text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
Últimas noticias
- Kimsa runakunata hapishka shuk ayllu wasita shuwashkamanta.
- Chapakkuna shinallatak apuk pushakuna kishpichishakami wawakunata shuk samarina wasi mana kamachikta charishkamanta.
- UPMA llankaymanta hapishkami kay sacha yurakunata pitishkamanta.
- Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
- “Mana imapash ashtawan sumak yanapana shinallatak chuchuta kuna ñukanchik wawakunaman”
- 2063 dosis de marihuana Shiraykunata hatukukta hapishka.
Kay Loja, UCOFS kitypi hapishkami hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata.
Kayna tuta 22H00 sayllamanta 24H00 sayllakama, kay Guayaba llakta, cantón Catamayo kitypi, Unidad de Contingencia Operativa Frontera Sur (UCOFS), llankaymanta tantalla kay FF AA. y la Unidad de Vigilancia Aduanera, llankaywan wankurishpa, ña paktachishkami rikurayay ruraykunata kay hatuk rantik mashikunata, kay hatuna imaykuna mana charishka kamachikunata, ña yaykushkami ñukanchik mamallaktaman, kay ñukanchik sur kuchulla llaktamanta.
Kay 23H45, sayllamanta, ña shayachishkami shuk aparik antawata allí mashkaykunata rurashpa rikushka, apakushkami chikan chikan cebolla kipikunata shinallatak chikan chikan murunkunata, kay imaykuna mana charishkachu kamachik pankata shinallatak kay antawata apak mashi mana rikuchishkachu kay murukuna maymanta kashkata.
Mana kamachik pankata charishkamanta shinallatak maymanta kashkata ña wakachishkami kay hatuna imaykunata kaykunami:
160 sacos de cebolla
25 cajas de chirimoya
20 cajas de mandarina
33 cajas de uva roja
45 cajas de uva negra
10 cajas de uva verde
30 cajas de manzana
25 cajas de kakis; y,
10 cajas de arándanos
Shuktak chapakkunapa rikurayay ruraykuna, ña paktashkami kayna puncha kay ñawpa peaje, vía Loja – Catamayo llakta ñanpi, UCOFS, llankaymanta mashikunawan, hapishkami suministros tecnológicos y varios neumáticos, imaykunata mana charikshkachu kamachik pankata maymanta kashkata.
Kay llankaykunata apakushkami Sr. Tncl. Francisco Mesías Hidalgo, Jefe de la UCOFS, mashi pushak kay mashi manarak kay llankayta paktachikushpa; allí yachashkata willashkami kay mashi chapakkunaman, allí kamachik llankaymanta, shinallatak yanapaykunata rurashkami kay mashi antawakunata apakunata, shinallatak allí shamushka nishkami, shuktak llaktamanta runakunata kay sur mamallaktamanta mashikunata. SZ Loja/Lic. Rovin Reinoso/Traductor/Luis P./DNCE.


c: text/html

text:
Unë nunakunapita yachakushun
“Tsë cösaskunaqa [...] pasarqan noqantsik yachakunapaqmi, y noqantsik, imëkapis imanö këkanqankunapa ushëninchö këkaqkuna, atikashqa kanapaqmi qellqashqa kayarqan” (1 CORINTIUS 10:11).
CANCION: 11 Y 61
1, 2. ¿Imanirtaq Judä nacionpa chusku reyninkunapita yachakushun?
PIPIS juk cällipa ëwarëkar lutskakar ishkeqta rikärirqa, ¿manaku tsëpa ëwëkarqa cuidakushwan noqantsikpis mana ishkirinapaq? Tsënöllam, wakinkuna pantar mana allita rurayanqampita yachakunqantsikqa, pëkunanölla mana ruranapaqmi yanapamantsik. Tantiyarinapaq, Biblia willakunqan wakin nunakuna pantarnin mana allita rurayanqampitam yachakïta puëdintsik.
2 Juknin kaq yachatsikïchö yachakunqantsik Judä nacionpa chusku reyninkunaqa, llapan shonqunkunawanmi Jehoväta sirwiyarqan. Tsënö karpis, pantarmi mana allita rurayarqan. Pëkuna rurayanqanqa Bibliachömi qellqakashqa, tsëman pensar alleq yachakunantsikrëkur. ¿Imakunatataq yachakushun? Y ¿imanötaq pëkuna pantar mana allita rurayanqannö mana ruranapaq cuidakushwan? (Leyi Romänus 15:4).
KIKINTSIKLLAMAN MARKÄKÏQA MANA ALLI MANMI CHÄTSIMASHWAN
3-5. (1) Jehoväta llapan shonqunwan Asä sirwishqa këkarpis, ¿ima mana allitataq rurarqan? (2) ¿Imanir-raq Asäqa wakin nunakunaman markäkurqan?
3 Puntataqa, Asäpita yachakurishun. Pëqa, Etiopïa nacionpita juk millon soldädukuna, Judä nacionta ushakätsita munayaptinmi Jehoväman markäkurqan (yärakurqan). Peru Israel nacionpa reynin Baasäwan pelyarninqa, manam markäkurqannatsu. Rey Baasäqa, Israelpa alläpa precisaq Ramä markantam sharkatsita munarqan. Tsë markaqa, Judä nacionwan colindaqchömi këkarqan. Peru Asäqa manam munarqantsu sharkatsinanta (2 Crönicas 16:1-3). Tsëmi Asäqa, Siria nacionpa reynin yanapëkunampaq qellënin qoykïta pensarqan. Siria nacionpa soldädunkuna Israel markaman yëkuriyaptinmi, Baasäqa ‘jinan höra Ramä markapa perqankunata sharkatsita jaqirirqan y trabäjuta päraratsirqan’ (2 Crönicas 16:5). Qallananllachöqa, itsa tsënö ruranampaq allita decidinqanta Asäqa pensarqan.
4 ¿Imanötaq Jehoväqa sientikurqan Asä pëman manana markäkunqanta rikarnin? Manam ni ichikllapis gustarqantsu. Tsëmi, piñapänampaq profëtan Hananïta mandarqan (leyi 2 Crönicas 16:7-9 *). Hananïqa Asätam kënö nirqan: “Kanampita patsëmi chikiyäshoqnikikuna qamwan pelyata ashirllana kayanqa”. Ramä markata Asä dominashqa kaptimpis, gobernanqan tiempuqa atska guërrakunatam pelyayänan karqan.
5 Juknin kaq yachatsikïchö rikanqantsiknöpis, jutsasapa këkarpis llapan shonqunwan Asä sirwinqantaqa Jehovä rikarqanmi (1 Rëyes 15:14). Tsënö kaptimpis, mana allita decidinqampitaqa sufrirqanmi. ¿Imanirtaq Jehoväman markäkunampa rantin, kikinllaman y wakin nunakunaman markäkurqan? Itsa alleq alistakurninqa guërrata gananampaq kaqta pensarqan. O itsapis wakinkunapa mana alli consëjunkunata wiyarqan.
6. ¿Imatataq Asä ruranqampita yachakuntsik? Ima cäsukunachö Jehoväman markäkunapaq kaqta willakaramï.
6 ¿Imatataq Asä ruranqampita yachakuntsik? Kikintsikllaman markäkunantsikpa rantin, Jehoväman markäkunapaq kaqtam. Tsëmi, problëmantsikkuna jatun o ichiklla kaptimpis yanapamänapaqmi pëta mañakunantsik. Tsëqa, ¿kikintsikllaman markäkurku yachanqantsikmannö problëmantsikta altsëta tïrantsik? O puntataqa Biblia ninqanta yachakurir-raqku, ¿tsëchö ninqanta cuentaman churar problëmantsikta altsantsik? Tantiyarinapaq, reunionkunaman o asamblëakunaman ëwanqantsikrëkur familiantsikwan problëmantsikkuna kapamashqaqa, ¿Jehovämantsuraq mañakushun tsë cäsuchö imata ruranapaqpis yanapëkamänapaq? O itsa unëpana trabäjuta ashikashqa, pipis trabäjuta äniramantsik. Tsë trabäjuta oqranantsik kaptimpis, ¿nirintsikku llapan reunionnintsikkunaman ëwanantsikpaq kaqta? Ima problëmapa pasëkarpis, Salmus libruta qellqaq consejakunqanta yarpäshun: “Llapan kawënikita Jehoväpa makinchö jaqiri y pëman markäkï, y yanapashunkim” (Salmus 37:5).
MANA ALLI YANASAKUNAQA MANA ALLIMANMI CHÄTSIKUN
7, 8. ¿Ima mana allitataq Jehosafatqa rurarqan, y tsëqa imamantaq chätsirqan? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta).
7 Kananqa rikärishun Asäpa tsurin Jehosafatwan ima pasakunqanta. Pëpa shonqunchö allikuna kanqanmi Jehoväta kushitsirqan. Y Jehoväman markäkurqa, mëtsika allikunatam rurarqan. Tsënö karpis, wakinchöqa mana allitam decidirirqan. Tantiyarinapaq, tsurintam mana alli rey Acabpa warmi tsurinwan casatsirqan. Tsëpitanam, Siria nacionpa tröpanwan rey Acab pelyaptin yanaparqan. Tsëta mana ruranampaq profëta Micäya cläru willëkaptimpis. Tsë guërrachömi Asiriu soldädukunaqa Jehosafat-ta ichikllapa wanuratsiyarqantsu (2 Crönicas 18:1-32). Jerusalenman Jehosafat kutiriptinnam, profëta Jehü kënö nir tapurqan: “¿Mana alli nunakunataku yanapanëki, y Jehoväta chikeqkunataku kuyanëki?” (leyi 2 Crönicas 19:1-3 *).
8 Pasakunqampita y profëta Micäya cläru willanqampita, ¿imallatapis Jehosafatqa yachakurqanku? Manam. Jehoväta kuyarnin y kushitsita munarnimpis, Jehosafatqa Jehoväta adorëta mana munaq nunawanmi amïgu tikrakurirqan. Tsë nunaqa rey Acabpa tsurin Ocozïasmi karqan. Y pëwanmi Jehosafatqa barcukunata rurayarqan. Peru tsë barcukunaqa, manaraqpis utilizäyaptinmi ushakäriyarqan (2 Crönicas 20:35-37).
9. ¿Imaraq pasakunman mana alli amïgukunata akrashqaqa?
9 ¿Imatataq yachakuntsik Jehosafat-ta pasanqampita? Pëqa alli kaqkunatam rurarqan y ‘llapan shonqunwanmi Jehoväta ashirqan’ (2 Crönicas 22:9). Peru Jehoväta mana kuyaq nunakunawanmi amïgu tikrarirqan, tsëmi jatun problëmakunaman chätsirqan. Hasta ichikllapam wanurirqampis. Yarpäshun Biblia kënö ninqanta: “Yachaqkunawan pureqqa yachaqmi tikranqa, peru upakunawan takukaqqa mana allimanmi ishkinqa” (Proverbius 13:20). Rasunmi, Jehoväpita yachakuyänampaq nunakunata yanapëtaqa munantsikmi. Peru mana allim kanman, Jehoväta mana sirweq nunakunawan amïgu kanqantsikqa.
¿Markäkuntsikku kuyashqa këta y yanaqiyoq këta wananqantsikchö Jehovä yanapamänapaq kaqman?
10. (1) Casakïta munarqa, ¿imataraq yachakushwan Jehosafat ruranqampita? (2) Y ¿imatataq yarpänantsik?
10 Casakïta munarqa, ¿imataraq yachakushwan Jehosafatpita? Itsa Jehoväta mana sirweqta pitapis kuyar qallëkushwan. Itsa pensashwan Diospa markanchöqa casakunapaq pitapis mana tarinapaq kaqta. O itsa kastantsikkuna kutin kutin nimashwan edänintsikta manaraq pasarnin casakunapaq kaqta. Rasunmi, Jehoväqa kamamarquntsik pitapis kuyëta y kuyashqa këta munëyoqtam. Peru ¿imataraq rurashwan noqantsikpaqnö pitapis mana tarirninqa? Jehosafat-ta pasanqanman pensanqantsikmi yanapamäshun. Pëqa, yanapanampaqmi Jehoväta imëpis mañakoq (2 Crönicas 18:4-6). Peru Jehoväta mana kuyaq Acabwan amïgu tikrarirqa, Jehovä cläru willanqantaqa manam cäsukurqannatsu. Pëqa yarpänanmi karqan, ‘Jehoväpa nawinkunaqa entëru patsapa rikarëkanqanta pëllata llapan shonqunkunawan kuyaqkunata kallpanwan yanapanampaq’ kaqta (2 Crönicas 16:9). Jehovä yanapamënintsikta munanqantam noqantsikpis yarpänantsik. Pëqa kuyamantsikmi y musyanmi imapa pasëkanqantsikta. ¿Markäkuntsikku kuyashqa këta y yanaqiyoq këta wananqantsikchö Jehovä yanapamänapaq kaqman? Segürum këkänantsik mas alli kaq tiempuchö, wananqantsikta qomänapaq kaqta.
AMA JAQISHUNTSU SHONQUNTSIK ORGULLÖSU TIKRAKURINANTA
11, 12. (1) ¿Imanötaq Ezequïasqa shonqunchö ima kanqanta rikätsikurqan? (2) ¿Imanirtaq Ezequïasta Jehovä perdonarqan?
11 ¿Imatataq yachatsimantsik Ezequïas ruranqan? Juk kutiqa, Jehoväqa yanaparqan shonqunchö rasumpëpa ima kanqanta cuentata qokunampaqmi. (leyi 2 Crönicas 32:31 *). Alläpa qeshyëkaptinmi, Diosqa juk señalwan musyatsirqan kachakänampaq kaqta. Jehoväqa, wänitam (llantutam) escalërapa chunka grädanta qepapa kutitsirqan. Tsëpitanam, Babilonia nacionpa principinkunaqa tsë señalpita masta musyëta munar, nunakunata Ezequïasman mandayarqan pasakunqampita musyapakuyänampaq (2 Rëyes 20:8-13; 2 Crönicas 32:24). Jehoväqa manam Ezequïasta nirqantsu tsë nunakunata imanö tratanampaq kaqta. Bibliachöqa nimantsik imata ruranampaq kaqta musyëta munar, Jehovä jaqirinqantam. Ezequïasqa, tsë nunakunata llapan fortünankunatam rikätsirqan. Tsënöpam shonqunchö ima kanqanta rikätsikurqan.
12 Llakikïpaqqa, Ezequïas orgullösu tikrakurinqanmi. Tsëmi, Jehovä yanapanqampita agradecikurqannatsu. Tsënö imanir tikrakurinqantaqa, Bibliachö manam willakuntsu. Itsa Asiria nacionpa tröpanta vencinqanrëkur, o qeshyanqampita Jehovä kachakätsinqanrëkur. O itsa kapoqyoq o reqishqa tikrakurinqanrëkur. Llapan shonqunwan Jehoväta sirwishqa karpis, juk tiempupaqa orgullösum tikrakurirqan. Tsëqa manam Jehoväta gustarqantsu. Peru Ezequïas humillakuriptinqa, Diosqa perdonëkurqanmi (2 Crönicas 32:25-27; Salmus 138:6).
Wakinkuna alabapämashqa imanö sientikunqantsikmi, shonquntsikchö ima kanqanta rikätsikunqa
13, 14. (1) ¿Ima cäsuchötaq shonquntsikchö ima kanqanta rikätsikushwan? (2) ¿Imanötaq sientikushwan wakinkuna alabapämashqa?
13 ¿Imatataq yachakuntsik Ezequïas pantar mana allita ruranqampita? Yarpäshun, asiriu tröpata vencinampaq Jehovä yanapanqampita y qeshyampita kachakäratsiptin wallka tiempullatam, pëqa orgullösu tikrakurirqan. Tsëqa yachatsimantsik, imapis alli yarqapamashqa o wakinkuna alabapämashqa cuidakunapaq kaqtam. Porqui imanö sientikunqantsikmi, shonquntsikchö ima kanqanta rikätsikunqa. Tantiyarinapaq, itsa juk wawqi alleq preparakushqa atskaqpa puntanchö juk discursuta ruranampaq. Y mëtsikaq alabayanqa discursuta alli ruranqampita. Tsëqa, ¿imanötaq sientikunqa tsënö alabapäyaptin?
14 Alabapämashqaqa yarpänantsikmi Jesus kënö ninqanta: “Llapan rurayänëkipaq kaqta rurar usharirqa, kënö niyë: ‘Ni imapaqpis mana sirweq sirwipakoqkunallam kantsik. Ruranqantsikqa ruranapaq kaqkunallam kashqa’” (Lücas 17:10). Yarpäshun, Ezequïas orgullösu tikrakurirqa, Jehovä yanapanqampita manam agradecikurqannatsu. Tsëqa, discursuta ruranqantsikpita alabapämashqaqa, ¿imaraq yanapamäshun orgullösu mana tikrakurinapaq? Noqantsikpaq Jehovä imëkata ruranqanman pensarqa, imanö yanapamanqantsikpita agradecïdu kanqantsiktam parlënintsikchö rikätsikushun. Porqui discursukunataqa rurëta puëdintsik, Palabran Bibliawan y santu espïritunwan Jehovä yanapamashqallam.
DECIDINQANTSIKCHÖ JEHOVÄ PUSHAMÄNATA JAQISHUN
15, 16. ¿Imarëkurtaq Josïasqa kawëninta oqrarqan?
15 Y Josïaspitaqa, ¿imatataq yachakuntsik? Alli rey kashqa karpis, mana allita decidinqanrëkurmi kawëninta oqrarqan (leyi 2 Crönicas 35:20-22 *). ¿Imataq pasakurqan? Mana imanashqa këkaptinmi, Egiptupa reynin Neköta qallaparqan. Neköqa, pëwan pelyëta mana munanqantam nirqan. Tsënö ninqanqa ‘Diospita shamunqantam’ Bibliaqa nin. Peru Josïasqa pelyaqmi ëwarqan y tsëchömi wanuratsiyarqan. Y ¿imanirtaq rey Neköwanqa pelyarqan? Bibliachöqa manam tsëta willakuntsu.
16 Josïasqa musyapakurinmanmi karqan rey Nekö ninqanqa Diospita rasumpëpa shamunqanta o manapis. Tsëpaqqa Jehoväpa profëtan Jeremïastam tapunman karqan (2 Crönicas 35:23, 25). Jina pasëkanqankunamanmi Josïasqa alleqraq pensanman karqan. Rey Neköqa manam Jerusalenmantsu pelyaq ëwëkarqan. Sinöqa ëwëkarqan Carquemis markata juk nacionwan pelyaqmi. Jinamampis, rey Neköqa Jehoväpa markantaqa qallapëta manam munarqantsu. Tsëmi Josïasqa manaraq imatapis decidirnin, tsë llapanmanraq pensanman karqan. ¿Imatataq këpitaqa yachakuntsik? Imatapis manaraq decidirnin, Jehovä imata munanqanman puntata pensanantsikpaq kaqtam.
17. Imatapis decidinantsik kaptin, ¿imataq yanapamäshun Josïasnö mana allita mana ruranapaq?
17 Manaraq imatapis decidirninqa, puntataqa Biblia ninqankunaman y kawënintsikchö imanö ruranapaq kaqmanmi pensanantsik. Wakin cäsukunachöqa mas yachatsikïkunatam ashishwan publicacionkunachö, o hasta anciänukunatapis consëjuta mañakushwanmi. Pëkunaqa, Bibliapa juk yachatsikïninkunaman pensanapaqpis yanapamashwanmi. Mana Testïgu qowayoq juk cristiänaman pensarishun. Pëqa tiempunta patsätsishqanam juk junaq Diospita yachatsikoq yarqunampaq (Hëchus 4:20). Peru qowanqa yachatsikoq mana yarqunampaqmi nin. Y ishkankuna mëtapis yarquyänampaq tiemputa mana rakishqanta cuentata qokurirnin, tsë junaq pasiaq apëta munanqantam nin. Tsëmi, paniqa imatapis alleq decidinampaqqa, Bibliachö textukunamanraq pensanan. Pëqa musyanmi Diosta wiyakunampaq kaqta y qateqnin tikrayänampaq nunakunata yachatsinapaq Jesus mandamashqantsikta (Mateu 28:19, 20; Hëchus 5:29). Jina musyanmi casäda warmiqa qowampa cargunta respetanampaq kaqta y Diospa sirweqninkuna munëninllachö tsarakoq mana kayänampaq kaqtapis (Efesius 5:22-24; Filipensis 4:5). Tsë junaq pëwan këta munar o yachatsikoq yarqunanta mana munarlla, qowan tsënö ninqantam tsë cristiänaqa cuentata alleq qokunan. Jehoväta sirweqkunaqa, pëta kushitseq kaqta y alleq pensëkur imatapis deciditam munantsik.
LLAPAN SHONQUNTSIKWAN JEHOVÄTA SIRWIRNINQA KUSHISHQAM KAWAKUSHUN
18. Judä nacionpa chuskun reyninkuna rurayanqanman pensanqantsik, ¿imachötaq yanapamantsik?
18 Itsa höraqa Judä nacionchö chusku reykunanöpis pantar mana allita rurarishwan. Itsa kikintsikllaman confiakushwan, mana alli amïguta akrarishwan, orgullösu tikrakurishwan o imatapis ruranapaq kaqta Dios munanqanta mana cuentaman churashpa imatapis decidirishwan. Tsënö kaptimpis, Jehoväta kushitsita imëpis mana puëdinqantsiktaqa manam pensashwantsu. Pëqa, Judä nacionpa chusku reyninkunapa alli këninkunata rikanqannömi noqantsikpatapis rikan. Jina Jehoväqa rikanmi pëta kuyanqantsikta y shonqupita patsë sirwita munanqantsikta. Tsëmi, pasakunqankunapita Bibliachö qellqatsimushqa, tsëpita yachakur mana allikunata mana ruranapaq. Tsë nunakuna rurayanqankunaman yarpakachäshun y Jehoväta agradecikushun tsë pasanqankunata qellqatsimunqampita.
^ par. 4 2 Crönicas 16:7-9: “Tsë witsanmi, profëta Hananï Judä nacionpa reynin Asäman shamurqan, y kënömi nirqan: ‘Jehovä Diospa yanapakïninta ashinëkipa rantin, Siria nacionpa reyninchö yanapakïta ashinqëkirëkurmi, Siriapa tröpan makikipita escapashqa. ¿Manaku cärrunkunawan y cawallunkunawan Etiopïa nacionpita nunakuna y Libia nacionpita nunakuna alläpa atskaq tröpa kayarqan? Y ¿manaku Jehovächö yanapakïta ashinqëkirëkur makikiman pëkunata churamurqan? Jehoväpa nawinkunaqa entëru patsapam rikarëkan pëllata llapan shonqunkunawan kuyaqkunata kallpanwan yanapanampaq. Tsëchöqa upa rurëtam rurarqunki, kanampita patsëmi chikiyäshoqnikikuna qamwan pelyata ashirllana kayanqa’”.
^ par. 7 2 Crönicas 19:1-3: “Tsënam Judäpa reynin Jehosafatqa, Jerusalenchö wayinman yamë kutirqan. Diospa profëtan Hananïpa tsurin Jehümi, Jehosafat-ta taripëkur, kënö nirqan: ‘¿Mana alli nunakunataku yanapanëki, y Jehoväta chikeqkunataku kuyanëki? Tsërëkurmi, Jehovä Diosqa qamwan alläpa piñakushqa. Tsënö kaptimpis, allikunatam rurarqunki, porqui sagrädu postikunatam nacionpita ushakätsirqunki y rasumpa kaq Diosta ashinëkipaqmi shonqïkita alistarqunki’”.
^ par. 11 2 Crönicas 32:31: “Tsëmi Babiloniachö principikunapa willakoqninkunata Ezequïasman kachayarqan, pasakunqan milagrupita tapuyänampaq, y rasumpa kaq Diosmi Ezequïasta kikinllata jaqirirqan, shonqunchö ima kanqanta musyanampaq”.
^ par. 15 2 Crönicas 35:20-22: “Tsë llapan pasakunqanchö y Josïas templuta altsar usharinqanchönam, Egiptupa reynin Neköqa Eufratis mayu lädunchö këkaq Carquemis markachö pelyanampaq ëwarqan. Tsënam Josïasqa pëwan pelyaq ëwarqan. Tsëmi Neköqa willakoqninkuwan, kënö nir willatsirqan: ‘¿Oh Judäpa reynin, qamwan problëmä kanku? Noqaqa manam qamwan pelyaqtsu shamü, sinöqa juk nacionwan pelyaqmi ëwëkä, y kikin Diosmi nishqa ëwanäpaq. Noqawan këkaq Diosrëkur kikikipa biennikipaq ama shamïtsu, ama permititsu pë ushakäratsishunëkita’. Y Josïasqa manam pëpita witikurqantsu, tsëpa rantinqa mana reqiyänampaqmi jukläya vistikurkur pelyaq ëwarqan y manam wiyarqantsu Nekö willashqan Diospita shamoq willakïta. Tsëmi pelyaq shamurqan Meguidö nishqan pampa urëyaq”.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Puy-Puy amachana sach'a-sach'a
Puy-Puy amachana sach'a-sach'a (kastilla simipi: Bosque de Protección Pui-Pui) nisqaqa huk amachana sach'a-sach'am, Piruw mama llaqtapi, Hunin suyupi, Chanchamayu pruwinsyapi, Shawsha pruwinsyapi, Kunsipsyun pruwinsyapi, Satipu pruwinsyapi, Wituq distritupi, Chanchamayu distritupi, Pichanaki distritupi, Munupampa distritupi, Pampa Hermosa distritupi, Qumas distritupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mayukuna: Tulumayu, Huatzirok mayu, Pichanaki mayu, Ipuki mayu (Ipoki),


text:
Yanisha ayllu llaqta risirwa
Yanisha ayllu llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Comunal Yanesha) suyuqa amachasqam kachkan, Piruw mama llaqtapi, Pasqu suyupi, Uqshapampa pruwinsyapi, Palkasu distritupi.
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hayupa Agouti paca
- Qhampu k'usillu Ateles sp.
- Brycon melanopterum
- Chiwayru Dasyprocta sp.
- Khirkinchu: Dasypus novemcinctus
- Churu k'usillu Lagothrix sp.
- Leporinus sp.
- Puka luwichu Mazama americana
- Mylossoma aureum
- Karunchi Penelope jacquacu
- Prochilodus sp.
- Pseudopimelodus sp.
- Sunkaru Pseudoplatystoma sp.
- Wankana: Tayassu pecari
- Wallqa wankana Tayassu tajacu
Runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay risirwapiqa chunka Yanesha ayllu llaqta tiyanku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.enjoyperu.com / Yanisha ayllu llaqta risirwa (kastilla simipi)


text:
Eduardo de Habich
Edward Jan Habich, Eduardo de Habich sutiyuq runaqa ( 31 ñiqin qhulla puquy killapi 1835 watapi paqarisqa Warszawa llaqtapi - 31 ñiqin kantaray killapi 1909 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Pulunya mama llaqtayuq Yupay yachachiq wan allwiya kamayuq runam qarqan.
Piruwmanmi chayan 1869pi, wachachin Universidad Nacional de Ingenieríata 1876pi.
Taytan: Ludwik Habich; Maman: Matylda Mauersberger.
Warmi: Virginia Brando
Churinkuna: (4).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eduardo de Habich.


text:
Chinchay Hatunmayu suyu
Chinchay Hatunmayu suyu (Purtuyis simipi: Estado do Rio Grande do Norte) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqta: Natal.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chinchay Hatunmayu suyu.
- Uficial qillqa web
- Chinchay Hatunmayu Anuário Estatístico


text:
Pumapampa pruwinsya
-
- Kay panqachaw yuyaykunapitaqa ankash rimaychaw llanchina Wikipidiyachawpis qillqashqam kaykan: Puwaqpanpa wamani.
Puwaqpampa wamani (pusaq pampa) icha Pumapampa pruwinsya (aymara simipi: Pumapampa jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Pomabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk wamanim. Uma llaqtanqa Pumapampa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Waskaran mamallaqta wari kancha
- Urqukuna: Pukahirka - Tawllirahu
- Mayukuna:
- Quchakuna:: Hankapampa
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pumapampa wamanipiqa tawa distritum:
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay wamanipiqa aswanta runa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [2]
Wamanipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wata: 1861; killa: iskayñeqen; punchaw: 21. Piruw pusaq: Ramun Kastiilla. Tsay wata ushakaran 'Kunchuku' wamani, Siwas marka umallaqtan kaykaptin.


text:
Khana
- Asnan qura (Senecio vulgaris) nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Khana icha Kanachu (genus Sonchus) nisqakunaqa huk kichkasapa, lichi hillisapa yurakunam, rikch'aqsapa rikch'anam, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Compositae) nisqaman kapuq.
Lichi hillinrayku lichi-lichi nisqapas ninchik.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi Antikunapi wiñaq huk rikch'aqninkuna:
- llamp'u khana, salsa-salsa (Sonchus oleraceus)
- yuyu khana (Sonchus asper)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Khana


text:
Katiguriya:Tukuy runakunap qhapaq kaynin
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tukuy runakunap qhapaq kaynin.
Urin katiguriyakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 8 urin katiguriyakunam, 8-pura.
T
- ► Tukuy runakunap qhapaq kaynin (Asya) (5 K, 5 P)
- ► Tukuy runakunap qhapaq kaynin (Awya Yala) (5 K, 9 P)
- ► Tukuy runakunap qhapaq kaynin (Buliwya) (16 P)
- ► Tukuy runakunap qhapaq kaynin (Iwrupa) (3 K, 1 P)
"Tukuy runakunap qhapaq kaynin" sutiyuq katiguriyapi qillqakuna
Kay katiguriyapiqa kay qatiq 6 p'anqakunam, 6-pura.


text:
José Camacho
José Álvaro Antonio Pastor Camacho Alfaro sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin inti raymi killapi 1955 watapi paqarisqa Cieza llaqtapi - ), Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Tayta:
Yachay wasikuna: .
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participasyunkunao[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Camacho.


text:
Hernán Cortés
Hernán Cortés sutiyuqqa (1485 watapi paqarisqa Medellín (Ispaña) llaqtapi, Ispañapi 2 ñiqin qhapaq raymi killapi 1547 wañusqa Castilleja de la Cuesta llaqtapi, Ispañapi) Mishika runakunap qhapaq suyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1519 watamanta 1521 watakama chay mama llaqtatas atiparqan, 1521 watapi Tenochtitlan nisqa uma llaqtantas thuñichispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hernán Cortés.


text:
Tuqti yura rikch'aq ayllu
Tuqti yura rikch'aq ayllu (familia Juglandaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, sach'akunam, 12 rikch'anayuq, 60 rikch'aqniyuq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk tuqti hina yurakuna:
- tuqti (genus Juglans)
- inka tuqti (Juglans neotropica)
- buliwya tuqti (Juglans boliviana)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tuqti yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Tuqti yura rikch'aq ayllu


text:
Tukuy sapsipaq hallch'akuna
Wikibookspa tukuy hallch'ankunamanta ch'allisqa rikuy. Rikuyniykitaqa k'ullkuchaytam atinki hallch'a layata, ruraqpa sutinta (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) icha chayachisqa p'anqata (uchuy icha hatun sanampakunata musyaq) akllaspa.(qhipaqkuna | ñawpaqkuna) Qhaway (aswan musuq 50 | aswan mawk'a 50) (20 | 50 | 100 | 250 | 500).
- 12:18 12 phi 2018 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Etienfr nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Limotecariu nisqa sutiman (Per :m:SRUC)
- 11:36 26 awr 2017 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan ^demon nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) 😂 nisqa sutiman (per request)
- 21:21 17 sit 2016 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Wpedzich nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Wojciech Pędzich nisqa sutiman (Per :m:SRUC)
- 17:31 5 hun 2016 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Acee8 nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Nuevo Paso nisqa sutiman (Per :m:SRUC)
- 16:15 2 awu 2015 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Ebraminio nisqa ruraqpa sutinta Ebrahim nisqa sutiman (Per :m:SRUC)
- 01:10 30 hul 2015 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Diego Grez nisqa ruraqpa sutinta Diego Grez-Cañete nisqa sutiman (per request)
- 20:38 29 hul 2015 Global rename script (rimanakuy) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Diego Grez-manta Ruraq rimanakuy:Diego Grez-Cañete-man (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Diego Grez" to "Diego Grez-Cañete")
- 20:38 29 hul 2015 Global rename script (rimanakuy) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq:Diego Grez-manta Ruraq:Diego Grez-Cañete-man (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Diego Grez" to "Diego Grez-Cañete")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Llull nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Llull~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Expophen nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Expophen~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Kanon6917 nisqa ruraqpa sutinta (1 rurasqan) Kanon6917~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Phennphe nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Phennphe~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Superman8 nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Superman8~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Woombata nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Woombata~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan WakkaGuide nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) WakkaGuide~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Tehut nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Tehut~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuqqa hukchan Yoni nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Yoni~quwikibooks nisqa sutiman (SUL finalization)
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Yoni-manta Ruraq rimanakuy:Yoni~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Yoni" to "Yoni~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:WakkaGuide-manta Ruraq rimanakuy:WakkaGuide~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "WakkaGuide" to "WakkaGuide~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Superman8-manta Ruraq rimanakuy:Superman8~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Superman8" to "Superman8~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Expophen-manta Ruraq rimanakuy:Expophen~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Expophen" to "Expophen~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Llull-manta Ruraq rimanakuy:Llull~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Llull" to "Llull~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Kanon6917-manta Ruraq rimanakuy:Kanon6917~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Kanon6917" to "Kanon6917~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Woombata-manta Ruraq rimanakuy:Woombata~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Woombata" to "Woombata~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Phennphe-manta Ruraq rimanakuy:Phennphe~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Phennphe" to "Phennphe~quwikibooks")
- 00:27 17 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa p'anqatam astan Ruraq rimanakuy:Tehut-manta Ruraq rimanakuy:Tehut~quwikibooks-man mana pusapunata saqispa (Página trasladada automáticamente al cambiar el nombre del usuario "Tehut" to "Tehut~quwikibooks")
- 19:22 16 awr 2015 Global rename script (rimanakuy) sutiyuqqa hukchan Azariv nisqa ruraqpa sutinta (0 rurasqankuna) Azariv-WMF nisqa sutiman (rename to add WMF prefix. Will be reused for now)
- 18:47 16 awr 2015 Legoktm (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 18:42 16 awr 2015 Maintenance script (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 03:13 27 mar 2015 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Ruraq:Trần Nguyễn Minh Huy nisqa p'anqatam qullun (replaced by global user page (requested by Trần Nguyễn Minh Huy))
- 04:40 22 phi 2015 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Ruraq:Philosopher nisqa p'anqatam qullun (replaced by global user page (requested by Philosopher))
- 00:42 22 phi 2015 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Ruraq:Sir Lestaty de Lioncourt nisqa p'anqatam qullun (replaced by global user page (requested by Sir Lestaty de Lioncourt))
- 03:12 20 phi 2015 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Ruraq:Az1568/monobook.js nisqa p'anqatam qullun (no longer needed (requested by Az1568))
- 05:32 19 phi 2015 Pathoschild (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq ruraqqa Ruraq:Pathoschild nisqa p'anqatam qullun (replaced with global user page)
- 21:02 9 dis 2014 Reedy (WMF) (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 01:31 1 mar 2014 Shanmugamp7 (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 01:30 1 mar 2014 Savh (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 01:28 1 mar 2014 Rschen7754 (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 01:21 1 mar 2014 Ajraddatz (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:16 17 may 2013 Wojciech Pędzich (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:15 17 may 2013 Shizhao (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:15 17 may 2013 Tegel (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:14 17 may 2013 QuiteUnusual (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:11 17 may 2013 Pundit (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:10 17 may 2013 MBisanz (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:06 17 may 2013 MarcoAurelio (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:06 17 may 2013 M7 (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:05 17 may 2013 Matanya (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam
- 20:05 17 may 2013 Leinad (rimanakuy | llamk'apusqakuna) sutiyuq rakiqunaqa kikinmanta kamarisqam


text:
Gestión de Riesgos y Desastres kay Municipalidad Provincial de San Román nesqamanta, Édgar Mamani Luque, nin kay para chayaqtin sinchi k’irisqa kay distrito de Cabana Kay subgerente nispan nin, imaraykuchus kay qhepa p’unchaykuna pasaqta para chayan nispa.
Hina kaqtinmin apachiykuñan makinarias nesqakunatawan hinallataq qolqepis kanña qanchis chunka phisqayoq (75) millones nesqa qolqekuna enteron Provincia de San Roman nesqapaq.
Chayraykun noqayku qhawashayku ima mana allinkunapis kanaman chaypaq, hinamantapis pasaq semana ukhupi ch’iqechuykuñan pachak chusikunata hinallataq phisqa pachak sakillukunata kay mayukuna ama t’oqhanampaq.


text:
SECTOR QUECHUA (37)
“LEY Nº 269 GENERAL DE DERECHOS Y POLÍTICAS LINGÜÍSTICAS: “Toda persona, tiene derecho a recibir atención en su idioma...”
Asamblea Legislativa Plurinacional iskay p´unchay, agosto killapi 2009 watapi, “Ley General de Derechos y Políticas Lingüísticas” nisqata kamachin, kayqa ruwakuspa karqa recuperanapaq, amañarinapaq, yacharinapaq, kallpacharinapaq runa masiq parlayninta, mana chinkananpaq. Kay leyqa garantizan derechosninchikta, mayqen qallullatapis parlanata instituciones ukhupi, paykuna uyarinawanchiqta, parlanawanchiqta qallunchikpi.
Ukta willarisqaykichis, uk mama dirigente llaqtaman kachaykukusqa, yachaq imaynatá Personería Juridica urqhukun, ima requisitos tiyan.
Kay Cochabamba ukhupiqa tukuy laya misk’i mikhuna tiyan, chunka suqtantin provinciasninpi mikhunaqa mana pisinchu, imitapis kanpuni wayk’urinapaq, wisata, sunquta qhallallarichinapaq.
Wathiya ruwayta yacharikunaJallp’a tarpuq runaqa papata allaytawan wathiyataqa ruwarinkupuni. Paykunaqa puquyta allarquytawan misk’i misk’ita mikhurikunku, wathiya ruwayqa may unaymantapuni. Kay ruwaywanqa kawsayninkuta kallpachanku, wawakunatapis sumaqta uywanku.
Mizque Taboada comunidadpi, sapa wata San Isidro raymi chunka phichqayuq (15 de mayo) p’unchayta ruwakun, tata Isikuq jallp’anta llank’arinku yuntasta mansuyachinankupaq, chaqras sumaq puqunanpaq. Tata Isiku musquchan nin runastaqa milagro jaywananpaq, urqu wakasta manaraq llank’ay yachasaptin, paywan amansaq kasqanku, yunta sumaq edukasqa kananpaq.


text:
Misk'i
- Misk'i nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Misk'i (sut'ichana) rikuy.
Misk'i nisqaqa huk q'aparmi, runap qallunpa ñawpaqninpi, ñawch'inpi mallisqa. Achka k'illimsayakukunam misk'i q'aparniyuq.
Kaymi huk misk'i kaq imayaykuna:
- Asukar icha Wiru misk'i (sakharusa, sacarosa): wayukunapi, misk'i wirupi
- Uwas misk'i (glukusa, glucosa): wayukunapi
- Wayu misk'i (fruktusa, fructosa): wayukunapi
Kay imayayniyuq mikhunakuna misk'i q'aparniyuqmi, ahinataq:
- Wayukuna (uwas misk'iyuq icha wayu misk'iyuq, icha iskaynintinniyuq)
- Palanta
- Muntipuquy
- Pira
- Sirwila
- Rinda
- hukkunapas
- Misk'i wiru (asukarniyuq)
- Lachiwa misk'i (ch'irkusqa uwas misk'iyuq, wayu misk'iyuq)
- Tukuy añakakuna (asukarniyuq)


text:
Bartolomé de Las Casas
Bartolomé de Las Casas sutiyuq runaqa (1484 watapi paqarisqa Sevilla llaqtapi; 31 ñiqin anta situwa killapi 1566 wañusqa Madrid llaqtapi) huk ispañul Duminikanu munqhim chiqa yachaqpas karqan. Ispañul kulunyakunapi kawsaq indihinakunata isklawchayman ama nispas nirqan.
Salamanca llaqtapi latin simitas yachakurqaspa, 1502 watapi Cristobal Colonwan Ayti wat'amansi rirqan.[1] Chaypis 1510 watapi Awya Yalapi ñawpaq kutita tayta kura tukurqan.
1512 watapi Diego Velázquez de Cuéllarwan Kuba wat'ata atispas indihina isklawniyuq chakrasapas tukurqan. Ispañul llaqtamasinkunap isklawkunata sarupayninta rikuspas 1514 allpankunata saqispa indihinakunap isklaw kayninman ancha hayu kayta rimaykurqan.
1542 watapi paypa rimasqanraykus Ispañap Qhapaqnin Musuq Kamachikuna (Leyes Nuevas) nisqatas rimarirqan, indihinata muchuchiyman sipiyman ama nispa. Chaywanpas kulunyapi wiraquchakunas chay kamachitaqa hark'arqan. 1545 watapis chay kamachikunaqa puchukachisqa karqan.
1543 watapi Bartolomé de Las Casasqa suqta chunka watayuq kaspa Chiapas suyupi hatun yayas tukurqan. Chaypi kawsaq indihinakunata amachaptinsi, Ispañapi hayunkunas k'amiykurqan. Munayninta mana qispichiyta atispas, 1547 watapi Ispañamansi kutirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Historia general de las Indias (1516 qhipan) ("Indyakunap [Abya Yalap] sapsi wiñay kawsaynin"), kimsantin liwru
- Brevísima relación de la destrucción de las Indias occidentales (1552) ("Abya Yala qulluymanta pisilla willasqa")[1]
- hukkunapas
Ispañapiqa chay qillqankunata liwruchayta chunka pusaqniyuq pachakwatakama manas saqillarqankuchu.
Paypa sutinpi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusqupi rurayasqa «Centro de Estudios Regionales Andinos» (Anti Suyup Yachay Suntur). Maskhayananpaq, yuyayananpaq, chaniyananpaq, wisñiyananpaq Anti yachay tarpuyta.


text:
Alf Ramsey
Alfred Ernest Ramsey sutiyuq runaqa, (* 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1920 watapi, paqarisqa Dagenham llaqtapi - 28 ñiqin ayriway killapi 1999 watapi, paqarisqa Ipswich llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykyuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966: Atipaq.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alf Ramsey.


text:
21
Canchis yachacujcunamanmi Jesusca ricurishca
1Chai qʼuipapish Tiberias cucha cʼuchupimi Jesusca, cutin paipaj yachacujcunaman ricurirca. Chaipica cashnami tucurca: 2Simón Pedro, ishqui huacharishca Tomás, Galileapi caj Caná pueblomanta Natanael, Zebedeopaj churicuna, shujtaj ishqui yachacujcunandijmi tandalla carcacuna.
3Chaipimi, Simón Pedroca:
—Ñucaca chalhuata japinamanmi rigrini— nijpi caishujcunapish:
—Ñucanchijpish canhuan rishun— nishpami, barcopi yaicushpa chalhuanaman rircacuna. Ashtahuanpish chai tutaca, imata mana japircacunachu.
4Ñalla achijyamucujpimi Jesusca, ñapish chai cucha uripi ricurirca. Ashtahuanpish yachacujcunaca, Jesús cashcataca mana rijsircacunachu.
5Chaimantami paicunataca:
—Huahuacuna, ¿imallatapish micunapaj charinguichijchu?— nijpi paicunaca:
—¡Imata mana charinchijchu!— nircacuna.
6Shina nijpi, Jesusca:
—Barcomanta alli maquinijman linchita shitaichij, japinguichijllami— nircami.
Chashna nijpi shitashpaca, achca chalhuacuna jundajpi linchitaca, mana llujshichi tucurcacunachu. 7Chaimantami Jesús cʼuyashca yachacujca, Pedrotaca: «¡Apunchij Jesusmari!» nirca.
«Apunchij Jesusmari» nijta uyashpaca Simón Pedroca, churanata churarishpa chumbillirishcahuan, yacuman huashicurcallami. Chaicamaca churanata llujshichishcami puricurca. 8Caishuj yachacujcunaca, linchi junda chalhuata aisashpami, barcopi shamurcacuna. Allpaman chayanapajca, iscun chunga metro shinallami illarca. 9Barcomanta allpaman uriyashpaca, yanta rupacuj nina jahuapi shuj chalhua cusaricujtapish, tandatapishmi ricurcacuna.
10Jesusca:
—Cunan cancuna japishca asha chalhuacunata apamuichij— nircami.
11Simón Pedroca barcoman huichiyashpami, patsaj pichca chunga quimsa jatun chalhuacunahuan junda linchita allpaman llujshichirca. Chashna achca chalhuacunahuan junda cashpapish, linchica, mana lliquirircachu. 12Jesusca:
—Shamuichij, micunguichij— nircami.
Shina nijpipish Paitaca, Apunchij Jesús cashcata yachashpami, maijan yachacujpish: «¿Canca pitaj canguiari?» nishpallapish mana tapurca. 13Jesusca cʼuchuyashpami, tandata japishpa paicunaman cararca. Chalhuatapish cararcami. 14Jesusca huañushcacunapaj chaupimanta causarishca qʼuipaca, caihuanca ñami quimsa cutin Paipaj yachacujcunaman ricurirca.
Pedrotami Jesusca ‘Ñuca ovejacunata michicungui’ nishca
15Ña micushca qʼuipami Jesusca, Simón Pedrotaca:
—Jonaspaj churi Simón, ¿canca caicuna cʼuyashcatapish yallichu cʼuyahuangui?— nishpa tapurca.
Chashna nijpica:
—Ari Apu, ñuca Canta cʼuyajtaca, Canllataj yachanguimi— nircami.
Chashna nijpi:
—Ñuca malta ovejacunaman caracungui— nircami.
16Jesusca caihuanca, ishqui cutinmi:
—Jonaspaj churi Simón, ¿Ñucataca cʼuyanguitajchu?— nijpi, Pedroca:
—Ari Apu, ñuca Canta cʼuyajtaca canllataj yachanguimi— nircami.
Chashna nijpica:
—Ñuca ovejacunata michicungui— nircami.
17Jesusca caihuanca, quimsa cutinmi Pedrotaca:
—Jonaspaj churi Simón, ¿Ñucataca cʼuyanguitajchu?— nirca.
Caihuanca ña quimsa cutin: «¿Ñucataca cʼuyanguichu?» nishcamanta llaquirishpami, Pedroca:
—Apu, Canca tucuitamari yachangui. Ñuca Canta cʼuyajtaca, Canllataj yachanguimari— nircami.
Chashna nijpi, Jesusca cashnami nirca:
—Ñuca ovejacunata michicungui. 18Can chairaj cashpaca, canllataj chumbilliringuillami. Maiman risha nishpapish ringuillami. Ashtahuanpish yuyajyajpica, cambaj rigracunamantami aisangacuna. Chumbillinatapish shujtajmi chumbillichinga, can mana risha nishcamanmi pushangacuna, chashnatajmi canga— nircami.
19Chashna nishpaca Jesusca, Pedro ima shina huañushpa, Taita Dios jatun cashcata ricuchina cashcatami huillarca. Chashna nishca qʼuipami Jesusca, Pedrotaca:
—Ñucata catilla— nirca.
20Pedro tigralla ricushpaca, Jesuspaj cʼuyashca yachacuj caticujtami ricurca. Chai yachacujca Jesús huañuna ñaupa, paicunahuan chishi micucujpi Paipi huancarishpa: «Apunchij Jesús, Cantaca, ¿pitaj japichigrin?» nishpa tapujllatajmi carca. 21Pedroca paita ricushpami, Jesustaca:
—Apu, cutin paica, ¿imataj tucunga?— nirca.
22Shina nijpi, Jesusca:
—Ñuca munajpica paica Ñuca tigramungacama causacuchunpish, canca, ¿imatataj nisha ningui? Canca Ñucata catilla— nircami.
23Jesús chashna nishcatami, crijcunapurapica, “Chai yachacujca mana huañungachu” nishpa huashan parlanacurcacuna. ‘Mana huañungachu’ nishpaca, Jesusca mana nircachu, ashtahuanpish: «Ñuca munajpica paica Ñuca tigramungacama causacuchunpish, canca, ¿imatataj nisha ningui? Canca Ñucata catilla» nircallami.
24Cai yachacujllatajmi tucui caicunataca huillan, paillatajmi caicunataca quillcarca. Paica chashnataj tucushcata ricushpami huillarca.
25Jesusca shujtaj achca allicunatami rurarca. Chai tucuita, callarishpa quillcasha nijpica, cai pachapica librocunata maipi churangapajca, mana pajtanmanchu yuyanimi. Chashna cachun.


text:
Schrefler mashipak kallari yuyay kashpapash shuktak mashikunapashmi kay llankayta rurankapak yanaparkakuna. Shinashpaka ña alliymana llamkayta ruray usharkakuna.
Kallariypika Thomas Sigl y Klaus Schrefler película nishkata ruray kallarirkakuna. 2003 watapi Martin Schemitsch mashi kimirirkami. Kipa llamkaytaka Elmar Ranegger mashimi rurarka, payka shuktak video “"Rhythmender Gewalt" shutirishka 2001 watapi ña Schrefler mashiwanmi llamkakurka
Walter Brantner Dr. Nachtstrom shina riksishkami peliculapak takikunata rurarka. Chaypakka, peliculata rikushpa Klaus Schreflerpak killkashkatapish katishpami rurashka.
Pushanakamayukka Georg Brandenburgmi (Quito llaktapika Luis Viracochami karka), Graz llaktaman 2004 watapi Klaus Schrefler mashiwan mármol nishkamanta shuk rikchayta rurankapak rirka.
Kay película nishkapi llamkayka, rimashka kamuta rurashpa, 500 virtula rikkchaykunta rurashpa, DVD maqueta nishkata rurashpa, 15.000 pacha unayarka.


text:
Leonid Kučma
Leonid Kučma (ukranya simipi: ЛeoHiд KyчMa) sutiyuq runaqa (9 ñiqin chakra yapuy killapi 1938 watapi paqarisqa Chaikine llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
1994 watapi marsu killamanta 2005 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Ludmila Talalayeva
Churinkuna (1): Elena Pinchuk.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Leonid Kučma.


text:
Luigi Galvani
Luigi Aloisio Galvani (Latin: Aloysius Galvani) sutiyuq runaqa (9 ñiqin tarpuy killapi 1737 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1798 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk Italya mama llaqtap Hampikamayuq wan pachaykamay yachaqsi karqan.
Yaya: Domenicoo Galvani; Mama: Barbara Foschi.
Ñawpa warmi: .
Churinkuna ():
Alma mater: Bologna Yachay Sunturnin.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luigi Galvani.


text:
María Eva Duarte
María Eva Duarte sutiyuq warmiqa, icha Eva Perón (* 7 ñiqin aymuray killapi 1919 watapi p'unchawpi paqarisqa Los Toldos llaqtapi, Arhintinapi - † 26 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi wañusqa Buynus Ayris llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq aranway pukllaq, pulitikupas warmim karqan.
Juan Domingo Perón sutiyuq umalliqpa warmin kaptinmi, Eva icha Evita Perón nirqanku.
Llamk'aqkunap hayñinkunapaq, warmikunap akllanakuna hayñinpaqpas rurarqan. Fundación Eva Perón nisqa qullqi qullqatam kamarqan.
Qusan: Juan Domingo Perón
Churinkuna: Blanca (1908-2005), Elisa (1910-1967), Juan Ramón (1914-1953), Erminda Luján (1916-2012) & Eva María (1919-1952).
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La razón de mi vida (1951).
- Mi mensaje (1952).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: María Eva Duarte.


text:
Takakuma munisipyu
Takakuma munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Tacacoma) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Takakuma llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Takakuma munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Apulupampa sallqa pacha suyu
- Chilata qucha
- Illampu
- Janq'u Uma
- Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Qaqa mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- [www.ine.gob.bo/publicaciones/visorPdf.aspx?Codigo=020603&tipo=1 Takakuma munisipyu: yupaykuna, saywitu]


text:
Václav Klaus
Václav Klaus ( * 19 ñiqin inti raymi killapi 1941 watapi paqarisqa Praha llaqtapi - ). huk Chiksuyu mama llaqtayuq musikuq, yachaychiq, pulitiku, Uma kamayuq wan Umalliq.
7 ñiqin pawqar waray killapi 2003 watapi-manta ñawpaq kuti Chiksuyupa Umalliqnin karqan.
Taytan: Klaus; Maman: .
Ñawpaq warmi: Livia Klausová
Churinkuna:
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Václav Klaus.
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Biografía - Fundación CIDOB
- [http:/www.hermanvanrompuy.be Uficial web]


text:
CALLARI TEMA | ¿IMATA CARAJPITA ASHTAHUAN CUSHIJUSHCANCHI?
Ali regalota carangapaca ¿imatata rurana canchi?
Carangapaj shuj ali regalota tarinaca na facilchu can. Ima regalo cajpipash alicachishpa chasquijpimi ali regalo can. Huaquingunaca alicachishpami shuj regalotaca chasquin. Cutin shujcunaca na yapata alicachinllu.
Huaquin ejemplocunata ricupashun. Jovengunaca imapash mushuj aparatota carajpimi, caica alipacha regalomi can nishpa cushijun. Cutin mayorlla gentecunaca imapash punda tiempo cosascunata carajpimi cushijun. Huaquin llactacunapicarin, jovenguna cashpa, mayorllacuna cashpapash paicuna imata munashcata randingapami culquita carachun munan.
Shina cajpipash, ashtaca gentecunaca pitapash ninanda yarishpami paicunaman shuj ali regalota carangapaj munan. Imashinami ricupanchi, shuj ali regalota caranaca na facilchu can. Shinaca ñucanchi carashca regalota cushijushpa chasquichunga ¿imatata rurai ushapanchi? Chuscu yuyaicunata ricupashun.
¿Imatata munajun? Belfast-Irlanda del Norte nishca llactamanda shuj runaguca ninmi, ñucaca carrera bicicletata charingapami ninanda munarcani. 10, 11 huatacunata charijpica, carrera bicicletata carajpica ninandapachami cushijurcani nishpa. Imashinami ricupanchi, imata munajushcata carashpami alipacha regalota caranajunchi. Shinaca, pimanbash imatapash carangapaj munajushpaca pensaripai, paica ¿imatata alicachishpa ricun? nishpa. Gentecunaca munaimandami alichishpa ricunajun. Mayorllagucunapipash pensaripashun. Abuelocunaca familiahuan canatami ninanda alicachin. Huahuacunata, nietocunata seguido ricungapami munan. Imatapash carajpi cushijunapa randica, huahuacuna, nietocuna jacu purishun nijpimi, abuelocunaca ninanda cushijun.
Shujcuna imata munanajushcata yachangapaca, alimi uyajuna capanchi. Bibliapica ninmi: “Tucuicunallatami aliguta uyajcuna, aliguta yarishpara rimajcuna” cana canguichi nishpa (Santiago 1:19). Shinaca, imata munajushcata yachangapaca, amigocunahuan, familiacunahuan parlajujpimi imata alichishpa parlajujta ali uyana capanchi. Shinami, paicuna imata munajushcata carai ushashun.
¿Imatata minishtijun? Imata minishtijujta carajpica, uchilla cosasgu cajpipash, cushijushpami chasquin. Shinaca, shujcuna imata minishtijujta yachangapaca ¿imatata rurai ushapanchi?
Paicunatallatami tapuita ushapanchi ¿imatata minishtijupangui? nishpa. Shinapash ashtacacunaca na yashcapi caranatami gushtan. Shinallata, huaquingunaca imata alicachishcata, imata nalicachishcata parlashpapash, imata minishtijushcata parlanataca na gushtanllu.
Chaimandami aliguta ricuna capangui. ¿Jovenlla, mayorlla, soltero, cazado, divorciado, viudochu can? Na cashpaca ¿trabajajunllu o jubiladochu can? Chai jipami, paicuna imata minishtijujta ricushpa imagutapash carai ushanchi.
Imata ciertopacha minishtijujta yachangapaca, paishnalla causaita charij gentecunahuanmi parlaita ushapanchi. Shinami paicunaca, imata carana cashcata yuyachinga. Chaimi ñucanchicunapash imata ciertopacha minishtijujta ricushpa, shujcuna na carashca regalota carashun.
¿Ima horata carana canchi? Bibliapica ninmi: “Ali shimicunata parlachun munashca horaspi parlashpacarin alipachamari” can nishpa (Proverbios 15:23). Shinaca, ima hora parlana cashcata ali ricushpa ali shimigucunata parlajpica, uyajcunaca cushijunmi. Shinallata, ima ratocunapi shuj regaloguta carana ali cashcata ricushpa carajpica, gentecunaca cushijushpami chasquin.
Huaquingunaca shuj amigo cazarajpi, graduarigrijujpi, shuj huahuaguta charigrinajujpi o imapash punlla chayajpimi imagutapash caranata gushtan. Huaquingunacarin, huata enteropi ima fecha o ima punlla chayanata ricushpami, shuj libretagupi anotashpa charin. Shinami piman, imata caranataca, tiempohuan aliguta pensarishpa caran. *
Regalocunataca ima punllapash caranallami capanchi. Imapash punlla chayamuchunga na shuyanachu capanchi. Shinapash cuidadota charinami capanchi. Pensaripashun. Imapash punlla na chayashca cajpita shuj jari shuj regalota shuj huarmiguman carajpica ¿imatashi chai huarmiguca pensanman? ¿Nachu paita munashpami carajun yanman? Shinapash chai huarmiguta na munashpata carajujpica ¿nachu pandarishpa llaquicunara tianman? Imashinami ricupanchi, shuj regalota carangapaj munajushpaca pensarinami capanchi ¿imamandata carajuni? nishpa.
¿Imamandata caranchi? Imashinami ñaupa parrafopi ricuparcanchi, imatapash carashpaca, ama pandata intindichunmi cuidadota charina capanchi. Ñucanchipash ¿imamandata carajunchi? nishpami pensarina capanchi. Ashtaca gentecunaca, carana munaihuanmi caranajunchi yanmi. Shinapash, tauca gentecunaca fiesta punllacuna chayajpi carana cashcamandallami caran. Cutin shuj gentecunaca, randi imatapash carachun o ali tratachun munashpallami imatapash caraj tucun.
Ciertopacha carana munaihuan carangapaca ¿imatata rurana capanchi? Bibliapica ninmi: “Imata rurashpapash, ninan juyaihuanmi rurana canguichi” nishpa (1 Corintios 16:14). Juyaimanda carajpica, gentecunaca ninanda cushijushpami chasquinga. Quiquinbash na mitsashpa carashpaca, cushillami sintiripangui. Juyaimanda carashpaca, jahua pachapi causajuj ñucanchi Taita Diostami cushichinajunchi. Corinto llactamanda huauquipanicunaca Judea llactamanda huauquipanicunata ayudangapami cushijushpa, na mitsashpa cararca. Chaimandami apóstol Pabloca, “Taita Diosca, cushijushpa carajtami juyan” nishpa, paicunamanga shuj cartaguta felicitashpa escribirca (2 Corintios 9:7).
Cai temapi yachajushca chuscu yuyaicunata yaipi charishpa regalocunata carajpica, cushijushpami gentecunaca chasquinga. Caipi yachajushca yuyaicunatapash, shuj yuyaicunatapash yaipi charishpami, Taita Diospash gentecunamanga shuj alipacha regalota cararca. Shinaca ¿imatata Taita Diosca cararca? Chaitaca, shamuj temapimi yachajupashun.
^ par. 13 Ashtaca gentecunaca cumpleaños punllacunapi o shuj fiesta punllacunapimi regalocunata caranata yachan. Shinapash huaquin fiestacunapica Bibliapi na yachachishca cosascunatami ruran. Cai revistapillata, “Gentecunaca tapunmi” nishca partepi “Jesusta catijcunaca ¿Navidadta yarinachu can?” nishca tematapash ricupangui.


text:
CAPÍTULO 82
Jesusca Diosta mañanatami yachachirca
Fariseocuna imatapash rurashpaca shujcuna ricuchunllami ruran carca. Alita rurashpapash shujcuna alicachichunllami shina ruran carca. Paicunaca, gentecuna ricuchunllami tandanajuna huasicunapi, ñangunapi shayarishpa chaitallata cutin cutin mañan carca. Chaimandami gentecunaca Jesús ima nijta uyashpaca manllarinajurca. Fariseocuna shinaca na mañanachu canguichi. Paicunaca Dios uyanga yashpami chaitallata chaitallata mañajun. Shinapash paicunataca Diosca na uyanllu. Ashtahuanbash Jehová Diosta mañajushpaca paihuan parlajunshnami cana can. Paita mañajushpaca chaitallata chaitallataca na nijunachu cangui. Jehová Diosca quiquinguna imashinapacha sintirishcata paiman villachunmi munan.
Jesusca Diosta imashina mañanata ashtahuan yachachishpami cashna nirca: ‘Jahua pachapi tiajuj ñucanchi Taitalla, canba jucha illaj shutiguca alicachi tucushca cachun. Can mandanaca ucha chayamuchun. Imashnami jahua pachapica can munashcashna ruranajun, chashnallata cai pachapipash can munashcashna ruranajushpami ali canman’ nishpa. Jipamanga cada punllapa micunamanda mañachun, ñucanchi juchacunata perdonachun, shuj cosascunamandapash mañachunmi Jesusca yachachirca.
Ashtahuanbash Jesusca cashnami nirca: Canba Taita Jehová Diostaca tucuita mañashpa catingui. Paita mañanataca na saquinachu cangui. Taitamamacunaca paicunapa huahuacunamanga alita carangapami munan. Cangunapa huahuacuna shuj tandaguta mañajpica ¿rumitacha caranguichiman? Na cashpaca, pescadota carahuai nijpica ¿culebratacha caranguichiman?
Jesús yachachishcamandaca ¿imatata yachajunchi? Jesusca nircami: ‘Cangunapa huahuacuna mañajpica, imatapash aligutami caranata yachanguichi. Jahua pachapi cangunapa Taitacarin paipa espirituta mañajpica, ¿nachu caranman?’ Shinaca Diostallami mañana canguichi. ¿Jesús yachachishca shinachu mañajungui? Jehová Diosta mañajushpaca ¿imatata mañangui?
“Diosta mañaichi, paica carangallami. Mascaichi, taringuichimi. Punguta huactachishpa cayaichi, paica pascangallami” (Mateo 7:7).


text:
107 kaq willakï
Estebanta qompayan
ESTEBAN ninshi tsë qonqurirëkaq nunapa shutenqa. Jesuspa huk fiel qateqninshi. ¡Pero këchö pasëkanqanta rikë! Hatusaq rumikunawanshi kë nunakuna tsampïkäriyan. ¿Imanir-raq Estëbanta tsëläya chikïkuyan tsënö rurëkuyänampaqqa? Mä rikärishun.
Milagrokunata ruranampaqqa Teyta Diosshi yanapëkänaq Estëbanta. Tsëshi rasumpa kaqta nunakunata yachatsenqanrëkur, mana alli nunakunaqa qayapëkuyan. Pero Estëbantaqa Teyta Diosshi yachënin qoykunaq, tsëshi mana alli yachatsikïninkuna kanqanta rikätsinaq tsë nunakunata. Tsënash, masraq piñëkuyänaq tsë mana alli nunakunaqa, y tsënönash Estëbanta tsariratsir, pëpita ulikurkuryan parlayänampaq qayaratsiyänaq mana alli nunakunata.
Tsëpitanash, ‘¿kë llapan nikäyanqan rasumpëpaku?,’ nishpa tapurinaq sumo sacerdote. Tsënash Biblia nenqannö huk discursowan Estëbanqa yaskirinaq. ‘Y unëpita patsëmi Diospa profëtankunataqa chikiyashqa,’ ninshi ushëkar. Hina ‘pëkunanöllam qamkunapis kayanki. Manam Diospa leyninkunata wiyakuyarqonkitsu, y Teyta Diospa tsurin Jesustapis wanutsiyarqonkim,’ nishpash yaparinaq.
¡Këta wiyëkurnash tsë pushaq religiösokunaqa masraq piñakurkuyänaq! Kirunkunatapis uchuriyänaqshi piñarnin. Pero ‘¡rikäyë! Teyta Diospa derëchanchömi rikëkä Jesús shëkaqta ciëlochö,’ ninshi Estëbanqa peqanta pallarkur, tsënash kë nunakuna rinrinkunatapis tsapakurkur tsampir qallëkuyänaq Estëbantaqa. Waqtayaqshi tsë markapitaqa qaracharkur horqarayämunaq.
Kanannash, mantankunata qoturir täpanampaq qoyan Saulo shutiyoq jöventa. ¿Saulota rikankiku? Tsëpitanash Estëbanta rumiwan tsampir qallakïkuyänaq nunakuna. Tsënash, ‘kë mana alli rurëninkunapitaqa ama castiguëkïtsu Jehová,’ nishpash orakurinaq Estëbanqa Teyta Diosman qonqurïkur këchö rikëkanqëkinö. Tsë nunakunataqa religiösokunapa pushaqninkuna ulipäyanqanta musyanshi. Tsëllanash Esteban wanurinaq.
Imëka mana allitapis rurayäshuptiki, ¿tsënöllaku qampis rurëkïta munanki o Dios castiguëkunampaqku mañakunki? Manash tsënötsu rurayänaq ni Jesús ni Esteban. Chikeqninkunawampis pëkunaqa alläpa allish kayänaq. Tsënö këtash noqantsikpis munashwan.


text:
CRISTIÄNUNÖ KAWAKUNAPAQ Y YACHATSIKUNAPAQ REUNIONCHÖ YACHAKUNAPAQ Noviembri de 2016
Imanö yachatsikunapaq
Täpakoq revistawan imanö yachatsikunapaq y Bibliapa willakïninkuna kanan witsan imanö cumplikanqanta rikätsikoq juk rasumpa willakï. Wakin yachatsikïkunata utilicë kikiki imanö yachatsikunëkipaq.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Bibliam willakun alli yachaq warmi imanö kanqanta
¿Imanö kënintataq Jehoväqa valoran juk alli yachaq cristiäna warmichöqa?
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
“Qowanqa alli reqishqam punkukunachö”
Juk alli warmiqa qowampaq allita parlayänampaqmi shumaq yanapan.
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Trabäjïkita kushishqa rurë
Allipa trabäjuntsikta rikashqaqa, ruranqantsik trabäjuqa gustamäshunmi.
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
¿Imanötaq utilizashwan mas fäcil-lla entiendinapaq Yachatsikun libruta?
¿Imanötaq kë mushoq librupa shumaq rurashqa këninta provechashwan estudiu Biblicuta qonapaq?
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Jövin, Kamashoqnikipaq yarpë
Eclesiastes 12 kaq capïtuluqa, alläpa shumaq palabrakunawanmi animamantsik jövin kënintsikta alli provechanapaq.
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
Jövin, ‘jatun punkupa’ yëkï, tsëpitaraqmi nirqa ama jaqiritsu
Jövin, ¿llapan tiempïkiwan Diospa kaqchö masta ruranëkipaq sinchikunkimantsuraq?
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Sulamïta shipashpitaqa yachakïta puëdintsikmi
Cantar de los Cantares libruchö sulamïta shipashpitaqa, ¿imatataq Jehoväpa sirweqninkuna yachakïta puëdiyan?


text:
Llankaywasi
Empresa Pública Metropolitana de Aseo de Quito
¿EMASEO UKUKA IMATAK KAN?
Empresa Pública Metropolitana de Aseo de Quito, EMASEO EP llankaywasika Quito llaktayukkunapak llankaywasimi kan, payka pichashpa shinallatak mapakunata tantanchin, tukuypak kuskakunata pichan, sumak kanchakunata yakuwan mayllan shinallatak chinchay suyumanta, chawpi suyumanta, kulla suyumanta shinallatak Quito kitillikunamanta mapakunata ashtan.
24h00 pachakunata 365 punchakunata punchapi tutapipash llankanchik. Kay tukuytaka 2´239.191 llaktayukkunata mutsushkata paktachinkapakmi.
Llankaykamay ukukuna
- Hatun llankaykamay wasi shinallatak llankay uku: Av. Occidental s/n hatun ñan shinallatak Mariana de Jesús ñan
- La Forestal llankay uku: Av. Simón Bolívar (La Forestal).
Pichanapak sukta uchilla ukukuna
- Las Cuadras /Quitumbe
- Mercado Mayorista
- Briceño
- Parque La Carolina
- Zámbiza
- La Ofelia
- Calderón – Carapungo
Tukuylla llaktayukkunata yanapankapakka 08h00 pachamanta 16h30 pachakamanmi paskashka shinallatak yuyachiykunapak nakashpaka huchachiykunapakka
1800-Emaseo (1800-36-27-36) yupayman kayachiy ushapankichik.
PAKTAY, RIKUYPACHA, CHANIKUNA
Pichana shinallatak mapakunata tantachiy yanapayta kunata wakaychina pakchi ruray ñankunata paktachishpa, kaykunaka Quito llaktapi pachata kamana yuyaykunata churan shinallatak llaktayukkunapak kawsayta sumakyachin.
2018 watakamanka EMASEO EP llankaywasika pichay ruraykunapi shinallatak mapakunata tantachiypi imashina mawkaypipash mamallakta ukupi alli riksirishkami kanka, wiñay mushukyarishpa shinallatak paykunapak llankaykunata sumakyachishpa, MAPA ILLAK kanata paktachina yuyaywan.
Imashinaruray Llankayñan
14 kapak killa 2015 wata tantanakupi EMASEO EP llankaywasipak pushayka 2015 watamanta 2018 watakaman Imashinaruray Llankayñanta Resolución Nro. 94-DIR-EMASEO-14/12/2015 nishkawan arinishpa sakirkakuna.
YANAPANA YUYAYWAN
Quito llaktapi pichana yanapayta shinallatak mapakunata tantachina mutsuyta sumaklla paktachina mushuk pichana hillaykunawan shinallatak pachamamata wiñay kamashpa, kaykata tukuykunapak yanapaywan.
PACHAMAMATA KAMANA YUYAYWAN
EMASEO EP llankaywasika Quito llaktapak pachata wiñay kamashpa shinallatak ashtawan sumakyachina yuyaywan llankamukun, ñawpashpa shinallatak pachamamata llakichiykunata pishiyachiy ruraykunawan
Imashinaruray Llankayñanka kimsa paktaykunapimi wallparin.


text:
25-
31 de enëru
ESDRAS 6-10
10 kaq canticu y mañakï
Reunionpa qallanan (3 min. o mënus)
ÖRUTANÖ BIBLIACHÖ ASHINAPAQ
Shonqupita patsë sirwinatam Jehoväqa munan: (10 min.)
Esd 7:10. Esdras shonqunta alistan.
Esd 7:12-28. Esdras Jerusalenta kutinampaq alistakun.
Esd 8:21-23. Esdras markäkun sirweqninkunata Jehovä mana allikunapita tsapänampaq kaqman.
-
Yachatsikïninta alleq ashishun: (8 min.)
Esd 9:1, 2. ¿Mana allikunamanku chätsikoq mana israelïta kaqkunawan casakïqa? (w06-S 15/1 20 päg. 1 kaq pärr.)
Esd 10:3. ¿Imanirtaq warmikunata wamrankunatawan qarquyarqan? (w06-S 15/1 20 päg. 2 kaq pärr.)
¿Imatataq kë semänapaq kaqta Bibliachö leyinqä Jehoväpita yachatsiman?
Kë semänapaq kaqta Bibliachö leyinqäpita, ¿mëqantaq yanapamanqa yachatsikunäpaq?
-
Bibliata leyinapaq: Esd 7:18-28 (4 min. o mënus)
MAS ALLI YACHATSIKOQ KANAPAQ
Parlapar qallanapaq: (2 min. o mënus) Alli willakïninkuna follëtuta munaratsi y 8 kaq yachatsikïchö punta kaq tapukïpa punta kaq pärrafumpita yacharatsi. Yapë kutirnin imapita parlapänëkipaq juk tapukïta rurari.
Watukaq kutinapaq: (4 min. o mënus) Alli willakïninkuna follëtuta chaskikushqa nunaman yapë kutirnin imanö parlapärinapaq kaqta rikätsikuri y 8 kaq yachatsikïchö punta kaq tapukïpa ishkë kaq pärrafumpita yacharatsi. Yapë kutirnin imapita parlapänëkipaq juk tapukïta rurari.
Estudiu biblicuta qallanapaq: (6 min. o mënus) Alli willakïninkuna follëtupa 8 kaq yachatsikïninchö ishkë kaq tapukïninta utilizarnin estudiu Biblicuta imanö diriginapaq kaqta rikätsikuri.
DIOS MUNANQANNÖ KAWANAPAQ
“Alli yachatsikoq kë: kutirnin imapita parlapänëkipaq tapukïta rurari”: (7 min.) Wiyaqkunapis parlakarayämunqam. Kë yachatsikïpa mas precisaq yachatsikïninta mas tantiyayänampaq, Mejore sus habilidades (enëru) nishqan vidëuta rikäratsi. Tsë vidëum rikätsikun Täpakoq revistata o Alli willakïninkuna follëtuta jaqipunqëki nunaman kutirnin imanö parlapar qallanapaq kaqta.
Ruranapaq pishinqankuna: (8 min.)
Bibliapita yachakunapaq: ia 7 kaq cap. 15-27 kaq pärrk. y yarpachakunapaq tapukïkuna (30 min.)
Yachakunqantsikta yarpänapaq y qateqnin semänapaq yarpätsikï (3 min.)
120 kaq canticu y mañakï


text:
1Willapäcurir, Galilea quinranpita Judea quinranmanna Jesús aywacuran. Jordán mayu chimpanman çhayaran. 2Achcaj runapis jipanpa aywaran. Pipis jishyaçhu caycaptin, Jesús allchacächiran. 3Waquin fariseucunana achäquita ashipar, Jesústa tapuran: ‹‹¿Imallapitasi warminpita runa raquicänan camacanchu?›› nir. 4Jesúsna niran: ‹‹¿Tayta Diosninchipa shiminta jungashcanquinachu? Shiminçhu nin: ‹Cay pachata, janaj pachata camar, warmitapis, ullgutapis Tayta Diosninchi ruraran.› 5Chaynuypis nin: ‹Runa warmita ashir, maman-taytanpa maquinpita llucshicunman. Warmillanwanna ujllanacärinman juc shungulla cawananpaj.› 6Ishcaj carsi, juc shungullana cawan. Chaymi Tayta Diosninchi majachacächishanta runa mana raquicächinmanchu.›› 7Fariseucunana niran: ‹‹Chaynuy captin, ¿imanirtaj Moisés auniran: ‹Actaman jamaycachir warmiquiwan raquicar, jargurinquiman› nir?›› 8Jesúsna niran: ‹‹Chucru shungu car nishayqui-nishayqui rurashayquipita raquicänayquita Moisés auniran. Tayta Diosninchim ichanga runa warminwan raquicänanta imaypis mana munanchu. 9‹‹Jucwan jananpachishuptiquiraj, majayquita jargurinquiman; manchäga mana. Juchan mana caycaptin warmiquita jaguiriycur, juc warmitapis ama ashinquimanchu. Chayta rurar, jananpachiycanqui.›› 10Purïshijnincunana Jesústa niran: ‹‹ Warminwan runa chaynuy cawaptin, mana majachacayllaçhu jampi, ¿au?›› 11Jesúsna niran: ‹‹Llapan runa majanwan cawanman. Chaypis Tayta Diosninchi camacächiptin, waquin mana majananchu. 12Waquinga mana majananchu chicla yurishpan, waquinna capash cashpan. Waquinmi ichanga mana majananchu Tayta Diosninchipa shiminta willapäcur puricunan cashpan. Shimïta tantiyayta atiparraj, majaynajlla cawanquiman.›› 13Waquin runacunana Jesúsman çhayaran: ‹‹Maquiquiwan yataycur mallwa wamräcunapaj Tayta Diosninchita mañacapamay, ari›› nir. Wamracunata çhayachijta ricarmi ichanga, purïshijnincuna piñacuran. 14Jesúsna niran: ‹‹Ama miçhaychu. Wamracunata apamuchun. Shacamuchun. Wamra alli shungu cawashan-jina runacunallapis Tayta Diosninchiman yupachicushpan maquinçhu cawan.›› 15Wamracunapäna mañacapuran. Maquinwan yataycur niran: ‹‹Taytallau Tayta, cay wamracunata sumaj yanapaycullay›› nir. Jinarcur Jesús aywacuran. 16Juc cuti juc runa Jesúsman çhayarcur, tapuran: ‹‹Tayta, ¿ima allitataj ruräman Tayta Diosninchipa ñaupançhu imaycamanpis cawanäpaj?›› nir. 17Jesúsna niran: ‹‹¿Imanirtaj allita ruranayquipaj tapumanqui? Tayta Diosnillanchim alli. Ñaupançhu imaycamanpis cawanayquipaj paypa shiminta wiyacunquiman.›› 18Chay runana tapuran: ‹‹¿Ima-imatataj wiyacüman?›› nir. Jesúsna niran: ‹‹Ama wañuchicunquichu. Majayquita ama jananpachinquichu. Ama suwacunquichu. Runa-masiquita ama tumpanquichu. 19Mamayqui-taytayquita alli ricanquiman. Quiquiqui alli ricacushayqui-jina runa-masiquitapis alli ricanquiman.›› 20Chaura niran: ‹‹Chaycunata llapantam çharcushcä. ¿Imarätaj pishïman?›› 21Jesúsna niran: ‹‹Llap-llapanta çharcuyta munarga, llapan charashayquicunata ranticuycur pishipacujcunata aypurir, purïshimay. Chayraj Tayta Diosninchipa maquinçhu imaycamanpis cawanquipaj.›› 22Chaynuy niptin, shungun ishquicäcuran. Puchuy-puchuy janançhu cawashpan juyupa llaquish aywacuran. 23Purïshijnincunatana Jesús niran: ‹‹Sumaj tantiyacunquiman. Puchuy-puchuy janançhu cawajcuna Tayta Diosninchipa maquinçhu cawananpaj sumaj sasa. 24‹‹Camïllu›› nishan jatun-caray uywa aujapa ñawinpa yaycuyta mana jushan-jina puchuy-puchuy janançhu cawajcunapis Tayta Diosninchipa maquinçhu cawayta mana junchu.›› 25Chaura chayta wiyar, purïshijnincuna mancharicäcuran: ‹‹Chaynuy captin, ¿piraj Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayanga?›› nir. 26Llapanta ricapärir Jesús niran: ‹‹Runacuna ushyacajllam. Chaymi alli cawarpis, sasächicun. Tayta Diosninchipämi ichanga imapis mana sasachu. Payga munayniyujmi pitapis ñaupanman çhayachinanpaj.›› 27Pedruna niran: ‹‹Tayta, nuwacuna llapan imäcunatapis jaguiycurmi purïshiycaj. Chayta rurashäpita, ¿imataraj çhasquishaj?›› 28Jesúsna niran: ‹‹Sumaj tantiyacunquiman. Tayta Diosninchi caçhamasha. Payga cay pachata mushujman ticrachishan wichanpita-pacha llapanta mandaptï, jamcunapis mandäshimanquipaj. Israel runacuna çhunca ishcaywan (12) casta captin, llapanta maquiquiçhu purichinquipaj. 29Nuwa-raycur imancunata jaguijcuna paçhac (100) janapaytana çhasquinga. Paycunaga wasinta, mayurnincunata, shullcancunata, mamanta, taytanta, wawancunata, çhacrancunata çhasquinga. Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayarpis, mana ushyacaj cawaytapis taringa. 30Ima captinpis, sumaj tantiyacunquiman. Cay pachaçhu achcaj runa alli ricash captinsi, Tayta Diosninchipa ñaupanman çhayar, mana alli ricashnachu canga. Waquincunatam ichanga Tayta Diosninchi alli ñawinpa ricanga runa-masin pampaman çhurash captinsi.››
Copyrighted Material
Learn More


text:
¿Munawaqchu kay qelqa leeyta %% simipi?
-
Kamachikunaqa respetanankun patronninkuta (1, 2)
-
Pantasqa yachachiqkunamanta, qolqe sonqo kaymantawan (3-10)
-
Dios serviq runapaq kamachikuykuna (11-16)
-
Allin kaqkuna ruwaypi qhapaq kanamanta (17-19)
-
“Imachus qanman jap’ichisqa karan chayta allinta cuiday” (20, 21)
6 Kamachikunaqa tukuy sonqonkuwan patronninkuta respetachunku, chhaynapi ama pipas Diospa sutinmanta ni yachachikuyninmantapas mana allinta rimananpaq.
2 Iñiq patronniyoqkunapas manan patronninku iñiqmasinku kasqanraykuchu respetota faltananku, aswanmi paykunataqa astawanraq servinanku, chay servisqanku runa munasqa iñiqmasinku kasqanrayku.
Yachachishallay kay yachachikuykunata, kallpachashallaytaq chaykunata ruwanankupaqpas.
3 Pipas yachachinman jujniray yachachikuyta, manataq chay yachachikuyqa Señorninchis Jesucristomanta jamuq allin yachachikuyman jinachu kanman, nitaq Dios sonqo kanapaq willaq yachachikuyman jinapaschu kanman chayqa,
4 chay runaqa sinchi jatunchakuqmi kashan, manataqmi imatapas entiendenchu. Chhayna runakunaqa ima jinallañan munanku imamantapas churanakuyta tapunakuyta ima. Chaykuna jawataq jatarin envidianakuykuna, churanakuykuna, yanqa tumpaykuna, desconfiaykuna,
5 mana valeq kaqkunamanta discutiykuna ima; chay discutiykunataqa jatarichinku ismusqa yuyayniyoq, cheqaq kaqta manaña entiendeq runakunan, paykunaqa imatapas tarinankuraykullan Dios sonqo kayta munanku.
6 Ichaqa imanchiswanpas contento kasun chayqa, qhapaq kayta tariy jinan Dios sonqo kayqa kanqa.
7 Yachasqayki jinapas, manan imatapas kay pachamanqa apamuranchischu, manallataqmi imatapas apasunchu.
8 Chayrayku mijunanchispas p’achanchispas kashaqtinqa, contentoyá chaykunawan kasun.
9 Qhapaq kaytapuni munaq runakunan ichaqa tentacionman, trampakunaman, yanqa mana allin munapayaykunaman ima urmanku, chhaynapitaq ch’usaqyachisqa kayman jaykunku.
10 Qolqe sonqo kayqa imaymana mana allinkunaq saphinmi, chaymi wakinqa qolqe sonqo kasqankurayku iñiymanta t’aqakapuranku, jinaspa imaymana nanaykunawan k’irikuranku.
11 Qan ichaqa, Diosta serviq runa, amapuni chaykunataqa maskhankichu, aswanpas kallpachakushallay chanin kanaykipaq, Dios sonqo kanaykipaq, allin iñiq kanaykipaq, munakuq kanaykipaq, aguantaq kanaykipaq, llamp’u sonqo kanaykipaqwan.
12 Chaymantapas iñiyta defiendenaykipaq allin kaq maqanakuypi maqanakuy, Diospa wajasqasuyki wiñay kausaymanpas qaqata jap’ipakuy, chay kausaymantan riki qanqa askha runakunaq ñaupanpipas willashanki.
13 Tukuy imata kausachiq Diospa ñaupanpi, iñiymanta Poncio Pilatoman allinta willaq Cristo Jesuspa ñaupanpi iman kamachiyki
14 kay kamachikuykunata ch’uyata, mana piqpa juchachananta waqaychanaykipaq, chaytan ruwanki Señorninchis Jesucristo rijurimunankama.
15 Arí, chay kusisqa sapallan kamachikuqqa señalasqa tiempopipunin rijurimunqa, paymi reykunaq reyninqa, gobiernaq señorkunaq Señorninpas,
16 payllan mana jayk’aq wañuqqa, mana achhuykuna k’anchaypin tiyanpas, paytaqa manan pipas rikuranchu ni rikuytapas atinmanchu. Paypaq kachun jatunchayqa, atiyninpas wiñay-wiñaypaq kachun. Amén.
17 Kay tiempopi qhapaqkunata niy ama jatunchakuq kanankupaq, chaymantapas ama chay tukukuq qhapaq kaykunapiqa confiachunkuchu, aswanpas Diospi confiachunku, paymi tukuy imatapas askhatapuni qowanchis chaykunawan kusisqa kausananchispaq.
18 Paykunata nillaytaq allin kaqkunata ruwanankupaq, chay allin kaqkuna ruwaypi qhapaqqa kachunku, chaymantapas qoykukuq kachunku, listotaq kashachunku imankutapas jujkunaman qoykunankupaq.
19 Chayta ruwaspaqa qhapaq kaykunatapas juñushankuman jinan kanqaku, chhaynapitaq segurakushanqaku qhepa tiempoman cheqaq kausayta chaskinankupaq.
20 Timoteo, imachus qanman jap’ichisqa karan chayta allinta cuiday; amapunin uyarinkichu Diospa contranpi mana allin yanqa rimaykunataqa, ni allin yachaypas kanman jina cheqaq kaqpa contranpi yanqa rimaykunatapas.
21 Chay yachaywan allin yachaqman tukuspankun wakinqa iñiymanta t’aqakapuranku.
Diospa ancha sumaq sonqo kaynin qankunawan kachun.
Jujman apachinapaq
MOSOQ PACHAQ BIBLIAN (DIOSPA PALABRAN MATEO-APOCALIPSIS)
1 Timoteo 6
quechua (Cusco)
Internetpi Bibliata leey
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Febrero killa tukuypim
Colectivo Germinando sutichasqa kimsa kawsay yachapayayta qawachirqaku,
Asociación de artistas aficionadospa wasinpi. Qallaykurqaku tayta Juan
Maldonadopa llamkayninwan: "José
María Arguedas, un río profundo", chaymanta qatiykurqa "Lazos que unen", Janet Gutarra
Luquepa siminpi. Tukunapaqñataq Aroma de Octubre sutichasqa huñunakuy "Micaela
- Mujer rebelde" llamkayta qawachirqaku, ancha riqsisqa tayta Reynaldo
Arenaspa yanapayninwan.
Anchatam kusikuniku chay aranwaykuna runamasinchikpa ñakasqanta yuyarichimuwasqanchikmanta, ñakaspapas sayarisqankumanta. Llamkayninku wiñaypaq kachun.
Olivia Reginaldo
Atuqpa Chupan paqarichiq


text:
Ch'isi, kichwapi Chishi nisqaqa p'unchawpa puchukayninmi, inti manaraq yaykurquptin ichataq yaykuchkaptin.
Casimira Rodríguez sutiyuq warmiqa (1966 watapi paqarisqa Misk'i llaqtapi, Quchapampa suyupi, Buliwyapi) huk buliwyanu, qhichwa simi rimaq sindikatu pusaq, pulitiku warmim. 2006 watamanta 2007 watakama Buliwyap ñawpaq kaq qhichwa chiqarimay ministrum karqan.
13 watayuq kaspa Casimira Quchapampa llaqtaman rirqan chaypi wasi p'asña kaspa llamk'aq, yaqa iskay chunka wata. Chaypi Wasi p'asñakunap mamallaqta tantanakuynin (Federación Nacional de Trabajadoras del Hogar) sutiyuq sindikatukunap hatun tantanakuyninta kamariyta yanaparqan, ñawpaq kaq pusaqnin tukuspa. 2001 watapitaq Awya Yala mamallaqtapura wasi p'asñakunap 14 sindikatunkunap hatun tantanakuyninpa sapsi sikritaryunmi tukurqan. Ch'isi yachay wasipi yachaqayta tukukuspa Buliwya Kathuliku Yachay Suntur (Universidad Católica Boliviana) nisqapi runa yachayta yachaqayta qallarirqan.
Casimira Rodríguezqa Mithudista Inlisyapim wankurisqa. 2003 watapi Mithudista Thak Suñaytam chaskirqan.Evo Moralespa pusasqan Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) nisqapipas wankurisqam.. 2006 watapi Buliwya chiqarimay ministrum tukurqan, ichataq 2007 lluqsirqan, chiqarimaypi awqaqninkunarayku.
Kunanqa Chukiyapu llaqtapim kawsachkan.Napaykuy
Napaykuy icha Rimaykuy nisqaqa huk runawan rimanakuyta qallarinapaq icha tukuchinapaq, chay runata, runakunata taripaspa icha paymanta saqirparispa, payta kacharparispa ima rimasqapas, huk runaman allin kayta munapuspa.
Napaykunakuspaqa makinchikkunata haywarinakusunchik icha marq'anakusunchik. Hinallataqmi kacharparispaqa, icha makinchikwan raphapapasunchik. Huk mama llaqtakunapitaq rimaykunakullaspa manam makita haywarinakunkuchu, ahinataq Asyapi - Chunwapi, Nihunpi - k'umukullankum.
Kaymi huk taripay allin simi napaykuykuna (qhichwa simipi):
Rimaykullayki taytay/mamay! - Chaskillaykim mamay/taytay!
Allillanchu? - Allillanmi!
Ima hinallataq kachkanki? (Imaynallataq kachkanki?) - Allinllam!
Allin p'unchaw taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
(kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenos días! nisqapas)
Allin ch'isi taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
(kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenas tardes! nisqapas)
Allin tuta taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
(kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenas noches! nisqapas)
Ama llulla, ama suwa, ama qilla! - Qampas hinallataq!Kay hinatam huk runata qayakunchik:
Yaw! - wawqipura (huk qhari huk qharita)
Paw! / Yay! - panita (huk qhari huk warmita)
Ñay! / Ña! - ñañapura (huk warmi huk warmita)
Tuy! - turita (huk warmi huk qharita)Kaymi huk saqirpariy, kacharpariy rimakuna:
Rikunakusunchik!
Tupanakusunchik!
Rikunanchikkama!
Tupananchikkama!
Huk kutikama!
Huk p'unchawkama!
Ratukama!P'unchaw
Huk p'unchaw, p'unchawnintin nisqaqa (chanka runasimipi: punchaw, Qusqu-Qullawpi: p'unchay, kichwapi: punlla icha puncha, wankapi: pun, anqash rimaypi: hunaq) 24 ura icha pacha nisqayuqmi, uras nisqapi yupana. Huk chawpi tutamanta qhipaqnin chawpi tutakamaqa huk p'unchaw tupum.
Inti k'anchachkaptin, inti lluqsiymanta inti yaykuykama pachataqa p'unchaw ninchikmi. Manataq inti k'anchaptin, inti yaykuymanta inti lluqsiykama, tuta ninchik. P'unchawpa qallariynintaqa paqarin, puchukaynintaqa ch'isi ninchikmi.
Chawpi p'unchawpiqa inti lliw pachamanta aswan hanaqpim k'anchan, urinpi kachkaspa. Chaymanta ch'isikama pachataqa inti t'iksuy nichikmi.
Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq.
Qanchis p'unchawtaqa simana ninchik. Huk simanapiqa kaymi p'unchawkuna:
Killachaw (Killa P'unchay, kichwapi: awaki puncha)
Atipachaw icha Atichaw (Ati P'unchay, kichwapi: wanra puncha)
Quyllurchaw (Quyllur P'unchay, kichwapi: chillay puncha)
Illapachaw (Illa P'unchay, kichwapi: kulla puncha)
Ch'askachaw (Ch'aska P'unchay, kichwapi: chashka puncha, chaska puncha)
K'uychichaw (K'uychi P'unchay, kichwapi: wacha puncha, wakma puncha)
Intichaw (Inti P'unchay, kichwapi: inti puncha)
This page is based on a Wikipedia article written by authors
(here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.


text:
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (SSRH; rusu simipi: Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, [Soyuz sovetskih socialističeskih respublik, SSSR]) icha Suwit Huñu (CoBeTckий Coюз, [Sovetskiy Soyuz]) huk ancha hatun susyalista mama llaqta kamachinam karqan.
Rusya mama llaqta huk ñiqin pachantin maqanakuypi llallisqa karqaptin Hatun Uktuwri Pachakutiy nisqapi 1917 watapi tukusqa Rusu Suwit Republika 1922 watapi Bolshewikkunap Yuraqkunata atiyninpi Susyalista Suwit Republikakunap Huñun tukukuptin Vladimir Lenin sutiyuq kumunista pusaq ñawpaq umalliqninmi tukurqan. Lenin wañurqaptin Yosif Stalin achka watakuna tiranu hina kamachirqan, iskay ñiqin pachantin maqanakuypi Adolf Hitlerpa Alimanyanta atipaspa ancha atiyniyuqmi tukurqan.
Suwit Huñuqa 1991 watakamam karqan, Mihail Gorbachov umalliqninpa tukupusqankama.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Susyalista Suwit Republikakunap Huñun.


text:
Firenze
Firenze icha Florencia llaqtaqa Toscana riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Wiñay kawsayninpaq, hatunwasikunanpaq, kusa khuskanpaqyuq, tukuy pacha riqsinku kay sumaq llaqta. Tiyan arkiwisquwil kan, hatun yachay wasikunamanta, istitusiun artimanta kawsaymantayuq, intiwatanamantayuq. Tukuynin riqsinqu munumintukuna midiuywumanta, rinashymintumantayuq. Nishu wank'akuna cuadrukunayuq kanqu kay llaqtapi. Nishuyuq watunku Firenze tukuy watakuna.
Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).
Yuyarina
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Reims, Ransiya
- Dresden, Alimanya
- Isfahan, Iran
- Kassel, Alimanya
- Kyōto, Nihun
- Philadelphia, USA
- Kraków, Pulska
- Gaziantep, Turkya
- Nanjing,Chunwa


text:
Binidiktu XI
Biatu Binidiktu XI, Binidiktu XI huk chunka huk ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XI, Italya simipi: Benedetto XI) Nicolás Boccasini sutiyuq runaqa (* 1240 watapi paqarisqa Treviso llaqtapi - † 7 ñiqin anta situwa killapi 1304 watapi wañusqa Perugia llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
22 ñiqin kantaray killapi 1303 watapi watamanta 7 ñiqin anta situwa killapi 1304 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XI.


text:
Tiyupunti munisipyu
Tiyupunti (kastilla simipi: Teoponte) nisqaqa pusaq ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tiyupunti llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kantunmi kan.
Kantun - Uma llaqta:
- Tiyupunti kantun - Tiyupunti (Teoponte)
- Mayaya kantun
- Santo Domingo kantun
- 2 de Agosto kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam, mana indihina runakunam, Qhichwa runakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyupunti munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puykukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tiyupunti munisipyu: yupaykuna, saywitu
- www.nortepaceno.org / Tiyupunti munisipyumanta (kastilla simi)


text:
26 ñiqin chakra yapuy killapi
26 ñiqin chakra yapuy killapi p'unchawqa (26.08., 26-VIII, 26ñ awustupi) Griguryanu kalindaryupi watap 238 kaq (238ñ - wakllanwatapi 239ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 127 p'unchaw kanayuq.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku santukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ima tukusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yurisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1914: Julio Cortázar, Arhintina mama llaqtayuq qillqaq (w.1984)
Wañusqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
̈


text:
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen sutiyuq runaqa icha Otto von Bismarck (1 ñiqin ayriway killapi 1815 watapi paqarisqa Schönhausen llaqtapi; 30 ñiqin anta situwa killapi 1898 watapi wañusqa Friedrichsruh llaqtapi) Alimanya mamallaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas karqan.
1871 watapi Prusya, huk aliman mama llaqtakunapas Aliman Ransis Maqanakuy nisqapi (1870 watamanta 1871 watakama) Ransiyata atipaptin Bismarck musuq Aliman Impiryuta kamarirqan. 1871 watamanta 1890 watakama Aliman Impiryup kansillirninmi karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Otto von Bismarck.
- Artículo sobre la unificación alemana
- Blog sobre Bismarck
- La unificación de Alemania


text:
Huwan-Adam II
Huwan-Adam II, Awki Liechtensteinmanta (Johannes Adam Ferdinand Alois Josef Maria Marco d'Aviano Pius) sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin hatun puquy killapi 1945 watapi paqarisqa Zürich llaqtapi - ), huk Liechtenstein mama llaqtayuq pulitiku wan musikuq.
1989 watamanta ñawpaq kuti Liechtensteinpa Awkinin karqan.
Tayta: Ransisku Husiy II; Mama: Georgina von Wilczek.
Warmikuna: Marie Aglaë.
Churinkuna: 4 (Alois Awki, Maximilian Awki, Constantin Awki wan Tatjana Ñusta.
Yachaywasi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan-Adam II.


text:
Samuel Beckett
Samuel Barclay Beckett sutiyuq runaqa (13 ñiqin ayriway killapi 1906 watapi paqarisqa Dublin llaqtapi - 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi wañusqa París llaqtapi) Ilanda mama llaqtayuq qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.
1969 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Molloy
- Malone muere
- El innombrable
- Esperando a Godot
- Watt
- Final de partida
- La última cinta de Krapp
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Samuel Beckett.


text:
Padrep watiqaynin - I
Kichki rumisapa ñanta lluqaspam padreqa yaku upyanayaymanta wañuchkarqan.
Inti hanaqmanta ninahina rupachiptinmi humpisapa ñanta wichayrirqan.
“Tutayaptinmi chirimanta muchusaq; ichapas tamyanqa” ñispam aswan utqalla
puriyta qallarirqan. Mana mulayuq kaptinmi ura wayqumanta wichayrinan ñan
nanaq sasa karqan!
Imaraykuch padreqa mana kusikurqanchu ima chika ñakarikusqanmanta doctrinanta chaskispa. Chay doctrinap runankunam mana achka chakrayuq qullqiyuqchu karqanku. “Ichaqa ima kusitapas chay llaqtapi tarisaqchá” ñispam yuyakurqan. Ima chika pachata suyanan karqan doctrinata chaskinanpaq! “Wawqiypa huchanraykumantam mana haykappas doctrinayuqchu kasaq” ñispam wiñay llakikuq karqan.
“Chaqay akuylla herético wawqiymi yaqa kawsayniyta chikiman chayachirqan119 . Payraykum mana cura kanayta munarqankuchu. ‘Manam supay sirwiq umup layqasqan wawqiyhinachu kani’ ñiptiypas manam iñiyta munawarqankuchu. Wawqin carcelmanta ayqisqan pachapi ‘qammi carcelmanta mitikachirqanki’ ñispam chatawaqku. Chiqallanta juraptiypas120 ‘qasimantam juranki’ chatawaq runakunaqa ñiqku.”
“Pisi killamantari, may pacham wawqiyqa purumasqa llaqta ayawasipi tarisqa karqan, chaypachallas ‘tukuy mana alli rurasqanraykumanta cristiano ñakasqa kachunku’ ñispa ñiptinsi rupachiyta munarqanku. Rimanakusqankupis wawqiypa ayanqa chinkaripurqan, manas imallatapas churasqanpi tarirqankuchu. ‘Manachuch supaypa rurasqan kanman’ ñiqku. Ñuqapas ‘supaypa qispichisqan wawqiyuq kaspa, imatach suyayman’ ñispa llakikuchkarqani.”
“Chay qipanpi padrekunap yanan tukuspa, tukuy ima haykatapas paykunapaq rurapuspa inkasimita yachakuspa –ichaqa ñuqapaq ancha sasa kaptinpas– mana samaspa rezaspapas disciplinawan muchuchikuspa, sasispa121 kawsachkarqani ‘allin Dios muchaq runa kaq’ ñispa creenankukama. Tukuy chayhina rurasqayta rikuspa ‘sacerdote kaypaq kamanmi’ ñirqanku. Chayhinam sacerdote tukurqani. Iskay kimsa watamantari karu llaqtakunaman indiokunap huchanta taripaq padrekunawan wakilla rispam mana haykappas ‘suwa kanki, indiokunap huchanta pampachanki paykunamanta imatapas qichuyta munaspa’ ñispa ñiqchu kani. Huk mitaqa wakin indiokunam chakrayuq payata qasimanta chatarqanku ‘supaypa yananmi’ ñispa. Hinaspam investigadorkunaqa chay payata muchuchirqanku ‘arí, ñuqaqa supaymuchaq kani’ ñispa confesakunankama. Chay sawapim chay chataq indiokunawan chakrantapas llamankunatapas mikunantapas rakinakurqanku. Manam haykappas rikusqayta uyarisqayta padre visitadorman willaqchu kani. Chayhina ‘ichá huk punchawpas hatun qapaq doctrinayuq kasaq’ ñispa suyachkarqani.”
Chisiyaptinmi chiri wayraqa pukurimuyta qallarirqan. Yana puyu hanaq pachapi huntaptinmi tamyanayarqan. Musuq doctrinayuqqa chirimanta chukukukurqan. Saykusqa kaspataq utqa-utqalla wichaykurqan. Wichayriq ñan puchukaptinmi pampaman chayamurqan. Chay pampapim huk kunturhina sinqayuq machuqa suyachkarqan.
“Buenas noches, padre, imanallam kanki?” ñispam miski simiwan napaykurqan. Manchakuspam padreqa machuman qawaykurqan.
“Pim kanki?” ñispam tapurqan.
Machuqa asirqan.
“Manam waykaqchu kani. Yanaykim kasaq. Kayman hamurqani llaqtaman pusamuyta munaspa ama kay pampapi ñanta pantanaykipaq. Chayraq wañuq wayna padrep yananpas karqani. Chay padreqa mana yachasqa imaraykumantapas wañurqan mana unquspataq. Ichapas mana allin umup ñakasqanraykumantach.”
Padrep matinmanta chiri humpi sutuchkarqan. Ichapas Limaqpi hatun preladokunaqa kay llaqtaman kachamurqanku muchuchinanpaq penitenciata rurachinanpaq. Ichapas chinkarinantach munarqanku.
“Teófilo sutiyuqmi kani, padre. Machu kaspam mana aswanta uraykuyta atirqanichu. Chayraykum kay pampallapi suyachkarqayki.”
“Allinmi” ñispa padre pisipasqa simiwan ñirqan “utqaspa llaqtata risun!”
Ñataq Teófilo asirqan. Padre piñanayaspataq upallarqan. Utqaspam llaqtaman chayarqanku. Hinaspam ñawpaq kuti kikinpa doctrinanta rikuspa padreqa putikurqan, “ima chayqa?” ñispa. Aslla yaqa tunisqa raqay wasikunam llaqtap yaykunapi karqan. Qatap uqsanqa tukuy ismusqa, tikankunari hatun uchkuyuq karqan. Llaqtap chawpinpim huchuylla iglesia karqan. Chay uqsawan qatasqa iglesiari turumanta rurasqa karqan. Manam pipas plazapi suyachkarqanchu musuq doctrinayuqta napaykunanpaq. Ima plaza chayri? Yallinraq chusaq pampalla karqan!
Padrep yuyasqanta musyaspa Teófilo rimarirqan ñispa: “Qanimpa watakunam kay llaqtapi pacha kuyurqan yaqa tukuy wasikunata tunichispa. Manaraqmi allicharqankuchu. Kaypim tukuyniyku wakcha indio kayku mana allin chakrayuq mikunayuq kaspa. Achka mana allin runakunata kaypi tarinki tukuyninku wakamuchaq idólatra kaqtapas. Visitadorqa manaraqmi kayman hamurqanchu hatun llaqtamanta ancha karu kasqanmanta kayman chayamuna ñanpas ancha sasa kaptin. Qayam samasqaykimanta willasqayki, pikunam wakamuchaq, pikunam umun kaq, chayta.”
“Kunallanmi yakuta munani. Chaymantam puñuq risaq.”
Teófilo asirqan. Padreqa chiqanpi piñakuyta qallarirqan.
Utqalla yananqa huk mati aswata padreman qurqan. Millanayarqan. Mana upyayta munarqanchu. Chaymantam Teófiloqa puñunanta rikuchirqan. “Imach kay?” ñispam padre putikurqan. Huchuylla kawitum huk kuchupi tiyarqan. Chikiyuq122 kasqanmanta llakikuspam padreqa ancha saykusqa kaspa tuylla puñurirqan.
- chikiman chayaycaer en peligro
- chiqallamanta jurayneologismo misionero para jurar verdad
- sasiyayunar
- chikimala suerte


text:
Yuri Gagarin
Yuri Alekséyevich Gagarin sutiyuq runaqa (rusya simipi: Юpий AлekceeBич ГarapиH)(* 9 ñiqin pawqar waray killapi 1934 watapi paqarisqa Klúshino, Smolenskpas Óblast llaqtapi - 27 ñiqin pawqar waray killapi 1968 watapi wañusqa Novosyolovo, Vladimirpas Óblast llaqtapi) huk Rusyap mama llaqtayuq Phawaq awqaq suyu runam karqan.
Tayta: Alexey Ivanovich Gagarin; Mama: Anna Timofeyevna Gagarina.
Warmi: Valentina Goryacheva
Yachay wasi:
Alma mater: Yachay suntur.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yuri Gagarin.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuri Gagarin.
- El primer hombre en el espacio
- El increíble viaje de Yuri Gagarin


text:
Francis Aston
Francis William Aston (* 1 ñiqin tarpuy killapi 1877 watapi paqarisqa Harborne llaqtapi - † 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi wañusqa London llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: William Aston, Mama: Fanny Charlotte Hollis.
Warmi: Winifred Beilby
Alma mater: Birmingham Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francis Aston.


text:
Carlos Julio Arosemena Tola kiti
Tsatsa-Yaku kiti (Tzatza-Yacu kiti)[1] nisqaqa, kunan Carlos Julio Arosemena Tola kiti nisqa, (kastilla simipi: Cantón Carlos Julio Arosemena Tola) Ikwadur mama llaqtapi, Napu markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Tsatsa-Yaku / Carlos Julio Arosemena Tola llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Amachasqa suyukuna: Llanganati mama llaqta parki
- Urqukuna: Ilocullín - Shikita urqu
- Mayukuna:
- Quchakuna:
RunakunaLlamk'apuy
Carlos Julio Arosemena Tola kitipiqa Napurunakunam, huk kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtam, tiyanku.
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Huk kitillinmi kan: Carlos Julio Arosemena Tola kitilli.
RikchakunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Carlos Julio Arosemena Tola (* 1894, † 1952), Ikwadurpa umalliqnin
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ www.enciclopediadelecuador.com Carlos Julio Arosemena Tola llaqtap sutin Tzatza-Yacu karqan (kastilla simi)


text:
1Cristo Jesusta servij Pablohuan, Timoteohuanmi,
Filipos pueblopi Cristo Jesusmanta Diospajlla causacuj, crijcunaman quillcanchij. Cancunapish, cancunata ricujcunapish, servijcunapish, ¿allillachu canguichij?
2 Ñucanchij Taita Diospish, Apunchij Jesucristopish cancunamanca, jatun c'uyaita, sumaj causaita cushca cachun.
Crijcunamanta Pablo Diosta mañashcami
3 Cancunamantaca, cutin, cutin yuyarishpa ñuca Taita Diosta pagui nicunillami. 4 Diosta ñuca mañacushpaca, cushicushpami tucui cancunamantaca mañani. 5 Alli huillaita ñuca huillai callari punllamanta cunancamami, chai ruranapica maquita cucushcanguichij. 6 Caitatajca allimi yachani: Diosmi cancunapica chai allita rurai callarirca. Chaitaca Jesucristo cutin shamuna punllacama, Paillataj rurashpa caticungallami. 7 Cancunataca, chashna alli nina cajpitaj alli nishpami, tucuicunata ñuca shungupi apani. Cancunaca tucuicunami, Dios mana c'uyaipajta c'uyashpalla cushca cai huillanapica maquita cushcanguichij. Alli huillaimanta ñuca preźu cajpipish, cai alli huillai alli cashcata ricuchishpa, mitsaricujpipish, ñucahuanmi cashcanguichij. 8 Ñuca cancunata Jesucristo shinallataj, ima shina yallitaj c'uyajtaca, Taita Diosllataj yachanmi.
9 Cancunapica, ashtahuan ashtahuan c'uyaita mirachichun. Shinallataj imalla alli canatapish, Paita rijsinapipish alli yachajcunata rurachunmi mañacuni. 10 Chashna cashpami, imapish alli cajllata agllanguichij, Cristo shamuna punllapajpish pi mana juchachipaj, alli shuyacunguichij. 11 Chashna alli granota p'ucushca shinami, Jesucristomantaca cashcata rurashpa, Taita Diostaca sumajyachishpa alabanguichij.
Cristopajmi causacuni
12 Huauqui, panicuna, caita yachapaichij: Ñucata tucui laya llaquicuna japishcamantamari, ashtahuanpish alli huillaitaca maipipish ashtahuan huillai tucushcani. 13 Cunancarin jatun mandajpaj cai huasipi caj soldadocunapish, chaishujcunapish, tucuicunamari Cristomanta ñuca caipi preźu cajta yachancuna. 14 Ashtahuancarin chaupi yalli crijcunamari, ñuca caipi preźu cashcata yachashpaca, mana manchashpa Apunchij Jesusmantaca, cushicushpa Diospaj Shimitaca, ashtahuan huillana yuyailla tucushpa huillancuna.
15 Maijancunaca, ñuca shina casha nishpa ñucata p'iñachingaraicullami, Cristomantaca huillancuna. Chashna cajpipish, shujtajcunaca alli shunguhuanmi huillancuna. 16 Alli shunguhuan huillajcunaca, alli huillaita mitsangapaj ñuca caipi preźu tiyacujta yachashpami, c'uyashcamanta huillacuncuna. 17 Cutin caishujcunaca, quiquinpaj allita mashcashpallami huillaj tucuncuna. Paicunaca ñuca preźu tiyacujta yachashpa, ashtahuan llaquichingaraicullami huillancuna.
18 ¿Imatataj nishunri? Chashna ñucata llaquichingaraiculla huillashpapish, huillana yuyaihuantaj alli shunguhuan huillashpapish, ashtahuanca, Cristomanta huillachunlla. Chaimi ñucataca, achcata cushichin, ashtahuan cushicushapishmi. 19 Cancunaca, ñucamanta Diosta mañacunguichijmi. Jesucristopaj Espíritu ñucata ayudacunmi. Chaimantami, caimantaca llujshina cashcata yachani. 20 Chashnami ñuca munashca, ñuca yuyashca shinallataj, imapipish mana pingachishca casha. Ashtahuanpish huañushpapish, causashpapish saruncuna shinallatajmi, Cristolla jatun cashcataca cunancarin ashtahuan ñuca aichapi ricuchisha nini. 21 Chaimanta ñuca causacushpaca, Cristopajmi causacuni. Huañushpaca, japina cashcata ña japishamari. 22 Shina cajpipish cai pachapi causacushpaca, Cristopajta ruranapaj alli cajpimari, imata mana agllai tucuni. 23 Ñucapajca huañunapish alli, causanapish allimari ricurin. Ashtahuanca huañushpaca, Cristohuan ña tiyagrina cashcata ricushpaca, huañunatami yallica munani. 24 Shina cajpipish cancunapajca, ñuca cai pachapi causashpa catinamari tucuita yalli alli. 25 Chashna cajpica, crishcata alli catinata cancunaman ashtahuan yachachishpa, cushicushpa tucui cancunahuan cana cashcataca, allimi yachani. 26 Chashna ñuca cutin tigrashpa cancunahuan cajpimi, Cristo Jesusmantaca ashtahuan cushicunguichij.
27 Ashtahuanca, Cristomanta alli huillaita caticujcuna shinataj alli causacuichijlla. Chashnami cancunaca alli huillaimantapish, tucuicuna shayarishpa macanacuj shina, shuj shinalla, shuj yuyailla alli catinguichij. Ñuca cancunapajman rishpa, mana rishpapish, cancunataca chaillatami uyasha nini. 28 Cancunata p'iñajcunataca, ama manchaichijchu. Paicunapaj yuyaipica, cancuna caita caticushcamanta chingarinaman ricushcatami yuyancuna. Ashtahuanpish cancunapajca, quishpirishcataj cashcatami yachanguichij. Chaica, Taita Dios cushcamari. 29 Taita Diosca cancunamanca, mana Cristota crinallatachu curca, ashtahuanpish Paimantaca llaquita apanatapishmari curca. 30 Chaimantami, cancunapish ñaupa ñuca apaj cashca llaquicunallatataj apacunguichij. Cunanpish llaquita ñuca apacushcataca, ña yachanguichijllatajmi.


text:
Palama uquq ñuñuq
Palama uquq ñuñuq (ordo Insectivora) nisqakunaqa huk ñuñuq, aycha mikhuq - astwan palama mikhuq - uywakunam.
Kaymi tukuy palama uquq ñuñuq rikch'aq ayllukuna:
- Askanku (Erinaceidae)
- Tuhu (Talpidae)
- K'awchisuyt'u (Soricidae)
- Khallasuyt'u (Solenodontidae)
- Wat'a k'awchisuyt'u (Nesophontidae)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Palama uquq ñuñuq


text:
Kristiyanu inlisya
- Inlisya nisqa wasimanta qhawanaykipaqqa chaypi qhaway.
Kristiyanu inlisya nisqaqa (grigu simimanta: ekkλnσίa (ekklīsía) "qayakusqa [runakuna]", chaymanta kastilla simipi: iglesia) kristiyanu iñiykama, Dyuspa Simin Qillqapi qillqamusqa Jesuspa kamasqankama tukuy iñiqnin runakunap kuskachakusqanmi.
Jesus huklla inlisyatam kamarqaptinpas, hanaq pachaman risqanmantapacha kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan


text:
Yawar
Yawar nisqaqa sirk'anchikkunapi puka, yaku hina ukhu yawrim.
Sunqum yawartaqa sirk'akunanta tanqan. Yawar muyuriy nisqapi kurkunchikpi sirk'akunanta muyupayaspa kurkup kawsaykuqkunata muksichaqwan mikhuna imayaykunawan ñukyuykun, chimlasayta, q'upa imayaykunata apaykuspa.
Yawarqa manam puriqllachu, yaku hinallachu. Kay yawarpi kawsaykuqkunam kan:
- Puka yawar kawsaykuqkuna (erythrocytes): Surq'anpi wayra pachamanta yawarman hamuchkaq muksichaqta yawar puka nisqa imayaywan hap'iykun.
- Yuraq yawar kawsaykuqkuna (leucocytes): Mana allin kaqkunata, wamaq imakunatam tukuchin, ahinataq añakikunata.
- Yawar llukllunachakuna (thrombocytes): Yawarta k'irikunapi tikayachin.


text:
Wichaqlla kantun
Wichaqlla kantun (kastilla simipi: Cantón Vichacla) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi P'utuqsi suyupi, Chinchay Chichas pruwinsyapi, Qutaqayta munisipyupi. Uma llaqtanqa Wichaqlla (Vichacla) llaqtam(184 llaqtayuq, 2001 watapi).
Kantunpi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qutaqayta munisipyu: yupaykuna, saywitu (PDF; 1,54 MB) (kastilla simi)