c: application/epub+zip

text:
22 taki mañakuypiwan
lv apéndice págs. 215-218 (30 min.)
Kay semanapin leena: Levítico 1-5 (10 min.)
1: Levítico 4:16-31 (4 min. otaq pisillapi)
2: ¿Pikunatan Biblia sutichan ch’uya runakuna nispa? (w11 1/10 pág. 10, kinsa kaq tapukuy) (5 min.)
3: Absalón hina sumaq rikch’ayniyoq, hatunchakuq, q’otuq runakunaqa mana allinpin rikukunku (w12 15/7 págs. 13, 14 § 5-9) (5 min.)
15 min. ¿Lloqsimuq yanapaykunaman hinañachu ruwashanki? Uyariqkunaq yanapayninwan ruway. Discursota qospa uyariqkunaman pisillapi willariy Diosmanta Willasunchis qelqanchispi predicanapaq yanapaykuna lloqsimusqanmanta: “Askha runakunaq kasqanpi imaynata predicanapaq” (km 7/13), “¿Ima qelqakunan Diospi Bibliapi mana iñiqkunata yanapanman?” (km 12/13), “Sapa kuti revista saqesqanchis runawan estudiota qallarisun” (km 1/14). Hinaspa uyariqkunata tapuy imaynata chayman hina ruwasqankuta.
15 min. “Agosto killapin ancha sumaq llank’ayta aparisun”. Uyariqkunata tapuspa predicacionta qhawariq umalli ruwanqa. Llapa huñunakuypi kaqman ¿Maypin ima tapukusqanchistapas yachasunman? nisqa tratadota qoy, hinaspa chaypi willasqanta t’aqwiriychis. Willay imaynata territorioykichispi chay tratado rakinaykichista.
107 taki mañakuypiwan
1. ¿Ima llank’aytan agosto killapi aparikunqa?
1 ¡Kay wataqa huk hatun watan! Hanaq pachapi Diospa Gobiernon kamachikuyta qallarisqanmantapachan 100 wataña hunt’akun. Chaymi Diosta hatunchanapaq hina, kay agosto killapi huk tratadota pachantinpi rakikunqa. Chay tratadoq sutinmi: ¿Maypin ima tapukusqanchistapas yachasunman? nisqa. Chay tratadowanmi runakunata yanapasun ima tapukusqankutapas Bibliapi maskhanankupaq, Internetpi jw.org nisqa direccionta maskhanankupaq ima.
2. ¿Imaynatan yanapakusunman agosto killapi?
2 Ancha kusisqa Diosta hatunchasun. Agosto killapiqa llapallanchismi invitasqa kashanchis predicacionpi astawan yanapakunanchispaq, chaymi munaqkunaqa 30 horallata predicaspa precursor auxiliar kankuman. Chay killapiqa phisqa viernes, phisqa sábado, phisqa domingo p’unchaykunan kanqa. Chaymi estudiaqkunapas llank’aqkunapas precursor auxiliar kankuman. Wakin Biblia estudiaqkuna otaq wawakunapas ñapaschá publicador kanankupaq hinaña kashanku. Chhayna kaqtinqa kunanmantapachan parlariwaqchisña umallikunaq llank’ayninpi yanapaq umalliwan. ¡May kusikuychá kanman chay sumaq llank’ay aparikusqanpi predicayta qallariqtinkuqa! Wakin precursor regular iñiqmasikunapas agosto killapiqa samarinkuñan predicananku horasta hunt’asqankurayku. Ichaqa paykunapas kallpachakunkumanmi chay killapi astawan yanapakunankupaq. Familiakunapas qhawarishanankuñan “ancha kusisqa” predicay llank’aypi yanapakunankupaq (Esd. 3:11; Prov. 15:22).
3. ¿Imakunata aypanapaqmi kallpachakusunchis?
3 Ñawpaqkunapiqa ñan chay hina llank’ayta aparirqanchisña. Ichaqa agosto killapin astawanqa munasunman mana hayk’aq predicakusqanta hina predicakunanta. Chaypaqmi kallpachakunanchis kanqa aswan askha horata predicanapaq, predicaqkuna, precursor auxiliar nisqakunapas astawan yapakunanpaq. Chayrayku Jehová Diosta valekusun kay llank’ayninchispi yanapawananchispaq (Mat. 24:14).
48 taki mañakuypiwan
lv cap. 8 § 1-10 (30 min.)
Kay semanapin leena: Levítico 6-9 (10 min.)
1: Levítico 8:18-30 (4 min. otaq pisillapi)
2: ¿Imanaqtinmi mana mañakunchischu santokunaman? (w13 1/7 pág. 8 § 4-pág. 9 § 3) (5 min.)
3: ¿Ima nispa Satanás q’otun hatun huchaman urmaqkunata? (lv recuadro pág. 164) (5 min.)
30 min. “Yanapasun asilokunapi tiyaq kurak runakunata”. Uyariqkunata tapuspa ruway. 4 parrafota t’aqwishaspa huk demostracionta ruwachiy, chaypin iskay allin predicaqkuna asilomanta encargakuqwan parlarinqaku imaynata Bibliamanta estudiota huk t’aqa kurak runakunaman qonkuman chayta.
90 taki mañakuypiwan
1. ¿Imaraykun asilopi tiyaq runakunaman Diosmanta yachachinanchis?
1 Askha runakuna machuyapushasqankumanta llakikunku (Ecl. 12:1-7). Paykunamantan askha kurak runakuna asilo nisqakunapi tiyanku. Wakinqa onqosqan kashanku, wakintaq manaña allintachu imatapas yuyanku. Chaywanpas atinkumanraqmi Diosmanta yachayta, munayninta ruwaytapas. Wasin-wasinta predicaspan ichaqa paykunaman mana chayanchischu. Chhaynaqa, ¿imaynatan paykunaman Diosmanta yachachisunman sumaq ‘suyakuyniyoq’ kanankupaq? (Tito 2:13.)
2. ¿Imatan ruwasunman kurak runakunaq tiyasqan wasikunata tarinapaq?
2 ¿Imaynatan ruwana? Ñawpaqtaqa maykunapichus kurak runakuna kasqantan maskhana kanqa. Chaypaqmi “residencias de ancianos”, “clínicas geriátricas” otaq “asilos” nisqa wasikunaq telefononpa numeronta otaq Internetpi maskhana. Predicacionta qhawariq umallin akllanqa experienciayoq publicadorkunata chay wasikunata visitanankupaq. Sichus Jehová Diospa yanapayninpi confiasun allintataq imatapas ruwasun chayqa, atikunqan chay wasikunapi tiyaq kurak runakunawan Biblia estudiayta (Prov. 21:5; 1 Juan 5:14, 15).
3, 4. a) ¿Piwanmi ñawpaqta parlariwaq kurakkunaman estudiota qonaykipaq? b) ¿Imakunatan encargakuqman willawaq estudio qosqanchismanta?
3 Chay wasikunapi kurakkunaman estudiota qonapaqqa ñawpaqtan qhawarina askhachus pisichus kasqankuta. Sichus askha tiyanku askhataq chaypi llank’anku chayqa, kurakkunaq ruwananmanta encargasqa runawanmi parlarina. Pisilla kanku chayqa, wasiyoqwanmi parlarina kanqa.
4 Qallariymantapacha encargakuqman willay Jehová Diospa testigon kasqaykita, mana qolqellapaq Bibliata yachachisqaykita, manataq misa ruwaqchu nitaq religionmanta yachachiqchu hamusqaykita. Tapuriy: “¿Yaqapaschá wakin kurak runakuna munanku 30 minuto hina sapa semana Bibliamanta yachayta?”, nispa. Askha qelqakuna kashan kurakkunaman yachachinapaq. Wakin iñiqmasikunaqa Bibliamanta willakuq libroy, El hombre más grande de todos los tiempos nisqa librokunawanmi estudiokunata qallarinku. Ichaqa encargakuqman ñawpaqta chay qelqakunata qhawarichiy. Hinaspapas rimawaqchismi ima p’unchayta, ima horata, maypi estudio aparinaykita, chaytataqmi programa ruwasqankupi qelqakunman.
5. ¿Imakunatan ruwana kurakkunawan estudio aparikusqan sumaq kananpaq?
5 ¿Imaynatan estudiota aparina? Kurakkunawan estudiota aparinapaqqa qhawarinan kanqa imaynapi tarikusqankuta, local imayna kasqantapas, chaymi pacienciawan imatapas ruwana. Estudio qonapaq qelqataqa askhatan apana, estudio tukuqtintaq chaskipuspa apapuna, yaqapaschá wakintaqa hatun letrapi apana kanqa pisita rikuqkunapaq. Estudiota aparispaqa estudiaqkunatan invitakunman parrafokunata leenankupaq, tapuykunaman kutichinankupaqpas. Estudiantekunata astawan kallpachanapaq yaqapaschá mayninqa Bibliamanta willaq videokunata qhawachiwaq, ichaqa ñawpaqtan encargadoman chayta willana. Wakin iñiqmasikunaqa takikunatan takinku chay huñunakuykunapi, hinaspapas mayninqa Diosmanta mañakuspan qallariwaqchis tukuwaqchispas. Estudiota aparispaqa sumaq simiwan, sumaq sonqowanmi aparina.
6. ¿Imatan ruwawaq huk estudiante ima yachachisqaykitapas mana allinpaq qhawariqtin?
6 ¿Imatan ruwawaq estudiashaqtiykichis mayqen estudiantepas yachachisqaykita mana allinpaq qhawarispa chaymanta tapukuqtin? Chaytaqa allin yuyaywanmi kutichinayki (Col. 4:6). Yaqapaschá chaymanta willaq textota qhawachiwaq otaq niwaq: “Allinmi chay tapukusqayki, ichaqa estudiasqanchis qhepatan chaymanta parlarisunman, ¿allinchu kanman?” nispa.
7. ¿Imatan ruwawaq huk estudiante imatapas tapukuqtin otaq astawan yachayta munaqtin?
7 ¿Sichus huk estudiante imatapas tapukunman otaq ima temamantapas astawan yachayta munanman chayri? Chay kaqtinqa huk iñiqmasin kayta nin: “Allinmi chay nisqayki. Ichaqa qantaq chayta tapukushanki chayqa, ¿manachu llapankuwan estudiota tukurusqanchis qhepaman chaymanta parlarisunman?”, nispa. Astawan yachayta munaqkunawanqa sapallankuwanmi estudiawaqchis.
8. ¿Imaynatan informe nisqapi qelqananchis t’aqapi otaq sapallankupi estudiachisqanchista?
8 Asilokunapi kurakkunata allinta yanapanapaqqa kaq iñiqmasikunallan rinanku. Estudiota apariqmi llapankuman estudio qosqanmanta informe nisqapi huk estudiollata qelqanan revisitakuna ruwasqantawan, huk iñiqmasikunataq hayk’a hora ruwasqallankuta qelqananku. Pitapas sapaqpi estudiachisqaykitaqa huk estudiokunata hinan informeykipi qelqanayki.
9, 10. ¿Imaynatan llapan estudiantekunata qhawarinanchis?
9 Sapa kutillanmi estudiota aparina. Estudiota aparinapaqqa ñawpaqtan parlananchis ima p’unchaypi, ima horapi qallarinanta. Estudiantekunapas chaypi llank’aqkunapas munanqakun qhepasqanchis tiempopi qallarinata tukunatapas (Mat. 5:37). Chayta hunt’anapaqmi makilla imatapas ruwana kanqa, allintataq imatapas allichana kanqa. Chay estudiota aparispaqa iskay iñiqmasikunan rinanku (Ecl. 4:9, 10). Ichaqa asilopi askha tiyankuman chayqa, hukkunapas rinkumanmi.
10 Llapa estudiantekunan reparananku paykunapi interesakusqanchista sumaq sonqowantaqmi llapankutapas qhawarina (Filip. 2:4). Chaymi qallariymantapacha sutinkuta apellidonkutawan qelqana, kallpachakunataqmi umanchispi hap’inapaq. Wakinqa manapaschá munankuchu sutinmanta waqyanata, chhayna kaqtinqa apellidonkumantan waqyana kanqa. Sichus llapankutapas pacienciawan khuyapayakuywan qhawarisun chayqa, kusisqan kanqaku reparanqakutaqmi munakusqanchista.
11. ¿Imaynatan hukkunaman rikuchisunman respetoyoq kasqanchista?
11 Llapa runakunan reparananku respetoyoq, sumaq sonqo kasqanchista. ¿Imaynatan encargakuqta respetasqanchista rikuchisunman? Sichus kurakkunata estudiachisqanchis horariota cambiayta munasunman chayqa, ñawpaqtan payman willananchis. Hinaspapas mayninpin tapurisunman estudio aparisqanchista imayna qhawarisqanta. Visitapi hamuq familiakunatapas respetowanmi qhawarinanchis. Sichus estudiota aparishaqtinchis chayamunman chayqa, willananchismi pi kasqanchista, imarayku chaypi kasqanchistapas. Willananchismi familiankupi interesakuspa yanapay munasqanchista, invitasunmantaqmi estudiopi qhepakunankupaq.
12, 13. ¿Ima experienciakunan kashan asilokunapi iñiqmasikunaq yanapasqankumanta?
12 Allintan aparikushan. Huk llaqtakunapiqa allintan aparikushan asilokunapi predicasqanku, chaytan willanku iñiq t’aqata watukuqkuna, iñiq t’aqakunapas. Huk asilopin 20 runakunawan estudio qallarikurqan, paykunamantataq 6 sapaqpi estudiayta munarqanku, huktaq bautizakapunña. Huk asilopin huk warmi 85 watanpi huñunakuykunaman riyta qallarirqan bautizakuytataqmi munashan. Huk asilopin iñiqmasikunaq estudio qosqankuta qolluchipurqanku. Chayta rikuspan chay wasipi estudiantekuna encargakuqman quejakurqanku. Hinan yapamanta chaypi estudio aparikurqan, kunantaq 25 maynintaq 30 hina huñukushanku.
13 Asilokunapi llank’aqkunapas llaqtapi runakunapas reparankun iñiqmasikuna munakuywan hukkunata yanapay munasqankuta (1 Ped. 2:12). Chaymi mayninqa wakin llank’aqkuna estudio aparikusqanta uyarinku, tapuykunamanpas kutichinku. Huk asilo wasimanta encargakuqmi chay estudio imayna aparikusqanmanta yacharuspa nirqan: “¿Imaraykutaq chayraq hamushankichis? ¿Hayk’aqmantan qallariwaqchis?”, nispa. Huk asilomanta encargakuq warmin nillarqantaq: “Kay yanapaytaqa mana qolqellapaqmi Jehová Diospa testigonkuna llaqtakunapi aparishanku. Llapa asilokunapin kay estudiotaqa aparikunan”, nispa. Hawái llaqtapin huk asilopi, Testigonkunaman diplomata qorqanku chay yanapay aparisqankumanta. Chaypin qelqasqa kasharqan Testigokuna “ancha valorniyoq qori” hina qhawarisqa kasqanku.
14. ¿Imaraykun asilokunapi tiyaqkunaman Diosmanta yachachinanchis?
14 Jehová Diosqa munanmi kurak runakunapas yupaychanankuta (Sal. 148:12, 13). Chaymi asilokunapi tiyaqkunapas invitasqa kashanku payta hatunchanankupaq. Sichus tiyasqanchis llaqtapi kashan asilo wasikuna chayqa, umallikunan yanapawasun chaypi tiyaqkunata maskhamunapaq. Hinaspapas necesitasunmi chay wasipi encargakuqkunaq yanapayninta. Chay hinaqa llapallanchis kallpachakusun kurakkunata yanapanapaq, chayta ruwaspan Jehová Diosta qatikusunchis (Sal. 71:9, 18).
76 taki mañakuypiwan
lv cap. 8 § 11-18 (30 min.)
Kay semanapin leena: Levítico 10-13 (10 min.)
1: Levítico 12:1-13:8 (4 min. otaq pisillapi)
2: ¿Imaynatan honrado kasqanchista rikuchisunman llank’anapi negociota ruwaspapas? (lv cap. 14 § 13, 14) (5 min.)
3: Jehová Diosqa manan allinpaqchu qhawarin k’iriq simikunata rimaqtinchis (lv cap. 12 § 13, 14) (5 min.)
10 min. ¿Ima qelqatan julio killapi munachisunchis? Uyariqkunaq yanapayninwan ruway. Chay folleto imayna kasqanmanta wakinta willariy. Huk otaq iskay demostracionta ruwachiy.
20 min. “Yanapasun sasata leeq runakunata”. Uyariqkunata tapuspa ruway.
55 taki mañakuypiwan
1. ¿Imaraykun sasa kanman sasata leeq runakunawan Bibliata estudiay?
1 Predicasqanchispin sapa kutilla tarinchis Bibliamanta yachay munaq runakunata. Ichaqa pisita otaq mana leeyta yachasqankuraykun manchakunku Bibliata otaq huk qelqakuna leeyta. Chaymi paykunaman estudiota munachispaqa manapaschá allinchu kanman Imatapunin librowan qallariypi estudiayqa. ¿Imaynatan paykunata yanapasunman? Chaypaqmi kunan qhawarisun 20 más nacionkunapi pisita leeq runakunata imayna yanapasqankumanta.
2. ¿Ima qelqakunan kashan sasata leeq runakunata yanapanapaq?
2 Sasata leeq otaq mana leeyta yachaq runakunata yanapanapaqqa Diosta uyariy, otaq Diosta uyarispaqa wiñaypaqmi kawsanki folletokunawanmi yachachisunman. Chay folletokunawan yanapachikuspan Estados Unidos nacionpi huk precursor runakunata tapuykun mayqenwan estudiay munasqanta. Kenia nacionpi sucursalmi willan chay ladopi tiyaq runakuna qelqakunapi willakuykunata uyarispa astawan entiendesqankuta. Sasata leeq runakunaqa manan educacionniyoq runakuna hinachu tapuywan kutichiywan yachachikuyta umankupi hap’inku. Chaymi wakin iñiqmasikuna ¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna!, Diospa amigonmi kasunman otaq Bibliamanta willakuq libroy nisqa qelqakunawan estudiota qallarinku.
3. ¿Imakunatan yuyarina sasata leeq runakunawan Bibliata estudiaspa?
3 Kallpachasun. Sasata leeq runakunaqa pisipaqmi qhawarikunku p’enqakunkutaqmi sasata leesqankumanta. Chaymi kusisqa kanankupaq hina estudiota aparina. Sasataña leenku chaypas, allin yuyayniyoqmi kanku usqhayllataqmi imatapas umankupi hap’inku, chaymi respetowan paykunataqa qhawarina (1 Ped. 3:15). Hinaspapas sapa kutillanmi allinkuna ruwasqankumanta “kusa” ninanchis, chaymi paykunata kallpachanqa estudiota mana saqenankupaq.
Leeyta mana yachaqkunaqa pisipaqmi qhawarikunku p’enqakunkutaqmi kanpas. Chaymi kusisqa kanankupaq hina estudiota aparina
4. ¿Imaynatan yanapasunman sasata leeq estudiantekunata ñawpaqmanta preparakunankupaq?
4 Sasata leeq runakunapas preparakuyta atinkumanmi estudianankupaq, chaymi kallpachananchis chayta ruwanankupaq. Sudáfrica nacionpin wakin iñiqmasikuna estudiantekunata kallpachanku allinta leeq familiankuwan otaq amigonkuwan yanapachikunankupaq. Gran Bretaña nacionpin huk iñiqmasi estudiantekunaman marcasqa qelqanta qhawachin, paykunapas chay hinata marcanankupaq. India nacionpin huk iñiqmasipas estudiantekunata kallpachan hukpi estudianankupaq dibujokunata qhawaspa chaypi yuyaymanashanankupaq.
5. ¿Imaraykun pacienciayoq kananchis sasata leeq runakunawan Bibliata estudiaspa?
5 Pacienciayoq kasun. Sasata leeq runakunawan estudiaspaqa importante yachachikuykunatan astawanqa yachachinanchis, chaytataq allinta entiendechinanchis. Paykunawan estudiota qallarispaqa iskay kinsa parrafokunallatan estudiananchis, 10 otaq 15 minutota hinallataq. Hinaspapas pacienciayoqmi kananchis estudiante susigollawan leeqtin. Diosta astawan munakusqanman hinan kallpachakunqa aswan allinta leenanpaq. Chaypaqmi ichaqa qallariymantapacha kallpachananchis huñunakuykunaman rinanpaq.
6. ¿Imaynatan estudiantekunata yanapasunman allinta leenankupaq?
6 Sichus huk estudiante leeyta yacharunqa chayqa astawanmi iñiyninpi wiñarinqa (Sal. 1:1-3). ¿Imaynatan estudiantekunata yanapasunman allinta leenankupaq? Wakin iñiqmasikunaqa estudiota tukusqanku qhepamanmi, Kallpachakuy leenaykipaq qelqanaykipaq nisqa folletowan leeyta yachachinku. Gran Bretaña nacionpipas wakin iñiqmasikunan estudiantekunata kallpachanku abecedario nisqata yachanankupaq, Bibliapi textokunata maskhaspa leenankupaq, fácil entiendena qelqakunata leenankupaq ima. Sichus estudiante pisikallpayanqa chayqa, yuyarichiy imakunachus yachasqanta. Yanapay Diospi confiananpaq paypa yanapayninta mañakunanpaq ima (Prov. 16:3; 1 Juan 5:14, 15). Kallpachashallasun chayqa, paypas kallpachakunqan aswan allinta leenanpaq.
7. ¿Imaraykun mana manchakunachu sasata leeq runakunaman Bibliamanta yachachiyta?
7 Jehová Diosqa munakunmi educacionniyoq, mana educacionniyoq runakunatapas (Job 34:19). Payqa sonqonkupi imayna kasqankutan astawanqa qhawashan (1 Crón. 28:9). Chaymi mana manchakunachu sasata leeq runakunaman Bibliamanta yachachiyta. Diosqa imaymana yanapaykunatan qowanchis paykunata yanapanapaq. Fácil entiendena qelqakunawan yanapasqanchis qhepamanqa Imatapunin librowanmi yachachiyta qallarisunman. Chaymi paykunata yanapanqa aswan allinta yachanankupaq.
66 taki mañakuypiwan
lv cap. 8 § 19-26; recuadros págs. 94, 96 (30 min.)
Kay semanapin leena: Levítico 14-16 (10 min.)
Escuelapi yachasqanchismanta yuyarisun (20 min.)
10 min. “Estudiay munaqkunata usqhaylla yanapasun”. Discurso. Tukushaspa 8 paginapi nisqanman hina demostracionta ruwachiy, imaynata julio killa primer sabadopi estudiota qallarinkuman chayta.
20 min. Sapallanchispi estudiayqa predicaypin yanapawanchis. Uyariqkunaq yanapayninwan ruway Escuelapi Yachay libromanta (págs. 27-32). Sapa kutilla allinta estudiaq iñiqmasita ñawpaqman pasachispa tapuriy.
69 taki mañakuypiwan
Internetpi direccionninchis hukllaman tukupusqanrayku, runakunaq kasqanpi predicakusqanrayku ima Internetpi aswan askha runakuna Bibliamanta estudiota mañakushanku. Chayta jw.org nisqaman apachimusqankutan sucursalqa iskay p’unchaypi hinalla iñiq t’aqapi umallikunaman apachin estudiay munaqta maskhamunankupaq. Ichaqa iñiqmasikunan mayninpi mana usqhayllachu maskhamunku. ¿Imatan ruwasunman usqhayllata tarimunapaq? (Mar. 4:14, 15.)
Sichus tariwaq estudiay munaqta manataq territorioykipichu tiyan chayqa, Sírvase visitar (S-43) hojapin sutinta direccionnintawan qelqanayki. Chaytan usqhaylla huñunakunaykichis p’unchaypi secretarioman qonayki. Hinan secretario usqhaylla chay runaq tiyasqan cheqaspi predicaq iñiq t’aqaman otaq sucursalman apachinan jw.org Congregación nisqaman haykuspa. Umallikunaqa haykushanallankun Internetpi dirección chaskisqankuman. Sichus tarinqaku huk runa Bibliamanta yachay munasqanta chayqa, usqhayllan chayta qhawarinanku. Chay runata maskhananpaq kamachisqa iñiqmasipas usqhayllan maskhamunan. Wasipin mana tariqtintaq huk papelpi sutinta direccionnintawan qelqaspan saqenan.
Bibliamanta Allin Yachachiq Kanapaq Escuelapin kay tapuykunata kutichikunqa 30 junio semanapi 2014 watapi.
¿Imaraykun Éxodo 23:2 textopi nisqanta kasukuna kusirikuykunata akllanapaq? [5 mayo, w11 15/7 págs. 10, 11 § 3-7.]
¿Imaraykun sacerdotekuna Jehová Diosman sacrificiota haywanankupaq ñawpaqta maqchikunanku karqan? ¿Ima anyaymi chaypi tarikun llapa cristianokunapaq? (Éx. 30:18-21.) [19 mayo, w96-S 1/7 pág. 9 § 9.]
¿Imaraykun Aarón mana wañuchisqachu karqan qori torillota ruwasqanmanta? (Éx. 32:1-8, 25-35.) [19 mayo, w04-S 15/3 pág. 27 § 4.]
Israel runakunaqa manapunin ídolo yupaychaqkunawan casarakunankuchu karqan, ¿imatan chay kamachikuymanta llapa cristianokuna yachanchis? (Éx. 34:12-16.) [26 mayo, w89-S 1/11 págs. 20, 21 § 11-13.]
¿Imaraykun Bezaleel, Aholiab runakunamanta yachasqanchis anchata kallpachawanchis? (Éx. 35:30-35.) [26 mayo, w10 15/9 pág. 10 § 13.]
¿Imatan yuyarichirqan uma sacerdoteq uma k’uyunanpi qelqasqa simikuna? ¿Imatan chay yachachiwanchis Jehová Diosman qokusqanchismanta? (Éx. 39:30.) [2 jun., w01-S 1/2 pág. 14 § 2, 3.]
¿Imatan ruwananchis pipas hatun huchaman urmasqanta yacharuspa? (Lev. 5:1.) [9 jun., w97-S 15/8 pág. 27.]
¿Imaraykun Israel runakuna sumaq kawsay ofrendata Jehová Diosman haywaqku? ¿Iman chay hina ofrenda kanman kay tiempopi? (Lev. 7:31-33.) [16 jun., w12 15/1 pág. 19 § 11, 12.]
¿Ima huchakunapin urmankuman karqan Nadabwan Abiuwan? ¿Imatan chay ruwasqankumanta yachanchis? (Lev. 10:1, 2, 9.) [23 jun., w04-S 15/5 pág. 22 § 6-8.]
¿Imaraykun wawata onqokuq warmi “qhelli” kapurqan? (Lev. 12:2, 5.) [23 jun., w04-S 15/5 pág. 23 § 2.]
63 taki mañakuypiwan
lv cap. 9 § 1-12; recuadro pág. 101 (30 min.)
Kay semanapin leena: Levítico 17-20 (10 min.)
1: Levítico 19:19-32 (4 min. otaq pisillapi)
2: ¿Imanaqtinmi hanaq pachapaq akllasqa cristianokunapas mayninpi huchaman urmankuman? (w09 1/7 pág. 10 § 6-pág. 11 § 3) (5 min.)
3: ¿Imaraykun mana pitapas q’otunchischu? (lv cap. 14 § 15-17) (5 min.)
10 min. Revistakunata munachinapaq preparakusun. Uyariqkunaq yanapayninwan ruway. 8 paginapi nisqanman hina iskay demostracionta ruwachiy. Revistakunata imayna munachinapaq yachachikuyta llapanta t’aqwiriy. Tukushaspa iñiqmasikunata kallpachay revistakunata leespa tukuy sonqowan munachinankupaq.
10 min. ¿Imakunapin allinyananchis kashan?
10 min. ¿Imakunatan ayparqanchis? Secretario umallin uyariqkunaq yanapayninwan ruwanqa. Willay imakunatan iñiq t’aqapi ayparqankichis Jesuspa wañupusqanta yuyarina killakunapi. Uyariqkuna willachunku ima sumaq experienciakunata tarirqanku invitacionta rakimuspa otaq precursor auxiliar kaspapas.
123 taki mañakuypiwan
▪ Kay qelqakunatan munachisun junio killapi: ¿Imatapunin Biblia yachachin? librota otaq 2013 watapi hatun huñunakuypi chaskisqanchis mosoq tratadokunawan. Julio killapi: ¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna! folletota. Agosto killapi: Huk mosoq tratadon rakikunqa, chay tratadon willanqa Internetpi jw.org. nisqamanta. Setiembre killapi: Qhawaq, ¡Rikch’ariy! revistakunata.
▪ 2014 julio agosto killakunamantapachan precursorkunapaq escuela soqta p’unchay kanqa, lunesmanta sabadokama.
“Llapa runakunawanmi parlarishayku kay tapuymanta. [Qhawachiy Julio-Agosto Qhawaq revistapi 11 paginata.] ¿Imaninkin chaymanta?”. Uyariy kutichisqanta. Tapuypa uranpi willakuymanta parlariychis hinaspa huk textollatapas leeychis. Revistata munachiy hinaspa huk p’unchaypaq qhepaychis qatiqnin tapuymanta rimanaykichispaq.
“Yaqa llapa runakunan hamuq tiempomanta yachayta munanku. ¿Imaninki?¿Llakisqachu icha kusisqachu suyakunanchis hamuq tiempota? [Uyariy kutichisqanta. Hinaspa “¿Imatan Dios willachiwanchis hamuq tiempomanta?”, nisqa recuadropi huk textota leeychis.] Kay revistan hamuq tiempomanta Diospa willachisqanmanta rimashan, imarayku chaypi confiasunman chaymantawan”.
“Internetpin programakuna lloqsimun aswan askha amigokunayoq kanapaq. Ichaqa, ¿imayna runatan allin amigopaq qhawarisunman? [Uyariy kutichisqanta.] Bibliapin askha yanapaykuna kashan allin amigota tarinapaq [leey Santiago 1:19]. Kay revistan willashan allin amigo kanapaq tawa yanapaykunamanta”.
Kunankamaqa 79 iñiq t’aqakuna, 86 huch’uy t’aqakuna iman kashan, 5 clase quechua simikunapi. Ichaqa kashanraqmi chayllaraq huñukuq huk huch’uy t’aqakunapas. Chhayna yapakusqanpin yachanchis Jehová Dios mañakusqanchisman uyarimusqanta, chaymi llank’aqkunata apachimushallan.
1 2 3 4 5 6 7 8
^ ***sn paginakuna 28-29 ‘Jehová Diosmi Michiwaqniyqa’***
22 taki
‘Jehová Diosmi Michiwaqniyqa’
(Salmo 23)
1. Diosmi Michikuwaqniyqa;
¿imatan manchakuyman?
Payqa tuta p’unchaymi qhawan
llapan t’aqanpi kaqta.
Paymi unuman pusawan,
wakmantan kallpachawan.
Chanin ñanninkunatan payqa
pusawan sutinrayku.
Chanin ñanninkunatan payqa
pusawan sutinrayku.
2. Manchay wayq’opi kaqtiypas,
manan manchakunichu.
Diosmi ñoqawanpuni kashan,
tawnanwanmi pusawan.
Aceitewanmi hawiwan,
vasoypas hunt’an kashan.
Payqa munakuqpunin kanqa,
chaymi wasinpi kasaq.
Payqa munakuqpunin kanqa,
chaymi wasinpi kasaq.
3. Lliwtan Michiqniyqa yachan,
chaymi payman takisaq.
Sumaq kasqantan willamusaq
oveja hina kaqman.
Payta kasuspan kawsasaq,
ñanninpipunin kasaq.
Sapa p’unchaymi Jehová Diosman
yupaychayniyta qosaq.
Sapa p’unchaymi Jehová Diosman
yupaychayniyta qosaq.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 28:9; 80:1.)
^ ***lv paginakuna 215-218 Yawarpa huchʼuy tʼaqankuna hampichikunapaq tratamientokunapiwan***
Yawarpa huch’uy t’aqankuna hampichikunapaq tratamientokunapiwan
Yawarpa huch’uy t’aqankuna. Yawarpa huch’uy t’aqankunatan horqokun yawarpa kay hatun t’aqankunamanta: glóbulos rojos, glóbulos blancos, plaquetas, plasma nisqakunamanta. Glóbulos rojos nisqamantan hemoglobina nisqa proteinata horqonku. Runamanta otaq animalmanta horqosqanku hemoglobina nisqawanmi hampikunata ruwanku anemia onqoyta, yawar phawaq onqoytapas hampinankupaq.
Yawarpi kaq unutan (90%) plasma nikun, chaypin kallantaq kay huch’uy t’aqakuna: askha hormona nisqakuna, sales inorgánicas, enzimas, cuerpota alimentaq mineral, azucar nisqakunapas. Plasma nisqapin kallantaq yawar ch’akichiq hampi, albúmina nisqa proteína, onqoykunamanta cuerpota waqaychaq huk proteinakunapiwan. Chay plasma nisqamantan horqollankutaq gammaglobulina nisqata, chaytaqa qhali runakunamantan horqonku hinaspa onqoli runakunata chaywan vacunanku. Glóbulos blancos nisqamantataq horqokun kay huch’uy t’aqakunata: interferones, interleuquinas nisqakunata, chaykunawanmi hampinku infección onqoykunata cancer onqoykunatapas.
¿Hampichikunkumanchu cristianokuna yawarpa chay huch’uy t’aqankunamanta hampikuna ruwasqankuwan? Bibliapiqa manan chaykunamanta ima kamachikuypas kanchu, chaymi sapanka cristianokuna concienciankuq nisqanman hina decidenanku. Wakin cristianokunaqa manan chay huch’uy t’aqakunatapas chaskinkuchu, Jehová Dios israelitakunaman kay kamachikuy qosqanta yuyarispa: ‘Yawartaqa [...] pampamanmi hich’apunkichis’, nispa (Deuteronomio 12:22-24). Wakin cristianokunaqa chaskillankun chay huch’uy t’aqakunamanta ruwasqa hampikunata. Paykunaqa manañan chay huch’uy t’aqakunata yawarta hinañachu qhawarinku. Ichaqa manapunin yawarta chaskinkuchu nitaq yawarpi kaq glóbulos rojos, glóbulos blancos, plaquetas, plasma nisqa hatun t’aqakunatapas.
Manaraq imatapas decideshaspan kaykunataraq tapukunayki: “Manataq yawarpa mayqen huch’uy t’aqantapas munanichu chayqa, manallataqmi chaskisaqchu wakin onqoykunapaq hampikunata, yawar ch’akichiq hampitapas, ¿allintachu chaykunata yachani? Chay huch’uy t’aqakunata chaskiymanña manaña chaskiymanchu chaypas, ¿willaymanchu medicoman imarayku chaskisqayta mana chaskisqaytapas?” nispa.
Hampichikunapaq tratamientokuna. Kanmi operachikunapaq iskay allin reqsisqa tratamientokuna: hemodilución nisqa, recuperación de sangre nisqapiwan. Hemodilución nisqaqa khaynan: cuerpomantan yawarta horqonku huk botellaman hina, chaypa rantintataq kachichasqa unuta cuerpoman churanku, operayta tukuqtinkutaq yawar horqosqankuta wakmanta kutiyachipunku. Recuperación de sangre nisqataq khayna: operashaqtinku yawar lloqsisqanta otaq k’irikunamanta yawar lloqsisqantan huk máquina ch’onqan, chay yawarta ch’uyanchaspataq cuerpoman kutiyachipunku. Sapanka medicon huknirayta chaykunawan operanku, chaymi cristianokunaqa medicota tapunanku imaynata operanqa chayta.
Chay tratamientokunata chaskinapaq manaraq decideshaspan kaykunata tapukuna: “Chay maquinanta yawarniy lloqsishaqtin hukratollapas sayachinkuman chayri, ¿yawarniyta hinaraqchu concienciay qhawarinman, chhayna kaqtin manachu ‘pampaman hich’apuyman’?” (Deuteronomio 12:23, 24.) “¿Imaninmanmi concienciay operawashaqtinku horqowasqanku yawarniyta ch’uyanchaspa cuerpoyman kutiyachipuqtinku? Manataq mayqen tratamientokunatapas chaskiyta munanichu chayqa manallataqmi yawarniyta analizawanqakuchu, hemodiálisis nisqata, bomba de circulación extracorpórea nisqatapas ruwawanqakuchu, ¿allintachu chaykunata yachani?” nispa.
Sapanka cristianon decidenan operachikushaqtin yawarninwan ima ruwanankuta. Yawar analizachikuyta otaq chhikan yawarta horqospa imatapas yapayuspa wakmanta cuerpoman kutiyachiytapas sapankan akllakunan.
[217 paginapi recuadro]
MEDICOTA TAPUKUNAPAQ
Operachikusun chayqa otaq yawarpa huch’uy t’aqankunawan ima tratamientotapas ruwachikusun chayqa yawarta mana churachikunapaq documenton allin hunt’asqa kanan. Hinaspapas kaykunatan medicota tapukunanchis:
▪ ¿Llapa operawaq medicokunachu yachanku Jehová Diospa testigon kasqayta, mana k’atatapas yawarta, yawarpi kaq glóbulos rojos, glóbulos blancos, plaquetas, plasma nisqa t’aqakunatapas churachikunayta?
▪ ¿Churawanayki hampi yawarniyoqchu kashan? Chhayna kaqtinqa, ¿yawarpa hatun t’aqankunachu kashan icha chay hatun t’aqakunaq huch’uy t’aqankunachu? ¿Huch’uy t’aqakunamanta kashan chayqa askhatachu churawanki? ¿Imaynata churawanki?
▪ Concienciaychus niwanqa yawarpa huch’uy t’aqanta chaskinaypaq chayqa, ¿kanmanchu chaymanta ima sasachakuypas? ¿Kanmanchu hukniraymanta hampichikunaypaq?
Manaraq imatapas decideshaspa Jehová Diosmanta mañakusun, payqa yachaytan qon ‘iñiywanpuni mañakuqkunaman’ (Santiago 1:5, 6).
[216 paginapi lista]
(Imaynapuni kasqanta yachanaykipaq, qelqata qhaway)
YAWAR
MANAPUNI CHASKINAPAQ Glóbulos rojos Glóbulos blancos Plaquetas Plasma
SAPANKA CRISTIANO Glóbulos rojos Glóbulos blancos Plaquetas Plasma
DECIDENAN nisqamanta nisqamanta nisqamanta nisqamanta
t’aqankuna t’aqankuna t’aqankuna t’aqankuna
^ ***w11 1/10 página 10 ¿Imataq Diospa Reinonri?***
Diospa Siminmanta yachachikuykuna
¿Imataq Diospa Reinonri?
Kaypin Bibliaykiwan tapukuyniykikunaman kutichiykunata tarinki. Munaqtiykiqa Jehová Diospa testigonkunan yanapasunkiman kay tapuykunata t’aqwinaykipaq.
1. ¿Imataq Diospa Reinonri?
Diospa reynonqa Diospa Gobiernonmi. Chay Gobiernon kay pacha gobiernokunaq rantinpi kanqa, chhaynapin Diospa munaynin hunt’akunqa hanaq pachapi kay pachapipas. Llapallanchismi Diospa Gobiernonta necesitanchis. (Leey Daniel 2:44; Mateo 6:9, 10.)
Llapa gobiernopipas huk kamachikuqtan necesitanku. Jehová Diospas Churin Jesucristotan akllarqan Gobiernonpi Rey kananpaq. (Leey Lucas 1:30-33.)
2. ¿Imaynapitaq Jesucristori allin kamachikuq?
Diospa Churinqa khuyapayakuq ancha sumaq reymi, chanin kaqllatapunin ruwan hinaspapas atiyniyoqmi runakunata yanapananpaq (Mateo 11:28-30). Kawsarimpusqan qhepamanmi Jesusqa hanaq pachaman ripurqan, ichaqa manan kaq pachachu kamachikuyta qallarirqan (Hebreos 10:12, 13). Aswanpas Diospa paña ladonpin suyakurqan kamachikuqta churanankama. (Leey Daniel 7:13, 14.)
3. ¿Sapallanchu Jesús kamachikamunqa?
Manan. Bibliaq nisqan hina, Jesusqa wakin akllasqa cristianokunawanmi kamachimunqa. Biblian paykunata sutichan ch’uya runakuna nispa (Daniel 7:27, NM). Jesuspa apostolninkunatan ñawpaqta akllakurqan ch’uya runa kanankupaq. Kunankamapas Jehová Diosqa akllashallanmi allin iñiyniyoq qharikunata warmikunatawan. Jesús hinan paykunaqa wañupusqanku qhepaman, hanaq pachaman ripunku espiritual cuerpopi. (Leey Juan 14:1-3; 1 Corintios 15:42-45.)
¿Hayk’a runakunan hanaq pachaman rinqaku? Jesusmi paykunata suticharqan “huch’uy t’aqa”, nispa (Lucas 12:32). 144.000 runakunan kanku, Jesuswan kuskataq kay pachata Gobiernamunqaku. (Leey Apocalipsis 5:9, 10; 14:1.)
^ ***w12 15/7 paginakuna 13-14 Kacharichiq Diosta servisun***
“RUNAKUNAQ SONQONTA SUWARQAN”
5 Biblian willan mana allin runakunawan mana huñunakunamanta. Hukninmi rey Davidpa churin Absalón. Payqa allin rikch’ayniyoqmi karqan. Imaynan Saqrapas hukpa kaqninta munapayarqan, chhaynatan paypas taytanpa kamachikuyninta munapayarqan. Israelitakunatan yanapaq tukurqan, nirqantaqmi rey Davidqa paykunapi mana interesakusqanta, chhaynapin taytanpa kamachikuyninta qechuyta munarqan. Edén huertapi Satanaspa ruwasqanta hinan Absalonpas ruwarqan, allin runa hinan reqsichikurqan, taytantataqmi tumparqan mana kaqmanta (2 Sam. 15:1-5).
6 ¿Absalonpa munasqanman hinachu ruwakurqan? Yaqa chhaynan karqan, Biblian willan Absalón ‘runakunaq sonqon suwasqanta’ (2 Sam. 15:6). Ichaqa, sinchi hatunchakuq kasqanraykun paypas, q’otuchikuq runakunapas wañurqanku (2 Sam. 18:7, 14-17).
7 ¿Imaynapin ratulla israelitakuna q’otuchikurqanku? Yaqapaschá Absalonpa prometesqanta munapayarqanku, otaq allin sayayninta rikuspa yanaparqanku. Imaynaña kaqtinpas, manan Diospaq paypa churasqan reypaqpas hunt’aq sonqochu karqanku. Kunanpas Absalón hina runakunawanmi Saqraqa Jehová Dios serviqkunaq sonqonta suwashan. Wakinqa ninkun: “Diospa kamachikuyninkunaqa sasa hunt’anan, otaq Diosta mana serviqkunaqa vidatan pasanku”, nispa. ¿Reparanchischu llulla kasqankuta? ¿Hunt’aq sonqochu Diospaq kasun? ¿Creenchischu ‘Diospa hunt’asqa kamachikuyllan’ otaq Cristoq kamachikuyllan cheqaq kacharichiy qowasqanchista? (Sant. 1:25.) Rikuchisun chay kamachikuykuna ancha chaninpaq hap’isqanchista, amataq Diospa llaqtanpi kacharichisqa kasqanchista mana allinta utilizasunchu (leey 1 Pedro 2:16).
8 Wayna-sipaskunatan astawanqa Saqraqa q’otuyta munan. 30 watayoq cristianon nin: “Wayna kaspaqa Diospa kamachikuyninkunatan hark’awanmanpas hinata qhawariq kani, manan allinniypaq hinatachu”, nispa. Chayraykun payqa qhelli huchaman urmarqan. ¿Aswan kusisqachu kawsarqan? Manan, paymi nin: “Askha watakunan huchachakurqani, concienciaypas kiska hina takapayawaq. 19 watañan pasarqon, chaywanpas mana allin ruwasqayqa umallaypin kashan”, nispa. Huk cristianan nillantaq: “Mana allin ruwasqaywanqa munakusqay runakunaq sonqontan k’irirqani, chayta reparaspan Dios serviyniypi kawsayniypipas sinchi nanaypi tarikurqani. Diospa mana allin qhawarisqan kawsayqa sinchi sonqo nanaymi”, nispa. Wayna-sipas ama Saqrawan q’otuchikuychu: manaraq ruwashaspa yuyaykuy imapi tarikunaykita.
9 Askha wayna-sipaskuna, hukkunapas, mana allinpi tarikusparaqmi yacharqanku Diosta mana kasukuy sinchi pesapakunapaq kasqanta (Gál. 6:7, 8). Tapukunanchismi: “¿Allintachu reparani imakunawanchus Saqra q’otuway munasqanta? ¿Amigoychu Jehová Dios, confianichu imapas nisqan cheqaqpuni kasqanpi, allinniypaq kasqantapas? ¿Segurochu kashani imachus kusikunaypaq kaqkunata manapuni hayk’aqpas Diosqa pakawasqanpi?”, nispa (leey Isaías 48:17, 18). Chay tapuykunaman “arí”, nispa kutichinapaqqa manan hawan ukhullantachu Diosta reqsinanchis, allintan reqsinanchis. Munakuwasqanchisraykun kamachikuykunatapas qowanchis, manan watasqa hina kawsananchispaqchu (Sal. 25:14).
^ ***sn página 5 Gracias, Jehová Diosniyku***
2 taki
Gracias, Jehová Diosniyku
(1 Tesalonicenses 5:18)
1. Jehová Diosnillayku, “gracias” niykikun.
Qanmi yachaytaqa qowankiku.
Mañakusqaykutan uyarimunki,
qanllan llakisqata qhawarinki.
2. Graciastan qoykiku Wawaykimanta,
paymi atiparqan kay pachata.
Qanmi sumaqta yachachiwankiku,
chaymi qanllapaqña kawsasaqku.
3. Ancha sumaqpunin qanta serviyqa,
kusisqan willayku sutiykita.
Pisillamantan qespichiwankiku,
chaymi “gracias”, nispa hamuykiku.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 50:14; 95:2; 147:7; Col. 3:15.)
^ ***km 7/13 paginakuna 4-6 Askha runakunaq kasqanpi imaynata predicanapaq***
Askha runakunaq kasqanpi imaynata predicanapaq
1 Ñawpa cristianokunaqa wasin-wasintan predicaqku, hinaspapas predicallaqkutaqmi runakunaq kasqanpipas (Hech. 20:20). Paykunaqa riqkun Dios yupaychana wasita, chaypin tarimuqku askha runakunata (Hech. 5:42). Pablopas Atenas llaqtapin sapa p’unchay plazapi predicaq (Hech. 17:17). Kunanpas allin willakuykunataqa wasin-wasintan predicamunchis. Ichaqa predicallanchistaqmi terminalkunapi, negociokunaq kasqanpi, plazakunapi, askha runakunaq purisqan callekunapipas. Diospa llaqtanpiqa kallpachawarqanchispunin askha runakunaq kasqanpi predicanapaq. Kunanmi chhayna predicayta aparikushan sucursalpa qhawarisqan hinallataq iñiq t’aqaq qhawarisqanpas, chaykunapin llapanchispas yanapakuyta atisun.
2 Hatun llaqtakunapi askha runakunaq kasqanpi predicay. Anuario 2013 libropin 16, 17 paginakunapi willashan hukniraymanta predicación aparikusqanmanta, chaytan Nueva York llaqtapi qallarikurqan, 2011 noviembre killapi. Askha runakunaq purinanpin churakurqan mesakunata apaykachanapaq carretakunatapas, chaykunapin churakurqan qelqanchiskunamanta propagandakunata, imaymana simikunapi qelqanchiskunatapas. Chhaynapin allin wisq’asqa edificiokunapi tiyaq runakunapas, wasinkupi mana tarikuq runakunapas chay qelqakunata rikuyta atirqanku. Huk killallapin rakirqanku 3.797 revistakunata 7.986 librokunatapas. Askha runakunan munarqanku Bibliamanta estudiaytapas. Chhayna predicaytaqa qallarikurqan estudiokunata astawan tarinapaqmi, chayraykun chay runakunaq sutinta apachirqanku tiyasqanku ladopi kaq iñiq t’aqakunaman, chhaynapi visitanankupaq.
3 Askha runakunaq kasqanpi predicay allinpuni kasqanraykun pachantinpiña chay ruwayta aparikushan. Ñawpaqtaqa sapanka sucursalmi qhawarinqa may llaqtakunapi predicay allin kasqanta. Chay llaqtakunapi askha terminalkuna, edificiokunapi askha oficinakuna kasqanraykun askha runakuna callekunapi tarikunku. Chaykunata qhawarispan sucursalqa iñiq t’aqakunaman willanqa imaynata aparinankupaq. Chaypaqmi akllanqaku precursor especialkunata, regularkunatapas, ichaqa kallankumantaqmi precursor auxiliarkunapas.
4 ¿Imaynatan chayta aparikun? Mesakunata churaspa otaq apaykachana carretakunapi predicaq precursorkunaqa runakuna asuykuqtinmi mayqen munasqanku qelqakunatapas apakunankupaq ninku. Hinaspapas tapukusqankutan Bibliawan kutichinku. Mayqen qelqatapas apakuyta munaqtinkuqa manan qolqeta mañankuchu. Imaynata chay qelqakuna ruwakusqanmanta tapukullaqtinkun willanku qolqeta qoyta munaspaqa chay qelqapi kaq direccionman apachinankupaq. Atikuqtinqa tapunkun: “¿Munawaqchu pipas wasiykiman visitamunasuykita? Otaq, ¿anotakuyta munawaqchu Bibliata estudianaykipaq?”, nispa.
5 Chhaynata predicaqkunaqa kusikuytan tarinku. Huk casarasqa cristianokunan willakurqanku: “Mesa patapi qelqakuna churasqaykuq ñawpanta askha runakuna pasanku, chayta rikuspan reparayku pachantinpi runakuna Diosta reqsinankupaq tukuyta ruwakushasqanta. Diosqa llapa runatan llaqtanman pusamuyta munan, chaypi yuyaykuymi reparachiwanku tukuy imamantapas predicayta aswan importantepaq kawsayniykupi qhawarinaykupaq. Ñawpankuta runakuna pasasqanta rikuspan yuyaykuyku ‘Diosqa sapanka runaq sonqontachá t’aqwishan, pichus yachachikuyninta chaskikunanpaq hina kashan chayta qhawaspa’, nispa. Chhaynata predicaspan astawan reparayku angelkunaq yanapayninta”, nispa.
6 Iñiq t’aqaq qhawarisqan askha runakunaq kasqanpi predicay. Askha iñiq t’aqakunapin aparikushan askha runakunaq kasqanpi predicación, chay aparikunanpaqqa umallikunan qhawarinku. Chay predicaypiqa kikin llaqtamanta predicaqkunan iñiq t’aqanku predicasqan ladollapi huk mesata otaq apaykachanapaq carretata churanku, askha runakunaq purisqanpi. Hatun llaqtakunapi askha runakunaq kasqanpi predicaqkunan ichaqa askha iñiq t’aqakunamanta kanku, sucursalpa akllasqan llaqtakunapitaqmi predicanku (qhaway “Yanapanakunanchismi” nisqa recuadrota).
7 Umallikunan qhawarinanku iñiq t’aqanku predicasqan ladopi allinchus kanman mesata otaq apaykachana carretata churaspa predicay chayta. Allin kaqtinqa chaykunatan churakunman terminalkunapi, plazakunapi, askha runakunaq purisqan callekunapi, mercadokunapi, universidadkunapi, aeropuertokunapi, sapa watan fiestakuna ruwasqankupipas. Chaykunataqa churakunmanmi kasqan p’unchaypi, kasqan sitiollapi, kasqan horallapi. Hinaspapas hatun tiendakunamantaqa runakunaqa rantispa hinallan pasapunku, chayraykun aswan allinqa mercado ukhupi chaykunata churay. Askha runakunaq purisqan callekunapipas aswan allinqa apaykachana carretapi qelqakunata churaymi. Internet direccionninchispin kashan Qhawaq, ¡Rikch’ariy!, Imatapunin qelqakunamanta propaganda, chaytaqa umallikunan horqonkuman. Chhayna predicaypi yanapakuqkunaqa hatun llaqtapi askha runakunaq kasqanpi predicaqkuna hinan ruwallankutaq, paykunataqa umallikunan akllanqaku, superintendente de servicio iñiqmasiq nisqanta hinapunitaqmi ruwanqakupas. Sichus Bibliata estudiay munaq runata tarinqaku, manataq predicasqanku ladopichu tiyan chayqa Sírvase visitar (S-43) nisqa hojata hunt’aspan iñiq t’aqapi secretarioman qonqaku.
8 ¿Imaynatan sapallayki predicawaq askha runakunaq kasqanpi? Sichus iñiq t’aqaykipi mana kanchu mesakunata churaspa predicanapaq chayri, ¿imatan ruwawaq? Chaywanpas kallpachakuwaqmi askha runakunaq kasqanpi predicanaykipaq. ¿Iñiq t’aqaykiq predicasqankupi kanchu negociokuna, huch’uy mercadokuna otaq tiendakunapas? ¿Plazakunapi otaq huk ladokunapichu askha runakuna tarikunpuni? ¿Imatapas organizasqankuraykuchu askha runakuna chaypi tarikun? Chhayna kaqtinqa chaykunapin predicawaq.
9 Diosmi munan “llapan runakuna qespichisqa kanankuta, cheqaq-kayta reqsinankutapas” (1 Tim. 2:4). Chayraykun tukuy atisqanchista ruwashanchis llapa runakunaman Diospa Gobiernonmanta willanapaq manaraq p’uchukay p’unchay chayamushaqtin (Mat. 24:14). Askha runakunan mana wasinkupi tarikunkuchu, ichaqa paykunatan tarisunman callekunapi otaq huk ladokunapipas. Chhaynata predicallaqtinchismi yaqapas paykunaqa Diosmanta allin willakuykunata yachanqaku. Chhaynaqa runakunaq may tarikusqankupi predicasun, allintataq hunt’asun Diospa kamachiwasqanchis ruwayta (2 Tim. 4:5).
[Tapuykuna]
1. ¿Imaynatan predicaqku ñawpa cristianokuna?
2. ¿Imayna predicaytan qallarikurqan 2011 noviembre killapi?
3. ¿Imaynatan askha llaqtakunapiña predicakushan askha runakunaq kasqanpi?
4. ¿Imaynatan aparinku askha runakunaq kasqanpi predicacionta?
5. ¿Ima allinkunatan repararqanku huk casarasqa cristianokuna askha runakunaq kasqanpi predicaspa?
6. a) ¿Iman aparikushan askha iñiq t’aqakunapi? ¿Imaynapin hukniray hatun llaqtakunapi askha runakunaq kasqanpi predicaqkunaq aparisqankuwan? b) ¿Imaynatan iñiq t’aqakuna yanapanakunanku askha runakunaq kasqanpi predicanankupaq?
7. Sichus umallikuna qhawarinku askha runakunaq kasqanpi predicay allin kasqanta chayqa, ¿imaynatan chayta aparinku?
8. Manaña iñiq t’aqaykipi predicakunchu askha runakunaq kasqanpi chaypas, ¿imaynatan kallpachakuwaq askha runakunaq kasqanpi predicanaykipaq?
9. ¿Imaraykun kallpachakunanchis runakuna may tarikusqankupi predicanapaq?
[5 paginapi recuadro]
Yanapanakunanchismi
Mayninpiqa askha iñiq t’aqakunamanta predicaqkunan askha runakunaq kasqanpi predicanku kasqan callekunapi, terminalkunapi otaq mercadokunapipas. Chaymantapas askha iñiq t’aqakunamanta predicaqkunan kasqan edificiokunaq punkunpi revistakunata saqenku, kasqan negocio ruwaqkunata ima predicanku. Manaña kuskachu chayta ruwanku chaypas, chaykunaraykun mayninpiqa runakuna sinchi muyupayasqa sientekunku. Chaymi aswan allinqa askha runakunaq kasqanpi predicaspaqa iñiqt’aqanchispa predicasqankunallapi chaytaruwananchis.
Huk iñiq t’aqa predicasqan ladopi predicayta munaqkunaqa iñiq t’aqanpi kaq superintendente de servicio iñiqwanmi rimananku. Paymi huk iñiq t’aqapi kaq superintendente de servicio iñiqwan rimanqa. Sichus askha iñiq t’aqakuna huk ladollapi predicanku imaymana simikunapi chayqa, sapanka iñiq t’aqamanta superintendente de servicio iñiqkunan allinta rimanakunanku, chhaynapi runakunata mana sapa rato muyupayashanapaq, allinta rimanakuspa ruwakuqtinqa ‘tukuy imatapas chaninninpin ruwakunqa, maychus ruwanaman hinapuni’ (1 Cor. 14:40).
[6 paginapi foto]
[6 paginapi foto]
^ ***km 12/13 paginakuna 3-6 ¿Ima qelqakunan Diospi Bibliapi mana iñiqkunata yanapanman?***
¿Ima qelqakunan Diospi Bibliapi mana iñiqkunata yanapanman?
1 Pipas Diosta servinanpaqqa Bibliaq nisqanta yachanan. Wakin runakunan ninku: “Bibliaqa manan Diospa Siminchu”, nispa. Hukkunataq mana Diospi Bibliapipas iñinkuchu. Chaymi mana munankuchu Imatapunin librota estudiayta. Chay hinaqa, ¿ima qelqakunan paykunata yanapanman? Qatimuqpi yanapaykunaqa 20 nacionkunapi iñiqmasinchiskunaq willasqankuman hinan kashan.
2 Diospi mana iñiqkunapaq. Sichus pipas ninman: “Diospiqa manan iñinichu” nispa chayqa, yachananchismi imarayku chhayna yuyaykusqanta. ¿Evolución yachachikuypichu creen? ¿Ñak’ariykunata otaq religionkuna iskay uya kasqanta rikuspachu manaña Diospi iñipun? ¿Diospi mana iñiq nacionmantachu? Icha, ninchu: “Manan necesitanichu Diospi creeyta”, nispa. Askha iñiqmasikunatan yanaparqan kay hinata tapuy: “¿Chay hinatapunichu yuyaykurqanki?”, nispa. Chaypaqmi mana tatichispa uyarinanchis, chayta ruwaspallan yachasun imarayku Diospi mana iñisqanta, chayman hina yanapanapaq mayqen qelqatapas qonapaq (Prov. 18:13).
3 Runakunawan rimanapaqqa respetowanmi uyarina. Estados Unidosmanta iñiqmasikunan kayta niwarqanku: “Respetananchismi runakunaq iñisqankutaqa. Pantasqanta rikuchinamantaqa, aswan allinqa tapuykunata ruwaspa yuyaymanachiymi, chay hinapin payllamanta sut’inchakunqa”, nispa. Chaytan huk watukuq umalli ruwan, uyariqninpa yuyaykusqanta uyarisqan qhepamanmi tapun: “¿Hayk’aqllapas kay hinata yuyaykurqankichu?”, nispa. Chay qhepamanmi rimayta qallarin.
4 Budismo religionmanta runakunaqa manan Diosninchista reqsinkuchu. Chay runakunawan rimanankupaqmi Gran Bretaña nacionmanta wakin iñiqmasikuna yanapachikunku Cómo hallar paz y felicidad duraderas folletowan. Qallariy paginakunata leespan “¿Existe un Creador todopoderoso?” yachachiykuyta estudianku. Huk kutipitaq “Una guía para toda la humanidad” yachachikuyta. Chay qhepamanmi Imatapunin librota qhawachispa ninku: “Manaña Diospi iñinkichu chaypas, Biblia estudiayqa allinniykipaqmi kanqa, chaypin tarinki sumaq yuyaychaykunata”, nispa. Estados Unidospin huk iñiqmasinchis China nacionmanta runakunata predican, paymi nin: “Chay runakunaqa leeshallankun, chaymi saqesqayku qelqatapas kutinaykupaqqa tukunkuña. Chaywanpas wakinqa sasatan entiendenku imarayku Biblia estudiananku kasqanta. Chaymi visitashaspa ¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna! folletota munachini, chayqa kashan runakunawan parlanapaq hinan”, nispa. Estados Unidospin huk watukuq umalli China nacionmanta iñiqmasikunata watukun, paymi nin: “Chayllaraq visitashaspapas atikunmanmi Imatapunin librowan estudio qoyta, ichaqa 2 capitulowanmi qallarikunman, chaypin willashan Biblia imayna libro kasqanta”, nispa.
5 Manan huk kuti rimasqallanchiswanchu Diospi iñinqaku, chaymi pacienciawan yachachina kanqa. Yaqapaschá askha kutita rimasqanchis qhepamanpas huk chhikanta iñinqaku Dios kasqanpi otaq chayraq entiendenqaku imarayku ñoqanchis Diospi iñisqanchista.
6 Bibliapi mana iñiqkunapaq. Askha runakunaña Diospi iñinku chaypas, manan llapankuchu Bibliapi iñinku, ¿imarayku? Manan Diosmanta hamusqanta hinachu qhawarinku. Chaymi wakinqa mana yachayta munankuchu. Astawanqa mana cristiana llaqtakunapin; paykunaqa Bibliata qhawarinku “cristianon kayku” niq religionkunallapaq kasqanta. Cristiana religionmanta llaqtakunapipas askha runakunan manaña Bibliaq yachachisqanta allinpaqchu qhawarinku. ¿Imaynatan paykunata yanapasunman Bibliaq yachachisqanta uyarikunankupaq Imatapunin librotapas estudianankupaq?
7 Grecia nacionmanta sucursalmi qelqamurqan: “Bibliamanta mana yachay munaqkunata yanapanapaqqa Bibliata kicharispan qhawachina. Askha iñiqmasikunan repararqanku nisqankumantaqa Bibliamanta leesqanku runakunaq sonqonman chayasqanta (Heb. 4:12). Bibliapi Diospa sutinta rikuspallaraqmi astawan yachayta munanku”, nispa. India nacionmanta sucursalmi qelqamurqan: “India nacionmanta runakunaqa Biblia kawsaymanta wañuymantapas willasqantan astawanqa yachayta munanku. Hinaspapas kusikunkun hamuq tiempopi sarunchasqa pisichasqa kaypas tukukapunanta yachaspa. Runakunata imachus llakichisqanmanta rimayqa yanapawasunmi Bibliata kicharispa Diospa Gobiernonmanta willanapaq.
8 Askha runakunan Bibliapi mana iñinkuchu “cristianon kayku” niq religionkunarayku. Chaymi sut’ita rikuchinanchis chay religionkunaqa Bibliata mana kasukusqankuta. India nacionmanta sucursalmi nirqan: “Mayninpin runakunaman sut’ita rikuchinanchis chay religionkunaqa mana Bibliaq nisqantachu yachachisqankuta”, nispa. India nacionmanta runakunaqa anchata admirakunku ¿Qué propósito tiene la vida? ¿Cómo descubrirlo? folletopi 4 kaq yachachikuyta estudiaspa, chaypin willashan imaynata “cristianon kayku” niq religionkuna Bibliaq yachachisqanta cambiasqankumanta otaq chinkachiy munasqankumantapas. Brasil nacionmanta huk precursor runakunaman nin: “Askha runakunan manaña religionniyoq kashaspapas Bibliata estudianku, ¿manachu qanpas chayta ruwawaq? Yaqapaschá admirakunki chaypi yachasqaykimanta”, nispa.
9 Jehová Diosqa rikushanmi runakunaq sonqonta (1 Sam. 16:7; Prov. 21:2). Allin sonqoyoq runakunatataq llaqtanman pusamun (Juan 6:44). Chay runakunaqa manan Diosta reqsirqankuchu nitaq Bibliatapas estudiarqankuchu. Predicayninchismi yanapanqa ‘qespikuyman’ aypanankupaq, ‘cheqaq-kayta reqsinankupaqpas’ (1 Tim. 2:4). Chayrayku pipas niwasunman: “Manan Bibliamanta yachayta munanichu”, nispa chayqa manan pisipanachu. Llapa qelqanchiskunamanta mayqenchus paypaq hina kaqtan maskhasunman. Qhepamanqa yaqapaschá Imatapunin libronchiswanpas estudiota qosunman.
[Tapuykuna]
1. ¿Imanaqtinmi wakin runakuna mana munankuchu Imatapunin librowan estudiayta?
2. a) ¿Imatan ñawpaqta yachananchis pipas Diospi mana iñiqtin? b) ¿Imapin chay yachasqanchis yanapawasun?
3. ¿Imaynatan rikuchinchis runakunaq iñisqanta respetasqanchista?
4. ¿Imaynatan predicasunman budismo religionmanta runakunata?
5. ¿Imanaqtinmi pacienciawan yachachinanchis?
6. ¿Imanaqtinmi wakin runakuna Bibliamanta mana yachayta munankuchu?
7. ¿Imaynatan runakunata yanapasunman Bibliata uyarinankupaq?
8. ¿Imaynatan rimapayasunman Bibliata mana allinpaq qhawariq runakunata?
9. ¿Imanaqtinmi mana pisipanachu Bibliamanta mana yachay munaqkunawan tupaspa?
[4 paginapi recuadro]
¿Imaynatan yanapasunman Diospi mana iñiqkunata?
• Imarayku Diospi mana iñisqanta yachanaykipaq tapuy: “¿Ñawpaqmantapachachu chay hinata yuyaykurqanki?”, nispa.
• Budismo religionmanta kaqtin, Cómo hallar paz y felicidad duraderas nisqa folletopi 9-12 paginakunata qhawachiwaq.
• Evolución nisqa yachachikuypi creen chayqa, kaykunawanmi yanapachikusunman:
¡Rikch’ariy! revistapi “¿Kikillanmantachu paqarimurqan?” yachachikuywan
Las maravillas de la creación revelan la gloria de Dios videowan
¿Es la vida obra de un Creador?; El origen de la vida. Cinco cuestiones dignas de análisis folletokunawan; Cómo lograr una vida llena de satisfacción nisqa folletopi 4 kaq paginawan
• Sinchi ñak’ariykunata rikuspa manaña Diospi iñipunchu chayqa, kaykunawanmi yanapachikusunman:
¿Existe un Creador que se interese por nosotros? libropi 10 capitulowan
¿De veras se interesa Dios por nosotros? folletopi 6 kaq yachachikuywan; ¿Qué propósito tiene la vida? ¿Cómo descubrirlo? folletopi 6 kaq yachachikuywan
• Diospi iñiyta qallarishan chayqa, Imatapunin librotan qhawachisunman. Hinaspa 2 capitulowan estudiayta qallarisunman otaq munasqan capitulowan.
[5 paginapi recuadro]
¿Imaynatan yanapasunman Bibliapi mana iñiqkunata?
• La vida... ¿cómo se presentó aquí? ¿Por evolución, o por creación? libropi 17, 18 capitulokunawan (manañan lloqsimunñachu español simipi).
• India nacionmata kaqtinqa ¿Por qué debemos adorar a Dios con amor y verdad? folletowan.
• Judío runa kaqtinqa ¿Habrá algún día un mundo sin guerra? folletopi 3-11 paginakunawan (manañan lloqsimunñachu español simipi).
• Bibliapi ima textokunachus allinninkupaq kanman chayta qhawachisunman. Chaypaqmi kay qelqakunawan yanapachikusunman:
¡Rikch’ariy! revistapi “Familiakunapaq yanapaykuna” yachachikuywan
La Biblia: el poder que ejerce en su vida videowan
¡Diosmanta hamuq allin willakuykuna! folletopi 9-11 willakuykunawan, Un libro para todo el mundo folletopi 22-26 paginakunawan (manañan lloqsimunñachu español simipi), Cómo lograr una vida llena de satisfacción folletopi 2 kaq yachachikuywan
Budismo religionmanta kaqtinqa El camino de la paz y la felicidad folletopi 3-7 paginakunawan
Musulman runa kaqtinqa La fe verdadera, la puerta a una vida feliz folletopi 3 kaq yachachikuywan
Predicasqanchis llaqtapi runakuna Bibliata mana rikuytapas munankuchu chayqa, chayllaraq visitashaspaqa manaraqmi willanachu maymantas chay sumaq yuyaychaykuna kasqanta.
• Sut’ita rikuchinanchis Bibliaq willasqan profeciakuna hunt’akusqanta. Chaypaqmi kaykunawan yanapachikusunman:
La Biblia: historia exacta, profecía confiable videowan
Un libro para todo el mundo folletopi 27-29 paginakunawan (manañan lloqsimunñachu español simipi)
• Bibliamanta yachaytaña munashan chayqa, Imatapunin librowanmi estudiota qallarisunman.
[6 paginapi recuadro]
“Manan Diospi iñinichu” niwaqtinchis:
• Tapusunman: “¿Munawaqchu yachayta imarayku ñoqa Diospi iñisqayta?”, nispa. Chay qhepamantaq Razonamiento libropi 87-89 paginakunata qhawachisunman. Hinaspapas nisunman: “Hukpi kutimuspay apumusqayki ima qelqan yanapawarqan Diospi iñinaypaq chayta”, nispa.
• Otaq tapusunman: Dios kanman chayri, ¿imayna kanantan munawaq? Askha runakunan chay tapuyman kay hinata kutichinku: “Chanin, mana piman sayapakuq, khuyapayakuq, sumaq sonqo kanantan munayman”, nispa. Chayta uyarisqanchis qhepamanmi Bibliawan rikuchisunman Jehová Dios chhayna kasqanta. Yaqapaschá Imatapunin libromanta 1 capitulopi 6 parrafota qhawachiwaq.
“Manan Bibliapiqa iñinichu” niwaqtinchis:
• Kay hinata kutichisunman: “Askha runakunan chay hinata yuyaykunku. Wakinqa ninku: ‘Bibliaq yachachisqanqa manan tupanchu cienciawan, otaq ninku manan kawsayninchispi yanapawanchischu’, nispa. Ichaqa, ¿hayk’aqllapas Bibliata leerqankichu? [Uyariy kutichisqanta. Hinaspa Cómo lograr una vida llena de satisfacción folletomanta 3 kaq yachachikuypi 1, 2 parrafokunata qhawachiwaq.] Hinaspa nillawaqtaq: “Hukpi kutimuspay kay folletoq yanapayninwan Bibliapi tarikuq allin yuyaychaykunata qhawasunman”, nispa.
• Otaq nisunman: “Askha runakunan chay hinata yuyaykunku. Ichaqa qhawachiytan munayki Bibliamanta ima textochus sonqoyman chayasqanta [leey Job 26:7 otaq Isaías 40:22 textota. Hinaspa cienciawan tupasqanta qhawachiy]. Chay qhepamantaq niwaq Bibliaq yuyaychayninqa familiakunatapas yanapanmi. Hukpi kutimuspay chaymanta rimasunmanchu”, nispa.
• Otaq nisunman: “Allinmi sut’illanta willawasqaykiqa. Ichaqa sichus Diosninchis huk librota saqewasunman karqan chayri, ¿imamanta willanantan munawaq?”, nispa. Uyarisqayki qhepamantaq Bibliapi qhawachiy paypa nisqanwan tupaq textota.
^ ***km 1/14 página 3 Sapa kuti revista saqesqanchis runawan estudiota qallarisun***
Sapa kuti revista saqesqanchis runawan estudiota qallarisun
1 Unayñan Diospa llaqtanqa kallpachawanchis revistanchiskunata leeqkunaman apashanallapaq manaña estudiayta munaqtinkupas. ¿Imarayku kallpachawanchis? Revistanchiskunata leeqqa pisi-pisimantan Diospa Siminmanta astawan yachayta munanman (1 Ped. 2:2). Askha runakunaq sonqonmanmi chayarqan revistanchispi willakuykuna hinaspa Bibliamanta estudiayta qallarirqanku.
2 Qarpashallasun tarpusqanchis muhuta. Revistakunata saqenallamantaqa chhikallantapas rimapayasunmanmi, chayta ruwaspan yachasun imakunapi yuyaykusqanta, chaytaq yanapawasun imamanta rimanapaq imayna rimanatapas (Prov. 16:23). Chaypaqmi ichaqa preparakunanchis. Pisi tiempollapin willarisunman revistamanta huknin yachachikuyninta huk textopas qhawachisunman. Chayta ruwaspan sonqonpi Diospa Siminmanta tarpusqanchis muhuta qarpashallasun (1 Cor. 3:6). Anotananchismi hayk’aqchus visitasqanchista, ima qelqata saqesqanchista, imamanta rimasqanchista, ima textokunata qhawachisqanchistapas.
3 ¿Hayk’a tiempomanta kutisunman? Mosoq revistakunata apananchispaqmi kutisunman. Ichaqa huk kutikunapipas risunmanmi, chaypaqmi qhawarinanchis tiemponta yachay munasqantapas. Huk otaq iskay semanamanta kutispa nisunman: “Saqesqay revistamantan huknin yachachiyninta qhawachiyta munarqayki”, nispa. Chayta ruwaspan kallpachashanchis leenanpaq. Sichus niwasunman: “Ñan leerqoniña”, nispa chayqa, tapusunmanmi: “¿Imaninkin leesqaykimanta?”, nispa, chhaynapin huk chhikanta parlarinapaq. Revistanchiskunata leeqkunamanqa saqesunmanmi chay killapi munachisqanchis qelqata.
4 Visitasqanchis runakunaman estudiota qonapaqqa manan mañakunankutaraqchu suyananchis. Aswanpas ñoqanchismi kallpachananchis. Yaqapaschá ñawpaqpi mana estudiayta munarqanchu, chhaynaña kaqtinpas Qhawaq revistapi “Bibliamanta tapukuykuna” nisqatan t’aqwirisunman. Yaqapaschá chayta ruwaspa punkullanpiraq estudiota qoshasunmanña. Mana atikuqtintaq revistakunata apashallasun, chhaynapin qarpashallasunchis.
[Tapuykuna]
1. ¿Imarayku Diospa llaqtan kallpachawanchis munaqkunaman revistakunata saqeshanallapaq?
2. ¿Imata ruwaspan qarpashallasun tarpusqanchis muhuta?
3. ¿Hayk’a tiempomanta kutisunman?
4. ¿Imaynatan estudiota qallarisunman revistakunata saqesqanchis runawan?
^ ***sn paginakuna 126-127 ¡Hakuchis, Jehová Diospa orqonman wichasun!***
107 taki
¡Hakuchis, Jehová Diospa orqonman wichasun!
(Isaías 2:2-4)
1. Kayqa, qhawariychis
Diospa wasin orqota.
Haqay wichaypin kashan,
ancha hatunllañan.
Askhan hamushanku
k’uchun-k’uchunmantaraq,
“haku Diospa wasinman”,
nispan hamushanku.
Kunanqa tiempoñan
huch’uy kaq may hatun kananpaq.
Llapanmi rikunchis
Jehová Diospa yanapayninta.
Askhan hamushanku
Diosllaman qonqorikuq.
“Diosta kasukusun”,
nispan ninakushanku.
2. Criston kamachirqan:
“Diosmanta willay”, nispa.
Chaymi willamushanchis
llapallan runaman.
Criston Reyña kapun,
“kasuwaychis” nishanmi.
Chaymi lliwman apana,
Diospa k’anchayninta.
Kusisqan kashanchis
Diospa llaqtan wiñasqanmanta.
Llapanmi atinchis
Jehová Diosmanta yachachiyta.
Haku wichasunchis
Diospa wasin orqoman,
chaypin wiñay-wiñay
lliwpas thakpi kasunchis.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 43:3; 99:9; Isa. 60:22; Hech. 16:5.)
^ ***sn página 58 Sapa p’unchay Jehová Dioswan purishallasun***
48 taki
Sapa p’unchay Jehová Dioswan purishallasun
(Miqueas 6:8)
1. Munakuq Jehová Dioswanmi
sapa p’unchay purishanalla.
Paymi maskhaqninkunata
munakuywan qhawashallanqa.
Diosqa yanapawanchismi
ladonpi kananchispaq.
Chaymi payllata servinchis,
payllapaqpunin kawsanchis.
2. Juicio tiempopin kashanchis,
tukukuypas chayamushanñan.
Chayraykun millay runaqa
contranchispi rimapakushan.
Diosmi ichaqa cuidawasun,
chaymi paywan kananchis.
Paytan wiñaypaq servina,
pay sonqollataq kananchis.
3. Diosmi santo espiritunwan
Siminwanpas yanapawanchis.
Llaqtanpin kallpachawanchis,
makillataq uyariwanchis.
Jehová Dioswan kasun chayqa,
allin kaqtan ruwasun,
hinallataq munakuyta
llamp’u-kaytapas yachasun.
(Kay textokunatawan leey: Gén. 5:24; 6:9; 1 Rey. 2:3, 4.)
^ ***lv paginakuna 86-89 Diosqa chʼuya runakunatan munakun***
HUK mamaqa munanmi wawan allin bañasqa, allin p’achasqa, allin allichasqa kananta, chaymi manaraq wawan wasimanta lloqsishaqtin chaykunata qhawarin. ¿Imarayku? Yachanmi limpio kayqa qhali wiñananpaq kasqanta, hinaspapas yachanmi wawanta qhawarispanku paykunapas qhawarisqa kanankuta.
2 Hanaq pachapi kaq Taytanchispas munanmi kamachinkuna ch’uya runakuna kananchista. Pay kikinmi Bibliapi prometewanchis ‘ch’uyapaqqa ch’uyallataq kananta’ (Salmo 18:26). ¿Imaraykun Jehová Dios munan ch’uya runakuna kananchista? Ñawpaqta, munakuwasqanchisrayku, hinaspapas yachanmi ch’uya kayqa allinninchispaq kasqanta. Iskaypi, Testigonkuna imayna kasqanchisman hinan paytapas qhawarinqaku. Ñoqanchisqa manapunin Jehová Diosta sutintapas pisichayta munanchischu. Aswanmi hatunchayta munanchis. Chaymi ch’uya kananchis p’achakuyninchispi kawsayninchispipas (Ezequiel 36:22; 1 Pedro 2:12).
3 ¿Imarayku kallpachakunanchis tukuy tiempo ch’uya kananchispaq? Ñawpaqta, Jehová Dios ch’uya runakunata munakusqanrayku. Hinaspapas Jehová Diostan munakunchis chaymi tukuy ruwasqanchispi hatunchayta munanchis. Chaymantapas wiñaypaqmi munakuyninpi takyayta munanchis. Chayraykun ch’uya kaymanta kaykunata yachasun: ¿imarayku ch’uya kananchis? ¿Imakunapi ch’uya kasunman? ¿Imatan ruwananchis ch’uya kanapaq? Chaykunamanta yachaymi reparachiwasun ch’uya kanapaq imakunapi kallpachakunanchista.
¿IMARAYKU CH’UYA KANANCHIS?
4 Jehová Diosqa imaymanapin yachachiwanchis. Ñawpaqtaqa, ejemplonwanmi yachachiwanchis. Bibliapunin mink’awanchis: “Payman rikch’akuq kaychis”, nispa (Efesios 5:1). Chhaynaqa, ¿imaraykun astawan tukuy qhelli kaqmanta karunchakunanchis? Ch’uyay-ch’uya Diosta yupaychasqanchisrayku (Levítico 11:44, 45).
5 Tukuy kamasqanta qhawarispan yachanchis Jehová Dios imayna kasqanta, imakuna ruwasqanta, ch’uya kasqantapas (Romanos 1:20). Chaypaq yachasun tiyasqanchis Hallp’amanta. Mana qhellichasqa kananpaqmi Jehová Dios hunt’asqata kamaran. Chayrayku wayratapas unutapas muyuchin huk tiempomanta ch’uyaman tukupunanpaq (ciclos ecológicos). Chaymantapas “ch’uyanchaq tropakunatan” kamallarantaq, chaykunaqa sinchita mikhuq mana rikuna kurukunan, chay kurukunan llapa q’opakunata mikhuspa ch’uyanchapun. Chay kuruchakunaqa ancha allintan llank’anku, chaymi científico nisqakunapas lamar qocha petroliowan qhellichasqa kaqtin otaq runakuna paykunallapaq munaq kayninkupi hallp’anchista qhellichaqtinku chayman chay kuruchakunata churanku ch’uyanchapunanpaq. Arí, ‘kay pachata Ruwaq’ Diosqa lliwpas ch’uya kanantan munan, chaymi chay ruwasqankunapi rikukun (Jeremías 10:12). ¿Manachu ñoqanchispas ch’uya kananta munasunman? Ari munasunmanmi.
6 Hinaspapas, ¿imarayku ch’uya kananchis? Jehová Dios kamachinkunaq ch’uya kananta munasqanrayku. Qhawarinapaq, israelitakunaman Kamachikuy Simi qosqanpin rikuchiran ch’uya kaywan yupaychaywan huklla kasqanta. Chaymi uma sacerdote Hucha Pampachana P’unchaypi iskay kutita bañakunan karan ruwananta hunt’ananpaq (Levítico 16:4, 23, 24). Chhaynatan llapa sacerdotekunapas makinkuta chakinkuta maqchikunanku karan Jehová Diosman sacrificiota haywanankupaq (Éxodo 30:17-21; 2 Crónicas 4:6). Kallarantaqmi israelitakunata qhellichaq qanchis chunka ruwaykunapas. Chaykunawan qhellichasqa israelitaqa manan Jehová Diosta yupaychayta atiranchu, mayninpiqa wañuytapas tarinmanmi karan (Levítico 15:31). Hinaspapas qhellichakuq israelitaqa Kamachikuy Simi nisqanman hinan ch’uyanchakunan karan p’achanta t’aqsakuspa cuerpontapas bañakuspa, mana chayqa ‘wañunanpaq huchachasqan kanan’ karan (Números 19:17-20).
7 Chay Kamachikuy Simikunaqa manañan ñoqanchispaqchu, ichaqa yanapawanchismi Jehová Diospa yuyaykusqanta yachanapaq. Chay kamachikuykunapin Jehová Dios sut’ita rikuchiran payta yupaychaqkuna ch’uya kananku munasqanta. Payqa kaqllatapunin kunanpas munan (Malaquías 3:6). Ñawpa tiempopi hinan kunanpas payqa ‘chanin mana ima qhelliyoq yupaychanata’ munan (Santiago 1:27). Chay kamachikuyta kay tiempopi imayna hunt’ananchismanta t’aqwiriyqa allinpunin kanqa.
¿IMAN JEHOVÁ DIOSPA ÑAWPAQENPI CH’UYA KAY?
8 Bibliaqa manan cuerpopi ch’uya kayllamantachu willan. Aswanmi willan Jehová Diospa ñawpaqenpi tukuy imaymanapi ch’uya kananchismanta. Arí, Jehová Diosqa munan kay tawa kaqkunapi ch’uya kananchista: yupaychaypi, kawsaypi, yuyaykuypi, cuerpopipas. Qhawarisun sapankamanta.
9 Yupaychaypi ch’uya kay. Yupaychayninchis ch’uya kananpaqqa manan chhaqrukunachu pantasqa religionkunaq ima ruwayninwanpas. Yuyarisun Babilonia llaqtapi preso kaq israelitakunata. Jerusalén llaqtankuman manaraq kutipushaqtinkun Jehová Dios kayta kamachiran: “¡Ama [ima] qhellitapas llamiychischu! [...] lloqsiychis, hinaspa ch’uyanchakuychis” nispa, chaytan paykunaqa kasukunanku karan (Isaías 52:11). Paykunaqa Jehová Diosta hukmanta yupaychanankupaqmi kutipunanku karan. Diosta yupaychayninku ch’uya kananpaqqa manan chhaqrunankuchu karan Babilonia llaqtapi pantasqa religionkunaq yachachikuyninwan, ruwayninkuwan, costumbrenkuwanpas. Chay ruwaykunaqa Jehová Diostan phiñachiran.
10 Kunanpas cheqaq cristianokunaqa manapunin pantasqa religionkunaq ruwayninwan qhellichakunanchischu (1 Corintios 10:21). Pantasqa religionkunaq yachachikuyninqa teqsimuyuntinpin mast’arisqa kashan chaymi waqllichiwasunman. Yaqa llapa suyukunapi kaq costumbrenkuna, fiestankuna, yachachikuyninkupas, almaqa mana wañuqmi nisqa yachachikuypas ñawpa tiempopi pantasqa religionkunamantan paqarimun (Eclesiastés 9:5, 6, 10). Cheqaq cristianokunaqa manapunin munanchischu pantasqa religionkunaq ruwayninkunawan chhaqrukuyta. Chayrayku runakunaña tanqawasunman chaypas manapuni Diosta yupaychanapaq kamachikuykunata pisichananchischu (Hechos 5:29).
^ ***w13 1/7 paginakuna 8-9 ¿Mañakunanchischu santokunaman?***
¿IMA NINMI BIBLIA SANTOKUNAMAN MAÑAKUYMANTA?
Catecismo de la Iglesia Católica qelqaq nisqan hina, católico religionpiqa yachachinku santokunaman mañakuyta, chaymi khaynata ninku: “Kay hallp’api kashaqtinku imaymana allinkunata ruwasqankurayku Dioswan allinta qhawarichikunku chaymi paykunalla Diosman chayachinku mañakusqanchista”, nispa. Chaymi pikunachus santokunaman mañakuqkunaqa saminchaykunata chaskinankupaq ruwanku, ¿imarayku? Santokunaqa Diospa ñawpaqenpi kasqanrayku.
¿Chaytachu Biblia yachachin? Wakinkunaqa ninku: “Bibliapipunin kashan chay yachachikuyqa”, nispa. ¿Imaraykun chhaynata yuyaykunku? Roma llaqtapi cristianokunaman apóstol Pablo qelqarqan: “Valekuykichismi, wawqe-panaykuna, Señorninchis Jesucristorayku, Santo Espirituq munakuyninwan ñoqawan kuska Diosmanta tukuy sonqo mañapuwanaykichispaq”, nispa; chay textota hap’ikusqankuraykun chhaynata yuyaykunku (Romanos 15:30). ¿Nisharqanchu apóstol Pablo iñiqmasinkunarayku Dioswan uyarichikunanta? Manan. Aswanpas nisharqanmi mayqen iñiqmasipas payrayku Diosmanta mañapunankupaq. Chhaynaqa, ¿imaraykun mana santokunaman mañakunanchischu Dioswan uyarichikunanchispaq?
Evangelio Juan qelqapin Jesús nirqan: “Ñoqan kani ñanpas, cheqaq-kaypas, kawsaypas. Pipas ñoqallantapunin Yayamanqa chayanqa”, nispa (Juan 14:6). Nillarqantaqmi: “Yayamanta sutiypi mañakuqtiykichis pay qosunkichis”, nispa (Juan 15:16). Jesusqa manan payman mañakunanchismantachu rimasharqan nitaq rantinchispi Dioswan parlananmantachu. Aswanpas paypa sutinpi Diosman mañakunanchismantan rimasharqan.
Huk kutinmi Jesuspa qatikuqninkuna nirqanku mañakuyta yachachinanpaq, hinan Jesusqa nirqan: “Mañakuspaykichisqa kay hinatan ninkichis: Yayayku, sutiyki yupaychasqa kachun”, nispa (Lucas 11:2). Jesuspa nisqanman hina Diosllamanpuni mañakunanchis Jesuspa sutinpi manan santokunamanchu.
Mañakuyqa Jehová Diosta yupaychananchispaqmi, santokunaman mañakuyqa Diospa yachachikuynin contrapi kashan (Juan 4:23, 24; Apocalipsis 19:9, 10).
^ ***lv paginakuna 164-165 Tukuypi allintapuni purisun***
¿IMANISPAN SATANÁS Q’OTUN HATUN HUCHAPI URMAQKUNATA?
Satanasqa imaymana llullakuykunatan rikhurichin hatun huchaman urmaqkunata q’otunanpaq. Maytachá payqa munanman cristianokuna chayman urmananta. Ichaqa reqsinchismi ‘q’otukuq yuyayninkunata’ chaymi mana q’otuchikusunchu (Efesios 6:11). Qhawarisun kinsa yuyaychayninkunata.
“Pakawaqmi huchallikusqaykita.” Chhayna yuyaychasqanqa manan cheqaqchu, Jehová Diosqa lliw ruwasqanchistan rikumushan. “Diosmanmi cuentata qosunchis. Diospa ima kamasqanpas qayllanpiqa manan pakasqachu, aswanpas lliwmi rikhurin, sut’itaq kashanpas” (Hebreos 4:13). Tukuy yachaq Diosmanmi tukuy ruwasqanchismanta cuentata qosun, chhaynaqa, ¿imapaqñan pakasunman umalliqkunamanta? (2 Samuel 12:12 textotawan qhawariy.)
“Ama imatapas umalliqkunaman willaychu.” Israel suyupi kamachikuq Ahab runan profeta Eliasta ‘awqanta’ hina rikuran (1 Reyes 21:20). Chay cheqnikusqan profetan chay millay runata yanapanman karan millay ruwasqankunamanta Jehová Dios pampachananpaq. Kunan tiempopipas Jesusmi ‘qon’ runakunata, paykunan kanku Diospa llaqtanpi umalliqkuna (Efesios 4:8). Huchasapa runakunaña kanku chaypas paykunaqa sapa p’unchaymi ‘michiwashanchis’ otaq Dioswan allinpi kananchispaq yanapawashanchis (Hebreos 13:17). Arí, umalliqkunawanmi Jehová Diosqa yanapawanchis, chaymi amapuni hayk’aqpas awqanchista hinaqa rikusunchu.
“Amigonchiskunaq huchallikusqantaqa pakaykunan.” Cristianomasinchiskunaq huchallikusqanta pakaspaqa manan yanapashasunmanchu. ¿Imarayku chayta ninchis? Hatun huchakunaqa onqoy hinan, chay huchakunata pakaytaq chay onqoypa nanayninta doctorman mana willakuy hina (Santiago 5:14, 15). Manapaschá huchallikuq amigonchisqa munanchu wanachisqa kayta, ichaqa kayta ama qonqasunchu: munakusqan runatan Jehová Diosqa wanachin chayqa wañuymantapas qespichinmanmi (Proverbios 3:12; 4:13). Hinaspapas huchallikusqanmanta mana wanaq runaqa huk cristianokunatapas urmachinmanmi. Manan pipas munasunmanchu Diospa llaqtanpi chaykuna kananta (Levítico 5:1; 1 Timoteo 5:22). Chaymi huk cristianoq huchallikusqanta yachaspaqa kallpachananchis umalliqkunaman willakunanpaq.
^ ***sn página 47 Bibliaqa Diospa yuyaychasqanmi***
37 taki
Bibliaqa Diospa yuyaychasqanmi
(2 Timoteo 3:16, 17)
1. Bibliaqa huk lamparan,
tutapi k’anchay hinan.
Usqhayllan chayman rinanchis,
thak-kaytan chay qowasunchis.
2. Diosmi qon Bibliataqa,
chaypin nin munasqanta.
Bibliallan tukuypaq allin,
Dios kasuytan chay yachachin.
3. Chayllapin nin sut’ita
munakuq Dios kasqanta.
Yachaytan chaypi tarisun,
kawsaymantaq apawasun.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 119:105; Pro. 4:13.)
^ ***sn página 107 Diosqa sumaqtan qhawarin kurakkunata***
90 taki
Diosqa sumaqtan qhawarin kurakkunata
(Proverbios 16:31)
1. Kaypiqa askhan kanku
kurakkunaqa.
Unayñan Jehová Diospa
ñanninpi kanku.
Wakinqa viudon kanku,
pisi kallpataq.
Diosniyku, paykunata
qan uywakapuy.
(CORO)
Yuyariy qanrayku
llank’asqankuta.
Llapanta kallpachay:
“Allinmi”, nispa.
2. Llapankun paykunaqa
Dios sonqo kanku.
Sumaqtan paykunata
Diosninchis rikun.
Ñawpaqqa kallpasapan
llapanku kaqku;
Diosniyku, qanllapaqmi
kawsarqankupas.
(CORO)
Yuyariy qanrayku
llank’asqankuta.
Llapanta kallpachay:
“Allinmi”, nispa.
(Kay textokunatawan leey: Mat. 25:21, 23; Sal. 71:9, 18; Pro. 20:29; Luc. 22:28; 1 Tim. 5:1.)
^ ***sn paginakuna 92-93 Jehová Diosqa thak-kayta Qoqmi***
76 taki
Jehová Diosqa thak-kayta Qoqmi
(Filipenses 4:9)
1. Jehová, munakuq Dios,
thak-kayta qoykuwayku.
Chay hinapin huk-nisqalla
sumaqta kawsasaqku.
Qantan maskhaykiku;
qespichiq Diosmi kanki.
Thak kawsayta qoykuwayku;
chaytaqa qanllan qonki.
2. Yanqan runakunaq
thak-kayta maskhasqanqa.
Pusasqayki llaqtallapin
thak-kayqa t’ikarinqa.
Qanpa nisqaykitan
allinta hunt’asaqku.
Chay hinaqa, astawanraq
thak-kayta qoykuwayku.
3. Santo espiritun
Bibliapas pusawanku.
Tutayaqpi kawsaymantan
chaykuna cuidawanku.
Qanpa thak-kayniykin
kawsachiq para hina.
Chayta lliwman qoykuwayku
cuidasqa kanaykupaq.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 4:8; Fili. 4:6, 7; 1 Tes. 5:23.)
^ ***lv paginakuna 89-93 Diosqa chʼuya runakunatan munakun***
11 Kawsaypi ch’uya kay. Kawsaypi ch’uya kanapaqqa millay qhelli ruwaykunamantan karunchakunanchis, chayllan Diospa munakuyninpi allinta takyasun (Efesios 5:5). Cristianokunaqa ‘qhelli huchapi puriymantan ayqekunankupuni’, chaymantan qatimuq capitulopi yachasun. Chhayna huchakunapi urmaspa mana kutirikuqkunaqa “Diospa qhapaqsuyunmanqa manan haykunqakuchu” (1 Corintios 6:9, 10, 18). Chay runakunan Jehová Diospaqqa “mana p’enqakuqkuna” kanku, chaymi chay huchallikusqankumanta mana ch’uyanchakuqtinkuqa ‘iskaykaq wañuypaq’ kanqaku (Apocalipsis 21:8).
12 Yuyaykuypi ch’uya kay. Runaqa yuyaykusqanman hinan imatapas ruwan. Sichus yuyayninchispi sonqonchispipas millay yuyaykuykuna hinalla saphichakunqa chayqa chay yuyaykusqanchisman hinan millay ruwaykunaman urmasunman (Mateo 5:28; 15:18-20). Allin ch’uya kaqkunallata yuyaykusun chaytaq allin kaqkunallata ruwanapaq kallpachakusun (Filipenses 4:8). Ichaqa, ¿imakunan yanapawasun yuyayninchis ch’uya kananpaq? Hukpi, millay q’ochukuykunamantan karunchakunanchis. Iskaypi, Diospa Simin Qelqata t’aqwispan allin yuyaykuykunata umanchisman hunt’achinanchis (Salmo 19:8, 9).
13 Ñawpaqpi yachasqanchis hina Diospa munakuyninpi allinta takyanapaqqa ch’uyan kananchis yupaychaypi, kawsaypi, yuyayninchispipas. Huk capitulokunapipas willashanmi chay kinsa ch’uya kaykunamanta. Kunanmi ichaqa yachasun tawa kaqta: cuerpopi ch’uya kaymanta.
CUERPONCHISPI CH’UYA KASUN
14 Cuerponchispas tiyasqanchis wasipas ch’uya otaq limpion kanan. Wakin runakunan ninku, imayna kasqayqa manan pimanpas imapas qokunanchu, nispa. Cristianokunaqa manapunin chhaynata yuyaykunankuchu. Ñawpaqpi yachasqanchis hina, manan allinninchispaq kasqanraykullachu Jehová Diosqa munan cuerpopi limpio kananchista, aswanmi payta allinta qhawarichinanchispaq. Ñawpaq parrafopi wawamanta yachasqanchista yuyarisun: sichus qhellillaña mana allin allichasqataq purinman chayqa, ¿manachu nisunman, imayna tayta mamayoqtaq kay wawari, nispa? Sichus ñoqanchispas mana allintachu p’achakusunman mana allintachu kawsasunman chayqa, ¿manachu hanaq pachapi kaq Taytanchista p’enqayta qhawarichisunman? ¿Manachu willakuy apasqanchistapas pisichachisunman? Manapunin qonqananchischu Bibliapi kay nisqanta: “Manan pimanpas ima misk’anatapas churaykuchu, llank’ayniykumanta ama p’enqayta rimanankupaq. Aswanpas tukuypin Diospa kamachinkuna kasqaykuta rikuchikuyku”, nispa (2 Corintios 6:3, 4). Kunan yachasun cuerponchispi wasinchispi limpio kaymanta.
15 Bañakusun allintataq p’achakusunpas. Tiyasqanchis llaqtapi imayna costumbreyoqña runakuna kankuman chaypas cristianokunaqa bañakunanchispunin. Maypiña kasunman chaypas bañakunanchispaqqa kanpunin unupas jabonpas. Hinaspapas makinchistan maqchikunanchis manaraq mikhushaspa, manaraq mikhuykunata hap’ishaspa, hisp’asqanchis qhepaman otaq wawaq pañalninta cambiasqanchis qhepamanpas. Chayta ruwaqtinchisqa manan onqoy rikhurichiq mana rikuna kurukuna miranqachu nitaqmi ima onqoypas —q’echa onqoy hukkunapas— hap’iwasunchu, wañuymantapas qespichiwasunmi. Sichus tiyasqanchis cheqaspi mana kanchu hisp’anapaq chayqa, ñawpa israelitakuna hinan pampata t’oqonanchis chaypi hatun hisp’ayninchista p’ampananchispaq (Deuteronomio 23:12, 13).
16 P’achanchistapas t’aqsashanallanchispunin. Allinta p’achakunanchispaqqa manan askha qolqewan rantisqaraqchu kanan nitaq chayllaraq rikhurimuq p’achachu kanan, aswanqa limpion kanan allinta hap’iq p’achataq kananpas (1 Timoteo 2:9, 10). Maypiña kashaspapas ima ratopas limpio kasqanchiswan sumaq p’achasqa kasqanchispiwanmi rikuchinanchis “qespichiqninchis Diosmanta yachachikuyqa tukuypi sumaqpuni kasqanta” (Tito 2:10).
17 Wasinchispas tukuy kaqninchiskunapas. Wakchaña qhapaqña kasunman chaypas, atisqanchisman hinan wasinchistaqa limpiota sumaq allichasqata hap’inanchis. Carroyoq kaspapas hawantin ukhuntintan allinta limpiananchis astawanqa huñunakuyman rispa otaq predicaq rispapas. Llapa kaqninchiskunatan limpiota hap’inanchis. Chayta ruwaspan Jehová Diosta allinta qhawarichisun. Hinaspapas llapa runakunamanmi yachachimushanchis Jehová Dios kay Hallp’a ch’uya kananta munasqanrayku ‘kay pacha waqllichiqkunata [otaq qhellichaqkunata] wañuchinanmanta’, Reinonwan kay Hallp’ata paraisoman tukuchinanmantawan (Apocalipsis 11:18; Lucas 23:43). Chaymi wasinchista ima kaqninchistapas limpiota allin allichasqata hap’ispa rikuchisun mosoq pachapi limpio tiyananchispaq preparakusqanchista.
18 Huñunakunanchis Wasi. Chay wasipiqa munakusqanchis Diostan yupaychanchis chaymi anchata respetanchis. Visitamuqkuna sumaqta qhawarinankupaq hinan tukuy tiempo limpio kananta munanchis. Chaymi mana thantakunanpaqqa limpianapaq allichanapaq programaq nisqanman hina ruwananchis. Chay llank’aykunapi yanapakuspan rikuchisun Diosta Yupaychanapaq Wasi munakusqanchista. Huñunakunanchis Wasita limpiaypi ‘allichaypi llank’ayqa’ hatun saminchaymi (2 Crónicas 34:10). Chhaynallatataqmi qhawarinanchis hatun huñunakuykunapaq wasikunatapas.
^ ***lv página 168 Tukuypi allintapuni purisun***
13 Wayqe pananchiskunawan llank’aspapas hunt’aq runan kananchis. Ichaqa manapunin chaykunamanta huñunakunanchis wasipi nitaq predicasqanchispipas rimananchischu. Sichus huk cristiano ñoqanchispaq llank’an chayqa tiemponpin pagapunanchis imachus pagapunanchistataqmi qopunanchispas (1 Timoteo 5:18; Santiago 5:1-4). Huk cristianomasinchispaq llank’anchis chaytaq imakunachus ruwananchista allinta hunt’ananchis (2 Tesalonicenses 3:10). Ichaqa manan cristianomasinchis kasqanraykuchu huk llank’aqkunamanta aswan allinta qhawariwananchistachu nitaq astawanraq tiempo qowananchistachu munananchis (Efesios 6:5-8).
14 ¿Imatan ruwasunman huk cristianomasimanta qolqeta manukuspa, otaq iskay kinsawan negociota ruwaspa? Biblian yuyaychawanchis kayta ruwanapaq: ima negociomanpas haykuspaqa huk documentotan ruwanapuni. Chaytan Jeremiaspas ruwaran hallp’ata rantikuspa, hukkunaq rikusqanmi huk documentota qelqachiran, copiata horqochispataq allinta waqaycharan (Jeremías 32:9-12; Génesis 23:16-20 textotawan qhawariy). Wayqe pananchiskunawan ima negociotapas ruwasqanchispi hukkuna rikushaqtin documentota ruwaspa firmayqa allinmi, chayta ruwaqtinchisqa manan kanqachu phiñachinakuy q’otunakuy nitaq ima ch’eqmipas. Ama qonqasunchu, iñiqmasinchiskunawan huk hinalla thak kawsaymi aswan allin ima negocio ruwaymantapas (1 Corintios 6:1-8).
^ ***lv paginakuna 138-139 Hukkunata kallpachanapaq hina rimasun***
13 Rimasqanchiswan hukkunata k’iriy. Arí, kaykama yachasqanchis hina rimasqanchisqa nishutan hukkunata k’irinman. Huchayoq runa kasqanchisraykun rimasqanchispi pantanchis chaymantataq qhepaman pesapakunchis. Pablon cristianokunata khaynata anyaran: “Tukuy haya sonqo-kay, phiñapayay, k’arak phiñakuy, qaparkachay, tumpay ‘otaq millay rimay’ [...] qankunamanta chinkachun”, nispa. Chaypi nisqan hina manapunin Diospa llaqtanpipas familia ukhupipas kananchu chay millay rimaykuna (Efesios 4:31). ‘Millay rimay’ nisqa simitan huk Bibliakuna t’ikranku: “K’amiy”, “phiñachiy”, “sientechiq rimay”, nispa. Chhayna rimaymi chaymantapas millay sutikunawan sutichay, k’araq simiwan rimay, yapa-yapamanta p’enqachiq rimaykunapas hukkunatan pisichan otaq sarunchan. Wawakunan astawanqa wawa kayninkupi astawan sientekunku (Colosenses 3:21).
14 Bibliaqa huchachanmi millay rimaqkunata willantaqmi mana allinpi tarikunankutapas. ¿Imapin tarikunqa sientechiq simikunawan rimaq, k’amiq, pisichaq simikunawan sapa kuti rimaqpas? Ñawpaqtaqa askha kutitan yanapayta chaskinqa chay rimayninta saqenanpaq. Chay rimayninkunata mana saqeqtinmi ichaqa Diospa llaqtanmanta qarqosqa kanqa. Chhaynalla kaspaqa manapaschá wiñay kawsaytapas chaskinmanchu (1 Corintios 5:11-13; 6:9, 10). Ari sut’inmi kashan, Jehová Diospa munakuyninpi takyayta munaqqa manapunin qhelli simikunata rimananchu, manan llullakunanchu, manan pitapas k’aminanchu, manan runamasinta pisichaq simikunatapas rimananchu.
^ ***sn página 99 Jesús hinan llamp’u sonqo kananchis***
82 taki
Jesús hinan llamp’u sonqo kananchis
(Mateo 11:28-30)
1. Jesús yachayniyoqña karqan chaypas,
mana hatunchakuspallan kawsarqan.
Diospa churasqan Reyña karqan chaypas,
tukuy imapin llamp’u sonqo karqan.
2. Lliw sayk’usqakunatan Jesús nirqan:
“Yugoymanyá k’umuykukuychis”, nispa.
Payta kasuqqa samakuytan tarin.
Payqa llamp’ullan, khuyapayaqtaqmi.
3. Manan uma hoqariqchu kananchis,
aswanmi hukkunata servinanchis.
Diosqa munakunmi llamp’u sonqota,
chaymi payman wiñay kawsayta qonqa.
(Kay textokunatawan leey: Mat. 5:5; 23:8; Pro. 3:34; Rom. 12:16.)
^ ***sn página 66 ¡Kaymá wiñay kawsayqa!***
55 taki
¡Kaymá wiñay kawsayqa!
(Juan 3:16)
1. ¡Qhawariy! Runakunan
kusisqa kawsashanku.
Tukupunñan llakikuy,
thak kawsayñan kapun.
(CORO)
¡Kusikuywan takiy;
chaypin qanpas kawaq!
Kallpachakuy, chayankin
wiñay kawsay ñanman.
2. Chaypachan wayna-sipas
llapapas kapunqaku.
Manan pipas ninqachu:
“Manchakunin”, nispa.
(CORO)
¡Kusikuywan takiy;
chaypin qanpas kawaq!
Kallpachakuy, chayankin
wiñay kawsay ñanman.
3. Lliw runan kusikunqa
Diosllata hatunchaspa.
Wiñaypaqmi nisunchis:
“Gracias, Diosníy”, nispa.
(CORO)
¡Kusikuywan takiy;
chaypin qanpas kawaq!
Kallpachakuy, chayankin
wiñay kawsay ñanman.
(Kay textokunatawan leey: Job 33:25; Sal. 72:7; Apo. 21:4.)
^ ***sn página 78 Tukuy sonqowan Jehová Diosta servisun***
66 taki
Tukuy sonqowan Jehová Diosta servisun
(Mateo 22:37)
1. Ancha Hatun Jehová Diosníy,
qanllatapunin munakuyki.
Hatunchana Diosmi kanki,
chaymi llapanpi kasusqayki.
Hunt’asaqmi lliw nisqaykita,
qanpaq hinan kawsasaqpas.
(CORO)
Yupaychana Diosmi kanki,
chaymi qanllata servisqayki.
2. Imaymana kamasqaykin
hatun kasqaykita rikuchin.
Wiñaypaqmi servisqayki;
sutiykitan lliwman willasaq.
Jehová Diosníy, lliw nisqaytaqa
mana qonqaspan hunt’asaq.
(CORO)
Yupaychana Diosmi kanki,
chaymi qanllata servisqayki.
(Kay textokunatawan leey: Deu. 6:15; Sal. 40:8; 113:1-3; Ecl. 5:4; Juan 4:34.)
^ ***lv paginakuna 93-96 Diosqa chʼuya runakunatan munakun***
CUERPONCHIS UKHUTA QHELLICHAQ RUWAYKUNAMANTA KARUNCHAKUSUN
19 ¿Imakunamantawanmi karunchakunanchis cuerponchispi limpio kanapaq? Cuerponchista llapa qhellichaq ruwaykunamantawanmi. Chayraykun mana pitanchischu cigarrota, mana machanchischu nitaq medicokunaq mana recetasqan otaq yuyayta chinkachiq hampitapas ukyanchischu. Bibliaqa manan llapa viciokunamantachu willan, ichaqa kanmi yachachikuykuna kamachikuykunapiwan Jehová Dios imarayku chaykunata qhellipaq qhawarin chayta yachanapaq. Chayrayku kunan qhawarisun phisqamanta, chaykunan yanapawasun imatapas Diospa munasqanman hina ruwanapaq.
20 “Munasqa wawqe-panaykuna, chaykunatan Diosqa prometewanchis. Chayrayku tukuy qhelli kaqmanta ch’uyanchakusun aycha cuerponchispipas espiritunchispipas, Diosta manchakuspataq aswan-aswan ch’uyata kawsasun.” (2 Corintios 7:1.) Chaypi nisqan hina Jehová Diosqa manan munanchu ‘aychanchista’ (otaq cuerponchis ukhuta) imawanpas qhellichananchista, ‘espiritunchista’ (yuyaykusqanchista otaq munasqanchista) waqllichinanchistapas. Chaymi karunchakunchis vicioman apaq otaq cuerponchista yuyayninchistapas qhellichaq ruwaykunamanta.
21 Chay textollapitaqmi Biblia willawanchis imarayku ‘tukuy qhelli kaqmanta ch’uyanchakunanchista’. 2 Corintios 7:1 texto khaynata qallarin: “Chaykunatan Diosqa prometewanchis”, nispa. ¿Ima promesamantan rimashan? Ñawpaq versiculokunapi Jehová Dios kayta niran: “Ñoqa chaskisqaykichis. Qankunaq Yayaykichismi kasaq” nispa, chay promesamantan rimashan (2 Corintios 6:17, 18). ¡Ancha sumaqmi chayqa! Imayna huk tayta wawankunata qhawarin chhaynata qhawariwananchispaqmi prometewanchis. Chaypaqmi ichaqa ‘aycha cuerponchista espiritunchistapas’ tukuy qhellichaq ruwaykunamanta karunchananchista munan. Mana yuyayniyoq runachá kasunman millay ruwaykunarayku Jehová Diosmanta karunchakuspaqa.
22 “Señor Diosniykitan munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykipiwan.” (Mateo 22:37.) Jesusmi willaran chay kamachikuy huk kamachikuykunamanta aswan chaniyoq kasqanta (Mateo 22:38). Arí, Jehová Diosninchisqa tukuy yuyayninchiswan tukuy sonqonchiswan munakunapaq hinapunin. Chaypaqmi ichaqa karunchakunanchis kawsayta pisiyachiq otaq yuyayta tutayachiq ruwaykunamanta.
23 “[Jehová Diosqa] llapanchista kawsachiwanchis, samaytapas, tukuy imatapas qowanchis.” (Hechos 17:24, 25.) Kawsayqa munakuq Diosninchispa qoykuwasqanchismi chaymi cristianokunaqa anchata respetanchis. Chayraykun onqoyman apaq millay ruwaykunamanta karunchakunchis. Chayta mana ruwasunmanchu chayqa kawsaytapas mana allinpaq qhawarishasunman hinan kanman (Salmo 36:9).
24 “Runamasiykitan qan kikiykita hina munakunki.” (Mateo 22:39.) Vicioyoq runaqa manan payllatachu qhellichakun muyuriqninpi kaqkunatapas qhellichanmi. Chaytan rikukun cigarrota pitaq runa q’osñinwan hukkunata qhellichasqanpi. Chayta ruwaqqa, runamasiykita munakuy nisqa kamachikuytan mana kasukushanchu chaywantaqmi rikuchishan Jehová Diosta mana munakusqanta (1 Juan 4:20, 21).
25 ‘Suyu kamachiqkunatapas llaqta kamachiqkunatapas kasukuychis.’ (Tito 3: 1.) Yaqa llapa llaqtakunapin hark’asqa kashan droga hap’iy droga mikhuypas, chaymi cheqaq cristianokunaqa manapuni hap’inkuchu nitaq mikhunkupaschu (Romanos 13:1).
26 Jehová Diospa munakuyninpi allinta takyanapaqqa manan iskay kinsa ruwaykunallapichu ch’uya kananchis aswanpas tukuypin ch’uya kananchis. Arí, sasan kanman huk viciota saqespa manaña hukmanta chayman urmayuyqa, ichaqa atikunmanmi. May allinpunin ch’uya kawsayqa. Jehová Diosqa allinninchispaqmi chaykunata kamachiwanchis (Isaías 48:17). Chaymantapas munakusqanchis Diostan allinta qhawarichinchis chaytaqmi anchata kusichiwanchis.
^ ***lv página 94 Diosqa chʼuya runakunatan munakun***
¿KALLPACHAKUNICHU ALLINKAQTA RUWANAYPAQ?
Kaywan yanapachikuy: “Cuerpoyta maqani, hinaspa kasuchikuni, paqtan hukkunata yachachiq kashaspa ñoqa kikiy wikch’usqa kayman” (1 Corintios 9:27).
Yuyaymananapaq tapukuykuna
▪ ¿Ima mana allinmanpas urmaykunaypaq kashaqtiy usqhayllachu Jehová Diospa santo espiritunta mañakuni chayman mana urmaykunaypaq? (Mateo 6:13.)
▪ Amigoykunapas, qhawasqay peliculakunapas, uyarisqay takikunapas, ¿yanapawanchu viciokunaman mana urmanaypaq? (1 Pedro 4:3, 4.)
▪ ¿Pisiyachinmanchu huchallikusqayta allin ruwasqaykuna? (Mateo 23:25-28.)
▪ ¿Imakuna yachasqaymi tanqawan Cristota qatikunaypaq, Diospa munayninta ruwanayrayku ñak’arinaypaqpas? (1 Pedro 2:21; 4:1.)
▪ ¿Imaynatan hukkunaman sut’inchayman cigarro mana pitasqaymanta? (Romanos 12:1, 2.)
▪ Yapamanta ima mana allinpipas urmaruspa, ¿kallpachakunichu hukmanta kallpata hap’inaypaq? (Romanos 7:21-25.)
^ ***lv página 96 Diosqa chʼuya runakunatan munakun***
DIOSPAQQA ‘TUKUY IMAPAS ATIKUNMI’
Elena kayta willan: “Chunka phisqayoq wataypi kashaspan sapa semana tukuyta amigoykunawan sinchita machaq kani. Tiempoq pasasqanman hinataq sapallay kinsa wawaykunata uywanay kashaqtiy crack (cocaína en piedra) nisqa drogaman yacharakapurani. Kawsayniyqa llakikunapaqmi karan. Ichaqa Biblia estudiayta qallarirani Jehová Diospa yanapayninwantaq kawsayniypi ch’uyanchakapurani llapa vicioykunatapas saqepurani. Chay viciokuna astawanqa cocaína nisqa saqeyqa sasan ñoqapaq karan. Ñoqallamantaqa manan hayk’aqpas chaykunata saqeyta atiymanchu karan, Jehová Diospa yanapayninwanmi ichaqa atirani. Tukuy kawsasqayta yuyarispan Jesús hina nini, Jehová Diospaqqa ‘tukuy imapas atikunmi’”, nispa (Mateo 19:26).
^ ***sn página 69 Mañakuypi Diosman prometekusqay***
58 taki
Mañakuypi Diosman prometekusqay
(Mateo 22:37)
1. Qanpaqmi tukuy sonqo
kawsasaq, Jehová Diosníy.
Qanllatan servisqayki
llapallan yuyayniywan.
2. Llapallan kallpaywanmi,
Señorníy, kasusqayki.
Qanmanmi takimusaq,
wiñaytan servisqayki.
3. Ñoqaqa qanpan kani,
qanmantan willamusaq.
Imapas ruwasqayqa
qanpaqmi kanqa, Diosníy.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 40:8; Juan 8:29; 2 Cor. 10:5.)
^ ***be página 27-página 32 Estudiayqa allinninchispaqmi***
Estudiayqa allinninchispaqmi
¿HAYK’AQLLAPAS rikurqankichu runakunata fruta akllashaqta? Poqosqachus icha manachus chayta yachanankupaqmi yaqa llapallanku colorninta qhawanku, may hatunchus kasqantawan, wakintaq frutata muskhiykunku, llamiykunku, q’apiykunku ima. Wakintaq sapanka makinkuwan hoqarispanku tanteanku mayqenchus aswan jugosapa kashan chayta. ¿Imaraykun chaykunata ruwanku? Sumaqninta akllanankuraykun.
Diospa Simin Qelqata estudiayqa aswan allinraqmi sumaq fruta akllaymantaqa. Sichus Biblia estudiaytaraq kawsayninchispi ñawpaqman churasun chayqa, munakuyninchis iñiyninchispas astawanmi wiñanqa, aswan allintan predicasunchis, imatapas allin yuyaywan Diospa munasqanman hinan ruwasun. Chaymantan Proverbios 3:15 nin: “Manan ima munasqaykipas yachaymanqa aypanmanchu”, nispa. Estudiasqayki allinniykipaq kananta munanki chayqa, yachanaykin imayna estudiayta (Col. 1:9, 10).
¿Imataq estudiayri? Estudiayqa manan hawan-ukhun leeyllachu, aswanpas tiempota hap’ispa tukuy yuyaywan allin-allinta t’aqwiymi. Chaypaqmi leesqata allinta qhawarina hawanmanta ukhunmanta, hinaspa ñawpaqpi yachasqanchiswan tupachina, reparanataq imarayku imapas nikusqanta. Estudiashaspa imatapas mosoq kaqta tarispaykiqa chaypi yuyaymanay, yuyaykuytaq chayman hina ruwanaykipaq. Jehová Diospa testigonña kanki chayqa, yuyaykuy chay yachasqaykiwan runamasiykikunata yanapanaykipaq.
¿Imayna sonqowanmi estudiana?
Estudianapaqqa necesitanchismi Bibliata, qelqakunata, lapicerota, huk cuadernotawanpaschá alistakunchis. Ichaqa, ¿yachananchispaq hinachu sonqonchis kashan? Biblian chaymanta nin: “Esdrasqa allintapunin sonqonta wakichikurqan [otaq preparakurqan] Señor Diospa kamachikuy siminta allinta yachananpaq, hunt’ananpaq. Chay kamachikuykunatan unanchaykunatan llapallanta Israel runakunaman yachachirqan”, nispa (Esd. 7:10). ¿Imaynatan sonqonchista preparasunman yachananchispaq hina?
Diosmantan mañakunanchis, chhaynapin respetowan Bibliata allinta estudiasunchis. Anchatan munanchis sonqonchisman Diospa yachachikuyninkuna chayananta. Chaymi sapa estudiananchispaq Diosmanta mañakunanchis santo espiritunta (Luc. 11:13). Rogakunanchismi estudiasqanchista entiendenapaq, Diospa munayninwan imayna tupasqanta yachanapaq, hinallataq chayman hina allin kaqta mana allin kaqta reparanapaq, kamachikuyninkunata hunt’anapaq, paywan allinpi kayta yachanapaqpas (Pro. 9:10). Estudiaspaqa ‘askhatapuni qoq Diosmantan’ yachayta mañakushanallanchis (Sant. 1:5). Yachasqanchiswantaq qhawarikunanchis imayna kasqanchista hinaspa Kamaqninchista mañakunanchis yanapayninta chhaynapi mana allin yuyaykuykunata chinkachinanchispaq. Amapunitaq qonqasunchu imaymana yachachiwasqanchismanta ‘gracias qoyta’ (Sal. 147:7). Chhaynata mañakuspa estudiasunchis chayqa, Jehová Dioswanmi astawan hukllachakusun, sonqomantataq Bibliaq nisqanta kasukuyta munasun (Sal. 145:18).
Jehová Diospa serviqninkunallan Paypa yachachikuyninkunata chhaynata estudianchis. Diosta mana kasukuq runakunaqa yanqapaq hinan qhawarinku wakin leesqankuta, ñoqanchismi ichaqa mana chhaynachu kanchis Diospi confiasqanchisrayku (Pro. 3:5-7). Mayqen yachachikuytapas mana entiendespaqa, manan chayraykuchu “pantarqonkuchá” ninchis, aswanpas Diospin suyakunchis sut’inchakunanpaq, chaykamataq astawan t’aqwirinchis (Miq. 7:7). Esdras hinan ñoqanchispas kasukunanchispaq hukkunaman yachachinanchispaqpas Bibliata estudianchis, chay yuyaywan estudiasqanchisraykun ima yachasqanchispas allinninchispaq kanqa.
¿Imaynatan estudiana?
Manaraq parrafokunawan qallarishaspan titulota leena, chhaynapin yachasun imamantas yachasunchis chayta. Chaymantataq qhawarinanchis subtitulokunata tituloq nisqanwan tupachispa. Hinallataq qhawarina dibujokunata, fotokunata, recuadro nisqakunata, yuyarinapaq listakunatapas. Hinaspan tapukunanchis: “¿Imatan yachasaq, imaynatan chay yanapawanqa?” nispa. Chhaynapin listo kasun estudiayta qallarinapaq.
Chaymantan reparana mayqenkuna importante yachachikuykuna kasqanta. Huñunakuypi estudianapaq Qhawaq revistapi, wakin librokunapipas kanmi paginankunaq uranpi tapuykuna. Allinmi kanman leesqanchisman hina kutichiykunata marcayqa. Tapuykuna mana kaqtinpas marcasunmanmi importante yachachikuykunata. Imatapas chayraq yachashanchis chayqa, astawanmi t’aqwirina allinta entiendenanchispaq. Reparay ima rikch’anachiykunawansi yanapachikuwaq predicacionpi otaq discursota qospa. Yuyaykunanchismi chay yachachikuykunawan pikunata kallpachananchispaq. Chaymantapas marcananchismi ruwananchispaq hina allin yachachikuykunata, hinaspa estudiayta tukuspa kutipananchis.
Estudiasqanchisman hinan textokunata maskhananchis, hinaspa qhawarinanchis parrafoq yachachisqanmantachu rimashan chayta.
Mayninpin estudiashaspa tarinchis sasa entiendenakunata otaq imamantapas astawan yachayta munanchis. Wakin parrafokunapi mana sut’inchakuqtinqa, huk ratopi estudiananchispaqmi anotasunman. Wakin textokunaq nisqanqa sasa entiendenan otaq mana reparanchischu imaynatachus parrafoq nisqanwan tupasqanta; otaq hawan ukhullanta yachanchis huk yachachikuymanta, munanchistaq hukkunaman yachachinapaq hina entiendeyta. Chaykunataqa estudiasqanchista tukuspañan t’aqwisunman.
Hebreo cristianokunaman apóstol Pablo cartata qelqashaspanmi, kuskanpi kashaspa nirqan: “Aswan allinqa kaymi”, nispa (Heb. 8:1). Ñawpa capitulokunapin rikuchisqaña Jesucristo Uma Sacerdote kaspa hanaq pachapi Diospa qayllanman haykusqanmanta (Heb. 4:14–5:10; 6:20). Ichaqa 8 capitulopin rimayta qallarirqan ñawpaqpi willasqan paykunaq allinninpaq kasqanmanta, chaymi allinta chaykunapi yuyaymananankupaq “aswan allinqa kaymi” nirqan. Rikuchillarqantaqmi Cristoq paykunarayku Diospa qayllanpi rikhurisqanta, “Ch’uyay-ch’uya Cheqasman” mana manchakuspa haykunankupaq ñanta kicharisqantawan (Heb. 9:24; 10:19-22). Chay suyakuyninkupi allinta takyaspaqa allintan uyarikunkuman karqan Pabloq iñiymanta, aguantaymanta, cristiano hina puriymantawan qelqasqanta kasukunankupaq. Ñoqanchispas imatapas estudiashaspa aswan allin yachachikuykunapi yuyayninchista churasun chayqa, allintan yachasun imamantas rimashasqanta, umanchispitaq allinta hap’isun imanaqtinmi chaykunata kasukunanchista.
Kallpachakunanchismi estudiasqanchisman hina kawsananchispaq. Chaymi imatapas yachaspaqa tapukunanchis: “¿Imaynatan yanapawan allin runa kanaypaq? ¿Chayman hinachu kashan ima yuyaykusqaypas? ¿Imaynatan yanapawanqa sasachakuyniykunata atipanaypaq, ima ruwanaypaqpas? ¿Imaynatan familiaypi, predicacionpi otaq iñiq t’aqapipas yanapawanman?” nispa. Mañakuywanmi yuyaymanananchis chay tapuykunapi, chayman hina tukuy imatapas ruwananchispaq.
Huk capitulota tukuspataq kutipananchis estudiasqanchista, hinaspa yuyarinanchis importante yachachikuykunata, chaykunamanta imakuna nikusqantapas, chhaynapin qhepamanpas yuyarishallasun chaykunata.
¿Imakunatan estudiasunman?
Diospa serviqninkunapaqqa askha qelqakunan kan estudiananchispaq. Sapa p’unchaymi t’aqwisunman Diospa Siminta sapa p’unchay t’aqwisun nisqa folletopi textokunata, chaykunamanta ima willakusqantawan. Huñunakuyninchispaq preparakuypas allinninchispaqmi kanqa. Wakinqa tiempotan hap’inku manaraq Diosmanta yachashaqtinku lloqsimuq qelqanchiskunata estudianankupaq, hukkunataq semanapi Bibliata estudiasqankumanta mana entiendesqanku textokunata t’aqanku astawan t’aqwinankupaq.
Sichus pisillaña tiemponchis kashanman huñunakuypaq allinta preparakunanchispaq chayqa, manan hawan-ukhuntachu preparakuna, nitaqmi manaña imatapas preparakunachu. Aswanmi qhawarina maykamalla estudiay atisqanchista, hinaspan chayta allinta estudiananchis. Sapa semanan chayta ruwananchis, pisi-pisimantataq wakin qelqakunatawan preparakunanchis.
“Wasiykitan sayarichinayki”
Biblian nin: “Hawapi ruwanaykikunataraq ruwamuy, chakra llank’anaykikunataraq llank’amuy”, nispa (Pro. 24:27). Chaywanmi yachanchis Jehová Diosqa familianrayku allinta llank’aq qosataqa allinpaq qhawarisqanta. Ichaqa qosakunaqa manan qonqanankuchu Diosman asuykunankupaq familianku yanapaytaqa. Chaymi kaq textollapitaq Biblia nin: “Chaymantañan wasiykita sayarichinki”, nispa. ¿Imatan chaypaq necesitakun? ‘Allin yuyaytan’ otaq allin reparaq kayta (Pro. 24:3).
Allin reparaqqa allin yuyaywanmi imatapas qhawan. Chaymi familianchiswan estudiasqanchis allin kananpaqqa allintan reparananchis familianchispa iñiynin imayna kasqanta. ¿Wiñarishankuchu Diosmanta yachayninkupi? Chayta yachanapaqmi allinta uyarinanchis imamanta rimasqankuta. ¿Phiñasqa hinachu imamantapas rimapakunku? ¿Qolqeyoq kaymantachu astawan rimanku? Chaykunatan makilla reparananchis. Wawanchiskunawan kuska predicashaqtinchis, ¿mana p’enqakuspachu Jehová Diospa testigon kasqankuta willanku compañeronkunawan tupaspanku? ¿Kusisqachu familiapi Bibliata leenku estudiankupas? ¿Diospa munasqanman hinachu kawsanku? Chaykunatan familiapi umallikunaqa allinta reparananchis, chhaynapin yanapayta atisun allin cristiano kanankupaq.
Qhawaq, ¡Rikch’ariy! revistakunapin maskhasunman familianchispaq hina yachachikuykunata, willasunmantaq chaykunata estudiananchista, chhaynapi yuyaymanashanankupaq. Munakuywanmi estudiota aparinanchis mana pitapas phiñakuspa nitaq p’enqachispapas, allintan rikuchinanchis chay yachachikuykuna paykunaq allinninpaqpuni kasqanta. Llapankutan kallpachananchis leenankupaq kutichinankupaq ima, reparachinanchistaq Diospa Simin ‘chaninpuni’ kasqanta, tukuy necesitasqanchista chaypi tarisqanchistapas (Sal. 19:7).
Allinkunatan chaskinki
Diosta mana reqsiqkunapas reparankun tukuy ima kaqkunata, pachantinpi imakuna sucedesqanta, kikinkuq imayna kasqankutapas; ichaqa manan yachankuchu imarayku chaykuna kasqanta. Diospa Simin Qelqata tukuy sonqo estudiaqkunan ichaqa santo espirituq yanapayninwan reparanku tukuy imatapas Diospa kamasqanta, Bibliaq profeciankuna hunt’akushasqanta, kasukuq runakunapaq Diospa promesankuna hunt’akunanpaqña kashasqantapas (Mar. 13:4-29; Rom. 1:20; Apo. 12:12).
Chaykunataña reparayta atinchis chaypas, manan umanchista hoqarinanchischu. Aswanmi sapa p’unchay Bibliata leespa kallpachakunanchis huch’uyyaykukuq kananchispaq (Deu. 17:18-20). Biblia estudiayqa kallpachawanchismi ama ‘huchawan q’otuchikunanchispaq’, sonqomanta Diospa siminta munakusun chayqa manan faciltachu huchaman urmasun (Heb. 2:1; 3:13; Col. 3:5-10). Chhaynapin ‘Jehová Diospa kaqkuna hinapuni purisunchis, tukuy imapipas payta kusichinanchispaq, llapa allin ruwaykunapi aswan-aswanta rurunanchispaq’ (Col. 1:10). Chayta taripananchispaqmi Diospa Simin Qelqata estudianchis, chaymi ancha allin premionchisqa.
[27 paginapi recuadro]
ESTUDIASQANCHIS ALLINNINCHISPAQ KANANPAQQA
• Yachananchispaq hinan sonqonchis kanan
• Llapantaraq pisillapi qhawarina
• Allinnin yachachikuykunatan entiendena
• Textokunatan tupachina parrafoq nisqanwan
• Allin yachachikuykunatan kutipana
• Yuyaymananan imapis yanapawasunman chayta
• Makillan kashana chaywan hukkunata yanapananchispaq
[28 paginapi recuadro]
MANARAQ T’AQWISHASPAQA
• Titulotan allinta qhawarina
• Subtitulokunatan tupachina tituloq nisqanwan
• Allintan qhawarina fotokunata, listakunata, recuadrokunatapas
[30 paginapi foto]
Estudiasqanchis allinninchispaq kananpaqqa yachananchispaq hinan sonqonchis kanan
[30 paginapi foto]
Maskhananchismi textokunata
[30 paginapi foto]
Tiempotan t’aqana yuyaymananapaq
[30 paginapi foto]
Yachananchismi mayqen qelqakunapi imatapas maskhayta
^ ***sn página 81 “Ñanniykikunata rikuchiway”***
69 taki
“Ñanniykikunata rikuchiway”
(Salmo 25:4)
1. Jehová Diosnilláy, qanmanmi hamuni
waqyasqaykita kasukuspa.
Qanpa Simiykin k’anchay qowaqniyqa,
chaymi qanmanta yachachiwan.
(CORO)
Yachachiway ñanniykikunata;
sonqoyman churay kamachiykita.
Cheqaq ñanpi, Diosníy, purichiway;
hinan sonqoyqa qanllapi kanqa.
2. Sinchi hatunmi qosqayki yachayqa.
Ancha chaninmi lliwpaq kanki.
Mayna sumaqmi qanpa Simiykiqa;
rimasqaykiqa wiñaypaqmi.
(CORO)
Yachachiway ñanniykikunata;
sonqoyman churay kamachiykita.
Cheqaq ñanpi, Diosníy, purichiway;
hinan sonqoyqa qanllapi kanqa.
(Kay textokunatawan leey: Éxo. 33:13; Sal. 1:2; 119:27, 35, 73, 105.)
^ ***w11 15/7 paginakuna 10-12 Jehová Diosqa munakuywanmi pusawanchis***
“Aman askha runata qatikunkichu”
3 Viajepiña kashaspa iskay kinsa carreterakunawan tupasunman chayri, ¿maynintan risunman? Yaqapaschá askha carrokuna huknin carreteranta risqanta rikuspa chayninta riyta munasun. ¡Chayqa manan allinchu kanman! Paykunaqa huk llaqtatapaschá rishanku otaq ñoqanchis hina chinkasqa kashanku. Chay rikch’anachiymi yuyarichiwanchis ñawpa Israel llaqtaman Jehová Dios huk kamachikuy qosqanta. Huk tribunalpi jueztan otaq testigo kananpaq runata Dios nirqan: “Aman askha runata qatikunkichu”, nispa (leey Éxodo 23:2). ¿Imaraykun chayta kamachirqan? Diosqa yacharqanmi runaqa pantaq kayninpi hukkunaq nisqanta qatikuspa mana chanin ruwaykunaman urmaykusqanta. Ñawsa hina hukkunaq ruwasqanta mana qatikunapaq kamachikuyqa manan juiciokunallapaqchu aswanpas tukuy ruwaypaqmi.
4 Tukuy ima ruwasqanchispin tanqasqa kasunman hukkunaq ruwasqanta qatikunapaq. Qonqayllan chaykunapi rikukusunman sasataqmi kanman chaykunamanta ayqekuy. Yuyarisun, Josué, Caleb waynakuna sucedesqanta. Paykunaqa chunka runakunawanmi Diospa Prometesqan Hallp’ata qhamiyaq rirqanku. Chay chunka runakunaqa mana allin willakuywanmi llaqtaman kutirqanku. Llullakuspan nirqanku Anacpa miraynin hatuchachaq runakuna otaq mana kasukuq angelkunaq miraynin rikumusqankuta (Gén. 6:4). ¡Yanqatan chaytaqa rimarqanku! Noepa tiemponpi mana kasukuq angelkunaq churinkunaqa manan mirayniyoqchu karqanku, millp’uq parapitaqmi llapanku wañurqanku. Ichaqa iñiyninpi chiriyapuq runakunaqa hinatapunin yanqa rimaykunata creenku. Chaymi sucederqan israelitakunawan, chunka runakunaq willakusqanta uyarispan mancharikurqanku. Yaqa llapa runakunan Diospa Prometesqan Hallp’aman manaña riyta munapurqankuchu. ¿Imatan Josuepas Calebpas ruwarqanku? (Núm. 13:25-33.)
5 Chay waynakunaqa manan ñawsa hinachu hukkunata qatikurqanku. Runakunaña mana uyariyta munarqankuchu chaypas, rumiwan ch’aqenankupaq kamaykurqanku chaypas paykunaqa cheqaqllatapunin rimarqanku. ¿Imaraykun mana runata manchakurqankuchu? Diospi iñisqankurayku. Iñiyniyoq runaqa Diospa promesanpin hap’ipakun manataqmi uyarinchu runakunaq yanqa rimasqanta. Unay watakuna qhepamanmi Josuepas Calebpas anchata kusikurqanku Diospa promesan hunt’akusqanmanta (leey Josué 14:6, 8; 23:2, 14). Paykunaqa Dios sonqo runakunan karqanku manataqmi hayk’aqpas runakunata qatikunankuraykuqa Diosta qhepancharqankuchu. Qaqatan iñiyninkupi sayarqanku. ¡Paykunaqa allin ejemplon llapanchispaqpas kanku! (Núm. 14:1-10.)
6 ¿Yaqachu hayk’aqllapas runakuna tanqawarqanchis paykunaq ruwasqanta ruwanapaq? Kay tiempopi runakunaqa manan Diostapas kamachikusqantapas respetankuchu. Chaytan rikuchinku televisionpi, cinepi, videojuego nisqapi lloqsimuq millay qhelli ruwaykunata, maqanakuyta, wañuchinakuyta, layqakuykunatapas qhawasqankupi. Askhan chaymanta ninku: “Manan imapas kanqachu”, nispa (2 Tim. 3:1-5). Chaymi tapukunanchis: “Familiaywan otaq sapallaypi kusirikuyta munaspa, ¿runakuna hina yuyaykuspachu concienciayta mana kasuspa mana allinkunata akllakuni?” nispa. Chayta ruwasunman chayqa ‘askha runatan qatikushasunman’.
7 Jehová Diosmi allinta decidinapaq huk sumaq regalota qowarqanchis: ‘yuyayninchispi allinkaqta mana allinkaqta reparay’ atiyta. Allin kaqta mana allin kaqtapas reparanapaqqa kallpachakunanchismi (Heb. 5:14). Chaypaqqa manan hukkunaq yuyaykusqanta hinachu yuyaykunanchis nitaq huk listapi imakunachus ruwanamanta qelqatachu qatinanchis. Chaymi Testigokunaqa mana listapichu hap’inchis ima peliculakunata, ima librokunata, Internet nisqapi imakuna qhawanatapas. Sichus huk listapi hap’isunman imakunachus mana qhawana kasqanta chayqa, huk ratopaqqa manañan valepunmanchu mosoq peliculakuna lloqsimusqanrayku (1 Cor. 7:31). Hinaspapas chay listata hap’isunman chayqa, manañan kikinchismanta Bibliaq nisqanta t’aqwisunmanchu, manan Diosmanta mañakusunmanchu nitaqmi ñoqallanchismantachu imatapas decidisunman (Efe. 5:10).
^ ***w10 15/9 página 10 Tukuy sonqo maskhasun Jehová Diospa bendicionninta***
Diosmanta mañakusun santo espiritunta
13 ¿“Manan Diospa llaqtanpi ima llank’aypipas yanapakuyta atiymanchu, manan predicaytapas atiymanchu”, nispachu nishanki? Chhayna kaqtinqa, Jehová Diosmanta mañakuy santo espiritunta (leey Lucas 11:13). Payqa espiritunwanmi serviqninkunata yanapan ima llank’aytapas hunt’anankupaq, pisillataña yachaqtinkupas otaq imaynaña ñawpaqpi karqanku chaypas. Israel runakunaqa michiqkunalla kamachikunallan karqanku, ichaqa Egipto llaqtamanta lloqsisqanku qhepallatan paykunata santo espíritu kallpacharqan ejercitokunata atipanankupaq (Éxo. 17:8-13). Diosqa espiritullanwantaqmi Bezaleelman Aholiabmanwan yachaywan hunt’aykurqan, chhaynapi yupaychana karpata kamachikusqanman hinapuni ruwanankupaq (Éxo. 31:2-6; 35:30-35).
^ ***w12 15/1 página 19 Kamachikuy Simiq qallariy yachachikuyninkuna yanapawanchis***
11 Kamachikuy Simin mañarqan hunt’aq sonqo israelitakuna sumaq kawsay ofrendata haywanankuta, chhaynapi Dioswan thakpi kasqankuta rikuchinankupaq. Paykunapas familiankupas animalkunaq aychantan mikhurqanku templopi kaq mikhunapaq wasipi. Chaymantapas, sacrificio haywaq sacerdote huk yanapaqkunapas (Lev. 3:1; 7:31-33). Chay ofrendakunawanmi Diospa allin qhawarisqan kayta maskharqanku. Chay ruwayqa yupaychaq runapas, familianwan sacerdotekunawan Dioswan ima huk sumaq mikhuyta aparinman hinan karqan.
12 Sumaq kawsay sacrificiokuna haywayqa, Jehová Diosta huk mikhuyman invitay hinan karqan. ¡May kusikunapaqchá kanman huk israelitaq invitasqanman Jehová rinman chayqa! Invitaqqa aswan allin kaq mikhunatachá haywanman. Kamachikuy Simiq qallariy yachachikuyninkunapi tarikuq, sumaq kawsay sacrificiokunaqa qhepaman sucedenantan rikuchirqan. ¿Imata? Cristoq sacrificionraykun lliw runa Kamaqninkuwan sumaqpi kawsayta atinku. Kay tiempopiqa kaqninkuta kallpankuta ima Diosta servinapaq lliw sacrificaqkunan paywan amigontin kanku.
^ ***sn página 74 Diospaqqa hunt’aqllapunin kananchis***
63 taki
Diospaqqa hunt’aqllapunin kananchis
(Salmo 18:25)
1. Jehová Diosman k’askakusun,
pay sonqon kawsashana.
Llaqtan kaspan yachananchis
imachus munasqanta.
Siminqa may allinpunin,
chayraykun kasukuna.
Diosninchisqa hunt’aqpunin;
payllapin suyakuna.
2. Tukuy tiempon yanapana
Dios sonqo kaqkunata.
Rimaspapas ruwaspapas
hunt’aqmi lliwpas kana.
Llapallan iñiqkunatan
allinta respetana.
Bibliallata kasukuspan
sumaqta kawsashana.
3. Llapanchismi kasunanchis
umalli kaqkunata,
imataña niqtinkupas
allintan uyarina.
Chhaynapin Jehová Diosninchis
kallpanta qowasunchis.
Hunt’aq sonqo kaqtinchisqa
paypaqmi kawsasunchis.
(Kay textokunatawan leey: Sal. 149:1; 1 Tim. 2:8; Heb. 13:17.)
^ ***lv paginakuna 97-102 “Qhelli huchapi puriymanta ayqeychis”***
CHALLWA hap’iqqa munasqan cheqasta rispan challwata maskhan. Challwata hap’inanpaqmi mikhunata akllaspa anzueloman churan chaytataq unuman wikch’uykun. Chaymantataq hilo chutarikuqtin challwana k’aspipas q’ewikuqtin hilota mayt’uspa challwata horqon. Challwata hap’inanpaq allin mikhuna akllasqanmantataq asirikuspa payllataq nikun, allin mikhunatan akllarusqani, nispa.
2 Chay challwaq runa hinan 1473 watapi m.J.h. (manaraq Jesús hamushaqtin) huk runa huk toqllata akllallarantaq. Sutinmi karan Balaam, chay runaqa Jehová Diospa profetanman tukuq payllapaq munaq iskay uya runan karan. Paytan pusamuranku israelitakunata ñakaspa urmachinanpaq, chay tiempopaqqa Moab suyu pampapin israelitakunaqa karpakusharanku Prometesqa Hallp’aq qayllallanpiña. Jehová Diosmi ichaqa mana munaranchu llaqtan ñakananta aswanmi saminchachiran, chaymantan payqa sinchita phiñakuran. Chaywanpas qolqeta munaspan mana hinallachu qhepakuran. Kay hinatan sonqonpi yuyaykuran, israelitakunata hatun huchaman urmayachisaq chayqa Dios kikinmi ñakanqa, nispa. ¿Ima toqllawan urmachinanpaqmi yuyaykuran? Moab llaqtapi sumaq rikch’ayniyoq sipaskunawan (Números 22:1-7; 31:15, 16; Apocalipsis 2:14).
3 ¿Urmachiranchu chay toqllawan? Ari urmachiranmi, waranqanpi israelitakunan ‘Moab suyu warmikunawan qhelli huchata ruwaranku’. Paykunaqa Moab suyupi Peor nisqa cheqaspi BaaI diosta huk dioskunatawanmi yupaycharanku. Chay ruwasqankumantan iskay chunka tawayoq waranqa runakuna wañuranku Prometesqa Hallp’aman chayaykushaqtinkuña. ¡Chay ruwasqankuqa mana allinpunin karan! (Números 25:1-9.)
4 ¿Imaraykun waranqanpi israelitakuna chay ruwaykunaman urmayuranku? Sonqonku waqllipusqanrayku. Jehová Diosmanta karunchakapusqankuraykun sonqonkupi mana allin yuyaykuna saphichakapuran. Paykunaqa qonqapusqakun Egipto suyumanta Jehová Dios horqomusqanta, ch’inneq aqo pampapi mikhuchisqanta, Prometesqa Hallp’aman chayanankupaq sumaq qhawarisqantapas (Hebreos 3:12). Chayta yuyarispan Pablo kayta qelqaran: “Ama qhelli huchapi purisunchu, imaynan paykunamanta wakinninku qhelli huchapi purirqanku hinataqa, chay hawan paykunaqa huk p’unchayllapi iskay chunka kinsayoq waranqa wañurarqanku”, nispa (1 Corintios 10:8).
5 Números qelqa willasqan tiempopi hinan kay tiempopi cristianokunapas tarikunchis. Ñawpaqta, israelitakunaman Diospa prometesqan Hallp’amanta aswan sumaq Hallp’aman haykunanchispaqñan kashanchis (1 Corintios 10:11). Hinaspapas, Moab suyupi hinan kay pachapi qhelli kawsay kashan, ichaqa chay suyumantaqa astawanraqmi q’oñirishan. Chaymantapas, israelitakunaq urmasqan qhelli ruwaykunallapitaqmi sapa wata askha cristianokuna urmashanku (2 Corintios 2:11). Hinaspapas, mana p’enqakuspa llapa runakunaq rikushasqan Madián warmita karpanman pusaq Zimrí runa hinan Diospa llaqtanpipas waqllichiq runakuna kallantaq (Números 25:6, 14; Judas 4).
6 Tapukusun: “¿Reparashanichu ‘Moab suyu pampapiñapas’ kashayman hina kasqayta? ¿Mosoq pachaman chayaykushaymanñapas hinatachu qhawarishani?” nispa. Chhayna kaqtinqa Diospa munakuyninpi allinta takyanapaq kallpachakusun, kasukusuntaq, “qhelli huchapi puriymanta ayqeychis” nisqa kamachikuyta (1 Corintios 6:18).
¿IMATAQ QHELLI RUWAYRI (FORNICACIÓN)?
7 Qhelli ruway (griegopi pornéia) nispa Bibliapi tarikuq simiqa nishan mana casado kashaspa warmiwan qhariwan puñuymantan. Chaykunaqa casado kashaspa hukwan pantaymi, solterowan solterawan puñuymi otaq rabona warmiwan puñuy. Mana casado kashaspa warmipas qharipas warmikayninta otaq qharikayninta ch’onqanakuy, hatun hisp’ananta t’inkinakuy, warmikayninta otaq qharikayninta q’apinakuypas qhelli ruwaymi. Chaykunata qharipura, warmipura otaq animalwan ruwaypas kaqllataqmi.
8 Qhelli ruwaykunapi puriqkunaqa manapunin Diospa Reinonpi wiñay kawsayta chaskinqakuchu, chaytan Biblia sut’itapuni willan (1 Corintios 6:9; Apocalipsis 22:15). Chhaynapi kawsaqkunaqa kay tiempopipas imaymana sasachakuykunapin tarikunqaku. Ñawpaqtaqa, Diospa llaqtanmantan qarqosqa kanku. Concienciankupas manan thakpichu, pisipaqmi qhawarikunku, hukkunapas manañan allin runapaq hinañachu qhawarinku, hinaspapas casado kawsayninkupi ch’eqmikunalla kan, mana munashaspa onqoq kanku, onqoykunawan hap’ichikunku otaq wañunkupas (Gálatas 6:7, 8). ¿Kusisqachu kankuman chhaynapi kawsaqkuna? Askha runakunan chaykunapi tarikunankuta mana yuyaykuspa chaykunaman apaq ruwaykunapi purinku, hukninkaqmi pornografía nisqata qhaway.
PORNOGRAFÍA: CHAYMI APAN QHELLI RUWAYMAN
9 Askha suyukunapin pornografía nisqa otaq rikunapaq millay qhelli ruwaykuna tukuyneqpi rikukun: revistakuna vendesqankupi, takikunapi, televisionpi, Internet nisqapipas. ¿Mana imanakuqta hinallachu chaykunata qhawarina wakin runakuna hina? Manapunin. Chaykunata qhawaqqa masturbación nisqamanmi urmaykunman, hinaspa ‘sinchi millay p’enqay ruwaykunata’ yuyaykunman. Qhepamantaq chay qhelli ruwayllapiña purinkuman, sinchi millay qhelli ruwaykunata munapayankuman, casado ukhupi ch’eqmi kawsaylla kanman otaq divorciakapunkumanpas (Romanos 1:24-27; Efesios 4:19). Chaykunamanta allin yachaq runan chay qhelli ruwayllapi puriyta cáncer onqoywan rikch’anachin, ninmi: “Pisi-pisimantan wiñan, mast’arikunmi, maynillanpin sayan, sasan hampiypas chinkachiypas”, nispa.
10 Manapunin qonqananchischu Santiago 1:14, 15 textopi kay nisqanta: “Pipas kikinpa millay munayninwan aysachikuspa sonqontapas suwachikun, chaymi wateqasqa-kayqa. Chay millay munaymi saphichakuspa huchata paqarichin, huchataq wiñaspa wañuyta paqarichin”. Chayman mana urmaykunapaq, ¿imatan ruwananchis umanchisman qhelli yuyaykuykuna hamuqtin? Usqhayllan imatapas ruwananchis umanchismanta wikch’unapaq. Yachanapaq, ¿imatan ruwasunman computadorata otaq televisionta qhawashaqtinchis aychata q’oñirichiq millay qhelli ruwaykuna rikhurimuqtin? Manapunin qhawananchischu. Computadora kaqtinqa usqhayllan wañuchinanchis, televisión kaqtintaq huk canalman cambiananchis, chay hinapi chay qhelli ruwaykuna sonqonchispi mana saphichakunanpaq (Mateo 5:29, 30).
11 Manan pipas Jehová Dios hinaqa reqsiwanchischu. Chaymi kayta kamachiwanchis: “Lliw millay ruwaykunamanta t’aqakuychis, ama qhelli huchapi puriychischu, ama millay map’ata ruwaychischu, ama cuerpoykichispa munasqanta ruwaychischu, ama mana allinta yuyaykuychischu, ama munapayaychischu, munapayayqa ídolo yupaychay hinan”, nispa (Colosenses 3:5). Cuerponchista kamachiyqa sasan kanman. Ichaqa pacienciayoq ancha munakuq Taytanchismi yanapawasun (Salmo 68:19). Chayrayku umanchisman sapa kuti millay yuyaykuykuna hamuqtinqa usqhayllan ‘hatun atiyninta’ mañakunanchis, kallpachakunanchistaqmi allinkunallata yuyaykunapaq (2 Corintios 4:7; 1 Corintios 9:27; “¿Imakunata ruwanay mana allin ruwayniyta saqepunaypaq?” nisqa recuadrota 104 paginapi qhawariy).
12 Yachayniyoq Salomón kayta anyawanchis: “Sonqoykitaqa allintapuni waqaychay, chaymantan imayna kawsaypas paqarimun”, nispa (Proverbios 4:23). ¿Imataq allintapuni waqaychanapaq ‘sonqori’? Chayqa Jehová Diospa qhawarimunanpaq sonqonchispi imayna runa kasqanchismi. Chaytan Jehová Dios qhawarin manan hukkunaq qhawarisqantachu, chayman hinan wiñay kawsaytapas qowasun. Chayqa sut’inpunin kashan. Sonqota allinta waqaychanapaqqa hunt’aq sonqo Job runatan qatikunanchis, payqa sonqonpin yuyaykuran huk warmikunata mana qhawananpaq (Job 31:1). Salmista hinan Jehová Diosmanta mañakunanchis: “Hark’aykuway ama yanqa kaqkunata qhawanaypaq, atiyniykiwan kawsarichiway”, nispa (Salmo 119:37).
^ ***lv página 101 “Qhelli huchapi puriymanta ayqeychis”***
CH’UYA KANAYPAQ KALLPACHAKUSQAY
Huk wayna kayta willan: “Aswan waynallaraq kashaspan pornografía nisqata qhawarani chaymantataq qhari kayniyta sinchi millayta q’apipayakuq kani. Estudiaqmasiykunapas allinpaqmi qhawariqku chay ruwasqayta. Ichaqa concienciaytan qhellicharan millay qhelli kawsaymantaq apawaran. Qhepamanñan reparakurani aychaypa munasqallantaña ruwaq kasqayta. Ichaqa Jehová Diospa yanapayninwan wayqe panakunaq yanapayninpiwanmi chay millay ruwaykunata saqepurani. Kunanqa yachanin huñukusqay runakuna samaykuwananta chaymi huñukunaypaq runakunataqa allinta akllakuni. Diosmanta mañakuypas Bibliata t’aqwiypas anchatan yanapakun chay millay ruwaykunaman manaña urmanapaq. Kunanqa manañan aychaypa munasqantañachu ruwani aswanmi precursor regular kashani”, nispa.
^ ***w09 1/7 paginakuna 10-11 ¿Iman pasan wakmanta naceqkunata?*** >>
¿Iman pasan wakmanta naceqkunata?
¿IMARAYKUN Jesús santo espirituwan bautizachikuyta huk naceywan rikch’anachiran? (Juan 3:5.) Nacey nisqa simiqa yaqa kaqllan “qallariy” nisqa simiwan. Chayraykun nisunman: “Wakmanta naceqkunaqa hukniray kawsaytan qallarinku Diospa ñawpaqenpi”, nispa. ¿Imaynapitaq chayri suceden?
Chayta allinta entiendenapaqmi apóstol Pablo rimaran wawa adoptaymanta. Paymi hanaq pachapaq akllasqa cristianokunata niran: ‘Diospa adoptasqan wawankunan kankichis’, chaymi payqa ‘wawankunata hina rikusunkichis’, nispa (Gálatas 4:5; Hebreos 12:7). Chay rikch’anachiymi entiendechiwanchis santo espirituwan bautizakuq imayna runamanchus tukupun Diospa ñawpaqenpi chayta. Chaymi wakmanta rimasunchis ñawpaqpi rimasqanchis wakcha wawamanta.
¿Iman suceden adoptasqa wawata?
Ñaqha nisqanchis hina, chay wakcha wawaqa manan uywaqninmanta herenciata chaskiyta atiranchu mana legítimo wawan kasqanrayku. Ichaqa, sichus chay uywaqnin tayta mosoq partida de nacimiento nisqata horqospa chay wawata adoptanman chayqa, legítimo wawan hinan kapunqa, chhayna kaqtinqa wakin wawankuna hinan derechoyoq kanqa herenciata chaskinanpaq.
Chay adoptasqa wawa hinan kanku wakmanta naceqkunapas. Chay adoptasqa wawaqa herenciata chaskinanpaqqa autoridadkunamantan qochikunan karan mosoq partidata, chaytaqa manan payllamantachu ruwayta atinman karan. Chhaynallataqmi Diospa gobiernonman haykunapaqqa wakmanta nacena. Ichaqa manan pipas payllamantaqa chay ruwayta atinmanchu, aswanpas Dios akllaqtillan chay runaqa wakmanta nacenman.
Chay rimasqanchis wakcha wawaqa adoptasqa kasqanraykun herencianta chaskinqa. Chhaynaña kaqtinpas payqa manan hukniraymanchu tukupun, aswanpas kaqllan kashan. Ichaqa derechonpin kashan herenciata chaskikunanpaq, legítimo wawa hina uywaqninkunawan tiyananpaqwan.
Jehová Diospas wakin runakunatan adoptaran wawankuna kanankupaq. Paykunamanta hukninmi karan apóstol Pablo, chaymi akllasqamasinkunata niran: “Diospa wawankuna nisqa kaytan chaskirqankichis, chaymi Diosmantaqa mañakunkichis: ¡Yayalláy! nispa. Santo Espiritullataqmi espiritunchiswan kuska willakun Diospa wawankunapuniña kasqanchista”, nispa (Romanos 8:15, 16). Chaypi rikusqanchis hina, chay cristianokuna adoptasqa kasqankuraykun “Diospa wawankuna” kapunku, familiantaq kapunkupas (1 Juan 3:1; 2 Corintios 6:18).
Ichaqa manan adoptasqa kasqankuraykuchu mana huchayoqman tukupunku (1 Juan 1:8). Chhaynaqa, ¿imallan paykunapi cambiarun? Apóstol Pabloq nisqan hina, Diospa espiritunpa kallpachasqan kaspan paykunaqa allinta yachanku Cristowan kuska hanaq pachapi kamachimunankuta (1 Juan 3:2). Chayta yachasqankuraykun hukniray suyakuyniyoq kanku, chayman hinataq kawsankupas (2 Corintios 1:21, 22). Huk rimaypi nisunman: “Paykunaqa wakmantan nacenku, otaq hukniray kawsayta qallarinku”, nispa.
Bibliaq nisqan hina, Diospa adoptasqan wawakunaqa “Diospa sacerdotenkunan Cristoq sacerdotenkunan kanqaku, Cristowantaqmi waranqa watata kamachikunqaku” (Apocalipsis 20:6). Arí, Cristo hinan Diospa Gobiernonpi reykuna kanqaku. Chaymanta rimashaspan apóstol Pedro niran: “Chay hinapin mana ismuq, mana qhellichakuq, mana tukukuq herenciata chaski[sun]chis. Chaytan Diosqa [ñoqanchis]paq hanaq pachapi waqaychashan”, nispa (1 Pedro 1:3, 4). ¡Ima munaymi chayqa!
Chaymantapas tapukullasunmantaq: “¿Pikunatataq gobiernanqaku wakmanta naceq cristianokunari?” nispa. Chaymantan qatiqninpi yachasunchis.
[10 paginapi dibujo]
¿Imaniranmi apóstol Pablo adoptasqa kaymanta?
^ ***w09 1/7 página 11 Pisillan kamachimunqaku askha runakunaq allinninpaq*** <<
Pisillan kamachimunqaku askha runakunaq allinninpaq
APÓSTOLKUNAQ tiemponmantapachan Diosqa wakin serviqninkunata adoptaran paypa wawankuna kanankupaq. Paykunaqa wakmantan nacenku, chaymi hanaq pachaman rinqaku reykuna kanankupaq (2 Timoteo 2:12). Chaypaqmi ichaqa ñawpaqta wañunanku, hanaq pachapitaq kawsarichisqa kananku (Romanos 6:3-5). Chay qhepamanñan paykunaqa “kay pacha[ta] kamachikunqaku” (Apocalipsis 5:10; 11:15).
Ichaqa manan paykunallachu salvasqa kanqaku. Bibliaq nisqan hinaqa iskay t’aqa runakunan salvakunqaku. Huknin t’aqapiqa pisillan kanqaku, hanaq pachamantataq kamachimunqakupas; huknin t’aqapitaq ichaqa askha kanqaku, paykunaqa kay pachapin tiyanqaku ñawpaq t’aqapi kaqkunaq gobiernasqan. Apóstol Juanmi wakmanta naceq cristianokunaman khaynata qelqaran: “[Jesusmi] huchanchiskunata pampachachiwananchispaq wañurqan, manataqmi ñoqanchispa huchallanchismantachu, aswanpas lliw runakunaq huchankumantawanmi wañurqan”, nispa (1 Juan 2:2). Chaypi rikusqanchis
^ ***lv paginakuna 169-170 Tukuypi allintapuni purisun***
MANA IÑIQ RUNAKUNAWAN SUT’ILLANTA RIMASUN
15 Mana iñiq runakuna ukhupipas cheqaq cristianokunaqa hunt’aq runakunan kananchis. Pablo hinan ‘tukuy imaymanapi allintapuni puriyta munanchis’ (Hebreos 13:18). Jehová Diosqa manapunin munanchu llank’asqanchispi pitapas suwananchista nitaq llullakunanchistapas. Chaymi Proverbios qelqallapiraq tawa kutita willan pesopi suwakuymanta (Proverbios 11:1; 16:11; 20:10, 23). Ñawpa tiempopi runakunaqa imatapas rantikuspa vendespapas balanzakunapi romanakunapin pesaqku, pagasqanku qoritapas qolqetapas pesallaqkutaqmi. Vendeqkunaqa iskay romanayoq otaq balanzayoqmi kaqku, sapankataqmi chutasqa karan. Chhayna ruwaykunataqa manapunin allinpaqchu Jehová Dios qhawarin. Chaymi munakuyninpi takyayta munaspaqa manapuni pitapas suwanachu nitaq llullakunapaschu.
16 Satanás kay pachapi kamachikusqanraykun runakunaqa mana sut’intachu rimanku. Chaymi cristianokunaqa sapa p’unchay kallpachakunanchis sut’in rimaq kanapaq. Kay pachapi runakunaqa llank’anata tarinankuraykun yapa-yapayuspa otaq llullakuspa yachasqankumanta willakunku. Wakinqa impuesto paganankupaq, asegurachikunankupaq, huk suyukunata viajanankupaq, imapaqpas manan sut’illantachu documentokunata hunt’anku. Hukkunan mana kaqta ruwanku examenta qospa, tarea chaskisqankutapas Internet nisqamantan horqonku paykunaq ruwasqankuta hinataq profesorkunaman apanku. Hukkunataq qolqeta hukkunaman lluk’iykunku imapas chaskinankurayku. Arí, kay pachapi runakunaqa ‘tukuy allinkaqta cheqnikuqkunan’ kanku, “paykuna kikinkuta munakuqkuna”, “qolqe sonqokuna” ima (2 Timoteo 3:1-5).
17 Cristianokunaqa tukuypin sut’in rimaq kayta munanchis, ichaqa sasan kanman. Mayninpiqa khaynatapaschá yuyaykusunman: “Kay pachapiqa q’otukuq runakunallan qhapaqyanku, Diospa wakin kamachinkunataq ‘tukuy imaymanapi’ allinkaqtaña ruwashanku chaypas mana qolqeyoq kanku”, nispa (Salmo 73:1-8). Ichaqa ama iskayasunchu, chay ruwasqanchisqa allinninchispaqmi. ¿Imaynapi? Kunan qhawarisun imakunapi allinninchispaq kasqanta.
^ ***sn página 19 Lliw imaymanan mosoq kapunqa***
14 taki
Lliw imaymanan mosoq kapunqa
(Apocalipsis 21:1-5)
1. Sut’in rikukun Diosña Rey kasqanqa,
Wawan Jesuspas ñan trononpiña.
Paymi Saqrata qarqorqamunña
Diospa munaynin hunt’akunanpaq.
(CORO)
Diosqa runawanmi kanqa,
runaq qayllanpin tiyanqa.
Manan pipas waqanqañachu,
manan wañuypas kanqañachu.
Diosmi lliwta mosoqyachipunqa;
payqa cheqaqtan riman.
2. Kayqa mosoq Jerusalén llaqtaqa,
Cristoq novianpas kaypiñan kashan.
Sumaq p’achasqan payqa hamushan,
Diosllan paymanqa k’anchaykushanqa.
(CORO)
Diosqa runawanmi kanqa,
runaq qayllanpin tiyanqa.
Manan pipas waqanqañachu,
manan wañuypas kanqañachu.
Diosmi lliwta mosoqyachipunqa;
payqa cheqaqtan riman.
3. Ancha munaymi chay llaqta kapunqa,
punkunkunapas kicharayanqan.
Chaypin lliw runa sumaqlla kanqa,
chaymi Diostaqa kasushanalla.
(CORO)
Diosqa runawanmi kanqa,
runaq qayllanpin tiyanqa.
Manan pipas waqanqañachu,
manan wañuypas kanqañachu.
Diosmi lliwta mosoqyachipunqa;
payqa cheqaqtan riman.
(Kay textokunatawan leey: Mat. 16:3; Apo. 12:7-9; 21:23-25.)
^ ***sn página 146 Diosmi qowanchis michiqkunata***
123 taki
Diosmi qowanchis michiqkunata
(Efesios 4:8, NM)
1. Michiqkunatan Dios qowanchis
cuidawananchispaq.
Paykunan lliwta pusawanchis
allin kaq ñanninta.
(CORO)
Diospan kanku michiqkunaqa,
paykunapin confianchis.
Llakikunkun ñoqanchismanta,
chaymi munakunanchis.
2. Munakuywanmi paykunaqa
uyariykuwanchis.
Onqoqtinchismi sumaqllata
lliwta hampiwanchis.
(CORO)
Diospan kanku michiqkunaqa,
paykunapin confianchis.
Llakikunkun ñoqanchismanta,
chaymi munakunanchis.
3. Diospa Simintan willawanchis
hunt’aq kananchispaq.
Diospa ñannintan pusawanchis
sumaq yachachiywan.
(CORO)
Diospan kanku michiqkunaqa,
paykunapin confianchis.
Llakikunkun ñoqanchismanta,
chaymi munakunanchis.
(Kay textokunatawan leey: Isa. 32:1, 2; Jer. 3:15; Juan 21:15-17; Hech. 20:28.)