text:
Sanancha
Sanancha nisqaqa, Sanapa, Unancha, Unanchiy, Chimpu icha Tuyru nisqapas (kastilla simipi: señal, signo, grigu simipi: σύuBoλov, chaymanta kastilla simipi símbolo, latin simipi: signum) ima rikch'acha hina siq'isqapas icha rimasqapas, ima hatun, saphisapa, sasalla sut'inchana, haqi, mana rikunalla icha mana uyarinalla kaqmanpas t'upsiq.
Hinaptinmi achka hina sananchakunatam riqinchik:
- Qillqapi sanancha: sanampa (letra), sapaq sanancha (qillqa unancha .,;:?!);
- Silq'uy
- Mamallaqtap sananchankuna: unancha (p'achamanta rurasqa sanancha), wallqanqa sanancha (ñawpa pacha wallqanqa nisqa amachana ayñipi llimphisqan rikch'a)
- Apaykachana sanancha
- hukkunapas


c: text/html

text:
Pinchikilla ruraq
Pinchikilla ruraq (generator) nisqaqa kuyuy michata pinchikilla michaman t'ikraq llamk'anam.
Pinchikilla ruraqpiqa tiyaq llut'arinawan paqarichisqa llut'ariy suyupi pinchikilla kururmi muyurikun, ichataq kakuqlla llut'ariq muyurikun tiyaq pinchikilla kururkunap chawpinpi. Muyurikuqpa t'urpintaq hawamanta muyurichisqam. Lorentz kallpa nisqarayku muyurikuq llutariy suyu pinchikilla kururkunapi pinchikilla puriytam paqarichin.
Pinchikilla ruraqqa pinchikilla kuyuchinap t'ikrasqa llamk'ananmi. Pinchikilla kuyuchina pinchikilla ruraq hinam llamk'anman, pinchikilla raraqtaq pinchikilla kuyuchina hinam.
Pinchikilla ruraqkunawan pinchikillachanakunapim pinchikillata ruranku. Antawakunapipas, iskaymuyupipas pinchikilla ruraqpas, pinchikillawan k'anchanapaq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (1394-chá 1400-chá paqarisqa Mainz llaqtapi, Alimanyapi; † 3 ñiqin hatun puquy killapi 1468 p'unchawpi wañusqa Mainz llaqtapi) sutiyuq runaqa Alimanya mama llaqtayuq maki kapchiqsi karqan. Johannes Gutenbergqa liwru ch'ipachinatas chunka pichqayuq kaq pachakwatapi kamarqan, ancha achka Martin Luther-pa aliman simiman t'ikrasqan Dyus Simin Qillqa liwrukunata ch'ipachispa.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Johannes Gutenberg.


text:
Apuwasinyuq pukllaykuna
Ulimpiku pukllaykuna nisqaqa sapa tawantin watapi huk hatun llaqtapi tukuy Tiksimuyuntinpa mama llaqtakunamanta hamuq lliwmanta aswan allin kurku kallpanchaq runakunap yallinakuy pukllaykunam.
Ñawpa Grisyapi tukuy grigu polis nisqa mama llaqtakunamanta kurku kallpanchaqkunas ñawpa ulimpiku pukllaykuna nisqapi yallinakurqan, 776 kñ watamanta 339 kq watakamas.
Musuq Ulimpiku pukllaykunatataq Pierre de Coubertin sutiyuq phransis barunsi kamariptinsi chay ñawpaq musuq ulimpiku pukllaykunaqa 1896 watapi Athina llaqtapis karqan.


text:
Pinchikilla kuyuchina
Pinchikilla kuyuchina nisqaqa pinchikilla michata kuyuy michaman t'ikraq kuyuchinam.
Pinchikilla kuyuchinapiqa tiyaq llut'arinawan paqarichisqa llut'ariy suyupi pinchikilla kururmi muyurikun, t'urpita muyurichispa. Hukchana nisqawan hukchaykuq pinchikilla puriyrayku kururpa llut'ariyninpas hukchaykun, chaywan tiyaq llut'arinap puchunkunawan aysanakuspa karunchanakuspa kuyunmi.
Pinchikilla kuyuchinaqa pinchikilla ruraqpa t'ikrasqa llamk'ananmi. Pinchikilla kuyuchina pinchikilla ruraq hinam llamk'anman, pinchikilla raraqtaq pinchikilla kuyuchina hinam.


text:
¿Pitaq Jehova Diospa testigonkunata qallarichirqa?
Jehova Diospa testigokunaqa kaqmantam rikuriyta qallaykurqaku 1870 watamanta (chay tiempopiqa biblia estudiaqwanmi sutichakurqaku). Chay watakunam Pittsburgh (Pensilvania, Estados Unidos) llaqtapi kaq aslla runakuna bibliapi yachachikuykunata allinta estudiayta qallaykurqaku. Hinaspam tupachirqaku iglesiakunapi yachachisqankuwan, chaywanmi musyarurqaku bibliapi yachachikuykunawan iglesiakunapi yachachisqanku mana tupasqanmanta. Chaymi bibliapa yachachisqanman hina willakuyta qallaykurqaku librokunapi, periodicokunapi. Chaymantapas ruwarqakum kunan riqsisqanchik Willakuq qillqatapas.
Chay tiempopi biblia estudiaqkunamantam huknin karqa Charles Taze Russell. Paymi cuentallikurqa Willakuq qillqata ruwanankupaqqa chaynataq iñiqkuna yachachisqa kanankupaqpas, ichaqa manam musuq religiontachu qallarichirqa. Russellwan biblia estudiaqmasinkunaqa Jesucristopa yachachisqankunamantam willakuyta qallaykurqaku chaynataq apostolkunapa tiemponpi Diosta yupaychasqankuman hinam ruwaytapas qallaykurqaku. Chay tiempopi iñiqkunataqa Jesucristom qallarichirqa, chaymi paykuna hina ruwasqaykurayku niniku testigokunata qallarichiwaqniykuqa Jesucristo kasqanmanta (Colosenses 1:18-20).


text:
Tukuy imaymanamanta contrabando chinkananpaq, rimanakuyku. Llaqtakuna ukupi, Estado nisqa ukupi, llapan llaqtarunakunapa yanapayninwan allinlla tiyakunapaq. Allin yuyaywan, chuyay yachaywan kawsayta kallpachasaqku; chaywan, runamasinchikwan yanapanakuspa hawka kawsayta tikachinapaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a)Llaqta runakuna allin yuyaywan, allin sunquwan ima rurayninkuta huntachinankupaq kallpachanqa.
(ch) Estado nisqapaq llamkaq runakuna chuya chuyapi allin llamkayta ruranankupaq, kamachiykuna kanqa; chaypaq, llaqta runata minkarikunqa ima rurachisqanta kallpachananpaq, qawarinanpaq.
(h) Runakuna umalliq kasqankurayku mana ima munasqanku ruranankupaq, ama pitapas saruchanankupaq, chayhina runakunapaq manaña panpachay kananpaq kamachikuykunata churachinqa.
(i) Llapan runakunapa yuyaychakusqankuta, ima munasqankuta Estado nisqaman chayachinankupaq, chuya chuya llamkayta, hawka kawsayta purichinqa ñawpaqman.
(k) Droga apaqkuna, contrabando apaqkuna, yuraq kunkayuq runakuna chay mana allin kawsaq runakuwan yanapanakuspa llamkaq manaña kananpaq, hawka kawsayta ama waqllichanapaq, mana qinri qullqi kananpaq, llapan runa impuestuta pagananpaq, kamachikuykuna kanqa.
(l) ama imapas huk runakunapa munayninmanhinalla rurasqa kananpaq qatipanqa Estado nisqapaq llamkaqkunata.


text:
Chaski
Chaski icha Kurriyu (kastilla simipi: correo, inlish simipi: mail, post, huk iwrupa rimaykunapi: posta) nisqaqa ima willaykunata, chaski qillqakunata, q'ipikunata wantukunapaq, kachaqmanta chaskiman apamunapaq runa llikam. Chaskiqa qallariyninpi mama llaqtap iman kaptinpas, huk mama llaqtakunapi akuna qallarikuyman qurqan.
Kaymi mama llaqtap chaskinpa ruranankuna:
- Chaski qillqa apay
- Q'ipi apay
- Karu qillqay (telégrafo)
- Karu rimay (teléfono)
Kunan pachaqa anchata willanakunchik internet nisqantam, e-chaskiwanmi, manañam mama llaqtap chaskinwanchu.


text:
Pëkunapita yachakushun
¿Imanötaq kanan yanapamashwan alli markäkoq ollqukunapita y warmikunapita yachakunqantsik?
Imë pasanqankuna
Imë pasanqankuna y mäpakunam yanapashunki Diosta kuyaq nunakuna imë y imanö kawayanqan mas musyanëkipaq.
Jehoväpa Testïgunkunata Pushaqkunapa cartan
Jehoväpa Testïgunkunata Pushaqkunaqa kë libruta japallantsik o familianwampis imëpis leyinapaq y alleq yachakunapaqmi shumaq nikämantsik.
Qallanan
Diosta kuyaq atska ollqukuna y warmikuna imanö kawanqan willakïkunam Bibliachöqa atska këkan. ¿Imanötaq pëkunapita yachakushwan?
ABEL
“Wanushqa këkarpis, parlëkan[ran]”
¿Imatataq Abelpita y markäkïnimpita yachakushwan Biblia ichiklla pëpaq parlëkaptinqa?
NOË
“Rasumpa kaq Dioswanmi purirqan”
¿Ima sasakunapataq Noë y warmin pasayarqan wamrankunata qeshpitsir? ¿Imanötaq markäkoq kayanqanta rikätsikuyarqan arcata rurar?
ABRAHAN
‘Marcäcoq caqcunapa imeca tëtancuna cuentam’
¿Imanötaq markäkoq kanqanta Abrahan rikätsikurqan? ¿Imanötaq qam Abrahanpa markäkïninta qatinkiman?
RUT
“Mëtam ëwanki, tsëtam ëwashaq”
¿Imanirtaq Rutqa listu këkarqan markanta y familianta jaqirinampaq? ¿Imanö kanqantaq Jehoväpaq alläpa alli karqan?
RUT
“Alläpa alli warmi”
¿Imanirtaq alläpa precisan Rutwan Noemï casakuyanqan? ¿Imatataq familiapaq yachatsikushwan Rutpita y Noemïpita?
ÄNA
Llapan shonquwanmi Jehoväman mañakurqan
Jehoväman markäkunqanmi Änata yanaparqan sasakunapa pasar alli tsarakunampaq.
SAMUEL
“Jehoväpa rikëninchömi winar sïguirqan”
¿Imanirtaq jukläya winarqan Samuelqa? ¿Imataq yanaparqan tabernäculuchö këkaptin alli markäkïyoq kanampaq?
SAMUEL
Imëkata pasëkarpis allim tsarakurqan
Llpantsikmi imëka mana allikunapa pasantsik. ¿Imanötaq Samuel alli tsarakunqan yanapamantsik?
ABIGAIL
Alli juiciuyoq warmi
¿Imatataq yachakushwan nunan feyu këkaptimpis Abigail alli tsarakunqampita?
ELÏAS
Rasumpa kaq religiontam defendirqan
¿Imanötaq Elïas ruranqanta qatishwan Biblia ninqanta mana wiyëta munaqkunata parlaparnin?
ELÏAS
Elïasqa rikarqan y shuyararqanmi
Elïasqa mañakurmi shuyararqan änikunqanta Jehovä cumplinampaq kaqta
ELÏAS
Diosmi tsapaqnin y shoqaqnin karqan
¿Imanirtaq Elïasqa alläpa llakikurqan y hasta wanïtapis munarqan?
JONAS
Pantanqankunapitam yachakurqan
¿Jonasnöllatsuraq qampis Dios nishunqëkikunata ruranëkipaq chaskikunki? Pë pasanqampita willakïmi yachatsimantsik Jehoväqa pacienciakoq y ankupäkoq kanqanta.
JONAS
Llakipäkoq këtam yachakurqan
¿Imanötaq Jonaspa willakïnin yanapamashwan imanö këkanqantsiktapis rikänapaq?
ESTER
Diospa markantam defendirqan
Ester ruranqannö rurëqa markäkoq y mana mantsakoq këpaqmi.
ESTER
Yachëyoq, mana mantsakoq y wakimpa biennin asheqmi karqan
¿Imanötaq Ester defendirqan Jehovätawan markanta?
MARÏA
“Noqaqa Diospa sirweqninmi cä”
¿Markäkïnin imanö kanqantataq angelta contestanqanchö Marïa rikätsikurqan? ¿Imanö mas kanqantataq Marïa rikätsikurqan?
MARÏA
‘Shonqunllachomi tsecunapaq yarpacacharqan’
Belenchö kayanqanmi Jehovä änikunqanman markäkunampaq Marïata yanaparqan.
JOSË
Familiampaq yarpachakoq nuna
¿Imakunata rurartaq Josë familianta tsaparqan? ¿Imanirtaq Marïawan Jesusta Egiptuta apakurqan?
MARTA
‘Noqaqa creyïmi’
¿Imanötaq markäkoq kanqanta Marta rikätsikurqan llakishqa këkarpis?
PËDRU
Mana següru y mantsaq këtam jaqirqan
Mana següru këqa mana allimanmi chätsimashwan. Jesusta qatir qallirirqa mana següru këta y mantsaq kënintam Pëdruqa paqwë jaqirirqan.
PËDRU
Rasumpa kuyakoq nuna
¿Imanötaq markäkoq kanqan Pëdruta yanaparqan Jesus kawarimunampaq kaqta creinampaq?
PËDRU
Perdonakï ima kanqantam yachakurqan
¿Imatataq Jesus Pëdruta yachatsirqan pantanqampita perdonar? ¿Imanötaq Jesus rikätsirqan Pëdruta perdonanqanta?
Ushanan
¿Imanötaq markäkïnikita mas jatunyätsinkiman y qonqëkunkimantsu?


text:
Diego Velázquez de Cuéllar
Diego Velázquez de Cuéllar sutiyuq runaqa (* 1465 watapi paqarisqa Cuéllar llaqtapi - † 12 ñiqin inti raymi killapi 1524 watapi wañusqa Santiago de Cuba) Ispaña mama llaqtayuq awqaq pusaq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
1511 watamanta 1524 watakama Kuba Kamachiq runa.
Tayta: ; Mama:
Warmi: María de Cuéllar
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Diego Velázquez de Cuéllar.


text:
Diospa Shimi imata nijta yachajushunchi
Diospa Shimi imata nijta yachajushunchi
Minishtirishca 20 tapuicunamanda Biblia ima nijta ricupai.
TAPUI 1
Taita Diosca ¿pita can?
Ashtaca religiongunapica yachachinmi, Taita Diosta rijsitaca na usharinllu, imapash yanga samai cuendami can nishpami yachachin. Shinapash Bibliaca na chaitaca yachachinllu.
TAPUI 2
¿Imashinata Taita Diostaca rijsi ushanchi?
Bibliata jahua jahualla liishpaca ¿alicha canman?
TAPUI 3
¿Pita Bibliataca escribichirca?
Bibliaca ¿gentecuna escribishca librollachu can?
TAPUI 4
Cai Alpamanda parlashpaca ¿imatata Bibliaca nin?
Cai Alpamanda parlashpaca ¿cabaltachu Bibliaca parlan? Bibliata Taita Dios escribichishca cashpaca cabaltami nijunga.
TAPUI 5
Bibliaca ¿imatata ashtahuan parlan?
Cai 10 textocunami Bibliapa maijan temata ashtahuan importante cajta yachachun ayudan.
TAPUI 6
Mesiasmanda parlashpaca ¿imatata Bibliaca nirca?
Jesusmi ashtaca profeciacunata pactachirca. Chai profeciacuna pactarichunga nimata na gentecunaca rurai usharcachu.
TAPUI 7
Cunan punllacunapi ¿ima tucunatata Bibliaca villarca?
Cunan punllacunapi guerracuna, yarjaicuna, llaquichicuna, jari huarmihuan yangata juchapi urmaicuna nali ruraicunaca ¿imashinata tucuri punllacunapi causanajushcata ricuchin?
TAPUI 8
¿Taita Diospa culpamandachu llaquicunaca tian?
¿Ciertochu Taita Diosca ñucanchicuna imata rurajta yachangapaj llaquicunataca cachamun?
TAPUI 9
Tapui 9: ¿Imamandata llaquicunata charinchi?
Taita Dios na culpata charijpica ¿imamandata llaquicunata charinchi? ¿Pipa culpata llaquicunata charinchi?
TAPUI 10
Shamuj punllacunamanda parlashpaca ¿imatata Bibliaca nin?
Shamuj punllacunamanda parlashpaca ¿imatata Bibliaca nin? Bibliaca ali villaicunatami charin.
TAPUI 11
Huañushca jipaca ¿imata tucunchi?
¿Ciertochu huañushpaca chaishuj vidaman rinchi?
TAPUI 12
¿Huañushcacunaca causaringacha?
¿Huañushca jipaca imata tucunchi?
TAPUI 13
Trabajomanda parlashpaca ¿imatata Bibliaca nin?
Ashtaca gentecunaca trabajanata quillanayachinmi, na trabajangapami munan. ¿Shina causachullu Diosca munan?
TAPUI 14
Culquita aliguta pactachingapaca ¿imatata rurai ushanchi?
Bibliapi ali consejocunami culquita aliguta pactachishpa ama yapata preocuparichun ayudan.
TAPUI 15
¿Imashinata cushilla causaita ushanchi?
Bibliapica cushilla causangapaj imata ruranatami yachachin.
TAPUI 16
Llaquicunata, problemacunata charishpaca ¿imatata rurana canchi?
¿Huaquinbica ashtaca llaquicunata charimandachu ñana ushanichu yangui? Shina cajpica Bibliaca ayudangami.
TAPUI 17
Familiahuan cushilla causangapaca ¿imatata rurana canchi?
Familiahuan cushilla, tranquilo, ali causangapaj imata rurana cashcata ricupai.
TAPUI 18
¿Imashinata Taita Diosman quimirita ushanchi?
¿Ciertopachachu Taita Diosman quimirishpa paipa ali rijsi caita ushanchi? Taita Diosman quimirishpa paita rijsi ushanchi. Ricupai imashinami Taita Diosman ashtahuan quimirinalla cashcata.
TAPUI 19
Bibliapi librocunaca ¿imacunamandata parlan?
Bibliapi librocuna imata parlajtami ashalla shimicunapi nin.
TAPUI 20
Bibliata liijushpa aliguta intindingapaca ¿imatata rurana canchi?
Bibliapi maijan parteta liijujpipash cai chuscu tapuicunami aliguta intindichun ayudanga.


text:
Mormones Cristianochu Kanku?
Mormones Cristianochu Kanku?
Post date:
January 4, 2012
Copyright © 2000 Institute for Religious Research. All rights reserved.
Kay jina tapukoyqa ichapis may jinata t’ukurinapaj jina kashan. Mormones kajkuna ninkuman paykunaqa cristianos kasqankuta, Bibliatapis Diospa nisqasninta jina qhawasqankuta. Jinallataj ninkuman Jesucristopipuni creesqankuta. Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Ultimos Días, suti apasqankupis chaytapuni niyta munasqanta ninku. Wakin cristianokuna t’ukushaj qhepanku mormones k’acha kawsakunamanta, jinallataj familia ukhupi allinta kawsakunamanta sumajta parlasqankuta uyarispa. Jinapi wakin tapunkuman: Mormones manachu cristianos kanku? nispa.
"Kay tapukuyman kutichinapaj maychus kajta, ni piman kutikuspa, sumajta watuna kashan, mormones imatachus creenku chayta, cristianos Bibliaman jina imatachus creenku, chaytawan. Mormones imatachus creenku, chayta rejsichinaykupaj, librosninkupi imatachus ninku, chaymanta orqhospa rejsichishayku."
Kay tapukuyman kutichinapaj maychus kajta, ni piman kutikuspa, sumajta watuna kashan, mormones imatachus creenku chayta, cristianos Bibliaman jina imatachus creenku, chaytawan. Mormones imatachus creenku, chayta rejsichinaykupaj, librosninkupi imatachus ninku, chaymanta orqhospa rejsichishayku. Chay librosninku kashan: Principios del Evangelio (edición 1988); Como Lograr un Matrimonio Celestial (edición 1992); Enseñanzas del Profeta José Smith (edición 1982); Artículos de Fe (edición 1980); chantá Doctrina de Salvación (edición 1979) nisqamanta kinsantin librokuna. Kunanqa jisq’on imakunata qhawasunchej cheqanchus manachus kashan, chayta.
1. Cheqa kaj Diosmanta waj kanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Uj k’ata kawsaj, cheqan Dioslla kasqanta. Paymanta jawaqa mana waj dioskuna kanchu. (Deuterónomio 6:4; Isaías 43:10,11; 44:6,8; 45:21,22; 46:9; Marcos 12:29-34).
Mormonesrí yachachinku may chhika dioskuna kasqanta. Yachachillankutaj: Noqanchej runakunaqa janaj pacha reinopi dioskunaman tukuyta atinchej, nispa. Mormones yachachillankutaj: Pikunachus dioskunaman tukojkunaqa wawakunayoj kayta atinku janaj pachapi, nispa. Nillankutaj chay wawakunanku paykunata yupaychanankuta, paykunamantataj mañakunankuta, imaynatachus noqanchej Dios Tatanchejta yupaychanchej, mañakunchej jinata, nispa.
2. Diosqa jayk’ajpis noqanchej jina runachu kanman karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Diosqa mana rikukoj Espíritu kasqanta. (Juan 4:24; 1Timoteo 6:15,16) Mana noqanchej jina runachu kashan. (Números 23:19; Oseas 11:9; Romanos 1:22,23) Diosqa wiñay wiñaymantapachapuni kashan, tukuy atiyniyojtaj kashan. Pay ujllapi tukuynejpi kayta atin, tukuy imatataj yachan. (Salmos 90:2; 139:7-10; Isaías 40:28).
Mormonesrí yachachinku ujpacha Tata Diosqa noqanchej jina runallataj kasqanta. Payqa alliymanta alliy Dios kanankama chayasqa. Kunampis noqanchej runa jina aycha cuerpoyoj kasqanta ninku. José Smith nerqa: Ujpacha Diosqa noqanchej jina runallataj karqa; Payqa waj jina cuerpota jap’erqa, kunantaj janaj pacha tiyanampi tiyasqa kashan, nispa. Mormones yachachillankutaj Dios Tataqa tatayoj, jatun tatayoj ima kasqanta.
3. Jesuswan Supaywan wawqepurachu kanku?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: Jesusqa Diospa Churin jina uj k’ata kasqanta. Payqa wiñay wiñaymantapacha Diospuni kashan, imaynachus Dios Tata atiyniyoj, kikillantaj. (Juan 1:1,14; 10:30; Colosenses 2:9) Dios Tata jina gloriayoj kashaspapis, chaymanta mana ch’ipakorqachu. (Juan 17:4,5; Filipenses 2:6-11) Astawanqa runaman jina tukuchisqa karqa, noqanchejrayku wañuchisqa kayta atinampaj. Espíritu Santonejta yumasqa kaspa, aychallikorqa; mana qharita rejsej María sipasmanta paqarikorqa. (Mateo 1:18-23; Lucas 1:34,35).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa kuraj wawqellanchej kasqanta. Payqa janaj pachapi kaj Dios Tatanejta yumasqa kasqa; mamampis janaj pachapi kajllamantataj kasqa. Jesucristo yumasqa kasqa, Tata Diosqa qharita mana rejsej sipaswan puñuykusqanrayku. Chantá Jesusqa Diosman tukunankama chayasqa, nispa ninku. Mormón kajkuna yachachillankutaj Jesuswan Kuraj Supaywan wawqepura kasqankuta.
4. Diosqa kinsa ukhuchu kanman?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima mana waj, waj Dioschu kasqankuta, manachayqa kinsa ukhupi uj Dioslla kasqanta. Tukuynin Mosoj Testamentopi Dios Churi, Espíritu Santo, jinallataj Dios Tata ima, sapa ujta Dios kasqankuta qhawan, jinallataj sapapis Dios jina ruwasqankuta. (Dios Churi: Marcos 2:5-12; Juan 20:28, Filipenses 2:10,11; Espíritu Santo: Hechos 5:3-4; 2 Corintios 3:17,18; 13:14) Bibliaqa yachachillantaj uj k’ata Dioslla kasqanta.
Mormonesrí yachachinku Dios Tata, Dios Churi, Dios Espíritu Santo ima waj waj, uj jina uj jina Dios kasqankuta, uj niypi kinsa dioskuna kasqankuta. Nillankutaj Jesucristo, jinataj Espíritu Santo ima uj warmipi Tata Diospa yumasqan kasqankuta.
5. Adan Evaj juchallisqanku millay millaychu karqa, chayrí allinninchejpajchu karqa?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: ñawpa tatanchej Adanpata, Evajpa mana kasusqankoqa may millay jucha kasqanta. Diosta mana kasusqankunejta jucha kay pachaman yaykumorqa, jinataj tukuy runas juchachasqa rikhurinchej. Chay jinamanta runaqa juchasapa nacenchej, juchallisqanchejmantataj juzgasqa kasunchej. (Ezequiel 18:1-20; Romanos 5:12-21).
Mormonesrí yachachinku Adanpa juchallisqanqa ajinapuni kanan kasqanta, chaynejtataj allin kawsay tukuy runakunapaj kananta.
6. Atisunmanchu ruwasqanchejwan Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kayta?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: “juchallisqanchejpi, pantasqanchejpi wañusqa kasqanchejta,” (Efesios 2:1,5). Noqanchej kikinchej mana salvakuyta atinchejchu. Jinapi Jesucristo juchanchejmanta castigota cabalta junt’asqanrayku, Diosqa khuyakuynimpi juchanchejta perdonawanchej. Qhasilla k’acha yanapayninnejllata Diospa ñawpaqempi allimpaj qhawasqa kanchej, Jesucristoj ruwasqannejta, manataj ima allinta ruwasqanchejraykuchu. (Efesios 2:8-9; Tito 3:5) Noqanchejqa Cristo imatachus ruwasqallanmanta jap’ikunanchej tiyan, tukuy sonqo creespa. Jinapis Diospa qhasilla k’acha yanapayninraykulla salvasqa kasqanchejqa mana niytachu munan, munasqanchejman jinalla kawsananchejta. (Romanos 6:1-4).
Mormonesrí yachachinku Diospa ñawpaqempi wiñaypaj kawsanapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasuspa gananata, Mormón templopi imatachus ruwanku, chayta ruwaspa ima. Salvacionta tarinapaj, janaj pacha reinoman yaykunapajqa Mormón Iglesiaj kamachisqasninta junt’anapuni tiyan, nispa.
7. Pikunachus qhesachanku imatachus Cristo cruzpi ruwarqa chayta, chaykunata imapis salvanmanchu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta runasta juchamanta salvanampaj. Pikunachus kunan kawsashaspa Diospa qhasilla k’acha yanapayninta qhesachajkunaqa mana salvasqachu kanqanku. Astawanqa wiñay wiñaypaj juchachasqa kanqanku. ( Juan 3:36; Hebreos 9:27; 1 Juan 5:11-12).
Mormonesrí yachachinku Jesucristoqa cruzpi wañusqanta tukuy runastapuni wañusqasmanta kawsarichiytawan, paykunaman wiñay kawsayta qonampaj, amapis Cristopi creechunkuchu. Cristoj cruzpi wañuynillan mana pitapis payllamanta salvanchu, nispa ninku. Astawanqa runa wiñay kawsayta jap’inampaj, Jesucristopi creeytawan, Mormón Iglesiaj tukuy kamachisqanta junt’anan tiyan, jinallataj Mormón Templo ukhupi ruwana kashan, chaytapis cabalta junt’anapuni, nispa ninku.
8. Diosmanta Qhelqasqa librollachu Diospa nisqasnin kashan?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianos creenku: Diosmanta Qhelqasqa libroqa cheqamanta Diospa nisqasnimpuni kasqanta, creenapaj jina, mana ni ima pantayoj. (2 Timoteo 3:16; Hebreos 1:1-2; 2 Pedro 1:20-21) Diospa tukuy nisqasnenqa wiñaypaj kanqa. (1 Pedro 1:23-25).
Mormonesrí yachachinku Diosmanta Qhelqasqa libromanta ashkha cheqan yachachiykuna chinkapusqanta; chayrayku ninku Diosmanta Qhelqasqaqa mana chaykama cheqanchu kasqanta, evangeliomantapis mana maychus kasqantachu yachachisqanta ima.
9. Ñawpa iglesia imachus cheqan kajmanta pantaykorqachu?
Diosmanta Qhelqasqa yachachin, jinataj tukuy tiempopi cristianosqa creenku: cheqa kaj Iglesiaqa Señor Jesucristoj atiyninwan sayachisqa kasqanta. Chayrayku Iglesia ni jayk’aj chinkachisqa kayta aterqachu, manataj ni jayk’aj chinkachisqachu kanqa. (Mateo 16:18; Juan 17:11; 1 Corintios 3:11) Cristianosqa yachanku tiempo risqanman jina iglesiapi mana allin kajkuna kasqanta: jinapis karqankupuni pikunachus evangeliota ch’uwitata waqaychasqa kananta qhawajkuna.
Mormonesrí yachachinku apostolkuna wañupusqankumanta qhepaman, Jesucristoj sayachisqan Iglesiaqa cheqa kajmanta allinta t’aqakapusqanta, cheqan kaj creeyta saqerparispa. Ninku kunankamapis jinallapuni kashasqanta; yuyanku pikunachus Mormón Iglesiaman k’askapojkunalla cheqan kaj evangeliota rejsisqankuta.
Tukunapaj Sut’inchaykuna
ñawpajpi qhelqasqa kaj kashan, imatachus cristianosqa tukuy tiempopi creenku, chay. Mormonesrí uj jinata creenku. Imatachus creesqankuta yanawan qhelqarqayku reparanapaj jina. Paykuna yuyanku imatachus ruwasqankuwan, Mormón Iglesiaj kamachisqanta kasusqankuwan ima cristianos kasqankuta. Mormonesqa Diosmanta Qhelqasqa libromanta jawa waj librokunata astawan valechinku, chay librokunamanta yachachiykuna mana Diosmanta Qhelqasqaj nisqan jinachu kashajtimpis. Jinallataj wakin imatachus yachachisqankuta, mana jayk’aj Jesucristo yachacherqachu. Imatachus qhawarqanchej, chayqa sut’ita rikuchiwanchej imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin, mormones imatachus creenku chaywan, mana ni imaynamanta uj rejllachu kasqanta.
Chay mana niytachu munan mormonesta millay runakunata jina qhawanata. Chaywampis paykunataqa mana Cristopi creejkunata jina qhawayta atisunmanchu. Diosmanta Qhelqasqapi sut’inta niwanchej, llullata yachachejkuna rikhurimuspa, waj evangeliota willanankuta, waj Jesusmantataj parlanankuta. Chay yachachisqankoqa mana Diospa Espiritunmantachu jamun, manachayqa waj espíritoj yachachisqan kashan. (2 Corintios 11:4, 13-15; Gálatas 1:6-9) Kunankama mormonespa yachachisqankuta qhawaspa, sut’ita reparakunchej paykunaj yachachisqanku waj evangelio kasqanta.
Mormón kanapaj creenapuni kashan José Smith sutiyojqa Diospa profetan kasqanta, jinallataj Libro de Mormón nisqaqa Diosmanta kasqanta. Creenallataj kashan Diosqa ujpacha runalla kaspa, Mormón Iglesiaj kamachisqanta junt’asqanrayku Diosman tukusqanta. Mana pipis niyta atinchu: Noqa mormón kani, nispa, manachus Mormón Iglesia imatachus yachachin, chayta creen chayqa. Chayrayku mormonesqa mana ninankuchu tiyan: Noqaykupis cristianosllataj kayku, nispa. Paykuna mana creenkuchu, imatachus Diosmanta Qhelqasqa yachachin cristiano kaymanta, chayta.


text:
Políticas de Estado – Quechua
- I. Democracia y estado de derecho
- 1. Democracia nisqapas, derechosninchikkunapas allin kallpachasqa kananpaq
- 2. Allin democraciapi kawsanapaq partido politicokuna kallpanchasqa kananpaq
- 3. Perú suyupi kikinchik kasqanchikmanta allin takyachinapaq
- 4. Rimanakuykunata kallpanchanapaq
- 5. Qipa pachata qawarispa allin yuyayllawan imatapas ruranapaq, Gobiernopas chuya chuya ruraywan allinta llamkananpaq
- 6. Huk nacionkunawan allinllapi kawsanapaq, rimanakuspa chulla suyuhinalla ñawpaqman puririnapaq
- 7. Manaña maqanakuy kananpaq, Perú allin yupaychasqa kananpaq, mana manchakuypi kawsanapaq
- 8. Perú ukupi sapa suyukuna, sapa llaqtakuna kikinkumanta ñawpaqman purinankupaq
- 9. Perú suyupa allpanpas, runankunapas allin qawasqa kananpaq
- II. Equidad y Justicia Social
- 10. Wakchakay pisiyachinapaq
- 11. Llapallan runakuna, piña mayña kaspapas maypipas allin rikusqa, allin chaskisqa kananpaq
- 12. Llapallan runakuna mana qullqillawan allin yachayman aypanankupaq, kawsay yachaykunatawan chaninchanapaq
- 13. Llapallan runakuna qalikaypi kananpaq, allin kawsaypi tiyananpaq
- 14. Ruruq llamkayman runahina aypanapaq
- 15. Allin huntasqa mikuykuna kanapaq
- 16. Wasi ayllu kallpanchanapaq, warmakuna, irqikuna, wayna sipaskuna amachasqa, kallpanchasqa kanankupaq
- III. Competitividad del país
- 17. Llaqta qatu rantinakuypi qullqi takyachinapaq
- 18. Qullqi ruranapa takyachiynin, ruruchiynin (mirachiynin) atipaynin maskanapaq
- 19. Kawsasqanchik pachata allin qawarispa llamkaykunata ruranapaq
- 20. Chiqap yachaywan tecnología nisqawan yachaykunata ñawpaqman tanqanapaq
- 21. Runapa wasichakunanpaq, hatun llamkaykuna hatarichinapaq
- 22. Hawa nacionkunawan yanapanakuspa rantinakuyninchikta mirachinapaq
- 23. Ayllupi tiyaqkuna allpa ruruchiqkuna ñawpaqman puririnanpaq
- IV. Estado Eficiente, Transparente y Descentralizado
- 24. Estado chuya chuya allin llamkayta tarinanpaq
- 25. Democracia ukupi yanapakunanpaq Fuerzas Armadas nisqata kallpanchanapaq
- 26. Chuya chuyapi llamkay kananpaq, mana qilli ruraymanta qullqi hamunanpaq, llapallan runakuna impuesto qunanpaq
- 27. Droga nisqa chinkananpaq
- 28. Perumanta Hatun Kamachinanwan, Derechunchikta qawarispa purinapaq, justicia llapanman chayananpaq, Poder Judicial sapanmanta kikinchasqa kananpaq
- 29. Llapan runakuna imamantapas willasqa kananpaq, ima rimayninpas, qillqayninpas uyarisqa kananpaq
- 30. Terrorismo nisqa chinkananpaq Perú Suyupi runa allin kawsarinankupaq


text:
¿Cristianochu kanku Jehová Diospa testigonkuna?
Orqoy
Arí, cristianon kayku. ¿Imaraykun chayta niyku?
Noqaykuqa tukuy atisqaykutan kallpachakuyku Jesusta qatikunaykupaq, imachus yachachisqanman jina kausanaykupaqpas (1 Pedro 2:21).
Noqaykuq entiendesqaykuman jinaqa Jesusllan salvaqqa, “
kay pachapiqa manan pitapas Diosqa ajllaranchu salvawananchispaq, aswanpas payllatan ajllaran” (Hechos 4:12).
Jehová Diospa testigon jina bautizakuspaqa Jesuspa sutinpin bautizakuyku (Mateo 28:18, 19).
Dioswan parlaspapas Jesuspa sutinpin chayta ruwayku (Juan 15:16).
Entiendesqaykuman jinaqa Jesusmi qhariq umanqa (1 Corintios 11:3).
Ichaqa jujniraymi kayku wakin “cristianon kayku” niqkunamantaqa. Bibliata entiendesqaykuman jinaqa Jesusqa Diospa wawanmi, manataqmi kaqllachu kanku Dioswan Jesuswanqa (Marcos 12:29). Chaymantapas runaqa manan wañusqan qhepamanqa kausanñachu nitaqmi ima almanpas purinchu, manan nina rauraypas ni infiernopas kanchu, manataqmi noqaykupiqa pipas jatunchana sutikunawanchu churakun (Eclesiastés 9:5; Ezequiel 18:4; Mateo 23:8-10).


text:
LAPAN RUNAKUNA IMANAWPA RISPITASH KAYÄNANPAQ KASHQANKUNA KAYNAW NIRMI QALAYKUN
[Preamble]
Lapan runakunapis libri kananpaq, jusayuqkunata kastigakänanpaq y iusaynaqkunata mana kastigaypa y piwanpis mana pelyaypa kushish kay pasachaw kawayqa kanqa ali; runakuna imanawpis kashqanta mana qechuymi y lapan runakuna yarpashqankunatapis mana michashqa kananpaq;
Runakuna rispitash kayänanpaq kashqanta mana reqiypami y reqiykarpis iarukuyashqanta kanan yarparkushqaqa seqaypa ajanaypaq kaptinmi kanan lapan runakunapis alichaw kananta munayashpämi kaykunata wilakuyä. Lapan runakunapis ali kawakuyman chaykur; mansakuypita y pishëpakuypita librash karqa, munashqannawmj lapantapis parlakuyanqa y munashqanmanmj krigikuyanqa;
Lapan kaykunatamj rurakänan, runakuna shumaq rispitash kayänanpaq. Saynawpaqa runakuna manami yarpäyanqasu imaykanawpapis awturdäkunapa kontran sharkuyta y tukuynawpa nakasikuqkunata elaqäsiyta;
Saynawmi ali kanman lapan nasyunkuna shumaq wilanakur tukuynawpa jukninwan jukninwan yanapänakur aruyaptin; Askaq nasyunkunapita runakuna shuntakaykärir, rasunpaypa alimi niyashpan yärakuyan, runakuna rispitash kayänanpaq niyashqan qelqaraykaqman. Kay qelqaraykaqchawqa kaykan runakuna rasunpa rispitash kananpaq, lapan runakunapis mana jarukushqa kayänanpaq, warmipis olqupis rispitash kayänanpaq. Saynawpami rasunpa kaykuna rurakänanpaq wilanakuyashkä lapan markakuna y nasyunkuna ali kayman chäyänanpaq, lapan runakunapis ali kawayänanpaq, saynaw kashqanta musyar runakuna librina kar shumaqna kawakuyanqa;
Kaychaq lapan runa qotukaqkuna awniyashqa lapan kaykunata rurananpaq, askaq nasyunkunawan wilanakur yanapänakuypa lapan runakuna rispitashqa kayananpaq. Runakuna lapan rispitash karqa rasunpaypami y librimi kakuyanqa ali kaqkunataqa rurayanqa munayashqannaw, y;
Lapansikunapis juk yarpayla, kay runakuna rispitash kayänanpaq, pipis mana jarukushqa y Iibri kakuyänanpaq yarpashqaqa seqay alimi kanqa; saynaw rurashun nishqansikuna lapan rurakänanpaq.
ALI YARPAY KAPTIN KAYKUNATAMI WILAKUYAN KAY PASACHAW LAPAN RUNAKUNA RISPITASH KAYÄNANPAQ NIYASHQAN
Lapan markakunapis, nasyunkunapis juk yarpayla yawayänanpaqmi lakipakuyänan imaykanawpapis. Saynawpaqa lapan runakunapis y mandaq awturdäkunapis, kay wilakuyashqäman yarpakushla kayashpanqa, shumaq juknaw alitana rurayanman yachasiyashpan y yachakuyashpan. Saynawpami mansapakuypa rurayänan, runakunata mana jarukuypa rispitana kashqanta y libri kashqankunata, Saynawpaqa yarpänansj lapan nasyunninsik y juklä nasyunkuna ali kawayman chananpaqmi. Kaykunataqa musyayänan y lapan runapis nishqannaw rasunpaypa rurayänan, lapan qotukaq runakunapa markankuna, nasyunninkun y wakinkaq kay nasyunpa ruñnkunachaw kaykaq markakunapis.
NISFIQAN JUK (1)
Lapan runakunapis yurikuyan librimi y wakinkaqkunanaw rispitashqa, mana jarukushqa kayänanpaq. Saynawmi runakunaqa yuriyan shumaq yarpayyuq, alitapis mana alitapis reqiykar y seqay kuyapäkuyyuq. Saymi runakuna ali kawakuyänan jukninwan jukninwanpis.
NISHQAN ISHKAY (2)
Lapan runakuna rispitashqa y mana jarukushqami kayänan y ali kananpaq wilakuyashqächaw nishqannaw librimi kayänanpis. Manami chikish kanansu juk kasta kashqanpita yana o yuraq kashqanpita, warmi ni olqu kashqanpita, imanawkaq parlayta parlaq kashqanpita, imamanpis krigishqanpita,
Saypis manami bäjuman churashqa kanqasu mayqan alikaq o mana alikaq niyänansu, runakuna markakunata mandananpaq askaq shuntakaykuptin, runakuna mana jarukush kananpaq alita ruraqkunata o lapan nasyun runakunapaq o mayninpapis markankunapa siñalninkuna rurinchaw juk runa mandaq kaptin. Saynaw kanman juk nasyun marka, pipis mana mandash kaptinpis y markakunapa siñalninkuna surinchaw shumaq imanawpapis rurayta mana kamäpakuq kayaptin o kikinkuna mana mandar juk mandash karpis o juk marka seqaypa mandar imaykapitapis michashqa imanawpis nishqanchaw kanansu manami.
NISHQAN KIMSA (3)
Lapan runakunapis shumaq rispitashqami kawakuyänan, librimi imaykapitapis kakuyänan y imapis päsananta awturdäkuna rispitasinan ali kakuyänanpaq.
NISHQAN CHUSKU (4)
Manami pipis ashmayman churashqa kanansu ni pipa tukuy rurayninkunapaq kanmansu. Ashmaykaq y ashmayta saray; runakuna imanaw rurananpaq kaqkunachawqa pasaypami michar kundinan lapankunatapis y tukuynawpa ashmay saraqkunatapis.
NISHQAN PISQA (5)
Manami pipis fiyupa nakasishqa ni lakipaypaq o munashqannaw nakasishqa, runa kashqankunata mana kuyapaypa tukuyta nishqa kanansu.
NISIlQAN SOQTA (6)
Lapan runakunami maysaychawpis seqaypa rispitashqa kanan y runa kaynintapis saynaw rispitasikunan, pipis mana jarukunanpaq.
NISHQAN QANCHIS (7)
Runakuna imatapis rurananpaq kashqankunachawqa lapansipis iwalmi kansi. Saynawmi pitapis ali kashqanta ni mana ali kashqanta mana akraypa, runakuna rurananpaq kashqanwan sapakuyänan tukuypita. Lapan runakunami iwal rispitasikuyänan, wakin runakuna jamurpar jarukur ushayänanpita y manakaqkunata parlarkur, kay runa rispitash kananpaq wilakuyashqäkunapjta kontran parlar puriqkunapita y luta jarukur ushash kananpita.
NISHQAN PUWAQ (8)
Lapan runakunapis kejakuyänanmj, jatusaq kay nasyunchaw kaq awturdäkunaman, runa rispitash kananpaq kashqankunata pipis jarukur ushaptin, awturdäkunapis sapänanmi, imanaw runakuna rurananpaq kashqanchaw parlashqannaw saypaqmi qelqaraykan, saywan pipis sapakuyänanpaq.
NISHQAN ESQUN (9)
Manami mayqan runatapis luta la sarir kalapósuman apar wechqaräsinansu, ni markanpita jukläman jitar ushashqaqa kanansu.
NISHQAN CHUNKA (10)
Lapan runakunami rasunpaypa Iapanpis iwal kayayninpa, aska runakunapa puntanchaw wiyashqa kanan jusan o mana jusan kaptinpis y juk awturdäta wilapänan. Kay awturdäqa manami mayqanpaqpis faburnin sharkunansu lutalaqa, jukninpaq jukninpaqpis. Saynawpami musyanqa mayqankaq ali rispitash kananpaqpis y imanaw rurananpaqpis. Saynawpami musyanqa mayqan jusayuq kashqanta y mayqan jusaynaq kashqantapis. Niykurnami isanqa imanawpis ruranqa wechqananpaq o mana wechqananpaqpis.
NISHQAN CHUNKA JUK (11)
- Ima jusanpitapis mayqan runa kejashqa karpis, manaraq rasunpaypa jusan kashqanta musyakashqanyaqqa imaykanawpapis rispitasikunanmi jusaynaqlaraq kashqanta. Saynaw rispitasikunan lapan runapa nawpanchaw rasunpa mana jusan kashqanta y runa kashqanta mana jarukuyänanpaq.
- Manami pipis kondinashqa kanansu imatapis mana rurash kaykaptinqa o imatapis ruraykashqanta jinan öra mana taripash kaptinqa; imanawmi nin runakuna rispitash kananpaq wilakuyashqankuna, kay nasyunpaq y juklä nasyunkunapaq saychaw nishqannaw. Jusankunapita kastigashqa kananpaq kaqkunapita mastaqa manami nakasir kastigakänansu jusan kaptinpis.
NISHQAN CHUNKA ISHKAY (12)
Manami mayqan runatapis pipis lutaqa imatapis rimapänansu shuyni kawakuqtaqa, kastankunatapis, wayinkunata o paypa kaqtaqa imantapis; imanaw ali o mana ali kakuptinpis, runa kayninta chikipänansu. Lapan runakunami sapakunan, runakuna imanawpis rurananpaq kaykashqanchaw qelqaraykaqwan, tukuynawpa imaykatapis manakaqpita rimapänanpita.
NISHQAN CHUNKA KIMSA (13)
- Lapan runakunapis librimi purikuyänan maysaypapis. Saynawmi may nasyunchawpis rurakunan wayinkunata saychaw täkunanpaq.
- Lapan runakunapis yarquyänanmi may nasyunpitapis, kikinpa nasyunninpita juk nasyunman y niykurpis saynawmi kutikunan nasyunninman.
NISHQAN CHUNKA CHUSKU (14)
- Mayqan runatapis wakinkaqkuna imapitapis qatikachaptinqa kikin ashinan maychawpis ali täkunanpaq. Saynawpami kushish täkunqa mayqan nasyunchaw karpis.
- Kay wilakuyashqäkunaqa manami pasaypapis joqarishqasu kanqa mana alita ruraqkuna, alichaw yarqunanpaqqa ni noqakuna askaq wi!anakurkur "ali kananpaq" nir wilakuyashqäpa kontran yarpaqkunatapis manami yanapanqasu.
NISHQAN CHUNKA PISQA (15)
- Lapan runakunapis kayanan juk nasyunchaw yurishqalami.
- Manami mayqan runatapis lutaqa michänansu pipis nasyunninpita ni juk!ä nasyuriman aywaykur täkunantapis manami michashqa kanansu.
NISHQAN CHUNKA SOQTA (16)
- Olqupis warmipis tyempunman charnaqa, pipis mana michashqami kasarakuyänan. Manami michashqa kayänansu juk kolur qarankuna kayninpa, juklä nasyun kayninpa, imanawpis krigiq kashqanpita. Lapanpis kasarar shuynina täkuyänan wayita ruraykur, shumaq täyänan lapanpis rispitanakur kasaraykärirqa. Saynaw kayänan imayyaqpis kasarashqa karqa y rakikarpis saynawmi iwalpura imatapis rakipänakunan.
- Warmi olqupis rasunpaypa munanakur imayyaqpis kasarar täyänanpaq awninakush kaqkunami kasarayänanqa.
- Juk ayllumi kikinkaq umanqa y seqay alikaqqa lapan marka kananpaqpis. Saymi lapan markakunapi rispitasinan ayllukuna mana jarukush kananpaq y nasyun mandaqkunapis rispitasiyänan.
NISHQAN CHUNKA QANCHIS (17)
- Lapan runakunapami wayinkuna y chakrankuna kanan, juk runalapapis kanmanmi y askaq qorikash runakunapis saräyänanmi.
- Wayinkunapita y chakrankunapita manami pipis qarqushqa kayänansu.
NISHQAN CHUNKA PUWAQ (18)
Lapan runakunapis librimi yarpachakuyänan, kuyapäkuyninpis ali o mana alipis kakunan y munashqanman imamanpis krigikunman. Saynawmi munarqa trukasinan jukman krigishqanpita jukkaqmanpis. Imamanpis krigirqa wakinkaq runakunatapis wilapänan y parlanan krigishqanpaq. Parlayänanmi juk juklapis o askaqpis, askaq runakuna wiyananchawpis o shuyni wayinkunalachawpis, yachasiyashpan, wakinpis rurananpaq, alikaqta rurar y lapantapis shumaq ruraypa.
NISHQAN CHUNKA ESQUN (19)
Lapan runakunapis yarpäyashqannawmi parlayänan y rimakuyänan imanaw ali y mana ali kashqantapis. Saynawmi imanirpis parlaptin pipis rimanansu ni qayapar ajanäsinansu imapaqpis rimakushqanpita. Wiyashqankunatapis rasunpa kashqanta shumaq mayapakunan, tukuy wilakuykunatapis chaskinanmi y chaskinan wakinkaqkuna imanaw yarpäyashqankunatawan. Saynaw wiyashqanta, chaskishqanta y yarpashqankunata lapan runakunata musyasinan munayashqannaw imaykatapis mana michashqa lapannawpa imawanpis runata wiyasina y mayasina kaqkunawanqa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA (20)
- Lapan runakunapis librimi yorikäkuyänan y askaqpis shuntakäkuyänanmi imatapis alikaqkunata rurayänanpaq pipis mana michashqa.
- Mana munaykaqtaqa manami pitapis shuntakäyashqanchaw kananpaq apayänansu.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA JUK (21)
- Lapan runakunapis nasyunninchaw mandaq kayman char yanapänakuyänanmi, kikinkuna karpis o alinninta y yachaqninta shumaq akraykärirpis mandaq kananpaq churakuyänan librimi.
- Lapan runakunapis iwalmi ima kaymanpis chäyanan, nasyunninkunachaw ima kaymanpis chäyänan, nasyunninkunachaw ima awturdäpis kayänan y ima aruymanpis yaykuyänan wakinkaqkunanaw.
- Markachaw pipis awturdä mandaq kananpaq, lapan runakunami awniyänan ali kashqanta. Lapan runakuna pipis awturdä kananpaq awniyashqantaqa musyakanqa bötuwanmi, kikinkuna churakuyanqa pi kananpaqpis. Saynaw rurayanqa bötu kashqan örala, lapanmi bötayänan pakaylapa, pipis manami michänansu ni juklaylapaq jitananpaq parlapänansu, lapanpis iwalmi rurayänan. Librimi pipaq karpis jitakuyänan bötunkunachaw.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISHKAY (22)
Lapan runakunapis, marka runa kayninpa y juk markachaw taq kayninpa, lapan awturdäkuna markachaw rispitasinan pipis mana jarukunanpaq y ali kawakuyänanpaq. Saynawpami shumaq kawananpaq tarinqa lapan nasyunchaw kaq runakuna lakipakuyninpa y wakinkaq nasyunkunawanpis yanapänakuypa, wakin shuyni qorikaq runakunawan y nasyunchaw mandaq runakuna churakushqan y rurayashqankunawan. Saynawpami lapan runakunata imanpis mikunanpaq o rantinanpaq pishipakuptin qonqa, lapan markakunapaqpis y imata yachakuyänanpaqpis kanqa gastunkuna, kaykunami mana pishiypa kanan lapan runakunapaq, shumaq rispitash runa kayänanpaq. Y saynawmi runakunapis lakipakuyänan kikinkunapa jamulankunapita ali runa kayänanpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA KIMSA (23)
- Lapan runakunapami ima aruylankunapis kanan; kikinkunami ima aruychaw aruyänanpaqpis akrakuyänan, aruyninkuna alimi kanan, imaykanpaqpis aypäpakunanpaq y arunanpaq tupuylami kanan y runakunaqa manami aruyniynaq kayänansu.
- Lapan runakunapis ali kashqanta ni mana ali kashqanta mana rikapaypami aruyashqankunapita chaskiyänan qellayta y lapan aruqkaqkunaqa iwal, saynawla chaskiyänan.
- Lapan runakunapis aruqkaqkunaqa iwal shumaq ali pägashqami kayänan imata munashqankunatapis rantiyänanpaq aypaq. Saynaw qellayta chaskir lapan kastankunata wayinchaw kaqkuna shumaq kushishqa kawakuyanqa, lapan runakunapis alila kawananpaq kashqannaw. Saychawpis pishipakuptinmi isanqa imaykanawpapis wakinkaq awturdäkuna waksakunata yanapaqkuna aypasipänan pishipakushqalanmanna.
- Lapan runakunapis ali yarpashqankunawan say shuyni alita yarpaqkuna rurayänanmi qotukaykur. Saynaw shuyni kaqkunaqa ali yarpayninkunawan rispitasikur pipis kikinpaq kaqkunata o lapan runapaq kaqkunata mana jarukuyänanpaq kashqanta rispitasikuyänanpaq.
NISHOAN ISHKAY CHUNKA CHUSKU (24)
Lapan runakunapis j amayänanmi aruyninkunapita, aruynin mana kashqan öraqa imatapis munashqantami rurakuyänan, aruyänan shumaq öralawanmi. Manami aläpaqa aruyänansu aruyänanpaq kashqan örapita mastaqa y saynawmi aruyninpita watasarkur jamananpaq yarquptinqa saypita pägunta chaskiyänan.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PISQA (25)
- Lapan runakunami shumaq ali kawaychaw kayänan, saynawmi lapan kastankunapis shumaq kawakuyänan, kwerpunkunapis mana qeshyaypa, lapan imaykakunachawpis alila. Mas aliran kanan yali mikuyänanpaq mikuykunachaw, mödanankunachaw, ali wayichaw täyaptin, ima qeshya sariptinpis jampikuqkuna jampiyaptin y lapan imaykakunawanpis runakunata shumaq yanapänanpaq kaqkunawan yanapäyaptin. Elaqpita imachawpis mana aruq runa kaptinqa o aruyniynaq kaptinqa, shuynimi saynawkunata yanapänanpaq kaqchaw kayänan Iapanpis, tukuy qeshyayuqkuna, ima ruraytapis mana pwe'diqkuna, kanmanmi (wishtukuna o ushukuna), biyúdayashkuna chakwan o awkin karpis y lapan runakuna imaykanawpa aruytapis o makinta y chakinta o wakinkaqkunata kikinkuna mana munaykäyaptin imapis päsaptin arunanpaq kaqkunata oqraqkunami kanan shumaq shuyni yanapashqa.
- Lapan wamrayuq warmikunapis y akapa wamrakunapis shumaq imaykapitapis kuydashqami kayänan y paykunataqa shuynimi yachaqkuna rikayänan mana kachaypa. Lapan wamrakuna juk mama taytalapita yuriqpis o jukchaw wachapakush o sure"pakush kayninpa yurishkunapis iwal rikashqami y kuydashqami kayänan.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA SOQTA (26)
- Lapan runakunami eskwëlachaw yachakuyänan. Lapanpis yachakuyänan debaldilami, punta yachaykunata alinninkaqta y runata imachawpis yanapänanpaq kaqkunalatapis yachakuyänanmi. Alinninkaq yachaytaqa lapan runakunami yachakuyänan jukpis mana yachakuypaqa manami kanansu. Juknawkaq imatapis y imapaqpis yachakuykunami isanqa mas aja yachakuymanna yaykuyänan. Mas sinchikaq aja yachakuykunamanqa yaykuyanqa lapan runakunapis iwalmi y saynawpami ima kayänanpaqpis yarquyanqa yachayashqanpita.
- Eskwe"lakunachaw o wakinkaqkunachaw yachakushqankunawanmi lapan runakunapis ali yachaq kayman chäyanqa. Saynawpami runakuna rispitash kananpaq kaqkunata rurar mas yanapänan wakinkuna rurayänanpaqpis y runakuna libri kayänanpaq mayqankaqkuna mas alinnin kashqantapis yachasir reqisinan y musyasinan. Runakuna yachaq kayaptinqa manami ajanasu kanqa lapanta shumaq tantiyayänanpaqpis, imatapis ali shonqulanwan shuyaränanpaqpis y lapan nasyunkunawanpis ali alila juknin jukninpis kayänanpaq, tukuyniraq y lapan kasta runakuna o imamanpis krigiqkuna musyayänanpaqpis. Lapanpis saynaw ali kayaptinqa aska nasyunpita shuntakaykur runakuna rispitash kananpaq kashqanta wilakuqkunatami mas yanapanqa y alikaqkunata imatapis rurayanqa lapan markakuna jatunyänanpaq y saynawpami lapan kushish kawayänanpaq lakipakuyanqa paykunapis.
- Mayqan runakunapis munashqankaqtami akrakuyänan maychaw y imanawkaq eskwe"Iaman wamran yachakunanpaq churananpaqpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA QANCHIS (27)
- Lapan runakunapis mana michasqami markakuna ima fVestata ruraptinpis saychaw ruräsinan, ima tushukunata o wakinkaqkunata rikäkur y ima yachaykunatapis shumaq ali kananpaq yanapänakunan, alita rurayta munarqa imatapis rurasun kikinpa jamulanpita imatapis yarqapakurqa.
- Lapan runakunami rispitasikunan pipis jarukuyänanpita y imankuna kaptinpis saynawmi kikinpa kaqkunataqa shumaq saräkunan pipis mana qechushqa, kakusun ali yachayninwan tarishqankuna, imatapis qelqashqankunata o imakunatapis yachayninwan rurashqankunapis y kikin ruraqkaq kayninpa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PUWAQ (28)
Lapan runakunami markankunachaw shumaq yarpayninwan ali täyänan, nasyunninchaw o wakinkaq nasyunkunachawpis kay runakuna rispitashqa y mana jarukushqa kananpaq wilakuyashqä maysaychawpis rasunpaypa rurakänanpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ESQUN (29)
- Lapan runakunami tashqan markakunachaw imatapis rurayanan, say markachaw täyayninpami libri imaykanaw kananpaqpis y ali runa kayman chänanyaqpis yachakuyash tukuy ruraykunata.
- Shumaq rispitashqa kaykäyashpan y tukuy imakunatapis libri rurakuykäyarpis, imanaw runakuna rurananpaq qelqaraykashqantami isanqa mansakuyänan y say nishqanpitami isanqa pipis päsasiyänansu. SaVnaw mansapakuypa kayanqa wakinkaq runakunapis rikärishqa, rispitashqa, mana jarukushqa y Iibri Iapanpis iwal kayänan kashqami. Saynawpaqa lapanpis alita rurar y runakunapis rispitash kananpaq kashqannaw karqa kushishmi kawayanqa, wakinkaq marka runakunapis y lapan markakuna alila shumaq kawakuyanqa.
- Lapan runakuna rispitash y libri kakuyänanpaq wilakuyashqäta manami ni pipis juknawpaqa ni kontranqa sharkuyänansu ni rurayänansu lapan nasyunkunapita qorikaykur ali yarpaykunawan y ali kananpaq rurayashqäkunataqa.
NISHQAN KIMSA CHUNKA (30)
Kay wilakuyashqäkunachaw manami juknawpaqa tantiyayänansu; manami mayqan nasyunpa mandaqninta, shuntakash askaq runakunata ni juk runalata imanawpapis rurayänanpaq o wakinta elaqäsir qalaykuyänansu ni mayqan kaqlatapis, runakuna rispitash y libri kakuyänanpaq kay qelqaraykaqchaw wilakuyashqäta.


text:
“PUEBLOS INDÍGENAS”
Lima-Perú, 08 de Enero del 2011
¡¡Indio hinata ñak`arichiwark`anchis,
Indio hinallataqmi sayarikusum!!
Hanan kollasuyu (Puno), 08 de Enero del 2011
NOK`AQ RIMAYNIY,
KAY JUÑUKUY UK`UPI, ESK`ON PUNCHAY MOSOK KILLAPI, ISKAY WARANK`A CHUNKAUKNIYUK WATAPI
¡¡Indio fue el nombre con el que nos sometieron,
Indio será el nombre con el que nos liberaremos!
Hanan kollasuyu (Puno), 08 de Enero del 2011
NOK`AQ RIMAYNIY,
KAY JUÑUKUY UK`UPI, ESK`ON PUNCHAY MOSOK KILLAPI, ISKAY WARANK`A CHUNKAUKNIYUK WATAPI
Aureliano Turpo Choquehuanca
E-Mail: turaschay@yahoo.com
E-Mail: turaschay@yahoo.com
Wayk`eykuna,
Panakuna,
Runa Masiykuna,
¡¡KAUSACHUN Ier. CONGRESO DE PUEBLOS “INDÍGENAS”!!
¡¡ KAUSACHUN KECHUA, AYMARA, AMAZONENSES RUNAKUNA!!
¡¡AMA LLULA – AMA K`ELLA – AMA SUWA!!
CHAYLLA NOK`AQ K`ELK`AYNIY K`ANKUNAPAQ
JULLAKA-HANAN KOLLASUYU-TAWANTINSUYU LLAQTAMANTA PACHA, ESK`ON PUNCHAY ENERO KILLAPI, ISKAY WARANK`A CHUNKA UK NIYUQ WATAPI.
Runa Masiykuna,
Kay k`elk`ayta k`ankunaman puririchini, wauk`enchis Alberto Pizango, juñukuyninchista mañakun (Lima, 8-Enero-2011). Chay waj`akuyta uyarispa, kay k`elkayta k`ankunapaq k`elk`aykuni. Hanan Kollasuyu llaqtanchismanta pacha (Puno), kechuakuna, aymarakuna, k`oñi runakuna, kausayninta munaspa juñurikusun, wauk`enchiskunata uyarispa; mistikunaq munayninta supayman aparichinanchispak. Chayrayku nok`anchis mana k`onk`ananchischu Juan Santos Atawallpa, Tupak Amaru II, Pedro Willka Apaza, hatun mak`anakuyninta hatun kausayninchispaq. Tawa pachaq esk`on chunka esk`on niyuq wataña ñak`ariskanchis, Pizarroq, Toledoq munayninkumanta pacha (1572).
Hallpa mamanchis manaña hallintachu p`uturinñachu, chayrayku nok`anchis mana hallín kausay uk`upiñachu kausasianchis. Republica nisk`api, españolkunaq wawankuna ñak`ariy uk`upi kausachiwanchis, paykunataq k`apak tukupunku llank`ayninchiswan. Kamachikuq yuraq runakuna, gobiernumanta pacha, paykunallan hallín kausay uk`ullapi tiyarikunku, nok`anchispaktaq ñak`ariylla kan.
Kunan punchaypi, kay juñukuy uk`upi, llekwinchista tusurichisun, hichapis chaywan Hatun Tawantinsuyu llaqtanchista kausarichisunchis. Chay kausarichiyk`a makinchispi kaskan, chayrayku hallinta rimananchis hatun kausayninchispak. Kunan mistikunak`a ll`ok`e larumanta, paña larumanta rimariskankuña, imaynatas kay Perú sutichask`ata, paykuna gobernank`aku. Chayk`a mana nok`anchispaq sorpresañachu, yachanchisña imaynata suwakunku llaqtanchispak k`olk`enta, chayrayku ñak`ariy uk`ullapi kausasianchis.
Belaúnde Terry, Morales Bermúdez, Alan García, Fujimori y Toledo (1956-2011), k`alallan kanku gringukunaq MIT`ANIN, chayrayku paykunak`a hallín kausayniyuk kanku, nok`anchist`ak mana k`olkeyuqkchu kanchis, mana llank`aywan kausanchis, mana hallín k`awarisk`achu Kanchis, onk`osk`alla pornak`anchis, mana hallín k`elk`ayta yachanchischu. Paykunalla hallín yachay wasiman purinku, wak karu llaqtakunaman (EE. UU.), chaymanta kutimuspataq mistikunallapak llank`arinku, nok`anchismantataq mana llakirikunkucho, ñak`ay uk`ullapi tiyachiwanchis kunankama. CHAYK`A TUKUKUNAN.
Sichus chayta munanchis, chulla sonk`ollawan, chulla llekwillawan, chulla makillawan, chulla runa ginalla puririsun HATUN KAUSAYMAN. Chaypak nok`anchis, uk rimayta, k`elk`arisun, wauk`eyninchiskuna, pananchiskuna kausayninchista congresuman aparinampak, gobiernok wasinman chayananchispak ama llullakusunchu, ama suwakusunchu, ama cheknikusunchu, ch`ulla llaqtalla hina t`askirisun.
Hatun T`inkunamanta p`uturinan hatun kamachikuy, mana huchuy juñukuymantak`a, llok`e rimaykunamanta, pañarimaykunamanta lloksinanchu. Nok`anchis munayninchiskunata chay ll`ok`e runakunak`a hanchataña llullarikunku, nok`anchistak chay llullakuyta, sut`ipis kanman hinata chaskirinchis.
Kay Jullaka llaqtanchismanta pacha, Hanan Kollasuyu, suyunchismanta pacha (Puno), aswan karu llaqtanchismanta pacha, k`alan k`arikunata, warmikunata, sipaskunata, makt`akunaman nirisak, kay juñukuy uk`upi hallinta rimariychis. ALBERTO PIZANGO, wauk`eyninchis sut`illanta rimarichun, sichus pay presidente kayta munan, congresuman chayayta munan chayk`a, ¿ima rimaywan, ima organizaciumwan t`askirink`a? ¿Imatat´ak nok`anchispak rurayta munan? ¿Imanank`atak mistikunak kausayninkunawan? ¿Socialista andino-amazónico llaqtatachu ll`ankayta munan? Chayllata tapurikuna kay juñukuy uk`upi, chaypakchu o imapakchu chay juñukuy kan.
Hanan Kollasuyu suyunchispi (Puno), ñaupak watakunapiña, (1975-1985), organizaciunta puririchirk`anchis, Movimiento Indio Pedro Willka Apaza, sutichask`ata; chay purnak`ay uk`upi mistikunak`a, wak organizaciunta puririchinku, Putina kani nispa, indigina kani nispa, originario kani nispa, hatun llullakuywan pornak`anku, ONG makinkunamanta, chulla rimaynillawan. Chay rimayk`a kask`a, mana k`echuakunata, aymarakunata, k`oñi llaqtakuna runa kunata, hallín kauysayman purinanta munask`ankuchu.
Chayrayku, kay juñukuy uk`upi ama llullakunachu, sichus hallín kausayta p`uturichista munanchis chayk`a, hichapis hallpa mamanchis wakmanta p`ok`orinman nok`anchispak, kausayninchispaq. Manaña llullakunata munanchischu; nok`anchismanta manaña rimayta atinkuñachu, nisutaña llullankunawan ñak`arichiwanchis. Chayk`a tukukunan kuna, wak kausayta sichus munamchis k`alan llaqta masinchikunapaq.
Wauk`eykuna,
Panaykuna,
Llaqta masiykuna,
Kay hatun t`inkuman hamuqkuna, rimayniyta llekwiykichisman churaykuychis, hichapis chaywan hatun puririyman chayasun, llaqtanchis makinmanta, wak pak`ariyman, wak k`anchariyman juñulla taripananchispak. Chayta ll`ank`ananchis. Tupak Amaru II, Pedro Willka Apaza, hatun wauk`eyninchiskuna nok`anchismanta mak`anakuqkuna, kamachikunku wak kausayta llank`ananchispak, sichus congresuman chayayta munanchis, llekwinchista rimayman aparina chaypak nok`anchis llank`ananchis musok politicata rimayta, manaña llok`e mistikunak rimayninta puririchisunchu congresomanta pacha.
Tarpuyninchis wakmanta k`allarin, chayrayku kay juñukuy uk`upi kasianchis, kask`allantaqmi wak runakuna, wak rimayniyuq, chaykunatak`a kuska ñanmay aparina. Hatun instrumintu político: FRENTE POLÍTICO PLURINACIONAL sutichask`ata puririchisun k`alan Perú-Tawantinsuyu llaqtanchispak, musok kausaypak p`uturinanpak, kay iskay warank`a uk niyuk watapi.
¡¡KAUSACHUN Ier. CONGRESO DE PUEBLOS “INDÍGENAS”!!
¡¡ KAUSACHUN KECHUA, AYMARA, AMAZONENSES RUNAKUNA!!
¡¡AMA LLULA – AMA K`ELLA – AMA SUWA!!
CHAYLLA NOK`AQ K`ELK`AYNIY K`ANKUNAPAQ
JULLAKA-HANAN KOLLASUYU-TAWANTINSUYU LLAQTAMANTA PACHA, ESK`ON PUNCHAY ENERO KILLAPI, ISKAY WARANK`A CHUNKA UK NIYUQ WATAPI.


text:
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk, sutipaq runaqa (* 19 ñiqin aymuray killapi 1881 watapi paqarisqa Selanik llaqtapi - 10 ñiqin aymuray killapi 1939 watapi wañusqa Istanbul llaqtapi). Turkiya pulitiku wan Umalliq.
1923 watamanta 1938 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Ali Rıza Efendi; Mama: Zübeyde Hanım
Ñawpaq warmi: Latife Usakligil
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mustafa Kemal Atatürk.
- Biografía y reformas (inlish simipi)
- La vida de Atatürk (inlish simipi)


text:
45 WILLAKUY
Jordán mayuta chinpaspa
¡QHAWARIY! ¡Israelitakunan Jordán mayuta chinpashanku! ¿Maytaq unuri? Chay tiempopiqa nishutan paran, chaymi chay ñawpaqllata mayuqa hunt’a kasharan. ¡Kunanmi ichaqa mayu ch’akirapun! ¡Israelitakunataq ch’aki allpanta chinpashanku Puka lamar-qochata hina! ¿Maytaq mayupi unuri? Chaymantan yachasun.
Jordán mayuta israelitakuna chinpananku kashaqtinmi Jehová Diosqa llaqtaman Josuewan kayta willachin: ‘Sacerdotekunan Diospa rimanakuynin arcata apanqaku, paykunan ñawpaqenchista rinqaku. Jordán mayuta saruqtinku hinan unuqa ch’akinqa,’ nispa.
Chaymi sacerdotekunaqa rimanakuy arcata apaspa runakunaq ñawpaqenta purinku. Jordán mayuman chayaspan sacerdotekunaqa unuman haykunku. Hatunmi mayuqa, unupas nishuta phawashan. ¡Sacerdotekuna saruqtin hinan unuqa ch’akiyta qallarin! ¡Milagron kayqa! Wichaymantan Jehová Diosqa mayuta wisq’aramun. Chaymi ¡mayuqa ch’akin!
Rimanakuy arca apaq sacerdotekunan purinku ch’aki mayuq chawpinkama. ¿Rikushankichu dibujopi? ¡Chaypi sayaqtinkun israelitakunaqa ch’aki pampanta chinpanku!
Chinpayta tukuqtinkun Jehová Diosqa Josueta nin 12 kallpasapa qharikunata kayta kamachinanpaq: ‘Riychis, rimanakuy arca hap’iq sacerdotekunaq kasqankama. Chaymanta pallamuychis 12 rumikunata, chaytataq churaychis kay tuta samasqaykichispi. Chaymi, imapaqmi kay rumikuna nispa wawaykichis tapuqtinqa willankichis, Diospa rimanakuynin arca chinpashaqtinmi Jordán mayu ch’akiran, nispa. ¡Chay milagrotan rumikuna yuyarichinqa!’ Josuepas sayarichillantaqmi sacerdotekunaq sayasqanpi 12 rumikunata.
Chaymantan rimanakuy arca apaq sacerdotekunata kamachin: ‘Jordanmanta lloqsimuychis,’ nispa. Lloqsiqtinku hinan hukmanta mayuqa puririn.
Josué 3:1-17; 4:1-18.


text:
Allqu
Allqu (Canis lupus familiaris) nisqaqa huk aycha uquq ñuñuq uywam, runap uywasqan chakuypi yanapanapaq, runata amachanapaqpas.
Ñawpa pacha runa luputa uywaptinsi allqus paqarisqa.
Uran Awya Yalapi unayniyuq pacha runa atuqta uywaptinsi allqus paqarisqa, chay nin Pransisku Karranza [1] .
- Allqu qhuchu ( jauría, tropilla de canes, manada de perros)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Francisco carranza. Diccionario Quechua ancashino- castellano
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Allqu


text:
Yaka-yaka
Yaka-yaka (familia Picidae) nisqakunaqa yaqa tukuy tiksimuyuntinpi kawsaq pisqukunam, puriq icha tiyapayaq. Akakllukunaqa chhukrunawan sach'akunap qaranpi chhurupayaspa palamakunata qirisakunatam hap'ispa mikhunku, "yaka-yaka" nispa ruqyaspa.
218 rikch'aqnintam riqsinchik. Urin Awya Yalapiqa akakllu (hak'akllu, Colaptes rupicola), huk rikch'aqkunapas kawsanmi. Chinchay Awya Yalapiqa lliwmanta aswan achka kaq rikch'aqa Chinchay Awya Yala akakllum (Colaptes auratus).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Yaka-yaka


text:
¿Bibliaca imatataj yachachin?
¿Diospaj Mandanaca imataj can?
HUAQUIN GENTECUNACA Diospaj Mandanataca ñucanchij shungupimi charinchij nincunami. Shujtajcunaca, alli causai tiyachun gobiernocuna imalla rurashcacunami can nincunami. ¿Canca imatataj yuyangui?
BIBLIACA CAITAMI YACHACHIN
‘Jahua pacha Taita Diosca nunca pi mana chingachina mandanatami churanga. Cai pachapi mandaj gentecunataca tucuitami ñutushpa chingachinga’ ninmi (Daniel 2:44). Diospaj Mandanaca mana shuj muscuillachu. Diosca cai Allpata mandangami.
¿BIBLIACA IMATATAJ ASHTAHUAN YACHACHIN?
Diosca Jahua pachamantami mandanga (Mateo 10:7; Lucas 10:9).
Diosca paipaj mandanahuanmi Jahua pachapipish cai pachapipish paipaj munaita ruranga (Mateo 6:10, NM).
¿Diospaj Mandanaca ima horataj mandai callaringa?
¿QUIQUINCA IMATATAJ NINGUIMAN?
Ni pi mana yachanchu
Ñallami mandanga
Nunca mana mandangachu
BIBLIACA CAITAMI YACHACHIN
“Dios mandacun alli huillaitaca, tucui cai pachapi causajcunamanmi huillashpa yachaj chayachishca canga. Chai qˈuipami cai shina causaica tucuringa” ninmi (Mateo 24:14). Alli huillaicunata tucui cai Allpapi huillashca qˈuipami Diospaj Mandanaca cai mundopi tiyashca llaquicunata tucuchinga.
¿BIBLIACA IMATATAJ ASHTAHUAN YACHACHIN?
Cai Allpapica Diospaj Mandana ima hora mandanataca ni pi mana yachanchu (Mateo 24:36).
Bibliapi parlashca profeciacunaca Dios cai Allpata ñalla mandana cashcatami yachachin (Mateo 24:3, 7, 12).


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Quechua del Huallaga
Babel törripa willapan
- Chay wichanga llapan runacunapis juc casta rimayllatami parlaran.
- Inti yagamunan cajpita aywacur Sinar jutiyoj pampata tariran. Chaura chay pampallachöna tiyacaycäriran.
- Tiyarcaycashancho shuntacarcur juc junaj llapan parlacuran: "Llapanchi ladrilluta rurashun. Nircur cuwashun" nir. Ladrillutaga ruraran rumipa ruquin cananpämi. Chay ladrillucunatanami breyallanpawan pergaran.
- Chaypita llapan parlacur ninacuran: "Jatun marcata rurashun. Chaychöna juc törrita rurashun syëlucama chayajta. Chaynöpami rejsisha cashun. Chaura cay pachachöga noganchi manami intëruman mashtacäshunnachu".
- Ichanga TAYTA DIOS urämuran runacuna arurcaycashan siudätawan törrita ricaj.
- Chaymi yarpachacur TAYTA DIOS niran: "Paycunaga carcaycan juc marcallami. Juc castallatami parlarcaycanpis. Chay arurcaycashanga gallaycunallanmi canpis. Imatapis munashantaga rurarengachari.
- Chaymi paycuna cajman urarcur rimashancunata achca castaman ticrachishun quiquin-ppura mana tantiyachinacunanpaj."
- Chayno nirmi TAYTA DIOSGA llapan runacunata cay pacha intëruman mashtacächiran. Chaynöpami arurcaycashan marcatapis cachaycäriran.
- TAYTA DIOSGA cay pachacho runacuna rimashanta ticrachiran achca casta rimayman. Mana tantiyachinacurnami runacunaga raquicarcur-raquicarcur intëru mundupa aywacuran. Chaypitami chay marcapa jutinta churaparan "Babel" nir.
Source: Tayta Diosninchi Isquirbichishan. Biblia en Quechua del Huallaga,
Huánuco (Pillcu Quechua). Sociedad Bíblica Peruana, 2010.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Quechua del Huallaga
http://www.ethnologue.com/language/qub
Tower of Babel in Quechuan Languages
Ayacucho Quechua,
Cañar Highland Quechua,
Cusco Quechua,
Kichwa,
Quechua del Huallaga,
Quichua del Chimborazo,
South Bolivian Quechua
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Buscando un poema para acompanar a los amigos de Kloaka esta noche, encontre un viejo poema que andaba buscando. El oroginal (qorihina qallaynin) estava separado el verso, pero como se trata de un viejo file el wordress ha puesto en prosa otra posibilidad poetica. Hinapas kachun. La poesia es siempre un proceso en movimiento y un desplazamiento espacial. Kikillaymanta chaytaqa tiqrasqani. Acompanamos la entrega con una generosa ilustracion hecha por Jose Diez. PICHQA PACHAQ WATAMANTA Purun orqokunapi kumuykachaq apokuna, qochamanta ruwasqan sonqochayoq mamakuna, waylla ichu uywasqan, para tarpusqan, kuka kintunchik willasqan, wayramanta pachayoq ranra rumi illakuna, awkikuna, wamanikuna, tayta mamaykuna: kaypim wawaykikuna kaqmanta takichkaniku qankunamanta yuyarispa. Qatun kuychis qankunawan kuska purichiwachkanku. ñas pichqa pachaq watañam kanqa. Chaysi tukuy mundupi inti, killa wiraqochaq alman suwakuq runakuna qatun raymitam ruwananku. Wawaykikunapa yawarninwan purun allpata qarqosqamanta, warmiykikunata waqcha wawata wachachisqankumanta sumaqllataña kusikuchkanku. PachaKutiq chawpillanpim iglesiankuta perqachkankuraq, tutan punchaw qollqellawan musquspari ñoqayllaykupaqmi kawsananku nichkanraqku. Amataq tayta mamaykuna penqakunkichiqchu. Sara tarpuypi, papa tarpuypi hina llaqtapipas sallqapipas miskillatañas arawichkaniku qankunawan kuska kaqmanta paqarinaykupaq. Pichqa pachaq watañas upallalla kanaykuta munarqaku. Ranrakunapi chinkakuq wiskacha hina, chaki puqyukunapi yaku maskaq wikuña hina, sachakunapi llullu qorata mana tarikuq tarukita hina unaychus chinkamurankichik wakin runalla, ayllupi tiyakuqkunalla qankunamanta yuyarisqaykumanta. Willka mayutaq qankunawan kuska purichiwachkanku. Kay qori usnu llaqtakunapi altun pawaq wamanchapas, kunturchapas, siwar qentichakunapas kinaykunamanta pacha raprankuta kicharichkanku sonqo rurupi aylluykuta waqaychaykuspa imaymana runakunawanpas tinkunanpaq ima. Chaysi manas pipas “Tiqsi wirakocha maypim kanki” ninankuchu. Llapallayku huñunakuspayku kaqmantachus wiñarinkichik ay taytallay mamallay apokuna, mamachakuna, ranra rumi illakuna: pichqa chunka watamanta pacham kuskallaña kasunchik.
FIVE HUNDRED YEARS AFTER Oh! trembling gods from inside the mountains, goddesses with a heart made out of lakes, gods nurtured by the wild straws, planted by the rain, anounced by the sacred leaves of koka, dessed by the wind, and dwellers of stone fomations. Illas, awkis, wamanis, mothers and fathers in human form: Your sons and daughters sing again remembering you. They say that a huge rainbow lets us walk with you. The say it is about to be five hundred years. So, in the whole world those who have stolen the soul of the sun, the noon and the Wirachochas will celebrate. They are still very, very happy to have watered the waste land with the blood of your sons, and to have planted orfan children in the womb of your daughters. They still build their temples in the mist of chaos, and, dreaming with money day and night they want us to live for them. But, our gods, do not be ashamed. We still sing sweetly in the cities and the open spaces as if pronouncing the chants of corn and potato planting, so we can reemerge togheter with you. They wanted us to be silent for five hundred years. An you were lost for a long time like the viscachas running inside the boulders, like the thirsty vikuñas around the dry springs, and the deer that never found fresh leaves in the woods, because only some of us, those who lived in the ayllus still remebered you. But a sacred river makes us to walk toghether with you. In this cities of golden altars the hawks, the condors and the hummingbirds start their flight from our quenas so we can reach the peoples of the world still keeping our ayllus in the middle of the heart. They say that nobody should say: “Wirachocha, where are you?”. When all of us will get toghether perhaps you will grow again toghether with us after five hundred years oh! fathers and mothers, apos, mamachas, ranra rumi illakuna.


text:
Nordrhein-Westfalen
Nordrhein-Westfalen nisqaqa huk suyum (Land/ Bundesland) Alimanya mama llaqtapi.
Uma llaqtanqa Düsseldorf llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna:
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna: Düsseldorf, Köln, Aachen, Münster, Essen, Bochum, Siegen llaqtakunapi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nordrhein-Westfalen.


text:
10 YACHACHIKUY
¿Imaynatan Dios bendecinqa uyarikuq runakunata?
Yaqa llapa wañupuqkunan kay Hallp’api kawsarimpunqaku (Hechos 24:15)
Jehová Diosta kasukuspaqa imaymana allinkunatan chaskinki. Qhalin kanki manañan onqonkichu. Hinaspapas llapa runakunapin confianki, manaña millay runakuna kasqanrayku.
Manañan nanaypas waqaypas kanqañachu. Manañan pipas machuyanqachu, payayanqachu nitaq wañunqachu.
Familiaykikunapas amigoykikunapas qanwanmi kashanqaku. ¡May sumaqchá kanqa kay Hallp’a paraisoman tukuqtin chaypi tiyayqa!
Manañan pipas manchakuspachu kawsanqa, aswanpas lliw runan kusisqa kanqa.
Diospa Gobiernonmi lliw ñak’ariykunata tukuchinqa (Apocalipsis 21:3, 4)
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
Biblian kaykunata yachachin: ¿Imapaqmi Dios hallp’ata kamarqan? ¿Hayk’aqmi ñak’ariykuna tukupunqa? Hamuq tiempopi, ¿iman kanqa hallp’amanta runakunamantapas?
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.


text:
SI tupuy
SI tupuy icha Nasyunpura Tupuy Llika (phransis simimanta: Système international d'unités, kastilla simipi: Sistema Internacional de Unidades) nisqaqa astawan llamk'achisqa tupukuna llikam kay pachapi. 1960 watapi, Llasaykuna Tupuykunapas Kunphirinsyam kay llikata suqta tupuwan kamasqa. 1971 watapi, qanchis ñiqi tupu, mol, yapakusqa.
Chhikan kaykunapaq llamk'achisqa SI tupuypa tupunkunaqa pachaykamay phinuminukunapi tiksikunkum; wisnu tuputaq, kilugramu, nasyunpura kilugramu prututipup wisnunmi: haqay hallchasqa platinu iridyupas silindrum Llasaykuna Tupukunapas Nasyunpura Qillqana Ukhupi.
Tupukuna SI tupuypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhapaq Tupukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk SI tupukunam:
- Sikundu s: Mit'awi (Pacha)
- Mitru m: Karu kay
- Litru l: P'ulin
- Kilugramu kg: Wisnu
- Voltyu V: Pinchikilla mast'ay
- Watyu W: Arpay
- Newton (tupu) N: Kallpa


text:
Wapsi kuyuchina
Wapsi kuyuchina yaku wapsip ñit'iyninwan llamk'aq kuyuchinam.
Rawraq k'illimsawan huk paylapi yaku t'impuptin chaymanta hamuq yaku wapsi asiru tiñiqipi asiru tanqana p'alltata tanqan, huk kuti huk kinraymantam, huk kutitaq wakin kinraymantam, iskaynintin hutk'ukuna hukchaqlla kichasqa wichq'asqa kaptinmi. Chaywanmi tanqana p'allta huk asiru k'aspitam hukchaqlla hawaman urawan tanqapayanmi. Chay k'aspimanta kuyupayayqa muquyuq k'aspiwan muyuriq asiru t'urpimanmi astakun.
Ñawpaq antakurukunam wapsi kuyuchinawan kuyuchisqa karqan: wapsi antakuyuwan.
James Watt chay wapsi kuyuchinataqa kamarirqan, 1769 watapi rikurichispa.


text:
KINSA P’UNCHAY ASAMBLEAKUNA
Maytan munaykuman kay asamblea seguishanallanta
Myanmar nacionpin Yangon llaqtapi aparikuran juj jatun asamblea; chaypin juñukuranku imaymana clase rimaq runakuna, juj lado nacionkunamanta runakuna ima. Chaypin paykunaqa rikuchiranku juj sonqolla kasqankuta.
PACHANTINPIN KAN SUCURSALNIYKU
Ñaupa Bibliakunawan Jehová Diospa sutinta jatunchakushan
2013 watapin Estados Unidos sucursalpi juj cuarto kichakuran imaymana clase Bibliakunata qhawanapaq. Chaypi kaq ñaupa Bibliakunaqa askhan jujkunaq regalasqan kashan.
QELQAKUNATA RUWAYKU
“Kayninmi ñanqa, kayninta puriy”
Pusaq simi rimaypi takita uyariy, chay takiqa Diospa palabranman jinan ruwasqa kashan.
JUÑUNAKUYKUNA
Jehová Diospa testigonkunaq juñunakuynin
Yachay maypi Jehová Diospa testigonkuna juñunakusqankuta, imaynata yupaychasqankutapas.
SAPA KUTILLA TAPUKUSQANKU
¿Ima qolqewanmi gastokunata paganku?
Manataq qolqetapas diezmotapas mañaykuchu chayqa, ¿imaynapin predicación aparisqayku pachantinman mast’arikushan? Chaymantan kaypi yachanki.
Willakuykuna
-
Hayk’a nacionkunapi llaqtakunapi iman kanku Jehová Diospa testigonkuna: 240
-
Pachantinpi Jehová Diospa testigonkuna: 8.220.105
-
Hayk’a runakunaman Bibliamanta yachachinku: 9.708.968
-
Jesuspa wañupusqanta yuyarinapaq huñunakuyman hamuqkuna: 19.862.783
-
Pachantinpi iñiq t’aqakuna: 118.016


text:
Jehovaj testigosnin, ¿cristianoschu kankichej?
Arí, cristianos kayku, imaraykuchus:
Kallpachakuyku Jesús jina ruwanapaj, yachachisqanman jina kausakunapaj ima (1 Pedro 2:21).
Jesusnejllata salvasqa kanaykuta yachayku, imaraykuchus “
kay pachapi mana waj suti runasman qosqa kanchu, salvasqa kananchejpaj” (Hechos 4:12).
Jehovaj testigosnenqa, Jesuspa sutinpi bautizakuyku (Mateo 28:18-20).
Jesuspa sutinpi mañakuyku (Juan 15:16).
Jesusqa sapa qharipaj kamachej uma jina kasqanta creeyku (1 Corintios 11:3). Noqaykoqa mana waj religionmanta runaswan kikinchu kayku. Imaraykuchus Bibliaj yachachisqantapuni creeyku. Sutʼincharinapaj, Bibliaqa yachachin, Jesusqa Diospa Wawan kasqanta, nitaj kinsa uyayoj dioschu (Marcos 12:29). Chantapis Biblia yachachisqanman jina, almaqa wañun, Diosqa mana runasta infiernopi qʼolachinchu, religionta kamachejkunapis mana jatunchachikunankuchu tiyan. “Chaykunapitaj noqayku creeyku“ (Eclesiastés 9:5; Ezequiel 18:4; Mateo 23:8-10).


text:
Wañusqa Qucha
Wañusqa Qucha (arabya simipi البحر الميّت Al-Bahr al-Mayyit‚ "wañusqa qucha" icha بحر لوط Bahr Lūt, "Lotpa quchan"; iwriyu simipi ים המלח Yam haMelakh, "kachi qucha") nisqaqa Kunti Asyapi huk kachi qucham, Israyil icha Palistina huk larupa, Urdun mamallaqta wakin larunpa chawpinpi kaq.
Wañusqa Quchamanqa chinchamanta Urdun mayum purimun, huklla mayum. Wañusqa Quchamantaqa manam ima mayupas purikunchu, yakuqa wapsiyaykullanmi. Urdun mayup apamusqan kachi quchapi kakuptinmi, Wañusqa Quchap yakun ancha yakuyuqmi tukukun.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wañusqa Qucha.


text:
Thomas More
Thomas More,(kastilla simipi: Tomás Moro, inlish simipi: Saint Thomas More) (* 7 ñiqin hatun puquy killapi 1478 watapi paqarisqa London llaqtapi - † 6 ñiqin anta situwa killapi 1535 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Dyusmanta yachachiq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku kaspa runam karqan huk kathuliku Santu karqan..
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Utopia
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thomas More.
- El príncipe y la utopía: Nicolás Maquiavelo y Tomas Moro


text:
Gaius Iulius Caesar
Gaius Iulius Caesar sutiyuq runaqa (13 ñiqin anta situwa killapi 100 kñ watapi paqarisqa Roma llaqtapi; 15 ñiqin pawqar waray killapi 44 kñ watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk romanu awqaq pusaqsi, kawpaq runas, mama llaqta pusaqsi, qillqaqsi karqan.
Iulii nisqa romanu patrisyu aylluyuq kaspa Roma llaqtapi kawpaq runas tukurqan. Marcus Licinius Crassus sutiyuqwan, Gnaeus Pompeius Magnus sutiyuq awqaq pusaqwanpas 59 kñ watapi Romap kunsulninsi tukurqan. Chaymantataqsi Ilirya, Galya pruwinsyakunapi prukunsul kaspa chaymantas 58 kñ watamanta 51 kñ watakama watakunapi tukuy Galyatas atiparqan Rhein mayukama. Romanu llaqtayuq maqanakuypi 49 kñ watamanta 45 kñ watakama Pompeiusta atipaspa romanu republikata puchukachispa qhapaqmansi tukuchikurqan. 44 kñ watapis Marcus Iunius Brutuspa wañuchisqan karqan.


text:
YAPA
Imaynatá sakwakuy nisqata atipasunman
Sakwakuy (masturbación) nisqaqa juk millay vicio; chay vicioqa Diosmanta karunchawanchik, yuyayninchiktataq chʼichichan, munasqallanchiktataq maskʼanapaq tanqawanchik. * Pikunachus chay vicioman qukuqkunaqa, wakkunata aychanpa munaynillanta ruwanankupaq qhawankuman. Chantapis qhariwarmijina puñuykuyta, munanakuyninkuta rikuchikunankupaq kasqanta qhawanankumantaqa, aychankup saqra munaynillanta thasnuchinankupaqjina kasqanta qhawanku. Chaywanpis sakwakuyqa, runap aychap saqra munayninta thasnuchinanmantaqa, astawan rikchʼarichin, chaytaq khuchichakuyman millay ruwaykunaman ima tanqan (Colosenses 3:5).
Apóstol Pablo qillqarqa: “Munakusqasniy, Diosqa willawanchej kay imasta qonawanchejta; chayrayku cuerponchejta, sonqonchejtapis llimphuchakuna tukuy chʼichi kajmanta. Diosta manchachikuspa, astawan astawan juchamanta tʼaqakuna”, nispa (2 Corintios 7:1). Wakin runasqa, “llimphuchakuna tukuy chʼichi kajmanta” kamachiyta juntʼaytaqa, mana atinapaqjinalla qhawanku, chaywanpis Diospa yanapayninwanqa ñawpaqman lluqsiyta atinkumanpuni, imaptinchus Jehovaqa “perdonanapaj wakichisqa” kachkan (Salmo 86:5; Lucas 11:9-13). Wakin kuti ichá, watiqmanta sakwakuypi urmankuman, chaywanpis ruwasqankumanta, pesachikunku, kallpachakunkutaq chay viciota saqinankupaq. Mana jaykʼaq qunqanachu “Diosqa sonqonchejmanta kurajmin [kasqanta], tukuy imatataj yacha[sqanta]” (1 Juan 3:20). Diosninchikqa mana juchasnillanchiktachu qhawan, manaqa imayna runachus sunqunchikpi kasqanchiktapis. Khuyakuyninta mañakuptinchikqa, payqa allinta riqsiwasqanchikrayku, ñuqanchikmanta khuyakunqa. Chayrayku Diosninchikmanta kʼumuykukuq sunquwan mañakunallapuni, imaynatachus juk wawita tatanmanta yanapata mañakun ajinata. Chiqamanta nisunman Jehová conciencianchikta llimphuchayta atisqanta (Salmo 51:1-12, 17; Isaías 1:18). Chaywanpis mana chayllachu, chay millay viciota atipanapaqqa mañakusqanchikmanjina tukuy atisqanchikta ruwananchik tiyan, chaypaqtaq mana qʼala runasmanta fotosta qhawasunchikchu nitaq saqra runaswan purisunchikchu. *
Pillapis chay millay viciota mana saqiyta atispaqa, allin kanman yanapata maskʼanan cristiano tatanpi, chayri mamanpi mana chayqa juk yachayniyuq, khuyakuyniyuq hermanopi chayri hermanapi (Proverbios 1:8, 9; 1 Tesalonicenses 5:14; Tito 2:3-5). *
^ párrafo 1 Sakwakuy rimayqa jispʼananchikta llukchikuspa orgasmo nisqaman chayay niyta munan (qharipiqa mujunta suruchinankama).
^ párrafo 2 Achkha hermanosqa qʼala runasmanta fotosta mana qhawanankupaqqa, wasinkupi computadorataqa sutʼipi churanku, jinamanta mana juchaman urmanankupaq. Wakinkunataq computadorasninkupi juk programa nisqata churanku mayqinchus qʼala runasmanta fotosta mana rikhuriqta saqinchu, chaywanpis wakin kuti rikhurinpuni.
^ párrafo 1 Imaynatachus sakwakuy nisqata atipanamanta astawan yachanaykipaq, noviembre 2006 watamanta ¡Despertad! revistapi kay “Los jóvenes preguntan... ¿Cómo puedo superar este hábito?”, nisqa yachaqanata ñawiriy, chantapis, kay Waynaspata, sipaskunapta ima tapukuyninku. Ruwayta atinapaqjina kutichiykuna libromanta; ñawpa kaq libro; 205-211 paginasninta ñawirillawaqtaq.


text:
HATUN WILLAY DERECHONCHISKUNAMANTA LLAPAN RUNAPAQ
WILLARIY IMAPAQCHA CHAY DERECHONCHISKUNA LEY
Llapanchis runakunaq runa kayninchis derechonchiskuna kan. Llapanchispapas kaq derechoyoqllan kanchis. Manan pipas qechuwaswanchu nitaq chinkachinmanchu.
Si chay derechonchiskuna reqsisqa kanqa, qawasqa kanqa, llapanchispa, chayqa hawkalla kawsasunchis, mana maqanakuspalla, nitaq cheqninakuspalla, nitaqmi qechupanakusunchu, hawkalla kasun.
Ñawpaq watakuna, manaraq derechonchis ley reqsisqa kachaqtin, chay wakin munaysapa runakuna, qarí tuku runakuna, valiq tukukuná, chay derechonchiskunata sarusqaku, cheqnisqaku, mana valiqman tukuchisqaku. Hinaspa runa masinta waqachisqaku, k'umuchisqaku, cheqnisqaku, sipinankukama.
Llapan runakuna munanchis chay derechonchiskunata, ima yuyayninchistapas piensasqanchistapas rimarinanchispaq, mayqen Diostapas khuyananchispaq, allin kawsakuypi tiyananchispaq, mana pitapas manchakuspa, hawka kusisqa tiyaspa kawsananchispaq.
Chay leykunaqa amaparawasunmi, derechonchiskuna qawasqa kananpaq. Mana qawasqachu ni respetasqachu kanqa, chayqa hatariswanmi runakuna, derechonchiskunata valichiq, allin k'apaq reqsisqa kananpaq.
Llapan chay nacion llaqtakuna allin hawka kawsaylla kayta atin, ama maqanakuspalla, ama cheqninakuspalla, nitaq qechapanakuspalla yanqa qariykachaspa.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi niwanchis qaynata: - Kanmi derechonchiskuna. Hinaspa, kanmi runa kayninchis. Hinaspa, warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis, - nispa qelqanku documentonkupi.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpin munan llapan runakuna chay derechonchiskunata reqsinanchista, hinaspa ruwananchista.
Llapanchis runakuna k'apaqta reqsisun qawasun yachasun chay derechonchiskunamanta, kay documentopi leyespa.
Chaymi chay willariy, chay Ieyesqanchis, imapaqcha chay derechonchiskuna kan chayta.
DERECHONCHISKUNA LEY
Hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi qelqanku llapan runakunaq derechonkunata, allin documentopi qelqaspa, allin reqsichinakunapaq. Llapallanchis kay mundopi kaq runakuna chay derechonchiskunata reqsichinakusun, yachapachinakusun, respetachinakuspa ruwachinakusun k'apaqta.
(1) HUK KAQ
Kanmi derechonchiskuna llapanchispa, nacesqanchismanta. Kantaqmi llapanchispa runa kayninchis. Manan runa kanchu manay derechoyoq. Huk runaq derecho hukpawan kaqllan kan. Kanmi derechonchis llapanchispa allin kawsay libre tiyananchispaq. Llapan runaqpan kan yuyayninchis yachanapaq. Llapanchis kasun llapa runa masinchiskunawan munanakunapaq, huk ayllu hina.
(2) ISKAY KAQ
Kay hatun ley kamachikuyqa llapanchispaqmi, pipas kachun, mistipas, puna runapas, yuraqpas, yanapas, warmipas, qharipas. runasimilla rimaqpas, castellano rimaqpas, hanaq pacha khuyaqpas, pachamama aypakuqpas, imayna yuyaq runapas, may llaqtamantapas, mana imayoqpas, wakchapas, qhapaqpas. Anchaykunapaqmi, llapanchispaq, kay hatun ley kamachikuyqa.
(3) KIMSA KAQ
Kanmi derechonchis kawsananchispaq. Manan pipas sipiwaswanchu, nitaqmi maqawaswanchu. Kantaqmi derechonchis libre kananchispaq.
(4) TAWA KAQ
Manan pipas esclavota hina llank'achiwaswanchu, sasata, uywata hina, mana munaqtaqa.
(5) PICHQA KAQ
Manan pipas, salqa uywata hina kachispa, k 'iriwaswanchu, nitaq muchuchiwaswanchu, nitaqmi k'umuchiwaswanchu mana runata hina.
(6) SOQTA KAQ
Kanmi derechonchis juezman demandakuq rinanchispaq, juez justicia ruwawananchispaq. Manan pipas hark'awaswanchu juezman rinanchista.
(7) QANCHIS KAQ
Llapa leypaqpas llapan runapas kaqllan kanchis. Manan pipas aqílasqa kayta atinchu.
Demandanchis kaqtinqa, manan juezqa sayakunmanchu mayqenmanpas. Juezqa llapa demandanchista kaqllata uyariyta atin. Hinaspa justiciata ruwayta atin llapanchispaq, mana imanpas sayakuspa.
(8) PUSAQ KAQ
Kanmi derechonchis amparawananchispaq, derechonchista saruqtinku. Derechonchista saruqtinkuqa, amparawanchismi chay juezkunapas autoridadkunapas. K'apaqtan amparawanchis, ama kaqmanta derechonchis sarunankupaq.
(9) ESQON KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqqa, yanqapuni capturasqa kayta atinchu, nitaqmi carcelman wichq'asqa kayta atinchu, nitaq llaqtanmanta qarqosqa kayta atinchu.
(10) CHUNKA KAQ
Demandanchis kaqtin, otaq cargochasqa kaqtinchis, kanmi derechonchis juezpapi willakunanchispaq. Juezqa iman kaqllata uyariyta atin, mana pimanpas sayakuspalla, nitaqmi pakallanta ruwanmanchu, llaqtaq qayllanpi ruwayta atin.
(11) CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Cargochasqa kaqtinchisqa, manan juezqa - Huchayoq kanki, - niwaswanchu, leyman hina manaraq yachaspa cheqaychus o manachus huchanchis kan chayta tarispa.
- Ñoqanchis imatapas ruwaqtinchis, manaraq chay ley t'aqtakamuchaqtin, manan chay ley huchachawaswanchu castigawananchispaq.
(12) CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqa, yanqapuni turiyamuwaswanchu, ni ayllunchistapas, nitaq wasinchistapas, nitaq cartanchistapas. Manan pipas yanqapuni k'amiwaswanchu, nitaq huchachawaswanchu tumpaspa, nitaq runa kayninchista qepachiwaswanchu. Chaykunamantan ley amparawanchis.
(13) CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis libre purikunanchispaq maymanpas. Kantaqmi derechonchis maypipas tiyakunanchispaq, munasqanchisman hina.
- Kanmi derechonchis Peru llaqtanchismanta lloqsinanchispaq, qepakama kaqmanta Peru llaqtanchisman kutimpunapaq, munasqanchisman hina.
(14) CHUNKA TAWAYOQ KAQ
- Kan mi derechonchis llaqtanchispi nishuta ñak'arichiwaqtinchis qatiykachaspapas, huk llaqtamanpas lloqsinanchispaq, hinaspa hawka tiyananchispaq.
-
(15) CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llapanchispa nacionniyoq kananchispaq, ñoqanchischu Peruano kanchis chay hina kanapaq.
- Kantaqmi derechonchis nacionninchismanta lloqsispaqa hu~k nacionniyoq kanapaq.
(16) CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis, wiñayta ushaspa, llank'ayta yachaspa, kasarakunanchispaq, chaymanta wawakunayoq aylluyoq kananchispaq. Kasarakuswan piwanpas, munasqanchisman hina, ima rikuqwanpas, yuraqwanpas, yanawanpas, may llaqtayoqwanpas, ima Dios khuyaqwanpas. Hinaspataqmi warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis.
- Qaripas warmipas mayqenpas mana munaspanqa, manan kasarakunmanchu, nitaq pipas obliganmanchu, - Kasaray, - nispa, mana munaqtaqa.
- Chay tayta mama llapa wawankunayoqta estadoqa sumaqta yanapayta atin, huk tayta hinalla.
(17) CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis kaqninchiskunayoq kanapaq, kantaqmi derechonchis hayk'a runapas kuska kaqniyoq kaspa kaqninchis kananpaq.
- Manan pipas, qasi kaqniyoqtaqa, yanqapuni kaqninchiskunataqa qechuwaswanchu.
(18) CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas, yuyayninchisman hina, piensananchispaq, hinaspa imayna piensasqanchisman hina kawsanapaq, hinaspa mayqen Diostapas khuyananchispaq, pacha mamatapas, hanaq pachatapas, huktapas. Kantaqmi derechonchis, sapallanchis otaq hayk 'apas runakuna kuska, huñunakuspa kaspanchis, mayqen Diostapas adorananchispaq, kasunanchispaq, mañakunanchispaq, mayqen Diosmantapas yachachinanchispaq, mana pi tapas manchakuspa, sut 'inta ruwaspa.
(19) CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas yuyayninchispi piensananchispaq, hinaspa chay piensasqanchiskunata rimarinanchispaq, ama pitapas manchapakuspa, nitaq pipas hark'awaswanchu. Kantaqmi derechonchis piensasqanchista rimarinanchispaq periodicopi qelqachispapas, radiopipas, televisionpipas, may llaqtapipas kaspanchis.
(20) ISKAY CHUNKA KAQ
- Kanmi derechonchis huñunakunanchispaq, asambleapi hina, rimanakunanchispaq. Kantaqmi derechonchis asociacionta cooperativata ruwananchispaq.
- Manataqmi pipas yaykuchiwaswanchu ima asociacionmanpas, mana munaqtaqa.
(21) ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llaqta kamachiq kananchispaq, otaq votacionpi llaqta kamachiqta akllananchispaq. Llapanchis llaqta kamachiyman yaykuyta atinchis, llaqtaq akllasqan kaspa.
- Manan pipas llaqta kamachiyman yaykunmanchu, mana akllasqa kaspaqa.
- Akllasun votacionpi, munasqanchisman votaspa. Manataqmi pipas obligawaswanchu, -Hukllaman sayasun, - nispa.
(22) ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis estadoqa yanapawananchispaq allin kawsaypi, allin taqyasqa, tukuyniyoq tiyanapaq, ama uywa hina kanapaq.
(23) ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llank'ananchispaq ima llank'aypipas mayqen llank'aypas akllakunanchispaq, hinaspa mana llank'ayta tariqtinchistaq, estado yanapawananchispaq.
- Kanmi derechonchis, chay llank'asqanchisman hina, kaqlla pagopas chaskinanchispaq, mana pimanpas llallichastin.
- Llapan llank'aqpan kan derechonchis, llank'asqanchisman hina, allin pago chaskinapaq, familianchispas allin kawsaypi kananpaq, allin sumpayta chay pago aypananpaq.
- Kanmi derechonchis llank'aq masinchiskunawan huñunakunanchispaq, hinaspa ima derechonchistapas mañakuspa valechikunanchispaq.
(24) ISKAY CHUNKA TAWAYOQ KAQ
Kanmi derechonchis ílank'aspa samananchispaq, samariq hina kusikunanchispaq, ima pukílaypipas. Manan chay llank'achiqpas ruwachiwaswanchu nishu unayta mana samarichistin. Kantaqmi derechonchis wakin samariy p'unchawkunapas, hatun p'unchawkunapas, ganananchispaq.
(25) ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kusi kawsaypi kananchispaq, mikunanchis p'achanchis mana qesawananchispaq, wasinchis kananpaq, onqoqtinchis hampichiwananchispaq. Kantaqmi derechonchis pipas estadopas yanapawananchispaq, mana llank'aykuna kaqtinpas, onqoqtinchispas, manaña llank'ayta atiqtinchispas, machuyaqtinchis0ñapas, qarinchis warminchis wañuqtinpas, ima llakipiña kaqtinchispas. Hinaspa wachakuq warmikunapas wawakunapas derechonchis kan qawasqa yanapasqa kananpaq.
- Hinaspataqmi kasarasqaq wawanpas mana kasarasqaq wawanwanpas kaq derechoyoqllan kanchis qawasqa yanapasqa kananpaq.
(26) ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis estudiananchispaq, hinaspa obligatorio escuela primariapi estudiananchispaq mana qolqeta pagaspalla. Kantaqmi derechonchis, allin estudiasqanchisman hina, secondariapipas, estudios superiorespipas estudiananchispaq.
- Hinaspa escuelapi yachapanchis allin runa kayta. Hinaspa chay derechonchiskunata yachaspaqa khuyanakusun, may llaqtayoqña kaqtinchispas, may Diosniyoq kaspapas.
- Tayta mamakuna derechoyoq kanchis.imayna laya educacionpipas wawanchiskuna educananchispaq, estadoqpipas, particularpipas, munasqanchisman hina estudiachinapaq.
(27) ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kayta yachapaspa kananchispaq, yachayninchisman hina, fiestakunapipas kanapaq, tusupakuypi takipakuypi tocapakuypi kanapaq folklorninchisman hina huk artekunapipas kanapaq.
- Hinaspa scienciaq ñawpasqanman hina, llapanchis chay scienciaq ruwasqankunayoq kanapaq, mosoq hampikunapas, aparatokunapas, maquinakunapas, hukkunapas.
(28) ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Llapa nacionkuna kuskalla ruwayta atinku, chay llapa qawasqanchis derechonchiskuna ruwaspa kanapaq.
(29) ISKAY CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
- Llapanchispan deberninchis kan ayllupipas llaqtapipas ima comun ruwaykunapipas yanapanapaq, kay Peru llaqtapipas estadoman yanapanapaq, atiyninchisman hina.
- Chay llapa ruwananchis derechonchiskunata ruwaspa, mana hukpa derechonwan qechupanakusunchu, cheqninakusunchu, saruchanakusunchu.
- Mana llaqtatapas naciontapas tusñuswanchu nitaq t'uktiswanchu, chay derechonchiskunata ruwaspa.
(30) KIMSA CHUNKA
Manan pipas kay qawasqanchis derechonchiskunata qechuwaswanchu, nitaq pakawaswanchu yachananchismanta, maypi kaqtinchispas.


text:
Huwan XXII
Huwan XXII, Huwan XXII iskay chunka iskay ñiqin (latin simipi: Ioannes PP. XXII, Italya simipi: Giovanni XXII) Jacques Duèze sutiyuq runaqa (* 1244 watapi paqarisqa Cahors llaqtapi - † 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1334 watapi wañusqa Avignon llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
5 ñiqin tarpuy killapi 1316 watapimanta 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1334 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan XXII.


text:
Albert Einstein
Albert Einstein sutiyuqqa (*14 ñiqin pawqar waray killapi 1879 paqarisqa Ulm llaqtapi, Alimanyapi - 18 ñiqin kantaray killapi-1955 wañusqa Princeton llaqtapi, Hukllasqa Kasqakunapi) huk Alimanyayuq, mama llaqtanmanta ayqirqaspataq Hukllasqa Kasqakunayuq pachaykamay yachaq runam karqan.
Sapsi pachapi tiyaq chimpaykuna nisqa ñasatam kamarirqan.
Hudyu aylluyuq kaptinsi, Adolf Hitlerpa Nasyunalsusyalistankunas Alimanyamanta ayqichirqan.
1921 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Eltern Hermann Einstein (*30 Chakra yapuy killa 1847 Buchau, Württemberg - †10 Kantaray killa 1902 Mailand llaqtapi). Mama: Pauline Einstein (* Koch; 8 Hatun puquy killa 1858 Cannstatt, Württemberg - †20 Hatun puquy killa 1920 Berlin llaqtapi).
Warmikuna: Mileva Marić / Elsa Löwenthal
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nobel Suñay Pachaykamaypi (1921)
- Medalla Copley (1925)
- Medalla Max Planck (1929)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Albert Einstein.
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Premio Nobel de Física en 1921
- El mundo como yo lo veo (Ensayo) Albert Einstein.
- Varios libros de Einstein en castellano
- ¿Fue Einstein un extraterrestre?
- Sobre la Teoría de la Relatividad (ebook)
- Escrito socialista de Einstein
- Biografía de Einstein


text:
Wayaqacha k'allampa
Wayaqacha k'allampa (Ascomycota, Ascomycetes) nisqakunaqa k'allampakunam, muruchankunata wayaqacha (ascus) nisqap ukhunpi puquchiq. Achka rikch'aqninkuna hatun k'allampa puquyniyuqmi, hukkunataq qurwarakunam, hukkunataq qunchum, ahinataq aqha qunchum. Hukkunaqa kusma qara kaspa ch'ulla kawsaykuq laquwanmi kawsanakun.
Huk rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pacha k'allampa (Morchella elata)
- Paqu wiksa-wiksa (Morchella esculenta)
- Hach'akalla (genus Xylaria)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayaqacha k'allampa.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Wayaqacha k'allampa


text:
Hillurina yura rikch'aq ayllu
Hillurina yura rikch'aq ayllu (familia Orchidaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, ancha rikch'aqsapam, 25.000-chá 30.000-chá rikch'aq. Achka rikch'aqninkunaqa ancha sumaq tuktuyuqmi, hillurina nisqa waytam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk hillurina yurakuna:
- munti hamanq'ay (Sobralia mandonii)
- waqanki (Masdevallia veitchiana)
- waynilla (Vanilla spp.)
- wiñay wayna (Epidendrum spp.)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hillurina yura rikch'aq ayllu


text:
5 KAQ
‘Cawayniquita cuidaqman’ kutikamï
¿Kë follëtuchö parlanqantsik problëmakunapaku mëqampa karpis pasëkanqëki? Tsënö kaptinqa, manam qamllatsu tsëkunapa pasëkanki. Jehoväpa mëtsikaq sirweqninkunam tsënö problëmakunapa imëpis pasayashqa. Y pëkunatanömi qamtapis Jehoväqa yanapashunki.
Jehovämi yanapashunki pëman kutinëkipaq
JEHOVÄMI yanapashunki pëman kutinëkipaq. Jina yarpachakïnikikunata vencinëkipaq, mana allita rurayäshunqëkipita llakishqalla mana kakunëkipaq y jutsata rurashqa karqa limpiu concienciayoqna kanëkipaqmi yanapashunki. Këkunata ruraptikiqa yanapashunkim markanwan Jehoväta yapë sirwinëkipaq. Apostolkuna kawayanqan witsanchö wakin cristiänukuna pasayanqannöchi qampis pasëkanki. Pëkunatam Pëdru kënö nirqan: “Puntataga imayca ogracashga üshanömi puriyargayqui. Pero cananmi sïga imayca Mitsicugnö Señor Jesucristo cawayniquicunata cuidananpag, payman cutiyashcanqui” (1 Pëdru 2:25, NTCN).
Jehoväwan yapë amïgu këqa manam imawampis igualantsu. Porqui puntataqa, Jehovätam kushitsinqa (Proverbius 27:11). Musyanqëkinöpis, ruranqantsikkunaqa bienmi Diosnintsikta kushitsinman o llakitsinman. Peru tsënö karpis, manam kuyanata ni sirwinata obligamantsiktsu (Deuteronomiu 30:19, 20). Juk yachaq nunam nirqan: “Nunapa shonquntaqa rurillapam kichëta puëdintsik y manam janampaqa”. Jehoväta kuyarnin sirwiqa, shonquntsikta rikänampaq kichapoq cuentam. Y tsëqa Jehoväta alläpam kushitsin, porqui shonqupita patsë sirwinqantsikmi pëpaq mas alli kaq qarëqa. Munanqannö Jehoväta sirwinöqa manam imapis kushitsimantsiktsu (Hëchus 20:35; Apocalipsis 4:11).
Jinamampis Diospa markanman kutirqa wananqëki yachatsikïkunatam chaskinki (Mateu 5:3, NM). Këllaman pensari, mëtsikaq nunakunam imapaq y imanir kawayanqanta tapukuyan y manam kë tapukïpa y wakin tapukïpa respuestankunataqa tariyantsu. Tsëkunata musyë munëyoqtam Jehoväqa kamamarquntsik y musyanmi pëta sirwirlla rasumpa kushishqa kanapaq kaqta. Tsëmi, kuyarnin Jehoväta sirwirninqa rasumpa kushishqa kanki (Salmu 63:1-5).
Jehoväqa markanman kutinëkitam munan. Tsënö munanqantaqa musyarinki tsararëkanqëki follëtuwanmi. Kë follëtutaqa rurayämurqö alli pensëkur y Jehoväpa yanapakïninta mañakïkurmi, tsëpitana itsa congregacionnikipita juk anciänu o juk cristiänu entregashurqunki y qamnam leyinëkipaq churakarqunki. Leyinqëkiqa itsachi shonqïkiyaq chärishqa. Kë llapanmi rikätsikun Jehovä yarparëkäshunqëkita, y markanman kutiptiki kushishqa chaskishunëkipaq kaqta (Juan 6:44).
Alläpa kushikïpaqmi oqrakashqa üshankunata Jehovä mana qonqanqanta musyëqa. Tsëtam yachakurqan Donna jutiyoq cristiänapis. Kënömi willakun: “Ichikllapa ichikllapam Jehoväpita rakikäkurirqä peru seguïdum Salmu 139:23, 24 textu kënö ninqanta yarparaq kä: ‘Diosllä, paqwëpa rikëkallämë, y shonqüta reqï. Alli rikëkallämë, y yarpakachätsimaq pensënïta reqï, y rikëkullë mä noqachö kankush mana alli rurëkuna, y pushamë mana ushakaq alli kaq nänipa’. Diosta mana sirweq nunakunanö këqa manam noqapaqtsu karqan, rasumpa kaqchöqa, tsëchö karnin manam imëpis kushishqatsu karqä. Noqapa sitiöqa Diospa markanchö kanqantam musyarqä. Cuentatam qokurirqa Jehovä mana jaqimashqa kanqanta, y pëman imanö kutinäpaq kaqta musyarinällam pishirqan. ¡Alläpam kushikö Jehoväpa markanman kutinqäta!”.
“Cuentatam qokurirqa Jehovä mana jaqimashqa kanqanta, y pëman imanö kutinäpaq kaqta musyarinällam pishirqan”
‘Jehoväpa kushikïninta’ kawënikichö yapë tarinëkipaqmi mañakïkäyämö (Nehemïas 8:10). Y Jehoväwan amïgu këta yapë tarinqëkipitaqa manam pësakunkitsu.


text:
Lección 9
Aillu ucui ¿imara rurana anchi cushi causangahua?
1. ¿Imarasha mana llutarishalla causana anchi?
Ali gustu cuintashcauna Jehová Diosmandami shamun, cushi Dios ashcamanda. Chiraigu pai munan ailluguna cushi causanuchu (1 Timoteo 1:11, NM). Jehová Diosllara casarachisha callarichica. Casarashami yayauna paiguna huahuaunara ali cuirana ushanun. Shina rasha ailluguna cushi causanunga. Jesusta catijcuna casarana huras leyguna mandashcara pactachinami anun. Chiraigu registro civilbi casaranami anushca. Leapai Lucas 2:
Yaya Dios ¿imara nin casaranamanda? Dios munanmi shu cari, shu huarmi casarasha, huañungagama causanuchu. Jehová Dios mana munanzhu, casarashcauna shuj huarmihua, shuj carihua tacarichu (Hebreos 13:4). Jehová Dios chijninmi divorciarinara (Malaquías 2:
2. Casarashcauna huasi ucui ¿imasnara causana anun?
Diosga cariras, huarmiras rurashca, paigunapura casarashca ucui yanaparinuchu (Génesis 2:
3. Casarashcauna problemaunara charishaga, ¿huarmira o carira ichusha rinallachu an?
Casarashcauna problemaunara charishas ishquindipura cuintanusha, llaquinusha, cuiranusha catina anun (1 Corintios 13:
4. Diosga ¿huahuauna imasna causanuchu munan?
Jehová Dios munanmi, huahuauna cushi causanuchu. Chiraigu Yaya Dios huahuaunara yachachin imasna causanara, shunguyuj tucusha mas cushi causangahua. Shinallara Yaya Dios munanmi, yayauna camachishcara uyasha, huahuauna sabiru tucunuchu (Colosenses 3:
5. Yayauna, ¿canguna huahuauna imara ministinun cushi causangahua?
Yayauna, canguna huahuaunama micunara, churarinara, maibi causanaras cuna anguichi (1 Timoteo 5:8). Chiguna ministishca ajpis, Diosta llaquinuchu, pai mandashcara pactachinuchu huahuaunara mas yachachina anguichi (Deuteronomio 6:
Yayauna canguna huahuaunara, ali huahua angui, alira rurashcangui nisha cushiyachina anguichi. Shina rashas, huahuaunara camachina, huaquimbi libachinas anguichi. Camachijpi, libachijpimi huahuauna manali ruranamanda caruyanunga (Proverbios 22:15, NM). Libachina ashas, mana ashcara piñarisha, mana yapajta libachina anguichi. Leapai Colosenses 3:21.
Testigo de Jehovaguna ashca librounara llujchinushca yayaunara, huahuaunaras yanapangahua. Chi librounai camachishcaunaga Bibliamandami an. Leapai Santiago 1:25.


text:
Robert Boyle
Robert Boyle sutipaq runaqa (* 25 ñiqin qhulla puquy killapi 1627 watapi paqarisqa Waterford (Ilanda) llaqtapi - † 30 ñiqin qhapaq raymi killapi 1691 watapi wañusqa London (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. Wapsikuna Kamachikunapas.
Tayta: Boyle.
Yachay wasi: Eton college.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1661 - The Sceptical Chymist
- 1664 - Experimental History of Colours
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Boyle.
- Biblioteca Electrónica de la revista Azogue reproduce las ediciones originales de los libros de Robert Boyle.


text:
Lección 9
Familiacunaca ¿imashinata cushilla causai ushan?
1. ¿Imamandata civilpi cazaranaca minishtirishcapacha can?
Bibliaca cushilla Diosmanda ali villaigucunatami charin (1 Timoteo 1:
Diosca munanmi cazarashcacuna huañui punllacaman igual causanajuchun. Diosca na munanllu cazarashca jahua shuj huarmita o shuj jarita munashpa ricuchun (Hebreos 13:4). Divorciarichunbash na munanllu (Malaquías 2:
2. Cusahuarmicunaca ¿imashinata causana can?
Cusahuarmicuna ishcandimanda ayudarishpa causachunmi Diosca churarca (Génesis 2:18). Cusami familiata mantinina, Diosmandapash yachachina can. Huarmita juyaimandami cusaca na paipa munaitalla ruran. Cusahuarmicunaca randimanda juyarishpa, respetarishpami causana can. Cushilla causangapaca ishcandillata juchayucuna caimandami perdonarinata yachajuna can. Efesios 4:
3. ¿Cusahuarmicuna problemacunata charishpaca partirinallachu can?
Cusahuarmicuna problemacunata charishpaca juyaihuan, ali trataringapami esforzarina can (1 Corintios 13:
4. Huahuacuna ¿imashina causachunda Diosca munan?
Jehová Diosca huahuacuna cushilla causachunmi munan. Jovenguna cashpa ali causachunbashmi yachachin. Diosca munanmi huahuacuna taitacunapa consejota, ali ejemplotapash catichun (Colosenses 3:
5. Huahuacuna cushilla cachunga, taitacunaca ¿imatata rurana can?
Taitacunaca huahuacuna micunata, ropata, maipi causanatapash charichunmi ricuna can (1 Timoteo 5:8). Ashtahuangarin Diosmandami yachachina can. Taita mamacuna Diosta tucui shunguhuan juyajpica huahuacunapash chaitallatami catinga. Bibliamanda yachajushpami huahuacunaca ali yuyaicunata charinga. Deuteronomio 6:
Huahuacuna alita rurajpica, alimi rurashcangui nishpami cushichina can. Nalita rurajpica tacurina o huaquinbica astinami minishtirin. Shinami nalicunata na rurashpa llaquicunapi na urmanga (Proverbios 22:15). Shinapash na yapata astinachu can. Colosenses 3:
Testigo de Jehovacunaca taitacunata, huahuacunatapash ayudangapami huaquin librocunata llujchishca. Chai librocunaca Bibliamanda yuyaicunatami charin. Salmo 19:
Ashtahuan información
Cusahuarmi cushilla causangapaca Diospa ayudata mascaichi
Cai ishcai tapuicunanami cazarashcacuna ashtahuan ali causachun ayudan
Problemacunata charishpaca parlaripanguichi
Problemacunata aliguman arreglashpaca cushillami causanguichi. Na shina rurashpaca sufrishpa llaquillami causanguichi.