text:
MARCOSPAQ QELQASQAN EVANGELIO
T’ikraqkuna: Hilario Huanca Mamani ss.cc. Hermann Wendling ss.cc.
2008
MARCOSPAQ QELQASQAN EVANGELIO Griego simimanta quechua simiman t’ikrasqa Puno hap’iypi tiyaq runamasikunapaq T’ikraqkuna: Hilario Huanca Mamani ss.cc. Hermann Wendling ss.cc. Ad experimentum
JUAN BAUTISTA WILLAKUN WAQT’A PAMPAPI 1,1-8 // Mt 3,1-12; Lc 3,1-9:15-17; Jn 1,19-28 11Diospaq churin Jesucristoq allin willakuyninpaq qallariynin. 2Imaynan profeta Isaiaspaq qelqanpi qelqasqa kashan hina: “Kachani willaqniyta qanpaq ñawpaqeykita, paymi hallch’anqa ñanniykita. 3Waqt’a pampapi wahakuqpaq kunkan: Hallch’aychis Apuq ñanninta, kushkachaychis purinanta”. 4 Juan ukhurimurqan bautizaspa waqt’a pampapi bautismomanta yachachispa, hinallataq Diosman kutirikuymanta, huchakunamanta pampachakuyta taripanapaq. 5Hina payman lloqsimurqanku hinantin Judea llaqta hinallataq llapan Jerusalén llaqtamanta kaq runakuna. Hina bautizachikurqanku paywan Jordán mayupi huchankuta reqsikuspa. 6Juan churakuq huk p’achata camelloq willmanmanta hinallataq chumpita qaramanta, hinataq mikhuq chillikukunata salqa mishk’itawan. 7 Hina willarqan nispa: “Noqaq qhepaytan hamushan noqamanta ashwan atiyniyoq, piqtachus husut’anpaq watullantapas noqaqa qonqoriykukuspa manan paskay atiqchu kani. 8Noqaqa bautizarqaykichis unuwan ichaqa pay bautizasunkichis Espíritu Santopin”. JESÚS BAUTIZACHIKUN 1,9-11 // Mt 3,13-17; Lc 3,21-22 9 Chay p’unchaykunapi, Jesús hamurqan Galilea hap’iypi kaq Nazaretmanta, hinataq bautizachikurqan Juanwan Jordán mayupi. 10 Kikin ratupi unumanta lloqsirqamushaspa Jesús qhawahatarqan hanaq pacha llik’irparisqata hinallataq Espíritu Santo uraykamuqta huk urpi hina pay pataman. 11 Hinataq hanaq pachamanta uyarikamurqan huk kunka: “Qanmi kanki munasqa churiy, qanpin kusikuni”. JESÚS WATEQACHIKUN WAQT’A PAMPAPI 1,12-13 // Mt 4,1-11; Lc 4,1-13 12 Kikin ratu pacha Espirituqa Jesusta waqt’a pampaman tanqarparirqan. 13Waqt’a pampapitaq tiyamurqan tawa chunka p’unchay pacha, hinaspaº Satanaspaq wateqasqan karqan. Tiyarqantaqmi salqa uywakunawan hinaspataq angelkuna payta servirqan. JESUS QALLARIN DIOSPAQQ KAMACHIYNINTA WILLAKUYTA 1,14-15 // Mt 4,12-17; Lc 4,14-15 14 Juanta hap’isqanku qhepamanta Jesusqa puririrqan Galilea hap’iyman. Chaypitaqmi Diospaq allin willakuyta willarqan, 15nispa: “Hunt’akapunñan ch’ikusqa kuti, Diospaq kamachiyninqa qayllamushanñan. Diosman kutirikuychis, allin willakuypi iñiychis”. JESÚS WAHAN ÑAWPAQ YACHAQAQNINKUNATA 1,16-20 // Mt 4,18-22; Lc 5,1-11 16 Jesús Galilea qocha kantunta purishaspa Simonta hinallataq Simonpaq wayqen Andresta rikurqan llukuta qochaman wikch’uykushaqta, imaraykuchus paykunaqa karqanku challwa hap’iq. 17Hina Jesús paykunata nirqan:
“Hamuychis noqaq qhepayta hina qankunata kutichisqaykichis runakuna hap’iqta”. 18 Kikin ratu pacha llukukunata saqerparispa qhepanta purirqanku. 19 Huk chikan ñawpaqman purishaspa rikurqan Santiagota, Zebedeoq churin, Juan wayqentawan balsapi llukukunata 20 hallch’ashaqta. Kikin ratu pacha waharillarqantaq, hinataq purillarqankutaq paypaq qhepanta, taytanku Zebedeota balsapi saqerparispa llank’apakuqkunatawan. JESUS YACHACHIN HINALLATAQ HAMPIN HUK SAQRAYOQTA 1,21-28 // Lc 4,31-37 21 Hina Cafarnaún llaqtata waykurqanku. Kikin ratu pachataq sábado p’unchay sinagogaman waykuspa yachachirqan. Hinataq musphararqanku yachachisqanmanta imaraykuchus yachachisharqan atiyniyoq hina, mana qelqa yachachiqkuna hinachu. 23Kikin ratu pachataq sinagogankupi tarikurqan huk qhelli espirituq hap’isqan runa. Hinataq qaparitatarqan nispa: 24 “¿Imatan munanki noqaykumanta, Nazaretmanta Jesús? ¿Hamurqanki noqaykuta tukuqchu? Yachanin pi kasqaykita: Diospaq Santon”. 25 Jesusqa payta phiñaykurqan nispa: 26 “¡Upallay hinaspataq lloqsiy paymanta!” Hina qhelli espírituqa chhawchirispa hinallataq kallpa kunkayoq qaparispa lloqsirqan paymanta. 27Hina llapanku anchata musphararqanku hinaspataq tapunakurqanku: “¿Iman kay? ¡Atiyniyoq mosoq yachachiy! Qhelli espiritukunatapas kamachin paykunataq kasukunku”. 28 Hina kikin ratu pacha paymanta rimaykuna lloqsirqan hinantin cheqasman, Galilea hap’iypaq llapan muyuntinman. JESÚS HAMPIN ASHKHA RUNAKUNATA
1,29-34 // Mt 8,14-17; Lc 4,38-41 Kikin ratu pachataq sinagogamanta lloqsirqospa purirqanku Simonpaq hinallataq Andrespaq wasinman, Santiagopiwan Juanpiwan kushka. 30Simonpaq suegran aysarayasharqan ruphaypaq hap’isqan. Kikin ratu pachataq rimarqanku paymanta. 31Hina chimpahataykuspa makinta hap’iykuspataq sayarirqochirqan. Hina ruphay hap’isqan saqepurqan payta hinataq paykunata servirqan. 32 Ch’isiyaykushaqtin, inti waykuytaña, payman apamurqanku llapan mana allin kaqkunata hinallataq saqraq 33 hap’isqankunatapis. Llapa llaqtantin huñukurqanku punkuq ñawpaqenpi. 34Hinataq hampirarqan ashkha mana allin kaqkunata imaymana onqoykunawan; hinallataq ashkha saqrakunata qarqorqan, ichaqa manan rimarichirqanchu saqrakunata imaraykuchus payta reqsirqanku. 29
JESÚS PURIN HINANTIN GALILEAPI WILLAKUQ 1,35-39 // Lc 4,42-44 35 Pacha paqariyta, nishu tutayaqraq kashaqtin, hatarirqospa lloqsirqorqan hinaspataq purirqan huk waqt’a pampaman, chaypitaq mañakurqan. 36Simontaq paywan kaqkunapiwan purirqanku payta mashkhaq, 37 hina payta tarispa nirqanku: “Llapankun maskhashasunki”. 38 Hinataq paykunata nirqan: “Haku wak cheqasman, qayllapi kaq llaqtakunaman, chaykunapipas willanaypaq; imaraykuchus kaypaqmi lloqsimurqani”. 39 Hinaspa Jesús purirqan sinagogankupi willaq hinantin Galilea hap’iypi hinallataq saqrakunata qarqoq. LEQ’E ONQOQTA HAMPIN 1,40-45 // Mt 8,1-4; Lc 5,12-16 40 Huk leq’e onqoq runa payman chayamurqan. Ñawpaqenpi qonqoriykukuspa mañakurqan paymanta nispa: “Munanki chayqa, ch’uyanchawayta atinki”. 41 Hina khuyapayaykuspa makintataq haywarispa payta llamiykurqan nispa: “Munanin, ch’uyanchasqa kay”. 42 Hina kikin ratu pacha paymanta lloqsirqan leq’e onqoy hina payqa ch’uyanchachikurqan. 43 Hinaspa Jesusqa kunaykuspa kikin ratu pacha kacharparipurqan nispa: 44 “Qhawariy, ama pimanpas imatapas ninkichu; ichaqa puriy paqowan rikuchikuq hinaspataq hayway Moisespaq kamachisqanta ch’uyanchakuyniykimanta, chaypi paykuna yachananpaq”. 45 Ichaqa chay runa lloqsirqospa qallarirqan ashkhata willayta hinallataq ch’eqerichiyta
chay ruwasqamanta. Chayraykun Jesusqa manaña atipurqanchu may llaqtatapis sut’ita waykuykuyta; ashwanpis hawapi waqt’a pampakunapi kasharqan. Hinataq hinantinmanta payman chayamurqanku. JESUS HAMPIN SUCH’UTA 2,1-12 // Mt 9,1-8; Lc 5,17-26 1 2 Wakmanta Kafarnaún llaqtaman waykuqtin pisi p’unchaykunamanta runakuna uyarirqanku wasipi kashasqanta. 2 Huñurqokurqan ashkha runa, chayrayku punkuq ñawpaqenpipis manan karqanñachu huk cheqaspas, hinataq paykunaman willarqan simita. 3Chayamurqanku payman huk such’uta apamuspa, tawa runaq wantusqata. 4Payman mana apahatayta atispa, ashkha runa kaqtin, wasiq patanta kicharqorqanku, maypichus pay kasqanpi hinaspataq t’oqospa uraykuchirqanku kallapata maypichus such’uqa sirisqa kasharqan. 5Jesús paykunaq iñiyninta rikuspa nirqan such’uta: “Wawa, huchaykikunaqa pampachasqan kapun”. 6 Chaypi tiyarasharqanku wakin qelqa yachachiqkuna, hinataq sonqonku ukhupi yuyaykurqanku: 7 “¡Imatan kay riman chay hinata! Diosmanta asikun. ¿Pin huchakunata pampachayta atinman, manachu Dioslla?” 8 Kikin ratu pacha Jesús yacharqan espiritunpi chay hinata ukhunkupi yuyaykusqankuta. Hinataq paykunata nirqan: “¿Imanaqtinmin chayta yuyaykunkichis? 9 ¿Ima niymi ashwan atikun, niy such’uta: Huchaykikuna pampachasqan kapun, icha niy: Sayariy, hap’iy kallapaykita hinaspataq puriy? 10 Yachaychis allinta, Runaq Churinqa atiyniyoqmi huchakunata pampachananpaq kay pachapi”. Hinataq nirqan such’uta: 11 “Niyki, sayariy, hap’iy kallapaykita hinaspataq ripuy wasiykita”. 12 Payqa sayarithapirqan, hina kikin ratu pacha kallapanta hap’ispa llapa runakunaq ñawpaqenpi ripurqan. Llapanku musphararqanku hinaspataq Diosta hatuncharqanku nispa: “Manan hayk’aqpas rikurqaykuchu kay hinata”. JESÚS WAHAN LEVITA 2,13-17 // Mt 9.9-13; Lc 5,27-32 13 Jesús wakmanta lloqsirqan qocha kantuman, llapan runakunataq hamurqan payman hinataq paykunata yachachirqan. 14 Purishaspa rikurqorqan Alfeoq churin Levita, impuesto huñunan wasinpi tiyashaqta, hinataq payta nirqan: “Qhepayta hamuy”. Sayarispataq qhepanta purirqan.
15
Hina wasinpi mast’aypi kasharqan; ashkha impuesto huñuqkuna huchasapakunapiwan mast’aypi kushka Jesuwan hinallataq yachaqaqninkunawan kasharqan. Imaraykuchus karqanku ashkha hinataq paypaq qhepanta purirqanku. 16Hina Fariseokunaq qelqa yachachiqninkuna huchasapakunawan hinallataq impuesto huñuqkunawanpas mikhushaqta rikuspa, yachaqaqninkunata nirqanku: “¿Imanaqtintaq mikhun impuesto huñuqkunawan hinallataq huchasapakunawanpis?” 17 Jesusqa uyarispa paykunata nirqan: “Manan qhali kaqkunaqa munankuchu hampiqta, ashwanpis onqoqkunallan. Manan hamuni chaninkunata wahaqchu; ashwanpis huchasapakunatan”. JESÚS RIMAN AYUNUMANTA 2,18-22 // Mt 9,14-17; Lc 5,33-39 18 Hina Juanpaq yachaqaqninkuna hinallataq fariseokunaqtapis ayunasharqanku hinataq hamuspa payta nirqanku: “¿Imanaqtintaq Juanpaq yachaqaqninkuna hinallataq fariseokunaq yachaqaqninkunapis ayunanku ichaqa qanpaq yachaqaqniykikunari mana ayunankuchu?” 19 Jesusqa paykunata nirqan: “¿Icha kasarakuq wasipi kaqkuna ayunayta atinkumanchu novio paykunawanraq kashaqtin? Novio paykunawanraq kashanankama manan ayunayta atikunmanchu. 20 Ichaqa chayamunqan p’unchaykuna maypachachus noviota paykunamanta qechunqaku hinaraqmi ayunanqaku chay p’unchay. 21Manan pipas siranchu huk chikan mosoq waytata thanta p’acha pataman, mana hinaqa yapasqa kaqqa chutanqa thanta kaqta, mosoq wayta thanta p’achata, hinataq astawan 22 llik’irparikapunqa. Manallataq pipas hillp’unchu mosoq vinota mawk’a p’uñukunaman; mana hinaqa vinoqa p’uñukunata phasmirparinman hinataq vinoqa hich’arparikunman hinallataq p’uñukunapas chinkakapunman. ¡Mosoq vino, mosoq p’uñukunaman!”. SABADO P’UNCHAYMANTA TAPUNAKUNKU 2,23-28; 3,1-6 // Mt 12,1-14; Lc 6,1-11 23 Huk sábado p’unchay Jesús purisharqan chakraq chawpinta. Hina yachaqaqninkunaqa chay ñanta purishaspa qallarirqanku trigoq umanta k’ichiqarqoyta. 24Hinataq Fariseokuna payta nirqanku: “Qhawariy: ¿Imanaqtin ruwashanku sábado p’unchaypiqa manan ruwanata?”. 25 Paytaq paykuna nirqan: “¿Manachu hayk’aqpis leerqankichis Davidpaq ruwasqanta, pisirichikuspa
yaraqachikuqtin pay hinallataq paywan 26 kaqkunanpas? Imaynatachus Diospaq wasinta waykurqan, Abiatar umalliq paqo kashaqtin, hina Diosman haywasqa t’antakunata mikhurqan, chayqa mana paypaq mikhunanchu karqan ashwanpas waqaychasqa karqan paqokunallapaq hina qollarqantaq paywan kaqkunamanpas”. 27 Hinataq paykunata nirqan: “Sábado p’unchayqa ruwakurqan runapaqmi, manan runa sábado 28 p’unchaypaqchu. Chayrayku Runaq Churinqa sábado p’unchaypaqpas apunmi”. 31Wakmanta sinagogaman waykurqan, chaypitaq ch’akisqa makiyoq runa kasharqan. 2 Hina qhawapayarqanku sichus sábado p’unchaypi hampisqanta, huchachanankupaq. 3 Jesús nirqan ch’aki makiyoq runata: “Sayariy chawpipi”. 4 Hina paykunata nirqan: “¿Sábado p’unchaypi atikun allin ruwaychu icha mana allin ruwaychu? ¿Huk runata alliyachiychu otaq wañuchiychu?” 5 Ichaqa paykunaqa ch’inllan karqanku. Hinaspa Jesusqa muyuntinta paykunata qhawarirqan phiñakuspa hinallataq llakikuspa sonqonku rumiyasqa kasqanrayku. Nirqan chay runata: “Haywariy makita”. Paytaq haywarirqan hinataq makinqa alliyapurqan. 6Hina fariseokunaqa lloqsispa kikin ratu pacha Herodespaq runankunawan rimanakurqanku payta wañuchinankupaq. ASHKHA RUNA JESUSPAQ QHEPANTA PURIN 3,7-12 // Mt 12,15; Lc 6,17-19 7 Jesusqa yachaqaqninkunawan qocha kantuman karunchakapurqan, hinataq ashkha runakuna Galileamanta qhepata purirqan, 8 hinallataq Judeamanta, Jerusalénmanta, Idumeamanta, Jordanpaq huk ladonmanta hinallataq Tiro, Sidón muyunintinmanta, ashkha runakuna; paypaq ruwasqanta uyarispa chimpahatarqanku. 9Hina yachaqaqninkunata nirqan paypaq huk balsata hallch’anankuta ashkha runarayku ama ñit’inankupaq. 10 Imaraykuchus ashkha runata hampirarqan, chayrayku llapan nanayniyoqkuna ñit’ihatarqanku llamiykunankupaq. 11 Hinallataq qhelli espiritukunapis, payta rikuspa, chakinman wikch’uhatakuspa qaparirqanku: “Qanmi kanki Diospaq Churin”. 12 Ichaqa anchata paykunata phiñarikurqan ama payta sut’ichanankupaq. JESÚS AKLLARIN CHUNKA ISHKAYNIYOQ APOSTOLKUNATA 3,13-19 // Mt 10,1-4; Lc 6,12-16 13 Jesús orqota seqaspa waharqan pikunatachus pay munarqan chaykunata,
hinataq payman rirqanku. 14Hina huñurqan chunka ishkayniyoq runakunata, pikunatachus suticharqan apostolkuna nispa, paywan kushka kanankupaq hinaspataq paykunata kachananpaq yachachinankupaq, 15hinallataq atiyniyoq kanankupaq saqrakunata 16 qarqonankupaq. Huñurqan chunka ishkayniyoqta hina Simonta suticharqan Pedro nispa, 17huñurqan Zebedeoq churin Santiagota hinallataq Santiagoq wayqen Juanta, paykunata suticharqan Boanerges nispa, chaytaq ninan kununuq churinkuna, 18 Andresta, Felipeta, Bartolometa, Mateota, Tomasta, Alfeoq churin Santiagota, Tadeota, 19 Simón Cananeota, hinallataq Judas Iscarioteta, paymi chaymanta hap’ichirqan. JESUSPAQ ATIYNINMANTA TAPUNAKUNKU 3,20-30 // Mt 12,22-32; Lc 11,14-23; 12,10 20 Wasinta kutimuqtin, wakmanta ashkha runakuna huñukurqan, chayraykun manan t’anta mikhuytapis atirqankuñachu. 21Chayta uyarispataq wasimasinkuna rirqanku payta hap’iq imaraykuchus nirqanku: “Manan yuyayninpichu kapun”. 22 Hina Jerusalén llaqtamanta uraqamuq qelqa yachachiqkuna nirqanku: “Belzebul paypi kashan, saqrakunaq umalliqninpaq atiyninwanmi saqrakunata qarqon”. 23 Hina paykunata wahahataspa rikch’anachiy simikunawan rimarqan: 24 “¿Imaynatataq Satanasri atinman qarqoyta Satanasta? Sichus huk suyu ishkayman t’aqakun chayqa chay suyuqa manan tahayta atinmanchu. 25Sichus huk wasipis ishkayman t’aqakun chayqa chay wasiqa manan tahayta atinmanchu. 26Hinallataqmi sichus Satanaspis pay kikin contra sayarispaqa ishkaymanmi t’aqakun chayqa mana tahayta atinmanchu ashwanpas tukukapunqan. 27Ichaqa manan pipas atinmanchu waykuyta kallpayoq runaq wasinta hinaspataq kaqninkunata suwayta manaraq ñawpaqta kallpayoqta watarqospa, hinaraqmi wasinta suwanqa. 28Cheqaqtan niykichis: Runakunaq churinkuna llapa huchakunamanta pampachasqa kanqa hinallataq Diosmanta asikuymantapas. 29 Ichaqa pichus Espíritu Santomanta asikuqqa manan hayk’aqpis pampachasqachu kanqa ashwanpas wiñaypaq huchayoqmi”. 30 Imaraykuchus nirqanku: “Qhelli espirituyoqmi”. JESUSPAQ MAMAN WAYQENKUNAPIWAN 3,31-35 // Mt 12,46-50; Lc 8,19-21 31 Hina chayamurqanku maman hinallataq wayqenkunapas, hawallapi sayaraspa kacharqanku payman, payta wahaspa.
32
Ashkha runa tiyasharqan muyuriqninpi, hina payta nirqanku: “Mamaykin wayqepanaykikunapiwan hawapi mashkhashasunkiku”. 33 Paytaq kutichispa paykunata nirqan: “¿Pitaq mamayri otaq wayqeykunari?” 34 Hinaspataq pay muyuriqninpi tiyashaqkunata qhawarispa nirqan: “Kaykunan kanku mamay hinallataq 35 wayqeykunapis. Imaraykuchus pichus Diospaq munaynin ruwaqqa chaymi kakun wayqey, panay hinallataq mamay”. MUHU T’AKAQMANTA RIKCH’ANACHIY 4,1-20 // Mt 13,1-23; Lc 8,4-15 41Wakmanta qallarirqan Jesús yachachiyta qocha kantupi. Hina nishu ashkha runa qayllanpi huñukurqan, chayrayku payqa qochapi huk balsaman seqarqospa tiyaykurqan, llapan runakunataq kasharqan qocha kantu hallp’a patapi. 2Jesús paykunata imaymanakunata yachachirqan rikch’anachiy simikunapi. Hina paykunata yachachispa nirqan: 3 “Uyariychis: T’akaq lloqsirqan t’akaq; 4 t’aqashaqtintaq huk chikan halaykurqan ñan pataman hinataq pesqokuna hamuspa 5 mikhurqapurqan. Huktaq halaykurqan rumi ukhukunapi hinataq pisi hallp’ayoq kaspa ratu phuturimurqan, 6ichaqa inti lloqsimuqtin ruphachikurqan hina pisi saphiyoq kaspa 7 ch’akirparipurqan. Huktaq halaykurqan kishka ukhukunapi hinataq kishkakuna wiñathapispa p’amparqapurqan hinataq mana urirqanchu. 8Hukkunataq halaykurqan allin hallp’aman hinataq allinta wiñarispa hinallataq miraspa urirqan, huknin rururqan kinsa chunkata, huknin soqta chunkata huknintaq pachakta”. Hina nirqan: 9” Hayk’an uyariq ninriyoqqa, uyarichun”. 10 Sapallan kashaqtin, paywan kaqkuna chunka ishkayniyoqpiwan kushka tapurqanku rikch’anachiy rimaykunamanta. 11 Paykunatataq nirqan: “Qankunallamanmi qosunkichis Diospaq pakapi kaq kamachiyninta reqsinaykichispaq ichaqa hawapi kaqkunamanqa llapa yachachikun rikch’anachiy rimaykunapi, 12 chayraykun qhawaspa qhawanku manataq rikunkuchu hinallataq uyarispa uyarinku manataq hap’iqanku, mana Diosman kutirikunankupaq nitaq pampachasqa kanankupaq”. 13 Paykunatataq nirqan: “¿Manachu hap’iqankichis kay rickch’anachiyta? Hinari, ¿Imaynatataq hap’iqankichis llapan rikch’anachiykunatari? 14 T’akaqqa t’akan simitan. 15Kaykuna kanku ñan patapi kaqkuna maypichus simi t’akakun,
uyariqtinku kikin ratu pacha Satanás hamuspa qechurqapun paykunapi t’akasqa simita. 16 Hinallataq kaykuna kanku rumi rumi ukhupi t’akasqa, simita uyarispa kikin ratu pacha chaskinku kusisqa 17ichaqa paykuna ukhupi manan saphiyoq kaspa asllapaq kakunku, hina ñak’ariy otaq qatiykachay simirayku ukhurimuqtin kikin ratu mishk’apunku. 18 Hukkuna kanku khiskakuna ukhupi t’akasqa, kaykuna kanku simi uyariqkuna 19ichaqa kay kawsaykunamanta llakipakuykuna hinallataq qhapaq kaypaq q’otokuynin hinallataq wakin munapakuykuna waykuykuspa chinkachipunku simita hinataq mana 20 rurupunchu. Ichaqa chaykuna kanku allin hallp’api t’akasqa, pikunachus simita uyariykuspa chaskiykunku hinaspataq rurunku huk kinsa chunkata, huktaq soqta chunkata, huktaq pachakta”. K’ANCHAYMANTA HINALLATAQ TUPUNAMANTA 4,21-25 // Lc 8,16-19 21 Jesús paykunata nillarqantaq: “¿K’anchayta apamunkuchu k’anallawan pakaykunankupaqchu icha puñuna ukhuman churaykunapaqchu? ¿Ashwanpas manachu k’anchana pataman churaykunankupaq? 22 Imaraykuchus imapas p’ukchisqa kakun sut’inchakunanpaq hinallataq pakapi 23 ruwasqapis kakun rikukunanpaq. ¡Pichus uyariq ninriyoqqa, uyarichun!” 24 Paykunata nillarqantaq: “Qhawariychis uyarisqaykichista. Tupusqaykichisman hinan qankunapaq tupunqaku hinallataq yapaykusunkichis. 25 Imaraykuchus kaqniyoq kaqmanqa qonqaku, ichaqa mana kaqniyoq kaqtataq kaqnintapas qechunqaku”. PAYLLAMANTA WIÑAQ MUHU 4,26-29 26 Jesusqa nillarqantaq: “Ahinan Diospaq kamachiyninqa. Huk runa muhuta t’akan hallp’aman, 27hina puñun rikch’arin tuta hinallataq p’unchay hinallataq muhuqa phuturimuspa wiñan mana paypaq 28 yachasqan. Hallp’aqa payllamanta rururimun, ñawpaqta q’achuta chaymanta trigoq umanta chaymantataq hunt’a trigota umapi. 29Hinaspa ruru poqosqaña kaqtintaq kikin ratu pacha runa ichhuñata churaykun imaraykuchus chakra oqharina p’unchay chayamun”. MOSTAZA MUHUMANTA 4,30-34 // Mt 13,31-32.34; Lc 13,18-19 30 Jesusqa nillarqantaq: “¿Imaynataq rikch’achisunman Diospaq kamachiyninta? ¿Ima rikch’anachiywantaq reqsichisunman? 31Mostaza muhu hinan,
hallp’api tarpuykusqaqa kakun ashwan huch’uylla hallp’api tarpusqa llapan muhukunamantapas. 32Ichaqa, tarpusqaña kaspa wiñan hinaspataq ashwan hatun kapun llapa yuyukunamantapis hinallataq wiñachin hatuchaq k’allmakunata, hina llanthunpi hanaq pacha pesqokunapis q’esachakuyta atinku”. 33 Kay hina ashkha rikch’anachiykunawan paykunata rimapayaq hap’iqay atisqankuman hina. 34Mana rikch’anachiywanqa mana rimapayarqanchu paykunata, ichaqa sapanku ukhupi paypaq yachaqaqninkunamanqa llapanta sut’incharqan. JESÚS THANICHIN WAYRATA 4,35-41 // Mt 8,23-27; Lc 8,22-25 35 Chay kikin p’unchay ch’isiyaykuqtin Jesús nirqan paykunata: “Chimpaman purisunchis”. 36 Paykunaqa runakunata kacharparipuspa apakapurqanku balsapi imaynan kasharqan hina. Paywan kushka wak balsakunapas kashallarqantaq. 37Hina hatarirqamurqan sinchi hatun wayra hinaspataq balsata unu waqtahatarqan, balsapis 38 hunt’arqakapusharqan. Paytaq puñusharqan balsaq qhepa ladonpi sawna patapi. Hina rikch’achirqanku payta nispa: “Amawt’a, ¿Manachu khuyapayakunki chinkaykushaqtiyku?”. 39 Hina rikch’arirqamuspa phiñaykurqan wayrata hinallataq qochata nirqan: “Ch’in kay, upallay”. Hina wayraqa thanirqapurqan hinallataq ancha thak kapurqan qocha. 40Hina paykunata nirqan: “¿Imanaqtintaq manchali kankichis? ¿Manaraqchu iñiyniyoq kankichis?” 41 Hina nishu mancharisqapuni kashaspa ninakurqanku: “¿Pitaq kayri, chaytaq wayrapis qochapis payta kasun?” JESÚS HAMPIN SAQRAKUNAQ HAP’ISQAN RUNATA 5,1-20 // Mt 8,28-34; Lc 8,26-39 51Hinataq chayarqanku chimpa qocha kantuman, Gerasenokunaq hap’iyninman. 2 Balsamanta uraqaqtin pacha, aya p’ampana ukhumanta huk qhelli espirituyoq runa lloqsimurqan paywan tupaq. 3Kay runaqa tiyarqan aya p’ampanakuna ukhupi, manataqmi pipas ni cadenawanpas watayta atirqanchu. 4Imaraykuchus ashkha kutiña thunkukunawanpas cadenakunawanpas watasqaku, ichaqa payqa cadenakunatapas ñut’upuq thunkukunatapis p’itipuq hinaqtintaq manan pipas atipayta atipurqanchu. 5Tutantin p’unchaynintin kashaq orqo patakunapi, aya p’ampanakuna ukhupi qaparispa hinallataq 6 rumikunawan k’irikuspa. Jesusta
rikurqospataq phawahatarqan payman hinaspataq qonqoriykukurqan paypaq ñawpaqenpi 7hinaspataq kunkawan qaparispa nirqan: “¿Imatan munanki noqawan, Jesús, qollana Diospaq churin? Mañakuyki Diospaq sutinpi ama ñak’arichiwaychu”. 8 Imaraykuchus payqa nirqan: “Qhelli espíritu, lloqsiy kay runamanta”. 9 Hinataq payta tapurqan: “¿Iman sutiyki?” Paytataq nirqan: “Noqaq sutiyqa Legionmi, imaraykuchus ashkhan kayku”. 10 Hina Jesusta mañakurqan wakmantapis wakmanta chay hap’iymanta ama 11 kachananpaq. Chaypi kasharqanku ashkha khuchikuna orqoq chakinpi mikhurashaspa. 12 Paytataq mañakurqanku nispa: “Kachahatawayku kay khuchikunaman paykunaman waykunaykupaq”. Paytaq nisqankuta kasurqan. 13Hinaspataq qhelli espiritukunaqa lloqsirqospa waykurqanku khuchikunaman; hinataq khuchi mahadaqa, ishkay waranqa hina, wikch’uykukurqan chay patamanta qochaman, hina qochapi mik’ikapurqan. 14Khuchi michiqkunataq ayqerirqanku hinaspataq willarqanku llaqtapi hinallataq ayllukunapi. Hina runakunaqa puririrqan imas chay 15 kasqanta qhawaq. Hina Jesusman chimpahataspa rikurqanku saqraq hap’isqan runata tiyashaqta, p’achasqata, yuyayninpi, chay legionniyoq kaqta, hinataq 16 mancharikurqanku. Chayta rikuq runakunataq paykunaman willarqanku imachus ruwasqata saqraq hap’isqan runaman 17 hinallataq khuchikunamantapis. Hina mañakuyta qallarirqanku hap’iyninkumanta ripunanpaq. 18 Jesustaq balsaman seqahatashaqtin chay saqraq hap’isqan runa payta mañakurqan paywan kushka kananpaq. 19Ichaqa Jesús manan munarqanchu, ashwanmi payta nirqan: “Ripuy wasiykita, wasimasiykikunaman hinaspataq willakuy imata qanta Apuq ruwasqanta khuyapayaspasuyki”. 20 Chay runaqa ripuspa hinantin Decápolis hap’iypi qallarirqan willakuyta imata payta Jesuspaq ruwasqanta. Hinataq llapan runakuna muspharirqanku. JESÚS KAWSARICHIN SIPASTA, HAMPINTAQ WARMITA 5,21-43 // Mt 9,18-26; Lc 8,40-56 21 Jesus wakmanta chimpa kantuman balsapi wasapaqtin, ashkha runakuna huñurikurqan paypaq muyuriyninpi hinataq qochaq kantupi kasharqan. 22Hinataq chayamurqan huk sinagogapi umalliq, Jairo sutiyoq, hinataq
payta rikuspa, chakinpi qonqoriykukurqan, 23 hinataq paymanta mañakurqan nishuta nispa: “Ususiymi wañupushanña; hamuy, churaykuy makiykita pay pataman alliyananpaq hinaspataq kawsananpaq”. 24 Hinataq rirqan paywan. Ashkha runakunataq paypaq qhepanta purirqan hinaspataq ñit’ihatarqan payta. 25Chaypitaq tarikurqan huk warmi, pay chunka ishkayniyoq watañan yawar apaywan onqosqa kaq kasqa. 26Pasaqtañan ñak’arisqa ashkha hampiqkunaq makinpi hinallataq lliw kaqnintapis tukukapusqa, manataq alliyaqchu, ashwanpis astawan onqohapuq. 27 Jesusmanta uyarispa, runakuna chawpipi kashaspa chimpahatarqan qhepamanta hinaspataq 28 p’achanta llamiykurqan. Imaraykuchus nirqan: “P’achankunallata llamiykuspa allinyapusaq”. 29 Kikin ratu pacha yawar apaynin tatirqorqan hinallataq ukhunpi ripararqan nanayninmanta alliyapusqanta. 30Kikin ratu pacha Jesuspis paypi riparallarqantaq paymanta kallpan lloqsisqanta, chay rayku runakuna chawpipi kutirispa tapukurqan: “¿Pitaq p’achaykunata llamiykun?” 31 Yachaqaqninkunataq payta nirqan: “Rikushanki ashkha runa ñit’ihatasqasunkita hinaspataqchu ninki pin llamiykuwan nispa?” 32 Hinataq pay qhawashallarqan muyuriqta piq chay ruwasqanta rikurqoq hina. 33Hina warmiqa mancharisqa hinallataq qhatataspa, paypi ruwakusqanta yachashaspa, chimpahatarqan hinallataq ñawpaqenpi qonqoriykurqan, hinaspa payman willakurqan llapan cheqaqtan. 34Chaytaq payta nirqan: “Ususiy, iñiyniykin alliyachisunki, ripuy thak kawsaypi hina allinyapuytaq nanayniykimanta”. 35 Pay rimashaqtinraq chayarqamurqanku sinagogapi umalliqpaq wasinmanta nispa: “Ususiykiqa wañurqapunñan, ¿Imapaqñataq turiyanki amawt’ata?” 36 Jesusqa mana rimasqankuta uyariqchu tukuspa nirqan sinagogapi umalliqta: “Ama mancharikuychu, ichaqa iñillay”. 37 Mana munarqanchu piqpis qatipamunanta paywan kushkata, ashwanpis Pedrolla, Santiago hinallataq Santiagoq wayqen Juan. 38 Hina sinagogapi umalliqpaq wasinman chayarqanku hinaspataq rikurqan ch’aqwarayta hinallataq waqaqkunata nishuta qapariqkunatawan. 39Waykuykuspa paykunata nirqan: “¿Imanaqtin ch’aqwarankichis hinallataq waqankichis? wawaqa manan wañunchu, puñushanmi”. 40 Paykunataq paymanta asikurqanku. Paytaq llapan runakunata hawaman qarqospa
pusarqan wawaq taytanta, mamata hinallataq paykunawan hamuqkunata paywan kushka hinaspataq waykuykurqan wawaq kasqanman. 41 Wawaq makinta hap’iykuspataq nirqan: “Talitá kum”, chayqa t’ikrasqa ninmi: “Sipas, qantan niyki, sayariy”. 42 Hinataq payqa kikin ratu pacha sayarirqorqan hinaspataq purinaqarqan, karqan chunka ishkayniyoq watayoqña. Hina nishuta musparqanku. 43Ichaqa Jesusqa paykunata kamachirqan anchata ama pipas chayta yachananta hinallataq kamachillarqantaq sipasta mikhuchinankupaq.
“Huk wasiman waykuspaqa chaypi qhepaychis chaymanta lloqsinaykichiskama. 11 Ichaqa huk cheqaspi mana chaskisunkichischu nitaq uyarisunkichischu hinaqa chaymanta lloqsispa chakiykichis ukhupi kaq hallp’ata thalarpariychis, chaywan paykunata huchachaspa”. 12 Hina lloqsispa willarqanku runakuna 13 Diosman kutirikapunankupaq. Hinataq ashkha saqrakunata qarqorqanku hinallataq ashkha onqosqakunata aceitewan hawiykuspa alliyachirqanku.
JESÚS RIMAN NAZARET LLAQTANPI 6,1-6ª // Mt 13,53-58; Lc 4,16-30 61Hina chaymanta ripurqan hinataq paqarisqan llaqtaman chayarqan, yachaqaqninkunapas paypaq qhepanta 2 purirqanku. Sábado p’unchay chayamuqtintaq, sinagogapi yachachiyta qallarirqan, hinataq ashkha runakuna uyarispa musphararqan nispa: “¿Maymantan hamun payman kaykuna? ¿Imataq kay payman qosqa yachaynin hinallataq chay makinpaq ruwasqan 3 milagrokuna? ¿Manachu kayqa carpintero, Mariaq churin hinallataq Santiagoq, Joseq, Judaspaq hinallataq Simonpaq wayqen? Hinallataq panankunapas manachu kaypi kashanku noqanchis ukhupi?” Hina mana paypi iñirqankuchu. 4Jesustaq paykunata nirqan: “Huk profetataqa llaqtallanpin pisichanku hinallataq wawamasinku ukhupipas hinallataq wasinpipas”. 5 Hina chaypi manan ima milagrotapas ruwayta atirqanchu. Pisi onqoqkunallaman makinta churaykuspa alliyachirqan. 6 Hinaspataq muspharqan paykunaq mana iñisqanmanta.
REY HERODES JUAN BAUTISTATA WAÑUCHIN 6,14-29 // Mt 14,1-12; Lc 9,7-9 14 Rey Herodes uyarirqan imaraykuchus Jesuspaq sutinqa reqsisqa karqan, hina nirqanku: “Juan Bautistan wañuqkuna ukhumanta kawsarimun, chayraykun pay ruwan milagrokunata”. 15 Hukkunataq nirqan: “Payqa Eliasmi”. Hukkunataq nirqanku: “Payqa profetan, imayna wakin profetakuna hina”. 16 Uyarispa Herodes nirqan: “Juan, pitachus umanta kuchusqay, chaymi kawsarimpun”. 17 Imaraykuchus Herodesqa runakunata kachaspa Juanta hap’ichirqan hinaspataq watarqospa carcelman churarqan, wayqen Felipeq warmin Herodías rayku, imaraykuchus paywan kasarakusqa. Imaraykuchus Juanqa Herodesta niq kasqa: 18 “Manan qanpaq atikunchu wayqeykiq warminta warmichakuy”. 19 Herodias paypaq phiñakurqan hina wañuchiytapis munarqan ichaqa mana atirqanchu. 20Imaraykuchus Herodesqa Juanta manchakurqan, paytaqa reqsirqan chanin hinallataq santo qharita hina, chay paytaqa waqaycharqan. Hina payta uyarispa anchata ishkayyarqan hinallataq uyarirqan kusisqa. 21 Chayamurqan allin p’unchay, kaymi karqan Herodespaq paqarisqan p’unchay. Chaypin pay qorqan hatun mast’ay mikhunata allin qhawarisqa runankunaman, umalliq sinchikunaman hinallataq Galilea llaqtapi kuraq runakunamanpis. 22Hina Herodiaspaq ususin waykuspa tusuykurqan chaytaq Herodespaq sonqonman chayarqan hinallataq paywan mast’aypi kaqkunaqmanpas. Hina reyqa nirqan sipasta: “Mañakuway ima munasqaykitapas, hina qosqayki”.
JESÚS KACHAN CHUNKA ISHKAYNINTA 6,6b-13 // Mt 10,1.5-15; Lc 9,1-6 Jesusqa purirqan llaqtan llaqtanta 7 muyuntinta yachachispa. Chunka ishkayniyoqninta waharqan hinaspa qallarirqan kachayta ishkaymanta ishkay hinataq paykunaman atiyta qorqan qhelli espiritukunata qarqonankupaq. 8Kamachirqan ama imatapas apakunankupaq ñanpaq, ashwanpis tawnallata, ama t’antatapis, nitaq wayaqatapis, nitaq qolqetapas k’inchupi; 9 ashwanpas husut’a churaykusqa hinallataq ama ishkay p’achawan p’istusqa. 10Hina paykunata nirqan:
23
Hinataq Diospaq sutinta aysarispa payta nirqan: “Imachus mañakusqaykita qosqayki, mashki suyuymanta kushkantapis”. 24 Hina lloqsirqospa mamanta nirqan: “¿Imatan mañakusaq?” Paytaq nirqan: “Juan Bautistaq umanta”. 25 Hina kikin ratu usqhayta reyman waykuspa mañakurqan nispa: “Munani qowanaykita kunan pacha huk plato patapi Juan Bautistaq umanta”. 26 Reytaq anchata llakikurqan ichaqa Diospaq sutin aysarisqan rayku hinallataq paywan mast’aypi kaqkuna rayku mana munarqanchu manan niyta. 27Chay kikin ratu reyqa kacharqan huk ñak’aq runata hinaspataq kamachirqan Juanpaq umanta apamunanta. Kayqa rispa umanta kuchuqarqorqan carcelpi. 28 Hina umanta huk plato patapi apamurqan hinallataq sipasman qorqan, sipastaq mamanman qorqan. 29 Juanpaq yachaqaqninkuna kayta uyarispa hamurqanku hinaspataq ayanta apakapurqanku hinaspataq huk aya p’ampanaman churaykurqanku.
“¿Rispa, ishkay pachak denario qolqewanchu rantimusaqku t’antata mikhuchinaykupaq?” 38 Payqa paykunata nirqan: “¿Hayk’an t’antaykiychis? Riychis qhawaykuychis”. Hina yachaspa nirqanku “Pishqa, ishkay challwapiwan”. 39 Hina paykunata kamachirqan huñu huñuta mikhuqkunata tiyachinankupaq llapankuta 40 q’omer q’achu pampapi. Hinataq tiyaykurqanku t’aqa t’aqapi, wakin pachakninpi wakinkunataq pishqa chunkanpi. 41 Hinataq pishqantin t’antata ishkaynin challwakunatawan hap’ispa, hanaq pachata qhawarispa samincharqan hinallataq t’antakunata phasmirqorqan, hinaspataq qorqan yachaqaqninkunaman chayta runakunaman rakinankupaq, hinallataq ishkaynin challwakunatapas rakiykurqan llapanman. 42Hina llapallanku mikhurarqanku saqsanankukama; 43hina oqarirqanku p’uchuq t’antata chunka ishkayniyoq canasta hunt’ata hinallataq challwakunaq p’uchusqantapis. 44 Chay t’anta mikhuqkuna karqanku pishqa waranqa qhari pacha.
JESÚS MIRACHIN T’ANTATA 6,30-44 // Mt 14,13-21; Lc 9,10-17; Jn 6,114 30 Apostolninkuna Jesuspaq qayllanman huñukuspa willarqanku tukuy imaymana ruwasqankuta hinallataq yachachisqankutapis. 31 Hinataq paykunata nirqan: “Hamuychis sapallaykichis waqt’a cheqasman hinataq samarikuychis huch’uyta”. Imaraykuchus karqanku ashkha ripuqkuna hinallataq hamuqkuna, chayrayku manañan karqanchu kutipis mikhuykunankupaq. 32 Hinataq ripurqanku sapallanku huk balsapi waqt’qa cheqasman. 33Hina runakunaqa paykunaq ripusqanta rikurqorqanku hinaspataq ashkha yacharqanku. Hinantin llaqtakunamanta chakipi phawarqanku chayman, hinataq chayarqorqanku ñawpaqtaraq paykunamanta. 34Hina lloqsispa rikurqan ashkha runakunata hinataq khuyapayarqan paykunata imaraykuchus kasharqanku mana michiqniyoq uhakuna hina. Hinaspataq qallarirqan paykunata ashkhata yachachiyta. 35 May ch’isiña kaqtin, yachaqaqninkuna Jesusman chimpahatarqanku nispa: “Kay cheqasqa waqt’an hinallataq ña ch’isiña; 36kacharparipuy paykunata qayllapi kaq ayllukunaman hinallataq llaqtakunaman rispa rantikunankupaq ima mikhunallatapas”. 37 Paytaq kutichispa paykunata nirqan: “Qankuna mikhuchiychis”. Paykunaqa nirqanku:
JESÚS PURIN QOCHAQ PATANTA 6,45-52 // Mt 14,22-33; Jn 6,15-21 45 Kikin ratu pacha kamachirqan yachaqaqninkunata, balsaman seqaspa paypaq ñawpaqenta ripunankupaq huk qocha kantuman, Betsaida llaqtaman, pay runakunata kacharparinankama. 46Hina kacharparispa seqarqan orqoman Diosmanta mañakuq. 47 Hina ch’isiyaykushaqtin balsaqa kasharqan chawpi qochapiña paytaq sapallan tarikurqan hallp’a patapiraq. 48Hina paykunata rikurqan sayk’usqa boteta suchuchishaqta imaraykuchus wayramurqan paykunaq ñawpaqenmanta; hina pacha paqarimushaqtin hamurqan paykunaman qochaq patanta purispa, hinallataq paykunata ñawparpariyta munarqan. 49 Paykunataq payta qocha patanta puriqta rikuspa yuyaykurqanku kukuchicha nispa hinaspataq qaparirarqanku. 50Imaraykuchus llanpanku payta rikurqanku hinataq mancharikurqanku. Kikin ratu paykunawan rimanakurqan nispa: “Qhalichakuychis, noqan kani, ama manchakuychischu”. 51 Hina seqahatarqan paykunaman balsa pataman. Hinataq wayraqa thanirqapurqan pacha, paykunataq muspharisqaraq 52 kapurqanku. Imaraykuchus paykunaqa manan reparasqakuchu t’anta mirachisqanta, ashwanpas sonqonku rumichasqa karqan. JESÚS HAMPIN ASHKHA ONQOQKUNATA
6,53-56 // Mt 14,34-36 Qochata wasapaspa chayarqanku hallp’aman, Genesaret llaqtaman, chaypitaq balsata wataykurqanku. 54Hina balsamanta lloqsishaqtinku pacha, payta reqsihatarqanku, 55 hinaspataq phawarirqanku hinantin chay hap’iyninta hinataq qallarirqanku apayta onqosqakunata kallapakunapi maypichus 56 kasqanta uyarispa. Hina maytaña waykuqtinpas, hina huch’uy llaqtakuna otaq hatun llaqtakuna, hina ayllukunamanpis, onqosqakunata plazakunapi churaykurqanku hinataq mañakurqanku payta p’achanpaq kantullantapas llamiykuchinanpaq, hinataq llapan llamiykuqkuna qhaliyapurqanku. 53
ÑAWPAQ KURAQKUNAQ YACHACHISQANMANTA TAPUNAKUNKU 7,1-23 // Mt 15-1-20 71Hina Jesuspaq qayllanpi huñukurqanku fariseokuna huk qelqa yachachiqkunapiwan; paykunaqa Jerusalenmanta chayamurqanku. 2 Hinataq rikurqanku wakin yachaqaqninkuna t’antata huchakama makinwan mikhusqankuta, kayqa nin, mana makinta maqllikuspa. 3 Imaraykuchus fariseokunaqa hinallataq llapan judiokunapis manan mikhuqchu kanku mana allinta makinkuta maqllikuspa, ñawpaq kuraqkunaq yachachisqanman hap’ipakuspa. 4 Hina manallataqmi imatapis mikhunkumanchu qhatumanta kutimuspa manaraq ñawpaqta maqllikuspaqa, hinallataq wak ashkhan kan chaskisqanku hap’ipakunankupaq, imayna q’erokunata, mankakunata, ch’uwakunata puñunakunatapis 5 maqlliy. Hina fariseokuna qelqa yachachiqkunapiwan payta tapurqanku: “¿Imanaqtintaq yachaqaqniykikuna mana ñawpaq kuraqkunaq yachachisqanman hina purinkuchu, ashwanpas t’antata huchakama makinwan mikhunku?” 6 Paykunata nirqan: “¡Allintan Isaiasqa qankuna ishkay uyamanta profeta hina rimarqan, imayna qelqasqa kashan: ‘Kay llaqtaqa yupaychawan siminwanmi, ichaqa sonqonqa karupi tarikun 7 noqamanta. Yanqan yupaychawanku imaraykuchus yachachinku runakunaq kamachisqanta.’ 8Diospaq kamachikusqanta saqerparispa runakunaq yachachisqanman hap’ipakunkichis”. 9 Nillarqantaq paykunata: “Allinta Diospaq kamachikusqanta pisichankichis qankunaq yachachisqaykichista 10 waqaychanaykichispaq. Imaraykuchus Moisesqa nirqan: ‘Yupaychay tayta mamaykita’ hinallataq: ‘Mayqenchus tayta mamanta ñakan chayqa wañunan kanqa’. 11 Ichaqa qankunaqa ninkichis: ‘Huk runaqa taytatapas otaq mamatapas niyta atin: Korban,
kayqa nin apahata, chaymi qanta noqaq 12 yanapasqay. Manataq munankichischu imatapis pay ruwananta tayta mamapaq. 13 Ahinata chinkachipunkichis Diospaq siminta qankunaq yachay chaskichisqaykichiswan hinallataq imaymana chayman rikch’akuqkunata ruwankichis”. 14 Hina wakmanta ashkha runakunata waharispa paykunata nirqan: “Uyariwaychis llapaykichis hinataq 15 hap’iqaychis. Mana imapis hawamanta runaman waykuqqa qhellichanmanchu ashwanpis runamanta lloqsiqmi runata qhellichan. (16 Pichus uyariq ninriyoqqa, uyarichun)”. 17 Runakunamanta karunchakuspa wasiman waykuqtin yachaqaqninkuna payta tapurqan chay rikch’anachiymanta. 18Paykunatataq nirqan: “¿Hina qankunapis manachu atinkichis hap’iqayta? ¿Manachu hap’iqankichis imapis hawamanta runaman waykuq mana 19 qhellichasqanta? Imaraykuchus manan waykun sonqonmanchu ashwanpis wiksanmanmi hinaspataq hisp’anaman lloqsin”. Ahinata Jesús yachachirqan llapan mikhunakuna ch’uya kasqanta. 20Nillarqantaq: “Imachus lloqsin runamanta chaymi qhellichan runata. 21Imaraykuchus ukhumanta, runakunaq sonqonmantan lloqsin mana allin yuyaykuna, qhelli huchapi puriykuna, suwakuykuna, sipiykuna, 22wasanchakuykuna, munapakuykuna, mana allin ruwaykuna, liso kay, q’otukuy, mana allinta qhaway, Diosmanta asikuy, atiy sonqo kay, mana yuyayniyoq kay. 23 Llapan chay mana allinkunan lloqsimun ukhumanta hinaspataq qhellichan runata”. JESÚS ALLIYACHIN MANA DIOS REQSIQ WARMIQ USUSINTA 7,24-30 // Mt 15,21-28 24 Jesús chaymanta sayarispa ripurqan Tiro llaqtaq hap’iyninkunaman. Hina huk wasiman waykuspa mana pipas yachananta munarqanchu ichaqa mana pakakuyta atirqanchu. 25Kikin ratu pacha huk warmi paymanta uyarispa, paypaq ususin mana allin espirituyoq kaqtin, hamuspa chakinpi 26 qonqoriykukurqan. Warmiqa karqan griega, Sirofinicia paqarisqan suyumanta; hina payta mañakurqan ususinmanta saqrata qarqonanta. 27 Paytataq nirqan: “Suyarikuy, ñawpaqtaqa saksaykunan wawakunaraqmi imaraykuchus manan allinchu wawakunaq t’antanta hap’ispa alqochakunaman wikch’upuy”. 28 Pay kutichirqan nispa:
“Apu, mesa ukhupi kaq alqochakunapis mikhunmi wawakunaq t’anta puchunkunamanta”. 29 Hina payta nirqan: “Kay rimay rayku ripuy; saqraqa lloqsinñan ususiykimanta”. 30 Hina wasinta purispa tarirqan wawata puñuna patapi sirishaqta hinallataq saqratapas ripuqtaña. JESÚS HAMPIN HAKLLU HINALLATAQ ROQT’O RUNATA 7,31-37 31 Tiro hap’iymanta wakmanta lloqsispa Jesusqa chayarqan Sidon llaqtanta Galilea qochaman, Decápolis hap’iyta wasapaspa. 32 Hina aparqanku payman roqt’o hinallataq hakllu runata hina mañakurqanku makinta payman churaykunanta. 33Hina runakunamanta wak cheqasman aysarispa ruk’anankunata winaykurqan ninrinkunaman, thoqahataspataq llamiykurqan qallunta. 34Hinaspataq hanaq pachata qhawahataspa sonqonraq ch’allasqa nirqan: “Efathá” chaytaqmi nin: “Kichakuy”. 35 Hina ninrinkuna kicharparikurqan hinallataq qallunpis paskarparikurqan, 36 hinaspataq allinta rimapurqan. Hina paykunata kamachirqan aman pimanpas willanankupaq; ichaqa ashwan kamachishaqtin, astawanraq paykunaqa willakurqanku. 37Hina pasaqta muspharqanku nispa: “Tukuy imatapas allinta ruwan; roqt’okunata uyarichin hinallataq upakunatapis rimachin”. JESÚS MIRACHIN T’ANTATA ISHKAY KAQ KUTIPI 8,1-10 // Mt 15,32-39 81Chay p’unchaykunapi, wakmanta ashkha runa huñurikurqan, hina mana ima mikhunankupas karqanchu. Chay rayku Jesusqa waharispa yachaqaqninkunata nirqan: 2 “Khuyapayanin kay ashkha runakunata imaraykuchus kinsa p’unchayñan qhepakunku noqawan, manataq kanchu imapas mikhunankupaq. 3Hinata kacharpariyman wasinkuta yaraqasqata hinaqa chawpi ñanpichari pisipapunkuman, imaraykuchus wakin hamunku karumantaraq”. 4 Yachaqaqninkunataq payta kutichirqanku: “¿Maymantataq pipas orqonman kay waqt’a pampapi t’antata kaykunata saksachinanpaq?” 5 Paykunatataq tapuykurqan: “¿Hayk’an t’antaykichis?” Paykunataq nirqanku: “Qanchis”. 6 Hinataq kamachirqan runakunata pampapi tiyaykunankupaq; hinaspataq qanchis t’antata hap’ispa, graciasta qospa, phasmirqorqan
hinaspataq qorqan yachaqaqninkunaman paykuna rakinanpaq. hina paykunaqa runakunaman rakirarqan. 7Hina kallarqantaq pisilla challwanku; hinasqataq saminchaspa nirqan chaytapis rakirpariychis. 8Hina mikhurqanku saqsanankukama hinaspataq puchusqankuta oqarirqanku qanchis canastata pacha. 9Karqanku tawa waranqa runa hina. Hinataq kacharparipurqan. 10Kikin ratu pacha balsaman waykuykuspa yachaqaqninkunapiwan ripurqan Dalmanuthá hap’iykunaman. JESÚS HUCHACHAN FARISEOKUNATA SADUCEOKUNATAWAN 8,11-21 // Mt 16,1-12 11 Fariseokuna lloqsispa qallarirqanku Jesuswan tapunakuyta. Hinataq wateqayta munaspa paymanta mañakurqanku huk ch’ikuta hanaq pachamanta. 12Hina anchata llakipakuspa nirqan: “¿Imanaqtinmi kay wiñaykuna mañakunku huk ch’ikuta? Cheqaqtan niykichis: kay wiñaykunaqa manan chaskinqachu ima ch’ikutapis”. 13 Hinaspataq paykunata saqerparispa, balsapataman seqahataspa huk qocha 14 kantuman ripurqan. Yachaqaqninkunataq qonqarqapusqaku t’anta apakuyta hinataq ch’ulla t’antalla tarikurqan paykunawan balsapatapi. 15Paykunatataq kamachirqan nispa: “Qhawaychis, karunchakuychis fariseokunaq poqoyninmanta hinallataq Herodespaq poqoyninmantapas”. 16 Tapunakurqanku paykuna ukhupi mana t’antanku kasqanmanta. 17Jesús yachaspataq paykunata nirqan: “¿Imanaqtinmi tapunakunkichis mana t’antaykichis kasqanmanta? ¿Manaraqchu hap’iqankichischu nitaq reparaychischu? ¿Sonqoykichisqa rumichasqachu kan? 18 ¿Ñawiyoqña kashaspapis manachu rikunkichis hinallataq ninriyoqña kaspapis manallataqchu uyarinkichis? ¿Manachu yuyankichis? 19Pishqa t’antata pishqa waranqa runakunaman rakiqtiy ¿Hayk’a canastakuna hunt’atan puchukunata oqarirqankichis?” Paytataq nirqanku: “Chunka ishkayniyoqta”. 20 “Qanchis t’antata tawa waranqa runakunaman rakiqtiy ¿Hayk’a hatun canastakuna hunt’atan p’uchukunata oqarirqankichis?” Paykunataq nirqanku: “Qanchista”. 21 Paykunatataq nirqan: “¿Manaraqpunichu hap’iqankichis?” JESÚS ÑAWSATA HAMPIN
8,22-26 Betsaidaman chayaqarqanku, hina apamurqanku payman huk ñawsa runata hinaspa mañakurqanku llamiykunanta. 23Hina ñawsata makinmanta hap’iykuspa pusarqan llaqtaq hawanman. Chaymanta ñawinman thoqahataspa hinallataq makinta pay pataman churaykuspa tapurqan: “¿Imatapis rikunkichu?” 24 Hina rikuyta qallarispa nirqan: “Rikuni runakunata, rikuni sach’akunata hina, paykuna purinaqashan”. 25 Chaymanta makinta wakmanta churaykurqan ñawinman hinataq qhawaripurqan allinta hinataq alliyapurqan, hinataq tukuyta sut’ita rikupurqan. 26Hinataq kachapurqan wasinta nispa: “Aman llaqtata waykunkichu”. 22
PEDRO SUT’INCHAN CRISTOPI IÑISQANTA 8,27-30 // Mt 16,13-20; Lc 9,18-21 27 Hina Jesús lloqsirqan yachaqaqninkunapiwan Cesarea Filipo llaqtakunaman, hinataq ñanta purishaspa tapurqan yachaqaqninkunata nispa: “¿Runakunaq nisqanman hina, ¿Pis noqa kani?” 28 Paykunataq kutichirqanku nispa: “Hukkuna ninku: ‘Juan Bautistan’, wakkunataq: ‘Eliasmi’, wakintaq: ‘huknin profetakunamanta’”. 29 Paytaq paykunata tapurqan: “Qankunapaqri, ¿Pitaq noqa kani?” Kutichispa Pedro payta nirqan: “Qanqa kanki Criston”. 30 Hina paykunata phiñaykurqan ama pimanpas paymanta rimanankupaq. JESÚS RIMAN WAÑUNANMANTA 8,31-9,1 // Mt 16,21-28; Lc 9,22-27 31 Hina qallarirqan paykunata yachachiyta Runaq Churin maytan ñak’arinanta hinallataq paytaqa mana allintan qhawarinankuta kuraqkuna, umalliq paqokuna, qelqa yachachiqkunapis, hinallataq wañuchisqa kananta hinallataq kinsa p’unchaymanta kawsarimunanta. 32 Hinatataq sut’inta rimarqan. Hina wak chiqasman pusarispa Pedro qallarirqan 33 phiñaykuyta. Ichaqa kutirispa yachaqaqninkunata rikuspa Pedrota phiñaykurqan nispa: “¡Karunchakuy noqamanta, Satanás! imaraykuchus manan Dios hinachu yuyaykunki, ashwanpis runakuna hinan”. 34 Hina waharispa runakunata yachaqaqninkunatawan nirqan: “Qhepayta puriy munaqqa pay kikinmanta qonqakuchun, q’epichun cruzninta hinaspataq qhepayta hamuchun. 35Imaraykuchus pichus
kawsayninta waqaychayta munanqa chayqa astawanmi chinkachinqa; ichaqa pichus noqa rayku allin willakuy raykupas kawsayninta chinkachinqa chayqa waqaychanqan. 36 ¿Imaraykuchus ima allinmi kanman runapaq kay muyuntin pachata hap’iy sichus kawsayninta pisipachinqa chayri? 37Hinari, ¿Imatataq qonqa huk runa kawsayninmanta? 38 Pipas noqamanta p’enqakunqa hinallataq rimasqaykunamanta, kay wasanchakuq huchasapa wiñaykunaq uyanpi hinaqa, Runaq Churinpas p’enqakullanqataq paymanta hayk’aqchus hamunqa taytanpaq glorianpi santo angelkunawan hina”. 91Paykunata nillarqantaq: “Cheqaqtan niykichis: Kaypi kaqkunamanta wakinkunaqa manan wañunqachu manaraq ñawpaqta rikuspa Diospaq kamachiynin kallpawan hamusqanta”. JESÚS REQSICHIKUN WAK RIKCH’AYPI 9,2-13 // Mt 17,1-13; Lc 9,28-36 2 Soqta p’unchaymanta, Jesús paywan aparqan Pedrota, Santiagota, Juantawan, hinaspa pusarikurqan sapllankuta paykunata huk hatun orqo pataman. Hina paykunaq ñawpaqenkupi wak rikch’ayman 3 kutirqapurqan. P’achankunapis tukupurqan k’anchariq, pasaq yuraq, imayna kay pachapi manan pi yuraqchaqpis yuraqyachiyta atinmanchu chay hinataqa. 4Hina paykunaq ñawpaqenpi ukhurimurqan Elías Moisespiwan, paykuna Jesuswan rimarasharqanku. 5Hina Pedro kutichispa nirqan Jesusta: “Rabí, ¡May allinmi kaypi kakunchis! Hatarichisun kinsa ch’ukllata: hukta qanpaq, huktataq Moisespaq huk kaqtataq Eliaspaq”. 6 Manan yacharqanchu ima rimasqantapas imaraykuchus tarikurqanku pasaq mancharisqa. 7Hina huk phuyu chayamurqan llanthunwan paykunata pakaykuspa hinataq phuyumantaqa huk kunka llosimurqan: “Kaymi munasqa churiy, payta uyariychis”. 8 Hinaspataq qonqay muyuriqninta qhawarispa manataq pitapis rikurqankuchu ichaqa Jesusllata paykunawan. 9 Orqomanta uraykamuqtinku paykunata kamachirqan ama pimanpas rikusqankuta willanankupaq, Runaq Churin wañusqakunamanta kawsarimunankama. 10 Chaymi rimasqata paykunapaq waqaycharqanku, ichaqa paykuna ukhupi tapunakurqanku imataq kanman chay 11 “Wañusqakunamanta kawsarimuy”. Hina payta tapurqanku nispa: “¿Imanaqtintaq qelqa yachachiqkunari ninku Eliasraqmi ñawpaqtaqa hamunan nispa?” 12 Paytaq paykunata nirqan:
“Eliasqa ñawpaqta hamuspa llapallanta hallch’anqa. ¿Imanaqtin qelqasqa kashan Runaq Churinmanta, pay mayta ñak’arinanta hinallataq pisichasqa kananta? 13Ichaqa niykichis: Eliasqa ñan hamurqanña hinataq ruwarqanku payta ima munasqankuta paymanta qelqasqaman hina”.
JESÚS HAMPIN SAQRAYOQ WAWATA 9,14-29 // Mt 17,14-21; Lc 9,37-43a 14 Hina yachaqaqkunaman chayamuspa, rikurqanku paykunaq qayllanpi ashkha runakunata qelqa yachachiqkunatawan, paykunaqa tapunakusharqanku chaykunawan. 15 Kikin ratu pacha llapa runakuna Jesusta rikuspa musphararqan hinaspataq phawamuspa payta napaykurqanku. 16 Paykunatataq tapurqan: “¿Imatan tapunakushankichis kaykunawan?” 17 Hinataq chay runakunamanta huknin payta kutichirqan: “Amawt’a, churiyta qanman apamuyki, paymi upa espirituyoq kapun; 18maypachachus payta hap’itatan hinaqa wikch’urparin pampaman, chaytaq phosoqota aqtun, kiruntataq k’utukun hinaspataq k’aspi hina chutarikapun. Nini yachaqaqniykikunata kay espírituta qarqoychis nispa ichaqa manan atirqankuchu”. 19 Paytaq kutichispa nirqan: “¡Ay mana iñiq wiñay runakuna! ¿Hayk’aqkaman qankunawan kasaq? ¿Hayk’aqkaman muchusqaykichis? Apamuwaychis”. 20 Hinataq payman apahatarqanku. Payta rikurqospa espirituqa kikin ratu pacha pasaqta chhawchirirqan, chaytaq pampaman urmaqaspa qhosparqan phosoqota aqtuspa. 21 Hinataq tapurqan taytanta: “¿Hayk’aqmantañan ahina kashan?” 22 Paytaq nirqan: “Wawanmanta pacha. Ashkha kutitañan chanqaykun ninaman hinallataq unuman wañuchinanpaq; ichaqa atinki chayqa, noqaykuta khuyapayaykuspa yanapawayku”. 23 Jesustaq payta nirqan: “¿Iman chay: Atinki chayqa? Tukuy imapas atikunmi iñiqpaqqa”. 24 Kikin ratu pacha wawaq taytanqa qaparispa nirqan: “Iñinin, ¡yanapay mana iñiyniyoq kayniyta!” 25 Hinataq Jesusqa ashkha runakuna huñukamuqta rikuspa qhelli espírituta phinaykurqan nispa:
“Upa hinallataq roqt’o espiritu, noqan kamachiyki, lloqsiy paymanta hinaspa amaña waykuychu astawanpis payman”. 26 Hina qaparispa hinallataq pasaqta chhawchirispa lloqsirqan; hinaspa wawaqa wañusqa hina kapusharqan; chay rayku runakuna nirqanku wañukapunmi nispa. 27 Jesustaq makinmanta hap’iykuspa sayarichirqan hinataq chakinpi 28 sayarithapirqan. Hina wasiman waykuykuqtin yachaqaqninkuna sapallanpi payta tapurqanku: “Imanaqtintaq noqaykuri mana atirqaykuchu qarqoyta?” 29 Paykunatataq nirqan: “Kay rikch’ay saqrakunaqa manan imawanpis lloqsiyta atinmanchu ichaqa mañakuyllawanmi”. JESÚS RIMAN WAKMANTA WAÑUNANMANTA 9,30-32 // Mt 17,22-23; Lc 9,43b-45 30 Chaqaymanta lloqsispa Galileanta purirqanku, hinataq mana munarqanchu pipas 31 yachananta, imaraykuchus yachaqaqninkunata yachachisharqan. Hinaspa paykunata nirqan: “Runaq Churinqa runakunaq makinpi hap’ichisqan kanqa, hina wañuchinqaku, hinataq wañusqa kinsa p’unchaymanta kawsarimunqa”. 32 Ichaqa paykuna manan hap’iqarqankuchu chay rimayta manchaykullarqankutaq tapuykuyta. DIOSPAQ KAMACHIYNINPI KURAQ KAQMANTA 9,33-50 // Mt 18,1-9; Lc 9,46-50; 17,1-2 33 Hina Cafarnaúnta chayarqan hinaspa wasipi kaspaña Jesús paykunata tapurqan: “¿Imatataq tapunakusharqankichis ñanpi?” 34 Paykunaqa ch’inlla karqanku, imaraykuchus ñanta purishaspa tapunakusqaku mayqen kaqtaq kanman kuraq. 35Hina Jesusqa tiyaykuspa waharirqan chunka ishkayniyoqnintinta hinaspa paykunata nirqan: “Sichus pipis ñawpaqpi kayta munan chayqa, llapanpaq qhepanpi kachun hinallataq llapanpaq serviqnin kachun”. 36 Hinaspa huk wawata hap’iykuspa paykunaq chawpinpi churaykurqan, oqllaykuspataq paykunata nirqan: 37 “Pichus chaskin kay hina wawakunaq hukninta nokaq sutiypi hinaqa noqatan chaskiwan; hinallataq pichus noqata chaskiwan chayqa manan noqatachu chaskiwan ashwanpis kachamuwaqniytan”. 38 Juanqa payta nirqan: “Amawt’a, rikurqayku hukta sutiykipi saqrakunata qarqoshaqta, payta hark’arqayku
imaraykuchus mana noqaykuq qhepaykutachu purin chay”. 39 Jesústaq nirqan: “Ama payta hark’aychishu imaraykuchus manan pipas huk milagrota sutiypi ruwanmanchu chaymantataq mana allinta noqamanta rimayta atinmanchu. 40Pichus mana noqanchis awqa kaqqa noqanchiswanmi kashan. 41Hinataq pichus huk q’ero unuta qankunaman uhaykuchiqqa Cristoq kasqaykichisrayku hinaqa, cheqaqta niykichis, mana chinkachinqachu kutichipuyninta. 42 Pichus mishk’achinqa noqapi iñiq huch’uykunamanta hukninta hinaqa; ashwan allinraqmi paypaq kanman kunkanman huk kutana rumita warkuykuspa qochaman wikch’uykapusqa kanan. 43Hinallataq sichus makiyki mishk’achisunki hinaqa kuchurqakapuy. Ashwan allinmi qanpaq kanqa kawsayman waykuy ñuk’u; mana hinataq ishkaynin makintin ukhu pachaman, mana wañuq ninaman ripuy. 45Hinallataq sichus chakiyki mishk’achisunki hinaqa kuchurqakapuy. Ashwan allinmi qanpaq kanqa kawsayman waykuy wist’u; mana hinataq ishkaynin chakintin ukhu pachaman 46 wikch’uykuchikuy. Hinallataq sichus ñawiyki mishk’achisunki hinaqa orqorqokuy. 47 Imaraykuchus ashwan allinmi qanpaq kanqa ch’ulla ñawiyoq Diospaq kamachiyninman waykuy, mana hinataq ishkaynin ñawintin ukhu pachaman wikch’uykuchikuy, 48chaypin kurunkupis manan tukukunchu manallataq ninapis wañunchu. 49Imaraykuchus tukuymi ninawan kachichasqa kanqaku. 50Kachiqa allinmi kakun, ichaqa sichus chay kachi q’aymayapunqa hinari ¿Imawantaq kachita kutichinkichis? Qankunapi kachun kachi hinataq kawsakuychis thakpi qankuna ukhupi”. TAPUNAKUNKU T’AQANAKUYMANTA 10,1-12 // Mt 19,1-12 101Chaymanta sayarispa Jesusqa chayarqan Judeaq hap’iyninkunaman hinallataq Jordán mayuq chimpanman. Wakmanta ashkha runakuna huñukurqan paypaq qayllanpi; hina wakmanta yachachirqan imayna yachasqa kasqanman. 2Hina chimpahataspa huk fariseokuna payta wateqachiyta munaspa tapurqanku: “¿Huk qhari atinmanchu warmin qatirpariyta?” 3 Paytaq kutichispa paykunata nirqan: “¿Imatan kamachirqasunkichis Moisés?” 4 Paykuna nillarqantaq: “Moisesqa atiyta qorqan huk t’aqanakuy qelqata qelqaspa qatirparinapaq”. 5 Jesustaq paykunata nirqan:
“Rumi sonqo kasqaykichis rayku chay kamachisqata qelqarqasunkichis. 6Ichaqa kay pacha qallariypi Diosqa ruwarqan paykunata qharita hinallataq warmita. 7Chay raykun runaqa saqerparinqa tayta mamanta hinaspataq warminman huñukapunqa. 8Hina iskayninku ch’ulla runalla kanqaku. Hina kaqtinqa manañan ishkaychu kanku, ashwanpis 9 ch’ullallan. Chay rayku Diospaq huñusqantaqa runaqa ama t’aqachunchu”. 10 Hinaspa wasipiña yachaqaqkuna wakmanta tapurqanku chaymanta, 11hinataq paykunata nirqan: “Pichus warminta qatirparinqa hinaspataq kasarakunqa wakwan chayqa ñawpaq warmintan wasanchanqa; 12hinallataq sichus huk warmi qharinta qatirparin hinaspataq kasarakun wakwan chayqa wasanchallantaqmi”. JESÚS WAWAKUNAWAN 10,13-16 // Mt 19,13-15; Lc 18,15-17 13 Hina wawankuta apamurqanku llamiykunanpaq; ichaqa yachaqaqkuna phiñaykurqanku chay apamuqkunata. 14 Jesusqa chayta rikurqospa phiñarikurqan hinaspataq paykunata nirqan: “Saqeychis noqaman hamuq wawakunata amataq hark’aychischu. Diospaq. kamachiyninqa paykuna hina 15 kaqkunallapaqmi. Cheqaqtapunin niykichis: pichus mana chaskinqachu Diospaq kamachiyninta huk wawa hina chayqa manan waykunqachu payman”. 16 Paykunata oqllaykuspa samincharqan makinta paykuna pataman churaykuspa.
JESÚS QHAPAQ RUNAPIWAN 10,17-31 // Mt 19,16-30; Lc 18,18-30 17 Hina ñanman lloqsiqtin huk runa phawarimuspa qonqoriykukuspa payta tapuykurqan: “Allin amawt’a, ¿Imatan ruwasaq wiñay kawsayta taripanaypaq?” 18 Jesustaq payta nirqan: “¿Imanaqtintaq sutichawanki ‘allin’ nispa? Manan pipas allinchu, ch’ullallan allinqa, chaytaqmi Dios. 19Reqsinkiñan kamachikuy simikunata: Ama wañuchinkichu, ama wasanchankichu, ama suwakunkichu, ama llullakuspa tumpankichu, ama q’otonkichu, taytaykita mamaykita yupaychanki”. 20 Paytaq kutichispa nirqan: “Amawt’a, llapantan kaykunataqa waynaymanta pachañan waqaychani”. 21 Jesusqa payta qhawahataspa munaykurqan hinaspataq payta nirqan: “Kashanraqmi huk ruwanayki: Puriy, llapanta kaqniykikunata qhatopuy hinaspataq
qopuy wakchakunaman, hina hanaq pachapi qanpaq kanqa qhapaq kaqniyki hinaspataq hamuy, qhepayta purimuy”. 22 Payqa chay nisqan rayku llakipakurqan hinaspataq ripurqan llakisqa imaraykuchus karqan ashkha kaqniyoq. 23 Hina Jesús pay muyuriqta qhawarispa yachaqaqninkunata nirqan: “¡May sasatan kaqniyoqkunaqa waykunku Diospaq kamachiyninman!” 24 Yachaqaqkunaqa rimasqankuna rayku musphapusharqanku ichaqa Jesús wakmanta kutichispa paykunata nirqan: “Wawakuna, ¡May sasan kakun Diospaq kamachiyninman waykuyqa! 25Ashwanraqmi atikun yawriq ninrinta kamelloq suchurqonan huk qhapaqpaq Diospaq kamachiyninman waykunanmantaqa”. 26 Paykunataq nishuta muspharirqanku ninakuspa: “Hinari, ¿pin qespikuyta atinman?” 27 Paykunata qhawahataspa Jesús nirqan: “Runakunapaqqa mana atikuqmi, ichaqa Diospaqqa manan mana atikuqchu, imaraykuchus Diospaqqa tukuy imapis atikuqmi”. 28 Pedroqa qallarirqan niyta: “Noqayku llapanta saqerparispa qhepaykita purimuyku”. 29 Jesús nirqan: “Cheqaqtan niykichis: Manan pipas wasita otaq wayqekunata otaq panakunata otaq mamata otaq taytata otaq wawakunata otaq chakrakunata noqa rayku hinallataq allin willakuy rayku saqerpariqqa 30kanqachu mana chaskiq pachaq kutita kunan kay kawsaypi wasikunata, wayqekunata, panakunata, mamakunata, wawakunata hinallataq chakrakunata, qatiykachasqapis, hamuq pachapitaq chaskinqa wiñay kawsayta. 31 Ashkhan ñawpaqpi kaqkuna qhepapi tarikunqaku hinallataq qhepapi kaqkunapas ñawpaqpi tarikunqaku”. JESUS WILLAKUN KINSA KAQ KUTIPI WAÑUNANTA 10,32-34 // Mt 20,17-19; Lc 18,31-34 32 Kasharqankutaq ñanpi Jerusalén llaqtaman seqashaspa, Jesustaq paykunaq ñawpaqenta risharqan. Yachaqaqninkuna purisharqanku musphaspa; qhepanta puriqkunataq manchasqa karqanku. Hina wakmanta chunka ishkayniyoqnintinta wak cheqasman waharispa qallarirqan paykunaman willayta imachus payman ruwanankuta: 33 “Seqashanchis Jerusalenman hina Runaq Churintaqa qopunqaku umalliq paqokunaman hinallataq qelqa yachachiqkunaman hina wañunanpaq huchachanqaku hina qopunqaku mana Diosta reqsiq runakunaman, 34payta asipayanqaku, thoqahatanqaku, suq’anqaku
hinaspataq wañuchinqaku ichaqa p’unchaymanta kawsarimpunqa”.
kinsa
SANTIAGO JUANPIWAN MAÑAKUNKU ÑAWPAQPI KANANKUPAQ 10,35-45 // Mt 20,20-28 35 Zebedeoq churinkuna Santiago Juanpiwan Jesusman chimpahataspa nirqanku: “Amawt’a, munayku mañakusqaykuta ruwanawaykikuta”. 36 Payqa paykunata nirqan: “¿Imatataq munankichis qankunapaq ruwanayta?” 37 Paykunataq nirqanku: “Qowayku huk paña makiykipi huk kaqtaq lloq’e makiykipi tiyaykunanchista gloriaykipi”. 38 Jesusqa paykunata nirqan: “Manan yachankichischu imata mañakusqaykichista. ¿Qankunari atiwaqchischu uhayta noqaq uhanay q’erota otaq bautizachikuyta noqaq bautizachikunay bautismowan?” 39 Paykunaqa nirqanku: “Atisaqkun”. Jesusqa paykunata nirqan: “Atinkichischari noqaq uhanay q’ero uhayta hinallataq noqaq bautizachikunay bautismowan bautizachikuyta; 40ichaqa tiyayta pañaypi otaq lloq’eypiqa manan qoyta atinichu; chayqa kanqa pikunapaqchus wakichisqa kashan chaykunapaqmi”. 41 Chayta uyarispataq wakin chunkantinkuna qallarirqan phiñarikuyta Santiagowan hinallataq Juanwan. 42Jesustaq paykunata waharispa nirqan: “Yachankichis imaynatachus llaqtakuna kamachiyta yuyaykuqkunaqa munayninta ruwanku runankunawan hinallataq hatunninkunaqa sarunchanku; 43ichaqa manan hinachu qankuna ukhupi. Ashwanpis mayqenña qankuna ukhupi hatun kayta munaqqa qankuna serviq kachun; 44hinallataq mayqenña qankuna ukhupi ñawpaqpi kayta munaqqa llapanpaq kamachin kachun. 45 Imaraykuchus Runaq Churinpis manan hamurqan servichikuqchu ashwanpis serviqmi hinallataq kawsayninta qoq ashkha runakunaq qespikunanpaq”. JESÚS HAMPIN JERICOMANTA ÑAWSATA 10,46-52 // Mt 20,29-34; Lc 18,35-43 46 Hina Jericoman chayarqanku. Hina Jericomanta lloqsiqtin yachaqaqninkunawan ashkha runakunawanpis, Timeoq churin, Bartimeo, ñawsa, mañapakuq, tiyasharqan ñan 47 kantupi. Jesús Nazareno kasqanta uyarispataq qapariyta qallarirqan nispa: “¡Davidpaq Churin Jesús, khuyapayaway!”
48
Ashkha runakunataq phiñaykurqanku upallananpaq. Ichaqa payqa astawan kallpawan qaparirqan: “¡Davidpaq Churin, khuyapayaway!” 49 Hina Jesusqa sayaykuspa nirqan: “Wahamuychis”. Hina waharqanku ñawsata nispa: “¡Qhalichakuy, sayariy! Wahashasunki”. 50 Hinataq pay llikllanta chanqarparispa ch’ullallata sayarithapispa chimpahatarqan Jesusman. 51Jesustaq payta nirqan: “¿Imatan ruwanaytan munanki panpaq?” Ñawsataq payta nirqan: “Rabuni, wakmanta qhawachiwanaykita”. 52 Jesustaq payta nirqan: “Ripuy, iñiyniykin qespichisunki”. Hinataq kikin ratu pacha qhawarirqan hinaspataq Jesuspaq qhepanta purirqan ñanpi. JESÚS WAYKUN JERUSALENMAN 11,1-11 // Mt 21,1-11; Lc 19,28-40; Jn 12,12-19 111Jerusalén llaqtaman, Betfageman hinallataq Betaniaman qayllaykushaqtinkuña, Olivos orqoq chakinpi; Jesusqa kacharqan ishkay yachaqaqninkunata 2nispa: “Puriychis chimpaykichis kaq llaqtata; hinataq waykuspa kikin ratu tarinkichis watasqata huk asnochata mana piqpas kunankama sillasqanta. Phashkarqoychis 3 hinataq apamuychis. Sichus pipas nisunkichis: ‘¿Imanaqtinmi kayta ruwashankichis? nispa hinaqa niychis: ‘Apun munashan ichaqa kutichimpunqa kikin ratu’”. 4 Purirqanku hinataq tarirqanku asnuchata watasqata huk punkuq qayllanpi hawa ñan patapi hinaspataq phaskarqorqanku. 5Chaypi kaqkunamanta hukkuna paykunata nirqan: “Imatataq ruwankichis asnochata phashkaspa?” 6 Paykuna willarqanku Jesuspaq nisqanman hina; hinataq mana pipis hark’akurqanchu. 7 Hina Jesusman asnuchata apamurqanku, p’achankutataq churaykurqanku asnocha pataman; paytaq sillaykukurqan chaypi. 8 Ashkha runakuna mast’arparirqan p’achankunata ñan patapi, wakinkunataq raphikunata chakrakunamanta kuchuqarqan. 9 Ñawpaqta puriqkuna hinallataq qhepata puriqkunapis qaparirqanku nispa: “¡Hosanna! Saminchasqa kachun Apuq sut’inpi hamuq! 10¡Saminchasqa kachun David taytanchispaq hamuq kamachiynin! ¡Hosanna hanaq pacha altukunapi!” 11 Hina waykurqan Jerusalenman, temploman. Hinaspataq muyuyninta llapanta qhawarispa, ch’isiña kaqtin, chunka ishkayniyoqkunantin Betaniaman lloqsirqan. JESÚS ÑAKAN MANA RURUQ HIGOS SACH’ATA
11,12-14 // Mt 21,18-19 Qhepantin p’unchay Betaniamanta lloqsishaqtinku Jesús yaraqachikurqan; 13hina karumanta huk raphiyoq higos sach’ata rikuspa chimpaykurqan imallatapis chaypi tarinanpaq. Chimpaykuspa manan imatapis tarirqanchu ashwanpis raphikunallatan, manaraq higos urinan tiempuchu kaqtin. 14 Hina higos sach’ata nirqan: “¡Ama hayk’aqpis wiñaypaq pipas mikhuchunchu qanpaq ruruykita!” Chayta yachaqaqninkuna uyarirqanku. 12
JESÚS QARQON TEMPLOMANTA QHATOQKUNATA 11,15-19 // Mt 21,12-17; Lc 19,45-48; Jn 2,13-22 15 Hina chayarqanku Jerusalenman hinaspataq templota waykuspa qallarirqan qarqoyta templopi qhatoqkunata hinallataq rantiqkunata; qolqe chhalaqkunaq mesankunatapas hinallataq urpi qhatoqkunaq tiyanankunatapas kumparparirqan; 16hina manan munarqanchu pipas templo ukhupi kaqninkunata apanaqananta. 17Hina paykunata yachachirqan nispa: “¿Manachu qelqasqa kashan: Noqaq wasiyqa sutichasqa kanqa llapan suyukunapaq mañakuna wasi? Ichaqa qankunaqa kutichisqankichis suwakunaq t’oqonman”. 18 Umalliq paqokunaqa qelqa yachachiqkunapiwan uyarirqanku hinaspataq mashkharqanku imaynata payta tukuchayta. Imaraykuchus paytaqa manchakurqanku, imaraykuchus runakunaqa yachachisqanmanta musphararqanku. 19Ch’isiña kaqtin llaqtamanta lloqsirqanku. IÑIYPAQ ATIYNINMANTA 11,20-26 // Mt 21,20-22 20 Tutamantaña chayninta purishaspa rikurqanku higos sach’ata saphinkama ch’akisqata. 21Pedrotaq yuyarispa payta nirqan: “Rabí, qhawariy: ñakasqayki higos sach’a ch’akirqapusqa”. 22 Jesustaq kutichispa paykunata nirqan: “Iñiychis Diospi. 23Cheqaqta niykichis, pichus kay orqota ninqa: ¡Hatariy chaymanta hinaspa wikch’uykukuy qochaman! hinataq sonqonpi mana ishkayaspa ashwanpas iñispa nisqan kananta hinaqa ruwakunqa chaypaq. 24 Chayrayku niykichis: Iñiychis ña llapa imatapis mañakuspa valikusqaykichista chaskisqaykichistaña hina ruwakunqa 25 qankunapaq. Hinallataq sichus Diosmanta mañakunkichis hinaqa pampachaychis piwanpis cheqninasqa kaspa, hinallatataq hanaq pachapi kaq Taytaykichispas huchaykichiskunata pampachanasunkichispaq”.
JESUSPAQ ATIYNINMANTA 11,27-33 // Mt 21,23-27; Lc 20,1-8 27 Wakmanta Jerusalenman chayarqanku; hina templopi purinaqashaqtin chimpahatarqanku payman umalliq paqokuna, qelqa yachachiqkuna kuraqkunapiwan, 28 hinataq payta nirqanku: “¿Ima atiywanmi ruwanki kayta? ¿Pin qosunki kay atiyta kaykunata ruwanaykipaq?” 29 Jesusqa paykunata nirqan: “Noqapis tapullasqaykichistaq ch’ulla tapuyllata, kutichiwaychis hinataq noqapis nisqaykichis ima atiyniywan chaykunatata ruwasqayta. 30¿Juanpaq bautizasqanri hamun hanaq pachamantachu icha runakunamantachu? Kutichiwaychis”. 31 Paykunaqa yuyaykurqanku paykuna ukhupi nispa: “Sichus nisunchis ‘hanaq pachamantan’ hinaqa niwasun: ‘¿Imanaqtintaq mana paypi 32 iñirqankichischu?’ Ichaqa ¿nisunman: ‘runakunamantan’?” Llaqta runakunata manchakurqanku imaraykuchus llapankun cheqaqtan Juanta reqsirqanku profetata hina. 33 Hina kutichispa Jesusta nirqanku: “Manan yachaykuchu”. Hinataq kutichispa Jesusqa paykunata nillarqantaq: “Noqapis manan nisqaykichischu ima atiywanchus ruwani chayta”. SIPIQ LLANK’AQKUNAMANTA RIKCH’ANACHIY 12,1-12 // Mt 21,33-46; Lc 20,9-19 121Hina rikch’anachiykunapi paykunata rimayta qallarirqan: “Huk runa uvas chakrata tapurqan, muyuntinta kanchacharqorqan, t’oqorqan huk cheqasta uvas sarunapaq, sayarichirqan torreta hinaspataq llank’aqkunaman wakiypi qospa ripurqan. 2Uvas oqariy kutipitaq huk kamachita uvas llank’aqkunaman kacharqan uvas llank’aqkunamanta uvas chakraq wakiy 3 rurunkunata chaskimunanpaq. Ichaqa hap’irqospa k’upaykurqanku hinaspataq qatirparimurqanku mana imayoqta. 4 Wakmanta kachallarqantaq wak kamachita; kaytapis umanta k’irirqoqqanku hinallataq 5 wahach’aykurqanku. Hina huk kaqta kacharqan, kaytapis sip’irqorqanku. Hina ashkha wakkunata kacharqan, ichaqa hukkunata k’irirqorqanku hukkunatataq wañuchirqanku. 6Hina paypaq karqanraq huklla, munasqa churin. Kacharqan qhepataña paykunaman nispa: ‘Churiytaqa kasunqaku’ nispa. 7Ichaqa chay llank’aqkuna paykuna ukhupi ninakurqanku: ‘Paymi kaqninkuna chaskiq; haku, sipirqosun hina kaqninkuna 8 noqanchispaq kapunqa’. Hina payta hap’irqospa sip’irqorqanku hinataq uvas chaqkramanta wikch’umurqanku.
9
Hinari ¿Imatataq ruwanqa uvas chakrayoq? Hamunqa hinallataq wañuchinqa llank’aqkunata hinaspataq uvas chakrantaqa wakkunaman qopunqa. ¿Icha manachu leerqankichis kay qelqasqata: Wasichaqkunaq wikch’usqan rumiqa tukupun wasi sayachiq rumiman; 11chayqa Apuq ruwasqanmi hinallataq nokaykuq ñawiykupaq musparichiq?” 12 Hina hap’irqoychiyta munarqanku, ichaqa manchakurqanku llaqta runakunata; imaraykuchus yacharqanku chay rikch’anachiy rimasqan paykunapaq kasqanta. Hinaspataq payta saqerparispa ripurqanku. IMPUESTO QONAMANTA 12,13-17 // Mt 22,15-22; Lc 20,20-26 13 Hina fariseokunamanta Herodespaq runankunamantawan hukkunata payman kacharqanku urmachinankupaq paypaq rimasqanwan. 14Hina chayaspa payta nirqanku: “Amawt’a, yachaykun cheqaq runa kasqaykita, hinallataq mana pitapis manchankichu imaraykuchus mana qhawankichu runakunaq uyanta ashwanpis yachachinki cheqaqta Diospaq ñanninta. ¿Allinchu Cesarman impuesto qona icha manachu? ¿Qonaykuchu icha manachu qonayku?”. 15 Ichaqa Jesusqa ishkay uya kasqankuta yachaspa paykunata nirqan: “¿Imanaqtinmi wateqachiwankichis? Apamuwaychis huk denario qolqeta qhawaykunaypaq” 16 Paykuna apahatarqanku, hinataq paykunata nirqan: ”¿Piqtan kay uya hinallataq kay suti qelqasqa?” Paykuna nirqanku: “Cesarpaqtan”. 17 Jesús paykunata nirqan: “Cesarman qoychis Cesarpaq kaqninta hinallataq Diosmanpis Diospaq kaqninta”. Hinataq paymanta musparirqanku. WAÑUQKUNAQ KAWSARINANMANTA 12,18-27 // Mt 22,23-33; Lc 20,27-40 18 Hina huk Saduceokuna payman chayamurqanku; paykunaqa ninku manan kawsarimpuy kanchu nispa, hinataq payta tapurqanku: 19 “Amawt’a, Moisesqa noqaykupaq qelqarqan: sichus piqpaq wayqenpas wañunqa warmita saqespa hinallataq mana wawayoq kaspa hinaqa wayqen kasarakunan viudawan hina wayqenman wawata qonanpaq. 20 Karqanku qanchis wayqekuna. Hina casarakurqan kuraq kaq ichaqa wañuspa mana 21 wawata saqerqanchu; ishkay kaq kasarakurqan viudawan hinallataq
wañupurqan mana wawata saqespa; 22 ahinallatataq kinsa kaqpas. Hina qanchisnintin mana wawata saqerqankuchu. Llapankuq qhepanman wañullarqantaq warmi. 23 Kawsariy p’unchay, maypachachus kawsaripunqaku hinari, ¿Paykunamanta mayqenpaq warmintaq kanqa? Imaraykuchus payqa qanchisninwan kasarasqa karqan”. 24 Jesustaq paykunata nirqan: “¿Manachu pantankichis chaypi, qelqasqakunata hinallataq Diospaq atiyninta 25 mana reqsispa?. Imaraykuchus wañusqakunamanta kawsarimuspaqa manan warmichakunqakuchu nitaq qharichakunqakuchu ashwanpis kanqaku angelkuna hina hanaq pachakunapi. 26 Wañusqakunaq kawsarinanmanta ¿Manachu leerqankichis Moisespaq qelqanpi t’anqarmanta qelqasqapi, imaynan Dios payta nirqan: Noqan kani Abrahanpaq Diosnin, Isaacpaq Diosnin hinallataq Jacobpaq 27 Diosnin? Diosqa manan wañusqakunaq Diosninchu, ashwanpis kawsaqkunaqtan. Nishutan pantankichis”. KURAQ KAQ KAMACHIKUYMANTA 12,28-34 // Mt 22,34-40; Lc 10,25-28 28 Hina huk qelqa yachachiq chimpahatarqan; payqa uyariq kasqa paykunaq tapunakusqanta hinallataq yachaq kasqa paykunata allinta kutichisqanta hinaspataq payta tapurqan: “¿Mayqentaq llapamanta ñawpaq kaq kamachikuy?” 29 Jesús kutichirqan: “Ñawpaq kaqqa kan: Uyariy, Israel: Apu Diosninchisqa kakun ch’ulla Apullan. 30Hina Apu Diosniykita munakunki tukuy sonqoykiwan, tukuy almaykiwan, tukuy yuyayniykiwan hinallatq tukuy kallpaykiwan. 31 Ishkay kaqqa kaymi: Munankin runa masiykita imaynan qan kikiykita hina. Kaykunamantaqa ashwan hatun wak kamachikuy manan kanchu”. 32 Hina qelqa yachachiqqa payta nirqan: “Allinmi, Amawt’a, cheqaqtan ninki: payqa ch’ullallan hinallataq paypaq hawanpi mana wak kanchu; 33hinallataq payta munakuyqa tukuy sonqowan, tukuy yachaywan, tukuy kallpawanpis; hinallataq runa masita munakuyqa kikinta hina ashwanraqmi llipin uywa qonuymanata hinallataq llipin haywaykunamantapas”. 34 Hina Jesusqa pay yuyaywan kutichisqanta rikuspa payta nirqan: “Manan Diospaq kamachiyninmanta karupichu kashanki”. Hina manañan pipas yanaykurqanchu payta tapuyta.
DAVIDPAQ CHURINMANTA 12,35-37 // Mt 22,41-46; Lc 20,41-44 35 Hina Jesusqa templopi yachachishaspa nirqan: “¿Imanaqtintaq qelqa yachachiqkunari ninku Cristoqa Davidpaq churinmi nispa? 36 Kikin Davidmi Espiritu Santoq yuyaychasqan nirqan: ‘Apuqa nirqan Apuyta: Paña kinrayniypi tiyaykuy, chakiyki uraman 37 awqaykikunata churanaykama’. Kikin Davidmi sutichan Apu nispa. ¿Imaynataq churinri kanman?” Ashkha runakunataq Jesusta uyarirqanku kusikuywan. JESÚS K’AMIN QELQA YACHACHIQKUNATA 12,38-40 // Mt 23,1-36; Lc 20,45-47 38 Hina yachachispa paykunata nirqan: “Karunchakuychis qelqa yachachiqkunamanta. 39Paykunaqa munanku puriyta uraykama p’acharisqa, plazakunapi napaykunata, sinagogapi ñawpaqpi tiyaykuyta hinallataq mast’ay mikhunakunapi ñawpaqpi 40 siriykuyta. Hinallataq mikhuykapunku viudakunaq kawsayninkunata hinaspataq unay mañakuq tukunku. Chaymi paykunaqa allin huchachasqa kanqaku”. VIUDAQ APAHATAN 12,41-44 // Lc 21,1-4 41 Hina qolqe churanaq chimpanpi tiyaspa qhawasharqan imaynata runakuna qolqeta churanaman churasqankuta; hina ashkha qhapaqkunaqa ashkhata churaykurqan. 42Hina chayamuspa huk wakcha viuda chimpahataspa churaykurqan ishkay qolqechata nishu pisi valeqllata. 43Hina Jesús yachaqaqninkunata waharispa paykunata nirqan: “Cheqaqtan niykichis, kay wakcha viudaqa churarqan ashwan ashkhatan llapa qolqe churanaman churaqkunamanta. 44 Imaraykuchus llapanku churarqanku puchullataña; pay ichaqa wakcha kashaspa llapan kaqninta churarqan, tukuy kawsayninta”. JESÚS RIMAN JERUSALEN THUNIKUNANMANTA HINALLATAQ LLAKIKUNA HAMUNANMANTA 13,1-23 // Mt 24,1-28; Lc 21,5-24 131Templomanta Jesús lloqsirqoshaqtin, yachaqaqninkunamanta huknin payta nirqan: “Amawt’a, qhawariy, ima hatun rumikuna hinallataq ima hatun wasikuna”. 2 Jesús payta nirqan: “¿Rikunkichu chay hatuchachaq wasikunata? Manan huk rumipis rumi patapi tarikunqachu, llapanmi thunikapunqa”.
3
Tiyashaqtintaq Olivos orqo patapi temploq chimpampi Pedro, Santiago, Juan, Andrespiwan payta sapanpi tapuykurqanku: 4 “Niwayku: ¿Hayk’aqtaq chayri kanqa? hinallataq ¿Ima ch’ikutaq kanqa llipin kay imaymanakuna tukukunanpaq?” 5 Hinataq Jesús qallarirqan paykunata niyta: “Qhawarikuychis ama pipas 6 q’otonasuykiychispaq; ashkhan hamunqaku sutiypi nispa: ‘Noqan kani’, hina q’otunqaku ashkha runakunata. 7Sichus uyarinkichis maqanakuykunata hinallataq maqanakuykunamanta rimayta hinaqa ama manchakunkichischu, chayqa ukhurimunanpunin, ichaqa manaraqmi tukuchaychu kanqa. 8Imaraykuchus huk llaqta sayarinqa wak llaqtaq awqan hina hinallataq huk suyu wak suyuq awqan hina; hallp’a kuyurinqa ashkha cheqaspi hinallataq yaraqay kanqa; chayqa kanqa nanaykunaq 9 qallariyllanraqmi. Qhawarikuychis kikiykichista; qankunata apaykusunkichis sanedrinkunaman hinallataq sinagogakunapi suq’asunkichis hinaspataq ukhurinkichis kamachikuqkunaq hinallataq reykunaq ñawpaqenpi noqa rayku paykunaman willanaykichispaq. 10Hina llapan mana Diosta reqsiq llaqtakunapi allin willakuyqa 11 ñawpaqtaraq willasqa kanan Aysasunkichis apaykuspa hinaqa ama llakipakuychischu ima rimanaykichismanta; ashwanpis chay kikin kutin qosqasuykichista rimaychis. Imaraykuchus manan qankunachu rimankichis, ashwanpas Espíritu Santon. 12Huk wayqe wayqenta hap’ichinqa wañunanpaq hinallataq taytapis wawanta; hinallataq wawakunapis sayarinqa taytankuq awqan hina hinaspataq wañuchinqaku. 13Hinallataq llapaq cheqnisqanmi kankichis sutiyrayku. Ichaqa pichus chaykuna tukukunankama tahaqqa qespichikunqa. 14 Maypachachus rikunkichis huk p’enqa sarunchaq yanqa diosta mana kanan cheqaspi kaqta hinaqa (Leeqqa hap’iqachun) Judea llaqtapi tarikuqkunaqa ayqerichunku 15 orqokunaman, wasi patapi kashaq ama uraqachunchu nitaq waykuchunchu wasinmanta imallatapis oqariq, 16chakra patapi kashaqpis ama kutirichunchu qhepaman p’achanta oqariq. 17 ¡Ay onqoq wiksayoq warmikunamanta hinallataq wawata ñuñuqkunamnata chay p’unchaykunapi! 18Mañakuychis ama chiri p’unchaykunapi kananpaq. 19Imaraykuchus chaqay p’unchaykunaqa kanqa ñak’ariy manan hayk’aqpis kasqan hina Diospaq kamasqan pacha qallariymanta kunankama manallataq hayk’aqpas kanqañachu hinaqa. 20Hina sichus Apuqa mana p’unchaykunata pisiyachinmanchu hinaqa manacha pipas qespichikunmanchu, ichaqa paypaq
akllasqankuna rayku p’unchaykunata pisiyachirqan. 21 Sichus mayqenpis nisunkichis: ‘Cristoqa kaypin kashan’, ‘Chaqaypin kashan’ hinaqa 22 aman iñinkichischu. Imaraykuchus ukhurimunqaku llulla Cristokuna hinallataq llulla profetakuna ch’ikukunata hinallataq milagrokunata ruwaspa chaywan q’otonanpaq atispaqa akllasqa runakunatapis. 23 Qankunaqa, arí, qhawariychis, ñan willaykichisña. RUNAQ CHURINPAQ HAMUNANMANTA 13,24-37 // Mt 24,29-44; Lc 21,25-33 24 Chay p’unchaykunapi chay ñak’ariymanta inti tutayanqa, killaq k’anchaynin chinkarinqa, 25 ch’askakunapas urmaykamunqa hanaq pachamanta hinallataq hanaq pachapi kaq 26 kallpakunapis thalarikamunqa. Hinataq rikunqaku Runaq Churinta phuyukunaq chawpinpi hamuqta ancha kallpayoqta hinallataq gloriayoqta. 27Hina kachanqa angelninkunata hina huñurinqa akllasqankunata tawantin suyukunamanta, kay pachaq k’uchunmanta hanaq pachaq k’uchunkama. 28 Yachaqaychis higos sach’amanta rikch’anachiyta: K’allma ñuqñuña kashaqtin hinallataq raphinkunapis lloqsimushaqtin riparankichis q’oñi killaq qayllamushasqanta. 29 Chay hinallataqmi qankunapas, chaykuna ukhurimuqta rikuspa riparaychis Cristo qayllapiña, punkupiña kasqanta. 30Cheqaqtan niykichis: Manan kay wiñayqa tukukunqachu llapa kaykuna hunt’akunankama. 31Hanaq pacha hinallataq kay pachapis tukukunqan ichaqa rimasqaykunaqa manan tukukunqachu. 32 Ichaqa chay p’unchaymanta otaq horamanta manan pipas yachanchu, manan hanaq pachapi kaq angelkunapis nitaq Churipis ashwanpis Taytallan. 33 Qhawariychis, rikch’asqa kaychis imaraykuchus manan yachankischu hayk’aq ratu kananta. 34Imaynan huk karu llaqtata puriq runaqa wasinta saqespa kamachinkunaman atiyta qon, sapankaman ruwananta hinaspataq punkuta qhawaqta kamachin rikch’asqa kananta. 35Chay rayku rikch’asqa kashaychis, imaraykuchus manan yachankichischu hayk’aq wasiyoq chayamunanta icha chisiyaykuqtin otaq kushka tutata otaq k’anka wahakuqtin, otaq pacha paqariyta. 36Chhikataq chayamunman qonqay hinaspa 37 tarisunkichisman puñushaqta. Qankunaman nisqayta llapanmanmi nini: rikch’arisqa kashaychis”. KAMACHIQKUNA RIMANAKUNKU 14,1-2 // Mt 26,1-5; Lc 22,1-2; Jn 11,45-53
141Ishkay p’unchaymanta Pascua hinallataq mana poqosqa t’antakunaq p’unchaynin karqan. Hina umalliq paqokuna hinallataq qelqa yachachiqkuna maskhasharqanku imaynata q’otuspa Jesusta hap’iyta hinaspataq wañuchiyta. 2Imaraykuchus nirqanku: “Ama pascua q’ochukuypiqa, runakuna ama ch’aqwarananpaq”. JESÚS BETANIA LLAQTAPI 14,3-9 // Mt 26,6-13; Jn 12,1-8 3 Jesús tarikurqan Betania llaqtapi, leq’e onqoq Simonpaq wasinpi. Mesapi sirishaqtin chayamurqan huk warmi huk sumaq q’eropi sumaq chaniyoq nardo q’apay apaykusqa. Chay sumaq q’erota p’ak’irqospa 4 hich’aykurqan uman pataman. Hina wakinkunataq phiñarikurqanku paykuna ukhupi nispa: “¿Imapaqtaq kay q’apayta usuchin? 5Chay q’apaytaqa qhatunkuman karqan astawanraq kinsa pachak denario qolqepaq wakchakunaman qonapaq”. Hinataq payta kunaykurqanku. 6Ichaqa Jesús nirqan: “Ama hark’aychischu ¿Imanaqtinmi turiyankichis? Ruwan allin ruwayta noqapaq. 7 Imaraykuchus wakchakunaqa kallanqapuni qankunawan, munaspaqa allin ruwayta atinkichismi paykunapaq ichaqa noqaqa manan qankunawan kashallasaqchu. 8Kay warmiqa ruwarqan atisqanta, ñawparin ukhuy 9 q’apachiyta p’ampakunaypi. Cheqaqtan niykichis: Maypichus teqsi muyuntinpi willanqaku allin willakuyta hinaqa kay warmiq ruwasqanta rimallanqakutaq payta yuyarinankupaq”. JUDAS HAP’ICHIN JESUSTA 14,10-11 // Mt 26,14-16; Lc 22,3-6 10 Hinaspa Judas Iscariote, chunka ishkayniyoqmanta huknin, purirqan umalliq paqokunaman Jesusta paykunaman 11 qopunanpaq. Paykunataq chayta uyarispa kusikurqanku hinaspataq willarqanku qolqe qonankuta; hina pay maskharqan imaynata allin ratupi hap’irqochiyta. JESÚS YACHAQAQNINKUNAPIWAN MIKHUN PASCUA MIKHUYTA 14,12-31// Mt 26,17-35; Lc 22,7-34; Jn 13,21-30.36-38; 1Cor 11,23-25 12 Q’ochukuy qallariy p’unchaypi, maypichus mikhuna karqan mana poqosqa t’antakunata, Pascua anejota ñak’aqtinku, yachaqaqninkuna payta nirqanku: “Maypin munanki purispa wakichinaykuta pascua anejota mikhunaykipaq?”. 13 Hina kacharqan yachaqaqninkunamanta ishkayta hinaspa paykunata nirqan:
“Puriychis llaqtata hina taripasunkichis huk runa, unuta p’uñupi aysashaq. Qhepanta puriychis, 14maypi waykusqanpi ninkichis wasiyoqta: ‘Amawt’an nin: ¿Maypin qorpachawanki Pascuata yachaqqaniykunawan mikhunaypaq? 15Paytaq rikuchisunkichis altos patapi huk hatun wasita, ña mast’asqataña, wakichisqata; chaypin noqanchispaq wakichinkichis”. 16 Yachaqaqninkuna lloqsispa; llaqtaman chayaykuspa tarirqanku imayna nisqanman hina, hinaspataq Pascua mikhuyta wakichirqanku. 17 Chisiyaykuqtin Jesús chayarqan chunka 18 ishkayniyoqnintin. Hinaspa mesapi tiyaykuspa mikhushaqtinku Jesúsqa nirqan: “Cheqaqta niykichis: Qankunamanta huk kaqniykichismi hap’ichiwanqa, noqawan mikhuq”. 19 Qallarirqanku llakikuyta hinallataq payta niyta hukmanta huk: “¿Icha noqachu kani?” 20 Paytaq paykunata nirqan: “Chunka ishkayniyoqmanta hukninmi, noqawan kushka p’ukupi chulluykuchiqmi. 21 Imaraykuchus Runaq Churinqa ripunqan imaynas paymanta qelqasqanman hina, ichaqa ¡Ay chaqay runaq churin hap’ichiq runamanta! Paypaqqa ashwan allincha kanman karqan mana paqarimunan”. 22 Mikhushaqtinkutaq t’antata hap’ispa, saminchaspa phasmirqan hinaspataq paykunaman qorqan nispa: “Hap’iychis, kayqa noqaq ukhuymi”. 23 Hina huk q’erota hap’ispa, Diosman graciasta qospa, paykunaman qorqan, hinaspa llapanku uhaykurqanku chaymanta. 24Hinataq paykunata nirqan: “Kayqa noqaq yawarniymi, siminchakuypaq yawarnin, kaytaq hich’asqa kanqa ashkha runakuna rayku. 25Cheqaqta niykichis: Manañan hayk’aqpis uhasaqchu vinota Diospaq kamachiyninpi mosoq vinota uhanay p’unchaykama”. 26 Salmokuna takiyta tukuspa lloqsirqanku Olivos orqoman 27Hinataq Jesusqa paykunata nirqan: “Llapaykichismi mishk’ankichis imaraykuchus qelqasqa kashan: Michiqta k’irisaq hinataq uhakuna ch’eqeripunqaku. 28 Ichaqa kawsarimpuspa risaq qankunaq ñawpaqeykichista Galilea llaqtaman”. 29 Pedro payta nirqan: “Llapankuña mishk’aqtinkupas noqaqa manan”. 30 Jesustaq payta nirqan: “Cheqaqta niyki: kunan p’unchay, kunan tuta pacha, manaraq k’anka ishkay kutita wahakushaqtin, qanqa kinsa kutitan mananchawanki”. 31 Ichaqa payqa ashwan kallpawan rimarqan:
”Mashki qanwanña wañunay kaqtinpas manan mananchasqaykichu”. Hinallatataq llapankupas nirqanku. JESÚS GETSEMANÍ HUERTAPI MAÑAKUN 14,32-42 // Mt 26,36-46; Lc 22,39-46 32 Hina chayarqanku Getsemaní sutiyoq huk cheqasman, hinataq yachaqaninkunata nirqan: “Tiyaykuchis kaypi, noqataq mañakusaq”. 33 Hinataq Pedrota, Santiagota hinallataq Juantapis paywan pusarikurqan hinaspa qallarirqan llakikuyta hinallataq ñak’ariyta; 34 hina paykunata nirqan: “Almay sinchi wañuy llakisqan tarikun. Kaypi qhepaychis hinallataq rikch’aychis”. 35 Hinataq huch’uyta ñawparispa wikch’ukurqan pampaman hianspataq mañakurqan sichus atikuqtinqa chay hora paymanta karunchakunanta. 36Nirqanmi: “Abbá, Tayta, qanpaqqa imapis atikuqmi; noqamanta karunchay kay q’erota. Ichaqa ama noqaq munasqayqa ruwakuchunchu, ashwanpis qanpaq munasqayki”. 37 Hina kutimuspa paykunata tarirqan puñushaqta, hina Pedrota nirqan: “Simón, ¿Puñunkichu? ¿Chhika manachu atinki rikch’ayta huk horallapis? 38 Rikch’aychis hinallataq mañakuychis ama wateqayman urmaykunaykichispaq; Espirituqa qhalichakunmi ichaqa ukhutaq pisi kallpa”. 39 Hinaspa wakmanta purispa mañakurqan kasqanta rimaspa. 40Wakmantan kutispataq paykunata tarirqan puñushaqta imaraykuchus ñawinkuqa wisq’akuq puñuymanta hinallataq manan yacharqankuchu ima kutichinankuta. 41 Hina kinsa kaq kutitaña kutirimurqan hinataq paykunata nirqan: “Kunanmantaqa puñuychis hinallataq samaychis, kunanqa ruwasqan, chayamuntaqmi hora, Runaq Churinqa hap’ichisqa kanqa huchasapakunaq makinpi. 42 ¡Sayariychis! ¡Haku! Qayllamushanñan noqa hap’ichiq”. JESUSTA HAP’INKU 14,43-52 // Mt 26,47-56; Lc 22,47-53; Jn 18,3-12 43 Chay kikin ratu pacha rimashaqtinraq chayamurqan Judas, chunka ishkayniyoqmanta huknin kaq, paywantaq ashkha runakuna espadakuna hinallataq k’aspikuna apaykusqa; paykunata kachamusqa umalliq paqokuna, qelqa yachachiqkuna kuraqkunapiwan. 44 Hap’ichiqqa yachachiq kasqa huk ch’ikuta nispa: “Pitachus noqa much’aykusaq, paymi kanqa; hap’iychis hinaspataq apaychis makilla qhawaspa”. 45 Hina chayaspa kikin ratu pacha Jesusman chimpahataspa nirqan:
“¡Rabí!” 46 Hinaspataq much’aykurqan. Hina paykunaqa makinta pay pataman churaykuspa hap’irqorqanku. 47Chaypitaq kaqkunamanta huknin espadanta orqospa umalliq paqoq kamachinta k’irirqorqan hinaspataq ninrinta qororqorqan. 48Hina Jesús paykunata nirqan: “¿Suwaman hinachu lloqsimunkichis noqa hap’ichiq espadakunantin hinallataq k’aspikunantin? 49Sapa p’unchay kasharqani qankuna ukhupi templopi yachachispa, manataq hap’iwarqankichischu. Ichaqa kayqa qelqasqakuna hunt’akunanpaqmi”. 50 Hinataq payta wikch’uspa llapanku 51 ayqeripurqanku. Huk wayna paypaq qhepanta purisharqan, huk qatanallawan q’ala ukhunta p’istuspa hinataq paytaqa hap’irqollarqankutaq; 52ichaqa pay qatanata saqespa ayqerirqan q’ala pacha paykunamanta. JESÚS SANEDRIN HUÑUNAKUYPAQ ÑAWPAQENPI 14,53-65 // Mt 26,57-68; Lc 22,54-55.6371; Jn 18,13-14.19-24 53 Hina Jesusta aparqanku umalliq paqoman; hina paywan llapan umalliq poqokuna, kuraqkuna, qelqa yachachiqkunawan huñukurqanku. 54Pedrotaq karullanta paypaq qhepanta purirqan umalliq paqoq wasin ukhukama, hina tiyasharqan kamachikunawan kushka nina qayllapi q’oñikuspa. 55Umalliq paqokuna hinallataq Sanedrinpi llapan huñuqkuna mashkharqanku huk willakuyta Jesusmanta payta wañuchinankupaq. Ichaqa mana tarirqankuchu. 56Imaraykuchus ashkha llullakuspa willakurqanku paymanta, ichaqa willakusqakunaqa mana kasqanchu karqan. 57 Wakinkunataq sayarispa llullakuspa willakurqanku paymanta nispa: 58 “Noqayku payta uyariyku niqta: ‘Noqa kay makiq ruwasqan templota thunisaq hinaspataq kinsa p’unchaypi wakta, mana makiq ruwasqanta hatarichisaq’”. 59 Ichaqa willakusqanku manan kasqanchu 60 karqan. Umalliq paqoqa chawpipi sayaykuspa payta tapurqan nispa: “¿Manachu imatapas kutichinki? ¿Imatan kaykuna willakunku qanmanta?” 61 Ichaqa payqa ch’inlla karqan manataq imatapis kutichirqanchu; wakmanta umalliq paqoqa payta tapurqan nispa: ”¿Qanchu kanki Cristo, Saminchasqaq Churin?” 62 Jesustaq nirqan: “Noqan kani, hinataq rikunkichis Runaq Churinta tiyashaqta atiyniyoq Diospaq paña makinpi hinallataq hanaq pacha phuyuwan hamushaqta”. 63 Umalliq paqoqa p’achankunata llik’irparispa nirqan:
“¿Imapaqñataq munanchis willakuqkunata? 64 Uyarishankichis Diosmanta asikusqanta. ¿Ima ninkichismi?” Hina llapan paykuna huchacharqanku wañunanpaq huchayoq kasqanta. 65Hina wakinkuna thoqahatayta qallarirqanku. Uyanta ch’uwirqorqanku hinallataq saqmanaqarqanku nispa: “Waturiy”. Kamachikunaqa ch’aqlanaqaspa payta chaskirqanku. PEDRO JESUSTA MANANCHAN 14,66-72 // Mt 26,69-75; Lc 22,56-62; Jn 18,15-18.25-27 66 Pedro ura patiopi kashaqtin umalliq paqoq kamachikunamanta huk warmi chayamurqan. 67 Pedrota q’oñikushaqta rikuspa, payta qhawahataspa nirqan: “Qanpis Nazareno Jesuswan kasharqanki”. 68 Payqa mananchakurqan nispa: “Manan yachanichu, nitaqmi hap’iqanipaschu imata nisqaykita”. Hina lloqsirqan hawaman, hatun punkuman. Hina k’anka wahakurqan. 69Ichaqa kamachi warmi payta rikuspa wakmanta chaypi kaqkunata qallarirqan niyta: “Kayqa paykunamantan”. 70 Payqa wakmanta mananchakurqan. Huk ratumanta chaypi kaqkunaqa wakmanta nillarqankutaq Pedrota: ”Cheqaqtan paykunamanta kanki, imaraykuchus Galileon kanki”. 71 Paytaq qallarirqan ñakayta hinallataq Diosta aysariyta: ”Manan reqsinichu kay nisqaykichis runataqa”. 72 Kikin ratu pacha ishkay kaq kuti k’anka wahakurqan. Hina Pedroqa yuyarirqan Jesuspaq nisqanta: ”Manaraq k’anka ishkay kutita wahakushaqtinmi qanqa mananchawanki kinsa kutitaña”. Hinataq waqayta qallarirqan. JESUS PILATOQ ÑAWPAQENPI 15,1-15 // Mt 27,1-2.11-26; Lc 23,1-5.1325; Jn 18,28-19,16 151Kikin ratu, pacha paqariyta, umalliq paqokunaqa kuraqkunawan, qelqa yachachiqkunawan, llapan sanedrionwanpis rimanakurqanku. Hina Jesusta watarqospa aparqanku hinaspataq Pilatoman qopurqanku. 2 Pilatoqa payta tapurqan: “¿Qanch kanki Judiokunaq reynin?” Payqa kutichispa payta nirqan: “Qanmi ninki”. 3 Hina umalliq paqokunaqa payta ashkhata huchacharqan. 4Pilato wakmantan tapurqan nispa: “¿Manachu imatapas kutichinki? Qhawariy, imaymanamantan huchachasunkiku”.
5
Ichaqa Jesús manaña imatapis nirqanchu; chay rayku Pilatoqa muspharirqan. 6 Sapanka Pascua q’ochukuy p’unchayapi, Pilatoqa paykunaman kacharillaqpuni kaq huk carcelpi hap’ichisqa kaq runata pitachus mañaqku chayta. 7Huk Barrabás sutiyoq tarikurqan hap’ichisqa ch’aqwachiqkunapiwan; paykunaqa 8 ch’aqwaypi wañuchisqaku. Hina llaqta runakuna seqaspa qallarirqanku mañakuyta pay paykunaman ruwasqanman hina. 9Pilatoqa paykunata kutichirqan nispa: “Munankichischu judiokunaq reyninta kacharinayta?” 10 Imaraykuchus yacharqan umalliq paqokuna payta mana allinta qhawaspa hap’ichisqankuta. 11Hina umalliq paqakunaqa llaqta runakunata ch’aqwachirqanku Pilato 12 Barrabasta kacharinanpaq. Pilatoqa wakmanta kutischispa paykunata nirqan: “¿Imanasaqtaq sutichasqaykichis Judiokunaq Reynintari?” 13 Paykunaqa wakmanta qaparirqanku: “¡Chakatay!” 14 Pilatoqa paykunata nirqan: “¿Ima mana allintan ruwarqan?” Ichaqa paykuna astawan kallpawanraq qaparirqanku: “¡Chakatay!” 15 Pilatoqa llaqta runakunata kasuyta munaspa kacharipurqan Barrabasta; ichaqa Jesustataq suq’aykuchispa qopurqan chakatasqa kananpaq. SINCHIKUNA JESUSTA ASIPAYANKU 15,16-20 // Mt 27,27-31; Jn 19,2-3 16 Sinchikuna apaykurqanku patio ukhuman, kamachiqpaq wasinman, hinaspa waharqanku llapan sinchikunata. 17Hina puka kapawan p’achaykuchirqanku hinataq khiskamanta coronata simp’arqosqa umanman 18 churaykurqanku. Hina qallarirqanku napaykuyta: “¡Napaykuykikun, judíokunaq reynin!” 19 Hina p’anarqanku umanta toqorowan thoqahatarqanku, qonqoriykukuspa yupaycharqanku. 20Asipayayta tukuspa, puka kapata qechurqanku, paypaq p’achanta churaykurqanku hinaspataq aparqanku hawaman chakatanankupaq JESUSTA CHAKATANKU 15,21-32 // Mt 27,32-44; Lc 23,26-43; Jn 19,17-27 21 Hina huk chayninta puriq runata, Cirenemanta Simonta, payqa Alejandroq hinallataq Rufoq taytan, pichus kutimusharqan chakramanta, kamachirqanku Jesuspaq 22 cruzninta q’epinanpaq. Hina aparqanku Gólgota cheqasman, chayqa t’ikrakun
‘Calavera cheqas’. 23Chaypi qorqanku vinota mirrawan chharqosqata, paytaq mana 24 hap’irqanchu. Hina chakatarqanku hinaspataq p’achankunata rakinakurqanku watuypi watuchinakuspa paykunamanta pis imata apanankupaq. 25 Esqon horas tutamanta hina karqan chakatasqanku. 26Qelqasqa karqan chaytaq nirqan imamanta wañusqanta, qelqasqa karqan: ‘Judiokunaq reynin’. 27Hina paywan kushkata chakatarqanku ishkay suwakunata, hukta paña makinpi huk kaqtataq lloq’e makinpi. 29Chayninta puriqkunataq umankuta waymirispa wahach’arqanku nispa: “¡Ah!. Qan, templota thunispa kinsa p’unchaypi hatarichiy atiqqa, 30qan kikiykita qespikuy cruzmanta uraqamuspa”. 31 Kaqllataq umalliq paqokunapis paykuna ukhupi asipayaspa qelqa yachachiqkunawan nirqan: “Waqkunatataq qhespichirqan, kikintataq mana atinchu qhespikuyta. 32chay Cristo, chay Israelpaq reynin, kunan uraqamuchun cruzmanta rikunanchispaq hinataq iñinanchispaq”. Hinallataq paywan kushka chakatasqa kaqkunapis payta wahach’arqanku. JESÚS WAÑUN 15,33-41 // Mt 27,45-56; Lc 23,44-49; Jn 19,28-30 33 Kushka p’unchay chayaykamuqtin llapantin pacha tutayarqapurqan kinsa horas tardekama. 34Chay kinsa horaspitaq Jesús qaparirqan kallpawan: “Eloí, Eloí, ¿Lemá sabactani?”, Chayqa t’ikrasqa nin: “Diosniy, Diosniy, ¿imapaqmi wikch’urpariwanki?” 35 Wakin chaypi kaqkuna uyarispa nirqanku: “Eliastan wahashan”. 36 Huk phawarispa thantaman k’arku vinota hunt’achirqan hinaspataq huk toqoroq puntanman churaykuspa uhachirqan, nispa: “Hina kashachun, qhawasun icha Elías hamunqa pay apaqaq”. 37 Jesustaq kallpawan qaparispa samaqarqapurqan. 38 Hina temploq cortinan llik’irparikapurqan ishkayman, wichaymanta urayman; 39Umalliq sinchitaq, paypaq ñawpaqenpi kashaq kaq, ahinata samaqarqosqanta rikuspa nirqan: “Cheqaqtapunin kay runaqa kasqa Diospaq churin”. 40 Kallarqantaq warmikunapis, karullamanta qhawamuspa, paykuna ukhumanta karqanku María Magdalena, sullk’a Santiagoq hinallataq Joséq manan María hinallataq Salomé. 41 Paykunaqa Jesuspaq qhepanta purirqanku hinallataq servirqanku Galileapiraq kashaqtin. Kashallarqankutaq wak ashkha warmikunapis,
paykunaqa seqamuq Jerusalénman.
kasqaku
paywan
JESUSTA P’AMPAYKAPUNKU 15,42-47 // Mt 27,57-61; Lc 23,50-55; Jn 19,38-42 42 Ch’isiyaykushaqtinña, wakichina, sábadoq vísperan kaqtin, 43chayamurqan Arimateamanta kaq José, payqa karqan Sanedrín huñunakuymanta allin qhawasqa runa, paypis suyashallarqantaqmi Diospaq kamachiyninta. Yanaykuspa Pilatoman waykurqan hinaspataq Jesuspaq ukhunta 44 mañakapurqan. Pilatoqa muspharirqan Jesuspaq ña wañusqantaña hinaspa umalliq sinchita waharispa tapurqan sichus ña wañusqanta. 45Hina umalliq sinchimanta yachaspa ayata apahatarqan Joseman. 46Hina huk qatanata rantispa apaqaspa cruzmanta p’istuykurqan qatanapi hinataq qaqapi t’oqosqa aya p’ampanaman churaykurqan hinaspataq aya p’ampanaq punkunman rumita 47 suchuykuchirqan. María Magdalena hinallataq María, Joséq maman rikurqanku maypichus churaykusqankuta. JESÚS KAWSARIMPUN 16,1-8 // Mt 28,1-8; Lc 24,1-12; Jn 20,1-10 161Sábado p’unchaypaq qhepanta, María Magdalena, María, Santiagoq maman, hinallataq Salomé rantirqanku q’apaykunata purispa hawinankupaq. 2Hina pacha tutata semana qallariy p’unchayta chayarqanku aya p’ampanaman inti lloqsirqamuqtin. Hinaqa ninakurqanku: 3 “¿Pitaq suchuchipuwasun aya p’ampanaq punkunmanta rumitari?” 4 Ichaqa qhawarispa rikurqanku rumitaqa suchuchisqataña, chayqa karqan nishu hatunmi. 5Hina aya p’ampanaman waykuspa rikurqanku huk waynata paña makipi tiyashaqta, yuraq unkuwan p’achasqata, hinataq mancharikurqanku. 6Payqa paykunata nirqan: “Ama mancharikuychischu. Jesusta maskhashankichis, Nazarenotan, chakatasqa kaqtan; kawsarimpunmi; manan kaypi kanchu; qhawaychis may cheqaspi churaykusqankuta. 7 Ichaqa puriychis hina niychis yachaqaqninkunata hinallataq Pedrota: ‘Ñawparishasunkichisña Galileaman, chaypin rikunkichis payta, imayna nisqasuykichisman hina”. 8 Hina lloqsirqospa aya p’ampanamanta ayqerirqanku. Imaraykuchus qhatataypaq muspaypaqpis hap’isqan karqanku hinaqa manan imatapis nirqankuchu pimanpis, imaraykuchus manchasqa tarikurqanku. JESÚS RIKUCHIKUN YACHAQAQKUNAMAN
16,9-20 Jesús tutamanta, semana qallariy p’unchaypi kawsarispa, ñawpaqta ukhurirqan María Magdalenaman, pimantachus qanchis saqrakunata qarqorqan. 10Chayqa purispa willarqan pikunachus Jesuswan kushka kaqku chaykunaman, paykunaqa llakisqa kasharqanku hinallataq waqasharqanku. 11 Chaykunataq paypaq kawsashasqanta hinallataq warmiq rikusqanta uyarispa mana iñirqankuchu. 12 Chaymanta Jesusqa rikuchikurqan wak rikch’aypi ishkay yachaqaqninkunaman campota purishaqtinku. 13Chaykunaqa purispa willallarqankutaq wakinkunaman, ichaqa manallataqmi paykunatapis iñirqankuchu. 14 Qhepataña Jesusqa rikuchikurqan chunka hukniyoqtinman pikunachus mesapi tiyarasharqanku hinaspataq k’amiykurqan paykunaq mana iñisqankuta hinallataq rumi sonqo kasqankuta imaraykuchus payta kawsarimpusqata rikuqkunata mana iñirqankuchu. 15Hinataq paykunata nirqan: “Teqsi muyuntinta purispa allin willakuyta llapa kamasqakunaman willamuychis. 16Pichus iñispa bautizachikuqqa qespikunqa, ichaqa pichus mana iñiqqa huchachasqa kanqa 17Hina kay ch’ikukunan yanapanqa iñiqkunata: Sutiypi saqrakunata qarqonqaku, mosoq 18 simikunapi rimanqaku, makinkuwanmi mach’aqwakunata hap’inqaku hinallataq sichus ima miyutapis uhanqaku hinaqa manan k’irinqachu, makinkuta onqosqakuna pataman churanqaku hina alliyanqaku”. 9
19
Ahina, arí, Apu Jesusqa paykunata rimaspa hanaq pachaman oqarisqa karqan hina Diospaq paña makinpi tiyaykurqan. 20 Chaykunataqmi lloqsispa willarqanku hinantinpi, Aputaq yanaparqan hinallataq rimayta cheqaqcharqan ch’ikukunata ruwasqankuwan.
Published on Sep 8, 2012


c: text/html

text:
Uchisa distritu
Uchisa distritu (kastilla simipi: Distrito de Uchiza) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk distritum San Martin suyupi, Tukachi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Uchisa llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uchisa distritupiqa Llakwash runakunam tiyanku.[1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.peruecologico.com.pe/ Quechua Lamista / Llakwash runakuna (kastilla simipi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Chuqichaka
Chuqichaka nisqaqa (kastilla simipi: Sucre, ñawpa pacha Charcas, chaymantataq Chuquisaca) Buliwya suyup uma llaqtanmi. Chuqichaka llaqtapiqa 300.000 runam kawsachkan.
Yuyarina
Tukuy runakunap qhapaq kaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1991 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
Katidral, Chuqichaka
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chuqichaka.


text:
49 KAQ WILLAKÏ
Mana alli reinam castïguta chaskirqan
Rey Acabqa, Jezreel markachö këkaq wayimpa ventänampitam Nabot jutiyoq nunapa üvas chakranta imëpis rikapaq. Y alläpam munarqan tsë chakrata rantita. Peru Nabotqa manam rantikïta munarqantsu, porqui Jehoväpa leyninmi mandakoq teytankunapita chaskiyanqan herenciata mana rantikuyänampaq. ¿Y Acabqa respetarqanku Nabot decidinqanta? Manam. Antis alläpam piñakurqan. Tsëmi ni cuartumpita yarqïta ni mikïtapis munarqantsu.
Acabpa warminqa mana alli reina Jezabelmi karqan. Pëqa kënömi nirqan: “Qamqa Israelpa reyninmi kanki, y llapan munanqëkitam katsita puëdinki. Noqam tsë chakrata qampaq logramushaq”. Nïkurmi tsë markachö precisaq nunakunaman kënö cartakurqan: “‘Diospa contranmi parlashqa’ nishpa Nabot-ta tumpayë, y nïkurnin rumiwan tsampir wanutsiyë”. Tsënam tsë nunakunaqa Jezabel ninqannölla rurayarqan. Nïkurmi Jezabelqa Acabta kënö nirqan: “Nabotqa wanushqanam këkan. Kananqa puëdinkinam chakranta katsita”.
Jezabelqa manam Nabotllatatsu mana culpayoqta wanutsirqan. Jehoväta kuyaq nunakunataqa mëtsikaqtam wanutsirqan. Jinamampis imäginkunatam adoraq y imëka mana allikunatam ruraq. Peru Jehoväqa llapan ruranqantam rikëkarqan. Tsëqa, ¿imataraq Jezabelta rurarqan?
Acab wanunqampita juk tiemputam tsurin Jehoramna gobernar qallëkurqan. Y Jehoväqa Jehü jutiyoq nunatam mandarqan Jezabelta y familianta castiganampaq.
Jehüqa carrëtanman lloqarkurmi Jezabelta ashir Jezreel markaman ëwarqan. Tsënam Jehoramqa carrëtanman lloqarkur Jehüta parlapaq ëwarqan. Y nänichö tinkurirmi “¿amïgum kantsik aw?” nishpa tapurirqan. Peru Jehüqa kënömi nirqan: “¿Imanöraq amïgu kashwan mamäniki Jezabel imëka mana allikunata rurakïkaptinqa?”. Tsënam Jehoramqa carrëtanta tumaratsir escapakur qallëkurqan, peru Jehüqa wanoqpaqmi flechëkurqan.
Nïkurmi Jehüqa Jezabel gobernanqan wayiman ëwarqan. Tsëta musyarirmi Jezabelqa pintapäkurir y naqtsapäkurir altusninchö këkaq ventänampa qawachakur këkarqan. Y chäriptinmi ashipëpa parlaparqan. Tsëmi Jehüqa Jezabelpa lädunchö këkaq sirwipakoqkunata “¡urëpa jitarkayämï!” nirqan. Tsënam, wanoqpaq jitarkuyarqan.
Tsëpitaqa Acabpa 70 wamrankunatam Jehüqa wanutsirqan, y Baalta adoraqkunata y adorayänampaq utilizäyanqankunatam ushakätsirqan. ¿Rikarqunkiku? Jehoväqa llapantam rikëkan, y mana allita ruraqkunataqa imë karpis castiganmi.
“Ërayëpa munarnin lograyanqan fortünaqa, manam bendiciontsu kanqa” (Proverbius 20:21).


text:
Carlos Julio Arosemena Tola kiti
Tsatsa-Yaku kiti (Tzatza-Yacu kiti)[1] nisqaqa, kunan Carlos Julio Arosemena Tola kiti nisqa, (kastilla simipi: Cantón Carlos Julio Arosemena Tola) Ikwadur mama llaqtapi, Napu markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Tsatsa-Yaku / Carlos Julio Arosemena Tola llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Llanganati mama llaqta parki
- Urqukuna: Ilocullín - Shikita urqu
- Mayukuna:
- Quchakuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Carlos Julio Arosemena Tola kitipiqa Napurunakunam, huk kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtam, tiyanku.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kitillinmi kan: Carlos Julio Arosemena Tola kitilli.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Wakamayu (Ara severa), huk Napu markapi kawsaq pisqum
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Carlos Julio Arosemena Tola (* 1894, † 1952), Ikwadurpa umalliqnin
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.enciclopediadelecuador.com Carlos Julio Arosemena Tola llaqtap sutin Tzatza-Yacu karqan (kastilla simi)


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
-
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
-
Tukuku phoenicopterus chilensis
-
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
-
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
Hatun qucha
Hatun qucha icha Lamar qucha nisqakunaqa (Kastilla simipi: mar, grigu simipi: Θάλaσσa [Thálassa]) mana allpa pachakunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun yakukunam.
Ancha hatun quchakunaqa mama quchakunam, allpa pachakunap rakisqan:
Tiksimuyup hawanqa 71 % hatun quchakunam. Chay yaku pachap 31,7 %-nin 4000 mitrumanta 5000 mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq yurakuna inti wayllayninwan wayra pachapi muksichaqpa 70 %-ninmi lluqsichin.
Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy yaku pachap p'ulinninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha kachisapam, kikin wisnup 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu.


text:
Kuyllurmanta.
“Kulla (killa) Raymi.”
Warmimanta Raymi.
Kunan Pachapika mushuk raymita kutin kallarinchik, ña Mushuk Nina, shinapash Inti Raymi, tukurinkuna, kunanka Kulla (killa) Raymita kallarinchik. Karipa pachata tukurin, Warmi Pachata Kallarin. Warmipa Pacha, Tarpuna Pacha, Murukunata akllana Pacha.
Ñawpa pachapika, kunan pachapika, runakunata Mama Killata rikurinchik. Shuk watapachachik tianmi, inti watapachachik, shinapash killa watapachachik. Shuk intiwatapi kimsa patsa sukta chunka pichka puncha charinmi, chaypika intiman allpamamata purinmi. Kay intiwatapi, chunka kimsa killakuna tianmi.
Kay pachapika, warmiman kan. Kay pachapika warmipachami kallarinchik. Murukunata akllachinchik. Tamyta kutin shamunmi, allpata yapunmi. Kutin tarpunaman kallarinchik. Kay tarpunata killawan yachashun.
Killa Nikirakiri.
Mushuk Killa: Mama Killata punchapika mana rikurin. Sukta pacha tutamantapika llukshin.
Wiñakilla: Mama Killata ashalla ashalla wiñarin. Chawpi punchapika llukshin.
Huntakilla, Killapura: Mama Killata tukuy tutakunalla intishina punchayachik. Sukta pacha tutapi llukshin.
Wañukilla: Mama Killata ashalla ashalla mana huntashka rikurin. Chawpi tutapi llukshin.


text:
Pulaktsayan: Tuku Biblia wan pi nalay kgantaxtuy
Biblia nikajwatiya lichuwinan tuku xaxlikana lanit makgasa na lichuwinan tuku aku nalay. Kristianos nila wankgoy tuku aku nalay. Wa likatsiyaw pi Dios makaminit Biblia. ¿Tuku wan Biblia xlakata tuku aku nalay?
Lichuwinan xlakata lanka guerra nema Dios namakamin. Anta uma kguerra Dios nalimasputuy putum tuku nitlan chu kristianos tiku lixkajni likatsiy pero nakamakgtayay tiku skujnanikgoy. Jesucristo wa mapakgsina tiku Dios laksaknit, chu nakuentajtlaway pi kskujnanin Dios kapaxuwakgolh, ni naʼanan talamakgasitsi chu na nakuentajtlaway pi niti natatatla chu niti naniy.
¿Nixlikana pi lu lipaxuwayaw pi Dios natlaway akgtum xakalipaxaw Katiyatni? Pero wi tuku kilitlawatkan komo latamaputunaw unu kxakalipaxaw katiyatni. Kxaʼawatiya takgalhtawakga xla uma libro kinkawaniyan tuku natlawayaw xlakata tlan namakgamakglhtinanaw uma katuwa tuku Dios nakamaxkiy kristianos wantiku skujnanikgoy. Wa xlakata kalikgalhtawakga PULAKTSAYAN chu kakatsi tuku wanit kBiblia xlakata tuku aku nalay.