text:
5 YACHAQANA
Dios rantiwasqanchik, Diospa astawan jatun regalon
¿Imataq chay rantiyrí?
¿Imaynatá Dios rantiwarqanchik?
¿Imaynatá Dios rantiwasqanchik yanapawanchik?
¿Imaynatá agradecesqa kasqaykita rikuchiwaq?
¿IMA regalotataq astawan kusiywan jap’ikunki? Juk regaloqa may valorniyuq kananpaq mana achkha qullqiwanpunichu rantikunan tiyan. Valorniyuq kananpaqqa, kusichinawanchik chayri yanapanawanchik tiyan.
2 Ima regalomantapis, Jehová Diosninchik juk sumaq regalota quwasqanchikqa, may valorniyuq. ¿Mayqintaq chayrí? Jehová Diosninchikqa, tukuy imata quwanchik, chaywanpis, astawan sumaq regalonqa: munasqa Churinpa kawsayninta qusqan, imaraykuchus jinamanta wañuymanta kacharichiwarqanchik (Mateo 20:28). Kay yachaqanapi, imaynatachus kay regalo kusichiwasqanchikta, yanapawasqanchikta ima rikusunchik. Chayrayku kay regalotaqa, may valorniyuqtajina qhawananchik tiyan, imaraykuchus Jehovaqa, jinamanta mayta munakuwasqanchikta rikuchiwanchik.
¿IMATAQ CHAY RANTIYRÍ?
3 Rantiyqa, juchamanta, wañuymanta ima runata kacharichinanpaq Jehová Diospa ruwasqan (Efesios 1:7). Kayta astawan jap’iqanapaqqa, Edén huertapi Adán juchallikuspa, imatachus chinkachisqanta yachananchik tiyan. Juchallikuspa imatachus Adán chinkachisqanta yachaspaqa, juchamanta kacharichinawanchikpaq may chhikatapunichus Jehová Diosninchik pagasqanta yachasunchik.
4 Jehová Diosninchik Adanta ruwachkaspa, mana juchayuqta ruwarqa. ¿Imataq chay niyta munarqa? Adán, mana jayk’aq unquykunanta, manataq wañunanta niyta munarqa. Chantapis Biblia nisqanmanjina payqa, ‘Diospa churin karqa’ (Lucas 3:38). Arí, imaynatachus juk munakuyniyuq tata, churinta allinta parlapayan, ajinallatataq munakuyniyuq Diospis, Adanta parlapayaq, imatachus ruwananta niq, munayninta ima willaq (Génesis 1:28-30; 2:16, 17).
5 Jehová Diosninchikqa, Adanta “payman rijch’akojta ruwarqa” (Génesis 1:27). ¿Imatataq chay niyta munan? Ñawpaq kaq yachaqanapi yachakunchikjina, Jehová Diosqa mana rikukuq juk espíritu (Juan 4:24). Payqa mana ñuqanchikjinachu. Chayrayku Adanqa jukjinamanta Jehová Diosman rikch’akurqa. Payqa Diosjina: munakuyta, chiqan kayta, atiyniyuq kayta, yachayniyuq kayta ima rikuchiyta atinanpaqjina ruwasqa karqa. Chantapis Adanqa, imatapis akllayta atinanpaqjina ruwasqa kallarqataq. Adanqa mana juk maquinajinachu ruwasqa karqa, imapaqchus ruwasqa kasqanta ruwanallanpaq. Astawanqa sapallanmanta, imachus allin imataqchus mana allin kasqanta akllayta atinanpaqjina ruwasqa karqa. Jehová Diosninchikta kasukuytachus akllanman karqa chayqa, wiñay wiñaypaq Edén huertapi kawsanman karqa.
6 Adanqa, Jehová Diosta mana kasukusqanrayku wañurqa. Chayraykutaq, mana juchayuq, junt’a kawsayninta chinkachirqa (Génesis 3:17-19). Mana paypa kawsaynillantachu chinkachirqa, manaqa mirayninpa kawsaynintapis chinkachillarqataq. Jehová Diospa Palabran niwanchik: “Uj runanejta [Adanniqta] jucha kay pachaman yaykumorqa, jucharaykutaj wañuypis tiyan. Ajinamanta wañoyqa tukuy runasman chayarqa, tukuyninku juchallikusqankurayku”, nispa (Romanos 5:12). Arí, Adanpa juchan tukuyman chayawanchik. Chayrayku Biblia juchaman ranqhasqa, chayri “qosqa”, kasqanchikta niwanchik, jinamanta juchaman, wañuyman ima watasqa kanchik (Romanos 7:14). Yachachkaspa juchallikusqankurayku, Adanpaqwan, Evapaqwan, mana juk suyakuy karqachu. Chaywanpis, ¿imataq mirayninkumanta kanman karqarí?
7 Jehovaqa, tukuy runata rantispa salvayta munarqa. ¿Imataq chay niyta munan? Kayta kutichinapaqqa, iskayniqmanta qhawarina. Qallarinapaq, rantiyqa pagay niyta munan imapis watiqmanta kapunawanchikpaq, chayri pillatapis kacharichinanchikpaq, imaynatachus wisq’asqa runata kacharichinapaq pagakun, kikillantataq. Chantapis Bibliapiqa, rantiy niyta munan, maychus kasqanta paganata, mana pisitachu, nitaq kuraqtachu. Sut’incharinapaq unayqa, juk runap wakan wakpa kapuyninta dañuq chayqa, chay runaqa, wakan dañusqanta maychus kaqta paganan karqa.
8 Rikunchikjina Adanpa juchanqa tukuyninchikman chayawanchik. ¿Imaynatataq juchamanta, wañuymanta ima, Jehová Diosninchik kacharichiwasunman karqa? Imaynatachus Jehová rantiwasqanchikta, chantapis imaynatachus chay yanapawasqanchikta qhawarinachik.
¿IMAYNATÁ DIOS RANTIWARQANCHIK?
9 Adanqa, mana juchayuq kawsayninta chinkachirqa. Chayta watiqmanta rantinapaq, mana mayqin juchasapa runap kawsayninwan pagakuyta atikunmanchu karqa (Salmo 49:7-9). Kikillanwantaq runata rantikunan karqa. Jehová Diospa chiqan kayninqa, jina kananta mañarqa. Diosllataq Bibliapi nirqa: “Kay jinata kutichiychej: Runamanta runata”, nispa (Deuteronomio 19:21). ¿Imaynatataq Adanpa mana juchayuq kawsayninta pagakunman karqarí? Juk mana juchayuq junt’a runap kawsaynillanwantaq pagakunan karqa (1 Timoteo 2:6).
10 ¿Imaynatataq Jehová Dios rantiwarqanchik? Jehová Diosqa Jallp’aman mana juchayuq Churinta kachamurqa. Mana mayqin churillantapis kachamurqachu, manaqa, astawan munasqa Churinta kachamurqa (1 Juan 4:9, 10). Jesucristoqa, mana thutuspalla janaqpachapi jatun kayninpa k’anchayninta saqirqa (Filipenses 2:7). Tawa yachaqanapi rikunchikjina Jehová Diosninchikqa, Churinpa kawsayninta, juk mana qharip chayasqan sipaspa wiksanman churarqa. Diospa espíritu santon jark’asqanraykutaq, Jesucristoqa mana juchayuq junt’a runajina paqarikurqa (Lucas 1:35).
11 ¿Imaynatataq juk runap kawsaynillanwan tukuy runasta rantikunman karqarí? T’ukuriy, ¿imaptintaq tukuy runas juchayuq kanku? Adán juchallikuspaqa, mana juchayuq kawsayninta chinkachirqa. Manaña junt’a runa mana juchayuq kawsayninta, mirayninman chayachirqachu, manaqa juchata, wañuyta ima tukuy mirayninman chayachirqa. Jesús “qhepa kaj Adanrí”, junt’a runa karqa, mana jayk’aqpis juchallikurqachu (1 Corintios 15:45). Astawanqa Tatanta tukuy imapi kasukurqa, chantá mana juchayuq kawsayninta ñuqanchikrayku qurqa, jinamanta Adán kawsayta qunawanchikmantaqa, pay quwarqanchik, juk suyakuyta imataq quwarqanchik (Romanos 5:19; 1 Corintios 15:21, 22).
12 Bibliaqa, Jesús manaraq wañuchkaptin mayta ñak’arichisqankuta, mayta siq’usqankuta, kurkuman takaykuspataq llakiyta wañuchisqankuta ima willawanchik (Juan 19:1, 30; yapanpi, ñawiriy). ¿Imaptintaq Jesús chayjinatapuni ñak’arirqarí? Qhipaman astawan yachakusunchikjina, Kuraq Supayqa: “Pipis ñak’arin chayqa, mana Jehovaman chiqa sunqu kanqachu”, nispa nirqa. Jesustaq chayjina ñak’ariypi Jehová Diosninchikman chiqa sunqu kaspa, Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchirqa. Chantapis, juk mana juchayuq junt’a runa, Kuraq Supay ñak’arichiptinpis, Diosman chiqa sunqu kayta atisqanta rikuchillarqataq. ¡Maytachá Jehová Diosninchik kusikurqa, k’ata Churin Payman chiqa sunqu kasqanta rikuspa! (Proverbios 27:11.)
13 ¿Imaynatataq Diosninchik rantiwarqanchik? Kimsa chunka kimsayuq watapiqa, nisán killapi 14 p’unchaypi, Jehová Diosninchik, junt’a runa, mana juchayuq Churinta, wañuchinankuta saqirqa. Jinamanta Jesús “wiñaypaj uj kutillata” kawsayninta jaywarqa (Hebreos 10:10). Kimsa p’unchayninmantaq Jehová juk angeltajina kawsarichimurqa. Chaymanta janaqpachaman ripuytawan Jesusqa, mana juchayuq junt’a runajina wañusqanta, Jehovap ñawpaqinman apaykurqa, jinamanta Jehovaqa, Churinpa kawsayninwan Adanpa mirayninta rantirqa (Hebreos 9:24). Jehová Diosqa, Jesuspa kawsayninwan, tukuy runasta juchamanta, wañuymanta ima rantirqa (Romanos 3:23, 24).
¿IMAYNATÁ DIOS RANTIWASQANCHIK YANAPAWANCHIK?
14 Rantiwasqanchikrayku, juchasapa runa kaspapis, Jehová Diospa bendicionesninta jap’ikuyta atinchik. Qhawarina imaynatachus Jehová Dios rantiwasqanchik yanapawasqanchikta.
15Juchanchik pampachakun. Tukuyninchik Adanmanta jamusqanchikrayku juchasapas kanchik, chayrayku pantanchik. Imata ruwaspapis, parlaspapis, juchallikunchik. Chaywanpis, Jesús wañusqanrayku, ‘juchanchik pampachakun’ (Colosenses 1:13, 14). Chaywanpis juchanchik pampachasqa kananpaq sunqumantapacha kutirikunanchik tiyan. Chantapis, Jehová Diosmanta juchanchikta pampachananta Jesucristop sutinpi mañakunanchik tiyan (1 Juan 1:8, 9).
16Jehová Diosninchik allinpaq qhawawanchik. Sunqunchik juchachawaptinchik, mana juk suyakuy tiyapuwasqanchikta, qhasi mana kaq kasqanchikta ima yuyanchik. Chaywanpis rantiwasqanchikrayku, Dios “sonqonchejpa yuyayninta llimphuchan”. Jehová Diosninchikqa, juchanchikta pampachan, juchasapa runa kaptinchikpis yupaychananchikta saqin, allinpaqtaq qhawawanchik (Hebreos 9:13, 14). Jinamanta, mana imamanta llakikuspa Payman qayllaykuyta, Paymanta mañakuyta ima atinchik (Hebreos 4:14-16). Mana Diosllachu allinpaq qhawawanchik, astawanqa, sunqu tiyasqa, kusisqa ima kawsakunchik.
17Wiñaypaq paraisopi kawsakuyta suyanchik. Romanos 6:23 nin: “Juchaj pagonqa wañuymin”, nispa, chantá nillantaq: “Diospa regalonrí wiñay kausay Cristo Jesús Señorninchejpi”, nispa. Kimsa yachaqanapi, ima bendicioneschus Paraisopi kananta yachakurqanchik (Apocalipsis 21:3, 4). Jesús ñuqanchikrayku wañupusqanrayku, tukuy chay bendicionesta, wiñay kawsayta ima jap’iyta atinchik. Chaywanpis wiñay kawsayta jap’inanchikpaq, rantiwasqanchikmanta Jehovaman agradecekusqanchikta rikuchinanchik tiyan.
¿IMAYNATÁ AGRADECESQA KASQAYKITA RIKUCHIWAQ?
18 ¿Imaraykutaq tukuy sunqu Jehová Diosman agradecekunanchik tiyan? T’ukuriy, pillapis juk regalota rantipunawanchikpaq, kapusqanmanta, tiemponmanta ima churan chayqa, ¿manachu chay regalota may valorniyuqtajina qhawananchik kanman? Arí, imatachus Jehová Dios regalawasqanchikqa may valorniyuq ñuqanchikpaqqa, imaraykuchus payqa astawan munakusqanta quwarqanchik. Bibliaqa niwanchik: “Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata churinta qorqa”, nispa (Juan 3:16). Chantapis, Jesús kawsayninta qusqanqa, paypis munakuwasqanchikta rikuchiwanchik (Juan 15:13). Jinamanta Jehová Diospis, Jesucristopis, sapa jukninchikta munakuwasqanchikta sut’ita rikunchik (Gálatas 2:20).
19 ¿Imaynatá agradecekusqaykita rikuchiwaq? Qallarinapaqqa, Jehovata allinta riqsinayki tiyan (Juan 17:3). Chaypaqqa Bibliamanta yachakullaypuni. Astawan Jehová Diosninchikta riqsinki chayqa, astawan payta munakunki. Astawan Jehová Diosta munakunki chayqa, astawan nisqanta ruwayta munanki (1 Juan 5:3).
20Jesuspa wañuyninpi iñinayki tiyan. Jesusmanta nikurqa: “Churipi creejqa wiñay kawsayniyoj [kanqa]”, nispa (Juan 3:36). ¿Imaynatá Jesuspi creesqanchikta, iñisqanchikta rikuchisunman? Mana simillanchikwanchu. Santiago 2:26, nin: “Mana ruwasqasniyoj creeypis wañusqallataq kashan”, nispa. Arí, iñiyninchikqa, ruwasqasninchikpi rikukun. Chaypaqqa, Jesusjina ñuqanchikpis ruwananchik tiyan (Juan 13:15).
21Sapa wata Señorpa Cenanman rinayki tiyan. Kimsa chunka kimsayuq watapiqa nisán killapi 14 p’unchaypi, Jesucristo ruwarqa ‘Señorpa cenan’ nisqata (1 Corintios 11:20; Mateo 26:26-28). Chantapis, kay cenataqa, ‘Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuy’, nispa sutichakullantaq. Jesús chay tantakuyta ruwayta qallarirqa, paykunarayku junt’a kawsayninta qusqanta discipulosnin yuyarikunallankupaqpuni. Chaymanta parlaspa Jesusllataq nirqa: “Kayta ruwaychej noqamanta yuyarikuspa”, nispa (Lucas 22:19). Chay tantakuyqa, Jesús, Jehová Dios ima mayta munakuwasqanchikta yuyarichiwanchik. Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuyman rispaqa, agradecekusqanchikta rikuchinchik.*
22 Jehová Diosninchik runata rantisqanqa, may jatun valorniyuqpuni (2 Corintios 9:14, 15). Astawanpis Jehová Dios runata rantisqanrayku, wañusqaspis kawsarimunqanku, chaymantataq suqta, qanchis yachaqanapi ima yachakusunchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Jehovaqa, juchamanta, wañuymanta ima, kacharichinawanchikpaq rantiwarqanchik (Efesios 1:7).
- Jehovaqa, juk k’ata Churinta ñuqanchikrayku wañunanpaq Jallp’aman kachamurqa (1 Juan 4:9, 10).
- Rantiwasqanchikrayku, juchanchik pampachakun, Diospa ñawpaqinpi allinpaq qhawasqa kanchik, wiñay kawsayta jap’iytataq suyakunchik (1 Juan 1:8, 9).
- Jehovata allinta riqsispa, Jesuspa wañuyninpi iñispa, Señorpa Cenanman rispa, Jehová Diosman agradecekusqanchikta rikuchisunman (Juan 3:16).
* Kay librop yapanpi, Señorpa Cenan, imachus kasqanmanta astawan yachakuyta atinki.
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1, 2. a) ¿Imayna regalotataq astawan valorniyuqtajina qhawanki? b) ¿Imaptintaq Dios rantiwasqanchik juk sumaq regalo ñuqanchikpaq?
3. ¿Imataq rantiyrí, imapaqtaq Adán chinkachisqanta yachananchik tiyan?
4. ¿Imatataq Adán mana juchayuq kasqan niyta munarqa?
5. ¿Imapitaq Adán Diosman rikch’akurqa?
6. ¿Imatataq Adán juchallikuspa chinkachirqa, imatataq mirayninman saqirqa?
7, 8. Rantiy, ¿imataq astawan niyta munan?
9. ¿Imayna runawantaq runata rantikunan karqa?
10. ¿Imaynatá Jehová rantiwarqanchik?
11. ¿Imaynatá juk runallawan tukuy runasta rantikunman karqa?
12. ¿Imatataq Jesús ñak’arisqanwan rikuchirqa?
13. ¿Imaynatá Dios rantiwarqanchik?
14, 15. ¿Imatataq ruwananchik tiyan juchanchik pampachakunanpaq?
16. ¿Imaraykutaq Diosta llimphu sunquwan yupaychasunman, chantapis, imaynatá chay yanapawanchik?
17. Jesús wañusqanrayku, ¿ima bendicionestataq jap’iyta atisunchik?
18. ¿Imaraykutaq Jehovaman tukuy sunqu agradecekunanchik tiyan?
19, 20. ¿Imaynatá agradecekusqaykita rikuchiwaq?
21, 22. a) ¿Imaptintaq sapa wata Señorpa Cenanman rinanchik tiyan? b) ¿Imamantataq 6, 7 yachaqanapi ima yachakusunchik?


c: text/html

text:
Mara yura rikch'aq ayllu
Mara yura rikch'aq ayllu (familia Meliaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk mara hina yurakuna:
- Siwis (genus Cedrela)
- Q'apaq siwis, Kanuwa ruya, Qupa p'anqa (Cedrela odorata)
- Atuq siwis (Cedrela lilloi)
- Yaku tukuta (Guarea macrophylla)
- Qupa p'anqa (Melia azedarach)
- Mara (Swietenia macrophylla)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mara yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mara yura rikch'aq ayllu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wikipidiya:Wandalismu
Wandalismu nisqaqa Wikipidiyapi millay ruraykunam, ahinataq:
- P'anqata ch'usaqchay
- Millay, mana allin rimakunata p'anqaman qillqamuy
- Mana qhichwa simipi rimakunata p'anqaman qillqamuy
Wandalismuta ruraqtaqa wandalu ninchikmi. Huk ruraq iskay kutiña wandaluchaspaqa, hark'asqa kachunmi. Achka kutiña wandaluchasqa p'anqakunataq amachasqa kachunmi. Huk wandalup rurasqan musuq, millaylla rimakunayuq p'anqa champasqa kachunmi.
Kay p'anqapim Qhichwa Wikipidiyapi wandalismumanta willawankikuman:


text:
Jaroslavl
Jaroslavl nisqaqa (rusu simipi: ЯpocлaBлb) Rusiya mama llaqtapi, Jaroslavl suyupi, huk llaqtam. Jaroslavl llaqtapiqa 606 336 runam kawsachkan (2005).
Yuyarina
Mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kotorosl mayu
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay suntur[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Demidov Yachay suntur
- Jaroslavl Politécnica Yachay suntur
- Ushínskiy Yachay suntur
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Jaroslavl.
- Fotos de Yaroslavl


text:
Testigo de Jehovacunaca: Tucui ladocunapimi ali villaicunataca aliguta villachinajun
Testigo de Jehovacunaca cien huata yalitami ali villaicunata tucui ladocunapi villachinajun. Ashtaca shimicunapimi Diospa Shimimanda villachinajushca. Shinallata mundo enteropi docientos yali jatun llactacunapimi villachinajun. ¿Cashna villachinaca minishtirishcachu can? Mundo Enteropi shina villachingapaca ¿imashinata rurashca? Cai videopimi cai tapuicunamanda ashtahuan yachajupangui. Shinallata Mundo Enteropi testigo de Jehovacuna imacunatalla rurajtapash ricuita ushapangui.


text:
Servindi, 12 de abril, 2010.- Presentamos nuestro resumen semanal de noticias -nacional e internacional- en runa simi o quechua. Se autoriza la libre reproducción y difusión:
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
- Mundo Indígena al Día, quechua, 12 de abril, 2010 (archivo mp3, 7 minutos, 50 segundos. Descargar con un clic en el enlace y elegir guardar como).
Teqse muyuntinpi willakuykuna
Ecuador suyumanta.- Chay Comision Especializada nisqan qheparichin “Ley Organica de Recursos Hídricos, Uso y Aprovechamiento del Agua” nisqa qelmanta rimanakuyta, imaraykuchus llapamanta runakuna sayariqtin.
Cumbre Climática nisqamanta.- Bolivia suyus llapan suyukunmanata chaupin kanqa, hamuq Conferencia Mundial Sobre Cambio Climático aparikuy quinrayta. Ñan qelqancharichikukuña, qanchis waranqa pasmin runakuna.
Panamá suyumanta. Gobiernoq mineriata aparikunanpaq yuyaykamusqanqa manan allinchu nispan nichikun pachamamamanta sayapakuq wayqekunawan, sinchi phirukunas kanman nispa.
Colombia suyumanta.- Emberé ayllukunan willrikamunku, paykunas sipisqa, qhamisqa, ñaq’arichisqa, qatipasqa rikukunku gobiernoq soldadunkunawan hinallataq, Chay Estados Unidos suyumanta mineria empresa Muriel Mining Corporation nisqapiwan.
Chayllan avion patamanta ninata kachayamusqaku, Alto Guabal aylluman, Uradá Jiguamiandó llaqtapi.
Brasil suyumanta.- Ministerio Publico nisqa Brasil suyumantan mañarikamun, qechupusun permiso nisqata chay Hidroeléctrica Belo Monteman qosqankuta, sinchi mana allin yunkapaq kaqtin.
Brasil suyumanta Fisclakunan qollochipunku, ruwaykunapaq licitacion nisqa aparikunanpaq qarqan kunan iskaichunka phunchay abril killapaq, chaypin tarirusqaku pusaq juchata mana allinchu qasqa, hinaspais, mana Mama Qelqahuan tupanchu.
Ecuador suyumanta.- Ecuador suyu humalliq, Rafael Correa waiqen mana chaskimunchu chay Tribunal Internacional nisqaq kamachimusqanta, chaypin Chevron empresaman sayakuy lloqsimusqa, gobiernowanmi qanchis waranqaq waranqanta pagachikuyta munasqaku.
Bolivia suyumnanta.- Qayna domingo phunchaymi aparikuran kausayninkuman hina, aqllanakuy alacaldekunapaq hinallataq concejalkunapaq, Jesús de Machaca (La Paz), Pampa Aullagas (Oruro), Huacaya hinallataq Tarabuco (Chuquisaca).
Chay patanmantaqmi qallarinku “Autonomias indigenas” nisqawan, Chipaya cheqaspitaqmi qheparin iskaychunka pisqayoq punchaypaq abril quillapaq aparikunqa Corte Departamental de Oruroq mana usqhamusqanwan.
Argentina suyumanta.- Iskay chunka qanchisniyoqmanta kinsachunka phunchay kaman kay abril killata aparikunqa isqay patapi tupay Cine ruwaq wayqekunawan “II Festival de Cine de los Pueblos Indígenas de la Provincia de del Chaco” Argentina suyupi chayta chanincharimun Direccion de Cine nisqa rikunamanta Instituto de Cultura nisqa Chaco llaqtamanta, manas ichaqa llallinakuychu.
Peru suyumanta willakuykuna
AIDESEP nisqamanta.- Lima llaqtapin Fiscal Provincialmi t’eqeyapun pasaqpaq, imakunachs juchachasqa rikukuranku, chay yunqa runakuna masachaq AIDESEP nisqa humalliq wayqekuna, pakasqakunamanta, llullakuykunamanta ima.
Chay AIDESEP humalliq Daysi Zapata Fasabi, panan nimun kay teqepuywanqa, chayraqmi qallarin runata allin qhawariy, yanqapis qasin juchachasqa karanku.
Laqtawan Juchatariykunamanta.- Kay kinsa killa ujupin wanuynikuta tarpanku chunka iskayniyoq runakuna, tukuy hinantinpi llaqtaq sayariyninpi, mineriamanta sayariypitaqmi soqta runakuna wañunku, nispan nimun Beatriz Merino pananchis, Defensoria del Pueblo nisqamanta.
Proyecto Conga nisqamanta.- Sorochuco llaqtamanta runakunan Cajamarcapi, mana munankuchu chay Proyecto Conga nisqaq Qelqakuna tuparichisqanta Impacto Ambierntal nisqamanta. Tapukuy chaninchakuchun tukuy runakunata nispa.
CONACAMI nisqamanta.- Mineriaq sasachasqan ayllukuna Federación de Comunidades Afectadas por la Minería, nisqamantan nimunku watiqmantas kejakuyta churarimunqaku Proyecto Minero Rio Blanco ñaupaq karan Majaz nisqa contra, aqay Tribunal Permanente de los Pueblos nisqa juñukuyman, chay juñukuymi aparikunqa kay chunka tawayoqmanta chunka qanchisniyoq phunchay mayokillakama España suyupi.
Nota 14 nisqamanta.- Qosqo llaqtayoq Congresopi rimariq llanta tayta Victor Mayorgan jaywayamun huq Proyecto de Ley nisqata kinsa waranqa tawachunka isqonniyoq yupainiyoqta, chaypin tatichikuyta mañakushan chay Decreto Supremo 006-2007-ED nisqata, imanaqtinchus camachikun chunka tawayoq yupaillas allin profesorpaq yachaqamunapaq jaikunapaq raiku.
Chay qelqan aparikuran Nacionalista sutiyoq waiqekunaq qelqancharisqan, hinallataq llapa llaqtapi runakuna, yachacheqkunapiwan, may mañarikamusqanku raiku.
Sechura cheqasmanta.- Piura llaqtapis Sam Martin ayllu ajllariyun humalliqninkuta, chaypin Francisco Ayala Chunga humallinqa kunamanta ñaupaqman.
Ministerio Publico nisqamanta.- Tawachunka pisqayoq llaqatamanta puririq Yunka wayqekuna ukhupin Ministerio Público nisqa hummalliq panamchis Gladis Echaizmi nimun, kamarikuchun fiscales comunales nispa, chaypi ñaupa llatayoq costumbreyoq justiciata aypanankupaq nispa.
Yachanakuy.- Yunkaq sonqonpi runa masachaq, Asociación Regional de los Pueblos Indígenas de la Selva Central (ARPI S.C.) paykunan rimayta tuparachimusqaku “Pacto Político para el buen Gobierno Andino Amazónico” nisqata, imaraykuchus paikuna waqaychayta munanku astawan kausayvidankuta, hinallataq hallphankuta, tiyasqankuta, pachamamata, kunanpaq, quepa jamuq wawakunapaq.


text:
Adolfo López
Adolfo López Mateos sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin aymuray killapi 1910 watapi paqarisqa Atizapán de Zaragoza llaqtapi – † 22 ñiqin tarpuy killapi 1969 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) mishikunapas yachachiq, taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1958 watamanta 1964 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
Tayta: Mariano Gerardo López Sánchez; Mama: Elena Mateos Vega.
Warmikuna: Eva Sámano / Angelina Gutiérrez Sadurni
Churinkuna: Eva Leonor, Adolfo wan Angelina
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Adolfo López.


text:
APÉNDICE
¿Iman Taripay P’unchay?
¿QANPAQ imaynan kanqa Taripay P’unchay? Askha runakunan ninku, waranqa hununpi almakunan Diospa ñawpaqenman asuykuspa huk hukllamanta juzgasqa kanqaku, nispa. Ninkutaqmi, wakinqa hanaq pachapi kusisqa tiyanankupaqmi akllasqa kanqaku, wakintaq huchachasqa kanqaku wiñay ñak’arinankupaq, nispa. Biblian ichaqa Taripay P’unchaymanta kayta yachachin: mana manchakunapaqmi kanqa, lliwmi allichakunqa sumaq suyakuytaq kanqa, nispa.
Apocalipsis 20:11, 12 textopin apóstol Juan Taripay P’unchaymanta khaynata qelqaran: “Yuraq hatun tiyanatan chaypi tiyashaqtawan rikurqani, paypa qayllanmantan kay pachapas hanaq pachapas ayqerqan, chaymi manaña paykunapaq imallapas karqanñachu. Chaymantataq wañusqankumanta kawsarimpuqkunata rikurqani hatunkunatapas huch’uykunatapas Diospa ñawpaqenpi sayashaqta. Hinamantataq librokuna kicharisqa karqan, wak libropas kicharisqallataq karqan, chaymi kawsay libro. Wañusqankumanta kawsarimpuqkunaqa imatachus ruwasqankuman hinan juzgasqa karqanku, librokunapi qelqasqa kasqanman hina”, nispa.
Jehová Diosmi runakunaq Hatun Jueznin. Ichaqa huktan churan paypa rantinpi juzgananpaq. Hechos 17:31 textopin apóstol Pablo willan ‘Dios huk p’unchay churasqanta, chay p’unchaypin akllasqan Jesuswan kay pachapi tiyaqkunata chaninninpi juzganqa’, nispa. Arí, chay Juezqa kawsarinpuq Jesucriston (Juan 5:22). Ichaqa, ¿hayk’aqmi qallarinqa Taripay P’unchay, hayk’aqkamataq kanqa?
Apocalipsis qelqa nisqan hina, chay Taripay P’unchaymi qallarinqa hatun maqanakuy Armagedón qhepata, chay hatun maqanakuypin kay pachapi Satanaspa munaychakusqan tukupunqa (Apocalipsis 16:14, 16; 19:19–20:3). * Armagedón qhepatan Satanaspas supayninkunapas chinkay-chinkay ukhupi waranqa watapaq wisq’aykusqa kanqaku. Chay tiempopin 144.000 hawisqakuna runakunata juzganqaku ‘waranqa watataq Cristowan kusqa kamachimunqaku’ (Apocalipsis 14:1-3; 20:1-4; Romanos 8:17). Arí, Taripay P’unchayqa manan huk p’unchayllachu kanqa aswanmi waranqa wata.
Jesucriston chay waranqa watapi ‘wañuqkunatapas kawsaqkunatapas juzganqa’ (2 Timoteo 4:1). ‘Kawsaqkuna’ nispaqa rimashan ‘ancha askha runakunamantan’, paykunan Armagedón maqanakuymanta qespichisqa kanqaku (Apocalipsis 7:9-17). Apóstol Juanmi rikuran ‘wañusqakunata [...] Diospa ñawpaqenpi sayashaqta’ juzgasqa kanankupaq. Jesuspa prometesqan hina ‘aya p’ampanakunapi [...] kaqkunan Runaq Churinpa kunkanta uyarispa [...] kawsarimpunqaku’ (Juan 5:28, 29; Hechos 24:15). ¿Imamantan juzgasqa kanqaku?
Apóstol Juanpa rikusqanpin “librokuna kicharisqa karqan” ‘wañusqankumanta kawsarimpuqkunataq imatachus ruwasqankuman hina juzgasqa karqanku, librokunapi qelqasqa kasqanman hina’. ¿Runakunaq ñawpa kawsayninpi ruwasqankuchu chay librokunapi qelqasqa kashan? Manan. Manan manaraq wañushaspa lliw ruwasqankuman hinachu juzgasqa kanqaku. ¿Imaynapi chayta yachanchis? Biblian nin, “pipas wañunña chayqa, huchamanta kacharichisqañan” kapun, nispa (Romanos 6:7). Kawsariqkunaqa mana huchayoqñan kawsarinqaku. Chay librokunaqa Diospa mosoq kamachikuyninkunan. Kawsarinpuqkunapas Armagedonmanta qespichisqa kaqkunapas Diospa kamachikuyninkunatan kasukunanku wiñay kawsanankupaq. Waranqa watapaq mosoq kamachikuykunatapas kasukunanku. Chay rayku, chay Taripay P’unchaypi ruwasqankuman hina sapanka runa juzgasqa kanqaku.
Waranqa hununpi runakunan Taripay P’unchaypi chayraq Diospa munayninta yachanqaku chayman hinataq kawsanqakupas. Chaypaqqa teqsimuyuntinpin Diospa munayninmanta yachachikunqa. Arí, ‘runakunan yachanqaku imachus chanin-kay kasqanta’ (Isaías 26:9). Ichaqa, manan llapa runachu Diospa munayninta ruwayta munanqa. Isaías 26:10 nin: “Hinaña millay runamanta khuyallikunki chaypas, paykunaqa manapunin yachankuchu chanin-kayta, millayllapunin kanku chanin runaq suyunpipas, manataqmi reparankupaschu Señor Diospa hatun--kaynintaqa”, nispa. Chay millay runakunan Taripay P’unchaypi hukpaqkama wañuchisqa kanqaku (Isaías 65:20).
Taripay P’unchay tukuytan runakuna chayraq cheqaqtapuni ‘kawsanqaku’ ch’uya kapusqanku rayku (Apocalipsis 20:5). Chay Taripay P’unchaypin runakuna pisi-pisillamanta ch’uya runaman tukupunqaku imaynan qallariypi karan hina (1 Corintios 15:24-28). Waranqa wata tukuytataq wateqay kanqa. Chaypaqqa Saqran kacharichisqa kanqa huk kutillatawanña runakunata q’otunanpaq (Apocalipsis 20:3, 7-10). Saqraq contranpi sayaqkunan kay promesaq hunt’akusqanta rikunqaku: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku” (Salmo 37:29). Arí, Taripay P’unchayqa sumaq saminchaymi kanqa llapa sonqomanta hunt’aq runakunapaq.
^ par. 1 Armagedonmantaqa astawan yachanki Perspicacia para comprender las Escrituras vol. 1 nisqa libropi, 680, 681, 1086, 1087 paginakunapi, Adoremos al único Dios verdadero nisqa libropiwan 20 capitulopi, chay librokunataqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.


text:
Diosninchipa ali wilakuyninkuna
¿Maygantaj Diospa ali wilakuyninkuna? ¿Imanirtaj creishwan? Kay folletumi Bibliapa tapukuyninkunata contestan.
Kay folleto imano yanapäshunaykipa kajta musyari
Kay folletumi yanapäshunki Bibliapita yachakunaykipaj. Yachakuy Bibliaykicho textukunata imano ashinaykipaj.
¿Ima ali wilakuykunataj noganchipaj kan?
Diospa ali wilakuykuna ima kanganta, imanir kananla yachakunaykipaj y imata ruranaykipaj kajta yachakuy.
¿Pitaj Dios?
Diospa jutin Jehová chaychikaj idiumakunacho
Bibliapa ali wilakuyninga, ¿Diospitaku shamun?
¿Imanöpataj musyashwan Bibliapa ali wilakuykuna rasumpa kanganta?
¿Pitaj Jesucristo?
Imanir Jesús wanunganta yachakuy, imataj salvayga y imatataj kanan ruraykan.
¿Patsa imano kanantataj Dios munan?
Bibliami yachachikun Diosninchi imanir Patsata kamashganta, imay nakaykuna ushakänampaj y Patsawan y chaycho kawajkunata ima pasanampaj kajta.
¿Wanushgakuna sharkayämungachuraj?
¿Imataj pasamanchi wanurishga? ¿Wanushga castanchikunawan imaylapis tinkushunchuraj?
¿Imataj Diospa Gobiernun?
¿Pitaj Diospa Gobiernumpa Reinin y imatataj ruramunga?
¿Imanirtaj mayjina nakayta Diosninchi permitin?
¿Imanötaj mana alikuna galaykamushga y imanirtaj Diosninchi kanankamayaj permitiykamun? ¿Nakaykuna ushakangachuraj?
¿Imanötaj familiakuna kushishga kawayanman?
Kushishga Dios Jehovaga kushi kushila familiakuna kawapäkunantami munan. Bibliapa consejunkunata tariy imano gosa y warmi kajta, wamrakunata y taytakunata yanapanganta.
¿Imanötaj musyashwan maygan rasumpa kaj religión kanganta?
¿Rasumpa kaj religiunga juklaylaku? Rasumpa adorajkunapa pichga rurayninkunata yachakuy.
¿Yanapämanchiku Bibliapa tantiachikuyninkuna?
Jesusmi yachachikurgan pushamananchita imanir necesitanganchita y maygan ishkay tantiachikuykuna alapa importante kanganta.
¿Imanötaj Diosman witishwan?
Lapan mañakuykunata Dios wiyanganta o mana wiyanganta yachakuy imano mañakunata y ima mastataj rurashwan Diosman witinanchipaj.
Biblia wilakunganno, ¿imataj religiunkunawan pasanga?
¿Imaylapis juklayla Diosta lapan runakuna adorayänan junaj chämungachuraj?
¿Imanirtaj cristianukunaga ali churanakushga kayänan?
Jesusmi yachachikurgan pushamananchita imanir necesitanganchita y maygan ishkay tantiachikuykuna alapa importante kanganta.
¿Imanirtaj Bibliata estudiar siguinkiman?
¿Imanötaj wakinkunata yanaparinkiman Diospita y Bibliata yachakungaykipita? ¿Diospa amigun kankimanchuraj?


text:
Pillaru kiti
Pillaru kiti (kastilla simipi: Cantón Píllaro / Cantón Santiago de Píllaro) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Tunkurawa markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Pillaru llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pillaru kitipiqa Tunkurawa Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa San Andrés kitillipi, San José de Poaló kitillipi, San Miguelito kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun kitillinmi kan:
- iskay llaqta kitilli: Ciudad Nueva, Pillaru
- qanchis chakrapura kitilli: Baquerizo Moreno, Rumipampa (Rumipamba icha Emilio María Terán), Chakata (Chacata icha Marcos Espinel), Chakrapampa (Chagrapamba icha Presidente Urbina), San Andrés, San José de Poaló, San Miguelito.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Tunqurawa Kichwa runa (kastilla simipi)


text:
Fritz Pregl
Fritz Pregl (* 3 ñiqin tarpuy killapi 1869 watapi paqarisqa Ljubljana llaqtapi - † 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1930 watapi wañusqa Graz llaqtapi); Awstiriya mama llaqtap huk Hampikamayuq wan Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1923 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Fritz Pregl, Mama: .
Warmi:
Alma mater: Graz Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fritz Pregl.


text:
Daniel Alcides Carrión
Daniel Alcides Carríon García sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1857 paqarisqa Cerro de Pasco llaqtapi, Piruwpi - † 5 ñiqin kantaray killapi 1885 wañusqa Lima llaqtapi) huk piruwsis hampi yachaqsi, hmpikamayuq qarqan. Arpaysapa ruraykuspas Bartonella bacilliformis unquchiq añakikunamantas k'uskiykurqan. Upyanata mikhunata quñichispa chaypi unquchiqkunata wañuchispa pastirisasyun nisqatas kamarqan.
Tayta: Baltasar Carrión de Torres; Mama: Dolores García.
Yachaywasi: Colegio Nuestra Señora de Guadalupe (Lima).
Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Daniel Alcides Carrión.
- Día de la Medicina Peruana El Sacrificio de Carrión, descrito día a día
- En defensa de la denominación como "Enfermedad de Carrión" para la Bartonelosis humana producida por la Bartonella bacilliformis; Rev Per Med Experimental y Salud Pública
- “Unión Fernandina”,


text:
Pakcha
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Paqcha rikuy.
Qhampu uru, Pakcha (Chinchaysuyu rimaykunapi pakĉa = "kusi-kusi") icha Araknidu (classis Arachnida) nisqakunaqa uchuy uywakunam, sillwichakim, pusaq chakiyuq, ancha k'awchi k'akllachayuq. Aswan pakchakunaqa aycha mikhuqmi.
Kaymi huk palama rikch'aq ñiqikuna:
- Khiki (Acarina) - amaku nisqakunapas
- Awaq uru (Araneae): kusi-kusi, qhampu / apasanka
- Chakisapa uru (Opiliones)
- Sira-sira (Scorpiones)
- Amblypygi
- Palpigradi
- Pseudoscorpionida
- Ricinulei
- Schizomida
- Solifugae
- Uropygi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pakcha


text:
Piruwpi pacha kuyuy (2007)
Piruwpi pacha kuyuy (2007) nisqaqa 15 ñiqin chakra yapuy killapi 2007, 23:40:56 UTC pachapi qallarirqan, 210 sikundu pachata kuyuchispa, 8.0 graduyuq. Qallariy chawpinqa Piruwpa chalanpi karqan, tawa chunka kilumitru Hanan Chinchamanta karu kuntinpi, pachak pichqa chunka kilumitru Lima llaqtamanta karum urin kuntinpi, kimsa chunka isqunniyuq kilumitru allpa pachap ukhunpi.
Pichqa pachak runam wañurqan, waranqa pusaq pachaktaq k'irisqa karqan, 16.200 wasi kawsana thuñisqam.
- Tinkurachina siwikuna: 13°21′14.4″S 76°30′32.4″O
- Wañusqakuna: 510 runakuna.


text:
Luritu pruwinsya
Luritu pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Loreto) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Nawta llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Allpawayu-Mishana mama llaqta risirwa - Pakaya-Samirya mama llaqta risirwa - Pukakuru risirwa suyu
- Quchakuna:
- Mayukuna: Amarumayu - Marañun mayu
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Luritu pruwinsyapiqa Urarina runakuna tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Binidiktu IX
Binidiktu IX, Binidiktu IX isqun ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. IX, Italya simipi: Benedetto IX) Theophylactus Tusculum sutiyuq runaqa (* 1012 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 18 ñiqin tarpuy killapi 1055 watapi wañusqa Grottaferrata llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
? ñiqin kantaray killapi 1032 watapi watamanta ? ñiqin anta situwa killapi 1048 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu IX.


text:
9 kaj yachachikuy
¿Imanötaj familiakuna kushishga kawayanman?
1. ¿Imanirtaj autoridadchöraj casakuyanman?
Kushishga Dios Jehovaga munan familiakuna shumaj kawayänantami (1 Timoteo 1:11, NM). Paymi familiakunataga kamargan. Autoridadman aywaykur casakuyga yanapakun taytakuna wamrankunata shumaj winachiyänampajmi, chaynöpa jauka jaukala kawakuyänampaj. Casakuyta munaj cristianukunaga autoridadkuna rurayangan leyta wiyakurmi inscribikuyänan.
Diosga munan mana rakikaypa y mana traiciunanakushpa casadukuna kawapäkunantami (Hebreos 13:4). Rakikaytaga aläpami chikin (Malaquías 2:16). Chayno kaptimpis, majan traiciunashga kaptinga, culpaynaj kajga rakikärir yapay jukwan casakuyta puedinmi.
2. ¿Imanötaj tratanakuyanman casadukuna?
Jehovaga olguta warmita kamashga casado kawaynincho yanapanakuyänampajmi (Génesis 2:18). Juk gosaga warmimpa uman cuenta karmi wasincho familianta manteninan y Diospita yachachinan. Jina warminta kuyanganraykurmi imaykata ruranan. Juknin jukninmi kuyanakuyänan y respetanakuyänan. Y juchasapa karmi, kushishga kayänampajga perdunanakuyta yachakuyänan.
3. ¿Problemakuna kaptinga rakikäkuriyanmanchuraj?
Casado kawaycho problemakuna kaptinga ishkankunami kuyaylapa tratanakuyanan (1 Corintios 13:4, 5). Bibliaga manami consejakunchu problemankunata alchayänanraykur jukla rakikäkuriyänanta.
4. ¿Wamrakuna imano kayänantataj Dios munan?
Kushishga kayänantami munan. Chaymi yachachin mozo o jipash kangan wichan imano kushishga kawayänampaj. Jina munanmi taytankunapita yachakuyänantapis (Colosenses 3:20). Jinamampis, Payta y Churinta sirvir kushishga kayänantami munan.
5. ¿Imanötaj taytakuna yanapäyanman wamrankuna kushishga kayänampaj?
Mikuyninta, wasita y ropankunata gormi (1 Timoteo 5:8). Jina yachachiyanmanmi Dios munashganno kawaytapis (Efesios 6:4). Taytakuna Diosta lapan shongunwan kuyaptinga, wamrakunapis chaynölami rurayanga. Bibliapa yachachikuyninga ali runa kayänampajmi yanapayta puedin.
Wamrakunaga necesitayan alita rurayangampita wayllupänantami. Horaga alimi kanga astapänata y rimapänata, chaynöpa mana aliman mana jegarpunampaj (Proverbios 22:15). Chayno kaptimpis, manami gayapänanchichu ni juyupaga magakachärinanchichu.
Jehovapa testigunkunaga wamrakunaman y taytakunaman pensarmi achka librukunata jorgayämushga. Lapampis Biblialapitami.


text:
Guadalajara (Jalisco)
Guadalajara (nawa simi Ātemaxac) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Jalisco suyu uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cristóbal de Oñate, kamasqa 14 ñiqin hatun puquy killapi 1542 wata.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2 300 coloniakuna
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Romeria (Zapopan)
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Guadalajara.


text:
Askar Akayev
Askar Akayevich Akayev (rusiya simipi: Ackap AkaeBич AkaeB) sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin ayamarq'a killapi 1944 watapi paqarisqa Kyzyl-Bairak llaqtapi - ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama: .
Warmi: Mairam Akáyeva
Churinkuna: 4.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2012: Quri Medalla Kondrátiev - Fundación Internacional N. D. Kondratieff wan Academia Rusa de Ciencias Naturales (RAEN).
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Askar Akayev.


text:
Quebec llaqta
Quebec (ransis simipi: Ville de Québec) nisqaqa Kanada mama llaqtap uma llaqtanmi. Quebec pruwinsya hatun llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 6 ñiqin pawqar waray killapi 1834 watapi.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Quebec.
- Quebec Uficial Web
- Uficial Web site turismo Quebec llaqta
- Fotos de atracciones de la ciudad de Quebec


text:
Testigo de Jehovagunaga ¿pigunara anchi?
Intiru mundumanda ashas, caran tunu shimiunara rimashas, gunlla chi iyaigunahuallara anchi. Ñucanchi Jehová Diosta adorangahua munanchi. Paimi tucuira Ruraj Dios, Biblia yachachiushca Dios an. Jesús rashcasna tucui shunguhua causangahua munanchi. Jesusta catijcuna ashcamanda cushiyanchi. Caran testigo de Jehová timpura llujchinchi Bibliamanda, Diospa Reinomandas shujcunara yachachingaj. Jehová Diosmanda, pai Reinomandas rimasha purishcamanda testigo de Jehovaguna nishami ñucanchira rijsinaun. Cai paginai maincadas can munashcara mascangui. Internetpi Bibliara leangui. Ñucanchira, ñucanchi quirishcaunaras mas rijsina ushangui.


text:
Mirla Castellanos
Mirla Josefina Castellanos Peñaloza sutiyuq warmiqa (* 31 ñiqin pawqar waray killapi 1941 watapi paqarisqa Valincia llaqtapi - ) Winisuyla mama llaqtayuq takiqmi, taki qillqaqkuna takichaqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan.
Tayta: .
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mirla Castellanos.


text:
Manuel de Bernardo Alvarez
Manuel de Bernardo Alvarez del Casal, (* 21 ñiqin aymuray killapi 1743 watapi paqarisqa Santa Fe) llaqtapi - † 10 ñiqin aymuray killapi 1816 watapi wañusqa Santa Fe, (Kulumbya) llaqtapi), Kulumbya mama llaqtaq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1813 watamanta 1814 ñawpaq kuti Kulumbyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Bernardo Alvarez; Mama: Josefa del Casal
Ñawpaq warmi: Josefa Lozano de Peralta
Churinkuna: ?
Willay pyukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Abella Rodríguez, Arturo. El Florero de Llorente. Bogotá, 1969.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel de Bernardo Alvarez.


text:
Lección 9
Aillugunaga ¿imasata cushi causanata ushanaun?
1. ¿Imaraicuta apugunaibi cazarana anchi?
Cushi Diosmandami, ali cuintaigunaga shamun. Chiraicumi paiga munan ailluguna cushi causanauchun nisha (1 Timoteo 1:11, NM). Diosmi cazaranataga callarichira. Apugunaibi cazarashami, churigunata huiñachingahua, cushi causangahua yanapan. Jesusta ali caticcunaga registro civil nishca cazarana huasibimi cazarana anaun. Lucas 2:1, 4, 5, leingui.
Diosca cazaranata churashami, shuc carita shuc huarmihuan cazarachira huiñaigama causanauchun nisha. Jehovaga munanmi amu huarmillahuan, amu carillahuan causanauchun nisha. Mana shughuan ashiyana chanaun (Hebreos 13:4). Divorciarinataga Diosca mana munanzhu (Malaquías 2:16, NM). Bibliaga ninmi, cari o huarmi ashiyagllaibi, culpa illac huarmi asha o cari asha, munashaga, divorciarisha cuti cazaranata ushanmi nisha. Mateo 19:3-6, 9, leingui.
2. ¿Imasata cazarashcagunaga causana anaun?
Jehovaga carita, huarmita rarami paigunapura yanapanacusha causanauchun nisha (Génesis 2:18, NM). Cariga ailluibi uma ashcamandami, tarbasha ailluta cuiran, Diosmandahuas ailluta yachachin. Huarmita llaquishcamandaga cariga mana pai munashcata rana chan. Cazarashcagunaga llaquinacusha, ima nishcatas uyasha causana manaun. Ishcandiguna juchayuc ashcamanda, ailluibi cushilla causangahuaga perdonda tapunata yachana manaun. Efesios 4:31, 32; 5:22-25, 33; 1 Pedro 3:7, leingui.
3. Cazarashca huasha mana alita causaushaga ¿jichunacunalla chan?
Cazarashcaguna mana alita causaushaga, ishcandigunami llaquinacusha causangahua sinzhiyanacuna anaun (1 Corintios 13:4, 5). Bibliaga mana ninzhu, cazarashcaguna piñanacuita alichingahua jichunacuna man nisha. 1 Corintios 7:10-13, leingui.
4. ¿Imatata Diosca churigunaraicu munan?
Diosca munanmi, churiguna cushi anauchun nisha. Chiraicunmi, yachachin, malta causaibi astahuan cushi causanauchun nisha. Chasnallata Diosca munanmi, canguna yayagunahua ali yachaigunata japinauchun nisha (Colosenses 3:20). Astahuambas, Diosca munanmi churiguna paita, Jesustahuas sirvisha cushi anauchun nisha. Eclesiastés 11:9–12:1, NM; Mateo 19:13-15; 21:15, 16, leingui.
5. ¿Imasata yayaguna churigunamaga cushi causaita cunata ushanaun?
Yayagunaga sinzhita tarbasha micunata, causana huasita, llachapatas churigunama cuna manaun (1 Timoteo 5:8). Chigunata cucpihuas, churigunaga mana chigunallahuanzhu cushi angauna. Churiguna Diosmanda yachasha paita llaquinatami yayagunaga yachachina anaun (Efesios 6:4). Yayaguna Diosta tucui shunguhuan llaquishcata ricuchicpiga, churigunahuas Diosta llaquingaunami. Diospa Shimita japisha yachachicpiga, churigunahua yuyaigunata, allpa mangata sumac huihuishcushca shinami alichinga. Deuteronomio 6:4-7, NM; 2 Timoteo 3: 15, leingui.
Yayagunaga churigunata nina man, alitami rashcangui, chasnalla rasha catingui nisha. Imasaibiga, cunasha libachina minishtirinmi. Chasna racpiga mana ali raigunaibi urmanamanda anchuringami (Proverbios 22:15, NM). Libachishahuas, mana upacuinta asutina chan. Colosenses 3:21, leingui.
Testigo de Jehovagunaga ashca librogunatami yayagunaraicu, churigunaraicu quillcashcauna. Chi librogunaga Bibliamanda manaun. Salmo 19:7, 11, NM, leingui.


text:
Xi Jinping
Xi Jinping (Chinu simipi: 习近平, macchu chinu simipi: 習近平, pinyin: Xí Jìnpíng, AFI: [ɕǐ tɕînpʰǐŋ])) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin inti raymi killapi 1953 paqarisqa Shaanxi pruwinsyapi - ). Chunwa mama llaqtap allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2013 watamanta ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Tayta: Xi Zhongxun; Mama: Qi Xin.
Ñawpaq warmi: Peng Liyuan; Churinkuna: Mingze.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Xi Jinping.
- CIDOB Xi Jinping (kastilla simi)


text:
Ahmed Nazif
Ahmed Nazif,arabya simipi, أحمد نظيفر Ŷamāl ʿAbd an-Nāṣir (* 8 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Alexandria (Ihiptu) llaqtapi - ), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitikupas karqan.
2004 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Nazif; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna:
Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.
Alma mater: Qahira Yachay suntur.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ahmed Nazif.
- Pagina oficial de Gamal Abdel Nasser (arabya simipi)


text:
Tupaq Amaru
Tupaq Amaru, 1545 watapi paqarisqa, 24-IX p'unchawpi 1572 watapi Qusqu llaqtapi wañusqa, Inkakunap chunka pusaqniyuq ñiqin, qhipaqtaq qhapaqninsi, Willkapampap tawa ñiqintaq qhapaqnin karqan.
1570 watamanta 1572 watakamas qhapaq karqan.
Ispañulkunaqa payta atispas 1572 watapi Qusqu llaqtapi umanta kuchurqan, Francisco de Toledo sutiyuq wirriypa kamachisqankama.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Titu Kusi Yupanki
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inka Wañuymanta waqyay. Waman Pumap siq'isqan: Wiraquchakuna Tupaq Amaru huk ñiqinpa umanta kuchun 1572 watapi