text:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNANTA WILAKUSHQAN
KAYNOQ NIRMI QALAYKUN
Munashqantsita ruranantsipaq, runakuna ali jusgashqa kananpaq, y ali kawanantsipaqpis kay patsacho, tantyashwan imanoq lapantsikunapis bälishqantsita. Tsaynoqpa tantyashwan imanoq lapan runa mayintsikuna derëchun nishqankunata tsararaykashqanta. Manami pipis kay derëchun nishqankunata kachanmantsu.
Wakinkuna kay derëchun nishqankunata despresyar mana reqipäkushpan pasaypa mana ali kaqkunata rurapäkun. Rurapäkuptin interu munducho lapan runakuna shonqun rurincho rabyakärin. Tsawraqa lapanpita mas munashqannoq wilakärin mas alina kawapäkunanpaq kaynoq nir: "Lapan runakuna mana mantsakuypa kawanmanna y pishiychöpis manami kanmannatsu. Tsaynoqpis lapan runakuna ima yarpashqankunalatapis parlanman y munashqankunalamanpis kriyinman".
Laykuna kanman runakunapa derëchun nishqankuna mana elqashqa kananpaq. Tsay presïsumi kaykan. Mana kaptenqa imatapis mas rurayta mana pwëdir runakuna imaykanoqpapis mana ali awturidäkunapa kontran sharkapakun y tukuynoqpa nakatsikoqkunata elqätsipäkun.
Tsaynoqmi lapan nasyunkuna amistächo kawapäkunman. Tsaypis presïsumi.
Lapan nasyunkunapa delegädunkuna juntakärir eskribipäkorqan Nasyones Unidas nishqanpa qalaykatsinan kartata. Tsay kartacho eskribipäkorqan runakunapa derëchun nishqankunapita. Tsaynoqpis eskribipäkorqan imanoq runakuna balurniyoq kashqanta, y olqupaq warmipaqpis derëchun nishqankuna iwal kashqanta. Tsay eskribishqankunaman yärakärin Nasyones Unidas nishqanpa myemrunkuna. Tsaynoqpis tsay kartacho eskribiraykan kaynoq nir: "Librina arupäkushun ali kawayman chayapäkunantsipaq" nir.
Nasyones Unidas nishqanpa lapan myemrunkuna promitipakorqan yanapänakur arupäkunanpaq interu munducho runakunapa derëchun nishqankuna respitashqa kar kumplikänanpaq.
Kay promitishqanqa ali rurakashqa kananpaq, Iapantsikunapis juk yarpayla tantyapäkushwan kay derëchun nishqankunata.
Tsaymi Nasyones Unidaspa juntakashqan runakuna wilakun kayta:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNAPITA WILAKUSHQAN
Kay wilakushqan lapan runakunapis nasyunkunapis iwal tantyapäkunanpaq tsay derëchun nishqankunapitami. Tsaynoqpaqa lapan runakunapis y mandaq awturidäkunapis, kay wilakushqanman yarpashqala kashpanqa, yachatsipäkunman wakinkunata kay derëchun nishqankunata respitananpaq. Tsaynoqpis juklä nasyunkunawanpis shumaq animatsipäkunman nasyunnincho kaqkunata y wakin munaynincho kaqkunatapis kaynoq nir ninanpaq: "Kay derëchun nishqankuna lapan runakunapaqmi. Noqa tsay derëchunkuna nishqannoqlami ali kawashaq runa mayëkunawan'.
NISHOAN JUK (1)
Lapantsikunapis Iibrimi yurishqantsi. Bälintsimi y derëchuntsikunapis wakinkaqkunanoqlapami. Yarpaynintsikunapis kaykanmi runa mayintsikunawan juk wawqinoq kuyanakur kawapäkunantsipaq.
NISHQAN ISHKAY (2)
Lapantsikunapaqpis kay wilakushqancho eskribishqankaq dere.chuntsikuna. Kay derëchuntsikuna iwalla kanman ima räsa runakunapaqpis, yoraqpaq yanapaqpis, warmipaq olqupaqpis ima kläsi rimaqkunapaqpis, mayqan relijyunkunaman kriyeqkunapaqpis, tsaynoq ima politikacho pureqkunapaqpis, mayqan nasyunpita runakunapaqpis, riku runakunapaq pobri runakunapaqpis, imanoq yurishqa kaqkunapaqpis, y tsaynoq imanoq kawaqkunapaqpis.
Kay derëchuntsikuna iwalla kanman lapantsikunapaqpis. Markantsi nasyunnoq kaptin o mana nasyunnoq kaptinpis, markantsi kikintsipa munaynintsicho kaptin o jukpa munaynincho kaptinpis, markantsipa awturidäninkuna imanoq kaptinpis, derëchuntsikuna iwalla kanman.
NISHQAN KIMSA (3)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan mana pipis wanutsimänantsipaq, Iibri munaynintsicho kawanantsipaq, y mana pipitapis mantsakuypa kawanantsipaq.
NISHQAN CHUSKU (4)
Manami pipis rantishqa runanoq arunmantsu jukpaq.
NISHOAN PITSQA (5)
Kastigashqa karpis, manami pipis fiypa nakatsishqaqa kanmantsu animal nakatsishqa kashqannoq, ni pasaypa umillatsishqapis kanmantsu.
NISHQAN SOQTA (6)
Lapantsikunatapis maycho tsaychöpis awturidäkuna mana jarukuylapa ali respitamashwan.
NISHQAN QANCHIS (7)
Laykuna jusgamashwan lapantsita iwalla. Kay karta eskribishqa kashqanpita mana käsukoqkunapita Iaykuna kuydamashwan lapantsikunatapis mana despresyashqa kaylapa.
NISHQAN PUSAQ (8)
Juk runa, nasyunninpa layninta mana käsukur, mana al ita ruramaptintsi, derëchuntsi kanmi awturidäkunaman kejakoq aywanantsipaq. Y tsaycho lapantsi atyendishqa kashwan iwalla.
NISHQAN ISQUN (9)
Manami pipis lutalaqa prësutsishqa kanmantsu karsil wayiman. Ni tsaynoqpis lutalaqa qarqushqa kanmantsu markanpita.
NISHOAN CHUNKA (10)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalapitapis runakunapa nawpancho jusgashqa kanantsipaq, alipita mana alipitapis. Tsay mana alita jusganman juk tsaycho mana jatikashqa kaq awturidä iwalla mana mayqanpapis faburnin sharkuylapa.
NISHQAN CHUNKA JUK (11)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan "Jutsaynaqmi kanki" nimänantsipaq imalapitapis akusashqa kaptintsipis manaraq shumaq musyakashqa kaptenqa. Lay nishqannoq musyakashqa kanman lapan runakunapa nawpancho imalapis defyendikunantsipaqnoq kaykaptenqa.
- Manami pipis kondenashqa kanmantsu rurashqanpita y mana rurashqanpitapis tsay jinan öraqa mana nawpapita patsa nasyunninpa laynincho "tsaynoq katsun" nishqa kaptin, y tsaynoqpis lapan nasyunkunapa yarpashqan layninkunachöpis. Jutsantsikunapita kastigashqa kanantsipaq kaqkunapita manami mastaqa kastigashqa kashwantsu jutsantsi kaptinpis.
NISHQAN CHUNKA ISHKAY (12)
Juk runataqa manami pipis lutalaqa imatapis ruranmantsu: kikinta, familyankunata, ni wayinkunatapis. Ni eskribishqan kartankunatapis ama kichanmantsu. Tsaynoqpis ama ashlinmantsu. Lapantsikunapami derëchuntsi kan tsaykunapita laykuna kuydamänantsipaq.
NISHQAN CHUNKA KIMSA (13)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan maypapis libri purikunantsipaq y maychöpis nasyunnintsichöqa täkunantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsipa nasyunnintsikunapita yarqunantsipaq y tsaynoqpis kutimunantispaq.
NISHQAN CHUNKA CHUSKU (14)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juklä nasyunkunacho wayintsita ashir täkunantsipaq qatikachämaqnintsikuna kaptin.
- Markantsipa kontran ni Nasyones Unidaspa kontran juk runa ima jutsatapis rurar manami ninmantsu "Noqapa derëchö kanmi juklä nasyunman aywakur täkunäpaq qatikachamaqn. kaptin." Jutsantsikuna ima politikakunapita kaptinmi itsanqa derëchuntsi kan qeshpikunantsipaq.
NISHQAN CHUNKA PITSQA (15)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan may nasyunkunamanpis pertene.sinantsipaq.
- Juk nasyunman pertenësiyta munaptintsi, manami pipis lutalaqa nimashwantsu "Manami qam pertenësinkimantsu kay nasyunman." Tsaynoqpis lutalaqa nimashwantsu "Qam manami kikikipa nasyunnikimanpis pertene'sinkimantsu."
NISHQAN CHUNKA SOQTA (16)
- Olqupapis y warmipapis, edäninman chayaptin, derëchun kanmi kasarakunanpaq. Tsaynoq derëchun kan kasarakunanpaq ima räsa runakunawanpis, mayqan nasyunman pertene.seqkunawanpis, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoq kasarakurmi derëchun kan familyanta formananpaq. Kasädu kar, rakikashqa kar, o mayqankuna nawpata wanuptinpis, derëchunkuna kanmi iwalla olqupaq y warmipaqpis.
- Manami pipis fersanmantsu kasarakunanpaqqa. Itsanqa kasarakärenqa kikinkuna awninakur munanakushqalanpita.
- Tsay kasarashqa kaqkunapitami juntakashqa kaykan lapan markakunapis. Tsaynoqpis derëchun kanmi runakuna y nasyunpa mandaqninkunapis kasarashqa kaqkunata kuydananpaq.
NISHQAN CHUNKA QANCHIS (17)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imaykantsikunapis kikintsipaq kananpaq. Y tsaynoqpis derëchuntsi kanmi pi lawanpis imaykantsikunalachöpis dwëñunoq kapäkunantsipaq.
- Manami pipis lutalaqa qechunmantsu pitapis imalankunatapis.
NISHQAN CHUNKA PUSAQ (18)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan shonquntsicho munashqantsita yarpanantsipaq y munashqantsi relijyunman kriyinantsipaq. Tsaynoq derëchuntsi kaptin trukashwan juk relijyunpita juk relijyunmanpis. Relijyunnintsita rikatsikushwan japalantsi y wakin runakunawanpis, kikintsikunalapaq o runakunapa nawpanchöpis. Tsaynoq rikatsikushwan yachatsikushpantsi, kumplishpantsi, y kultuntsikunata rurashpantsi.
NISHQAN CHUNKA ISQUN (19)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan yarpashqantsita parlanantsipaq mana pipis fastidyaylapa. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi ima notisyakunalatapis ashinantsipaq runakunata mayatsinantsipaq imaykanoqpapis: parlaypa, eskribiypa, o radyupa pasatsiypapis mayqan nasyunkunamanpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA (20)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juk patsalaman juntakänantsipaq itsanqa mana búllata ruraylapa.
- Mana munaptenqa manami pipis pitapis "kay noqakunaman pertenësiy" ninmantsu fersaypaqa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA JUK (21)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan nasyunnintsikunacho mandaq kayta munar chayanantsipaq. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kikintsi jukta munashqantsi kaqta akranantsipaqpis mandaq kananpaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan iwalla awturidä kanantsipaq nasyunnintsikunachöpis.
- Markakunapa munayninchömi churakashqa kanman gobyernupa yanapäsheqnin awturidäkuna. Tsaykuna rurakashqa kanman käda bötukuna watakunalacho. Tsaymi Iapantsikuna imanoq karpis munashqantsi kaqpaq iwalla pakaylapa bötushwan. Tsaycho gänaq kaqmi yaykunman awturidä kananpaq. Mana pakaylapa bötorqa juknoqpa bötushwan awturidänintsikuna markantsi munashqannoq akrashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISHKAY (22)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan ali kawanantsipaq. Wakin imayoqpis kaqkuna yanapäshinman mana imayoqpis kaqkunata. Tsaynoqpis nasyunnintsipita y juklä nasyunkunapitapis pwëdishqanyaq yanapäshinman pishiycho kawaqkunata lapan derëchunkuna kumplikänanpaq. Tsay yanapäshiy kanman respitashqa kanantsipaq y kikintsi aliyätsikunantsipaqpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA KIMSA (23)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsikuna munashqantsinoq arunantsipaq mana despresyashqa kaylapa. Shumaq sigurashqa kanman ima aruychöpis. Y tsaynoqpis aruynintsipita yarquptintseqa yanapäshishqa kashwan imalawanpis.
- Lapantsikunapamj derëchuntsi kan mana despresyaylapa aruynintsikunacho iwal gänanantsipaq wakin aroq mayintsikunanoq.
- Lapan aroqkunapami derëchun kan ali pägashqa kananpaq kikinpaqpis y familyankunapaqpis ali respitashqa runanoq kawananpaq. Pishëpakoqnoq kaptenqa yanapäshishqa kanman imanoqpapis runa mayinkunapita.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan aroq mayintsikunawan juntakaykur imalatapis formanantsipaq mandaqnintsikunapita respi tatsimänantsipaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA CHUSKU (24)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan aruynintsikunapita jamakunantsipaq. Manami aläpaqa arushwantsu pwëdishqantsipita mastaqa. Y tsaypita juk watata kumplirkuptin bakasyunnintsi kanman itsanqa pägashqa
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PITSQA (25)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan ima!antsikunapis ali aypänanpaq kikintsikunapaq y familyantsikunapaqpis. Tsaykunapaqqa kanman kaykuna: mikuynintsikuna, röpantsikuna, wayintsikunapis. Tsaynoqpis qeshyaptintsi mëdikukuna atyendimashwan, y imalachöpis wakin runakuna yanapäshimashwan. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kuydashqa kanantsipaq mana aruynintsi kaptin, qeshyaqtukur mana aruyta pwëdiptintsipis, byúdayashqa kaptintsipis, awkin kaptintsipis, o ima desgrasya päsamaptintsipis.
- Wachaq warmipa y akapa wamrankunapapis derëchun kanmi shumaq ali kuydashqa kananpaq. Kasarashqa kaqkunapa y mana kasarashqa kaqkunapapis wamrankuna iwalla derëchun kanmi kuydashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA SOQTA (26)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan dembaldila primarya kaq eskwëlakunaman yachakoq yaykunantsipaq. Manami ni juklaylapis mana yachakuypaqa kanmantsu. Tsaynoqpis mas jatun kaq yachakuy eskwëlakunapis kanman imalapis kayta munaptintsi yachakunantsipaq. Tsay eskwëlakunaqa lapan runakunata chaskinman iwalla yachashqantupu.
- Kay yachakuy kanman noqantsikuna runa mayintsikunawan ali shonquyoq kanantsipaq. Tsaynoqpis kanman runa mayintsikunapa derëchunkunata respitanantsipaq, tantyanakunantsipaq, pasensyantsi kananpaq y pipis yanasantsi kananpaq. Tsaykuna kanman markantsikunawan, juklä nasyunkunawan, jukniraq räsakunawan, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoqpis yachakuy kanman yanapänantsipaq Nasyones Unidasta runakunata ali kawayman churananpaq.
- Taytankunapami derëchun kan tsurinkunata munashqannoq imanoqpapis edukananpaq.
NISHOAN ISHKAY CHUNKA QANCHI (27)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan markantsikunacho kustumrintsikunata ruranantsipaq. Tsaynoqpa munaq kaqpa derëchun kan kantananpaq, dansananpaq, dibuj ananpaq, tukananpaq, puklananpaq, y imalatapis rurananpaq markanpa kustumrin kashqannoq. Tsaynoqpis juk yachaq imalatapis mushoqta ruraptenqa tsay kanman lapantsikunapaq juknintsi y juknintsipis mas ali kawanantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalatapis mushoqta ruraptintsi o eskribiptintsi kikilantsipaq gänashqantsi kaqkuna kananpaq. Manami pipis ninmantsu lulakushpan "Noqami rurashqä kayta" tsaynoqpa apakunanpaq ruraq kaqpa derëchunta.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PUSAQ (28)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan gobyernuntsi kananpaq nasyunnintsikunacho y lapan nasyunkuna juntakashqanchöpis kay derëchuntsikúna rasunpa kumplikashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISQUN (29)
- Lapantsikunapami ruranantsikuna kan markantsicho kumplinantsipaq. Tsaynoqlapami aliyätsikuntsi kikintsikuna.
- Derëchuntsikunata rurarpis mana qechushwantsu jukpa derëchunkunata. Tsaypaq kanmi laykuna respitatsikunantsipaq y tsaynoqpis reqitsimänantsipaq wakinkunapa derëchunkunapis kashqanta. Tsaynoqpis tsay laykuna kaykan ali shonquyoq runakuna kanantsipaq, ali respitanakunantsipaq, y ali runa mayintsikunawan kawanantsipaq. Tsay ali kaway kaykan runakuna awturidäninkunapaq bötushqan nasyunkunacho.
- Kay derëchuntsikunata kumplishpantsi manami Nasyones Unidas nishqankunapa kontrannin yarqushwantsu.
NISHQAN KIMSA CHUNKA (30)
Kay nishqankunacho manami qam tarinkimantsu derëchuykikuna kaptin pipa derëchunkunatapis elqätsinaykipaq imata rurashpaykipis. Tsaynoq kaykan qampaq, juk nasyunpaq, juntakashqa runakunapaq, o pi runalapaqpis.


c: text/html

text:
Apanqara unquy
Apanqara unquy icha Kansir (latin simimanta: cancer, "apanqura", chay hina rik'chayninrayku) nisqakunaqa kurkupi mana atikuspa wiñaykuchkaq q'umpuyasqakunam, aswan kutikunapi wañuyman pusaq unquykunam.
Kawsaykuq waqllisqa kaspa, millay rikch'ayniyuq tukuspa apanqara kawsaykuq tukuspa miraykuyta qallarin, apanqara q'umpu tukuspa. Kurkup unquy hark'aynin allin kachkaptin, millay k'awsaykuqta musyaspa yuraq yawar kawsaykuqkunam apanqara kawsaykuqkunata wañuchin, apanqara unquyta hark'aspa. Mana allin kachkaptin, apanqara tuqa miraykuspa atin, runata wañuchispa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jesus
Jesus icha Hisus sutiyuq runaqa (iwriyu simimanta: יהושע [iehoshua], aramayu simipi ישוע [Jeshua, Jeshu], grigu simipi: Inσoύς [Iēsoús]) kristiyanu iñiypa kamaqnin karqan. Chay kristiyanu iñiykamaqa Dyuspa Churin karqan.
Jesuspa kawsasqanmantaqa Dyuspa Simin Qillqam Matiyu, Markus, Lukas, Huwan iwanhilista nisqakunap qillqasqankunapi willakun. Chay Bibliapi qillqakunataqa iwanhilyu ninchik (grigu simimanta: EuaYYέλιov [euangélion] "allin willakuy").
Jesusqa Bethlehem (Belén) llaqtapim paqarirqan. Hudyu kaspa, aramayu simitam rimarqan. Mamanpa sutinqa Mariya karqan. Mariyap qusanqa, Husiy (Joseph, José) sutiyuq, karpintirum karqan.
Kimsa chunka watayuq kaspa, Jesusqa hudyukunata Dyuspa qhapaq kayninmantam yachachiyta qallarirqan. Huwan bawtisaq sutiyuqmi Jesustaqa Jordan mayupi bawtisarqan. Jesuspa chunka iskayniyuq yachakuqninkunam karqan. Urqupi Kamikuy nisqapi musuq kamachikunamantam rimarqan, Yayayku nisqa mañaymantapas willaspa.
Qhipaq Sina nisqapiqa "Wañusaq. Kay t'antaqa kurkuymi. Mikhuychik yuyawanaykichikpaq. Kay winuqa yawarniy. Kayqa musuq rimanakuymi. Upyaychik huchaykichikkunata qispisunaykichikpaq." nispa t'antata winutapas yachakuqninkunawanqa rakinakurqan.
Judas Iskaryot, huk yachakuqnin, Jesusta wasanchaspa Yerusalempi hudyu awqa yachachiqkunaman qupurqan. Paykunaqa Jesusta romanu apuq Pontius Pilatusman wañunapaq qurqan. Chay Pontius Pilatusqa Jesusta Kruspi wañuchichirqan.
Kristiyanu iñiykama, Jesusqa iñiqnin runakunata huchankunamanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq, kikinpa kawsanta Kruspi qurqan. Kimsa kaq p'unchawpi wañusqamanta sayarispa kawsarirqan. Chaymantapacha Jesu Kristu sutiyuqmi. Hanaq pachaman huqarikuspa, kunanqa Dyuspa pañanpim tiyachkan. Kay pachap puchukayninpi hamunqa runakunata taripanapaq. Chaymantataq iñiqninkunaqa wiñaypaq kawsanqaku, mana iñiqtaq wiñaypaq wañunqaku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Jesus.
- Jesusmanta pilikula (http://www.inspirationalfilms.com/)
- Qusqu Runasimipi (Quechua, Cuzco)
- Qullasuyu (Buliwya) Runasimipi (Quechua, North Bolivian)
- Ecuador Kichwapi, Chimpurasu Runashimipi (Quichua, Highland, Chimborazo)
- Kunchuku Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Conchucos, Northern)
- Waylas Ankash Runashimichaw (Quechua, Ancash, Huaylas)
- Chanka (Ayakuchu) Runasimipi (Quechua, Ayacucho) (huk runallap rimasqan)
- Wakin Rimaykunapi


text:
Ransis simi
Ransis simi,[1] Fransis simi icha Ransiya simi nisqaqa huk romanu simim, latin simimanta paqarisqa. Fransiya mama llaqtapi yurispa, fransis atipaqkunaqa lliw Tiksi muyuntinpi, Kanadapi, Afrikapipas mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata anchuchispa.
Kunanqa purtuyis simitaqa kay mama llaqtakunapim rimanku:
- Afrika mama llaqtakunapi ufisyal rimay
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Clodoaldo Soto Ruiz: Runasimi-kastillanu-inlis llamkaymanaq qullqa. University of Illinois, 2010. p. 147. y. 245 - ransis.


text:
Musuq Rimanakuy
Musuq Rimanakuy icha Musuq Tistamintu nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap musuq rakinmi, Jesus kawsarqaptinña qillqasqa liwrunkunam, grigu simipi qillqasqa.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna iwanhilyu (kusi willay) nisqa liwrukunam Jesuspa kawsasqanmanta Kruspi wañusqanmanta sayarisqanmantapas willaq, Apustulkunap rurasqankuna nisqa liwru, ipistula nisqa chaski qillqakuna kristiyanu iñiqkunapaq, Huwanpa Apokalipsisnin nisqa liwru.
Musuq Rimanakuypa liwrunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Musuq Rimanakuy.
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Apunchij Jesucristomanta alli huillana
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Gospelgo
- Mushuq Rimanakuy (Kashamarka rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Inkawasi-Kañaris rimaypi)
- Mushuk Rimanakuy (Pastasa kichwapi)
- Mushuk Rimanakuy (Lamas-Luritu rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Chincha Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Urin Kunchuku anqash rimaypi)
- Mushuq Rimanakuy (Marqus rimaypi)
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)


text:
Urdun mayu
Urdun, Yardin, Yurdan icha Hurdan (Jordan, arabya simipi نهر الأردن, nahr al-Urdunn, iwriyu simipi נהר הירדן Nəhar ha-Yarden, "uraykuq mayu") nisqa Kunti Asyapi huk mayum.
Urdun mayuqa kimsa pukyu mayuyuqmi, pukyunkunaqa Hazbani mayu (Libanupi), Dan mayu (chincha Israyilpi), Banyas mayu (Golan nisqa urqukunapi). Sede Nehemiya ñiqpim huñunakunkum Urdun mayu tukuspa. Chaymanta Tabariya quchantam purin. Chaymantataq Urdunqa Israyil icha Palistina huk larupa, Urdun mamallaqta wakin larunpa chawpinpi purin Wañusqa Quchamanmi. Chay Wañusqa Quchamantaqa manam ima mayupas purikunchu, yakuqa wapsiyaykullanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urdun mayu.


text:
Por: Redacción Cotopaxinoticias.com
Latacunga kiti (Cotopaxi marka). Tungurahua urkumanta ushpaka sábado sunknike enero killamantami urmay kallarirka Cañar markapi Azuay markapipash. Lakikunata allichish llankak wasika rikuachirkami wayrakuna wichiman chamushkamatami chay markakunaman chayankuna nishpa.
SNGRPpi llankakkunaka riksichinkunami kay llankayukunata:
Mashikuna ushpamanta allichina
Shuk.- ñawikunata harkankapak: gafaskunata churana, mana jakuna (llakikuna tiyankami)
Ishkay.- Sinkakunata harkana: Hukushka pachalinata sinkapi churana, pulmon nani charik mashikunata mana ushpa tiyak kanchpi churana.
Kimsa.- Churana kunawan cuerpota tapachina.
Wiwakunata ushpamanta allichina.
Shuk.- Mana sitashka allpapi wiwakunata harkana.ç
Ishkay .- Wiwakunaman kay mikuykunata karana tullpu palanta, afrechokuna shinallati melazatapash mana unkuykunata churachun.
Kimsa.- Wikakuna kakushkata raku fachalinakunawan tapachina.
Chusku.-Wiwakunata puñuna wasita ushpata shurkuna.
Tarpuykunata allichina.
Shuk.- Yurakunata chaspishpa yakuwan mayllana, Manguerakunawan kay llankayta rurana, Melazawan raspadurakumawan tantachishpa mishki yakuta rurashpa pakakunapi shitana kay paykuna kutin kawsarichun.
TRADUCCIÓN
Tips para protegerse de la ceniza volcánica. El polvo del Tungurahua cae en el sur del país


text:
Llaqta pusay
Llaqta pusay icha pulitika (kastilla simipi: política; grigu simimanta: πoλιtιkός (politikós) «mamallaqtayuq, llaqtayuq, llaqtaman kapuq, llaqtap kamachiyninman kapuq») nisqaqa huk runakunap idiyuluhiya nisqaman ruraynin, huk yuyanakunatapas aypanapaq, mama llaqtapi, maypipas runapura. Kawpay yachay nisqapim yuyaychakunchik.
Athina llaqtayuq Aristotelis sutiyuq yachay wayllukuq runa Kristup ñawpan pichqa kaq pachakwatapi "Kawpaymanta" (Πoλιtιkά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam (kawpay llikakunatam) nin: Monarkhiya, Aristokratiya, Dimukratiya, Okhlokratiya, Oligarkhiya, Tiraniya


text:
Protestantismu
Protestantismu icha Prutistanti inlisyakuna nisqaqa chunka suqtayuq kaq pachakwatapi Kathuliku Inlisyamanta rakisqa icha qhipaqnin pachapi paqarisqa kristiyanu inlisyakunam.
Martin Luther sutiyuq aliman munqhiqa Kathuliku Inlisyata allinchayta munarqan, manam inlisya runakunachu, ichaqa Dyusllam apunchik, manam qullqita qunawanchu qispichikusunchik - Iñiylla, Dyuspa Grasyanlla, Jesukristulla, Dyuspa Simin Qillqalla nispa. Tayta Papa, uralan Iwrupapi kaq qhapaqkunapas ama niptinsi Iwanhiliku Inlisya nisqa Katuliku Inlisyamantas rakikurqan.
Kunan pacha Abya Yalapi prutistanti inlisyakunam anchatam miraykun Dyuspa Simin Qillqata runapura mast'aspa.
Huk prutistanti inlisyakuna
Wawakunatapas bawtisaqkuna:
- Lutheranukuna (Martin Lutherpa kamarisqan inlisya)
- Kalwinistakuna (Jean Calvinpa kamarisqan inlisya)
- Anlikanukuna (Inlatirrap Inlisyan nisqapas)
- Zwinglianukuna (Ulrich Zwinglip kamarisqan inlisya)
- Methodista Inlisya
- Presbiteryana Inlisya
Wiñasqaña, chiqapta iñiq runakunallata bawtisaqkuna:
- Anabaptistakuna (16 ñiqin pachakwatapi)
- Baptistakuna
- Menonitakuna
- Huteritakuna
- Amishkuna
- Pintikustal
- Kharismatika iñiqkuna


text:
Johannes Gutenberg
Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (1394-chá 1400-chá paqarisqa Mainz llaqtapi, Alimanyapi; † 3 ñiqin hatun puquy killapi 1468 p'unchawpi wañusqa Mainz llaqtapi) sutiyuq runaqa Alimanya mama llaqtayuq maki kapchiqsi karqan. Johannes Gutenbergqa liwru ch'ipachinatas chunka pichqayuq kaq pachakwatapi kamarqan, ancha achka Martin Luther-pa aliman simiman t'ikrasqan Dyus Simin Qillqa liwrukunata ch'ipachispa.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Johannes Gutenberg.


text:
Butanika
Butanika icha Wutanika (grigu simimanta: Botάvn = qura) icha Phituluhiya (grigu simimanta: φutόv = yura; λόYoς = yachay) nisqaqa Kawsay yachaypa istudyah rak'iyninmi tukuy yurakunata, kallampakunatapas laqukunatapas.
Iskay hinam Butanikata istudiaypaq kan:
- Pura Butanika: mirayta maskaq yachaykunam yurakunamanta.
- Tantayachisqa Butanika: tantayachiq Butanikap yachayninkunam allpa llamk'aypi huk runap yachayninpa rak'iykunapipas.
Wiñay Kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Butanika allpa llamk'aywan rikurisqansi, watakunapi 9000 7000 - taq K.ñ. Hinapas, Butanika pura yachay hina IV pachakwatapi rikurisqansi: Tiwfrastu qillqasqankunawan yurakunamanta Butanikap taytansi chikanyasqan. Kay qillqasqakuna ancha hatuntuku karanku. Kunan Butanika XVI pachakwata kama manam runayasqanchu.
Grisya llaqtakunayuq pampata mikusqas yurakuna iñisqanku: huk sawsi tantayachispa, Van Helmont kay iñiy manachasqan. Mikuchisqa puquchisqa sawsip unuwan llasaynin 75kg paqtasqan, pampa llasayninmanta 60g pichqa watapi chinkasqanstin.


text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae, Magnoliopsida1)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida2)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Eudicotyledoneae / Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq


text:
Las Tunas pruwinsya
Las Tunas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Las Tunas), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Las Tunas llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1976 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
534 279 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
8 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Las Tunas pruwinsya.


text:
Wikipidiya:Mana hukllap qhawariyninlla
Huklla runap qhawariyninlla (inlish simipi: Point of View - POV) nisqataqa Wikipidiyapi ama qillqasunchikchu. Huk runakuna imatapas huk hina qhawariptinqa, imamantapas huk hina yuyaychakuptinqa, rimachina nisqa p'anqapi rimanakuspa mana hukllap qhawariyninlla (inlish simipi: Neutral Point of View - NPOV) nisqatam, tukuy runakunap qhawariyninkunatam qillqamusunchik.
Jimbo Wales sutiyuq Wikipidiyap kamaqnin nin: Mana hukpa qhawariyninllaqa apsulutum, manam rimanakunallachu nispa.


text:
Pacha q'uñichiy
Pacha q'uñichiy nisqaqa chimlasay, huk pacha q'uñichina nisqa wapsikunarayku wayra pachap q'uñiyninmi.
Inti tiksi muyuta achkiy, k'uyu qhipa, huk illanchaykunawan illanchaspa q'uñichiptin, tiksi muyutaq puka ñawpa nisqatam hawa pachaman illanchan. Pacha q'uñichina wapsikuna chay achkiy, k'uyu qhipa illanchaykunata chimpachinmi, manataqmi puka ñawpatachu. Chay puka ñawpa illanchayta allpaman rirpuchaspa wayra pachapipas hark'aspa allpa pachatam wayra pachatapas q'uñichinmi.
Runarayku pacha q'uñichiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna achka rumiyasqa rawranata - allpamanta hurqusqan allpa wirata k'illimsatapas - kañaptin antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas, ancha achka chimlasay wayra pachaman hamuykuchkanmi. Chay chimlasayqa pacha q'uñichina wapsi kaptin, wayra pacha astawanmi quñukuchkan. Wayra pacha q'uñichkaptinmi, hatun chullunkukunam yakuyachkanku, mama quchakunapi yakuta mirachispa. Chayraykum mama quchap hawan huqarikuchkanmi, chalakunapi kachkaq llaqtakunatam llump'iyta hurapaspa.


text:
Allpa chinkari
Allpa chinkari (kastilla simipi: erosión) nisqaqa pachap, tiksip hawanpi allin allpap chinkayninmi.
Urqukunapi sach'akunam, thansakunam saphinkunawan allpata hap'ispa hark'aykunmi, ahina allin allpa kakuykunmi. Sach'a-sach'akuna mutusqa kaptinqa, manañam allpata hark'aykunchu. Para yakuwan, wayrawan chinkanmi. Chaymantataqmi manañam puquna allpachu kan.
Chayrayku allpa chinkarita hark'anapaqqa amachana sach'a-sach'am kachun.
Lliwmanta aswan hatun allpa chinkariqa urqukunapi lluqllakunam.


text:
¿Pikunataq kaniku Jehova Diospa testigonkunaqa?
Ñoqaykuqa kaniku tukuy nacionkunamanta, castakunamanta hinaspa huk rimayniyoqkunam. Ichaqa Bibliata qellqachiq hinaspa tukuy imata unanchaq Jehova Diostam hatunchayta munaniku. Chaymantapas kallpanchakunikum Jesucristota qatipakunaykupaq, hinaspapas ancha favorecesqam kaniku cristiano sutiwan reqsisqa kaspayku. Sapakamam tiempochakuniku runakunata Bibliamanta hinaspa Diospa Gobiernonmanta yachachinaykupaq. Jehova Diosmanta hinaspa Gobiernonmanta yachachisqaykuraykum reqsisqa kaniku Jehova Diospa testigon sutiwan.
Kayman yaykuspa. Bibliata leey otaq ñoqaykumanta chaynataq imakunapi creesqaykumanta yachay.


text:
7 kaq yachatsikï
¿Imataq Diospa Gobiernon?
1. ¿Imataq Diospa Gobiernon?
Tsë gobiernoqa ciëlochömi këkan y ichikllachönam kanan gobiernokunata ushakäratsir Diospa munëninta ciëlochönölla kë Patsachö ruramunqa. Shuyaranqantsik Diospa Gobiernonqa entero Patsachö täraqkunatam juk kastatanölla tikratsinqa. ¿Këqa manaku alläpa alli willakï?
Llapan gobiernokunachöqa juk mandakoqmi kan, tsëmi Jehová Diosqa Tsurin Jesucristuta churashqa Gobiernonchö Mandakoq kanampaq.
2. ¿Imanirtaq Jesusqa alli mandakoq?
Pëqa alläpa kuyakoq, imëpis alli kaqta ruraqmi (Juan 1:14). Jina yanapamänapaqpis podernin kanmi. Kawariramurqa ciëlotam kutikurqan, y tsëchömi Diospa nöpanchö cargota chaskinqanyaq shuyararqan (Hebreus 10:12, 13). Diosqa Jesusta tsë cargota qoshqanam.
3. ¿Jukkunapis Jesuswan gobernayämunqatsuraq?
Awmi, Bibliaqa willakun Diosta sirweq yupashqalla cristiänokuna Jesuswan gobernayämunampaq kaqtam. Daniel 7:27 textom santokuna nin pëkunata. Puntata akrashqa santokunaqa kayarqan Jesuspa apostolninkunam. Y kananyaqpis Jehoväqa akrëkanllam warmitapis ollqutapis santo kayänampaq. Jesusnöllam pëkunaqa espïritunö kawariramur ciëlota ëwakuyan.
¿Ëkaqraq ciëlota ëwayanqa? Bibliaqa nin wallkaqlla kayanqantam, pëkunapaqmi Jesuspis “wallcalla” üshakuna nirqan (Lucas 12:32). Jesuswan gobernaqkunaqa 144.000 nunakuna o runakunam kayan.
4. ¿Imataq pasarqan Jesus gobernaq yëkuriptin?
Ciëloman gobernaq yëkurirqa, Satanastawan demonionkunatam puntataqa Patsaman qarqaramurqan 1914 watachö. * Tsëpita witsëpam Diabluqa rabiakur imëka mana allikunata rurar Patsachö qallashqa (Apocalipsis 12:7-10, 12). Tsëpitam waran waran imëka mana allikuna mirakïkan, guërrakuna, qeshyakuna, mallaqëkuna y alläpa Patsa kuyïkuna, tsëkunam rikätsikun Diospa Gobiernon ichikllachöna Patsata gobernamunampaq kaqta.
5. ¿Imakunataraq Diospa Gobiernon rurëkämun y ruramunqa?
Entero Patsapa yachatsikurninmi Diospa Gobiernonqa më tsë nacionpita ‘maytsicag runacunata’ juntëkan. Këmi rikätsimantsik alli shonquyoq atska millón ollqukuna y warmikuna Jesuspa mandädonchö kawayänampaq kaqta. Y pëkunaqa Diospa Gobiernon llapan mana allikunata ushakäratsimuptin salvakuyanqam. Tsëmi Diospa Gobiernonchö kawëta munarqa, Jesus ninqanta wiyakunantsik.
Tsë waranqa wata Gobiernonchömi, qallananchö Dios munanqanta noqantsikpaq ruramunqa. Entero Patsam juk shumaq huertaman tikranqa. Tsëpitanam Jesusqa Gobiernota Teytanta entreguëkunqa (1 Corintios 15:24-26). ¿Tsë Gobiernopita pillatapis willëta munankimantsuraq?
^ par. 12 1914 witsan Jesus gobernar qallanqampita más yachakïta munarqa, Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun? libropa 215-218 päginankunata leiri.


text:
Aachen
Aachen (Kastilla simipi: Aquisgrán, alimanya simipi: Aachen; phransya ripuario simipi: Oche; phransya simipi, Aix-la-Chapelle, latin simipi: Aquisgranum) )llaqtaqa Alimanya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Aachen llaqtapiqa 257 935 runakunam kawsachkanku (2006 watapi).
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 distritu:
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sunturkuna:
- RWTH (Rheinisch-Westfälische Technische Hochschule Aachen)
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Aquisgrán.
- Uficial qillqa web
- ASEAG (transporte público) (alimanya simipi)
- Guía de Aquisgrán (kastilla simipi)


text:
¿Pikunataq Jehoväpa testïgonkuna kayä?
Tukïläya nacionkunapita, tukïläya costumbreyoq y tukïläya idiömata parlaqmi kayä, y llapäkunam juk yarpëyoqlla kayä. Más precisaq munënïkunaqa llapanta Kamaq y Bibliata qellqatseq Jehová Diosta adorëmi. Jina Jesucristu ruranqanta qatiyänäpaqmi kallpachakuyä, y alläpa precisaqpaqmi churayä cristiänonö reqishqa kayanqäta. Llapäkunam tiempökunata rakiyä Bibliapita y Diospa Gobiernompita nunakunata yachatsiyänäpaq. Jehová Diospita y Gobiernompita yachatsikuyaptïmi Jehoväpa testïgonkuna nir reqiyäman.
Masta rikänëkipaq kë päginachö këkaq juk sitiokunaman yëkï. Kë päginachö Bibliata lei o noqakunapita y creiyanqäkunapita masta yachakï.


text:
Hatun chullunku
Hatun chullunku icha Illima, wanka limaypi Wallallu nisqaqa tukuy watantinkunapi kaq, ancha hatun chullunkum, hatun urqukunap hanka nisqa hawanpi, kinrayninkunapi kaq urqu chullunku nisqam, Antartikapi Kalalit Nunatpipas kaq chullunku suyu nisqataqmi.
Aswan urqukunata qataq, ichataq mana hunt'a suyu hina hatun kaq chullunkuqa urqu chullunku pampa nisqam (ahinataq Qillqaya Rit'ipampa).
Hatun chullunkuqa achka chiri suyukunapim. Urmamusqa achka tawqa rit'imantam achka ñit'iywan chiriypi chullunkum tukukun. Hatun chullunkuqa hatun qallu hina qhichwakunapi uraykuspa lluchk'anmi, pampanpi hatun ñit'iywan puriqllayaspa yakuyaspa, chayrayku aslla qhaquy kaptinmi.
Chullunku pachapi hatun chullunkukuna anchatas hatunyarqan, achka suyukunata chullunkuchaspa. Kunan pachataq pacha q'uñiyaptinmi, hatun chullunkukunaqa chullukuspa yakuyaspa pisiyachkanmi, huk p'unchawchá puchukaspa.
-
-
-
Islandyapi chullunku pacha.


text:
Allpa wira (Kupii)
Allpa wira, Rumi wira icha Pitrulyu (Kastilla simi: petróleo) huk allpa ukhunpi tiyaq, yana, rawraypaq, puriqlla (likidu) kaq k'illimsa yakuchaqkuna chaqrusqam, rumiyasqa rawrana nisqa.
Huk sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kupii samusa 'copé'manta.
- Yanaquri musuq simi samusa 'oro negro'manta [1].
Kaykunata ruranku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa wiramantaqa achka imakunatapas ruranchik, ahinataq:
- Rawranakuna (antawa, antakuyu, antankakunapaq, wasikunapi quñichinapas)
- Imachanakuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Arusimiñee , Minedu Bolivia (2009)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Allpa wira (Kupii).
- PETROPERU (qhichwa simipi)
- PETROPERU (aymara simipi)


text:
Inka hawaykawsay
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka[1][2] nisqakunaqa ñawpaq pacha Antikunapi, Tawantinsuyu nisqan mama llaqtapi kawsaq runakunap hawaykawsayninsi karqan.
Chay hinataq "Inka" nispa Sapa Inka nisqa Inka qhapaqkunatam ninchik.
Yuyarina
Wiñay kawsasqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Manqu Qhapaq chunka iskayniyuq ñiqin pachakwatapi Qusqu llaqtatas kamaptin, Inkakunap qhapaq suyus qallarirqan. Aswansi wiñarqan, Awya Yalapi achka runa llaqtakunatas atipaspa.
1438 watapis Pachakutiq Inka Yupanki Sapa Inkaqa Chanka runakunata Yawarpampapi atispa, pachakutiy hinapi inkakunap musuq hatun Tawantinsuyuta kamarqan. 1460 watapi chay Pachakutiqqa Wankakunatas atirqan, 1470 watapitaq Chimukunatas.
Mama llaqtaqa manas sunitachu kawsarqan: 1533 watapi, Ispañamanta hamuq Francisco Pizarros awqaqninkunawan Kastilla Atiy nisqapi Sapa inka Atawallpataqa Kashamarkapi puchu wañuchirqan; chaysi Kastilla Kamachina pacha qallarirqan.
Kamayuqkunapa siminku Qhichwa simis karqan. 700 huch'uy simis karqanku. Runa apukunatas muchananku Inkapa kamayuqkuna munarqanku. Uma apunku Intis karqan. Qhapaq Inkakunaqa intip churinsi karqan.
Tawantinsuyu mama llaqtaqa tawantin suyunkayuqsi karqan: Chinchaysuyu, Antisuyu, Kuntisuyu, Qullasuyu. Suyukunapa kuchukuna uma llaqtapi, Qusqupi, tarikurqanku. Tawa suyumanta Tawantinsuyu suti hamun.
Kapchiynin allwiyanpas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inkakunaqa q'illay takaytaña riqsirqan, antamanta, qullqimanta, qurimantapas achalakunata, llamk'anakunatapas - ahinataq tumikunata - ruraspa.
Inkakunap awaqninkunaqa aswan sumaq p'achakunatam ruraq karqan. Unkunkunapi pallasqa suyu-suyukunapas karqan, tukapu nisqa suyu-suyukunapas.
Khipu q'aytukunawanmi yupasqakunamanta willakunata hallch'aq karqan.
Hatun qhapaq wasinkunataqa rumilla pirqawan rurarqanku, mana pirqa llut'anata churaspa.
- Inkakunap wasichasqankuna qhaway.
Inkakunaqa q'ulluta hurqunapaq Antikunapi sach'a-sach'akunata waqaychaspas wiñachiq karqan.
- Antikunapi sach'a kamay qhaway.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
Inka chaka (Apurimaq mayu, 1845)
-
-
-
-
Inka armakuna
-
Inka maki kapchiy
-
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tawantinsuyu
- Sapa Inka
- Inkarrí
- Inti
- Killa
- Qun Tiksi Wiraqucha
- Illap'u
- Pachakamaq apu
- Pachamama
- Tawa chakana
- Waman Puma
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur: Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa. Qusqu, Piruw 2006. p. 59.
- ↑ Teofilo Laime Ajacopa: Iskay simipi yuyayk'ancha. La Paz - Bolivia, 2007. p. 32.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Inka hawaykawsay.
- Inka taytanchiskunaq kawsayninta yacharispa. Instituto Superior Público la Salle, proyecto CRAM II, Urubamba, Qusqu 2002.
- Inkakunap paqarisqanmanta: Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy, Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy. Runasimi.de, Waskaran portalmanta hamuq.


text:
Qiru
- Qiru nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Qiru (sut'ichana) rikuy.
Qiru icha K'ullu nisqaqa huk ancha llamk'achisqam imaykanam. Sach'akunapi yuriptin, sach'ap chillkinkunamantam - kurkunmanta k'allmakunamantapas - hurqunchik. Thansakunapas qiruyuq yurakunam. Sach'ap chillkikunataqa qiru k'aspi hinam llamk'achinchik. Rakhu kurkumantaqa qiru p'alltakunatam kuchunchik.
K'ullu nisqataqa llamk'achinchik wasichaypaq, kuyuylla (kawitu, tiyana, hamp'ara, k'irana) ruranapaq, ima ruranapaqpas.
Qirup puchunkunamanta, kallmakunamantapas yamt'a nisqatam ruranchik, kañaspa wasita q'uñichinapaq yanunapaqpas.


text:
Urukunakaqpa diriichunkuna hatun kamachikuy
URUKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
Paqarichiq: Huñunashqa Nasyunkuna
Tikrapayaq: Serafín M. Coronel Molina (kastillaanupiqta wanka limayman)
Lima, 1980 (mushuqchashqa 1998)
Contents
- 1 Qallaliy shimi
- 2 Qallaliynin
- 3 Huk kamachikuy
- 4 Ishkay kamachikuy
- 5 Kimsa kamachikuy
- 6 Tawa kamachikuy
- 7 Pichqa kamachikuy
- 8 Suqta kamachikuy
- 9 Qantrish kamachikuy
- 10 Pusaq kamachikuy
- 11 Isqun kamachikuy
- 12 Trunka kamachikuy
- 13 Qillqay wandunapaqmi kay urukunakaqpa diriichunkuna hatun kamachikuykaq
Qallaliy shimi[edit]
20 pun disimri killatraw 1959 watakaqtrawmi Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq llapan aanipaakula Urukunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqta. Chay qillqashqakaq limashqan kamachikuyninkunatrawmi imapis kamalaykan, chayqa nin "llapa nunakunam urukunakaqta ashwan allikta yanapayta munapaakun". Achka diriichunkunakaq, qishpiy kayninkunakaq kay Hatun Kamachikuykaqtraw yatrachishqankuna yapa kutil, yapa kutil nipaakulqa 1948 Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq Kamachishqankunakta, punta qillqashqankunakaq limapaakushqantapis; piru tukuypacha nunakunam yatrapaakulqa urukunakaq munashqankunakta, prisisashqankunaktapis, huk rasun kamachikuyta munapaakushqantapis.
21 pun disimri killatraw 1976 watakaqtrawmi Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq aanikulqa huk risulusiyunta; chaytrawmi kamachikulqa 1979 watakaq Urukunakaqpa Intimasiyunal watam kanqa nilkul. Chaypiqtaqa kay risulusiyunkaqtraw kallpachanchik llapa malkakunakta,wakchakunaktapis, qillayniyuqkunaktapis, urukunakaqpa allin kayninta, milachikuy ulyanankunakta mushuqpiq likapaakunampaq; hinaman ashwan yalpana kanman 1979 watakaqtraw Urukunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq ishkay trunka watakta kumplishqanta; kay watakaq sumaq waalichinam kanman mastalaq yatrayninta llalipaakunanpaq.
Hinaman, kutipachin 20 pun nuwinri killatraw 1959 watakaqtraw Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Kamachikuykaq nishqanta. Trunka sumaq qillqashqa kamachikuynintraw, Hatun Kamachikuykaq aanin uru kunakaqpa diriichunkunakta, sumaq prutiksyunta waynalipaakunanpaqpis, sirwichikuykunakta, upurtunidaakunakta uywapaakunanpaqpis, allimpis, nurmalpis wiñapaakunanpaq; yulishqanpachapiq shutikta, aylluchakuyninta uywapaakunanpaq; kumun taapanakta, sumaq mikuyta, wasichayta, awsakuyta waynalipaakunanpaq, hampikuqkaqwan hampichikunanpaqpis; mana puliytapis, mana ima lulaytapis atipapaakul tukillap hampichikunanpaq; hatun llaki kaptin, llapanpiqpis puntakta taapanakta, yanapaanakta traskipaakunanpaq; katraykuykunapiq, mitrakunapiq, awusukunapiq, llapa ima praktikakuna triniykaqta milachiyta munaqkunakaqpiq taapashqa kapaakunanpaqpis. Qipaman, Hatun Kamachikuykaq yapapis nin urukunakaq yatrachishqa kapaakunman llapa malkakunapula uyalinakul, tuliranakul, anyanakul; tukip kawsakuykaqta, anyanakuykaqta imaypis yalpapaakul.
URUKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
Qallaliynin[edit]
Yuyashtin: Nasiyuunis Uniidaspa malkakunakaq qillqashqatraw limapaakulqa nunakunakaqpa diriichunkunapiqta, dignidaakunantapiqta, munayninkunapiqtapis. Paykunaqa kawsayninchiktam tiklachiytam munapaakun mana ñakapaakunanchikpaq, qishpiylla kawsapaakunanchikpaq.
Yuyashtin: Nasiyuunis Uniidas Urganisasyunkaq Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqtraw kamachikulqa llapa nunam kay Hatun Kamachikuykaq limashqan diriichuyuq, qishpiy kayniyuq mana malkakunamasinta usuchipaakunanpaq, ayllunta, nuna-shiminta, rilihiyunninta, limashqanta, imanawkashqantapis mana hamuyaapaakunanpaq; wakchapis, qillayniyuqpis kal mana trininapashqa kapaakunanpaq.
Yuyashtin: uchucha urukunakaq allin taapanakta, sumaq prutiksiyuntapis munapaakun manalaqpis yulipaakul; chaypiqtaqa yulipaakushqanpachapiqpis.
Yuyashtin: chay sumaq prutiksiyunkaqpa munaynin 1924 Hinibra malka Hatun Kamachikuykaqtraw Urukunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq qillqashqa kalqa; Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqtraw, sumaq Urganisasiyunkaqpa Akurdunkunatraw, llapa malkakunakaqpa urganisasiyunkaqtraw liqsishqapis kalqa.
Yuyashtin: llapa nunakunakaq urukunakaqta ashwan allikta yapayta munapaakun, chaymi Kay Urukunakaqpa Hatun Kamachikuykaqta kamachin paykuna kushilla kapaakunanpaq, chay Hatun Kamachikuykaqtraw kamalashqa diriichunkunakta, qishpiy kayninkunakta qaynalipaakunanpaq, mañanmi karikunakaqtapis, walmikunakaqtapis, huk urganisasiyunkunakaqtapis, maytrawpis chaytrawpis kamachiqkunakta, ima kamachikuykunaktapis liqsipaakunanpaq, kay kamachikuyninkunakaq urukunakaq kamachishqa shimiipa imanawpapis likapashqa kapaakunanpaq.
Huk kamachikuy[edit]
Urukunakaq kay Hatun Kamachikuykaqtraw kamalashqa diriichukunakta waynalipaakunqa. Chay diriichukunakaqta llapa urukunaktam qunchikman mana piktapis qunqallal, mana lakichinakullal, mana usuchinakullal ayllunpiq, ima kulur kashqanpiq, walmi ichaqa kari kashqanpiq, nuna-shiminpiq, rilihiyunninpiq, imaktapis limashqanpiq ichaqa imaymanapiq, kay malkaqtraw ichaqa kumunkaqtraw kashqanpiq, qillayniyuq kashqanpiq, yulinanpiq ichaqa huk laasi kashqanpiq, kikin urukuna kashanpiqpis ichaqa ayllunkunakaqpiqpis.
Ishkay kamachikuy[edit]
Urukunakaq sumaq prutiksiyunta waynalipaakunqa, imaymana lulanakumakta, sirwichikuykunakta traskipaakunanpaq, chaykunaqa kamachishqa shimipapis, imanawpapis qushqa kapaakunqa urukunakaqpa aychallankuna, yuyayninkuna, muralninkuna, almankuna qishpiy kayninkunawanpis dignidaankunawanpis allinllapis, nurmallapis hatunyananpaq. Chayta lulananchikpaq kamachishqa shimikta qillqay wandul tiqshiy yuyanakaq urukunakaqpa sumaq munayninmi kanqa.
Kimsa kamachikuy[edit]
Llapa urukunam diriichuyuq yulipaakushqanpachapiq shutikta, aylluchakuyninta uywapaakunanpaq.
Tawa kamachikuy[edit]
Llapa urukunam kumun prutiksiyunta waynalipaakunman. Paykunam diriichuyuq allinllap wiñapaakunanpaq; chaynaw kapaakunanpaq paykunaktapis, mamankunaktapis sumaq taapananchik kanman manalaq watrakuqluptinpis, watrakushqanpachapiqpis. Urukunakaqpa diriichunpis kanmi, mikuyta, wasichayta, hampikuqkaq sumaq sirwichikuyninkunakta waynalipaakunanpaq.
Pichqa kamachikuy[edit]
Llapa urukunam mana puliytapis, ima lulaytapis atipapaakul tukillap hampichikunman; yatranaktapis, sumaq taapanaktapis traskipaakunman.
Suqta kamachikuy[edit]
Urukunakaq sumaqpis, hawkapis munapaakushqanta hatunyaachipaakunanpaq, kuyaypaqmi, intindinapaqmi. Imaypis mama-taytankunap prutihishqa, taapashqa wiñapaakunman; mana chaynaw kal, kuyayta, mural, matiryal prutiksiyunta traskipaakunman. Manam takshqa urukunakta mamankunapiq lakinchikmanchu mamankunawan allinlla kawsapaakuykaptin. Kumunkaqpaqpis llapa kamachiqkunakaqpaqpis mandunmi mana aylluyuq takshqa urukunakta taapaakunanpaq. Ayllukunakaqpa achka kari-walmi chulinkunakaq mantinikunanpaq Istaadukaqmi yanapanmanpis, imaymana yanapanaktam qunmanpis.
Qantrish kamachikuy[edit]
Llapa urukunam diriichuyuq yatranakta traskipaakunanpaq, chay yatranakaq mandum, manam qillayta mañanchikmanchu urukunakaq liyiyta, qillqayta yatranankama. Paykunakta yatranakta qunchikman tukuy yatrapaakushqankunakta milachipaakunanpaq, llapan iwal-lla atipashqankunakta, yatrashqankunakta, mandunkunakta hatunyaachipaakunanpaq, imaypis kumunkaqta pallalkunanpaq.
Mama-taytakunakaq urukunakaq munapaakushqan yatranakta, kunsihukta qupaakunman; chaykunam lulanan.
Urukunakaq awsakuykunaktapis, awsaytapis sumaq waynalipaakunman, chaykunaqa yatranakaq munashqannawlla kamachishqa kapaakunqa; kumun kaqpis, llapa kamachikuqkunakaqpis huk isfursullaktatr lulapaakunman urukunakaq kay diriichukunakta waynalipaakunanpaq.
Pusaq kamachikuy[edit]
Urukunakaq imay urapis llapanpiqpis puntakta prutiksiyunta, yanapanakta traskipaakunman.
Isqun kamachikuy[edit]
Urukunakaq amachashqa kapaakunman imaymana katraykuykunapiq, mitrakunapiq, awusukunapiq. Paykunakta allinllap taapanchikman. Manam uchucha urukunakta ulyachinchikmanchu; manam ulyaytapis qunchikmanchu ni imaktapis lulachinchikmanchu, chaykunaqa alli kayninta ichaqa yatraynintam daañaqlunman, hatunyayninkunakta amaniqlunman.
Trunka kamachikuy[edit]
Urukunakaq prutihishqa kapaakunman imaymana lakichinakuypiqta, huyup kawsakuypiqta. Paykunam yatrachishqa kapaakunman llapa nunapula uyalinanakul, tuliranakul; tukip kawsakuykaqta, anyanakuykaqta imaypis yalpapaakullal, lliw yatrashqankunakta nunamasinkunakta willapaakunanpaq, yatrachipaakunanpaq.
Qillqay wandunapaqmi kay urukunakaqpa diriichunkuna hatun kamachikuykaq[edit]
Hatun Huñunakuykaq
Yuyashtin: Urukunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq mañan mama-taytakunakta, kari-walmikunakta, kaytraw kamachikuykunaktapis qillqashqatraw kamalashqankunakta liqsipaakunanpaq, chay diriichunkunakta mantinichipaakunanpaq.
- Mimru Istaadukunakaqpa kamachikuyninkunakta kunsihan, llapa urganisasiyunkunakta, mana guwirnamintal urganisasiyunkunaktapis kay Urukunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqta qillqay wandupaakunanpaq.
- Nasiyuunis Uniidaspa Sikritariyu Hiniralkaqtapis mañanmi kay Hatun Kamachikuykaqta qillqay wandunanpaq, kay laplakunakaqtraw kamalashqankunakta lliw imaymana nuna-shimikunatraw aypunanpaq.


text:
Chikusluwakya
Chikusluwakya nisqaqa (chik simipi, isluwakya simipi Československo) nisqaqa Iwrupapi huk mama llaqtam karqan, 1918 watamanta 1991 watakama, kunan Chiksuyu, Isluwakya musuq mama llaqtakunapi. Ñawpaq Awstiriyaman kapuq Buhimya, Murawya, Awstiriya Silisya (kunan Chiksuyu), Chincha Unriya (kunan Isluwakya) 1918 watapi tukurqan, Chik, isluwakya runakunap mamallaqtan.
1918 watamanta 1939 watakama, 1945 watamanta 1949 watakama Chikusluwakya Republika nikurqan. Saywankunap k'itinkunapi lliwmanta aswan Aliman runakunam kawsarqan. Chay k'itikunataqa 1938 watapi Adolf Hitlerpa pusasqan Alimanyam hap'irqan. 1939 watapitaq Aliman awqaqkunam tukuy Chiksuyu kaq Chikusluwakyata tiyarirqanku. Isluwakyataq Hitlerpa yanapaq mama llaqta tukrqan.
1945 watapi Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukuptin, Chikusluwakya musuqmantam tukukurqan. Alimankunataqa ayqichirqanku. 1948 watapi kumunistakunam atipayta hap'irqanku.
1989 watapi kumunista kamachinia urmaptin, ñawpaqtaqa Tantasqa Chikusluwakya Republika tukurqan, chaymantataq musuq Chiksuyu, Isluwakyapas.


text:
Aya Sophiya
Aya Sophiya (grigu simipi: AYίa Eoφίa, Turkiya simipi: Ayasofya Müzesi) nisqaqa Turkiya mamallaqtapi, Istanbul llaqtapi, huk mawk'a inlisyam, suqta kaq pachakwatapi wasichasqa.
1453 watapi Bisantyup puchukasqankama Orthodoksya Inlisyap chawpinsi karqan. Turkukuna atiparqaspan, miskitaman hukcharqan.
1985 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aya Sophiya.


text:
P'unchaw
Huk p'unchaw, p'unchawnintin nisqaqa (chanka runasimipi: punchaw, Qusqu-Qullawpi: p'unchay, kichwapi: punlla icha puncha, wankapi: pun, anqash rimaypi: hunaq) 24 ura icha pacha nisqayuqmi, uras nisqapi yupana. Huk chawpi tutamanta qhipaqnin chawpi tutakamaqa huk p'unchaw tupum.
Inti k'anchachkaptin, inti lluqsiymanta inti yaykuykama pachataqa p'unchaw ninchikmi. Manataq inti k'anchaptin, inti yaykuymanta inti lluqsiykama, tuta ninchik. P'unchawpa qallariynintaqa paqarin, puchukaynintaqa ch'isi ninchikmi.
Chawpi p'unchawpiqa inti lliw pachamanta aswan hanaqpim k'anchan, urinpi kachkaspa. Chaymanta ch'isikama pachataqa inti t'iksuy nichikmi.
Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq.
Qanchis p'unchawtaqa simana ninchik. Huk simanapiqa kaymi p'unchawkuna:
- Killachaw (Killa P'unchay, kichwapi: awaki puncha)
- Atipachaw icha Atichaw (Ati P'unchay, kichwapi: wanra puncha)
- Quyllurchaw (Quyllur P'unchay, kichwapi: chillay puncha)
- Illapachaw (Illa P'unchay, kichwapi: kulla puncha)
- Ch'askachaw (Ch'aska P'unchay, kichwapi: chashka puncha, chaska puncha)
- K'uychichaw (K'uychi P'unchay, kichwapi: wacha puncha, wakma puncha)
- Intichaw (Inti P'unchay, kichwapi: inti puncha)


text:
Pawachaq Tukuymanta: Nora Anchart
Kachaku: Wakichina cheqanchakunata imachus apakun wajanakunapaq tijsiypa chay qhawaypa rikupachiy ch’ipaku t’aqayamanta paqar kitinchispi willachi t’ajllakunata wakichin tijsiyqellqata qhawaspa wijch’upanapaq. Watunaku allwiwaypaqa junt’achinapaq churakusqanta, qhawarichikunan imaynachus apakusqan llanta wakikuna, ch’ikullikuspa chaskinkunata qhapchinkaq ukhunpi astawanpis unanchan tukuynin kamarichiykunata poqochin umallita runa kaki ukhupi.
Puywakuna: wakichikuyqa kuyuchiypiwan kancharmanta qhawakun panqochiyta ruwanapaq jap’ispa sayachinapaq kasqanta chaymanta pachawatunakuna ñan panqochiy chaymanta sapiyoq llajtawakiwan kancharwan qhawakunanpaq willay ñaupaqenpi tijsiypa kuska ruwasqa t’ajllakunata chaupi pachaman sunipachaman. Chay kuskachallantaq watunakuyta willajkunapi ukhuchay ima rimakuna qellqaywaki kamayu jaykupakuy jina pawakuna chantakunata yuyayninchismanta. Kay pawachaku tukuypa pawachakunaqa willapamanta Allwiyakamanta wakichispa willay, kanchar titi sayachispa uyariyta qhawaytaq tantaypi mirachisqa.
Pawachaku Kanchar Willapaq
Kachaku: tukuyniq cheqan kaq wajanakupi tijsichay- qellqawikuna, irurillajkuna, rurachikuna, jayri- mirachiy imaymanmanta INADIq kancharninpi. Atina qhawapayta kikinjata sayachinapaq wijch’unapaq t’aqayayta imaymanamanta chaninchaman churasqa t’ajllakunamantijsiypaq oqharin chaypaq. Kay pawachaku kashan wakichisqa kanchar willapajman kaq, lanti uyarispa qhaway ima.
Lantikuna uyariqhawarinawan
Puywakuna: Churantay ruwanata tejsiyqellqajpa tukuykuna wakichisqa willapakunaman, qellqajipi, wasi willapakunaq, illaripi karuqhawaypi polamakunaq tupsichiypi, astawan churajtaypi kallpachapi jujllapinakuypi wakichikupi, llank’aynin kuskapi 24yoq Rantillikunakuna paqarpapaqpi.
Ruway jark’apaku willaywan qellqa tukuy k’uchiku pawachaku kaqwan.
Ukhupi willanaku: willana tukuy llank’ajkunaman INADIpi uq p’uturkachisapa p’unchay imachus kasqan wakin kaqkuna willamaq,jaqhaykuna willana kapun tejsiyqellqaq imaynachus willama tukuyninkupaq.
Pawachaku allwiyakama willaqamanta
Kachaku: yanapakullan p’unchaypaq tukuy imaymana kaqkunaq jap’iqajkuna t’aqayamanta mirachispa yuyaychaqta Runakunaq Allaukata ashkhanchasqa qhapchinka yapullikuntawan wakichakuypi musoq allwiyakamanta willaqaymanta watukaymantawan.
Ruwaqay: willaysimiq junt’achinta tukuy ruwanata tijsiypa, ruwanapi puywaka chhikapachun.
Willanakuy ukhullinpi thakichipa tukuynin llank’aq INADIpi.
Ch’uwinnay, wakichaspa ruk’awikunata tupsichiyta llank’anapaq yanapakuypi willanakuy waki ukhunpi.
Yanapakuna uqllachayman tupsichi runakunaqpa t’ojpakuna ajllanqapi kaspa qhawapakuspa yaykupana wakichisqata chay junt’ay tejsiyqellqaqpa.
Kanchar jap’iqakuna uyariqhawakuna
Kachaku: apana mask’ara q’entawan churajtasqa runa wakipaq willaqakunapajpis”web” tijsiqellqamanta puywakuna ruwaqa pankakuna lantiq mit’an paypajpi- rimapayta, thaychiylli. Mask’ara, q’enta wakichiynin junt’asqa qhawanaq wakiypi.
Puywakuna: Sayachina tijsipaq watanta imaymana wakichisqa kaq willakujkunapi, qellqapi, willaysimi wasipi, chijlli, karuman rikuy ruk’awi polamakuna, anchamanta oqharichispa ujllapinaku puywakan, llank’ayninpi kuskachasqa 24yoq rantillikun paqarmanta.
Kanchar poqochi churayninkunaq
Kachaku: mirachina pankajpa rimanaku imay mana rimapakunata wicharinan puywakaman, imaynachus chayanapaq runaq kaki tantiyayninpi wakinkuna watunaku ruwakun ashkhanchana, t’aqaya masi,llank’ay cheqallkay, wakin rimanapi.
Puywakuna: ruwakuwankichiq kanqacha willaqanapi qellqa willamakunapi, uyachiku, sillp’a qellqimakunawan.


text:
Ayllu runa
Ayllu runa icha Indihina (kastilla simipi: indígena, latin simimanta: indigenus "kaypi paqarisqa") nisqaqa unay, ñawpa pachamantaña kawsayninpa llaqtanpi kawsasqa machu yayakunayuq runam, huk llaqtap ñawpaq kaq runankunam. kakkannis lekker funnyegrobjkgjkaseg ghafuieuigahe enuishegkj yrgus
Awya Yalapi indihina runakunataqa ispañulkuna indio ("Indya mama llaqtayuq runa") nirqankus, Indyapi kachkayta iñirqaspansi. Kunan pachaqa manañam chayta munankuchu, chayraykum indihina ninkum.
Awya Yalapi indihina runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qhichwa runa
- Aymara runa
- Awahun
- Shuwar
- Ashaninka
- Machiqinqa
- Waraniyi
- hukkunapas


text:
11 Yachaqana
Bibliaj yuyaychasqasnin, ¿imaynatá yanapawanchej?
1. ¿Imaraykutaj runas yanapata necesitanchej?
Ruwawajninchejqa, may yachayniyoj. Uj kʼacha Tata jinataj, noqanchejmanta llakikun. Mana sapallanchejmanta kausanapajchu ruwasqa kanchej (Jeremías 10:23). Imaynatachus wawa, tatanpa yanapanta necesitan, jinallatataj Diospa yanapanta necesitanchej (Isaías 48:17, 18). Bibliaj yuyaychaykunasnenqa, Diosmanta uj regalo. 2 Timoteo 3:16 leey.
Jehovaj kamachiykunasnin, yuyaychaykunasnin ima, sumajta kausanapaj yanapawanchej. Chantapis imaynatachus qhepaman tʼinkasta japʼinata niwanchej. Ruwawajninchej kasqanrayku, kamachiykunasninta tukuy sonqo japʼikunanchejta munan. Salmo 19:7, 11; Apocalipsis 4:11 leey.
2. Bibliaj yuyaychasqan, ¿imaspí yanapawanchej?
Bibliaj yuyaychaykunasnenqa, maykʼajllapis yanapawasunman, leyestajrí wakin imasllapi (Deuteronomio 22:8). Bibliaj ujnin yuyaychaynin yanapanawanchejpaj, tanteayta yachana tiyan (Proverbios 2:10-12). Sutʼinchanapaj, Bibliaqa kausayninchej Diosmanta uj regalo kasqanta niwanchej. Chay yuyaychayqa, llankʼaypi, wasipi chayri viajashaspa, imatapis sumajta qhawarikuspa ruwanapaj yanapawanchej. Salmo 100:3 leey.
3. ¿Ima iskay kamachiykunataj aswan jatun?
Jesusqa iskay jatun kamachiykunamanta parlarqa. Ñaupaj kajqa, imapajchus kausasqanchejta niwanchej. Nisunman Diosta rejsinapaj, munakunapaj, cheqa sonqowan servinapaj ima. Chay kamachiytaqa, tukuy ima ruwasqanchejpi yuyarina tiyan (Proverbios 3:6). Chayta ruwaspaqa, Diospa amigosnin kasun, wiñay kausayta japʼisun, kusisqataj kausakusun. Mateo 22:35-38 leey.
Iskay kaj kamacheyqa, tukuywan kʼachata kausanapaj yanapawanchej (1 Corintios 13:4-7). Chay yuyaychayta kasukuspataj, runaswan Dios jina kʼachas kasunchej. Mateo 7:12; 22:39, 40 leey.
4. ¿Imaynatá Bibliaj yuyaychasqan yanapawanchej?
Bibliaj yuyaychaykunasnenqa, familiasta munakuypi ujchasqa kanankupaj yanapan (Efesios 4:32; Colosenses 3:12, 14). Biblia, qhariwarmi wañunankukama khuska kausanankuta nisqantaj, familiata jarkʼan. Génesis 2:24 leey.
Bibliaj yuyaychaykunasninta kasukoyqa, llankʼayniyoj, sonqo tiyasqas kanapajpis yanapawanchej. Sutʼinchanapaj, patronesqa sumajta llankʼajkunata maskʼanku, cheqan kajta ruwajkunatataj (Proverbios 10:4, 26; Hebreos 13:18). Diospa Palabranqa, kapuwasqallanchejwan kusisqa kausanapaj yachachiwanchej. Chantapis Diosta ñaupajman churanata niwanchej. Mateo 6:24, 25, 33; 1 Timoteo 6:8-10 leey.
Bibliaj yuyaychaykunasnenqa, cuerponchejta jarkʼanapaj yanapawanchej (Proverbios 14:30; 22:24, 25). Sutʼincharinapaj, Diosqa mana machananchejta nin. Chayta kasukuytaj onqoykunamanta, accidentesmanta ima jarkʼawanchej (Proverbios 23:20). Chaywanpis Diosqa, uj chhikanta ujyayta mana juchachanchu (Salmo 104:15; 1 Corintios 6:9, 10). Bibliaqa, yuyayninchejta, ruwayninchejta ima, jarkʼanapaj yanapawanchej (Salmo 119:97-100). Chay kamachiykunatataj, Jehovata jatunchayta munasqanchejrayku kasukunchej, nitaj allinninchejpaj kasqanraykullachu. Mateo 5:14-16 leey.


text:
Puquy mit'a
Puquy mit'a, Hawkay mit'a icha Kallchay pacha nisqaqa watapi ruphay mit'ata qatiq mit'am. Puquy mit'apiqa tutakuna suniyanmi. Achka mallkikunam wayun, murukunam puqun, chayraykum hatun aymuray pacham.
Tiksimuyup chincha larunpi ruphay mit'aqa sitimri, uktuwri, nuwimri killakunapim, uralan larunpitaq marsu, awril, mayukilla killakunapim. Kalindaryukamaqa puquy mit'a p'unchaw tuta kuskan kaynin p'unchawmanta Qhapaq raymi inti t'ikrakuykama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikina[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Puquy mit'a.


text:
Rumiyasqa rawrana
Rumiyasqa rawrana nisqakunaqa rawranalla allpa pachapi tiyaqkunam, ancha ñawpa pacha wañusqa yurakunamanta, uywakunamanta allpap ukhunpi mana wayra pachachu chaylla kaptin k'illimsayaspa tukusqas, achka pachak hunu watakunapis.
Rumiyasqa rawranakunaqa kaymi:
- Allpapi kaq k'illimsa
- Allpa wira
- Allpa wapsi
Runakuna chay rawranakunataqa antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas llamk'achinmi.
Runakuna achka rumiyasqa rawranakunata kañaptinmi, ancha achka chimlasaymi wayra pachaman hamuykuchkan. Chay chimlasaywanqa pacha q'uñinmi. Rumiyasqa rawrana kañay wayra pacha waqlliptinmi, hamuq pachapi kutipayaq michakunata llamk'achiyta munanku.


text:
El Niño
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Niño rikuy.
El Niño nisqaqa (kastilla simimanta, wawa, maqt'acha, wawacha kaqraq Jesuscha, Nawidad p'unchawkunarayku) sapa kimsamanta pusaqkama watapi Inti Raymi icha Nawidad p'unchawkunapi Piruwpa chalanpi Pasiphiku mama quchap yakunpa q'uñikuyninmi.
Chay q'uñikuywanqa yakupi sallqa uywachakunam wañukun. Chayrayku challwakunam ayqikun icha yarqaywan wañukunmi, manaña mikhunata tarispa. Chayrayku chay watakunapi challwaqkuna nawidad p'unchawkunapi manañam challwakunata hap'inchu, mana allin musikuyninmanta anchata llakikuspa.
Pasiphiku mama quchapi yakup chiriyayninqa La Niña nisqam.


text:
Così fan tutte
Così fan tutte ossia La scuola degli amanti (Chay hinam tukuy warmikuna ruran icha Munaqkunap yachay wasin) huk taki aranwaymi karqan, Wolfgang Amadeus Mozart-pa 1790 watapi rurasqan.
Simikunaqa (libretto nisqa) Lorenzo da Ponte-pa qillqasqansi karqan.
KV 588 huchhayuqmi. Kay taki aranwayqa Joseph II Habsburgmantap mañakusqansi karqan. Antonio Salieri sutiyuq Mozartpa masinsi chay llamkaywanqa qallarirqan, huk rakita tukuspa, chaymantataqsi llamk'aywan kuchu-kuchuspa. Ñawpaq kuti Così fan tutte nisqataqa Wien llaqtapi Burgtheater nisqa aranway wasipis rikuchirqan, 26 ñiqin qhulla puquy killapi 1790 p'unchawpis.
Taki aranwayqa yanantinkunap rantinaykuyninmantam willan, pusaq kaq pachakwatapi. Ñawpaq pachañas Giovanni Boccaccio Decamerón nisqanpi, William Shakespearetaq Cymbeline nisqanpis willarqan.
Pukllasqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fiordiligi (Ferrarayuq warmi, chaypacha Napoli llaqtayuq), soprano liriku-spinto.
- Dorabella (Ferrarayuq warmi, Fiordiligip ñañan, dramatika soprano / mezzosoprano
- Guglielmo (ufisyal, Fiordiligip yanan), baritono o baritono basso.
- Ferrando (ufisyal, Dorabellap yanan), liriku tenor.
- Despina (p'asñacha), p'akiriq soprano.
- Don Alfonso (machu yachay wayllukuq), basso / baritono basso.
Awqaqkuna, wawakuna, wamp'u pusaqkuna, kasarakuyman mink'achisqakuna, runakuna.
Media[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
- Problems playing the files? See media help.


text:
Bill Clinton
William Jefferson "Bill" Clinton, William Jefferson Blythe III Jr., sutiyuq runaqa (19 ñiqin chakra yapuy killapi 1946 watapi paqarisqa Hope (Arkansas) llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runam, Demokrata Partidupi wankurisqa. 42 kaq umalliqnin karqan 1993 watamanta 2001 watakama.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bill Clinton.
- Biografía Bill Clinton (inlish simipi)


text:
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun
Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (SSRH; rusu simipi: Coюз CoBeTckиx CoциaлиcTичeckиx Pecпyблиk, CCCP, [Soyuz sovetskih socialističeskih respublik, SSSR]) icha Suwit Huñu (CoBeTckий Coюз, [Sovetskiy Soyuz]) huk ancha hatun susyalista mama llaqta kamachinam karqan. Rusya mama llaqtapi Hatun Uktuwri Pachakutiy nisqapi 1917 watapi tukusqa Rusu Suwit Republika 1922 watapi Bolshewikkunap Yuraqkunata atiyninpi Susyalista Suwit Republikakunap Huñun tukuspa, 1991 watakamam karqan, Mihail Gorbachov umalliqninpa tukupusqankama.


text:
Inti Llika
Inti llika nisqaqa intim, lliw muyupayaqnin puriq quyllurkunawan, huk muyupayaqnin hawa pacha pachankachakunawanpas.
Inti llikapiqa pusaq puriq quyllurkunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (planeta Urano)
- Niptun (planeta Neptuno)
Inti llikapiqa kimsa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
Astawanpas, puriq quyllurchakunam (planitachakuna, asteroides) aquchinchaykunapas (cometas) intita muyupayanku.


text:
T'aqanakuy
T'aqanakuy (divorcio) nisqaqa warmip qusanmanta, qharip warminmanta pasaqpaq rakinakuyninmi, kasarakuypa puchukayninmi, taripakuqpa kamachisqan. Manaraq t'aqanakusqa, ichataq manaña khuskanchu kawsaq qhari warmiqa rakinakusqa nisqam. Runa t'aqanakuyta munaspaqa, taripay sunturman rinanmi.
T'aqanakuytaqa achka sasachakuymi qatin:
- Wawankuna, churinkuna kaspaqa, maypim, mayqinwanmi kawsanqa?
- Warmi (icha qhari) mana llamk'aywan qullqita chaskikuspaqa, ima hinam chaskikunqa?
- Pitaq kuskanpa wasinmanta lluqsinqa, pitaq kakunqa?
Achka kutipi chaymantaqa taripay sunturmi kamachin.


text:
Yaku wapsi
Yaku wapsi nisqaqa wapsi kachkaq yakum.
Yaku wapsiqa tukukun yaku alli-allimanta wapsiyaptin - mana q'uñi kaptinpas - icha q'uñisqa kaspa t'impuptin yakup wapsichana iñunpi (100 °C).
Wayra pachapipas yaku wapsi kanmi. Chay wayra pachapi kachkaq yaku wapsi chiriyachkaspaqa, puriqllayaspa sut'uchakuna tukuspa phuyu tukukun.
Runakuna yaku wapsitaqa yaku wapsi kuyuchinapim, yaku wapsi anta kuyupipas llamk'achin.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yaku wapsi.


text:
Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy
Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy
Ancha unay wataña, inkakuna manaraq chayamuchkaptinsi, kay Qullaw suyupi tiyaqkunaqa sinchita ñak'ariq kasqaku. Manam tarpuytaqa yachaqkuchu, manataqsi pipas yachachiq kasqachu. Chaysi, yarqachikuspaqa karutaraqsi puriqku, chaypis purun mallkikunapa, sach'akunapa rurunta pallaqku.
Chirichiptinkupas, puñuy aysaptinkupas urqukunamansi riqku, chaypis qaqakunapi mach'aykunaman yaykuqku, chayhinatas tiyaq kasqaku.
Mana husut'ayuq, q'ala chakillas purisqakupas, uywakunapa qaranwantaqsi p'achakusqakupas. Uywakunataqa wach'ikunawansi chaquq kasqaku. Manataqsi ninatapas riqsisqakuchu, sinchitas ñak'arisqaku. Hankullatas mikhunatapas mikhuqku. Chiri killakunapipas manas ancha puriytaqa atiqkuchu.
Huk p'unchawsi tayta Intiqa, chay ñak'ariyninkuta rikuspa, nisqa: "Manku Qhapaq, Mama Uqllu wawaykunatan runakuna yanapananpaq kachasaq" nispa. Chaysi, Titi Qaqa hatun quchamantas Manku Qhapaq, Mama Uqlluwan lluqsimusqaku.
Manku Qhapaqsi makinpi huk quri tawnata apasqa. Chay tawnataqa tayta Intis qusqa kayhinata nispa: "Chay suyukunata kay tawnata sat'ispa purimunayki, maypin allpa ukhuman chinkanqa, chaypim Qusqu sutiyuq llaqtata hatarichinki" nispa. Paykunaqa tayta Intipa kamachikusqanmanhinas purinku, tawnata sat'ispa sat'ispa.
Chayhinata purichkaptinkus, huk p'unchaw quri tawnaqa allpa ukhuman suskhuykuspa utqaylla chinkarqapusqa. Taytankupa nisqanta yuyarispa chaypi Qusqu llaqtata sayarichisqaku.
Chaypis, Manku Qhapaqqa chay suyupi tiyaq qhari runakunata tukuy rurayta yachachisqa. Yachachisqas allpa llamk'ayta, mikhuykuna tarpuyta ima, manaña karu purinankupaq. Uywakunata michiytapas yachachillasqataq, chaysi llama uywayta qallarisqaku. Rumi pirqamanta wasi ruraytapas yachachillasqataq, allin kawsanankupaqmi tukuy rurayta yachachisqa.
Mama Uqlluñataqsi warmikunata yachachillasqataq. Yachachisqam wik'uña millwamanta awaykuna rurayta, chaymanta tukuy llimp'i punchukuna awaytapas. Mikhuna wayk'unankupaq llink'i allpamanta manka ruraytapas yachachisqa. Huk ruraykunatapas yachachillasqataq. Chayhinapis llapa runa aswan allinta Kawsayta yachasqaku.


text:
Aragun
- Aragun qhapaq suyu nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Aragun, kastilla simipi Aragón nisqaqa huk suyum (comunidad autónoma) Ispaña mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Zaragoza llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 23 Ayriway killa: San Jorge
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aragun.
- Gobierno de Aragón (requiere Javascript)
- Las Cortes de Aragón
- Gran Enciclopedia Aragonesa
- Fotos antiguas de Aragón
- Delimitación geográfica de las comarcas de Aragón y municipios
- Corporación Aragonesa de Radio y Televisión
- Aragón Televisión
- Aragón Radio
- Heraldo de Aragón
- El Periódico de Aragón
- Senderos de Aragón


text:
Humphrey Bogart
Humphrey DeForest Bogart, Humphrey Bogart sutiyuq runaqa (25 ñiqin qhapaq raymi killapi-1899 paqarisqa Musuq York llaqtapi, 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1957 wañusqa Hollywood llaqtapi, California suyupi) huk kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Bogartqa wañurqan 1957 watapis tunquchu apanqara unquymanta.
Tayta: Belmont De Forest, médico cirujano; Mama: Maude Humphrey, aranway pukllaq.
Warmikuna:
Helen Menken (1926-1927)
Mary Philips (1928-1938)
Mayo Methot (1938-1945)
Lauren Bacall (1945-1957)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Oscar Suñay (1951)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Humphrey Bogart.
- Biografía de Humphrey Bogart MundoCine
- Video


text:
Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Ho Chi Minh llaqta
Ho Chi Minh llaqta llaqtaqa, witnam simipi Thành phố Hồ Chí Minh, ñawpaqtataq Sàigòn nisqaqa Witnam mama llaqtapi lliwmanta aswan hatun llaqtam. Dong Nam Bo suyup uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtaqa Mekong mayu kimsak'uchumanta chinchanpim, Sàigòn mayup kunti manyanpim. 1975 watamanta Urin Witnam republikap uma llaqtanmi karqan. Atipaq Chincha Witnampa kamachiqninkuna llaqtata Ho Chi Minh sutiyuq witnam kumunista pusuqmantam suticharqanku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ho Chi Minh llaqta.


text:
Berlin pirqa
Berlin pirqa (aliman simipi: Berliner Mauer) nisqaqa Alimanya iskay mama llaqtaman kachkaptin Berlin llaqtatam iskay ch'iqtaman rakirqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukurqaptinsi, hatun tawantin atipaq mama llaqtakuna atipasqa Alimanyatas, Berlin llaqtatapas rakinakurqan. Kimsantin kunti atipaqkunaqa - Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Ransiya - Berlinpa kuntinta hap'ispa kamachiqninkunas karqan. Anti Berlintaq Suwit Huñup hap'isqansi karqan, chaymantataq susyalista Anti Alimanya nisqapas Aliman Dimukratiku Republikap uma llaqtansi tukurqan. Berlinta tukuy muyuriq suyum Anti Alimanyaman kapurqan.
Anti Alimanyap kamachiqninkunam 13 kaq p'unchawpi awustu killapi 1961 watapi chay pirqata iskay Berlin rakipura saywanpi pirqachayta kamachirqan runakunata kuntiman riymanta hark'anapaq. 9 kaq p'unchawpi nuwimri killapi 1989 watapi anti Alimanyapi kamachiy urmarichkaptinmi pirqata musuqmanta kicharqan. Qhipaq killakunapi thuñichirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Berlin pirqa.


text:
T'iktuna
ParisSouthernSkyline.JPG
Paris skyline, from Montmartre, looking South.
P'unchaw
2007
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
PHGCOM
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 06:21 19 may 2007 3072 × 761 (949 KB) World Imaging {{Information |Description=Paris skyline, from Montmartre, looking South. |Source=self-made |Date=2007 |Author= User:PHGCOM }} Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ru.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Kañina
Kañina icha Suñaya (kastilla simipi: moneda, inlish simipi: currency) nisqaqa huk mama llaqtap icha mama llaqtakunap kañinapaq imam.
Kunan pachaqa iskaynintin hinam kañinata llamk'achinchik:
- Q'illay kañina icha Q'illay suñaya nisqaqa q'illaymanta - qurimanta, qullqimanta, antamanta - rurasqa p'allta muyu hina last'achakunam, iskaynintin larunpi rikch'achakunayuq, sananchakunayuq.
- P'anqa kañina icha P'anqa qullqi nisqaqa papilmanta rurasqa p'anqakunam, mana chawkachanalla, iskaynintin larunpi rikch'achakunayuq, sananchakunayuq.


text:
Runa hayñi
Runa hayñi[1] icha Runa chayaqi[2] (Runap kaqnin, kastilla simipi: Derechos humanos) nisqaqa lliw runakunap kaqllan hayñinkunam.
Huñusqa Nasyunkunam runa hayñikunataqa Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi 1948 watapi rimarirqan.
Piruwpiqa llaqta amachaq (defensoría del pueblo) nisqam runa hayñita chaninchaytam qhawaykun. Pipallapas runa hayñinkunata k'irisqa kaptinqa, chay llaqta amachaqtam uyarichikuyta atin.
Yuyarina
Runa hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kikinyay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kawsay hayñi
- Qhali kay hayñi
- Hipachiymanta amachay
- Mana ari niptin runawan llanchikumanta amachay
- Mana ari niptin qumichaymanta (ikumichaymanta) amachay
- Maqay wanaymanta amachay
- Allquchaymanta amachay
- Mana maqaykuspa yachachiy
Qispi kaypaq hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runap qispi kayninpaq hayñi
- Kapuqpaq hayñi
- Runap qasi kayninpaq hayñi
- Imatapas ruraypaq hayñi
- Kikinpa k'itinpaq hayñi
- Kikin runap hayñinkuna
- Sapaq yuyaypaq hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Allin sunqupaq hayñi
- Iñiy hayñi
- Puriy hayñi
- Huñunakuy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Willa uyariy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Llamk'ay akllay hayñi
Taripay hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chiqannaq taripaymanta amachay
- Chiqan taripaypaq hayñi
- Taripay sunturpa uyarisqan kay (audiatur et altera pars)
- Mana kamachi kaptinqa manam wanachaychu kanqa (nulla poena sine lege)
- Iskayrayaypi ch'atasqapaq (in dubio pro reo)
Waki hayñikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kikin kamachiy
- Qharip warmip kaqlla hayñiyuq kaynin
- Llamk'aypaq hayñi
- Llamk'aypaq allin hurkay
- Sindikatu kamariy hayñi
- Ayllu, Wiksayuq, Mama, Wawa amachay
- Allin mikhuy allin kawsay hayñi
- Aypanalla qhali kay hayñi
- Yachachiypaq hayñi
- Kultura kawsaypaq hayñi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runakunapak hayñita harkankapak, yachakchayanchikapak puna mamallaktakunapak killka (Ikwadurpi)
- Runakunapak jayñi, Ecuadorpak
- Pachantin achantin llaqtakunapa runaq allin kananpaq atún kamachiy = Declaración Universal de los Derechos Humanos
- Piruwpi Llaqta Amachaq
- Runa hayñi - Rusiya
- Wikipukyu: Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy, Uralan runasimipi
- Derechos indígenas - Programa de fortalicimiento de liderazgos indígenas. Mòdulo 5. Cochabamba, 2006 (Kastilla simipi)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu).
- ↑ Ministerio de Educación de Bolivia, Reforma Educativa (qhichwa simipaq - Gladys Márquez F., CENAQ): ARUSIMIÑEE - Castellano, Aymara, Guaraní, Qhichwa.


text:
Ikwadur
- Chawpipacha nisqa Tiksimuyup sinrinmanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Ikwadur (kastilla simipi: Ecuador, "Chawpipacha") nisqaqa Uralan Awya Yalapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Kitu llaqtam. Ikwadur mamallaqtapiqa 13.212.742 runakunam kawsachkanku (2006).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Chimpurasu, Impapura, Pichincha, Qutuphaqsi, Tunqurawra, Kayampi urqu, Sangay nina urqu
- Quchakuna: Impaqucha - P'uchqu qucha - Quwiqucha
- Mayukuna: Wayas mayu - Pastasa mayu - Napu mayu
- Wat'akuna: Yawatisuyu
Yurakuna wiwakunapash[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa pachapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunan pacha Ikwadur icha Chawpipacha nisqa suyupiqa, ancha ñawpa pacha achka runa llaqtakunas tiyarqan. Ahinataq Waltiwya (Valdivia) nisqa runakunas Manawi markapi Santa Elena markapipas kawsarqan, 3500 kñ - 1800 kñ watakunapi. Paykunaqa sumaq k'apra ruraqsi karqan. Awya Yalapiqa manas ñawpaq huktaq runakunachu k'aprakunata rurayta yacharqan.
Achka wiñay kawsay yachaqkuna Juan de Velasco yachaq hina yuyarqan, aslla watamanta, Inkakunap hamusqankama, huk mamallaqta hatun pusaq Kitupi kawsarqan, pay Chawpipachap Antinkunatas kamachirqan, Puruha runallaqtamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaqtaman (Karchi markapi). Chay hatun pusaqqa Shyri nisqas karqan. Kunanqa manam tukuy wiñay kawsay yachaqkunachu pay hina yuyan. Astawan yachaqkuna yuyan, Chawpipachapi, Inkakunap hamusqankama, manas huklla hatun pusaqchu tiyarqan, aswantaq achka kurakakunas tiyarqan, huk kurakaqa achka ayllu llaqtakunatas kamachirqan[1]. Qhipaqa Inkakuna Tupaq Inka Yupanki Wayna Qhapaqpas Chawpipachapi Antikunatas kamachirirqan, qhipa Chawpipacha Antikunap runankuna Tawantinsuyupi, Chinchaysuyu markapi kawsarqan. Kimsa chunka wata qhipa, Ispañulkunas hamurqan, Francisco Pizarro sutiyuq pusaqninqa 1533 watapi Atawallpa Inkatas wañuchirqan. 1534 watapiqa Kunkistadur Sebastián de Belalcázar Kitu llaqtatas hap'irqan, chay llaqta Ispañapaqmi nispa. Kunkistadurkunaqa hamurqaptinsi, Rumiñawi sutiyuq awqaq pusaqqa Kitu k'itipi tukuy wasikunatas ruphachirqan, Ispañulkuna ama tukuyta chaskinanpaq nispa, hinaspas quri imakunata khuyaylla rumikunatapas urqukunamansi apamurqan.
Kastilla Kamachiy pachapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1534 watamanta 1822 watakama Kitu mamallaqtaqa ispañul sarushka llaqtas karqan. Chay watakunapiqa indihina runakuna anachatas llakikurqan. Ispañulkunaqa tukuy sumaq allpakunatas hap'irqan asindakunata ruranapaq. Chay asindakunapiqa kichwa runakuna sinchi-sinchilla ispañul, mistikunapaq llamk'aspas mana allin mikhunakunata chaskirqan. Misti asindadukunaqa indihinakunata anchatas maqarqan. Ispañulkunaqa hatun inlisyakunatas rurarqan, ahinataq Kitupi kaq Iglesia de la Compañia nisqata. Hinallataq achka runakuna astawan sumaq kapchiykunatas Kitupi rurakurqan. Chay runakunaqa Kitupi yachay wasi (escuela Quiteña) nisqas, paykunaqa Indihinakunap ispañulkunappas yawarniyuqsi, yuyayniyuqpas karqan.
Republika pachapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy nisqapi Antonio José de Sucre, Simón Bolívar sutiyuq awqaq pusaqkuna Ispañulkunawan maqanakurqaptin 1822 watamanta Ikwadur nisqa suyuqa Hatun Kulumbyaman kapuq markam karqan. 1830 watakunapi chay Hatun Kulumbya manaña tiyaptinsi Ikwadur huk musuq mamallaqtas tukurirqan. Juan José Flores Ikwadurpa huk ñiqin mamallaqta hatun pusaqsi tukurirqan. Hinaptinpas allpayuq mistikunaqa hinallataqsi indihinakunata maqarqan, sinchitas llamk'achisparaq. Astawantaqsi kichwa runakunaqa wasipunku nisqapi kawsarqan, mistikunapaq allpankunapi llamk'aspa, uchuylla allpayuq kaspa, chay uchuylla allpankunapi mikhuchikunanpaq llamk'aspa. Allpasapakunaqa, Kathuliku Inlisyapas tukuykunata kamachirqan. 1895 watapi Eloy Alfaro sutiyuq runas Ikwadurpa hatun pusaqnin tukurirqan, indihinakunata ñawpaq ñiqin yanapaqsi hatun pusaq kaspa.
1941 watapi Ikwadurqa Piruwwansi maqanakurqan. Chay maqanakuy qhipaqa Piruw mamallaqta Amarumayu sach'a-sach'a suyupi achka allpakunata Ikwadurmantas hapirqan. Chay qhipaqa iskay maqanakuyraqsi karqan, 1981 watapi, 1995 watapipas, hinaptinqa chay maqanakuykunamanta Ikwadurqa mana Piruwmantachu, Piruwtaq mana Ikwadurmantapas ima allpatapas hap'irqanchu. 1998 watapi Ikwadurpa Pirupapas umalliqninkunaqa rimanakurqan, kay hina ninakurqan, amaña maqanakuy kachunchu, nispa. Hinallataqsi Jamil Mahuad, Alberto Fujimori sutiyuq umalliqninkuna mamallaqtapura qasi kaytas ruranakurqan.
1990 watamanta CONAIE sutiyuq tantanakuy ECUARUNARI tantanakuypas achka runakunap hatariykunatas qayakurqan, chay hatariykunamanta 2000 watapi Jamil Mahuad sutiyuq hatun pusaq kamachiyninmanta lluqsinanmi karqan. 1996 watamantataq huk Pachakutik nisqa runakunap pulitiku tantanakuyninmi tiyan. 2003 watapi chay Pachakutik nisqaqa yanaparqan Lucio Gutiérrez sutiyuq hatun pushaqta akllanakuykunapi akllayta. Payqa 2005 watapi huk hatariymanta karu llaqtamanmi ayqirqan, chaymantataqmi Alfredo Palacio hatun pushaqmi tukurqan. 2007 watapitaq, kutinmanta 2009 watapipas, Ikwadur runakunaqa Rafael Correa sutiyuq runata hatun pushaqmanmi akllarqan. Payqa huk musuq Susyalismutam Ikwadurpi ruranata munan. Pachakutik nisqaqa payta ñawpaqta yanapaspanpas, kunantaq manañam arí ninakunchu.
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ikwadur mamallaqtap mamakamachiyninqa 2008 watapim qillqasqam karqan. Chay mamakamachiyqa kaman, huk hatun pusaqmi tiyan, payqa Presidente de la República nisqam.[2]
Markakuna kitikunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ikwadur mamallaqtapiqa iskay chunka tawayuq markam kachkan, sach'a-sach'akunapi suqta markam, Chalapi suqta markam, Antikunapitaq chunka hukniyuq marqam, Yawatisuyupitaq huklla markam kachkan. Sapa markapiqa achka kitikunam kachkan.
(++) Kamasqa wata: 2007
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simi (ufisyal nisqa): 11.000.000 rimaq
- Kichwa simi: 2.000.000 rimaq
- Shuwar simi: 110.000 rimaq
- hukkunapas
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
-
-
Wayakil, Ikwadurpa astawan hatun llaqtan
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ Ecuador llaktapak Mamakamachiy, 2008
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- www.inec.gov.ec INEC (kichwa simi)
- Ikwadurpi pulitika rakiy 2008
- www.inec.gov.ec / Markakunap yupayninkuna, Hatun Yupay 2001
- Quitoka, Distrito Metropollitanomi
- Dr. Alfredo Palacio: Hampika, Tukuykunapakmi Kan
- Kawsay Ecuador - Runakunapaq Kawsay Tantanakuypi Yanapak
- Tukuy Ecuador runa shimikuna kamachiy ukupi kana, maypi kashpapash rimana, killkanamantapash kamachiy
- Ecuador Indíginas Ayllu-Juñu Chikaykuna
- Curso básico de kichwa para hispanoparlantes, nivel 1
- Galapagos, Ikwadur (Inlish simipi)
- Ikwadur (Inlish simipi)
- Galapagos (Inlish simipi)


text:
Naska siq'ikuna
Naska siq'ikuna nisqaqa Naska k'itipi (Naska pruwinsyapi Ika suyupi, Piruwpi) ñawpa pacha huk runa llaqtap siq'isqan hatunkaray rikch'akunam: qinti, k'usillu, sik'imira, hukkunapas. Kinsa chunka iskay siq'ikuna kan: uywakuna, huknin; wakin, sach'akuna [1].
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhawana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa-español- qheswa/Simi taqe; Qosqo- Peru, 1995
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Naska Siq’ikunaqa
- Nazca Lines Research (inlis simi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naska siq'ikuna.


text:
¿Huotaique auaỹaten cam ỹataqta ‘eesa?
¿Neguét cam ỹataqta ‘eesa? Qalota na shiỹaxauapi nnataxatac ram ‘eesa re’era qaỹaxactaq, qaq ne’ena qaỹaxactacpi ‘eeta’:
- ¿Isheto’ ra qomi iauoteque Ñim Qartaa Dios?
- ¿Ñaxañi qome ra naalataxac qataq ra nque’ejnaxac na shiỹaxauapi?
- ¿Ca eeteco’ ca aloiq na leuaxaicpi?
- ¿Ishet ra ltaq qanca’alaxatec qome na leuaxaicpi?
- ¿Cam eeteco’ ca qanatamnaxac yaqto qomi naxaỹaxanalo Ñim Dios?
- ¿Cam shenaqteco’ ra sanataxa ca chochaq tateec qantonaxac?
¿Hua’ague ca sachigoxotaca’ague ca ỹataqta nateteuo qaraỹanec? Qalota na ỹajnaxanaxaicpi, qalaxayi ra laỹajnec huo’o ra sanatenhuo huo’otaq saqaỹague ye laỹanec. Na shiỹaxauapi nataq’en huo’o ra npe’en cam ỹataqta ‘eesa naỹajnec.
Qalaxayi, huo’o aye neré saishet ra ratenataxan qataq iaxat cam ‘eesa naỹajnec. So Jesús enapeco: “Ram araqtac mayi ỹataqta ‘eesa” (Juan 17:17 Dios nvita na shiỹaxauapi). Nagui aye nere qaỹamata’ac La Biblia. Na huetalec ana’ana nmejna nache qaỹachigotaigui aye nere La Biblia.
¿Isheto’ ra qomi ỹauoteque Ñim Qartaa Dios?
¿TA’AINEC RA QAINATAXALEC RE’ERA QAỸAXATTAQ? Enauac ana a’lhua nlaqtelec na nayiloxo qataq na quejnaxac. Huo’o na amaqtaxanaxaicpi ỹapaxaguenec ra Ñi Dios nache ena’ac re’era lqui’ic na shiỹaxauapi.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: Ni Dios sa ishet ra chigoqo’ot ca qauem. Job 34:10 enapec: ‘Ni Dios sa ishet ra yo’ot ca qauem cha’aye ỹaỹamachiguiñi ra l’onataxanaxac.’ Ỹaguec ram lauochi Ñi Dios na shiỹaxauapi ỹoqo’oye nache huotaique ỹanem na shiỹaxauapi cam ỹataqta no’on l’mariaxac, ỹoqo’oye so Jesús qomi ỹapaxaguenque ra ‘eeta’ ca qanatamnaxac: “Am Qartaa Dios mayi qoneto’ot na piguem […] Ña anamaxaño qome ra aronataxanaxac. Yaqto ỹo’ot ca qonetapeguec, enauac nam huetalecna, eeta’am nam hueto’ot na piguem” (Mateo 6:9, 10 Dios nvita na shiyaxauapi). Ñi Dios ỹataqta ‘eesa ra qomi ỹauoteque ỹoqo’oye co’ollaxa huo’o so ỹan ỹaqto ishet ra ỹo’ot cam eetapeguec (Juan 3:16).
Nataqa’en anmitaique ye: Genesis 1:26-28; Santiago 1:13, qataq 1 Pedro 5:6, 7.
¿Ñaxañi qome ra naalataxac qataq ra nque’ejnaxac na shiỹaxauapi?
¿TA’AINEC RA QAINATAXALEC RE’ERA QAỸAXATTAQ? Ra laataxac nmaañe na shiỹaxauapi. Nataqa’en huo’o na ỹoqta’a quejnaxacpi.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA’ RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: ‘Ñi Dios ỹapalaxat qome ra laataxac huetalec ana a’lhua, nache huo’o ca nlaxaxayec. Qome nvita na a’lhua ra l’onataxanaxac ñi Dios nache na shiỹaxauapi sa ishet ra qaỹapaxaguenec ca laataxac, qataq ca lainecpi qaiahuotaa ñigui l’onataxanaxat ra ỹo’ot ana a’lhua’ (Isaias2:4). Nataqa’en Ñi Dios iaxaneguet ra nque’ejnaxac na shiỹaxauapi. Ana Nere La Biblia enapec: “Nache ñi mayi iỹodeec ‘enauaque naua lachi namayipi. Huaña, nache sa ishet ra ileu ca shiỹaxaua, qataq sa ishet ra noỹiitac, huo’otaq ra n’alactapiguiñi, huo’otaq ra huo’o ra nqui’ic. Cha’aye ‘enauac na seloqtaigui nagui enuac imeuo” (Revelación [Apocalipsis] 21:4 Dios nvita na shiỹaxauapi).
Nataqa’en anmitaique ye: Salmo 37:10,11; 46:9 qataq Miqueas 4:1-4.
¿Ca e’eteco’ ca aloiq na leuaxaicpi?
¿TA’AINEC RA QAINATAXALEC RE’ERA QAỸAXATTAQ? Huo’o na ỹapaxaguenec ra huo’o ca lqui’i qataq ca lpaqal na leuaxaicpi. Nataqa’en huo’o na ia’axatac cam leuxaic Ishet ra am ỹoiqnapec qataq ra ishet ra amnaaxat. Nataqa’en huo’o na ỹapaxaguenec ra Ñi Dios ishet ra am ỹamaxa cam nhuaxanaxanqa’ huetaña ca noreq.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA’ RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: Ra Seleuac nache semaxauo. Eclesiastes 9:5 enapec “na leuaxaicpi sa ishet ra huo’o ca nomtega” Sa ishet ra huo’o ca ỹaỹaten, sa ishet ra huo’o ca noma, huo’otaq huo’o ca ỹo’ot, nache sa ishet ra qomi itauan huo’otaq qomi ỹoiqnaape.
Nataqa’en anmitaique ye: Genesis 3:19 qataq Eclesiastés 9:6, 10.
¿Ishet ra ltaq qan’calaxateec na leuaxaicpi?
¿TA’AINEC RA QAINATAXALEC RE’ERA QAIAXATTAQ? Enauac ñamanac ra qanachalataxac qataq sauotaxac ra nachalataxac ca qanauochaxaua. Ỹoqo’oye, sauoqtaique ra qa’ancalaxateec ca qanauochaxaua mashe sogote ileu.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA’ RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: Qalota qome na shiỹaxauapi qancalaxatec qataq qanachalataxañe. Cha’aye so Jesús enapeco’ ‘enauac na leuaxaicpi huaxaỹa qome cam lavilỹaxac so maye nache nca’alecpi’ ( Juan 5:28, 29 NM). Nam ỹoltaxa qancalaxatecpi nache ishet ra tateec ra nachalataxac ne’ena a’lhua cha’aye chigoqchigui ra maiche lcuenataxa Ñi Dios. Nache qome na qancalaxatecpi ra ỹataqta ỹalaxaguet ñi Dios nache ishet ra tateec ra nachalataxac. Ana La Biblia enapec: ‘Nam ỹaxalaxaguetpi ñi Dios nachena na ỹanalec ana a’lhua nache tateec ra lca’alaxa’ (Salmo 37:29).
Nataqa’en anmitaique ye: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17 qataq Hechos 24:15.
¿Cam eeteco’ ca qanatamnaxac ỹaqto qomi naxaỹaxanalo Ñim Dios?
¿TA’AINEC RA QAIANATAXALEC RE’ERA QAYAXATTAQ? Qalota na shiỹaxaua tamnaxaicpi. Qalaxaye, huo’o na eetexa Ñi Dios saiasateguet na tamnaxac.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA’ RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: So Jesús enapeco’: “Qaq ra ‘anatamen, nachi sa ishet ra ‘avi’iguelaxattalec ca ‘ar’aqtac maye qaiqa ca naigui” (Mateo 6:7 Dios nvita na shiỹaxauapi). So’ottaq cam ỹataqta ỹaỹamaxareta Ñi Dios nache ishet ra ỹasateguet cam qanatamnaxac. Ỹoqo’oye ye 1 Juan 5:14 enapec: “Cha’aye qomi’ saỹajnaqta ra huo’otaq seỹaxanqaique ca ỹaỹamaxareeta ñimaye, qalaq ishet ra qomi’ hua’axaỹalo”.
Nataqa’en anmitaique ye: Salmo 65:2; Juan 14:6, 14, qataq 1 Juan 3:22.
¿Cam shenaqteco’ ra sanataxa ca chochaq tateec qantonaxac?
¿TA’AINEC RA QAIANATAXALEC RE’ERA QAYAXATTAQ? Huo’o nam nocopita ran nsallaxa, qataq huo’ona nocopita ra nataxala. Qalaxaye enauac re’era sa ishet ra qomi ỹanem ca ỹataqta no’on qantonaxac.
QALAXAYE ANA LA BIBLIA ’EETA’ RA LAPAXAGUENATAXANAXAC: So Jesús enapeco’: “Ỹataqta machiguiñi qome nam nauattotela’t ra iuen ca ltaunaxanaxac Ñi Dios” (Mateo 5:3 Dios nvita na Shiỹaxauapi). Ra sauoqtaique sa’amaxasoqchiguiñi qataq ra sauoqtaique sanataxa ca qantonaxac, nache ñimitaque cam ỹataqta ‘eesa lataxac Ñi Dios qataq cam iaxataque ñi maye. Ana La Biblia ia’axat ra ỹataqta ‘eesa Lataxac Ñi Dios qataq qomi ỹapaxaguenque cam ỹataqta no’on. Ra salagasoxoguet ram L’aqtac Ñi Maye Qartaa Dios nache ishet ra sanataxa ca qantonaxac qataq ishet ra sa’amaxasoqchiguiñi (Lucas 11:28).
Nataqa’en anmitaique ye: Proverbios 3:5, 6, 13-18 qataq 1 Timoteo 6:9, 10.
Ana La Biblia mashe semetenaqtaq ra ishet ra ỹasategueta naua’ seis qaỹaxatape. Qalaxaye, ¿aua’uotaique ra nquictasheguem cam araỹajnec ram huetalec ana La Biblia? Qaq ra “anauotootela’t ra auen ra amitauan Ñi Dios”, nache yoqta ra huotaque nquictec ca araỹajnec. Qalaxaye ỹoqta ra ña anataxatac ra ta’enco Ñi Dios ra ỹaxattec ra quejnaxac qataq ra nquiic huetalec ana a’lhua ra qaiaxattac ra ‘eesa ra qomi iauoteque ñimaye. Huo’otaq ra auauotaique ra no’on ra arcoxoc. Nache ana La Biblia qomi itauan cam shenatapeguec qataq ishet ra ỹasateguet Qataq ia’axat cam sasaỹatenac.
Qalaq huo’o na sanocopita ra itaxaỹaxan ana La Biblia cha’aye eetega qalaqai. ¿Auaỹamaxareta ra am qaitauan ỹaqto’ ishet ra auaỹaten nam huetalec ana La Biblia? Nache na Testigopi de Jehová ishet ra am itauan, na mayipı dos naua ltauanaxanaxactel.
Aye uauchiguiñi ltaunaxanacte lere ‘eeta’ ra lenaxat: “Ishet ra qanauachaxaua Ñim Dios”, aye’aye nere ca’ỹo’ot yaqto ishet ra am itauan ra anapaxaguena ana La Biblia. Qaq ra lỹa ltaunaxanaxac nachi naigui ra am qaỹapaxaguenec ana La Biblia cam maiche arma’. Huo’otaq ca maiche iqchiguiña. Qalota na shiỹaxauapi mashe qaitauan nache ỹaguec ra ntonaxac cha’aye ‘eetaxa ra ilalec ram ỹataqta ‘eesa ia’axataq Ana La Biblia.
Am natqa’en ishet ra auanata cam ỹataqta naigui ra l’aqtac Ni Dios. Qataq ishet ra qomi isoreec cam saq ‘eesa naỹajnec qataq nam ỹoqta’a’t qaỹaxatacpi sanateneguet ram lapaxaguenataxanaxac ana La Biblia. Qalaxaye qomi ỹanema ra qanaquitaxac qataq ỹo’ot ra ỹataqta sa’amaxasoqchiguiñi. Cha’aye So Jesús enapeco’: “Nachi qami qome ỹataqta qauauatoñita ra ‘eesa lataxac, qaq re’era ‘eesa lataxac, nachi ra ỹataqta qami’ huesochiyiñi naqa’en” (Juan 8:32 Dios nvita na Shiỹaxauapi).