text:
Hullaqa
Hullaqa, Chullasqa icha Huliyaka; (kastilla simipi: Juliaca) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, huk llaqtam, San Ruman pruwinsyap uma llaqtanmi. Sinchi hat'unmi qhatu llaqtapa kanqa. Allin ñankunata kanchu, achqa llaqtakunakamapis chayamurkan: Qusqu, Ariqipa, Chuqiyapu, Lampa, Punu, Wankani, Kapachika, Asankaru, Escallani, waqkunata hina. Runakuna nirqapun wayrallaqta, sinchi wayrarakchu, kaypi phawarin chakra yapuy killa, tarpuy killantin.
225.146 runakuna (2007) kaypiqa tiyan, 3824 mitrukuna kachkan, wichay Titiqaqa qucha, qaylla Chakas quchantin, Sillustani chullpakunata qaylla hinaq
Ñawpaqta, warmikuna ruarqan p'achakuna, qhatun churarqan waj mama llaqtarunakunapaq. Chaywanchu, churamurkan 'chankakuq llajta'
Sapa hatun puquy, pawqar waray killantin Hullaqa p'ukllay paqarin, kayta aswan hatun tukuy Piruw raymichakuy kan, tusuqkuna sinchi llimphisqa pach'a llaqtan ñankuna purin, tusun, upyan. Achka Qullasuyum tusunakuna kallpachinku, hinaqtin sapa qhulla puquy killa, San Sebastian qhachwa qallarin.
Allin apaykachana kay llajtapi kan, ñankuna, antakuru allinchasqa kachkan, kaykunaqa llapa runakuna qarukama apan, lliw Piruw uransuyu llaqtakunap tinkin (Punu, Qusqu, Ariqipa, Takna), Qullasuyu qiqin Chuqiyapu Ña may urin llaqta riqti kaypi puriyta kananta.
Kay llaqtapi hinaq tiyan kay Inka Manqu Qhapaq antanka pampa, wakin hawa llaqtakunamanta runap Hullaqaman chayan hinaqtin mayqinkama ripun. Kaymanta tukuy Punu Suyu atiwanlla chayanaypaq kan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ramón Ríos wiñaykawsay yachaq, Hullaqa chhullasqa kaypi rimaynin hamun. Chayta nin, Waynaruqipi achka qhiskata kan, hinaptin, inkakunap chayamuptin qhiskata qhawarqanku, hina nirqan "chhullasqa kaypi".
Ña, Justo Ruelas nin; Hullaqa Shulla Qaqa rimana hamun, qhiskarayku qiqin hina
Unay pacha: 10,000 pñ – 1532[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huqkaq runam chayarkan chinchaymanta, Ñawpa 6000 watakuna kunamanta, urukuna tiyarqan qaylla mayuqata quchaqatantin. Chakas qucha, T'uruqucha, Qoriwat'a qucha, Quchapampa hina. Chay runakuna mikurqan: ispi, challwa, karachi, mauri, tutura, waqkunanmin. Paykunaqa, tutura wamp'u ruwarqan, chaywanchu, ripurkan waq quchakunakama challwa hap'irqanpaq.
Huqkaj wakikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa 3000 watakuna kunanmanta, Qaluyu waki paqarisqan Q'omer Moqopi, paykuna ruarkan waruwarukuna, p'achakuna, rumi llank'aypaq. Uywarqan papa, kuy, qinua, alpaca, karachi, kañiwa, wajkunanmin. Chaqay pachapi, Pukaraq runa hampurqan , chaywanchu, Waynaruqi waki paqarirqa. Kayta allin raqch'ikuna saqerqawan. Llachay mawq'a wakiyoq Oscar Ayca Gallegospa nirqapun paykunaqa ch'awpi llajta tiyarkan qaylla Waynaruqi urquqata.
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqa kimsa distritukuna kan:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'ujllay
- San Sebastian qachwa
- Alasitas raymi
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqa llaqta achka kitikuna kapun, wakin wiñaykawsaynin wakin sallqaynin, hinaq kaypi wakin llumphasqa puriykuna kachkan Santa Catalina inlisya hina, Waynaruqi urqu, Chakas qucha, Qukan ayllu llaqtantin.
Santa Catalina inlisya[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqa waqaypatampi kachkan, warruku-indihina ruwachinasqa kan, ruwayta qallarinta yaqa kay 1649 watam, jisuitakunam paqarinkaqu, ña 1774 tukurqanku, sinchi sasapuni sayachinanpaq. Sapa huq turri kanku, kaypika huk sapa kampana kan, sillar rumi Ariqipaman aprarirqanku, kay pirqawasinta ruwananpaq.[3] Kunansi, franciskanukunap kamachikun.
La Merced inlisya[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay La Merced inlisya sinchi chanisqa ripublikam pacha kapun, allin wasiy kamay ruwasqa. Kuntip Bolognesi Patam kan.
Puka rumiwan ruwasparkaqu mitalkuna hinaq, kanku sapa huq turri intiwatanantin, kay inlisyia Diego Laymeman ruwasqa karqan. 1959 watam qallarinqaku 1995 musuqmanta tikraypakun. Kunan pacha, kay inlisyata achka runakuna purin, ima imankunapas apayananku. Kay qaylla Hullaqa sayana kachkan
Franciscanu kunwintu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikin sutichasqa Santa Barbara kunwintu.
Kan huq hatunwasi tawa sarunakuna Hatun Rumiyoq Urqu wichan ruwarqanku, llaqa 40m Hullaqa waqaypatampi , kanku huk rumanu wasiy kamay Katuliku pachamanta ruqarqankiku.
Ñawpa pacha chanisqanrayku, kunan achka llumphasqa kan.
Yuraq Kristu, Waynaruqi urqu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waqhaypatam urin kunti kan, ñawpa siq'i hinaq kan, sobre Waynaruqi chimpan. Yuraq kristu, urmiyun ruwachisqaqa, widrio hinam, karu pachamanta rikunta atinchu.
Kaymanta aswan Karu hina rikurkan atinku, hinaqtin, ña llapan Hullaqa llaqta, Arapa qucha, Titiqaqa qucha, Qaraqutu, hatun pampakunata waq quchakunapas rikuyta atinku. Hinaqtin kay Urqumanta sinchi willqasqa kan, kallpachakun llapan Hullaqa qayllakunapas, ña 1987 ruwarqanku, iskay killata tukuchirqanku. Kunanmi kay urquman achka runakuna siqan, kallpanapaq, rikhunapaq; alasitas raymin p'ukllantin kayta hunt'asqa kutin, sumaq chanisqa kan
Las Calceteras wasiukhu qhatu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa sarunakuna kan, chinchay Bolognesi pata kan. Huk hatun qhatu wasi ukhumpin kachkan, sinchi makipura windinkan,rantin achka pach'akunata (chullukuna, chumpakuna, lliqllakuna, waq pach'akuna) kayta alpaqantin ruwan. Wakin pach'akuna, allin ruwanchasqa kan, hinaq, hawa mamallaqtakunaman rin, qhatun, allin chaninchasqa kan.
Chakas qucha[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chakas qucha (Laguna de Chacas) nisqaqa huk qucham, 10 chinchan Hullaqa kan, qaylla Qukan Chakas ayllu llaqtam. Hatun Urququna kay quchata muyurin, Ikinitu hinam (aswan hanaq kay kitikuna kan)
Kay quchata wiqihina kan, qaylla 6. km-kuna, Achka uywana, yurana imankunapas kan, pharay pacha sinchita wiñarinku, sumaqpacha kan
Rijchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikcha:Carnaval de juliaca.jpg|Karnawal
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Riqcharismu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1933 watam Qullasuyumpi, huk llumpha
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hukkaq yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Colegio de Ciencias Aplicadas Nuestra Señora del Carmen
- Colegio Danielle Mitterrand
- Colegio Salazar Bondy
- Centro Educativo Mariano Nuñez 70565
- Centro Educativo Manuel Nuñez Butrón 71014-1121
- Centro Educativo N° 11204
- Centro Educativo María Auxiliadora 1122
- Centro Educativo Carlos Dante Nava
- Centro Educativo Santa Maria 70536 -1131
- Colegio Franciscano San Román
- Centro Educativo Tupac Amaru Nº 70545
- Colegio Particular de Señoritas Elena de Santa María
- colegio Santa Catalina
- Institución Educativa Primaria N° 70610 de la Urb. Santa Adriana
Yachay wasikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fransiscanu San Ruman Llachay Wasi
- Colegio "Gran Unidad Escolar Jose Antonio Encinas"
- Colegio Salazar Bondy
- Colegio José Maria Arguedas Industrial 45
- Colegio Las Mercedes
- Colegio Emblemática Politécnico Regional "Los Andes"
- Colegio "Comercio 32"
- Colegio Gregor Mendel
- Colegio Pedro vilcapaza
- Colegio "Brigham Young School"
- Colegio San Vicente de Paúl
- Colegio Eduardo Forga Selinger
- Colegio Claudio Galeno
- Colegio Danielle Miterrand
- Colegio Santa Catalina
- Colegio Elena de Santa María
- Colegio Nacional Las Mercedes
- Colegio Industrial INA 91
- Colegio "Luz Andina Reyna de las Américas"
- Anexo varones "Andean Light"
- Colegio Técnico Industrial Perú Birf
- I.E.P. "La Salle"
- Colegio "Simón Bolívar"
- Colegio "Real Convictorio"
- Colegio Sigma
Suntur, yachay sunturtin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Instituto Superior Tecnológico Privado Salazar Bondy
- Instituto Superior Tecnológico Privado Tecnotronic
- Instituto Superior Tecnológico Privado UNITEK
- Instituto Superior Tecnológico Privado San Juan Bautista la Salle
- Instituto Superior Tecnológico Privado Nazaret
- Instituto Superior Tecnológico Público Manuel Nuñez Butron
- Instituto Superior Pedagógico Publico - Juliaca
- Escuela Superior de Formación Artística E.S.F.A. - Juliaca
- SENATI - Juliaca
- Universidad Nacional de Juliaca
- Universidad Andina Néstor Cáceres Velásquez
- Universidad Alas Peruanas
- Universidad Peruana Unión
Willay kamayuq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wakin willana Hullaqapi kachkan:
- Runa Soncc'o (1935 - 1948)
- La voz de Juliaca (1946)
- Sayariy (1975)
- Calcetera (1974)
- Danza y avanza (1992 - 1993)
- Acción (1950 - 1961)
- Adelante (1946)
- Horizontes de Cultura (1964)
- Huaynarroque (1967)
1950-pi,Federación de Periodistas del Perú tampunta ruwarqan, Dr. Manuel Nuñez Butrón ummaliq.
1959, Radiyu Hullaqa qallariqqan Victor Urviola Garrido, kamchiknin.
Kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapi tiyan Escuela Superior de Formación Artística Pública de Juliaca, kachiychasqa ruwankupaq
Simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapi kay simikunata kan: Qhichwa, Aymara, Kastilla simi
Hullaqap simin qhichwata, kastilla simipi kuyurirqan. Kunan pacha, wakin aymar runakunata anti laruman hamurqa, ñaWankani Muhumanta runakunap hamun, hinaqsi aymaran hamunqaku.
Mikhunakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapi achka mikhunakuna kan, sumaqmi.
- Thimpu: Papakuna, chuñukuna, muña, ajo, uchu aychantin (challwa, uqhiya icha alpaqa) ruwasqaña sibollantin qurin
- Warqhata: Thimpu hinaq, uywa umantin
- Kharachip kaldun: Kharachi, yana-yuraq chuñu, sinchi kallpachaska phusphuruman, runuakunap uman kallpachin
- Kankachu: Kankasqa aycha, papantin llaqhwantin.
- Mazamorra de quinua: Qinuantin, kaltin
- Pesq'e: Qinuantin ruwasqa
- Challwa frita: Challwa rurarqan, Chakas quchamanta, Titiqaqa, Arapantin.
- Umap kaldun: Uman, yana-yuraq chuñu, papantin, sinchi sumaqpuni kay michunata
- Chairo: Chuñu, chunchuli, charqintin ruwarisqa
- Ch'uñu lagua: Ñutu chuñu ruwarisqa
- Saqta: Qaylla chay ají de gallina nispa
- Qhispiñu: Pesq'e hinaq, chakisqa
- Watya: Papa, chuñu, uchu, aychantin kaywisqa pachan ukhu champ'akunan waqaychasqa
- Chunchuli: Chunchulli uchuntin, papantin, allin kaywisqa, ruwarisqa
- Pastel de quinua al horno: Tanta hina
- Ensalada de papa lisa: Waq mukhunawan rin
- P'asanqalla: Puqur hina
- Chicharrón de alpaca: Alpaqan aychan kusa kankaska
- Chupe de quinua: Qinua, yurakunantin maqlliska
- Aswa: Sarawan ruraspa
Kurku kallpanchay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqa llaqtaman, aswan runakuna sinku hayt'ana pukllan, isanka rump'u hinam. Hullaqap hukkaq sinku hayt'ana wankurinakuna kan American Star nisqa.
Sinku hayt'ana wankurinakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurku kallpanchay pampa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapi wakin Sinku haytay pampa kachkan
- Hullaqa Monumental sinku hayt'ana pampa
- Guillermo Briceño Rosamedina sinku hayt'ana pampa
- Manuel A. Odria sinku hayt'ana pampa
- Hullaqa Pulitikniku sinku hayt'ana pampa
- Qaraqutu sinku hayt'ana pampa
- Chanka-lata sinku hayt'ana pampa
- Néstor Cáceres Velásquez Yachay Suntur sinku hayt'ana pampa
Qayanqillqakuna, waq sut'ikunantin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qayanqillqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay qayanqillqakuna hap'in: [3]
- Antip huñuna uma llaqtan (Ley N° 24746)
Waq sut'ikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqa kay sut'ichasqa karqan: [3]
- Altiplanop perlan
- Kusmupulita Llaqta
- Machuaychakunap, Ch'iñipillkukunap hallpan
- Wayra Llaqta
- Altipampap T'ikan
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapi tukuy apaykachana kachkan, kaykunatawan allinchasqa hinaq, kaypi Inka Manqu Qhapaq antanka pampa kan, antakuru, karrukuna kan.
Ña pitaq mayqin Punu Suyu ripuptin munan, Hullaqaman qallarinka, hina, kaykunaman tinkisqa kan:
Antanka apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inka Manqu Qhapaq antanka pampa Hullaqampi kachkan, kay antanka pampa sapalla tukuy Punu Suyu kan, llaqtan wichay kitiman ruwasqa kachkan, kaylla walsapata kiti, Lampa lluqsina. Kay antanka pampa, tukuy Awya Yala sayt'uchaq kan, llaqa 4.2 km. Aeropuertos Andinos del Perú kamachisqa. K'alan antankakuna kaypi uranchata atin
Qayllariy 2013 Boeing-ta antankanta mallinapaq nirqan Boeing [5] Kay antanka pampa akllasqa karqan, allin pacha, pampa, chiri, chaki, waqkunaraykupas; mallinakunaqa allinchasqa kan, nirqan.
Chaninlla, kaykunakama rin Limaq, Qusqu, Ariqipa
Kay wankurina kamachin:
- LAN Perú
- Avianca
Pacha apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hullaqapaq kay apaykachana chanisqa kan. Hullaqa chawpin Piruw urinsuyu kachkan, hinaqtin ñankunata kaymanta qallarin maykinkama. Hullaqamanta asphaltasqa ñankunata rin: Qusqu, Ariqipa, Punu, Wankani, Lampa, waq k'iti-kama
Brasil-man kunan, kay Interoceanica nispa tinqirqan. Covisur nisqa, asphaltarqa kay Hullaqa-Punu ñan, hinaqtin sinchi hunt'asqa kay ñanta kachkan, kunansi, wakin mask'aqkuna nin, kay ñanta waq ñan ruwachina karqan, hinaqtin kunan huk hatun ñan ruwachkan autopista nisqa.
Kay chawpi Punu Suyumanta, musiku sinchita wiñasqa, pampa kananptin aswan ñankunata uskhachasqa kan
Antakuru apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapura, Tras-Andino Antakuruñan rin, Perú-Rail-man kamachisqa. Puno, Cuzco, Ariqipa-ntin chayan, waq mamallaqtakuna runam apaspa. Ripublika pachan sinchi mawk'asqa karqan , kunanmi hinaq, wakin runakuna kaywan kuyun, qallarirqan llaqa huq pachawata (1871), lantin llaqtakuna aswa-phisi wiñarkan, hinaqtin achka qhatun apan makipurantin.
Kay ñankunata kan: Qusqu-Hullaqa-Punu, Qusqu-Hullaqa-Ariqipa, Ariqipa-Hullaqa-Pununtin.
Kunan, sinchi llumphasqa kay antakuru kan, hawamanta runakunap chaniyuq kan
Karuwillanakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu rimana llikantin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
OSIPTEL-ta nin: [6] 2012-2013, Hullaqa qaylla 7000 Internetman tinkisqa kan.
Karu rimay llikantin, kaykunawan hasp'isqa: Movistar, Claro, Entel, Bitel, Virgin Mobile.
Kichasqa ñawikaruy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
VHF
- Frecuencia Latina (Canal 2)
- TV Sur (Canal 4)
- RED TV (Canal 5)
- América Televisión (Canal 7)
- TV Perú (Canal 9)
- Panamericana Televisión (Canal 11)
- Perú TV (Canal 19)
UHF
- Peruana TV (Canal 14)
- Altiplánica TV (Canal 15)
- Nova TV (Canal 17)
- Mundo TV (Canal 21)
- Andina de Televisión ATV (Canal 23)
- AP TV (Canal 25)
- Fama TV (Canal 27)
- Radio y televisión del Perú (RTP) (Canal 31)
- Cositel (Canal 51)
- Canal 35 (Canal 35)
- San José televisión (Canal 37)
- TBN-Enlace (Canal 39)
- Pontificia TV (Canal 41)
- Xtremo TV (Canal 45)
- Telefé (Canal 47)
- Canal e (Canal 64)
- Canal 53 (Canal 53)
- Collasuyo TV (Canal 55)
- GRAMI TV (Canal 57)
- Canal 59 (Canal 59)
Radiyukuna (FM)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Radiyu Programas del Perú (RPP Noticias) (88.9)
- La Exitosa (89.5)
- La Inolvidable Tus Mejores Recuerdos (90.1)
- Radiyu Caliente (90.5)
- Radiyu Juliaca (90.9)
- Radiyu Libertad (91.3)
- Antena 10 (92.9)
- Studio 92 Primeros en tu música (93.3)
- Las Vegas (94.3)
- La Karibeña (94.9)
- San Francisco (95.5)
- Radiyu Nacional del PerúTu Voz en la Radio (100.5)
- Radiyu El Sol de Los Andes (104.5)
- Radiyu Satélite (106.1)
- Radiyu Perú (106.7)
- Radiyu Frontera (107.9)
Radiyukuna (AM)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Radiyu Nuevo Tiempo ''La Voz de la Esperanza''(780)
- Radiyu Programas del Perú (810)
- Radiyu Noticias (1050)
- Radiyu Lider (1150)
- Radiyu Juliaca (1300)
- Radiyu Perú (1320)
- Radiyu Sudamericana (1340)
- Radiyu Red Andina (1430)
- Radiyu Sol de los Andes (1460)
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa k'itikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hullaqa.
- Vista Satelital por Google Earth
- Municipalidad de Juliaca, Perú
- Carnaval de Juliaca 2015
- Juliaca Informa
- Seguridad Juliaca
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chakas qucha
- Chakchura qucha
- Lagunillas qucha
- Lampa mayu
- Punu suyu
- Sinru qillqa: Llaqtakuna (Piruw)
- Hullaqa p'ukllay
- Qaraqutu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Instituto Nacional de Estadística e Informática Distancia y tiempo que hay de la capital distrital a la capital provincial
- ↑ Proyección 2010 INEI
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Apaza Quispe, Hugo Didí. «Historia de Juliaca». Temas históricos de Juliaca (1ra edición edición). Juliaca. pp. 53.
- ↑ http://web.archive.org/web/http://desa.inei.gob.pe/censos2007/tabulados/?id=ResultadosCensales
- ↑ (7 de julio de 2013). «Boeing Anuncia pruebas en Juliaca». Willakamay willakuy. 7 de julio de 2013 rikusqa.
- ↑ «Multan a Operadoras de Telecomunicaciones por interrupciones en Juliaca». 7 de junio de 2013 rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hullaqa.
- Saywitu: Punu suyu
- Mamacha Kandilariya Raymi (Punu)


c: text/html

text:
Urin Qaranqa pruwinsya
Urin Qaranqa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Sud Carangas) nisqaqa Buliwyapi, Uru-Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Antamarka (Santiago de Andamarca) llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Iskay munisipyunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Uralan Qaranqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqaLlamk'apuy
Evo Morales, Buliwya suyup kunan umalliqnin paqarimurqa Urinuqa kantunpi, Isallawi llaqtapi, 26 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lariqaqa pruwinsya
Lariqaqa pruwinsya (aymara simipi: Lariqaqa jisk'a suyu; kastilla simipi: Larecaja ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Apulupampa sallqa pacha suyu - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Illampu - Janq'u Uma
- Mayukuna: Qaqa mayu
- Quchakuna: Chilata qucha
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tarasa mandonii
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Lariqaqa pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Willakuy
Willakuy icha Kwintu nisqaqa huk rimasqallam simi kapchiypa rikch'aqnin. Willaqqa hayk'appas pay kaspa, ñawpa pachapim willaykun, qhichwa simipitaq hayk'ap hinapas kasqa pacha nisqapim.
Qhichwa simi kapchiypiqa achka ñawpa pachamanta willakuq kwintukunatam riqsinchik. Kay pachaqa wamaqyachkaptinmi, sumaq willakuykunata qunqachkaptinmi, sinchi-sinchita qillqananmi tiyan.
Kay samiqniyuqmi qhichwa simipi willakuykuna:
- Nak'aq (Pishtaq): indihina runakunata sipiq millay ispañul, misti runa;
- Achkay: wawakunata sipiq millay warmi;
- Inkarri: Inka Qhapaq;
- Wiraquchapampa (Q'iru llaqtapi willakuykuna): urqu apukunap ispañulkunata atipayninmanta;
- hukkunapas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Willakuykuna: Chay p'anqapiqa yachay wasipaq liwrukunapi willakuykunam qhawachikun.


text:
¿MUNAWAQCHU NOQAYKUWAN BIBLIAMANTA YACHAYTA?
Kusisqa kausay
Bibliata estudiaspan yachanki kay qatiqpi kaq tapuykunamanta:
¿Imatan ruwanay kusisqa kausanaypaq?
¿Jayk’aqllapas chinkanqachu millay kausay ñak’ariypas?
¿Jayk’aqllapas tupaymanchu wañupuq familiaywan amigoywanpas?
¿Llakikunchu Dios noqamanta?
¿Imaynatan Diosmanta mañakunay pay uyarimuwananpaq?
Gratisllan
Bibliamantaqa gratisllan yachanki. Qosaykikun Kusisqa kausay nisqa qelqata, Bibliayki mana kanchu chayqa Bibliatapas.
Munasqayki horapin kanqa
Yachachisuqniyki hermanowanqa estudiawaqmi uya-uyapurapas, telefonontapas. Qanmi ajllakunki ima horatachus munanki, maypichus estudiayta munawaq chaytapas.
Munaspaqa saqepullawaqmi
Chay estudiotaqa ima ratupas saqepullawaqmi. Manan estudiayta qallarisqaykiraykuchu ima ruwanaykipaqpas tanqasqa kashanki.
¿Imaynatan chay estudio aparikun?
Yachachiqniyki hermanon Bibliamanta yachachisunki, pisi-pisimantan yachanki. Astawanqa parlarinkichismi Kusisqa kausay nisqa qelqaq yanapayninwan, chhaynapin pisi-pisimanta yachanki imatachus Biblia yachachin chayta, imaynatas yanapasunkiman chaytapas. Astawan yachayta munanki chayqa kay videota qhaway, chaymantapas sapa kutilla tapukunku nisqapin willashallantaq imaynatas kay estudio aparikun chayta.
¿Munawaqchu juj chhikanta yachayta?
Qhaway imakunamantas qallariykunapi yachanki chayta.
¿Munawaqchu estudiay qallariyta?
Kay uranpi kaqman jaykuy, chhaynapin programasqa kanki Bibliamanta yachayta qallarinaykipaq.


text:
18
Jesustam chalachin
Mt 26.47-56; Mc 14.43-50; Lc 22.47-53
1 Lluy caycunacta Jesus niyculmi yaćhapacünincunawan Cedron śhutiyu wayup wic-lädu chimpanman lipäcula. Chayćhu juc wirta caśhancämanmi yaycapäcula. 2 Chay wirtaćhu achca cuti Jesus yaćhapacünincunawan juntunaculcaptinmi ipanchä Judaspis lisila. 3 Chaymanmi Judas ćhälun fariseocunaca puydï sasirdüticunaca caćhaśhan chuya wasip waquin täpänincunactawan achca cachacucunacta sumä armädu-cama michïrayüta lintirnayüta puśhapacüśha. 4 Ñatac Jesus caycuna pasananta yaćhalñam yalulcul “¿Mayantatan ashiyalcanqui?” nin.
5 Niptinmi: “Nazaret-lädu Jesustam” nipäcun.
Niptinmi: “Ya'am cayá” nin. Paycunawanmi ipanchä Judaspis cayäla.
6 Chaynu Jesus “Ya'am cayá” nïluptinmi ipaman cutityalcälishanćhu cućhpatityälälin.
7 Jesusñatacmi yapa: “¿Mayantamari ashiyalcanqui?” nin.
Niptinmi: “Nazaret-lädu Jesustam” nipäcun.
8 Niptinmi: “Ya'am cayá niyalcacñari. Ya'acta ashiyalcämaptiqui'a paycuná jina liculcächun” nin. 9 Caynüpam lulacacula quiquin Jesus: “Taytay umäśhayquicunapïta jucllantapis manam jitaycüchu” nishanca.
10 Simon Pedroñatacmi ispäda uywaśhanta jululcul sumä puydï sasirdütip uywaynin Malcup allï linlinta juclla pasächin. 11 Jinaptinmi Jesusñatac Pedrocta nin: “Chay ispädayquita ćhulalänanman cutiycachiy. ¿Manachun Taytá caćhamuśhan sumä ñacaycäta ñacäman, imatá?” nil.
Jesustam puydï sasirdütiman ćhächin
Mt 26.57-58; Mc 14.53-54; Lc 22.54
12 Niyällaptinmi Diospa chuya wasinpa täpänincuna, cachacucunaca jinaman puydïnincäpis Jesusman lluy shipucälälil ćhänälälin. 13 Jinalculmi chay watapä ćhuläśha sumä puydï sasirdüti Caifaspa suyrun Anasman puśhälälin. 14 Cay Caifasmi Israelcunäta “Malcantin wañunanchicpïtá allinmi canman juc nunalla lluypi wañuptin'a” nïca cala.
Pedrom Sasirdüti Anaspa wasinman ćhaycun
Mt 26.69-70; Mc 14.66-68; Lc 22.55-57
15 Ñatac Simon Pedrowan jucnin yaćhapacüninmi Jesusta atipäcula. Chay jucninmi sumä puydï sasirdütip lisisha cayal Jesuswan cusca luli patyuman yaycula. 16 Pedroñatacmi patyup puncullanćhu quïdälun. Jinaptin chay puydï sasirdütiwan lisinacuśhan yaćhapacücämi puncu quićhänin walmicta limapaycuptin Pedrocta pasaycachila. 17 Chayćhümi chay walmica Pedrocta: “Cay nunap yaćhapacünin-ari ampis cayanqui ¿aw?” nin.
Niptinmi Pedro: “¡Manam, manam!” nicuyan.
18 Ñatac sumä alaläcayämuptinmi chay täpänincunawan uyway nunacunaca ninacta walacaycachil muyülïninćhu śhaycacaycälil unupacuyalcäla. Paycunawan cuscamari Pedropis unupacuyäla.
Anasmi Jesusta tapun
Mt 26.59-66; Mc 14.55-64; Lc 22.66-71
19 Jinaśhancamañatacmi chay puydï sasirdütica Jesusta tapula yaćhachishanpïtawan, yaćhapacünincunapïta.
20 Chaymi Jesus: “Ya'a llapa nunap ñawquinmi yaćhachilá. Juntunacuna wasicunaćhüpis, Diospa chuya wasinćhüpis, mayćhüpis mayanćhüpis manam pacallap imactapis yaćhachilächu. 21 ¿Chayurá imapälätá ya'acta tapumanqui? Chay uyalïcunätari tapumuy. Paycunam tuquicta yaćhapäcun imapi yaćhachishätapis” nin.
22 Nïluptinmi chayćhu jucnin täpäca cäraćhu lapyälun “¿Caynüpachun puydï sasirdütïtalä ninquimanpis?” nil.
23 Jinaptinmi: “Mana allinta limälupti'a, má, nimay-ari. Ñatac rasuncällacta niyapti'a ¿imapïtan lapyacamanquiman?” nin. 24 Jinaptinmi Anas ćhänacüśhacta sasirdüticunap sumä puydïnin Caifasman puśhachila.
Pedrom yapa ipanchan
25 Ñatac Pedro chay nina walaśhancäćhu jinalla unupacuyaptinmi “Cay nunap yaćhapacüninchućh ampis canqui, ¿aw?” nipäcun.
Niptinmi: “Chayta manamari ya'a lisïpischu” nin.
26 Chaypïtam puydï sasirdüticunap uywaynin chay Pedro linlinta cuchuśhan nunap ayllunpis: “¡Amta, ya'a licalac chay wirtaćhu Jesuswan cusca cayätachućh jinam!” nin.
27 Niptinmi Pedro: “¡Manam lisïchu!” niyällaptin wallpa wa'amun.
Jesusmi Pilatop maquinćhu
Mt 27.1-2,11-31; Mc 15.1-20; Lc 23.1-5,13-25
28 Chay Israelcunämi aspi-aspiy Jesusta puśhapäcula Caifaspa wasinpïta Roma nasyuncäpa cuartilninman. Chayman manam yaycapäculachu “Anlacüluchwanmi Libracuśhanchic Fistaćhu canapä” nil. 29 Chayćhümi Pilato yalalcamul: “Má, ¿imapïtam puśhayalcämunqui?” nin.
30 Niptinmi: “Cay nuna ancha anchapña mana lulaptin'a, manaćh anmanlächu puśhayalcämüman cala” nipäcun.
31 Pilatoñatacmi: “Amcunapïtañamá. Quiquiquip camachicuyniquimannuy imactapis lulapämuy” nin.
Niptinmi: “Ya'acuna manam pictapis chacataywan wañuchipäcümanchu” nipäcun. 32 Caynu Jesus nila imanuypa wañuchisha cananpä nishanca lluy lulacacunanpämi.
33 Chaypïta Pilato cuartilman caśhan cutiycul Jesusta ayalculmi: “¿Chayurá amlächun Israelcunäpa sumä mandänincälä cacuyanquimanpis?” nin.
34 Niptinmi: “¿Caynu niyämanqui quiquillayquipïtachun ichá juccunapi uyalishayquitachun?” nin.
35 Pilatoñatacmi: “¿Israel caśhtachun cayá, imatá? Malca-masiquicunari, puydï sasirdütiquicunäwan maquïman ćhulaycayämuśhunqui. Am ¿imactamá lulalanqui?” nin.
36 Niptinmi Jesus: “Ya'apa gubirnú manam cay pachäćhüchu. Caypa capti'a nunäcunaćh Israelcunäpa maquinman mana ćhulaycuśha canäpä tincupäcunman cala. Gubirnu'a manam caypïchu” nin.
37 Niptinmi: “Chayurá ¿mandänincälächun cacuyanqui?” nin.
Niptinmi: “Am nishayquinümá. Chaymi cay pachäman näsil śhamulá rasun allincäta yaćhaycachinäpä. Cay allincäta lisiyta munäcunäñatacmi cäsupäman” nin.
38 Niptinmi Pilato: “¿Rasuncá imatá?” nin. Nilculmi chay puśhamü Israelcunäman yapa yalulcul: “Cay nunäćhu ya'a manam imactapis juchachaycunäpä talïchu. 39 Ñatac cay Libraculcäśhayqui Fistaćhu custumriquimannuy watan-watanmi carsilćhu wićhaläcunäpi jucninta caćhaycunanchic. Chayurá ¿Israelcunap Mandäniquitachun caćhaycuśhä?” nin.
40 Niptinmi Israelcunaca ayaycaćhaypa: “¡Chaytá wañuchipäcuy! ¡Barrabasta caćhaycuy!” nicuyalcan. Cay Barrabasmi fïnunnin suwa cacula.


text:
Agustín Morales Hernández
Agustín Morales Hernández sutiyuq runaqa (11 ñiqin hatun puquy killapi 1808 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Buliwyapi, 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1872 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq qhatuq, awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (1871-1872).
Taytan: Pedro Morales; Maman: Antonia Hernández.
Warmi: Petrona López.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Agustín Morales Hernández.
- www.worldlingo.com


text:
12
Chacra arrendag runacunaman tincusiypa Jesucristo yachasishgan
(Mateo 21.33-46; Lucas 20.9-19)
1 Saypita Jesús tincusiypa yachasergan: “Juc runashi juc chacra üvata plantargan. Nircurnashi uywacuna mana yaycunanpä guenchasergan. Saypitanashi üva jarucuna pözutapis jinan chacracho rurasergan. Nircurnashi suclatapis rurasergan üvata täpananpä. Lapanta ruraycasirnashi chacra arog runacunata arrendacuycur juclä marcapa aywacorgan saycho tänanpä.
2 Cosëcha galaycuptinnashi cachargan juc ashmayninta üva chacra arrindunpita cobramunanpä.
3 Say ashmay chaptinshi fiyupa magarcur jinaylata gargusquiyargan.
4 Jinayla cutiycuptinnashi chacrayog yapay juc ashmaynintana cachargan. Say ashmaytapis chacraman chagta ashliyargan y magar umantapis rachiyargan.
5 Sayno ruraptinpis yapayshi cachargan más juc ashmayninta. Paytaga wanusiyarganshi. Saynölashi rurayargan waquin cachacushgancunatapis. Waquintashi magayargan y waquintanashi wanusiyargan.
6 “Lapan ashmaynincuna ushacaptinnashi juclaylana cargan cachananpä. Payga cargan japalan cuyay surinshi. Ultimutaga say cuyay surintanashi cachargan: ‘Surëtaga chasquicuyangami’ nir.
7 Sayshi say surin chaycuptinna chacra arrendagcuna wilanacuyargan: ‘Tagaymi cay chacrawan quëdananpä caycan. Nogansipäna cay chacra cananpä payta wanuriycasishun.’
8 Sayshi chaycuptin üva chacrapita jucläman jorgurir wilanacuyashgannöla wanusiyargan.
9 “Sayno rurayashganpita say üva chacrayöga ¿imatarä ruranga say chacrata guechuyta munag runacunata? ¿Manasurä say fiyu runacunata lapanta wanusir ushanga? Nircorga chacrantapis juctanami arrendacuycongapä.
10 Sayno päsayäshunayquita mana munayashpayquega Tayta Diosninsipa palabrancho cayno guelgaraycashganta tantyacuyay:
‘Wayi sharcasegcuna: “Manami alisu cay rumi” nir jitariycuyaptinpis wayi esquïnaman cimientupä say rumi churashganami caycan.
11 Cimiento cananpäga Tayta Diosninsimi churash.
Sayno churash captinmi cushicuypä caycan.’ ”
12 Sayno tincusiypa Jesús yachasiptinmi mandag cüracuna, Moisés guelgashganta yachasegcuna y waquin Israel mayor runacunapis tantyayargan tumasipaylapa paycunata Jesús sayno nicashganta. Saymi Jesusta prësu sariyta munarpis asca runacuna favornin cayaptin mansapäyashpan aywacuyargan.
Impuestuta pägananpä o mana pägananpä cashgantapis Jesucristuta tapuyashgan
(Mateo 22.15-22; Lucas 20.20-26)
13 Saypita say autoridäcuna cachayargan fariseucunata y Herodispa favornin cag runacunatapis Jesús cagman ali shimilanpa lutanta parlasiyänanpä.
14 Saymi Jesusman chaycur niyargan: “Nogacuna musyayämi rasun caglata imatapis parlashgayquita, taytay. Yachagtapis mana yachagtapis Diospa wilacuynin nishgannöla yachasinqui. ¿Romacho emperador Cesarpä impuestuta pägashwancu o manacu?”
15 Lutanta parlasinanpä tapuyashganta tantyarmi Jesús nergan: “¿Imanirtä lutanta parlasimayta munayanqui? Mä apamuy guellayta ricanäpä.”
16 Guellayta ricaycurnami nergan: “Cay guellaycho ¿pï runapa reträtuntä caycan? Saynöpis ¿pipa jutintä guelgaraycan?”
Sayno tapuptin niyargan: “Emperador Cesarpami.”
17 Saymi Jesús nergan: “Emperador Cesarpa cagta Cesarta goycuyay. Tayta Diospa cagtaga Tayta Diosninsita goycuyay.”
Sayno niptinmi tapogcuna imaniytapis camäpacuyargansu.
Wanushcuna cawariyämunanpä cashganpita Jesucristo yachasishgan
(Mateo 22.23-33; Lucas 20.27-40)
18 Saypitami saduceo runacunapis Jesusman aywayargan pay yachasishganta manacagman churananpä. Saymi Jesusta niyargan:
19 “Moisés guelgashgancho caynömi nican, taytay: ‘Warmiyog runa suriynag wanuptin shulca wauguin cuñädan viüdawan täsun. Saynöpami wamrancuna say wanog cag runapa surinnöna cayanga.’
20 Sayno captenga tapucushayqui, taytay. Juc marcachöshi ganchis wauguicuna cayargan. Mayor cagshi juc warmiwan targan. Sayshi manarä surin captin wanorgan.
21 Sauraga shulca cag wauguinnashi targan say viüdawan. Paypis surin manarä captinshi wanorgan. Saypita más shulcan cagna targan say viüdawan. Paypis wanorgan surin manarä captinshi.
22 Saynöla lapan wauguincuna say viüdawan täyargan. Suriynagla lapanpis wanuyargan. Saypitanashi say viüdapis wanorgan.
23 Wanushcunata Tayta Diosninsi cawarisimunan junäga say warmilachi ganchis wauguipa warmin canga.”
24 Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “Sayno niyashpayquega gamcuna manami tantyayanquisu Tayta Diospa palabrancho guelgaraycashganta. Saynöpis manami tantyayanquisu wanushcunata cawarisimunanpä Tayta Dios munayyog cashganta.
25 Wanushganpita cawarimorga mananami pipis warmiyog o runayog cangasu, sinöga gloriacho caycag angilcunanölanami majaynagla cayangapä.
26 Wanushcuna cawariyämunanpä cashgantaga ¿manacu liyiyashcanqui Moisés guelgashganta? Abraham, Isaac y Jacob wanushganpita asca wata guepatarämi Tayta Diosninsi rupaycag shiracapita Moisesta nergan: ‘Abrahampa, Isaacpa y Jacobpa Diosninmi noga caycä.’
27 Wanogcuna mana cawariyämunanpä captenga ¿imanöpatä Abrahampa, Isaacpa y Jacobpa Diosnin canman? Sayno caycaptenga ¿imanirtä gamcuna criyiyanquisu wanogcuna cawariyämunanpä cayashganta?”
Maygan mandamientuta más cäsucunansipä cashganpita Jesucristo yachasishgan
(Mateo 22.34-40; Lucas 10.25-28)
28 Jesús ali contestashganta wiyarmi Moisés guelgashganta yachaseg runapis taporgan: “Taytay, ¿maygan mandamientutatä más cäsucushwan?”
29 Sayno tapuptinmi Jesús nergan: “Más cäsucunansipä cag mandamientoga caynömi guelgaraycan:
‘Israel runacuna, wiyayay.
Tayta Diosninsega juclaylami.
30 Shumag tantyacuycur lapan shonguyquiwan y lapan voluntäniquiwan Tayta Diosta cuyay.’
31 Caynöpis guelgaraycanmi: ‘Runa mayiquita lapan shonguyquiwan cuyay.’ Say ishcan mandamientucunata más cumplinansitami Tayta Diosninsi munan.”
32 Sauraga Moisés guelgashgan leycunata yachaseg runa nergan: “Rasun cagtami nishcanqui, taytay. Rasunpaypapis juclaylami Tayta Diosga. Manami más juc Diosga cansu.
33 Saynöpis rasun cagtami nishcanqui más cäsucunansipä cag mandamientucuna maygan cashgantapis. Say ishcay mandamientucunata cumplishgansega uywacunata altarcho rupasishgansipitapis más alimi caycan.”
34 Sayno niptinmi Jesús nergan: “Alitami nishcanqui. Nishgayquino cawarga Tayta Diosninsipa naupanmanmi chanquipä.”
Saypitaga manami pipis tapupayta almitergannasu.
Tayta Dios cachamushgan Cristo Davidnöla mandag mana cashgan
(Mateo 22.41-46; Lucas 20.41-44)
35 Templo patiucho yachaycäsirmi runacunata Jesús nergan: “¿Imanirtä Moisés guelgashganta yachasegcuna niyan Cristo Davidnöla mandag rey cashganta?
36 Santu Espíritu tantyasiptin quiquin Davidpis caynömi guelgargan:
‘Munaynincho sararämag mandag reyta Tayta Diosninsi caynömi nergan:
Jamacamuy derëcha cag naupäman lapan contrayquicunata vincishgäyag.’
37 “Sayno nicaptenga ¿imanöpatä Cristoga Davidnöla mandag rey canman quiquin Davidpis mandagnin rey cashganta nicaptenga?” Jesús sayno yachasiptinmi asca runacuna cushish wiyayargan.
Moisés guelgashganta yachasegcunano mana cawayänanpä Jesucristo tantyasishgan
(Mateo 23.1-36; Lucas 20.45-47)
38 Saynöpis Jesús nergan: “Cuidä Moisés guelgashganta yachaseg runacunano cayanquiman. Tayta Dios munashganno cawaycashganta runacuna yarpäyänalanpämi paycunaga puriyan chaqui puntanyag sotänan jatish. Saynöpis más munayan yachasicog cayashganpita pläzacunacho y cällicunachöpis alabash caylatami.
39 Saynöpis sinagogacunacho alinnin cag bancumanrä jamacuytami munayan. Micunanpä gayasiyaptinpis mësa cagmanrämi jamacuyta munayan.
40 Saynömi viüdacunapa ima pobrëzalantapis apacuyan. Nircurnami alita rurashganta runacuna yarpäyänanpä may rätu Tayta Diosta manacuyan. Sayno rurayashganpitami infiernucho más fiyupa nacayangapä.”
Viüdapa ofrendan waquin ofrendapitapis más ali cashganta Jesucristo nishgan
(Lucas 21.1-4)
41 Saypita templucho Jesús jamaraycargan ofrendacunata winacuyänan naupancho. Saychömi rïcu runacuna saysica guellayta sayman winaycäyagta ricaraycargan.
42 Juc muchog viüdapis sayman chaycushpan ishcayla cobri guellayninta winargan.
43-44 Sayta ricar discïpuluncunata gayaycur Jesús nergan: “Rïcu runacunaga winayash pusog guellaylantami. Viüdami isanga pobri caycarpis winash lapan guellayninta, saylana rantipacunanpä caycaptinpis.”


text:
Usa
- Yura usa (Sternorrhyncha) nisqakunamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Usa nisqakunaqa (ordo Phthiraptera) nisqakunaqa ch'iñicha, raprannaq, uywakunap runappas chukchankunapi kawsaq, yawar chunqaq palamakunam. Ch'iya nisqa runtunkunataqa chukchaman llut'an. Qirisankunaqa mama usa hinam.
Kaymi runa usa (Pediculidae) rikch'aqkuna:
- phaka usa (Phthirus pubis)
- pillis usa icha ukhu usa (Pediculus humanus humanus)
- uma usa (Pediculus humanus capitis)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Usa


text:
10
Pedruta Cornelio gayasishgan
1 Cesarea marcachömi targan juc runa Cornelio jutiyog. Payga “Italiano” nishgan batallunpa capitanninmi cargan.
2 Paymi wayincho tagcunawan Tayta Dios munashganno cawargan. Sayno carmi nisidächo cagcunata imaypis yanapargan y Tayta Diosninsita imaypis manacorgan.
3 Saymi juc junag, malway intino caycaptin, Cornelio ricargan Tayta Diosninsipa angilninta. Say angilmi nergan: “¡Cornelio!”
4 Saymi segaypa mansacash ricaraycashgancho angilta taporgan: “¿Imatä, taytay?” nishpan.
Sayno niptinmi ángil nergan: “Tayta Diosninsi wiyashushcanquimi manacushgayquita. Muchogcunata yanapashgayquitapis ricashmi.
5 Cananga Tayta Diosninsipa wilacuyninta tantyasishunayquipä cachacuy Jope marcaman Simonta pushamunanpä. Simonpa jucag jutinmi caycan Pedro.
6 Payga posädaraycan suëla rurag Simonpa wayinchömi. Paypa wayin caycan lamar cuchunchömi.”
7 Ángil aywacuptinnami Cornelio gayargan ishcay ashmaynincunata y juc yäracushgan soldädutapis. Say soldädoga cargan Tayta Diosninsi munashganno cawagmi.
8 Paycunatami ángil nishgancunata wilaparcur cachargan Jope marcaman.
9-11 Waraynin pulan junagnami Cornelio cachashgan runacuna Jope marcaman chaycargan. Pedro posädacushgan wayichönami micuyta sayrä yanucuycargan. Saymi micanaycarpis Pedro wisargan wayi jananman Tayta Diosninsita manacunanpä. Tayta Diosta manacuycashganchömi elagpita ricargan ciëlo quicharaycämogta. Saychömi ricapacorgan jatuncaray jacu-nirag uraycämogta. Say jacutaga chuscun puntanpita watashtami uräsimorgan.
12 Naupanman chaycuptinmi ricargan lapan mana micunapä cag uywacunata. Saychömi caycargan chuscun chaquinpa pureg tucuy casta uywacuna, lashtaypa puregcuna y vuelagcunapis.
13 Saypitanami wiyargan ciëlupita: “Pedro, say uywacunata pishtarcur micuy” nimogta.
14 Sayno niptinmi Pedro nergan: “Manami say uywacunataga noga micömansu, taytay. Manami imaypis micushcäsu mana micunäpä nishgayqui uywacunataga.”
15 Sayno niptin yapay nimorgan: “Micunayquipä nicaptënaga ama yupaytupämaysu: ‘Say uywacunataga manami micömansu’ nishpayqui.”
16 Pedruta sayno nimorgan quimsa cutimi. Nircurnami say jacuta uywantinta ciëlupa cutisicorgan.
17 “¿Imapärä cayta ricasimash?” nir yarpachacuycaptinmi Cornelio cachashgan runacuna chäyargan posädaraycashgan wayiman.
18 Chaycuyashpannami niyargan: “Tapuculäshayqui, taytay. Simón Pedro ¿caychöcu posädaraycan?” nir.
19 Say hörami ricashganpita Pedro yarpachacuycargan. Sayno yarpachacuycaptinmi Santu Espíritu payta nergan: “Simón, quimsa runacunami ashiycäyäshunqui.
20 Ama mansariysu paycunawan aywayta. Nogami say runacunata cachamushcä paycunawan aywanayquipä.”
21 Sayno niptinmi jucla tincupar say runacunata Pedro nergan: “Say ashiycashgayqui runaga nogami caycä. ¿Imalapätä ashiycäyämanqui, taytacuna?” nergan.
22 Saymi paycuna niyargan: “Capitán Corneliumi cachayämash gamman shayämunäpä, taytay. Payga Tayta Diosninsi munashganno cawag ali runami. Sayno captinmi payta cuyan Israel runacunapis. Gamta gayasishunayquipäshi Tayta Diosninsipa angilnin payta nish. Wayinmanshi aywayculäshun Tayta Diosninsipa wilacuyninta yachasinayquipä.”
23 Pasa tardina captinmi Pedro paycunata posädasergan posädarashgan wayicho.
Saypita waraynin tutanami Pedro aywargan Cornelio cachacushgan runacunawan. Paycunawanmi aywayargan Jopicho tag waquin wauguicunapis.
24 Aywayashganpita warayninrämi chäyargan Cesarea marcaman. Paycuna chäyänanpämi castancunawan y cuyanacuyashgancunawanpis wayincho Cornelio shuyacuycäyargan.
25 Chaycuyaptinnami Cornelio yargamorgan payta chasquicunanpä. Nircur Pedrupa puntanman maquinta chogpacuycur gongurpacuycorgan.
26 Saymi Corneliuta Pedro nergan: “¡Sharcuy! Nogapis gamno runalami cä.”
27 Saypitanami parlaraycar yaycuyashpan tarergan asca runacuna Corneliupa wayincho juntaraycäyagta.
28 Saymi Pedro nergan: “Gamcuna musyayanquimi mana Israel runacunawanga mana shuntacäyänäpä ni wayinmanpis mana chäyänäpä cashganta. Sayno caycaptinpis Tayta Diosmi tantyasimash mana Israel runacunamanpis chänäpä.
29 Saymi gayasimaptiqui jucla shamushcä. Canan nimay imapä gayasimashgayquitapis, taytay.”
30 Saymi Cornelio nergan: “[Ayunar] Tayta Diosninsita manacuycaptëmi cay hörano chipipiycag mödanash runa yuripämash. Say yuripämashganpita cananwanga chuscu junagnami päsash.
31 Yuriparcamarmi nimash: ‘¡Cornelio! Tayta Diosninsi wiyashmi manacushgayquita. Ricashmi muchogcunata yanapashgayquitapis.
32 Cachacuy Jope marcaman Simonta pushamunanpä. Paypa jucag jutinmi caycan Pedro. Paymi Tayta Diosninsipa wilacuyninta tantyasishunquipä. Pedroga posädaraycan suëla rurag Simonpa wayinchömi. Suëla rurag Simonpa wayenga caycan lamarpa cuchunchömi.’
33 Sayno nimaptinmi jucla cachacamushcä pushamushunayquipä. Shamushgayquipita cushicö, taytay. Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyayta munarmi lapäcuna shuntacaycur caycho shuyaraycäyashcä.”
Corneliupa wayincho Pedro wilacushgan
34 Saymi Pedro nergan: “Canan rasunpaypami musyä Tayta Diosninsega pï-maytapis cuyapashganta.
35 Payga cuyapanmi munashganno cawag cagtaga pitapis.
36 Gamcuna musyayanquimi Israel runacunata Tayta Diosninsi musyasishgan ali wilacuy ima cashgantapis. Say wilacuymi nican Jesucristuta chasquicogcunata Tayta Diosninsi perdonananpä cashganta. Jesucristoga lapan runacunapa Diosninmi caycan.
37 Jesucristo manarä wilacuptinmi Juan Bautista Galilea provinciapita-pasa runacuna bautizacuyänanpä wilacorgan.
38 Say wisanmi Nazaret marcapita cag Jesuspis wilacur galaycorgan. Paymanmi Santu Espirituta Tayta Diosninsi cachamorgan munayyog cananpä. Saymi marcan marcan purergan milagrucunata rurar y diablo gueshyasishgan runacunata cachacäsir.
39-40 “Nogacunami ricayashcä Jerusalencho, Judea provinciacho y waquin marcacunachöpis Jesús rurashgancunata. Cruzcho wanusiyaptinpis quimsa junagtami Tayta Diosninsi payta cawarisimush. Saymi paywan tincuyashcä.
41 Cawarircamuptin manami lapan runacunasu paywan tincush, sinöga nogacunalami. Paywan tincuyänäpäga Tayta Diosninsimi naupapita-pasa acrayämash. Saymi wanushganpita cawarimuptin paywan juntu micur upur cayargä.
42 Nircurnami lapan runacunaman Jesús cachayämash wilacuyänäpä: ‘Jesustami Tayta Diosninsi churash lapan runacunata juzgananpä. Manami cawagcunalatasu juzganga, sinöga wanushcunatapis cawarircasimur juzgangapämi.’
43 Manami nogacunalasu Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacuycä, sinöga Tayta Diosninsipa unay profëtancunapis wilacuyashmi. Paycunapis cayno nirmi wilacuyargan: ‘Tayta Diosninsi cachamushgan salvadorta pipis chasquicuptenga jusancunapita perdonashmi canga.’ ”
Mana Israel runacuna Santu Espirituta chasquiyashgan
44 Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilapaycaptinmi Corneliupa wayincho lapan shuntacash caycagcunaman Santu Espíritu chargan.
45-46 Sayno charmi paycunata juc idiömacunapa parlasergan. Sayno parlasiptinmi Tayta Diosninsi cuyapäcog cashganta cushishla lapanpis parlayargan. Sayno parlayashganta wiyarmi Pedruwan aywag Israel runacuna niyargan: “¡Mana Israel runa caycaptinpis Tayta Diosninsi paycunaman Santu Espirituta cachamush!”
47 Saymi paywan aywag Israel runacunata Pedro nergan: “Nogansino paycunapis Santu Espirituta chasquicuycäyaptenga jucla paycunatapis bautizashun.”
48 Pedro sayno niptinmi Jesucristupa jutincho paycunata bautizayargan. Saypitanami Corneliupa wayincho juntaraycag runacuna Pedruta ruwayargan ishcay quimsa junaglapis paycunata goyäpänanpä.


text:
5
Asca pescäducunata Simón sarishgan
(Mateo 4.18-22; Marcos 1.16-20)
1-2 Tayta Diosninsipa wilacuyninta Genesaret gochacho asca runacunata yachaycäsishpanmi Jesús ricargan ishcay büquicuna gocha cuchuncho jinayla caycagta. Pescagcunaga büquincunapita yargurirmi rednincunata tagshaycäyargan. Jesús yachasishganta wiyayta munarmi asca runacuna payta quichquiparäyargan.
3 Saymi Simonpa büquinman Jesús wisarcur Simonta manacorgan cuchunpita más washaläman büquinta apananpä. Say büquiman jamaycurmi saypitana runacunata yachasergan.
4 Yachasiyta ushasquirnami Simonta nergan: “Cananga büquiquita apay más chaupi-niragman. Nircur saycho jitay redniquita pescäducunata sariyämunayquipä.”
5 Sayno niptin Simón nergan: “Warati pescaycarpis manami ni juclaylatapis sariyashcäsu, taytay. Imano captinpis nicämaptiquega yapay jitayäshä rednëta.”
6 Sayno nirmi redninta jitarcur saysica pescäducunata sariyargan, redninpis rachinashganyag.
7 Saymi jucag büquicho pescag mayincunata guemlacuyargan yanapäyänanpä. Paycuna chaycurmi ishcan büquiman pescäducunata winayargan büquincunapis talpunäyashganyag.
8-10 Saychömi caycargan Zebedeupa surincuna Santiaguwan Juanpis. Paycunami cayargan Simonpa pescag mayincuna. Saysica pescäducunata sarirmi lapanpis segaypa mansacashno ricacuyargan. Saymi Jesuspa puntanman gongurpacuycur Simón Pedro nergan: “Jusasapa runami cä, taytay. Sayno caycarga manami naupayquichöpis cämansu.”
Niptinmi Jesús nergan: “Ama mansacaysu. Pescäduta sarinayquipa trucanga runacunatanami Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilapanquipä.”
11 Sayno niptinmi gocha cuchuncho büquincunata y lapan imancunatapis cachariycuyashpan Jesuswan aywayargan.
Leprawan gueshyagta Jesucristo aliyäsishgan
(Mateo 8.1-4; Marcos 1.40-45)
12 Jesús juc marcacho caycaptinmi chargan leprawan fiyupa gueshyaycag runa. Say runami Jesuspa puntanman gongurpacuycur nergan: “Sänu canäpä aliyaycasilämay, taytay.”
13 Sayno ruwacuptinmi Jesús yataycorgan: “Cananpitaga aliyashganami canqui” nir.
Sayno nisquiptinmi jinan höra aliyasquergan.
14 Nircurnami Jesús nergan: “Ama pitapis wilanquisu noga aliyäsishgäta. Saypa trucanga Moisés guelgashgancho nishgannöpis templuman ayway aliyashgana cashgayquita cüra ricashunayquipä. Nircurna Moisés guelgashgancho nishgannöla aliyashgayquipita lapantapis ruranqui. Aliyashgana cashgayquita cüra nishuptiquimi lapanpis musyayanga rasunpaypa aliyashgayquita.”
15 Aliyäsishganta pipis musyananta mana munaycaptinpis may-saychömi runacuna musyayargan. Saymi asca runacuna pay cagman shuntacäyargan yachasishgancunata wiyayänanpä y gueshyaycashganpita aliyäyänanpäpis.
16 Jesusga imaypis sunyagninmanmi aywag Tayta Diosta manacunanpä.
Paralítico runata Jesucristo aliyäsishgan
(Mateo 9.1-8; Marcos 2.1-12)
17 Juc wayicho runacunata Jesús yachaycäsiptinmi saycho jamaraycargan Moisés guelgashganta yachasegcunawan fariseucuna. Paycuna shayämorgan Galilea provinciapita, Judea provinciapita y Jerusalenpitapis. Tayta Diosninsipa munayninwanmi Jesús caycargan gueshyagcunata aliyäsinanpä.
18 Saymanmi runacuna quirmawan apayargan paralítico runata. Chaycasirmi imaycanöpapis Jesuspa naupanman yaycasiyta munayargan.
19 Asca runacuna saycho captinmi wayi puncunpa yaycasiyta camäpacuyargansu. Saymi wayi jananman wisarcasir wayi gataraycashganta quichayargan. Nircur wascawan warcuypa quirmantinta uräsiyargan Jesuspa naupanman.
20 Say runacuna payman yäracuyashganta musyarmi say gueshyaycag runata Jesús nergan: “Lapan jusayquipita perdonashganami caycanqui, hïjo.”
21 Sayno niptinmi Moisés guelgashgan leycunata yachasegcunawan fariseucuna yarpachacuyargan: “¿Pitä cay runaga Dios-tucur lutanta parlananpäga? Tayta Dioslami munayyog caycan runacunata perdonananpä.”
22 Sayno yarpaycäyashganta musyarmi Jesús taporgan: “¿Imanirtä sayno yarpaycäyanqui?
23 ¿Maygantä más aja caycan? ¿Runapa jusancunata perdonaycu? ¿O gueshyaycashganta aliyäsiycu?
24 Nogami munayyog caycä runapa jusancunata perdonanäpä. Sayta musyayänayquipämi cay runata aliyäsishä.”
Nircur say gueshyaycag runata nergan: “¡Sharcuy! Quirmayquita apacurcur wayiquipa aywacuy.”
25 Sayno niptinmi jinan höra gueshyaycag runa aliyashgana sharcurcorgan. Nircur quirmanta apacurcur wayinpa aywacorgan Tayta Diosninsita alabashpan.
26 Sayta ricaycurmi runacuna cushicuyashpan Tayta Diosta alabayargan: “¡Cay runa aliyäsishgantanöga manami imaypis ricashcansisu!” niyashpan.
Discïpulun cananpä Mateuta Jesucristo gayashgan
(Mateo 9.9-13; Marcos 2.13-17)
27 Say wayipita Jesús aywaycashganchömi Mateo jutiyog runata ricargan impuestuta cobrar jamaraycagta. Saymi Jesús payta nergan: “Discïpulö canayquipä gatirämay.”
28 Sayno niptinmi cobracuyta cachariycur Jesuswan Mateo aywacorgan.
29 Discïpulun cananpä Jesús acrashganpita cushicushpanmi micuyta wayincho Mateo rurasergan discïpuluncunawan Jesús micunanpä. Saychömi impuestuta cobrag mayincunawan waquin runacunapis Jesuswan ascag micuycäyargan.
30 Say runacunawan Jesús caycagta ricaycurmi Moisés guelgashganta yachasegcunawan fariseucuna Jesuspa discïpuluncunata niyargan: “¿Imanirtä gamcuna impuesto cobragcunawan y Tayta Diosta mana cäsucogcunawanpis micuyanqui y upuyanqui?”
31 Sayno niyashganta wiyarmi Jesús nergan: “Gueshyagcuna jampicogta nistäyashgannölami jusasapacunapis Tayta Diosninsipa wilacuyninta pilapis tantyasinanta nistäyan.
32 Nogaga manami Tayta Diosninsi munashganno cawag runacunalata Diospa wilacuyninta wilapänäpäsu shamushcä, sinöga pay munashganno mana cawag runacunatapis wilapänäpämi.”
Yachasicuynin mushog cashganta Jesucristo tantyasishgan
(Mateo 9.14-17; Marcos 2.18-22)
33 Saypitanami Jesusta tapuyargan: “Juan Bautistapa discïpuluncunawan fariseucunapa discïpuluncunaga ayunar Tayta Diosta imaypis manacuyanmi. Gampa discïpuluyquicunaga ¿imanirtä paycunano ayunayansu?”
34 Sayno tapuyaptinmi Jesús nergan: “Casaray fiestaman gayasishgan cagcuna ¿ayunayanmansurä?
35 Casarag magta wanuptinmi isanga ayunayangapä. Saynölami discïpulöcunapis paycunawan cashgäyäga ayunayanmansu.”
36 Saymi Jesús mastapis nergan: “Manami pipis mushog mödanata rachinsu macwa mödanata remendananpä. Sayno rurarga perdisengami mushog mödanata. Say mushog mödanapita rachishgan träpoga manami camarangasu macwa mödanachöga.
37 Saynöpis sayrä rurash aswata manami winansisu shilicaycag urpumanga. Shilicaycag urpuman winashgaga aswa pogur say urputa lacsiriycongami. Sayno captenga aswapis jichacangami y urpupis paquir ushacangami.
38 Saymi sänu urpuman sayrä rurash aswata winansi. [Sayno rurashgaga aswapis manami jichangasu ni urpupis paquengasu.] Saynölami nogapa yachasicuynëpis mushog car gamcunapa costumbriquicunamanga tincunsu.
39 “Saynöpis manami pipis pogush vïnuta yawarcur sayrä rurash vïnuta upuyta munansu: ‘Pogush vïnoga manami tincunsu sayrä rurash vïnuman’ nishpan. Saynölami unay yachasicuycunawan yachacash car noga yachasishgäcunata runacuna chasquicuyta munayansu.”


text:
11
Señor Jesucristopa amïgon Lazaro wañungan
1 Juc runam Lazaro shutiyog alläpa antsa geshyaycargan Betania marcachö, Maríapawan Martapa turincuna.
2 Tsay antsa geshyaycag Lazaropa panin Maríam Señor Jesucristopa chaquinman mushcug perfümita wiñarcur agtsanwan pitsar tsaquitsirgan.
3 Lazaropa panincunam juc runata cachacuyargan Señor Jesucristota: “Señor, cuyay amïgoyquim antsa geshyaycan” ninanpag.
4 Tsayta wiyarmi Señor Jesucristo nirgan: “Tsay geshyaywanga manam wañungatsu. Tsay geshyayga tsarishga Dios Yaya poderöso cangantawan Tsurinpis rasumpa poderöso canganta musyayänanpagmi.”
5 Aunqui Señor Jesucristo Lazarota y ishcan panincuna Maríatatawan Martata alläpa cuyaycarpis,
6 Lazaro alläpa antsa geshyaycangata willaycuyaptin, ishcay junag masran tsay caycanganllachö quëdargan.
7 Tsaypitaragmi discïpuluncunata nirgan: “Acu, yapay Judea provinciaman cutishun” nir.
8 Discïpuluncunanam niyargan: “Pero Maestru, tsay sitiucunachöga ganyancunallaragtsag judiucuna sagmar wañutsiyniquita munayargan ¿Tsaynö caycaptincu, gamga yapay tsaypa cutiyta munaycanqui?”
9 Señor Jesucristonam nirgan: “¿Juc junagga manacu chunca ishcay örayog? Tsaymi pipis junagpa purirga trompesar ishquintsictsu, cay mundu allish atsicyaptin.
10 Pero tutapaypa purirmi sïga, trompesarnin tacacur ishquin mana actsi captin.”
11 Yapaynam Señor Jesucristo nirgan: “Amïgontsic Lazarom puñucashga caycan, pero aywä riccharcatsimushag.”
12 Discïpuluncunanam niyargan: “Señor, si puñucashgalla caycarga, rasumpam cuticämunga.”
13 Señor Jesucristoga Lazaro wañushgana canganta musyarmi, discïpuluncunata tsaynö “puñucashgallam caycan” nirgan. Pero discïpuluncunaga mana tantiyayarmi, rasumpa puñucashgalla canganta yarpäyargan.
14 Tsaynam Señor Jesucristo rasuncagta nirgan: “Lazaroga wañushgam.
15 Cushicümi tsaychö mana cangäta. Tsaynömi mas alli caycan gamcuna, rasumpa criyiyänayquipag. Pero acu aywashun ricänapag.”
16 Tsaynam “Millïshu” niyangan Tomas discïpulumajincunata nirgan: “Acu nogantsicpis Señor Jesucristowan pagta wañuna captinpis.”
Señor Jesucristoga, cawatsicug cawaymi
17 Tsayman chaycunam Señor Jesucristo tarirgan, Lazarota pampayan chuscu junagna päsashga canganta.
18 Betaniaga cargan quimsa (3) kilometroschömi Jerusalénpita.
19 Tsaynö amänolla captinmi, atscag judiucuna Maríapawan Martapa turin wañushga captin shogarnin compañag aywashga cayargan.
20 Martanam Señor Jesucristo chaycanganta musyasquirnin tincug yargosquir aywargan. Pero ñañan Maríaga wajichömi quëdargan.
21 Martanam tincusquir Señor Jesucristota nirgan: “Señor, caychö captiquiga turillä manam wañunmantsu cargan.
22 Pero nogaga musyämi, cananpis llapan imayca mañangayquita Dios Yayaga rurananpagcagta.”
23 Señor Jesucristonam contestargan: “Turiquiga cawamungam.”
24 Martanam nirgan: “Aumi, rasumpam musyä cay patsa ushacangan junag llapan wañushgacuna cawayämuptin, turilläpis cawamunanpag canganta.”
25 Tsaynam Señor Jesucristo nirgan: “Nogam wañushgacunata cawatsimurnin cawayga cä. Tsaymi pipis nogaman rasumpa firmi criyicurga, wañurpis cawamungalla.
26 Tsaynöllam llapan cawaycagcunapis, nogaman rasumpa firmi criyicamurga manam ni imaypis wañuyangatsu. ¿Cayta criyinqui Marta?”
27 Paynam nirgan: “Aumi, Señor. Nogaga rasumpam criyï gam Cristo Diospa Tsurin, cay munduman shamugpagcag cangayquita.”
Señor Jesucristo wagargan Lazarota pampayan sepultüra lädunchö
28 Tsaynö nisquirnam, Marta aywargan ñañan Maríata gayag. Gayasquirnam pacayllpa nirgan: “Maestrum cayman chamushga gayashunqui.”
29 Tsaynö niptinnam Maríaga saslla sharcurnin Señor Jesucristo caycanganman ricag aywargan.
30 Señor Jesucristoga manaragmi tsay marcamanga yaycushgaragtsu cargan, sinöga Martawan tincuyanganllachöragmi caycargan.
31 Tsaynö María sas sharcurnin aywagta ricarmi, tsay judiucuna wajichö pagtan compañar caycagcuna gepanta gatir aywayargan, “Turin pamparanganmanchari wagag aywan.”
32 Maríanam Señor Jesucristo caycanganman chaycurnin chaquin puntanman gongoricuycur nirgan: “Señor, si gam caychö captiquiga turillä manam wañunmantsu cargan.”
33 Tsaynam Maríatawan compañagnin judiucuna llaquishga wagagta ricaycur, Señor Jesucristopis shongonchö yarpachacurnin alläpa llaquishga,
34 tapurgan: “¿Maymantan pampayashcanqui?” Tsaynam niyargan: “Señor, shamuy ricätsiyäshayqui”
35 Tsaynam Señor Jesucristopis wagargan.
36 Judiucunanam tsaynöta ricar niyargan: “¡Ricäyay alläpam cuyanag!”
37 Pero waquincagnam niyargan: “Manacu cay runaga gapratapis cuticatsirgan. Tsayga ¿manatsurag imallatapis ruranman cargan Lazaro mana wañunanpag?”
Señor Jesucristo Lazarota cawatsimungan
38 Señor Jesucristonam yapay alläpa llaquishga Lazaro pamparanganman witiycurgan. Tsay sepultüra gagachö uchcushga machay captinmi, puncunpis juc jatun parara rumiwan tsapashga cargan.
39 Señor Jesucristonam nirgan: “Rumita jipiyay.”
Tsay wañushga Lazaropa panin Martanam nirgan: “Pero Señor, cananyagga asyashganach chuscu junagnam wañungan.”
40 Señor Jesucristonam contestargan: “¿Manacu nirgog, si rasumpa firmi criyicurga Dios Yayapa poderninwan juc jatun milagruta ricäyänayquipag?”
41 Rumita jipisquiyaptinnam, Señor Jesucristo cieluman ricarcur nirgan: “Taytallay, alläpam agradëcicug, rasumpa wiyamangayquita.
42 Musyämi imaypis wiyamangayquita, pero caynöga mañacug caychö caycag runacuna, gam cachamangayquita rasumpa criyiyänanpagmi.”
43 Tsayta nisquirnam, jinchi gayacurgan: “¡Lazaro, tsaypita yargamuy!”
44 Tsaynam wañushga yargascamurgan, maquinwan chaquin pitushga y gagllanpis alli wancupäcushga. Señor Jesucristonam nirgan: “Pascasquir, dëjayay aywacunanpag.”
Señor Jesucristota prësu achcusquir wañutsiyänanpag yachatsinacuyan
(Mateo 26:1-5; Marcos 14:1-2; Lucas 22:1-2)
45 Tsaynö Lazarota cawatsinganta ricarmi, Maríata compañagnin aywashga judiucunapis atscag criyicuyargan, Dios Yaya Señor Jesucristota cay patsaman cachamunganta.
46 Pero waquincagnam fariseocunaman aywaycur willapäyargan wañunganpita Lazarota Señor Jesucristo cawatsimunganta.
47 Tsayta musyasquirnam sacerdöticunapa mandagnincunawan fariseocuna y judiucunapa autoridänincunata gayascatsirnin secionta rurar niyargan: “¿Imatatan rurashun? ¡Tsay runaga tucuyläya milagrucunata rurarmi caycan!
48 Si dëjaycushgaga llapan runacunam payman criyiyanga. Tsaynam Romachö mandacug autoridäcuna shamuycur, templuntsictawan naciunnintsictapis jancat ushacätsiyanga.”
49 Pero jucnin sacerdöti llapan sacerdöticunata mandagnin Caifas shutiyog tsay watachö mas mandacuyyog carmi nirgan: “¡Gamcunaga manam ni imata musyayanquitsu,
50 ni siquiera tantiyayanquillapistsu! Mas mejormi canman juc runalla wañuptin, cay llapan naciunnintsic jancat ushacanganpita.”
51 Pero Caifasga manam cayta quiquinpa yarpayllanpitatsu nirgan. Sinöga tsay wata mas mandacug sacerdöti carmi, Dios Yaya tantiyatsiptin parlargan llapan Judea naciunchö runacunaraycu Señor Jesucristo wañunanpag canganta.
52 Y manam tsay Judea naciunllapagtsu, sinöga Dios Yayaman llapan criyicug runacunata maytsay munduchö witsicashga caycagcunata jucllayllaman gorinanpag.
53 Tsaynömi tsay junagpita judiucunapa autoridäcuna acueduta rurayargan, Señor Jesucristota wañutsiyänanpag.
54 Tsaymi tsay junagpita Señor Jesucristo manana purirgantsu judiucuna ricänanchöga. Tsaynöpam Judea provinciapita yargosquir aywacurgan mana runacuna täcuyangan tsunya cercanchö Efrain niyangan marcaman. Tsaychömi discïpuluncunawan cayargan.
55 Ichicllanam faltaycargan judiucunapa Pascua fiestancuna chämuptin, maytsay estanciacunapita maytsicag runacuna Jerusalénman aywar, Pascua fiestata celebrar jutsancunapita perdonta mañacur mayllacurnin cayänanpag.
56 Tsaynam Señor Jesucristota ashirnin purir, templuchö quiquincunapura tapunacuyargan: “Gamcunaga ¿imatatan yarpäyanqui? ¿Cay fiestaman shamungatsurag o manatsurag?”
57 Pero fariseocunawan sacerdöticunapa mandagnincunam runacunata mandar niyargan: “Si pipis Jesústa maychöpis ricarga, saslla willayämanqui prësu achcusquir apayämunäpag.”


text:
Sukumpiyu marka
Sukumpiyu marka nisqaqa huk markam Ikwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Musuq Loja llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Limunqucha risirwa - Kuyawinu risirwa - Kayampi Kuka kawsaykuska amachasqa allpa - Cofán Bermejo kawsaykuska amachasqa allpa - Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki
- Mayukuna: Awariku mayu - San Miguel mayu - Putumayu
- Quchakuna: Limunkucha
- Phaqchakuna: San Rafael phaqcha
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitinmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sukumpiyu markapiqa Napurunakunam tiyanku. Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku:


text:
4
Pedroctawan Juantam awturidäcunap maquinman ćhulaycälin
1-2 Chaynu Pedrowan Juan llapa nunacunäta “Jesus wañuśhanpi śhalcämuśhañam” niyaptinmi sasirdüticunaca, Diospa chuya wasinpa täpänincunap puydïnincunaca, saduseo caśhtacunaca sumä rabyaśha-cama paćhcälälimula. 3 Jinalculmi pasachiculcäla carsilman. Tardi cayaptinñatacmi chay wälacama wićhaycullalña caćhaycälälila. 4 Chay uyalïcunäpïñatacmi ichá Jesusman achca chalapaculcäla. Chaymi chay chalapacücunäwan'a picha walangamanña wayapanllanlä milälälila.
5 Chay wälam lluy juntunacälälin chay Jerusalenćhu cä llapa puydïnincuna, prinsipal yaśhacuna, Moisespa camachicuyninta yaćhachicücunapis, 6 sasirdüticunap mas puydïnin Anaspis, Caifaspis, Juanpis, Alejandropis, chaynütac chay caśhtancunäpis. 7 Chaynu llapan juntunacuyculmi Pedroctawan Juanta puśhachimula. Jinalculmi llapanpa ñawpäninman śhaycacaycachil tapucuyalcan: “¿Ima pudirwanmá? ¿Mayantá caćhamuśhulanqui caynu lulaycaćhacuyalcänayquipä?” nil.
8 Niptinmi Pedro Diospa Ispiritunpa lluy munayninćhu cayal: “Malcap puydïnin taytacuna, Israelpa prinsipal yaśhancuna: 9 ¿Imapïtá amcuna tapucayalcämanqui cay wishtu nunawan allinta lulaycuptí mana allin lulayä-yupayta? 10 Rasunpa imanuypa sänaśhanta yaćhayta munal'a yaćhapäcuy llapayquipis, jinantin Israelcunäpis cayta: Nazaret Jesus Salbacücäpa munayninwanmá cay wishtuca lluypa ñawinchicćhu śhalcula. Cay chacatapäcuśhayqui Jesustam quiquin Dios śhalcachimula. 11 Paypïmi Salmos librućhüpis limayan:
‘Wasi luläcuna, jalutacuśhayqui lumim mas allin puydï chaläninmanlä muyüñä’✡ Sal 118.22 nil.
12 “Salbamäninchic'a manamá juc canchu. Manam Tayta Diosninchic'a juctá ćhulalachu cay jinantin allpäman salbamänanchicpä” nila.
13 Chayćhu Pedrowan Juan cay-nilälla calpis cäninman-cama mana manchalil limayninwanmi, chay puydï nunacunäta upällachila. Jinaptinmi lluypis licapayllaman camälälisha: “Caycuná Jesuswanmi rasunpa capäcula” nila. 14 Chayćhu imacta ninanpä chay sänachishan nunapis cayaptinmi mana imamanpis artiyta atipapäculachu. 15 Mana atipaculculñatacmi Pedroctawan Juanta waśhaman yalalcachil, quiquin-pulalla ninaculcäla: 16 “Cay umricunäta ¿imanäśhunmi cay jinantin Jerusalen malcaca sumä jatun lulaśhanta licayalcaptin'a? 17 Caycunacta manaña cürricaćhayächinanpä lluy aminasaśhun Jesuspi uchucllapis cananpi manaña limalcapäcunanpä” nil.
18 Ninacalcälilmi caśhan ayaycul: “¡Yan'al-lätac chay Jesuspïta cananpi limalcuyalcanquiman yaćhayalcächinquiman!” nil aminasälälin.
19 Niptinmi Pedrowan Juan nila: “Má, canan nipämay. Amcunapïtá mayannintatan Diosninchic'a munanman: ¿amcunacta cäsunätachun ichá payta cäsunätachun? 20 Ya'acuná cay ñawïwan licapäcuśhäcätá, linlïwan uyalipäcuśhäcäpi'a manam shimí wićhacacüśha quïdanmanchu” nil.
21-22 Niptinmi: “¿Imanäśhunmá? Cay-chica nuna ñawinchicćhu cay tawa ćhunca watayu wishtu nunäta sänachishanpi lluypis Diosta alawaśhtin bïbayalcanmari” ninaculcul mastalä aminasälälin. Jinalcul mana imanaytapis atipacalcälilmi caćhaycälälila.
Aminasäläliptinmi Diosta mañaculcan
23 Chaynu caćhaycüluptin Pedrowan Juan chalapacü-masincunaman ćhaycälilmi chay prinsipal yaśhacunaca imacta nishantapis willapäcula. 24 Chayta uyalïlälilmi Diosta llapallan ruygaculcäla cay nil: “Sumä Munayniyu Taytay, anmi lluyta camalanqui, sïlüta allpäta lamarcäta llapa imapis cänintinta. 25 Ñatac sirbïniqui unay awilú Davidpa shiminpam Chuya Ispirituyqui limamula:
‘¿Ima cäñatan llapa malcapis cuntrayqui śhalcapämunanpä?
¿Imañatan mana rasunninwan pinsaycul cuntrayqui yan'alpä lulapäcun?
26 Jinalcul llapa puydï mandacücuna, jinantin nasyuncunap mandacünincuna jucllachanacaycälil amtawan Śhuñacuśhayquitam cuntrapäcuśhunqui’✡ Sal 2.1-2 nil.
27 “Rasunpa cay malcäćhu Herodeswan Poncio Pilatowan Israelcunaca mana-Israelcunäwan jucllachanacaycälilmi Śhuñacuśhayqui Chuya Chuliqui Jesuspa cuntran śhalcapäcula. 28 Rasunpa cay lulaśhanwan'a unaypïña caycuna pasananpä nichishayquitamá lluy lulälälin. 29 Canan-ari Tayta Diosní, uyaliycuy aminasacuyninta. Jinal ya'a sirbïniquicunacta yanapaycälimay mana manchalil ampïta willaculcänäpä. 30 Jinaman'a Chuya Chuliqui Jesuspa pudirnin cayalcapti'a, munayta uycälimay ishyäcunacta sänaycälichinäpä, ñatac milagrucunacta lulaycälinäpäpis” nil.
31 Chaynu ruygaculcaptinmi chay juntuläśhan wasica śhaśhälun. Jinaptin chayćhu cäcunaca Chuya Ispiritup lluy munayninćhu licalïlälilmi cullucuycul Diospïta willaculcäla.
Chalapacücunaca wäćhanacaycälin cänincunacta
32-33 Chayćhu puydï yaćhapacücunaca “Jesusmi rasunpa cawsamun” nil willaculcäla mana imactapis manchalillal. Lluy chalapacücunäñatacmi juc pinsaylla, lulaylla cawsapäcuptin llapa nunacunäpis istimapäcul, rispitapäcul allinpa licapäcula. Chalapacücunaca quiquillanpä mana chalat-chalatyayä capäculmi ima cänintapis lluy camachinacaycälila. 34-35 Chay chalapacücuna-pulamari wasinta ütac ćhaclanta lanticulculpis illaycäta uycula puydï yaćhapacücunäman nisitäśhanpa lluymanpis camaycachinanpä. Jinaptinmi paycunaćhu nï juc wacchapis calachu.
36 Chaynütam lulala José śhutiyu nunapis. Paymi lamar ćhawpićhu Chipre malcapi, Levïpa ayllun cala. Paytam puydï yaćhapacücunaca Bernabëwan śhutichapäcula. (Bernabé ninan'a “llaquipayniyu nuna” ninanmi.) 37 Paymi ćhaclanta lanticulcul lluy ćhaninta puydï yaćhapacücunäman uycula.


text:
6
Pitsga waranga (5,000) runacunata Señor Jesucristo micutsin
(Mateo 14:13-21; Marcos 6:30-44; Lucas 9:10-17)
1 Tsaypitanam Señor Jesucristo Galilea gochapa wac tsimpanman päsargan. Tsay gochapa juccag shutinmi Tiberias cargan.
2 Geshyagyashacunata cuticätsinganta ricashga carmi, maytsicag runacuna Señor Jesucristopa gepanta gatirnin aywayargan.
3 Señor Jesucristonam discïpuluncunawan juc jircaman witsarcur, tsaychö jamaycuyargan.
4 Israel runacunapa Pascua fiestancuna cananpagmi ichicllana faltaycargan.
5 Señor Jesucristonam maytsicag runacuna paycagman aywaycäyagta ricasquir, discïpulun Felipeta nirgan: “Caytsicag runacuna micuyänanpag, ¿maypitarag tantata rantishun?”
6 Señor Jesucristoga tsaynö nirgan: “Mä Felipe imaningash” nirmi. Pero Señor Jesucristoga musyargannam micuynincuna imanö garananpagcagtapis.
7 Felipenam nirgan: “Pusag quilla arupucur gänangantsicwan rantimushgapis ¡numpatagcu caytsicag runacuna ichic ichicllapis micuyänanpag pagtangaga!”
8 Tsaynam juccag discïpulun Pedropa waugen Andrés nirgan:
9 “Caychö juc ollgo wamrapam pitsga cebäda tantawan ishcay pescädollan caycäpun. Pero tsayllaga ¡imapagpis pagtanmanragcu caytsicag runapagga!”
10 Tsaynam discïpuluncunata Señor Jesucristo nirgan: “Runacunata niyay tsaychö jamacuyänanpag.” Tsaychöga juc jatun pampa wayllam cargan jamacuyänanpag. Tsaychömi ollgocagcunalla (5,000) pitsga waranga cayargan, warmicunatawan wamracunata mana yupaycäyaptin.
11 Tsaypitanam Señor Jesucristo pitsga tantata achcurcur, Dios Yayata agradëcicurgan. Tsaypitanam discïpuluncunata macyargan, llapan jamaycag runacunata aypuyänanpag. Tsaynöllam ishcay pescädotapis rurargan runacuna micuyänanpag.
12 Llapan runacuna pacha junta micusquiyaptinnam, discïpuluncunata Señor Jesucristo nirgan: “Llapan sobragcunata goriyay mana juc catur.”
13 Discïpuluncunanam chunca ishcay (12) canasta juntatarag, tsay pitsga cebäda tantallapita atsca sobragcunata goriyargan.
14 Tsay milagru ruranganta ricaycurnam runacuna ninacuyargan: “Cay runaga rasumpa unay Moisés gellganganchö cay patsaman shamugpagcag Profëtam.”
15 Tsaynö nirmi runacuna amälas reynincuna cananpag churayta munayargan. Tsaynö churayänanta mana munarmi, Señor Jesucristoga juc jircapa japallan aywacurgan.
Señor Jesucristo yacu jananpa purin
(Mateo 14:22-27; Marcos 6:45-52)
16 Patsa tutapaycaptinnam Señor Jesucristopa discïpuluncuna, juc jatun gocha cuchunman aywayargan.
17 Tsaypitam discïpuluncuna büquiman lätarcur wac tsimpa Capernaumman aywayargan. Pero patsa tutapashgana caycaptinpis Señor Jesucristoga manaragmi cutimurganragtsu.
18 Tsaynö jatun lamarnö gochapa büquiwan aywaycäyaptinnam, alläpa wayrar lamarta lagchicätsir gallaycurgan.
19 Caru pitsga o sogta kilometrotana aywaycarmi, Señor Jesucristo yacu jananpa shamuycagta ricasquiyargan. Tsaynö shamuycagta ricasquirmi, alläpa mantsacäyargan.
20 Pero Señor Jesucristonam nirgan: “¡Ama mantsacäyaytsu! ¡Nogam cä!”
21 Tsaynö niptinnam alläpa cushicur büquiman lätatsiyargan. ¡Tsaypitaga sasllanam chäyargan aywayangan Capernaum marcaman!
Runacuna Señor Jesucristota ashiyan
22 Tsay waräninam lamar wac tsimpanchö maytsicag quëdashga runacuna tantiyasquiyargan, tsaychö jucllaylla caycag büquiwan discïpuluncunalla aywayangata ricar, Señor Jesucristo quëdanganta.
23 Tsaynö caycäyaptinmi, Tiberias marcapita runacuna büquincunawan chäyargan, Señor Jesucristo Dios Yayata agradëcicusquir tantata miratsingancagman.
24 Tsaychö Señor Jesucristotawan discïpuluncunata mana ricarmi, jina öra llapan tsay büquincunawan Capernaum marcaman Señor Jesucristota ashig aywayargan.
Señor Jesucristoga imayyagpis cawatsicug tantam
25 Tsay lamarnö jatun gocha wac tsimpan Capernaumman chaycurnam Señor Jesucristota tarisquir tapuyargan: “Maestru, ¿imaytan shämuruyqui?”
26 Señor Jesucristonam nirgan: “Rasuncagtam niyag: Gamcunaga manam milagrucuna rurangäpitatsu ni Dios Yaya cachamanganta entendiyänayquipagtsu ashiyämanqui, sinöga pacha junta micutsiyangagpitam.
27 Ama tsay ushacag micuyllapagga yarpachacur aruyaytsu. Tsaypa rantinga imayyagpis cawatsicug mana ushacag micuypag yarpachacurnin aruyayga. Tsay mana ushacag micuytaga nogam garayäshayqui, quiquin Dios Yaya llapan poderninta garamashga captin.”
28 Tsaynam tapuyargan: “¿Imatatan rurayäshag Dios Yaya munangannö imayyagpis cawayänäpag?”
29 Señor Jesucristonam nirgan: “Dios Yayaga munan cachamungan japallan Tsurinman firmi criyicur cäsucuyänayquitam.”
30 Runacunanam niyargan: “Diospa Tsurin carga ¿mä, ima milagrullatapis ruramuy, tsayta ricarnin rasumpa criyiyänagpag? ¿Mä imacunatatan rurayta puedinqui?
31 Unay tiempum Moisés tsunyachö caycar, waran waran milagruta rurarnin, ‘manä’ niyangan micuyta awiluntsiccunata micutsirgan. Diospa Palabran gellgashgachömi nirgan: ‘Cielupita shamug tantatam micutsirgan.’ Mä tsaypunga gampis tsay Moisésnölla ruramuy.”
32 Señor Jesucristonam contestargan: “Rasuncagtam niyag: Manam Moiséstsu tsay micuyta unay awiluntsiccunata garargan. Sinöga Taytämi cielupita rasumpacag tantataga garargan.
33 Payllam garayäshunqui cielupita cachämungan tantatapis cay patsachö llapan runacunata imayyagpis cawatsinanpag.”
34 Runacunanam niyargan: “Señor, tsaypunga tsay tantata cananpita imayyagpis garaycayällämay.”
35 Señor Jesucristonam nirgan: “Tsay cawatsicug tantaga nogam cä. Nogaman rasumpa firmi criyicugcunaga pacha junta micushganömi cayanga y yacuta tegllanganyag upyashganömi imaypis cushishga cawayanga.
36 Pero puntata niyangagnöpis gamcunaga manam criyiyämanquitsu milagru rurangäta ricaycarpis.
37 Taytä entregamangan runacunaga llapanpis criyimarmi chasquiyäman. Tsaynö criyicur chasquimagcunataga puntäman shamuptinpis manam ni imay gargoshagtsu.
38 Nogaga manam quiquïpa munaylläpita mandacunäpagtsu janag patsa cielupita shamushcä, sinöga cachamagnï Taytä munangannö mandamanganllata ruranäpagmi.
39 Cachamagnïga manam munantsu entregamangan runacuna ni jucllayllapis ogracagnö infiernuman aywayänantaga. Taytäga munan cay patsa ushacangan junagchö cawatsimur cushishga cawayänanpagmi.
40 Tsaynöllam munan Tsurinman criyicugcunaga alli cawaychö Dios Yayawan imayyagpis cawayänanta. Tsaynö criyicamugcunataga nogam cawatsimushag cay patsa ushacangan junagchöpis.”
41 Tsaynö “Nogam cielupita shamushga tantaga cä” niptinmi, judiucuna piñacuyargan:
42 “¿Cay runaga manacu Josëpa tsurin Jesús? Taytantawan mamantapis regentsicmi. Tsaynö regeycashaga ¿Imanirtan ‘cielupitam shamushcä’ nimantsic?”
43 Tsaynö niyaptinnam, Señor Jesucristo nirgan: “Tsaynö niyangagta ama quiquillayquicunachöga rimayämar parlaycachäyaytsu.
44 Cachamagnï Taytä pitapis acrar nogaman mana apamuptinga, manam nogaman shamur criyiyämanmantsu. Tsaymi nogata chasquimagcagtaga cay patsa ushacangan junagchöpis cawatsimushag.
45 Dios Yayapa unay profëtancuna gellgayangan libruchömi nirgan: ‘Llapan runacuna musyayänanpagmi, quiquin Dios Yaya yachatsirgan.’ Tsaynö pipis Dios Yaya yachatsinganta cäsurnin cumplirmi, nogaman shamur rasumpa chasquiyäman.
46 “Dios Yayataga manam ni pipis ricashgatsu. Paytaga ricashga Dios Yayapita Shamushga Runallam.
47 Rasuncagtam niyag: Pipis nogaman rasumpa criyicurga, Dios Yayawanmi imayyagpis cawacunga.
48 Nogaga cawatsicug tantam cä.
49 Rasumpam tsay tsunya mana imacagchö caycar, unay awiluntsiccunapis Dios Yaya cachämungan ‘manä’ niyangan micuyta micuyargan. Tsay micuyta micuycarpis, tsay tsunyachömi wañur ushacäyargan.
50 Pero cananmi sïga, cay rasumpacag tantataga, quiquin Dios Yaya cielupita cachamushga. Tsaymi cay tantata micugcagga mana ushacag cawaychö imayyagpis cawayanga.
51 Nogam tsay cielupita shamushga cawatsicug tantaga cä. Pipis tsay tantata micugcagga mana ushacag cawaytam taringa. Tsay tantaga nogapa cawag cuerpümi. Tsaymi noga wañushag cay patsachö llapan runacunaraycu, cieluchö mana ushacag cawayta tariyänanpag.”
52 Tsaynö Señor Jesucristo niptinnam, tsay judiucuna mana tantiyar jucnin jucnin ninacuyargan: “¿Imanötan cay runaga quiquinpa cuerpunta micutsimäshun?”
53 Señor Jesucristonam nirgan: “Rasuntam niyag: Pipis nogapa cuerpüta mana micurga y yawarnïta mana upyarga, manam ni imaypis mana ushacag cawayta taringatsu.
54 Pero pipis nogaman rasumpa firmi criyicamur cawagtam sïga, cay patsa ushacangan junag cawatsimushag cieluchö imayyagpis cawanpag.
55 Nogaga rasumpacag cawatsicug micuymi cä. Y yawarnïpis rasumpacag yacum.
56 Nogaman rasumpa firmi criyicayämurnin cuerpüta micur y yawarnïta upyar cawagcagga, imayca jucllayllanömi nogawan cawan y nogapis tsaynöllam paywan cawä.
57 Cachamagnï cawatsicug Taytä carmi, nogatapis cawatsiman. Tsaynöllam nogaman criyicamugcagtaga imayyagpis cawatsishag.
58 Gamcunatam musyatsiyag cielupita shamugcag rasumpa tantapag. Tsay tantaga manam unay awiluntsiccuna ‘manä’ niyangan micuyta micuyangannötsu. Paycunaga tsay manäta micuycarpis wañuyarganllam. Pero cielupita shamushgacag tantata micurmi sïga, imayyagpis cushishga cawayanga.”
59 Tsaynömi Señor Jesucristo yachatsicurgan, Capernaum marcachö Dios Yayaman mañacuyänanpag goricäyänan wajichö.
Señor Jesucristo parlan mana ushacag cawaypag
60 Tsaypitanam Señor Jesucristo tsaynö yachatsicunganta wiyar, tsay atscag gatiragnincuna niyargan: “¡Cay yachatsicunganga alläpa aja tantiyaypagmi! ¿Pirag tsaytaga entendir chasquinman?”
61 Gatiragnin discïpuluncuna tsaynö niyanganta tantiyasquirmi, Señor Jesucristo nirgan: “¿Tsaynö nïcuyaptigcu piñasquiyargoyqui?
62 Pero gamcuna ¿ima niyanquimanrag Diospita Shamushga Runa, unay cacungan cieluman cutiycagta ricarnin?
63 Quiquillayquicunapa munayllayquicunawanga imayyagpis mana ushacag cawaytaga manam ni imay tariyanquitsu. Sinöga yachatsicurnin willacungäta chasquirmi sïga, Espïritu Santopita mushog cawayta tariyanqui.
64 Tsaynö caycaptinpis llapan willayangagcunata manaragmi waquiquiga criyiyämanquiragtsu.”
Señor Jesucristoga tsaynö nirgan maygan runapis payta mana chasquinganta musyarmi. Tsaynöllam unaypitana musyargan maygan runa traicionarnin chiquignincunaman ranticunanpagcagtapis.
65 Tsaymi nirgan:
“Tsaynö mana criyiyaptiquim unayna niyargag: Si Taytä poderninta pimanpis mana churamuptinga, manam ni pipis nogaman shamur rasumpa criyimanmantsu.”
66 Señor Jesucristo tsaynö yachatsicuptinmi atscag gatiragnincunapis dëjasquir aywacuyargan.
67 Waquincag gatiragnincuna tsaynö aywacuyaptinnam, tsay chunca ishcay (12) discïpuluncunata Señor Jesucristo tapurgan: “¿Gamcunapis paycunanö aywacuytacu munayanqui?”
68 Simón Pedronam contestargan: “Señor, ¿pimantagshi aywayäshag Dios Yayawan imayyagpis cawayänäpag yachaycätsiyämaptiquiga?
69 Nogacunaga Dios Yaya cachamungan rasumpa Cristo cangayquitam criyirnin musyayä.”
70 Señor Jesucristonam nirgan: “¿Manacu gamcunata chunca ishcay (12) discïpulücuna cayänayquipag acrayashcag? ¡Tsaynö acrayangag caycarpis, jucniquiga Supaypa munayninchömi caycäyanqui!”
71 Señor Jesucristoga tsaynö parlargan, Simón Iscariotepa tsurin Judáspagmi. Judásga Señor Jesucristopa discïpulun caycarpis, mana alli rurag runacuna wañutsiyänanpagmi traicionarnin ranticurgan.


text:
Sarumilla pruwinsya
Sarumilla pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Zarumilla) nisqaqa Tumpis suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Sarumilla llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 17 ñiqin ayamarq'a killapi 1942 watapi, Manuel Prado Umalliqmi.
Allpa syawachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Los Manglares de Tumbes mamallaqta willkachasqa - Tumpis mama llaqta risirwa
- Quchakuna:
- Mayukuna: Sarumilla mayu
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sarumilla pruwinsya.
- Saywitu: Tumpis suyu


text:
Galatasaray SK
Galatasaray Spor Kulübü nisqaqa huk Turkiya piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin kantaray killapi 1905 watapi
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Galatasaray SK.
- Uficial web sitel


text:
Pachatin Llaqtakunapi Runaq Allin Kananpaq Jatun Kamachikuy
Preamble
Pachantin ayllu wawaq allin kausaypi kananta yuyaykuspan, kay kamachikuy paqarin. Runaq kausay qasi kusi kausaypi kananpaq, tukuy llakipi kaspapas "justicia" taripananpaq. Kikin runakayninta runa masinkunawan reqsichispa kausananpaq.
Runaq runa kayninta sarunchasqata rikuspan, wakin ima mil lay salqa runakunaq runa masinta ku'muchisqanta, waqachisqanta rikuspan, kay ancha sut'i kamachikuykuna rikhurin, ashwan allin, ashwan sumaq kausay runaq taripananpaq; mana imamanta manchakuspa, mana yarqayta muchuspa, sut'i simipi rimarispa qasi kausaypi kananpaq.
Runapaqpuni tukuy ima allinkunapas kamasqa karqan. Chay kamasqa kasqanta reqsispan; "derechon" kasqanta yachaspan kay simikuna kamakun qharipas warmipas kushkachasqalla kausanankupaq, sapa p'unchay ashwanta jananchakuspa. Kausanankupaq: paykuna ukhupipas, llapa ayllu runa uldiupipas, sapanka runataqmi tukuy llakimanta qespisqalla purikunan, llapa "mundo" pachantinman qasi kausay mast'arikunanpaq.
Teqse muyuntin "munduq" "estadonkuna" juñuykunakuspan, ancha allinta rimanakunku "Organización de las Naciones Unidas" sutita churaykukuspa. Jina sumaqta, allinta yuyayukuspataq, ruwaspataq, juq sonqolla kamachinakunku yanapanakunankupaq, runaq runakayninta, qespesqa kayninta, tukuy "derechunta" junt'achinankupaq.
Chay rimasqanku junt'akunanpaqtaqmi, jatun "Asamblea" nisqa, ancha sut'inta qowanchis kay "Declaración Universal de los Derechos Humanos" qelqapi, llapa llaqtakuna ch'ullallata yuyaykuspa runaq allinkayninta tajyachinanpaq, chay allin kamachikuy simikuna junt 'akunanpaq.
Kaqllataqmi reqsichina, yachachina qhipa wiñay runamanpas, waynakunamanpas ashwan allinta paykuna junt'achinanpaq ashwan allin yuyaytawanpas yapanankupaq, kikin "nacion-ninkupipas", pachantin nacionkunapipas.
JATUN RIMANAKUYPI CHANINCHASQA KAMACHIKUY
JUQ ÑIQEN (1)
Llapa runan kay pachapi paqarin qispisqa, "libre" flisqa, allin kausaypi, chaninchasqa kausaypi kananpaq, yuyayniyoq, yachayniyoq runa kasqanman jina. Llapa runamasinwantaqmi wauqentin jina munanakunan.
ISHKAY ÑIQEN (2)
Kay jatun kamachikuyqa llapa runapaqmi, qasilla qespisqalla purikunanpaq, pipas kachun, mistipas, runapas, yuraqpas yanapas; warmipas, qharipas. Taytachakuna mamachakunapi i-ñiqpas. Pacha Mama yupaychaqpas; imayna yuyaykuq runapas. May llaqtayoqpas; wajchapas, qhapaqpas.
KINSA ÑIQEN (3)
Llapan runan kausaypachapaq kamasqa, mana piqpa rimapayasqantaqmi purikunan kausanan p 'unchaykama.
TAWA ÑIQEN (4)
Manan pipas runaq chitasqan kamachipi puriyta atinchu. Runawan yanachikuyqa unayñan tukukapun, kay "Declaración de los Derechos Humanostaq" chaninchan chay tukukuyninta, wiñaypaq. Yanachikuyqa qonqaypachaman churasqan kapun.
PHISQA ÑIQEN (5)
Manan pipas, peqpapas, k'irisqan, muchuchisqan, k'umuchisqan kananchu.
SOQTA ÑIQEN (6)
Llapa runaq "derechunmi", maypipas runa jina "respetasqa" kananpaq.
QANCHIS ÑIQEN (7)
Leypaq-qa, jatun kamachikuypaq-qa llapa runapas kikillan, "igual-lían kanchis; mana pitapas ajílaspa, mana pitapas t'aqarparispa.
PUSAQ ÑIQEN (8)
Llapa runapaq churasqan sapanka "nacionpi", jatun llaqtapi "tribunalkuna", "leywan", "amparakunanpaq" piña mayña runakayninta sarunchayta munaqtinpas.
ISQON ÑIQEN (9)
Manan pipas yanqa qasinmantaqa muchuy wasipi wesq'asqapas, Ilaqtanmanta qarqosqapas kayta atinchu.
CHUNKA ÑIQEN (10)
Llapa runapas, imamantaña juchachasqa kaspapas, "tribunalpa" uyarisqanmi kanan; chayman jina juchayoq kasqanpas, mana juchayoq kasqanpaq yachakunanpaq.
CHUNKA JUQNIYOQ ÑIQEN (11)
- Jayk'an juchachasqa runaq-qa, kanmi "derechon" manan juchayoqcho kani, ninanpaq "justicia" taripanankama.
- Allin ch'uyaman "justicia" chayaspa, ima muchuymanpas churana, juchanman jina.
CHUNKA ISHKAYNIYOQ ÑIQEN (12)
Manan piqpa imayna kausakusqantapas tapupakuyta atinchischo. Manataqmi imaynatas warminwan, wawankunawan tiyan chaytapas yachayta munananchischu. Manan runaq allin kasqanta, "honranta", allin runa kasqanta panpachanachu; Chaykuna ruwasqamantaqa "leymi" muchuchinan. Chay tukuywanpis, manan pipas qelqa apachisqanchista, "carta" chaskinanchista pakallapi, mana yachasqanchis "liita" yachayta atinchu. Llapa runan chay mana chaninmanta "libre" l:anan, "leypa" "protejisqan
CHUNKA KINSAYOQ ÑIQEN (13)
- Llapa runan may munasqantapas purikunan, tiyananpaqtaq may llaqtatapas, may cheqastapas aj llakunan.
- "Nacion-ninmanta" lloqsispapas kaqmi kutiykampuyta atillantaq.
CHUNKA TAWAYOQ ÑIQEN (14)
- Cheqnisqaña, qatiykachasqaña kaspapas, piqpa wasinpipas, maypipas pakuykukuyta atinmi, may "nacionpipas", may llaqtapipas, may cheqaspipas.
- Manan "común" juchayuqman aypanchu kay "derecho".
CHUNKA PHISQAYOQ ÑIQEN (15)
- Llapa runakunaq "derechunmí juj nacionalidadniyoq" kay. Llapataqmi mayqen naciontapas tiyananpaq ajllakuyta atin. Chaymantaqa manan pipas jark'akuyta atinchu.
- Manataqmi pipas, maypas "nacionalidadninchista" qechuyta atinchu, nitaq juj "nacionalidad" aj llakunanchista tatichiyta atinchu.
CHUNKA SOQTAYOQ ÑIQEN (16)
- Qharipas warmipas junt'asqa watanman chayaspaqa "casarakuyta" atin piwanpas maywanpas, mana piqpa jark'akusqan, yuraqwanña yanawanña, paykuna pura tinkuku, munanakunku chayqa.
- Warmi qhari wawakunantin tiyaspataqmi allin rimanakuypi tiyananku, kikin "derechuyoq" juj sonqolla tiyaspapis, t'aqanakuspapis.
CHUNKA QANCHISNIYOQ ÑIQEN (17)
- Llapa runaqmi kanan jallp'apas, wasipas, tukuy ima kausaypas, pay sapanpa, llank'ananpaqpas, wakipi llank'ananpaqpas.
- Manan piqpa kaqninpas qechuy atikunchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ ÑIQEN (18)
Llapa runan yuyaykukuyta, jamut'ayta atin yuyaychakusqanman jina. Manan pipas chaytaqa jark'ayta atinmanchu. Kaqtaqmi ima "religionpipas" kausayta atin tukuy runaq yachashasqan.
CHUNKA ISQONNIYOQ ÑIQEN (19)
Tukuy runapas umanpi yuyaykusqantan rimarinan manapitapas manchakuspa. Yuyaykusqantataqmi pachantin runaman, teqsi muyuntin, lluy "munduntin" runaman riqsichinan yachananpaq. Sut'in rimaqtan pacha kamaq taytachapas yanapan. Chay yuyaykukusqanmantaqa, ruwasqanmantaqa manan pipas cheqniytapas, juchachaytapas atinchu.
ISKAYCHUNKA ÑIQEN (20)
- Pi runapas, may runapas juñunakuytaqa atinmi. Runa juñunakuyqa kananpunin; allin rimanakuypaq, sumaq rimanakuypaq-qa.
- Ichaqa, manataqmi pipas tanqasqaqa, mat'isqaqa, ima juñunakuymanpas jaykunanchu.
ISKAYCHUNKA JUJNIYOQ ÑIQEN (21)
- Llapa runapas atinmi llaqtanta "nacionninta" kamachiyta; chaypaq ajílasqa, chaypaq churasqa kaspaqa; pay kikinpas, mashki mink'anta churaspapas.
- Kushkallan llapa runapas kanchis, llapataqmi kamachikuq kaytapas atinchi Llaqtaq munayninmi kamachikuqtaqa jurqon, llapa runamante jujta ajílaspa sumaq jatun rimanakuypi, "eleccionispí ajílaspa.
ISHKAY CHUNKA ISHKAYNIYOQ ÑIQEN (22)
Llapa runan, imaynan kausasqanman jina llaqtanwan, "nacionninwan" qochikunan mikhuytapas, tukuy ima kausaytapas; yachaytawanpas, yachayninman yapananpaq, chaywantaq jananchasqa runa kananpaq.
ISHKAYCHUNKA KINSAYOQ ÑIQEN (23)
- Llapa runapaq kamasqan llank'ayqa, sapanka runataqmi ajllakunan iman munasqan llank'ayta.
- Tukuymi llank'ananpaq yanapasqa kanan. Yanqa, qasi kaytaqa mana runa atinchu. Runaqa chanintan, llank'asqanman jina chaskinan "salariontaqa".
- Llapa runan chaskinan kallpanpa chanintaqa, paypa kausananpaq jina; warminpa, wawankunaq kausananpaq jina. Manachaytaqmi llaqta runa yanapanan.
- Tukuy runan "sindicato" "organizayta" atin; jinallataq "sindicalizado" "derechun" "respetachinanpaq".
ISHKAYCHUNKA TAWAYOQ ÑIQEN (24)
Llapa llank'aq runapaqmi samana p'unchayqa churasqa. Kikillantaqmi, kaqllataqmi "vacaciones" ñisqa, sapa wata aslíapas juj killa samayniyoq kanan mana llankaspa "pagasqa".
ISHKAYCHUNKA PHISQAYOQ ÑIQEN (25)
- Llapa runapaqmi kanan allin kausay, kaqllataq warminpaqpas, wawankunapaqpas. Kananmi mikliunanpas, wasinpas, p 'achanpas; kanantaqmi janpiqnin "medicupas". "Seguro Socialpas" kananmi paypaq-qa mana llank'ayta atiqtin, onqoqtin; warmin wañuqtin, ima llakipiña kaqtinpas.
- Wachakoq warmiqa rikusqan qhawasqan kanan. Wawakunapas kaqllataqmi kanan; "Casadoq" wawanpas, mana "casadoq" wawanpas.
ISHKAYCHUNKA SOQTAYOQ ÑIQEN (26)
- Tukuy runapaq churasqan "escuela", "colegio", "educación", llapataqmi chaykunata chaskinan mana qolqellamanta.
- Jatun yachaywasimantaqmi jaykunan ashwan umayuq, yuyayniyoq, jamautayoq jina.
- "Educacionqa" llapa runaq ashwan allinruna kananpaqmi, llapa runamasintin munanakunanpaqmj, maymantaña kaqtinpas, may llaqtayuqña kaqtinpas.
ISHKAYCHUNKA QANCHISNIYOQ ÑIQEN (27)
- Llapa runan reqsinan jatun yachayniyoqpa yachayninkunata, chaymi "ciencia" nisqa, llapan reqsinan tukuy sumaq ruwaykunata: "artes" sutiyoq.
- Llapa runan yachanan, aypanan jatun yachay, kausay yachay, ashwan jatun "filosofía" nisqa jamutay kuraq yachayta.
ISHKAYCHUNKA PUSAQNIYOQ ÑIQEN (28)
Sapanka runan munannanchis kay jatun kamachikuy simikunaq juntakunanta, llapa pachantin, "munduntin" llaqtakunapi.
ISHKAYCHUNKA ISHQONNIYOQ ÑIQEN (29)
Ayllunchispi kausaq runataqa, llaqtanchis runataqa, anchatan, munana, yupaychana; ayllun, llaqtan sapanka runatapas uywawanchis, wawanmi kanchis.
KINSACHUNKA ÑIQEN (30)
Kay jatun kamachikuy simikunaqa manan juj runallapaqchu; manataqmi "nacionkunaq" kamacheqkunallapaqchu, llapa runaq allinninpaqmi, pachantin llaqtakunapitaqmi junt'akunan.


text:
Valladolid
Valladolid llaqtaqa Ispañapi huk hatun llaqtam. Kastilla Liyunpas uma llaptap.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Lorenzo Pallan
- San Pedro Regalado
Valladolid llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Valladolid.


text:
19
Diosta hanaq pachapi alabasqankumanta
1 Chaykunapa pasasqanpa qepamanmi uyarirani, hanaq pachapi ashka rimaqkunapa khayna qaparisqankuta:
“¡Aleluya! ¡Señor Diosqa alabasqa kachun!
¡Diosnillanchismi llapallan paypi creeq runakunataqa salvan!
¡Payllataqmi tukuy atiyniyoq, ancha sumaq Señor Diosqa!
2 Payqa justo kaspanmi, cheqaqtapuni juzgan.
Paymi chay qenlli huchapi puriq warmiman rikch'akuq Babilonia llaqtataqa anchatapuni castigaran.
Chay llaqtapi tiyaq runakunan millay huchakunata ruwaspa, Diospi creeqkunata wañuchiran.
Chaykuna ruwasqanmantan Diosqa chay llaqtata castigaran”, nispa.
3 Hanaq pachapi kaq ashka rimaqkunaqa huktawanmi khaynata niranku:
“¡Aleluya! ¡Señor Diosqa alabasqa kachun!
Chay Babilonia llaqtaqa k'anasqan kashan.
Chaymi chay llaqtamanta q'oshñiqa wiña-wiñaypaq q'oshñispa wichashan”, nispa.
4 Hinaqtinmi chay ishkay chunka tawayoq ancianokunaqa, hinallataq chay atiyniyoq tawa kawsaqkunapiwan pampakama k'umuyukuspa, tiyana tronopi tiyaq Diosta adoraranku khaynata:
“¡Amén! ¡Señor Diosqa alabasqayá kachun!” nispanku.
5 Hinaqtinmi tronomanta huk vozqa khaynata nimuran:
“Diosninchista llapallan serviqninkuna alabaychis.
Diosta respetaspa llapallan manchakuqkuna hatunpas, uchuypas alabaychis”, nispa.
Hanaq pachapi Corderopa casarakusqan fiestamanta
6 Chaymantan uyarillaranitaq ashka rimaqkunapa qaparisqantapas. Chay qapariyqa kasqa ashka unupa, hinallataq rayo t'oqyamuqpa qapariynin hinaraqmi. Chay rimaqkunan khaynata niranku:
“¡Aleluya! ¡Señor Diosqa alabasqa kachun!
¡Ñan tukuy atiyniyoq Señor Diosninchisqa gobiernayta qallarirunña!
7 ¡Kusikusunchis! ¡Ancha kusikuywan alabasunchis, hinallataq hatunchasunchis ima,
Corderopa casarakuynin chayamusqanrayku,
hinallataq novianpas listoña kasqanrayku!
8 Diosmi chay noviamanqa qoran yuraq fino k'ancharishaq limpio lino telamanta ruwasqa p'achata p'achakunanpaq.
Chay sumaq linomanta k'ancharishaq p'achaqa rikch'akun Diosta kasukuq runakunapa allin ruwayninkumanmi”, nispa.
9 Hinaqtinmi chay angelqa khaynata niwaran:
—Escribiy kayta: Ancha kusisqan kanqaku Corderopa casarakuynin cenaman invitasqa kaq runakunaqa, nispa.
Hinaspapas chay angelqa nillawarantaqmi khaynata:
—Kaykunaqa Diospa cheqaq palabrankunan, nispa.
10 Hinaqtinmi noqaqa chay angelpa ñawpaqninpi qonqorikurani payta adoranaypaq. Ichaqa chay angelmi niwaran khaynata:
—¡Ama qonqorikuychu nitaq adorawaypashchu! Diosllata adoray. Noqapas Diosta serviqmi kani, imaynan qanpas, hinallataq Jesucristopi confiaq runakunapas payta servinku chay hinata. Ichaqa Jesucristomanta cheqaq willakuykunaqa, Diosmanta allin willakuq profetakunatan kallpanchan, saynapi Jesucristomanta astawan allinta willakunankupaq, nispa.
Yuraq caballopi montakuq jinetemanta
11 Chaymantan noqaqa hanaq pacha cielo kicharikuqta rikurani. Chaypin kasqa huk yuraq caballo. Chay caballopi montakuqmi allin justiciata ruwaspa juzgaran, hinallataq pelearanpas. Chayraykun paypa sutinqa kasqa “Tukuy ima nisqanta Cumpliq” hinallataq “Cheqaq kaqta Rimaq” ima.
12 Chay caballopi montakuq jinetepa ñawinkunan kasqa rawrashaq nina hina. Umanpitaqmi ashka coronakunayoq kasqa. Hinaspapas paypiqa mana ni pipa reqsisqan sutin escribisqa kasqa. Ichaqa chay sutitaqa pay sapallanmi reqsisqa.
13 Hinaspapas payqa yawarwan yawarchasqa p'achawan p'achasqan kasqa. Paypa sutintaqmi kasqa: “Diospa Palabran”.
14 Hinaqtinmi hanaq pacha cielopi kaq ejercitokunaqa, yuraq caballokunapi montayuspanku, payta qatikuranku. Chay ejercitokunaqa yura-yuraq fino lino telamanta p'achawanmi p'achasqa kasqaku.
15 Chay primer kaq jinetepa siminmantataqmi lloqsimuran huk filollaña espada. Chay espadanwanmi llapallan nacionkunata k'irispa, vencenqa. Hinaspan paykunataqa tukuy atiyninwan gobiernanqa. Hinaspan Diosqa ancha estricto kaspa, paypi llapallan mana creeq runakunataqa, tukuy phiñakuyninwan juzgaspa, anchata saruspa castiganqa, imaynan vinota ruwanankupaq uvastapas sarunku chay hinataraq.
16 Paypa p'achanpin hinallataq piernanpipas khayna suti escribisqa kasqa:
“reykunapa reynin hinallataq señorkunapapas señornin”,
nisqa.
17 Chaymantan noqaqa rikullaranitaq huk angelta intipi sayashaqta. Paymi chay sayasqanmanta llapallan phawaq animalkunata khaynata niran:
—Hamuychis; hinaspa Diospa hatu-hatun cena ruwasqanman huñunakamuychis.
18 Qankunan mikhunkichis reykunapa aychanta, capitankunapa aychanta, valiente kaq soldadokunapa aychanta, caballokunapa aychanta, caballopi montakuq jinetekunapa aychanta, esclavokunapa aychanta, mana esclavo kaq runakunapa aychanta, importante kaq hinallataq mana importante kaq runakunapa aychantapas, nispa.
19 Hinaqtinmi noqaqa rikullaranitaq chay millay animalta hinallataq kay pachapi reykunata soldadonkunapiwan huñunasqa kasqankuta. Paykunan chay yuraq caballopi montakuq jinetepa hinallataq soldadonkunapa contranpi peleanankupaq huñunakuranku.
20 Ichaqa chay millay animalqa chay falso profetapiwan kushkan presochasqa karanku. Chay falso profetan admirakuypaq señalkunata ruwaran chay millay animalpa ñawpaqninpi. Hinaspan chay admirakuypaq milagrokuna ruwasqanwan engañaran chay millay animalpa marcanwan marcasqa kaq runakunata, hinallataq imagenninta adoraq runakunatapas. Chayraykun chay millay animalqa, chay falso profetapiwan ima, azufreyoq nina rawraq qochaman kawsashaqlla wikch'uyusqa karanku.
21 Saynallataqmi chay yuraq caballopi montakuq jinetepas, siminmanta lloqsimuq espadawan, chay millay animalpa soldadonkunata wañuchiran. Hinaqtinmi paykunapa aychanta llapallan phawaq animalkuna manaña munanankukama mikhuranku.


text:
Trygve Lie
Trygve Lie sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi paqarisqa Oslo llaqtapi - 30 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi wañusqa Gelio llaqtapi), Nurwiga mama llaqtayuq diplumatiku qarqan.
1946 watamanta 1952 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Tayta: Martin Lie, Mama: Hulda Arnesen Lie.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trygve Lie.


text:
Luis A. Flores
Luis Alberto Flores Medina sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin kantaray killapi 1899 watapi paqarisqa Ayawaka llaqtapi - † 28 ñiqin aymuray killapi 1969 watapi wañusqa Limaq llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatiku wan pulitikupas karqan.
Taytan: Flores, Maman: Medina.
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis A. Flores.


text:
Wallpa
Wallpa, kichwapi Atallpa icha Atillpa nisqaqa huk uywasqa pisqum. Urqu wallpataqa utulu ninchik. Kay uywakunata aychanrayku, runtunkunarayku, phurunkunarayku uywasqaku. Wakin wallpakuna sapa punchawmi runtuta wachan. Unaymanta, Kulunpañawpan ( antes de Colón) tsay pishqu kay pachapi kasqa. Yaptam Atawalpata haruyananpaq niyaran Ataw Wallpa. Kunapas, huk guya qillqa nin wallpasamusqa Iwrupamanta. [1]. Ankash qallupi urqu wallpa = kakash [2]
Wallpa rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wachaq wallpa
- Uqllaq wallpa
- Ukukyaq wallpa (tuqtu wallpa)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Wallpa


text:
Hatun qucha
Hatun qucha icha Lamar qucha nisqakunaqa (Kastilla simipi: mar, grigu simipi: Θάλaσσa [Thálassa]) mana allpa pachakunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun yakukunam.
Ancha hatun quchakunaqa mama quchakunam, allpa pachakunap rakisqan:
Tiksimuyup hawanqa 71 % hatun quchakunam. Chay yaku pachap 31,7 %-nin 4000 mitrumanta 5000 mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq yurakuna inti wayllayninwan wayra pachapi muksichaqpa 70 %-ninmi lluqsichin.
Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy yaku pachap p'ulinninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha kachisapam, kikin wisnup 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 101 (Wellhidden 1)
101. Sumaj pakasqa 1
Sebastiánqa manchay kusisqa jamurisqan wawaku tantakusqanku chaymanta, manchayta asirichisqa: wawitay tiyan, nispa wakinkunataqa. Pay niyta munasqa sullk’a hermanitun kasqanmanta, maman juch’uy wawitayoj kasqa. Unay unay watakuna Miriampis manchay kisisqa kallasqataj juch’uy sullk’itayoj kaspaqa.
Manchay k’acha wawa kasqa, jinapìs Miriamqa mana Sebastián jina wajkunaman willayta aterqachu, wawitay tiyapun, nispaqa. Mamanqa tukuymanta pakasqa chay juch’uy wawataqa, imaraykuchus Faraónqa, Egipto suyupi kamachejqa, uj kamachiyta orqhosqa waqanapaj jina:
Faraón: "Israelitakunaqa astawan astawan askhayashanku, jinamanta sayaykuewasunman contranchejta enemigosninchej jina. Chayrayku kay kamachiyta qoshani llajtayman: Sichus israelitakuna uj qhari wawata paqarichinqanku chayqa, chayratopacha Nilo mayuman wijch’umunkichej."
¡Chay jina mana khuyarikuspa juch’uy qhari wawakunata wañuchinankuri! mana sonqo junt’asqachu kasqanku israelitakunata wata runamanta llank’achispaqa. Jinapis Moiséspa tatan mamankunaqa Diospi atienikuspa juch’uy wawankuta pakasqanku kinsan killankama. Diospa khuyakuynin chay juch’uy wawata jark’asqa, sapa p’unchay risqanman jinataj wawaqa wiñasqa, chayrayku manaña astawan pakayta atisqankuchu.
Miriam: "¿Mamáy, imapajtaj chay t’oqorasmanta ruwankirí?"
Mamá: "Uj canastata simp’ashani waway, kirpallaña kashan tukuchinaypajqa. Chay mach’a vasota jaywamuway waway, usqayta tukorqochisaj."
Miriam: "¿Kayri, imapajtajrí?"
Mamá: "Sumajta canastata mach’aykunaypaj á waway, mana yaku yaykunampaj. Miriam, kay wawitanchejmanta t’aqakunanchej tiyan."
Miriam: "¿Imankitaj sullk’itaytari, mamay?"
Mamá: "Kay canasta ukhuman churaykuspa Nilo mayu cantopi t’otoraj ukhuman churaykamusunchej."
Miriam: "¿Chantarí?"
Mamá: "Chanta Dioslla atiyninwan yachanqa imaynata waqaychayta kay wawataqa."
Ch’insitullamanta alliysituwan mayu kantuman rinku. Mana chay mamapaj wawitanta saqerana jinachu karqa, jinapis Tata Diospi confiaspa ruwasqa.
Mamá: "Miriam, t’otoras ukhuman sumajta pakaykukuspa qhawanki imachus kay wawan kananta. Noqata nipí kaypi rikunawanchu tiyan, chayrayku wasiman rillasajña."
Chaynejmantaj pichá rishan. Faraónpa ususin Nilo mayuman yanapajninkunawan rishan mayllakoj.
Princesa: "¿Imataj jaqaypi kashanrí? Apamuwaychej jaqay k’acha canastata."
Miriamqa imanakuyta mana atisharqachu, ¿chay princesa Nilo mayuman tatan kamachisqanamn jina juch’uy wawata choqaykunmanchu karqa? (llanto de bebé)
Princesa: "Uum, kayqa israelitakunaj wawanku, manchay k’achitu. Jinapis llakiiiipuni.
Miriamqa pakakusqanmanta llojsispa, chay sipaskunaman qayllaykun."
Miriam: "Manachu munanki, uj israelita warmita mask’apusunayta chay wawaman ¿ñuñuchipusunampaj?"
Princesa: "Aaa, arí walej chay kanqa. Kunitanpacha riy mask’amuy."
¿Yuyawajchu pimanchus t’ijusqanta? Miriamqa mamánman t’ijusqa, ajinamanta askha watastawan cuidasqa maman Moisestaqa. Kusisqa Diosman agradecispa, imaraykuchus atiynillan waqaychasqa wawantaqa.
¿Manachu qantapi may chhika kutisqa waqaychakusorqa Diosqa? ¿Imaraykutaj kunampacha mana Diosman agradecsikunkichurí?
Personajes: Relator, Faraón, Miriam, mamá, princesa
© Copyright: CEF Germany


text:
Abel Iturralde pruwinsya
Abel Iturralde pruwinsya (kastilla simipi: Abel Iturralde) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Ixiamas llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki
- Urqukuna:
- Mayukuna: Beni mayu - Madidi mayu - Mayutata mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna:
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Ixiamas munisipyupiqa Araona runakunam kawsanku. Paykunaqa Madidi mayu patanpi tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]