text:
KAPILLA PAMPAPI WÁRMA PUJLLAY
Antabamba - Apurímac
CARNAVAL DE
PUNA EN QUECHUA.
Prof: Ubaldo
Edgar, Araníbar Chaccara
Hátun púqoy (febrero), Pawkar waray (marzo) killapin wárma pujllay
kan, Supayco pampa kapillapi. Llúylla warmi, q´ari, hátun, úchuy, waynakuna,
sipaskuna, astaranakunamánta, estanciakunamánta, juñunayukuspa hatariyamunku. Pribostikuna
kapitankunawan, música tokaqkunawan, warmiwawuankunawan kuskapura, sinchita takiyustin, supayta tusuyustin, riyunku wayq´onta q´asanta muyurispa kapilla pampaman.
Antichaw o Atipallay (martes) cinizas punchaw, capitaniyuq priboste
carguyuqkuna wasinkumanta jamuyunku súmaq taquikunata taquiyustin, wallachata
qaswata tusuyustin, tinya fhlawata tukaqkunawan, sipaskuna wayna maqtakunawan
parischaykukuspa.
Wáyna maqtakuna wákin chakipi, wakintaq caballlu
sillayusqakama yuraq banderachayuqcama trotilla siqayunku Supayku kapilla
pampaman.
Chay antichaw o
atipallay (martes) p´umchawqa wárma sipaskuna, wáyna maqtakúna, musuq p´achankuwan
murayukúspa, jhaswuana pampaman rínku. Chay p´acha churakusq´ankutaqa manan rantinkúchu,
paykuna punin munasqankúta ruwakúnku, yana bayetamanta kama, túkuy imaymana
kulur rayatilluwan, botukunawan adurnaykukuspa. Monterachankúpis yúraq oveja
millmamanta, kulor rayatillo cintáwan
wataykusqa. Sipaskunapis simp´ankuman tukuy kulur bombomchanwan yapayukuspa , chusp´ankupis, chumpinkupis tukuy imaymana pallayniyuq,
warakampis ima sumaq t´iqoyusqa. Chaynan rinku kapilla pampapi warma pújllay
canavalisman, chaypiñataqmi unayllaña atipunayukuspa takiyunq´akuEL.
Kargupasaq pribostikuna, yuraq banderata maywiykuspa
k´uyaqninkunawan cuska, aysanayukuspa takiyunko, achka flawterokunawan, tinyapis tawa, soqta ima, compañayunku
sumasumaqta tukayuspa.
Kapillaman chayayuspataq
pachamamaman, apukunaman, uywakunaman achka miranampaq, tarpuypis kuyay
kananpaq, tínkayunku; sasarwi,
chachakoma, wamanripakunawan q´ompuyuspa, llamp´uwan incinciuwan yapaykuspa,
iskay kinsa clase chuya aqhakunawan, pipu aqhakunawan ch´allayuspa. Tinaja vasupi, qkerochacunapi aqhataq´a
jaiwanayukuspa tumayunqaku. T´inkayta tukuruspataq, taquiqkuna, tusuqkuna
musikukuna qallayunku kontra punto nisqanpi, atipanayukunku, llallinayukunku, allinnin
takikunata yuyayuyariyuspa.
Chawpiniraq punchaw urasta mijuyta qallarinku. Sapa priboste
(preboste) karguyuqpapin Pampaman punchuta, llijllata
mastarinku, chay patamantaq jhichayunku: mot´eta, jank´ata, chuño facita, habas
fasita, kisuta, aycha kankata, warmi wawankutaq
jaywakunku q´uwi viandata chuño, lizas, sarapela pikantiyuqta, llipinku
juñunayukuspa mijunankupaq. Mijuyta tukuruspataq kaq yapamanta kallarinku wallachapi
taquiyuspa, tusuyuspa, supay warma pugllay carnavalispi, pugllayta kkallayunku.
Warmi qari, uchuy jatun, paykuna pura japinayukuspa
tusuyunku. Waquin banderacha japiyusqa, hugnintaq warakan japiyusqa, waqlawman
caylawman maywiyustin, atipanayukunku.
Wayna maqtakuna caballu sillayusqakama, yuyayllamanña kapilla
corralta muyuyunku, chay caballu patamanta supayta corriyuchqtin, tusuqkunaq
chawpinmanta hug sipas pasñata munaqta mana munachaqta, suwarpatamuspa caballu ankasninpi apayukun.
Sapa priboste karguyuqpa musikukunapis, musuq flawtanwan,
musuq tinyanwan kuska pura atipanayukunku.
Chay atipanakuypin, llallinakuypi tukayunq´aku, kay sumaq taquikunata: qasa
siqayamuyta, ipucha paracha, pampas mayu, lomas fuyucha, surpuchay q´antuchay.
Parayuchaqtin ritiyuchaqtin aqarapi chawpipi, mana kasuspa kaynata
taquiyunq´aku:
“kaychun kaychun ususiyqui,
Kaychun kaychun munakusq´ay,
P´aqui
warak´a ayrichayuq,
Chullunku
riti punchuchayuq;
Wifhalitay
wifhalitay,
Wifhalalitay wifhalitay”.


c: text/html

text:
Qullqa mayu
Qullqa mayu nisqaqa (kastilla qillqaypi Colca), kuntiman Mahis mayu icha Kamana mayu nisqa, Piruw mama llaqtapi huk mayum, Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Aplaw pruwinsyapi, Kamana pruwinsyapipas.[1] Pukyunqa Qallalli distritupi, Janq'u Lakaya (Ancolaccaya) llaqtap uray-antinpi. Pasiphiku mama quchaman purin.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achuma, Qanaquta, Chiway, Ichupampa, Lari, Maqa, Madrigal, Pinchullu, Qhawanakunti, Qupuraki, Tuti, Yanqi, Aplaw, Kamana
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuntur Krus / Kunturtawa qhawana
Maki kapchiy, Qullqa qhichwa
Mahis mayu, Uraka distritu
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ escale.minedu.gob.pe - UGEL saywitukuna Aplaw pruwinsya, Kamana pruwinsya, Kaylluma pruwinsya (2) (Ariqipa suyu)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ch'ichi Qhapaq
Ch'ichi Qhapaq (kastilla qillqaypi Chichicapac, Chichiccapac, Chichicápac, Chichijapac, Chichi Cápac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum,[2] Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayapata distritupi, Makusani distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.510 / 5.614 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ IGN, Piruw
- ↑ lib.utexas.eduSaywitu
- Saywitu: Allin Qhapaq, Chichi Qhapaq, Wila Kunka, Qillwa Quta Rit'i, Makusani llaqta, Ullachiya llaqta
- Saywitu: Kallawaya pruwinsya, Punu


text:
Yuramarka listritu
Yuraqmarka listritu (kastilla simipi: Distrito de Yuracmarca) nisqaqa Piruw llaqtapi huk distritum , Waylas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Yuraqmarka llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakunaLlamk'apuy
- Yuraqmarka
- El Cruce
- Taruc Arca
- Quitaracza
- Santa Rosa
RunakunaLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Noticias
Noticias Destacadas
- Policías se especializan en rescate en «Montaña y Aguas Rápidas»
- Duro golpe a la delincuencia en operación Jaque Mate 1
- El mensaje de prevención del delito de drogas se expresa en el festival “Yo vivo sin drogas tú decides”
- Área de Nefrología del Hospital de la Policía en Guayaquil cuenta con nuevos equipos para la atención de hemodiálisis
Últimas noticias
- Cinco personas fueron aprehendidas por robo y tentativa de asesinato a policías
- Un detenido y una motocicleta recuperada.
- Detenido por asalto y robo a local comercial.
- Policía recupera vehículo robado
- Detenido en Portoviejo con 54 envolturas de Heroína.
- Aspirantes del Centro de Formación de Policía “Cbos Fermín Eulogio Álava Álava”, participan en la presentación del proyecto de Difusión de Valores.
Chapakkunaka shuk saylla kipami kutin hapishka shuk kuyuk shuwashkata.
Cooperativas Carlos Magno y Juan Montalvo, al noroeste de Guayaquil, llaktapimi kay tutamanta chillay puncha ña hapishkami Meliton Félix Q. Z., runata, shinallatak shuk 17 watayuk wambra muzutapash, paykunatami huchachishka kay Suzuki anaranjada de placas IA713L.kuyukta shuwashkami kay 23:50 saylla pacha awkarik puncha shinallatak kurin hapishkami 00:45 saylla pacha chillay puncha pakaripi.
Distrito Norte, llaktamanta yanapak chapakuna, subcircuitos 3 y 4 del circuito Juan Montalvo, llaktamanta, rastreo satelital llankaywan wankurishpa ña chayashkami cooperativa Carlos Magno Mz. 2344, llaktapimi ña rikushka shuk ayllu wasipi shayakukta.
Kipataka kay llaktallapitakmi ña hapishka Melinton Félix Q. Z., runata paymi kay segundo mashipak wasita mañashka kay kuyukta minkashka, shinallatak huchachik runaka riksishkami paypak kuyukta, shinallatak llakichik runatapash kay kuyukta shuwashkamanta.
Kay llankay ñawpakmanka tantanakuy chapakkunami ña rishkakuna cooperativa Juan Montalvo Mz. 1711, llaktaman kaypimi ña hapishka kay 17 watayuk wambra muzuta, shinallatak ña riksishkami llakichikunawan tanta kay kuyukta shuwashkamanta.
Kay hapishka runa shinallatak kuyuktapash apashkami unidad de flagrancia llankay wasiman, fiscal de turno, Marjorie Escobar mashi paktachipakman kay wambra muzutaka José Eduardo Maldonado Ochoa llankay wasiman.
Kay kuyukpa mashi huchachi killka pankata, fiscalía paktachik llankaymanta mercado municipal San Jacinto, de la cooperativa Juan Montalvo, llakta llankay wasimantami kashka kay llakichishka runa kay Suzuki anaranjada de placas IA713L kuyukta, chusku runakunami chayashka ishkay kuyukunapi llakichinapak.(Oswaldo Trujillo Padilla DNCE Zona 8) Traductor Luis Paca/DNCE.


text:
Wp/qug/Esmeraldas marka
Esmeraldas marka icha waylla markami nishka shuk Ecuador mamallaktapa kuntisuyupi markami kan. Chay markapi, 2001 watapi 385 223 kari warmimi tiyarka.[1] Esmeraldas markapa uma llakta Esmeraldas llaktami kan.
Kutakachi Kayapas kawsaykuska wakaychishka allpaka Esmeraldas markapimi sakirin.
Kitikuna[edit]
Esmeraldas markaka pusak kititami charin.
Chay markapi mishu runakunaka, yana runakunaka, ayllu runakunatapashmi (Epera runakuna, Chachi runakunapash) kawsan. Payka kunuk, tamyayukmi kan, hatun sachakunata charinmi. Pacífico mamakuchapi runakunaka challwakunata hapin, shinalla, kunan pachapi, Atacames llaktapi shuk manyayuk llaktapipash tawka runakunaka karu markakunamanta wampunkapak rin.
Esmeraldas llaktapi hatun chakllisinchiyuk plantaskunata (refinerías nishka) allpawirawan llankan, chay kipa wampunakunata allpawirata wirayakukunatapash plantaskunamanta karu llaktaman apakun.


text:
Kutipay munisipyu
Kutipay munisipyu icha El Torno munisipyu nisqaqa (kastilla simipi: Municipio de El Torno) tawa ñiqin munisipyu Andrés Ibáñez pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kutipay (El Torno) llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Tawa kantunmi kan:
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa astawan mana indihina, Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Kutipay munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PuykukunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwa
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwa (kastilla simipi: Reserva Nacional de Flora y Fauna Tariquía) mama llaqta risirwaqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Buliwya mama llaqtapi, Tarija suyupi, Aniceto Arce pruwinsyapi, Burnet O'Connor pruwinsyapi, Hatun Chaku pruwinsyapi, José María Avilés pruwinsyapipas.
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tarikiya flora faunapas mama llaqta risirwapiqa kanmi 609 laya yurakuna, 135 ayllupi.
- Podocarpus parlatorei
- Ramran Alnus acuminata
- Iskay phutuy raphiyuq: Bignoniaceae
- Viburnum seemenii (Caprifoliaceae)
- Terminalia triflora (Combretaceae)
- Aegiphila saltensis (Verbenaceae)
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay mama llaqta risirwapiqa kanmi 406 laya uywakuna: 58 laya ñuñuqkuna, 241 laya pisqukuna, 43 laya allpa yaku kawsaqkuna suchuqkunapas, 64 laya challwakuna.
- Anti ukumari Tremartos ornatus
- Taruka Hippocamelus antisensis
- Puma Puma concolor
- Uturunku Panthera onca
- Wankana Tayassu tajacu
- Machin: Yana machin Cebus apella
- Puka luwichu Mazama americana
- Luru: Ara militaris
- Tigrisoma fasciatum
- Cinclus schulzi
- Amazona tucumana
- Salminus maxillosus
- Paulicea lutkeni
- Puma sunkaru Pseudoplatystoma fasciatum
- Prochilodus lineatus
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amachasqa suyupi Ava-Guaraní (Tupi-Guaraní) runakunam kawsanku.


text:
Lynden Pindling
Lynden Pindling sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin pawqar waray killapi 1930 watapi paqarisqa Nassau llaqtapi - 26 ñiqin chakra yapuy killapi 2000 watapi wañusqa Nassau llaqtapi) huk Bahamakuna mama llaqtapi pulitiku karqan.
1973 watamanta 1992 watakama Bahamakuna Uma kamayuq.
Tayta: Arnold Pindling; Mama: Viola.
Warmi: Marguerite McKenzie.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lynden Pindling.


text:
Es una revista para niños y niñas, inicia su trabajo desde 1995, para revalorizar los conocimientos y saberes de la población infantil del área rural y urbana, ediciones a cargo del Centro de documentación y Desarrollo Andino (CENDA)
1995 watamantapacha "Añaskitu" p'anqa ruwakun, periódico "Conosur Ñawpaqman" nisqapta uña wawan jina. "Añaskituqa" wawakuna ñawinanpaq, wawakunap ruwayninkuta, yachayninkuta, kawsayninkuta qhichwa qallupi qillqarimun, wawakunawan khuchka llank'anapaq, wawapura riqsinakunankupaq, "Añaskitu" niqta parlanarikunankupaq. Añaskituqa ñapis isakay chunka iskayniyuk watantaña junt’arpan.
Añaskitu p’anqata RANTIKUYTA munaspaqa CENDA wasiman chinpaykamuychis.


text:
Tupisa munisipyu
Tupisa munisipyu nisqaqa (kastilla simipi: Municipio de Tupiza) huk ñiqin munisipyu Urin Chichas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tupisa llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka iskayniyuq kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tupisa munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Urin Chichas pruwinsya
- Marcelino Vidaurre Cazón (tesis): Pachakamay yanapaq p'anqakunap Tupiza qhichua ayllupi apaykachaynin (qhichwa simi, kastilla simi)


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
Tukuku phoenicopterus chilensis
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
IMASHINA WACHARISHKA
General Alberto Enríquez Gallo, N. 169 Churay Kamachiywan 31 aymuray killa 1938 watapi Sangolquí Kitillita Kitiman tikrachirka Rumiñahi sinchi runapak shutiwan
Mushuk Kitiman tikrachina yuyaywan shuk llaktayuk runakuna tantarishka. Paykunami kay yuyaykunata ñawpaman apashka. Kay yuyayka tukuylla Sangolquí llaktayukkunaman shinallatak muyuntinpash chayashka.Alonso Báez pushaywan Comité Pro-cantonización nishka shayarirka
Shinallatakwakin kuytsa tiyakuna tantarishpa Comité Femenino nishkata wiñachirka, paykunami kay yuyaywanllatak makanakurka. Paykunaka Gral. Enríquez: “Yo cantonizaré Sangolquí, por ustedes”.
Shinami Sangolquí karikuna warmikunapash 74 wata washa Rumiñahui Kitiman tikrachun usharkakuna
Unancha:
: Yurak tullpuka Kiti llaktayukkuna kasilla kawsan nishpa. Yuraklla ankas tullpuka chuya yaku nishpa shinallatak imashina Rumiñahui kitita ankas hawa pacha killpan nishpami.
Kirara:
Rumiñahui Kiraraka Montufar ayllupakmi kana kashka, shukka Marqués de Selva Alegre karka. España llakta shukllapushayta yuyarishpa shuk llawtuta charin. Leon nishka wiwakunaka España llaktapak awkakuna millay kashkamanta shinallatak sinchi kashkata rikchan. Hatun wasi hawapi kinkulla aspikunaka mamakuchayakukunata rikchan maypi España ñllakta ushayta charishka kashka. Hatun wasi hawapi shuk chakata tiyakun, kayka cristianismo nishkamantami rikchan. Hatun wasika España Apukkunapak ushayta rikchan


text:
Miércoles 11 setiembre
Jamuychis, Señor Diospa ruwasqankunata rikuychis (Sal. 46:8)
¿Runakuna atishankuchu problemakunamanta lloqsiyta askha tiempoña sufrishanku chaypas? Manan. Aswanpas astawanraqmi yapakushan guerrakuna, wañuchiykuna, familiapi maqanakuykuna, terroristakuna ima. Kay pachapi gobiernokunapas jatun empresakunapas ambicioso runakunaq makinpin kashan chaymi mana chinkachiyta atinkuchu, guerrakunata, millay runakunata, onqoykunata, wajcha kaytapas. Diospa gobiernonmi ichaqa chinkachinqa guerrakunata. Chaypaqqa ambicioso runakunata, falso religionkunata, Satanasta iman chinkachinqa (Sal. 46: 9). Diospa gobiernonqa chinkachinqan millay runakunatapas. Chaypaqmi millonninpi runakunata yachachishan sumaq sonqo kanankupaq. Manan ima gobiernopas chay ruwaytaqa atinmanchu (Is. 11:9). Chaymantapas Diospa gobiernonqa chinkachinqan onqoykunata (Is. 35:5, 6). Wajcha kausaytapas tukuchinqan, chhaynapin llapa runakuna kusisqa kausanqaku (Sal. 72:12, 13). w17.11 25, 26 14-16
Jueves 12 setiembre
‘Manan qankunaqa wañuchisqamanta juchachasqachu kankichis’ (Deut. 19:10)
Chay pakakunapaq llaqtakunan kallarantaq vengakuq runa ama mana juchayoq runata wañuchinanpaq. Yachasqanchis jina Diospaqqa anchatan valen runaq vidanqa. Cheqnikuntaqmi ‘mana juchayoq runakunata wañuchiqtapas’ (Prov. 6:16, 17). Qonqayña pipas runamasinta wañuchiran chaypas Diospaqqa juchapunin chayqa karan. Kamachikuy simita yachachiqkuna fariseokuna iman ichaqa mana runaq vidanta valoraqkuchu. Chaymi Jesuspas niran: “Qankunaqa Diosmanta yachay llavetan jap’ikapunkichis, qankuna kikiykichispas manan jaykunkichischu, jaykushaqkunatapas jark’ankichismi”, nispa (Luc. 11:52). ¿Imatan chaywan Jesús nisharan? Paykunaqa runakunatan yanapananku karan Diosta reqsinankupaq wiñay kausayman jaykunankupaqwan. Chayta ruwanankumantaqa runakuna Jesusta qatikunankutan jark’akuqku (Hech. 3:15). w17.11 18 9, 10
Viernes 13 setiembre
Pipas noqamanta p’enqakunqa chayqa, runaq Churinpas paymantaqa p’enqakullanqataqmi (Mar. 8:38)
Diosmanta yachayta qallarispaqa manapaschá familianchisman imatapas willaranchischu. Iñiyninchis wiñasqanman jinaqa yaqapaschá mana manchakuspa paykunaman imachus yachasqanchista willaranchis. Chaywanqa problemakunapipaschá paykunawan tarikuranchis, chhayna kaqtinpas imachus piensasqanta entiendenanchis. May kusisqachá kashanchis Diosta reqsisqanchismanta, ichaqa wakin familianchiskunaqa manapaschá chhaynatachu piensanku. Yaqapaschá paykunaqa nishanku “engañachikushanchá”, nispa. Chaymi paykunata tukuy yuyaywan uyarinanchis, chhaynapin yachasun imaraykus llakikushanku chayta. Chayta allinta yachasun chayqa allintan explicasun imapichus iñisqanchista (Prov. 20:5). Apóstol Pablopas chaytan ruwaran. Payqa “imaymana clase runakunata” Diosmanta yachachinanpaqmi kallpachakuran (1 Cor. 9:19-23). w17.10 12 11, 12


text:
Moxos pruwinsya
Moxos pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Moxos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Beni suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Ignacio de Moxos llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Isiboro Secure mamallaqta parki
- Mayukuna: Secure mayu
- Quchakuna: Isiriri qucha - San Antonio qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk munisipyunmi kan: San Ignacio munisipyu.
Kimsa kantunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa (San Ignacio munisipyupi) aswanta indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Moxos pruwinsyapiqa (San Ignacio munisipyupi) kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Ismael Rivera
Ismael Rivera sutiyuq runaqa icha Maelo (* 5 ñiqin kantaray killapi 1931 watapi paqarisqa San Mateo de Cangrejos llaqtapi - 13 ñiqin aymuray killapi 1987 watapi wañusqa Santurce llaqtapi) huk Burinkin mama llaqtayuq takiqsi qarqan.
Taytan: Luis Rivera Esquilíne. Maman: Margarita Rivera García.
Warmi: Virginia Fuentes.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ismael Rivera.


text:
Qarwaqucha urqu (Anqash)
Qarwaqucha, Flery Punta icha Flerypunta (kastilla simipi: Carhuacocha / Flery Punta / Flerypunta) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Yana Wallapi, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi, Cáceres del Perú distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.070 mitrum aswan hanaq.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pintataqucha (Pintadacocha)
Nipiña mayu Qarwaqucha urqumanta rikusqa
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna


text:
Añaw
- Antañiqiq añaw nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Añaw, Ch'iñi khuru icha Wirus (latin simimanta: virus, "miyu") nisqakunaqa ancha ch'iñilla, mana kikin kawsaykuq imakunam. Ancha ch'iñikaraylla kaptinmi, iliktrun ch'iñi qhawanallawan (iliktrun mikruskupu nisqawan) rikunchik.
Añawkunaqa kawsachkaq kawsaykuqllapim miraykun. Chayraykum lliw añawkuna unquchiqmi, runap, uywap, yurap, k'allampap icha añakip unquyninkunata paqarichispa.
Kaymi huk unquchiq añawkunap paqarichisqan runap unquyninkuna:
- Unquy hark'aypa chaskisqa waqlliynin (AIDS / SIDA)
- Chhulli (Influenza)
- Muru unquy - (Variola)
- Hawaqlla muru unquy (Varicella)
- Tikti (Verruca)
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Añaki icha Baktirya (Bacteria)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Añaw


text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukunaLlamk'apuy
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae, Magnoliopsida1)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida2)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Eudicotyledoneae / Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq


text:
Inkawi munisipyu
Inkawi munisipyu icha Humaita munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Ingavi / Humaita) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Abuná pruwinsyapi, Pando suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Inkawi llaqtam (59 llaqtayuq, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Yanapa:Elementbox
Elementbox nisqaqa qallawakunamanta qillqakunata allinchanapaqmi. Inlish Wikipidiyapi chay elementbox nisqataqa 2006 watapim, uktuwri killapim kamarirqanku.
Kay hinam Qhichwa Wikipidiyaman apamunchik: Inlish plantillakunamanta copy - paste nisqawan iskaychay, ahinataq en:Template:Infobox_hydrogen nisqa inlish simipi plantillamanta Yakuchaq qhichwa simipi qillqaman.
Ichaqa manaraqmi tukuy qallawamanta inlish simipi qillqasqakunapi kachkanchu. Chayraykum iskay hinam rurankiman:
- Inlish Wikipidiyapi qillqata allinchay, chaymantataq Qhichwa Wikipidiyaman iskaychay.
- Qhichwa Wikipidiyallapi musuq elementbox nisqata kamariy, qillqata Plantilla:Elementbox nisqamanta icha huk, kaqlla kaq qillqamanta iskaychaspa.


text:
Rikch'aq wañuy
Rikch'aq wañuy nisqaqa huk uywa, yura icha k'allampa rikch'aqman tukuy kapuqninkunap wañuyninmi. Huk rikch'aq wañuspaqa, manañam hayk'appas paqarimunqachu.
Rikch'aqkunaqa wañun sallqa pachapi chikanyaykunarayku - ahinataq tukuy Dinusawru rikch'aqkuna 65 hunu ñaqhas - ichataq runap ruraykunaraykum, ahinataq Mawrisyu wat'api kawsasqa dodo, ancha ñawpa pachataq mamutchá.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa uywa rikch'aqkuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wañusqa yura rikch'aqkuna.


text:
Wamp'artupuykama
Wamp'artupuykama nisqaqa (kastilla simipi: trigonometría, grigu simimanta tpιYwvo [trigōno] "kimsa-k'uchu" + uetpov [metron] "tupu") kimsak'uchu (wamp'ar) nisqakunamanta yachayninmi. Chaywanmi chhukakunata huk tupusqa chhukakunamanta huchhanchik.
Wamp'artupuykama paqtachikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsak'uchu ABC nisqaqa C chhukapi chiqan kimsak'uchum; paywanmi sut'ichasunchik nisqa chhukap paqtachinkuna Chimpamanyaypurachi, Qatiq manyaypurachi, Manyakupurachi, A k'utmuwan ninakuq, muyup chawpinpi kaq.
- Chimpamanyaypurachi icha Sinu (sinus - sin) nisqaqa chimpa manyaku (katitu) a rakisqa kinray manyawan (hipotenusawan) c,
- Qatiq manyaypurachi icha Kusinu (cosinus - cos) nisqaqa qaylla manyaku b rakisqa kinray manyawan c,
- Manyakupurachi icha Tanqinti (tangens - tan) nisqaqa chimpa manyaku a rakisqa qaylla manyaku b,


text:
Pallqaqucha
Pallqaqucha (kastilla simipi: Laguna Palcacocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi, Waras llaqtamanta 23 km karum.
Waras thuñisqa 1941 watapiLlamk'apuy
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpa pachapaqariypis huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'utas Hiraquchatapas llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywaspa thuñichispa suqta, qanchis waranqa runatas wañuchirqan.
Karu puriyLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Ishinka
- Pallqarasu (6.274 m)
- Pukaranka (6.156 m)
- Ranrapallqa
- Waskaran mama llaqta parki
- Waylas


text:
Qullpasa munisipyu
Qullpasa munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Coipasa) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Sawaya pruwinsyapi, Uru Uru suyupi. Uma llaqtanqa Qullpasa llaqtam (484 runa lanu 2001 watapi), Wila Pukarani wat'api, Qullpasa kachi quchapi, tiyaq.
Allpa saywachiLlamk'apuy
KantunkunaLlamk'apuy
Huk kantunmi kan: Qullpasa kantun.
RunakunaLlamk'apuy
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Qullpasa munisipyupiqa kastilla, aymara lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Francisco Macías Nguema
Mez-m Ngueme, Francisco Macías Nguema, sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1924 watapi paqarisqa Nsegayong llaqtapi - 29 ñiqin tarpuy killapi 1979 watapi wañusqa Malabu llaqtapi), huk Chawpipacha Khiniya mama llaqtayuq pulitiku.
1968 watamanta 1979 watakama kuti Chawpipacha Khiniyapa Umalliqnin qarqan.
Ñawpaq warmikuna: Clara Angue Osa / Mónica Bindang Ayong.
Churinkuna: 5 .
Yachaywasi: .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Francisco Macías Nguema.
q


text:
Pinu yura rikch'aq ayllu
Pinu yura rikch'aq ayllu (Pinaceae) nisqaqa huk llat'an muruyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, akwa raphiyuq, chhuquruqutu hina ruruyuq sach'akunam. Chay sach'akunaqa Iwrupapim, Asyapim, Afrikapim, Chinchay Abya Yalapipas wiñan.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Pinu (genus Pinus)
- Pisya (genus Picea)
- Alirsi (genus Larix)
- Pinawiti (genus Pseudotsuga)
- Awitu (genus Abies)
- Sidru (genus Cedrus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu


text:
Q'aytu kuru
Q'aytu kuru (Nematoda) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwinnaq, llusp'i, chakinnaq uywachakunam. Aswan q'aytukunaqa allpapi mayninpipas kawsaptin, huk achka rikch'aqkunataq uywakunapi runapipas atam kaspa kawsanku. Huk q'aytu kurukuna yura mikhuqmi, hukkunataq aycha mikhuqmi.
Kaymi huk iskay q'aytu kuru rikch'aqkuna:
- Pila k'uyka (Ascaris lumbricoides)
- T'ipki kuru (Enterobius vermicularis = Oxyuris vermicularis)
- Ch'iwi kuru (Necator americanus, Ancylostoma duodenale)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Q'aytu kuru
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'aytu kuru.


text:
Taqna pruwinsya
Taqna pruwinsya (aymara simipi: Taqna jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Tacna) nisqaqa Taqna suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam, Barroso wallapi. Uma llaqtanqa Taqna llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Allpa saywachiLlamk'apuy
UrqukunaLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Taqna pruwinsyaqa 8 066,11 km² hatunmi. Chunkahukniyuq distrituyuqmi:
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Yachay tarpuyLlamk'apuy
Llaqtap amachana santunLlamk'apuy
- Señor de Locumba


text:
Quijos kiti
Quijos kiti (kastilla simipi: Cantón Quijos) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Napu markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Baeza llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Amachasqa suyukuna: Antisana kawsaykuska amachasqa allpa (Papallakta kitilli, Kusanka kitilli) - Kayampi Kuka kawsaykuska amachasqa allpa (Papallakta kitilli, Cuyuja kitilli, Borja kitilli) - Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki (Kusanka kitilli, Borja kitilli)
- Urqukuna: Antisana
- Mayukuna: Quijos mayu - Kusanka mayu (Río Cosanga) - Papallakta mayu
- Quchakuna: Papallakta qucha - Wampiqucha (Huambicocha) - Luritu qucha - Mogotes qucha - Sucus qucha - Baños qucha
RunakunaLlamk'apuy
Quijos kitipiqa Napurunakunam tiyanku. Paykunaqa Papallakta kitillipi kawsanku.
Pulitika RakiyLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
Ñanpi Papallakta - Baeza, Papallakta q'asa, Quijos kiti


text:
Unsiya munisipyu
Unsiya (kastilla simipi: Uncía) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Rafael Bustillo pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Unsiya llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan:
Kunanqa Chuquihuta kantun Rafael Bustillo pruwinsyap tawa ñiqin munisipyunmi.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 www.ine.gov.bo
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Abimael Guzmán
Abimael Guzmán sutiyuqqa (3 ñiqin qhapaq raymi killapi 1934 paqarisqa Ariqipa llaqtapi, Perupi) huk piruwanu mama llaqtayuq yachay wayllukuq runam, K'anchaq Ñanpa kamariqninmi.
1960 watakunapi Wamanqa llaqtapi Mama Llaqtap San Kristuwal Yachay Sunturninpi yachachiqsi kaspa Piruwanu Kumunista Partidumanta t'aqakusqa Piruwanu Kumunista Partidu - Puka Unancha nisqamanta t'aqakuspa maoista K'anchaq Ñan nisqa tantanakuyta kamarirqan.
1980 watapi Ayakuchu suyupi maqanakuyta qallarirqan. Wankurisqankuna Guzmántaqa presidente Gonzalo nirqanmi.
Achka sipisqan runakunarayku chakra runapura ancha chiqnisqam tukurqan. Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan. Chaymantapachaqa samk'ay wasipim tiyachkan.


text:
Chullusqa
Chullusqa nisqaqa chulluq nisqa puriqllapi chaqrusqa manaña rikunalla chulluna nisqa sinchiyasqa icha wapsi kasqa. Chulluy nisqawan chay sinchiyasqaqa icha wapsiqa puriqlla ukhunman rin, ichataq manam musuq t'inkisqachu tukukun.
Mama quchakunapi yakupiqa achka kachim qullusqa, lliwmanta aswan natriyu kluruchasqam. Chayrayku kachi yaku nisqam.
Yaku pachapi wayaypas chullusqam, yakupi kawsaq challwakunap, huk uywakunap samananpaq anchata muchusqam. Chay yakupi wayayqa inti wayllaq laqukunamantam, huk yaku yuramantakunamantapas lluqsin.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Por ataque y resistencia inician instrucción fiscal a sujeto que agredió a servidor policial
- Detenido luego de robar un celular en Portoviejo
- Policía decomisa terminales móviles de dudosa procedencia
- 5.000 dosis de cocaína y 280 dosis de marihuana retiradas de las calles
- Detenido con boleta en Jipijapa
- Dos detenidos por receptación en El Carmen
Chusku shuktak llaktamanta runakunata hapishka 198 120 dosis de cocaína shiraykunata.
Chusku shuktak llaktamanta runakuna shiraykunata hatukukta hapishka kay chillay chawpi puncha, kay Mayorista hatuna llakta kay Ibarra kitypi. Charikushkami 20 kipikunata chuya pankawan watachishkata kay ukupika cocaína shiraymi kashka.
Antinarcóticos llankaymanta chapakkuna allí tapuykunata rurakushpa ña hapishkami Carlos Arturo G. E., Laureano O. G., Henry R. S. shinallatak Segundo O. M. runakunata kay Juan Hernández y Jaime Roldós, llakta ñanpi kay “Avión” llaktapi, ña chapakkunata rikushpa kay riksinalla runakuna mitikunata munashka, asha pachakunallapi ña hapishka Grupo de Operaciones Especiales (GOE), Grupo de Operaciones Motorizadas (GOM) y Policía Preventiva mashi chapakkunawan.
Ña hapishka washa kay runakunata allí mashkaykunata rurashka paypak makipi hapishka kimsa kipikunata charikushkami 20 maytuykunata chuya pankawan watachishkata kay ukupi hapishka yurak imaykunata, allí rikuykunapi rikukpika kay fiscal de turno mashi paktachik rikukukpi kay pakta llankaywan hapishkami cocaína shirayta tukuymantaka 19 812 grs. Llashakta.
Kay runakunata ña churashkami apuk paktachikunapa makipi, shinallatak kay imaykunata apashkami Jefatura Antinarcóticos de Ibarra llankay wasiman, allí tapuykunata rurashka kipa wanachik mashi ña mantashkami wishkachichun kay chusku runakunata. Kay pakta llankaywan harkashkami ama hatuchun 198 120 dosis shiraykunata, chasnami harkashka kay mintakakunata kay markapi. Traductor/Luis P./DNCE.


text:
Barranca pruwinsya
Barranca pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Barranca) nisqaqa Lima suyupi, Piruw mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Barranca llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa wata 5 ñiqin kantaray killapi 1984 watapi
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna: Fortaleza mayu - Patiwillka mayu - Supi mayu
- Quchakuna:: Pasiphiku mama qucha - Patiwillka mayu
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa distritunmi kan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2019-2022: Ricardo Ronald Zender Sánchez.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- En Bolívar, se ejecutan operativos contra la receptación
- Operativo «Rayo 1-2020 Fluminense» deja 21 detenidos
- En Milagro agentes de la Policía judicial y del eje preventivo aprehenden a tres sujetos por el delito de robo
- Operación “Victoria 30” realizada en Lorenzo de Garaicoa dejá tres armas aprehendidas
- Dictan prisión preventiva a tres sujetos que acompañados de un menor cometían robos a personas en Guayaquil
- Por ataque y resistencia inician instrucción fiscal a sujeto que agredió a servidor policial
Kay pachakamaka mana charishkachu ashtawan Cotopaxi urku nina shitayta (BOLETÍN DE PRENSA 002)
Cotopaxi urku nina shitakta kayna tuta shinallatak kunan tutamanta, mana rikuchishkachu ashtawan allpa shitayta, ña 22:30 sayllamanta iskun ayllukunami San Antonio de Chasqui shinallatak 11 familias de la comunidad de San Luis de Yacupu ngo; tukuymanta 105 runakunami ña wasikunamanta llukshishpa shuktak llaktaman rishkakuna, Fuerzas Armadas llankaymanta awkakunami ishkay aparik antawakunapi apashkakuna Ministerio de Inclusión Económica y Social llankaymanta Pastocalle, sector Culchimiño, en la escuela Rafael Cajiao Enriquez yachana wasiman apashka. Mamallaktapa llankaymanta yanapan ayllukunapa kawasyta.
Shinallatak kuna tuta Ministra de Justicia, Derechos Humanos y Cultos llankaymanta ña kishpichi llankayta charishka llakichikuna wishkashka wasikuna Latacunga kitypi.
Kunan tutamanta ña charinmi shuk antanka wayrata purichun, Ministro Coordinador de Seguridad, la Secretaria de Riesgos y el Comité de Operaciones de Emergencias (COE) de Cotopaxi llankay mashikunawan, ima shina katikuna kay urku nina shitakta.
Allimi kan willana ayllukunaman alerta amarilla llankay katinmi shinallatak ñami llankakun Comités de Operaciones de Emergencias (COE) de Pichincha, Napo y Cotopaxi. Markamanta mashi llankakuna. Katipanki ña kasilla kayta, shinallatak willakushunmi kay anki uyarikunapi. (MCS) Traductor Luis Paca /DNCE.


text:
De la predicción climatológica yo no sé, los abuelos sabían bien, miraban al cielo, este año va estar bien decían, va llover, no va a llover decían; sabían pues. Yo viendo a mis compañeros no más siembro”.
“Papa waliq kasarqa parañataq t´ikasaptin chinkarparin”
Pascual Gallego, comunidad Pupusiri Uno, Ayllu Aymaya (Uncía): “Kunan wata tumpita kusalla cosechaqa, qayna wata mana parapunchu, ancha pisi karqa, kunan watapis waliq kasarqa parañataq t´ikasaptin chinkarparin, niraq papa yaykusaptin ch´akirpapun, chanta watiq yaykullantaq niña recuperay atinichu. Kaypi puqun papa, lisas, habas, arvejas, granos, avena tukuynin fracasarparin para chinkaptin, papa t´ika kasaptin paraqa chinkarpapun, chaymanta granizo t’akarparichillantaq, q’ala pampalla karqa, yurasqa libre waqanapaqpuni, chaymanta watiqmanta paraykurin, chay kutirichillantaq, muju manapuni kanchu, watiqmanta rantillasaykutaqcha”.
“Phuyu nirqapuni qhipata para jamunanta”
“Ñuqa qhawarini 1, 2 y 3 agostopi, chaypi yachakun, phuyu lluqsimun kimsantin p’unchayta (navidadpaq, carnavalpaq, tata cuaresmapaq) Qayna wata mana phuyu karqachu, mana paranqachu ninapacha, nuqa purichirqani phuyuta, ch´akipuni karqa, último 4 de agosto p’unchayllaña phuyu lluqsimun, chaycha qhipata para karqa, chinkarqa mana tiemponpi pararqachu”. Tukun parlayninta tata Pascual Gallego.
“Kunanqa tiempo q’ala sayk’usqa”
Francisco Poma Canaviri, Comunidad Maraca (Uncía), Corregidor Titular de Ayllu Qharacha, Provincia Bustillos: “Ayllu Qharachaqa iskay parte, pata sector, ura sector. Cosechaqa mana igualchu, tarpunamanta dependen, tarpuyta aciertayku chayqa kusata puqun, tarpuyta adivinallanchik chayqa mana waliqchu. Unayqa kusa karqa, ñawpaq tarpuy, chawpi tarpuy, qhipa tarpuy apaykacharqayku, agosto killapi phuyuta qhawariytawan . Kunan phuyupis manaña yachanchu, tiempo q’ala sayk’usqa. Kunan wata (ciclo agrícola 2016-2017) pata sectorpi puquykuna kusalla qayna watamanta nisqaqa, qayna wata mana karqachu, astawan kusa kanman karqa, qhasa qhasaykapun chayrayku pisiyarin, uk 90% uqhariyku.
“Ura sectorpi pisita uqharikunku”
“Ura sectorpitaqri ancha llakiy cosechaqa, t’ikasaptinpuni granizada chayarpamun, chay jawa un 20%llata uqharinku, avenata, habasta, cebada, grano, trigo ñak’arirpachin, sunqu nanay karqa. Autoridadespaq astawan llakiy, nuqayku mask’anayku gobernadormanta yanapasta, fotosta urqhuspa apachiyku, yanapa ancha pisi, wakin achkha wawasniyuq kanku chaykunapaq astawan llakiy”.


text:
Yaku pacha
Yaku pacha nisqaqa tukuy Tiksi muyuntinpi yakukunam, mayukunapim, quchakunapi, wayra pachapi kaq yaku wapsipas, hatun muyuntinpi muyuriq.
Tiksi muyupiqa kay yakukunatam riqsinchik:
- Mama quchakuna (Pasiphiku, Atlantiku, Indiku)
- Hatun quchakuna (Chawpi hatun qucha, Yana hatun qucha, Chinchay hatun qucha, Kaspi hatun qucha hukkunapas)
- Quchakuna (Piruwpi: Titiqaqa qucha, Chinchayqucha hukkunapas)
- Mayukuna
- Allpa ukhupi yaku
- Wayra pachapi yakukuna
- Yaku wapsi
- Phuyukuna
- Paray (tamyay)
- Urmachkaq rit'i (lastay)
- Tiyaq rit'i: hatun chullunkukuna (Antartikapi, Kalalit Nunatpi, urqukunapi chullunkukuna)
Tukuy kawsaqkunaqa, yurakuna, uywakuna, runakunapas kawsanapaq yakuta mat'ipayanku. Mana yaku kaptin, wañunchikman.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Policía Nacional contrarresta el microtráfico, en Carchi
- Ciudadano fue aprehendido por el delito de transporte ilícito de hidrocarburos
- Detenido ciudadano involucrado en el robo de un vehículo
- Por el presunto delito de asociación ilícita dos de tres sospechosos van a juicio de procedimiento directo
- En Bastón Popular recuperan vehículo robado en la Alborada
- Operativos “Dinámicos” saca de circulación tres armas de fuego en el centro y sur de Guayaquil
General Pazmiño yupaychayta kushkami paypak llankaymanta shinallatak sumakchinmi mushuk chapakunata pushakta.
Mamallaktapa chapak alli sumakchitami kushka General Inspector Patricio Pazmiño, mashi pushakpa Comandante General interino llankaymanta.
Kay 3 Sitwa killa 2015 wata, General Pazmiño mashi pushak paypak llankayka kashkami Jefe del Estado Mayor, llankaymanta chaskishkami chapakunapa llankaykamakta General Inspector Fausto Tamayo mashi pushak llankayta sakishkamanta.
El general Pazmiño chaskishkami mushuk llankayta alli yuyaywan pakta llankayta; ña minchakama nishpaka rimarishkami “alli kushikuytami charini tukuy llankaykunata paktachishkamanta tukuy mamallaktapi, kushikuywanmi kani kay mushuk chapakkuna alli sumak llankaytami charin” nishkami.
General Diego Mejía chaskishkami Comandante General llankayta, Presidente de la República mashi pushakmanta, general Pazmiño sumakchishkami kay mushuk chapakkunata pushakta, rimarishkami ético profesional llankayta; kamachikunata paktachishpa “ yapaychayta kushkami Mamallaktapa kari warmi chapakkunata, kay llankayta ñawpakman apashkamanta 36 watakunata shinallatak kushichishkami kay mushuk Comandante General llankak mashita” /M. Rojas Traductor Luis Paca DNCE


text:
Willar munisipyu
Willar munisipyu (kastilla simipi: Municipio de El Villar) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Tumina pruwinsyapi, Chuqichaka suyupi. Uma llaqtanqa Willar llaqtam (El Villar) (486 llaqtayauq, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay kantunmi kan.
- Willar kantun / El Villar kantun
- Juana Azurduy de Padilla kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa awanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willar munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Tarija suyu
Tarija suyu (aymara simipi: Tarixa jach'a suyu; kastilla simipi: Departameto de Tarija) nisqaqa huk suyum Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tarija llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
- Suqta pruwinsyanmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Tarija suyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Tarija suyupiqa kastilla, qhichwa, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
RikchakunaLlamk'apuy
Francisco Pérez de Uriondo wank'a (Tarija llaqtapi)
Suyupi paqarisqaLlamk'apuy
Víctor Paz Estenssoro, Buliwya suyup umalliqnin (1952-1956, 1960-1964, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1964 watamanta 4 ñiqin ayamarq'a killapi 1964 watakama, 1985-1989), paqarimurqa Tarija llaqtapi 2 ñiqin kantaray killapi 1907 watapi.


text:
Ch'uya Ispiritu
'Ch'uya Ispiritu (Chuya Espiritu),[1] Ch'uya Ahayu (Ch'uwa Ajayu)[2] icha Santu Ispiritu (Santo Espiritu,[3] grigu simipi: ΆYιov Πveύua [Ágion Pneúma], latin simipi: Spiritus Sanctus, kastilla simipi: Espíritu Santo) nisqaqa kristiyanu iñiypi iñiq runakunata pusaq Dyuspa ispiritunmi, Kimsantin Dyuspa huk rikch'aynin (uπόσtaσις [ypóstasis]) kaspa. Maypis Hutsannaq hayni ( Ankash qalluchaw). Ispiritu santu niyan kuurakuna.
Dyuspa Simin Qillqa Ch'uya Ispiritumanta kaykunatam willawanchik:
Jesus bawtisasqa kaptin, Yaya Dyus Ch'uya Ispirituta urpita hina Churinman kacharqan (Lukas 3:22 ).
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'uya Ispiritu.


text:
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta (inlish simipi: Five Civilized Tribes) nisqakuna Chinchay Awya Yalapi pichqantin indihina runallaqtas karqan, 1820 watamanta pacha Hukllachasqa Amirika Suyukunap hina kawsayninta mama llaqta kamachinantapas chaskikuq. Tsalaki kaq Sequoyah tsalaki simipaq qillqaytapas kamachirqan.
Pichqantin Siwilchasqa Runallaqta nisqakunaqa Tsalaki, Chikasa, Chahta, Maskoki, Siminula runallaqtakunas karqan.
Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinanqa 1830 watapi Indian Removal Act nisqa kamachitas kamachirqan, HAS-pa antinpi tukuy indihina runakunata Mississippi mayup kuntinpas ayqichinapaq, Indyu Suyuman (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu). 1838 watakama indihina runakunata ayqichirqanku, Waqaysapa Ñan nisqa. HAS mamallaqtayuq maqanakuypi rakinakusqa karqanku, hukkuna Chincha suyukunawan, hukkkunataq Urin suyukunawan maqakuq.
1889 watapi HAS kamachinaqa Indyu Suyup kuntinqa yuraq mitimaqkunapaqsi kicharqan (Oklahoma Land Run). Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap pusaqninkunaqa kikinpa suyunta Sequoyah sutiyuq kamariytas munarqan, ichataq HAS kamachina manas saqillarqanchu, 1907 Oklahoma suyuta kamarichispa. Chaywansi Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtap kikinpa kamachinanta puchukarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://www.fivetribes.org/ (inlish simipi)


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Servidores policiales se preparan para brindar un mejor servicio a la ciudadanía
- Eficaz accionar policial permitió aprehensión de dos ciudadanos por el delito de robo
- Policía detuvo a tres sospechosos de robo de autopartes, en Ambato
- Juez dicta prisión preventiva contra sospechosos de la muerte violenta en Ciudad Victoria
- Ciudadano es aprehendido por el delito de robo agravado
- En el Distrito Pascuales se cumplen megaoperativos antidelincuenciales con el apoyo ciudadano
Cotacachi llaktapi kimsami hapitukushka
Imbabura markapi chapakkuna, Umachinkachinata rikukkunawanmi kay umachinakachinata asha asha katukkunata harkaypi llankashka katikun.
Kay kutinka Cotacachi kitipimi, kay umachinkachinata rikunata yachak runakuna shuk killu taxi shinalla PBT-9146 yupay charik antawapi mancharishkalla kimsa runakuna purikukta rikunapak harkashka. Kay runakunataka kitipi chawpi pampapimi chapakkuna harkashpa kallarishpa rikukpika, Huayra C. M., shuti runapak makipika shuk waylla kiwamanta llukshishkata charikushka; Roberto Cristian R. V., runaka ishkay uchilla kipitami kayashuk runa charikushkallatatak apashka kashkata hapirka, kayka marihuana umachinkachinami kashka, tukuy kipika 7 gramos llashakmi kashka.
Antawata purichikka Pablo David S. V., shuti runami kashka shinallatak paywan purikuk ayllukunapashmi Fiscal kamak runa taripachun wichkashka kashka.
Llakichishkata taripanapakmi Kunanllapak Wichkana Wasiman apashka, shinallatak kay charikushkataka Jefatura Antinarcóticos tantakuypak wasimanmi kachashka.
TRADUCTOR SGOS LUIS ANRANGO DNCE


text:
APUSTUL SAN PABLUM KAY KARTATA KACH'ARQAN
IFISU LLAQTAPI TIYAQKUNAMAN
(IFISYUS)
¿Pitaq karqan San Pabluqa? Liyishun chay punta parti Rrumanusta, masta yach'ananchiq San Pablupaq.
¿Pikunapaqmi iskibrirqan kay librutaqa? Pabluqam kay kartata iskibrirqan Ifisu llaqtapi tandakaq kriyiq masingunaman. Ifisuqam suq atun pudirniyuq llaqta karqan. Chaymi Jisuspi kriyiqkuna achka taksha llaqtakunamanda rirqan chay Ifisuman randiq, randikuq, kriyiq masingunata watukuq. Masta yach'ananchiq ifisyanukunapaq, liyishun Ichus 18.19-19.41; 20.17-38; Apukalipsis 2.1-7.
¿Imaraykum iskibrirqan kay librutaqa? Pabluqam kimsa wata tukuyta tiyashqa karqan Ifisupiqa, Jisukristupaq yach'achikushpa. Chay llaqtapim achka runa, warmi Jisukristupi kriyishqa karqan. Pabluqam chay llaqtamanda lluqshishpapis, chay kriyiq masingunataqa ancha kuyarqan. Chaymi rrumanu awturidarkuna karsilaptimbis, Pabluqa chay Ifisupi tandakaq kriyiq masingunata mana qonqashpachu, karsilmandapacha kay kartata kach'arqan.
¿Imapaqmi yach'achiwanchiqllapa kay libruqa? Niwanchiqmi Tayta Dyusshi munan, paypi yumbay kriyiqkuna suq yuyayniyuqlla kananchiqllapa. Kay librupim ishkay atun partikuna kan:
If 1.3–3.21 niwanchiqllapa, Jisukristu yumbay nasyunmanda kaqkunata kuyawaqninchiq, washawashqanchiqpaq.
If 4.1–6.24 niwanchiqllapa, Dyuspa wambranguna kashpaqa, yumbaywan shumaqta kawsananchiqllapa.
Kay librupiqam Jisukristupi kriyiqkunapaq kimsa kumparasyungunata yach'achiwanchiqllapa:
1 Jisukristupi kriyiqkunaqam suq adurana wasishina kanchiqllapa; Jisukristuqam chay adurana wasipa mas baliq ruminshina. (If 2.20-22)
2 Jisukristupi kriyiqkunaqam suq kwirpushina kanchiqllapa. Jisukristuqam chay kwirpupa umanshina. (If 1.23, 4.12-16)
3 Jisukristupi kriyiqkunaqam suq runapa warminshina kanchiqllapa. Jisukristuqam chay warmipa qosanshina. (If 5.22-23)
1
Pablum ifisyanukunata napaykurqan
1 Kuyashqay kriyiq masitakuna, Tayta Dyus munaptinmi, Jisukristu noqa Pabluta numbrawashqa, apustulnin kanaypaq. Chaymi Jisukristupi kriyiptikillapa, kay kartata kach'amuni qamkuna Ifisu llaqtapi tandakaqkunaman. 2 Mañakunim Tayta Dyusman, Siñurninchiq Jisukristumambis, tukuy imapi qamkunata yanapashunan, ama llakishpachu ashwan kushikushpa kawsanaykillapa.
Jisukristu wañushqanraykum, Taytanchiq Dyus ancha yanapawanchiqllapa
3 Jisuspi kriyiptinchiqllapam, Tayta Dyusqa syilumandapacha ancha yanapawashqa kanchiq, paypi mas allita yuyakushpa kawsananchiq. ¡Chayraykur Siñurninchiq Jisukristupa Tayta Dyusta ancha alabashunllapa! 4 Chaqa ancha unay tyimpupim Tayta Dyusqa manaraq kay munduta rurashpa, noqanchiqkunata akrawarqanchiq, paypa wambranguna kashpa, paypa ñawpambi ama nima uchayuqkuna kananchiqllapa. 5 Chayshina ancha kuyawaqninchiqmi, unaymandapacha payqa kamawarqanchiq, wambranguna kananchiqllapa. Chaymi Churin Jisukristuta kach'amurqan washawananchiq. Chaqa chayshinam munarqan rurayta. 6 Chaymi ancha allin kashpa, kuyashqan Churinwan washawaqninchiq, tukuy imapi yanapawashqa kanchiq. ¡Chayri payta ancha alabashunllapa! 7 Chaqa Tayta Dyus ancha kuyawaptinchiqmi, Churin Jisukristu yawarninda ich'ashpa wañurqan washawananchiq. Chayshinam Tayta Dyusqa yumbay uchanchiqmanda pirdunawashqa kanchiqllapa. 8 Chayshina ancha kuyawaqninchiqmi, ancha allita yach'achiwashqa kanchiq, yach'ayniyuq kananchiqllapa. 9 Chayshinam intyindichiwashqa kanchiq paylla yuyashqanda. Chaqa chay yuyashqan ruranan kaqtaqam mana pipis yach'ashqachu karqan. 10 Piru Dyusqam kayshina yuyarqan: Munashqay tyimpu ch'ayamuptinmi, rini tandaq syilupi tiyaqkunata, mundupi tiyaqkunatapis, Churiy Jisusta kasunanllapa, nishpa.
11 Tayta Dyusqam tukuy imata pay munashqanshina ruran. Chaymi Churin Jisukristupi kriyiptinchiqllapa, payqa unaymandapacha akrawashqa kanchiq, suq shumaq irinsyata ch'askinanchiq. 12 Chaymi payqa munarqan noqaykuna isrraylinukuna Jisukristupi puntata kriyinayllapa, kay tyimpupi qamkunawan yumbayninchiq paypi kriyishpa, Tayta Dyusta alabashpa kawsananchiqllapa. 13 Chayshinallam qamkuna mana isrraylinu kaqkunapis allip kaqta uyashpa, Jisukristupa shumaq nutisyanda yach'akushpa, paypi kriyirqaykillapa. Chaymi Tayta Dyusqa ufrisikushqan Santu Ispiritunda qoshushqallapa, qamkunapi tiyashpa, suq siñalshina kanambaq, yumbay riqsishuqkuna yach'anambaq: Paykunam allipta Dyuspa wambranguna, nishpa. 14 Chaqa Tayta Dyusqam manaraq irinsyanchiqta qowaqninchiq, Santu Ispiritunda qowashqa kanchiq, yach'ananchiq: Tayta Dyusmi washawaqninchiq, yumbay ufrisiwashqanchiqta rin kumpliq, nishpa. Chayri payta alabashunllapa, ancha pudirniyuq kashqanrayku.
Pablum Dyusman mañakurqan, Jisuspi kriyiqkuna yach'ayniyuq kananllapa
15 Noqam yach'ani: qamkunash Siñurninchiq Jisuspi kriyishpa, yumbay kriyiq masinchiqkunata kuyashpa, kawsangillapa, nishpa. 16-17 Chaymi Siñurninchiq Jisukristupa ancha llipyaq Taytan Dyusman mañakushpa, mana shaykuq ancha pagikuni qamkunapaq. Mañakunipismi Santu Ispiritunwan yanapashunan, pay nishqanda intyindishpa, ancha yach'ayniyuq kashpa, payta mas allita riqsinaykillapa yuyaynikipi. 18 Mañakunipismi, qamkunata yanapashunan, allita intyindinayki: Tayta Dyuswanmi tukuy tyimpu syilupi rinchiqllapa kawsaq, nishpa. Chaqa paypa yumbay wambrangunatam ancha shumaq irinsyata rin qowaqninchiq. 19-20 Mañakunipismi intyindinaykillapa: Ancha pudirniyuq Tayta Dyusqam tukuy imata atin rurayta. Paypaqqam mana nima trabajuschu, nishpa. Chaymi Churin Jisukristupi kriyiqkunata yanapawaptinchiq, tukuy ima munashqanda atinchiqllapa rurayta. Chaqa ancha pudirniyuq kashpam, Tayta Dyus Churin Jisusta wañushqanmanda kawsachimushpa, syilupi allin ladumbi tiyachirqan. Chay kikin pudirninwanmi noqanchiqkunatapis yanapawanchiq. 21 Chay pudirninwanmi Jisukristuta ancha pudirniyuqta numbrashpa, nirqan: “Yumbay patrungunata, awturidarkunata, kamachikuqkunata, anjilkunata kamachiy kay tyimpupi, suq tyimpupipis. 22 Tukuy ima kaqta kamachiy. Chaqa qamqam noqapi yumbay kriyiqkunapa umanshina kangi”, nishpa. 23 Chayshina Jisukristu umanchiqshina kaptinqam, paypi yumbay kriyiqkunaqa kwirpunshina kanchiqllapa. Chaqa payqam Santu Ispiritunwan noqanchiqkunapa shunqonchiqpi tiyashpa, tukuy imapi kamachiwanchiq. Chayshina tukuy lugarkunapi kashpam, tukuy ima kaqta kamachin.


text:
Ahmed Hassan
Ahmed Hassan Kamel (arabya simi: حسن أحمد) sutiyuq runaqa (2 ñiqin aymuray killapi 1975 watapi paqarisqa Maghagha llaqtapi - ) huk Ihiptu mama llaqtap piluta hayt'aqmi qarqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ahmed Hassan.


text:
KAPILLA PAMPAPI WÁRMA PUJLLAY
Antabamba - Apurímac
CARNAVAL DE
PUNA EN QUECHUA.
Prof: Ubaldo
Edgar, Araníbar Chaccara
Hátun púqoy (febrero), Pawkar waray (marzo) killapin wárma pujllay
kan, Supayco pampa kapillapi. Llúylla warmi, q´ari, hátun, úchuy, waynakuna,
sipaskuna, astaranakunamánta, estanciakunamánta, juñunayukuspa hatariyamunku. Pribostikuna
kapitankunawan, música tokaqkunawan, warmiwawuankunawan kuskapura, sinchita takiyustin, supayta tusuyustin, riyunku wayq´onta q´asanta muyurispa kapilla pampaman.
Antichaw o Atipallay (martes) cinizas punchaw, capitaniyuq priboste
carguyuqkuna wasinkumanta jamuyunku súmaq taquikunata taquiyustin, wallachata
qaswata tusuyustin, tinya fhlawata tukaqkunawan, sipaskuna wayna maqtakunawan
parischaykukuspa.
Wáyna maqtakuna wákin chakipi, wakintaq caballlu
sillayusqakama yuraq banderachayuqcama trotilla siqayunku Supayku kapilla
pampaman.
Chay antichaw o
atipallay (martes) p´umchawqa wárma sipaskuna, wáyna maqtakúna, musuq p´achankuwan
murayukúspa, jhaswuana pampaman rínku. Chay p´acha churakusq´ankutaqa manan rantinkúchu,
paykuna punin munasqankúta ruwakúnku, yana bayetamanta kama, túkuy imaymana
kulur rayatilluwan, botukunawan adurnaykukuspa. Monterachankúpis yúraq oveja
millmamanta, kulor rayatillo cintáwan
wataykusqa. Sipaskunapis simp´ankuman tukuy kulur bombomchanwan yapayukuspa , chusp´ankupis, chumpinkupis tukuy imaymana pallayniyuq,
warakampis ima sumaq t´iqoyusqa. Chaynan rinku kapilla pampapi warma pújllay
canavalisman, chaypiñataqmi unayllaña atipunayukuspa takiyunq´akuEL.
Kargupasaq pribostikuna, yuraq banderata maywiykuspa
k´uyaqninkunawan cuska, aysanayukuspa takiyunko, achka flawterokunawan, tinyapis tawa, soqta ima, compañayunku
sumasumaqta tukayuspa.
Kapillaman chayayuspataq
pachamamaman, apukunaman, uywakunaman achka miranampaq, tarpuypis kuyay
kananpaq, tínkayunku; sasarwi,
chachakoma, wamanripakunawan q´ompuyuspa, llamp´uwan incinciuwan yapaykuspa,
iskay kinsa clase chuya aqhakunawan, pipu aqhakunawan ch´allayuspa. Tinaja vasupi, qkerochacunapi aqhataq´a
jaiwanayukuspa tumayunqaku. T´inkayta tukuruspataq, taquiqkuna, tusuqkuna
musikukuna qallayunku kontra punto nisqanpi, atipanayukunku, llallinayukunku, allinnin
takikunata yuyayuyariyuspa.
Chawpiniraq punchaw urasta mijuyta qallarinku. Sapa priboste
(preboste) karguyuqpapin Pampaman punchuta, llijllata
mastarinku, chay patamantaq jhichayunku: mot´eta, jank´ata, chuño facita, habas
fasita, kisuta, aycha kankata, warmi wawankutaq
jaywakunku q´uwi viandata chuño, lizas, sarapela pikantiyuqta, llipinku
juñunayukuspa mijunankupaq. Mijuyta tukuruspataq kaq yapamanta kallarinku wallachapi
taquiyuspa, tusuyuspa, supay warma pugllay carnavalispi, pugllayta kkallayunku.
Warmi qari, uchuy jatun, paykuna pura japinayukuspa
tusuyunku. Waquin banderacha japiyusqa, hugnintaq warakan japiyusqa, waqlawman
caylawman maywiyustin, atipanayukunku.
Wayna maqtakuna caballu sillayusqakama, yuyayllamanña kapilla
corralta muyuyunku, chay caballu patamanta supayta corriyuchqtin, tusuqkunaq
chawpinmanta hug sipas pasñata munaqta mana munachaqta, suwarpatamuspa caballu ankasninpi apayukun.
Sapa priboste karguyuqpa musikukunapis, musuq flawtanwan,
musuq tinyanwan kuska pura atipanayukunku.
Chay atipanakuypin, llallinakuypi tukayunq´aku, kay sumaq taquikunata: qasa
siqayamuyta, ipucha paracha, pampas mayu, lomas fuyucha, surpuchay q´antuchay.
Parayuchaqtin ritiyuchaqtin aqarapi chawpipi, mana kasuspa kaynata
taquiyunq´aku:
“kaychun kaychun ususiyqui,
Kaychun kaychun munakusq´ay,
P´aqui
warak´a ayrichayuq,
Chullunku
riti punchuchayuq;
Wifhalitay
wifhalitay,
Wifhalalitay wifhalitay”.


text:
David Villa
David Villa Sánchez sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin qhapaq raymi killapi 1981 watapi paqarisqa Tuilla llaqtapi - ), Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta:
Warmi: Patricia González, Churinkuna: Zaida (*2005- ), Olaya (*2009) wan Luca (*2013).
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: David Villa.


text:
Tintay distritu
Tintay distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Tintay) Piruw mama llaqtapi distritum, Aymara pruwinsyapi, Apurimaq suyupi. Uma llaqtanqa Tintay llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna:
- Quchakuna: Rumansayuq qucha (Lago Romansayocc Ccocha) - Sallapikuqucha (Lago Sallapiccoccocha)
- Mayukuna: Pachachaka mayu
SimikunaLlamk'apuy
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Challwanka mayu
- Fredy Amílcar Roncalla, harawi qillqaq


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Ministra de Gobierno y Comandante General expresaron su agradecimiento y apoyo a policías que trabajan en la frontera norte
- Buzos del GIR hallan y rescatan cadáver de de hombre ahogado en el río Bulubulu
- Ciudadano extranjero camuflaba droga en su mochila
- En Carchi, Policía retira del consumo interno más de 34 mil dosis de droga
- Policía decomisa munición y pólvora en El Carmen
- Policía aprehende a una persona y retira 480 dosis de cocaína de las calles
Chapakkuna yachashkata kutin yuyarinmi ima shina imaykunawan llankana.
Kay paktana yuyay yanapak chapakkuna, tukuy yachashkata kutin yuyarina, shinallatak kipikunata Mamallakta kushkamanta zona 4 llankaypi chapakkuna yachakunkkunami.
Ima shina yakanakuyta harkarina, ima shina llakichik runata mana kuyuchina, makita watana, ima shina apana hapishka runata, tolete (pr24), kipita allí ushana, harkaypi shinallatak makanapi shinallatak maypitak charin ayllukuna hawalla nanayta ama kuyuchinapak, kaykunami kay yachaykunaka.
Kay yachayka kallarinmi, 17 kullka puncha, Portoviejo Kitykunapi, Jipijapa, Manta shinallatak wiñarinkami tukuy distritos policiales de la Zona 4 Manabí shinallatak Santo Domingo. Markakunapi.
Teniente Cristhian Gaybor, Subjefe del GOE en Manabí Marka llankaypi, Mamallaktapak chapak nishkami punllantami yachakuna kanchik, allí pakta yanapayta charinkapak ayllukunawan, allími chapakpa churanata churana kan, shinallatak kipikunatapash, pistola, las alimentadoras, el gas pimienta, navaja, tolete, guantes quirúrgicos y linterna Imaykunata.
cabo segundo Luis Congo, mashi chapak Unidad de Policía Comunitaria (UPC llankay wasimanta, nishkami kay sumak yachaykunaka ashkatami ñukanchik yuyaykunata paskan, shinallatak shuk illapa ayñi imataka mana ushanachu kanchik ña tukuri ima hatun llakipi.
Redacción Manabí /Traductor /Luis Paca /DNCE.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- En Bolívar, se ejecutan operativos contra la receptación
- Operativo «Rayo 1-2020 Fluminense» deja 21 detenidos
- En Milagro agentes de la Policía judicial y del eje preventivo aprehenden a tres sujetos por el delito de robo
- Operación “Victoria 30” realizada en Lorenzo de Garaicoa dejá tres armas aprehendidas
- Dictan prisión preventiva a tres sujetos que acompañados de un menor cometían robos a personas en Guayaquil
- Por ataque y resistencia inician instrucción fiscal a sujeto que agredió a servidor policial
Allichina wasi eléctricos shinallatak kuyukkunapash riksinallakuna, ñami charin rikushpa katinapak.
Imaykuna mana yachan maymanta shamushka hatukkunata, tukuchina paktana yuyaytami charinchik Mamallaktapak chapakkuna, llankay katinmi punllanata rikurayay ruraykunawan hatuk wasikunata wishkachinkami ashtawankarin eléctricos allichik shinallatak kuyukunatapash, kaykunapimi hatun imaykunata mana rikuk tiyakpi.
El teniente Emerson Domínguez, de la Policía Judicial en Azuay, llankaymanta rikuchishkami mayhan wasikunaka ñami wishkashka kay hatuykunata, ashtawankarin allichinapak imaykunata hatunallatami charinkuna antawakunapak, ashkatami llakichin kay hatukkunata, chapakkunapa rikurayay ruray llankaywan.
Kay hunkay punchakuna tukuripika, Mamallaktapa chapakkuna yaykushkami shuk kuyuk allichina wasiman, Checa kityllipi, kaypimi hapishka pishka kuyukkunata chikan chikan shutikunawan, mana charishkachu killka pankata, chaymantami apashkakuna chapakuna.
Eléctricos
Kay allichina wasipica kichushkakunami killka panka killkanakuna, churana allichina, anki uyarikkuna antawakunapak, chikan chikan shutikunawan alii shinallatak mana allitapash.
Domínguez mashi yuyachishkami kay rikurayay ruraykuna, Policía Judicial llankaymanta katinkami, kay mana alli llankayta tukuchinkapak, chikan chikan hatuna wasikunapi hapishkami electrodomésticos ña huchachishkami kaykunata shuwashpa hatukushkami.
Kipapika kanmi uchilla kuyukkuna, shinallatak wichiyashkami kay hatuykuna, shinallatak kay hatuna wasikuna kallarinmi hatunakunawan mana harkaykuna tiyashkachu.
Tukuripika willashkami, mayhan hatuna wasikunapika, antawkunapak imaykuna, aros, llantas, ña ushashkakuna, kay wasipak mashikunaka nishkakunami, sakishkami kaykunata antawakunata allichikuna chaymantami mana charishka killka pankakunata shinallatak maymanta kashkatapash.
Redacción Azuay /Traductor /Luis Paca /DNCE


text:
Fritz Pregl
Fritz Pregl (* 3 ñiqin tarpuy killapi 1869 watapi paqarisqa Ljubljana llaqtapi - † 13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1930 watapi wañusqa Graz llaqtapi); Awstiriya mama llaqtap huk Hampikamayuq wan Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1923 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Fritz Pregl, Mama: .
Warmi:
Alma mater: Graz Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fritz Pregl.


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Operativos “Dinámicos” saca de circulación tres armas de fuego en el centro y sur de Guayaquil
- Aprehensión de persona en delito flagrante por delito de robo a personas
- Una tonelada de cocaína fue decomisada en aguas internacionales
- En el Puerto Marítimo de Guayaquil agentes antinarcóticos hallan más de media tonelada de cocaína
- En Guayaquil agentes antinarcóticos y del eje preventivo realizan nueve operativos contra el microtráfico
- En menos de 24 horas la Policía decomisa tres armas de fuego en Guayaquil y Durán
Manabi Markapi mashkashka runaka Colombia Mamallaktapimi hapishka
Shuk yupay ashtawan mashkashka Manabi Markamanta runaka hapirkami kay inty punlla, Colombia Mamallaktapak chapakkuna, charirkami shuk killka panka mashkay shuktak Pachamamakunapi mañarkami Ecuador INTERPOL llankay wasi.
Manuel Antonio Figueroa Villamar, runaka Alias papelito, 37 wata, hapirkami Colombia Mamallakta Cali kitypak apuk pushakunami iskun saylla pacha, charirkami hapina killka panka Manabi Markapi Juzgado Decimo Quinto de Garantias Penales, hatun huchamanta, churarkami Ecuador Mamallaktapak paktachi pushakkunapak markipi.
Mamallaktapak paktachik pushak yuyachirkami ñawpamanka hapirkanchimi “Los Choneros” llakichik runakunata. kunan punllaka hapirkami shuktak pushak llakichikta paykunaka Manta markapi llakta wasikunatami rikurayashpa purikurkakuna.Ecuador Mamallaktapak Chapakkunata charinmi utka paktachiy llankayta chikan yachinkapak “Los Figueros” llakichik runakunata kay tukuy llankaywanka rikuchinmi, llakichikunata hapishunmi Ecuador Mamallaktapak Manabi. Marka, Manta kitypi Serrano.willarkami paktachik apuk pushak. Traductor.Sgos. Luis Anrango DNCE


text:
Kastillanuchay
Kastillanuchay (kastilla simipi: Castellanización) nisqaqa Ispañapi, kasqa kulunyakunapipas, Awya Yalapi mama llaqtakunapi kamachiqkunap kawpayninmi mana kastilla rimaq runakunap, indihinakunap kastilla simita mama simi hina chaskinanpaq kikinpa mama siminta qunqananpaq.
Yachay wasikunapi kastilla simitalla yachachispa indihina wawakunata mama simita rimayninrayku wanachaptinmi, chay iskuylakunapi yachachisqa runakunaqa mama simita rimaymanta manchakunmi. Astawanpas, awqaqkunapuram, phawrikakunapim, qillqana ukhukunapim Awya Yala rimaykunataqa sarupanku.
Chay kastillanuchaymantaqa achkaña Awya Yalapi rimaykunam wañusqaña, ahinataq Pukina simi, Muchik simi, Kulli simi. Huk rimaykunataq - paypurapas Qhichwa siminchik - chikichasqañam. Kay mama llaqtanchikkunap kawpayninta mana hukchaptinchikqa, pisi pachapichá kay sumaq rimayninchikkuna wañunqaman.
Awya Yala simikunap mana chinkananpaqqa, kunan pacha achka runakunam Iskay simipi iskay kawsaypi yachay nisqatam mañakun. Hukkunataq, ahinataq Buliwyap umalliqnin Evo Morales [1], kansillirninpas David Choquehuanca, chay kawsaypura yachaytaqa tukuy mama llaqtayuq runapaqmi, kastilla simita rimaqkunapaqpas mañakun, tukuy runakunap qhichwata, aymarata rimananpaq, chayllawanmi rimanchikkunaqa kawsanqa nispa.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Evo anuncia prefectos bilingües. Plan: En dos años, todos los funcionarios deberán hablar dos idiomas. http://cgi.proeibandes.org/cambios/ver.php?id=40
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nereo Hancco Mamani (qhichwa yachachiq): Irqikunap qhichwa simi kastilla simi ima Qhiwar ayllupi rimasqankumanta (Qhiwar llaqtapi k'uskiykusqa)
- “Ñawi T’uqyasqa Kanchik Qhichwaman. Ma Qunqasunmanchu”. Perspectivas y Actualidad de la EIB en el Ayllu Qhipallu
- Yalpatrakuy (Testimonio), kay liwrumanta: Lengua y sociedad en el Valle del Mantaro, Rodolfo Cerrón-Palomino. Publicado por el Instituto de Estudios Peruanos, Lima, Perú, 1989. Wanka limay nisqapi (kastilla simipi)


text:
Yuramarka listritu
Yuraqmarka listritu (kastilla simipi: Distrito de Yuracmarca) nisqaqa Piruw llaqtapi huk distritum , Waylas pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Yuraqmarka llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakunaLlamk'apuy
- Yuraqmarka
- El Cruce
- Taruc Arca
- Quitaracza
- Santa Rosa
RunakunaLlamk'apuy
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
- Dos detenidos por contrabando de fauna silvestre
- Efectiva labor policial permite recuperar un vehículo robado
- En Babahoyo, agentes policiales recuperan automóvil reportado como robado
- Policía aprehende a ciudadano por tenencia de sustancias sujetas a fiscalización
- Dictan prisión preventiva a presunto autor de muerte violenta ocurrida en la cooperativa Miramar
- En Esmeraldas, se desarticuló una organización delictiva dedicada al delito de robo en carreteras
Chapakkuna allichikunmi kimsa kutin allkukuna yachana llankayta Ibarra kitypi.
Comando de la Subzona de Policía de la Imbabura llankaymanta mashi pushak ña willashkami kimsa kutin allkunata chachachinapa imashina allkukunata yanapana imashina charinapak utka paktay yachaykunata kay Ibarra Kitypi Unidad Canina Antinarcóticos de Mascarilla. Llankaypi 14 shinallatak 15 kulla killapi.
Kay yachayka paktami shinallatak mana ima kullkita mañankachu, kallarinkami kay wacha 23 puncha kulla killa, 09h00 saylla La Familia samana pampapi, sakirinmi urbanización Yacucalle llakta kitypi, kay llaktapi kawsakuna munashpaka kuchuyapankichik kay Comando de Policía ubicado en la avenida Jaime Roldós y Sánchez y Cifuentes llakta ñanpi, ña killkari tukunkimi kikinpa allkukunata paktachipanki killkanapa mañaykunata, kay yachaypak charinami pusak killakuna ishkay watakunata, hampirishka killka panka punllanta, kay killka pànkawan test de temperamento-comportamiento llankaytami charinka, mana chaskinkachu ashka piñakunata mana kashpa manchakta, shinallatak shuktak tapuykunatapash
Kay yachaykunaka katinkami pishka hunkay punchakunata 09h00 sayllamanta 12h00 sayllakama wakaychinkami 80 yachakunapallami kay yachayka kay akllashka allkukuna allí yachayta charichun. P. Meneses-SZImbabura/Traductor Luis P/DNCE.


text:
Trần Đại Quang
Tran Dai Quang sutiyuq runaqa, witnam simipi Trần Đại Quang, (12 ñiqin kantaray killapi 1956 watapi paqarisqa Ninh Bình pruwinsyapi - 21 ñiqin tarpuy killapi 2018 watapi paqarisqa Hanoi llaqtapi), huk Witnam mama llaqtap Yupay yachaq wan pulitikum, kumunista pusaqmi karqan.
2016 watamanta 2018 watakama Witnampa umalliqninmi qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Trần Đại Quang.


text:
Juan Manuel Santos
Juan Manuel Santos Calderón sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin chakra yapuy killapi 1951 watapi paqarisqa Bogotá llaqtapi - ) Kulumbya mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikum kachkan.
2010 watamanta 2014 watakama Kulumbyapa umalliqninmi karqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2016 watapiqa chiqniq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Manuel Santos.
- Biografía por Fundación CIDOB


text:
Martha Chávez
Martha Gladys Chávez Cossío de Ocampo sutiyuq warmiqa 12 ñiqin qhulla puquy killapi 1953 watapi paqarisqa Qallaw llaqtapi - ), huk Piruw mama llaqtayuq pulitiku wan taripay amachaqmi.
1995 watamanta 1996 ñawpaq kuti Piruwpa Kunrisun Umalliqnin qarqan.
Fuerza 2011, Alberto Fujimori partidupi wankurisqa kaspa, 2011 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa qarqan.
Taytan: Gerardo Chávez Manrique; Maman: Martha Cossío Fernández
Ñawpaq qusan: Javier Ocampo
Churinkuna: (1) Martha Ocampo.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Martha Chávez.
- Entrevista con Martha Chávez
- Martha Chávez es absuelta y podría denunciar al Congreso
- Declaraciones de Martha Chávez
- Martha Chavez no esta inhabilitada
- Página Web de Martha Chavez en el Congreso de la Republica


text:
Pumapampa
- Kay panqachaw yuyaykunapitaqa ankash rimaychaw llanchina Wikipidiyachawpis qillqashqam kaykan: Puwaqpanpa.
Puwaqpampa (pusaq pampa) icha Pumapampa[1] (kastilla simipi: Pomabamba) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk llaqtam, Pumapampa pruwinsyap uma llaqtanmi.
Llaqtap sutin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakunam kay llaqtataqa anqash rimaypi Puwaqpanpa nispapas ninku. Kaytam willanku, pachamanta lluqsimun pusaq pukyum (puwaq yaku). Kastilla simita rimaqkuna Antonio Raimondipas chayta mana allinta uyarispa Pumapampa nispa suticharqan. Kunankamapas llaqtarunam Puwanva nispa nin.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Leonel Alexander Menacho López / Ministerio de Educación del Perú: Yachakuqkunapa Shimi Qullqa - Anqash Qichwa Simichaw. Lima, Piruw 2005. p. 75. Suyucha. (h). Markakuna. Provincia. - Suyuchaaqa Pumapampam. - Mi provincia es Pomabamba.


text:
Nito Mestre
Carlos Alberto Nito Mestre sutiyuq runaqa, (3 ñiqin chakra yapuy killapi 1952 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ), huk Arhintina mama llaqtayuq sirinka, pinchikilla kitara waqachiq takiq wan taki qillqaq qarqan.
Sui Generis (kusituy): Charly García wan Nito Mestre.
Taytan: ; Maman: .
Warmiː
Churinkunaː .
Yuyarina
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sui Generis en estudio[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sui Generis kawsa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Porsuigieco[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Los Desconocidos de Siempre[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Nito Mestre en estudio[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Nito Mestre en vivo[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nito Mestre.


text:
Anna Magnani
Anna Magnani sutiyuq warmiqa, (7 ñiqin pawqar waray killapi 1908 watapi paqarisqa Roma llaqtapi - 26 ñiqin tarpuy killapi 1973 watapi wañusqa Roma llaqtapi), huk Italya mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
Maman: Marina Magnani.
Qusan: Goffredo Alessandrini (1935-1950)
Churin: 1 (Cellino "Luca" Serato).
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Oskar Suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mejor actriz
- 1955 La rosa tatuada
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Anna Magnani.
- Sophia Loren en IBDb - Internet Broadway Database (inlish arupi)


text:
Pedro Rodríguez Ledesma
Pedro Eliezer Rodríguez Ledesma sutiyuq runaqa, icha "Pedro" (* 28 ñiqin anta situwa killapi 1987 watapi paqarisqa Arico llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: , Mama:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo Ispaña quchu
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaypi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Rodríguez Ledesma.
- Kastilla simipi


text:
Matarahu
Matarahu, Matarrahu, Matarruhu icha Pisqu (kastilla qillqaypi: Mataraju / Matarraju / Matarajo / Matarrojo / Pisco) nisqaqa Piruw suyupi, huk rit'i urqum, Yuraq Hankapi, Anqash suyupi, Yunkay pruwinsyapi, Yunkay distritu, Llankanuku quchakuna ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.752 / 6.074 mitrum aswan hanaq.
- Waras: 60 km
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Aguja
- Artisunrahu
- Chawpikallki
- Chakrarahu
- Qaras
- Tullparahu
- Waskaran
- Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna


text:
1 1 Diospapas Señor Jesucristoqpas kamachin Santiagon, kay pachantinpi ch'eqerisqa kashaq chunka iskayniyoq aylluta napaykamuykichis. 2 Wawqe-panaykuna, imaymana sasachakuykunapichus rikukunkichis chayqa, anchata kusikuychis, 3 iñiyniykichis probasqa kaqtin, aswan pacienciayoq kanaykichista yachaspa. 4 Ichaqa pacienciakushallaychispuni, iñiypi wiñay tukusqa, hunt'asqa, tukuy imapaq wakichisqa kanaykichispaq. 5 Mayqenniykichispas pisi yachayniyoq kashan chayqa, mana phiñarispa lliwman askhatapuni qoq Diosmanta mañakuchun, hinan Diosqa payman yachayta qonqa. 6 Ichaqa iñiywanpuni mañakuchun, mana imamanta iskayrayaspa, iskayrayaqqa lamar-qochapi kayman chayman wayraq aytiykachachisqanman, phoqchiqeymanmi rikch'akun. 7 Chay hina runaqa amaña yuyachunchu Señormanta imallatapas chaskiytaqa. 8 Iskayrayaq runaqa tukuy ima ruwasqanpipas manan takyanchu. 9 Wakcha wawqe-panaqa Diospa hatunchasqanmanta kusikuchun, 10 qhapaqtaq Diospa k'umuykachisqanmanta kusikuchun. Qhapaqqa qora t'ika hinan chinkapunqa. 11 Inti lloqsimuspa ruphaykuqtinmi qoraqa ch'akipun, t'ikanpas urmapun, sumaq rikch'ayninpas chinkapun. Chay hinan qhapaqpas qolqeq qhepan purishasqanpi chinkapunqa. 12 Kusisamiyoqmi wateqayta muchuq runaqa, chaywan probasqa kaspa mana atipachikuqqa wiñay kawsay coronatan chaskinqa, chaytan Diosqa prometerqan munakuqninkunaman. 13 Pipas sasachakuypi wateqasqa kaspaqa, ama nichunchu: Diosmi wateqashawan, nispaqa. Diosqa manan mana allinpa wateqananchu, manataqmi pitapas Diosqa wateqanchu. 14 Pipas kikinpa millay munayninwan aysachikuspa sonqontapas suwachikun, chaymi wateqasqa-kayqa. 15 Chay millay munaymi saphichakuspa huchata paqarichin, huchataq wiñaspa wañuyta paqarichin. 16 Ancha munasqa wawqe-panaykuna, ama q'otukuychischu. 17 Tukuy allin kaqkunatapas, tukuy chanin kaqkunatapas hanaq pachamantan chaskinchis, hanaq pacha k'anchaykuna kamaq Yayamanta, payqa manan cambianchu, manataqmi llanthu hinachu kuyuykachanpas. 18 Diosqa pay kikinpa munayninmantan cheqaq allin willakuywan nacechiwarqanchis, kamasqankunamanta ñawpaqkaq kananchispaq. 19 Munasqa wawqe-panaykuna, llapaykichis usqhaylla uyariq kaychis, ichaqa allin yuyaywan rimaychis, amataq usqhayllachu phiñakuychis. 20 Phiñakuq runaqa manan Diospa chanin munaynintachu ruwan. 21 Chayrayku, tukuy qhelli-kayta sinchi mana chaninkaqtapas wikch'upuychis, hinaspa sonqoykichispi saphichasqa simita llamp'u sonqowan chaskiychis, chay simiqa atiyniyoqmi qespichinasuykichispaq. 22 Ama yanqa uyariqkunallachu kaychis, qankuna kikiykichista q'otukuspa, aswapas Diospa siminta hunt'aqpuni kaychis. 23 Pipas Diospa siminta uyarishaspa mana hunt'aqqa espejopi uyanta qhawakuq runamanmi rikch'akun. 24 Paymi imaynachus kasqanta qhawakun, ripuspataq imaynachus kasqanta qonqarqapun. 25 Diospa hunt'asqa kamachikuy siminmi kacharichin, pipas chayta allin-allinta qhawaspa t'aqwin, hinaspa mana qonqaspa chay kamachikuy simita hunt'an chayqa, tukuy ruwasqankunapin kusisamiyoq kanqa. 26 Pipas Diosta cheqaq yupaychaq kasqanta yuyan, manataq hawan-ukhun rimasqanta reparakunchu chayqa, pay kikintan q'otukun, Dios yupaychayninpas yanqapaqmi. 27 Dios Yayaq sonqonman chayaq chanin mana ima qhelliyoq yupaychayqa kay hinan: Mana tayta-mamayoqkunatapas, viudakunatapas, llakikuyninkupi yanapaykuymi, kay pachaq millay ruwayninkunamanpas mana chhaqrukuspa waqaychakuymi.
© Bible.is, a ministry of Faith Comes By Hearing ®.


text:
Karlus Pichqañiqin
Awstiriya Carlos I kay Awstiriyanpa Carlos Huk Ñiqin (kastilla simi: Carlos I de España) sutiyuq runaqa (24 ñiqin hatun puquy killapi 1500 watapi paqarisqa Gante llaqtapi, Bilhikapi; 21 ñiqin tarpuy killapi 1558 watapi wañusqa Cuacos de Yuste llaqtapi (Cáceres pruwinsyapi)) huk Ispañap Qhapaqni.
RikchakunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos V.
- Página Web Oficial de la Casa Real
- Carlos V y su época. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Titiqaqa wat'a llaqta
Titiqaqa wat'a llaqta (kastilla simipi: Isla del Sol (llaqta)) nisqaqa Titiqaqa wat'api huk llaqtam, Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, Qupaqhawana munisipyupi, huk llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kalwaryu urqu (Titiqaqa qucha)
- Qupaqhawanap Pallan
- Pallanchikpa basilikan
- Qupaqhawana yaqa wat'a
- Titiqaqa qucha
- Titiqaqa wat'a
- Tiwanaku
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Titiqaqa wat'a llaqta.


text:
Fernando Belaúnde Terry
Wirnanyu Wilawunti Tirri, kastilla simipi Fernando Belaúnde Terry sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin kantaray killapi 1912 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 4 ñiqin inti raymi killapi 2002 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq Wasi kamayuqmi, kawpaq runapas karqan. Iskay kuti Piruwpa Umalliqninmi karqan.
Mama llaqta atiykanchapi 24.05.64 wañuyarqan 300 rikaakuqkuna, wayrurukuna hitayaran waqachikuq pastaqtaqa, illapalkuta, Wiktur Waskis maqayta munaran panpachaq Pasusta. Kay manam alli nirqan Luwatunpa uchkusnintan. Punkukuna wichqayarqan, mana yarqur hanapanakur, harunakur wanuyarqan. Wakcha runa kaptin upatukur manam hucha kanchu nir ushakarqan. [1]
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Belaunde Terry, Fernando. "Recuerdos de El Arquitecto Peruano". En: Zapata Velasco, Antonio, El Joven Belaunde, pág. 123–135.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Efraín Rúa. El gol de la muerte/ La leyenda del Negro Bomba y la tragedia del Estadio Ruta Pedagógica Sac, Lima ( 2014)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Chukcha sirk'acha
Chukcha sirk'acha icha Ch'iñi sirk'a (Vas capillare) nisqaqa chukcha hina ancha ch'iñicha, ancha ñañu (huklla kawsaykuq last'a) pirqayuq sirk'akunam, kurku yawrikunapi, kawsaykuqpura kaq.
Kurkupi tawna sirk'akunamanta hamuq wayaysapa (chhuhusapa, O2) puka yawar chukcha sirk'achakunapi kachkaspa wayayta kurkupi kawsaykuqkunamanmi quykun, chimlasayta (CO2) chaskiykuspa, yana yawarman tukukuspa.
Surq'anpi kaq samana p'uruchap hawanpi kaq chukcha sirk'achakunaman yana yawartaq hawamanta hamuq samaytumanta wayayta chaskiykun, chimlasayta samaytuman quykuspa, puka yawar tukukuspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chukcha sirk'acha.


text:
Tintilaya kantun
Tintilaya kantun icha Obispo Bosque kantun (kastilla simipi: Cantón Tintilaya / Obispo Bosque) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi, Chuqiyapu suyupi, Lariqaqa pruwinsyapi, Surata munisipyupi. Uma llaqtanqa Tintilaya (Obispo Bosque) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Churu Pata - Juru Juru (Joro Joro)
- Mayukuna:
- Quchakuna:
Kantunpi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Surat'a sapsi: yupaykuna, saywitu (PDF: 898 kB)


text:
Tomáš Masaryk
Tomáš Garrigue Masaryk ( * 7 ñiqin pawqar waray killapi 1850 watapi paqarisqa Hódonin llaqtapi - 14 ñiqin tarpuy killapi 1937 watapi wañusqa Lány llaqtapi). Huk Chikusluwakya mamallaqap qillqaq wan pulitiku qarqan.
1918 watamanta 1935 watakama ñawpaq Chikusluwakyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Jozef Maszárik; Mama: Terezie Masaryková
Ñawpaq warmi: Charlotte Garrigue
Churinkuna: Alice Masaryková, Olga Masaryková, Herbert Masaryk wan Jan Masaryk
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tomáš Masaryk.


text:
Juan Montalvo
Juan María Montalvo Fiallos sutiyuq runaqa, (* 13 ñiqin ayriway killapi 1832 watapi paqarisqa Ampatu llaqtapi - 17 ñiqin qhulla puquy killapi 1869 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Ikwadur mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Taytan: Marcos Montalvo; Maman: Josefa Fiallos Villacrés.
Warmi: María Adelaida Guzmán.
Churinkuna: (2).
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Capítulos que se le olvidaron a Cervantes
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Montalvo.


text:
Uluchi
Uluchi[1] (Triatominae) nisqakunaqa runap yawarninta ch'unqaq palamakunam, chinchikunam, chaqas unquyta qatichiq.
Urin Awya Yalapi kawsaq hatun uluchiqa winchukam (Triatoma infestans).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Joaquín Herrero, Federico Sánchez de Lozada: Diccionario Quechua. Estructura Semántica del Quechua Cochabambino Contemporáneo (pdf, 581 pp., 139 MB). Cochabamba, Edita D.E.F.Co. 1983. p. 496. Llajtaspichu uluchita winchuka nispa ninku? - Llajtaspiqa, wakinkuna, jatun uluchista winchuka nispa ninku. Noqanchejpajqa mayqellanpis uluchi, ari.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Uluchi


text:
Francisco de Miranda
Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez , sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin pawqar waray killapi 1750 watapi paqarisqa Caracas llaqtapi - † 14 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi wañusqa Cádiz llaqtapi), huk Winisuyla mama llaqtayuq pulitiku, awqaq pusaq, qillqaq wan ankallis qarqan.
Winisuyla mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1810 watapi ankallikurqan.
25 ñiqin ayriway killapi 1812 watapi Winisuyla Dictador wan Jefe Supremo 26 ñiqin inti raymi killapi 1812 watapi
Taytan: Sebastián de Miranda Ravelo; Maman: Francisca Antonia Rodríguez de Espinoza.
Alma mater: Caracas Yachay suntur.


text:
Jinés Cornejo Endara
Jinés Cornejo Endara sutiyuq runaqa (1952 watapi paqarisqa Amariti llaqtapi, Chuqiyapu suyu, Buliwyapi) buliwyanu apulu qhichwa simipi, kastilla simipipas qillqaqmi.
Jinesqa misti ayllupi wiñaspa Amariti ayllu llaqtachapi kawsarqan 19 watayuq kayninkamam. Chaypacha ancha achka qhichwa willakuykunatam uyarispa sunqunchasqa karqan. 2013 watapi ñawpaq kawsay rikch'antam uyaycharqan, Saqapa sutiyuq.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saqapa (El cascabel). Plural Editores, La Paz 2013. 95pp (iskay simipi: kastillanuman t'ikrasqawanpas).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- César Itier: Sobre Saqapa de Jinés Cornejo (Jinés Cornejop Saqapa nisqa liwrunmanta, kastilla simipi)


text:
Mikhuq
Mikhuq nisqakunaqa ima mikhuna nisqatapas ukhunchakuspa mikhuq kawsaqkunam: uywakuna runakunapas.
Mikhuqkunaqa yurakunata icha huk uywakunata mikhuspa kawsa imayayta chaskinku. Huk kawsaqkunap kawsa imayaymanta kikinpa kawsa imayayninta mana kawsa imayaykunatapas ruraykunku. Tukuy mikhuqkunaqa samanmi, wayayta chaskispa, chimlasayta yaku wapsitapas wayra pachaman kachaykuspa.
Mikhunankamataq mikhuqkunataqa kay hinatam rakinchik:
- Yura mikhuq nisqakunaqa yurakunallatam mikhun, ahinataq waka, kawallu.
- Aycha mikhuq nisqakunataq uywakunallatam mikhun, ahinataq puma, tiwrun.
- Aya mikhuq nisqakunataq wañusqaña uywakunallatam mikhun, ahinataq wiskul.
- Tukuy mikhuq nisqakunataq yurakunata uywakunatapas mikhun, ahinataq khuchi, wallpa.
- Suysuspa mikhuq nisqakunataq ima ch'iñichakunallatapas - añakikunata, ch'ulla kawsaykuqkunata, huk uchuylla kawsaqchakunatapas - mikhun, ahinataq lakachu.


text:
Apaykachay
Apaykachay nisqaqa runakunap huk puystukunamanta huk puystukunaman puriyninmi, kuyuyninmi, kikinta icha ima qhatunakunatapas apaspa, kikillanpa chakinwan rispa icha apaykachanawan, ñankunapi. Apaykachasqakunata qhawaspaqa, iskaynintin apaykachaykunatam riqsinchik: runa apaykachaypas chaqna apaykachaypas.
Tawantinsuyu pachapi chakillanwan riqllas karqan, qhatunakunatataq llamap wasanpi chaqnaspa icha kikinpa wasanpi q'ipispa apaykacharqan. Iwrupapitaq Asyapipas Aphrikapipas ñawpa pachañas kawallupi rirqan, kawallukuna qallapurinakunatas aysarqan.
Kunan pacha lliwmanta aswan apaykachaytaqa rawray kuyuchinayuq apaykachanakunawanmi - antawakunawan - ruranku. Chaywan ancha achka runakunata, qhatunakunatapas apaykachayta aypanku, ichataq chaywan wayra pachata q'upa wapsikunawan miyuchaspa muyuriq pachata anchata waqllinku. Hatun llaqtakunapi llimanta aswan puriykunaqa manam karuchu. Chakillawan icha iskaymuyuwan rispa muyuriq pachata mana waqllinkumanchu, chaywanpas achka runakuna, antawan kaptin, antawan rin, sallqa pachapaq mana allin kaptinpas.


text:
Yanapa:Wikipidiya Yanapana
Wikipidiya nisqaqa qispi insiklupidiyam, lliw tiksimuyuntinpi munaqlla runakunap qillqasqan. Kay qatiq qillqakunaqa yanapasunkichik, ñawirinaykichikpaq, qillqanaykichikpaq, kay Wikipidiyata allinchanaykipaqpas.
Kaymi Qhichwa simimanta pisilla yanapay, kastilla rimaqkunapaq
(ayuda sobre el quechua para hispanohablantes).
Qallariy simi Kamachinapas rikch'anapas Chasninapaq Ñawparikusqa yanapay
Huk rimaykunapi Wikipidiyakunapi yanapana p'anqakuna
Si no encuentras la información que buscas, puedes preguntar en
donde seguro que algún usuario intentará ayudarte.


text:
Lección 4
Paipaj yayatapish Jehovatapish cushichircami
¿Dibujopi ricurij huahuaca pitaj can?... Paipaj shutitaca Bibliapica mana huillanchu. Shinapish paipaj yayaca Jeftemi carca. Chai huahuaca paipaj yayatapish Jehovatapish achcatami cushichirca. ¿Jeftemanta paipaj ushushimantapish yachasha ninguichu?
Jefteca alli runami carca. Jehovamantami paipaj ushushiman achca tiempota yachachij carca. Paica mana manchashpami llajtata alli pushaj carca. Chaimantami israelitacunaca Jefté runataca: “¿Macanacuiman rishpaca ñucanchijta mandasha ninguichu?” nircacuna.
Jefteca Jehovatami macanacuita mishangapaj ayudahuai nirca. Ayudajpica huasiman tigracujpi, ñucata puntapi tupanaman llujshijtami canman cusha nircami. ¿Diosman cunaca imatataj nisha nin? Jefté runata puntapi tupanaman llujshijca Diospaj carpa huasipi servingapajmi chai cˈuchullapi causanaman rina carca. Jehovapaj carpa huasipica Diostami adoranaman rijcuna carca. ¿Jefteca macanacuita misharcachu? Ari misharcami. Paipaj huasiman tigrajpica, ¿pishi puntapi tupanaman llujshirca?...
¡Jeftepaj shujlla ushushimi llujshirca! Paica ñami soltera carca. Paitami Diospaj huasipi servinaman cachana carca. Chaimantami Jefteca llaquilla sintirirca. ¿Jefté ima nishcata yuyaringuichu? Paipaj ushushipish: “Ñuca yayitolla cambaj shimihuan cusha nishcata pajtachilla” nircami.
Jeftepaj ushushipish llaquillami sintirirca. ¿Imamanta? Diospaj carpa huasipi servinaman rishpaca mana cazaranachu carca, huahuacunatapish mana charinachu carca. Shinapish paipaj yaya nishcata pajtachishpami Diosta cushichisha nirca. Cazarashpa huahuacunata charinapaj randica, Jehovapaj huasipi servishpa causanami ashtahuan valishca carca. Chaimantami paipaj huasita saquishpa Jehovapaj huasipi servinaman rirca.
¿Chaita rurashpaca paipaj yayatapish Jehovatapish cushichircachu?... ¡Ari! Canpish Jeftepaj ushushi shinami cai tucungui. Jehovata cazushpaca paitami cushichingui. Cambaj yaya mamatapish cushichinguimi.


text:
Liu Shaoqi
Liu Shaoqi (Chinu simipi: 刘少奇, chinu tradicional: 劉少奇, pinyin: Liú Shàoqí, Wade-Giles: Liu Shao-ch'i) sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin ayamarq'a killapi 1898 paqarisqa Ningxiang llaqtapi - 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1969 wañusqa Kaifeng llaqtapi). Chunwa mama llaqtap pulitiku qarqan.
1959 watamanta 1968 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapas umalliqnin karqan.
Ñawpaq warmi:
QillqaqkunaLlamk'apuy
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Liu Shaoqi.


text:
Waylla qata
Waylla qata nisqaqa sinchi ch'aki qachumanta - ichhumanta, irumanta, chilliwamanta - rurasqa wasi qatam. Wasi waylla qatachaytaqa wayllay ninchikmi.
Waylla qatataqa k'ullu chakakuqkunam, q'iru k'aspikunam apanmi.
Inkakuna tukuy hatun rumi wasinkunatapas wayllaqsi karqan. Hinallataqmi kunankamapas ayllu llaqtachakunapi wayllanku, ichataq kay pacha musuqyaptinmi chay wayllayqa pisi-pisiyachkan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Waylla qata.


text:
Tampupata distritu
Tampupata distritu; (kastilla simipi: distrito de Tambopata) nisqaqa huk distritum Tampupata pruwinsyapi, Mayutata suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Maldonado llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tampupata distritupiqa Amawaka, Shipibo-Conibo runakunam kawsanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Nihun simi
Nihun simi (日本語 - Nihongo) nisqaqa Nihun mama llaqtapi rimasqa rimaymi. Pachak iskay chunka qanchis hunu rimaqninmi kan.
Nihun suyupi nihun simita tukri simimanta riqsichiq liy manam kanchu. Ichaqa, Nihun suyup llapan institucionninqa nihun simillapi llamkanku. Yachaywasikunapitaq, nihun simip kursunpa sutinqa "国語" (kokugo = Suyu simi)m. Internetpi, nihun simiqa 7niqin simim.
Nihun simip KasqanmantaLlamk'apuy
Ruqyayninkuna:Llamk'apuy
Nihun simip llapan siminkunaqa, っtapas (Huchuy 'tsu') んtapas ('N') qichuptinchikqa, hanllallipi tukun.
Qillqayninkuna:Llamk'apuy
Nihun simipi qillqanapaq kimsa qillqaynin kan. Chaykunaqa Hiragana, Katakana, Kanji ima kanku.
Kana:Llamk'apuy
Kana nisqaqa nihun simip silaba qillqayninmi. Iskay kanku:
Hiragana:Llamk'apuy
Hiraganaqa aswan tiqsi qillqayninmi. Warmakunaqa yachaywasita qallariptin, puntapi chay hiraganata yachachin. Chaymi, irqipaq willakuykunapi kanjip lawninpi hiraganawan likaysikun. Hiraganaqa chayna kaptin, sutinqa Furiganam.
Katakana:Llamk'apuy
Katakanaqa hiraganahinam. Ichaqa, Katakanawan huk simikunamanta hamuq simita qillqakun. Hinaspa, パン (pan = t'anta), キッチン (kicchin = wayk'una) nisqa simiqa, portugal simimanta, ingles simimanta ima hamuptinmi, katakanawan qillqakun. Chaymantataq, kanjiqa sasa kaptin katakanapipas qillqanku: バラ (bara = rusa wayta) simipihina. Pipas k'urita rimasqanta rikuchinapaqpas katakanapi qillqan, huk rubutpa rimasqanta kaynata qillqanmanku:
後ハ,コノ工場カラ出タトキ,初メテ人間ヲ見タサ.(Ato wa, kono koujou kara deta toki, hajimete ningen wo mitasa)
Chaymanta, phawrikamanta lluqsispa, wamaqta huk runata qhawarquni.
Kanji:Llamk'apuy
Kanjiqa Chinamanta hamusqa qillqakuymi. Chay qillqakuyqa kunan nihun simiman yachakusqa kachkan. Chaypaqqa, nihun runakunaqa kanjiman iskay ñawinchanata churarqanku. Hukqa Kun'yomi (nihun simipi t'uqyay), huktaq On'yomi (China simimanta hamuq t'uqyay). Chaymanta, nihun simiqa mana china simihinachu kaptinmi, kanjiwan simip saphinllata qillqan, ramatika phatmakunatataq hiraganallawan qillqan. Hinaptinqa, huk nihun simip qillqanpi:
スペイン人の征服時の記録 (Supeinjin no seifukuji no kiroku)
Ispaña runap atiynin pachamanta qillqakuna
Chaypi, のqa (no) ramatika phatmam, manam kanjiyuqchu. Ichaqa, saphinqa 征服時 (Seifukuji) kanjiyuqmi.


text:
Arí, yukakuyman aswan hatun
Enviado por Rufino Chuquimamani (no verificado) el
Arí, yukakuyman aswan hatun yukakuy yapakamun. ¿Maytaq nacionalismori? ¿Maytaq 1979 watapi paqariq Mama Kamachikuypa yuyayninpi sullullchasqanri? ¿Maytaq ¡Agua sí, oro no! nispa rimasqanri? Chay munachikusqankuna mana hunt'asqanqa llulla kaymi, yukakuq kaymi, Kunanmanta kayniqmanqa umalliqninchikpaqqa runa siminchik rimaq runata akllakusunchik, Ñuqanchik sunqu runata akllakusunchik, yanqam hukkunaqa, apaykachananchik petroleotapas hawaman qhaturqapun, kinuwa mama mikhuyninchiktapas hawa llaqtakunaman qhaturquchin, chayri, ¿maytaq aswan allin kawsasqanchik? Sapa pachak wawakunamantam kuskan kuraq wawakuna mana allin mikhusqa tarikun; chayri aswanta wiñarispa, ¿manachu aswan unquyli kanqaku? Wak karu mama llaqtakunapiqa ninkum: "Perú Mama Llaqtaqa sapa watas pachak qullqimanta pusaqta, qanchista, suqtata miran" nispa, chayri, ¿maymantaq chay mirasqa qullqi rin? ¿Imaraykutaq Salaverry k'ikllupiri killa p'unchawmanta ch'aska p'unchawkama Llamk'anamanta qhawariq Ministerio punkupi p'unchaw p'unchaw runa qaparichkan?
Wak karu llaqtakunapiqa manam 'peruano' niwanchikchu, aswanpas 'qhichwa' nispapas, 'inka' nispapas riqsiwanchik, chayri kay llulla kamachikuqninchikpas, makinpi puriq runakunapas ¿kay qhichwa siminchikta yachankuchu, rimankuchu? Chay simiqa mama siminchikmi, pichus maychus chay simi mana rimaqqa mamantapas sarunchakunmanhinam; mamanpa kawsaynintapas sarunchakunmanhinam. Mamanpa kawsasqanta sarunchakuq runaqa, aswanta riki ñuqanchiktaqa sarunchakuwanchik. ¿Mayhinatataq, imata ruraspataq aswan allin kawsayman yaykusunchikman? Chayqa sut'i kachkan, ñawpa kawsayninchikmanmi kutinanchik; papata, uqata, añuta, ullukuta, unkuchata, kiwichata, qañiwata, kinuwata tarpuspa, paquchata, llamata, wik'uñata, wanakuta michispa; chaykunata mikhuspa, quranchikkunawan hampikuspa, Pacha Mamanchikwan uywanakuspa, ununchikkunata aymuraspa, yuyaqkunamanta yachaspa, kamachikuqkunata ñuqanchikmanta aklaspa, kaqtaq Mama Kamachikuyta t'ikraspa; chaymi allin kanqa, chaywanmi ñawpaqman puririsunchik, chaywanmi sumaq kawsayta tarisunchik.
Yachachiq Nonato Rufino.