text:
CAPÍTULO 9
Fin del mundo qayllapiña
1. ¿Pitaj yachan imachus qhepaman jamunanta?
1 NOTICIASTA uyarishaspaqa, ichapis niyta yachanchej: “Imastawanrajchus rikusunpis”, nispa. Jallpʼantinpeqa imaymana llakiykuna tiyan. Runasqa runa masinkuta imatapis ruwashallankuña. Nitaj yachanchejchu imastawanrajchus rikunanchejtaqa (Santiago 4:14). Diosninchejrí yachan imachus qhepaman jamunanta (Isaías 46:10). Payqa unayña Palabranpi willarqa, imachus kay tiempopi kananta. Chantapis willallarqataj imaynachus kausay aswan qhepaman kananta.
2, 3. 1) ¿Imatataj yachachisqasnin Jesusta tapukusqanku? 2) ¿Imatataj Jesús kutichisqa?
2 Bibliaqa fin del mundomanta chayri juicio pʼunchaymanta parlaspa, mana kay jallpʼanchej chinkachisqa kananmantachu parlashan, manachayqa sajra kausayta Dios chinkachinanmanta parlashan. Jesusqa yachacherqa Diospa churasqan Gobierno kay jallpʼata gobernamunanta (Lucas 4:43). Jesuspa yachachisqasnintaj, maykʼajchus chay Gobierno gobernamunanta yachayta munarqanku. Chayrayku Jesusta taporqanku: “Willawayku: ¿Maykʼajtaj chay imas kanqa? Chantá, ¿ima señaltaj kanqa kutimunayki tiempomanta, kay mundoj imasninpa tukukuyninmantawan?”, nispa (Mateo 24:3). Jesustajrí maykʼajchus kanantaqa mana willarqachu. Astawanpis payqa willarqa, kay sajra mundoj tukukuynin qayllapiña kashajtin, imaschus kananta. Chay nisqantaj kay tiempopi juntʼakushan.
3 Kunanqa yachakusunchej, fin del mundoqa qayllitapiña kashasqanta imaschus rikuchiwasqanchejta. Jinapis ñaupajtaqa yachakusunchej, imaraykuchus kay jallpʼanchejpi may sajra kausay kashasqanta. Chaypajtaj cielopi uj guerra kasqanmanta parlarisunchej.
CIELOPI UJ GUERRA KARQA
4, 5. 1) ¿Imataj kasqa Jesús cielopi gobernayta qallarisqantawan? 2) ¿Imataj jallpʼapi kasqa Satanás cielomanta wijchʼuchikamusqantawan?
4 Pusaj capitulopi yachakorqanchej, Jesusqa 1914 watapi gobernayta qallarisqanta (Daniel 7:13, 14). Jesús gobernayta qallarisqantawan, “jatun maqanakuy cielopi qallarerqa: Miguelqa angelesnintin sierpewan maqanakorqanku. Sierpepis angelesnintin maqanakullarqankutaj”. * Satanaswan sajra angelesninwan chay guerrapi atipachikorqanku, jallpʼamantaj wijchʼuchikamorqanku. Angelestaj maytapuni chaymanta kusikorqanku. Jallpʼapitajrí mana jinachu karqa. Runaspajqa aswan llakiy kausay qallarerqa. Imaraykuchus Diabloqa manchay phiñasqa uraykamorqa, “paypaj pisi tiempollaña kasqanta yachaspa” (Apocalipsis 12:7, 9, 12).
5 Diabloqa tukuy imatapuni ruwashan, aswan llakiy kausayta kay jallpʼapi rikhurichinanpaj. Payqa yachan, Jehová Diosqa tumpitamantawan payta chinkachinanta, chayrayku manchay phiñasqapuni kashan. Qhepan parrafospi yachakusunchej, imatachus Jesús kay qhepa pʼunchaykunamanta nisqanta (“Qhepa pʼunchaykuna” nisqata leeriy).
QHEPA PʼUNCHAYKUNA
6. ¿Jesús nisqanman jinapunichu guerras kashan?
6 Guerras. Jesusqa nerqa: “Uj aylloqa waj aylloj contranta oqharikonqa, uj suyupis waj suyoj contranta”, nispa (Mateo 24:7). Ni jaykʼaj jina, 1914 watamantapacha may chhika runas guerraspi wañorqanku. Jesús kay jallpʼaman jamusqanmantapacha 1914 watakamaqa, 1900 watas pasarqa. Chay chhika wataspitaj, runasqa 30 millones jina guerraspi wañorqanku. Kay 1914 watamanta 2000 watakamataj, ni 100 wataspis pasarqachu. Jinapis 100 millonesmanta astawan runas guerraspi wañorqanku. Guerrasqa may chhika runastapuni ñakʼarichin.
7. ¿Jesús nisqanman jinapunichu yarqhaykuna kashan?
7 Yarqhay. Jesusqa nerqa: “Kanqa yarqhaykuna”, nispa (Mateo 24:7). Jesuspa nisqantaj juntʼakushanpuni. May chhika runas mikhunata pisichikushanku. Ashkha runaspataqa mana qolqenku kanchu mikhunata rantikunankupaj, chayri mana jallpʼanku kanchu tarpukunankupaj. Jallpʼantinpeqa waranqa millones kurajpuni allin wajchas kanku, mikhunankupajpis ñakʼayllataña alcanzachikunku. Chantapis sapa wata, may chhika wawas mikhunamanta pisichikusqankurayku wañunku.
8. ¿Jesús nisqanman jinapunichu terremotos kashan?
8 Terremotos. Jesusqa nillarqataj: “Kallanqataj sinchʼi jallpʼa ikhakuykuna”, nispa (Lucas 21:11). Sapa wata jallpʼa ikhakuykuna chayri terremotos kallanpuni. Terremotosqa 1900 watamantapacha, iskay millonmanta astawan runastaña wañuchin. Computadoraspi qhawaspa maypichus terremotos kananta yachakojtinpis, terremotosqa ashkha runasta wañuchillanpuni.
9. ¿Jesús nisqanman jinapunichu onqoykuna kashan?
9 Onqoykuna. Jesusqa nillarqataj “wañuchej onqoykuna” kananta. Wañuchej onqoykunaqa usqhayllata jallpʼantinman juntʼaykunan karqa, runastataj wañuchinan karqa (Lucas 21:11). Doctores ashkha onqoykunataña jampiyta atinku chaypis, wakin onqoykunapajqa mana jampi kanchu. Sapa wata may chhika runas wañunku cancerwan, tuberculosis onqoywan, waj onqoykunawan ima. Doctoresqa pasaj 40 watasllapi 30 mosoj onqoykunatawan tarinku, chaykunamanta wakinpajtaj mana jampi kanchu.
¿IMAYNATAJ RUNAS KANANKU KARQA?
10. ¿Imaynataj kay tiempo runas kananku karqa?
10 Bibliaqa nin: “Qhepa pʼunchaykunapeqa, kausay may llakiy kanqa, maytataj sajrayanqa”, nispa (2 Timoteo 3:1-5). Apóstol Pabloqa nerqa, qhepa pʼunchaykunapi runasqa kay jina kanankuta:
Paykunallata munakojkuna.
Qolqeta munakojkuna.
Tatasninkuta mana kasukojkuna.
Wasanchajkuna.
Runa masinkuta mana munakojkuna.
Munayninkuwan atipachikojkuna.
Manchay phiñas.
Diosta munakunamanta nisqaqa, paykunaj munaynillankuta maskʼajkuna.
Diosta yupaychajkunaman rijchʼakuspapis, mana kasukojkuna.
11. ¿Imatataj Dios ruwanqa sajra runasta?
11 Runasqa tukuynejpi ajina kanku, diamanta día astawan sajrayashanku. Diosninchejtaj tumpamantawan paykunata chinkarparichenqa. Pay niwanchej: “Sajra runasqa qhora jina wiñanku. Tukuy sajrata ruwajkunataj tʼika jina phancharinku, ruthusqa, wiñaypaj chinkarisqa kanallankupaj”, nispa (Salmo 92:7).
ALLIN IMASPIS KANALLANTAJ KARQA
12, 13. ¿Imastataj Diosninchej 1914 watamantapacha kamachisninman sutʼinchasqa?
12 Bibliaqa unayña nerqa, qhepa pʼunchaykunapeqa llakiykunalla, ñakʼariykunalla kananta. Mana chayllachu, Bibliaqa sumaj imas kanantapis nillarqataj.
13 Bibliata aswan chʼuwata entiendekunan karqa. Profeta Danielqa imachus qhepa pʼunchaykunamanta nerqa: “Yachayniyoj runastajrí tukuy imata allinta unanchakonqanku”, nispa (Daniel 12:9, 10). Chaytaj juntʼakorqapuni. Jehová Diosqa kamachisninta 1914 watamantapacha yanaparqa, Bibliata aswan sutʼita entiendenankupaj. Payqa kamachisninman astawan chʼuwata entiendecherqa: sutinmanta, jallpʼapaj imatachus ruwayta munasqanmanta, Jesús kausayninta qosqanmanta, wañuspa imapichus tukusqanchejmanta, wañusqas kausarimunankumantapis. Sutʼinchallarqataj Diospa Gobiernollan tukuy imata allinchananta, kusisqa kausakunapaj imatachus ruwananchejta, imayna kausaytachus Dios chejnisqantapis. Diospa kamachisnintaj, chay yachakusqankutaqa mana paykunallapajchu japʼikapunku. Bibliaqa willawanchej, imatachus chay yachasqankuwan ruwasqankuta (“Jesusqa noqanchejrayku wañorqa” nisqata leeriy, chantá “Wañusqas kausarimonqanku” nisqata leeriy).
14. 1) ¿Mashkha nacionespitaj Diospa Gobiernonmanta willakushan? 2) ¿Pikunataj runasman Diosmanta willashanku?
14 Jallpʼantinpi willakunan karqa. Jesusqa qhepa pʼunchaykunamanta parlashaspa nerqa: “Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunapis jallpʼantinpi willakonqa”, nispa (Mateo 24:3, 14). Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunataqa 230 kuraj nacionespi willakushan, 700 kuraj parlaykunapitaj. Jehovaj testigosnenqa “tukuy nacionesmanta, tukuy ayllusmanta” kanku. Paykunaqa runasta yachachishanku Diospa Gobiernonmanta, imatachus chay Gobierno ruwananmanta ima (Apocalipsis 7:9). Chaytataj ruwashanku mana pagota japʼispalla. Jehovaj testigosnenqa chejnisqa kaspapis, runas ñakʼarichejtinkupis, Diosmanta willashallankupuni Jesús nisqanman jina (Lucas 21:17).
¿IMATÁ RUWANANCHEJ TIYAN?
15. 1) ¿Qhepa pʼunchaykunapiñachu kausakushanchej? 2) ¿Imataj kanqa Diosta mana kasukojkunawan? 3) Diosta kasukojkunarí, ¿imatá rikonqanku?
15 Tukuy imapis Biblia nisqanman jinapuni juntʼakushan. Chaytaj rikuchiwanchej qhepa pʼunchaykunapipuni kashasqanchejta. Tumpamantawan, Jehová Diosqa kamachenqa amaña sumaj willaykuna willakunanta, “chaypachamá tukukoyqa jamonqa” (Mateo 24:14). Bibliapi ‘tukukuy jamonqa’ nispaqa, Armagedonmanta parlashan. Armagedonpitaj Jehová Diosqa tukuy sajra kausayta chinkachenqa. Pikunachus payta, Wawantapis mana kasukuyta munankuchu, chaykunatapis chinkachillanqataj. Diosqa chayta ruwanqa Jesusnejta, atiyniyoj angelesninnejta ima (2 Tesalonicenses 1:6-9). Chaymantataj, Diablowan sajra angelesninwanqa, runasta manaña pantachenqankuchu. Pikunachus Diosta kasukunku, Gobiernonpitaj kayta munanku chaykunataj, Diospa nisqasninta juntʼakojta rikonqanku (Apocalipsis 20:1-3; 21:3-5).
16. Kay sajra mundowan khuska mana chinkachisqa kanapaj, ¿imatataj ruwananchej kasqa?
16 Supaypa sajra mundonqa, tumpamantawan chinkachisqa kanqa. Mana chinkachisqa kananchejpajqa, Diosmanta yachakunapaj kallpachakunallapuni tiyan. Diosqa munan tukuy atisqanchejta Bibliamanta yachakunanchejta (Juan 17:3). Jehovaj testigosnenqa sapa semana tantakunku. Chay tantakuykunaqa yanapawanchej Bibliamanta astawan yachakunapaj. Chayrayku mana faltakuspa rinanchej tiyan (Hebreos 10:24, 25 leey). Chantapis sichus reparanchej imapipis cambiananchej kasqanta chayqa, cambiananchej tiyan. Chayta ruwaspaqa Jehová Diosman astawan qayllaykusunchej(Santiago 4:8).
17. ¿Imaynatataj tukukuy pʼunchay chayamonqa?
17 Apóstol Pabloqa sutʼincharqa, sajra runaspa tukukuynenqa mana suyashajtillanchej jamunanta, “imaynatachus uj suwa tuta jamun, ajinata” (1 Tesalonicenses 5:2). Jesuspis nillarqataj, ashkha runasqa qhepa pʼunchaykunapi kashasqanchejta yachaspapis, mana kasukunankuta. Pay nerqa: “Imaynachus Noejpa tiemponpi karqa, ajinallataj kanqa noqa kutimunay tiempopis. Chay tiempomanta runasqa manaraj Jatun Para chayamushajtin, mikhusharqanku, ujyasharqanku, casarakusharqanku, arcaman Noé yaykunan pʼunchaykama. Paykunaqa mana reparakorqankuchu Jatun Para chayamunankama, tukuyninkutaj chinkachisqa karqanku. Ajinallataj kanqa noqa kutimunay tiempopis”, nispa (Mateo 24:37-39).
18. ¿Imamanta qhawarikunanchejtataj Jesús nisqa?
18 Jesusqa nerqa: “Allinta qhawarikuychej, pajtataj sonqoykichej atipachikunman anchata mikhuywan, anchata ujyaywan, kay kausaypa llakiykunasninwan ima. Jinallapitaj chay pʼunchay ujllata qankunata taripasunkichejman, imaynatachus uj trampa animalta ujllata japʼirparin, ajinata. Chay pʼunchayqa tukuy kay jallpʼa patapi kausajkunaman chayamonqa. Rijchʼarisqallapuni kaychej, tukuy tiempo Diosmanta mañakuspa, chay tukuy jamoj imasmanta lluspʼinaykichejpaj, noqaj ñaupaqeypitaj kanaykichejpaj” (Lucas 21:34-36). Jesuspa nisqanta sumajta japʼikuna. Tumpamantawan Supaypa sajra mundonqa chinkachisqa kanqa. Pikunachus Jehová Diospa ñaupaqenpi, jinallataj Wawanpa ñaupaqenpi allinpaj qhawasqa kanqanku, chaykunalla salvakonqanku, wiñaypajtaj kay jallpʼapi kausakonqanku (Juan 3:16; 2 Pedro 3:13).
^ párr. 4 Jesucristoj ujnin sutenqa Miguel. Astawan yachanaykipajqa “Arcángel Miguel” nisqata leeriy.


c: text/html

text:
64 WILLAKUY
Salomón yupaychana wasita ruwan
MANARAQ wañushaspan Davidqa Salomonman qoran Diospa qosqan planokunata Jehová Diospaq yupaychana wasita ruwananpaq. Tawa watata kamachishaspan Salomonqa yupaychana wasita ruwayta qallarin, qanchis wata kuskanpitaq tukuran. Chunka waranqanpi runakunan chay yupaychana wasita ruwaranku, sinchi chaniyoqmi, askha qoriwan qolqewan ruwasqa kasqan rayku.
Kay yupaychana wasiqa yupaychana karpa hina iskay cuartoyoqmi. Chay cuartokunaq sayayninmi ichaqa yupaychana karpa cuartokunamanta iskay kuti hina. Ukhu cuartopin Salomonqa churachin rimanakuy arcata; yupaychana karpapi wakin kaqkunatataq huknin cuartopi.
Yupaychana wasita ruwayta tukuspan, hatun fiestata ruwanku. Kaypi rikusqayki hinan, yupaychana wasiq ñawpaqenpi qonqorikuspa Salomonqa Diosmanta mañakun. ‘Manan hanaq pachantinpas aypanmanchu tiyanaykipaq, chay rayku, ¿imaynatan kay yupaychana wasi ruwasqay aypasunkiman? Diosnilláy, kay yupaychana wasita qhawaspa llaqtayki mañakamuqtinqa, uyariykuy ama hina kaspa.’
Salomón mañakuyta tukuqtinmi, hanaq pachamanta Diosqa ninata kachaykamun. Sacrificiopaq churasqan animalkunatan ruphan. Jehová Diospa lliplli k’anchaynintaq yupaychana wasita hunt’aykun. Kaywanmi Jehová Dios rikuchin, yupaychana wasimanta, Salomonpa mañakusqanmantapas kusikusqanta. Kunanqa yupaychana wasipin runakuna Jehová Diosta yupaychashanku manaña yupaychana karpapiñachu.
Unay tiempon Salomonqa yachaywan kamachin, runakunapas kusisqan kashanku. Huk dioskuna yupaychaq warmikunawanmi ichaqa casarakun. ¿Rikushankichu kaypi ídolo yupaychaq warmita? Chay warmikunan Salomonta tanqan huk dioskunata yupaychananpaq. ¿Iman chaymanta suceden? Millaymanmi Salomonqa tukun, llaqtapas manañan sumaqtachu kawsan.
Chaywanmi Jehová Diosqa Salomonpaq phiñakun, kayta nin: ‘Kamachikuytan qechusayki huk runaman qonaypaq. Wañusqayki qhepaman churiyki kamachishaqtinmi chaytaqa ruwasaq. Ichaqa manan suyuntintachu churiykimanta qechusaq,’ nispa. Yachasun kaykuna imayna sucedesqanta.
1 Crónicas 28:9-21; 29:1-9; 1 Reyes 5:1-18; 2 Crónicas 6:12-42; 7:1-5; 1 Reyes 11:9-13.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mateu
9 Tsënam, barcuman lloqarkur, tsimparqan y markanman yëkurirqan. 2 Y ¡rikë!, kuyukïta mana puëdeq nunatam kirmawan pëman apayämurqan. Tsë nunakunapa markäkïninkunata* rikëkurnam, Jesusqa kuyukïta mana puëdeq nunata kënö nirqan: “Kallpata tsari, ¡hïju! Jutsëkikunapita perdonashqanam kanki”. 3 Tsënam Ley qellqaqkunapita* wakinkuna kikinkunapura kënö ninakuyarqan: “Kë nunaqa Diostam ofendikan”. 4 Jesusnam, imata pensayanqanta musyarnin kënö nirqan: “¿Imanirtaq shonqïkikunachö alläpa mana allikunata pensayanki? 5 Këman pensayë, ¿imataq mas fäcil?, ¿‘jutsëkikunapita perdonashqanam kanki’ niku, o, ‘sharkï, y puri’ niku? 6 Tsënö kaptimpis, nunapa Tsurinqa jutsayoqkunata perdonanampaq patsachö autoridäyoq kanqanta musyayänëkipaq. . . —nikanqantam, kuyukïta mana puëdeq nunata kënö nirqan—: sharkï, y kirmëkita iñurkur wayikita ëwakï”. 7 Y pënam, sharkur wayinta ëwakurqan. 8 Tsëta rikëkurnam, tsëchö këkaq mëtsika nunakunaqa alläpa mantsakäyarqan, y Diostam alabayarqan tsëta ruranampaq nunata autoridäta qonqampita.
9 Tsëpita pasëkarnam Jesusqa rikärirqan Mateu jutiyoq nunata impuestu cobrakuyänan wayichö tëkaqta, y kënömi nirqan: “Qatimaqnï kë”. Tsënam, pëqa sharkurnin qatir qallëkurqan. 10 Tsëpitanam, Mateupa wayinchö mikïkaptin,* ¡rikë!, mëtsikaq impuestu cobrakoqkuna y jutsasapakuna shayämurqan, y Jesuswan y qateqninkunawanmi mikur* qallëkuyarqan. 11 Peru tsëta rikëkurnam fariseukunaqa* Jesuspa qateqninkunata kënö niyarqan: “¿Imanirtaq maestrïkikunaqa impuestu cobrakoqkunawan y jutsasapakunawan mikun?”. 12 Tsëta wiyëkurnam Jesusqa kënö nirqan: “Sänu nunakunaqa manam doctorta wanayantsu, peru qeshyëkaqkunam sïqa. 13 Tsëmi niyaq, ëwayë y yachakuyë kënö ninqan ima ninan kanqanta: ‘Ankupäkoq* kayänëkitam munä, manam pishtashqa ofrendata qoyämänëkitatsu’. Porqui manam alli kaqta ruraqkunata qayaqtsu shamurqö, sinöqa jutsasapakunata qayaqmi”.
14 Tsëpitanam Juanpa qateqninkuna pë këkanqanman shayämurqan y kënö tapuyarqan: “¿Imanirtaq noqakuna y fariseukunaqa* ayunayä, peru qateqnikikunaqa ayunayantsu?”. 15 Tsënam Jesusqa kënö nirqan: “Noviupa amïgunkunaqa manam ni imanöpapis llakikuyanmantsu noviu pëkunawan këkaptinllaraqqa, ¿aw? Peru chämunqam pëkunapita noviu qochishqa* kanan junaqkuna, tsëmi sïqa ayunayanqa. 16 Manam pipis mushoq ratashwanqa* janan kaq makwa röpata remendar jirantsu, porqui tsë mushoq ratashqa qentikarmi tsë makwa röpata masraq rachiratsin. 17 Jina llullu vïnutaqa manam makwa qara porongukunamantsu winayan, porqui tsëman winayaptinqa, tsë qara porongukunam pashtariyan, y vïnum ramakärin,* y qara porongukunapis ushakäriyanmi. Tsëpa rantinqa, llullu vïnutaqa mushoq qara porongumanmi winayan, y tsënöpam ni mëqampis ushakäyantsu”.
18 Tsëkunata nikaptinnam, ¡rikë!, juk gobernador pë kaqman witirirnin respetarnin puntanman qonqurikïkurqan, y kënö nirqan: “Wanushqanachi këkan warmi wamräqa, peru shamurnin pëman makikita churëkullë, tsëqa kawariramunqam”.
19 Tsënam Jesusqa sharkurnin qateqninkunawan qepanta ëwarqan. 20 Y ¡rikë!, chunka ishkë (12) watapana yawar ëwëwan sufreq warmim, qepampa witïkur janan kaq röpampa shalshanta* yatëkurqan, 21 porqui kikinllachöqa kënömi nirqan: “Janan kaq röpanllatapis yatëkurninqa, kachakärishaqmi”. 22 Tsënam Jesusqa tumëkur rikärirqan, y kënö nirqan: “¡Kallpata tsari hïja! Markäkïnikim* kachakäratsishurqunki”. Y tsë hörapita patsëmi tsë warmiqa kachakärirqan.
23 Tsëpitanam gobernadorpa wayinman yëkurir, flauta tocaqkunata y mëtsika nunakunata qayaripa waqëkaqta rikëkur, 24 Jesus kënö nirqan: “Këpita yarquyë, porqui kë shipashqa manam wanushqatsu, sinöqa punïkanmi”. Tsënam nunakunaqa pëpita burlakurnin asikur qallëkuyarqan. 25 Y tsëchö këkaq mëtsika nunakuna waqtaman yarquriyaptinllam, pëqa yëkurirqan y shipashta makimpita tsarirkurqan, y tsë shipashnam, sharkaramurqan. 26 Y tsë pasakunqampaq willakuyanqanqa, tsë kinrëchö llapan markakunaman y estanciakunamanmi chärirqan.
27 Tsëpita Jesus pasëkaptinnam, ishkë wisku nunakuna qatiyarqan sinchipa kënö nirnin: “Ankupëkalläyämë* Davidpa Tsurin”. 28 Tsëpitanam, juk wayiman yëkuriptin tsë ishkan wisku nunakuna pë kaqman witiyarqan, y Jesusnam kënö tapurqan: “¿Markäkuyankiku* nawikikunata kichëta puëdinqäman?”. Y pëkunanam, “awmi Teytë” nirnin contestayarqan. 29 Tsënam, nawinkunata yatëkur, “markäkuyanqëkimannö rurakätsun” nirqan. 30 Y nawinkunaqa kichakärirqanmi. Jina Jesusqa, “paqtataq këta pitapis musyatsiyankiman” nirmi alli atikarqan.* 31 Peru pëkunaqa, tsëpita yarqurirllam tsë kinrë llapan markakunachö y estanciakunachö pë ruranqanta willakuyarqan.
32 Tsë nunakuna ëwakïkäyaptinnam, ¡rikë!, supëyoq karnin müduyashqa* nunata pëman apayämurqan; 33 y tsë supëta qarquriptinnam, tsë müdu nunaqa parlar qallëkurqan. Y tsëchö këkaq mëtsika nunakunaqa mantsakashqam këkäyarqan y kënömi niyarqan: “Israelchöqa manam ni imëpis kënöqa pasakushqatsu”. 34 Peru fariseukunaqa kënömi nikäyarqan: “Supëkunata gobernaqpa yanapakïninwanmi pëqa supëkunata qarqun”.
35 Y Jesusqa llapan markakunapa y caserïukunapa ëwarmi qallëkurqan, Diosta adorayänan wayikunachö yachatsikur, Gobiernupita alli willakïkunata willakur y imëka nanatsikïyoqkunata y qeshyayoqkunata kachakätsir. 36 Mëtsikaq nunakunata rikëkurmi alläpa ankuparqan,* porqui mitseqninnaq üshakunanömi sufritsir ushashqa y ramakashqa* këkäyarqan. 37 Tsëmi qateqninkunata kënö nirqan: “Awmi, ëllïpaq* cosëchaqa mëtsikam, peru peonkunaqa wallkaqllam kayan. 38 Tsënö këkaptinqa, cosëchapa Duëñunta rogakuyë cosëchanman peonkunata kachamunampaq”.


text:
CAPÍTULO 18
Kausayniykita Diosman jaywapuy, bautizakuytaj
1. Bibliamanta yachakuspaña, ¿imatawan ruwana kanman?
1 KUNANKAMAQA ashkhataña Bibliamanta yachakunchej. Yachakorqanchej, Diosninchejqa wiñay kausayta qoyta munawasqanchejta, wañuspa mana maymanpis risqanchejta, wañusqas kausarimunankuta ima (Eclesiastés 9:5; Lucas 23:43; Juan 5:28, 29; Apocalipsis 21:3, 4). Ichapis Jehovaj testigosninpa tantakuyninkuman rishankiña, creenkitaj paykunapuni cheqan religión kasqankuta (Juan 13:35). Chantapis ichá Jehová Diosman qayllaykunkiña, paytataj sirviyta munanki. Chayrayku ichapis yachayta munanki, imatawanchus ruwanayki kasqanta Diosta sirvinaykipaj.
2. ¿Imajtintaj Etiopía llajtayoj runa bautizakuyta munarqa?
2 Jesuspa tiemponpi uj runa karqa. Payqa Etiopía llajtamanta karqa. Jesús kausarimusqanmanta pisi tiemponman, Etiopía llajtayoj runaqa Jesuspa yachachisqan Felipewan parlarqa. Felipetaj chay runaman yachacherqa, Jesusqa suyasharqanku chay Mesías kasqanta. Chayta yachaspa, Etiopía llajtayoj runaqa Diosta sirvikuyta munarqa. Chayrayku nerqa: “¡Qhawariy! Kaypi yaku tiyan. ¿Imajtintaj mana bautizakuymanchuri?”, nispa (Hechos 8:26-36).
3. 1) ¿Imatataj Jesús yachachisqasninman nisqa? 2) ¿Imaynatá cristianos bautizakunanku kasqa?
3 Bibliaqa sutʼita niwanchej, Jehová Diosta sirvinapajqa bautizakuna kasqanta. Jesusqa yachachisqasninman nerqa: “Tukuy laya runasta yachachisqasniyman tukuchimuychej, bautizaspa”, nispa (Mateo 28:19). Jesusllataj yachachiwanchej imaynatachus bautizakuna kasqanta. Juan Bautistaqa, Jesusta bautizananpaj tukuynin cuerponta yakuman chinkaykucherqa, manataj umallantachu yakuwan chhalluykorqa chayri chhallpaykorqa (Mateo 3:16). Chayrayku kunanpis, cristianosqa bautizachikunku entero cuerponkuta chʼultiykuchikuspa chayri pʼultiykuchikuspa.
4. Bautizakuspa, ¿imatá rikuchinchej?
4 Bautizakuspaqa Diosta munakusqanchejta rikuchinchej, tukuy sonqotaj munayninta ruwayta munasqanchejta (Salmo 40:7, 8). Chayrayku ichapis yachayta munanki, bautizakunaykipaj imatachus ruwanayki kasqanta.
DIOSTAWAN JESUSTAWAN REJSINA PAYKUNAPITAJ CREENA
5. 1) ¿Imatataj bautizakunapaj ruwana kasqa? 2) ¿Imaraykutaj tantakuykunaman jamunaykipuni tiyan?
5 Bautizakunapajqa, Jehová Diosta, Jesustawan rejsina tiyan. Bibliata estudiaspataj paykunata rejsishankiña (Juan 17:3 leey). Jinapis mana chayllatachu ruwana tiyan. Bibliaqa nin, Diospa ‘munayninta allinta rejsinanchej kasqanta’ (Colosenses 1:9). Jehovaj testigosninpa tantakuyninkutaj, Diosman astawan qayllaykunaykipaj yanapasonqa. Chayrayku tantakuykunamanqa jamunaykipuni tiyan (Hebreos 10:24, 25).
6. Bautizakunapaj, ¿Bibliamanta tukuy imatapunichu yachana kasqa?
6 Bautizakunapaj, ¿Bibliamanta tukuy imatapunichu yachananchej tiyan? Mana. Jehová Diosninchejqa mana chaytachu niwanchej. Etiopía llajtayoj runapis, bautizakunanpaj mana tukuy imatapunichu yacharqa (Hechos 8:30, 31). Jehová Diosmantaqa ni jaykʼaj yachayta tukusunchu (Eclesiastés 3:11). Jinapis bautizakunapajqa, “Diospa palabranmanta qallariy yachachiykunata” entiendena tiyan (Hebreos 5:12).
7. Bibliapi yachakusqanchej, ¿imapajtaj yanapawanchej?
7 Bibliaqa nin: “Mana creeyniyoj kaspaqa, manapuni Diospa ñaupaqenpi allinpaj qhawasqa kayta atisunmanchu”, nispa (Hebreos 11:6). Chayrayku bautizakunapajqa Diospi creena tiyan. Bibliaqa Corinto nisqa llajtamanta parlawanchej. Chay llajtamanta runasqa, apóstol Pablota uyarispa “creeyta qallarerqanku, bautizakorqankutaj” (Hechos 18:8). Ajinallatataj kunanpis, Bibliapi yachakusqanchejqa Diospa nisqasninpi creenapaj yanapawanchej. Chantapis yanapallawanchejtaj, Jesús salvanawanchejpaj wañusqanpi creenapaj (Josué 23:14; Hechos 4:12; 2 Timoteo 3:16, 17).
BIBLIAMANTA WAJKUNAMAN WILLARINA
8. ¿Imataj yanapasonqa Bibliamanta wajkunaman willarinaykipaj?
8 Bibliamanta astawan yachakuspaqa, reparanki yachakusqayki yanapasusqanta. Creeyniykitaj aswan sinchʼi kanqa. Creeyniyki sinchʼi kajtintaj, Bibliapi yachakusqaykita wajkunaman willariyta munanki (Jeremías 20:9; 2 Corintios 4:13).
9, 10. 1) Bibliapi yachakusqaykita, ¿pikunamantaj willariwaj? 2) Jehovaj testigosninwan khuska willaj llojsinaykipaj, ¿imatataj ruwanayki tiyan?
9 ¿Pikunamantaj Bibliapi yachakusqaykita willariwaj? Familiasniykiman, amigosniykiman, vecinosniykiman, escuelamanta chayri trabajomanta compañerosniykimanpis. Chaytataj ruwanaykipuni tiyan. Jinapis willarishaspaqa kʼachamanta parlariy, respetowantaj. Chanta, ¿imatá ruwawaj Jehovaj testigosninwan khuska runasman willaj llojsinaykipaj? Hermanoswan khuska runasman willamuyta munanki chayqa, pichus Bibliamanta yachachisunki chay hermanoman chayri hermanaman willariy. Paytaj qhawarenqa willamunaykipaj wakichisqañachus manachus kasqaykita. Wakichisqaña kajtiyki, Bibliaj nisqantapis kasukushanki chayqa, iskayniykichej ancianos nisqa hermanoswan parlaj rinkichej.
10 Paykunamanta iskay ancianostaj qanwan parlarenqanku. Paykunaqa Bibliaj nisqanta entiendesqaykitachus manachus yachayta munanqanku. Chantá qhawarenqanku Bibliaj nisqanpi creesqaykitachus manachus. Chantapis reparanqanku Bibliaj nisqanta kasukushankichus manachus, chayta. Chantá qhawarillanqankutaj, Jehovaj testigon kayta munasqaykitachus manachus. Ajinata parlarisqaykichejtawan, ancianosqa predicacionman llojsiyta atisqaykitachus manachus willasonqanku. Jehová Diosqa ovejasninta ancianospa makisninkuman churan, paykunata qhawanankupaj. Chayrayku mana manchachikuspa paykunawan parlariy (Hechos 20:28; 1 Pedro 5:2, 3).
11. Congregacionwan willaj llojsinaykipaj, ¿imaynatá kausakunayki tiyan?
11 Ancianosqa ichapis nisonqanku, congregacionwan willaj llojsinaykipajqa, kausayniykipi wakin imasta allinchanayki kasqanta. Jinata nisojtinku, ¿cambianaykichu kanman? Arí. Imajtinchus Jehová Diospa sutinpi runasman willaj rinchej. Chayrayku kausayninchejqa Payta jatunchanan tiyan (1 Corintios 6:9, 10; Gálatas 5:19-21).
PESACHIKUNA, KUTIRIKUNATAJ
12. ¿Imaraykutaj tukuyninchejpis juchasninchejmanta pesachikuna kasqa?
12 Bautizakunapaj, ¿imatawan ruwana tiyan? Apóstol Pedro nerqa: “Juchasniykichejmanta pesachikuychej, Diosmantaj kutirikuychej”, nispa (Hechos 3:19). Ñaupajta khuchichakuy juchapi purerqanki chayqa, pesachikunayki tiyan. Mana sajra imasta ruwankichu chaypis, juchasniykimanta pesachikunallaykitaj tiyan. Imaraykuchus tukuyninchej juchasapas kanchej, Diospa perdonnintataj necesitanchej (Romanos 3:23; 5:12).
13. ¿Imaynatataj Diosman kutirikusunman?
13 Bautizakunapajqa, ¿pesachikunallachu tiyan? Mana. Apóstol Pedroqa “Diosmantaj kutirikuychej” nispa nillarqataj. ¿Imaynatataj Diosman kutirikusunman? Chayta ruwasunman, ñaupa kausayninchejta saqespa, allin kajtataj ruwayta qallarispa. Chayta entiendenapaj, mana rejsisqayki lugarman rishasqaykipi tʼukuriy. Unaysituta puriytawan, waj ladoman rishasqaykita reparakunki. ¿Imatá ruwawaj? ¿Manacharí rillawajpunichu? Astawanpis kutirikuwaj, chantataj may ñantachus rinayki kashan chayman kutiriwaj, ¿icharí? Jinallataj Bibliata estudiaspaqa, ichapis reparanki wakin imaspi pantashasqaykita. Jina kajtenqa cambiay, allin kajtataj ruway. Ajinamanta Diosman kutirikunki.
KAUSAYNIYKITA DIOSMAN JAYWAPUY
14. ¿Imaynatá niwaj Diosman payllapajña kausanaykita?
14 Bautizakunapajqa kausayninchejta Diosman jaywapuna chayri entregapuna tiyan. ¿Imaynatá chayta ruwawaj? Uj mañakuypi Diosman ninayki tiyan, payllapajña kausanaykita, payllatañataj yupaychanaykita (Mateo 4:10).
15, 16. Jehová Diosta munakuspa, ¿kausayniykita jaywapuyta atillankichu?
15 Jehová Diosninchejman kausayninchejta jaywapoyqa, casarakuyman rijchʼakun. Casarakojkunaqa sumajta rejsinakuspa casarakunku. Casarakunanku horatataj ninakunku, wañupunankama munanakunankuta, khuska kanankutataj. Paykunaqa yachanku, casarakusqanmanta qhepaman kausayninku manaña kikinchu kananta. Jinapis munanakusqankurayku casarakunku.
16 Qanpis Jehová Diosta astawan rejsispaqa, payta astawan munakunki, kasukuytataj munanki. Ajinata Diosta munakuspataj, payman kausayniykita tukuy sonqo jaywapuyta munanki. Jesusqa yachachisqasninman nerqa: “Sichus pipis qhepayta jamuyta munan chayqa, pay kikinta chejnikuchun”, nispa (Marcos 8:34). ¿Imaynatá qan kikiykita chejnikuwaj? Imamanta nisqapis Jehová Diosta astawan kasukuspa. Ajinamanta Jehová Diospa munayninta ruwanaykipaj kausanki, manañataj munaynillaykita ruwanaykipajchu (1 Pedro 4:2 leey).
AMA MANCHACHIKUYCHU PANTAYTA
17. ¿Imajtintaj wakin runas kausayninkuta Diosman jaywapuyta manchachikunku?
17 ¿Imajtintaj wakin runas kausayninkuta Diosman jaywapuyta manchachikunku? Paykunaqa yuyanku, Diosman nisqankuta mana juntʼayta atinankuta. Wakenqa ninku: “Pantaykojtiy Diosqa manaña perdonawanqachu”, nispa. Wakintaj ninku: “Mana bautizakojteyqa, Diosqa mana cuentata mañawanqachu”, nispa.
18. ¿Manchachikunachu kanman Diosman kausayninchejta qopuyta?
18 Jehová Diosninchejta munakuspaqa, mana manchachikuspa kausayniykita payman qopunki. Chantapis imatachus payman nisqaykita juntʼanaykipaj kallpachakunki (Eclesiastés 5:4; Colosenses 1:10). Diospa munayninta ruwaytaj, mana trabajochu kanqa. Apóstol Juanqa nerqa: “Diosta munakoyqa kamachisqasninta juntʼaymin, kamachisqasninta juntʼaytaj atina jinalla”, nispa (1 Juan 5:3).
19. Pantaj runa kaspapis, ¿kausayninchejta Diosman jaywapuyta atisunmanchu?
19 Jehová Diosqa yachan pantaj runas kasqanchejta, ruwayta atisqallanchejtataj mañawanchej. Chayrayku pantaj runas kaspapis, kausayninchejta payman jaywapuyta atisunman (Salmo 103:14). Jehová Diosninchejqa allin kajta ruwanaykipaj yanapasonqa (Isaías 41:10). Chayrayku “tukuy sonqoykiwan Tata Diospi atienekuy”. “Paymin cheqan ñanta pusasonqa” (Proverbios 3:5, 6).
‘SIMIWAN WILLANA SALVASQA KANAPAJ’
20. Jehová Diosman kausayniykita qopuytawan, ¿imatá ruwawaj?
20 Ichapis qanqa kausayniykita Jehová Diosman jaywapuyta munankiña. Kausayniykita Jehová Diosman qopuytawanqa, bautizakuyta atinki.
21, 22. Bautizakunki chay día, ¿imatataj ‘tukuy runasman simiykiwan willanki’?
21 Sichus kausayniykita Jehová Diosman jaywapunkiña, bautizakuytataj munanki chayqa, congregacionniykimanta mayqen ancianowanpis parlariy. Chantá wakin ancianos, Bibliapi yachakusqaykimanta tapurisonqanku. Sichus paykuna wakichisqaña kasqaykita reparanqanku chayqa, Jehovaj testigosninpa jatun tantakuyninkupi bautizakuyta atisqaykita nisonqanku. Chaypitaj uj hermano, bautizakuymanta astawan sutʼincharimonqa. Chantá payqa chay día bautizakojkunata iskay tapuyta ruwanqa. Chay iskay tapuyman kutichispaqa, sonqoykipi creesqaykita ‘tukuy runasman simiykiwan willanki’ (Romanos 10:10).
22 Chaymantataj bautizakunki. Bautizaj hermanoqa tukuynin cuerpoykita yaku ukhuman chinkaykuchenqa. Bautizakuspaqa tukuy runasman rikuchinki, kausayniykita Jehová Diosman jaywapusqaykita. Chay ratomantapachataj Jehovaj testigon kanki.
¿IMATÁ BAUTIZAKUSPA RIKUCHINCHEJ?
23. 1) ¿Imajtintaj “Tata Diospa sutinpi” bautizakuna kasqa? 2) ¿Imajtintaj “Wawanpa sutinpi” bautizakuna kasqa? 3) ¿Imajtintaj Diospa ‘atiyninpa sutinpi’ bautizakuna kasqa?
23 Jesusqa yachachisqasninman nerqa, “Tata Diospa sutinpi, Wawanpa sutinpi, atiyninpa sutinpiwan” bautizakunankuta (Mateo 28:19 leey). “Tata Diospa sutinpi” bautizakuspaqa, Jehová Diosninchejta dueñonchejta jina qhawanchej. “Wawanpa sutinpi” bautizakuspataj, Diosninchej munayninta Jesusnejta juntʼasqanta jatunpaj qhawanchej. Jehová Diospa ‘atiyninpa sutinpi’ bautizakusparí, atiyninwan tukuy imata ruwasqanpi creenchej (Salmo 83:18; Mateo 28:18; Gálatas 5:22, 23; 2 Pedro 1:21).
24. ¿Imatá bautizakuspa rikuchinchej?
24 ¿Imatá bautizakuspa rikuchinchej? Yaku ukhuman chinkaykuspaqa, ñaupa kausayninchejpaj wañunchej. Yakumanta llojsimuspataj, uj mosoj kausayta qallarinchej. Chay ratomantapacha, Jehová Diospa munayninta ruwanallapajña kausanchej. Kausayninchejtaqa Diosman jaywapunchej, manataj uj runamanchu, nitaj uj iglesiamanchu, nillataj uj llankʼaymanchu.
25. ¿Imatá qhepanta yachakusun?
25 Jehová Diosman kausayniykita jaywapuspaqa, payman chimpaykapunki (Salmo 25:14). Jinapis ni pipis bautizakuytawan ninmanchu, “salvasqaña kani” nispaqa. Apóstol Pabloqa, ‘salvacionta tarinanchejpaj’ kallpachakunallapuni kasqanta nerqa (Filipenses 2:12). Bautismoqa qallariylla. Jina kajtin, ¿imatá ruwasunman Jehová Diosmanta mana karunchakunapaj? Chayta qhepanta yachakusun.


text:
ka "chuu chuu pi-ka-chu" pika-chu piika-piikaa-pikapi pika-pikapikapi pi pi-i pi-kaaa-chu chuuuu piikachu, pipi chuuuu-pii chuuu ka pi pika-pikapi, kaa pika-pi pi-pi-kaaa-chu-pi pi chuuuu.
pi pikapi ka chu pi-i pika-pi pika-pika pikapipi, pi pipi ka chuuuu chu pi pika-chu chuuu pi chuuuu kaapii kachu-chuuu pi-i chuuu. pi chu pi-ka-chu chuuu, pi-i pika-pika pika-pika piikaa, pi chu pika-chu pi pii ka-piikachu ka pika-chu pi piikaa ka chuu;pikachu kaaapipi;, ka kachu, piikaa pi-ka-chu ka pikaa pi chu kachu-kachu-pi chuuu pi chu chu pika-pika pi piikachupi kaa;pii pi-kaaa-chupi chuuu pi pikapi chuchuuuu.chu;
ka-pika-chu chu pipi pika-pipipi chupiika, pi ka pika-pika ka pi-kaaa-chu chuuu pika-pikakaaa chu kaa pika-pika pikaa ka pika-pika ka pi piii, chu piiipiikapi-i;pika-pika pikapi-pipi, pika-chu ka chu pika-pika kachu;pi-i chuu piika pika-chupiii;, ka piii pika-pika chu chuuu pi-chuuu-pika-pi-pii-pi pi-ka-chupikapi chu chu pika-pika pikapi pika-pika pi-i chu-pikachu pika-chu-pi-i pi chu kaaa chu pikachu. pi pikachu chuuuu pi pi-kaaa-chu kaaa pii-pi-ka-chupi kachu kachu pikaa pii pi piikachu.kaa;
pika;ka pi-kaaa-chu ka pika-pika pi pikaa pi ka chuu, chu kaa pi piikachu pikaa kaa pi-ka-chu pika-pika pi ka piikachu pika-pika pi-kaaa-chu. chu piikaa ka pika-chu chuu chu pi chuuuu pika-pika-chuuu chu pii chu pikachu pi chuu pikachupi chu ka piikaa pikachu-chu pi-i pikachu pikapi, pipi-pika-chu-ka, pika-chu.pika; chuuuu pikachu-pi.
pi ka-chuuu-kaaapi pika-chu-pi-pi pika-chu chu pi-i piikaa pi-pikapi-pika-pika kaa piikaa-pii pi-pika-pika, pikachu chu chuuu piikachu pi-ka-chu:
pikachu pika-pika, pi piikachu pi chuuuu pii pi-i pi-pikachu-chu pi piikachupi pikaa kaa kachu pi-kaaa-chu, ka kachu, pi chuuupi chu piii-chuuuu pikapi chu pi-kaaa-chu pi-i;pikachu pi. piikaa, ka piikachu, pi-kaaa-chu-pi-i chu pika-pi chu kaa piikachu. pi-ka-chu pi-i pikapi-pipi ka pika pi pikachu-kaaa pi-kaaa-chu ka kaaa pi pikachu chu kachu kaa pikachu chu kaa-pikachu.kaa;
pika-pi pika-chu pii pika-pika-chu pi pi chuu, chu kaaa, kaa pikapi pika-pi-pii ka chu. pikachu pika-pika, pikaa-pika-pika kachu pikachu pi pi-ka-chupi pi pika-pika pipika-pi. pika-chu piii chu ka chuuu piikachu-chu-pi, ka pika kaa-pika-pi ka pi-i pika pi-kaaa-chu kaa chuuu. kaa;


text:
3 YACHACHIKUY
¿Imaynan Edén huertapi kawsay karqan?
Diosqa imaymanatan Adanman Evamanwan qorqan (Génesis 1:28)
Jehová Diosmi Eva sutiyoq warmita kamaspa Adanman qorqan esposan kananpaq (Génesis 2:21, 22).
Diosqa ch’uya yuyayniyoqta ch’uya cuerpoyoqtan Adanta Evatawan kamarqan.
Paykunaqa Edén huertapin tiyarqanku, chaypin karqan frutayoq sach’akuna, animalkuna huk mayu ima. ¡Ancha munaymi karqan!
Jehová Diosmi paykunawan rimaq, imaymanatataq yachachiqpas. Diosta kasukuspaqa wiñaypaqmi chay Paraisopi tiyankuman karqan.
Diosmi kamachirqan huertapi huk sach’aq rurunta ama mikhunankupaq (Génesis 2:16, 17)
Jehová Diosmi Adan Evata kamachirqan huertapi huk sach’a ruruta ama mikhunankupaq. Chay sach’amanta mikhuspaqa wañunankun karqan.
Huknin angelmi Dios contra hatarirqan. Chay millay angelpa sutinmi Saqra Satanás.
Satanasqa manan munarqanchu Dios kasukunankuta. Chaymi mach’aqwayta rimachispa Evata nirqan sach’api ruruta mikhuspaqa mana wañunanta, Dios hina kanantapas. Chayta nispaqa llullakusharqanmi (Génesis 3:1-5).
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
Biblian kaykunata yachachin: ¿Imapaqmi Dios hallp’ata kamarqan? ¿Hayk’aqmi ñak’ariykuna tukupunqa? Hamuq tiempopi, ¿iman kanqa hallp’amanta runakunamantapas?


text:
Yarqan (Jaundice) Ka Desi Elaaj
Shahad (Honey) aur gajar (Carrot) ka rass mila kar penay se yarqan me ifaqa hota hai.
Shahad (Honey) kai sath pakay hue kelay (Bananas) khanay se yarqan me ifaqa hota hai.
Adrak ka rass aur gurh khanay se yarqan me ifaqa hota hai.
Safaid piyaz (White onion), gurh aur thori si haldi mila kar subha shaam khanay se yarqan me ifaqa hota hai.
Gajar (Carrot) ka chooran ek tola aur dahi (Yogurt) chaar tola mila kar khanay se yarqan me ifaqa hota hai.
More Images
Comment on
Yarqan (Jaundice) Ka Desi Elaaj


text:
6 YACHAQANA
¿Imatataj yachakunchej Jatun Para kasqanmanta?
Diosqa mana kasukoj runasta chinkacherqa Noeta, familiantawantaj salvarqa (Génesis 7:11, 12, 23)
Maytapuni tawa chunka pʼunchayta, tawa chunka tutatawan pararqa. Yakoqa Jallpʼata pʼampaykorqa, tukuy sajra runastaj wañorqanku.
Mana kasukoj angelesqa, aycha cuerponkuta saqerqanku, supaykunamantaj tukorqanku.
Arcapi kajkunalla salvakorqanku. Tiemponmanqa Noepis, familianpis wañuporqanku. Diostajrí paykunata kausarichimonqa wiñaypaj kausakunankupaj.
Diosqa tumpamantawan sajra runasta chinkachillanqataj allin kajta ruwajkunatataj salvanqa (Mateo 24:37-39)
Satanaswan, supaykunawanqa runasta tanqashallankupuni Diosta mana kasukunankupaj.
Kunanpis Noej tiemponpi jina ashkha runas Jehovata mana kasukunkuchu. Chayrayku Jehovaqa tumpamantawan tukuy sajra runasta chinkachenqa (2 Pedro 2:5, 6).
Ashkha runas, Noé jina Diosta uyarinku, nisqanman jinataj ruwanku. Paykunaqa Jehovaj testigosnin kanku.
ASTAWAN YACHAKUY
¡DIOSMANTA JAMOJ SUMAJ WILLAYKUNA!
¿Imaynatá cheqa religionta rejsiwaj??
¿Uj cheqa religionllachu tiyan? Yachakuy phishqa yachachiykunamanta imaynatachus cheqa yupaychayta tarinaykipaj.


text:
CRISTIANO KAUSAYNINCHEJ
¿Internetpi jw.org nisqaman yaykunapaj tarjetitaswan predicankichu?
Niraj jatun ñakʼariy tiempo qallarishajtin tukuyman predicananchej tiyan (Pr 24:11, 12, 19, 20). Runastaqa chay tarjetitaswan yanapasunman Bibliamanta astawan yachakunankupaj, Internetpi direccionninchejmantaj yaykunankupaj. Chay tarjetitaspi tiyan uj código, ¿Imaraykutaj Bibliamanta yachakuna?, nisqa videota qhawanapaj, Bibliamanta astawan yachakunapaj uj invitación ima. Wakin runasqa publicacionesninchejta mana munankuchu, jinapis Internetpi jw.org nisqaman yaykuyta munanku. Chayrayku uj tarjetitata saqesunman. Chaywanpis predicashajtinchej mana uyariyta munawajtinchejqa mana saqenachu.
Mayllapipis kashaspa, kay tarjetitawan predicaspa ichá ajinallata nisunman: “Kay tarjetitata saqerisqayki. Internetman yaykuspa mana pagaspalla ashkha yachachiykunata, videosta ima tukuypaj tarinki”, nispa (Jn 4:7). Juch’uysitulla kasqanrayku, predicanapaj maymanpis apanapaj jinalla.


text:
1 KAQ YACHACHIKUY
¿Pitaq Diosqa?
1, 2. ¿Imakunamantam wakinpi tapukunchik?
WARMACHAKUNAQA tapukuqllañam kanku. Imamantapas willaptinchikmi tapuwanchik: “¿Imanasqa?”, nispanku. Kaqmanta willaptinchikpas hinallam tapuwanchik: “¿Imanasqa?”, nispanku.
2 Mozo-sipasña utaq yuyaqña kaspanchikpas llapanchikmi tapukunchik: “¿Imatam mikusaq, imawanmi pachakusaq utaq imakunatam rantipakusaq?”, nispa. Wakinpiqa tapukunchiktaqmi: “¿Imanasqam ñakarinchik? ¿Imaynam hamuq tiempopi kawsakuy kanqa?”, nispa. Kay tapukuykunamanta yachananchikpaqmi kallpanchakunanchik.
3. ¿Imanasqam runakunaqa mana tapukunkuchu?
3 Achka runakunapam kan tapukuyninku, ichaqa chay tapukuyninkumanta biblia yachachiptinpas manam imatapas ruwankuchu yachanankupaq. ¿Imanasqa? Ninkum bibliaqa sasa entiendey kasqanta. Ichapas piensanku profesorkunalla, sacerdotekunalla utaq pastorkunalla yachasqankumanta. Wakinkuqa pinqakusqankuraykum manaña imatapas tapukunkuchu.
4. ¿Imakunamantam bibliaqa yachachiwanchik?
4 Bibliam yachachiwanchik hamuq tiempopi kawsakuy imayna kananmanta, wañuqkuna imayna kasqankumanta hinaspa Dios imayna kasqanmanta. Chaymi Jesucristopas kaynata nirqa: “Hinallayá mañakuychik hinaptinqa qusunkichikmi, hinallayá maskaychik hinaspaqa tarinkichikmi, hinallayá punkuta takaychik hinaptinqa kichaykusunkichikmi”, nispa (Mateo 7:7). Chaynaqa, mana amispayá kallpanchakuy tapukuynikimanta yachanaykipaq.
5. ¿Imanasqam tapukuynikimanta yachanaykipaq kallpanchakunayki?
5 Tapukuynikimanta yachanaykipaqqa bibliapim maskanayki, kallpanchakuspaykiqa tarinkim (Proverbios 2:1-5). Qawankim tapukuynikimanta yachayqa mana sasa kasqanmanta. Yachasqaykiqa yanapasunkitaqmi kusisqa kanaykipaq. Chaymantapas hamuq tiempopi sumaq kawsakuyta suyanaykipaqmi yanapasunki. Qatiqninpim yachasun achka runakunapa tapukusqankumanta.
¿DIOSQA MANA LLAKIPAYAKUQCHU?
6. Wakin runakunam ninku Diosqa mana kuyawasqanchikta, ¿imanasqam chaynata ninku?
6 Achka runakunam piensanku Diosqa mana kuyawasqanchikta. Chaymi ninku: “Dios kuyawaptinchikqa manachiki kaynachu kawsachkachwan”, nispanku. Kunanqa maypipas rikunchikmi wañuchinakuyta, chiqninakuyta hinaspa wakchayayta. Runakunaqa unqunchik, ñakarinchik hinaspa wañunchikmi. Chaymi wakinkuqa tapukunku: “Dios kuyakuq kaspanqa, ¿imanasqataq mana chinkarachinchu tukuy kay ñakariykunataqa?”, nispanku.
7. (1) Wakin runakunam ninku Diosqa mana llakipayakuq kasqanta, ¿imanasqam chaynata ninku? (2) ¿Dioschu mana allinkunata ruwachkanman? ¿Imanasqa?
7 Sasachakuykuna kaptinmi religionpi punta apaqkunaqa ninku: “Diospa castigonmi chayqa”, nispanku. Chaynata nispankuqa, mana allinkunamantam Diosman tumpachkanku. Chaymi wakin runakunaqa piensanku Diosqa mana llakipayakuq kasqanta. Ichaqa Diosqa manam ñakarichiwachwanchu. ¿Imanasqam chaynata ninchik? Santiago 1:13 versiculom nin: “Pipas sasachakuypi kaspanqa, amayá nichunchu: ‘Diosmi ñakarichiwachkan’, nispanqa. Diostaqa manam pipas mana allinwanqa sasachanmanchu, manataqmi pitapas Diosqa sasachakuymanqa churanmanchu”, nispa. Diosqa manam kunanqa imapas ñakariykunamantaqa harkawachwanchu. Ichaqa manam chayraykuchu ninanchik sasachakuyta pay rikurichisqantaqa (qaway Job 34:10-12). Chayta allinta entiendenapaq qatiqninpi yachasun.
8, 9. ¿Imanasqam imapas sasachakuyninchikmantaqa mana Diosmanqa tumpananchikchu? Huk rikchanachiywan willamuy.
8 Kaypi yuyaymanay: Huk taytam kuyasqan churinta yachachin imapipas allinta tanteananpaq. Chay churinmi ichaqa wiñaruspan taytantapas manaña kasuspan wasinmanta ripukun. Chayraykum mana allinkunata ruwaspan sasachakuykunapi tarikun. Chaynaqa, ¿niwaqchu taytan huchayuq kasqanta? Manam (Lucas 15:11-13). Ñuqanchikpas manam imapas sasachakuyninchikmantaqa Diosmanqa tumpananchikchu. Chay tayta hinam, Diospas mana huchayuqchu runakuna mana kasukuq kanankupaqqa nitaq mana allinta ruwanankupaqpas. Chaymi imapas mana allinkuna kaptinqa yuyarinanchik, Diosqa mana huchayuq kasqanta.
9 Diosqa yachanmi imakunawan sasachakusqanchikta, ichaqa yachantaqmi imanasqa chayta saqisqanmantapas. Astawanmi chaymanta yachasunchik 11 kaq yachachikuypi. Ichaqa, manam iskayrayanaykichu Dios kuyawasqanchikmantaqa nitaq sasachakuyninchikmanta mana huchayuq kasqanmantapas. Sasachakuyninchikkunataqa Diosllam allichayta atinqa (Isaias 33:2).
10. ¿Diosqa atinmanchu runakunapa mana allinkuna ruwasqan allichayta? ¿Imanasqa?
10 Diosqa chuyam (Isaias 6:3). Chaymi tukuy ima ruwasqanpas chuya hinaspa allin, chaymi paymantaqa mana iskayrayachwanchu. Runakunam ichaqa mana chaynachu kanku. Llapanchikmi wakinpiqa imatapas mana allinta ruwanchik. Huk nacionta kamachiq runa sunqumanta allin kaqta ruwayta munaspanpas, manam atinmanchu runakunapa mana allin ruwasqankuta allichaytaqa. Diosllam atiyniyuq chayta ruwananpaqqa. Payllam runakunapa imapas mana allinkuna ruwasqankutaqa allichayta atinqa hinaspapas payqa munanmi chay ruwayta. Diosqa wiñaypaqmi chinkachinqa imapas mana allinkunataqa (qaway Salmo 37:9-11).
¿IMAYNATAQ DIOSQA TARIKUN ÑAKARISQANCHIKTA QAWASPAN?
11. ¿Imaynataq Diosqa tarikun ñakarisqanchikta qawaspan?
11 ¿Imaynataq Diosqa tarikun kay pachapi imapas ñakariykunata hinaspa sasachakuyninchikta qawaspan? Bibliam yachachiwanchik Diosqa allin kaqta kuyasqanmanta (Salmo 37:28). Payqa qawachkanmi kay pachapi allin utaq mana allin kaqkunata. Payqa llumpaytam llakikun imawanpas ñakariptinchik. Bibliam nin kay pachapi runakuna llumpay mana allinllataña ruwaptinku Diosqa ‘sunqunpi llakisqa’ tarikusqanmanta (Genesis 6:5, 6). Diosqa hina kaqllam (Malaquias 3:6). Bibliam nin Diosqa ñuqanchikmanta nanachikusqanta (qaway 1 Pedro 5:7).
12, 13. (1) ¿Imanasqam runamasinchikkunata kuyananchik? (2) ¿Imaynam tarikunchik kay pachapi ñakariykunata qawaspanchik? (3) ¿Imanasqam Diosqa chinkachiyta atinqa ñakariytawan mana allin ruwaykunata?
12 Bibliaqa nintaqmi Diosman rikchakuqta unanchawasqanchikmanta (Genesis 1:26). Kaywanqa nichkanmi payta hina sumaq sunquyuqta unanchawasqanchikmanta. Bibliam yachachiwanchik ‘Diosqa kuyakuq’ kasqanmanta (1 Juan 4:8). Diosqa tukuy imatapas ruwan kuyawasqanchikraykum. Ñuqanchikpas kuyakuqmi kanchik Dios kuyawasqanchikrayku. Runakunapa ñakarisqanta qawaspanchikmi llakisqa tarikunchik, Diosqa astawanraqmi llakikun.
13 Kunanñataq kaypi yuyaymanay: Kay pachapi ñakariykunata hinaspa mana allin ruwaykunata chinkachinaykipaq atiyniyuq kaspaykiqa, ¿chinkarachiwaqchu? Arí, runakunata kuyasqaykiraykuqa atiwaqmi. Diospas ñakariytawan mana allin ruwaykunatam tukuchinqa kuyawasqanchikrayku hinaspa atiyniyuq kasqanrayku. Kay qillqapa qallariyninpi Diospa nisqankunaqa hamuq tiempopim ruwakunqapuni. Ichaqa Diospa nisqankuna ruwakunanmanta mana iskayrayanaykipaqqa allintam Diosta riqsinayki.
DIOSQA MUNANMI RIQSINAYKITA
14. ¿Imataq Diospa sutinqa? ¿Imanasqam sutinmanta mañakunanchik?
14 Pitapas riqsiyta munaspaykiqa, ¿imatam puntata tapunki? Yaqa llapanpim sutinta tapunchik. Chaynaqa, ¿kanmanchu Diospapas sutin? Achka religionkunapim ninku sutinqa Dios utaq señor kasqanta, ichaqa ¿sutikunachu chayqa kanman? Manam, chaykunaqa yaqapas qusa utaq yachachiq niq hinallam. Diosqa yachachiwanchikmi sutin Jehova kasqanta. Bibliapas ninmi: “Sutiki Jehova Dios kasqantayá runakunaqa yachachunku, kay pachapi qamlla tukuy imapa hawanpi munaychakuq kasqaykita yachachunku”, nispa (Salmo 83:18, NM). Diosqa munanmi sutinwan riqsinanchikta hinaspa sutinmanta mañakunanchikta. ¿Imaynatam chayta yachanchik? Biblia qillqaqkuna waranqantin kutita Diospa sutinta qillqasqankuraykum. Diosqa sutintam willawanchik paypa amistadnin kananchikpaq.
15. ¿Ima ninantaq Jehova sutiqa?
15 ¿Ima ninantaq Jehova sutiqa? Imapas rimasqanta ruwaq ninanmi. Manam pipas harkayta atinmanchu munayninta ruwanantaqa. Jehova Diosllam chay sutitaqa apanan. *
16, 17. (1) ¿Imanasqam Jehova Diosqa tukuy atiyniyuq? (2) ¿Imanasqam Jehova Diosqa wiña-wiñaypaq kamachiq? (3) ¿Imanasqam Jehova Diosqa unanchaqninchik?
16 Qawamusqanchikman hinam Salmo 83:18 Jehova Diosmanta nin: ‘Qamllam tukuy imapa hawanpi munaychakuq kanki’, nispa. Bibliaqa Jehova Diosmantam kaynatawan nin: “Tukuy atiyniyuq hinaspa wiña-wiñaypaq kamachiq”, nispa (Apocalipsis 15:3). ¿Ima ninantaq “tukuy atiyniyuq” nisqanqa? Jehova Dioslla pimantapas aswan atiyniyuq ninanmi. Bibliaqa nintaqmi Jehova Diosqa ‘wiña-wiñaypaq kamachiq’ kasqanmanta (1 Timoteo 1:17). Kaywanqa nichkanmi Jehova Diospa qallariynin nitaq tukuyninpas mana kasqanta. Bibliaqa nintaqmi “wiña-wiñaypaq” kawsasqanmanta (Salmo 90:2). ¿Manachu chayta yachayqa ancha kusikunapaq?
17 Bibliaqa yachachiwanchiktaqmi Jehova Dioslla imapas unanchaq kasqanta. Ninmi: “Tukuy atiyniyuq Jehova Diosllayku, tukuy imata unanchasqaykiraykum qamlla kanki llapallanpa hatunchanan hinaspa yupaychanan, munaptikim tukuy imakunapas kachkan, munaptikitaqmi unanchasqapas karqa”, nispa (Apocalipsis 4:11). Arí, Jehova Diosmi tukuy imata unancharqa: Angelkunata, hanaq pachapi lucerokunata, lamar quchapi challwakunata hinaspa sachakunapa ruruntapas.
¿ATIWAQCHU JEHOVA DIOSWAN KUYACHIKUYTA?
18. (1) ¿Imanasqam wakin runakuna piensanku Dios mana kuyawasqanchikmanta? (2) Ichaqa, ¿imatam biblia nin?
18 Jehova Dios tukuy atiyniyuq hinaspa karupi kasqanta piensaspankum, wakin runakunaqa ninku Diosqa mana kuyawasqanchikta. Diosmi ichaqa mana munanchu chayna tarikunanchiktaqa. Payqa kuyawanchikmi, bibliapas ninmi: “Manam llumpay karupichu ñuqanchikmantaqa kachkan”, nispa (Hechos 17:27). Diosqa munanmi riqsinaykita. Riqsiptikiqa, Diosqa asuykamusunkim hinaspapas kuyasunkim (Santiago 4:8).
19. (1) ¿Imatam ruwawaq Dioswan kuyachikunaykipaq? (2) ¿Jehova Diospa imayna kasqantam qatipakuyta munanki?
19 ¿Imatam ruwawaq Dioswan kuyachikunaykipaq? Jesusmi nirqa: “Wiñay kawsayqa kanqa sapallan chiqap Dios kasqaykita riqsiqkunapaqmi hinaspa kachamusqayki Jesucristotapas riqsiqkunapaqmi”, nispa (Juan 17:3). Jehova Diosmanta hinaspa churin Jesusmanta hinalla yachaspaykiqa, astawanmi riqsinki hinaspa kuyankipas. Chaymantapas wiñay kawsaytam chaskinki. Kaykamam yacharamunchik ‘Diosqa kuyakuq’ kasqanmanta (1 Juan 4:16). Ichaqa bibliam yachachiwanchikraq Jehova Diosqa llakipayakuq, sumaq sunquyuq, mana chaylla piñakuq hinaspa chiqap kuyapayakuq kasqanmanta (Exodo 34:6). Bibliaqa yachachiwanchiktaqmi Jehova Diosqa allin sunquyuq hinaspa ‘pampachakuykuq’ kasqanmanta (Salmo 86:5). Chaymantapas Diosqa pacienciakuqmi hinaspa hapipakunapaqmi (2 Pedro 3:9; Apocalipsis 15:4). Bibliata estudiaspaykim astawanraq yachanki Jehova Dios imayna kasqanmanta.
20, 21. Mana rikuspaykipas, ¿atiwaqchu Dioswan kuyachikuyta? ¿Imaynata?
20 Mana rikuspaykipas, ¿atiwaqchu Diosta kuyayta? (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Bibliamanta yachaspaykiqa manam Jehova Diosmantaqa iskayrayankichu (Salmo 27:4; Romanos 1:20). Paymanta astawan yachaspanchikqa, astawanmi kuyasunchik hinaspapas astawanmi payman asuykusunchik.
21 Yachankim Jehova Diosqa kuyakuq taytanchik kasqanta (Mateo 6:9). Paymi kawsakuyta quwarqanchik hinaspapas allinninchiktam munan. Chaytam kuyakuq taytakunapas churinkupaq munanku (Salmo 36:9). Bibliaqa yachachiwanchikmi Jehova Dioswan kuyachikuy atisqanchikta (Santiago 2:23). Tukuy ima unanchaq Jehova Diosmi kikinpuni chayta munan.
22. Biblia estudianaykita pipas harkakuptinqa, ¿imatam ruwanayki?
22 Yaqapaschá wakin runakunaqa munanqaku bibliamanta manaña yachanaykita. Ichapas piñakunqaku huk religionniyuq kanaykita yachaspanku. Ichaqa, ¿imatam ruwanayki Jehova Dioswan kuyachikunaykita harkakuptinku? Ama saqiychu. Dioswan kuyachikuymi imamantapas aswan allinqa.
23, 24. (1) ¿Imanasqam hinalla tapukunayki? (2) ¿Imamantam qatiqninpi yachasunchik?
23 Bibliata estudiaspaykiqa manam llapanmantachu chaylla yacharunki. Chaymi mana entiendesqaykita tapukunayki. Jesusmi nirqa warmachakuna hina mana hatun tukuq kananchikpaq. Qallariypi yachamusqanchikman hinam warmachakunaqa tapukuqllaña kanku (Mateo 18:2-4). Diospas munanmi tapukuynikikunamanta yachanaykita. Chaymi bibliata estudiaspaykiqa allintapuni yachanki chiqap kasqanmanta (qaway Hechos 17:11).
24 Bibliata estudiaspam aswan allintaqa Jehova Diosmanta yachachwan. Chaymi qatiqnin yachachikuypi yachasunchik imanasqam bibliaqa mana wakin librokuna hinachu.
^ par. 15 Diospa sutin ima ninan kasqanta utaq imayna rimana kasqanta astawan yachayta munaspaykiqa qaway 1 kaq willakuyta, kayqa kay qillqapa tukuyninpim kachkan.


text:
28 agosto-3 septiembre
EZEQUIEL 39-41
24 kaq taki mañakuypiwan
Huñunakuyta qallarinapaq rimariy (3 min. utaq pisillapi).
BIBLIAMANTA ASTAWAN YACHANAPAQ
“Ezequielmi Diospa templonta musquyninpi hina qawarqa, ¿ima ninantaq chay qawasqanqa?” (10 min.):
Ez 40:2. Jehova Diosta yupaychaymi aswan allinqa huk dioskunata yupaychaymantaqa (w99-S 1/3 pag. 11 § 16).
Ez 40:3, 5. Jehova Diosqa runakuna imayna yupaychanankuta munasqantaqa cumplinqapunim (w07-S 1/8 pag. 10 § 2).
Ez 40:10, 14, 16. Servisqanchikta Jehova Dios chaskiwananchikpaqqa munasqanman hinam kawsakunanchik (w07-S 1/8 pag. 11 § 5).
-
Ima yachachikuykunatam tariramunchik (8 min.):
Ez 39:7. ¿Imanasqataq ninchik mana allinkuna pasasqanmanta Diosman tumpaqkunaqa, Diospa chuya sutinta pinqayman churasqankuta? (w12-S 1/9 pag. 21 § 2).
Ez 39:9. Diospa piñakuynin qipataqa, ¿imatam guerrapi peleananku armakunawan ruwanqaku? (w89-S 15/8 pag. 14 § 20).
¿Imatam Jehova Diosmanta yacharamunki kay semanapaq bibliata ñawinchamuspa?
¿Ima yachachikuykunataraqmi kay semanapaq bibliata ñawinchamuspayki tariramunki?
-
Bibliata ñawinchanapaq (4 min. utaq pisillapi): Ez 40:32-42.
ALLIN YACHACHIQ KANAPAQ
Chayllaraq rimaspa (2 min. utaq pisillapi): fg 1 kaq yachachikuypa 1 kaq parrafonwan. Puntataqa ¿Munawaqchu sumaq willakuymanta uyariyta?, niq videota qawaqtukuychik. Hinaspaña qillqataqa quy.
Kaqmanta watukuspa (4 min. utaq pisillapi): fg 1 kaq yachachikuypa 2 kaq parrafonwan. Kaqmanta watukuspayki imamanta yachachinaykipaqpas niy.
Bibliamanta yachachispa (6 min. utaq pisillapi): fg 1 kaq yachachikuypa 3, 4 kaq parrafonwan.
DIOSPAQ HINA KAWSANAPAQ
“¿Imay killataq atiwaq precursor auxiliar kayta?” (15 min.): Huñunakuypi kaqkunawanmi ruwakunqa. Qawachiy “Sabina atiptinqa llapallanchikmi atichwan”, niq videota (videokuna niqpi maskay: VIDANKUMANTA WILLAKUSQANKU).
Qillqanchikmanta yachanapaq (30 min.): kr cap. 17 § 1-9.
Huñunakuyta yuyarichispa qatiqninmanta rimay (3 min.)
67 kaq taki mañakuypiwan


text:
Wamrëkikunata yachatsinëkipaq
Teytakuna, kë willakïninkunata utilisäyë wamrëkikunata Bibliapita precisaq yachatsikïta yachatsiyänëkipaq.
Qallanan
Deuteronomiu librupa willakïninkunaqa yanapashïnikita puëdin wamrëkikunata wätayänëkipaqmi.
Pakaraq willakïpitam musyëta munantsik
Bibliaqa willakun juk alläpa precisaq pakaraq willakïpaqmi y “Diospita shamoq pakaraq willakï” ninmi. Awmi, Diospitam shamun. ¿Tsë pakaraq willakï ima kanqanta musyëta munankiku?
Rebëcaqa Jehovätam kushitsirqan
¿Imatataq rurankiman Jehoväta kushitsinëkipaq? Rebëcapaq willakïta leyir musyë.
Jehovämanmi Rahabqa creirqan
Kë willakïta leyi y Rahabwan familian Jericö marka ushakaptin imanö salvakuyanqanta musyë.
Papänintawan Jehovätam alläpa kushitsirqan
¿Jeftëpa wamranqa ima awnikïtataq cumplirqan? ¿Imanötaq pënö kashwan?
Samuelqa Jehovä munanqantam rurarqan
Samuelqa Jehovä munanqantam rurarqan wakinkuna mana alli portakuyaptimpis. ¿Imanötaq ruranqanta qatishwan?
Davidqa manam mantsapakoqtsu
Bibliachö leyirnin musyë imanir David mana mantsapakunqanta.
Mantsakïtsu ni japallëki sientikïtsu
Elïas japallanlla sientikuptin, ¿imanötaq Jehovä yanaparqan? ¿Imatataq yachakuntsik Elïasta pasanqampita?
Alli amïgukunatam Josïasqa akrarqan
Bibliam willamantsik jövin Josïas Jehoväta sirwinampaq alläpa sinchikunqanta. Amïgunkuna yanapayanqanta musyë.
Jeremïasqa Jehoväpita parlëta manam jaqirqantsu
Jeremïas Jehoväpita parlaptinmi wakin nunakunaqa burlakuyaq y piñakuyaq. ¿Imanirtaq Jehoväpita parlëtaqa jaqirqantsu?
Jesusqa imëpis wiyakoqmi karqan
Teytakunata cäsukïqa manam fäciltsu. ¿Imanötaq Jesus ruranqan cäsukunëkipaq yanapashunkiman?
¿Pikunataq Jesuspita qellqayarqan?
¿Pikunataq Jesuspa tiempunchö kawayarqan y pëpita qellqayarqan?
Pablupa sobrinunqa manam mantsapakurqantsu
Kë jövinqa tiyuntam salvarqan. ¿Imanötaq rurarqan?
Timoteuqa nunakunatam yanapëta munarqan
Timoteuqa kushishqam kawarqan. ¿Pënö kawëta gustashunkimantsuraq?
Juk gobiernum Patsaman mandakamunqa
¿Imanöraq kawashun Jesus mandakamuptinqa? ¿Tsëchö këta munankimantsuraq?


text:
Hechos
14 Iconiopeqa Pablowan Bernabewan judiospa sinagogankuman yaykorqanku. Sumajta willasqankuraykutaj ashkha judíos, jinallataj ashkha griegospis creerqanku. 2 Mana creej judiostajrí, mana judío kajkunata yachaykucherqanku, hermanospa contrankupi oqharikunankupaj. 3 Pablowan Bernabewantajrí Iconiopi uj tiempota qhepakorqanku, Jehová* Diospa sutinpitaj mana manchachikuspa willarqanku Diospa jatun khuyakuyninmanta sumaj willayta, mayqentachus Dios paykunaman rejsicherqa atiyta qospa milagrosta, tʼukuna imastawan ruwanankupaj, chayta. 4 Chay llajtayoj runastajrí iskayman tʼaqakorqanku, ujkunaqa judiosman kutikorqanku, ujkunataj apostolesman. 5 Chantá judíos, kamachejkunanku, jinallataj mana judío kajkunapis yachachinakorqanku Pablotawan Bernabetawan maqaykunankupaj, rumiswantaj chʼanqaykunankupaj. 6 Chayta yachaspa Pablowan Bernabewanqa ayqerqanku Licaoniapi kaj llajtasman, Listraman, Derbeman, chay llajtaspa muyuyninmanpis. 7 Chaypitaj sumaj willaykunata willashallarqankupuni.
8 Listra llajtapeqa uj runa chukusqa kasharqa, payqa nacekusqanmantapacha chakisninmanta suchu karqa, nitaj jaykʼajpis puririsqachu. 9 Chay runaqa Pabloj parlasqanta uyarisharqa. Pablotaj chay runata allinta qhawarispa repararqa creeyniyoj kasqanta sanoyapunanpaj. 10 Chantá qhaparispa nerqa: “¡Sayariy!”, nispa. Chay suchu runataj phinkirispa sayarerqa, puririytataj qallarerqa. 11 Pabloj ruwasqanta rikuspataj ashkha runasqa Licaonia parlaypi qhaparerqanku: “¡Runaman tukuspa dioskuna noqanchejman uraykamunku!”, nispa. 12 Chantá Bernabeta suticharqanku Zeus nispa, Pablotataj Hermes nispa, astawan parlasqanrayku. 13 Zeuspa templonqa llajta yaykunapi kasharqa, sacerdotentaj torosta, guirnaldastawan llajta punkuman apamorqa, chay ashkha runaswan khuskataj torosta wañuchispa Pablota, Bernabetawan yupaychayta munarqa.
14 Apóstol Bernabewan, apóstol Pablowanqa chayta uyarispa ropasninkuta llikʼirakorqanku, runas chaupiman correykuspataj jatunmanta nerqanku: 15 “¡Runa masis! ¿Imaraykutaj kay imasta ruwashankichejri? Noqaykupis qankuna jina runaslla kayku. Sumaj willaykunata qankunaman willashayku, kay qhasi manakaj imasmanta kausaj Diosman kutirikunaykichejpaj, pichus cielota, kay jallpʼata, jatun qochata, chaykunapi tukuy ima kajtawan ruwarqa, chayman. 16 Payqa ñaupa tiempopi tukuy nacionesta munayninkuta ruwajta saqellarqa. 17 Chaywanpis Diosqa allin imasta ruwaspa qankunawan rejsichikorqa. Payqa cielomanta qankunapaj parachimun, tiemponpitaj ashkhata poqochin, mikhuna patapi uywasunkichej, sonqoykichejtataj kusiywan juntʼachin”, nispa. 18 Chayta nispataj ñakʼayta kasuchikorqanku chay runaswan, ama torosta wañuchispa paykunata yupaychanankupaj.
19 Jinallapi wakin judíos chayamorqanku Antioquiamanta, Iconiomantawan, chay runastataj yachaykucherqanku Pabloj contranta oqharikunankupaj. Chayrayku Pablota rumiswan chʼanqaykorqanku, wañusqa kasqanta yuyaspataj llajtamanta jawaman qhatatarqanku. 20 Creejkuna qayllaykojtinkutaj Pabloqa sayarispa llajtaman yaykullarqataj. Qʼayantintaj Bernabewan khuska Derbeman rerqa. 21 Chay llajtapitaj sumaj willaykunata willarqanku, ashkha runastataj yanaparqanku creejkunaman tukunankupaj, chantá kuterqanku Listraman, Iconioman, Antioquiaman ima. 22 Chay llajtaspitaj creejkunata kallpacharqanku creesqankupi sinchʼita sayanankupaj, nerqankutaj: “Noqanchejqa tukuy imasta ñakʼarinanchejpuni tiyan Diospa Gobiernonman yaykunapaj”, nispa. 23 Chantapis sapa congregacionpi* ancianosta* churarqanku, chantá Diosmanta mañakuspa, ayunaspataj Jehová* Diospa makinman paykunata saqerqanku, pipichus creerqanku chayman.
24 Chaymantataj Pisidianta pasaspa Panfiliaman chayarqanku, 25 Perga llajtapi Diospa palabranmanta parlaytawantaj Ataliaman rerqanku. 26 Ataliamantataj barcopi Antioquiaman kutiporqanku, maypichus Diospa jatun khuyakuyninman churasqa karqanku chayman, imatachus ruwananku karqa chay ruwayta tukusqankutawan.
27 Antioquiaman chayaspataj, congregacionta tantaykuspa willarqanku ashkha imasta paykunanejta Dios ruwasqanta, mana judío kajkuna creenankupajtaj punkuta kicharisqanta. 28 Chaypitaj creejkunawan unayta qhepakorqanku.


text:
1Judea alpamanda Belén puiblupimi Jesús tiagsamurka. Chi alpapi kaugsanakuskata mandag, Herodes suti karka. Chiurakuna magu suti istrillakunata iachaikug taitakunaka, indi llugsidirunigmanda Jerusalén puibluma chaiagsamurkakuna. 2Chipika tapunakurka: —Judiukunapa atun mandag ña tiagsamuska, ¿maipitak ka? Istrilla pai tiagsamuska kawachigtami indi llugsidirupi kawarkanchi. Chimandami samurkanchi, paita kunguringapa. 3Chasa uiaspa, atun mandag Herodes i Jerusalenpi tukui kaugsanakug iapa mancharirkakuna. 4Herodeska, tukui iaia sasirdutikunata i Moisés ima niskata iachachig taitakunata kaiaspa, tapurkakunata: —Cristo, ¿maipitak tiagsamungapa willaraiá? 5Chiura ainirkakuna: —Judá alpamanda Belén puiblupimi willaraiá. Kasami Santu Ispirituwa ñugpamanda rimag nirka: 6Kam Belén, Judá alpamanda sug puiblukunamanda mas uchulla mana kangichu. Kambagmandami sug atun mandag llugsingapa ka. Paika, nukapa Israel alpamanda tukui runakunata kawaspa ñugpagmi kangapa ka. 7Chasa uiangallawa Herodeska, pakalla magukunata kaiaspa, allilla tapuchirka: —¿Imauramandatak chi istrilla llugsiskata kawarkangichi?—. 8Tukui tapuchispaka, nirka— Belenma riichi. Chipika, chi wawamanda allilla tapungichi. Paita tarispaka, willawagsamungichi, nukapas rispa, paita kungurigringapa. 9Chasa uiaspa, chi magukunaka chimanda llugsirkakuna. Chiura chi istrilla ñugpa kawaskaka, ikuti kawarispa, ñugparka. Belén puibluma chaiagrispa, chi wawa kaskapi saiarigrirka. 10Istrillata kawaspaka, magukuna iapa suma iuiachiiwa tukurkakuna. 11Chi wasi ukuma iaikugrispaka, wawata mama Mariawanta tarigrirkakuna. Kungurispaka, wawata mucharkakuna. Ima apamuskata paskaspaka, paita kararkakuna: kuri, suma asna insinsu, mira kupal. 12Chiuramanda, magukunata muskui ukupi willai tukurkakuna, Herodespagma mana kutingapa. Chimanda, pai kikinkunapagma sug ñambita kutirkakuna. 13Magukuna ña riskauramanda, atun Taita Diuspa anjilka, muskui ukupi kawarispa, Joseta kasami nirka: —Atarii. Wawata mamandiwanta, Ejipto suti alpama mitikuichi. Chi alpapi chisiagriichi, nuka ikuti kamta willankama. Herodesmi wawata wañuchingapa maskachingapa ka. 14Chi tutalla Joseka, atarispa, wawata mamandiwanta pusaspa, Ejiptoma mitikurkakuna. 15Chi alpapika kaugsagrirkakuna, Herodes wañunkama. Chasami atun Taita Dius, paipa Ispirituwa rimagwa ñugpata willaskasina tukugsamurka. Kasami ñugpamandata willaraiarka: “Ejipto alpamandami nukapa wambrata kaiarkani”. 16Herodeska iuiarigsamurka: “Nuka imasa niskasina, magukuna mana willawagsamurkakuna”. Chiwanka, iapa rabiawa tukugsamurka. Nispaka, suldadukunata Belén puibluma chi suiu kaugsanakuskapagma kacharka, tukui manara iskai wataiug kari wambrakunata wañuchingapa. Istrilla imaura kawariskata magukunata allilla tapuchiskawa iuiarispasi chasa kacharka. 17Sutipami Jeremías suti Santu Ispirituwa rimag ñugpata willaskasina tukugsamurka. Kasami ñugpamandata willaraiarka: 18Ramá suti puiblupi, iapa llakii wakaikunami uiariku. Chika, Rakel suti mamami paipa wawakunamanda wakaku. Mana mas paipa wawakuna kawarigsamungapa kagmandami ñi pi mana pudinkuna, paipa llakiita anchuchingapa. 19Ña Herodes wañuskauramanda, atun Taita Diuspa anjilka, Ejipto alpama rispa, ikuti Joseta muskui ukupi kawarigrirka, 20kasa nispa: —Atarii. Wawata mamandiwanta pusaspa, Israel alpama kutii. Wawata wañuchingapa munagkuna, ñami wañurkakuna. 21Chasa uiaspa José, atarispa, wawata mamandiwanta pusaspa, Israel alpama samurkakuna. 22Chaiagsamuspaka, iacharkakuna, Arkelao suti Herodespa wambra, Judea alpallapita mandag kagta. Chasa iachaspaka, mancharirka chi alpapi kaugsagringapa. Nispa, muskui ukupi paita willai tukuspa, Galilea suti alpama rirkakuna. 23Chima chaiagrispaka, Nazaret suti puiblupi kaugsai kallarirkakuna. Chasami Santu Ispirituwa ñugpata willaraiaskasina tukugsamurka. Kasami willaraiarka: “Paika, nazareno sutimi kangapa ka”.
Copyrighted Material
Learn More


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
Internetpi Biblia | MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta kay simipi %%?
-
Jesuspa nacesqanmanta (1-7)
-
Michiqkunaman angelkunaq rijurisqanmanta (8-20)
-
Jesusta qhari kaynin qaracha kuchusqankumanta, ch’uyanchasqankumantawan (21-24)
-
Cristota Simeón rikusqanmanta (25-35)
-
Jesusmanta Ana riman (36-38)
-
Nazaretman kutimpusqankumanta (39, 40)
-
12 watanpi kashaspa Jesuspa templopi kasqanmanta (41-52)
2 Chay p’unchaykunan Romapi rey Augusto kamachikuran llapa runakuna padronasqa kanankupaq.
2 (Chay ñaupaq kaq padronachikuyqa karan Siriapi Quirinio kamachishaqtinmi.)
3 Chaymi llapa runakuna nacesqanku llaqtaman riranku padronachikunankupaq.
4 Josepas Galilea provinciapi kaq Nazaret llaqtamantapachan Judeaman wicharan, Davidpa llaqtan Belenman, Davidpa mirayninmanta kasqanrayku.
5 Payqa Mariawan kuskan riran padronachikunankupaq, chay tiempopaqqa ñan Mariaqa Josewan casarasqaña kasharan, junt’a onqoqñataqmi kasharanpas.
6 Chay llaqtapi kashaqtinkun Mariaq onqokunan tiempoqa chayamuran.
7 Jinan payqa phiwi qhari wawanta onqokuran, telawan k’uyuspataq uywa qaranaman churaykuran, alojakunankupaq manaña campo kasqanrayku.
8 Chay llaqta qaylla campopin michiqkuna tiyasharanku, paykunaqa sapa tutanmi illariqku ovejankuta qhawaspa.
9 Chayllamanmi Jehová Diospa angelninqa paykunaman rijuriran, Jehová Diospa lliflli kaynintaq muyuriqninkupi k’anchariran, jinan michiqkunaqa sinchitapuni mancharikuranku.
10 Chaymi angelqa paykunata niran: “Ama mancharikuychischu, allin willakuykunatan willasaykichis, chaywanmi llapa runakuna anchata kusikunqaku.
11 Kunanmi Davidpa llaqtanpi juj salvaq nacepusunkichis, payqa Criston, Señortaqmi kanpas.
12 Khaynapin yachankichis pay kasqanta: Juj wawatan tarinkichis telawan k’uyusqata uywa qaranapi puñushaqta”, nispa.
13 Chayllamanmi askhallaña angelkuna ejército jinaraq chay angelman juñukamuranku, jinaspa khaynata Diosta jatuncharanku:
14 “Diosqa janaq pachapi jatunchasqa kachun, Diospa sumaq qhawarisqan runakunapaqtaq kay pachapi thaj kay kachun”, nispa.
15 Janaq pachaman angelkuna wichapuqtintaq michiqkunaqa ninakuranku: “Kunanpacha jaku Belén llaqtata Jehová Diospa willawasqanchisman jina imachus pasasqanta rikumunanchispaq”, nispa.
16 Jinan usqhaylla rispanku Mariata Josetawan tariranku, wawatataq uywa qaranapi puñushaqta tariranku.
17 Jinan willakuranku chay wawamanta angelpa imachus nisqanta.
18 Llapa uyariqkunataq anchata admirakuranku michiqkunaq willakusqankumanta,
19 Mariataq llapa chaykunata yuyayninpi jap’ikuspa sonqollanpi allinta piensaran.
20 Michiqkunataq imaynachus paykunaman willasqa kasqanman jina tukuy imatapas uyarisqankumanta rikusqankumantawan Diosta agradecekuspa jatunchaspa ima kutipuranku.
21 Wawaq qhari kaynin qarachata kuchunankupaq pusaq p’unchay junt’akuqtintaq wawataqa “Jesús” nispa suticharanku, maman María manaraq onqoq kashaqtin angelpa nisqanman jina.
22 Moisespa chaskisqan kamachikuy simiman jina ch’uyanchakunankupaq tiempo chayamuqtintaq Jerusalenman wawataqa aparanku Jehová Diosman rikuchinankupaq,
23 imaynan Jehová Diospa kamachikuy siminpi qelqasqa kashan chayman jina, chaypin nin: “Llapa phiwi qhari wawan Jehová Diospaq ch’uya kanqa”, nispa.
24 Jinan paykunaqa sacrificiota jaywaranku Jehová Diospa kamachikuy siminpi nisqanman jina, chaypin nin: “Iskay urpita otaq iskay malqo palomatapas jaywanki”, nispa.
25 Jerusalén llaqtapin karan Simeón sutiyoq runa, payqa Dios sonqo allin runan karan, paymi suyakusharan Israel llaqta llakikuyninmanta kallpachasqa kananta, santo espirituwanpas junt’an kasharan.
26 Paymanmi Diosqa santo espirituwan willasqaña manaraq wañupushaspa Jehová Diospa ajllasqan Cristota rikunanpaq.
27 Espirituq kallpachasqanmi payqa temploman jaykuran; chaymanmi wawacha Jesustaqa tayta-maman apaykuran kamachikuy simiq nisqanman jina payta ruwanankupaq.
28 Jinaqtinmi Simeonqa wawata chaskispa marq’arikuran, jinaspa Diosta jatuncharan:
29 “Kunanqa, ancha jatun Señorníy, nisqaykiman jina kusisqa wañukapusaq,
30 ñan ñawiyqa rikunña kachamusqayki salvaqta,
31 paytan churanki llapa runakuna rikunanpaq,
32 payqa waj nacionmanta runakunaq tutayasqa ñawinta qhawarichiq k’anchaymi, Israel llaqtaykipaqpas llifllikishaq k’anchaymi”, nispa.
33 Wawachaq taytanpas mamanpas anchatan admirakuranku wawamanta chhayna rimasqanta uyarispa.
34 Simeontaq Diosmanta mañakuran paykuna allillan kanankupaq, jinaspa wawachaq maman Mariata niran: “Kay wawaraykun Israel llaqtapi wakinkuna urmanqaku, wakintaq sayarinqaku. Diosña rikuchinqa paywan kashasqanta chaypas, askhan pay contra rimanqaku,
35 chhaynapi askha runakunaq sonqonpi imachus piensasqanku sut’iman orqosqa kananpaq, qantataq, María, juj jatun espada sonqoykita k’irisunki”, nispa.
36 Chaypin kasharan Aser ayllumanta Fanuelpa ususin profetisa Ana. Chay warmiqa payachañan karan, casarakuspaqa qanchis watallan qosanwan tiyasqa,
37 chay tiempopaqqa pusaq chunka tawayoq watanpiñan chay viudaqa kasharan. Payqa mana faltaytan riq temploman, chaypin tuta-p’unchay Diosta serviq ayunaspa rogakuspa ima.
38 Chay ratopin Anaqa paykunaman achhuykuspa Diosman graciasta qoran, Jerusalén kacharichisqa kananta llapa suyakuqkunamantaq chay wawamanta willayta qallariran.
39 Paykunaqa Jehová Diospa kamachikuy siminman jina lliuta ruwaspankun Galileapi kaq Nazaret llaqtankuman kutipuranku.
40 Wawataq allin kallpayoq wiñasharan, yachayninpipas allintan wiñasharan, Diospa sumaq qhawarisqantaq kasharanpas.
41 Jesuspa tayta-mamanqa sapa watanmi rillaqkupuni Jerusalenpi Pascua fiestaman.
42 Chunka iskayniyoq watanpi Jesús kashaqtinmi imaynachus rillaqkupuni jinata chay fiestapaq Jerusalenman wicharanku.
43 Fiesta p’unchaykuna tukukapuqtintaq llapanku kutimpusharanku, Jesusmi ichaqa Jerusalenpi qheparakamusqa, tayta-mamantaq mana chayta reparasqakuchu.
44 Paykunaqa: “Jujkunawanchá jamushan”, nispankun juj p’unchay puriytaña ripusharanku, chaymantañan maskhayta qallariranku parientenkuna ukhupi reqsisqanku runakuna ukhupi ima.
45 Mana tarispankutaq Jerusalenman kutiranku, jinaspa lliuta maskhaykuranku.
46 Kinsa p’unchaymantataq templopi tariranku, yachachiqkuna chaupipi tiyaykuspa paykunata uyarishaqta tapushaqta ima.
47 Payta uyariqkunaqa anchatan admirakuranku imatapas allinta entiendesqanmanta tapusqankuman kutichisqanmantawan.
48 Payta rikuspankun tayta-mamanqa anchata admirakuranku, jinan mamanqa niran: “Wawalláy, ¿imaraykutaq kaytari ruwawankiku? Qhawariy, papaykiwan kuskan sinchi llakisqa maskhaykamushaykiku”, nispa.
49 Jinan Jesusqa paykunata niran: “¿Imaraykun maskhamuwarankichis? ¿Manachu yacharankichis Yayaypa wasinpi kashanayta?”, nispa.
50 Paykunataq ichaqa mana entienderankuchu chay nisqanta.
51 Jesusqa paykunawan uraykamuspan Nazaret llaqtaman kutipuran, kasukushallarantaqmi paykunata. Mamanqa llapa chaykunatan sonqonpi allinta jap’ikuran.
52 Jesusqa allintan cuerponpipas yachayninpipas wiñasharan, Diospa ñaupanpipas runakunaq ñaupanpipas aswan-aswan sumaq qhawarisqan kasharan.
Jujman apachinapaq
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
Lucas 2
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
1Ri Jesús xalex k'a ri pa tinamit rubini'an Belén, ri k'o pa Judea, pa ruq'ijul ri Herodes ri Nim, ri rey pa ruwi' ri ruwach'ulew ri'. Y toq q'axineq chik juba' q'ij, jari' toq ka'i-oxi' achi'a' etamanela' chikij ri ch'umila', e peteneq pa relebel-q'ij xe'oqaqa pa Jerusalem. 2Rije' xkik'utula' k'a y xkibij: ¿Akuchi k'o-wi ri ak'ual ri xalex, ri kan jari' xtok i-rey rix judío? Roma roj kan k'a ja ri kela' pa relebel-q'ij qatz'eton-pe ri ch'umil ri niya'on rutzijol, y roma ri' xojpe chuya'ik ruq'ij, xecha'. 3Toq ri rey Herodes xrak'axaj ri xkibij ri etamanela', xsach ruk'u'x. Y kan keri' chuqa' konojel ri winaqi' ri chiri' pa Jerusalem. 4Roma ri' xerumol k'a konojel ri e aj-raqen pa kiwi' ri sacerdote y ri etamanela' chirij ri pixa'. Y xuk'utuj chike ri akuchi k'o chi nalex-wi ri Cristo. 5Ri achi'a' ri' xkibij chire: Ri Cristo k'o chi nalex pa Belén wawe' pa Judea. Roma kan keri' rutz'iban kan jun chike ri q'alajirisey ruch'abel ri Dios ri xk'oje' ojer kan, toq xubij: 6Kan xtipe k'a jun q'atoy-tzij pa Belén richin ri Judá. Stape' ri tinamit ri' maneq ok rejqalen chikiwech konojel ri tinamit richin Judá, jak'a kan kik'in rije' xtel-wi-pe re q'atoy-tzij re'. Y ja rija' k'a xtiyuqen kichin ri nuwinaq judío, nicha'. 7K'ari' ri Herodes xeroyoj k'a ri etamanela' ri' pa ruyonil y xuk'utula' k'a chike ri jampe' kitz'eton-pe ri ch'umil ri'. 8Chirij ri' xeruteq-el pa Belén y xubij-el chike: Kixbiyin chupan ri tinamit ri', tikanoj ri ak'ual, y toq iwilon chik kan, titaqa-pe rutzijol chuwe, richin chi yin yibe chuqa' chuya'ik ruq'ij, xcha'. 9Y toq ri etamanela' ri' kak'axan chik ri ch'abel ri xerubij-el ri rey chike, kan xkichop chik el bey. Y ri ch'umil ri kitz'eton-pe ri k'a akuchi kepe-wi, kan ruk'uan k'a el kibey. Y toq xe'apon pa Belén, re ch'umil re' xpa'e' pa ruwi' ri akuchi k'o-wi ri ak'ual. 10Toq rije' xkitz'et chi ri ch'umil ri' xpa'e', kan xnoj ri kánima chi kikoten. 11Kan xe'ok k'a apo pa jay y xkitz'et ri ak'ual y ri María ri rute', y kan jari' xkiqasaj-qa-ki' k'a pan ulew richin xkiya' ruq'ij ri ak'ual. Y chuqa' kan xekijaqala-qa ri kiyakonabal y xkisipala' k'a q'anapueq, pom y mirra chire. 12Jak'a re achi'a' re' kan xq'alajirisex k'a chikiwech ri pa kachik', chi man chik ketzolin pa kibey richin nibekiya' kan rutzijol chire ri Herodes. Y kan keri' wi xkiben, roma toq xetzolin-el pa kiruwach'ulew, xa jun wi chik ri kibey xkik'uaj-el. 13Toq ri etamanela' xetzolej yan el pa kiruwach'ulew, kan jari' jun ángel richin ri Dios xuk'ut-ri' chuwech ri José, pa rachik'. Y xubij chire: Tak'uaj-el ri ak'ual rachibilan ri rute' y kixanimej-el wawe'. Kixbiyin k'a pan Egipto y kixk'oje' chiri', k'a toq xtinya' na rutzijol chawe toq utz chik yixtzolin-pe. Roma ri rey kan xtuteq rukanoxik re ak'ual richin chi nukamisaj, xcha' ri ángel. 14Y ri José kan jari' xuna' ruwech, y xuk'uaj-el ri ak'ual y ri te'ej. Y kan chupan k'a ri aq'a' ri' xkichop-el bey richin xebe k'a pan Egipto. 15Kan k'a pan Egipto k'a xek'oje-wi y xetzolin pan Israel k'a toq kamineq na chik ri rey Herodes. Richin keri' kan xtz'aqet k'a ri ruq'alajirisan kan ri Dios chuwech ri rusamajel ri xk'oje' ojer kan toq xubij: Kan k'a pan Egipto k'a xinwoyoj-wi ri nuk'ajol, nicha'. 16Jak'a ri Herodes toq xunabej chi ri etamanela' xa man xkiben ta achi'el ri rubin-el chike, kan xyakatej janila royowal. Roma ri' xuteq kikamisaxik konojel ri taq alaboni' ri k'o ka'i' kijuna' pa xulan, ri ek'o chiri' pa Belén, y chuqa' ri ek'o pa taq tinamit ri ek'o-pe chunaqaj. Ri Herodes xuben k'a achi'el ri ruq'ijul ri xq'ax kan chuwech, ri janipe' kitz'eton-pe ri ch'umil, ri etamanela'. 17Keri' kan xtz'aqet k'a ri rutz'iban kan ri Jeremías, toq xubij: 18Jak'a re wakami, nak'axatej k'a jun ch'abel pa tinamit Ramá. K'o k'a jun ri noq' roma nojineq q'axo'n pa ránima. Ja ri Raquel noq' koma ri ral y man nrajo' ta richin nibochi'ix, roma ri ral kan xeken yan el, nicha'. 19Y toq kamineq chik el ri rey Herodes, jari' toq jun ángel xuk'ut chik ri' chuwech ri José pa rachik', ri chiri' pan Egipto. 20Y xubij chire: Kayakatej y tak'uaj-el ri ak'ual rachibilan ri rute' y kixtzolin pa ruwach'ulew Israel. Roma ri xe'ajowan chi xkikamisaj ta ri ak'ual, xa xeken yan el, xcha'. 21Y ri José kan xuben-wi k'a achi'el ri xbix chire pa rachik'. Xuk'uaj-el ri ak'ual y ri te'ej, y xetzolin pa ruwach'ulew Israel. 22Jak'a toq xrak'axaj chi ja ri Arquelao ri ruk'ajol kan ri rey Herodes, ri niq'aton-tzij pa Judea, jari' toq xuxibij-ri' chi yek'oje-qa ri chiri'. Y xq'alajirisex chik k'a chuwech pa jun achik', ri ruk'amon chi nuben, y roma ri' kan k'a pa Galilea xebe-wi. 23Y xe'apon k'a ri pa tinamit Nazaret y chiri' xek'oje-wi-qa, richin keri' kan xbanatej achi'el ri kibin ri q'alajirisey ruch'abel ri Dios, chi ri Cristo k'o chi jun aj-Nazaret.
Copyrighted Material
Learn More


text:
10 PARTI
Ailluhuan Diosta alabanaga ima tan
Callari timpumandami Jehovaga munashca, tucui ailluguna paihuagma caillayangahua, mas llaquinacungahua shuc ratuta pariulla pasanauchun nisha (Deuteronomio 6:6,7). Chiraicumi Jehovahua testigogunaga caran semanata shuc timputa surcunchi Diosta ñucanchi ailluhuan alabangahua. Chibimi Diospa Shimimanda cushiyasha cuintanacunchi, ñucanchi aillu minishtishcagunata yachachingahua. Sallata sapalla causaccunahuas chi timputa surcuna manaun, paiguna minishtishcata Diospa Shimibi yachangahua.
Jehovama mas caillayangui. ‘Diospagma caillayaichi. Pai cangunahuagma caillayangami.’ (Santiago 4:8.) Diospa Shimita leishami Jehova ima yuyaigunata charishcata, ñaupa timpumanda imata rasha riucta yachashun. Camba ailluhuan tandarisha yachanaga mana sinzhi chan. Diospa Shimita huin ailluguna uyanauchun nisha sinzhita leinata ushanguichi. Jesus shina causashun, yachachishun nishca tandarinaibi yachangaraushcata leinata ushanguichi. Carangunami Bibliamanda shuc partita leinata ushanguichi. Chi huashaga imata yachashcata cuintanacunata ushanguichi.
Ailluibi mas llaquinacunguichi. Cariguna paihua huarmihuan, yayaguna huahuagunahuan Diospa Shimita yachashaga mas llaquinacungauna. Ailluhuan tandarina uraspi cushi, cungailla pasashaga, huingunami tandarinata munasha chapangauna. Imasaibi yayagunaga huahuagunata yanapacpiga, La Atalaya, ¡Despertad! quillcagunamanda, jw.org nishca pistumanda yachachinata ushanaun. Huahuaguna escuelaibi, colegioibi ima llaquigunata charicpiga imasa alichinatami yayagunaga yachachina anaun. Chasnallata, tandarinaibi cantangaraushcatami huasibi cantasha yachanata ushanaun. Chi huashaga micunatas ushanguichi. JW Broadcasting (tv.jw.org) programata ricunaga ali manma. Ricushca huashaga aillupura cuintanacunata ushanguichi.
Caran semanata ailluhuan Diosta alabangahua tandarishaga, huingunaga gustutami Diospa Shimimanda yachanata munangauna. Chasna rasha caticpiga, Yaya Diosca ashcatami bindisianga (Apocalipsis 1:3).
Imaraicuta caran semanata shuc timputa surcunchi ailluhuan Diosta alabangahua.
Yayagunaga imatata rana anaun, chi tandarina uras huinguna cushi anauchun nisha.


text:
Quipa punzhacunapi causaica ¿ima shinashi canga?
¿Imatac ninguiman...
... shinallatacchu catinga?
... ashtahuan llaquimanchu ringa?
... allichiringachu?
BIBLIAPICA CAITAMI NIN
“Diosca... tucui huiquitami ñahuicunamantaca pichanga. Huañuipish, llaquilla canapish, huacaicunapish, nanaicunapish ña mana tiyangachu. Ñaupaman ima tiyashcapish cunanca ña mana tiyangachu.” (Apocalipsis 21:3, 4, Biblia en Quichua Cañar.)
CAI JAHUA YACHACUNACA ¿IMAMANTATAC ALLI CAN?
Tucuicuna alli trabajota charishpa cushicushun (Isaías 65:21-23).
Ungushpa, llaquilla canapish ña mana tiyangachu (Isaías 25:8; 33:24).
Unai unaicaman tucuicunahuan cushillami causashun (Salmo 37:11, 29).
BIBLIAPI NISHCATACA ¿CRINACHU CANCHIC?
Ari. Caipica ishcai yuyaicunamanta ricushun:
Diosllami cai nishcacunata pactachi pudin. Bibliapica Diosllatami “tucui imatapish ruhuac” nin, paimanca imapish mana atinchu (Apocalipsis 15:3). Shinaca, Dios cai allpata allichisha nishcataca, pactachingatacmi. Chaimantami, pai pactachina cashcataca tucui shunguhuan crinchic. Bibliapica, “Diosmanca imapish ruhuaipacllami” can ninmi (Mateo 19:26).
Diosmi cai nishcacunata pactachinata munan. Por ejemplo, Jehová Diosca tucui huañushcacunata causachinatami munan nishpami, Bibliapica yachachin (Job 14:14, 15).
Shinallatac, Jesusca ungushcacunata jambirca nishpapish yachachinmi. ¿Imamantashi chashna ruhuarca? Pai munashcamantami chashna ruhuarca (Marcos 1:40, 41). Jesusca paipac ruhuashcacunahuanmi ricuchirca, paipac Taitapac munaipish chashnallatac cashcata (Juan 5:19).
Cai jahua yachacushpami, Jehová Diospish, Jesuspish ñucanchicman quipa punzhacunapi alli causaita cusha nishcataca tucui shunguhuan crinchic (Salmo 72:12-14; 145:16; 2 Pedro 3:9).
CAITA TAPURI
Taita Diosca tucuilaya llaquicunata tucuchingapacca ¿imatashi ruhuanga?
Cai tapuitaca MATEO 6:9, 10; DANIEL 2:44-pimi cutichin.


text:
YACHACHINA 6
¿Huaquin suyana huañusckáspaj tían?
1. ¿Ima suyana huañusckáspaj tían?
Suj punchau, Lázaro, Jíshup yanasun, huañora. Pay Betaniapi causara, suj pueblitu ckaylla Jerusalenmanta. Áicap Jishu chayara, Lázaro na taa punchaus huañuscka tiara. Jishu cusca Martaan y Mariaan —Lazárop panasnin—, sepulturaman ʼrerancu, y chayllapi ancha ashca persunas tantanacorancu. ¿Imaginacunqui aica cusicorancu Marta y María, áicap Jishu Lazarót causachera? Juan 11:21-24, 38-44 léey.
Marta na yachara Jehová huañusckasta causáchej ’risckanta, cutis Ashpapi causanancúpaj. Chá alli noticias Bibliapi taricun. Job 14:14, 15 léey.
2. Huañusckas, ¿ima condiciunpi taricuncu?
Tucuycuna Ashpamanta ʼruascka caycu (Génesis 2:7; 3:19). Mana ni suj anima apiycu ucuycupi ima aichamanta y tullumanta causan. Persunas tullumanta y aichamanta caycu, y áicap huañuycu mana causas seguiycu. Áicap huañuycu, ñotckoycumanta pesamientusniycu huañuncu. Huañusckas mana ni imatapas yachancu ni usuncu. Chayraycu Lázaro mana ’rimara esperiencianmanta huañuyninmanta. Eclesiastés 9:5, 6, 10 léey.
Huaquin creencu ima, Yaya, persunasta huañuptincu, suj infiernupi usuchicun, pero chá mana ciertu can. Imaina ckaaraycu, Huañusckas mana conciencia apincu. Chayraycu yachachisckancu infiernumanta llulla can y Jehová chejnin chá yachachinasta. Jeremías 7:31 léey.
3. ¿Huañusckasuan ʼrimayta aticun?
Huañusckas mana ’rimayta atincu ni uyariyta (Salmo 115:17). Pero, huaquin ángeles ancha mana alli cancu ima gentean ’rimancu y creechincu casckancuta chá persunas ima huañorancu. (2 Pedro 2:4). Chayraycu, Jehová niaycu, ima huañusckasuan mana ’rimanaycu tían. Deuteronomio 18:10, 11 léey.
4. ¿Picunas cutis cáusaj ’rincu?
Ancha ashca Huañusckas, Ashpapi cutis cáusaj ’rincu. Picunapas Jehovát mana ’rejserancu y mana alli imastis ’rúarancu, cutis cáusaj ’rincu. Lucas 23:43 y Hechos 24:15 léey.
Picuna cutis caúsaj ʼrincu, verdarta Yayamanta aprendeyta átej ʼrincu, Jishupi fe churayta y ckaachiyta ima casúcoj cancu (Revelación [Apocalipsis] 20:11-13). Si chayta ʼruancu, Ashpapi únay unáypaj y cusisckas caúsaj ’rincu. Juan 5:28, 29 léey.
5. Cutis causayta, ¿imát yachachiaycu Jehovamanta?
Yaya huaanta cachara nockaycuraycu huañunánpaj, chayraycu, suyana cutis causáypaj apiycu, cá suyana ckaachin Jehóvap munayninta y bondarninta ima mana mereceycu. Ckam, ¿pít cutis causayuan ckaayta munanqui? Juan 3:16 y Romanos 6:23 léey.


text:
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
Këchö Biblia | TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
¿Akrë ima idiömachö kë yachatsikïta leyita munanqëkita%%?
-
Üvas chakrachö peonkuna y igualpa pagashqa kayanqan (1-16)
-
Jesus wanunampaq yapë puntallapitana willakï (17-19)
-
Juk mama wamrankunapaq juk favorta mañakun (20-28)
-
Ishkaq wisku nunakuna kachakätsishqa kayan (29-34)
20 Porqui ciëluchö Gobiernuqa imëka üvas chakrayoq nunanömi, pëmi üvas chakrampaq peonkunata contrataq asqu asqulla yarqurqan.
2 Y taririrnam, juk junaqpita juk denariuta paganampaq pëkunawan parlarir, üvas chakranman kacharqan.
3 Jina las nuëvi de la mañänanö yarqurirnam, rikärirqan qatukuyänan pampachö ni ima rurëyoq shëkaq nunakunata;
4 y pëkunataqa kënömi nirqan: ‘Qamkunapis üvas chakräman ëwayë, y chaskiyänëkipaq kaqtam pagayashqëki’.
5 Tsënam pëkunaqa ëwayarqan. Jina pëqa tsënöllam rurarqan pullan junaqnö y las tres de la tardinö yapë yarqurpis.
6 Y tsëpitanam, las cincu de la tardinö yapë yarqurqan y tsë ëwëchö juk nunakunata shëkaqta taririrqan, y kënö nirqan: ‘¿Imanirtaq junaqnimpi ni ima rurëyoq kayarqunki?’.
7 Pëkunanam kënö niyarqan: ‘Pipis mana contratayämashqa kaptinmi’. Tsënam pëqa kënö nirqan: ‘Qamkunapis üvas chakräman ëwayë’.
8 Ampïriptinnam, üvas chakrayoq nunaqa mayoralninta kënö nirqan: ‘Peonkunata qayëkur pägunkuna qoykï, qepata yëkoq kaqkunapita qallëkur puntata yëkoq kaqkunachö ushë’.
9 Tsënam, las cincu de la tardi yëkoqkuna chäramur, cada ünu juk denariuta chaskiyarqan.
10 Tsëmi, puntata yëkoq kaqkuna chäramurqa, masta chaskiyänampaq kaqta pensayarqan, peru parlayanqannöllam pëkunatapis juk denariuta pagarqan.
11 Chaskirirnam, üvas chakrayoq nunapaq rimar qallëkuyarqan
12 y kënö niyarqan: ‘¡Qepata yëkamoq nunakunaqa juk hörallam trabajayashqa, tsënö kaptimpis, noqakunatanö igualtam pagarqunki, y tsëpis noqakunaqa junaqnimpi y pasëpa achachëchö trabajëkäyaptï!’.
13 Pënam, tsëchö këkaqkunapita jukninta kënö contestarqan: ‘Amïgu, qamtaqa manam ni ima mana allita ruraqtsu, ¿manaku juk denariuta paganaqpaq parlarqantsik?
14 Qampa kaqta aparkur ëwakï. Kë qepa yëkoqtapis qamtanöllam qoyta munä.
15 ¿Manaku kikïpawanqa munanqäta rurakïta puëdï? ¿O alli nuna kaptïku chikikunki?’.
16 Tsënömi qepachö kaqkuna puntachö kayanqa, y puntachö kaqkuna qepachö kayanqa”.
17 Jerusalenman witsëkarnam Jesusqa chunka ishkë (12) qateqninkunata nunakunapita juk läduman yaqaratsirnin nänichö kënö nirqan:
18 “¡Rikäyë! Jerusalenmanmi witsëkantsik, y nunapa Tsurinqa precisaq sacerdötikunapa y Ley qellqaqkunapa makinmanmi entregashqa kanqa. Pëkunam wanutsiyänampaq condenayanqa
19 y juk nacion nunakunatam entregayanqa pëpita burlakuyänampaq, astayänampaq y qeruchö wanutsiyänampaq, y kima junaqtam sharkatsishqa kanqa”.
20 Tsëpitanam Zebedeupa tsurinkunapa mamäninqa ishkan wamrankunawan Jesusman witirqan, y juk favorta mañakunampaqmi respetarnin puntanman qonqurikurqan.
21 Pënam kënö nirqan: “¿Imatataq munanki?”. Tsë warminam kënö nirqan: “Ishkan wamräkuna Gobiernïkichö juknin derëcha kaq lädïkiman y jukninna itsoq kaq lädïkiman täkuyänampaq änïkallämë”.
22 Jesusnam kënö contestarqan: “Qamkunaqa manam musyayankitsu imata mañakïkäyanqëkita. ¿Puëdiyankiku noqa upunäpaq kaq cöpapita upïta?”. Pëkunanam, “puëdiyämi” niyarqan.
23 Pënam kënö nirqan: “Änirpis cöpäpitaqa upuyankim, peru derëcha kaq lädüman o itsoq kaq lädüman pï täkunampaq kaqqa, manam noqapitatsu, sinöqa, Teytä akranqan kaqkunallapaqmi”.
24 Tsëta wiyëkurnam chunka kaq qateqninkunaqa tsë ishkan wawqikunawan alläpa piñakuyarqan.
25 Peru Jesusnam, pëman witiyänampaq qayëkurnin kënö nirqan: “Qamkunaqa musyayankim nacionkunata gobernaqkunaqa puëdeq këninkunata rikätsikuyanqanta, y precisaq kaqkunaqa nunakunata mandädunkunachö katsiyanqanta.
26 Peru qamkunachöqa manam tsënötsu kanan; tsëpa rantinqa, qamkunachö pipis precisaq këta munaqqa, qamkunapa sirweqnikikunam kanan,
27 y qamkunachö pipis puntachö këta munaqqa, qamkunapa sirweqnikikunam kanan.
28 Tsënöllam nunapa Tsurimpis sirwishqa kanampaqtsu shamushqa, sinöqa sirwikoq kanampaq y kawëninwan chaninta pagakur mëtsikaqta libranampaqmi”.
29 Jericöpita yarquriyaptinnam, mëtsikaq nunakuna qatiyarqan.
30 Y ¡rikë!, ishkaq wisku nunakunam näni kuchunchö tëkäyarqan, y Jesus tsëpa pasëkanqanta wiyarirmi sinchipa kënö niyarqan: “¡Teytë, Davidpa Tsurin, ankupëkalläyämë!”.
31 Peru tsëchö këkaq mëtsika nunakunaqa upälla kayänampaqmi piñapäyarqan; peru pëkunaqa mas sinchiparan kënö niyarqan: “¡Teytë, Davidpa Tsurin, ankupëkalläyämë!”.
32 Tsënam Jesusqa shäkurirqan, y pëkunata qayëkurnin kënö nirqan: “¿Qamkunapaq imata ruramunätataq munayanki?”.
33 Pëkunanam kënö niyarqan: “Teytë, nawilläkunata kichëkallämï”.
34 Tsënam Jesusqa alläpa ankuparnin nawinkunata yatëkurqan, y jinan höram nawinkunaqa kachakärirqan, y pëtam qatiyarqan.
Compartir
Compartir
TRADUCCIÓN DEL NUEVO MUNDO DE LAS SANTAS ESCRITURAS
Mateu 20
Quechua (Ancash)
Kë päginachö Bibliata leyi
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
PUNTO 6
¿Huañushcauna atachi tucunungachu?
1. Huañushcauna ¿imara tucununga?
Jesús Allpai causaushca timpui paihua amigo Lázaro huañuca. Lazaroga Betania llactai causaca, Jerusalén mayambi. Jesús pactamungagama, Lázaro ña chuscu punzha huañushca aca. Jesusga Lázaro pambashca partima Martandi, Mariandi rica. Chibi ashca runauna munturinuca. Marta, shinallara María paiguna turira Jesús atachishcara ricusha ¿imasnara sintirinushcanga? Leapai Juan 11:21-23, 38-44.
Bibliaga ali gustu cuintashcaunamanda rimashaga ninmi, huañushcauna atarinungami. Marta yachacami, Jehová Dios huañushcaunara atachingaraushcara cai Allpai causangahua. Leapai Juan 11:24.
2. Huañushca huasha ¿imara tucunchi?
Runaunaga “allpa pulvumanda” rurashcaunami anchi (1 Corintios 15:47). Aicha ucui almara mana charinchichu. Aichayuj, tulluyuj anchi. Chiraigumanda huañushca huasha ismunchi, mana maitas purinchichu. Ñucanchi iyai tucurinmi. Chiraigu huañushcauna mana imaras sintinunzhu. Lázaro huañushcamanda atachijpi, mai lugarbis puricani nisha mana cuintacachu. Leapai Eclesiastés 9:5, 6, 10.
¿Yaya Diosga runaunara ucu pachai rupachisha castiganzhu? Mana. Ñami Bibliai yachashcanchi, huañushcauna imaras mana sintinunzhu. Yaya Dios ucu pachai rupachin nijcuna llullanunmi. Shina nisha Jehová Diosta yanga culpanun. Yaya Diosga ninahua turmindachina iyaillaras mana charinzhu. Leapai Jeremías 7:31.
3. ¿Huañushcaunahua cuintarinara ushanchichu?
Huañushcauna mana rimanunzhu, mana uyanunzhu (Salmo 115:17). Runaunara umachingahua, supaigunami huañushca runauna cuinta rimasha ricurimunun (2 Pedro 2:4). Chiraigumanda Yaya Dios mana munanzhu huañushcaunahua cuintaringahua. Leapai Deuteronomio 18:10, 11.
4. Huañushcaunamanda ¿pigunara atarinunga?
Huaranga huaranga huañushcauna atarinungami cai Allpai causangahua. Shinallara Jehová Diosta mana ricsishcamanda manalira rurajcunas atarinungami. Leapai Rashcauna (Hechos) 24:15.
Atachishcauna Jehová Diosmanda ricsina ushanunga. Shinallara Jesusta casusha paita quirishcara ricuchinunga (Ricuchina [Apocalipsis] 20:11, 12). Paiguna casushaga cai Allpai huiñai huiñaigama causanunga. Leapai Juan 5:28, 29.
5. Jehová Diosga ¿imarasha huañushcaunara atachinga?
Jehová Diosga llaquij, ali shungu ashcamanda huañushcaunara atachinga. Jehová paihua Churira huañungaj cachamushcamandami atachina punzhara chapana ushanchi. Chi punzhai ¿pihua tuparinara munangui? Leapai Juan 3:16; Romanos 6:23.


text:
Q'illay
Q'illay (latin simipi: metallum) nisqakunaqa lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas pusaykuq qallawa imayaykunam. Huk q'illaykunaqa allpapiqa llump'ayllam, huktaq t'inkisqam chuqin, icha iskay rikch'ayniyuq chuqim.
Mana q'illaywan ruranakuspa q'illayqa iliktrunkunata qupuspa pusitiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, mana q'illaytaq niyatiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun. Q'illayqa manam iñuwatachu rurakun.
Q'illaypuraqa mana chaqllisinchi ruranakuspa q'illay chaqrusqa (ahinataq champi hukkunapas) ruranakunku.
Aswan runap llamk'achisqan q'illaykuna kaymi:
- Quri
- Qullqi q'illay
- Anta
- Qullqiya
- Yaku qullqi (Puriq qullqi)
- Chayanta
- Titi
- Khillay


text:
Mikhail Gorbachov
Mikhail Sergéyevich Gorbachev [mʲɪxʌˈil sʲɪrˈgʲejɪvʲɪʨ gərbʌˈʨof] (rusu simipi: Mиxaил CepreeBич ГopбaчëB) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1931 watapi paqarisqa Stavropol (Rusiya) llaqtapi), huk Rusya mamallaqtap pulitikum.
1985 watapi marsu killamanta 1991 watapi awustu killakama Suwit Huñup Kumunista Partidunpa chawpi kumitinpa hiniral sikritaryun kaspa, 1990 watapi marsu killamanta 1991 watapi disimri killakama Susyalista Suwit Republikakunap Huñunp umalliqnin kaspa glasnost ("kunkasapa rimay") nisqawan, perestroika ("wakinchay") nisqawanpas Chiri Maqanakuy nisqap puchukaynintam qallarirqan.
1991 watapiqa Nobel Suñay Qasikaypim chaskirqan.
Taytaː Sergey Andreyevich Gorbachev. Mamaː Maria Panteleyevna Gopkalo.
Warmiː Raísa Maksímovna Titarenko.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mikhail Gorbachov.
- http://www.mikhailgorbachev.org/ (inlish simipi).
- Time 100: Mikhail Gorbachov (inlish simipi).
- Nobel e-Museum: Mikhail Gorbachov (inlish simipi).


text:
Yosif Stalin
Iosif Vissarionovič Džugašvili (rusu simipi: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили, kartul simipi: იოსებ ჯუღაშვილი) sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1878 paqarisqa Gori llaqtapi, Kartulsuyupi, 5 ñiqin pawqar waray killapi 1953 wañusqa Moskwa llaqtapi), Yosif Stalin (Иocиф CTaлиH) nisqapas, Suwit Huñup pusaqnin karqan 1924 watamanta Leninta qatispa 1953 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1922 watamanta 1953 watakama, tiranu hinas qhapaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yosif Stalin.


text:
43 kaq willakï
Josuëta pushaq churayan
ISRAELÏTAKUNAWANSHI Moisés Canaanman yëkïta munanaq. Tsëshi, ‘alli markata rikärinäpaq Jordán mayuta tsimparatsimë Jehová,’ ninaq. Pero ‘¡tsëllana! ¡Ama yapë tsëta nimënatsu!,’ nishpash ninaq Jehová. ¿Imanir-raq tsënö nerqan?
Qaqata takanqanchö pasanqampitash. Yarpaptikeqa manash Jehoväta honrayänaqtsu Moiseswan Aarón. Manash tsë qaqapita yakutaqa, ‘Jehovämi horqamushqa,’ niyänaqtsu. Tsëshi, ‘Canaanman yëkuyänëkita manam haqiyashqëkitsu,’ ninaq Jehová.
Aarón wanurishqanllachönash Moisesta: ‘Llapan nunakunapa y Eleazar sacerdötepa nöpanman Josuëta churë. Y kananqa mushoq pushayäshoqnikikuna o lïderqa kanqa Josuëmi,’ nishpa ninki ninaqshi Jehová. Dibüjochö rikëkanqëkinöshi Jehová nenqannölla ruranaq Moisés.
Tsënash: ‘Ama mantsakëtsu, alleq tsarakï. Canaán änikonqä markamanmi pushanki llapan israelïtakunata, qamwanmi këkäshaq,’ nishpash ninaq Jehová Josuëta.
Tsëpitanash, Moab markachö Nebo nishqan hirkaman alli rarayaq lloqanampaq ninaq Jehová Moisesta. Tsë hirkapita patsëshi, Jordán mayu washaninchö selläma shumaq Canaán markayaq rikärinaq Moisés. ‘Abrahán, Isaac y Jacobpa tsurinkunata änenqä markam kë. Permiterqömi rikänëkita, pero manam yëkunkitsu,’ nishpash ninaq Jehová.
Tsë Nebo hirkachöshi wanurinaq Moisés 120 watayoq këkar. Alliraqshi rikëkänaq y alli kallpayoqllaraqshi kanaqpis. Tsëshi llapan israelïtakuna llakirnin alläpa waqëkuyänaq Moisespaq. Tsënö këkarpis mushoq pushaqninkuna Josué kaptinshi alläpa kushïkuyänaq.
Números 27:12-23; Deuteronomio 3:23-29; 31:1-8, 14-23; 32:45-52; 34:1-12.