text:
1–Hanaq pacha, rimasqayta uyariy, kay pacha, simiykunata uyariy. 2Yachachikuyniyqa para hinan chayanqa, simiykunaqa sulla hinan kanqa, q'achupi iphu para hinan kanqa, pastopi unu sut'uy hinan kanqa. 3Señor Diospa sutintan hatunchasaq, ¡Diosninchisqa hatunmi! niychis. 4¡Hatun Qaqa hinan Señor Diosqa! Hunt'asqan ruwasqankunaqa, chaninmi ruwasqankunaqa, hunt'aq Diosmi payqa, mana waqlliqmi payqa, chanintaq cheqaqtaqmi payqa. 5Qankunaqa waqllinkichismi, manan: Wawáy, ninapaq hinachu kankichis, q'otukuq millay runakunan kankichis. 6¿Chaywanchu Señor Diosta kutichinkichis, mana yuyayniyoq asno runakuna? Payqa taytaykichismi, kamaqniykichismi, paymi suyuman tukuchirqasunkichis. 7Ñawpa watakunata yuyariychis, ñawpa tiempokunata qhawariychis, taytaykichista tapukuychis willanasuykichispaq, kurak runakunata tapukuychis sut'inchanasuykichispaq. 8Ancha Hatun Diosmi llaqtakunaman herenciata qospa, runakunaman tiyanata rakispa, llaqtakunaq qorpanta sut'ita churarqan hayk'achus Israelpa churinkuna kasqanman hina. 9Señor Diospa tupaqninqa llaqtanmi, herencianqa Jacobmi. 10Señor Diosmi llaqtanta tarirqan ch'inneqpi, wayraq waqtasqan ch'aki hallp'api, paykunata p'istuykuspa uywarqan, ñawi rurunta hinan waqaycharqan. 11Imaynan ankaqa q'esanta t'aqpin, chiwchinkunata phalayta yachachinanpaq, raphranta mast'arispa chiwchinkunata chaskinanpaq, wichayman hoqarinanpaq, chay hinatan Señor Diosqa llaqtanta ruwan. 12Sapan Señor Diosllan llaqtanta pusarqan, manan wak diosqa yanaparqanchu. 13Suyuq alto orqonkunantan pusarqan, campo rurukunatan mikhuchirqan, qaqakunapi miel misk'itan mikhuchirqan, rumi-rumipi wiñaq sach'amantan aceiteta qorqan. 14Wakankumantan lluklluta mikhurqanku, ovejankumantan lecheta ukyarqanku. Allinnin borregokunata, orqo cabrakunata mikhurqanku, Basanmanta wiray-wira anejokunata mikhurqanku, hinallataq granza trigotapas yawar-puka vinotapas ukyarqanku. 15Jesurunmi ichaqa wirayaspa hatunchakurqan, sinchitan wirayarqan llusk'ay-llusk'ata, Kamaqnin Diostan wikch'upurqan, hatun Qaqantan qespichiqnintan pisicharqan 16Diostan sinchita phiñachirqanku wak dioskunata yupaychaspanku, millay ruwaykunawan qhellichakuspanku. 17Supaykunamanmi sacrificiota haywarqanku, manataq Diosmanchu, aswanpas mana reqsisqanku dioskunaman. Chayllaraq rikhuriq mosoq dioskunaman, ñawpa taytankuq mana hayk'aq yupaychasqan dioskunaman haywarqanku. 18Qankunaqa Hatun Qaqa Taytaykichistan saqepurqankichis, kamaqniykichis Diostan qonqapurqankichis. 19Chayta rikuspanmi Diosqa sinchita phiñakurqan, chaymi churinkunata ususinkunata pisicharqan, 20nirqantaq: Paykunataqa manan qhawarisaqchu, ¡imallatas ruwanqaku! Millay runakunan kanku, wasanchaq wawakunan kanku. 21Mana valeq dioswanmi renegachiwarqanku, idolonkuwanmi phiñachiwarqanku. Chaymi ñoqapas mana valeq llaqtawan paykunata renegachisaq, mana yuyayniyoq llaqtawan phiñachisaq. 22Nina hinan phiñakuyniy rawrarinqa, rawranqataq Wañuy-pachakamaraq, ruphanqataq kay pachatapas rurunkunatapas, orqokunaq teqsintapas q'olaykunqa. 23Tukuy mana allinkunawanmi paykunata muchuchisaq, tukuy wach'inaykunatan paykunaman chanqasaq. 24Yarqaymantan wañunqaku, fiebrewan millay onqoywanmi wañunqaku, salqa animalkunatan kachamusaq, venenoyoq mach'aqwaykunatan kachamusaq. 25Callekunapin espadawan wawakuna wañunqaku, wasikunapitaq llaksakuy q'aqchanqa. Waynakunan sipaskunan wañunqa, yuyaqkunan ñuñuq wawakunan wañunqaku. 26Ñoqaqa yuyaykurqani karuman ch'eqechiyta, sutinkuta kay pachapi ch'usaqyachiyta. 27Manataqmi munarqanichu awqankuq asikunanta, manallataq umata hoqarispa: Manan Señor Dioschu chaytaqa ruwarqan, ñoqanchismi atiyninchiswan ruwanchis, nispa ninankutapas. 28Israelqa yuyay chinkasqa llaqtan, manan yuyaynin kanchu. 29Yachayniyoq kaspaqa entiendenkumanmi, qhawarinkumanmi imaynachus tukukuyninku kananta. 30¿Imaynan huk runalla waranqa runata qatirinman? ¿Imaynataq iskay runalla chunka waranqa runata atipanman? Hatun Qaqanmi hap'ichirqan, Señor Diosmi paykunata atipachirqan. 31Awqanchiskunaqa allintan yachanku hatun qaqankuqa mana Hatun Qaqanchis hinachu kasqanta. 32Paykunaqa uvas yura hinan kanku, chay yuraqa Sodoma uvas yura hinan, Gomorra chakramanta apamusqa. Uvasninkuqa venenoyoqmi, rurunkuqa sinchi p'osqon. 33Vinonkupas mach'aqwaypa venenonmi, picaqpa wañuchiq venenonmi. 34Tukuy kaykunatan pakashani, qhapaq kayta hinan waqaychashani: 35Ñoqan awqakunata vengakuqqa kani, ñoqan chaskinanta pagaqqa kani, urmananku p'unchaymi hamushanña, ch'usaqyananku p'unchaymi qayllamushanña, wañunanku p'unchaymi usqhamushanña. 36Señor Diosmi llaqtanta chaninchanqa manaña kallpan kapusqanta rikuspa. Señor Diosmi serviqninkunata khuyapayanqa manaña pipas kallpayoq qhepasqanta rikuspa. 37Señor Diosmi llaqtanta ninqa: ¿Maytaq diosniykichiskunari? ¿Maytaq pakakunaykichis qaqari? 38¿Maytaq sacrificioykichispa wiranta mikhuqkunari? ¿Maytaq vino hich'ay ofrenda chaskiqkunari? ¡Hatarichunku yanapaqniykichiskuna! ¡Hamuchunku waqaychaqniykichiskuna! 39Qhawariychis, ñoqallan Diosqa kani, ñoqamanta wak dioskunaqa manan kanchu. Ñoqan kawsachini, wañuchinitaq, ñoqan k'irini, hampinitaq. Manan pipas atiyniymanta qespichinmanchu. 40Wiñay kawsaq Dios kaspaymi makiyta haywarispa jurani: 41K'ancharishaq espadayta afilasaq, atiyniywan kuskachasaq, awqaykunata vengakusaq, cheqnikuwaqniykunaman chaskinankuta qosaq. 42Wach'inaykunata yawarchasaq k'irisqakunaq presokunaq yawarninwan, espadaywanmi wañuchisaq umalli awqaykunata, nispa. 43Suyukuna, Señor Diospa llaqtanta hatunchaychis. Paymi vengakunqa kamachinkunaq wañusqanmanta, paymi awqankunaman chaskinankuta qonqa, llaqtantapas hallp'antapas pampachanmi, nispa. 44Moisesmi Nunpa churin Josuepiwan llapa Israel runakunaman qayllaykuspa chay takita llapallanta rimarqan. 45Moisesqa chay simikunata Israel runakunaman rimayta tukuspan 46paykunata nirqan: –Allinta yuyaykuychis tukuy chay yachachisqaykunata, hinaspa wawaykichista kamachiychis tukuy chay kamachikuyta makilla hunt'anankupaq. 47Manan yanqa rimayllachu chay simikunaqa, aswanpas kawsay qoqniykichismi. Chayta kasuspaykichismi unayta kawsankichis Jordán mayu chimpapi hap'ikapunkichis chay suyupi, nispa. 48Chay kikin p'unchaymi Señor Diosqa Moisesta nirqan: 49–Jericó llaqtawan qhawanakuy Moab suyupi Abarim orqo-orqota riy, hinaspa Nebo orqoman wichaspa qhawarinki Israel runakunaman hap'ikapunankupaq qosaq chay Canaán suyuta. 50Chay Nebo orqo patapin wañukapunki, hinaspa ñawpa taytaykikunawan huñukapunki, imaynan wawqeyki Aaronpas Hor orqopi wañukapuspa ñawpa taytankunawan huñukapurqan hinata. 51Zin nisqa ch'inneq Cades llaqta qaylla Meriba unupi iskayniykichis huchallikurqankichis, Israel runakunaq qayllanpin mana ch'uya kasqayman hinachu yupaychawarqankichis. 52Chayraykun karullamanta qhawarinki Israel runakunaman qonay suyuta, manataq chay suyumanqa haykunkichu, nispa.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Ramiz Alia
Ramiz Alia sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Shkodër llaqtapi - 07 ñiqin kantaray killapi 2011 watapi wañusqa Tirana llaqtapi ). Albanya mama llaqta musikupas, pulitiku wan Umalliq.
1991 watamanta 1992 watakama ñawpaq kuti Albanyapa Umalliqnin karqan.
Yachaywasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ramiz Alia.
- Country Studies On-Line at the Library of Congress.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Jesusmi niran: —Cheqaqtapunin niykichis, pipas ovejapa corralninman punkunta mana haykuspa, aswan cerconta haykuqqa, suwa runan, hinallataq salteador ima. 2Ichaqa ovejakunata michiq runaqa, punkuntan corralmanqa haykun. 3Chaymi punkuta cuidaq runaqa, ovejakuna haykunanpaq punkuta kichan. Hinaspan dueñonqa ovejankunata sutinmantakama waqyan. Chaymi ovejankunaqa dueñonpa vozninta reqsispa, qepanta qatikunku. 4Oveja michiqqa, corralmanta ovejankunata qarqoruspanmi, pastoman pusananpaq ovejankunapa ñawpaqninta rin. Ovejankunataqmi michiqpa vozninta reqsisqankurayku, payta qatikunku. 5Ichaqa huk extraño runataqa, manan chay ovejakunaqa qatikunmanchu, aswanmi ishkapakunku, vozninta mana reqsisqankurayku, nispa. 6Jesusqa chay willakuytan fariseo religionniyoq runakunaman willaran. Ichaqa manataqmi paykunaqa ima ninantas nin chaytaqa entienderankuchu. 7Jesusmi yapamanta niran: —Cheqaqtapunin niykichis, corralman ovejakunapa haykunan punkuqa, noqa kikiymi kani. 8Ichaqa noqapa ñawpaqniyta hamuq falso profeta runakunaqa, salteador suwa runakuna hinan karanku. Chaymi ovejaykunaqa paykunata mana kasukurankuchu. 9Noqan kani punkuqa. Pipas noqanta haykuqqa, salvasqan kanqa. Chaymi pipas noqapi creeqqa, chay oveja hina corralman haykunqa, seguro kananpaq; hinallataq corralmantapas lloqsinqa, allin pastota tarinanpaq. 10Suwa runaqa hamun suwakunanpaq, wañuchinanpaq, hinallataq mana imaman tukuchinanpaq iman. Noqan ichaqa hamurani, pipas noqapi creespa wiñaypaq kawsanankupaq, hinallataq t'ikarishaq hina kanankupaq. 11Noqan ovejakunata allin michiqqa kani. Chaymi noqaqa vidayta qospa wañusaq, ovejaykunata salvanaypaq. 12Ichaqa pagoraykulla ovejakuna michipakuqqa, manan allintachu michin, ovejakuna paypa mana kasqanrayku. Chaymi chay pagoraykulla ovejakunata michipakuqqa, atoqña otaq ima animalña hamuqtinpas, ovejakunata dejarpatamuspa ayqekun. Hinaqtinmi chay atoqqa ovejakunata ch'eqechin. 13Chaymi pagoraykulla michipakuqqa ayqekun, ovejakuna paypa mana kasqanrayku. Saynataqa ruwan payman mana ni imapas qokusqanraykun. 14Noqan ovejakunata allin michiqqa kani. Chaymi noqaqa ovejaykunata allinta reqsini. Saynallataqmi paykunapas noqataqa allinta reqsiwanku. 15Imaynan Papaypas noqata reqsiwan, saynallataqmi noqapas Papaytaqa reqsini. Chaymi noqaqa ovejaykunata salvanaypaq wañusaq. 16Noqapaqa kashanmi huk ovejaykunapas. Paykunaqa manan kay corralmantachu kanku. Paykunatapas kay corralmanmi apamunaypuni kashan, huk corrallapiña kanankupaq. Chaymi paykunapas vozniyta uyarinqaku; hinallataqmi michiqninpas noqa kasaq. 17Noqaqa ovejaykunaraykun wañusaq, hinaspan kawsarimusaq. Chayraykun Papayqa noqata munakuwan. 18Manan pipas noqapa vidaytaqa qechuwanmanchu. Aswanmi noqaqa kikillay vidayta qosaq. Hinaspapas noqaqa atiyniyoqmi wañunaypaq, hinallataq kawsarimunaypaqpas kani. Chaytan Dios Taytayqa ordenawaran ruwanaypaq, nispa. 19Jesuspa rimasqanta uyarispankun, Israel nacionniyoq runakunaqa kaqmanta mana acuerdopichu karanku. 20Chaymi wakin runakunaqa niranku: —Kay runaqa demoniopa kamachisqanmi locoyarun. Chayri, ¿imapaqtaq paypa rimasqantari kasusunman? nispanku. 21Wakin kaq runakunañataqmi khaynata niranku: —Sichus pipas demoniopa kamachisqan kaspaqa, manan khayna sumaqllatañaqa rimanmanchu. Hinaspapas ñawsa runakunataqa manan ni mayqen demoniopas sanoyachiytaqa atinmanchu, nispanku. 22Jesusqa paray tiempo kashaqtinmi, Jerusalén llaqtapi templopa aniversarion fiestaman riran. 23Hinaspan Jesusqa templopiña kashaspa, Salomonpa corredornin nisqanku lugarpi purisharan. 24Hinaqtinmi Israel nacionniyoq runakunaqa Jesusman ashuyuspanku, khaynata tapuranku: —Qanri, ¿hayk'aqkamataq noqaykutari ishkayachiwankikú? Diosmanta Hamuq Salvadorniyku kaspaqa, ¡cheqaqtayá niwayku! nispanku. 25Saynata tapuqtinkun Jesusqa contestaran khaynata: —Noqaqa ñan niraykichishña pis kasqayta. Qankunan ichaqa mana creewankichishchu. Noqaqa tukuy imatapas Papaypa atiyninwanmi ruwani. Chay ruwasqaykunan pi kasqaymantaqa willakushan. 26Ichaqa qankunaqa kay nisqaykunataqa manan creenkichishchu, nitaqmi kasukunkichispashchu, ovejaykuna mana kasqaykichisrayku. 27Noqapa ovejaykunaqa vozniytan uyarinku. Saynallataqmi noqapas ovejaykunata reqsini. Hinaqtinmi ovejaykunapas qepayta qatikuwanku. 28Chaymi noqaqa ovejaykunaman wiñay kawsayta qoni. Chayraykun paykunaqa mana ni hayk'aqpas infiernomanqa chinkasqa kanankupaqqa rinqakuchu. Hinaspapas paykunataqa manan ni pipas makiymantaqa qechuwanqachu. 29Hanaq pachapi Papaymi ovejaykunataqa qowaran. Paymi llapanmantapas aswan más atiyniyoq. Chaymi Papaypa makinmantaqa mana ni pipas paykunataqa qechunqachu. 30Ichaqa Papaywan noqawanqa hukllan kayku, nispa. 31Saynata Jesús rimaqtinmi, Israel nacionniyoq runakunapa jefenkunaqa, rumita oqarikuspanku, kaqmanta p'anayta munaranku. 32Hinaqtinmi Jesusqa paykunata niran: —Qankuna rikushaqtiykichismi, Papaypa atiy qowasqanwan tukuy allin kaqkunata ruwarani. Chayri, ¿mayqen ruwasqaymantataq rumiwan p'anaspa wañuchiwaytari munashankichís? nispa. 33Hinaqtinmi chay jefekunaqa Jesusta contestaranku: —Manan allin kaqkuna ruwasqaykimantachu wañuchiytaqa munaykiku, aswanqa Diospa contranpi rimasqaykimantan, hinallataq runalla kashaspayki “Dios kani” nisqaykimantan, nispanku. 34Hinaqtinmi Jesusqa paykunata kaqmanta nillarantaq: —Moisesmi leykunata escribispa saqesurankichis. Chay leypin nishan khaynata: “Noqan niykichis, qankunaqa dioskunan kashankichis”, nispa. 35Sichus “dioskunan kashankichis” niran Diospa palabranta uyariq runakunata chayqa, yachanaykichismi Bibliaqa cheqaq kasqanta. 36Noqataqa Papaymi mandamuwaran. Chaymi noqaqa niraykichis “Diospa Wawanmi kani”, nispa. Chayri, ¿imanaqtintaq qankunari niwankichis, saynata rimaspaqa “Diostan k'amishan”, nispaykichisrí? 37Sichus mana Papaypa kamachisqanman hinachu imatapas ruwashani chayqa, ama creewaychishchu. 38Ichaqa sichus Papaypa kamachiwasqanta kasukuspa ruwashani chayqa, noqata amaña creewaspapas, ruwasqayta rikuspaykichisyá creewaychis. Chaymi qankunaqa yachankichis, noqaqa Papaywan huklla kasqayta, nispa. 39Chaykunata rimaqtinmi, Jesustaqa presochanankupaq, kaqmanta hap'iyta munaranku. Ichaqa paykunapa makinkumantañan Jesusqa ishkapatakamuran. 40Hinaspan Jesusqa Jordán mayuta chimpaspa, Juanpa ñawpaq bautizasqan lugarman kutiran. Chaypi qepakuspa kashaqtinmi, 41ashka runakuna Jesuspa kasqanman riranku. Hinaspan paykunaqa ninakuranku khaynata: —Bautizaq Juanqa manan ni ima milagrotapas ruwaranchu. Ichaqa Jesusmanta Bautizaq Juanpa tukuy ima rimasqanqa cheqaqpunin kasqa, nispanku. 42Chaypin ashka runakuna Jesuspi creeranku.
Copyright
Learn More


text:
1Chaypitas mana yaycamurächu “Lutan rurarcayanganpita tantiachiptï laquishachr capäcunga” nirmi. 2Nätan gamcunata laquicarärichiptïga chaura ¿maygayrag nogataga cushicachipäcamanquiman cara, mana gamcuna carga? 3Chaymi antis naupataga isquirbimurä gamcuna lutan rurarcayangaypita wanacurcur alita rurapäcunay raygo. Nä ricapäcugniqui aywamur piñapaptï mana laquisha capäcunaypag, antis cushisha capäcunaypag. 4Nätan chay cartata isquirbimurä gamcunaman alisca laquisham, jinaman wagayarmi. Chaynuy isquirbimurä manam laquicurcänaypagchu, antis alisca cuyapäcungagta musyapäcunaypagmi. 5Nätan chay laquicachimag runaga manam nogalatachu laquicachimasha, antis gamcunatawanmi. Nätan manam paypita masta rimayta munächu. 6Gamcunapita achcam chay runata jucmapapäcunaypag ninacurarcayanqui, nätan cananga ama jucmapapäcuychu juchanpita nä wanacurayaptinga. 7Antis cananga perdonapäcuy mana laquishala cananpag, jinaman yanapapäcuy ali rurag cananpag. 8Chaynuytag cuyapäcuy yapay. Chauraga reguechicurcanqui razonpa cuyacug capäcungaytam. 9Nätan chaynuy jucmapapäcunaypag mas naupalatam isquirbimurä chaynuypa lapan yachrachingäta cäsucug u mana cäsucug capäcungaytas musyanäpag. 10Chaura cananga perdonapäcuy chay runata. Nogaga nämi payta perdonarayä. Nätan nogaga perdonarayä chay lutan rimamanganpita gamcuna paywan juc shongola yapay cawapäcunay raygom. Chay perdonangäta Jesucristosi shumagmi musyayan. 11Chaypitas nogaga chay runata perdonarayä Asyag munanganta mana ruramänanpagmi, nätan noganchiga shumagmi musyayanchi Asyag ima lutan ruray munayämanganchitas. 12Chaypitam Troas marcaman Jesucristopita willapacug chränäpagga, Munayniyog Diosga runacunata nä camarirunag yachrachingäta mayacurcänanpag. 13Chay runacuna mas yachrachinäta munarcayaptinsi gamcuna yarparaylawanmi mana alichu carä. Chaymi Titota mana tarirga “Macedoniataran aywayä” nircur, aywarä Macedonia ninganta. 14Chaychrümi Titowan tincurärï. Jinarcurmi chay lutan rurapäcungaypita nä wanacurarcayangayta willaparaman gamcunapita. Chaymi nogaga Diosta “Gracias” nicü. Paymi Jesusman yupachicugcunataga ima-ayga captinsi yanapämanchi ali cawayta. Chaura paymi nogacunataga mayman chayman chrapäcuptïsi Jesuspita willapäcuyta yanaparcayäman. Chaynuypam inciensu rupar asyagta mayagnuysi runacunaga Jesuspita willapata mayacurcayan. 15Chaymi Diosga nogacunapita alisca cushirayan. Nogacunaga chay inciensu rupar alisca shumag asyagnuysi cayag ali willapatam willapäcurcayä salvasha runacunata, jinaman mana salvacuy munag runacunatas. 16Chaura chay mana salvacuy munag runacunapagga chay willapaga cayan lutanmi wanusha runa asyarishanuysi, imaycamas cunchupäcunanta musyachiptin. Nätan salvasha runacunapagmi ichaga chay willapaga cayan inciensu asyagnuysi shumag, Dioswan imaycamas cawananpita musyachiptin. Chaymi chay ali willapataga pisi willapacüman Dios willapacunanpag nisha cagcunala. 17Chaypitas nogacunaga chaynuylam razoncag willapata willapacurcayä. Chaypag Dios acrapäcamasha captin. Manam quiquilanpita yachrachigcunanuysi, willapacurcä golgueta gopäcamänay raygochu, antis willapacurcayä razoncagtam Cristopa runan capäcur, jinaman Diospa naupanchru capäcur.
Copyright
Learn More


text:
1¡Yupaychasqa Señor Diosqa kachun! Señor Diosta yupaychaychis, payqa allinmi munakuyninqa wiñaypaqmi. 2¿Pitaq Señor Diospa musphana ruwasqankunata rimarinman? ¿Pitaq payta yupaychana kasqanta willakunman? 3Kusisamiyoqmi chanin-kayman hina kawsaqkunaqa, kusisamiyoqmi chaninkaqllatapuni ruwashaqkunaqa. 4Señor Diosníy, llaqtaykita munakusqaykirayku yuyarikuway, llaqtaykita qespichiq hamuspa yanapaykuway, 5akllakusqaykikunaq kusisaminta rikunaypaq, llaqtaykiq kusikusqanwan kusikunaypaq, suyuykiwan q'ochukunaypaq. 6Ñawpa taytayku hinan huchallikurqayku, mana chaninkaqtan ruwarqayku, mana allinkaqtan ruwarqayku. 7Egiptopi kashaspa ñawpa taytaykuqa manan musphana ruwasqaykikunata chaninpaqchu qhawarirqanku, ancha hatun munakuyniykitan qonqapurqanku, Puka Qocha patapin awqayki sayarirqanku. 8Ichaqa ancha atiyninta rikuchinanpaqmi sutinta yupaychanapaqmi Diosqa paykunata qespichirqan. 9Puka Qochatan phiñarirqan, chaytaq ch'akirqapurqan, hinaspan ch'aki pampanta hina qocha ukhunta paykunata chimpachirqan. 10Cheqnikuqninkumantan paykunata qespichirqan, awqankumantan paykunata kacharichirqan. 11Unun awqankutaqa millp'uykurqan, manan huknillankupas kawsarqanchu. 12Hinan ñawpa taytaykuqa prometesqankunata creerqanku, payta yupaychaspan takirqanku. 13Ichaqa usqhayllatan Diospa ruwasqankunata qonqapurqanku, manataq paypa yuyaychayninta chaskirqankuchu. 14Chay ch'inneqpin ima munasqankuta mikhuykuyta munarqanku, mana imaq kasqanpin Diosta wateqarqanku. 15Diosmi imatachus mañakusqankuta qorqan, ichaqa wañuna onqoywanmi paykunata hap'ichirqan. 16Karpa-karpapin Moisesta envidiakurqanku, Señor Diospa ch'uyanchasqan Aarontapas envidiakurqanku. 17Chaypachan pampa kicharikurqan, hinaspan Datanta millp'uykurqan, Abiram t'aqatapas p'ampaykurqan. 18¡Ninan chay t'aqa contra rawrarirqan! ¡Nina rawraymi millay runakunata ruphaykurqan! 19Horeb orqopin torillota ruwarqanku, qorita unuyachispa ruwasqanku idolotan yupaycharqanku. 20Qhapaq-atiyniyoq Diosninkuta yupaychanankutaqa q'achu mikhuq toroq rikch'aynintan yupaycharqanku. 21Qespichiqninku Diostan qonqapurqanku, Egiptopi musphana ruwasqankunatan qonqapurqanku, 22Campa miraynin suyupi musphanakuna ruwaqtan qonqapurqanku, Puka Qochapi utirayana ruwasqankunatan qonqapurqanku. 23Hinaqtinmi Diosqa paykuna wañurqarichiyta yuyaykurqan, ichaqa akllakusqan Moisesmi paykunapaq mañapurqan, k'arak phiñakusqantan thanichirqan ama paykunata wañurqarichinanpaq. 24Ima munay suyutan wikch'uykukurqanku, manan Diospa simi rimarisqanta creerqankuchu. 25Karpanku ukhupin Señor Dios contra chhuchupakurqanku, manan simintapas kasurqankuchu. 26Chaymi payqa makinta haywarispa jurarqan chay ch'inneqpi paykunata wañuchinanpaq, 27suyukunaman mirayninkuta wikch'unanpaq, llaqtakunaman paykunata ch'eqechinanpaq. 28Baal-peor diostan yupaycharqanku, wañusqakunaman haywasqa mikhunatan mikhurqanku. 29Millay ruwasqankuwanmi Diosta phiñachirqanku, hinan wañuy onqoy paykunata mast'arqan, 30ichaqa Fineesmi sayarispa huchallikuqta wañuchirqan, chaymi onqoyqa sayarparirqan. 31Chay chanin ruwasqanmantan Diosqa payta chaninpaq qhawarirqan, chay hinan wiñaypaq kanqa. 32Meriba unuq kasqanpin Diosta phiñachillarqankutaq, hinan paykuna hawa Moisespaq mana allinchu kapurqan, 33manañan Moisesqa pacienciakuyta atirqanñachu, chaymi mana rimananta rimarqan. 34Señor Diosmi paykunata kamachirqan llaqtakunata wañuchinankupaq, ichaqa manan wañuchirqankuchu, 35aswanmi mana iñiyniyoqkunawan mich'ukurqanku, hinaspan imaymana ruwasqankuta yachaqakurqanku. 36Idolonkutan yupaycharqanku, chaykunan paykunata waqllichirqan. 37Churinkutan ususinkutan supaykunaman sacrificiopi haywarqanku. 38Mana huchayoq churinkutan, ususinkutan wañuchirqanku, paykunatan Canaán suyu idolokunaman sacrificiopi haywarqanku, chay suyutaq yawar hich'asqawan qhellichasqa karqan. 39Ahinatan ruwasqankuwan qhellichakurqanku, ruwasqankuwanpas wasancharqanku. 40Chaymi Señor Diosqa llaqtanpaq k'arakta phiñakurqan, hinan paykunata cheqnikurqan. 41Mana iñiyniyoq suyukunamanmi hap'iykachirqan, cheqnikuqninkutaq paykunata kamachirqan. 42Awqankun paykunata saruncharqan, paykunatan pasaqta k'umuykachirqan. 43Askha kutitan Diosqa paykunata kacharichirqan, paykunataq ichaqa yuyaykusqankupi k'ulluchakurqanku, huchallikushaspankun pisi kallpayapurqanku. 44Chaywanpas, llaki-phutiypi kashasqankuta rikushaspanmi, waqyakusqankutapas uyarishaspanmi, 45paykunarayku Diosqa rimanakusqanta yuyarirqan, hinaspan ancha hatun munakuyninman hina llamp'uyapurqan. 46Llapa preso apaqninkunawanpas paykunataqa sumaqtan khuyapayachirqan. 47¡Qespichiwayku Diosniyku, Señor Dios! Suyukuna ukhumanta huñumuwayku, ch'uya sutiykiman graciasta qonaykupaq, q'ochukuspa qanta yupaychanaykupaq. 48Israelpa Diosnin Señorqa wiñay-wiñaypaq saminchasqa kachun. Llaqtallantintaq nichunku: ¡Amén! ¡Yupaychasqa Señor Diosqa kachun! nispa.
Copyright
Learn More


text:
1Chasna acpiga israel runa anaga balinzhu. Carata pitirinaga balinzhu. 2Indá, tucuimi balin. Ñáaupapundaga Dios israel runagunata japisha paihua shimita cura. 3Maican israelgunaga Diosta mana quirinaunzhu. Paiguna mana quiripihuas Dios mana pactachicchan nisha ama yuyaringuichichu. 4Paiga sirtu quiribac man. Tucui runaguna llullac agllaita Dios pactachishami nisha rimashcaga pactarinmi. Diospa shimibiga casnami nin: Can rimashcata uyasha sirtu man nisha rimangaunami. Canda binsishun nisha rimac runagunata binsinguimi nisha quillcashcami tiyan. 5Cunanga runa yuyarishcashina rimangarauni casna nisha, ñucanchi juchata racpi Dios ali acta ricuchinchi, chasna ricuchicpi pai taripaushcai paihuas mana alita racchan nishami yuyaringuichi. Chasna yuyarina balinzhu. Mana. 6Mana chasna yuyarinachu. Dios mana alita rasha causashaga tucui runagunata taripanata mana ushanmachu. 7Maican runa rimanmachari ñuca llullashcamanda Dios sirtu rimac acta ricuchini. Ñáuca llullashcamanda runaguna paita balichicpi imangahuata juchayuccuintami taripaitucuni nishaga rimasha. 8Maican ñucanchita piñaucuna llullasha rimaunguna Pablogunaga casna yachachinaun mana aligunata rasha catishunchi Dios ali ashcata ricuchingahua nisha. Chasna llullashcamandami Dios paigunata taripanga. 9Chasna acpi imatata rimashun. Israelgunaga shuccunamanda yali ali manchi nisha yuyarinata ushanchichu. Mana. Ñáa basta rimashcanimi imasna israelgunas mana-israelgunahuas juchata rac manaun nisha. 10Chimanda Yaya Diospa shimi casna nin: Mana pihuas tiyanzhu Dios munashcata pactachiccunaga, shug runallahuas mana tiyanzhu. 11Mana pihuas Diostaga quiquinda intindinzhu, mana pihuas paihuan causangahua mascanzhu. 12Tucui runagunami Diospagmanda anchurishcauna mana alita rasha puringahua. Mana pihuas alita ranzhu, ni shugllahuas mana tiyanzhu. 13Pambashca juctu pascariaucshina paiguna shimiga asnacta ashami yapa llullasha jiridsata rimanaun. Palu canishcacuinta paiguna shimihuan shuccunata yapa huaglichinaun. 14Paiguna shimihuan yapa piñasha chigninaun. 15Callpashami rinaun runata huanchingahuaca. 16Maita purishahuas mana alita rasha llaquichisha purinaun. 17Ali causanata mana ricsinaunzhu. 18Yaya Diosta mana manzhashachu causanaun. Chasnami Diospa shimibi quillcashcaga tiyan. 19Ñáa yachanchimi Dios israelgunama cushca shimiga paiguna cadsuna man. Chasna acpi ñucanchi israelgunas chi shuccunahuanbas Diospacpi shayarishcaibi pai taripacpi mana imatahuas rimanata ushanchichu juchata rashcamanda. 20Chi mandashca shimigunata pactachigllaita Dios mana pitahuas ali mangui nisha rimangachu. Chi mandashcagunata yachashami ñucanchi juchayuc ashcata yachanchi. 21Chasna acpi Diospacpi ali tucunaga mana mandashcagunata pactachishcamandachu astahuan shuc tunuta ricuchina tiyan. Chitaga Dios rimashcata pasachic runaguna chillatata quillcasha yachachinaura. 22Dioshuan ali tucunaga casna man: Jesucristota quirinami. Tucui Jesucristota quiric runaga Diospacpi ali tucusha quishpichishca tucunchi, chi mandashcagunata charic runagunas mana chariccunahuas mana chicanchanaun Diospa ñaupacpiga. 23Tucui runagunaga juchata rashcamandami Diospagma pactanata mana ushanaunzhu. 24Chasna agllaita Dios runagunata llaquisha Jesucristo huañushcamanda quiriccunataga tucui paiguna juchagunata pichasha lugaryachishcami. Chasna acpi paigunaga Dioshuan ña ali tucushcaunami. 25Jesucristo huañusha paihua rahuaita talisha tucui paita quiric runaguna juchagunata anchuchichun nisha Dios paita cachara. Yaya Dios ali acta ricuchingahuami chasna rashca. Chi ñaupa causac runaguna juchata rashcagunata yachashallatami paiga ahuantasha chapashami chi urasllataga mana cashtigara. 26Cunanga pai ali raushcata ricuchingahuami ñucanchi juchamanda libachisha nisha paihua churita cachamura huañungahua, Jesusta quiric runata ali mangui nisha rimangahua. 27Dios chasna ñucanchita quishpichic acpiga imasata rimanata ushanchi ali mani nishaga. Mana ushanchichu chasna rimanata. Imamandata mana ushanchi. Caimandami: Dioshuan ali tucunchi mana Moises mandashcata pactachishcamandachu astahuan Jesucristota quirishcamandami. 28Chasna asha yachanchimi Jesucristota quirishcamandallami Dioshuan ali tucusha quishpichishca tucunchi, mana chi mandashcagunata pactachishcamandaga. 29Diosca israelgunahuagllachan, manachu tucuibac an. Indá, tucui runagunahuac man Diosca. 30Dios shuglla ashcamandami tucuigunata shuc tunullahuan quishpichin. Israelgunas mana-israelgunahuas Jesusta quirishallami quishpichishca tucunaun. 31Ñáucanchi chasna quirinamanda rimasha Dios mandashcagunata saquinchichu. Mana, astahuanbas cunan Jesusta quirisha pai mandashcagunata alita pactachiunchimi.
Copyright
Learn More


text:
Coclé pruwinsya
Coclé pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Coclé), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Penomomém. 4 927 km2.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin tarpuy killapi 1855 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
228 676 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
3 distritukuna wan kurregimyentukuna.
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coclé pruwinsya.


text:
Nassau
Nassau (inlish simipi: Nassau) llaqtaqa Bahamas mama llaqtap uma llaqtanmi. Nassau llaqta 210 832 runakunam kawsachkanku (2006).
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chawpi yachay wasikuna:
- Queen's College
- Yachay sunturkuna:
- University of Nassau
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Albany, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Detroit, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
- Winston-Salem, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nassau.
- BahamasB2B.com: The #1 News Website of The Bahamas
- Official Website for Bahamas Government
- Bahamas-Travel.info
- Bahamas Community Message Board
- Via satelite


text:
KILLKA No. SCPM-DS – 075-2014 Pedro Páez Pérez HATUN HAMUTACHIK WASITA SINCHI RIKUK KAMAY PUSHAK KALLARY YUYAY: 3 Niki, Mamallaktapak kallari ruraykunaka, 5, Mamallakta hatunyachun llankayñanta rurana, wakchayayta anchuchina, llaktakuna allichirichun kaya rurarichun yuyana; allikawsayman chayankapak tiyakkunallatak, charishkakunata llaktakunaman paktapakta rakinapashmi kan. 11 Niki, Hayñikunata paktachina ruraykunata katikpi tiyak tiksikunatami katinka, 2, Tukuy runakunami paktapakta kankuna, chaymantami hayñikunata, paktachikunata, hikuykunatapash paktapakta kushiyankakuna. Kamachiyka tukuy sami chikanyachiyta wanachinkami. Mamallaktaka hayñiyukkuna chariyukman mana paktapakta kakpi, allí tupuy llankaywan paktapakta kayta charichunmi pushanka. 11 Niki, Hayñikunata paktachina ruraykunata katikpi tiyak tiksikunatami katinka, 8, Hayñikunapak yuyaykunataka kamachiy ñanwan, kamachikkunawan, tukuykunapak llaktawan yanaparishpami paktachinka. Mamallakta hayñikunaka may llaktakunapi rikririshpa paktachun mutsurik kuskakunata wiñachishkami Llankanka. Hayñikuna llaktakunapi paktakukpi, maykan mana yanapashpa washayachik, uchillayachik, ashayachik, yankamanta pichakka Mamakamachiy mananishkami kanka. 13 Niki, Sapalla runakuna, tantarishka runakunapash kawsaykamayman yaykuna, tukuypacha achka allí mikunata charina hayñitami charin; kay mikunakunaka ayllullaktapi pukushka, kawsaypura charishka, kawsaytarpuy pukuchishkami kanaka. Ecuador Mamallaktaka allimikuy awkikaytami mirachinka. 52 Niki, Runakunata may allí charimushka mitachitapash kishpiyriwan akllaytukunkapa hayñita charinkunami. Ima shina kakmantapash, mana kachun, imakakta riksina hayñitami charin. Shinallatak allí willayta chaskitukunmi, mana umay tukunkachun. Kamachiyka allí rikuy kachun chapana ñankunata churanka, kariwarmi mikukkuna ama llakirichun harkayta chaninka; kay hayñikunata pakiktapash wanachinkami, allichichinkami. Mana allí kakpi kullikita tikrachichun mañana, mana allita rurashkamanta, charishkakuna, 1 allikawsaykuna mana allí kashkamantapash wanachinkami; Tukuy allikaypakkuna mana allí kakpi, pitikpipash wanachinkami. Hatun llaki tiyakpi wakinpilla pitirikpika mana wanachitunkachun. 53 Niki, Llankakwasi, kamaywasikunapash, mitachinkuna tukuylla runakunata yanapak tantanakuykunapash atik, mikuk kariwarmikuna allikachichun tupuk llikakunata yaykuchina; chaskichik, allichik likakunata yaykuchinata, llankaypi churanatash charinmi. Mamallaktami runakunata llakichishkamanta, wakllichishkamanta kamachiywan kutichinata charin; shinallatak tukuypak allikaykunawan mana allí rikukpi wanachina, mitachikuna mana tiyashkamanta kullkita kushka kakpipash Mamallaktami rikunka. 54 Niki, Chikan runakuna, mitachina mañachik tantanakuykuna, kapukchik, mikuna nipakunata katuk, tukuy runakunapak hawapimi huchata aparinka; mana allí mitachishkamantapash kamachiywan kutichiwan wanachishka kanka; paykuna willashka llulla kakpi, killakashka mana chaykallatak nikta yaykuchishka kakpipash sinchita wanachishkami kanka. Llankanata yachak runakuna yachashka hawa, hapchina, minkashkata mana allita pushakpipash huchachishka kanaka; ashtawankarin runakunapak tukuy kawsayta mana allita rurakpi, llakipi churakpipash wanachishkami kanka. 82 Niki, Kamachiyta kamana hayñika Mamakamachiyta sumakchaymi tiksirin, uchilla kamachiykunarak tiyashka, achiklla kak, tukuyllakunami tiksirin; kaykunaka, kayta yachak kamachikkuna patachishkami kan. 132 Niki, Kamak, nikik tukuylla tantanakuyman paykunallatak llankana uchilla kamachiykunata killkachun arinina, kayna ñan churashka kamachiykunawan mana pantachishpa takarina, mana mushukyachina. 213 Niki, Hatun hamutachikkunaka sumak llankayta, kullki llulaypi yaykurikta, rikuyayak tantanakuymi kan; kullkillankay, runapak llankaypi, pachamamawan llankaypipash rikurayankami; tuluylla tantarikuna, shukpaklla tantarikuna mitachita mañachikta rikurayanka. Kay llankaykuna, mitachikuna kamachiy nikiman watarishka kachun, tukuykunata yanapachun rikurayanka. Hatun Hamutachikkunaka paykunapak mitachi kakpi, llaktayukkuna mutsuripipash llankayta ruranka. Hatun Hamutachikkunapak ukupi rurachun kushkataka, maypi harkanata, kullkiyupanata, rikurayana kuskataka kamachiywan yuyarishpami churanka. 226 Niki, Mamakamachiypak llankak yanapak tantanakuykuna, paypak wankurikuna, kimirishkakuna, kariwarmi mitachikkunaka llaktakuna allichirichunmi llankanka; shinapash Mamakamachiyminkashka, kushka llankaykunallami pushanka. Paykunapak yuyashkata 2 paktachinkapak shukkunawan kimirinka, kushiyaykuna rurarichun, Mamakamachiypi riksishka hayñikunata pushanka. 250 Niki, Antisuyu markakunapak allpakunaka piwapak pachamama paktapakta kachun mutsurik pakma tukunka. Kay allpaka, akllashka saywashka tukunka, kamachiypi tantashka tukuypak llankana ñan tiyanka. Kayka kullkimanta, kawsaypachata, kawsaytarpuypash yaykuchinka; shina saywashka allpa ukupi tiyak kawsaypachata, sumak kawsay tiksita uchilla kamachiywan wakaychichun, ukllachun kamanka. 275 Niki, Wiñaripak kamachiychishka tantanakuykuna sumakta tantarishka, charirayaypak, kullkillikakuna kuyurik, llaktaykuna, runa kawasaytarpukuna, pachamamayakmi kan; shinami allí kawsay paktachun kamana. Mamallaktaman hayñikuna paktachun tukuy llaktakuna wiñarina llankayñanta ruranka, kamachishka wiñarishun ushachikta paktana, Mamakamachiypi iñishka tiksikunapash kan. Llankayñanka runakuna, saywa – allpakuna paktalla achiklla kachun yanapanka; tantarikauyta mirachina yuyay chaypi kachun, karupi kachun, kurupi kachun, mana ñitirichun yanapanka. 281 Niki, Mikuna awkikayta Mamallaktapak paktaymi kan, chay mikuykamayka tukuy runakunapak, ayllullaktapak, llaktapak, kawsaymarkapash paktachinani kan, chayka kikinkunallatak kawsaytarkunamanta rikushpa punchamantami kikinpa kanta. 283 Niki, Kullkillikami runakunapak yanapak kan; runataka ñawpachik, yuyayuktami riksin, shinaka Mamallaktawan, runakunawan katuna kushkawan kutsik kutsik kimirinakuchishpa pakta pakta kachunmi riksin. Pachamamawan ayni, allí kawsay tiyachun, hillay murukuna puchun, mana hillay murukuna mirarichun nin. Kullki llikaka tukuylla kullki tantanakuy, shukpaklla, chakrushkapak, runakunapak, yanapaktami shuktak Mamakamachiypi churashkata yaykuchin. Tukuykunapak kullkita, yanapak kullkita kamachiywan nikinka, kullkitantakuyta, tantachikta, sapsiyakta yaykuchinka. 288 Niki, Tukuylla rantishkakunaka may allí yuyaywan, sumaktami paktachinka; pachamaman, runaman paktachiyay yuyayta paktachinka. Kapukkunata, Mamamallaktapak mitachita, tukuy kullkita, yanapakta kallaripi paktachinka. Mayu chilla, uchilla, malta tantanakuykuna pukuchichun paktachinka. 304 Niki, Mintalayay llaktayka kay paktaykunatami charinka: -‐ Mikuna awkikay, ushachik mikuna tiyachun yanapana kan; shinallatak llakta ukupi tukuykuna chullaykta ancxhuchishpa katina. 311 Niki, Tukuypak kullkiwasi, yanapak kullkiwasika kullki chaskik wasi, tantachik wasi, yanapak tantanakuy, ayllullaktapak kullki kullkaka, ayllullakta kullkiwasi, kullmilkami wallparinka. 3 Tukuypak kullkiwasi, yanak kullkiwasika mushuk mitachimi wallparishka, iñu, uchilla, malta kapuchik wasikunapash mushuk mitachi kanka. Mamallaktamanta chikan, akllashka apanakuytapash chaskinka. Tukuypak kullkiyayta, yanapak kullkiyayta allí tupashpa shina chaskinka. 316 Niki, Mamallaktami chakrushka llankakwasipi achka kullkita chariyuk kakpika, pushayyachay hatunkushka, tukuylla mitachipi kachun kachanka. Kachashkakunaka Mamallaktapak hatun munayman watarishkami kanka; mitakunata, sapan pushayyachay hatunkushkaman kamachiy churashka saywakunatami sumaychanka. Mamallaktami nishkakunata washaman churashpa, kamachiy shina churakpika shukllapak yuyayta, tukuyllapak kullkita, yanapak kullkita, kay llankaykunata pushachun churayta ushanka 30 Niki, Hatun hayñikunapak kamachiy tukuykunapak wiñachishpami llankanka, uchillachi mamakamachiy mana nishkami kanka. 32 Niki, Hayñikunapak yuyaykunatami kamachiy achika runakunaman, tukuykunapak mayka mana shuk runaka. Mikunamanta mamakamachik, mikunata karana hañikunaka pakta pakta maykan tukuy runakunapak kachanka. 4 Niki, Kamachiypi killkashka hañikunata hatun mamakamachiwanpash, Mikunata runakunapak tiksi, Tukuy runanami imamantapash willana, tukuysami rikunaman, uyanaman, yarinaman yaykunatami charin, Yachayka runakunapak wiñaykawsaykama hañimikan, runakunapak may allí charimushka hayñita charinkakunami. Ima shina mana kachun hayñitami charin. 7 Niki, Runakunaka rantik, Mamallakta mana allí kuskamanta, sumak rikuytapash kamachiyka huchakunata mana allí kankunapak kunkakuna. 9 Niki, Tukuy willanamanta, tantarichik chikan willaytapash charinmi, ashtawan shinallatak tukuy kuna rurana kuypi charinkakuna. 14 Niki, Allimikuy kamachik sumak ruraykunata churankichik may tukuy churashpa, chaypi sumak willaykunata, allimikunata, kawsay shutikuan, pachakunata katuna kawsaykunata. 17 Niki, Allimikuy kamachikka, shuktasami willaykunaman willankapak yaykunata charinkuna, ima mikunata karankapak. 18 Niki, Runakunata karana Alli rikuy kachun chapana ñankunata churanka, may tukuy 4 mashikuna kariwarmi. 19 Niki, Tukuylla runakunata, llankakwasi kamaywasikunapash tantanakuykunapash mikuk kariwrmikuna allikachichun tupuk llikakunata. 28 Niki, Allimikuy kamachikka, runakunata llakishishkamanta, wakllichiskamanta mikunatakuna, tukuy charikkunata kamachiywan kutichinata charin. 43 Niki, Allimikuy kamachikka, mikuna nipakuna hañikunata mana allí kan, Astawankarin runakunapak tukuy mikuy runaman mana allí rurakpi tukunkunami achika kamachikkunata hapina kunkakuna. 46 Niki, Tukuy mawkayachik tukuchik runakuna willayta mirachinkapak hayñikunamanta yachankapak shuk tanatakushpa wallpanata ushanmi. 8 Niki, Kikin allimikuy kamachikka tuku wankuchishka, tantanakuykunata tawkashkata milka ukupi tukuypa shitipi rikurichun wallpana charirayana. 12 Niki, Willaykunata hatun katunawasi tuku willaykunata, kullkikunata tukuy rurakunata siksina kankakuna. 18 Niki, Kullkillikami runakunapak wankurishka yanapak, runataka ñawpakmanta, yuyayuktami riksin, ashtawan tukuy sami sumak rurakunata kashka. 129 Niki, Mamallaktaka hayñiyukkuna chariyukman mana paktapakta kakpi, allí tupuy llankaywan paktapakta kayta charichunmi pushanka. 2 Niki, Sumak Kawsayka runakuna, ayllullaktakuna, llaktakuna, llaktayuk, llaktakunapak hayñikunawan kushiyachun mutsurinka. 4 Niki, Paktakunata charinka, paktatak, llakta ushaypak, kapukyak, yanapak kullkillikata wallpana, wiñarishka llankaykuna panapashkata paktapakta rakishkapi tiksishpa charirayana kachun, kapuchikkuna, sumnak, chariyay llankay mirachichun kullkillikata wallpana, Runakuna kaypi kachun ama wakllirichun harkayta mirachina, pachamanata kutin kawsayta kuna, wakaychina, uksi pachamamata. 19 Niki, Kullkirunarayku hañikukuna, kullkiyaykushkata, mamallaktapak, charishka kullkikunatapash allitami rakina, mamallaktapi pukuchinata, paktachik kapukyachinata, mishanakuy llikatami ñawpachina, shinallatak amawta yachaykunata, sumakruraykunatapash ñawpachina, mikuykamay, ushachik mikuna tiyachun alluna. 2 Niki, Mikukamay awkikay, mikuna awkikayka mamallaktapak paktaimi kan, chay mikuykamayka tukuy runakunapak, llaktapak, kawsaymarkapash paktachinami kan, chayka kikinkunallatak kawsaytarpuymanta rikushpa punchamantami kikinpa kanka. 12 Niki, Kariwarmi uchilla kapuchikkunaman, kariwarmi malta kapuchikkunmanpash, murukuna rantina ñankunawan yanapashpa, akllashpa imashina kullkiwan yanapanata chunara, tawkasami kawsayta wakaychinata, tarinata yuyachina, ñawpa pachamamapak 5 yachaykunaka kimirishka; muyukunatapash, wakaychinata, kishpiyri rantishkata willana. 13 Niki, Tukuy kullkikamaykuna mirachinata tantanakuytami allikachina kan, chaykunaka ayllullaktayaykuna, kullkichaskik mañachik wasi, tantanakuna, ayllukuna, wasipi llankakkuna, shuklla chakrushkatapash charinkuna. 18 Niki, Kullkillikami runakunapak yanapak wankurishka, rantina katunapashman . Tukuy kunapak kullkita, yanapak kullkita kamachiywan charinka. 129 Niki, Mamallakpak runakunata ayllukunata akllashpa imashina kullkiwan yanapanata churana. 2 Niki, Pachamamata kutik kawsayta kuna, wakaychina, uksi pachamamata charina, shina runakuna kawsarayachun. 4 Niki, Paktaykuna, murukunata ruranaka llaktayuk runakuna tantarishpa llakayta chasnallatak, murukunatapash ruraymi kan, yachayta chashnallatak kullkitapash churashpa, chay kipaka shuktak ruranakunawan tantarishpa, paykunami tukuy tiyashka mana kashpaka tuku charishka hillaykunata churashpa murukunata rurana llankayta paktachinkuna. 19 Niki, Murukunata ruranata mushukyachinaka chushku ñankunatami charin, Chakrushka murukunata rurana kan mushuk hillaykunata kimichishpa, shukmanta mukunami mushuk hillaykunawan. 2 Niki, Allimikuy kay Mamakamachikka, chay mikuykamayka tukuy murukunapak , ayllullaktapak, llaktapak, kawsaymarkapash paktachinami kan, kikin kunallatak kawsaytarpuymanta rikushpa punchamantami kikinpak kanka, hayñikunapak yuyaykunataka kamachiy ñanwan, kamachikkunawan, tukuykunapak llaktaywan yanaparishpami, paktachinka. 13Niki, Tukuy kullkikamaypak kapuk tantanakuytami allikachina kan, chaykunaka ayllaktayaykuna, kullkichaskik mañachik wasi, tantanakuykuna, ayllukuna, wasipi llankakkuna, shuklla chakrushkatapash riksirikuna. 27 Niki, Tarpuy wiway hatun kushkata kullki llaktayta ukllachun manukullkita, kamachikullkita, Mamallaktapi chalwaita churana, Shinaka istallaktamanta mikunakunata apamuchun harkana. 29 Niki, Mikunata achika llakimanta charishkaka, Pachamama tuñirishka yunka allpa chiktarishpa llakichishka runakunaman mikunata chayachishpa karana, shina mikunata charichun. 31.1 Niki, (SISAN) Sistema de Soberanía Alimentaria y Nutricional, Ayllullakta runa, 6 llaktakuna, kawsaymarkakuna, yanallaktakuna, sapsillaktakunapash Ecuador sumak kawsayta tukun. 555, 2011 watapi, octubre killa, Hatun Hamutachik rikuchik sumak llankayta wacharishka, kullki yupaypi yaykurikta, rikurayak tantakuymi kan. 1 Niki, Kay kamachikka, kariwarmi hatun hamutachikkunataka kariwarmi Mamallakta, llaktayuk ima tukuy huchakunata rikushpa ñawpakpi atina kashka hapinakunka. 4 Niki, Tarpuy, wiway hatun kushkata kullki llaktayta ukllachun, manukullkita, kamachikkullkita Mamallaktapi chalwaita churana; Shinaka istallaktamanta mikunakunata apamuchun harkana. Tarpushka murukuna mirarichun, pachamamawan sumnak llankayta, tawkasami tarpuyta, wanukunawan tarpuyta yaykuchina, sinchiyachinapash. 37 Niki, Llankakwasika Mamallaktami pushayyachay, pachamamapi tiyakkunata charirayankapa, tukuyllapak charimushkata hapina, kullkiwiñachun shuktak llankaykunapash chayachina. ALLI KAWASAY WILLAY KAMU, RANTICHIKKUNAMAN, SHINALLATAK KATUK-RANTIK WASIKUNAMAN I KAPAKNIKI MASHKAY, PAKTAY ALLAYPASH 1 Nikichik. MASHKAY SAMI TANTACHIY. - Kay kamuka killkarishkami kan wallparik nipakunanti kullki tantachi yachayukkunaman, kay (2) ishkay nikichik. Hatun kuska katuk wasiya ukukuna /shinayaypash tukuy paktachi llankayukkunapash tukuy mamallaktapi, pitilla mamallaktapipash, katukkunaman ratichikkunaman katuk wasikunaman; paykuna kawsaypura paykukuna tantari yachay kawsayta mashkashpa wichayay tukushpa, ima hatun mikuy alli charishkakunata, mana charishkakunatapash rikuna. Kay alli mikuy tantari charichishkakunata, mana allimikuy charishkakuna, shukkunapas, kaykunami ashankayashka kan: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Shuk. Mikuykuna; Ishkay. Upiyaykuna; Kimsa. Chuyallakana; Chusku. Wasi-uku chyallay; Pichka. Ushupamikuy; Sukta. Kapu-murukuna; 7 7. Kanchis. Yuykuna; 8. Pusak. Aychakuna; 9. Iskun. Chiriyashka/ challwakuna. 2. Nikichik. - KULLKI SAMIYACHIK LLANKAYUK. - Imapak kay sami tukuy kamuka kan, kullki paktay tukuy katuk taru, rantichikunaman, kaykunamina kan: Shuk. Mikuykuna 1. Shuk. Hatun taru katuykuna; 2. Ishkay. Hatun tantarikatuy; 3. Kimsa. Paktalla katuy; 4. Chusku. Uchilla katuywasi; 5. Pichka. Hatun katuy wasi; 6. Sukta. Katuk-munay; 7. Kanchis. Kapumuru wakachi wasi; 8. Pusak. Muru paktachi; 9. Iskun. Kapu ruray llankay; 10. Chunka. Katukmuru willachi; 11. Chunka shuk. Katukmuru rantichikkuna, shukkunapash. Kay kamupika kallari chunka (10) katuy-rantikkuna shutirin, chashnallatak rantichikka waranka yalli allpata charikpika kay katuyllankayman rantinaman yaykunka/ kikin mustrurimanpash. Katuy-rantikkunaka, kallapaylla purisishpa ratichina charinkuna, kullkita charik kashpa ima murukunata kashpapash, mana tiyaykunapi kashpaka llakikunapi urmarinkalla. 3. Nikichik. - KALLARIK SHUTIRIK. - Kay killkarik kamupika kallari yuyay yuyaypi kimrishkakunami riksiririshka kan. 1. Tukuy ukumanta alli yuyay munay charishpa, katuy-ratiyuk tukunkakuna. 2. Shinallatak, kapu murukunata kamachik nipakunawan, katuy-rantichikkuna tukun. 3. Maykan pipash, alli katukkuna rantinchikkuna kamay niki tukunkuna 4. Pikunapash pakchiruyukkuna, shinalla rurakkunapash. 5. Chashnallatak chakrayuykuna, mintalanakuna alli killka rikuchik charikkuna 6. Shinallatak wasikamayukkuna katuk-rantichikunami kan 7. Rakik ratichikkunapash, paykunapash rantichikunami kan. 4. Nikichik. - PAKTAYKUNA. - Kay killka kamupika kay paktaykunatami charin a) Charishka kapumurukunata alli rikuy kullkikunapi katukunaman riksichina b) Alli llankay ruraykunata rikuchishpa katuykunata nawpaman apashpa paktachina. c) Sumaymana paktaykunata mashkashpa katuman llankakkunata rurayta kashpa 8 katuyrantiman rikuchina. d) Rikuriay nikikunata alli yuyaywan apashpa kamaykunawan apashpa hawaman yallichishpa paktachina. Yachay kamayuk kashkata rikuchinapash, INEN nishka llika katiyaypi yachay rikurichun e) Kapu muru pukuchik rikuriaykunapi yanapay rurayta mashkana, pukuy murukunata mana llakirichicun. f) Alli pukuy murukunapi yanaparishpa nawpakman apashpa, ima llankayta ama llakichichun. g) Alli kashkakunata rikuchishpa rantichikkunata sumak kawasayta charishpa, chasnalla yachay ruray munakkunawan tantanakurishpa, MIPIMES nishka apukkunawan kullkikamayuk kasaytapash rikuriana, pakta pakta uchilla, paktallakunapash katunarantinapi yanaparishpa hatunyarichun. h) Hatun apuk kamaykuna ruray rikuchik kashkakunata alli paktaykunata paktanaman yaykushpa, alli mikuyta charishpa sumak kawsayta paktanakaman yaykushpa katina. i) Sumaymana alli pukuk Kapu murukunata, katunapi yanaparishpa sumamakyachina j) Sumac pukuy mamallaktapi kapu murukuna pukushkata katunaman yakuna yuyay charishpa paktana. k) Tukuy alli kawsay yuyayta charishpa sumakyachishpa katuman yakuna, tiyashka munashka mashikunawan yanaparishpa pakta pakta yuyaykunata paktana, kutin. l) Sumak katuy yuyay munashkata yuyarishpa alli shunkuwan, llakiyaykunata anchuchina. 5. Nikichik. - PUKUCHIKUNAMAN, RURAYKACHAY, RANTI-KATUY HATUN WASIKUNAMANPASH.1. Katukkuna, rantichikkuna, alli wakaychishpa, mana alli rikukkunaman, mana ayakkunaman sumaymana apashpa allikayta rikuchina. 2. Ranti-katuy wasikuna, chay mana ukukpak allí kaykunaman, sumakta apashpa, rimashpa, ukukunaman yaykuchina. 3. Katukkuna, rantichikkuna, sumac llankay, sumac ruraytami charinkuna paykunapurapash, ranti-katukkunawanpash: mana alli ruraykunaka ashtawan llakichinkami, chayrayku mana alli kayta illachinami kan, imapak, alli tukuyta rikuchispa sumaymana alli katuywasi 9 rikurichun. 4. Chay mushuk pakchiruray, kati apashpa maykaman chayashpa yaykuchinkami, alli kawsay sumaklla tukuchun, kullki kamay cashpa, sumay wasi chay katuy-ranti kapumuru rakikuna. Ashtawan chay MIPIMES nishpa, chay jatun, uchilla cullkiyuy wasi kashpa, tantanakuy cashpa, shina kashpami sumaymana pakta paktapi, tantanakuykunaman shukllayashkakunaman. 5. Katuk wasikunaka, sinaykunapash, paykunaka sumaymana pakta pakta kayta rikuchinka ashtawan, mana alli kayta rikuchispaka wakllirinkami. Shina kashpaka alli katuy wasiman chayarinka katuk wasi kunaman, pukuchikkunamanpash. Chay kullki wakachik runakuna shukkunata mana ayllichirinachu kay katuywasi chayanaman, mushuk rantichikkunaman mushuk pukuchikkunapash. 6. Ranti-katuy wasikuna, shinaykunapash, shuklaya pukushka murukunata mana arininallachu, mana hapinallachu kan, imamanta, shukkunaka chay pukukushka murukunata katukkuna hatun pukuchikkunata akllichinkami. 7. Ranti-katuy wasikuna shinaykunapash, hatun yaku yakuwampukka, paktalla shukllayashka paktay tuchushka chapurishka kapu murukuna chayachun, chaymanta tukuy pacha riluriayta sumac wachuyta charichun. 8. Ranti-katuy wasikuna, shinaykunapash llatulla maki kuyta, pukuchikunaman kashpa, rantikyuk runakanaman kashpa, katuna pampaman chayachun, kullki hawayay munaywan chyachun, shinallatak allay ruray tukushpa, sumac pukushukanata hapishpa, mana katuy lakitukuchun, shinamanta hanirishkata paktana. 9. Shinallatak rantiyuk katuk wasikunaka, kay runakunaka mana ruray ushay tukushkakunaka ima chanichinakunata chnicishpa hatun paktayman chayankapak, shina kashpa rntiyuk kayuyukpura kullki hawayayta alli kamaykuwan. 10. Chay rantiyuk-katuk wasikuna, shinaykunapash, paykunaka muru allichiskakunata pukushkakunatapash yaykuchinkakunami, uchilla, pactalla, hatunyashka MIPIYMES tantari kullki hapiyachik mashiyarishka tanrikunawan kamay rurarishka kamaykushkamanta ranti-katuy kamaytin. 11. Rantiyuk-katuk wasikuna, shinaykunapash, alli yachay ruraykunawan, sumac yuyay paktay munawan pactarinka, chaymanta sumaymana alli yuyay paktana charishpa yachay hapishpa yachashka rantinamanta hawayachinkakaman, katuy-ranti llakiyarikpika 10 kamachikkunaman willay tukushpa. 12. Katukkuna katuna wasikunapash, shiankunapash, alli shunkuwan katuy-rantita ruray tukunka, tukukuna aylluyarishpa sumay yarishpa kullkiwan aylluyarishpa uchilla pukuchikkunawan. 13. Pukuchikunaka alli willay ruray ushay ruraywan, chay pukushkkunta kallaripimi churarinka, mamallaktamanta chashkarayku mana riksishkalla kashpapash. 14. Maymanta pushkakunata apamushkata alli kashkata rikuchina, may ima yakalu wampuk yaku apamushka kashtapash, alli pukushkakunata rikuchinallami kan rantikunaman. 15. Chay rantiyuk-katukuna, shinaykunapash, willanatami charinkuna katukkunaman shinallatak pukuchikkunamanpash chimpapuachi nishka rurayta, mana kullkiraykulla, pipash pukushkakunata willakpika shuk killakunallapi. 16. Shinallatak, katukunaka chayllapitak willanatami chrinkuna katuna wasikunaman, na mana pukushkakuna tiyakpika ima pachapipash, chay rantina wasi ukupi pukushka murukuna mana illachun, shinapash wallashka kachun, rantikkuna ama shuk rantina wasikunaman richun. 17. Katuna-rantina wasikuna, mana mitsarina kana kanchu pukushka murukunata shuk katukkunaman willayta, shianpash mana paykuna mashna kullipi katuna nishpa ushakunanachu, shinapash ima punchapi, ima pachapi kullki karayta. 18. Rantiyuk-katukuna, shinaykunapash, paykunaka mana ruray ushyta charinchu pipash, katukkunata kapu-muru pukuchishkakunata yankalla kullkipi, upin ashalla pikushkata rikuchinkaraykulla kankami chunka kullkikaman…rantipankata kuna watapi katukman. 19. Rantiyuk-katukuna, shinaykunapash, shinallatak shuk katukunaman waillanata charinmi, ima kullki tupuyta kakpi, ima rantipanka, ima wallay kakpi, shu sami wallay panka tukukpi, ashtawan sumaymana tukuchun munaypi. II KAPAKNIKI MASHNA KULLKIYAY, MASHNA IMASHINA KULLKIPI, MASHNA KULLKI KUNA, KULLKI KARAY PACHA , PUKUY CHASKIRIY, MASHNA PACHAPI TUKURIN, KULLKI ILLACHIK, IMASHINA KUY, KUTICHIYAPI 11 6. Nikichik. - MASHNA KULLKIYAY. - Rantiyuk-katukuna, shinaykunapash, rantik wasikunapash sapallapash ruray ushankuna paiykunallapash katuyta kashpa ratinata kashpa, ranti rantilla panka killkashkunawan, ima pukuy alli kukushka murukunatapash, ima raykupash alli rikushpa kamuta katinami. 7. Nikichik. IMA YUYARISHKAKUNAPI. Katukkunaka yuyarinkami ima pukushkana chayakpika ima kullkipi yuyarisnka rantishkata rantichina ushay kan, 1. Kay rantikunata pipak kakta, piman katuy-rantichina kakta, maikan sailla, maykan pachapi rantiyayta ratipanka chariyuk pukushkata. 2. Pukushakkunata chayachina usharinmi katukkunaman kay pukushkakuna mashapi kallarin, maykan pachapi tukurikta alli kay mikunakunata. 3. Pukushkunata hapik usharinmi, sami sami murukunata alli kullkiyayta charina yuyaywan tantari yuyawanpash, kay pukuskkakunaka chuyalla, alli mikuykanami kana kan. 8. Nikichik. - MASHNA IMASHINA KULLKIPI. - Mashna kullkipi rantichina yuyarinami allí yuyay munawan, allí katuykunata charinkapak, mamallaktapi yuyarishkata rikushpa. Tukuy pakushkakunataka rantinami mashna kullkipi yuyarishka kakpi, mana kashpaka wallchishka kankami mashnapi kana kan rantiyukkunaman shinallatak willashka kanka tukuykunman, shukkunapash. Rantiyuk-katukunamanka, shinaykunapash, allikay rantimi katukkunawan kan, kullki hawanyachunka rantishka hawamanmi katuna Karin kay ruraykanataka tantarishpa yuyarinami kankuna, ima pachapi kashkata rikushpa, mashan pacha kaman yuyarishpa, mykan punchakaman allí kashkata mana allí kashkata rikushpa. 9. - Nikichik.- KULLKI KARAY PACHA.- Kullki karay pachaka chayankami ima watapi rantipanka tukukpi, kay ranti-katuk kayna wata wasikuna rikushka yuyarishkamanta sinami rikurin: a. Pichka waranka kullki kaman (50.000, 00) kullki karayka yuyarinkami chunka pichkapi punchakamanta murukuna chayay-hapinapi, kaykunaka rantipankata 12 charinami kan. b. Pichka waranka, uchilla kullkimanta (50.000, 01) ishkay pasak pichka waranka kullkikaman, (250.000,00) kullki kararinkami kimsa chunka yupashka punchakunapi (30) kullki karayka kankami rantipanka chariskawan. c. Ishkay pasak pichka waranka uchilla kullkimanta (USD 250.000,01) shuk waranka kullkikaman (USD 1.000.000,00) kullki kararinkami chusku chunka yupashka punchakunapi (40) kullki karayka kankami rantipanka chariskawan. d. Shuk waranka uchilla kullkimanta (USD 1.000.000,001) kimsa waranka kullkikaman (USD 3.000.000,00) kullki kararinkami chusku chunka shuk (41) pichka chuka (50) yupashka punchakunapi kullki karayka kankami rantipanka chariskawan. e. Kimsa waranka uchilla kullkimanta USD 3.000.001,00) kipaman kullki kararinkami pichka chuka shuk (51) sukta chunka (60) yupashka punchakunapi kullki karayka kankami rantipanka chariskawan. Kullki karayka man ima pachapi yuyarinkallachu, kankami ima punchamanta yapay kullkika rikurinka, mana allí rikurikpika mana kullkika yapay rikurikachu. Uchilla, hatunlla, paktalla rantiyuk-katukuna MIPIMES tantari kullki rikuy (a,b,c,) ukupi kak nikipi, hawa rikuchishka yupaipi kullki karay riksirin, shina kashkarayku paykuna kullki jawayaypi yakunkuna. Mashna hawapi killkashka mashikuna tantari rikuypi rikurik yupaypi kanmi (a,b,c) riksirin iskun 9 nikipi, tuparikuna chunka shuk (11) tukyu rantikkuna katuk wasikuna rikurin, tukuy sarun wata yallishkamanta, rurya ushay kanka kimsa chunka suk puncha kapak killa tukurikpi ishkay waranka chunka kanchis watakaman (31- 12- 2015) Shinallatak katukkuna mana katuy-rantiyuk tantanakuykunata, pukushka murukuna katunapi mana katisha nikpika, yapashka kullkita chawpirinami kan, shanamanka katuk wasikunawan paktarishpa. Kay katuy-rati wasikuna, shinaykunash, paykuna pukushka muruta chawpirina munaypi tantanakuyta rakiriksha nikpipash, shinallatak hawapi killkashka yupaykunapi yaykunka, chaykunata allí rikushpa ima tapash rurarinka. 13 Mana kullki watayuy rantipanka kullki rikurikpi, shinapika kallaripi wata yuyarishka kullkita rikurichinka. Chaymanta, katuk wasikunaka wallaay ushay charinkuna SCPM apukkunaman , shukllayashka shimiwan, kaytaka ruray ushay kan, watapi shuk kutin pichkaniki panchi killapi. Shinallatak, katuk-ranti wasikunaka ushay mañayta charinkuna watapi shuk kutilla ima ruray manaytapash kay yupaykunapi kimirishpa (a, b, c) kay nikichikkunapi. 10. Chunka nikichik.- PIKUNALLA UCHILLA, PAKTALLA, JATUNLLA USHAY TATARIPI YAYKUNKUNA, PAKTALLA KULLKI YAYKUYPI.Rantichikkunata huawanyay churakpi pakta kullki tanatarimanta kay yupakunapi yanaparin (a, b, c) iskun nikimanta chaymanta katuk-rantikunata kullkita kipayachinkalla: MASHNA WATA RANTINA RANTINA-KATUNA SHINAKUNAPASH TUKUY TANTANRI KULLKIYAY PACHA CHAYAY Rango (USD) Kapak 2014 0-50.000 50.000,01-250.000 250.000,01.000.000,00 1% 1% 1% Inti Kapak 2015 2015 2% 2% 2% 3% 3% 3% Inti 2016 5% 5% 5% Kapak 2016 7% 7% 7% Inti 2017 9% 9% 9% Kapak 2017 kipa 11% 11% 11% Kullkirayku ruray rikuytaka, hatun kullki kamuyuymi rikurianka, chay rakipankakunawan chay kipayay kutichiy llankay sumak rikurichun, maikan kullkiyay katillapi rikuririshkatami rikurianka ña ima tukuy nishka pachakunapi sukta killa ukukunapi. Kay katuy-ranti wasikunaka, kullki kutichina kipayayta mañaytami kan, katuk hatun kullki kamachikkunataka kayankakunami rantipanka charikkunata tukuy ma nina ykunwan. 11. Inkichik.- KATUK-RANTIKUNA PAYKUNA PUKUSHKAKUNATA CHASKINKAKUNA.- kay kullki rikuriay riksishka runakunaka, kullki kamayukkuna kaykunata rikuy tukunka: a) Chayrayku paykuna ima karay-chaskinata charinkuna utka ñawparinka, paykuna 14 kunkakunami chunka pichka punchakunata pankapi killkashka, mana kashpaka antaniki hillaypipash, kamachik killkarishkamanta, antanikikunapi kashpa (web). b) Imamanta apuk pukushka tiyashka murukunata kutichinkapakka, shinallatak, kapu murukunata tikrachinkapak kipayakkuna, willay sami ankichikkunapi willanami kankuna, chayta riksichunkuna. c) Maypi wasiyukkunaka kapu murukunata chaskinkapakka ñawpa willanami, sinallatak tukuykunawan wallay usharinka katukunawan d) Chay pakchiruray willay llankaykunapi utkalla rurashpa llukshina kankamanpash, may ruray llankay pankakuna allí kachun, kipaman kullkipash hawayachun/ e) Chay kullkita llakak rikukkunaka, yuyarinkakunami imashinapi, mashnapi rantina kakta, uralla kulkipi, shinapash hawalla munaywan, tukuymanta chauoiyashpa. f) Kullkita rikuryakkuna yuyarinkakunami, ima shina, ima pachapi pukushkakunata hapinamanta, chashnallatak rikunkakuna ama kulli hawayachumpash munaywan. g) Cay pacha rikuyta rurashpa hawalla muru tantayta, muru wakaychina ruray usharinka shuk allí pachapi, chay tantaykuna aman llakituchun, maykan kutinlla rantichikkunaman mana allí kanka, chashnallatak, maykan kutinpi ishkay sayllallata kipayarikpika mana ima llaki tukunkachu. 12. Nikichik.- MAYKAMAN IMAKASHKA RURARINKA.- kay maykaman imakashkata, ruraykashkata, shuk pachakamanlla kuna kankuna, kay kullkiyukmanta rimashpaka kankami maykaman paktanata rikushpa, maykaman chayanata rikushpa chay ashankayashka pukuykunamanta. Llankankapak pankapi killkarinkami maykaman tantari pukuymurukuna, imalla tiyashkakuna rantinamanta willachikkuna. Mushuk pukushkakunata tantachi rikunkapakka, yuyarinami mashapi rantina, mashna kaman charina kana, mashna kullkipi katuna rantinapash, shinallatak shuklaya akllay, maykaman ima shina pankapi shutichirinamanta, chaytaka rurarinkami ima shina pankakunapi shutirishka camachishkamanta allí mintalay kashkata rikushpa. 13. Nikuchik.-KATUK-RATICHIKKUNA KILLKAY MAÑASHKA PANKAKUNATA CHRINAKUY.- Katuk-ratichikkuna tukunkapakka, kay samikunata charina kan: 1. Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash, mana mishanakuy shina kullkita 15 hapina ushankachu, pukushka tiyashka katuy murukunata, chasnallatak kapu murukuna katuy ranti tiyanrinkami, pakta pakta yuyarishka killkashka pankamunapi killkarishka, mana kashpaka yuyakuna wakllirinkallami. 2. Chay Katuy rantik ukukuna, shinaykunapash, paktaypuranti willanakurinkami, imamantapash mana pipash kullkita illachina ushayta charinkunachu ima katuy rantikkunata, katuy ukukuntapash. 3. Kullki illachik munayka pakta pakta yuyarishpaka, allí ruray tukurinkami. 4. Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash, mana tukuchina usahankunachu pukushka kapu murukunata tukuchinataka, ña pankakunapi shutikuna killkarishka kakpika, maykan usahaykupi ima mana allí killkarishkanupi rikuy tukunami kapu murukuna maymanta shmukta rikushpa, chay rakirik shutita mashkashpa mana allí ishkantin yuyarishkamanta llakirinka ima kapu murukuna mana chuyalla muirukuna chayashkamanta, mana pacha awasay tukurikta rikushpa, shanapash mana ima yurarishata paktarikpi, sumayman chuya murukuna kashkamanta, chay PVP rantiyay mintalay urayayyakpi, kapu murukuna rikuy tantaripi mana allí kapi, chay chunka canchis nikichik panka yupay killkarishkapi g wachu kamupi, mana nikiyarishkakunapipash. 5. Kapumurukuna katuk wasikunaman chayakpika imamantapash mana anchuchina yuyayta charinchu, iskantin imatapash yuyarishka kashkapi rurarinkami, maykan kuktin murukuna mana mintalaypak allí kashkarayku, chay murukuna mana mikuy allí kashkapi, jawa kamupi yupay killkarishkapi. 6. Maypi katuk wasikuna antawata charikkuna, chay katuk-rantinkunawan tantari pakta pakta yuyarishpa mayman katuna wasikunaman kapumuru chayachina ushashpa imkashina kullkipaktaypi yuyarina, paykuna puranti kullki hapinapika pankakunapi killkarishka kakpi mashna kapu murukuna chayashka kakpi. 7. Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash tukuy illachishka sakirin imalaya kullki kutichinata kapu pukushka murukunamanta. 8. Mana tiyak katuy rantik wasikuna, shuktikunapash, rantikkuna pukuchikkunapash, imashinapash chayachinkami kana kan, shinallatak murukunaka chayarinkami maymantapash kashpa may allí yuyarishkakunapi, mana sakita allí yuyay munayta paktachun sumak yuyaywan imatapash pactanakaman. 9. Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash mana ima ninatapash mañay ushankunachu kapu muru rantikunapi, kaykunataka killkashka pankakunapi killkarishkami kana kan mana allkaykunata reksinami. 10. Mana allí kanchu ima nispapash pipash satirinalla chay katukuna, rantichik wasikunapak kawsaypi. 11. Killkashka rantipaka pankakunataka killkana kachanallami rurarinkapas, antanikunapi, shuktak ankikunapash yuyarishkakanamanta. 12. Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash mana tukuri ushay kana kanchu, 16 imapapash kamuyarishka killkayta charinami, kapu muruka achyarishpa katichun katuy-ranti wasikunapi. Chaymanta imatapash kutichina kan kamachishkata pankata rikushpa nikikunapsh paktankami. III KAPAKNIKI WANKURIK WILLAY, IMAKUNALLA RATICHIKPAK, TANTARI RANTICHIKPAK PUKUYKUNA, RANTIRURAY, IMALAYA PUKUY, RANTIPANKAYAYKUNA, MAYLLAPITAK KATUNA 14. Nikichik.- PUKUYKYNAMANTA WANKURIK WALLAY .- Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash mana katuy wallaytukunkachu pankakuna willay ushay tukushpamanta rikuchikpak chay wampuk purik antakunapi mashnapi ranti ushaykuna ña pankakuna killkarishka kakpipash, upin kaykamna,mantalla: 1. Maymantalla katuykuna kan, pukushkakuna may katuna wasikunamanta yachashpa. 2. Tukuri pachata katuymanata rikushpa 3. Ima killakunapi pukuhka 4. Pukushkakuna ña mana allikaymanta 5. Maykan pukushkakuna wakllirishka, 6. Pukushkakuna katuyman wallay Ima pukshukakunalla tiyakta katunaman willankapak katuk wasikunaman allí willay rantikkunaman ruray usharinmi, wallanaka kanmi, pankakunapi killkashpa, anta uyachikkunapi, shuktikunapipash, yupay nikichik killkakanamanata. Pukshkakunata mashnapi katunapi wallarinka katuk wasikunami ushayta charinkuna mashnapipash mashna kullkipi katuy-rati munay ruranka. Cay ranti-katuy wasikunami imatapash rurayta ushankunata, kanchankunapash, imata willankapash, rikuchuinkapas: ima mana allí kakpi kallkashka pankakunapi rikuy killka katishpa yuyay kallarin. Ranti-katuy wasukunaka imamantapash mana ushrinchu, katukkunata llakichishpa imapi llakipi urmachinata. 17 15. Nikichik.- KATUKKUNAKA SAMI KILLKASHKA PANKAKUNATA CHARINAMI KAN.- Pukushkunata rantichinkapakka shuk sami wallaykunata charin: a) Katunkapakka, shinalla runa kana, mana kashpaka killkarishka ukukunapi kana kan b) Shina kashpaka chay (RUC) pankata charinami kan, mama llaktauyuk (RISE). c) Shuk apilalapak shamushkuna mishukuna, pukushkakunata katuy-rantichinkankapak willachishka killkashka pankakunata katishpa, killkashka pankakunapak kamuykunapi shutirishpami imapipash yaykunka, ña kak-willayta charishpa. d) Pukushka murukuna shukniki kallaripi katuy-rantipi yaykunkapaka, allí chuyalla murukuna kashpa, ña kak-willayta charik pakakuna. Imapak, kipaman mana ima llakikuna tiyachun munaywan kay kankakunaka rurarin. e) Tukuy pukushka murukuna, ranti-ktuypi yaykunkapak, maymanta shamuk willayta charina kan, maypi pukushishkamanta, tanari yuyayta charishkapash. 16. Nikichik.- KATUK-RANTICHIKUNA, PUKUCHIKKUNA, PUKUYKUNAPSH.pikunalla, maypitak kapu-murukuna maypi wiñarishka, rantichikkuna kipaka katuk wasikunaman imashina chayamanta yaykuchina wallay, kipaman imalla killkashka pankakuna charita mashkay tukunka, allí kashkata katuk ukukunaman waillana. Sami murukunata katukkunaka, yupay pankakunapi killkarishka kakpi ña katuna wasikunaman yaykunka. Shinaka pukushka murukunata ranti tukunkapakka, ishkay katuk purami rikurinka manarak ranti kallarishpa, kipaka shukllaman katuy tukunka. Mushuk rantichik tukunkapak, shinallatak kaupu murukunapash, kamayku pankakuna ukupi killkarishka kana kan. Maykan rantichikkuna mana yupaypi yaykushkakunaka mana yakuna usharin, mana kashpaka kamachik runakunami imatapash rikunka. Chaykunaka paykynami kan.Superintendencia de Controldel poder de Mercado nishka kamachik wasikuna. 17. Nikichik.KATUK-RANTICHIKUNATA IMACHIKMANTA.Paykunata illachinkapakka maykanlla pankakunata paktana kankuna: a) Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash may antanikikunapi willachinami kan, imashina murukuna pukkmanta, imashina katunamantapash. b) Hayka katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash rantichik tukunkapakka sami pankakunata llukchinami kan, rntikkunawan tantarishpa willanakushpa kimsa chunka 18 c) d) e) f) g) h) i) punchakunapi katuna kallarinkapak. Imashina kashpapash ratinamanta kashpaka wallchinami kan katukuna rantichik wasikuna, shuktikunapash wallachishpa kamay pankakunapi killkarichun kipaka rantichinaman yaykynkalla. Manarak killkashpa pankakunapi yakushka kashpaka man imatapash usharinchu, hayrayku kipaka kamay killkariska pankakunapi yakushpaka, katuy-rantikunaman yakushpa kipaka kullkipash yakurinkami. Shinallatak Katukuna, rantichik wasikuna, shuktikunapash utkallaushay tukunka, pukushkakuna jatun rantichik wasikunaman. Ña pankakunapi killkarishka allilla ratichikushpaka kipaka, ima llaki tiyakpika shukshina ushaytapash charinkuna. Imatapash rikuy tukunkakuna katukuna, rantichik wasikuna. shuktikunapash alli purikukpipash, kipamanka rakirina. Ushaypipash charinkunami, ashtawan ima llakikunapi urmarishpa. 18. Nikichik.- PUKUSHKAKUNAPA IMAKAKKUNA: Yupaykunata, riksikkunata, shutikunata churankapak kaykunata rikunami kan: a. Allimikuymanta. Tukuy pukushkakunaka chay tukuy ima willaykunata, ima charikkunata chay tukuy allimikuy wallaykunata tukuy runakunapa mikuyta charinami kan. b. Mintalaymanta: 1.- Mintalay pukukushkakunapa shuk ashalla ganancia chay rantiy katukan wasipa nishka karanachumi kan. 2.- Chay pukushkaka tukuy allimikuykunata chay allí ruray ushayta runakunapa allí mikuy kawsay tukuchun karanami kan. 3.-Tukuy pukushkakuna shuk kapu muru pukushkakunapash chay ranty – katuy hatun wasipi tyak shinakuna kanami kan. 4.- Tukuy kapukuna, murukuna, tukuy pukushkakunata shuk alli wallpay shuk alli kallaymantapash churanami kan, kaykunaka shuk mama llaktakunaman rantichinkapak sumaymana kunami kan. c. Pakta, pahumantapash puray 1. Tukuy mikuy rurashkakuna ashtawan chuyallami kana kan, chayta kaykunapi tukuy pachakunapi tupanami kan. 2 Tukuy kapuku, tukuy murukuna, tukuy pukushkakunapash rikuchinkapak churashka chay mashna kashka. Pacha tukuri kashkata shuk willaykunapash may alli churashkami kana kan. 19 3.-Tukuy kapukuna may shamushkamanta, maypi rurashkamanta shuk hayñi nishkakuna kikin sumak yuyay tukuy rantik runakuna ranty- katuy hatun wasipash tukuy kay mama llaktapi, shuk mama llaktakunapi paktakuna nishkata ruranata charinkuna 4.- Shinapash, runa katuykunaka tukuy runakunapa rantikunapa chay kamachik nikkunapi paktachinami kana kan5.- Chay tukuy kapu pukushkakunapa, tukuy ima pakta mañaykunata ,ashankakunapi imashina churakrinkuna tukuytapah allita runachumi kan. 6. Tukuy kapukunata kipa kushkamanta, mana alli wakachiyta charishpaka, chay rantikatuy hatun wasi rikunata chrin. d.- RIKURIYPA MAÑAYKUNA PURAY. Pukuy katuykuna chay EAN (European Article Number), shutiwan rikuriynami kan. Shinapash, rantinakuypi imashina churakrikunapash chay ima mañaykuna , tukuy pukuchikkunaman, katuk runakunaman kapu, muru, tukuy tukuy pukushkakunamanpash kay shutita ruranami kan. e. Yuyashka ruraykuna chayakpi. Chay mana yuyashka ruraykuna tyakpika chay ranti-katuk hatun wasipi tiyakkunata katunkapak kay wasika shuk kapukunata mañanata usan, shinapah mañaykunata mana mañanata ushanchu. 19. Chunka iskun niki.SHUK KAPU PUKUSHKAKUNA mana shuk kuskalla churanami kan, chaypi achka kapukuna murukuna tukuy tiyakkuna rikuchiynkapakmi churanami kan. Chay kuskaka mana chunka pichka patsayuk churana kan. Chaymanta tukuy chaypy tiyak pukushkakuna maymutsurikkunami kan. Shuk ashalla ima tiyakkuna chay góndola nishkakunapi chay a, b, c nikikunapi chay niki iskun wallay kamupi imashinata nin , chashnallata ruranami kan. Tukuy katuk hatun wasikuna, SCPM nishkaman tukuy ruraykunata rurashkata panchi killa pichka kallari punchapi willanami kan. 20. Ishkay chunka niki.- IMASHINA LLANKAYTA TUKUY HATUN KATUY WASIKUNAMAN MAÑAY. Hatun katuy wasikunaka chay shuk rantik mashikunata mana mirachinata, kutichinatapash chay chaninata mana chapanata ushanachu. Chaskina Kay yuyaykunata shuk mashikunamanta mana chay pushay chaskina nishpa. 21. Ishkay chunka shuk niki.- SHUK MUSHUK KATUY KUSKAKUNA. Kay Ecuador 20 mama llaktapi, shuk mama llaktakunapi mushuk katuy kuskakunata paskashkaka chay katuy hatun wasikunalla ushanata charinkuna. CHUSKU NIKICHIK. TUKUY YANAPAYKUNA, TUKUY MAY ALLI RURAYKUNA, TUKUY WILLAYKUNA, TUKUY ALLI ÑANTA KATIK RURAYKUNA 22. Ishkay chunka ishkay niki.- TUKUY MAY ALLI RURAK YANAPAY HILLAYKUNA. Tukuy ruraykunapa sunak alli paktachinkapak kaykunata rikunata charinachu. 1. Shuk. Rantik-katuk runakuna shuk chay kapu pukushkakunaka chay kuna chay chaskipikpash kaykunaka imashina yanapan allí yuyaykunata charinami kan. Shinallatak chay chaskipi, kunapash chay imashina allí kaktami kan. 2. Ishkay. Hatun wasi llankak runakuna achka yachaywan may alli may sumak llankanata, chay alli tukuypi rikunkapak , chay kapu pukushkakunata kipayashkakushkata rikunata charin. 3. Kimsa: Hatun wasi llankak runakunaka tukuy kay pachamanta hillaykuna charinami kan. Chaypika rantik- katuk hatun wasikkunawan shuk alli ñankunata yuyarinata charinkuna. 4. Chusku.- Rantik-katuk hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash , pay kapu pushka charikkunawan shuk llankay pankata rurankakuna. Chay iñukunaka shuk kayashka tantaripi shuklla watapi rimashka kan. 5. Pichka. Rantik- katuk hatun wasi llankak runakunaka tukuy allí llankaykunata paktachinkapak chay anta niki tukuy hillaykunawan llankanami kan. 6. Rantik-katuk hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash achka yachaykunata ruranami kan .chaykunaka chaypi kashpa mana chaypi kashpa imashinapash yachachinami kan. 23. Ishkay chunka kimsa niki. MANA RURAK WILLAYKUNA. Kapu pukushka charikkuna , rantik kutuk hatun wasikunapash tukuy willaykunata sjmak willachinami kan. 24. Ishkay chunka chusku. IMASHINA IMAWAN TUKUYTA ALLICHINKAPAK RURARIK. Llakikuna tyakpi imakunata rurashun. a. Shuk niki, Ishkantilla allichinakuy, chay llankaykunapi llakikun llukshikpika ni shuk ni shuk mana piñarishpa sakirinkapak sumac yuyaykunawan sumac rimaykunawan allichina kan . 1. Shuk. Llakikuna tikakpika chay hatun wasikunaman chay kapu pukushka charikkuna chay pukuk runakunaman willanata charinmi, Chay llalikunaka llukshishkamanta kimsa puncha kipapi willanami,kan. 2. Ishkay. Llakikunata uyak. Rantik –katuk hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash chay llakikunata chunka pichka punchakunapi allichinami kan. 21 3. Kimsa. Mashna pachata llakikunata allichina. Llakikunata chay chunka pusak punchakunapi allichinami kan. b. MANA ISHKANTIPURA ALLICHISHPAKA chay Superintendencia de Control del Poder yanapay wasiman kachanami kan. . 25. Ishkay chunka pichka.- LLAKIKUNATA MAY ALLÍ AHANA. Rantik-katuk hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash chay llakikuna tyakpika paykunaka mana ahana ushankuna, PICHKA NIKICHIK CHAWPIYACHINA MUTSUY, ISHKANTIK YUYAYKUNA KILLKAY, ANTANIKI HILLAY WILLAYKUNA, KAPU PUKUSHKA CHARIK WANKURIPI SHUTICHINA WILLACHINA 26. Ishkay chunka sukta niki. CHAWPIYACHINA MUTSUY. Mintalay chawpichinkapakka antanikipi killkashpallami rurana kan. Ama piñarinkapak, ama tukuy mintalaykunata shuk ñanman kachankapak, kullkita ama shuk ñanman katichinkapak, kapu charikkunawan ama mana alli kawsayta charinkapak. 27. Ishkay chunka kanchis niki. RANTIK-KATUK. Hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash yukuy ishkantik yuyay killashka pankakunata chay manual nishkakunata katishpa charinami kan 28. Ishkay chunka pusak.- ISHKANTIK YUYAY KILLKASHKA. Rantik-katuk hatun wasikuna shuk hatun wasikunapash chay ishkantik yuyaykunata killkankapak kay ñanta katina kan. 1. Shuk. Kuska pachapash. 2. Ishkay. Runakunapa rikurinkuy : kamachik nikkuna. 3. Kimsa. Kay Kamuk yuyay killkashkakuna imashina rurarin. 4. Chusku. Ruray paktay 5. Pichka. Hayka ruray6. Sukta. Kapu pukushkakunapa chanikuna. Kay niki killkashkakunata ishkay pankapi ishkantinman ruranata charin. 29. Ishkay chunka iskun. - MINTALAYTA ANTANIKIPI RURAK.Chay hatuh wasipa llankakkunaka Tukuy kullkita kunkapak, ishkanti yuyaykunata killkashkata tukuchinkapak, 22 tukuyta rurankapak chay hillay chaskipi ruranami kan. 30. Kimsa chunka niki. UMANASHKAYKU CHAY PURAYKUNATA TUKUCHINKAPAK. Hatun katuy wasipurakunaka chay ishkantik yuyashkakunata mana chashnalla tukuchinata kan, shuk willay killkashkata chay llankak runakunamanta shuk ñawpak killapi willanami charin. 31. Kimsa chunka shuk niki.- CHARIK KAPU MASHIKUNAPA WANKURIPI MAÑAY. a. Tukuy katuy hatun wasikunaka chay killkash chay rimay yuyaykunata mana shukkunaman willanami kan, chashnallata chay yuyaykunata ishkantipa killkashkata upallallami charinata kan. b. Hatun katuy wasikunaka tukuy samiyachishka kapu charikkunata maypipash shuk kuskallapi wakachishpa charinachu. c. Tukuy, Tukuy rantik-katuk hatun wasikunaka kapu charik runa samayachishkakunapa tukuy willaykunata chay Superintendencia del Control de poder nishkaman chay chunka pichka puncha ayriwa killakamanlla kacharinachu Shuk willay .- Chay chusku patsak sukta , kimsa chunka puncha kapak killa, ishkay waranka chusku chunka wata, chay chusku chunka pichka pankapi killkashkata , chay shuyuta killkakatinkapak kay waillayta rikunami kan. d. Chashnallata, tukuy runa llukshishkakunapa shutikunata, tukuy kapukuna mana shutita charikkunata, chay willaykunata kachanami kan. e. Shuk willay .- Chay chusku patsak sukta , kimsa chunka puncha kapak killa, ishkay waranka chusku chunka wata, chay chusku chunka pichka pankapi killkashkata , chay shuyuta killkakatinkapak kay waillayta rikunami kan. 32. Kimsa chunka ishkay niki. - RANTIKKUNAMAN TUKUY CHANIKUNATA WILLAY.- Tukuy rantik, katuk hatun wasikunaka, tukuy murukunapa, kapukunapa tukuy pukushkakunata tukuy killapi , chay mishanakuyta rurankapakka tukuy willaykunata tukuy chanikunatapipash, chay antanikichaskipi, chay web pankapi churanami kan. Rantik runakuna kaykunata rikushpaka shuk kuska katuy akllashpa rantinkakuna. Chaymanta tukuy runakunata rantichinkapak shamuy ninchik. 33. Kimsa chunka kimsa niki. - TUKUY WILLAYKUNA IMASHINA SAKIRIN. NIKICHI PANKAKUNAPA ALLI WILLAYKUNA SHUK NIKI. - Hatun ranti wasikunaman chay Manual de prácticas comerciales kamukka ña mana rurarik sakirin. SCPM-DS-057-014 ishkay chunka iskun karwa puncha killapa ishkay waranka chunka chusku watapi yuyaykuna rurashka chay yuyaykuna shuk hatun chilla 23 yuyaykunapash sakirishkakunami kanISHKAY NIKI.- Tukuy kay ñañkunata chay tariyk runakuna, willapuk mishnakuypa runakuna, chay katuy-rantiypa wakllichishka rikuk kamachik runakuna chayta rikunatami charin. KIMSA NIKI.- Kay kamupi mana tukuy yuyaykuna churashkaka chay LORCPM, nishkapi chay mikuy kamachikkunapi, chay rantik runakunapa wankuripi, chay pukuypa kamachikkuna, shuk kamachikunapash, tukuy yuyaykuna nmana churarishkakuna kaykunapi churanami kan. CHUSKU NIKI.- Tukuy kapu charikkunaman, tukuy rantik, katukkunamanpash chay llankay wasi mashikuna, shuk yachaykunatak yankamanat kunkakuna. PICHKA NIKI.- Chunka niki Kamuk yuyaykunata mana chaskishpaka, shinallata Kay mamallaktapa pukuykunata ñawpaman paktankapak nishpa . tukuy hatun ranti-katuk wasikunaka shukkunapash , rantina, rikuchina, achka pukuykunata rantinata MIPYMES kushkakunawan charinatami kan . Chaykunata kuyanakuy punchapi, hatun apuk chakatashka hunkaypi, yayakunapa punchapi, kapak raymi punchakunapi tukuy pukushkakunata shuk ashalla kullkiwan rantinata charinkuna. SUKTA NIKI.- SRI, kishpirichik runa kamachik, chapak runakunapa wankuri, chuyallay rikuk runakuna, allikayta rikuk mashikuna, sulkatantanakuy kitillikunapa rikuk mashikuna, markapak kapak apuk, chakrakamay ,chakrawiwakamaypash, llankak runakunata , atukama y wasi llankaykunata, chay tukuy willashkakunata allí rurachun nisha ninchik. KANCHIS NIKI.- TUKUY TIYAKKUNA.- Kay Kamuk killkashkakunata ushankapakka, kay imatakkuna riksinami kan. 1. SHUK: SINCHIYACHIKTA LLAKICHIK: Chay llankak kullki hapikkuna achka piñarikkunata rurakpika kipaka tukuy chay rantiy, katuiy pasha washaman rinka. 2. ISHKAY: KIKIN MAÑAYTA RURAYKUNA; Chay ruranakuna, chay tukuy ruraykunata rikuy chaykikin kullkiwan ruray. 3. KIMSA: Kikin rakirik wallpashkata chay sumak ñankunata chapankapak mashkay. 4. CHUSKU.- MINTALAYPI ALLI MUNAY RURAYKUNA: Mintalay ruraykunapi tukuy paktakunata rikushpa shuk allí yuyaykunawan may alli rurayta rurashpa, 5. PICHKA: PUKUSHKA MURUKUNAPA WAKACHINA UKU: Pukushka murukunata chaskiyuk wakachiyuk runa, chaymanta shukkunaman katuchinkapak. 24 6. SUKTA: ÑA MANA IMAPAK USHAN: Pukushkakunaka ña mikuy pacha yalliskamanta ña mana inmapak ushan ña mana mikunata ushan. 7. KANCHIS; PUKUSHKAKUNATA MAYPI IMASHINA CHASKINA: Tukuy pukushkakunata imashina hatun tantachik wasipi kuna. 8. PUSAK: TUKUY PUKUSHKAKUNA ASHANKAYASHKA: mikuykuna mana mikuykunapash chay tukuy ayllukunapi ashtawan mutsuyyashka . 9. ISKUN: TUKUY MURUKUNA NIKIYARISHKA: Chay Samiyachishka kapu pukushkakunaka may munashka wakunrikunapi yaykuchishka, 10. CHUNKA. Kapu pukushka charik runakunapa, kapu pukushkakunapash shutirichinamanta: Kapu pukushka charik runakunata , kapu pukushkakunapash mana chaypi kashkamanta yaykuy. 11. CHUNKA SHUK : MINTALAYKUNA Ranti-katuy kapu pukushkakunata chay kapu pukushka charik, chay rantipurakunawan chawpiyay llankak runakunami kan. 12. CHUNKA ISHKAY. ALLI MINTALAY RURASHKA: Tukuy mintalaykunata may allí rurashka. Mana shuk llakita charishka. 13. CHUNKA KIMSA. ALLI KAY. Tukuy rantiy, katuypash sumak yuyaywan sumak allí kana munashpa rurana. 14. CHUNKA CHUSKU MISHANAKUYPA ALLI RURAY MUNAY.Chay LORCPM nishkapi tukuy alli ruraykuna, tukuy alli kay yuyaykunapash killkashkakunami kan. 15. CHUNKA PICHKA. ISHKANTIK YUYASHKA KILLKAY. Kapu pukushka charik runakuna kapu pukuchik runakuna chay kapuk pukushkakunata ranti- katuk hatun wasiwan shuk katuk wasiwanpash tukuy hayñikuna ruraykunata ruranatapash ishkaypura yuyaykunata tuyarishkata shuk hayllipi churashkami kan. 16. CHUNKA SUKTA. MANA NIKIYACHISHKA: Kapu pukushka charik runa, chay kapu rantiy- katuy hatun wasiwan kay llikapi chay purakta ña tukuchinata munay. Shinapash shuk kapu pukushka ña mana charishpa mana katun. 17. CHUNKA KANCHIS. RANTI- KATUY-CHAWPIYUK MANA ALLI RURAYKUNA: Chay kapu pukushka ranti.katuy hatun wasi chay chanita, willaykunata, kushkata, kapu pukushkakunapa mashna sumaymanapash chay 25 mintalayta turkushkashka, 18. CHUNKA PUSAK. RAKINAKUKKUNA: Rantik- katuk tukuy kapu pukushka chaskik kukukunapash hatun wankurikuna. 19. CHUNKA ISKUN. MINTALAY PAKTA PAKTA KUSKACHAK: puray rakirikuskakunapi nankay 20. ISHKAY CHUNKA. RANTIK- KATUKKUNAPASH: Kapu pukushka ranti-katuk hatun wasikuna shuk shuk ranti. Katuk kunapash tukuy punchakunapi rantikkunaman rantishpami kawsakkuna. 21. ISHKAY CHUNKA SHUK. TUKUY HILLAYKUNA: Tukuy kaspimanta antamanta chay tukuy kapu pukushkakunata chayta tukuy runa rantik rikuchunkuna hillay rurashkunami kan. 22. ISHKAY CHUNKA ISHKAY. CHANI KUSKAYASHKA: Chay ranti- katuk ishkantipura yuyarishpami chay chanita churankuna. Mana ishkantik piñarinkapak. 23. ISHKAY CHUNKA KIMSA. LORCPM IMA NISHA NIN: Tukuy ranti.katuypash alli rurarikta rikuk kamachik. 24. ISHKAY CHUNKA CHUSKU. SHUK KUSKALLAPI KATUNAKUY: Shuk kapu pukushkakunapa wankuri. 25. ISHKAY CHUNKA PICHKA. SUMAK ALLI RURASHKA PUKUSHKA: Kapu pukushkakunapa chay sunak allí rurashkakuna, chay sumak allí pukushkapash. 26. ISHKAY CHUNKA SUKTA. UCHILLA MANA ALLI RURASHKAKUNA: Tukuy murukunapa mana alli kak, chayka chay pukuykunapi mana wakllichin. 27. ISHKAY CHUNKA KANCHIS. MANA ALLI RURAY MUNAY: Rantik- katuk llankak runakunapa chay mana alli rurankapak, chay llakikunata, piñarikkunata rurankapak. 28. ISHKAY CHUNKA PUSAK. MANA ALLI SAKINA RURAY MUNAY: Tukuy mana alli ruraykuna rurashka chay mutsuykunata chay kikin ruraykunata chay rantikatuy ruraykunapi chaypi imashina kakta yaykuchishpa. 29. ISHKAY CHUNKA ISKUN. ÑANTA MANA ALLI KAY RURAYKUNA: Chayka, hillaykunata llankaykuk tukuchina wañuchina munashpa chayman tukuy yuyaykuna mana alli tukunkapakmi kan. 30. KIMSA CHUNKA. ALLI RIKURIK CHANIKUNA: Kapu pukushkakunata chay sumac alli chaninapi rantichina, chaykunapa mana ashtawan kullkita hapina. 26 31. KIMSA CHUNKA SHUK. ANCHUCHIK CHANIKUNA: Kapu pukushkakunata chay mishanakuy shuk rantik, katuykkunapa anchuchinkapakka chay ashalla kullkipi rantichina. 32. KIMSA CHUNKA ISHKAY. KAPU PUKUSHKA: Tukuy nurukuna, tukuy pukushka mikuykuna shuk ranti-katuy llankaypi shuk rantikkunaman kuna. 33. KIMSA CHUNKA KIMSA. KAPU PUKUSHKA PUKUCHIKKUNA: Tukuy murukunata, mikuy pukushkakunata rurakkuna. 34. KIMSA CHUNKA CHUSKU. KAPU PUKUSHKATA CHARIKKUNA: Tukuy kapu pukushkakunata katuk runakunami kan. 35. KIMSA CHUNKA PICHKA. SUMAK ALLI MIKUYKUNA: Chay tukuy mikuykunata alli kashkachun, may allikayman rikuk runakunami kan. 36. KIMSA CHUNKA SUKTA. TUKUY SHUTICHINA, YUPAYCHINA, NIKICHINAPASH LLIKA: Kapu pukushka katukkunaman, shinallatak kapu pukushkakunata shuk shuklla yupayta kuna.kaykunata rikushpaka chayanalla, rikunalla rantinallami kan. 37. KIMSA CHUNKA KANCHIS. TUKUY RANTIK-KATUK HATUN WASIKUNA: Kay hatun wasikunaka tukuyta kikinlla hapinkapak, rantinkapak charinkuna, kay ukuka shuk waranka tupuytami charin. Kaypika achka kapu pukushkakunata, chaykunaka mikuykunata, upyaykunata, chay ayllukunapa hillaykunata, ñukancik ukkuman hillaykunata, tukuytami rantinkuna. 38. KIMSA CHUNKA PUSAK. KATUY- RANTI WASIKUNA MUNAY: Kay rantikkatuk wasikunaka patsak tupumanta chay pichka patsak tupukaman charin. Kaykunaka tukuy rantikkunaman ashalla ashallata rantinkuna. Chaykunaka, tukuy mikuykunata, ayllukunapa hillaykunata, upyanakunata, ñukanchik ukkuman hillaykunata,tukuyta, chay kimsa patsak sukta chunka pichka tukuy watapa punchakunapi rantinkuna. 39. KIMSA CHUNKA ISKUN. RANYIK-KATUK HATUN WASIKUNA; Kay hatun wasikunaka chay pichka patsak shuk waranka tupuykaman charinkuna. NIKICHI PANKAKUNAPA ALLI WILLAYKUNA. SHUK. Hatun rantik-katuk wasikunaka chay hatun kamu sukta, chunka ishkay nikikunapi nishkata chayka kay kamu llukshishkamanta sukta killakunapi ruranami kan. 27 ISHKAY. Rantik. Katuk hatun wasikunaka kay kamu llukshikkamanta kay hillaypa tukuy willaykunata sukta killapi willanata charin. Kaykunaka illak kullkiwan tukuy hillaykunata charinkakuna. KIMSA. Tukuy katuk. Rantik hatun wasikuna chay Economía Popular y Solidaria yanapawasimanta shukpatsayukpi kimsa chunka puncha kapak killakaman rantinata ushak charinkuna. CHUSKU. Superintandencia de Economía Popular y Solidaria yanapaywasika chay tukuy tukurik watakunapi kawsay kay tukuy kunaman kaywillayta kunka. Chayka ishkay waranka chunka pichka watamanta llankarik ushay kanka. NIKI PANKAKUNAPA TUKUCHIK Kay killkashka kamukka chay llukshishkamanta ñawpaman katinka mana ni shuk chay Registro Oficial yanapay wasiwan llakikunata charishpa. Kayka Distrito metropolitano de Quito, ishkay chunka pusak puncha, sasi killapi ishkay waranka chunka chusku watapa kushkami kan. Pedro Páez Pérez HATUN HAMUTACHIK WASITA SINCHI RIKUK KAMAY PUSHAK 28 29
© Copyright 2017 ExploreDoc


c: application/xml

text:
RUNAKUNA RESPETACHIKUNANPAQ LEY RURAPÄKONQAN KAYNUYMI QALAYKUNAN
[Preamble]
Lapan runa libri kananpaq, mana pipis runa masinta jarupánanpaq, juchayoqta kastigananpaq, juchaynaq mana kastigasha kananpaq, piwansi runa masinwan mana pelyar mana liytur kushisha kawapákunanpaq kay pachach'u, mayna kaykan rurashana runa kayninta mana qech'unanpaq, chaynuy lapan iwal-la kananpaq, lapan runa chay kastanuyla kananpaq;
Runakuna respetachikunanpaq kanqanta mana reqermi y rikaykarpis jarukuypa ushayninpa mana kaqkunata rurasha, kanan chayta rikaykurmi rabyanasha. Lapan runakuna alich'u kananta munarmi kaynuy willakuykan. Kay rasunpa ali kawayman lapan runakunapis yaykunan, mana imapitasi manchakular, mana imapitapis pishipakular kushisha kawapäkuchun. Chay munanqannuy parlapäkonqan y munanqannuymi yärakärenqa.
Kaynuymi rurakanman rasunpa runakuna respetasha kananpaq. Chaynuypa runakuna mana kontran kayta yarpanqachu mandukunapaq ali ruraptenqa. Y mana alí ruraqkunata qarqonanpaq.
Chaynuymi imata rurananchipäsi rurakasha wakin nasyunkunawansi ali imach'üsi yanapänakur imata rurarsi kawananchipaq mana liytur mana pelyar kushisha.
Lapan nasyunkuna chaych'üraq eskribipäkusha yärakuyninta, rasunpa alim shumaq alim nipäkusha runakuna imanuy respetachikunanpaq kaykaqta, lapan runakuna alipaq rikasha kananpaq kanqanta musyar. Chaynuy olqo ni warmi kaqpis juknin jukninpis iwal respetasha kananpaq. Chaynuy willakasha lapan kawaq runakunapaq imatapis ali rurayta y mas ali libri runa kawananpaq.
Lapan runakuna nasyunkunapita qotukaqkuna nipäkusha rasunpa kay kumplikanqa. Lapan chaych'u nasyunkuna kaq shumaq respetänakunanpaq. Chaynuy imach'üsi kuyanakur willanakur imasi libri ali kaqta rurakärinanpaq y
Lapan runapis juk yarpayla respetachikunanpaq y mas libri lapanta shumaq rasunpa kumplichinanpaq;
ASAMBLEA GENERAL NIRAN ENTERO MUNDUCH'U
RUNAKUNAPAQ KAYNUYMI WILLAKUN KAY LEYKUNA RUNAKUNA IMANUY RESPETACHIKÄRINANPAQ KANQAN
Lapan juk yarpaylaman yarpananpaq, marka nasyunkuna uch'äkunan imanaypasi lapan runakuna mandukuna chayman yärakur rurapäkunanpaq. Lapan yärakur yach'achinakunanpaq, runa imanuy respetachikunanpaq y libri imapitapis kananpaq. Chaynuy yarpänan imasi ali rurayta nasyunninch'u juk nasyunkunawan. Chaymi kaykunataqa lapan musyapäkunan y rasunpa rurapäkunan. Chaynuymi lapan nasyunkunapita qotukaqkunaqa rurapäkunan, y wakinkaq nasyunkunapa rurinch'u kaq markakunapis.
JUK KAYNUYMI NISHA (1)
Lapan runa kay pachach'u yurin libri kawananpaq, lapanchinuy iwal respetasha kananpaqmi, mana pipis jarupänanpaq, lapanpis iwal yarpach'akuy yach'aqmi, alita mana alita tantiyar kawananpaq. Chaynuy runa masinwan juknin jukninwan kuyanakur kapäkuchun
ISHKAY KAYNUYMI NISHA (2)
Lapan runakunam libri kananpaqmi kay willakuych'u willakun. Chaynuylam ima kasta kaptinpis> ni yana ni yoraq kaptinsi, warmipäpis ni olqopäpis, ni imaniraq rimaych'u parlakuptinpis, ni imaman yärakuptinpis, imanuy yarpaynin kakuptinpis, may nasyunch'u yurisha kaptinpis, pobre kayman ni kapoqniyoq kayman yurisha kaptinpis, imanuykarpis runa respetasha kachun.
Jinarkur manam pipis juk niraqmi kay nenqachu nasyunninch'u mandanqanwan respetachikäriptin y wakin nasyunkunawanpis wakin runakunapita, wakin nasyun runakunapaq nenqanpita y nasyunkunach'u imanuy mandananpaq jaqepanqam mandaqnin, mana kikilankunapita kananpaq, mana imasi fiyupa ñakachinanpaq mandukuna nasyunninch'u.
KIMSA KAYNUYMI NISHA (3)
Lapan imaniraq karpis runakuna kawananmi respetachikur y libri munayninch'u y mana imapitasi manchakular.
CH'USKU KAYNUYMI NISHA (4)
Manam pipis aronqanchu mana pägaptinqa. Chaynuy mana imantasi rurachikunqachu nirantisha runantanuy aruchikuyta. Chaynuy rurachikuyqa kananqa manam kanchu. Kananqa manam kanchu maych'u chaych 'üsi.
PICHQA KAYNUYMI NISHA (5)
Manam pipis kanqachu somaq maqasha, fiyupa ñakachishaqa, ashlishaqa mana ali kanqankamaqa mana 1runata jinaqa.
SOQTA KAYNUYMI NISHA (6)
Lapan runapaq kanmi maych'u chaych'u karpis respetanakunan y ali runapaq rikasha kanan, wakin runakuna kanqannuy.
QANCH'IS KAYNUYMI NISHA (7)
Lapan runapäsi iwal-lam mana jarupänakunanpaq kaykäqa, manam wakinkaqpäqa achkachu ni wakin kaqpäqa walkalachu, kay mana jarupänanpaq kaqwanqa iwal mana jarupasham kanqa. Lapanpis chaynuy mana jarupasha, kuydasha, mana ch'eqnipasham kanqa. Alikaq runata respetächenqa y mana ali ruraq runata kastiganqa. Kay runa mana jarupänakunapaq lapan nasyunpita qotukaykur rurakanqanta manam pipis amachayta pwendinchu chaywan respetachikuptin.
PUSAQ KAYNUYMI NISHA (8)
Lapan runa mana jarupänakunanpaq kaykanqannuy mana rurapäkuptenqa, o "pipis manam chaynuychu, pitaq nin" chayta niptenqa aywachun jatun kaq manduman kijakunanpaq. Chay mandu chaych'u mana jarupänakunanpaq kanqantanuy ninanpaq chay jarupaq runata.
ISQON KAYNUYMI NISHA (9)
Manam pitapis yanqa juchaynaqta kikinpa munaynilanpitaqa wich'qanqachu karselkunaman munanqan órakama. Chaypita manam pipis qarqonqachu maypita maych'u kanqanpitasi manaräsi shumaq musyaykorqa.
CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (10)
Lapan runapämi kaykan mana jarupanakunanpaq, wakin jarupaptin iwal respetächikunanpaq. Juk runa runamasinta imasi pasaptin willakärinman lapan mayananpämi kijakuy rurakänanpaq. Jatusaq mandukuna imanuy kanqantasi rikananpaq, imanuy respetächikunanpaq kanqanta ninanpaq. Rasunpa o yanqa kanqanta musyananpaq jatun karselman ch'urakoq mandukuna.
CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (11)
Pi runatapis mana "juchäkushata juchäkusham" niptin mana ruranqanta respetachikunanmi, manaräsi pipis rikaq o "rasunpam qam rurashkanki" nenqankamaqa jatunsaq mandukunach'u kejakushana karqa. Chaykama chay runa kuydasham kanman manaräsi rasunpa juchayoq kanqan musyakanqankama.
Manam pipis juchäkonqanpita mastaqa ninmanchu pitapis nasyunninch'u o juk lädu nasyunch'usi, juchanta tariparurqa mananam chay juchäkonqan masmanqa ñakananpaq ch'urasha kanqachu pitapis ni imapitapis.
CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (12)
Manam pipis mana kaqpita pitapis turyapanmanchu ali kakoqta manam washanta rimanmanchu jukpata, ni ima aykapitasi ni imawansi. Chaynuy wasinch'u kastankunawan ali tiyakoqta ni mayqantasi, ni kartan apachikonqankunach'üsi. Lapan pi runapäpis manam yanqaqa imatasi rimanmanchu. Chaymi ali kakoqta turyapaptenqa kanmi runata mana jarupänanpaq rurakanqan, kijakur chaywan respetachikunanpaq.
CH'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (13)
Pi runapis nasyunnin rurich'u munanqanpam purikonqa manam pipis amachanqachu. Chaynuy nasyunnin rurich'u may markach'üpis munanqanch'u akraykur wasinta ruraykur tiyakuchun.
Lapan runam libri nasyunninpita juk lädo nasyunman yarqoyta munarqa yarqonanpaq. Nirkorqa kanqalan nasyunninman kutiyta munaptinsi.
CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (14)
Pi runasi imapitasi qatikach'aytukusha karqa maypasi ali kananpaq asheq aywakunmanmi juk lädu nasyunkunaman chaych'u ali kawananpaq.
Kayqa manam mana alita ruranqanpita kijakuptin qeshpeqkunapächu, kay mana jarupänanpaq rurashakunata, ni kay ley rurasha kaqkunata mana ruray munaqpächu, ni mana käsuy munaqpächu. Lapan nasyunpita qotukaykur rurapäkonqanqa.
CH'UNKA PICH'QAN KAYNUYMI NISHA (15)
Lapan runam juk nasyunman ch'ayarqa iskribikunan chay kanqanch'u markänu kayta munarqa.
Manam pipis amachanmanchu juk runa nasyunninman iskribikuyta munaptin, ni nasyunninpita juk lädo nasyunman ashukuyta munaptin.
CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (16)
Lapan runa olqopis, warmipis naqana uch'anman yarpayninman ch'ayarnaqa munarqa kasarakunqam. Lapanpämi imaniraq kastapäsi ni yana ni yoraq, may nasyun runa karpis ni imaman yarakoq karpis. Chaynuypa yarina juk familya juk wasita ruraykur tiyakärinan, kasararkur y kasaranqanpita rakikarpis lamitä pura rakipanakärinan iman aykankunatasi.
Kasarakorqa kasarakärinan shumaq ishkankuna munanakärir-rämi. Ishkanpasi mana amachaq kaptinrämi, ishkankuna pipitasi mana amachasha kanan.
Kasarakärenqan junaqpita rikakan juk familyanam. Chayta ruran lapan runa warmi kay pachach'u tiyaq, tiyapäakunqanpita walka walkala achkamanna mirapäkun, kayta respetachinanpaq imasi kaptin kanqa familyanmi y nasyun mandukunam.
CH 'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (17)
Lapan runapis respetachikonqam mana runa masin jarupänanpaq ima aykanpitasi kikinpa kananpaq, masta munarqa kikinpa kananpaq ashikunan.
Manam pipis qarqosha qech'usha kanqachu kikinpapitaqa yanqa mana kaqpitaqa.
CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (18)
Lapan runam ima ayka munanqanman yarpäkunan mana pipis chayta amachanmanchu. Chaynuy imamansi munanqanman yärakuchun. Manam pipis amachanmanchu yärakonqanpita juk yärakuyman tikrakuptin. Chaynuy yärakonqanpita achka runata o juk runalata willapar yach'achiptin y yach'akuyninta yärakonqanman rurachiptin.
CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (19)
Lapan runam libri yarpach'akärinanpaq y yarpach 'akonqanta rimananpaq. Chayta manam pipis amachanmanchu ni chaypita rabyakunmanchu pay yarpayninta wakin runata willapaptin. Lapan runatam musyachinman maych'üsi imanuypasi, mayqan kasta rimaywansi musyananpaq.
ISHKAY CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (20)
Lapan runam maych 'üsi imach'üsi qotukäpäkunman imatasi al ita rurananpaq kaptenqa, manam pipis amachanmanchu chayta.
Manam pipis achka shuntakanqanman pushanmanchu mana munaqtaqa, chayman mana qotukayta munaptenqa.
ISHKAY CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (21)
Lapan runam nasyunninch'u presidenti kananpaq yaykuyta pwedin. Mana kikin karqa jinan markach'u akrasha runapaq bótunan.
Lapan runam iwal-la wakin runakuna jina, chaymi mandu kaymansi yaykuyta pwedin nasyunninpaq.
Marka runam munayniyoq presidenti o juk niraq mandu kananpaq ch 'uraych 'u. Chay mandu ch'uranakuy kanan jinan marka nasyun runakunapitam. Kay ch'uranakuy kanqa mana qonqaypam imaypis. Lapan chay nasyunch'u iwal bótapäkunan. Chay bótuqa kanan pakaylapa o makinta alsaypa o papilch'u munanqanpaq iskribirkur jitaykuypa.
ISHKAY CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (22)
Lapan runam imaypis achka qotukaykur aroqch'u käqa kawayninpaq pägasha kanman, aruykar imasi rurakunanpita mana manchakular kananpaq. Kay ali kaway y iwal kaway kikin nasyunpita kanan o juk lädo nasyunpita yanapasha kanan o achkaq runa qotukasha aroqpita yanapasha kanan, kikin runa mantinikunanpaq y wakin matinisha kananapaq.
ISIIKAY Cll'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (23)
Lapan runa arunanmi maych'üsi, munanqanch'u aruyninta ashikunan mana aruyniynaq kananpita.
Lapan runam iwal pägasha kanan ima aruych'u karpis. Manam kanmanchu juknin mas achka pägasha y jukaqnin mas walka pägasha juk junaq aruyninpita.
Lapan runa aronqanch'u aroqkaqpäqa kananmi juk junaq gananqanman yapasha mas ali kananpaq, seguränan kikinta y familyanta imanuysi kanqantanuy, runa kayninta o juk imanaypasi seguränan o imanaypasi yanapasha kananpaq.
Lapan runa imach'üsi arorqa sindicato nenqanta rurapäkunan lapan qotukakuykur i ma aykach 'üsi respetachikärinanpaq, imanuy respetachikärinanpaq kaykaqta rikaykur.
ISHKAY CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (24)
Lapan runa aronqanpita jamanqam, jamaykur munanqanta rurananpaq, aronqanpita jamanman imay óra aroq yaykonqanta rikaykur, y chaynuy kada wata jamanman juk killa. Chay jamanqanpita pägasham kanan maych'ümi arun chaypita.
ISHKAY CH'UNKA PICHOAN KAYNUYMI NISHA (25)
Lapan runa y familyankuna kanman ali kawayniyoq ali mikuypita, ali rópasha, kikinpa wasin kanman, me~diku qeshyar jampikoq aywananpaq y wakin mas munanqankuna. Aronqanch 'u segurasha kanman qeshyaqtukur byudo kedarur, aronqanch'u däflakurur, chachayarur o imasi juk niraq pasaptin mantinikunanpaq.
Mamanpis wamrapis iwal kuydasham kanan ospitalch'u warmi qeshyakuruptenqa. Lapan wamra chaynuy shumaq atendisha kanan käsadu kikin warminch'u karpis o mana kasädu warminpita juk warmich'u karpis.
ISHKAY CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (26)
Lapan runam eskwelaman yach'akoq aywanan. Eskwelach'u yach'akonqanpitaqa manam pipis ni pitapis päganqachu, iskribiyta liyiyta yach'akunan primarianta ushanqankama. Kaykama lapan runam yaykunman yach'akunanpaq. Mas imapäsi yach'akuyta munaptenqa kanqa mas jatun eskwelakuna chaych'u ima yach'aymansi yaykunanpaq. Munaqkaqpäqa kanqa jatun eskwela imapäsi yach'akoqpäqa pi maypäsi lapanpämi kanqa.
Yach'akonqaqa kikin yach'aq runa kananpämi, imanuy mana runa jarupänanpaq respetachikunanpämi. Manan pipis turyapasha kananchu alita imatasi rurakuptin. Asta mas ali kapäkuy ali kawakäriy mana liytur, mana pelyar wakin juk lädo nasyunkunawansi. Chaynuy achka imaniraq qotukaqkunawanpis, imaman yärakoqkunawanpis. Chaynuy karqa kapäkonqa alita rurar ali kawar kay lapan nenqantamuy kumpliptin.
Taytankunaman akranan wamranpaq imapaq yach'akuymansi yaykunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (27)
Lapan runa libri yach'anqan markach'u kustumbrinkunata rurananpaq y rikananpaq, imatasi rurayta yach'arqa jina rurakuchun yach'anqankunata. Chaynuy markanch'u imatasi alita ruraptenqa chaych'u yanapächun.
Pi runa imata ruranqanch'üsi alita yarqarachimuptenqa mana pipis ruranqanta rikakarachimuptenqa; chay rikakächimoqmi dweño kanan, paypa jutinch'u kanan. Chaynuy librukunach'u o librukunata kikinpa yarpaynilanwan iskribimorqa jutinch'ümi kanan. Chaynuy imatasi kikin ali ruranqanta rikakachimuptin kanqa. Manam juk rurakonqanta "noqam dweño kä" nir charikurkunmanchu ni jutinta ch'urachikunmanchu. Chaynuy ruraqpäqa kanmi leykuna respetachikunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (28)
Lapan runam kay mana jarupänakunanpaq rurakanqanta respetänan. Chaynuy imata rurana kaptinsi juk lädo nasyunkunawansi shumaq kachun. Kay leykuna nenqannuy rurakächun y shumaq rasunpa rurakächun.
ISHKAY CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (29)
Lapan runa markach'u tiyaqkäqa ruranan lapan imanuy wakin rurapäkonqannuy chayta respetänan. Chaynuy lapanta rurar respetaptin markanch'u imatapis alita rurapäkonqa. Chay'nuy kikinpis alipaq rikasha kanqa. Chawraqa musyanqa markach'u imata rurana kanqantapis.
Lapan nenqantanuy markach'u rurar y respetachikur mana piwanpis jarupächikur kaptin mana pipis amachanmanchu kawayninch'u. Lapan runapis kapäkunan ali kawaych'ümi imanuy leykuna nenqannuy, chaynuy lapanta respetar, wakin runakunawan mana imatasi ninakur kawapäkunanpaq, ali yarpayninwan yarpach'akur, wakin runakuna ali kanqanta rikananpaq, chaynuy achka runa qotukaykur aroqch'u karpis.
Kay mana runa jarupänakunanpaq kanqanta manam pipis amachayta o ama chayta rurashunchu" nir lapan ruraqkunata ninmanchu. Lapan nasyunpita runakuna qotukaykur runakuna respetachikunanpaq rurapäkonqanta.
KIMSA CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (30)
Kay respetachikunanpaq kaykaq rurapäkonqanch 'üqa manam ima leysi nasyunpa kaqtaqa rurakayta pwedinchu ni rurakashachu. Chaynuy walka qotukasha o juk runa ruranalanpächu kay mana jarupänakunapaq kaykaq. Chaynuy mana pipis kay ruraych'u rimanqankunata illakächiyta pwedinchu.