿Imaynatá kawsananchikta Dios munan?
¿Imaynatataq Diospa amigon kawaq?
Kuraq Supay uqharikusqanman, ¿imaynatá kutichinayki tiyan?
¿Ima ruwaykunatataq Diosninchik chiqnikun?
¿Imaynatá Diospa munayninmanjina kawsakuwaq?
¿PIWANTAQ amigota ruwakuyta munawaq? ¿Juk suwa runawanchu, llulla runawanchu? Mana, ¿icharí? Astawanqa k’acha runawan, llamp’u sunqu runawan amigota ruwakuwaq, ¿icharí?
2 Ñawpa tiempopi Diosqa, wakin runasta amigosta ruwakunanpaq akllarqa. Jukninqa Abraham sutikurqa, paytaqa kawsaqiy nispa Dios nirqa (Isaías 41:8; Santiago 2:23). Chantá Davidmantapis nillarqataq: “Davidta sonqoypa munasqanman jina tarini”, nispa. Davidtaqa, llamp’u sunqu kasqanrayku munakurqa (Hechos 13:22). Profeta Danieltapis ‘mayta munakusqanta’ nillarqataq (Daniel 9:23).
3 ¿Imaraykutaq Jehová, Abrahamwan, Davidwan, Danielwan ima amigota ruwakurqa? Abrahamman jinata nirqa: “Qan imatachá nisusqayta kasuwasqaykirayku”, nispa (Génesis 22:18). Arí, Jehovaqa, llamp’u sunquwan Paypa nisqanta ruwaqkunaman, qayllaykun. Israelitasman nirqa: “Noqata kasuwaychej. Chantá noqa Diosniykichej kasaj, qankunataj aylluy kankichej”, nispa (Jeremías 7:23). Qampis Jehovata kasukuspaqa, Paypa amigon kayta atinki.
JEHOVÁ AMIGOSNINTA KALLPACHAN
4 Diospa amigon kayqa may sumaq, ¿icharí? Biblia nisqanmanjina, Jehovaqa sumaqta qhawamuchkan tukuy kay pachata “kallpachanampaj tukuy sonqowan payllapi atienekunku, chaykunata” (2 Crónicas 16:9). ¿Imaynatataq Dios kallpachasunkiman? Salmo 32:8 jinata kutichin: “Ñawisneyqa qanllapi kashan [ñuqa, Jehovaqa,] yachachisqayki, yuyaychasqaykitaj mayqen ñantachus rinaykita”, nispa.
5 ¿Jehová may munakuywan jark’asusqanta reparankichu? Arí, Payqa yanapasunqa, yuyaychasunqa ima. Chantá nisqanta ruwanki chayqa kawsayniykipi allin risunqa. Diosqa, llakiyniykita, ch’ampayniykita ima atipanaykipaq yanapasuyta munan (Salmo 55:22). Tukuy sunqu payta kasukunki chayqa, salmistajina ninki: “Diospipuni yuyani; pay pañaypi kajtin, mana imapis urmachiwanqachu”, nispa (Salmo 16:8; 63:8). Arí, Jehovaqa, nisqanmanjina kawsakunaykipaq yanapasunqa. Chaywanpis yachanchikjina, Diospa enemigonqa, mana jinata kawsakunaykita munanchu.
KURAQ SUPAYPA CHURANAKUYNIN
6Chunka jukniyuq yachaqanapi yachakunchikjina, Kuraq Supayqa, Diospa kamachiyninwan churanakurqa, Jehová llulla kasqanta, mana allin kamachiqchu kasqanta ima nirqa. Chantá, Adantawan Evatawan imachus allin, imataqchus mana allin kasqanta mana akllayta saqisqanta nillarqataq. Adanwan Evawan juchallikusqankumanta qhipaman wawasniyuq karqanku. Chantá Supayqa, imaraykuchus runas Diosta kasukusqankuta iskaychachirqa. Satanás jinatapis nichkanmanjina karqa: “Runasqa mana Diosta munakusqankuraykuchu kasukunku, Dios saqiwanman chayqa, mayqin runatapis Diospa contranta churanachiyman”, nispa. Bibliaqa, Jobmanta parlaspa chayta sut’ita rikuchiwanchik. ¿Pitaq Job karqarí, imatataq Supaypa churanakuyninwan ruwanan karqarí?
7 Jobqa, kimsa waranqa suqta pachak wata ñawpaqta kawsarqa. May k’acha runa karqa, chayrayku Jehová Jobmanta jinata nirqa: “Pay jina runaqa jallp’api mana kanchu; payqa noqaj kamachisqayta tukuy sonqo ruwan, sumaj cheqantataj kawsan, Diosta manchachikun, ni pitapis sajrata ruwanchu”, nispa (Job 1:8). Arí, Jehová Jobta sumaqpaq qhawarqa.
8 Supayqa, imaraykuchus Job, Diosta yupaychachkasqanta iskaychachirqa. Chantá Diosman jinata nirqa: “Manachu qan payta waqaychanki tukuy imamanta, ayllunta, tukuy imasnin kajtapis? Qan bendecishanki tukuy ima ruwasqasninta; chayrayku […], manchay qhapajtaj jallp’a patapi. Kunanqa qhechuy tukuy kapusqanta, rikunkitaj uyaykipi maldecisusqanta”, nispa (Job 1:10, 11).
9 Supayqa, “tukuy imata qusqaykirayku Job kasusunki”, nispa Diosman nirqa. Chantá: “Job ñak’ariptinqa, qampa contraykita uqharikunqa”, nispa nillarqataq. ¿Imaynatá Jehová Supayman kutichirqa? Kuraq Supayqa, Job imaraykuchus Diosta yupaychachkasqanmanta parlachkarqa, chayrayku Diosqa, Supayta saqirqa Jobta ñak’arichinanta. Jinamanta sut’i kanman karqa Job, Diosta munakusqanraykuchus manachus yupaychachkasqanta.
JOBTA JUCHAMAN TANQAN
10 Supay chay ratu Jobta imaymana llakiykunawan ñak’arichirqa. Uywasninta suwachirqa, puchuqtataq wañurachirqa, chantapis yaqha tukuy kamachisninta wañuchichirqa. Jinamanta Jobpa kapuynin tukukurqa. Chaymanta Supayqa, juk sinchi muyuq wayrapi chunka wawasninta wañurachirqa. Jinata ñak’arispapis “Jobqa mana juchallikorqachu, nitaj ima sajratapis Tata Diospa contranta parlarqachu” (Job 1:22).
11 Supayqa, mana atipachikuyta munaspa, t’ukurirqachá: “Job ñak’ariyta muchuyta atin, unquykunqa chayqa Diospa contranta uqharikunqa”, nispa. Chayrayku Jehovaqa, Supay millay unquywan Jobta unquykuchinanta saqirqa. Mayta ñak’arispapis Jobqa, mana Diosta wasancharqachu, ni parlayninpipis ‘Diospa contranta juchallikurqachu’ (Job 2:10).
12 Jobqa, mana Satanás ñak’arichichkasqanta yacharqachu. Supay, Jehovawan churanakusqanta mana yachaspa, Dios ñak’arichichkasqanta yuyarqa (Job 6:4; 16:11-14). Chayta yuyaspapis, Diosman chiqa sunqullapuni karqa. Chaytaq Diosta munakusqanrayku yupaychachkasqanta rikuchirqa, manataq Supay nisqanmanjinachu.
13 Jehovaqa, Jobpa chiqa sunqu kayninwan, Kuraq Supay nisqanman kutichirqa. Jobqa, Jehovap may munasqa amigon karqa, Jehovataq Jobta mayta t’inkarqa chiqa sunqu kasqanrayku (Job 42:12-17).
¿IMATATAQ QAMWAN RUWANAN TIYAN KURAQ SUPAYPA UQHARIKUSQAN?
14 Supayqa, runa, Diosta mana munakusqanraykuchu yupaychan nispaqa, mana Jobllamantachu parlachkarqa, manaqa tukuy runasmantawan. Proverbios 27:11 nin: “Yachayniyoj kay, wawáy, kusichiwankitaj; ajinamanta allinta kutichisaj pichus ñak’arichiwayta [churanakuwayta] munajkunata”, nispa. Kay p’itiqa, Job wañupusqanmanta may chhika watanmanraq qillqakurqa, chaytaq Supay, kunankama Diosman uqharikuchkallasqantapuni, chantá Diospa kamachisninta tumpachkallasqantapuni rikuchin. Jehovap munasqanmanjina kawsaspaqa, Paypa sunqunta kusichisunchik, Kuraq Supay llulla kasqantataq rikuchisunchik. ¿Imatá qam chaymanta niwaq? Kawsayniykita tikrachinaykipis kachun, ¿manachu allin kanman qampis Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchinayki?
15 Satanás imatachus nisqanpi t’ukuriy, pay nirqa: “Kawsayninrayku runaqa imatapis qonampaj jinalla”, nispa (Job 2:4). “Runaqa”, nispa, mana Jobllamantachu parlachkarqa manaqa tukuy runasmanta. Chaypi allinta t’ukurinanchik tiyan. Kuraq Supayqa, qampis mana Diosman chiqa sunqu kayta atisqaykita nichkarqa. Payqa, ima llakiypipis kaptiyki mana Diosta kasukunaykita munanchu. ¿Imastataq Kuraq Supay urmachinawanchikpaq ruwan?
16Chunka yachaqanapi rikurqanchikjina, Supayqa, imaymanamanta runata Diosmanta karunchayta munan. Wakin kuti “phiña león jina qhaparirispa muyuykacha[wan]chej, mayqen[ni]llan[chik]tapis oqoykuna[wanchik]paj” (1 Pedro 5:8). Chaytataq rikunki familiayki, amigosniyki, wak runas ima, Bibliamanta mana yachakunaykita munaptinku (Juan 15:19, 20).* Chantapis, Supay “yachan k’anchaj angelman tukuriyta” (2 Corintios 11:14). Arí, Supayqa, Diospa munayninmanjina mana kawsananchikpaq imaymanamanta tuqllasninpi urmachiyta munawanchik. Chay tuqllasmanta jukninqa, Diospa munayninta mana ruwayta atisqanchikta yuyay (Proverbios 24:10). Supay ‘phiña león jinapis’ kachun; chayri ‘k’anchaq angelmanpis’ tukuchun, ima llakiypipis kaptiyki manaña Diosta yupaychanaykita nichkallanpuni. ¿Imaynatá Jobjina Diosman chiqa sunqu kaspa, Supaypa nisqanman kutichiwaq?
JEHOVAP KAMACHIYKUNASNINTA KASUKUNA TIYAN
17 Qampis, Dios munasqanmanjina kawsaspa, Satanasman kutichiyta atinki. ¿Imataq chay niyta munan? Biblia nin: “Munakuychej Señorniykichej Tata Diosta [Jehovata] tukuy sonqoykichejwan, tukuy almaykichejwan, tukuy kallpaykichejwantaj”, nispa (Deuteronomio 6:5). Astawan Diosta munakuspaqa, astawan paypa munayninta ruwallaytapuni munanki. Apóstol Juan jinata qillqarqa: “Diosta munakoyqa kamachisqasninta junt’aymin”, nispa. Diospa “kamachisqasninta junt’aytaj atina jinalla”, mana llasachu kanku (1 Juan 5:3).
18 ¿Mayqinkunataq Jehovap kamachiykunasnin kanku? Wakin kamachiykunasninqa imatachus mana ruwananchikta niwanchik. Kay “Jehová chiqnisqanta chiqnina”, nisqa recuadropi imamantachus karunchakunanchik kasqanta ñawiriy. Chaypi imatachus Biblia juchachasqanta sut’ita niwanchik. Ichá chaykuna allillan rikch’asunkiman. Chaywanpis Bibliap nisqanpi t’ukurispa, Diospa kamachiykunasninqa may sumaq kasqanta rikunki. Ichá kawsayniykita tikrachinayki kanqa, chaytaq mana atikullanchu. Chaywanpis, Dios munasqanmanjina kawsaqkuna, may kusisqa, mana imamanta llakikuspa kawsakunku (Isaías 48:17, 18). Diospa nisqanmanjina kawsakuyqa atinajinalla. ¿Imaptintaq jinata ninchik?
JEHOVÁ CHIQNISQANTA CHIQNINA
- Runa wañuchiyta (Éxodo 20:13; 21:22-25).
- Khuchichakuyta (Levítico 20:10, 13, 15, 16; Romanos 1:24, 26, 27, 32; 1 Corintios 6:9, 10).
- Layqiriyusta (Deuteronomio 18:9-13; 1 Corintios 10:21, 22; Gálatas 5:19-21).
- Lanti yupaychayta (1 Corintios 10:14).
- Machaykuyta (1 Corintios 5:11).
- Suwakuyta (Levítico 6:1-5; Efesios 4:28).
- Llullakuyta (Proverbios 6:16, 19; Colosenses 3:9, 10; Apocalipsis 22:15).
- Mich’akuyta (1 Corintios 5:11).
- Usqhayta phiñakuyta (Salmo 11:5; Proverbios 22:24, 25; Gálatas 5:19-21).
- Mana allinta qalluta apaykachayta (Levítico 19:16; Efesios 5:4; Colosenses 3:8).
- Mana allinta yawarta apaykachayta (Génesis 9:4; Hechos 15:20, 28, 29).
- Familiapaq mana llamk’ayta munayta (1 Timoteo 5:8).
- Kay pachap maqanakuyninpi, chayri kamachiyninpi sat’ikuyta (Isaías 2:4; Juan 6:15; 17:16).
- Pitayta, cocata pikchayta (Marcos 15:23; 2 Corintios 7:1).
19 Jehovaqa, atisqanchikmanjinalla imatapis mañawanchik (Deuteronomio 30:11-14). Pay atisqanchikta, mana atisqanchiktapis, ñuqanchikmanta astawan sumaqta yachan (Salmo 103:14). Chantá kallpachawanchik payta kasukunanchikpaq. Apóstol Pablo nirqa: “Diosqa cheqamin, manataj saqesonqachejchu mana sayay atinata tanqasqa kanaykichejta. Astawanqa juchaman urmanapaj tanqasqa kashajtiykichej, Diosllataj yanapasonqachej, imaynatachus chay juchaman urmanamanta llusp’inaykichejpaj, chaywan atipaspa”, nispa (1 Corintios 10:13). Diosqa, tukuy imata atipananchikpaq yanapawanchik, mañakusqanchikmantapis astawan quwanchik (2 Corintios 4:7). Jinallatataq salmota qillqaq nirqa: “Llakiyniykita Tata Diosman saqey. Payqa sinch’ita sayachisonqa. Payqa cheqan runata ni jayk’aj urmajta saqenqachu”, nispa (Salmo 55:22).
DIOS MUNASQANMANJINA K’ACHA KAYKUNATA RIKUCHINA
20 Jehová allinpaq qhawanawanchikpaq, mana saqra ruwaykunallamantachu karunchakuna tiyan. Manaqa pay munakusqanta munakunanchik tiyan (Romanos 12:9). ¿Manachu qamjina yuyaq runawan, llimphuta kawsaq runawan kaspa kusikunki? Jehovapis kikillantataq kusikun. Chayrayku Dios munakusqanta munakuyta yachananchik tiyan. Kay Salmo 15:1-5, pikunawanchus Dios amigosta ruwakusqanta nin. Jehovap amigosninqa, ‘munakuyniyuq, kusikuyniyuq, sunqu tiyaykusqa, pacienciayuq, khuyakuyniyuq, k’achas, nisqankuta junt’aq runas, llamp’u sunqus, saqra munaywan mana atipachikuq’ runas kanku (Gálatas 5:22, 23).
21 Diospa munayninmanjina kawsanaykipaqqa, Bibliata ñawirinallaykipuni tiyan. Jinamanta, imatachus Dios ruwanaykita munasqanta yachanki, payjinataq yuyayta qallarinki (Isaías 30:20, 21). Astawan Jehovata munakunki chayqa, astawan pay nisqanmanjina kawsayta munanki.
22 Jehovap nisqanmanjina kawsanapaq kallpachakunanchik tiyan. Bibliaqa, pillapis ñawpa kawsayninta saqispaqa, mawk’a p’achantapis urqhukunmanjina musuq p’achawanpis p’achillikuchkanmanjina kasqanta nin (Colosenses 3:9, 10). Chantá salmista Diospa kamachiykunasninmanta nirqa: “Chaykunata kasojqa jatun t’inkayoj kanqa”, nispa (Salmo 19:11). Dios nisqanmanjina kawsaptiyki, pay mayta bendecisunqa. Chantapis, Supaypa uqharikuyninman qampis kutichinki, Diostataq kusichinki.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diosta kasukunki chayqa, payman qayllaykuyta atinki (Santiago 2:23).
- Supayqa, imatapis tariyta munaspalla runas Diosta kasukusqankuta nin (Job 1:8, 10, 11; 2:4; Proverbios 27:11).
- Dios chiqnisqantaqa, chiqninallanchiktaq tiyan (1 Corintios 6:9, 10).
- Jehovata kusichinapaq pay chiqnisqanta chiqninanchik tiyan, pay munakusqantataq munakunanchik tiyan (Romanos 12:9).
* Kayqa, mana ninayanchu Kuraq Supaypuni tukuy churanakusuqkunata apaykachasqanta. Chaywanpis pay kay pachap diosnin, tukuy kay pachapi kaqqa paypa makinpi kachkan (2 Corintios 4:3, 4; 1 Juan 5:19). Chayrayku Dios munasqanmanjina kawsanchik chayqa, mana runas allinpaq qhawanawanchikta suyananchikchu tiyan.
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1, 2. ¿Pikunatataq Jehová munasqa amigosninpaq qhawarqa?
3. ¿Imaraykutaq Jehová wakin runasta munasqa amigosnin kanankupaq akllan?
4, 5. ¿Imaynatá Jehová llaqtanta kallpachan?
6. ¿Imatataq Kuraq Supay runamanta nirqa?
7, 8. a) ¿Imaraykutaq Job allin runa karqa? b) ¿Imaynatá Kuraq Supay, Job, Diosta yupaychasqanta iskaychachirqa?
9. ¿Imaynatá Jehová Supayman kutichirqa?
10. ¿Imaynatá Job ñak’arirqa, chaywanpis Diosta wasancharqachu?
11. a) ¿Imatataq Satanás rikuchiyta munarqa, imaynatá Jehová kutichirqa? b) ¿Job chay millay unquywan unquspapis juchallikurqachu?
12. ¿Imaynatá Job Kuraq Supay nisqanman kutichirqarí?
13. Job chiqa sunqu kasqanrayku, ¿imatataq rikuchirqa?
14, 15. ¿Imaptintaq nisunman Kuraq Supay ‘runamanta’ parlaspa, mana Jobllamantachu parlasqanta?
16. a) ¿Imastataq Kuraq Supay ruwan, runasta Diosmanta karunchananpaq? b) ¿Imaynatá Kuraq Supay chay ruwasqanwan qamtapis urmachisunkiman?
17. ¿Imaraykutaq Jehovap kamachiykunasninta kasukunchik?
18, 19. a) ¿Mayqinkunataq Diospa kamachiykunasnin kanku? (recuadrota qhawariy.) b) ¿Dios atisqallanchiktachu mañawanchik?
20. Dios munasqanmanjina, ¿ima k’acha kaykunatataq rikuchinayki tiyan, imaraykutaq?
21. ¿Imatataq Diospa munayninmanjina kawsanaykipaq ruwanayki tiyan?
22. ¿Imatataq Dios munasqanmanjina kawsaspa tarinki?


text:
Suyu
Suyu nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Allpa saywachipi (kichwa rimaypi Suyu):
- Ima allpantin kaqpas, hatun k'iti icha marka hina
- Mama llaqta (país)
- Mama llaqtap rakin, ahinataq departamento nisqa (Piruwpi, Buliwyapi)
- Hanaq pachapi, Tiksimuyupi tawantin iñu (chincha, anti, uralan, kunti)
- Maymanpas puririy (dirección)
- Tawantinsuyu nisqa Inka qhapaq suyup rakin
- Rikch'akuna (kichwa rimaypi Shuyu):
- Ima siq'isqapas icha llimphisqapas (rikch'a kapchiy qhawaypas)
- P'achakunapi suyukuna: suyu-suyu
- Pampa suyu (pacha tupuypi)
- Pachaykamaypi, K'iti nisqapas (kichwa rimaypi Shuyu) - maypichus kallpakuna aknaykun:
- Iliktrumaqnitiku illanchaypa suyun (k'itin)
- Pinchikilla suyu
- Llut'ariy suyu
- Llasaturaku suyu
- Huk yachaypa rakin (yachay suyu nisqa)


text:
Chunwa Hatun Pirqa
Chunwa Hatun Pirqa (Ch'an Q'ayin?; han simipi: 長城/(sikllalla)长城 Dhyang Djaeng, phinyimpi: Cháng Chéng; "hatun pukara") nisqaqa Chunwa mamallaqtapi ancha hatun pirqam. China mamallaqtata amachanapaqsi saywanpi pirqachasqa karqan 480 kñ watamanta 221 kñ watakamas.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
7 ñiqin anta situwa killapi 2007 p'unchawpi Bernard Weber sutiyuq runap paqarichisqan New Open World Corporation (NOWC) nisqa Suwisa ruruchina Chunwa Hatun Pirqataqa Musuq Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla nisqap huk achachillanmi kanman rimarirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chunwa Hatun Pirqa.


text:
Thorbjørn Jagland
Thorbjørn Jagland ( * 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1950 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
25 ñiqin kantaray killapi 1996 watamanta 17 ñiqin kantaray killapi 1997 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
10 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta 1 ñiqin kantaray killapi 2009 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Rimana huñunakuy Umalliqnin karqan.
Tayta: Helge Th. Jagland; Mama: Ingrid Bjerknes.
Ñawpaq warmi: Hanna Grotjord
Churinkuna: 2; Anders (*1978) wan Henrik (*1986).
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thorbjørn Jagland.


text:
Iñuku huk'i ayñi
Iñuku huk'i ayñi nisqakunaqa iñuku huk'i t'uqyaywan thuñichiq, runakunta wañuchiq ayñikunam, illanchaykuywan runakunata unquchiq.
Ñawpaq kaq iñuku huk'i ayñiqa Iskay ñiqin pachantin maqanakuypi 1945 watapi Hiroshima llaqtap hawanpi t'uqyarqan, iskay kaqtaq Nagasaki llaqtap hawanpi (iskaynintin llaqta Nihunpi), pachak waranqa runatam wañuchispa.
Kunan pachaqa kay mama llaqtakunam iñuku huk'i ayñiyuq:
- Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Rusya (1991 watakama: Suwit Huñu)
- Hukllachasqa Qhapaq Suyu
- Ransiya
- Chunwa
Huk mama llaqtakunataq hinallataq iñuku huk'i ayñiyuqchá, ichaqa mana nispa takyankum.


text:
Margaret Thatcher
Margaret Hilda Roberts, Margaret Thatcher, sutiyup warmiqa, (* 13 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Grantham llaqtapi - † 8 ñiqin ayriway killapi 2013 watapi), Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap uma kamayuqninmi kachkan.
1979 watamanta 1990 watakama Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq
Tayta: Alfred Roberts, Mama: Beatrice Stephenson.
Yachay wasikuna: Kesteven wan Somerville.
Alma mater: Oxford Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
{{commons:Margaret Thatcher}}


text:
Ankash washa waqta
Ankash washa waqta (kastilla simipi: Ancash trasandino) nisqaqa Piruw llaqtapi, Anqash suyupi, huk waqtamm. Wantar Chawin llaqtaqa Ankash washa waqtapi huk ñawpa llaqtam. 1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
- 2,771.90 km²
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Yanarahu, Paqtsa, Chajiaco, Rahupakinan, Qupa, Paqtsarahu, Qaqapampa|Qaqapanpa, Antap'iti (Andawiti), Ankus Punta (Ancos Punta), Tunshu (6,369), Verde Costa, Qishqi (Gueshgue) (5,630), Mururahu, Tantash (5,504), Qataq (Cátac)
- Mayukuna: Marañun mayu - Musna mayu (purimuy mayukuna: Wachiqsa mayu, Qarwaskancha mayu, Rurichinchay mayu, Wari mayu; Huayronga, Qarash, Qullqa mayu)
Llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chakas - Pumapanpa - Pisqupanpa - Qataq - Wantar Chawpin - Wari
Chaanapaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Katakmanta purisun Wantar Chawpinyaq, risun Qawish nani uchkupa (Ks: Túnel de Cáhuish).
- Qarwaqmanta Chakasyaq, risun Apuwasiyuq pinkushpa nani uchkupa (Ks.: Túnel de Punta Olímpica).
- Yunkaymanta Yanama k'itiyaq, risun Llanganukhu quchakunapa.
- Yuraqmarka kítimanta Shikwaqyaq (Sihuas), Tarika q'oyapa (minas de Tarica) risun
- Chuqiqaramanta Konchuquyaq; Tawkapa, Qawanapa, Wantuwalpa, Lakapanpapa risun.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- |Ankash washa waqtamanta (kastilla simipi)


text:
Inti Llika
Inti llika nisqaqa intim, lliw muyupayaqnin puriq quyllurkunawan, huk muyupayaqnin hawa pacha pachankachakunawanpas.
Inti llikapiqa pusaq puriq quyllurkunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (planeta Urano)
- Niptun (planeta Neptuno)
Inti llikapiqa kimsa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
Astawanpas, puriq quyllurchakunam (planitachakuna, asteroides) aquchinchaykunapas (cometas) intita muyupayanku.


text:
Kuriya
- Kuryu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Kuryu (sut'ichana) rikuy.
Kuryu (kuryu simipi: 고려, hancha: 高麗, Koryŏ, munkuanpu: Goryeo) icha Kuriya (kastilla simipi: Corea) icha Chusun (kuryu simipi: 조선, hancha: 朝鮮, Chosŏn, munkuanpu: Joseon), Tayhan (kuryu simipi: 대한, hancha: 大韓, Tae-han, munkuanpu: Daehan) nisqaqa Asyapi huk yaqa wat'am kaspa huk mama llaqtapas karqan. Hansuyupiqa kuriya simitam rimanku.
Iskay ñiqin pachantin hatun maqanakuypa puchukayninpi suwit awqaqkuna chinchayninta tiyapaspa, USA awqaqkunataq uralanninta tiyaparqan. Chaymantapacha Hansuyu mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan:
- Chusun RRR (Chinchay Kuryu)
- Tayhan R (Uralan Kuryu)
Kuryu maqanakuypi (25 ñiqin inti raymi killapi 1950 p'unchawmanta 27 ñiqin anta situwa killapi 1953 p'unchawkama) Chinchay Hansuyu Uralanta atiyta munaspa mana atirqan. Ancha achka runakuna wañurqan. Manataq hukllachasqa Hansuyuchu tukurqan.


text:
Ibarra (Impapura)
Ibarra nisqaqa (kastilla simipi: Ibarra icha San Miguel de Ibarra) Ikwadur mama llaqtapi Impapura markap uma llaqtanmi. Ibarra llaqtaqa José María Velasco Ibarramanta sutichasqa (Ikwadurpa umalliqnin).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna: Uniandes Yachay Suntur
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José María Velasco Ibarra, Ikwadurpa umallaqnin


text:
Kawiña
Kawiña icha Kawineño (Cavineño, Caviña) nisqaqa lliw kawiña simita rimaq runakunam, Uralan Awya Yalapi, Amarumayu sach'a-sach'a suyupi, Buliwyapi, Beni suyupi, Vaca Díez pruwinsyapi, José Ballivián pruwinsyapi, Pando suyupipas, Mayutata pruwinsyapi, Manuripi pruwinsyapi, tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mayukuna: Beni mayu, Geneshuaya mayu Iata mayu
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kawineño runakunaqa kawiña simitam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - kawineño simi)
- Ñuqa - yquie
- Qam - mitya
- Pay - yumequie
- Mana - aijiama
- Ari - hé hé
- Nina - etiqui
- Yaku - ena
- Inti - iyetti
- Allin - jitda


text:
Pillku Mayu
Pillku mayu (kastilla qillqaypi Pilcomayo, waraniyi simipi Araguay) nisqaqa huk 1.590 km suni mayum Arhintina mama llaqtapi, Parawayi mama llaqtapi, Buliwya mama llaqtapipas (Chuqichaka suyu, Uru Uru suyu, P'utuqsi suyu, Tarija suyu). Pukyu mayunqa Jach'a Juqhu mayum,[1] Wari munisipyupi, Uru Uru suyupi. Pillku mayuqa qallarin yaku tinkuqpim Chillawamanta Kachi mayuwan, P'utuqsi suyupim, Tomás Frías pruwinsyapi, Urmiri munisipyupi, Qawayu kantunpi.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jorge Molina Carpio, Daniel Espinoza Romero, Balance hídrico superficial de la cuenca alta del río Pilcomayo, La Paz 2005 (kastilla simi)


text:
Chunwa
- Chunwa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Chunwa (sut'ichana) rikuy.
Chunsuyu icha Chunkuk (Chun-kuyik?; han simipi: 中国 Dyung-cuec, icha Chunwa (Chun-huwa?; han simipi: 中華 Dyung-hua, Wade–Gilespi: Chung¹-hua², phinyimpi: Zhōnghuá) icha “Chunwa” (kastilla) nisqaqa anti Asyapi huk mawk'a mama llaqtam. 1948 watamantapacha Chunkuk mama llaqta iskaynintam rakisqa kachkan (1948 Chunwa maqanakuy):
- Chunwa Runallaqta Republika, Asya allpa pachapi ancha hatun rakinmi;
- Chunwa Republika (T'aywan) wat'api kaq uchuylla rakinmi.


text:
Parawayi
Parawayi icha Paraguay nisqaqa (Waraniyi simimanta: Paraguaí) Urin Awya Yalapi mama llaqtam. Uma llaqtanqa Asunción llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Punchaw Ispañamanta 14 ñiqin aymuray killapi 1811 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Waraniyi simi: 5 500 000 rimaqkuna
- Kastilla simi: 4 000 000 rimaqkuna (chaymanta 3.500.000 waraniyitapas rimaqkuna)
- Purtuyis simi: 500 000 rimaqkuna (Brasilmanta hamuq, wamaq runakuna)
- Aliman simi, Plawtich simi: 200 000 rimaqkuna (iwanhiliku runakuna Hatun Chakupi)
- hukkunapas
Iñiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:


text:
Millonarios FC
Millonarios Fútbol Club nisqaqa huk Kulumbya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kulumbya Huk Divisyun:
- Kulumbya Kupa (4): 1952-53, 1956, 1963, 2011.
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Millonarios FC.
- Uficial site


text:
- Chawpipacha nisqa Tiksimuyup sinrinmanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Ikwadur (kastilla simipi: Ecuador, "Chawpipacha") nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam. Ikwadur mamallaqtapiqa 13.212.742 runakunam kawsachkanku (2006).
Allpa saywachiEditar
- Urqukuna: Chimpurasu, Impapura, Pichincha, Qutuphaqsi, Tunqurawra, Kayampi urqu, Sangay nina urqu
- Quchakuna: Impaqucha - P'uchqu qucha - Quwiqucha
- Mayukuna: Wayas mayu - Pastasa mayu - Napu mayu
- Wat'akuna: Yawatisuyu
Yurakuna wiwakunapashEditar
Wiñay kawsayEditar
Ñawpa pachapiEditar
Kunan pacha Ikwadur icha Chawpipacha nisqa suyupiqa, ancha ñawpa pacha achka runa llaqtakunas tiyarqan. Ahinataq Waltiwya (Valdivia) nisqa runakunas Manawi markapi Santa Elena markapipas kawsarqan, 3500 kñ - 1800 kñ watakunapi. Paykunaqa sumaq k'apra ruraqsi karqan. Awya Yalapiqa manas ñawpaq huktaq runakunachu k'aprakunata rurayta yacharqan.
Achka wiñay kawsay yachaqkuna Juan de Velasco yachaq hina yuyarqan, aslla watamanta, Inkakunap hamusqankama, huk mamallaqta hatun pusaq Kitupi kawsarqan, pay Chawpipachap Antinkunatas kamachirqan, Puruha runallaqtamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaqtaman (Karchi markapi). Chay hatun pusaqqa Shyri nisqas karqan. Kunanqa manam tukuy wiñay kawsay yachaqkunachu pay hina yuyan. Astawan yachaqkuna yuyan, Chawpipachapi, Inkakunap hamusqankama, manas huklla hatun pusaqchu tiyarqan, aswantaq achka kurakakunas tiyarqan, huk kurakaqa achka ayllu llaqtakunatas kamachirqan[1]. Qhipaqa Inkakuna Tupaq Inka Yupanki Wayna Qhapaqpas Chawpipachapi Antikunatas kamachirirqan, qhipa Chawpipacha Antikunap runankuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarqan. Kimsa chunka wata qhipa, Ispañulkunas hamurqan, Francisco Pizarro sutiyuq pusaqninqa 1533 watapi Atawallpa Inkatas wañuchirqan. 1534 watapiqa Kunkistadur Sebastián de Belalcázar Kitu llaqtatas hap'irqan, chay llaqta Ispañapaqmi nispa. Kunkistadurkunaqa hamurqaptinsi, Rumiñawi sutiyuq awqaq pusaqqa Kitu k'itipi tukuy wasikunatas ruphachirqan, Ispañulkuna ama tukuyta chaskinanpaq nispa, hinaspas quri imakunata khuyaylla rumikunatapas urqukunamansi apamurqan.
Kastilla Kamachiy pachapiEditar
1534 watamanta 1822 watakama Kitu mamallaqtaqa ispañul sarushka llaqtas karqan. Chay watakunapiqa indihina runakuna anachatas llakikurqan. Ispañulkunaqa tukuy sumaq allpakunatas hap'irqan asindakunata ruranapaq. Chay asindakunapiqa kichwa runakuna sinchi-sinchilla ispañul, mistikunapaq llamk'aspas mana allin mikhunakunata chaskirqan. Misti asindadukunaqa indihinakunata anchatas maqarqan. Ispañulkunaqa hatun inlisyakunatas rurarqan, ahinataq Kitupi kaq Iglesia de la Compañia nisqata. Hinallataq achka runakuna astawan sumaq kapchiykunatas Kitupi rurakurqan. Chay runakunaqa Kitupi yachay wasi (escuela Quiteña) nisqas, paykunaqa Indihinakunap ispañulkunappas yawarniyuqsi, yuyayniyuqpas karqan.
Republika pachapiEditar
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqapi Antonio José de Sucre, Simón Bolívar sutiyuq awqaq pusaqkuna Ispañulkunawan maqanakurqaptin 1822 watamanta Ikwadur nisqa suyuqa Hatun Kulumbyaman kapuq markam karqan. 1830 watakunapi chay Hatun Kulumbya manaña tiyaptinsi Ikwadur huk musuq mamallaqtas tukurirqan. Juan José Flores Ikwadurpa huk ñiqin mamallaqta hatun pusaqsi tukurirqan. Hinaptinpas allpayuq mistikunaqa hinallataqsi indihinakunata maqarqan, sinchitas llamk'achisparaq. Astawantaqsi kichwa runakunaqa wasipunku nisqapi kawsarqan, mistikunapaq allpankunapi llamk'aspa, uchuylla allpayuq kaspa, chay uchuylla allpankunapi mikhuchikunanpaq llamk'aspa. Allpasapakunaqa, Kathuliku Inlisyapas tukuykunata kamachirqan. 1895 watapi Eloy Alfaro sutiyuq runas Ikwadurpa hatun pusaqnin tukurirqan, indihinakunata ñawpaq ñiqin yanapaqsi hatun pusaq kaspa.
1941 watapi Ikwadurqa Piruwwansi maqanakurqan. Chay maqanakuy qhipaqa Piruw mamallaqta Amarumayu sach'a-sach'a suyupi achka allpakunata Ikwadurmantas hapirqan. Chay qhipaqa iskay maqanakuyraqsi karqan, 1981 watapi, 1995 watapipas, hinaptinqa chay maqanakuykunamanta Ikwadurqa mana Piruwmantachu, Piruwtaq mana Ikwadurmantapas ima allpatapas hap'irqanchu. 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapas umalliqninkunaqa rimanakurqan, kay hina ninakurqan, amaña maqanakuy kachunchu, nispa. Hinallataqsi Jamil Mahuad, Alberto Fujimori sutiyuq umalliqninkuna mamallaqtapura qasi kaytas ruranakurqan.
1990 watamanta CONAIE sutiyuq tantanakuy ECUARUNARI tantanakuypas achka runakunap hatariykunatas qayakurqan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad sutiyuq hatun pusaq kamachiyninmanta lluqsinanmi karqan. 1996 watamantataq huk Pachakutik nisqa runakunap pulitiku tantanakuyninmi tiyan. 2003 watapi chay Pachakutik nisqaqa yanaparqan Lucio Gutiérrez sutiyuq hatun pushaqta akllanakuykunapi akllayta. Payqa 2005 watapi huk hatariymanta karu llaqtamanmi ayqirqan, chaymantataqmi Alfredo Palacio hatun pushaqmi tukurqan. 2007 watapitaq, kutinmanta 2009 watapipas, Ikwadur runakunaqa Rafael Correa sutiyuq runata hatun pushaqmanmi akllarqan. Payqa huk musuq Susyalismutam Ikwadurpi ruranata munan. Pachakutik nisqaqa payta ñawpaqta yanapaspanpas, kunantaq manañam arí ninakunchu.
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiyninEditar
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiyninqa 2008 watapim qillqasqam karqan. Chay mamakamachiyqa kaman, huk hatun pusaqmi tiyan, payqa Presidente de la República nisqam.[2]
Markakuna kitikunapasEditar
Ikwadur mamallaqtapiqa iskay chunka tawayuq markam kachkan, sach'a-sach'akunapi suqta markam, Chalapi suqta markam, Antikunapitaq chunka hukniyuq marqam, Yawatisuyupitaq huklla markam kachkan. Sapa markapiqa achka kitikunam kachkan.
(++) Kamasqa wata: 2007
RunakunaEditar
RimaykunaEditar
- Kastilla simi (ufisyal nisqa): 11.000.000 rimaq
- Kichwa simi: 2.000.000 rimaq
- Shuwar simi: 110.000 rimaq
- hukkunapas
IñiyEditar
Hatun llaqtakunaEditar
RikchakunaEditar
-
-
-
-
Wayakil, Ikwadurpa astawan hatun llaqtan
PukyukunaEditar
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
Hawa t'inkikunaEditar
- www.inec.gov.ec INEC (kichwa simi)
- Ikwadurpi pulitika rakiy 2008
- www.inec.gov.ec / Markakunap yupayninkuna, Hatun Yupay 2001
- Quitoka, Distrito Metropollitanomi
- Dr. Alfredo Palacio: Hampika, Tukuykunapakmi Kan
- Kawsay Ecuador - Runakunapaq Kawsay Tantanakuypi Yanapak
- Tukuy Ecuador runa shimikuna kamachiy ukupi kana, maypi kashpapash rimana, killkanamantapash kamachiy
- Ecuador Indíginas Ayllu-Juñu Chikaykuna
- Curso básico de kichwa para hispanoparlantes, nivel 1
- Galapagos, Ikwadur (Inlish simipi)
- Ikwadur (Inlish simipi)
- Galapagos (Inlish simipi)


text:
Lak'ota simi
Lak'ota (Lakȟóta, Dakhóta) simiqa 26.300 Lak'ota runakunap rimayninmi. Kay simiqa Siyu katawbanas rimaykunap ayllunpi kanmi.
Lak'ota runakuna kay hina rimachkanku:
Háu, kȟolá. Toníktuka hwo? - Yaw, kumpa. Imaynalla kachkanki?
Taŋyáŋ waúŋ. - Allillanmi kachkani.
Íŋska, wašíčuiya wóyaglaka hwo? - Inlis simitaqa rimankichu?
Hiyá, wašíčáiya wówaglake šni. - Manam, inlis simita mana rimayta atinichu.
Tókhiya lá hwo? - Maytam richkanki?
Mayugho. Waŋná wagníŋ kte. Akhé waŋčhíyaŋkiŋ kte. - Sayk'usqa kachkanim. Wasiyman richkani. T'inkunanchikkama.


text:
Chakrarahu
Chakrarahu, Chakra rahu, Chakra Rahu (Chacrarraju),[1] Shaprarahu, Shapra rahu, Shapra Rahu icha Shaprarasu (Shapraraju) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Qaras distritupi, Yunkay pruwinsyapipas, Yanama distritupi, Yunkay distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.112 mitrum aswan hanaq.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Parun qucha Garcilaso rahuwan (chawpi); paña: Chakrarahu rit'i urqup kinraynin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Artisunrahu
- Chawpikallki
- Llankanuku quchakuna
- Pisqu
- Parun qucha
- Waskaran
- Wantuy
- Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Instituto Geográfico Nacional, Perú