text:
Historia 76: Jerusalén Llaktaka Llakichi Tukurkami
YUYARI: Rey Nabucodonosorka alli yuyayta charik wamprakunatami, Israel llaktamanta Babiloniaman apashpa rirka. Chay punchakunamantaka, ñami 10 watakuna yallishkarka. Chay punchakunapimi, babiloniokunaka kutin israelitakunawan makanakunkapak rirka. Shinapash, kay viajeka Jerusalén llaktata rupachishpami, achka israelitakunatapash wañuchishpa sakirkakuna. Kutin, shuktak israelitakunataka Babilonia llaktamanmi preso apashpa rirkakuna.
Israelitakunata babiloniokuna manarak tukuchikpika, achka profetakunami israelitakunataka nirka: ‘Mana alli ruraykunata kankuna mana sakikpika, Jerusalén llaktaka tukuchi tukukrinmi’ nishpa. Achka profetakuna shina nishpa willakpipash, israelitakunaka mana krirkakunachu. Ashtawankarin, yanka dioskunatami ashtawan adorashpa katirkakuna. Profeta Ezequielpash nirkami: ‘Mana alli cosaskunata israelitakuna rurashpa katikpika, Jerusalén llaktaka llakichi tukunkami’ nishpa.
Shinapash, Ezequielka pitak karka. Yuyari: Jerusalén llaktata manarak tukuchishpaka, rey Nabucodonosorka Danielta, Sadracta, Mesacta, Abednegota, shuktak wamprakunatapashmi Babilonia llaktaman apashpa rirka. Chay wamprakunapurapimi, Ezequielpash karka. Shinaka, Ezequielpash ñami 10 watakunata Babiloniapi kawsakurka.
Chay punchakunapimi Jehová Dioska Ezequielmanka nirka: ‘Rikuy, israelitakunaka kashnami ñuka wasitaka mapayachinakun’ nishpa. Shinapash, israelitakuna imata rurakushkata Ezequiel rikuchunka, Jehová Dioska imatatak rurarka. Jehová Dioska, shuk muskuypi shinami rikuchirka, israelitakunapa mana alli rurashkakunata. Shinaka, Ezequielka imatallatak rikurka.
Rikunki. Israelitakunaka Jehová Diospa wasi pirkakunapimi culebrakunata, shuktak animalkunatapash dibujashpa adoranakurka. Chayta rikushpami Jehová Dioska nirka: ‘Rikuy Ezequiel. Israelitakunaka kashna mana alli, mapa cosaskunatamari rurakun’ nishpa. Chaymantami Ezequielka, tukuy ima rikushkata escribishpa sakirka.
Kipamanka, Jehová Dioska Ezequieltaka nirkapashmi: ‘Rikuy kay 70 runakunata. Kay runakunaka israelitakunata mandakkuna kashpapash, pakallami yanka dioskunata adoranakun. Paykunaka, “Jehová Dioska mana ñukanchiktaka rikunchu” nishpami, shina ruranakun’ nirka.
Chay kipaka, kutinmi Jehová Dioska Ezequieltaka nirka: ‘Rikuy kay warmikunatapash. Kay warmikunaka, ñukata adorana wasipunkuman shamushpami, Tamuz nishka yanka diosta adoranakun. Chayshuk 25 runakunatapash rikuy. Chay runakunapash ñukata adorana wasipunkuman shamushpami, Intita adoranakun’ nirka
Israelitakuna shina ruranakukta rikushpami, Jehová Dioska Ezequielmanka nirka: ‘Kay gentekunaka, respetaytallapash ñukataka mana respetanchu. Paykunaka mana alli cosaskunata rurashka jawapash, ñuka wasiman shamushpami mana alli cosaskunata ruranakun. Paykuna mana alli cosaskunata rurashkamantaka, ñuka imashina piñariktami yachanka. Paykunata llakipi kakta rikushpapash, ñukaka llakiritallapash mana llakirishachu’ nirkami.
Chay cosaskunata Ezequiel rikushkamantaka, ñami kimsa watakuna yallirka. Chay punchakunapimi, israelitakunaka ña mana rey Nabucodonosorta kasunkapak munarkakuna. Chaymantami, reyka israelitakunawan kutin makanakuy kallarirka. Nabucodonosorka shuk wata chawpita makanakushpami, Jerusalén llaktamanka yaykurka. Jerusalenman yaykushpaka, achka israelitakunatami wañuchirka. Kutin, wakin israelitakunataka Babilonia llaktamanmi preso aparka. Ashtawankarin, tukuylla Jerusalén llaktatami babiloniokunaka rupachishpa tukuchirka.
Israelitakuna kashna jatun llakipi kakpika, imamantatak Jehová Dioska mana imatapash rurarka. Yuyari, israelitakunaka Jehová Diospa leykunataka mana kasurkakunachu. Chaymantami, Jehová Dioska sakirka israelitakuna chay jatun llakipi urmachun. Shinaka, Jehová Diospa tukuy mandashkakunataka manachu kasuna kashkanchik.
Achka israelitakunata Babilonia llaktaman preso apashpapash, rey Nabucodonosorka wakin israelitakunataka Israel llaktapi kawsachun sakirkami. Kay israelitakunataka, Gedalías nishka judiomi rikuriyakurka. Shinapash, kipa punchakunamanka israelitakunaka Gedaliasta wañuchirkami. Chaymantami, achka israelitakunaka mancharishkakuna nirka: ‘Kaymanta jakuchik. Babiloniokuna yachashpaka, ñukanchikta wañuchinkapakmi shamunka’ nishpa. Shinami israelitakunaka, Jeremiastapash munay mana munay pushashpa, Egipto llaktapi pakakunkapak rirkakuna.
Shinami, Israel llaktaka 70 watakunakama shitashka sakirirka. Shitashka sakirikpipash Jehová Dioska nirkami: ‘70 watakuna kipaka, israelitakunaka kutinmi Israel llaktapi kawsanka’ nishpa. Shinapash, Babilonia llaktapi kawsanakushpaka, israelitakunaka imatak tukurka. Chaytaka shamuk historiakunapimi yachakushun.
2 Reyes 25:1-26; Jeremías 29:10; Ezequiel 1:1-3; 8:1-18.
Tapuykuna
- Dibujopi rikushka shinaka, Jerusalén llaktapash, israelitakunapash imatak tukunakun.
- Ezequielka pitak karka. Jehová Dioska, ima mana alli cosaskunatatak Ezequielmanka rikuchirka.
- Israelitakuna Jehovata mana respetashkamantaka, Jehovaka imatatak rurasha nirka.
- Israelitakuna ña mana kasunkapak munakpika, rey Nabucodonosorka imatatak rurarka.
- Jehová Dioska, imamantatak sakirka babiloniokuna israelitakunata llakichichun.
- Israel llaktaka imamantatak shitashka sakirirka. Mashna watakunatatak Israel llaktaka shitashka karka.
Shuktak tapuykuna
- 2 Reyes 25:1-26 versokunata liyinki.
Sedequiaska pitak karka. Sedequiaska imatak tukurka. Ima profeciatak Sedequiaspika paktarirka. (2 Rey. 25:5-7; Eze. 12:13-15.)
Israelitakuna, Jehová Diosmanta karuyashkamantaka, pikunatatak Jehová Dioska juchachirka. (2 Rey. 25:9, 11, 12, 18, 19; 2 Cró. 36:14, 17.)
- Ezequiel 8:1-18 versokunata liyinki.
Diosta mana alli adorak israelitakunaka, Intitami diosta shina adoran karka. Shinaka, kunan punchakunapi Jesusta mana alli katikkunaka, imashinatak ñawpa punchakunapi israelitakuna shina kashka. (Eze. 8:16; Isa. 5:20, 21; Juan 3:19-21; 2 Tim. 4:3.)


c: text/html

text:
46 willakï: Jericó markapa perqankuna
¿IMARAQ kë Jericó markapa perqankunata huchïkatsin? Hananman huk bomba ratëkushqanömi. Pero manash bombakuna ni cañonkuna tsë tiempochöqa kanaqtsu. ¡Jehoväpa huk milagronshi këpis! Mä rikärishun imanöshi kë pasanaq.
Wiyë Josuëta Jehová nenqanta: ‘Kë markapa hiruroq tumë soldädïkikunawan. Hoqta hunaq tumayë huk kutiyan cada hunaqchö arca del pacto nishqanta aparkur. Waqrankuna pükallapa arca del pacto nishqan nöpanta qanchis sacerdötekuna ëwayanqa.’
Hina, ‘qanchis kuti tsë markapa hiruroq tumayanki qanchis hunaqchöqa. Tsëpitana, alli unë pükayanki waqrakunata, hina guërrapaqnö llapëki qapariyanki. ¡Y limpum huchuriyanqa perqakunapis!,’ nishpash ninaq.
Jehová nenqannöllash rurayänaq Josué y llapan nunakunapis. Upällallash kayänaq hiruroq tumarnenqa. Puriyanqanlla y waqra pükayanqanllash wiyakunaq. Mantsakäyarqachi Jericó markachö nunakunaqa. ¿Ventänachö puka waska warkurëkaqta rikankiku? ¿Piparaq tsë ventana? Awmi, ishkan musyapakoqkuna niyanqannöshi Rahabqa waskata warkushqa. Wayin ruripitash llapan familianwan rikarëkäyan ima pasanantapis.
Y qanchis kutish hiruroq tumayänaq tsë markapa qanchis kaq hunaqchö, tsëpitanash waqrata pükayan y soldädokuna qapariyan, tsënash perqakunapis limpu ishkiriyänaq. Tsënash: ‘Llapan nunakunata wanutsiyë y kayayë llapan markata llapannintin, pero hiërrota, cobreta, örota y plätataqa ama ushakätsiyëtsu, tabernäculopaqmi kayan tsë llapan,’ nishpa ninaq Josué.
‘Rahabta llapan familiantawan horqayämi wayimpita,’ nishpash Josué mandanaq ishkan musyapakoqkunata. Kë llapanshi salvakuyänaq musyapakoqkuna niyanqannö.
Josué 6:1-25.
Tapukïkuna
- ¿Imata soldädokuna y sacerdötekuna hoqta hunaqyaq rurayänampaqraq mandarqan Jehová?
- ¿Imataraq qanchis hunaq rurayänan karqan nunakuna?
- Dibüjochö rikëkanqëkinö, ¿imaraq Jericó markapa perqankunata pasëkan?
- ¿Imanir-raq huk ventänapita huk puka waska warkurëkan?
- ¿Imata soldädonkuna tsë markatawan, nunakunata rurayänantaraq mandarqa Josué, y hiërrota, cöbreta, örota y qellëtaqa imanayänanraq karqa?
- ¿Imataraq tsë ishkan musyapakoqkunataqa mandayarqan?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Josué 6:1-25.
¿Imachöraq qanchis hunaq israelïtakuna Jericó markapa hiruroq tumayanqan parecin, kanan kë tiempochö Jehoväpa testïgonkunapa willapäkïninkunaman? (Jos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Cor. 9:16.)
¿Imanöraq 500 wata pasariptin cumplikarqan Josué 6:26, imataraq kë Jehoväpa palabrampita yachatsimantsik? (1 Rey. 16:34; Isa. 55:11.)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Washa waqta suyu
-
- Kay panqachaw yuyaykunapitaqa ankash rimaychaw llanchina Wikipidiyachawpis qillqashqam kaykan: Kunchuku.
Washa waqta (kastilla simipi: Sierra oriental de Áncash, Áncash Este , kulli simimanta: koñ čuko, "yaku allpa" "uqu patsa") icha Anti Ankash (Ancash este) nisqaqa huk hatun allpasuyum, urin Antikunapi, Piruwpi, anti Ankash suyupi. Musuq simi: Antiwayshi
Kunchuku qhichwapi kawsaq runakunaqa qhichwa runam.
Pruwinsyankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi suyup wamaninkuna:
- Kunchuku, Panpas distritukuna(Pallasqa pruwinsya)
- Siwas pruwinsya
- Puwaqpanpa (Pumapampa pruwinsya)
- Lusuriaqa (Pisqupampa pruwinsya)
- Carlos Fermín Fitzcarrald pruwinsya
- Ashuka (Asunsyun pruwinsya)
- Wari pruwinsya
- Antonio Raimondi pruwinsya
- Yana-ama distritu (Yunkay pruwinsya)
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pacha ispañulkuna Piruwta atiptin kay k'itikunata Kunchuku rakisqa (partido) nirqan. 1821 watapi Lusuriaqa rakirqan Hanaq Kunchuku (wari), Uran Kunchuku suyuchakunaman.


text:
37 willakuy: Yupaychana karpa
¿IMAPAQMI kay karpa? Jehová Diosta yupaychanapaqmi. Sutinqa yupaychana karpa. Egiptomanta lloqsimusqanku qhepatan huk watallapi ruwaranku. ¿Pin kay karpata ruwanankupaq kamachiran?
Jehová Diosmi. Sinaí orqo patapi Moisés kashaqtinmi Jehová Diosqa niran imayna ruwananta. Paskanapaq hinalla ruwanki, niranmi. Chaymi wantunalla karan, maypipas yapamanta sayarichinapaq. Chay raykun ch’inneq pampapi maymanpas israelitakuna astakuspaqa yupaychana karpata apaqku.
Yupaychana karpaq huch’uy cuartochanpin kashan huk caja. Chay cajata suticharanku, rimanakuy arca, nispa. Qorimanta ruwasqa iskay angelkunayoqmi, sapanka ladopitaq huk karan. Diosqa hukmantan qelqaran iskay p’alta rumikunapi Chunka Kamachikuykunata, ñawpaq qelqakunata Moisespa p’akisqan rayku. Chay rumikunatan rimanakuy arcapi waqaycharanku. Chaypin waqaychallarankutaq jarrapi maná nisqa mikhunata. ¿Yuyarinkichu iman maná nisqa?
Jehová Diosmi akllan Moisespa wayqen Aaronta uma sacerdote kananpaq. Paymi llaqtata umallin Jehová Diosta yupaychaypi. Churinkunapas sacerdoten kanku.
Qhawariy yupaychana karpapi hatun cuartota. Huch’uy cuartochamanta aswan hatunmi. ¿Rikushankichu cajachamanta q’osñiq lloqsisqanta? Chay altarpin sacerdotekuna inciensota q’osñichinku, chayqa sumaqtan q’apan. Qhawarillaytaq qanchis lamparayoq candelabrotapas. Cuartopiqa kallantaqmi mesapas chaypin kashan 12 t’antakuna.
Yupaychana karpa patiopin kashan hatun p’uku hunt’a unuyoq. Chaypin sacerdotekuna mayllikunku. Kallantaqmi hatun altarpas. Kaypin ruphachinku wañusqa animalkunata Jehová Diosman ofrendata haywanankupaq. Yupaychana karpaqa campamentoq chawpinpin kashan, israelitakunataq muyuriqninpi tiyanku.
Éxodo 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Hebreos 9:1-5
Tapuykuna
- ¿Iman dibujopi rikusqayki karpaq sutin, imapaqmi chay karpa?
- ¿Ima raykun Jehová Dios Moisesta kamachiran paskanalla karpata ruwananpaq?
- ¿Iman chay huch’uy cuartochapi caja, iman chaypi kan?
- ¿Pitan Jehová Dios akllan uma sacerdote kananpaq, imatan pay ruwanan?
- ¿Ima kinsa kaqkunan kan hatun cuartopi?
- ¿Ima iskay kaqkunan kan yupaychana karpaq pationpi, imapaqmi chaykuna?
Huk tapuykuna
- Leey Éxodo 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1.
¿Imamanmi rikch’akun “arca patapi” querubinkuna? (Éxo. 25:20, 22; Núm. 7:89; 2 Rey. 19:15.)
- Leey Éxodo 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Hebreos 9:1-5.
¿Ima raykun Jehová Dios yapa yapamanta rimaran yupaychana karpapi serviq sacerdotekunaq cuerponku maqchisqa kananmanta, imatan kay yachachiwanchis? (Éxo. 30:18-21; 40:30, 31; Heb. 10:22.)
¿Imaynatan apóstol Pablo hebreo cristianokunaman cartata qelqaspa rikuchiran yupaychana karpapas, Moisespa Kamachikuy Simipas manaña valesqanta? (Heb. 9:1, 9; 10:1.)


text:
Lección 6
¿Huañushcauna atachi tucunungachu?
1. Huañushcauna ¿imara tucununga?
Jesús Allpai causaushca timpui paihua amigo Lázaro huañuca. Lazaroga Betania llactai causaca, Jerusalén mayambi. Jesús pactamungagama, Lázaro ña chuscu punzha huañushca aca. Jesusga Lázaro pambashca partima Martandi, Mariandi rica. Chibi ashca runauna munturinuca. Marta, shinallara María paiguna turira Jesús atachishcara ricusha ¿imasnara sintirinushcanga? Leapai Juan 11:21-
Bibliaga ali gustu cuintashcaunamanda rimashaga ninmi, huañushcauna atarinungami. Marta yachacami, Jehová Dios huañushcaunara atachingaraushcara cai Allpai causangahua. Leapai Juan 11:24.
2. Huañushca huasha ¿imara tucunchi?
Runaunaga “allpa pulvumanda” rurashcaunami anchi (1 Corintios 15:47). Aicha ucui almara mana charinchichu. Aichayuj, tulluyuj anchi. Chiraigumanda huañushca huasha ismunchi, mana maitas purinchichu. Ñucanchi yuyai tucurinmi. Chiraigu huañushcauna mana imaras sintinunzhu. Lázaro huañushcamanda atachijpi, mai lugarbis puricani nisha mana cuintacachu. Leapai Eclesiastés 9:5, 6, 10, NM.
¿Yaya Diosga runaunara ucu pachai rupachisha castiganzhu? Mana. Ñami Bibliai yachashcanchi, huañushcauna imaras mana sintinunzhu. Yaya Dios ucu pachai rupachin nijcuna llullanunmi. Shina nisha Jehová Diosta yanga culpanun. Yaya Diosga ninahua turmindachina iyaillaras mana charinzhu. Leapai Jeremías 7:
3. ¿Huañushcaunahua cuintarinara ushanchichu?
Huañushcauna mana rimanunzhu, mana uyanunzhu (Salmo 115:17, NM). Runaunara umachingahua, supaigunami huañushca runauna cuinta rimasha ricurimunun (2 Pedro 2:4). Chiraigumanda Yaya Dios mana munanzhu huañushcaunahua cuintarinungahua. Leapai Deuteronomio 18:
4. Huañushcaunamanda ¿pigunara atarinunga?
Huaranga huaranga huañushcauna atarinungami cai Allpai causangahua. Shinallara Jehová Diosta mana rijsishcamanda manalira rurajcunas atarinungami. Leapai Rashcauna (Hechos) 24:15.
Atachishcauna Jehová Diosmanda rijsina ushanunga. Shinallara Jesusta casusha paita quirishcara ricuchinunga (Ricuchina [Apocalipsis] 20:
5. Jehová Diosga ¿imarasha huañushcaunara atachinga?
Jehová Diosga llaquij, ali shungu ashcamanda huañushcaunara atachinga. Jehová paihua Churira huañungaj cachamushcamandami atachina punzhara chapana ushanchi. Chi punzhai ¿pihua tuparinara munangui? Leapai Juan 3:


text:
Kåre Willoch
Kåre Isaachsen Willoch sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin kantaray killapi 1928 watapi paqarisqa Oslo llaqtapi - ) huk Nurwiga mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku qarqan.
Nurwiga Uma kamayuq, 14 ñiqin kantaray killapi 1981 watapi watamanta 9 ñiqin aymuray killapi 1986 watapi watakama.
Nurwiga Qhatu Ministru, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 1963 watapi watamanta 25 ñiqin tarpuy killapi 1963 watapi watakama wan 12 ñiqin kantaray killapi 1965 watapi watamanta 5 ñiqin inti raymi killapi 1970 watapi watakama.
Tayta: Haakon Isaachsen Willoch (1896–1955); Mama: Agnes Christine Saure (1895–1994).
Ñawpaq warmi: Anne Marie Jørgensen
Churinkuna:.
Alma mater: Oslo Yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kåre Willoch.
- Human Beams


text:
Ahmed Nazif
Ahmed Nazif,arabya simipi, أحمد نظيفر Ŷamāl ʿAbd an-Nāṣir (* 8 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Alexandria (Ihiptu) llaqtapi - ), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitikupas karqan.
2004 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Nazif; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna:
Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.
Alma mater: Qahira Yachay suntur.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ahmed Nazif.
- Pagina oficial de Gamal Abdel Nasser (arabya simipi)


text:
Laura Montoya
Santa Laura Montoya, María Laura de Jesús Montoya Upegui sutiyuq warmiqa (* 26 ñiqin aymuray killapi 1874 watapi paqarisqa Jericó llaqtapi - † 21 ñiqin kantaray killapi 1949 watapi wañusqa Medellín llaqtapi) huk Kulumbya mama llaqtap kathuliku Santu karqan.
21 ñiqin kantaray killapi Santa Laura Montoya raymi p'unchawninmi.
Tayta: Juan de la Cruz Montoya; Mama: María Dolores Upegui.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Laura Montoya.


text:
51 Kaq Willakuy: Rutwan Noemiy warmimanta
BIBLIAPIQA Rut sutiyoq librotam tarinki. Chayqa Israel llaqtapi juezkuna gobiernasqan tiempopi huk ayllumanta willakuymi. Rutqa Moab nacionniyoq warmim karqa; manam Diospa llaqtan Israel casta warmichu. Jehová Diosmanta Rut yacharuspanmi ichaqa sinchillataña Diostaqa kuyarqa. Noemiyñataqmi yuyaq warmi karqa, paymá Ruttaqa Jehová Diosmanta yachananpaq yanaparqa.
Noemiyqa Israel casta warmim karqa. Paymi qosanwan chaynataq iskaynin wawankunapiwan Moab casta runakunapa allpanman ripukurqaku Israel nacionpi muchuy kaptin. Hinaptinmi Noemiypa qosanqa wañukurqa. Chaymantam, iskaynin qari wawankuna Moab nacionniyoq Orfa hinaspa Rut sutiyoq warmikunawan casarakurqaku. Yaqa 10 wata pasaruptinmi, Noemiypa iskaynin qari wawankuna wañukurqaku. ¡Ay, imaynaraq karqa pobrella! ¿Imatam Noemiyqa ruranman karqa?
Chaymantam Noemiyqa karuta illaspan llaqtamasinkunaman kutikurqa. Paytam Rut hinaspa Orfa kuyapayaspanku, paywan rirqaku. Ichaqa richkaptinkum Noemiyqa iskaynin llumchuyninkunata nirqa: ‘Kutikuychikyá sapakama mamaykichikpa wasinman’ nispa.
Hinaptinmi Noemiyqa iskayninta muchaykarispan rakinakurqa. Chaymi paykunaqa qaparispa waqarqaku Noemiyta kuyaspanku. Hinaspa nirqaku: ‘¡Ñoqaykuqa qanwanmi ripusaqku llaqtaykiman!’ nispa. Hinaptinmi Noemiyñataq nirqa: ‘Kutikuychikyá wawallaykuna llaqtaykichikpim aswan allinqa kankichik’ nispa. Hinaptinmi Orfa llaqtanman kutikurqa. Rutñataqmi suegranwan qeparurqa.
Hinaptinmi Noemiyqa Rutta nirqa: ‘Waqaya Orfa kutikun. Chaynayá qampas kutikuy’ nispa. Ichaqa Rutmi nirqa: ‘¡Ama ruegawaychu qanmanta rakikuspa kutikunaypaq! Maymi risqaykimanmi ñoqapas risaq, maymi yachasqaykipim ñoqapas yachasaq, aylluykikunam ñoqapa aylluy kanqa, Diosnikipas ñoqapa Diosniymi kanqa, maypim wañukusqaykipim ñoqapas wañukusaq, chaypitaqmi pampakusaqpas’ nispa. Noemiyqa chayta Rutmanta uyariruspan manaña hikutarqachu kutikunanpaq.
Chaynapimá iskaynin warmikuna Israel llaqtaman chayaruspa chaypiña yachakurqaku. Chayllam Rutqa llamkayta qallarirqa chakrapi cebada rutuy tiempoña kaptin. Booz sutiyoq runam chakranpi cebadata pallapakunanpaq mana harkarqachu. ¿Yachankichu pitaq Boozpa mamanqa karqa? Jerico llaqtamanta Rahab sutiyoq warmim karqa.
Hinaptinmi Boozqa Rutman nirqa: ‘Yachaniñam imaynam Noemiywan vida pasasqaykita. Yachanitaqmi tayta-mamaykitapas hinaspa nacekusqayki llaqtaykitapas saqemuspa mana reqsisqayki llaqtaman hamusqaykita. Jehová Diosyá qanman llumpayta pagapusunki’ nispa.
Rutñataqmi nirqa: ‘Taytáy, ñoqallaytaqa favoreceykuwanki. Kuyakuywan rimapayaykuwaspaykim kallpanchaykuwanki’ nispa. Boozqa Rutta kuyaspan paywan casarakurqa. ¡Maynataraq kayqa Noemiyta kusichirqa! Noemiyqa astawanmi kusikurqa Boozpa Obed sutiyoq churinta Rut wachakuptin. Chaymantañataqmi Obedqa Davidpa abuelon karqa, Davidmantaqa chaymantaña astawan yachasunchik.
Rut 1:1-4:22.
Tapukuykuna
- ¿Imanasqataq Noemiyqa Moab nacionman ripukurqa?
- ¿Pikunataq Rut hinaspa Orfa karqaku?
- ¿Imatam Rut chaynataq Orfa nirqaku llaqtankuta kutikunankupaq Noemiy niptin?
- ¿Pitaq Boozqa karqa, hinaspa imaynatam yanaparqa Ruttawan Noemiyta?
- ¿Imam Rutwan Boozpa churinpa sutinqa karqa, hinaspa imanasqataq yuyarinanchikqa?
Sapaq tapukuykuna
- Rut 1:1-17 nisqanta leey.
¿Imata nispanmi Rutqa sonqonmanta sumaqllataña kuyapayakuyninta qawachirqa? (Rut 1:16, 17.)
Hanaq pachaman riqkunapaq, ¿imaynatam kay tiempopi ‘sapaq ovejakunapas’ rikchakunku Rut imayna kasqanman hina? (Juan 10:16; Zac. 8:23.)
- Rut 2:1-23 nisqanta leey.
¿Imakunapim Rutqa sumaqta rurarqa tiemponchikpi sipaskunapas qatikunankupaq? (Rut 2:17, 18; Pro. 23:22; 31:15.)
- Rut 3:5-13 nisqanta leey.
¿Imatam Boozqa nirqa Rut mozomasinwan casarakunanmanta paywan casarakuyta munaptin?
¿Imatam yachachiwanchik Rutpa rurasqanqa kuyapayakuymanta? (Rut 3:10; 1 Cor. 13:4, 5.)
- Rut 4:7-17 nisqanta leey.
¿Imaynatam congregacionpi qarikunaqa Boozpa rurasqanta qatikunmanku? (Rut 4:9, 10; 1 Tim. 3:1, 12, 13; 5:8.)


text:
Ruud van Nistelrooy
Rutgerus Johannes Martinius van Nistelrooij (icha Ruud van Nistelrooy) sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin anta situwa killapi 1976 watapi paqarisqa Oss llaqtapi - ), Urasuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ruud van Nistelrooy.


text:
Kunturillu mayu
Kunturillu mayu (Condorillo, Kunturillo)[1] icha Rocha mayu nisqaqa, Capitán Martín de la Rocha sutiyuqmanta sut'ichasqa, Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, juk 115 km suni mayum. Pukyunmi Quchapampa wallapi, yaku tinkuqmi Tapaqarimanta Tintayamantawan, Sakawa llaqtap antinpi. Tinkun Arqi mayuwan.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Kunturillu mayu (chawpipi, lluq'imanta pañakama), Killaqullu llaqtapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ cocha-banner.org Walter Sánchez, INIAM, Universidad Mayor de San Simón, Cultural Corner - The River Rocha or Kundurillu


text:
Werner Heisenberg
Werner Karl Heisenberg sutiyuq runaqa (5 ñiqin qhapaq raymi killapi 1901 watapi paqarisqa Wurzburg llaqtapi - 1 ñiqin hatun puquy killapi 1976 watapi wañusqa München llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1932 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Kaspar Earnesta August Heisenberg, Mama: Annie Wecklein.
Ñawpa warmi: Elisabeth Schumacher (1937–1976).
Alma mater: München Yachay Sunturnin
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Max Planck Medal 1933.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Werner Heisenberg.


text:
Jehoväpa testiguncuna, ¿mayancunam canchic?
Imaymana limaycunapi, ñatac imaymana malcacunäpimi śhapacamú. Jucllapimi, juc caminullaćhumi cayalcá. Lluyta janapayan, Jehová Diosta, alawayninchicmi. Paymi Diospi Bibliaćhu limashanca. Licalichica lluy ima cäcunatapis. Jesusta atichïta callpanchacuyanchicmi, ñatac Cristianocuna nimaptinchic cushicunchicmi. Walan walanmi yanapanchic nunacunata Bibliapi, ñatac Diospa Gubiernunpi yaćhachïta. Jehová Diospi, Gubiernunpipis limaptinchicmi, Jehoväpa testiguncuna nisha canchic.
Internetćhu päginanchicman yaycuy. Jayćhu Bibliata ligui. Lisipäcamay masta chayćhu ya’acunacta.


text:
96 willakï: Qeshyëkaqkunata Jesús kachakätsin
TSË markakunachö purikarshi, Jesusqa qeshyëkaqkunata kachakätsinaq. Y tsë markachöqa llapanshi Jesús ruranqanta musyariyänaq. Tsëshi mancokunata, cöjokunata, müdokunata, wiskukunata y wakin qeshyaqkunatapis nunakuna apëkayäpun Jesusman, y tsë llapankunatash pëqa kachakäratsinaq.
Jesusta Juan bautizanqampitaqa kima watanönash pasarishqa. Y, ‘Jerusalenta ëwashaqnam,’ ninshi Jesús apostolninkunata, tsëchöshi wanïkatsiyanqa, tsëpitanash kawariramonqa. Tsëyaqqa qeshyaqkunatash kachakëkätsin.
Huk kutinash sábado hunaqchö Jesús nunakunata yachëkätsinaq. Y judïokunapaqqa hamakuyänan hunaqshi säbadoqa. Y këchö rikëkanqëki warmiqa 18 watash pasëpa qorukashqa kawakunaq, manash derechakänaqtsu. Tsëshi, pë hananman Jesús makinta churariptinlla derechakärinaq. ¡Y kachakärishqash!
Y tsëta rikarnash selläma piñakurkuyänaq pushaq religiösokuna. Tsënash, ‘uryanapaqqa hoqta hunaqmi kan. ¡Y tsë hunaqkunam kachakaq shamunapaqqa, manam säbadopatsu!,’ nishpash huk nuna wakin nunakunaman qaparïkunaq.
Tsënash, ‘¡mana allikuna! Säbadopapis qamkunaqa ashnïkikunata paskarkur apar yaküratsiyankimanmi. Y, ¿tsëku mana 18 watana kë waktsa warmi qeshyakïkaq mana kachakanmantsu?,’ nishpash Jesús yaskirinaq. Tsënö nïkuptinnash kë mana alli nunakunaqa penqakïkuyänaq.
Tsëllanash Jerusalenman Jesús apostolninkunawan pasakuyänaq. Jericó markaman yëkupëkäyaptinnash ishkaq wiskukuna, ‘yanapëkalläyämë Jesús,’ nishpa qaparïkuyänaq.
Tsënash, ‘¿ima rurayänaqtataq munayanki?,’ nishpa wiskukunata Jesús qayarir tapurinaq. Tsëshi, ‘nawilläkuna kicharamunëkitam,’ nishpa niyänaq. ¡Y rikachakarayämunaqshi Jesús nawinkunata yatariptin! ¿Imanir-raq kë llapan milagrokunata ruran Jesús, musyankiku? Pëman markäkuyänanta munar y nunata kuyarshi. Tsëshi kë Patsachöqa ni pï qeshyanqanatsu pë gobernamuptenqa.
Mateo 15:30, 31; Lucas 13:10-17; Mateo 20:29-34.
Tapukïkuna
- ¿Imataraq tsë markakunachö purikar rurarqa Jesús?
- ¿Bautizakonqampita kima watanöna pasariptin, imataraq Jesús nerqa apostolninkunata?
- ¿Tsë dibüjochö këkaqkunaqa pikunaraq kayan, y imataraq tsë warmipaq ruran Jesús?
- ¿Imanir-raq Jesús penqakaratsin religiösokunata yaskenqanwan?
- Jericó markaman Jesús apostolninkunawan yëkupëkar, ¿imataraq ishkë wiskukunapaq rurarqa?
- ¿Imanir-raq Jesús ruran milagrokunata?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Mateo 15:30, 31.
¿Imanöraq Jesuswan rikätsimantsik Jehová poderoso këninta, y imanöraq tsë mushoq Patsa änimanqantsikman más markäkïta yachatsimashwan? (Sal. 37:29; Isa. 33:24.)
- Leinki Lucas 13:10-17.
¿Imanöraq Jesús waranqa wata gobernamur nunakunapaq alli kënin apamunanta rikätsimantsik säbadokunachöpis milagrokuna ruranqan? (Luc. 13:10-13; Sal. 46:9; Mat. 12:8; Col. 2:16, 17; Rev. 21:1-4.)
- Leinki Mateo 20:29-34.
¿Imataraq yachakushwan kë willakïchö Jesús nunakunata yanapanampaq mana ni imëpis ocupado kanqanta? (Deu. 15:7; Sant. 2:15, 16; 1 Juan 3:17.)


text:
Juan Carlos Aramburu
Juan Carlos Aramburu sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin hatun puquy killapi 1912 watapi paqarisqa Reducción llaqtapi - † 11 ñiqin hatun puquy killapi 2004 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk kathuliku Uma Hatun yaya karqan.
Yachay wasi: Colegio Pío Latinoamericano de Roma wan Pontificia Universidad Gregoriana (Roma).
1975 watamanta 1990 watakama Buenos Aires Uma Hatun yaya.
Tayta: Copello; Mama: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Carlos Aramburu.
- Catholic Hierarchy
- Cardenales de la Iglesia católica
- Juan Carlos Aramburu


text:
9
Ri Jesús xuk'achojirisaj jun achin moy ri kan pa ralaxik-pe
1K'o k'a jun q'ij ri Jesús niq'ax k'a el akuchi k'o-wi jun achin moy ri pa ralaxik, y kan xutz'et k'a ri achin ri'. 2Y ri tijoxela' xkik'utuj k'a chire ri Jesús: Tijonel, ¿achike k'a xmakun richin kere' xalex re achin re'? ¿Ja ri rute-rutata' o ja rija'?, xecha'.
3Jak'a ri Jesús xubij: Man jun k'a chike ta rije' ri xmakun, richin kere' xuk'uluwachij re jun achin re'; ni rija' ni ri rute-rutata'. Rija' kan kere' k'a pa ralaxik, richin chi niq'alajin ri rusamaj ri Dios rik'in re jun moy re'. 4Rokik ri paq'ij, kan utz wi chi ninben ri rusamaj ri taqayon-pe wichin roma toq nok-pe ri aq'a', konojel man yetikir ta chik yesamej. 5Re q'ij re k'a ink'o na chuwech re ruwach'ulew, ja yin ri yisaqirisan kik'aslen konojel winaqi', xcha'.
6Toq e rubin chik k'a qa ri ch'abel ri', rija' xchuban k'a pan ulew. Rik'in ri ruchub, xuben juba' ti ch'abeq. K'ari' ri ch'abeq ri' xukil-el ri chirunaq'-ruwech ri moy. 7Y xubij chire: Wakami kabiyin, y tabech'aja' ri runaq'-awech ri pan atinibel Siloé, xcha'. Re bi'aj re' pa qach'abel nibix Taqo'n chire. Ri achin ri' kan xbe na wi, xuch'ej ri runaq'-ruwech, y toq xtzolin-pe, nitzu'un chik. 8K'ari' k'a ri e rachk'uljay y ri ch'aqa' winaqi' ri kan e tz'eteyon richin chi moy, nikibila': ¿Man ja ta kami achin re' ri qatz'etelon chi nitz'uye' ke taq ri' y nuk'utuj méro?, yecha'.
9Ek'o k'a winaqi' ri yebin chi ja rija'. Ch'aqa' chik nikibij chi junan nitzu'un rik'in ri achin ri'. Jak'a rija' nubij: Ja'. Ja yin ri', xcha'.
10Y ri winaqi' nikik'utuj k'a chire ri achin ri': ¿Achike k'a rubanik xban awik'in richin chi yatzu'un chik re wakami?, xecha' chire.
11Jari' toq ri achin xubij chike: Ri jun achin rubini'an Jesús xuben juba' ti ch'abeq y jari' ri xukil ri chirunaq'-nuwech, y k'ari' xubij chuwe chi tinbench'aja' ri runaq'-nuwech ri pan atinibel Siloé. Y yin kan xibe-wi; xinch'ej ri runaq'-nuwech, y jari' toq xitzu'un, xcha'. 12Jak'a ri winaqi' xkik'utuj chire chi akuchi k'o-wi ri Jesús. Y rija' xubij chi man retaman ta.
Ri achin ri xya'ox rutzubal xuk'uex chikiwech ri fariseo
13-14Ri q'ij toq ri Jesús xuben chire ri achin moy chi nitzu'un, pa jun q'ij richin uxlanen. Roma ri' ri winaqi' xkik'uaj k'a el ri achin chikiwech ri fariseo. 15Toq xe'apon, ri fariseo xkik'utuj k'a chire chi achike rubanik xban chire richin wakami nitzu'un chik. Rija' xubij k'a: Ri xbanon chuwe richin yitzu'un chik, xukil k'a juba' ti ch'abeq chirunaq'-nuwech, y yin xinch'ej. Y jare' yitzu'un chik, xcha' chike.
16Jujun chike ri fariseo nikibij: Ri Jesús ri' man rik'in ta ri Dios peteneq-wi, roma kan man nuchajij ta ri q'ij richin uxlanen, yecha'.
Jak'a ri ch'aqa' chik fariseo nikibij: ¿Kan nitikir ta kami yeruben meyel taq banobel jun achin aj-mak, achi'el xuben rija' rik'in ri achin moy?, yecha'. Roma ri' ri fariseo man junan ta k'a ri kich'obonik chirij ri Jesús. 17K'ari' xkik'utuj chik chire ri achin ri xk'achojirisex: Wi ri Jesús kan xuben chawe chi yatzu'un, ¿achike chi achin rija', nach'ob rat?, xecha'.
Y rija' xubij: Yin ninch'ob chi ri Jesús jun q'alajirisey ruch'abel ri Dios, xcha'.
18Jak'a ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij, man nikinimaj ta chi ri achin ri' kan moy wi toq xalex, y wakami nitzu'un chik. Roma ri' kan xekoyoj k'a ri rute-rutata'. 19Xkik'utuj k'a chike: ¿Ja iwalk'ual re', ri nibij chi kan moy pa ralaxik? Wi kan moy k'a toq xalex, ¿achike k'a roma toq nitzu'un wakami?, xecha'.
20Ri rute-rutata' xkibij chike ri achi'a' ri': Ja', ja qalk'ual re' y kan moy wi pa ralaxik. 21Jak'a man qetaman ta roj, achike rubanik xuben richin nitzu'un chik wakami. Roj man qetaman ta achike xbanon chire richin nitzu'un chik. Tik'utuj k'a chire rija' roma xa kan k'o chik rujuna', y nitikir nubij chiwe ri achike xbanatej, xecha' rije'. 22Keri' k'a ri xkiq'alajirisaj ri rute-rutata' ri achin ri' chike ri achi'a' ri kan k'o-wi kiq'ij, roma kixibin-ki' chikiwech. Roma rije' kan kelesan chik k'a rutzijol chi xabachike wineq ri xtibin chi ri Jesús jari' ri Cristo, kan noqotex k'a pe chupan ri jay ri nikimol-wi-ki' richin nikak'axaj ruch'abel ri Dios. 23Xa roma ri' toq ri rute-rutata' ri achin ri' xaxe k'a xkibij chi tikik'utuj chire rija', roma xa kan k'o chik rujuna'.
24K'ari' ri fariseo xkoyoj chik k'a jun bey ri achin ri nitzu'un chik, y xkibij chire: Tabij chiqe ri qitzij ri xk'uluwachitej. Roj qetaman chi ri Jesús ri' jun achin aj-mak, xecha'.
25Y ri achin xubij k'a chike: Yin man wetaman ta wi ri Jesús aj-mak o man aj-mak ta. Ri wetaman yin chi man yitzu'un ta, y wakami yitzu'un chik, xcha'.
26Ri achi'a' ri' xkik'utuj chik k'a chire: ¿Achike ri xuben chawe richin xatikir xatzu'un?, xecha'.
27Rija' xubij k'a chike: Jari' ri xintzijoj yan chiwe y xa man xiniwak'axaj ta. ¿Achike k'a roma toq wakami rix niwajo' chi yin ninkamuluj chik rubixik chiwe? ¿Niwajo' niwojqaj ri Jesús?, xcha' chike.
28Jak'a ri achi'a' ri' xyakatej koyowal y xkibij chire: Rat xa at jun ojqey richin rija', jak'a roj kan oj ojqey richin ri Moisés. 29Chuqa' kan qetaman-wi k'a chi ri Moisés kan xch'on-wi ri Dios rik'in, jak'a re Jesús re' man qetaman ta akuchi tipe-wi, xecha'.
30K'ari' ri achin xubij: Jare' ri nibanon chuwe yin chi kan janila ninch'ob rij, roma rix kan man iwetaman ta akuchi nipe-wi, jak'a wik'in yin xuben jun meyel banobel, roma wakami yitzu'un chik. 31Qetaman chi ri Dios man nuben ta ri nikik'utuj ri aj-maki' chire. Jak'a ri jun ri kan nuya-wi ruq'ij ri Dios y kan nuben chuqa' ri nrajo' rija', kan nak'axex-wi roma ri Dios, y nibanatej ri nuk'utuj. 32Kan man jun bey k'a tz'eton o ak'axan ta chi k'o ta jun ri nibanon chire jun ri kan moy wi pa ralaxik richin nitzu'un ta. 33Y wi ta ri Jesús man ta rik'in ri Dios peteneq-wi, man ta xtikir xuben re meyel banobel wik'in, xcha'.
34Jak'a ri fariseo ri' xkibij chire ri achin ri nitzu'un chik: Rat kan at aj-mak pe pan awalaxik, ¿y nawajo' yojatijoj roj?, xecha'. Kan jari' k'a xkoqotaj-pe chupan ri jay ri akuchi nikimol-ki' richin nikak'axaj ruch'abel ri Dios.
Ri Jesús xubij moyi' chike ri fariseo
35Ri Jesús xrak'axaj k'a chi ri achin ri' xoqotex-pe. Roma ri' xberukanoj y toq xril, xubij chire: ¿Nakuquba' ak'u'x rik'in ri ruk'ajol ri Dios?, xcha'.
36Y rija' xubij chire ri Jesús: Yin ninwajo' ninkuquba' nuk'u'x rik'in, jak'a man wetaman ta achike ri'. Tabij k'a chuwe, xcha'.
37Jak'a ri Jesús xubij chire: Rat kan atz'eton chik k'a ri ruk'ajol ri Dios. Ja yin re yich'on awik'in, xcha'.
38Ri achin kan jari' k'a xubij: Wajaw, yin ninkuquba' nuk'u'x awik'in, xcha'. K'ari' kan xxuke' k'a chuwech ri Jesús richin xuya' ruq'ij.
39K'ari' ri Jesús xubij chire: Yin xipe k'a chuwech re ruwach'ulew richin ninq'alajirisaj kimak ri winaqi'; ninben k'a chike ri winaqi' ri man nitzu'un ta kánima chi titzu'un. Jak'a ri nikina' chi nitzu'un ri kánima xa ke'ok moyi', xcha'.
40Jujun chike ri fariseo ri ek'o-apo chiri' akuchi k'o-wi ri Jesús, toq xkak'axaj ri', xkibij: ¿Oj moyi' kami chuqa' roj?, xecha'.
41Roma ri' ri Jesús xubij chike: Wi ta ix moyi', jebel ta, roma man jun ta mak niwejqalej. Xa roma k'a rix nibij chi man ix moyi' ta, xa roma ri' toq ri imak kan k'o-wi, xcha'.


text:
19 Kaq Willakuy: Jacobpa familianmanta
QAWAY kay familiata. Paykunam Jacobpa 12 qari churinkuna. Paypaqqa warmi churinkunapas karqataqmi. ¿Yachankichu wakin churinkunapa sutillantapas? Wakillanmantapas yachaykusunchikyá.
Lea wachakurqa Ruben, Simeon, Leviy hinaspa Juda sutiyoq wawakunata. Raquelñataqmi wawata mana wachakuspan llumpayta llakikurqa. Chaymi sirvientan Bilhata Jacobman qoykurqa, payñataqmi wachakurqa Dan hinaspa Neftaliy sutiyoq wawakunata. Leañataqmi sirvientan Zilpata Jacobman qoykurqa, paymi Gad hinaspa Aser sutiyoq wawakunata wachakurqa. Chaymantapas, Leaqa wachakurqa Isacar hinaspa Zabulon wawakunataraq.
Raquelmi chayraq wawata wachakurqa. Hinaspam Joseywan suticharqa. Chaymantañam astawan Joseymantaqa yachasunchik, paymá ancha reqsisqa runa karqa. Kay 11 Jacobpa churinkunaqa nacerqaku Raquelpa taytan Labanpa wasinpi Jacob yachachkaptinraqmi.
Jacobpaqa karqa warmi churinkunapas, Bibliam ichaqa willan huknillanmanta. Paytam Dina nispa suticharqaku.
Hinaptinmi Labanta saqenanpaq hinaspa Canaan lawman kutinanpaqña Jacobqa alistakurqa. Chaymi, familianta chaymanta ovejankunata hinaspa animalninkunata hatajontinta huñururqa, hinaspam illayta qallarirqa.
Jacob familiantin Canaan lawman kutiramuspanku illamuchkaptinkum, Raquelqa huk wawatawan wachakurqa. Hinaptinmi Raquelqa ñakarispa wachakuchkaspa wañururqa. Wawacham ichaqa allinlla kachkasqa. Jacobñataqmi payta suticharurqa Benjaminwan.
Yuyariyta munanchikmi Jacobpa 12 churinkunapa sutinta, Israel nacionmi paykunapa mirayninmi karqa. Israel nacionpi 12 ayllukunataqa Jacobpa chunka churinkunapa hinaspa Joseypa iskay churinkunapa sutinwanmi suticharurqaku. Isaacqa achka watatam kawsakurqaraq kay warmachakuna nacesqankumantaqa, hinaspa kusikurqachá achkallaña willkankuna kaptin. Qawasunyá willkan Dinata ima pasasqanta.
Genesis 29:32-35; 30:1-26; 35:16-19; 37:35.
Tapukuykuna
- ¿Imakunataq Jacobpa 6 churinkunapa sutinqa karqa punta kaq warmin Leapa wachakusqan?
- Jacobpa, ¿ima iskay churinkunatam Leapa sirvientan Zilpa wachakurqa?
- ¿Imataq Raquelpa sirvientan Bilhapa wachakusqan Jacobpa iskay churinkunapa sutinqa karqa?
- ¿Imataq Raquelpa iskay wawankunapa sutinqa karqa, ichaqa imataq pasarqa Raquelta iskay kaq wawanta wachakuchkaptin?
- Dibujopi qawasqanchikman hina ¿hayka churiyoqtaq Jacobqa karqa, hinaspa ima naciontaq paykunamanta rikurimurqa?
Sapaq tapukuykuna
- Genesis 29:32-35; 30:1-26, hinaspa 35:16-19 nisqanta leey.
Jacobpa churinkunamanta yachasqanchikman hina, ¿imaynatam ñawpaq tiempopi Israel casta runakunaqa churinkuta suticharqaku?
- Genesis 37:35 nisqanta leey.
Bibliapi Dinallata sutichaptinpas, ¿imaynatam yachanchik Jacobpa warmi churinqa mana chullalla kasqanta? (Gen. 37:34, 35.)


text:
Pipaqpas kicharisqa rantinakuy qatupi sapichakuspa, llaqtapa qullqinmanhina umanchaspa, Perú suyupa qullqin takyachinaykupaq llamkasaqku. Chayraykun Estado nisqaqa nisqanta yuyarispa, sasachakuykunata allichaspa, chuya sunquwan llamkaspa runakunapa wiñaynintawan llaqtakuna ayninakuspa wiñaynintawan maskanqa. Hinallataq lliw llamkayniyuq mana llumpayta wakchayananpaq nitaq llumpayta apuyananpaq qullqi wiñachiytapas maskasaqku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Chuyata rimaspa hatun llamkaq wasikunata takyachinqa.
(ch) Perú suyu allin kananpaq, huk hawa nacionkunawan, suyukunawan kuska kananpaq, mana qipachasqa kananpaq llamkanqa. Kayna kanapaqmi lliw llaqtakunapa wiñayninta allichakuyninta maskanqa.
(h) Huk runakuna qullqinwan imapas ruranankupaqmi tanqanqa.
(i) Qullqiyuqkuna, empresario nisqakuna llaqtanchikpi llamkananpaqmi tanqanqa.
(k) Apukuna (qullqiyuqkuna) wakinkunata mana sarupananpaqmi qarkunqa. Mana huk runalla nitaq huk huñulla qatu hapikunanta munanqachu; qatuqa lliw rantikuq munaqpaq kicharisqa kananta munanqa.
(l) Lliw yaykuyniyuq (qullqiyuq) kananpaq, mana pipas qipachasqa kananpaq, rantipakuy kaptinqa lliwchankupaq kanan.
(ll) Llapa imaymana ruruchiykunata mirachiykunata kallpachachinqa.


text:
Wakchakayta pisiyachinapaq, wakchakuna qullqisapakunamanta manaña karunchasqa kanankupaqmi, rimanakuyku; chayqa kanqa kamachikuykunapas, tukuy ruraypas, qullqipas munasqanmanhina, mañakusqankumanhina llapan runapaq rakikunanpaq. Chaymantapas, rimanakullaykutaq, manaña millay qawanakuypi warmi kasqanrayku, campupi paqarisqanrayku, machu paya kasqankurayku, mana ima ruray atisqankurayku qunqasqa kanankuta. Chayraykun, wakchakaypi tiyaqkunapaq, qunqasqa kaq runakunapaq aswan yanapayqa kanqa. Wawakunapas, wayna sipaskunapas, machu payakunapas, qarinkupa wikchusqan warmikunapas, imapis mana ruray atiqkunapas, wakchakunapas, qunqasqakunapas, tukuy paykuna allin qawasqa kanankupaq kamachikuykunata churachisaqku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Llapa runapaq llamkay kananpaq, llaqta ukupi empresakuna ñawpaqman purinanpaq, yanapakuy kanqa. (ch) Llaqtakunapa allin llamkana rurayninta kallpachakunqa, chaywan maymantapas willakuykunata riqsinankupaq, aswanta yacharinankupaq, huk musuq tecnología nisqata chaskinankupaq, maymantapas qullqita manukunankupaq, yanapakunqa. (h) Hatun llamkaykunata purichinqa imaymana obras rurakunanpaq, chaykunaqa suyukunapa, llaqtakunapa munasqanmanhina rurasqa kanqa, chaypaqmi huk institucionkunata yanapachikunankupaq minkakunqa. (i) Yachay wasikunapi allin yachayman aypanankupaq, hampina wasikunapi allin hampikuy kananpaq qullqita yapaspa churanqa; aswanqa wakcha runakunarayku allinta llamkanankupaq, yanapayta churachinqa. (k) Llapan runakuna, aswanpas wakcha runakuna kikinchasqa derechunkuta qawaspa purinankupaqmi yanapakunqa; imapas rurakunanpaq paykunapa mañakuyninkuta uyarinqa, paykunallawantaq imaymana rurayta wakichinqataq, purichinqataq. (l) Sinchi wakchakaypi tarikuq runakunapaqmi huk llamkanakunata maskapuspa paykunaman qunqa. (ll) Estado nisqaqa allin allin kallpachasqan kanqa, chuya chuyata imatapas hapispa chay wakcha runakunapaq llamkaykunata tarispa, llaqtapi tiyaq runakunawan, institucionkunawan ima qawarispa llamkanqa. (m) Llapan runakuna aswan kikinchasqa derechosninkuwan purinankupaq, wakchakaypi tiyaq runakunapaq justicia aypananpaqmi kamachikuykunata hurqumunqa. (n) Maypipas ima llakiyña qatiptinpas, lluqllaña, tuñiyña, kañaykunaña, huk imaña kaptinpas yanapaytan atinan, runakunata yachachispa, qullqitapas huk yanapaykunatapas chayachispa.


text:
San Matías amachasqa sallqa suyu
San Matías amachasqa sallqa suyu (kastilla simipi: Area Natural de Manejo Integrado San Matías) suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Santa Krus suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Matías parkipiqa kanmi 874 laya yurakuna.
- Tabebuia ochracea
- Mara yura rikch'aq ayllu:
- Yaku tukuta Guarea macrophylla
- Astronium fraxinifolium
- Copernicia alba
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyuqa kanmi 14 laya ñuñuqkuna 11 aylluwan, 142 laya pisqukuna 46 aylluwan, suchuqkuna 11 ayllupi, 24 laya allpa yaku kawsaqkuna 5 ayllupi.
- Yaku puma Pteronura brasiliensis
- Odocoileus dichotomus
- Ozotoceros bezoarticus
- Q'utu k'usillu: Alouatta caraya
- Wankana: Tayassu pecari
- Suri: Hatun suri Rhea americana
- Luru: Anodorhynchus hyacinthinus
- Luru: Amazona aestiva
- Uturunku Panthera onca
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Wen Jiabao
Wen Jiabao, (Chinu simipi: 温家宝, chino tradicional: 溫家寶, pinyin: Wēn Jiābǎo, Wade-Giles: Wen Chia-pao) sutiyuq runaqa, (* 15 ñiqin tarpuy killapi 1942 paqarisqa Tianjin llaqtapi - ), Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
2003 watamanta 2013 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Zhang Peili
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wen Jiabao.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
Justiciapa kamayukapukka medidas socioeducativas willay nishkata rikuchin.
24 de Diciembre de 2014 - 22h30
Tiempo de lectura 1'38'' | No. de palabras:543 | 2 visitas
Imprimir
Enviar
22 awaki punchata, kapak killata 2014 watata, Cuarta Jornada de Evaluación en garantía de los derechos de la niñez y la adolescencia nishkapi, Asamblea Nacionalpi rurashka, Ledy Zúñiga, Justicia, Derechos Humanos y Cultospa kamayukapukka, medidas socioeducativa, no privativas de libertad willay nishkata rikuchirka.
“Allí ñanman tikrana, na alli runakunata kunkana. Kay kawayta rikushpa sarun kawsayta rikuy, na shinachu kan rikunki. Shinchi shayari, na allikunamanta yachakuy, allí ruraykunata na chinkaychu. Shuk punchata urmashpaka, kutin katariy…”, kay shimikunawan Michael A., kamachiwan piñarishka wampra, medidas socioeducatikunawan wamprakunapa mushuk kawsayta rikuchirka.
Ministra de Justicia presenta informe sobre aplicación de medidas socioeducativas
“Pandillaskunapi drogakunapipash kawsashpa ñukapa tayta nishkata na uyarkanichu, kunanka ñukapa munayka ñukapa taytata yanapanami kan. Takik kankapak ñukapa munaymi kan. Ñukapa takika rap conciencia nishkami kan. Ñukapa takikkunawan runakunaman shinchi shayariychik, alli ñanta richiy”, Michaelka nirka.
“Kay watapi, puchukay killakunapi, Grupo Parlamentario por la Garantía de derechos de niñas, niños y adolescenteswan ashtaka uchillakamachikunata wawakunapak, wampra kuytzakunapakpashmi rurarka. Ñukanchikpa llamkayka na imatapash ruraykunata richuchinkapakllu kan, chaypak rantika ashtawan ruraykunata rurana kanchik”, Gabriela Rivadeneira, Asamblea Nacionalpa apukka nirka.
Ledy Zúñigaka, kay mushuk Código Orgánico Integral Penal nishka yaykushpa, kamachiwan piñarishka wampra kuytzakunapash alli kawsayta kunkapak ruraykunata wiñachin.
Ministra de Justicia presenta informe sobre aplicación de medidas socioeducativas
644 wampra kuytzakunapash tiyan, paykunaka 11 tiyak ukukunapi kankuna, chaypimi paykunapa wanachikunata paktachinakunkuna. Chaykunaka medidas privativas no privativaspashmi kankuna.
“11 ukukunata charinchik, 32% wampra kuytzakunaka shuwa kashkamantami chaypi kankuna, 28,4% millayaychamanta, 18% millay kawsaymanta, 7,3% sayriyayta charishkamanta, 4,3% illapa ayñikunata chrishkamanta”, Ledy Zúñigaka nirka.
Modelo socioeducativokunaka paktalla, ama millaykunata rurak, kamachiy, ranti ranti rurakpashmi kan.
Ministra de Justicia presenta informe sobre aplicación de medidas socioeducativas
Kay uchillakamachika kaykunapi llamkan: yachakuypi 65% wampra kuytzakunapash yachakuykunapi kankuna, Ministerio de Educaciónwan kamaywan. Hampikpi, Ministerio de Salud shuk modelo de atención integral para adolescentes nishkata paktachin, chaywanka sustancias ilícitas munak wampra kuytzakunaman kaman. Llamkaypi, llamkay ruraykunata wampra kuytzakunawan ruran, chayka UNICEFwan, Junta del Artesanowan, shuktak rurakamaywanpash ruran.
Tukuykunapi wampra kuytzakunawan llamkanchik. Paykunapa ayllukunawanpash. “wampra kuytzakunata wichachikpika, na allita ruranchikka, tukuykunapi kamana kanchik, ayllukunawanpash”, kamayukapukka nirka.
Willayta kuchikukpi, Ledy Zúñigaka Gabriela Rivadenieiraman Modelo de Gestión para la aplicación de medidas socioeducativasta kurka..
Unidades Zonales de Desarrollo Integralkunawan kutin kutinmi kamachi piñarishka wampra kuytzakunata allí kawsayta kunkapak rikunchik. “Ñukanchikpak llamkayka kay ruraykatichiyta wiñachina, shinchiyachinami kan”, Justiciapa kamayukapukka nirka.
comments powered by


text:
Griguryu IV
Griguryu IV, Griguryu IV huk tawa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. IV, Italya simipi: Gregorio IV) sutiyuq runaqa (* 827 watapi paqarisqa Roma? llaqtapi - † 11 ñiqin qhulla puquy killapi 844 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
20 ñiqin tarpuy killapi 827 watapimanta 11 ñiqin qhulla puquy killapi 844 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu IV.
[tl:Papa Gregorio IV]]


text:
Anqas killmu uma suyuntu
Anqas killmu uma suyuntu (Cathartes burrovianus) nisqaqa huk aya mikhuq pisqum, wiskulmi, Urin Awya Yalapi kawsaq.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Cathartes burrovianus». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 09 demayo de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Anqas killmu uma suyuntu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Anqas killmu uma suyuntu


text:
Frederick Sanger
Frederick Sanger (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1918 watapi paqarisqa Gloucestershire llaqtapi - † 19 ñiqin ayamarq'a killapi 2013 watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi);Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Kawsay chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1958 wan 1980 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Frederick Sanger, Mama: Cicely Crewdson.
Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Frederick Sanger.
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1958


text:
WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) JUNIO 2015
Kay qillqapi yachachikuykunatam estudiasun 2015 watapi julio killapa 27 kaq punchawmanta agosto 30 kaq punchawninkama.
Jesucristoqa ‘Diospa atiyninmi’
Ñawpaq Israel nacionpim, Jesuspa milagrokuna ruwasqanqa achka runakunata yanaparqa. Kunanpas, chay milagrokunaqa yachachiwanchikmi hamuq tiempopi ñuqanchikrayku tukuy imakunata Jesus ruwananmanta.
Jesusqa runakunatam kuyarqa
Jesuspa milagrokuna ruwasqanpi piensaspanchik, ¿imatam yachachwan imayna kasqanmanta?
Mana allin munaykunata qipanchay
Kay yachachikuypim qawasunchik kimsa yanapakuykunata chaynapi mana allin munaykunata qipanchanapaq.
“Hinallam ñakariykunata aguantanaykichik”
Kay yachachikuypim qawasun sasachakuykunata atipanapaq tawa yanapakuykunata.
Diosta imayna mañakunapaq Jesuspa yachachisqanman hina kawsasun (1 kaq)
¿Imanasqam Jesus mañakuyta qallaykurqa “taytayku” nispa “taytay” ninanmantaqa?
Diosta imayna mañakunapaq Jesuspa yachachisqanman hina kawsasun (2 kaq)
Sapa punchaw mikunaykutayá kunan quwayku nispa mañakuspanchikqa, manam mikuyllatachu mañakuchkanchik.


text:
José Ballivián pruwinsya
José Ballivián pruwinsya (aymara simipi: José Ballivián jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de General José Ballivián Segurola ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Reyes llaqtam.
Pruwinsyaqa Buliwya suyup umalliqnin (1841-1847) José Ballivián Segurolamantam sutichasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Beni kawsay pacha risirwa - Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna:
- Mayukuna: Beni mayu - Maniqui mayu - Quiquibey mayu - Yakuma mayu - Yata mayu
- Quchakuna: Rogagua qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam, hukkuna runa llaqtakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Mijeil Saakashvili
Mikheil Saakashvili (Kartulsuyu simipi: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი), sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1967 watapi paqarisqa Tbilisi llaqtapi - ). Kartulsuyu mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
2004 watamanta 2007 watakama wan 2008 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Umalliqnin karqan.
2000 watamanta 2001 watakama ñawpaq kuti Kartulsuyupa Chaninchaq Ministrunin karqan.
Tayta: Nikoloz Saakashvili; Mama: Giuli Alasania.
Ñawpaq warmi: Sandra E. Roelofs
Churinkuna: Eduard wan Nikoloz.
Yachaywasi:
Alma mater: Kiev Yachay Suntur
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mijeil Saakashvili.
- Biografía en español por Fundación CIDOB


text:
Binidiktu XIII
Binidiktu XIII, Binidiktu XIII huk chunka kimsa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XIII, Italya simipi: Benedetto XIII) sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin hatun puquy killapi 1649 watapi paqarisqa Gravina in Puglia llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1730 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
29 ñiqin aymuray killapi 1724 watapi watamanta 23 ñiqin hatun puquy killapi 1730 watapi watakama Tayta Papam.
Pietro Francesco Orsini sutiyuq runaqa.
Tayta: Fernando III Orsini, Mama: Giovanna Frangipane della Tolfa del Tufo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XIII.


text:
Historia 103: Punkukuna Wichkashka Kakpipash Jesuska Yaykurkallami
YUYARI: Pedropash Juanpash cuevamanta rikpika, Mariallami sakirirka. Chaypimi, ishkay angelkuna rikurishpa Mariataka nirka: ‘María, kanka imamantatak wakakunki’ nishpa.
Chay angelkuna shina nikpimi Mariaka nirka: ‘Ñuka Apunchik Jesuspa cuerpotamari shuwashka. Maypi churashkataka mana yachanichu’ nirka. Shina nishka kipallami, Mariapa washapika shuk runa rikurishpa Mariataka tapurka: ‘Kanka pitatak maskakunki’ nishpa.
Chay runata rikushpaka Mariaka yuyarkami, ‘kay runaka jardinta cuidak runamiyarin. Paymi Jesuspa cuerpotaka apashkanka’ nishpa. Shina yuyashpami Mariaka chay runataka nirka: ‘Kanmi Jesuspa cuerpotaka apariyanki. Willaway maypitak churarkanki’ nishpa. Mushuk cuerpowan Jesús kawsarikpimi, Mariaka mana riksishpa shina nikurka. Shinapash, ‘María’ nishpa Jesús kayakpika, Mariaka cuenta japirkami chay runaka Jesús kashkata. Chaymantami, Mariaka achkata kushikushpa, Jesusta rikurkanimi nishpa Jesuspa katikkunaman willankapak rirka.
Chay punchallatakmi, Jesuspa ishkay katikkunaka Emaus nishka uchilla llaktaman rinakurka. Chaypimi shuk runawan ñanpi tuparishpa, Jesús wañushkamanta achkata llakirishpa parlakurkakuna. Shinapash, Bibliamanta chay runa parlakpika, Jesuspa katikkunaka kushikurirkakunami. Kipamanka, chay runawan mikunkapak tiyarishpami, paykunaka cuenta japirka paykunawan shamukuk runaka Jesús kashkata. Shinapash, paykuna cuenta japikpika, ñapashmi Jesuska chinkarirka. Shinami, Jesuspa ishkay katikkunapash, apostolkunaman willankapak Jerusalén llaktaman rinakurka.
Chaykamaka, Pedropa ñawpakpipash Jesús rikurikpimi, Pedroka achkata kushikushpa, Jesusta rikurkanimi nishpa chayshuk apostolkunaman willarka. Chaymantami, chayshuk apostolkunaka achkata kushikurkakuna. Chay kipallami, Jesuspa ishkay katikkunapash Jerusalenman chayamushpa apostolkunamanka nirka: ‘Ñanpika Jesuswanmi tuparirkanchik’ nishpa. Paykuna shina nishpa parlakukpillatak, imatak tukurka.
Imashinami kay dibujopi rikunki, punku wichkashka kakpipash Jesuska chay ukuman yaykurkallami. Jesusta rikushpaka apostolkunaka achkatami kushikurkakuna. Shinaka, chaykamaka Jesuska ñami pichka viajeta gentekunamanka rikurirka.
Jesús rikurishka punchaka, apóstol Tomaska mana Jesuspa katikkunawanchu karka. Chaymantami Jesuspa katikkunaka Tomasmanka nirka: ‘Ñukanchikkunaka Apunchik Jesusta rikushkanchikmi’ nishpa. Shinapash Tomaska nirkami: ‘Kankunataka mana krinichu. Ñuka ñawiwanllatak Jesusta rikushpami ñukaka krisha’ nirka. Shinami 8 punchakuna kipaka, Tomaska Jesuspa katikkunantin shuk ukupi tantanakushkakuna karka. Chaypimi, Jesuska kutin paykunapa ñawpakpi rikurirka. Shinami Tomaska, paypa ñawiwanllatak rikushpa Jesús kawsarishkataka krirka.
Juan 20:11-29; Lucas 24:13-43.
Tapuykuna
- Jardinta cuidak runami yuyashpaka, Mariaka imatatak chay runataka nirka. Shinapash, Mariaka imashinatak cuenta japirka chay runaka Jesús kashkata.
- Jesuspa ishkay katikkuna, Emaus nishka uchilla llaktaman rinakukpika, imatak tukurka.
- Jesuspa ishkay katikkunaka, Jesusta rikurkanchikmi nishpa willakukpika, imatak tukurka.
- Jesuska mashna viajetatak paypa katikkunamanka rikurirka.
- Shuktak apostolkuna Jesusta rikurkanchikmi nishpa Tomasman willakpika, Tomaska imatatak nirka. Shinapash, 8 punchakuna kipaka, imatak tukurka.
Shuktak tapuykuna
- Juan 20:11-29 versokunata liyinki.
Juan 20:23-pi nishka shinaka, gentekunaka shuktak gentekunapa juchakunata anchuchita ushanchu. (Sal. 49:2, 7; Isa. 55:7; 1 Tim. 2:5, 6; 1 Juan 2:1, 2.)
- Lucas 24:13-43 versokunata liyinki.
Bibliata yachakukrikukpi alli yuyaykuna ñukanchikpa shunkuman yaykuchunka, imakunatallatak rurana kanchik. (Luc. 24:32, 33; Esd. 7:10; Mat. 5:3; Hech. 16:14; Heb. 5:11-14.)


text:
¿Ima ckámpaj Bibliát can?
¿Ninquiman ima can . . .
... suj libru ckarispa nisckasninúan?
... suj libru mitusmanta y leyendasmanta?
... Diuspa ʼRimaynin?
BIBLIA NISCKANTA
«Túcuy Escriturascka Diusmanta inspirascka can» (2 Timoteo 3:16, Traducción del Nuevo Mundo)
IMAINA CKAMTA YANAPASUYTA ATIN
Bibliacka, causaymanta atun tapuycunaman respuestata niáysh (Proverbios 2:1-5).
Sapa punchau causáypaj, suj guiát confiacúypaj (Salmo 119:105).
Súmaj suyayta ámoj pachápaj (Romanos 15:4).
¿BIBLIA NISCKANTA CREÉYPAJ, RASONESTA TIAN?
Ari, al menus quimsa:
Mana áicap contradecicun. Bibliata suj taa chunca (40) ckaris escriberancu y huarancka shojta pachajníoj (1.600) huataspi. Yacka túcuy paycuna ni áicap ʼrejsicorancu, pero Bibliacka mana contradecicun y sujlla central temát apin.
Escribejcúnap honestidarnincuta. Escribejcunacka pueblusnincumanta chincasckancuta pácaj cancu. Pero, Bibliamanta escribejcunacka mana paycúnap uchasnincuta pacarancu, ni naciunincumanta (2 Crónicas 36:15, 16; Salmo 51:1-4).
Profeciasnin cumplicunmi. Bibliacka, ñaupa ciudar Babiloniamanta, yacka íshcay páchac (200) huatas ñaupapi tucuchiyninmanta huillara (Isaías 13:17-22). Y manalla ckaachera imaina cá ciudarcka urmanan tiara, manapé conquistadurpa sutintapas (Isaías 45:1-3).
Astaanpas, Bibliamanta ashca suj profeciascka cumplicorancu, astaan utulita nisckastapas. Astaan túcuy chaymanta, ¿manachu chayta Diuspa ʼRimayninmanta suyacunman? (2 Pedro 1:21).
TAPUNÁCUY
¿Imaina Diuspa ʼRimaynin yanapaayta atin?
Biblíap contestasckanta tarinqui ISAIASPI 48:17, 18 y 2 TIMOTEOPI 3:16, 17.


text:
¿Doctoreswan jampichikunkuchu?
Arí. Jehovaj testigosnenqa doctoresman jampichikoj riyku, jampista qowasqaykutapis ujyayku. Manchayta cuidakojtiykupis, wakin kutispi doctorman riyku (Lucas 5:31). Astawanpis Jehovaj testigosninmanta wakenqa, Lucas jinallataj doctores kanku (Colosenses 4:14).
Chaywanpis Jehovaj testigosnenqa jampichikunankupaj Bibliaj yuyaychasqanta pʼakin chayqa chay jina jampichikuyta qhesachayku. Sutʼincharinapaj, Biblia kamachiwanchej yawarta mana churachikunata, chaytataj noqayku kasukuyku (Hechos 15:20). Chantapis Biblia juchachan tukuy laya layqerioswan jampikunata (Gálatas 5:19-21).
Chantapis, wakin imas jampichikunapajqa mana Bibliawan churanakunchu. Chayrayku sapa Jehovaj testigonqa ajllanan tiyan ima jampiwanchus jampichikunanta. Ichapis uj cristiano uj jinamanta jampichikuyta ajllanqa wajkunataj qhesachankuman (Gálatas 6:4, 5).


text:
81 willakï: Teyta Diospa yanapakïninman markäkushpa
BABILONIAPITA tsë karu Jerusalenyaqqa ëwëkuyänaq atska waranqa nunakunash. Pero manash ni imapis kantsu Jerusalenman chäriyaptenqa. Y manash tsëchöqa ni pï tärantsu. Tsëshi yapëraq llapantapis rurayänan kanaq israelïtakunaqa.
Huk altartash puntallata rurariyänaq. Tsëqa Jehová Diospaq qarë animalninkuna sacrificäyänanshi. Tsë killakunanöllanash templota rurar israelïtakuna qallakïkuyan. Pero mantsakätsitash tïrayan tsë waknin markakunachö chikeqninkuna manana templota rurayänampaq. Tsënash tsë templota rurar haqiriyänampaq, Persia markapa mushoq reynin huk ley qellqaratsinanta lograriyänaq chikeqninkuna.
Babiloniapita israelïtakuna kutiyämonqampitaqa 17 watanash pasarishqa. Tsënash, tsë templota yapë rurar qallëkuyänampaq Teyta Dios kachanaq Ageo y Zacarías shutiyoq profëtankunata. Diostash wiyakuyan y pëpa yanapëninmanshi nunakunapis markäkuyan. Tsëshi, manam rurayankitsu nishpa huk ley niptimpis, pëkunaqa yapë rurar qallëkuyänaq.
Tsënash, Tatenai shutiyoq persiapita huk oficial shamïkur, ‘¿kë templota rurayänëkipaqqa pitaq niyäshorqonki?,’ nishpa tapukunaq. Tsëshi, ‘Jerusalenta ëwar Jehová Diosnikikunapa templonta rurayë niyämarqa Ciro shutiyoq reymi Babiloniachö këkäyaptï,' nishpash niyan israelïtakuna.
Tsënash, ‘¿rasumpëpaku wanukushqa rey Ciro tsënö nerqan?,’ nishpa cartakurinaq Babiloniaman tsë Tatenai nuna. Y tsëllanash Persia markapa mushoq reynin cartakaramunaq. ‘Awmi, Diosninkunapa templon rurakuyänanta ama michäyëtsu, tsëpa rantinqa yanapëkuyë,’ nishpash mandëkänaq tsë chaskenqan cartachö. Tsënöpash chusku watachö ushariyänaq tsë templota y alläpash kushïkuyänaq israelïtakuna.
Atska watanash pasarinaq tsëpitaqa. Tsë templota rurar ushayanqampitaqa 48 watanönash. Alläpa waktsash Jerusalenchö täraq nunakunaqa kayan y manash shumaqnötsu rikakuyan ni Teyta Diospa templon ni tsë markapis. Tsënash Teyta Diospa templon altsëpaq kanqanta musyarinaq Babiloniachö täraq huk Esdras shutiyoq israelita. Tsëpenqa, ¿imataraq rurarqan musyankiku?
Persiapa reynin Artajerjes rikaqshi ëwanaq Esdras, y tsë alli reyqa atskatash qarënin qoykunaq Jerusalenta apanampaq. Tsënash Babiloniachö täraq israelïtakuna yanapayänampaq Esdras mañakunaq, y ‘ëwayäshaqmi,’ niyänaq 6.000 nunakunanöshi. Örotapis, qellëtapis, imëka väleqtapis apëkuyänaq atskatash.
Y ëwayänan nänichö alläpa mana alli nunakuna kayaptinshi, alläpa yarparëkunaq Esdras. Wanïkatsir llapan oro y qellë apayanqantapis apakuyanmanshi tsë nunakunaqa. Tsëshi dibüjochö rikanqëkinö, Esdrasqa nunakunata ëllïkatsir Jerusalenman yamë chäyänampaq mañakurinaq Jehoväman.
Tsënöshi Jerusalenman alli chäriyänaq chusku killa ëwayanqanchö, allish Jehová pushëkushqa kanaq. ¿Manaku pëman markäkoqkunataqa Jehová yanapanqanta këchöqa yachakuntsik?
Esdras, capítulos 2 a 8.
Tapukïkuna
- ¿Jerusalenyaq Babiloniapita patsë ëka nunakunaraq kutiyarqa, pero imataraq chärir taririyarqa?
- ¿Imata rurar-raq qallëkuyarqan Jerusalenman chärir israelïtakuna, pero imataraq chikeqninkuna rurayarqan?
- ¿Pikunaraq kayarqa Ageowan Zacarías, y imaraq niyarqan nunakunata?
- ¿Imanir-raq Babiloniaman cartakorqa Tatenai?
- ¿Imataraq Teyta Diospa templon altsëpaq këkanqanta musyarir rurarqa Esdras?
- Tsë dibüjochö rikëkanqëkinö, ¿imataraq Jehová Diosta mañakun Esdras y imanöraq mañakïninta yaskerqan Jehová? ¿Imataraq kë yachatsimantsik?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Esdras 3:1-13.
Mana ni huk congregación kaq markachö tärarqa, ¿imataraq rurëkashwanlla? (Esd. 3:3, 6; Hech. 17:16, 17; Heb. 13:15.)
- Leinki Esdras 4:1-7.
¿Imanöraq mana alli religionkunawan mana takukänapaq huk alli ejemplota qomarqantsik Zorobabel? (Éxo. 34:12; 1 Cor. 15:33; 2 Cor. 6:14-17.)
- Leinki Esdras 5:1-5, 17 y 6:1-22.
¿Imanir-raq templota qeshpitsiyänanta mana päratsita puëdeyarqatsu chikeqninkuna? (Esd. 5:5; Isa. 54:17.)
¿Imanöraq kanan tiempo anciänokuna chikikïkuna kaptin, Jehová Diospa yachatsikïninta ashiyänampaq yanapayan tsë unë judío anciänokuna rurayanqan? (Esd. 6:14; Sal. 32:8; Rom. 8:31; Sant. 1:5.)
- Leinki Esdras 8:21-23, 28-36.
Manaraq imatapis rurar, ¿imanöraq Esdraspa ejemplonta qatishwan? (Esd. 8:23; Sal. 127:1; Pro. 10:22; Sant. 4:13-15.)


text:
Wamrëkikunata yachatsinëkipaq
Teytakuna, kë willakïninkunata utilisäyë wamrëkikunata Bibliapita precisaq yachatsikïta yachatsiyänëkipaq.
Qallanan
Deuteronomiu librupa willakïninkunaqa yanapashïnikita puëdin wamrëkikunata wätayänëkipaqmi.
Pakaraq willakïpitam musyëta munantsik
Bibliaqa willakun juk alläpa precisaq pakaraq willakïpaqmi y “Diospita shamoq pakaraq willakï” ninmi. Awmi, Diospitam shamun. ¿Tsë pakaraq willakï ima kanqanta musyëta munankiku?
Rebëcaqa Jehovätam kushitsirqan
¿Imatataq rurankiman Jehoväta kushitsinëkipaq? Rebëcapaq willakïta leyir musyë.
Jehovämanmi Rahabqa creirqan
Kë willakïta leyi y Rahabwan familian Jericö marka ushakaptin imanö salvakuyanqanta musyë.
Papänintawan Jehovätam alläpa kushitsirqan
¿Jeftëpa wamranqa ima awnikïtataq cumplirqan? ¿Imanötaq pënö kashwan?
Samuelqa Jehovä munanqantam rurarqan
Samuelqa Jehovä munanqantam rurarqan wakinkuna mana alli portakuyaptimpis. ¿Imanötaq ruranqanta qatishwan?
Davidqa manam mantsapakoqtsu
Bibliachö leyirnin musyë imanir David mana mantsapakunqanta.
Mantsakïtsu ni japallëki sientikïtsu
Elïas japallanlla sientikuptin, ¿imanötaq Jehovä yanaparqan? ¿Imatataq yachakuntsik Elïasta pasanqampita?
Alli amïgukunatam Josïasqa akrarqan
Bibliam willamantsik jövin Josïas Jehoväta sirwinampaq alläpa sinchikunqanta. Amïgunkuna yanapayanqanta musyë.
Jeremïasqa Jehoväpita parlëta manam jaqirqantsu
Jeremïas Jehoväpita parlaptinmi wakin nunakunaqa burlakuyaq y piñakuyaq. ¿Imanirtaq Jehoväpita parlëtaqa jaqirqantsu?
Jesusqa imëpis wiyakoqmi karqan
Teytakunata cäsukïqa manam fäciltsu. ¿Imanötaq Jesus ruranqan cäsukunëkipaq yanapashunkiman?
¿Pikunataq Jesuspita qellqayarqan?
¿Pikunataq Jesuspa tiempunchö kawayarqan y pëpita qellqayarqan?
Pablupa sobrinunqa manam mantsapakurqantsu
Kë jövinqa tiyuntam salvarqan. ¿Imanötaq rurarqan?
Timoteuqa nunakunatam yanapëta munarqan
Timoteuqa kushishqam kawarqan. ¿Pënö kawëta gustashunkimantsuraq?
Juk gobiernum Patsaman mandakamunqa
¿Imanöraq kawashun Jesus mandakamuptinqa? ¿Tsëchö këta munankimantsuraq?


text:
Trygve Lie
Trygve Lie sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1896 watapi paqarisqa Oslo llaqtapi - 30 ñiqin ayamarq'a killapi 1968 watapi wañusqa Gelio llaqtapi), Nurwiga mama llaqtayuq diplumatiku qarqan.
1946 watamanta 1952 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.
Tayta: Martin Lie, Mama: Hulda Arnesen Lie.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trygve Lie.


text:
Bernardino Rivadavia
Bernardino de la Trinidad González Rivadavia y Rivadavia sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1780 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 21 ñiqin tarpuy killapi 1845 watapi wañusqa Cádiz llaqtapi, Ispañapi) huk arhintinu pulitikupas runam karqan.
1826 watamanta 1827 watakama umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Rivadavia , Mama: .
Warmi: Juana del Pino de Rivadavia
Wawakuna:
Yachaywasi: Colegio Nacional de Buenos Aires.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bernardino Rivadavia.


text:
Dennis Bergkamp
Dennis Nicolaas Maria Bergkamp sutiyuq runaqa, (* 10 ñiqin aymuray killapi 1969 watapi paqarisqa Amsterdam (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi, pukllaykamachiqpas.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dennis Bergkamp.
- Web Site
.


text:
Lección 3
¿Alli huillaicunaca Diosmantachu shamun?
1. ¿Pipaj yuyaicunataj Bibliapica tiyan?
Bibliapica Jehová Diospaj yuyaicunami tiyacun. Jehovami paita alli servij 40 c’aricunata agllashpa quillcachirca. Bibliaca 66 uchilla librocunatami charin. Callari pichca librocunataca, Jesús manaraj shamujpi 1513 huatapimi Moisés quillcai callarirca. Bibliapaj tucuri librotaca Jesús shamushca q’uipami 98 huatapi apóstol Juan quillcarca. Cai Allpapi huiñaita causana alli huillaitaca Bibliami yachachin (Proverbios 2:21). Bibliata quillcajcunataca Diosmi paipaj espirituhuan ayudarca (2 Samuel 23:2). Chai c’aricunaca mana paicunapaj yuyaicunatachu quillcarca, Diospaj yuyaicunatami quillcarca. 2 Timoteo 3:
2. Biblia mana llullacushcataca ¿imamantataj crinchij?
Bibliataca Diosmi quillcachirca. Chaimantami shamuj punllacunapi ima tucunataca mana pandarishpa huillan. Gentecunaca mana chaita huillai tucunchu (Josué 23:14). Tucuita rurai tucuj Diosllami chaitaca huillan. Isaías 42:
Dios quillcachishcamantami Bibliaca shujtaj librocunatapish yalli alli can. Achca huaranga huaranga Bibliacunami 450 yalli shimicunapi llujshishca. Ñaupa punllacunapi quillcashca cashpapish cienciamanta parlashpaca mana pandarinchu. Bibliata 40 c’aricuna quillcajpipish shujlla yuyaitami charin. * Shinallataj, Bibliaca Diospaj c’uyaimantami parlan. Cunan punllacunapipish gentecunata ayudangapajmi achca poderta charin. Chaimantami achca gentecunaca Biblia Diospaj Shimi cashcata crin. 1 Tesalonicenses 2:13-ta rezapai.
3. ¿Bibliaca imatataj huillan?
Allpapi sumaj bendicioncunata gentecunaman Dios cusha nishcatami Bibliaca huillan. Shinallataj, punta c’ari huertapi causana bendicionta chingachishcatami parlan. Ashtahuanpish, sumaj causai cutin tiyana cashcatami yachachin. Apocalipsis 21:
Bibliaca mandashcacunata, alli yuyaicunata, consejocunatami charin. Shinallataj allita rurajcunata, mana allita rurajcunata Dios imata rurashcatami huillan. Bibliapimi Dios ima shina cashcata yachachin. Paipaj amigo tucunalla cashcatapishmi huillan. Salmo 19:
4. Bibliata entendingapajca ¿imataj ayudanga?
Diospaj Shimimanta yachachingapajca, Jesusca huaquin versocunata yuyachishpami chai versocuna imata nisha nishcata entendichirca. Cai folletopish Jesús yachachishca shinami Bibliata alli entendingapaj ayudan. Lucas 24:
¿Dios cushca alli huillaicunata ashtahuan yachasha ninguichu? Huaquincunaca mana yachasha ninchu. Shujtajcunacarin Bibliamanta parlasha nijpica p’iñarincunami. Chai gentecuna jarcachunca mana saquinachu cangui. Diosmanta yachacujcunallami huiñai causaita charinga. Juan 17:3-ta rezapai.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? librota ricungui.


text:
30 willakuy: Rawrashaq ch’aphra
HOREB orqokaman Moisesqa chayaran ovejankunata michispa. Chaypin rikuran rawrashaq ch’aphrata, ¡manan ichaqa ruphasqachu!
‘¡Imataq kayri! Allinta qhawaramusaq,’ nisqan Moisesqa. Asuykuqtinmi ch’aphra ukhumanta kayta uyarisqa: ‘Ama astawanqa asuykamuychu. Ch’uya allpapin sarushanki, usutaykita ch’utikuy,’ nispa. Chaytaqa Diospa kachamusqan angelmi rimapayamuran, chaymi payqa uyanta pakakuran.
Diosmi nin: ‘Rikunin Egipto suyupi llaqtaypa ñak’arisqanta. Paykunatan kacharichisaq, qanmi rinki llaqtayta horqomunaykipaq,’ nispa. Jehová Diosqa Canaán sumaq suyumanmi llaqtanta pusanan karan.
Moisestaq Diosta niran: ‘Pitaq ñoqari kani. ¿Imaynatan chayta ruwayman? Riqtiyqa tapuwanqakuchá: ¿Pin kachamurasunki? Hinari, ¿ima nisaqtaq paykunata?,’ nispa.
Diostaq Moisesta niran: ‘Kaytan ninki: Abrahanpa, Isaacpa, Jacobpa JEHOVÁ Diosninmi qankunaman kachamuwan,’ nispa. Chaymantan Jehová Diosqa nillarantaq: “Kay sutiymi wiñaypaq,” nispa.
Moisestaq kutichiran: ‘¿Qanpa kachawasqaykita mana creewaqtinkuri?,’ nispa.
Diostaq tapuran: ‘¿Imatan makiykipi hap’ishanki?’ nispa.
Moisestaq, ‘tawnatan,’ niran.
‘Pampaman chanqay,’ nispan Dios niran. Chayta ruwaqtinmi tawnaqa mach’aqwayman tukuran. Huk milagrotawanmi Jehová Diosqa rikuchiran. Niranmi: ‘Makiykita p’achayki ukhuman winay,’ nispa. Chaytan Moisés ruwan, makinta horqoqtintaq, ¡rit’i hina yuraq karan! Lepra onqoywanpas kashanman hina. Jehová Diosqa atiytan Moisesman qoran huk milagrotawan ruwananpaq. Tukunapaqtaq niran: ‘Kay milagrokunata rikuspan israelitakunaqa creenqaku ñoqaq kachasqayta,’ nispa.
Moisesqa wasinta kutispan Jetrota niran: ‘Ama hina kaspa, Egipto suyupi familiaykuna watukuqmi kutisaq,’ nispa. Chaymi Jetroqa Moisesta niran, ‘rillay’ nispa, Moisestaq Egipto suyuman kutiran.
Éxodo 3:1-22; 4:1-20.
Tapuykuna
- ¿Iman sutin kay dibujopi rikusqayki orqo?
- ¿Ima mana hayk’aq rikusqantan Moisés rikuran ovejankunata orqopi michishaspa?
- ¿Ima niranmi rawrashaq ch’aphra ukhumanta rimaq, piqpa kunkanmi karan?
- ¿Ima nispan Moisés Diosman kutichiran, Egipto suyumanta Llaqtayta horqomuy niqtin?
- ¿Pin kachamusunki nispa Moisesta tapuqtinku, ima nispa kutichinki niranmi Dios?
- ¿Imawanmi Moisés rikuchinan karan Diospa kachamusqan runa kasqanta?
Huk tapuykuna
- Leey Éxodo 3:1-22.
Diospa imapas kamachisqan mana atinapaq hina kashastinpas, ¿imaynatan Moisesmanta yachasqanchis yanapawasun Jehová Diospa yanapayninpi hap’ipakunapaq? (Éxo. 3:11, 13; 2 Cor. 3:5, 6.)
- Leey Éxodo 4:1-20.
¿Imaynatan Moisespa sonqon t’ikrapuran Madianpi tawa chunka wata kashaspa, imatan kaymanta yachankuman congregacionpi umalliq kay munaqkuna? (Éxo. 2:11, 12; 4:10, 13; Miq. 6:8; 1 Tim. 3:1, 6, 10.)
Llaqtanpi umalliqkunawanña Jehová Dios wanachiwanchis chaypas, ¿imaynatan kallpachawanchis Moisespa ejemplon? (Éxo. 4:12-14; Sal. 103:14; Heb. 12:4-11.)


text:
Beni kawsay pacha risirwa
Beni kawsay pacha risirwa (kastilla simipi: Reserva de Biosfera Estación Biológica del Beni) suyuqa amachasqam kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mara Swietenia macrophylla
- Calophyllum brasiliense
- Siwis: Q'apaq siwis / Kanuwa ruya Cedrela odorata
- Qatawa Hura crepitans
- Tabebuia heptaphylla
- Astronium sp. ("cuchi")
- Socratea exorrhiza
- Geonoma sp. ("jatata")
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Beni kawsay pacha risirwa 852 laya uywakuna kawsan, 480 laya pisqukuna..
- Priodontes maximus
- Puka uya makisapa Ateles paniscus
- Q'utu k'usillu Alouatta seniculus
- Uturunku Panthera onca
- Tanka taruka: Ch'ura taruka Odocoileus dichotomus
- Caprimulgus candicans
- Chullu walli Harpia harpyja
- Qucha patu Cairina moschata
- Turdus haplochrous
- Charapa: Tarikaya Podocnemis unifilis
- Lagartu: Caiman crocodilus yacare
- Melanosuchus niger
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimán: 200.chá ayllu (1.000-chá runa); Maniqui mayu, Rapulu mayu, Maniqui Viejo mayu, Maniquicito mayu, Curiraba mayu
- Camba: 10 ayllu
- Movima
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- www.fundesnap.org / Beni kawsay pacha risirwamanta (kastilla simipi)


text:
2 kaj yachachikuy
¿Pitaj Dios?
1. ¿Imanirtaj Diosta adorashwan?
Diosmi imaykatapis kamashga. Kawayninga imaypitapis imaykamayajmi (Salmo 90:2). Bibliacho kaykaj ali wilakuykunaga paypitami shamun (1 Timoteo 1:11). Kawayta gomashkanchi kaptinmi, paylata sirvinanchi y adorananchi.
2. ¿Imanötaj Diosga?
Juk espiritumi, paytaga manami pipis rikashgachu, manami noganchikunanöchu, payga lapancho poderyojmi (Juan 1:18; 4:24). Kamangankunata rikarmi musyanchi imano kanganta. Kaylaman pensarishun, tukuyrikoj frutakunata y waytakunata kamanganwanmi rikächimanchi kuyamanganchita y yachaj kangantapis. Jina cielucho y Patsacho lapan kaykajkunami yachachikun lapancho poderyoj kanganta.
Jina Bibliata leirmi Diostaga reguinchi. Chaychömi yachakunchi runakunata imano tratanganta, imakuna kushichinganta o lakichinganta, y imapis pasaptin imano rikanganta.
3. ¿Diospa jutin kanku?
Jesusmi nirgan: “Cielucho kaykaj Papalä, jutilayki respetashga kaykulachun” (Mateo 6:9, NM). Kay textumi yachachimanchi Diospa jutin kanganta, juknöpa juknöpa gayayaptimpis. Chay jutitaga pï maypis parlayanganmannömi parlapäkun. Quechuanchichöga Jehová nishpami reguinchi, jina Yavé nirpis gayayanmi.
Achka Bibliakunachömi Diospa jutinta jorgurkur Tayta Dios, Señor o Dios nir churayashga. Más unay kaj escribikashgan Bibliachöga 7.000 kutipitapis masmi Diospa jutin yurirgan. Runakunata Diospita yachachirmi Jesusga chay jutita achka kuti utilizargan.
4. ¿Kuyamanchiku Dios?
Jehová rasumpa kuyamaptinchega, ¿imanirtaj mayjina nakaykunata permitin? Wakinkunaga pensayan pruebaman churamanganchiraykur nakachimanganchitami. Pero chayga manami rasunchu.
Jehovaga alita o mana alita akrakunapajmi permitimanchi. Y más aliga kanman payta sirvita akranganchimi (Josué 24:15). Chayno kaptimpis, wakinkunaga mana ali ruraykunalatami akrakuyan, chaymi kan alapa nakay. Y kaykunata rikarga Jehovaga lakikunmi.
Kushishga kananchita munar y kuyamarninchimi Jehovaga ichiklachöna lapan mana alikunata ushakärachimunga. Pero mana alikunaga may chaychöpis kaykanrajmi, imanir Dios permitingantaga yachakushun 8 kaj yachachikuychömi.
5. ¿Imanötaj Diosman witishwan?
Mañakuyninchiwan payman witinapajmi Jehovaga munan, y lapanchitami payga cuentaman churamanchi (Salmo 65:2; 145:18). Jinamampis, perdunamananchipajga listumi kaykan y munayninta ruranapaj kalpachakuykanganchitaga alipami rikan. Awmi, juchasapa karpis Diospa amigunga kashwanmi.
Kawayta gomashkanchi kaptinmi, pipitapis masga Dioslata kuyananchi (Marcos 12:30). Kuyanganchitaga rikächikunchi paypita yachakur y mandamanganchikunata casukurmi. Chaynöpami paywan más amigo kashun.


text:
Botafogo FR
Botafogo FR' (Botafogo de Futebol e Regatas), icha Botafogo, nisqaqa huk Brasilniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1904 watapi Rio de Janeiro llaqtapi.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Conmebol Kupa (1): 1993
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Botafogo FR.
- Uficial web site (kastilla simi)


text:
38 Kaq Willakuy: Chunka iskayniyoq wateqaqkunamanta
QAWAY chay runakunapa wantumusqanku frutakunata. Kallmantin uvaskunaqa papay-papayllaña kasqa. Iskay runakuna kaspiman wataykuspankuraq hombromuchkanku. Qawaytaq granadakunatawan higoskunatapas. ¿Maymantataq kayna sumaqllaña frutakunataqa apamuchkanku? Canaan allpa lawmantam. Canaan lawpimá Abraham, Isaac hinaspa Jacob yacharqaku. Chay lawpi muchuy kaptinmi Egiptoman Jacobqa aylluntin pasakurqaku. Chaypaqqa 216 watakuna pasaruptin Israel runakunataqa Moises kaqllamanta Canaan lawman kutichichkarqa. Hinaptinmi chunniqpi Cades llaqta lawtaña richkanku.
Canaan lawpiqa mana allin runakunam yachanku. Chaymi Moisesqa 12 wateqaqkunata kachaspanmi paykunata nirqa: ‘Qawamuychikyá chaypi yachaq runakunaqa ¿asllachu icha achkachu?, ¿kallpasapachu icha manachu? Qawamuychikyá chay allpaqa ¿kawsaykunapa qespinanchu icha manachu? Apamuychikyá chay allpapa rurunta’ nispa.
Wateqaqkuna Cades llaqta lawman kutimuspanku, Moisesta nirqaku: ‘Cheqaptamá chay allpaqa sumaqllaña kasqa’ nispa. Creenankupaqmi apamusqanku frutakunata qawachirqaku. Chunka wateqaqkunam ichaqa nirqaku: ‘Chay allpapi yachaqkunaqa kallpasapa runakunam kasqaku. Chay runakunapa contranpi peleaytaqa manam atichwanchu’ nispa.
Chaykunata Israel runakuna uyarispankum manchakuspanku nirqaku: ‘Amalaya Egipto nacionpi wañukamuchwan karqa otaq kay chunniqpipas wañukuchwan. ¿Guerrawan wañunanchikpaqchu hinaspa warminchikkunatapas chaynataq churinchikkunatapas qechuwananchikpaqchu pusamuwarqanchik? ¡Jefenchikpaq huk kaqninta Moisespa rantinpi churaruspanchik Egiptoman kutikusunchik!’ nispa.
Iskay wateqaqkunam ichaqa Jehová Diospi confiakuspanku Israel runakunapa piñakuyninta amachachiyta munarqaku. Paykunaqa Josueywan Calebmi karqaku. Paykunam nirqaku: ‘Amayá manchakuychikchu. Ñoqanchikwanmi Jehová Diospuni kachkan. Paykunataqa facillata vencerusunchik’ nispa. Runakunam ichaqa mana creespanku Josueytawan Calebta wañurachiyta munarqaku.
Kayta qawaspanmi Jehová Diosqa sinchillataña piñakuruspa Moisesta nirqa: ‘Iskay chunka watayoqmanta hanaymanmi contraypi rimaqkunaqa manam mayqannikichikpas yaykunkichikchu Canaan allpamanqa. Egipto nacionpi chaynataq chunniqpi atiyniywan señal rurasqaykunata qawachkaspanku mana creewankuchu. Chaymi kay chunniqpi tawa chunka wata purinqaku llapallanku wañunankukama. Calebwan Josueyllam Canaan allpamanqa yaykunqaku’ nispa.
Numeros 13:1-33; 14:1-38.
Tapukuykuna
- ¿Ima niwaqtaq dibujopi qawasqayki uvasmantaqa? ¿Maymantataq apamuchkanku?
- ¿Imanasqataq Moisesqa Canaan allpaman chunka iskayniyoq wateqaqkunataqa kacharqa?
- ¿Imatataq Moisesman nirqaku chunka wateqaqkuna kutiramuspankuqa?
- ¿Imaynatam iskay wateqaqkunaqa Jehová Diospi confiakusqankuta qawachirqaku, hinaspa imataq paykunapa sutinqa karqa?
- ¿Imanasqataq Jehová Diosqa piñakururqa, hinaspa imatataq Moisestaqa nirqa?
Sapaq tapukuykuna
- Numeros 13:1-33 nisqanta leey.
¿Pikunatataq Moisesqa akllarqa Canaan allpata wateqamunankupaq, hinaspa imatataq paykunaqa rurananku karqa? (Num. 13:2, 3, 18-20.)
¿Imanasqataq Josueywan Calebqa mana wakinnin wateqaqkuna hinachu piensarqaku, hinaspaqa imatam kaymanta yachachwan? (Num. 13:28-30; Mat. 17:20; 2 Cor. 5:7.)
- Numeros 14:1-38 nisqanta leey.
¿Ima anyaytam kasukunanchik Allpapi Jehová Diospa rantinpi churasqa kaqkunapa contranpi mana rimanapaq? (Num. 14:2, 3, 27; Mat. 25:40, 45; 1 Cor. 10:10.)
¿Imaynatam qawachin Numeros 14:24 nisqanpi, Jehová Diosqa sapakama serviqninkunapa rurasqanpi reparasqanta? (1 Rey. 19:18; Pro. 15:3.)


text:
Chunka punchaw diciembre killapim 1948 watapi Hukllawasqa Nacionkuna huñunakuspanku allinmi nirqaku hinaspam reqsichirqaku runakunapa lliw derechonkunata, chaymi kay librochapi tukuy nisqanku kachkan.
Chay hatun huñunakuypim rimanakurgaku lliw Runakunapa Derechonkuna sapakama nacionkunapi reqsichisqa, yachachisqa hinaspa leesqa kananpaq, reqsichisqamá kanan tukuy rikchaq yachay wasikunapipas, chaynataqa rurana chay nacionkunapa mana imayna kasqantapas qawaspam.
HUKLLAWASQA NACIONKUNAPA REQSICHISQAN
LLAPA RUNAKUNAPA DERECHONKUNA
Qallariynin
QAWARISUNYA: Libre kawsakuywan kay pachapi tukuy imapi hawka kawsakuyqa sumaq sapichasqam kachkan kaykunapi: Lliw runakunaqa mamanchikpa wachakuwasqanchikmantapunim mana pipapas usuchisqan allin qawasqa hinaspa igual derechoyoq kananchik.
QAWARISUNYA: Runakunam tukuy mana allin ruwaykunaman chayarunku, runapa derechonkunata mana sumaqta reqsispanku otaq yachachkaspankupas chaykunata mana kaqpaqpas hapispanku, lliw runakunam munanchik hamuq punchawkunapi allin kawsakuyta; tukuy manchakuykuna hinaspa muchuyllapi wakcha kaykuna chinkaruptinqa lliw runakunam mana manchakuspaña rimarisun imam umanchikpi kaqta, mana manchakuspataqmi chaskisun imam yachay munasqanchiktapas.
QAWARISUNYA: Kananmi Runakunapa Derechon waqaychaq munayniyoq kamachikuykuna, chay kamachikuykunam mana pimanpas sayapakuspa yanapanan derechon valechiy munaq sarutyasqa hinaspa usuchisqa runakunata.
QAWARISUNYA: Kay pachapi nacionkuna amistadta armanankupaqmi sonqonchikpi munaypaq-munananchik hinaspam chay munayta cheqechinanchik.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam kay qellqapi cheqapyachirqaku Iliw runakunapa derechonpi creesqankuta hinaspam rimanakurqaku runakunaqa qari kaspapas otaq warmi kaspapas igual derechoyoqkama kasqan reqsichiyta. Tukuy chaykunata sumaqta yachaykuspaqa libre kawsakuyninchikpa kallpanchasqanmi aswan sumaqtaraq llamkasunchik llaqtanchik hatunyananpaq.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam rimanakurunku lliw runakunapa derechonchikqa hinaspa libre kayninchikqa llapallanpa allin chaskisqan kananpaq.
QAWARISU NYA: Runakunapa derechonchikwan libre kayninchik allin reqsisqa kaspaqa cheqapmi kanqa.
HATUN HUÑUNAKUYPI RUNAKUNAPA DERECHON REQSICHISQA KASQANMANTA
Hatun rimanakuyman lliw nacionkunamanta hamuqkunam kay qellqapi reqsichinku lliw mundontin runakunapa derechonkunata, chaynapi runakuna maypiña yachaspapas kay qeliqata qawaspanku respetayta hinaspa libre kawsakuyta yachanankupaq; atisqankuman hinam wakinkunamanpas reqsichinqaku tukuy kaykuna cheqappuni kananpaq; kaykunataqa ruwanqaku hukllawasqaman perteneceq nacionkunapi kawsaqkunam otaq kay nacionkunapa amparonpi kaqkunam.
PUNTA KAQ (1)
Lliw runakunam nacesqanchikmantapacha libre kanchik, lliw derechonchikpipas iguallataqmi kanchik. Yuyayniyoq kasqanchikraykum hawkalla aylluntin hina kawsayta debenchik llapa runakunawan.
ISKAY KAQ (2)
Kay qellqapi tarikuq derechonchikmanta yachachikuykunaqa lliwchanchikpaqmi, manam imananchu huk runapa imayrikuq kayninpas nitaq qari warmi kayninpas nitaq imayna rimasqanpas nitaq ima diospi creesqanpas, manam imananchu imayna formapi gobierno kananpaq piensasqankunapas nitaq maylawmanta kasqanpas nitaq wakcha-apu kasqanpas nitaq imaynaña kasqanpas.
Lliw nacionkunam libre kaspapas otaq mana libre kaspapas imaymana rikchaq gobiernoyoq kanchik, wakinñataqmi huk nacionkunaman hapipasqa kanku, ichaqa imaynaña kaspapas manam hukmanpaq qawasqachu kananchik.
KIMSA KAQ (3)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik kawsananchikpaq libre kananchikpaq hinaspa waqaychasqa kananchikpaq.
TAWA KAQ (4)
Manam pipas usurpasqa sirvienteqa kachwanchu, tukuy formapi prohibisqam runakunata dueñochakuruspa sirvichikuyqa hinaspa runa rantinakuyqa.
PICHQA KAQ (5)
Manam pipas imaymana ñakariykunaman churasqaqa kachwanchu, manataqmi runa kayninchikta penqayman churaykuspa castigasqaqa kachwanchu.
SOQTA KAQ (6)
Lliw runakunam maypiña tarikuspapas derechoyoq kanchik ima juiciopipas valechikunanchikpaq.
QANCHIS KAQ (7)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik igualkama leypapas chaskisqan kananchikpaq, leyqa mana pimanpas sayapakuspanmi amparawananchik. Kantaqmi derechonchik kay yachachikuykunata mana kasukuspa contranchikpi sayariy munaqkunamanta. Derechoyoqtaqmi kanchik kay yachachikuykuna qonqayta pantaypi kaptin leypa waqaychasqan kananchikpaqpas.
PUSAQ KAQ (8)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik justiciapi uyarisqa kaspanchik amparachikunanchikpaq, leyman hina derechonchikpa contranpi ruwaqkunamantam waqaychasqa kananchik.
ISQON KAQ (9)
Faltanta mana sumaqta yachachkaspaqa manam pipas detenesqaqa, presochasqaqa nitaq hukláw nacionman qarqosqaqa kanmanchu.
CHUNKA KAQ (10)
Lliw runakunam igual kasqanchikrayku mana sayapakuq justiciawan uyarichikunanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqmi kanchik juiciopi ima deberninchikpas otaq derechonchikpas yachananchikpaq. Imamanta tumpasqa karuspapas yachananchikpaqmi sumaqta qawachiwananchik.
CHUNKA HUKNIYOQ (11)
- LIiw runakunam ima huchamanta tumpasqa kaspanchikpas inocente kasqanchik valechikunanchikpaq derechoyoq kanchik, leyman hina juiciopi huchayoq kasqanchikta tarinankukama. Chay juiciopipas kanmi derechonchik garantiata chaskispanchik cheqaptapuni difiendesqa kananchikpaq.
- Huk runapa imapas ruwarusqanmantaqa manam sentenciaruspanku castiganmankuchu sichum chay ruwasqan punchawkunapi manaraq ley lloqsispa delito kasqanta qawachichkaptinqa. Castigasqaqa kanqa chay hucha ruwasqan punchawkunapi leyman hina castigokunallawanmi.
CHUNKA ISKAYNIYOQ (12)
Manam pipas yanqapas yanqaqa chaqwanmanchu vidanchiktaqa nitaq ayllunchikkunapatapas, manam yanqapuniqa yaykukuykunmanchu wasinchikmanpas, manataqmi cartanchiktapas yanqaqa pipas Ieekurunmanchu. Lliwmi derechoyoq kanchik kaykunamanta leywan amparachikunanchikpaq.
CHUNKA KIMSAYOQ (13)
- Lliw runakunam maypipas purinanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik nacionninchikpiqa maypi wasichakunapaqpas.
- Lliw runakunapam derecho kapuwanchik kikin nacionninchikmanta otaq maylaw nacionmantapas lloqsinanchikpaq hinaspa kikin nacionninchikman kutimunanchikpaq.
CHUNKA TAWAYOQ (14)
- Sichum huk runa persiguisqa kanman nacionninpa gobiernon hina mana piensasqanrayku, hinaspaqa payqa derechoyoqmi huklaw nacionman ayqekuspa amparasqa kananpaq.
- Nacionninpi cheqap hucha rurarusqanmanta justiciapa qatikachasqan runaqa manam runakunapa derechonman hapipakunmanchu huklaw nacionman ayqekuspa chaypiña libre kawsakunanpaq.
CHUNKA PICHQAYOQ (15)
- Sapakama runakunam derechoyoq kanchik huk nacionman pertenecenanchikpaq.
- Kay derechonchiktaqa manam pipas yanqamantaqa qechuwachwanchu. Kantaqmi derechonchik nacionmanta cambiakuyta munaptinchik mana pipas harkakuwananchikpaq.
CHUNKA SOQTAYOQ (16)
- Qaripas warmipas casarakuy tiempoman chayaruptinchikqa kanñam derechonchik casarakuspanchik familiayoq kananchikpaq, manam imananchu ima castamantam otaq maylawmantam kayninchikpas, qaripas warmipas igual derechoyoqmi kanchik casado kayninchikpi allin kawsakunanchikpaq chaynataq rakinakunanchikpaqpas.
- Qaripas warmipas mana munaspaqa manam casarakuchwanchu.
- Tayta-mamam llapa familiantin estadopa waqaychasqan kananchikpaq derechoyoq kanchik, ñoqanchikqariki nacionta wiñachiq huk hatun ayllum kanchik.
CHUNKA QANCHISNIYOQ (17)
- Lliwmi derechoyoq kanchik sapallanchikpas otaq iskay kimsa runakunawan kuskapas kapuqniyoq kananchikpaq.
- Manam kapuqninchiktaqa yanqaqa pipas qechuwachwanchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ (18)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik imayna formapipas piensananchikpaq, conciencianchikman hina kawsakunanchikpaq hinaspa ima diospi creenanchikpaqpas. Kay derechonchikman hinaqa librem kanchik ima religiontapas chaskinanchikpaq hinaspa imayna formapipas creesqanchikta ruwananchikpaq. Sapallanchikpipas otaq huk huñunakuypipas ruwachwanmi chay creesqanchiktaqa hinaspapas yachachichwanmi wasinchikpi otaq maypipas.
CHUNKA ISQONNIYOQ (19)
Lliw runakunam imayna piensasqanchiktapas rimarinanchikpaq derechoyoq kanchik, erechoyoqtaqmi kanchik mana pipa harkakusqan chaykunata willakunanchikpaqpas, chaskichwantaqmi hukkunapa piensasqantapas.
ISKAY CHUNKA (20)
- Kanmi derechonchik huñunakunapaq chaynataq ima huñunakuyta hawkalla hatarichinapaqpas.
- Manam pipas obligasqaqa kachwanchu ima huñunakuymanpas mana munastin pertenecenanchikpaqqa.
ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ (21)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik nacionninchikpa gobiernonpi servikunanchikpaq, chaytaqa rurachwanmi kikinchikpunipas otaq munasqanchikta akllaspapas.
- Lliw runakunam igual derechoyoq kanchik gobiernonchikpa atiendenan wasikunaman yaykuspa chaypi atiendechikunanchikpaq.
- Gobiernopa atiyninqa kachkan lliw llaqtakuna munaspanchik chay autoridadta qoptillanchikmi, chay munasqanchiktam reqsichinchik librepuni votaspanchik; chay vototam ruwayta debenchik mana pipa yachasqanta chaynapi munasqanchikpaq votananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ (22)
Llapallan runakunam derechoyoq kanchik educacionpi, kupuqninchikpi hinaspa imayna kawsayninchikpipas amparasqa kananchikpaq chaynapi tukuy allin kayman chayananchikpaq. Chay seguridadtam chaskinchik kaykunawan: Gobiernom organizasqa kaspan ñoqanchikpaq atisqanta ruranan imakunam nacionninchikpi kaqkunawan, allinninchikpaqmi ruranan kallpanman hina otaq huklaw nacionkunapa yanapasqanpas.
ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ (23)
- LIiw runakunam munasqanchikpi iiamkananchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik mana ilamkayniyoqkunapas llarnkayta maskaspa tarinanchikpaq, manam pipas munarispanqa qarqowachwanchu llamkayninchikmantaqa.
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik mana ima sayapakuykunawan trabajonchikman hina pago chaskinanchikpaq.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik sasapas facilpas iiarnkasqanchikman hina pagonchik chaskinanchikpaq, chaynapi allin kawsakuyman hina familiantin allin kawsananchikpaq; mana chayqa chaskinam yanapakuyta chaypaq hina hatarichisqa yanapakuqkunamanta.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik lamkaq-masinchikkunaWan grupota formaspa otaq chayna grupokunaman pertenecespa derechonchik vechikunanchikpaq.
ISKAY CHUNKA TAWAYOQ (24)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik samananchikpaq hinaspa samarispa asirikunanchikpaq, derechoyoqtaqmi kanchik atisqanchikman hinalla sapa punchaw llamkananchikpaqpas hinaspa vacacionalninchik chaskinanchikpaqpas.
ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ (25)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik allin kawsayta tarispa familiantin allin mikusqa, allin pachasqa hinaspa sano kawsakunapaq. Derechoyoqtaqmi kanchik amparasqa kananchikpaq, invalido kaspapas, viudo otaq viuda kaspapas, machu otaq paya kaspapas; derechoyoqtaqmi kanchik trabajota mana tarispapas otaq qonqayta ima mantenikunanchikpaq kaqta pierderuspapas amparasqa kananchikpaq.
- Wiksayoq warmikunapas chaynataq warmachakunapas derechoyoqmi kanku allin mantienesqa kanankupaq. Casadómanta otaq mana casadomanta kaspapas lliw warmachakunaqa igual derechoyoqmi kanku amparasqa kanankupaq.
ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ (26)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik educasqa kananchikpaq. Mana qollqellapaqmi primariaqa chaymi obligatorio primariayoqllapas lliw kanankupaq. Allin notanchikman hinaqa lliwmi mastaraq educakuchwanchik chaynapi imam munasqanchikman chayananchikpaq.
- Educacionpa rurunqa kanan runakunapa allin kawsakuyninmi hinaspa lliw derechonkuna sumaq reqsiymi chaynapi libre kaynin allin respetasqa kananpaq. Hawkalla kaspanchikmi comprendenakunanchik huklaw nacionkunawan, wakin castakunawan hinaspa ima diospi creeqkunawanpas. Huñunasqa nacionkunatapas yanapananchikmi tukuy kay pachapi hawka kawsakuy kananpaq.
- Tayta-mamakunaqa derechoyoqmi kanchik imayna educacionta familianchik chaskinanpaqpas.
ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ (27)
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik maymi yachasqanchikpi ima ruray kaptinpas yanapakunanchikpaq. Yanapakuchwanmi tukuy imapi llaqtanchik sumaqílataña wiñananpaq hinaspapas derechoyoqmi kanchik chay llaqtapa imapas qowasqanchikta chaskikunapaq.
- Sichum umallanchikmanta imapas valorniyoq kaqta horqoruchwan otaq pipapas manaraq rurasqanta imatapas chayraq ruwaruchwan, hinaspaqa derechoyoqmi kanchik chay paqarichisqanchikkunapa valorniyoq kasqanta amparachinanchikpaq.
ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ (28)
Derechoyoqmi kanchik nacionninchikpi hinaspa lIiw nacionkunapipas runakunapa derechon valechiq organizacion kananpaq, chaynapi kay tukuy qawasqanchik derechonchik hinaspa libre kasqanchik haypananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISQONNIYOQ (29)
- Lliw runakunam llaqtanchikpi qespinchik, chayraykum llaqtanchikpaq deberniyoq kanchik.
- Derechonchik otaq libre kayninchik valechikunanchikmantaqa leyllam harkakuwachwan, chaynaqa kanman wakinpa derechonkuna otaq libre kayninku mana usurpasqa kananpaqmi, chaynapi chaqwakuna mana kananpaq. Chaynapitaq lliw runakunaqa sapakama kikin nacionninchikpi hawkalla kawsakunanchikpaq.
- Kay lliw derechonchikqa otaq libre kayninchikqa manam valechisqaqa kanmanchu, sichum imayna formapipas hukllawasqa nacionkunapa munasqanpa contranpi kaspaqa.
KIMSA CHUNKA (30)
Kay qelíqapa nisqankunaman hapipakuspaqa manam pipas otaq gobiernopas imatapas ruwanmanchu, derechonchikta hinaspa libre kayninchikta usurpanankupaqa.