text:
Qillqa
Qillqa nisqaqa ima qillqasqapas, qillqana p'anqapi (liwrupi, willay p'anqapi, chaski qillqapi icha huk willa ñiqipi, antañiqiqpi, siq'isqa rikch'akuna icha sanampakuna, willakunata, yachayta waqaychanapaq.
Manaraq qillqa kaptin, runakuna willaykunata miraymanta miraymansi quykuq karqan, simiwan rimaspa willaykuspa.
Kay hinam qillqay nisqakuna:
- Rikch'akunawan (rikch'a qillqay)
- Sumiru runakuna
- Mawk'a Iqiptu runakuna
- Mawk'a Mayakuna
- Mishika runakuna
- China qillqay
- Sanampakunawan (sanampa qillqay): kunan pacha siq'i llumpakuna
- Pañamanta lluq'iman
- Phiniku siq'i llumpa (ñawpa pacha Chawpi hatun quchap patakunapi)
- Iwriyu siq'i llumpa
- Arabya siq'i llumpa
- Lluq'imanta pañaman
- Grigu siq'i llumpa
- Latin siq'i llumpa
- Kirilitsa siq'i llumpa
- Diwanaqri siq'i llumpa (Baratpi)
- Pañamanta lluq'iman


c: text/html

text:
Katharina II
Sophie Friederike Auguste von Anhalt-Zerbst, Katharina II sutiyuq warmiqa (Ekaterina Alekséyevna, rusiya simipi: EkaTepиHa Beлиkaя) (2 ñiqin aymuray killapi 1729 watapi paqarisqa Stettin llaqtapi, Pomeranyapi, chaypacha Alimanyapi - 17 ñiqin tarpuy killapi 1796 watapi gregoryo kalindaryu nisqakama wañusqa Sankt Peterburg llaqtapi), Hatun Katharina nisqapas Rusyap huk hatun quyansi karqan.
Tayta: Cristián Augusto Anhalt-Zerbst; Mama: Juana Isabel Holstein-Gottorp.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Katharina II.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Katharina II.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Recep Tayyip Erdoğan
Recep Tayyip Erdoğan, sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin hatun puquy killapi 1954 watapi paqarisqa Istanbul llaqtapi - ), huk Turkiya mama llaqtap musikuq wan pulitiku karqan.
2014 watamanta kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
2003 watamanta 2014 watakama kuti Turkiyapa Uma kamayuqnin karqan.
1994 watamanta 1998 watakama kuti Istanbulpa Kurakanin karqan.
Tayta: Ahmet Erdoğan; Mama: Tenzile Erdoğan
Ñawpaq warmi: Emine Erdoğaɳ
Churinkunaː Ahmet Burak, Bilal, Esra, Sümeyye.
Alma mater: Marmara Yachay Suntur
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Recep Tayyip Erdoğan.
- Turkiya Umalliq Ufisyal Website (inlish simipi)
- Erdoğan's personal Website (inlish simipi)


text:
Silvistri II
Gerbert d'Aurillac Silvistri II, Silvistri iskay ñiqin (latin simipi: Silvester PP. II, Italya simipi: Papa Silvestro II) sutiyuq runaqa (* 945 watapi paqarisqa Auvergne llaqtapi - † 1 ñiqin aymuray killapi 1003 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtap kathuliku taytakura karqan.
999 watamanta 1003 watakama 139º Tayta Papam
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Silvistri II.


text:
Sándor Kocsis
Sándor Kocsis Peter sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin tarpuy killapi 1929 watapi paqarisqa Budapest llaqtapi - 22 ñiqin anta situwa killapi 1979 watapi paqarisqa Barcelona llaqtapi) mama llaqtayuq Unriya piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiqninmi kachkan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sándor Kocsis.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sándor Kocsis.
- Estadísticas de la liga española
- Estadísticas con Hungría en RSSSF (inlish simipi)
- Estadística con Hungría en Sportmuzeum (inlish simipi)
- Datos con el Valencia CF


text:
6 kaj yachachikuy
¿Wanushgakuna sharkayämungachuraj?
1. ¿Wanuylawanku lapan ushakärin?
Jesucristo kay Patsacho kaykaptinmi Betania markacho kawaj amigun Lázaro wanukuykurgan. Chay markaman Jesús chäriptinga chusku junajnami Lázaro pamparaykargan. Martawan y Mariawanmi pamparaykaj sitiuman aywayargan y chaychönami más runakuna chärirgan. ¡Mayraj Martawan María kushikuykuyargan turin Lázaro sharkamunganta rikar!
Wanushgakuna sharkayämunganga Bibliapa juk shumaj wilakuyninmi. Martaga yachakurgannami wanushgakunata sharkachimunampaj Jehová awnikushgampita.
2. ¿Imataj pasan wanushgakunawan?
Lapanchimi “allpapita” rurashga kanchi (Génesis 2:7; 3:19). Manami mana wanoj espirituyojchu kanchi. Cuerpuyoj y aychayoj karmi wanunchi y wanurishgaga manami imanchipis kawannachu. Tojshunchi ushakaptinga, yarpayninchipis ilakanmi. Wanushgakunaga manami imatapis mayayannachu. Chaymi Lazarupis sharkaramungan junajga wilakurganchu imapa pasangantapis.
Wakinkunaga pensayan juk infiernucho wanushgakunata Diosninchi nakachingantami, pero chayga manami rasunchu. Rikashganchinöpis, wanushgakunaga manami imatapis mayayannachu. Chaymi, infiernupita lutan yachachikuyga Jehovatami ofendin, porque payga manami yarpaylapis yarpanchu pitapis ninacho rupachiyta.
3. ¿Wanushgakunawan parlashwanku?
Wanushgakunaga manami parlanchu ni wiyampisnachu (Salmo 115:17). Chayno kaptimpis, kanmi wanushga runatukur wakinkunata parlapayta puedej demoniukuna (2 Pedro 2:4). Chaymi Jehovaga alapa chikin wanushgakunawan parlayta munashgaga.
4. ¿Pïkunataj sharkarayämunga?
Maychikaj runakunami Patsacho kawapäkunampaj sharkayämunga. Jehová Diosta mana reguejkuna y mana alita rurashga kajkunapis kawariyämungami.
Kawariyämojkunaga Diospitami rasumpa kajta yachakuyanga, Jesusmanmi fe-ninta churayanga y wiyakoj kaytami yachakuyanga (Apocalipsis 20:11-13). Chaynöpami Patsacho imaykamayajpis kawakuyanga.
5. ¿Imatataj Jehovapita yachachimanchi wanushgakuna kawarimungan?
Lapanchita yarpamanganchita y kuyamanganchitami yachachimanchi. Kuyashga wamranta noganchiraykur mandamushga kaptinmi chay bendiciunta chaskishun. Y gamga, ¿pitataj chay junaj rikayta munankiman?


text:
Pinchikilla pila
Pinchikilla pila nisqaqa chaqllisinchi michata pinchikilla michaman t'ikraq llamk'anam, iyunsapa puriqllapi iskaynintin q'illaykunam icha huk pinchikilla pusaq imayaykunam, iskay k'aspi, ichataq huk k'aspi, huktaq suyk'u kaq tiñiqim.
Huk q'illay ridusisqa kachkaptin, huktaq uksidasqam kachkan. Uksidasqa q'illaymanta iliktrunkunam ridusisqa q'illayman purin.
Ñawpaq kaq pinchikilla pilataqa 1800 watapi Alessandro Voltas wallparirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pinchikilla pila.


text:
Lech Kaczyński
Lech Aleksander Kaczyński sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin inti raymi killapi 1949 watapi paqarisqa Warszawa llaqtapi - † 10 ñiqin ayriway killapi 2010 watapi wañusqa Smolensk llaqtapi ). Pulunya mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
2005 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Pulunyapa Umalliqnin karqan.
2002 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Warszawapa Kurakanin karqan.
Tayta: Mama:
Ñawpaq warmi: Maria Mackiewicz
Churinkuna: Marta Kaczyńska.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lech Kaczyński.
- Biografía en español por Fundación CIDOB


text:
Torremanta Qhawaj revistas
Torremanta Qhawaj revistaqa Bibliaj yachachiykunasninmanta parlan, 200 kuraj parlaykunapi uraqachinapaj kan, kallantaj makiswan paylaykunapipis. Torremanta Qhawaj revistaqa, Bibliaj profeciasnin imaynatachus kay tiempopi junt’akushasqanta rikuchin. Runastapis sonqochan Diospa Gobiernonmanta sumaj willaykunawan, Jesucristopi creenapajpis yanapakullantaj.
“Rikuchin” nisqamanta ima parlaypichus munasqaykita ajllakuy, chantá “Maskʼachiy” nisqapi ñitiy, ajinamanta rikunki ima revistaschus kasqanta chay parlaypi, ima formatospichus kasqantapis.


text:
Budismu
Budismu nisqaqa Siddhārtha Gautama (Buddha) sutiyuq runap kamasqan iñiymi, yachay wayllukuypas.
Chay Budismuqa Indyapi ñawpaq kaq yachaykunatas, ichataq musuq yuyachakuykunatas ch'aqtan, runata paqariypa wañuypapas muyuyninkunamanta pusanapaq. Runaqa allin kawsaypi kururakuspa imakunap chiqap kayninta riqsikuspa kawsachun, chaywan chay paqariypa wañuypapas muyuyninkunamanta qispichikuchun, nispa Buda yachachin.
Runap yuyayninqa - karma nisqa - huk wañusqa runap kawsasqanmanta musuqmanta paqarisqa runap kawsayninman pasachispa qallaykunsi. Budismuqa kakuq alma, kakuq ñuqa (atma) manam kanchu nispa nin. Chay almaqa manas kakuqchu, llapa wañuywan musuqmanta paqarimuywan hukchaykuqsi.
Budismu Indyapis paqarirqan, kimsa kaq kñ pachakwatapi tukri iñiy tukuspa. Qanchis kaq kq pachakwatapitaqsi Indyapi Hinduwismup anchhuchisqansi karqan. Kunankamaqa anti Asyapi lliwmanta aswan hatun iñiymi. Kawaypas dalai lama


text:
KICHWA WILLAY KUSKI KILLA 28- 09- 2016.
Centro de investigación Tunducama aylu llaktapi, yaku kucha tanque reservorio yanapaykunawan ushanmi Prefectura Marka Kamachik; yura, muru shukti tarpuy yachaykunawan katinkapak, 2500 metros cúbicos yaku tantanakunkami.
Jorge Guamán Coronel, Prefectura Marka Kamachik rimarkami “ñukapak muskuykunaka kanmi, kay ayllu llaktapi charinkapak centro de investigación agrícola equipado, plantas nativas, producción, plantas frutales, lo pecuario y agrícola tarpuy yachaykunawan katinkapak” chaymanta tukuy ayllukuna makikullpa yaku llakaykunapi katinakanchik nishpami riksichirka.
Kay llankaykunapi, juntas de regantes mashikuna makikushpa katinmi, shinallatak, prefectura marka kamachik ukumanta, personal técnico del DRYD yanapak mashikuna llankaykunata paktachimunmi. DRYD ukumanta apuk mashi Juan Estrada, rimarkami “albañiles y obreros mashikunwan llankamunchik, kay yaku llankaykunaka quinta y shukti ayllukunaman chayanka” nishpami rimarka.


text:
7 WILLAKUY
¿Imataq Diospa Reinonri?
1. ¿Imataq Diospa Reinonri?
Hanaq pachapi Diospa takyachisqan gobiernon. Chay gobiernon llapa gobiernokunaq rantinpi kamachikunqa, hinaspa hanaq pachapi hina Diospa munayninta kay Hallp’api hunt’anqa. Hinaspapas, Hallp’atinpi tiyaq runakunatan hukllachanqa. ¡Chayqa allin willakuymi!
Llapa llaqtapas huk umalliqtan necesitan, chaymi Jehová Diospas Churin Jesusta churarqan Reinonpi Rey kananpaq.
2. ¿Imaraykun Jesús allin rey kanqa?
Diospa Churinqa sumaq sonqon, chanintapunin imatapas ruwan, chaymi payqa allin rey kanqa (Juan 1:14). Atiyniyoqmi runakunata yanapananpaq, chay atiywanmi hanaq pachamanta kay Hallp’atapas kamachikamunqa. Payqa kawsarimpusqan qhepatan hanaq pachaman ripurqan, chaypin Diospa paña ladonpi suyarqan kamachikunanpaq atiyta chaskinankama (Hebreos 10:12, 13). Qhepamantaq Dios chay atiyta qorqan.
3. ¿Pikunawanmi Jesús kamachimunqa?
Bibliaq willasqan hina, Jesusqa huk t’aqa runakunawan kuskan kamachikamunqa. Daniel 7:27 textopin chay runakunata sutichakun ‘Diospa llaqtan runakuna [“ch’uya runakuna”, NM]’, nispa. Diosqa Jesuspa apostolninkunatan ñawpaqta akllarqan ch’uya runakuna kanankupaq. Kay tiempopipas akllashallanmi allin iñiyniyoq warmikunata qharikunata ch’uya runakuna kanankupaq. Chay runakunaqa Jesús hinan wañupusqanku qhepaman espiritual cuerpota chaskispa hanaq pachaman ripunku.
¿Hayk’a runakunan hanaq pachaman ripunqaku? Biblian willan pisilla kasqankuta, paykunatan Jesús nirqan “pisi t’aqa oveja”, nispa (Lucas 12:32). Jesuswan kuska kamachikamuqkunaqa 144.000 runakunan kanku.
4. ¿Iman sucederqan Jesús kamachinanpaq atiyta chaskiqtin?
Jesusqa 1914 watapin Rey churasqa karqan. * Ñawpaqtaqa Satanastan supayninkunatawan hanaq pachamanta kay Hallp’aman wikch’uyamurqan. Satanasqa sinchi phiñasqa kaspan kay pachapi imaymana sasachakuykunata qallarichirqan (Apocalipsis 12:7-10, 12). Chaymantapachan millay kawsay astawan yapakurqan. Biblian willarqanña guerrakuna, terremotokuna, onqoykuna, yarqay, millay ruwaykunapas kananta. Chaykunaq hunt’akusqanmi rikuchin Diospa Gobiernon kamachikamunanpaq pisillaña tiempo kasqanta.
5. ¿Imatan ruwashan Diospa Gobiernon? ¿Imatan qhepaman ruwanqa?
Diosmi “ancha askha runakunata” huñushan Hallp’antinpi predicación aparikusqanwan. Chay allin sonqoyoq runakunan Jesuspa kamachikuyninta kasukushanku. Paykunan qespichisqa kanqaku Diospa Gobiernon kay millay pachata chinkachiqtin. Chay Gobiernoq allinkuna apamusqanta chaskinapaqqa Jesustan kasukunanchis.
Jesusqa 1.000 wata kamachikusqanpin qallariypi Diospa munasqanta hunt’anqa. Hallp’an sumaq paraíso kapunqa. Qhepamantaq chay Gobiernota Taytanman kutichipunqa (1 Corintios 15:24-26). ¿Munawaqchu chay Gobiernomanta hukkunaman willariyta?
^ párr. 6 1914 wataman apaq profeciakunamanta astawan yachanaykipaq, t’aqwiriy ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librota, 215-218 paginakunapi.
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
¿‘Tukukuy qaylla p’unchaykunapichu’ tiyashanchis?
Runakunaq imayna kasqankupin reparasunman tukukuy p’unchaykunapi kawsashasqanchista, chaykunataqa Biblian willarqan.
¿PIKUNAN JEHOVÁ DIOSPA MUNAYNINTA RUWASHANKU?
¿Imaynatan predicacionta apariyku?
Ñoqaykuqa Jesuspa ruwasqantan qatikuyku. ¿Imaynatan predicacionta apariyku?


text:
Berlin pirqa
Berlin pirqa (aliman simipi: Berliner Mauer) nisqaqa Alimanya iskay mama llaqtaman kachkaptin Berlin llaqtatam iskay ch'iqtaman rakirqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukurqaptinsi, hatun tawantin atipaq mama llaqtakuna atipasqa Alimanyatas, Berlin llaqtatapas rakinakurqan. Kimsantin kunti atipaqkunaqa - Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Ransiya - Berlinpa kuntinta hap'ispa kamachiqninkunas karqan. Anti Berlintaq Suwit Huñup hap'isqansi karqan, chaymantataq susyalista Anti Alimanya nisqapas Aliman Dimukratiku Republikap uma llaqtansi tukurqan. Berlinta tukuy muyuriq suyum Anti Alimanyaman kapurqan.
Anti Alimanyap kamachiqninkunam 13 kaq p'unchawpi awustu killapi 1961 watapi chay pirqata iskay Berlin rakipura saywanpi pirqachayta kamachirqan runakunata kuntiman riymanta hark'anapaq. 9 kaq p'unchawpi nuwimri killapi 1989 watapi anti Alimanyapi kamachiy urmarichkaptinmi pirqata musuqmanta kicharqan. Qhipaq killakunapi thuñichirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Berlin pirqa.


text:
Yachachina 9
Familiascka, ¿imaina cusiscka cayta atincu?
1. Legalidaruan casaracuyta, ¿imajchus importantét can?
Jehová, cusi Diuscka pimanta ashca alli huillanas amuncu, familiascka cusiscka canancuta munan (1 Timoteo 1:11). Pay cara, pi matrimoniút ckallariyta ckora. Legalidaruan casaracuyta, huaasninta huiñachíypaj y matrimoniusman establét casckancuta ʼruan y suj cusi familiápaj, basét churan.
Matrimoniút suj ckarimanta y suj huarmimanta, ¿imaina Yayát ckaapun? Pay túcuy tiempúpaj cananta munan. Cristianuscka, matrimoniút registráypaj churascka leyesta casunancu tian (Lucas 2:1, 4, 5). Jehová, ckosa y huarmi, ishcaynin fielescka canancuta munan (Hebreos 13:4). Pay divorciút chejnin (Malaquías 2:16). Pero, suj persunát divorciacunanta sacken y cutismanta casaracunanta si huarmít o ckosát adulteriút cometera. Mateót 19:3-6, 9 léey.
2. Ckosát y huarmít, ¿imaina tratacunancu tian?
Jehová huarmitapas ckaritapas ʼruara, casarascka captincu, ishcaynin tucuypi complementanacunancunápaj (Génesis 2:18). Ckosacka huarmimanta uman can, chayraycu pay familiánpaj micunát mascanan tian y Yayamanta familianman yachachiyta. Astaanpas, huarminta munasckanraycu sacrificiusta ʼruáypaj dispuestút tianan tian. Huarmi y ckosa munanacunancu tian y respetanacunancu tian. Na, ima ishcaynin defetúyoj cancu, cusiscka canancunapajpas, perdonanacuyta aprendenancu tian. Efesiosta 4:31, 32; 5:22-25, 33, y 1 Pedromantát 3:7 léey.
3. Suj mana cusi matrimoniút, ¿tucucunan tian?
Si suj matrimoniút problemasta apin, ishcaynin munayuan tratacúypaj esforsacunancu tian (1 Corintios 13:4, 5). Separaciunta suj medio ina problemasta resolvéypaj, ima casarascka causayninpi súrjej cancu, Yáyap Palabrancka mana recomendanchu. 1 Corintiosta 7:10-13 léey.
4. Huaáspaj, ¿imátaj Yayát munan?
Jehová huaascka cusiscka canancuta munan. Chayraycu, moso cayninpi cusiscka canancunápaj súmaj modo yachachipucun. Nátaj, tatasnincumanta yachaynincutapas experienciancutapas aprovechanancuta munan (Colosenses 3:20). Astaan, Jehová, payta y Huaanta siruis cusicunancuta munan. Eclesiastesta 11:9–12:1; Mateót 19:13-15, y 21:15, 16 léey.
5. Tatas y mamas, ¿imaina huaasnincu cusi canancuta yanapayta atincu?
Tatascka huasitapas ima churacuytapas micunatapas ckopucúypaj, atisckancút ʼruanancu tian (1 Timoteo 5:8). Pero chaycka mana bastanchu. Yayát yachapiayta y munaytapas huaasnincuta yachachipunancu tian (Efesios 6:4). Aícap tatascka, Yayát munaypi suj ejemplút cancu, chaycka huaaspi ancha influenciata apin. Suj educacioncka Yáyap Palabranpi basascka, pensasckasninta allít canancuta ʼruayta atin. Deuteronomiót 6:4-7 y Proverbiosta 22:6 léey.
Huaascka alli ʼruasckasnincumanta animanancuta y felicitanancuta precisancu. Suj cuti paycunata disciplinapunáysh tian y corregipunáysh tian, chay maneramanta á, dañút ʼruacunancuta evitaconcka (Proverbios 22:15). Pero, disciplinacka ni aícap sinchít ni cruel canan tian. Colosensesta 3:21 léey.
Jehóvap testigosnin, tatasta y huaasta yanapáypaj, ashca librusta ʼruarancu. Túcuy caycunacka, Bibliapi basascka cancu. Salmót 19:7, 11 léey.
ASTAAN INFORMACIONCKA
Yaya nisckanta casucuychis matrimoniuyquísh cusiscka canánpaj
Íshcay tapunas ima matrimoniuyquipi sumajyachisuyta atincu.
Imaina problemasniyquishta allichayta atinquísh
Imaina esforsacunquísh problemasta allichanaas, chay ’ruayta atin, matrimoniuyquísh sinchi y cusiscka o debilsitu y ususcka cananta.


text:
Upyana yaku
Upyana yaku nisqaqa runap upyananpaq yakum.
Runa upyana yakutaqa yaku hurqunakunamantam, pukyukunamantam icha ch'uya quchakunamantapas hurqun. Yaku purichina nisqa wiruwan icha witkhuwan runap wasinkunamanmi purichiyta atin. Hatun llaqtakunapi kawsaq runakunata yaku pilakunantam yakuwan ñukyunku.
Ch'aki, yakunnaq suyukunapi kawsaq runakunapaqqa upyana yakuta tariy ancha sasam. Chayrayku chaki pachapi achka runakuna llakikunmi, yakunayanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Upyana yaku.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yanuna yaku.


text:
Apustul Pawlu
Apustul Pawlu, Pawlu Tarsumanta sutiyuq runaqa (grigu simipi Πaῦλoς, iwriyu simipi sutin שָׁאוּל, Scha'ul, Sawlu, Eaoύλ, Eaῦλoς, Saul, Saulos, שאול התרסי, Šaʾul HaTarsi; 5-chá 10-chá watapi paqarisqa Tarsu llaqtapi, Uchuy Asyapi, 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Apustulkunap rurasqankunamanta qillqakama paganukunap apustulun, ñawpaq kristiyanu misyuniri karqan. Ñawpaqta Sawlu sutiyuq hudyu yachaq kaspa kristiyanukunata qatiykachaq kaspa, Dimashqman purichkaspa sayarisqa Jesukristuta rikuspa kristiyanu iñiyman kutirikurqan (Rurasqakuna 9:3-29 ). Chaymanta Pawlu, "uchuylla kaq" sutichakurqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apustul Pawlu.


text:
Laqu
Laqu (latin simipi: Alga - Algae, grigu simipi: Φύkoς - Φύkn) nisqaqa saphinnaq, chillkinnaq, chiqap raphinnaq, ichaqa yura hina raphi q'umirniyuq, chaywan inti wayllay nisqatam ruraq kawsaq, achka kawsaykuqniyuq icha ch'ulla kawsaykuq. Lliwmanta aswan-aswan laqukunaqa yakupim kawsan.
Laqukunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyta)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ch'ulla kawsaykuq (Protista)
- Anqas añaki (Cyanobacteria)


text:
Archivo mensual: diciembre 2013
WIÑAY KAWSAY – KILLKASHKA PANKA N° 53, SASI KILLA (Noviembre 2013)
Tukuylla mashikunapa ñukanchik killkashka pankata killkakatipaychiklla.
PUKLLAYKUNAMANTA WILLAYKUNA
RUNPATA HAYTASHPA PUKLLAYKUNAKUNAMANTA WILLAY
GRUPOS DE MUNDIAL 2014
Brazil Mamallaktapika shinami akllaykunapi sakirishka kan pukllanakunaka.
Shamuk 2014 watapa, mundial pukllaykunami kallarishpa kanka, ashtawankarin 12 punlla, Raymi killapi.
Ecuador Mama llaktaka kallari pukllaytaka, 15 punlla, Raymi killapimi pukllashpa kanka, astawankarin Suiza Mama llaktawan, Mané Garrincha pukllana pampapi, Brasilia llaktapi.
Kati pukllaytaka, 20 punlla raymi killapimi paktachishpa kanka, Honduras Mama llaktawan, kay Americo pukllana pampapi, Curitiba llaktapi.
Kay pukllaykunata tukuchinkapaka, Francia Mama llaktawanmi pukllashpa kanka, kay Maracaná pukllana pampapi, Río de Janeiro llaktapi.


text:
Joe Louis
Joseph Louis Barrow sutiyuq runaqa, icha Joe Louis (* 13 ñiqin aymuray killapi 1914 watapi paqarisqa Alabama llaqtapi - 13 ñiqin aymuray killapi 1981 watapi wañusqa Las Vegas llaqtapi) huk USA mama llaqtap saqmanakuyuq karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Muhammad Ali
- Jack Johnson
- Jack Dempsey
- Rocky Marciano
- Larry Holmes
- James J. Jeffries
- George Foreman
- Sugar Ray Robinson
- Henry Armstrong
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joe Louis.
- Ufisyal Web Site


text:
P'acha
P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
P'itasqa p'achataqa hatun akwakunawan p'itanchik.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.


text:
Piriniyukuna
Piriniyukuna (kastilla simipi Pirineos, ransis simipi Pyrénées, yuskara simipi Pirinioak, katalan simipi Pirineus) ancha hatun urqukuna Iwrupapi, Atlantiku mama quchamanta Mediterranyuwan.
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa suyunkunaqa Guipúzcoa, Nawarra, Lapurdi, Sola (chay tawaqa yuskara rimaqmi), Bearn, Bigurra, Kumenge, Fois, Kusseran (chay pichqataq uqsitan simi rimaqmi), Aragun, Katalunya, Andorra sutiyuqmi karqanku.
Kunan Ransiya, España, Andorrawan suyukunam Piriniyukunayuq.
Willana sutiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaupa willana yupan : Hercules llakisqa Pirenepa wañuyrayku karqa, kayrayku ancha hatun rumikunata kachaykurqa, Ajna Pirenekuna ruwarqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Piriniyukuna.


text:
Profesores de Quechua, Quechua teachers, Runasimi yachachiqkuna, Nous enseignons quechua, Wir lehren Quechua. Traducciones, translations, tikraykuna, traductions, übersetzungen. // EMAIL - - - runasimiy@gmail.com // correo@mundoquechua.org // www.facebook.com/runasimiy TELEF. RPM #996 394 284
lunes, 29 de octubre de 2012
martes, 23 de octubre de 2012
cuento quechua, runasimi willakuy
¿Dónde estará mi madre?
Ischu ukupis huk yutu uqllasqa. Chay yutus nisqa: "Trigo maskakuq risaq", nispa.
Chaysi uqllasqanmanta trigo maskakuq risqa. Kunallanmi kutiramusaq nispansi, chay yutu risqa.
Qichpachallantas risqa trigo maskakuq, hinaspas manaña uqllasqañachu.
Mana maman uqallachkaptinsi huk yutucha tuqyaramusqa. Chay yutuchas qawasqa waqtankunata, hinaspas mana rikusqachu mamanta.
Chay tuqyaramuq yutuchas sunqunta tapukusqa: ¿Maypitaq mamay kachkan?, nispa.
Manas mayqin waqtapipas kasqachu, hinaspas chay yutucha nisqa: Risaqyá mamay maskaq, nispa.
Yutuchas maman maskaq risqa. Manas yachakusqachu imayna kasqanta, mana maman uqllachkaptinsi tuqyaramusqa. Waqtanpi maman kasqanta manas rikusqachu yutuchaqa.
Mamanta maskachkaspas llamawan tuparusqa. ¿Qamchu mamay kanki?, nispas yutucha llamata tapusqa. Llamaqa qawayllas qawasqa, manas imatapas nisqachu.
Yutuchaqa sunqunta nikusqa: Llamaqa manam mamaychu kasqa, nispa.
Hinaspas yutuchaqa tukuy niqman pawaykachasqa mamanta maskaspa. Manasá yachasqachu maman imayna kasqanta.
Chaynallas mamanta yutucha maskasqa, hinaspas tarukawan tuparusqa: Paytapas tapusqa: ¿Qamchu mamay kanki?, nispa.
¿Imaynataq ñuqa qampa mamaykiqa kayman?, nisqa chay tarukaqa. Ñuqaqa tarukam kani, nispa. Chaynata yutuchaman niptinsi, hinalla purisqa. Yutuchaqa sunqunpi nikusqa: Llamaqa manam mamaychu kasqa, tarukapas manataqmi mamaychu kasqa, nispa.
Chaymantas yutucha sunqunta tapukusqa: ¿Maypiraq kachkan? ¿Maypiraq mamay kachkanman?, nispa. Hinaspas wikuñawan tuparusqa. Yutucha tapusqa: ¿Qamchu mamay kanki?, nispa wikuñata. Ñuqaqa manam mamaykichu kani, ñuqaqa wikuñam kani, nispansi wikuñaqa nisqa.
Hinaspas chay yutuchaqa hinalla purisqa. Llamaqa manam mamaychu kasqa, tarukapas manataqmi mamaychu kasqa, wikuñapas manataqmi mamaychu, nispa nikusqa. ¿Ñuqapa mamay kanmachu karqa?, nispansi sunqunta tapukusqa.
Arí, kanmi mamayqa, nispansi nikusqa. Sumaqtam yachani mamayuq kasqayta. Imaynapas tarisaqmi, tarisaqmi, nispa.
Kunanqa yutuchaqa manas puriyllañachu purisqa, aswansi kallpayllaña risqa.
Hinaspansi huk atuqta rikurusqa. ¿Mamaychu wak kanman?, nispa sunqunta tapukusqa. Yutuchaqa manas sayasqachu tapukunanpaq. Aswansi kallpaspa nikusqa: Manañamyá mamayta tariniñachu, nispa.
Atuqqa manam mamaychu kasqa, nispa. Manas mayniqpipas mamanta tarisqachu. Yutucha manañas kallpasqañachu aswansi sayaykusqa, hinaspansi hawanta qawaykusqa, chaypis huk kunturta rikurusqa.
Waqaya, wak hanaypi mamay kachkasqa, nispas nikusqa yutucha. Qawaspansi qayasqa: mamáy, mamáy, mamáy nispa. Ichaqa manas kuturqa sayasqachu. Hinaspansi sunqunpi chay yutacha nikusqa: kay kunturpas atuq hinam manam mamaychu kasqa, nispa.
Chaymantas aswan hawanta qawaptin, rikurusqa avionta. Chaysi nisqa: Waqaya mamayqa wak hanaypiraq kachkasqa, nispa. Chaytas qawaspa qayakusqa: mamáy, kaypim ñuqaqa kachkani, nispa.
Ichaqa avionpas manas sayasqachu. Chaysi yutuchaqa sunqunpi nikusqa: manam kunturpas, avionpas uyarimuwanchu mana mamay kaspam, nispa. Hina chaypis yutuchaqa rikurusqa hatun carrota.
¡Kayqaya kunanqa tariruniña mamayta!, nispas nisqa. ¡Waqaya wakpi mamayqa kachkasqa! nispas nisqa.
Chay carromansi kallpaykuspa, siqarusqa. Chaysi carroman siqaruspa, qayakusqa: mamáy, mamáy, mamáy nispa chay hatun carrota.
Hinaspansi yutucha carropa qaparisqanta uyariruspan, tapukusqa: ¿Imá? manam qamqa mamaychu kasqanki, nispa kutichikusqa.
Yutuchaqa carro hawanpi nikusqa, ¿imamantaq siqaramuni? Uraykusaqmi kaymanta, nispansi qayakun, ¡sayaykuy! uraykuytam munani, nispa.
Ichaqa mana uyarispas, qaparistin carroqa risqa. Yutuchapas hinallas hawanpi risqa.
¿imayná? ¿maytaraq kay qapariq apawachkan? ¿imapaqtaq siqaramurani? Uraykuytam munani, nispas yutuchaqa qayakusqa. ichaqa manas hatun carroqa uyarisqachu, aswansi qaparispa yutuchataqa aparun.
Chaymantas chay hatun carroqa manaña qaparisqachu, sayarusqa, yutuchapas sayarusqas. Chaysi yutuchaqa tapukusqa:¿maypitaq kachkani? wasiytam riyta munani, mamaypatam riyta munani, nispa.
Chaynata nispansi carropa hawanmanta uraykusqa, rikuq rikuqllaña. Hinaspas rikurusqa wakin yutuchakunata tuqyasqataña mamantawan. Chaysi yutuchapa maman rikuruspataq nisqa: Kayqaya kaypiña kachkasqanki. ¿maytataq rirqanki? llakikurqanim qanmanta, nispa.
mamay kayqaya tariruykiña, nispas chay yutuchaqa kusikusqa.
Tuqyaramuspaymi mana qamta rikurqaykichu, hinaspaymi masqaniyki rirqani, nispas yutucha nisqa. Qamqa manam llama hinachu kasqanki, tupasqay taruka hinachu, wikuña hinachu, nispas nisqa. Kunturpas, avionwan kuska hanayninta pawaspanku manam uyariwarachu nispas nisqa yutuchaqa.
Qamqa ñuqa hina yutum kasqanki, nispas yutucha kusikusqa.


text:
Joan Sebastian
José Manuel Figueroa sutiyuq runaqa icha Joan Sebastian (* 8 ñiqin ayriway killapi 1951 watapi paqarisqa Juliantla llaqtapi - 13 ñiqin anta situwa killapi 2015 watapi wañusqa Juliantla llaqtapi) huk Mishiku mama llaqta takiqsi karqan.
Tayta: ; Mama: Celia Figueroa.
Warmi: Maribel Guardia.
Churinkuna: ).
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joan Sebastian.


text:
Qhali kay
Qhali kay icha Allillakay nisqaqa runap icha uywap allin kayninmi, kusi, mana unquq kayninmi, kurkunpi, nunanpi, ayllunpi, wakinpi ima.
Runap qhali kayninqa runa hayñim. Manam ima runapas huk runap, mama llaqtap mink'achisqanpa, mink'achiqpa hipachisqachu kachun.
Qhali kayninpaqqa runa kaykunatam muchukun:
- Kurku kallpanchay: Runapqa kuyunanmi, kurkunwan allinkunatapas rurachun. Ama tiyaykullachunchu, ama ima chikichaq, maqlluqkunatapas rurachunchu.
- Mikhuy: Qhallallay wayukunata, yuyukunata, aypaq chaqallukunata riwikunatapas mikhuchun. Ch'uya yakutam upyachun. Ama yarqachunchu, ichataq ama nisyutapas mikhuchunchu. Ama nisyu misk'ikunatachu, nisyu aychatachu, ama industriyal nisqa mikhunatachu mikhuchun. Ama pitachunchu, ama machachunchu, ama nisyu hampikunata mikhuchunchu.
- Llump'ay kamay: Mayllakuchun, kirunkunata pichachun, chukchankunata ñaqch'achun. P'achankunata t'aqsachun, wasinta pichachun.
- Ch'uya muyuriq pacha: Sallqa pacha ama waqllisqa kachunchu, wayra pacha yakupas ama miyuchasqa kachunchu. Runaqa ama ruqyaywan unquchisqa kachunchu.
- Allin kawsay: Runamasikunawan, ayllukunawan allinta kawsanakuchun. Huk runakunataqa ama allquchachunchu, huk runakunataq paytapas ama allquchachunchu. Allin kawsanapaq wasinmi puñunanpas kachun. Allintapas, mana waqlliqtapas llamk'achun. Llamk'aq runapaqqa samay mit'an kachun. Wawataq mamayuq taytayuq kachun, ama sarupasqachu, ama maqaykusqachu, ama wakchachu.


text:
Kawasaki (Kanagawa)
Kawasaki (nihun simipi: 川崎市, Hepburn: Kawasaki-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kawasaki llaqta kamachiy llaqtam, Kantō suyu hatun llaqta. 144,35 km2
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1924 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 385 003 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kawasaki (Kanagawa).
- Kawasaki uficial qillqa web


text:
P'unchaw
Huk p'unchaw, p'unchawnintin nisqaqa (chanka runasimipi: punchaw, Qusqu-Qullawpi: p'unchay, kichwapi: punlla icha puncha, wankapi: pun, anqash rimaypi: hunaq) 24 ura icha pacha nisqayuqmi, uras nisqapi yupana. Huk chawpi tutamanta qhipaqnin chawpi tutakamaqa huk p'unchaw tupum.
Inti k'anchachkaptin, inti lluqsiymanta inti yaykuykama pachataqa p'unchaw ninchikmi. Manataq inti k'anchaptin, inti yaykuymanta inti lluqsiykama, tuta ninchik. P'unchawpa qallariynintaqa paqarin, puchukaynintaqa ch'isi ninchikmi.
Chawpi p'unchawpiqa inti lliw pachamanta aswan hanaqpim k'anchan, urinpi kachkaspa. Chaymanta ch'isikama pachataqa inti t'iksuy nichikmi.
Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq.
Qanchis p'unchawtaqa simana ninchik. Huk simanapiqa kaymi p'unchawkuna:
- Killachaw (Killa P'unchay, kichwapi: awaki puncha)
- Atipachaw icha Atichaw (Ati P'unchay, kichwapi: wanra puncha)
- Quyllurchaw (Quyllur P'unchay, kichwapi: chillay puncha)
- Illapachaw (Illa P'unchay, kichwapi: kulla puncha)
- Ch'askachaw (Ch'aska P'unchay, kichwapi: chashka puncha, chaska puncha)
- K'uychichaw (K'uychi P'unchay, kichwapi: wacha puncha, wakma puncha)
- Intichaw (Inti P'unchay, kichwapi: inti puncha)


text:
Wayra pacha
Wayra pacha nisqaqa (kastilla simipi atmósfera, grigu simimanta: atuόσφaιpa [atmósphaira] - atuός [atmós] "wayra, wapsi", σφaίpa [sphaíra] "rump'u") tiksi muyuntinta muyupayaq tukuy wayrakuna wapsikunawanmi phuyukunawanpas.
Tiksi muyup wayra pachanpiqa kay wapsikunam:
- Qullpachaq N2 (78 %)
- Muksichaq O2 (21 %)
- Argun Ar (1 %)
- Chimlasay CO2 (0.035 % ... 0.045 %)
- Yaku wapsi H2O (chikanyaqlla)
- Huk wapsikunapas
Wayra pachapi kaqkunamanta yachaytaqa mit'a yachay ninchikmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wayra pacha.


text:
Verónika Mendoza
Verónika Fanny Mendoza Frisch sutiyuq warmiqa (9 ñiqin qhapaq raymi killapi 1980 watapi paqarisqa Qusqu llaqtapi) huk piruwanu nuna yachaqmi, kastilla simita yachachiqmi, pulitikupas. 2011 watamanta 2016 watakama mit'apaq Piruwpa Kunrisunpi akllasqam kachkan Qusqu suyupaq.[1][2]
Paris llaqtapi Université de Paris VII Denis Diderot nisqa yachay sunturpi nuna yachaytam yachaqarqan, 2003 watapi yachayta hunt'aspa. Chaymantataq Musuq Sorbonne yachay sunturpi Waki yachaytam yachaqarqan master nisqata 2006 watapi hunt'aspa, chaymanta kastilla simi iskay kaq rimay yachachiyta yachaqarqan karu yachay nisqawan Madridpi Universidad Nacional de Educación a Distancia nisqapi. Kastilla simita yachachirqan Paris llaqtapi, Qusqu llaqtapi kaq Pukllasunchis tantanakuypa yachay wasinpipas.
Partido Nacionalista Peruano (PNP) nisqapi wankurikurqan 2007 watapi. 10 ñiqin ayriway killapi 2011 watapi akllanakuykunapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan Gana Perú nisqapaq. 47 088 akllaytam chaskirqan.
Tintayapi kaq Xstrata rurachinap anta qhuya qhuyawan awqa kaq thutuq runakunatam yanapan. Wardyakuna iskay thutuq runata wañuchiptin Veronika 4 ñiqin inti raymi killapi 2012 watapi Gana Perú nisqap kunrisista huñuntam saqirqan.[3]
2016 watapi umallina akllanakuykunapi Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad nisqapi wankurisqa kaspa Umalliq tukuyta munaspa aynirqan, kimsalla kaq tukuspa iskay ñiqin akllanakuy muyuta manam yaykurqanchu, Pedro Pablo Kuczynskim, Keiko Fujimoripas atiptinmi. Chay iskay kaq muyupaqqa, fujimorismo nisqa mana kutimunanpaq, akllaq runakunata qayarqan, Kuczynskita akllachunku, Keiko manam atipananchu, nispa.[4]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyu qillqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Hoja de vida presentada ante el Jurado Nacional de Elecciones
- ↑ Entrevista en suplemento dominical del diario "La República", 24/4/2011
- ↑ ElComercio.pe: Congresista Verónika Mendoza renunció a bancada de Gana Perú. Legisladora por Cusco se opuso a estado de emergencia en Espinar por protestas antimineras y criticó gestiones del Ejecutivo. Lunes 04 de junio de 2012
- ↑ Verónika Mendoza: Keiko manam atipananchu (youtube).


text:
Entre Ríos wamani
Entre Ríos wamani (kastilla simipi: Provincia de Entre Ríos) nisqaqa huk wamanim Arhintina mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Paraná llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1854 watapi
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 suyukuna wan uma llaqtakuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Entre Ríos wamani.


text:
Kansai suyu
Kansai suyu (kastilla simipi: Región de Kansai Región de Kinki , nihun simipi: 関西地方,, Hepburn simipi: Kansai-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Osaka llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
22 757 897 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kansai" Japan Encyclopedia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kansai suyu.


text:
Rakisa
Rakisa nisqaqa (kastilla simimanta: partido) pulitiku tantanakuymi, kuskan idiyuluhiyayuq, mama llaqtapi kawpayta aknachayta munaq. Wankurisqan runakunaqa munayllam yaykamun.
Rakisakunaqa manam mamallaqtapchu tantanakuynin, ichataq achka, lliwmanta aswan mamallaqtakunapiqa partidupi wankurisqa kawpaq runakunam mamallaqtap kawpayninta pusan, kamachiyninpi rimana huñunakuypipas. Rimana huñunakuy akllanakuykunapim partidukunaqa atipanakun.
Huk mamallaqtakunaqa ch'ulla partidu llikayuqmi, ahinataq kunan Chunwapi, ñawpa pacha Suwit Huñupipas kumunista partiduyuq.


text:
Kimsantin atiy
Kimsantin atiy nisqaqa Atiy rakiy nisqapi rakisqa mamallaqtapi atiykunam: kamachi quq atiy (legislativa), kamay paqtachi atiy (iudicativa), ruraq atiy (executiva).
Chay atiy rakiymantaqa Montesquieu sutiyuq phransis yachay wayllukuqmi yuyaychakun Kamachikunap samanmanta (De l'esprit des lois) nisqa qillqasqanpi, mana huklla, tiranu hina runapchu kamachinanpaqmi chay atiy raykiyqa kachun, nispa.
Kunan pacha akllanakuspa kamachinakuy (dimukratiya) nisqa mamallaqtakunapiqa kimsantin atiykuna kay hinam:
- Kamachi quq atiy: rimana huñunakuy (akllanakuykunapi tukuy llaqtayuq runakunap akllasqan)
- Kamay paqtachi atiy: hatun yachaq tantari, taripay sunturkuna
- Ruraq atiy: mamallaqtap kamachiynin (guwirnu), chapaqkunawan, tukuy mamallaqtap mink'asqankunawan


text:
Bud Spencer
Carlo Pedersoli sutiyuq runaqa, icha Bud Spencer (* 31 ñiqin kantaray killapi 1929 watapi paqarisqa Napoli llaqtapi - † 27 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtapas wayt'ayuq, takiq, takichaq wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.
Warmiː Maria Amato (1960-2016).
Aranway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuyu walltay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- IMDb (Kastilla simipi)


text:
¿Munawaqchu cheqapmanta yachayta?
¿IMAMANTA? Runakunapa wakin tapukuykuna rurakusqankumanta. Qampas tapukurqankipaschá kayna tapukuykunataqa:
¿Nanachikunchu Dios ñoqanchikmanta?
¿Haykapipas tukunqachu guerrakuna hinaspa ñakariypas?
¿Imataq pasawanchik wañuptinchik?
¿Kanmanchu ima suyakuypas wañusqakunapaq?
¿Imaynatam mañakunanchik Dios uyariwananchikpaq?
¿Imata ruraspataq kusisqa kachwan?
¿Imaynatataq yachawaq kay tapukuykunapa kutichiyninta? Kanmi kay asuntokunamanta yachachiq waranqantin librokuna. Ichaqa manam cheqaptachu yachachin. Wakinqa huk tiempollapaqmi servin, tiempopa risqanman hinam ichaqa manaña valenchu, chaymi huk librokunataña qellqanku.
Ichaqa kanmi confiakunapaq cheqapmanta yachachiq huk libro. Jesusmi Diosta mañakusqanpi nirqa: “Palabraykiqariki cheqapmi”, nispa (Juan 17:17). Chay Palabratam sutichakun Biblia nispa. Chaymi qallariypi kaq tapukuykunata Bibliapa nisqanman hina kutichisun.
¿Nanachikunchu Dios ñoqanchikmanta?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Llumpay mana allin ruraykunapa chaynataq cheqninakuyllaña kasqanpim kawsanchik. Achkaq religionkunam yachachinku Dios munaptinmi ñakarinchik nispa.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Diosqa manam haykaqpas mana allintaqa ruranchu. Job 34:10 nin: “Mana allin rurayqa Diosmanta karunchasqayá kachun. Hucha rurayqa Tukuy Atiyniyoq Diosmanta karunchasqayá kachun”, nispa. Diosqa kuyakuq kayninpim runakunaman sumaq suyakuyta qowanchik chaymi Jesus yachachiwarqanchik kaynata mañakunanchikpaq: “Hanaq pachapi Taytayku [...], munaychakusqayki hamuchun. Munasqaykiyá rurasqa kachun kay pachapipas hanaq pachapi hina”, nispa (Mateo 6:9, 10). Diosqa ñoqanchikmantaqa nanachikunmi chaymi munaynin rurakunanpaq admirakuypaq kaqta rurarqa (Juan 3:16).
Qawaytaq Genesis 1:26-28; Santiago 1:13, hinaspa 1 Pedro 5:6, 7 nisqanta.
¿Haykapipas tukunqachu guerrakuna hinaspa ñakariypas?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Guerrapiqa mana yupay atina runakunam wañuchkanku. Llapallanchikmi tukuy imaymanawan ñakarinchik.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Diosqa prometenmi enteron Pachapi hawkayay kananmanta. Hanaq pachamanta Dios gobiernamuptinqa runakunam ‘guerrapaqpas manaña yachanqakuñachu’ “espadankutapas rejakunamanñam tikrarunqaku” (Isaias 2:4). Diosqa chinkachinqataqmi ñakariykunatawan mana allin ruraykunataqa. Bibliaqa ninmi: “Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, lutokuypas, waqaypas nitaq nanaypas. Ñawpaq kaqkunaqa [ñakariywan mana alli ruraykunaqa] pasarunñam”, nispa (Apocalipsis 21:3, 4).
Qawaytaq Salmo 37:10, 11; 46:9, hinaspa Miqueas 4:1-4 nisqanta.
¿Imataq pasawanchik wañuptinchik?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Yaqa lliw religionkunam yachachinku runakuna wañuruptin cuerponku ukupi espiritun otaq alman hinalla kawsasqanmanta. Wakinqa ninkum wañusqakuna imatapas ruraruwananchikmanta, ninkutaqmi mana allin runakunata Dios infiernopi wiñaypaq castigasqanmantapas.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Eclesiastes 9:5 nin: “Manam imatapas yachanchu wañuqkunaqa”, nispa. Chaynamá, wañuqkunaqa manañam imatapas sientenkuchu, imatapas rurankuchu, manam imatapas rurawanchikmanchu nitaq yanapawanchikmanchu (Salmo 146:3, 4).
Qawaytaq Genesis 3:19 hinaspa Eclesiastes 9:6, 10 nisqanta.
¿Kanmanchu ima suyakuypas wañusqakunapaq?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Llapallanchikmi kuyasqanchik ayllunchikkunawan kusisqa kawsakuyta munanchik. Chaymi kuyasqanchik ayllunchikkunawan kaqllamanta tupaykuyta munanchik.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Yaqa llapallan wañusqakunam kawsarimunqaku. Jesusqa prometerqam ‘wañuqkuna kawsarimunankumanta’ (Juan 5:28, 29). Kay Pachapi kawsarimuqkunaqa kay pachapim suma-sumaq paraisopi kawsakunqaku, qallariymanta Diospa munasqanman hina (Lucas 23:43). Cheqapmá, hamuq tiempopim Diosman sonqo runakunaqa mana onqospa wiñaypaq kawsakunqaku. Bibliam nin: “Allin ruraq runakunam allpataqa dueñoyanqaku. Paykunaqa chaypimiki wiñaypaqraq kawsakunqaku”, nispa (Salmo 37:29).
Qawaytaq Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17, hinaspa Hechos 24:15 nisqanta.
¿Imaynatam mañakunanchik Dios uyariwananchikpaq?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Yaqa lliw religionkunapim runakunaqa Diosta mañakunku. Ichaqa achkam piensanku mañakusqankuta Dios mana uyarisqanta.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Jesusqa nirqam: ‘Mañakuspaykiqa amam nisqallaykitachu kutirispa-kutirispa rimanki’, nispa (Mateo 6:7). Mañakusqanchikta Dios uyarinanpaqqa munasqanman hinam mañakunanchik. Chaypaqqa yachananchikmi Diospa imam munasqanmanta chayman hina mañakunanchikpaq. “Paypa munasqanman hina mañakuptinchikqa uyariwanchikmi” nispam nin 1 Juan 5:14.
Qawaytaq Salmo 65:2; Juan 14:6, 14, hinaspa 1 Juan 3:22 nisqanta.
¿Imata ruraspataq kusisqa kachwan?
¿IMAYNANPITAQ KAYNATA TAPUKUNKU? Runakunaqa piensankum qollqeyoq kaspa, allin reqsisqa kaspa hinaspa allin rikchayniyoq kaspa kusisqa tarikunankumanta chaymi chaykunapi afanakunku. Ichaqa manamá kusisqachu tarikunku.
BIBLIAPA YACHACHISQAN. Jesusmi kusikuyta imayna tarinamanta nirqa: “Mayna kusisqam ‘Diostam necesitani’ niqkunaqa”, nispa (Mateo 5:3). Kusisqaqa tarikusunchik Dios necesitasqanchikta reqsikuspa hinaspa paymanta chaynataq munayninmanta cheqapta yachanapaq kallpanchakuspallam. Cheqap yachachikuykunataqa Bibliapim tarisunchik, chayta estudiaymi yanapawasun allinpaq otaq mana allinpaq kaqta yachananchikpaq. Bibliapa nisqanman hina tanteakuspanchikqa otaq ruraspanchikqa kusisqam kawsakusunchik (Lucas 11:28).
Qawaytaq Proverbios 3:5, 6, 13-18 hinaspa 1 Timoteo 6:9, 10 nisqanta.
Bibliapa yachachisqanman hina soqta tapukuykunamantam yacharunchik. ¿Munawaqchu astawan yachayta? Sichum qampas ninki ‘Diostam necesitani’ nispa, hinaptinqa astawan yachaytachá munanki. Tapukunkipaschá kayna tapukuykunatapas: “¿Ñoqanchikmanta Dios nanachikuspanqa imaraykutaq permiten ñakariykunatawan mana allin ruraykunataqa?, ¿Imaynatam familiaywan kusisqa kawsakuyman?”, nispa. Kayna tapukuykunamanta hinaspa hukkunamantapas Bibliaqa allintam kutichin.
Ichaqa achka runakunam Biblia estudiaytaqa mana munankuchu. Unay tiempo leenapaq hinaspa sasa entiendenapaqmi hapinku. ¿Munawaqchu Bibliapa yachachisqankunamanta yachanaykipaq yanapakuykuna chaskiyta? Chaypaqmi Jehová Diospa testigonkuna iskay yanapakuykunata rurarunku.
Punta kaq yanapakuyqa kaymi ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? nisqa librom, kaytaqa rurakurqa Bibliapa nisqanman hina tapukuykunata kutichinanpaqmi, chaynapi mana tiempoyoq runakunapas yachanankupaq. Iskay kaq yanapakuyqa wasinkupi mana qollqellapaq Bibliamanta yachachiymi. Mana imamanpas obligasuspaykim Jehová Diospa testigonkuna wasikipi otaq munasqayki sitiopi watukamususpayki sapa semana pisi-pisimanta Bibliamanta allinta yachachisunki. Millonninpi runakunam kay yanapakuykunata chaskinku, hinaspam achkaq runakuna cheqapmanta yachasqankuta reqsikunku.
Qampas yachawaqmi Bibliapa yachachisqan ancha valorniyoq kasqanta. Bibliapa yachachikusqanqa creenciakunamanta, pantay yachachikuykunamanta, hinaspa manchachiwasqanchik kaqkunamanta librawaspanchikpas suyakuyniyoqta, hawkallata hinaspa kusisqatam kawsachiwanchik. Jesuspunim nirqa: “Yachankichikmi cheqap kaqmanta, chay cheqapmi libreyachisunkichik”, nispa (Juan 8:32).
Yachachikuykuna
¿Imanasqataq bibliata estudiana?
Enteron pachapi waranqantin runakunam bibliapi tukuy ima tapukuyninkumanta yachachkanku. ¿Munawaqchu qampas yachayta?


text:
Eleftherios Venizelos
Eleftherios Venizelos,grisya simipi: Eλeuθέpιoς BevιZέλoς (* 23 ñiqin chakra yapuy killapi 1854 watapi paqarisqa Khanià (Ta Xavιά) llaqtapi - 18 ñiqin pawqar waray killapi 1936 watapi wañusqa Paris llaqtapi).
1910 watamanta 1915 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Maria Katelouzou (1891-1894); Elena Skylitsi (1921-1936)
Churinkuna: Kyriakos wan Sofoklis Venizelos.
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Eleftherios Venizelos.
- Sitio de la Fundación Venizelos


text:
Zhu Rongji
Zhu Rongji, (Chinu simipi: 朱镕基, chinu tradicional: 朱鎔基, pinyin: Zhū Róngjī, Wade-Giles: Chu Jung-chi; IPA: [tʂú ʐʊ̌ŋtɕí]) sutiyuq runaqa, (* 1 ñiqin kantaray killapi 1928 paqarisqa Changsha llaqtapi - ), Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
1998 watamanta 2003 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Ñawpaq warmi: Lao An
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Zhu Rongji.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
Atisqa kay
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; atiy rikuy.
Atisqa kay ( empoderamiento) icha atiy (poder) icha Atiyniyuq kay nisqaqa huk runap icha huk runakunap huk runakunata imatapas rurachiyta, uyarichiyta atiyninmi, wakipi, mama llaqtapi, tantanakuypi, ayllupi, ruruchinapi.
Kaypas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qarachayka. (Imperio).Huk llaqtakunata satin maqaypa rurinman.
- Qarachaykuna. (Imperial). Nishqa qarachaykapaq.
- Qarachaykunayuq. (Imperialismo). Huk llaqtalla llapan wakin hananpa imaykata ruran, kamachin.


text:
Kathuliku Inlisya
Kathuliku Inlisya (grigu simimanta: Kaθoλιkή Ekkλnσίa (katholikī´ ekklīsía) "sapsi inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Catholica, kastilla simipi: Iglesia Católica) nisqaqa Tayta Papap kamachisqan Tiksimuyuntinpi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta kunti Iwrupapi tukurqan, anti Iwrupapi, Bisantinu qhapaq suyupi kaq Orthodoksa Inlisyamantas rakispa.
Chunka suqtayuq kaq pachakwatapi prutistanti inlisyakunas Katuliku Inlisyamanta rakikurqan.
Ispañulkuna, purtuyiskunapas katuliku inlisyata Abya Yalaman mast'arqan, Tawantinsuyu iñiyta sarupaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kathuliku Inlisya.


text:
Wamanqa
Wamanqa (Ayakuchu llaqta nisqapas, kastilla simipi: Ayacucho icha Huamanga) huk piruwanu hatun llaqtam, Ayakuchu suyup Wamanqa pruwinsyapas uma llaqtanmi. 2005 watapiqa Wamanqa llaqtapi 147.256 runas kawsachkan.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpaqta Ayakuchu sutiyuq llaqtata Wamanqawan sutichasqaku. Isqun p'unchawpi chunka iskayniyuq killapi 1824 watapi Antonio José de Sucre sutiyuq awqaqkunap umanqa ispañul awqankunatas Wamanqa k'itipi atiparqan. Simón Bolívar Piruwpa qispichiqnin nisqaqa 15 p'unchawpi iskay killapi 1825 watapis chay llaqtataqa Ayacucho sutiwan suticharqan. Chay llaqtaqa Piruwpa Ayakuchu sutiyuqmi suyunpi kachkan. Hatun yachay wasinpa sutinmi Universidad San Cristóbal de Huamanga.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna:
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Andrés Avelino Cáceres, Umalliq (Piruw)
- Néstor Cabrera, qillqaq
- Willy del Pozo, qillqaq
- María Parado de Bellido, ankalli
- Alfredo Alberdi Vallejo, qillqaq
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wamanqa.
- Saywitu: Ayakuchu suyu
- Simana Santa - Ayak'uchupi


text:
sábado, 27 de octubre de 2012
Baltazarpaq taa kaqnin
Utulitamanta atunyaq kanki. Chunkasniyki wiksa kanku y sincheqa kankupas tukuy punchawta tiakus sayakushkaptiyki. Unay mana rinaaq karanki ni pipasan manapi mamaykian tataykian Virginiaan captenqa. Kunan asinki tukuypaq. Mana asinaaptiykeqa, mana asinayki can, y noqa yachachinaani qam piñakunaanaspaqa atisqaykita. Y kutis piñakunkimi, mana mikuchisuptiy. Qapareq kanki anchata kusi kaspa. Y qaasqaykian wawqeykita, kusikus qaparinki sinchita. Ka semanapi yaqa mana aterani kayta puqllaytapas qaman, ancha aschqa llamqasqayrayku, pero utulitata atinpas, puqllaranchis. Tareranki ka semanapi allqoychispa Yeni mikunanta y anchata gustasora. Noqa mana saqesuyki chayta mikuyta pero noqa mana qaasushkaptiy, qam chayman wayrakachanki utqallas utqallas taa chunkasniykian mishiina y kimsata, taacha simiykipi satinki.
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
sábado, 20 de octubre de 2012
Baltazarpaq kimsa kaqnin
Kaypi noqaan kanki puqllaspa wiksaan. Qaya mamapa punchaun kan y qayna noqa kutera suni horaskama ruaspa cha suk videota qam y wawqeyki Lautaro nipunku munankish payta chaypi. ¿Nisorayki mikulu kasqaykita? Qayna rerankish mamaykian Lautaroan suk kumpleañospi y mamayki niara tukuy gentespi chaypi qaasoranku y aseranku ancha ashqata mikusqaykirayku. Tukuy puncháw mikunaanki, y manapi mikunaankichu, manapas puqllanaakichu, chaymanta puñunaanki. Gustasunmi puqllay qellqasniyan y plantasniykuan, pero mana atinkichu pakiyta imatapas, tatayki mamayki piñasqaykurayku. Kunanqa sayaspa kanki chamqanaaspa tecladota y ukuchata. Tukuy sabadosina, kusispa rini quichuamanta claseman.
¡Sabadokama yanasituy!
¡Sabadokama yanasituy!
sábado, 13 de octubre de 2012
Baltazarpaq ishqay kaqnin
Nisushkarayki ina, ancha utulita karanki paqarespa, y paqareptiyki, shoqta quillaspi amoqkuna yarqayki pacha karanku, mamayki mana qosunaaptin imatapas manapi kara ñuñonmantaqa. Utulitamanta wiñaranki, y tukuy punchawpi waqas piñakus karanki mikunaaspa astaanta... pero mamayki qoq kasa kara ñuñunmantallami.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
sábado, 6 de octubre de 2012
Baltazarpaq
Ancha penkakus qellqasuyky, waaita, kaipi, tukuy tiksi muyu leenanpaq ka kammanta ninaani. Utulita kankipas kachun, tukuyta unanchankipuni, pero mana leeyta yachankichu. Ka kaipi churanayta, suj punchaupicha leeq rinki, quichua aprendeptiykeqa, y manapi leesusqayki noqá. Kayta leeptiykeqa, mana uma ampipoqpapi rinayki tianqacha, tukuy utulita kaqniykimanta na yachanaykirayku.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
Belo Horizonte
Belo Horizonte llaqtaqa Brasilpi (Minas Gerais suyupi), Amarumayu sach'a-sach'a suyupi huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1897 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1897 watapi
Belo Horizonte llaqtaqa 2 385 639-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Belo Horizonte.
- Sitio Munisipyu Belo Horizonte
- Arquitectura Belo Horizonte - ARQBH
- Google Saywitu Belo Horizonte MG Brasil


text:
Profesores de Quechua, Quechua teachers, Runasimi yachachiqkuna, Nous enseignons quechua, Wir lehren Quechua. Traducciones, translations, tikraykuna, traductions, übersetzungen. // EMAIL - - - runasimiy@gmail.com // correo@mundoquechua.org // www.facebook.com/runasimiy TELEF. RPM #996 394 284
viernes, 16 de octubre de 2009
Warmi Urquy (Pedida de mano)
Llaqtaypiqa kimsa kutitam parlaq puririna, chay sipaspa taytamamanpa wasinta purina. Qari wawayuqqa nisyutam ñakarin.
Ñawpaqta parlaq purina, chiqapunichus manachus, chayta yachaqraq purina. Chaypaq apana kukata, tantata, aychata, qallparata apana, chay qallparaqa huk nakasqam, mana qara chutisqa, chunchull urqusqalla, chaymi qallpara nisqa sutin, chayniyuq purina.
Riniku hinaqa, nisyu mana munakuq churakun, chay warmi churiyuq taytamamankuna, ayllunkunapas. Qariwawayuq taytamamantaqa lliwta ñakarichinku llaqtaypiqa.
Hinaspa chaymantaqa uyanakunku, allinta parlaykunku, haykaqsi urqunanku chaykunata. Chaymataqa huk kutita purillanataq, chaytaqa kancha qipakunapi sayarparichikunku, mana utqaytachu uyarinakamunku, tutam chaytaqa purina, mana punchaychuqa.Wakin tutaqa riki, manam vela kanchu, tutayaqmi nikamunku.
Chayrayku qari taytamamanqa prevenido, velantin, fosforontin purina.
Ñuqap velayqa kachkanmi, kaypi fosforoypas kachkan, nispa chiqanta hapiykachina. Chaypi uyanakunku haykaqsi urqunqanku chaykunata, chaypi apana gastutaqa, mana qara makillayuqchu purina.
Qipa kutipiqa, yachasqallaña chayqa, urquqllaña purina, chaypiqa achkata gastutaqa churakuna: cervezata, upyanakunata, frutakunata, imaymana apana. Qipipi, caballopi, asnopi carganiku chaytaqa. Chaypiqa primerota, qunqurichinku qarita, warmitawan, qarita maqanku, waqtanku. Qariqa chaskikullan, chaypaqchá warmi churinta munan riki.
Tapurinku: Allintachu tiyanki, nispa. Mana allin tiyanki hinaqa guardiayawan wanachisqayki nispa niykunku. Warmitaqa tapunku: Pachayki kanchu, awayta yachankichu, allintachu waykukunki nispa. Qalata pachanta huñuykapunku, chayta churapunku qipinman. Sichus mana churapunku hinaqa, mana allinchu. Manam taytamamanpa wasinpiqa imapas qipananchu.
Hinaspa pachapaqariykama urqupunku, warmitaqa pasachipunku, apakapunku. Chay pasaymantaqa, qariq wasinman chayachinku, chay warmi urqusqataqa. Chaypiqa waykuchinku, llamakunkankunata, uqa kunkankunata quykunku, imaynatas kuchunqa nispa, chay warmi atinchus manachus chaypaq.
Qaritapas suegronqa, qiwata rutuchimun, hatun rumikunata tanqachimun, kanchakunata ruwachin, imaymanata ruwachin. Sichus mana atinchu hinaqa nin:
Imataq kay micha qari, wischupuy aswan nin. Chaynam chay ñuqaykup kaqpiqa warmi urquyqa.


text:
9 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaynatam familiakunaqa kusisqa kawsakunmanku?
1. ¿Imanasqataq autoridadpa kamachisqanman hina casarakuna?
Allin noticiakunamanta willawaqninchik kusisqa Diosninchikmi munan familiakuna kusisqa kawsananchikta (1 Timoteo 1:
Diosqa munanmi casarasqakunaqa tukuy tiempo kuskalla kawsanankuta. Munantaqmi casarasqa kaqkuna warmillanpaq otaq qosallanpaq kanankutapas (Hebreos 13:4). Payqa cheqninmi divorciakuspa rakinakuytaqa (Malaquias 2:
2. ¿Imaynatam casarasqakunaqa kawsananku?
Jehová Diosqa warmitawan qaritam unancharqacasado vidapi yanapanakunankupaq (Genesis 2:18). Qosatam uma kananpaq churarqa, chaymi payqa familianta mantienenanpaq chaynataq Diosmanta yachachinanpaq kallpanchakunan. Señoranta kuyasqanraykum imapaqpas kallpanchakunan. Casarasqakunaqa kuyanakuspankum respetanakunanku. Kusisqa kawsanankupaqmi pantaq kasqankurayku pampachanakuyta yachananku. Leey Efesios 4:
3. ¿Sasachakuypi kaspankuchu rakinakunanku?
Casado vidapi sasachakuspaqa iskayninkum kallpanchakunanku kuyakuywan rimapayanakunankupaq (1 Corintios 13:
4. ¿Imatam Diosqa munan wawa-churikunapaq?
Jehová Diosqa munanmi wawa-churikuna kusisqa kawsanankuta. Chaymi mozo-sipas kayninkupi kusisqa kawsanankupaq yachachin. Munantaqmi tayta-mamankupa yachachisqanta kasukunankutapas (Colosenses 3:
5. ¿Imaynatam wawa-churinkuta kusisqa kawsanankupaq yanapanmanku?
Tayta-mamaqa kallpanchakunankum wawa-churinman mikuchinankupaq, pachachinankupaq chaynataq maypi yachanankupaq otaq tiyanankupaqpas (1 Timoteo 5:8). Chaymantapas yachachinankum Diosta kuyaspa payman rikchakuyta (Efesios 6:4). Dios kuyayninkuqa wawa-churinkupaqmi sumaq ejemplo. Diospa yachachisqanman hina uywasqaqa allinta piensanankupaqmi yanapan. Leey Deuteronomio 6:
Wawa-churikunaqa imapas allin rurasqankumanta kallpanchaykunatam munan. Wakinpiqa allinpunim corregiyqa, chaynata ruraspankum tayta-mamakunaqa mana allin ruraykunamanta karunchanqaku (Proverbios 22:15). Manam ichaqa hukmanyarunankupaq hinachu corregina. Leey Colosenses 3:21.
Jehová Diospa testigonkunam achka librokunata ruranku tayta-mamakunapaqwan wawa-churikunapaq. Yachachikuyninkunaqa Bibliapa nisqanman hinam kachkan. Leey Salmo 19:
Yachachikuykuna
Kusisqa kawsanaykipaq Diospa yanapakuyninta maskay
Iskay tapukuykunam casado vidaykipi allinta kawsakunaykipaq yanapasunki.
Sasachakuykunata imayna allichanamanta
Casado vidaykichik allin takyasqa kananpaq hinaspa kusisqa kanaykichikpaqqa sasachakuykunatam allichanaykichik.
¿Imatam rurana ayllupi kusisqa kawsanapaq?
Jesusmi allin ejemplota qowarqanchik qosakunapaq, señorakunapaq, tayta-mamakunapaq hinaspa churi-wawakunapaqpas. ¿Imatam paymanta yachachwan?


text:
Manuel Belgrano
Manuel José Joaquín del Corazón de Jesús Belgrano sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin inti raymi killapi 1770 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - 20 ñiqin inti raymi killapi 1820 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi), Arhintinu mama llaqtaq Taripay amachaq, awqaq pusaq pulitikupas, Uralan Abya Yalapi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Arhintinapaq, Buliwyapaq, Piruwpaqpas.
Yaya: Domenico Peri (Pérez); mama: María Josefa González Casero.
Warmi: María Josefa Ezcurra.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Manuel Belgrano.
- Instituto Nacional Belgraniano
- Sintesis sobre la vida de Manuel Belgrano


text:
Ñansa qucha
Ñansa qucha icha Siwa Ñansa (kiswahili simipi: Ziwa Nyanza, inlish simipi: Lake Victoria "Atipay qucha", Ukerewe nisqapas) Aphrikapi lliwmanta aswan hatun qucham, chawpi anti Afrikapim, Ugandap, Tansanyap, Kenyappas kinrayninpi. Suninqa 69.482 km2 hatunmi, 82 mitrukama sunim. Tiksimuyuntinpiqa iskay kaq hatun misk'i qucham.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Darwin's Nightmare (Pilikula 2005)


text:
Pakcha
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Paqcha rikuy.
Qhampu uru, Pakcha (Chinchaysuyu rimaykunapi pakĉa = "kusi-kusi") icha Araknidu (classis Arachnida) nisqakunaqa uchuy uywakunam, sillwichakim, pusaq chakiyuq, ancha k'awchi k'akllachayuq. Aswan pakchakunaqa aycha mikhuqmi.
Kaymi huk palama rikch'aq ñiqikuna:
- Khiki (Acarina) - amaku nisqakunapas
- Awaq uru (Araneae): kusi-kusi, qhampu / apasanka
- Chakisapa uru (Opiliones)
- Sira-sira (Scorpiones)
- Amblypygi
- Palpigradi
- Pseudoscorpionida
- Ricinulei
- Schizomida
- Solifugae
- Uropygi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pakcha


text:
Allpa chinkari
Allpa chinkari (kastilla simipi: erosión) nisqaqa pachap, tiksip hawanpi allin allpap chinkayninmi.
Urqukunapi sach'akunam, thansakunam saphinkunawan allpata hap'ispa hark'aykunmi, ahina allin allpa kakuykunmi. Sach'a-sach'akuna mutusqa kaptinqa, manañam allpata hark'aykunchu. Para yakuwan, wayrawan chinkanmi. Chaymantataqmi manañam puquna allpachu kan.
Chayrayku allpa chinkarita hark'anapaqqa amachana sach'a-sach'am kachun.
Lliwmanta aswan hatun allpa chinkariqa urqukunapi lluqllakunam.


text:
Perú ukupi sapa suyukuna, sapa llaqtakuna kikinkumanta allin kawsayninkuta purichinqaku, nispam rimanakuyku, chaypaqmi Gobierno centralmanta qullqitapas, tukuy ruraykunatapas, kamachikuykunatapas rakinqa. Chaywanqa manañam Limapi kaq kamachikuqkunallatachu qawasun. Gobierno centralwan, suyukunawan, llaqtakunawan kuska ima ruranapaqpas yanapanakuspa, ayninakuspa chay allin kawsaytaqa tanqasun. Chayhinallam llaqtanchikkunaqa kikinmanta allin kawsayman chayanqa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Perú ukupi sapa suyukunapa, sapa llaqtakunapa allin llamkaynin ñawpaqman puririnanpaqmi qullqiwanpas, ima yanapaywanpas kallpachanqa.
(ch) Llapan runakunawan rimanaykukuspa kamachikuykunapas, qullqi rakinakuypas, tukuy imapas rurakunqa.
(h) Estado nisqapa qusqan yanapaykuna utqaylla, chuya chuyalla llapan runakunaman chayananpaqmi kamachikamunqa; hinallataq llapan llaqtakunapi tukuy obrakuna rurakunanpaq kallpanchanqa.
(i) Gobierno centralwan, suyukunawan, llaqtakunawan llamkanankupi mana pantanakunankupaqmi kamachikamunqa.
(k) Suyupura, llaqtapura atipanakuypi, llallinakuypihina llamkaspa allin kawsayta aypanankupaqmi huk kamachikuykunata lluqsichimullanqataq.
(l) Tukuy llamkaykuna qispichinapaq, maymantapas qullqi tarinapaq huk kamachikuy kanqa; chaywanmi, qullqipas kuskanmanta sapa suyuman, sapa llaqtaman rakikunqa, hayka runankuna kasqanmanhina, allpanku kasqanmanhina. Chaykunaqa rurakunqa takyasqa ñanpi purinapaq, maychus qullqi kasqanmanhina.
(ll) Institucionkuna, empresakuna, qullqita mañakunankupaqpas, gastanankupaqpas yanapayta chaskinqaku, chaywanmi suyukunapipas, llaqtakunapipas allinta ima llamkaytapas puturichinankupaq, llamllarichinankupaq ima, yanapakunqa.
(m) Perú ukupi wakin suyukunata huñunaspa huk hatun rimanakuy suyukunaman tukuchinqa, hukllanasqaqa kuska allin kawsayta sayarichinankupaq.
(n) Suyukuna ukupi alcaldiyakunata huñunaspa huk hatun rimanakuy wasiman tukuchinqa, hukllanasqaqa kuska allin kawsayta sayarichinankupaq.
(ñ) Ima llamkaytapas ruranankupaq, qullqi churaq runakunapaqpas, institucionkunapaqpas punkukuna kicharikunqa, chaywanmi llaqtakunapi taksa empresapas, huchuy empresapas ñawpaqman puririnqa.
(p) Maypipas runa masinchikta llakiy qatiptin yanapanapaq qullqi waqaychakunqa, ichaqa wakcha kasqankumanhina rakikunqa.


text:
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa mana sayapakunkuchu mayqan autoridadkunamanpas?
Jehova Diospa testigonkunaqa Diospi iñisqaykuraykum pimanpas mana sayapakunikuchu, chaytam bibliapi yachachiwanku. Manam pi autoridadtapas hikutanikuchu allinniykupaq imatapas ruwananpaqqa nitaq autoridkunata akllanapaqqa pipaqpas votanikuchu, manataqmi autoridad kaytaqa munanikuchu nitaq autoridadkuna qarquytapas munanikuchu. Bibliata estudiaspam yacharuniku imanasqa pi autoridadmanpas mana sayapakunaykumanta:
Jesucristotam qatipakuniku, payqa manam autoridad kaytaqa munarqachu runakuna maynataña hikutaptinkupas (Juan 6:15). Jesucristoqa nirqataqmi qatiqninkunapas ‘mana kay pachapaq kasqankuta’, chaymi kay pachapi autoridad kay munaqkunamanqa mana mayqanmanpas sayapakunikuchu (Juan 17:14, 16; 18:36; Marcos 12:13-17).
Tukuy sunqunchikwanmi sayapakunchik Diospa imayna kamachimuwasqanchikman, chaymanta rimaspanmi Jesucristoqa nirqa: “Diospa imayna kamachimuwananchikmanta kay allin noticiam willakusqa kanqa enterollan kay pachapi”, nispa (Mateo 24:14, NM). Dios kamachimuwananchikta munaspam may law nacionpipas autoridad kay munaqkunamanqa nitaq mayqan autoridadmanpas mana sayapakunchikchu. Astawanmi willakunanchik Diosña kamachiwananchikmanta (2 Corintios 5:20; Efesios 6:20).
Kayna mana pimanpas sayapakusqaykuraykum mana sasachakuspalla lliw runakunaman willaniku Dios kamachimunanmanta. Imayna rimasqaykuwan hinaspa imayna kawsasqaykuwanmi qawachiniku Diosña kamachimuptin tukuy ima sasachakuykunata allichananmanta (Salmo 56:11).
Pi autoridadmanpas utaq autoridad kay munaqkunamanpas sayapakuspaykuqa yanqacharuymankuchá enteron allpapi huk sunqulla Dios yupaychasqaykuta (Colosenses 3:14; 1 Pedro 2:17). Pimanpas chayna sayapakuq religionkunaqa rakinasqa hinam kachkanku (1 Corintios 1:10).
Autoridadkunataqa kasukunikum. Piman mana sayapakuspapas autoridadkunataqa kasukunikum. Chaytaqa ruwaniku Romanos 13:1 nisqanta kasukuspam, chaypim nin: “Lliwchaykichikyá kasukuychik hatun autoridadkunata”, nispa. Chaymi kamachikuyninkunata kasukuniku, impuestokunata paganiku hinaspa allinniykupaq imata niwaptinkuqa chaynata ruwaniku (1 Timoteo 2:1, 2).
Votacion apakunanpaqqa manataqmi harkakunikuchu nitaq autoridadta akllanankupaq tanteakuptinkupas.
¿Haykapimantam autoridadkunamanqa mana sayapakunikuchu? Punta pachak watamantaraqmi. Jesuspa qatiqninkunaqa manamá pimanpas sayapakurqakuchu. Huk qillqam kaymanta rimaspan nin: “Punta cristianokunaqa autoridadkunata kasukunanku kaptinpas, manam autoridadkunawanqa hukllawakurqakuchu”, nispa (Beyond Good Intentions—A Biblical View of Politics). Chaymantapas, ñawpaq tiempopi Orígenes sutiyuq runam qillqarqa: “Cristianokunaqa manam chaskinkuchu autoridad kananpaq niptinkuqa”, nispa.
¿Chayna kasqaykuqa sasachanmanchu autoridadkunata? Manam. Autoridadkunaqa manam manchakunankuchu, ñuqaykuqa hawkalla kawsakuq runakunam kaniku. Qawasun 2001 watapi Ucrania nacionpi Academia Nacional de Ciencias imakuna nisqanmanta. Autoridadkunawan mana hukllawakusqanchikmanta rimaspanmi nirqa: “Jehova Diospa testigonkunapa chayna kasqankuwanqa manam lliwchu kusisqa kanqaku. Chayraykum nazi tropakunaqa paykunata ñakarichispanku presocharurqaku”, nispa. Huk willakuypas nintaqmi, testigokunaqa “haykapipas kasukurqakum kamachikuykunataqa”, chaymantapas “mana qillapakuspam hinaspa mana imallapaqmi llamkarqaku” hinaspapas “manam haykapipas mana allinkunaqa ruwarqakuchu”. Chay willakuyqa kaynata nispam tukurqa: “[Jehova Diospa testigonkunaqa] manam qallarichinkuchu chaqwa ruwaytaqa nitaq nacionkunatapas rakinachinkuchu”, nispa.
Yachachikuykuna
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa guerramanqa mana rinkuchu?
Yaqa lliw runakunam yachanku testigokunaqa guerrakunaman mana risqaykumanta. Imanasqa mana risqaykumanta yachay.


text:
12 WILLAKUY
¿Imaynatan Diosman asuykusunman?
1. ¿Llapa runaq mañakusqantachu Dios uyarin?
Diosmi lliw nacionkunapi runakunaman huk sumaq invitacionta mast’arin: mañakuspa payman asuykunankupaq (Salmo 65:2). Ichaqa manan llapa runaq mañakusqantachu uyarin. Biblian willan esposanta millayta trataq runakunaq mañakusqan ‘hark’asqa’ kananta (1 Pedro 3:7). Israelitakunatapas manan uyarirqanchu sapa kutilla mana allinkunata ruwasqankurayku. Chaywanpas, payqa uyarinmi hatun huchakunapi urmasqankumanta kutirikuq runakunata.
2. ¿Imaynatan mañakunanchis?
Mañakuspanchisqa Jehová Diostan yupaychanchis, chaymi payllamanta mañakunanchis (Mateo 4:10; 6:9). Hinaspapas Jesuspa sutinpin mañakunanchis, huchanchiskunamanta pay wañusqanrayku (Juan 14:6). Jehová Diosqa manan munanchu umanchispi hap’isqanchis otaq qelqakunapi kaq rezokunawan mañakunanchista, payqa munan sonqomanta mañakunanchistan.
Kamaqninchisqa sonqollanchispi mañakusqanchistapas uyarinmi (1 Samuel 1:12, 13). Payqa munanmi ima ratopas mañakunanchista; manaraq imatapas ruwayta qallarishaspa, mikhunanchis horata, tukuy ruwasqanchiskuna qhepata, otaq sasachakuykunapi tarikuqtinchis.
3. ¿Imaynapin cristianokunaq huñunakuynin yanapawanchis?
Diospi mana iñiq runakuna ukhupin tiyanchis, paykunaqa burlakunku imaraqmi kay Hallp’apaq Diospa promesanmantapas. Chaykunan pisipachiwasunman Diosman asuykunapaq kallpachakushaqtinchis (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chaymi huk cristianokunawan huñunakunanchis kallpachasqa kanapaq. Ichaqa paykunapas necesitankun kallpachananchista.
Diosta munakuq runakunawan huñunakuspaqa astawanmi payman asuykusun. Jehová Diospa testigonkunaq huñunakuyninpi allin iñiyniyoq runakunata reqsisqaykipas allinniykipaqmi kanqa.
4. ¿Imaynatan Diosman asuykuwaq?
Diosman asuykunaykipaqqa Bibliamanta yachasqaykipin yuyaymananayki. Yuyaykuy paypa ruwasqanpi, yuyaychayninpi, prometewasqanchispipas. Mañakuspa yuyaymanaspa iman aswan allinta entiendesun Diospa hatun munakuyninta yachaynintapas.
Diospa qayllallanpi kanapaqqa paypin hap’ipakunanchis iñinanchispas. Iñiyninchisqa huk planta hinan; sapa kutillanmi unuta hich’aykuna wiñananpaq. Iñiyninchis wiñananpaqpas sapa kutillanmi yuyaymanananchis imarayku Bibliaq yachachisqanpi creesqanchista.
5. ¿Imapin yanapawanchis Diosman asuykusqanchis?
Jehová Diosqa interesakunmi munakuqnin runakunapi. Payqa wiñay kawsay suyakuyninchista otaq iñiyninchista pisiyachiq trampakunamantan hark’aykuwasunman (Salmo 91:1, 2, 7-10). Willawanchismi imakunan onqoykunaman, sasachakuykunaman tanqaykuwasunman chayta, yachachiwanchismi allinta kawsanapaq ima ruwananchistapas.
Astawan yachanapaq
BIBLIAMANTA ESTUDIOTA MAÑAKUY
¿Imaraykun Bibliata estudianayki?
Bibliaqa millonninpi runakunatan yanapashan aswan importante tapuykunaq kutichiyninta tarinankupaq. Qantapas yanapasunkimanmi.
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Mañakuyqa Diosmanmi asuykachiwanchis
¿Uyarinchu Dios mañakusqanchista? Chayta kutichinapaq ñawpaqtaqa yachanayki mañakuymanta imatachus Biblia yachachisqanta.


text:
Shahrukh Khan
Shahrukh Khan sutiyuq runaqa ( 2 ñiqin ayamarq'a killapi 1965 watapi paqarisqa Musuq Dilhi llaqtapi - ) huk Indya mama llaqtap aranway pukllaqmi.
Taytanː Meer Taj Mohammed Khan, Mamanː Lateef Fatima. Warmiː Gauri Khan
Churinkunaː Aryan, Suhana, AbRam.
Alma materː Jamia Millia Islamia
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Shahrukh Khan.


text:
CAPÍTULO 8
¿Diospaj Mandanaca imataj can?
¿Bibliaca imatataj Diospaj Mandanamanta yachachin?
¿Diospaj Mandanaca imatataj ruranga?
¿Diospaj Mandanaca ima horashi Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
1. ¿Imatataj yachagrinchij?
JESUCRISTOCA Diosta ima shina mañana cashcatami yachachirca. Chai alli mañaipi tiyaj quimsa punta yuyaicunamanta Biblia imata yachachijta ricushun.
2. ¿Jesusca ima quimsa yuyaicunamantataj mañachun yachachirca?
2 Chai mañaita callarishpaca Jesusca: “Jahua pachapi caj ñucanchij Yaya, cambaj jucha illaj shutitaca, alli nishca cachun. Can Mandana punlla ña chayamuchun. [Jahua pachapipish, NM], cai pachapipish can munashcata rurachun” nishpami yachachirca (Mateo 6:9-13). ¿Cai quimsa yuyaicunaca imatataj nisha nin?
3. ¿Diospaj Mandanamantaca imatataj yachana canchij?
3 Diospaj shutimantapish, paipaj munai maijan cashcatapish ñami yacharcanchij. Shinapish “Can Mandana chayamuchun” nishpaca ¿Jesusca imatataj nisha nirca? ¿Diospaj Mandanaca imataj can? Diospaj Mandana chayamushpaca ¿ima shinataj Diospaj shutita alli ninga? ¿Ima shinataj Diospaj munaita pajtachinga?
¿DIOSPAJ MANDANACA IMATAJ CAN?
4. a) ¿Diospaj Mandanaca imataj can? b) ¿Diospaj Mandanapica pitaj Rey can?
4 Diospaj Mandanaca Jehová churashca shuj gobiernomi can. Jehovallatajmi paipaj mandanapi mandachun shuj Reyta agllarca. Chai Reyca Jesucristomi can. Jesucristoca cai pachapi tiyaj tucui gobiernocunata yalli allimi can. Paica ‘Mandajcunapajpish Mandaj, Jatun Mandajcunapajpish Jatun Mandajmi’ can (Apocalipsis 17:14). Jesusca allita rurangapajmi tucui gobiernocunatapish yalli achca poderta charin.
5. a) ¿Diospaj Mandanaca maipitaj can? b) ¿Diospaj Mandanaca imatataj mandanga?
5 ¿Diospaj Mandanaca maipitaj can? Caita yachangapajca Jesús maipi cashcata yuyarishun. Jesús huañushpa causarishca 40 punllacuna qˈuipaca jahua pachamanmi rirca (Hechos 2:33). Shinashpaca Diospaj Mandanaca jahua pachapimi can. Chaimantami Bibliaca ‘jahua pacha Mandana’ nin (2 Timoteo 4:18). Diospaj Mandanaca jahua pachamantami cai Allpata mandanga (Apocalipsis 11:15-ta rezai).
6, 7. ¿Jesús shina alli Reyca imamantataj ni pi mana tiyan?
6 Jesús shina alli Reyca ni pi mana tiyanchu. ¿Imamantataj chashna ninchij? Bibliapi yachachishca shinaca Jesusca manataj huañungachu. Paica ‘huiñaita causai tucujmi’ can (Hebreos 7:16). Chaimantami pai rurashca achca alli ruraicunaca manataj tucuringa.
7 Jesusmanta Biblia imata yachachijta ricui: ‘Diospaj espiritumi paipi causanga. Chai espiritumari paimanca alli yuyaita, alli yachaita, yachaj canatapish, mandai tucunatapish cunga. Shinallataj Mandaj Diosta rijsinatapish, paita cazuj canatapishmi cunga. Mandaj Diosta tucui yuyaihuan cazuj canata yachachishpami pushanga. Paica mandanapica mana ñahuita ricushpalla, imatapish ningachu. Ima shina allichina cajpipish, mana shujtajcuna nishcallata uyangachu. Ashtahuanpish mana mitsari tucujcunapajmi cashcata ruranga. Llaquita apacuj huajchacunatami mitsanga.’ (Isaías 11:2-4, QC, 1989.) Cai shimicunaca gentecunata cˈuyaihuan llaquishpa Jesús mandanatami ricuchin. ¿Jesús canta mandachun munanguichu?
8. ¿Picunataj Jesushuan mandanga?
8 Diospaj Mandanamanta ashtahuan yachashun: Jesusca mana paillachu mandanga, paihuanca shujtaj reycunami mandanga. Por ejemplo, apóstol Pabloca Timoteomanca: “Llaquicunatapish apashpaca, paihuanmi mandashun” nircami (2 Timoteo 2:12). Shinashpaca Pablopish, Timoteopish, shinallataj Dios agllashca allita ruraj shujtaj gentecunapishmi Diospaj Mandanapi Jesushuan mandanga. ¿Mashnacunashi Jesushuan mandanga?
9. a) ¿Mashna gentecunataj Jesushuan mandanga? b) ¿Diosca ima punllacunamantataj 144.000-cunataca tandachicushca?
9 Capítulo 7-pi ricushca shinaca, apóstol Juanca shuj muscuipi shinami ‘Sión urcu jahuapi o Diospaj Mandanapi Oveja o Jesucristo shayacujta ricurca. Paihuanca 144.000-mi carca. Chaicunaca Ovejapaj shutitapish, paipaj Yayapaj shutitapish, frentepi quillcashcacunami carca’. ¿Chai 144.000-cunaca picunataj can? Juanllatajmi ‘Paicunaca Oveja maita rishcata catijcunami. Paicunaca cai pachapi causajcunapaj chaupimanta randishpa quishpichishcacunami. Diospajpish, Ovejapajpish punta pˈucushca grano shinami’ nirca (Apocalipsis 14:1, 4). Paicunaca Jesús mandashcata tucuita pajtachishcamantami, jahua pachapi Jesushuan mandangapaj agllashcacuna can. Huañushca qˈuipaca jahua pachapi causarishpami Jesushuan ‘cai pachata mandangacuna’ (Apocalipsis 5:10). Apostolcunapaj punllacunamanta, cunancamami Jehová Diosca 144.000-cunata tandachicushca.
10. ¿Jesustapish, 144.000-cunatapish agllashpaca Jehová Diosca ima shinataj cˈuyaita ricuchirca?
10 Paipaj Mandanapi mandachun Jesustapish, 144.000 gentecunatapish Jehová agllashpaca paipaj cˈuyaitami ricuchishca. Yuyarishun: Jesusca aichayuj tulluyujmi carca. Chaimantami gentecuna llaquilla causajta entendin. Pablo nishca shinaca: Jesustaca ñucanchijta shinallatajmi umasha nij llaquicuna japirca. Shinapish mana juchayuj tucurcachu (Hebreos 4:15; 5:8). Jesushuan mandagrijcunapish achca llaquicunatami apashca. Paicunapish ñucanchij shinallatajmi juchayuj can, ungüicunapish japishcami. Chaimantami paicunapish gentecunata alli entendin.
¿DIOSPAJ MANDANACA IMATATAJ RURANGA?
11. ¿Jesusca imamantataj paita catijcunataca jahua pachapipish Diospaj munai pajtarichun nishpa mañanguichij nirca?
11 Diospaj Mandana chayamuchun nishca qˈuipaca, Jesusca paita catijcunataca: “Jahua pachapipish, cai pachapipish can munashcata rurachun” nishpa mañanguichij nircami. Jahua pachapica alli angelcunaca siempremi Diospaj munaita rurashca. Shinapish capítulo 3-pi ricushca shinaca, shuj angelca Diospaj munaita ruranata saquishpami Adán, Evata pandachirca. Chai angelca Diablomi can. Capítulo 10-pimi paimanta ashtahuan yachashun. Diablota, paita catij supaicunatapish asha tiempota jahua pachapi causachunmi Jehová Diosca saquirca. Shinashpaca Jesús cai Allpapi cajpica, mana tucuicunachu jahua pachapica Diospaj munaita pajtachicurca. Shinapish Diospaj Mandanapi Jesús mandai callarishpaca Diablohuanmi macanacuna carca (Apocalipsis 12:7-9-ta rezai).
12. ¿Apocalipsis 12:10-pi nishca shinaca ima ishqui ruraicunataj pajtarina carca?
12 Cai shimicunami ima tucuna cashcata huillan: ‘Chai qˈuipaca cielopica, sinchita caparijtami uyarcani: “Diospaj ñaupajpi ñucanchij huauquicunata punllapish tutapish juchachijtaca o Diablotaca cielomanta ñami shitashca. Chaimanta cunanmari quishpirinapish ñucanchij Diospaj Mandanapish, pailla tucuita rurai tucuj canapish, Cristo mandai tucunapish ña chayamushca”’ (Apocalipsis 12:10). ¿Cai versopi nishca shinaca ima ishqui ruraicunataj pajtarina carca? 1) Jesucristomi Diospaj Mandanapi mandai callarina carca. 2) Diablotami jahua pachamanta llujshichishpa cai Allpaman shitana carca.
13. ¿Diablota llujshichishpa shitashcamantaca, jahua pachapica ima shinataj causacuncuna?
13 ¿Apocalipsis 12:10 pajtarijpica imataj tucurca? Bibliapi ricushun: “Chaimanta cielopish, chaipi causajcunapish cushicuichij” ninmi (Apocalipsis 12:12). Diablota, paita catij supaicunatapish jahua pachamanta llujshichishpa shitajpica, alli angelcunaca achcatami cushicurca. Cunanca jahua pachapica Diosta cazujcunallami cushilla, tandalla causan. Shinashpaca jahua pachapica Diospaj munaica ñami pajtaricun.
14. ¿Diablota cai Allpaman shitashcamantaca ima shinataj causacunchij?
14 Cunanca cai Allpapi ima tucushcata Bibliapi ricushun: “Allpapi causajcuna, mama cuchapi causajcunaca ¡aij imachari tucunguichij! Diabloca pai munashcata rurana punllacuna ashalla cashcata yachashpami, jatunta pˈiñarishpa cancunapajman uriyashca” ninmi (Apocalipsis 12:12). Jahua pachamanta llujshichishpa shitashcamanta, ashalla punllacunata charishcamantami Diabloca pˈiñarishca can. Pˈiñarishca cashcamantami cai Allpapi causajcunata llaquichicun. Chai llaquicunamantaca catij capitulopimi ashtahuan yachashun. Shinashpaca ¿Diospaj Mandanaca ima shinataj Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
15. ¿Diosca imatataj cai Allpa pachahuanca rurasha nin?
15 ¿Cai Allpa pachahuan Dios imata rurasha nishcata yuyaringuichu? Capítulo 3-pi ricushca shinaca: Jehová Diosca Edén huertata rurashpami, cai Allpa shuj paraíso cachun, jucha illaj gentecuna huiñaita chaipi causachun munarca. Shinapish Adán, Evata Diablo pandachijpica, Diospaj munaica cai Allpapi ña mana pajtaricurcachu. Shinapish Diosca cai shimicuna pajtarichunmi munan: “Allita rurajcunallami cai llajtapica causangacuna. Ima pandata mana rurajcunallami cai allpamantaca mana chingaringacuna” (Proverbios 2:21). Diospaj Mandanami cai shimicunata pajtachinga. ¿Ima shinashi pajtachinga?
16, 17. ¿Daniel 2:44-pica imatataj Diospaj Mandanamanta yachachin?
16 Daniel 2:44-pica cashnami nin: “Chai jatun mandajcuna mandacui punllacunapimi, jahua pacha Taita Diosca nunca pi mana chingachina mandanata churanga. Chai mandanataca shujtaj llajtacuna mandachunca manataj saquingachu. Shujtaj mandanacunataca tucuitami ñutushpa chingachinga. Paica manataj chingaringachu.” ¿Cai shimicunaca imatataj yachachin?
17 Primero, “chai jatun mandajcuna mandacui punllacunapimi” Diospaj Mandanaca mandai callaringa ninmi. Segundo, Diospaj Mandanaca manataj chingaringachu ninmi. Diospaj Mandanataca ni pi mana mishai tucungachu. Tercero, Diospaj Mandanaca chai jatun mandajcunahuanmi macanacunga ninmi. Chaipica Diospaj Mandanami mishanga. Qˈuipaca Diospaj Mandanallami gentecunata mandanga. Gentecunapish cushillami causanga.
18. ¿Cai Allpapi mandajcuna, Diospaj Mandanahuan macanacuitaca ima shinataj shutichin?
18 Diospaj Mandanaca jatun mandajcunahuanmi macanacunga. Chai macanacuimantaca Bibliaca achcatami yachachin. Macanacuna punlla chayamucujpica, millai supaicunami ‘tucui Allpapi mandajcunata’ llullashpa, ‘Tucuita Rurai Tucuj Diospaj jatun punllapi’ macanacuchun tandachinga. Chai tucui mandajcunataca ‘Hebreo rimaipi Armagedón’ nishcapimi tandachinga (Apocalipsis 16:14, 16). Cai versocunapi ricushca shinaca, cai Allpapi mandajcunaca Diospaj Mandanahuanmi macanacunga. Chai macanacuitaca Armagedón nishpami shutichin.
19, 20. ¿Diospaj munaica imamantataj cai Allpapica manaraj pajtaricun?
19 ¿Armagedón macanacui qˈuipaca Diospaj Mandanaca imatataj ruranga? Yuyarishun: Jehová Diosca, cai Allpa shuj paraíso cachun, jucha illaj gentecuna paita servishpa causachunmi munarca. ¿Diospaj munaica imamantataj manaraj pajtaricun? Primero, tucuicunami juchayuj canchij, ungüicunapish, huañuipish japinmi. Shinapish capítulo 5-pi ricushca shinaca, huiñai causaita ñucanchijman cungapajmi Jesusca huañurca. Apóstol Juan nishcata yuyarishun: “Taita Diosca, cai pachapi causajcunata yallitaj cˈuyashpami, paipaj shujlla Churita cacharca. Pipish paita crijca ama chingarishpa, ashtahuanpish huiñai causaita charichunmi cacharca” (Juan 3:16).
20 Segundo, cunan punllacunapica achca gentecunami mana allita ruran. Llullashpa, pandachishpa, huainayashpami causan. Diospaj munaita mana rurasha nincunachu. Shinapish paicunaca Armagedón macanacuipimi tucuringa (Salmo 37:10-ta rezai). Tercero, cai Allpapi mandajcunaca Diospaj munaita rurachunca mana yachachinchu. Achca mandajcunami mana mandai tucun, llaquichijcuna, shuhuacunami can. Chaimantami Bibliaca: “Shujcunaca caishujcunata llaquichishpa causashpaca, quiquinpaj llaquipajllatajmi chashna rurancuna” nin (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Diospaj Mandanaca ima shinataj Diospaj munaita cai Allpapi pajtachinga?
21 Armagedón qˈuipaca Diospaj Mandanallami tucuicunata mandanga. Diospaj munaita pajtachishpami achca bendicioncunata apamunga. Por ejemplo, Diablotaca paipaj supaicunandijmi huaranga huatacama huichcanga (Apocalipsis 20:1-3). Diospaj Mandanami Jesús huañushcamanta achca bendicioncunata cunga. Allita rurajcunaca ungüicuna illajmi huiñaita causashun (Apocalipsis 22:1-3-ta rezai). Shinallataj cai Allpata shuj paraisota rurashpami Diospaj munaita pajtachinga, Diospaj shutitapish alli ninga. ¿Diospaj shutita alli ninaca imatataj nisha nin? Diospaj shutita jatunyachina nisha ninmi. Diospaj Mandanami tucuicuna chaita rurachun ayudanga.
¿DIOSPAJ MANDANACA IMA HORATAJ MANDAI CALLARINA CARCA?
22. ¿Jesús cai Allpapi cajpi o jahua pachaman rijpi Diospaj Mandana mana mandai callarishcataca ima shinataj yachanchij?
22 “Can Mandana punlla ña chayamuchun” nishpa Jesús yachachijpica Diospaj Mandanaca manaraj mandacurcachu. ¿Jesusca jahua pachaman rishpachu Diospaj Mandanapi mandai callarirca? Mana. Apóstol Pedro, apóstol Pablo nishca shinami, Salmo 110:1-pi caj shimicuna pajtarirca: “Mandaj Diosca ñucata mandajtaca: ‘Quiquinta pˈiñajcunata quiquinpaj chaqui sarunapi churangacama ñuca alli ladopi tiyarilla’ nircami” (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Shinashpaca mandai callaringapajca Jesucristoca asha tiempotami shuyana carca.
Diospaj Mandanami jahua pachapi shina cai Allpapipish Diospaj munaita pajtachinga
23. a) ¿Diospaj Mandanaca ima horataj mandai callarirca? b) ¿Catij capitulopica imatataj ricushun?
23 ¿Jesucristoca mashna tiempotataj shuyana carca? Huata 1870-pimi Bibliamanta alli yachacujcunaca ima huatacama Jesús shuyana cashcata entendircacuna. Paicunaca 1914-pi Diospaj Mandana mandai callarina cashcatami entendircacuna. (1914-manta ashtahuan yachasha nishpaca páginas 215 a 218-ta ricui.) 1914 huatapi callarishpa ima tucushcata ricushpami Bibliamanta yachacujcuna alli entendishcata yachanchij. Bibliapi tiyaj profeciacuna pajtarishcamantami, 1914-pi Jehová Dios paipaj Mandanapi mandachun Jesusta churashcata entendinchij. Chaimantami cunan punllacunapica Diablopaj ‘ashalla punllacunapi’ causacunchij (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Shinallataj Diospaj Mandana, cai Allpapi Diospaj munaita ñalla pajtachina cashcatami yachanchij. ¿Caica manachu shuj alli huillai can? ¿Pajtaringachu? Catij capitulopimi cai yuyaimanta Biblia imata yachachijta ricushun.
Ashtahuan yachangapaj
BIBLIAMANTA YACHACHICHUN MAÑAI
Video: ¿Imamantataj Bibliamanta yachana canchij?
Achca gentecunami Bibliamanta yachashpa paicunapaj tapuicunata ña cutichishca. ¿Canpish cambaj tapuicunata Bibliahuan cutichichun munanguimanchu?


text:
Bernardino Rivadavia
Bernardino de la Trinidad González Rivadavia y Rivadavia sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1780 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 21 ñiqin tarpuy killapi 1845 watapi wañusqa Cádiz llaqtapi, Ispañapi) huk arhintinu pulitikupas runam karqan.
1826 watamanta 1827 watakama umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Rivadavia , Mama: .
Warmi: Juana del Pino de Rivadavia
Wawakuna:
Yachaywasi: Colegio Nacional de Buenos Aires.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bernardino Rivadavia.


text:
Bartolomé Mitre
Bartolomé Mitre sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin inti raymi killapi 1821 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 19 ñiqin qhulla puquy killapi 1906 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq Awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1862 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1868 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Ambrosio Estanislao de la Concepción Mitre; Mama: Josefa Martínez Whetherton.
Warmikuna: Delfina María Luisa de Vedia y Pérez.
Churinkuna: (6).
Yachaywasi: .


text:
7 kaj yachachikuy
¿Imataj Diospa Gobiernun?
1. ¿Imataj Diospa Gobiernun?
Lapan gobiernukunata ushakächej y Diospa munayninta cielucho y Patsacho rurakächej gobiernumi. Chay cielucho kaykaj Gobiernutami lapanchi necesitanchi entero munducho juk castanöla kawakunapaj. ¿Manaku chayga alapa ali wilakuy?
Lapan gobiernuchömi juk mandakoj kan, chaymi Jehovaga gobiernuncho mandakamunampaj churin Jesucristuta churashga.
2. ¿Imanirtaj Jesusga juk ali mandakoj?
Kuyapäkoj y alilata ruraj karmi (Juan 1:14). Jina alapa poderyoj karmi Patsacho tiyaj runakunata yanapanga. Kawarimurga cieluman kutikurirmi Taytampa derecha kaj laduncho shuyarargan autoridadta chaskinganyaj (Hebreos 10:12, 13). Y Diosga goshganami chay autoridadta gobernamunampaj.
3. ¿Kikilanku Jesús gobernamunga?
Manami. Daniel 7:27 textumi wilakun Dios akrashgan runakunawan gobernayämunampaj kajta. Chay punta akrashgakunaga Jesuspa gatejninkunami kayargan. Kanankamayajmi Jehovaga akraykashgalaraj sirvejnin warmikunata y olgukunata Jesuswan gobernayämunampaj. Jesusnölami paykunaga wanurir kawariyämun espiritunöna cielupa aywakuyänampaj.
¿Aykajtaj cieluman aywapäkunga? Paykunapaj parlarmi Jesusga nirgan “wallcajlla” uysha kashganta (Lucas 12:32). Chay walkajkunaga Jesuswan Patsata gobernaj 144.000 runakunami kayan.
4. ¿Imataj pasargan Jesús gobernaj yaykuringan wichan?
Jesusga 1914 watachömi gobernaj yaykushga, y puntataga Satanastawan demoniunkunatami Patsaman wikaparamurgan. * Rabiakuypita shongumpis timpuptinrajmi Diabluga manchanaypaj mana alikunata rurar galaykurgan (Apocalipsis 12:7-10, 12). Chay wichampitami runakunapa kawayninga waran waran más mana aliman tikraykan. Guerrakuna, terremotukuna, gueshyakuna y guellayta tarinapaj sasa o aja kanganmi musyachimanchi ichiklachöna Diospa Gobiernun Patsata shumajyächinampaj kajta.
5. ¿Imatataj Diospa Gobiernun ruraykan y shamoj tiempucho imataraj ruranga?
Entero munducho predicaciunwanmi “yupaytapis mana atipaypaj chaychika runakunata” shuntaykan. Kay ali shongu runakunami Jesusta reynintano kushishga sirviyan. Paykunami salvakuyanga Diospa Gobiernun mana alikunata ushakächiptin. Chaymi, Diospa Gobiernun yanapämananchita munarga, alapa importantimi Jesusta wiyakunanchi.
Jesusmi 1.000 watakunapa gobernamunga, chay wichanmi Taytampa munayninta cumplikächinga. Patsaga juk shumaj huertamanmi tikranga. Nirkurnami Jesusga gobiernunta Papäninta entreganga (1 Corintios 15:24-26). ¿Pilatapis wilapärinkimanchuraj kay ali Gobiernupita?
^ par. 12 1914 watacho ima profecía cumplikanganta musyayta munarga ¿Qué enseña realmente la Biblia? nishgan librupa 215-218 paginankunata leiriy.


text:
“Instituto de Estudios Peruanos” IEP sutiyuq, hatun sapakama organizaciónmi, Perúmanta, Latinoamerica llaqtakunamantapas llapa yachachiyninta, willarikuyninkunatawan estudios socialesmanta rimaq. IEP institucionqa qallarisqanmantapacha ñawpaq hina llamkanku, allin ruwanata qawaspa qispichinapaq, llaqtapa kawsaynintawan, rimanakuypitapas aswan allin investigación social nisqankupi qunku, tiqsi muyuntin llapan llaqtaman chayariq.
Unanchasqa 1964 watapi, allin yachaysapa runakunawan – José Matos Mar, José María Arguedas, Luis E. Valcárcel, María Rostworowski, John Murra, y Aníbal Quijano, hina -, IEP institucionpa hatun sutinta 1970 watapi, takyachirqaku, XXXIX Congreso internacional de Americanistas (hatun huñunakuypi America llaqtamanta estudyaqku) organizacionpi. Suqta chunka wata tukuqninpi, pusaq chunka wata chawpimpi, “Clases, Estado y Nación” willakuynin Julio Cotlerpa, “Historia del Tahuantinsuyu” Rostorowskipa, “Desborde popular y crisis del estado” Matos Marpam chay librunkunapim munachirqaku llapa willakuyninta chay uku pachapi llaqtamanta Historian hamutanapaq, rikchariq hamutaynin llapa runakunaman.
Yaqa Pachak pichqa chunka watayuqwanña kawsan IEP instituciónta, kananqa aswan allin yachakuqkunapa, musuq allin investigacionkunata, publicacionkunatawanmi, llapa llamkaqkuna ruwanankunata sapa kuti apachiqku, antropologíamanta, sociología, historia, ciencia política, economía, lingüística, arqueología y etnohistoria, rimanakusqanmanta qispichinapaq, Peru llaqtapi, democracia y la diversidadmantapas. Editorialninta aswanchichkan 600 titulokunamanta publicasqa, 26 series temáticas, allin qawasqam Ciencias Sociales Latinoamerica llaqtakunamanta. Kanan IEP institucionpaqa alli allin Bibliotecam, aswan kabal rikchaqninpi.
Series temáticas del fondo editorial:
- Yakuta sociedawan
- sasachakuy America llaqta
- Análisis económico
- as huñusqata
- llaqtamanta huñusqata
- Educacionta sociedadwan
- Estudios de la sociedad rural
- Estudios etnológicos del valle de Chancay
- Estudios históricos
- Estudios sobre desigualdad
- Fuentes e investigaciones para la historia del Perú
- Historia andina
- Ideología y política
- warma kawsay sociedadninwan
- Kanan willakuyta
- Lengua y sociedad
- Minería y sociedad
- Miscelánea
- Perúpa sasachan
- Allinyanapa sociedadpiwan
- Urbanización, migraciones y cambios en la sociedad peruana
- Turismo
- yachaywasipa likanankupaq
- Historia económica
- llapa ima ruwaqkuna, sociedadninwan
- Argumentos. Análisis social del IEP, revistan.
IEP institucionqa, huñun aswan allin yachaqkunata rikchaqmana ciencias sociales profesionalkunatam, tukuymana watayuq runakunatam, aslla llamkaqkunamanta ahcka llamkaqkunaman, paykunaqa qispichinku allin yachaykunata aswan allin uyarikunapaq realidad socialmanta. Wakin umalliq IEP institucionmanta, achka experienciawan kanku asesoría direccionpi, tukuymana gobiernopi llamkaqku, Ministerio de la Mujer, Ministerio del Interior, kanan Ministerio de Desarrollo e Inclusión Socialpiwan hina, ñam qispichiraku musuq llamkata, tukuq willakuyta Comisión de La verdad y Reconciliación sutiyuqmi.
Yachachiyninpiwan proyección socialta, IEPqa punkun kichasqa kachkan llapa hamutasqapa, llapa generaciónta huñuq, yachakuykunata yankikuq sector público, academiawan, actores sociales, opinión publicawan, ruyru hamparakuna sutiyuq huñunakuypi, kay llaqtapi hatun llaqtakunapiwan eventos y seminarios, sutiyuq chayaq. Ciencias Sociales yachachiytapas maskanku allinta yachanapaq, Cursos y programas de extensión educativa nisqanpi; llallinku incentivos yanapakusqanmanta investigaciónta qispichinankupaq llapa wayna sipas investigadores profesionalkunata.
IEP llamkankunata rakikun, gobernabilidad democráticapi, desigualdad wakcha kawsay, culturalmanta diversidadnin. qallarichin willarichinpas investigacionninkunata tukuymana redes nisqankupi, llapa institucionkunaman, Consejo Latinoamericano de Ciencias Sociales (CLACSO) hina, Consorcio de Investigación Económica y Social (CIES), Red para el Desarrollo de las Ciencias Sociales institucionpas, Grupo Propuesta Ciudadana y Seminario Permanente de Investigación Agraria (SEPIA).
Ñawpaq ruwananku hina IEPqa investigacionkunata qispichiqku llapa ima programakunapas Proyectos institucionales llamkaykunapipas, qawapayaspa ruwanakunatam tapuykunatam musuqyachispa intendiscipliarias nisqankuwan. Cultura popular, llaqtankunamanta lluptiq, economías regionales, violencia política, la educación, la descentralización, el Estado y la institucionalidad democrática, hina.
Qipa watakunapi, IEPqa hinalla parlakuchkanku allí allin hamutanapaq chullachiymanta llaqtapi, “Entre la consolidación del desarrollo y la profundización de la desigualdad” (2009-2012) programapi. Kanan ukupiqa, IEP institucionqa talleres de discusión sutiyuq, ruwarakum, achka librukunatam qurqurakuña chaykunamanta rimaq, investigación allpa chullachiymantakunapi, movilidad socialpas ñawpachiraku, chaymantaqa huñuraku achka proyectukunatam ruwanankupaq IEP investigadorkunapiwan, allinta llamkachkanku kanankama.


text:
Runtu
- Runtu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Runtu (sut'ichana) rikuy.
Runtu nisqataqa pisqukunam huk uywakunapas miranapaq wachanku. Pisqukunaqa runtunkunata uqllanku. Mana hinallapas, huktaq uywakuna runtunkunata intip q'uñiyninpim saqinku malquchap puqunanpaq. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta, uqllay pacha nisqamanta runtuta t'uqyachispa paqarinku.
Pisqup runtunkunaqa isku rumi qarayuqmi.
Runakunaqa wallpakunatam huk pisqukunatapas uywanchik runtunkunata mikhunapaq.
Ñuñuq uywakunataq manam runtutachu wachanku, runa hinam uñachankunata wachaspa.


text:
20 T’AQA
Cristoq wañusqan
Jesusmi kamachirqan wañupusqan p’unchayta yuyarinapaq, huk apostolninmi hap’ichirqan, k’aspipi warkuspataq wañuchirqanku
JESUSQA kinsa wata kuskanñan predicasharqan, yacharqantaqmi wañupunanpaq pisillaña kasqanta. Judío umalliqkunan wañuchiyta munarqanku, ichaqa llaqtapi runakunatan manchakurqanku Jesusta profetankuta hina qhawarisqankurayku. Chay qhepamanmi Satanás Judaspa sonqonta waqllichirqan, chaymi payqa kinsa chunka qolqepaq religionpi umalliqkunaman Jesusta venderqan.
Pascuata yuyarinanku tutan Jesús apostolninkunawan huñukurqan. Huñunakunanku wasimanta Judaspa lloqsisqan qhepamanmi, Jesús apostolninkunata kamachirqan wañupusqan p’unchayta yuyarinankupaq. Chaytan sutichakullantaq Señorpa Cenan nispa. Huk t’antata hap’ispan Diosmanta mañakurqan, chunka hukniyoq apostolninkunaman qospataq nirqan: ‘Kayqa qankunarayku qosqa cuerpoy [hinan], kaytan ruwankichis yuyariwanaykichispaq’, nispa. Vinoyoq vasota hap’ispan nillarqantaq: “Kay vinoyoq vasoqa yawarniywan cheqaqchasqa mosoq rimanakuymi”, nispa (Lucas 22:19, 20).
Chay tutan Jesús apostolninkunaman imaymanata yachachirqan. Chaypin huk mosoq kamachikuyta qorqan: tukuy sonqowan munanakunankupaq. Nirqanmi: “Ñoqaq yachachisqaykuna kasqaykichista llapa yachanqaku qankuna munanakuqtiykichis”, nispa (Juan 13:34, 35). Nillarqantaqmi pay imaymana ñak’ariypi tarikuqtin ama sinchita llakikunankupaq, chay qhepamantaq paykunapaq tukuy sonqowan Diosmanta mañakurqan. Diosta hatunchana takikunata takisqanku qhepamantaq Getsemaní huertaman rirqanku.
Chaypin Jesús qonqorikuspa tukuy sonqowan Diosmanta mañakurqan. Chayllamanmi hamurqanku soldadokuna, k’aspikunantin espadakunantin runakuna, sacerdotekunapas Jesusta presota hap’inankupaq. Judasmi Jesusman asuykuspa much’aykurqan, pay Jesús kasqanta yachaspa hap’inankupaq. Hinan soldadokuna Jesusta aparqanku apostolninkunataq ch’eqerirqanku.
Jesusqa judío juezkunaq ñawpaqenpin sut’ita nirqan Diospa Churin kasqanta. Chayta nisqanraykun juezkunaqa “Dios contran riman” nirqanku, chayta niq runakunataqa wañunankupaqmi huchachaqku. Chay qhepamanmi kamachikuq Pilatoman aparqanku. Payqa manan Jesuspi ima huchatapas tarirqanchu, ichaqa runakunaq mañakusqanta kasuspan Jesusta wañuchinankupaq kamachirqan.
Jesustaqa Gólgota patamanmi aparqanku chaypin Roma soldadokuna k’aspipi warkurqanku. Chawpi p’unchay kashaqtinmi qonqaylla tutayarqan, hinan Jesús wañupuqtin hallp’a sinchita chhaphchikurqan. Jesuspa cuerpontan qaqa t’oqopi p’amparqanku, paqaristintaq sacerdotekuna t’oqota wisq’achirqanku, chaypin soldadokunata saqerqanku cuidanankupaq. ¿Chaypichu wiñaypaq p’ampasqa kanan karqan? Manan, aswanmi hatun milagro rikukunan karqan.
^ párr. 15 Jesuspa sacrificakusqanmanta astawan yachanaykipaq qhawariy ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librota, 5 capitulopi.
Astawan yachanapaq
¿IMATAPUNIN BIBLIA YACHACHIN?
Kacharichiyqa Diospa aswan sumaq regalonmi
¿Imataq kacharichiyri? ¿Allinniykipaqchu?