text:
Shuti
Manchakuypaqtam musqukurusqani, manam chaymanta tapukunichi, ichaqa imainam kallpata tarirurqani chay musqunaypaq chayna manchakuypaqkunata, ñuqaqa kani huk hauka hinallataq manchakusqa llaqtayuqmi, munakusqanchik mamanchik Serbiapa huk kasukuq wawan. Imaynallam wakin wawachurinkuna hina. Ari, yachankim, mana chayna kaspaqa hukman hinam kayman; Ichaqa manam, kuyakusqay wawkiy, imaynam chaynallatam ruwani wakinkuna hina, hinataq waqaychaq kasqaytaca, manam chaypiqa pipas llalliwayta atinchu.
Hukninkaqpin rikurani llipipipichkaq botonta policiapa pachan pampaman wischusqapi hinaspa qawaranni llipipipichkaq kayninta, yaqallam sumaq yuyariyniyman yaykurun. Yanqamantam makiy katkatatayta qallaykurqa hinaspan rimakuykura. Umayñataq kumuykura qipallanmanraqtaq simiyñataq isirayarqa imaynam lliw ruwanchik kamachikuqninchikpaq.
– Hatun kay yawarmi ñukapa aychaypi kan– ¡chayqa chay kaqmi! – kaytam yuyaymanarani chayllapi hinaspa hukyayta qawarqani chay rispan botonta saruq pina runata.
– ¡Piña! – piñasqa nirani tuqatin, hinaspa yapamanta ichirqani upayllalla, yuyaymanasti hauka ashlla piña runakuna kasqanmanta; astawan kusisqa taytachapa allin kuyakuq sunqu quwasqanmanta hina chayna allin yawar taytaykunapa saqiwaqankunamantapas.
Kunan atinkichikmi qawayta allin runa kasqayta, manam manchaypaq allin runakunamanta hukmanchu, chayman hina tapukuychik imaynam wakna manchakuypaqkunata musqurani.
Manam chay punchaw imapas hapiwarachu. Tutapas hawkam mikurani hinaspa kiruyta picharani samakustin. Vinuta upyastin, chaymanta lliw ruwanaykunata ruwaruspa puñunayman pasakurqani huk qilqata apakurqani utqayman puñunaypaq.
Utqayllamanmi qillqaqa makiymanta wichiykurqa, lliw ruwanaykunata tukuruspaqa jauka-jaukam puñurqani uña wawacha hina.
Mana imallamantam rikurirurqani huk mitusapa ñan muqukunapa chaupinta riq. Huk chiri-chiri tutapi. Chiri wayraqa sachakunapa pallkampim sukaq hinaspa a kuchuchkaq hina nanachiq aychata maymi chayasqanpi. Yana manchakuypaq tutapi, lastapas wayrawan kuska ñawikunaman winakuq hinallataq uyamanpas. Manam pipas muyuriqninpi karqachu. Utqaranim ichaqa wichispa-wichispam mitusapa ñanpa alliqninma hinallataq ichuqninman. Katkatataspa hinallataq wichispa ñanniyta wischuruni, chaymantan yanqa purirqani – taytachallam yachan maypi kasqayta – manataqmi taksalla sumaq tutachu, astawan hatu-hatun tuta waranqa wata hina hinaspa purini tukuylla tuta mayman risqayta mana yachaspa.
Chaynam purini achka-achka wata, chaynam chayarurqani paqarimusqaymanta karu-karu mana riqsisqa llaqtaman, mana pipapas riqsisqan hina, musquyllaypi rikukuq.
Chayna purichkaspaymi chayarurqani huk hatu-hatun llaqtaman, chaypim achka-achka runa yachasqa. Rantikusqan chaypim achka-achka runakuna kasqa, huk millaypaq uyarikuytaqmi uyarikuchkan, as-allin millaypaq yaqapas rinritapas tuqyachiq hina. Sayarurqani huk puñuna wasipa punkunpi rantikuqkunapaman qawaqpi hinaspa chaypi kaqta tapurqani imaynampim achka-achka runakuna huñunakururqaku…
– Hauka runakunam ñuqaykuqa kaniku – willakuyta qallarirqa – apuykuta alli-allin kasukuq runakunam kaniku.
– ¿Apuykichikchu lliw kamachikuq? – tapukurqani manaraq rimayta tukuchkaptin.
– Ari, apuykum kaypi lliw kamachikuq; waqaychaqniykupas qatinmi.
Asikururani.
– ¿Imaynampim asikunki?… ¿manachu yacharanki?… ¿maymanta hamunki?
Imaynam ñanniyta chinkarqaytam niykurqani hinallataq karu-karu llactamanta hamusqayta – Serbia.
– ¡Uyariranim chay riqsisqa llactamanta! – wasiyukqa rimapakurqam kikillampaq, ashlla machakuywan qawawaspan nirqa yaqapas qaparistin hina:
– Chayna kayniykum chay – qatirqa – taytakuqa kamachikun kaypi waqaychaqninkunapiwanmi.
– ¿Imaynataq waqaychaqninkunapiwanqa?
– Ari, hukmankuanm waqaychaqkunaqa – wiñayninman hinam kanku. Kanmi wakin yachayniyuq wakinñataq mana yumpay yachayniyuq, ichaqa lliw yanqa puriqkunam muyuriqmanta hamunku, hinaspan allinta mana allinta yachachiwanku. Lliw kaypi yachaqkuna riqsinapaqmi huk runakunamanta, chisim taytakuqa kamachikurqa cunan lliw hatun wasiman rinapaq, chaypim lliw urkunpi rikuchisqa kanqa, chay raykum achka-achka runakunaqa huñunakurunku: imayna ruwayta yachanankupaq.
Rikraykunapas ñanchakuymanta huñunarikurqaraqmi hinaspa yuyaymanarqani kay hukyay llaqtamanta lluqsinaypaq imaynapas atisqayta, Serbio kaspaypas manam chayna qawachikuspa hawkachu kayman ¡hukyaymi kaywan karqani!
Wasiyukqa sumaqllatam asikururqa, wasaypi tumpachata waqtaykuwapanmi niwarqa:
– Mana riqsisqa runa, ¿kayllachu manchachisunki? ¡Chay raykuchiki karu-karuta rinayki huk kallpanchakuyta tarinaykipaq ñuqaykupata hina!
– ¿Imatataq ruwayta munanki? – manchaywan tapukurqani.
– ¡Ima tapukuitaq chay! Qari-qari kasqaykutam rikunki. Nisayki, karu-karutam rinayki ñuqaykupa kallpanchakuyniykuta hina tarinaykipaqa. Karu-karutam puriranki hinataq achkatapas hinaspa allpa pachata qawaranki, ichaqa iñinim mana ñuqayku hina kallpasapa rikusqayquitaqa. Hakuchik kuska. Utqaymanmi chayanay.
Rinaykupaq kachkaptiykum, punkupa chimpampi uyariraniku asutipa tuqyasqan.
Hawaman qawariptiymi: kaymi apakuchkasqa – huk runa llipipipichkaq kimsa waqrayuq ruquwan ruqukusqa, kanchariq pachawan pachakusqa, huk alli-allin pachakusqa runapa wasampi tiyasqa. Samana wasipa punkumpim sayarurqa hinaspa sillakuq runaqa uraykamurqa.
Wasiyuqa lluqsiruspanmi kumuykurqa pampapi hinaspa uraykamuq runañataq yaykura huk ayllapaq ruwasqa mesaman. Qipikuq runañataq hawapi suyarqa. Wasiyuq runaqa paymanpas yanqallataqa kumuykurqam.
– ¿Imamantataq apakun kaykuna? – tapuykurani wasiyuqta, ancha chinkasqa.
– Ari, chay yaykumuqmi huk llapanmanta wakayckaq wiñaysapa hukninñataqmi lluwniykumanta qullqisapa hinataq kallpasapa, llactata alli-allin kuyaqmi, – rimarirqa wasiyuqa.
– ¿Imaynampitaq hukninqa saqin wasanman qispiqta?
Wasiyuqa umanwanmi manam niwarqa hinaspa kuyuriraniku. Hukyayta asiriwaspanmi niwarqa:
– ¡Ñukaykuqa qawaniku hatun runata hinam imaynallampi tupawanku! – chaymanya achkakunatan niwarqa, ichaqa kusisqam karqani mana yachaspay. Ichaqa uyariranim tukuyllataña rimasqanta: – ¡Llaqtayku raykum, mana wakin llaqtakunapa yachasqan!
Huñunakuyman riraniku ichaqa apu akllay qallaykusqañam.
Ñaupaq kaq runakunam suticharqa huk Kolb sutiyuq runata, yuyanim sutinta allinta, apu kanampaq; wakinñataq Talb sutiyuqta hinaspa puchuqkunañataq chayna huk runatataq.
Hatu-hatun pantaymi karqa, sapa huñunakuqmi munarqa runan apu kananpaq.
– Manam kanchu Kolbmanta huk allinqa apu kanampaq, – mirqa huk ñaupaq kaq huñunakuymanta, – lliwmi riqsinchik alli-allin runa kasqanta, kallpasapa kasqantapas. Manam pimas rimakunmanchu achkakama kalpasapa runakunawan chakusqa kasqanta…
– Pitaq qamqa kanki chay ninaykipaq, – qaparimurqa iskay kaq huñunakuymanta. – ¡Haykapitaq kamta hatun wakaychaqpa qatiqnin sillakusuranki!
– Yachanchikmi imayna kasqaykita, – huk qaparimurqa kimsa kaq huñonakuymanta. – ¡Manam atiwaqchu taksa asutillatapas chaskikuyta ama qaparispaqa!
– ¡Waukiykuna, allinta rimasunchik! – qallarirqa Kolb. – Chunka watañam hatun runakunapa sillawaqan, paykunam asutiwaraku ichaqa manam waqaranichu mayqinpipas, ichapas huk allinrak kanman lliw ñuqanchikmanta. Ichapas huk allin kallpasapa maqta kanman.
– Manam, Manam, – nirqaku qatiqninkuna.
– ¡Manam qipa watapi apakuqkunamanta uyariyta munanikuchu! Chunka watañam Kolb sillasqa kasqanmanta, – qaparimurqaku iskay kaq huñunakuymanta.
– Musuq maqakunam kallpanchakuyman chayachkanku, machukunataqa hurqusunchikña kaykunamanta, – nimurqa kimsa kaq huñunakuymanta.
Yanqallamatam lliw upallarurqa; lliw runakunam qipaman suchurirqa, wakin ichuqman wakinñataq alliqman ñanta kichanankupaq, chaymantam rikururani huk kimsa chunka watayuq hina runata, lliwmi kumuykurqa paypa ñaupaqninpi.
– ¿Pitaq pay? – rimaykurani wasiyuqman.
– Payqa riqsisqa umalliqmi. Maqtallaraq runam ichaqa alli-allinchusmi kanqa. Chayraq punchauninkunapi rimakurqa aputa kimsakama qipisqanta. Payqa wakinmantapas alli-allin riqsisqam.
– ¿Ichapas paita akllarunman? – tapurqani.
– Chayqa yaqapasmi kanman, wakin sutichasqakunamantaqa – lliwmi machukunaña, watankum llallirunkuña, qepakunapi apu sillachikusqankunamantaqa.
– ¿Imataq sutin?
– Kleard.
Chaupipim allinta tiyaykachirqaku.
– Ari, – rimariramurqa Kolb yapamanta, – manam atichwanchu tariyta Kleardmanta huk allintaqa. Allin maqtam, ichaqa manam mayqiykupas llaliyta atichwanchu.
– ¡Uyariychik, uyariychik!… ¡Kausachun Kleard!… – lliwmi qaparirqaku.
Kolb hinataq Talbpiwan aparurqaku apupa tiyananman. Lliwmi kumuykurqa upayllalla.
– Sullpay, wawkiykuna, kaypaq lliwmanta churawasqaykichiqta. Suyakuynikichikmi makiypi, sasam llactapa munasqanta ruway, ichaqa ruwasaqmi lliw makiypi kaqta suyakusqaykichikta huntachinaypaq, qamkunapa sutikichikpi rimanaypaq hinaspa allin apuykichik kanaypaq. Sullpay, wauqiykuna akllawasqaykichikmanta.
– ¡Hurra! ¡Hurra! ¡Hurra! – lliwmi kusikurqaku akllasqa kasqanmanta.
– Kunanmi, icha saqiwankichikman iskay kimsallatapas rimanaypaq kay apakusqanmanta. Sasam chay nanaykuna apay, chay sasachakuykunapas suyawasqanchikuna hinaqa, sasam urkupi quni-quni fierruwan churachikuypas. Ichaqa, manam kanchu nanay mana qaripa apay atinan. Saqisunchik katkatatachkaqta llapa manchaysikikunata, ichaqa ama qunqasunchikchu kallpasapa runakunapa churin kasqanchikta, allin yawarniyuq kasqanchikta, taytanchikunapa yawarnin, alli-allin qarikuna manam chukchallantapas kuyurichispa wañuqku hauka kayni rayku hinallataq ñuqanchik raykupas. Ñakayninchikqa taksallam paykunapamantaqa – ¿mana kallpayuq runa hinachu, manchati hina, kunan allin kaypi kausaptinchik? Lliw allpan munaqa, mana llactanchicta pinqachiy munaqa nanaytam chakikuinanchik allin qari hina.
– ¡Uyariychik! ¡Uyariychik! ¡Kausachun Kleard!
Kleardpa qipanmanñan allin rimac runakuna rimamurqa manchakuqkunata yanapamuspan yaqapas Kleardpa nisqanwan.
Chaymantam huk kaspiyasqa pisipasa taytaku, sipuyasqa uyayuq, chukchanpas hinallataq sapranpas lasta hina yuraqyasqa rimanampaq mañakurqa. Muqunkunapas katkatataram achka watan rayku, makinkunapas chaynallataq, wasanpas muquyasqa, ñawinñataq wiqiwan llipipipichkaq.
– Warmakuna, – qallarirqa, uyanpi wiqipas yuraq sapraman sutusqam, – llakiypaqmi kani, paqarin minchallam wañusaq, ichaqqa manam allinchu kapuwan qankuna pinqachikuy saqisqaykichikta qankunama ñaupaqnikichikpi. ¡Pachan watayuqñan kani ichaqa mana chaywanmi yacharqani…! ¿Imaynampitaq chay quni-quni fierruwanqa yuraq pisipasqa urkuypi churawanman…?
– ¡Tukuychik chay machu taytakuwan! – qaparimurqa apu.
– ¡Tukuychik paywan! – qaparimurqa wakinkunapas.
– ¡Manchaysiqi machu!
– Maqtakunata ñaupaqman apanantaqa, ¡astawan manchachichkan lliwta!
– ¡Suquikimantapas pinqakuwaqmi! Una-unayta kausaruspampas manchakuywanraqmi kachkan– ñuqayku maqtakuna kaspapas astawan mana manchakuqraqmi kaniku …
– ¡Tukuychik manchaysiqiwan!
– ¡Hurquruychik!
– ¡Hurquruychik!
Achka-achka mana manchakuq llactan munaq maqtakunam prinkamurqa taytakupa chayman hinaspa tanqayta, chutayta hinaspa haytayta qallaykurqa piñakuymanta.
Taytaku kasqan raykullam saqirurqaku – manachayqa rumiwanmi tukurunmanku karqa.
Lliwmi paqarin mana manchakuq kanankupaq rimarqaku llaqtan hatunkaynin rayku.
Lliw runakunaqa huñunakuymanta ripukurqaku allinllam wasinkuman. Ripuskankuman hinam nirqaku:
– ¡Paqarinmi qawasunchik sapakama pim kasqanta!
– ¡Qawasunchikmi pim rimaylla rimaqta!
–Chayaramunmi lliw allin, mana allinkuna qawanapaq, hinaspa rakinapaq, ¡chaynapiqa manam mayqin yanqapuriqpas atinqachu yanqa mana manchakuq sunqun kasqanmanta!
– ¿Qawarunkichu imamanta kasqaykuta? – wasiyuqa tapuwarqa wiñaparikuspan.
– Ari, qawarunim, – kutichirani, kallpaypa saqiwasqan hina hinañataq umayñataq nananayamuchka hukyayta.
Chay punchaullam, periodikupihuk willakuyta ñawincharqa kay niqta:
– Llaqtayuqkuna, yaqañam sayachinapaq yanqa wiñaykayninchikta, yanqa rimasqanchikunata; yaqañam yanqa rimasqanchikunata saqinapaq, kaykunatam achkakama apakachanchik allin kayninchikta qawachinapaq ¡ñam punchau chayaramunña, llaqtayuqkuna, lliw rimasqanchikta rikuchinapaq hinaspa allin mana allinta akllanapaq! Ichaqa iñinim mana manchaysikikuna chaupinchikpi kasqanta, mana munachkaq pusanakunas chay fierruman. Lliw ñuqanchikmanta sapakamam allin yawarniyuquna hina kaspaqa rinanchik apaq chay nanayta, chay llakikuyta, wiñaparikuspa hinataq upayllalla, kayqa qullanan nanaymi, llaqtanchikpa allinninpaqmi, ñuqanchikpa kusinchikpiwan. ¡Ñaupaqman llactayuqkuna, paqarinmi akllana punchaw…!
Wasiyuqa huñunakuy tukuruptillanmi apuraullaman puñuq pasakurqa, paqarintinman tuta-tuta chay nisqankupa rinampaq. Ichaqa, achkam pasarqaku chay hunuñakusqan chayman, chay nisqanpa muyuriqllampiña kanankupaq.
Paqarintinman, ñuqapas rirqanim chay hatun wasiman. Lliwmi chaypi kasqaku – maqtakuna hinallataq taytakukunapas, qarikuna hinallataq warmikunapas. Wakin warmikunaqa wawankuta rikrampi apamusqaku fierruwan sutinchasqa kanampaq, hinaspa llactapi allin kaykunaman chayanankupaq.
Karqam tanqaykuna hinallataq rimapakuykunapas (chaywanqa yaqapas ñuqanchik Serbiokunamanmi rikchakunku, chaywan haykam karqani) Lliwmi punkupa ñaupaninqpi kayta munarqaku. Wakinkunaqa astawanmi kunkamantaña hapinakusqa karqaku.
Lliw sutichaykunaqa huk llaqtapaq llamkaqpa llamkayninmi karqa, paymi huk allin yuraq pachawan pachasqa kara runakunata tumpata haqchakacharispan.
– Ama rimapakuychu, lliwpaqmi kanqa – manan uywakunachu cankichik, ichapas aman tanqanakuspalla ruwaruchwanchik.
Qallaykurqakum sutichayta, hukmi waqarurqa, hukñataq piñakurqa ichaqa manam pipas atirachu mana hawkalla chaskikuyta chaypi kanaykamaqa.
Manam atiranichu kay ñakakuyta qawayta, chaynapim puñuna wasiman kutikamurqani ichaqa wakinkunam chaypiña kasqaku mikustin hinallataq upyastin.
– ¡Tukurunmi! – niram hukninkaq.
– Ari, manam mayqinchikpas qapariranchikchu, ¡ichaqa Talbqa waqachkaram asnu hina …! – nirka huk.
– ¿Rikunkichikchu imaynam Talb kasqanta? Wakna apunchikraq kayta munarqa.
– Oh, ¡manam yachakunchu!
Rimarqakum, nanaymanta waqaspan, winkuykachakusparaq, ichaqa pakanakuspankum, iskayninkum pinqakuspan kachkaraku manchaysiki ninankumanta.
Kleardqa kikillanmi wichiykurqa waqaruspan, huk Lear sutiyuq runam ichaqa qari-qari kasqa, huktawanraqmi churachikurqa mana nanayta musyaspalla. Lliw llaqtam paymanta rimarqa hatun manchakuywan.
Wakin runakunaqa aiqirakum ichaqa lliw laqtapa mana rikuy munasqankum karqaku.
Chaymata iskay kimsa punchawkunamantañam chay iskaywan sutichasqa runaqa urkunpas hanaymanraqmi purirqa. Mayman risqanpipas, rimaykunam qatiq manchaywan: ¡Lear, Lear!… ¡Paymi!… ¡Paymi kallpanchasqa mana qapariq, mana ima uyarikuyllatapas urkumpi sutichachkaptinku ruwaq! Periudikukunapa ñaupaqninpim karqa, hatunyachisqa, yupaychasqa.
Lliw runakunapa kuyaynintam musyarqa.
Lliw llactapim uyarirqani kusikuykunata hinaspa qallaykurqani mawka Serbia allin yawarta aychaypi kallpaqta musyarqani, taytaykuna kallpasapakunam karqaku, paykunaqa wañurqa hatun kaspipi satisqam allin kausakuna rayku. Ñuqaykupas hatun willakuyniyuqmi kaniku hinallataq Kosovoykupas. Kusikurqanim suyunchikpa hatunkayninwan hinaspa.
– ¿Imaynampitaq Learta yupaychanku? ¡Manam rikurqachu chiqap hatun runata! ¡hamuychik hinaspa qawaychik qankuna Serbiapa hatun yawarninta! ¡Sutichawaychik kunkakama umaypi, ama hukllatachu!
Chay yuraq pachayuq llaqtapaq llamkaq runaqa aparamusqam fierruta umaypa kuskanman hinaptin qallaykurani… musquyniymanta rikcharirurqani.
Urkuytam qaqukurqani manchaywan hinaspa cruzchakurqani, mancharisqa chaynakuna musquyniypi apakusqanmanta.
– Yaqallam Learpa hatunkayninta chinkarachirani – yuyaymanarqani hinaspa hauka saksasqa, muyuriykuspa tumpa llakisqa mana musquyniy tukuyninman chayasqanmanta.
Belgradopiñataq, 1899
“Radoje Domanović” llamkaypas, rinasimimantikraqra Mallcco Melaneo qenallataq Mallcco Zenon, 2020


c: text/html

text:
1Chaypita unayllataga Moab runacuna, Amón runacuna, Meun runacuna parlacarcärir aywaran Josafatwan pillyananpaj.
2Chaymi runacuna aywaran Josafat-ta willaj: «Edompita y Cachi Lamarpa wash'ganpitami aypalla suldäru aywaycämun gamta magashunayquipaj. ¡Hazezón-tamarchönami carcaycan!» (Hazezón-tamarga caycan En-gadi nishallanmi).
3Chaymi Josafatga fiyupa manchacur Tayta Diosta tapucuran. Llapan Judá runacuna ayunananpaj willachiran.
4Chaura Judá runacunaga llapanmi shuntacaran Tayta Diosta mañacunanpaj. Judächo caj siudäcunapitaga intërupitami runacuna shuntacaran.
5Llapan Judá runacunawan Jerusalén runacunaga shuntacaran Templupa puncuncho allchachisha caycaj jatun sawanman. Runacunapa chaupinman ichiycur Josafatga
6mañacuran cayno nir: «Unay awilöcunapa Tayta Diosnin, gammi canqui janaj syëlucho caycaj Dios. Gamllami intëru nasyuncunatapis mandaycanqui. Gamllami canqui fiyupa munayniyoj, callpayoj. Gamtaga manami pipis ichipäshunquichu.
7Tayta Diosnë gammi runacunata gargurayqui cay partipita acrashayqui Israelcuna tiyananpaj. Llapanta garguycurmi amïguyqui Abrahampita mirajcuna imaycamapis tiyacunanpaj goycurayqui.
8Caycho unay goyarcurnami Templutapis ruraran gampaj. Nircur niran:
9‹Gamga cay Templuchömi caycanquipaj. Nogacunata capas castïgu chayamanman. Capas canman pillya, gueshya, muchuy. Chaura nogacunaga cay Templupa puncunmanmi shuntacäshaj. Fiyupa llaquicushpäcuna ruwacur mañacamuptë gamnami wiyamar llapanpitapis salbamanqui› nir.
10Cananga chiquimaj Amón runacuna, Moab runacuna, Seir jircapita cajcunapis nogacunamanmi aywarcaycämun. Paycuna tiyashanmanga manami munarayquichu Israelcuna Egiptupita shacamur chayananta. Chaypa ruquenga juc lädullapa päsacamurmi paycunataga mana wañuchiranchu.
11Masqui ricaypis, cananga imanöshi cutircaycächiman. Goycamashayqui nasyunpita jitarimänancunapämi aywaycämun.
12Tayta Dios ¿manachu paycunata castiganquiman? Nogacunapaga callpäcunapis manami canchu aypalla suldäru yaycamur magamaptin ichipänäcunapaj. ¡Manami musyäcunachu imata ruraytapis. Chaymi gamllaman yäracaycämö Tayta Dios!»
13Tayta Diospa ñaupancho llapanmi Judá runacunaga ichirpaycaran warmipis, wamrapis mas tacshapita-pacha.
14Chayno carcaycaptinmi Benaiapa willcan Zacariaspa wamran Jahazielta Tayta Diospa Espiritun charicurcuran. Benaiaga caran Mataniaspa willcan, Jeielpana wamran. Jahazielga caran Leví trïbu Asafpita miraj. Diospa Espiritun rimachiptin
15niran: «Judäcuna, Jerusalencuna, gampis ray Josafat sumaj wiyay. Tayta Diosga gamcunata nishunqui: ‹Ama manchacuychu ni llaquicuypischu fiyupa aypalla suldärucunapitaga. Cay pillyachöga manami gamcunachu pillyanquipaj. Tayta Diosmi pillyanga.
16Gamcuna wara ayway pillyaj. Paycunaga wicharcaycämun Sis cuestapami. Gamcunaga tincunquipaj Jeruel chunyajpa chimpan ragra läduncho.
17Gamcunaga manami pillyanquipächu. Gamcunaga chayllacho shuyaray mana yarpachacuypa. Chaychömi musyanquipaj noga Tayta Dios imano salbashätapis. ¡Jerusalén runacuna, Judá runacuna ama manchacuychu ni llaquicuypischu! Paycunata magaj wara ayway. Noga Tayta Diosga gamcunawanmi caycä.› »
18Chaura Josafatga gongurpaycur umpuran urcunpis pampaman töpananyaj. Chayno Jerusalén runacunawan Judá runacunapis Tayta Diospa ñaupancho umpuran adurananpaj.
19Coatpitawan Corëpita miraj cantaj Leví runacunana sinchipa Tayta Diosta alabayta gallaycäriran.
20Tutannenga tutalla llapan camaricuran Tecoa chunyajpana aywananpaj. Aywananpaj caycashancho Josafatga ichiycur llapanta niran: «Jerusalén runacunawan Judá runacuna Tayta Diosllaman yäracuy. Payllaman yäracushaga llapanchöpis allimanmi churamäshun. Profëtacuna nishancunaman yäracushun. Chauraga llapanpis allimi canga.»
21Llapan runacunata willaparcur alabajcunata churaran pillyaman aywaycajcunapa ñaupanta aywananpaj. Tayta Diosta rispitana röpancunata jaticurcur Tayta Diosta alabar cantaraycar aywananpaj churaran. Alabar cantanan caran: «Tayta Diosta agradësicuy. Pay cuyacoj cashanga imaycamapis chaynöllami» nir cantashan alabansata.
22Diosta alabashpan cushicur cantayta gallaycushan öra Tayta Diosga Amón runacunata, Moab runacunata Seir jircapita shamojcunata quiquin-pura pantanacur pillyaran. Paycunaga aywarcaycämuran Judäcunata magaj. Quiquincunata binsiran.
23Amón cajwan Moab cajcunaga wañuycärachiran Seir jircapita shamojcunata. Chayta wañuycärachirna quiquin-pura wañuchinacuran.
24Aywaj Judá runacuna chunyajta ricänaman tumarcur chiquinacushanman ricärir ricaran pampacho wañushana mashtarpaycämojta. Ushajpaj wañuchinacusha caran.
25Chaura Josafatga llapan runacunawan aywaran chiquinacushancunapa ima-aycantapis shuntacamoj. Chayar tariran: achca uywacunata, armancunata, röpacunata, chanin cuestaj cösacunata. Llapan tarishantami shuntacarcäriran. Aypalla captin apaytapis mana puydirannachu. Wañojcunapa cösancuna fiyupa aypalla captinmi quimsa junajtaraj shuntayta ushaycäriran.
26Warannin chuscu junajchöna Tayta Diosta alabananpaj shuntacaran guechwa pampaman. Chaypitami chay pampapa jutintaga churaparan «Beracá pampa» nir. Canancamapis chayllami jutin.
27Chaypitaga Judá runacunawan Jerusalén runacunapis Josafatwan Jerusalenman cuticuran chiquejnincunapita Tayta Dios salbashanpita cushicushpan.
28Jerusalenman chayaycärir Tayta Diospa Templunman aywaran arpano salteriocunata, cítaracunata, trompëtancunata tucashpan.
29Israelcunata chiquejcunawan Tayta Dios pillyashanta musyaycur llapan nasyuncho tiyajcuna Tayta Diosta fiyupa manchacuran.
30Chaynöpami Josafat ray cashancamaga jauca goyaylla caran. Tayta Diosmi camacächiran bisïnun nasyuncunacho tiyajcunawan allilla goyänanpaj.
31Josafatga caran Judäcunapa raynin. Mandayta gallaycushan öra caycaran quimsa chunca pichgan (35) watayoj. Ishcay chunca pichgan (25) watami ray caran Jerusalencho. Mamanpa jutin caran Azuba. Azubanami caran Silhipa wamran.
32Josafatga papänin Asa rurashanno allillatami ruraran. Payga Tayta Diostami wiyacuran.
33Ichanga mana illgächiranchu puytush lömacunacho ïdulucunapa capillancuna caycajta. Runacuna manami llapan shongunpaga yäracuranrächu unay caj awiluncuna adurashan Tayta Diosman.
34Waquin caj ima rurashancunapis gallarinanpita ushanancama isquirbiraycan Hananipa wamran Jehüpa acta librunchömi. Waquinnami isquirbiraycan Israelcunapa raynincunapa acta libruncho.
35Chaypita guepataga Judäpa raynin Josafat alli parlacuran Israelpa raynin Ocoziaswan. Ocoziasga fiyupa mana allicunata rurajmi caran.
36Paywanmi parlacuran büquicunata rurarcur Tarsisman aywananpaj. Ezión-gebercho büquicunata ruraran.
37Chaura Maresa runa Dodavapa wamran Eliezermi Tayta Dios nishanta willaran Josafat imano cananpäpis. Willar niran: «Tayta Diosmi gam rurashayquita illgächir acapa acapalla ruranga Ocoziaswan parlacushayquipita.» Nishannölla büquincunaga paquir ushacaran. Chaura Tarsismanpis manana aywarannachu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
San Isidro distritu
San Isidro distritu; (kastilla simipi: distrito de San Isidro) nisqaqa huk distritum Lima pruwinsyapi, Piruw mama llaqtapi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Punchaw kamasqa 24 ñiqin ayriway killapi 1931 watapi, Oscar R. Benavides Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uma llaqtanqa San Isidro llaqtam.
- Corpac
Llaqta pusaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2019-2022: Augusto Cáceres Viñas.
- 2015-2018: Manuel Velarde Dellepiane
- 2011-2014ː Raúl Cantella Salaverry
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
55 309 runakuna.
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Agustín Yachay wasi
- Santa Ursula Yachay wasi
- Belén Yachay wasi
- León Pinelo Yachay wasi


text:
Pepe Biondi
José Biondi sutiyuq runaqa icha Pepe Biondi.(* 4 ñiqin tarpuy killapi 1909 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 4 ñiqin kantaray killapi 1975 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk Arhintina mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: José Biondi, Maman: Angela Cavali.
Warmi: María Teresa Moraca.
Churinkuna: Margarita.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Libertad Lamarque
- Azucena Maizani
- Tato Bores
- Alberto Olmedo
- Luis Sandrini
- José Marrone
- Carlos Balá
- Dringue Farías
- Juan Carlos Altavista
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pepe Biondi.
- Sitio oficial


text:
P'uchqu
- P'uchqu q'apar nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chaqllisinchipiqa P'uchqu nisqakuna prutunkunata quykuq imayaykunam. P'uchqu llipt'a ruranakuy nisqapi p'uchquqa llipt'aman prutuntam (yakuchaq pusitiwu q'ipisqa iñukuta) qun. P'uchquwanqa yaku iñuwa llipt'a hinam ruranakun, idrunyu q'ipisqa iñuwa (H3O+) tukuspa. Chayrayku p'uchqu yakuwan chulluchisqaqa qanchismanta pisim pH chani nisqata ruran.
Kay hinam yakuchaq kluruchasqa yakuwan ruranakunmi:
- HCl + H2O → H3O+ + Cl-
Kaymi huk iskay p'uchqukunam:
- Yakuchaq kluruchasqa (HCl)
- Salina p'uchqu (H2SO4)
- Qullpa p'uchqu (HNO3)
- Aqha p'uchqu (CH3COOH)
- Sisi p'uchqu (HCOOH)


text:
Brian McBride
Brian Robert McBride sutiyuq runaqa, (* 19 ñiqin inti raymi killapi 1972 watapi paqarisqa Arlington Heights llaqtapi - ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Brian McBride.


text:
Lak'ota
Lak'ota, Nak'ota, Dak'ota (lak'ota simipi: Lakȟóta, Nakhóta, Dakhóta; inlish simipi: Sioux [ˈsuː/] icha Lakota) nikuq runakunaqa Chinchay Awya Yalapi, kunan Hukllachasqa Amirika Suyukunapi, Kanadapipas kawsaq indihina runa llaqtam. Kunanqa 162 waranqa runakunas kachkan, ichaqa 26.300-llanñas lak'ota simitaraq rimachkan. Hukllachasqa Amirika Suyukunapi 155.200 Lak'ota runakuna 2005 watapi karqanku 16 risirwasyun nisqakunapi, Kanadapipas kunan p'unchaw yaqa 6.600 Lak'ota runakuna kachkanku isqun Ñawpaq Nasyun (First Nation) nisqa ayllu llaqtakunapi.
Lak'otakunamanqa kimsantin runa huñum kapun:
- Isanti ("kuchuna", Santee icha Dakota nisqapas): anti Chinchay Dakota, anti Urin Dakota, Minnesota, chincha Iowa;
- Ihanktowan-Ihanktowana ("qhipanpi llaqtacha", Yankton icha Nakota nisqapas): Minnesota mayu k'iti;
- Teton icha Tetonwan (Lakota nisqapas; qallariy sut'iqa manam riqsisqachu): kunti Chinchay Dakota, kunti Urin Dakota, Wyoming, Nebraska, Montana.
Lak'otakunaqa Chinchay Awya Yalap inkill pampakunapi chakuqsi yura pallaqpas karqan, kawallupi rispa bisuntikunatas huk uywakunatapas chakuq. Chay kawallukunaqa Mishikupi ispañulkunamanta ayqispa qispispa sallqayasqas karqan.
1854 watamanta 1877 watakamas maqanakuykunapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaqninkunas Lak'otakunataqa atiparqan. Lak'ota awqaqkunap lliwmanta aswan hatun atiyqa 25-VI/26 ñiqin inti raymi killapi 1876 p'unchawkunapi Ch'ichi Ichhu Maqanaku (Battle of the Greasy Grass, Battle of the Little Bighorn) nisqapis karqan, Tatanka Yotanka (Tiyaq Turu), Tashunka Witko (Waq'a Kawallu) sutiyuq runakunas umalliqnin karqan. Chaywanpas, 1876 watap puchukayninpis HAS awqaqkunas Lak'otakunata atiparqan. HAS mama llaqtayuq runakuna bisuntikunata wañurachispa chay hinas Lak'otakunap kawsay saphita k'asuyachispa indihinakunata atirqan.
29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1890 p'unchawpi K'irisqa Qunqur Wañuchiy (Wounded Knee Massacre) nisqapi HAS awqaqkunaqa kimsa pachak mana ayñiyuq Lak'ota runakunatas sipirqan.
Kawsaqraq Lak'otakunataqa risirwasyun nisqakunamansi kacharqanku.
1973 watapi Lak'ota runakuna, wak indihinakunapas K'irisqa Qunqur (Wounded Knee) uchuy llaqtapi ankallikurqanku, 71 p'unchawpas chay uchuy llaqtaqa indihinakunap makinkunapi karqanmi.
Kunanqa Lak'ota risirwasyunkunapi kawsaq runakunaqa lliw HAS runakunamanta aswan wakcham kachkan, kuskanchaku kawsay mit'aqa 44 watallam.
20 ñiqin qhapaq raymi killapi 2007 p'unchawpi Russell Meanspa pusasqan Lak'ota Qispikanapaq Mink'asqa (Lakota Freedom Delegation) nisqam Washington llaqtapi Lak'otakunap kachariynintam rimarirqan. Chay runakunaqa mana akllasqa kaptinmi, huk Lak'ota pusaqkunaqa manam ari nirqanchu.


text:
21 YACHAQANA
Manchikuyta, iskayrayayta ima atiparqa
1-3. ¿Imastataj Pedro uj pʼunchayllapi rikorqa, imapitaj tutan rikukorqa?
MAY tutaña karqa, Pedrotaj Galilea qochapi boteta ñakʼayllataña ñaupajman purichisharqa. Jinallapi paymanta aswan karupi uj kʼanchata jina rikorqa. ¿Sutʼiyamushanmanñachu karqa? Qochapi yakoqa, mayta qhollchoqeyaspa boteta kayman jaqayman apaykachasharqa sinchʼita wayramusqanrayku. Pedroqa, chʼaritan, cuerpon tʼunasqa ima, mana ni uj chhikitallantapis samarispa boteta ñaupajman purichishallarqapuni.
2 Waj discipuloslla Pedrowan botepi kasharqanku, manataj Jesús paykunawanchu kasharqa. Pedroqa, chay pʼunchayllataj Jesús phishqa tʼantallawan, iskay challwasllawan ashkha runasman mikhuchisqanta rikorqa. Chayraykutaj chay runasqa, munajta mana munajta Jesusta reyninkuta jina churayta munarqanku. Chaywanpis Jesusqa, mana politicaman chhapukuyta munarqachu, nitaj discipulosnin chay runas jina yuyanankutapis munallarqatajchu. Chayrayku payqa, sapallan kayta munaspa orqoman Diosmanta mañakoj wicharerqa, discipulosnintataj qocha chimpaman botepi rishanankuta kamacherqa (Mar. 6:35-45; Juan 6:14-17 leey).
3 Boteman wicharishajtinkoqa, chaupi cielopi yaqha killa juntʼa kasharqa, qocha chaupitaña rishajtinkutaj yaykupusharqaña. Sinchʼita wayramushasqanrayku, boteta purichinallankupajpuni kallpachakushasqankurayku ima, mana parlapayanakuytapis aterqankuchu. Ajinapi rikukuspa ichá Pedro, Jesuspa ruwasqasninpi tʼukurisharqa.
Pedroqa, Jesusmanta ashkhataña yachakuspapis, yachakunallanpuni karqa
4. ¿Imaraykutaj Pedromanta mayta yachakusunman?
4 Pedroqa, Jesuswan khuska iskay wata kurajtaña kasharqa, chayrayku, ichá ashkha imaspi tʼukurisharqa. Ashkhataña yachakuspapis, Jesusmanta yachakunallanpuni kasqanta yacharqa. Payqa, Jesuspa uj sumaj discipulonman tukuyta munarqa, chaytaj, manchikuyninta, iskayrayasqa kasqanta ima atipananpaj yanaparqa, chayrayku paymanta mayta yachakusunman. Kunantaj Pedro imayna runachus kasqanta qhawarina.
“Mesiasta tariyku”
5, 6. ¿Imaynataj Pedroj kausaynin karqa?
5 Apóstol Pedroqa, imaynatachus Jesusta rejsisqanta ni jaykʼaj qonqanmanchu karqa. Uj kuti wauqen Andrés payman nerqa: “Mesiasta tariyku”, nispa. Pedrotaj, chay kutimantapacha kausaynin tijrananta mana yuyallarqapischu (Juan 1:41).
6 Pedroqa, Capernaumpi tiyakorqa, chay llajtataj Galilea qocha kantupi kasharqa. Pay, Andrés, Santiago, Juan ima challwiris karqanku. Pedroqa, wasinpi warminwan, wauqen Andreswan, suegranwan ima tiyakorqa. Challwirisqa, familiasninkupaj tukuy ima necesitasqankuta churapunankupaj, sinchʼita llankʼananku karqa, imaynatachus challwata japʼiytapis yachanallankutaj karqa. Chayrayku mana tʼukunapajchu challwiris challwasta japʼinankupaj tutantin llankʼasqankoqa. Tutantin llankʼaspapis, qʼayantenqa allin challwasta ajllaj kanku vendenankupaj, challwa japʼina chʼipatataj tʼajsaj kanku, tʼirej kanku.
7. ¿Imatataj Pedro uyarerqa, chantá imaraykutaj chay may sumaj karqa?
7 Bibliaqa, Andrés Juan Bautistaj discipulon kasqanta niwanchej. Ichá Andresqa, imatachus Juan yachachisqanta Pedroman willaj, Pedrotaj sumajtachá payta uyarej. Uj pʼunchay Andresqa, Juan Bautista, Jesusta purishajta rikuspa: “Kayqa, Diospa Corderon kaypi kashan”, nispa nejta uyarerqa. Chayta uyariytawantaj Andresqa, Jesuspa discipulonman tukorqa, may kusiywantaj Pedrota maskʼaj rerqa, “Mesiasta tariyku”, nispa willananpaj (Juan 1:35-40). Tawa waranqa wata ñaupajta Jehovaqa, Edén huertapi Adanwan, Evawan Paypa contranta oqharikusqankutawan, runasta salvananpaj Mesiasta kachamunanta nerqa (Gén. 3:15). Chay Mesiastataj, Andrés rejsisqanta yachaytawan, Pedroqa usqhayllata Jesusta rejsej rerqa.
8. Jesús, Pedroman sutita churasqan, ¿ima ninayantaj? ¿Imaraykutaj runas chay suti mana Pedropaj jinachu kasqanta ninku?
8 Chay kutikama Pedrotaqa, Simón sutillawan rejsej kanku. Chaywanpis ñaupaj kutillataraj Pedrota rikuspa Jesús, jinata nerqa: “Qan Simón kanki, Jonaspa churin; kunanmanta sutiykeqa Cefas kanqa, nispa. Chayqa Pedro niyta munan”, nispa (Juan 1:42). “Cefas” rimayqa, “rumi” chayri “chhanka”, niyta munan. Ichapis Jesús chay sutita churarqa, Pedro atienekunapaj jina, sinchʼita sayaj, aswan qhepaman qotuchakuypi sumajta yanapananpaj jina kasqanta ima reparasqanrayku. Pedrorí, ¿Jesús jinallatajchu pay kikinmanta yuyarqa? Ichá mana. Ashkha runasqa, Evangeliosta leeytawan, Pedro manchikoj, iskayrayaj runa ima kasqanta ninku.
9. Jehovawan, Jesuswan, ¿imatataj uj runapi astawan qhawanku, imaraykú allin runaspaj qhawawasqanchejpi atienekunanchej tiyan?
9 Jesusqa, Pedro pantaj runa kasqanta allinta yacharqa. Chaywanpis payqa, Tatan jina, runaspa kʼacha kaykunasninta astawan qhawaj. Chayrayku Pedrota rejsiytawan qotuchakuypi sumajta llankʼananta yacharqa, ajinata llankʼananpajtaj yanapayta munarqa. Kunanpis Jehovawan, Jesuswanqa, kʼacha kaykunasninchejta astawan qhawanku. Mana ni ima kʼacha kaykunasniyoj kasqanchejta yuyasun chayqa, Jehová, Jesús ima, allin runaspaj qhawawasqanchejpi atienekunanchej tiyan, Pedro jinataj paykuna yachachinawanchejta saqekunanchej tiyan (1 Juan 3:19, 20 leey).
“Ama mancharikuychu”
10. ¿Imastataj Pedro rikorqa, chantá ima ruwaymantaj kutillarqataj?
10 Pedroqa, Jesusta rejsiytawan paywan khuska purerqa. Ichá Caná llajtapi uj casamientopi Jesuswan, waj discipuloswan ima kashaspa, Jesusta yakuta vinoman tukuchejta rikorqa, chaytaj Jesuspa ñaupaj kaj milagron karqa. Chantá Jesusta Diospa Reinonmanta willajta uyarillarqataj. Chaywanpis llankʼayninman kutiporqa. Killasninmantaj, Jesuswan watejmanta tinkorqa, chay kutipitaj Jesús, payta wajyarqa tukuy kausayninpi discipulon kananpaj.
11, 12. 1) ¿Imaynataj Pedrota rerqa challwa japʼiypi? 2) Jesuspa yachachisqanta uyarishaspa, ¿imapitaj Pedro tʼukurisharqa?
11 Chaypacha Pedrotaqa, llankʼayninpi mana allinchu rerqa. Tukuy tuta, paywan, waj challwiriswan, challwa japʼina chʼipata kutin kutita qochaman wijchʼuykorqanku, nitaj uj challwallatapis japʼerqankuchu. Pedroqa, sumaj challwiri kasqanrayku tukuy imatachá ruwarqa challwasta japʼinanpaj; ichá maynejpichus ashkha challwas kasqanta botenmanta rikuyta munarqa, imaynallamantapis chʼipaman yaykuchinanpaj. Chaykunata mana ruwayta atisqanpi tʼukurispataj astawanchá llakikorqa, imaraykuchus mana munasqanraykullachu challwasta japʼej, manaqa familianta uywananrayku. Ni uj challwata japʼisqanraykutaj llakisqa qochaj kantunman kutiporqa, challwa japʼina chʼipatataj tʼajsayta qallarerqa, chaypachataj Jesús chayamorqa.
Pedroqa, Diospa Reinonmanta Jesús yachachisqanta may chhika horasta uyarispa qhepakunanpaj jina karqa
12 Jesuswan khuskataj ashkha runas jamorqanku, Diospa Palabranta uyarinankupaj. Jesusqa, chay runas payman kʼiskikamusqankurayku, Pedroj botenman yaykuspa, aswan qocha ukhunejman boteta ithirichinanta Pedrota nerqa, yachachisqanta tukuy runas uyarinankupaj. Chantá botepi tiyaykukuspa yachachiyta qallarerqa. Pedro, qocha kantupi kajkuna ima, Jesuspa yachachiykunasninta kusiywan uyarerqanku. Pedroqa, Diospa Reinonmanta Jesús yachachisqanta may chhika horasta uyarispa qhepakunanpaj jina karqa. ¡May sumajchá kanman karqa Diospa Churinwan khuska, tukuynejman Diosmanta willaj riyqa! Chaywanpis, ¿Jesuswan khuska Pedro willaj riyta atinmanchu karqa? ¿Imatá familianman necesitasqanta qonanpaj ruwanman karqa? Ichá ñaupaj chʼisin ni uj challwallatapis japʼisqanmanta yuyarikorqa (Luc. 5:1-3).
13, 14. ¿Imatataj Jesús Pedrorayku ruwarqa, imatataj Pedro nerqa?
13 Jesús yachachiyta tukuspa, Pedroman nerqa: “Boteykita purichiy aswan ukhunejman, chantá yakuman wijchʼuykuychej chʼipasniykichejta challwasta japʼinaykichejpaj”, nispa. Pedrotaj iskayrayasqa kaspapis nerqa: “Yachachej Señor, tukuy tutantin trabajayku, nitaj uj challwallatapis japʼiykuchu; chaywampis, nisqaykiman jina chʼipata ujtawan wijchʼuykusaj”, nispa. Chaypacha payqa, nichá watejmanta chʼipasta yakuman wijchʼuykuyta munarqachu, imaraykuchus chay chʼipasta tʼajsarqaña, astawanraj niña challwata japʼina horaschu kasqanta yachaspa. Chaywanpis Jesús nisqanman jina ruwarqa, ichá challwiri masisnintapis qhepanta rinankuta nerqa (Luc. 5:4, 5).
14 Ajinata ruwaspataj, ashkha challwasta japʼerqanku, chʼipasninkupis llikʼikunayasharqaña, waj botepi kaj challwiristataj wajyarqanku yanapachikunankupaj. Jamojtinkutaj iskaynin botesman juntʼacherqanku, chay jawataj botesqa chinkaykoj jinaña kasharqanku. Pedroqa, Jesuspa milagrosninta waj kutispi rikuspapis, chay milagrota ruwasqanta rikuspa mayta tʼukorqa. Imaraykuchus chʼipasman challwasta yaykuchinanpaj Jesús atiyniyoj kasqanta rikorqa. Chayta rikuytawan qonqoriykukuspa, Jesusman nerqa: “Señor, ithirikuy noqamanta, imaraykuchus juchasapa runa kani”, nispa. Jinata nisqanqa, mana Mesiaswan khuska kananpaj jinachu kasqanta yuyasqanta rikucherqa (Lucas 5:6-9 leey).
15. ¿Imatataj Jesús Pedrota nerqa mana iskayrayananpaj, nitaj manchachikunanpaj?
15 Chaywanpis Jesusqa, munakuywan Pedroman nerqa: “Ama mancharikuychu; kunanmantaqa runastañataj challwata jina japʼinki”, nispa (Luc. 5:10, 11). Jesús, Diospa Reinonmanta runasman willananpaj wajyarishajtin, Pedroqa mana iskayrayananchu chayri manchikunanchu karqa. Nitaj iskayrayananchu karqa imaynatachus familianta uywananmanta, nillataj juchasapa kasqanmantapis llakikunanchu karqa. Imaraykuchus khuyakuyniyoj Diosta yupaychasharqa, pichus runaj “juchanta kantumanta pampachan” (Isa. 55:7). Manallataj iskayrayananchu karqa familianman necesitasqanta qonanpaj, Reinomanta willamunanpaj ima, Jehová yanapananmanta (Mat. 6:33).
16. ¿Imaynatá Jesús wajyarisqanman Pedro, Juan, Santiago ima kuticherqanku, imaraykutaj chay ruwasqanku may allin karqa?
16 Pedroqa, chay ratopacha Jesuswan khuska rerqa, jinallatataj Santiago, Juan ima ruwarqanku. Bibliaqa, paykuna ‘botesta qocha kantuman aysaytawan, tukuy imata saqerparispa, Jesuswan risqankuta’, nin (Luc. 5:11). Pedroqa, Jehovapi, Jesuspi ima creeyninta churaspa sumajta ruwarqa. Kay tiempopipis Pedro jina cristianosqa Diosta yupaychanankupaj manchachikuyninkuta, iskayrayasqa kasqankuta ima atipanku. Paykunapis Jehovaj yanapayninta japʼinankumanta mana iskaychakunkuchu (Sal. 22:4, 5).
“¿Imaraykutaj iskayrayankiri?”
17. ¿Imastataj Pedro rikorqa chay iskay watataña Jesusta rejsisqanpi?
17 Pedro, Jesusta rejsisqanmanta iskay wataña karqa. Kay yachaqanaj qallariyninpi yachakorqanchej jina, payqa Galilea qochapi boteta ñakʼayllataña ñaupajman purichisharqa. Chaypacha imapichus Pedro tʼukurishasqanta mana yachayta atisunmanchu, ichapis Jesuswan purishaspa imastachus rikusqanpi tʼukurisharqa. Pedroqa, suegran kʼaja onqoywan onqosqa kashajtin, Jesús sanoyachisqanta rikorqa. Orqopi yachachisqantapis uyarerqa. Chay tukuy imasta rikuspa, Jesús, Diospa ajllasqan Mesías kasqantapuni yacharqa. Tiemponmantaj, manaña anchata manchachikojchu, nitaj anchata iskayrayajñachu, chayraykutaj Jesusqa, 12 apostolesninmanta ujnin kananpaj payta ajllarqa. Chaywanpis Pedroqa, maytaraj kallpachakunan karqa, mana manchikunanpaj, nitaj iskayrayananpaj.
18, 19. 1) ¿Imatataj Galilea qochapi Pedro rikorqa? 2) ¿Imatataj Jesús Pedroman nerqa?
18 Ñapis sutʼiyamusharqaña, jinallapi apóstol Pedroqa, karupi yaku patapi uj runata jina rikorqa, imachus kasqanta yachayta munaspataj sayaykuspa qhawarerqa. ¿Killaj kʼanchayninpi yaku qhollchoqeyasqantachu rikusharqa? Mana, imaraykuchus yaku patata uj runata jina purishajta rikukorqa. Sumajta qhawarispataj uj runatapuni yaku patata purishajta, paykunamantaj qayllaykamushajta rikorqa. Chayta rikuspataj discipulosqa, mancharikuspa qhaparerqanku: “¡Imachá jaqayqa!”, nispa. Chay runataj paykunata nerqa: “Sonqochakuychej. Noqa kani; ama manchachikuychejchu”, nispa. Arí, chay runaqa, Jesús karqa (Mat. 14:25-28, NM).
19 Chantá Pedro kuticherqa: “Señor qanchus kanki chayqa, niway kay yaku patata qanman jamunayta”, nispa. Mana manchachikuspataj creeyninta kallpachananpaj, Jesusta yakupi purishajta astawan qayllitamanta rikuyta munarqa. Jesustaj, kʼachamanta “jamuy” nerqa. Pedrotaj, botemanta uraykuytawan, yaku patanta Jesusman riyta qallarerqa. Chaypacha, ¿imaynachus Pedro sientekusqanta yuyankichu? Yaku patata rishaspa mana chinkaykusqanmanta, ¡tʼukushajchá qhepakorqa! Chaywanpis jinallapi manchachikuyta qallarerqa (Mateo 14:29 leey).
20. 1) ¿Imapitaj Pedro pantarqa? 2) ¿Imatataj Jesús, Pedroman nerqa?
20 Jesusqa, Jehovaj atiyninwan yaku patata purinanpaj Pedrota yanaparqa. Pedrotaj yaku patata purinallanpajpuni Jesusllata qhawanan karqa. Chaywanpis sinchʼi wayra, yakuta qollchoqeyachispa boteta kayman jaqayman apaykachashasqanta “reparaspa, mancharikorqa”, ichá yaku ukhuman chinkaykuspa wañunanta yuyaspa. Mayta mancharikusqanraykutaj, creeynin pisiyarqa. Chantá Pedro, pitachus Jesús “chhanka”, nispa suticharqa, yakuman rumi jina chinkaykuyta qallarerqa. Sumajta waytʼayta yachaspapis, qhapariyta qallarerqa: “Señor, salvaway”, nispa. Chantá Jesusqa, usqhayta makinta aysariytawan, payta japʼiykuspa, nerqa: “Pisi creeyniyoj runa, imaraykutaj iskayrayankiri?”, nispa (Mat. 14:30, 31).
21. ¿Imaraykutaj iskayrayay mana allinchu, imaynatataj chayta atipasunman?
21 ¿Imatá Pedromanta yachakunchej? Iskayrayasqa kay, mana allinchu kasqanta, imaraykuchus pisimanta pisi creeyninchejta chinkachinman, Diosmantataj karunchawasunman. Chayrayku mana manchachikunanchejpaj, mana iskayrayasqa kananchejpaj ima, mayta kallpachakunanchej tiyan. Imachus llakichiwasqanchejpi, chayri imatachus manchachikusqanchejpi anchata tʼukurisunchej chayqa, astawan iskayrayasqas kasunchej. Chayrayku chayta ruwananchejmantaqa, Jehová, Jesús ima, unay tiempopi cheqa sonqo runasrayku imastachus ruwasqankupi, chantá aswan qhepaman imatachus ruwanankupi tʼukurina, jinamanta iskayrayasqa kayta atipasunchej.
22. ¿Imaraykutaj Pedromanta mayta yachakusunman?
22 Pedrowan, Jesuswan boteman wicharejtinkutaj, wayraqa thañikaporqa, manañataj Galilea qocha qhollchoqeyarqachu. Pedro waj discípulos ima, tʼukushaj qhepakorqanku, nerqankutaj: “Cheqatapuni qanqa Diospa Churin kanki”, nispa (Mat. 14:33). Pedroqa, Jesús salvasqanmanta may agradecesqachá kasharqa. Chay kutipi Jehovapi, Jesuspi ima, atienekuyta yachakorqa. Jinapis maytaraj yachakunan karqa, Jesús nisqanman jina qotuchakuypi uj chhanka jina, nisunman uj sumaj wakichisqa apóstol kananpaj. Chaypajtaj Pedroqa kallpachakullaytapuni munarqa. Noqanchejrí, ¿pay jinachu sumaj cristiano kanapaj kallpachakuyta munanchej?


text:
Dyus kay
Dyus kay nisqaqa (kastilla simipi: deidad) ima dyus hina kaqpas, Apu nisqapas, mana rikunalla, runamanta aswan atiyniyuq kaqpas.
Huk iñiykunapi huklla Dyus nisqa hatun kamaqta yupaychaptinku, huk iñiykunapitaq achka dyus kaykunatam yupaychanku, ahinataq ñawpa Grigukuna, Romanukuna, Mishikakuna, Inkakuna (Tawantinsuyu iñiy) ima.
Tawantinsuyu iñiypi dyus kaykunaqa Pachamamam, urqup apunkunam, wak'akunam, hukkunapas. Ñawpa pachataq Qun Tiksi Wiraquchas, Pachakamaqsi, huk hatun dyus kaykunapas karqan.


text:
Louis Pasteur
Louis Pasteur sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1822 watapi paqarisqa Dole llaqtapi, Ransiyapi - † 28 ñiqin tarpuy killapi 1895 watapi wañusqa Villeneuve-L'Etang llaqtapi Paris ñiqpi) huk Ransiya mama llaqtap chaqllisinchi, yachaq karqan.
Arpaysapa ruraykuspas unquchiq añakikunamantas k'uskiykurqan. Upyanata mikhunata quñichispa chaypi unquchiqkunata wañuchispa pastirisasyun nisqatas kamarqan.
Tayta: Jean Pasteur ; Mama: Marie Laurent.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Medalla Rumford (Royal Society)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Louis Pasteur.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Louis Pasteur.


text:
Wata
Huk Wata nisqaqa huk tiksi muyup intita muyupasqanmi. Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq, 12 (chunka iskayniyuq) killa pachayuq.
Trupiku nisqa wat'aqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa 366 p'unchawniyuq wakllanwatam, wakin watakunataq 365 p'unchawniyuqmi. Griguryanu kalindaryupiqa wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Kaymi watap killankuna:
- Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero)
- Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero)
- Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo)
- Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril)
- Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo)
- Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio)
- Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio)
- Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto)
- Tarpuy killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre)
- Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre)
- Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre)
- Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre)
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
- Qayna wata (Qanyan wata), Ura wata (el año pasado)
- Hamuq wata (Shamuk wata), Q'aya wata (próximo año)
- Inti wata (año solar)


text:
Jesusman Yupachicugcunaman Pipag Maypagsi Guepacagta Pedro Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Pedro imanir cay guepacag carta isquirbingantas.
Pedroga shumagmi musyara wanunanpag nä pasay nachrgarayämunganta. Chaymi payga cay cartata apachira Jesusman yupachicug-mayincunaman Diospita yachracurcanganta mana gongaylapa cäsucurcänanpag, jinaman chay lutan yachrachigcunata mana cäsucurcänanpag isquirbircur.
Chaura Pedroga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pedro pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pedroga Jesucristopa servignin, jinaman cachran rurag carmi, isquirbiyämü cay cartata. Gamcunaga ali rurag Diosninchipam, nätan salvagninchi alisca ali Jesucristopam nä carcayanqui, nogacuna yupaysi alim nä yupachicurcayanqui. 2 Nä Tayta Diosta, jinaman Munayniyog Jesucristota reguercayaptiquiga, paycuna cuyapälar ima-aygachrüsi alisca alisca yanapapäcushunqui, jinaman gasilata cawachipäcushunqui.
Razonpa yupachicurcangay musyacächun rurapäcungaypa
3 Naupata Diosga munayniyog carmi, rurara Jesucristowan ima-aygatas caychru ali cawananchipag, jinaman payga acramaranchi cuyapämarlanchim. Nätan cuyapämaranchiga alisca cuyacug carmi. 4 Chaynuy imas ruranganpam cananga ningannuyla yanapayämanchis, nätan nimanganchipam cananga cayanchi Diospa castansi. Chaynuy cayanchi cay pachachru imas lutan munaypita, jinaman jucha ruraypita yargosha carmi.
5 Nä Dios chaynuy rurarayaptinga imanaypa ayganaypas alim cawapäcunquiman. Nä Diosman yupachicurcayarga ali cawagmanmi muyupäcunquiman, 6 mas tantiagmanmi muyupäcunquiman, mas amachacugmanmi muyupäcunquiman, mas awantacugmanmi muyupäcunquiman, mas manchacugmanmi muyupäcunquiman, 7 mas cuyanacugmanmi muyupäcunquiman, jinaman mas cuyacugmanmi muyupäcunquiman. 8 Caycunata rurayar cawapäcurga manam guellachu capäcunqui, antis ali yachragcama runam Munayniyog Jesucristopita. 9 Nätan pisi mana cay ningänuy cawarga cayan juc gotaranuy mana tantiagmi. Chaymi nä manacagman chrurarärin unay juchancunapita perdonasha capäcungantas.
10 Chauraga Jesusman yupachicug-mayïcuna, nä Diossi gayararcayäshuptiquiga, jinaman acrararcayäshuptiquiga imanaypanuysi cay shumag ruraycuna gamcunachru sapichacuchun juc jachranuysi. Chaynuy cawarga manam imaysi raquicapäcunquichu Diospita. 11 Chaynuy capäcuptiquiga, Salvacug Jesucristo quiquinmi cayanganman yaycachipäcushunqui munayninchru imaycamas capäcunaypag.
Yarpapäcuy cay razoncag yachrachipäcungagta
12 Chaymi noga cawayangäcamaga yarparcayächishay, cay yachrachipäcungagta nä ali musyarcayaptiquis, jinaman razoncag ningannuy cawarcayaptiquis. 13 Cay pachachru cayangäcamaga piñaparcayäshaymi ningänuy cawapäcunaypag. 14 Munayniyog Jesucristom nogataga nä musyarayächiman cananpita mana alä unayta wanucunäpag. 15 Nätan cawayangäcamaga yarparcayächishaymi cay yachrachipäcungagta wanucuptïsi chaynuyla yarpapäcunaypag. 16 Jesucristo munayniyog canganpita, nätan cutimunanpita yachrachipäcungagga manam cara imas yanga cuentulachu, antis nogacunaga ñawïcunawan munayniyog canganta ricapäcungätam rimapäcurä.
17 Jucpaychrümi Tayta Diosga Jesusta alawar, jinaman alisca alipag ricar rimaramun chay alisca achicyagpita cay nir: “Paymi cayan alisca cuyay Dios-mayï. Paypitam alisca cushirayä” nir. 18 Chayta nogacunam mayapäcurä jana pachapita rimamugta, Jesuswan chay gotuchru cayar.
19 Nätan cay janascachru nipäcungagpitaga, Diospa unay willacugnincunas shumagmi musyachimanchi isquirbipäcunganchru. Jinaman alitam rurarcayanqui chay nipäcunganman yupachicurga. Chay rimapäcunganga cayan yanauyagchru waramungancama juc achqui rupayagnuymi. Chaymi nä ‘waran achi’ nisha Cristo cutimuptinga shumag musyachimäshun. 20 Nätan naupataga cayta shumag tantiapäcuy: Diospa unay willacugnincuna isquirbipäcunganga manam maygalansi canchu tantiaylancunapita isquirbishaga. 21 Diospa unay willacugnincunaga manam rimapäcugchu imaysi shongon munangalantaga, antis paycunaga Diospa acrasha runan carmi rimapäcug Santu Espíritu tantiachinganta.


text:
Nitaq “llaqta” nitaq “ñampi kaqkuna”
Umalliq Pedro Castllupa llaqtaman willarikuyninmi qunqayllamanta hayparuwanchik mana aslla rimayllanwanchu, astawanqa ña chay riqsisqa ruwaykuna kasqanmanta mana huk imapas kayninwanmi, yaqapas allin hina karun chay vacuna sputnik wasi qispichiyninmi kayllapi vacuna ruwanankupaq, ichaqa asllanman tukurun saludpa umalliqnimpa willakuyninwan chay wasiqa qipa watakunaraqsi ruwachikunqa, chay hina rimariynimpi qipallampiña nirun “sapa kuti qatipasqa kanqaku” umalliqkuna, chay rimayninmi karun sasachakuymanta lluqsinallampaq hina ichaqa chaywan mana allichanchu sunturpa sasachakuyninta astawanraq kikillanmanta imapapis yaykuchkan chay gobierno mana allin qawaqkunapa mana ima ruwayllanwan.
Kaylawnimpi, Comisión del Congreso nisqampa kamachikuynin kachkan kay gobierno “cuestión de confianza nisqanta” mana ruwanampaq, chaywanmi kamachikuq ruwaqkuna qawachikuchkan imaynatapas qapipakuyta munasqankuta kay sueldunku, tiyasqanku chaynallataq tukuy ima munayninkunata kay pichqa watantin mana qichuchikunankupaq.
Chaynapi, semanan semanammi, politikapi kaqkuna qawachikuchkanku mana atiyniyuq kasqankuta suyu may riy munasqanta puririchinankupaq. Mana ima allin kamachikuy ruwaykunawan chaynallataq mana ima allin kamachikuynunawan, chaywan qawachiwachkanchik mana ima ruwaynkuna kasqanta nitaq chay ruwaykuna may risqantapas. Lliw politikapi kaqkuna manam yuyaymanankuchu suyuta nitaq qawarinkuchu kay ancha qullqi sasachakuypi chaynalaltaq hatun unquy sasachakuypi chawpimpi kasqanchikta.
Noticias SERpi yuyaymananiku ima ruwaykunatapas utqayman taripana kanqa kay sasachakuymanta lluqsinapaq chayqa kanqa sichu hatun rimanakuy haypakuptin kay kamachikuqwan chaynallataq kay parlamento nisqan ukumpi kamachikuq mana allin qawaqkunawan kay qullqi saschakuyta qatarichinapaq hina chaynallataq kay institucionalidad democrática nisqanta waqaychaspa, kay umalliq urqunamanta utaq congreso wichqanamanta qipapi saqistin. Sichu suntur umalliqkunata urquna kanqa, kunanmi chay ruwanapaq. Manchayqa “llaqta” chaynallataq “ñampi kaqkuna” inskaynin kamachikuqkunapa rimariyninta qipancharunqaku, chayman hina paykunapaq imakunapas tikrarirunman mana allichay atinankukama.
El Editorial de NoticiasSER es traducido por Enma Díaz


text:
Urin distritu (Israyil)
Urin distritu (Iwriyu simiː מחוז הדרום, Meḥoz HaDarom, kastilla simipi: Distrito Meridional) nisqaqa huk suyum Israyil mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Beersheba llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urin distritu (Israyil).


text:
Filiposchru Yachragcunaman Pablo Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay Pablo imanir cay carta isquirbingantas. Naupata leyiy Hechos libruchru capítulu 16.11-40 cama.
Pablota soldäducuna nä Romachru mandagman chrarärichiptinga cachipäcura juclä wayichrümi, manam carcelchrüchu. Chaytam Filiposchru Jesusman yupachicugcunaga mayapäcusha jinarcurmi shuntapäcusha golgueta. Chaypitam cachracarärira Epafroditota chay golgueta apananpag. Nä chrarur Epafroditoga unaylaran cara Pablowan, jinarcurmi gueshyasha juyupa. Chaypitaga nä wanunayagtam Diosga cuticächisha. Nä cuticaruptin Pabloga “Cutiy cachramushugniqui runacunaman, paycunaga fijus wanushachur cansi” nirga laquishachr carcayan. Niptinmi Epafroditoga “Äri” nir cutira. Chaypinmi cay cartata rurarcur Pabloga apachira Filiposchru Jesusman yupachicugcunapag. Epafrodito cutiptin cachraram Timoteotas aywapäcunanpag.
Chaura Pabloga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pablo pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pabloga Timoteowan Jesucristotam servipäcü. Chaymi nogaga cay cartata apayächimü Filipos marcachru Diospa lapan raquishancuna Jesucristowan cawarcayagcunapag. Jinaman apayächimütan mandagniquicunapagsi, nätan gamcunachru runacunata atendipäcunanpag chay acrasha runacunapagsi.
2 Dios Taytanchiwan Munayniyog Jesucristo alisca cuyapälar ima-aygachrüsi yanapapäcushunqui, jinaman gasilata cawachipäcushunqui.
Nogaga chaynuylam Diosta “Gracias” niyä gamcunapita
3 Gamcunapita yarpachracurga imay aygaysi Diosnïtaga chaynuylam “Gracias” nicuyä. 4 Nätan imaysi Dioswan rimarga chaynuy cushishalam manacuyä gamcunapagsi. 5 Nogaga chaynuy manacuyä Jesusman yupachicurcangay junagpita-pacham canancamas, chay ali willapa willapacuyta yanapapäcamaptiqui. 6 Nogaga chaynuy manacuyä Dios yanaparcayäshungayta shumag musyarmi. Payga chay ali rurayta galayararcayächishurniquiga waranpa waranpam muyuchipäcushunqui alila ruragman Jesucristo cutimunan junagcama.
7 Nogaga aliscam cushirayä Dios chaynuy yanapapäcushungaypita, jinaman lapaytam cuyarcayagsi. Dios cuyapämälar “Ali willapatam willapacunqui” nimanganta willapäcunäpag yanapapäcamangaypita, carcelchru willapacuptïsi yanapapäcamangaypita, chay mandagpa naupanchru ali willapata välichiptïsi u “Cay ali willapaga razoncagmi” nir runacunata musyachiptïsi yanapapäcamangaypita. 8 Diosga shumagmi musyayan gamcunata alisca wamayarcayangagta, jinaman Jesucristonuy gamcunata alisca cuyarcayangagtas. 9 Nätan gamcunapag Diosta manacuyä jucniquis jucniquis mas cuyanacurcänaypagmi, Diospita mas shumag musyagman muyupäcunaypagmi, jinaman ima ali u ima lutan cangantas mas shumag tantiagman muyupäcunaypagmi.
10 Chauraga shumag tantiarcurmi rurapäcunqui alita. Chaynuy alita rurayar cawapäcuptiquiga Cristo cutimur manam piñapapäcushunquichu. 11 Chauraga alita rurarcayar cawapäcuy. Nätan chaynuy alita rurayarga cawanchi Jesucristo yanapämasham. Chaura nogaga chaynuy manacuyä gamcuna ali cawapäcungaypa Dios alisca alipag ricasha, jinaman alawasha cananpagmi.
Cananga willapapäcushay caychru imas pasayangancunapitam
12 Jesusman yupachicug-mayïcuna, caytas musyapäcunaytam nogaga munayä. Caychru chay ima-aygas nogata pasamangancunawanga mas chranin runacunam chay ali willapata mayacarärin. 13 Chaura nä shumagmi musyarcayan cay Romachru reypa wayin cuidagcunas, jinaman juc runacunas Cristopa janan cay carcelchru cadenawan watasha cayangäta. 14 Nätan Jesusman yupachicug-mayinchicunaga cay carcelchru cayangäta musyarcayarsi nachrga lapanmi mana mancharilar willapacurcayan alisca chay ali willapata, Munayniyog Diosninchi yanapämagta ricapäcur. 15 Chayta ricarmi waquinga “Pablonuysi alipa ricasha cananchipag noganchis willapacushun” nir, nogata chriquicamar willapacurcayan. Nätan waquinga Cristopita willapacurcayan Dios serviyta munapäcurmi mana lutanta pinsialar. 16 Paycunaga chaynuy willapacurcayan cuyapäcamarmi. Nätan shumagmi musyarcayan Jesucristopita willapaga “Razoncagmi cayan” ningäpita cay carcelchru wichrgarayangantas. 17 Nätan chay waquin willapacugcunaga Cristopita willapacurcayan chriquicarcämarmi, manam cuyapäcamarchu. Antis paycunaga willapacurcayan “Noganchi willapacushaga Pablo masmi laquicunga” nir pinsiapäcurmi. 18 Chaynuy pinsiapäcungan nogataga manam imas gocamanchu, chriquicamarsi u cuyapäcamarsi Cristopita willapacurcächunga. Paypita willapacurcaptin nogaga aliscam cushirayä, jinaman chaynuylam cushirayäshagsi.
19 Chaura nogapita Diosta manacurcayaptiquiga, Jesucristo cachramungan Santu Espíritu yanapayämaptinga fijum cay carcelpitaga cachraripäcamanga. 20 Nätan nogasi yupachicuyä Diosmanmi, cay Romachru mandagpa naupanchu mana mancharilar shumag rimayta canansi yanapämänanpag, chaynuypa lutanta mana rimanäpag. Chaura cachrarimaptinsi u wanusha canäpag chay mandag nimaptinsi nogaga munayä Jesucristo alisca alipag ricasha canantam. 21 Nätan cachrarirga cachraripäcamanga cawanätarag servinätarag Cristo munaptinmi, nätan wanurärichimaptinga alisca alim canga Cristowan imaycamas cacunäpag. 22 Nätan nogapitaga cay pachachru cawaysi alim cayan, pay nimanganta mastarag ruranäpag. Chauraga manam shumaglaga musyächu maygantachr acrämansi. 23 Cay ishcayninpita manam maygan acraytas atipächu juclaga. Wanucuytas munämi Cristowan jana pachachru cacunä raygoga. Nätan paywan cacuyga mas alim cayan cay pachachru cawaypitaga. 24 Nätan cay pachachru cawaytaga munayä gamcunata yanapapäcunag raygom. 25 Nogaga shumagmi tantiayä cachraripäcamänanta, chaymi cawaytarag pinsiayä. Chaura yargaramurga aywamushag ricapäcugniquiran. Chay yachrachingä razoncag willapata mas shumag tantiachipäcunagpag, chaynuypa cushisha cawapäcunaypag. 26 Chaura gamcunacagman chrämuptïga, “Alisca alim Jesucristoga” nirmi cushicurcanqui, yapay ricapapäcamar.
Ali willapa ningannuy cawapäcuy chay runacunata upälächipäcunaypag
27 Nogaga chaura caylata niyärishay: Ima-ayga captinsi cawayta cawapäcuyga Jesucristopa chay razoncag willapan ningannuy. Chayman aywamursi u caruchru carsi gamcunapita mayayta munayä jucniquis jucniquis yanapänacur ali cawarcayangaypitam, jinaman imaynaypa ayganaypas juc runanuyla lapaysi chay chrasquicurcangay willapa ningannuyla cawarcayangaypitam. 28 Nätan ama manchapäcuychu chay contraycuna rimarcayag runacunata. Paycunaga chay contraycuna rimapäcunganwan reguechicurcayan cunchuyman aywarcayangantam, nätan gamcunaga ali cawar reguechicurcayanqui salvasha capäcunaytam. Nätan salvapäcushunquiga Diosmi. 29 Chaura Tayta Diosga Jesucristopita mayararcayächishunqui manam payman yupachicurcänay raygolachu, antis paypa janan imatas cunchupäcunaypagwanmi. 30 Chauraga nämi nogas, jinaman gamcunas cunchuyanchi paypa janan. Gamcunaga shumagmi musyarcayanqui imanuy chay marcachru cunchungätas, jinaman caychru imanuy cunchuyangätas.


text:
Konstantinos Simitis
Konstantinos Simitis (grisya simipi: Kwvσtavtίvoς Γ. Enuίtnς) sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin inti raymi killapi 1936 watapi paqarisqa Piraeus), huk Grisya mama llaqtap taripay amachaq, musiku wan pulitiku qarqan.
1996 watamanta 2004 watakama 1995 ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: Georgios Simitis; Maman:
Ñawpaq warmi: Daphni Arkadiou
Churinkuna: Fiona wan Marilena.
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Konstantinos Simitis.


text:
Millay qura
Millay qura nispaqa runakuna mana munasqan yurakunatam, qurakunatam ninku. Chay millay qurakunaqa chakra yura chawpipim waqllispa wiñan.
Achka millay qurakuna miyusapa kaspa runatam icha uywankunatam unquchispa waqllin.
Kaymi huk millay qurakunam:
- Llawlli (Barnadesia horrida)
- Puka qura (Rumex acetosella)
- Wila qura (Spergula arvensis)
- Ch'iki qachu (Elymus repens)
- Chipika (Cynodon dactylon)
- Pana qachu (Pennisetum clandestinum)
- Khipa qachu (Lolium temulentum)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Millay qura.


text:
Wañuy
Wañuy nisqaqa kawsaypa puchukayninmi. Tukuy yurakunap, uywakunap, runakunappas wañunanmi.
Wañuywanqa kurku ayam tukukun.
Chanin yachaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wañuywanqa, imaypis, maychaupis, paqtallam puriikantsik.
- Wañuyqam piimaypaq: wamrapaqpis, yashqapaqpis; llullupaqpis, chakwaspaqpis, aukispaqpis.
- Wañunqantsik patsa chaamuptinqam, may tsaychaupis, imaykanaupis wañukuntsik.
- Manaraq wañushaq nirchi lluta kawakuntsik.
- Chakwaswan aukisqam puñuyninchau wañuyta yachakuyan. Tsaymi imaypis puñukuyanlla.
- Llapantsikpis wañuqllapaqmi kantsik. Piraq mana?
- Mana alli ruraqllam wañuyta mantsan.
- Hukllam wañuy.
- Wañuytaqa pipis maypis manam yachatsikuntsu; tsaymi kikintsik wañuyta yachakuntsik.
- Imayka aykayka wañuqta rikarmi wañuyta yachakuntisk.
- Ayakunaqam imaypis taaparaykayamantsik.
- Imapis mana alli kaptinqam ayantsikkunaman kamakuntsik, qayakuntsik. Paykunaqam, nuqantsiknau, aylluntsikta kuyayan.
- Ayakunapis llakinqantsikta, kuyanqantsikta musyayaananpaqmi mikuyta paykunapaq churakuntsik.
- Llutalla kawakurmi ayantsikta qarpuntsik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Luis Enrique Cachiguango, Proredvi: Wañuymanta
- Francisco Carranza Romero: El mundo de los muertos en la concepción quechua (kastilla simipi)


text:
Umala munisipyu
Umala munisipyu (kastilla simipi: Municipio Umala) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Umala llaqtam (152 runa, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Girija Prasad Koirala
Girija Prasad Koirala (nipal simipi: गिरिजा प्रसाद कोइराला ) sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin anta situwa killapi 1924 watapi paqarisqa Saharsa llaqtapi - 20 ñiqin hatun puquy killapi 2010 watapi wañusqa Kathmandu llaqtapi ) huk Nipal mama llaqtapi wiñay hampikama yuq wan pulitiku karqan.
Tayta: Thani Yadav; Mama: Ram Rati Yadav.
Warmi: Sushma Koirala.
Churinkuna: Sujata.
Nipal Uma kamayuq: (1991 - 1994; 1998 - 1999; 2000 - 2001; wan 2006-2007).
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Girija Prasad Koirala.


text:
Wallqayuq pruwinsya
Wallqayuq pruwinsya (aymara simipi: Wallqayuq jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Hualgayoc) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Kashamarka suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Pampamarka llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1870 watapi, José Balta Umalliq.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Infiernillo, Perla Negra Chica, Perla Negra Grande, Piedra Chuscada, Chugur Loma, Picacho, Sombreruyoc
- Quchakuna: Tuturaqucha, Yanaqucha
- Mayukuna: Tinku mayu, Wallqayuq mayu, Pingullo, Tacamache, Colorado, Las Gradas
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa distritunmi kan.
Pruwinsya paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wallqayuq pruwinsya.
- Saywitu: Kashamarka suyu


text:
Changsha
Changsha ( chun simipi: 长沙, machu chun simipi: 長沙市, phinyimpi: Chángshā), Chunwa llaqtap, Hunan pruwinsya uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 2 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Changsha.
- Changsha (inlish simipi)


text:
Kastilla Atiy
Kastilla Atiy (Conquista) nisqaqa kunkistadur nisqa ispañul awqaqkunap Awya Yalata maqanakuspa atisqansi karqan. Qallarirqan Cristobal Colonpa Chawpi Awya Yalap Wat'ankunata tarisqanwan 1492 watapis. Kastilla Atiywanqa Kastilla Kamachina pachas qallarirqan. Awya Yala mama llaqtakuna ispaña kulunyakunas tukurqan.
Ispañulkunaqa kay mama llaqtakunatas atiparqan:
- Mishika runakunap mama llaqtan (1519-1521)
- K'iché runakunap mama llaqtan (1524-1525)
- Kaqchikel runakunap mama llaqtan (1524-1525)
- Maya runakunap mama llaqtankuna (1539-1548)
- Tawantinsuyu, Inka runakunap mama llaqtan (1532-1572)
- Muyska runakunap mama llaqtan
- hukkunapas
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kastilla Atiy.


text:
Glen Johnson
Glen McLeod Cooper Jonhson sutiyuq runaqa, (* 23 ñiqin aymuray killapi 1984 watapi paqarisqa London llaqtapi - ) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yaya:John Stephens ; mama: Wendy Johnson
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Inlatirra)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Glen Johnson.
- Steven Gerrard Web Site


text:
Wikipidiya:Qillqa suti
Wikipidiyapi musuq p'anqata kicharispaqa, allin qillqa sutita pallanaykim atin.
Allin qillqa suti nisqaqa kay hinam:
- Qhichwa simipi sutim kachun. Chayraykum qillqanchik: anqas (=asul/azul), q'umir (=birdi/verde), yachay wasi (=iskuyla/escuela), antanka (=awiyun/avión), piluta hayt'ay (=futbul/football), chita (=kurdiru/cordero). Mana chay hina allin qhichwa rimata riqsiptiykiqa, qhichwalla, kastilla-qhichwa icha qhichwa-kastilla simi qullqakunapi maskay. Musuq simikunamanta qillqanayaptiykiqa, qhaway Wikipidiya:Musuq simikuna p'anqapi. Manapuni qhichwapi rima kaptinqa, lliwmanta aswan riqsisqa aymara, mapudungun, nawa, latin, grigu, kastilla, inlish icha huk simimanta hap'isqatam qillqanchik.
- Qillqa sutiqa allintam qillqasqa kachun, qhaway Wikipidiya:Allin qillqay p'anqapi.
- Llaqtakunamanta qillqanayaptiykiqa, qhaway Wikipidiya:Llaqta sutikuna p'anqapi.
- Qhichwapi rimapuraqa, wamaq rimapurapas, lliwmanta aswan riqsisqa rimata llamk'achiy, ahinataq: para (=tamyay), q'umir (=chiqyaq, waylla), piluta hayt'ay (=chakiyasiy), mulli (=kullash), antañiqiq (=yuparparina, huchhachana).
- Huk rima achka sut'ikunayuq kaptinqa, sut'ichana qillqatam qillqanchik, lliw sut'inwan t'inkiyuq.
- Qillqa sut'ikunataqa huk yupaypim qillqanchik.
- Lliw kaqlla sutikunamanta, musuq simip, llaqta sutip kastilla simipi sutinkunamantapas p'anqakunapi #PUSAPUNA [[chiqap sutin]] nisqa pusapunatam qillqamunchik.


text:
Aka suntu
Aka suntu nisqakunaqa aka mikhuq suntukunam. Chay aka suntukunaqa raphiwaqracha suntukunamanmi (familia Scarabaeidae: akatanqa nisqa Scarabaeinae, Aphodiinae urin rik'chaq ayllukunaman), Geotrupidae nisqamanpas kapun.
Awya Yalapi sunt'ichiq akatanqa (Canthon) nisqa aka suntukunam kawsan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Scarabaeinae
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Aphodiinae
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Geotrupidae


text:
Wawa
Wawa nisqaqa uchuyllaraq runam. Warmim mama tukuspa wawantaqa wachakun. Taytanpa Mamanpapas wawata uywananmi. Tawamanta astawan watayuq, ichataq manaraq sayaq runaqa wamram.
Manaraq huk watayuq wawakunataqa pallpa ninchikmi.
Wawa, wamra kaypa mit'ankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wawa (manaraq tawa watayuq runa)
- Llullu wawa, uchuy wawacha (manaraq huk watayuq runa)
- Pallpa (manaraq suqta killayuq runa): ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, qhulla wawa, uña wawa
- Kaywan tukukun: qhawariy, asiriy, mikhuriy, upyariy
- Lat'aqcha, lat'aq wawa (1-2 watayuq)
- Kaywan tukukun: rimariy, lat'ariy, sayarikuy, puririy
- Qispisqa wawa, yuyaychasapa, yuyaychayuq (2-3 watayuq)
- Kaywan tukukun: anukay, p'achallikuy
Wamra (4-18 watayuq runa: warma [AYA]; irqi [QUS], hirq'i [BUL], walash/wamla [WAN])
- Wamracha (irqicha) (4-6 watayuq)
- Kaywan tukukun: rutuy, wasipi yanapay, sullkakunata qhaway, uywakunata qhaway, sapalla qhawakuspa maymanpas puriy, yachay wasipi yacharikuy
- P'asña (7-13 watayuq warmicha)
- Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
- Maqt'a (7-13 watayuq qharicha)
- Kaywan tukukun: chakrapi yanapay, michiypi yanapay
- Miska p'asña (14-17 watayuq warmicha)
- Llamk'aq maqt'a (14-17 watayuq qharicha)
- Kaywan tukukun: yapuriy (t'akllawan, yuntawan), waylluriy
18 wata ñiqniyuq kaspa sayaq runam tukukun.
Waman Pumap nisqankama mit'ankuna (16 kaq pachakwatapi)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa (0-1 watayuq; ñuñuqraq wawa)
- Llullu wawa, kirawpi kaq wawa (1-5 killayuq; ñaqha yurimusqa, ñuñuqllaraq, puñuqllaraq, kirawpi kaq wawa)
- Lluq'aq wawa, lluq'aq wamra (1-2 watayuq; lluq'aq wawa, mamanpa qhawasqan)
- Wamra (1-9 watayuq)
- Llullu wamra (1-5 watayuq pukllaq, muyuriyninta k'uskiykuqña wawa)
- Pukllakuq wamra (5-9 watayuq; pukllaq, allikayakuq, mama taytata yanapaq, sullkakunata qhawaq, wasipi yanapaq, [p'asñacha:] aqha ruraysiq)
- Pawaw pallaq (9-12 watayuq p'asñacha: t'ikakunata pallaykuq, hawapi wasipipas yanapaq, iñaka ñust'akunapaq awaq yanuysiqpas)
- Tuqllakuq wamra (9-12 watayuq maqt'acha: pisquchata chakuq, llamk'ata yachariq, michiq, yamt'ata ichhutapas pallaykuq, puchkaq, mama taytap huk kuraqpapas nisqanta ruraq)
- Qhuru taski, rutusqa taski (12-18 watayuq p'asña: mama taytata yanapaq, iñaka ñust'ap mink'asqan kaq, puchkaq, yanuq, michiq, hukkunapi mink'aq
- Maqt'a (12-18 watayuq maqt'a: michiq, chakuq, tarpuysiq, kurakap mink'asqan kaq)
- Chunka pusaqniyuq wata ñiqniyuq kaspa sayaq runa tukukun.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachaq masiy. Qusqu - Qullaw Qhichwa (Liwru online pdf)


text:
Gustavo Adolfo Bécquer
Gustavo Adolfo Claudio Domínguez Bastida sutiyuq runaqa icha Gustavo Adolfo Bécquer, (* 17 ñiqin hatun puquy killapi 1836 watapi paqarisqa Sevilla llaqtapi - 22 ñiqin qhapaq raymi killapi 1870 watapi Madrid wañusqa llaqta ñiqpi), huk Ispaña mama llaqtamanta qillqaqmi yachaqpas karqan.
Tayta: José Domínguez Insausti; Mama: Joaquina Bastida Vargas.
Warmi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustavo Adolfo Bécquer.
̟̈* IMDb


text:
Awacha turrikuna
Awacha turrikuna (inlish simipi: Twin Towers) icha Pachantinpa Qhatuna Chawpin (World Trade Center) nisqaqa New York llaqtapi ancha hatun, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi lliwmanta aswan hatun wasikunam karqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpiqa terroristakuna New York llaqtapi pitu hatun wasintintam (World Trade Center, New York Twin Towers nisqata), Washington DC llaqtapi maqanakuy ministiryup (Pentagon nisqap) huk rakinta suwakusqa antankakunawan thuñichirqan, achka waranqa runakunatam wañuchispa. Chaymantam George Walker Bush terrorismu hayu maqanakuyta rimarirqan.


text:
Titu Yupanki llaqta
Titu Yupanki icha Parqipukyu (kastilla simipi: Tito Yupanqui / Parquipujiu) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, Titu Yupanki munisipyup uma llaqtanmi.
Kay llaqtaqa Titu Yupankimantam (Francisco Tito Yupanqui) sutichasqa.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Titu Yupanki
- Kalwaryu urqu (Titiqaqa qucha)
- Qupaqhawanap Pallan
- Pallanchikpa basilikan
- Qupaqhawana yaqa wat'a
- Titiqaqa qucha
- Titiqaqa wat'a
- Tiwanaku


text:
Sapsi rakiqunakunayuq sutisuyu
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
- ABaso (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, llika kamachiq)
- Aaron Schulz (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, llika kamachiq)
- Bartosz Dziewoński (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, llika kamachiq)
- Jdforrester (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, llika kamachiq)
- Jon (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, editor global de interfaz -wan llika kamachiq)
- Martin Urbanec (k'itillapi kan, steward, llika kamachiq -wan VRT permissions agent)
- Reedy (WMF) (k'itillapi kan, llamk'aqninkuna -wan llika kamachiq)
- Roan Kattouw (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, creador global de Flow, editor global de interfaz -wan llika kamachiq)
- Tim Starling (WMF) (mana yapasqa icha k'itillapi manam kanchu, llamk'aqninkuna -wan llika kamachiq)


text:
K'uskiykuy
K'uskiykuy icha T'aqwiy (kastilla simipi: investigación) nisqaqa yachaqkunap musuq yachayta tarinanpaq maskaynin. Yachay sunturpi k'uskiykunkum.
Ñawpaqta ñawpaq takyachisqa (hypothesis) nisqatam nichispa, chay ñawpaq takyachisqatam qhawaywan, chapaywan, llami aknawan (experimentum nisqawan) icha qillqakunata ñawiriywan chiqanchaspa, arí icha manam nispa chaskinchik icha mana chaskinchikchu. Chay hinam musuq yachayta tarinchik.
Chay k'uskiykuywan rikusqamanta allinta takyasqa kaymataqa ñasa (theoría) ninchikmi.


text:
Las Tunas pruwinsya
Las Tunas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Las Tunas), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Las Tunas llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1976 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
534 279 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
8 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Las Tunas pruwinsya.


text: Antipsicoticos atípicos y su relación con el sistema de citocromo P-450 Resumen El ob je ti vo de es te tra ba jo fue rea li zar una ac tua li za ción acer ca de las in te rac cio nes de los an tip si có ti cos tí pi cos, y par ti cu lar men te de los atí pi cos, con las isoen zi mas del ci to cro mo P-450. Pa ra ello, se re vi só ex haus ti va men te la bi blio gra fía en Med li ne® has ta la ac tua - li dad, así co mo tam bién li bros es pe cia li za dos en el te ma. No obs - tan te la gran can ti dad de in te rac cio nes des crip tas, de ben te ner se en cuen ta va rios fac to res pa ra de ter mi nar si es tas in te rac cio nes son clí - ni ca men te sig ni fi ca ti vas. Introducción El ci to cro mo P-450 mo noo xi ge na sa es uno de los prin ci pa les sis te - mas en zi má ti cos em plea dos por el or ga nis mo pa ra me ta bo li zar fár - ma cos, ade más de otras sus tan cias quí mi cas. Es te sis te ma en zi má - ti co es tá com pues to por dos com po nen tes pro tei cos: una pro teí na que con tie ne hie rro (he mo pro teí na), de no mi na da ci to cro mo P-450 y una fla vo pro teí na de no mi na da ci to cro mo P-450 re duc ta sa. La he - mo pro teí na es la res pon sa ble de unir y ce der el oxí ge no al fár ma co, mien tras que la re duc ta sa fa ci li ta la oxi da ción, me dian te el trans - por te de elec tro nes des de el NADPH (ni co ti na mi da ade ni na di nu - cleó ti do fos fa to re du ci da) al com ple jo ci to cro mo P-450 (1). El tér - mi no P-450 pro ce de de su ca ta lo ga ción ini cial co mo un pig men to (P) he pá ti co de co lor ro jo, con un pi co de aná li sis es pec tro fo to mé - tri co de 450nm (2). Las isoen zi mas de es te com ple jo se de no mi nan con la abre via tu ra CYP (cy toch ro me P-450) se gui do de un nú me ro que iden ti fi ca a la fa mi lia gé ni ca (una se cuen cia de ami noá ci dos idén ti ca su pe rior al 40%), una le tra ma yús cu la que iden ti fi ca a la sub fa mi lia (ho mo lo gía de ami noá ci dos su pe rior al 55%) y otro nú - me ro que de fi ne la isoen zi ma (3). Des de el pun to de vis ta bio quí mi - co, se tra ta de pro teí nas con un pe so mo le cu lar que os ci la en tre 50.000 y 60.000 dal tons. Se ha des cri to una gran va ria bi li dad in te rin di vi dual por po li mor fis - mo ge né ti co en la ex pre sión de cier tas isoen zi mas, bá si ca men te CYP 2D6 y 2C (4). Tam bién exis te una apre cia ble va ria bi li dad en la ex - pre sión de las en zi mas CYP450 con res pec to a la edad de los in di - vi duos, de mo do que, por ejem plo, la ac ti vi dad 3A4 es muy ba ja en neo na tos, al can za su má xi ma ex pre sión en la edad adul ta jo ven (y des cien de en tre los 20 y 80 años) (5). El se xo tam bién in flui ría en la ex pre sión de es tas en zi mas. En in ves ti ga ción bá si ca se ha de mos - tra do que las hem bras po seen una ma yor ac ti vi dad de 2C19 y 3A4 que los ma chos (5), mien tras que lo con tra rio ocu rre con 1A2 (6). La die ta y el es ti lo de vi da tam bién ejer cen una no ta ble in fluen cia en la ex pre sión o la ac ti vi dad de las en zi mas P-450: la ac ti vi dad 1A2 pue de ver se in cre men ta da en fu ma do res, con su mi do res de cier tas ver du ras y die tas ba jas en pro teí nas y ri cas en car bo hi dra tos, mien tras que es tá dis mi nui da (al igual que la ac ti vi dad de 3A4) por el con su mo de vi no (7). Los fár ma cos pue den in te rac tuar de dos for mas con las isoen zi mas P-450: co mo sus tra to, pa ra su me ta bo li za ción o co mo mo di fi ca do - res de su ac ti vi dad, dan do lu gar a una in hi bi ción o a una in duc ción en zi má ti ca. Es tas en zi mas son res pon sa bles del me ta bo lis mo he pá - ti co de apro xi ma da men te 90% de los fár ma cos uti li za dos en la clí - ni ca (8). Sin em bar go, la re le van cia clí ni ca de cual quier in te rac ción far ma co ló gi ca va a es tar con di cio na da por mu chos más fac to res (9): la fre cuen cia epi de mio ló gi ca de la com bi na ción, la pro pia fre cuen - cia de la in te rac ción cuan do los fár ma cos son coad mi nis tra dos, el ín di ce te ra péu ti co de las sus tan cias in te rac tuan tes o la po si bi li dad de es ta ble cer una pau ta po so ló gi ca per so na li za da. La in for ma ción so bre las in te rac cio nes po ten cia les en tre fár ma cos que afec tan las isoen zi mas CYP pue de pro ce der de di ver sas fuen tes: un gran nú me ro de es tu dios in vi tro, es tu dios far ma co ci né ti cos (en me nor me di da) y el in for me de ca sos, en el mar co de la in ves ti ga - ción clí ni ca (10). El com ple jo en zi má ti co del CYP-450 cons ti tu ye una fa mi lia de más de 30 isoen zi mas (se han des cu bier to más de 36, de las cua les 12 se en cuen tran en to dos los ma mí fe ros), lo ca li za dos bá si ca men te en el re tí cu lo en do plás mi co y mi to con drias de los he pa to ci tos, aun que tam bién se han des cri to en mu co sa gas troin tes ti nal, pul món, ri ño - nes, ce re bro y piel. Se han es tu dia do las ca rac te rís ti cas ge né ti cas del CYP: se tra ta de una su per fa mi lia com pues ta al me nos por 211 ge nes, pre sen tes tan to en cé lu las eu ca rion tes ani ma les y ve ge ta les co mo en pro ca rion tes. Es tu dios se cuen cia les de la ge né ti ca del CYP, des de las cé lu las bac te ria nas al hom bre in di can que el gen ini cial de es te CYP tie ne una an ti güe dad de más de 3.500 mi llo nes de años. Es te sis te ma en zi má ti co se en car ga del me ta bo lis mo oxi da ti - vo de mu chos com pues tos en dó ge nos (es te roi des, pros ta glan di nas, etc.), así co mo de com pues tos exó ge nos (tó xi cos y fár ma cos). Es tos, ade más de sus tra tos, pue den ejer cer efec tos in hi bi to rios o es ti mu - la to rios de va ria da in ten si dad so bre una o va rias de es tas en zi mas, lo que se tra du ce, des de el pun to de vis ta clí ni co, en po ten cia les in - te rac cio nes far ma co ló gi cas (11). Los re cien tes avan ces en la com pren sión de la es qui zo fre nia jun to con es tu dios neu ro cien tí fi cos de los me ca nis mos de ac ción de la me di ca ción an tip si có ti ca han lle va do a un re na ci mien to en el de sa - rro llo de nue vas dro gas in clu yen do un es pec tro te ra péu ti co ex pan di - do pa ra el tra ta mien to de la es qui zo fre nia y su uti li za ción en otras pa to lo gías (tras tor nos bi po la res, de li rium, tras tor no ob se si vo-com - pul si vo, tras tor nos de per so na li dad). Los an tip si có ti cos atí pi cos pre - sen tan una ma yor se lec ti vi dad pa ra las ac cio nes te ra péu ti cas que pa ra los sín to mas ex tra pi ra mi da les. Va rias dro gas psi co tró pi cas son co mún men te com bi na das con agen - tes an tip si có ti cos. Ta les com bi na cio nes pue den in du cir efec tos far - ma co di ná mi ca men te ba sa dos, pre su mi ble men te adi ti vos (por ejem - plo, se da ti vos o mo di fi ca do res del es ta do de áni mo) o efec tos ad ver - sos au to nó mi cos, de pre so res car día cos o tó xi cos pa ra el SNC. In te - rac cio nes clí ni ca men te sig ni fi ca ti vas tam bién sur gen de bi do a la com pe ti ción con, o a la in duc ción, de en zi mas he pá ti cas mi cro - so ma les del ci to cro mo P-450, par ti cu lar men te las isoen zi mas CY P3A4, 1A2 y 2D6, por me dio de las cua les la ma yo ría de los an - tip si có ti cos son me ta bo li za dos. Ta les in te rac cio nes far ma co ci né ti - cas pue den au men tar las con cen tra cio nes cir cu lan tes de an tip si có - ti cos (de dro gas tí pi cas y atí pi cas co mo la clo za pi na) a ran gos po - ten cial men te tó xi cos, los cua les pue den lle var a un au men to del ries go de efec tos ad ver sos. Es tas in te rac cio nes ocu rren par ti cu lar - men te con los an ti de pre si vos ISRS. Las in te rac cio nes me ta bó li cas que lle van a me no res in cre men tos de las con cen tra cio nes de los an - tip si có ti cos pue den sur gir al com bi nar es tas dro gas con otros an ti - de pre si vos, ben zo dia ze pi nas o pro pra no lol. En con tras te, la ma yo ría de los an ti con vul si van tes, ex cep to el áci do val proi co, in du cen el me - ta bo lis mo oxi da ti vo de los an tip si có ti cos y pue den dis mi nuir las con - cen tra cio nes plas má ti cas a ni ve les po ten cial men te sub te ra péu ti cos, con au men to no pre de ci bles lue go de su dis con ti nua ción (12). Da do que el uso si mul tá neo de múl ti ples agen tes psi co tró pi cos es fre cuen - te, se re quie re una es pe cial pre cau ción pa ra evi tar con se cuen cias no de sea das de efec tos ad ver sos in te rac ti vos de bi do a in te rac cio nes me di ca men to sas, las cua les pue den ser se ve ras o fa ta les (13). La ma yo ría de las dro gas psi co tró pi cas son me ta bo li za das por las en zi mas he pá ti cas del ci to cro mo P-450. En los hu ma nos exis ten 5 isoen zi mas in vo lu cra das en es te pro ce so. La ac ti vi dad de es tas en - zi mas pue de ser mo du la da por un nu me ro de dro gas co mún men te uti li za das, pu dien do pro vo car in te rac cio nes po ten cial men te pe li gro - sas. La ma yo ría de los ISRS son in hi bi do res po ten tes de las en zi mas del CYP P-450. En con se cuen cia, las con cen tra cio nes plas má ti cas de los an ti de pre si vos tri cí cli cos (ATC) o de la clo za pi na pue den au - men tar has ta ni ve les tó xi cos. En con tras te, la car ba ma ze pi na in du - ce a la ma yo ría de es tas isoen zi mas. Es to po ten cia la eli mi na ción de ATC y de an tip si có ti cos y pue den cau sar un se rio ries go de re cu rren - cia de sín to mas de pre si vos o psi có ti cos. Mas aun, 5-10% de la po - bla ción son me ta bo li za do res len tos del CYP2D6. Es te gru po es ta pre dis pues to a un au men to de los efec tos ad ver sos en do sis mo de - ra das de la me di ca ción (14). El po ten cial de in te rac cio nes dro ga-dro ga en pa cien tes psi quiá tri cos 4 // PSICOFARMACOLOGÍA


text:
Wp/qug/Jesu Kristu
Wp > qug > Jesu Kristu
Jesu Kristu, icha Kristu, Jesus Nazareth llaktamanta, -7 icha -5 watapi wacharishka, icha 30 watapi wañushka, shuk Galiliya llaktamanda Judiyu runami karka. Paypak shukniki kimsa chunka watamanta, mana ashta yachanchik. Chay kipa, Biblia kamuka payka Galiliya llaktapi hatun yachakmi karka nin. Biblia kamuka nin, payka runakunamanta unkuykunata sakinata usharka, tantakunata mirachinata usharka, ashtawan shuk hatun sumak imakunata usharka. Paypa Mamaka María shutimi karka, paypa taitaka José shutimi karka.
Ashtawan kimsa chunka watata charikpika, Romanoskunaka payta shuk kruspi clavoskunawan churashka wañurka, chay kipa pamparka. Chay kipa, Kristianu runakuna nin paypa pampamanta llukshirka, hawa pachaman rirka. Kristianu iñiypi, payka Apunchikpa churimi kan, Apunchik shinami kan. Chay iñiypi, Apunchik, Kristu, espíritu santo yuyaywan kimsami kan, shinapash shukllami kan. Kunan pachapi, Tukuy kristiyanukunaka payka Apunchikpak churimi yuyan, paypa Apunchikpa aycha shinami kan.


text:
Mamallakta Tantanakuy Grupo Parlamentario de Promoción, Difusión y Fortalecimiento de las Prácticas Deportivas tantarita charin.
Tawka llaktay tantarimanta shamuk kamachiy killkakkuna wallparishkami kan, paykunamanta achkami pukllakkuna rikurin.
Paykunaka pukllayta sinchiyachinami kan ninkunami, pukllayata, allikawsayta yanapana yuyaytami charin. Kay tantaritaka Sebastián Palacios Muñoz, Carlos Vera Rodríguez kamachiy killkakkunami pushanka, kallarika kimirichik, kipaka killkakamayuk tukushka.
Kay Tantarita pushankapa Sebastián Palacios, Carlos Vera, María Mercedes Cuesta, Dallyana Passailague, Ana Galarza, Tanlly Vera, Manuel Ochoa, Jorge Corozo, Jorge Yunda, Héctor Muñoz, Guillermo Celi kamachiy killkakkuna yaykurin.
Chay Palacios, Mamallaktapi, apya-yalapak bici cross pukllaypi kak, kay mushuk llaktayka allimi kan nirka. Pukllayka runakunatami achkata wiñachin, yachachin, chaymantami Ecuador llaktapi Mamallakta Tantanakuymanta yanapak tantari tiyachun, achkata yanapakun allimi kan nirka.
“Mushuk pukllay yuyayta pukuchinkapa achkatami llankana kanchik, chayka wallpak, alli runa kachun, runakunata yanapachun, kiti ayllullaktakunapi wawakunawan, pukllanata munak runakuna yaykuchichun yanapanka ”, rimarka.
Shinallatak Dallyana Passailague kamachiy killkakpak, Mamallaktapi motovelocidad kipaniki hatun pukllak sakirka, pukllaykunata yanapachun allimi Mamallakta Tantanakuypi kamachiy killkakkuna tantarishka rikurin, Ecuador llaktapi kawsak runakunatapash allita yanapachun, chay alcoholismo, drogadicción, violencia llakikunata harkankapa allimi kan.
Shinallatak Manuel Ochoa kamachiy killkak, chay Comisión de Salud tantariman yaykurishka sakirin, payka Mamallaktapi Kallpak riksishka, Istallaktakunapi riksishka kan, payka pukllaywan allikawsayta charina nirka, kay rurayta yanapana nirka. “Alli kawsayka mana punchanta kawsaypak kanchu, mana alli kashpaka mana allichu kanchik”, rikuchirka.
RSA/pv/jc-kichwa


text:
Ahmed Nazif
Ahmed Nazif,arabya simipi, أحمد نظيفر Ŷamāl ʿAbd an-Nāṣir (* 8 ñiqin anta situwa killapi 1952 watapi paqarisqa Alexandria (Ihiptu) llaqtapi - ), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitikupas karqan.
2004 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Nazif; Mama:
Ñawpaq warmi:
Wawakuna:
Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.
Alma mater: Qahira Yachay suntur.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ahmed Nazif.
- Pagina oficial de Gamal Abdel Nasser (arabya simipi)


text:
Bautiźaj Juanca, shitashca pambapimi huillashca
(Mar 1:1-8; Luc 3:1-9, 15-17; Juan 1:19-28)
1Chai punllacunami Bautiźaj Juanca, Judea llajtapi tiyaj shitashca pambapi huillashpa ricurirca.
2Paica: «Diospajman cutirichij. Jahua pacha Dios mandanaca, ñamari chayamushca» nishpami huillaj carca.
3Dios ima nishcata huillaj Isaiasca, Juanmantami cashna nishca:
«Shitashca pambapica, shuj runamari caparicun:
“Mandaj Diospaj ñanta allichichij.
Pai purichun, ama quingushpalla chaqui ñancunatapish ruraichij” nicunmari» nishcami.
4Juanca camello millma churanata churashca, cara chumbihuan chumbillishcami purij carca. Paica langosta cʼurucunata, abeja mishquitami micuj carca. 5Juanpajmanca, Jerusalenmanta, Judea llajtamanta, Jordán shuti jatun yacu cʼuchulla llajtamantapish achcacunami pai huillashcata uyangapaj shamujcuna carca. 6Paicuna juchacunata huillajpimi, Juanca Jordán yacupi bautiźaj carca. 7Tauca fariseocunapish, saduceocunapish bautiźachun nishpa paipajman shamujpimi, Juanca cashna nirca: «¡Culebra shina millai runacuna! Ñallamari Diosca pʼiñarishpa jatunta llaquichigrin. ¿Pitaj cancunataca, ‘Quishpiringuichijmi’ nircari? 8Cancuna Diospajman cutirishcataj ricurichunca, allita ruraichij. 9“Ñucanchijca, yaya Abrahampaj huahuacunamari canchij” niringuichijmi. Chashna yuyacujpipish, cancunataca cashnami nini: Taita Dios munashpaca, cai rumicunatapish Abrahampaj huahua huahuacunata ruranmanllami. 10Yurata sapimanta urmachingapaj ñami hachataca yura sapipi churashpa charicun. Mana pʼucuj yuracunataca, tucui urmachishpa, ninapi shitashpa rupachingami. 11Cancunataca Diospajman cutirijpimi yacupi bautiźani. Ashtahuanpish ñucapaj qʼuipa Shamujca, Diospaj jucha illaj Espirituhuan, ninahuanmi cancunataca bautiźanga. Ñucapaj qʼuipa shamujca, ñucata yalli imatapish rurai tucujmi. Chashna cajpi ñucaca, paipaj pargateta apaipajllapish mana canichu. 12Paica, cai pachapi causajcunataca, ñallami huairachishpa, trigomanta ujshata anchuchij shina chʼicanyachinga. Allicunataca trigota huasipi huaquichij shinami quishpichinga. Millaicunataca, ujshata shinami mana huañuj ninapi rupachinga» nircami.
Jesustami Juan bautiźashca
(Mar 1:9-11; Luc 3:21-22)
13Chai punllacunami, Juan bautiźachun nishpa Jesusca, Galileamanta Jordán yacuman shamurca. 14Juanca, paita mana bautiźasha nishpami:
—¿Imapajtaj Quiquinca ñucapajman shamungui? Ashtahuanpish Quiquinmari ñucata bautiźana cangui— nishpa, mitsarirca.
15Shina nijpi Jesusca:
—Cunanca bautiźaillari. Ñucanchijca tucuitami Dios munashcata rurana canchij— nijpimi, Juanca ari nishpa, Jesusta bautiźarca.
16Juan bautiźajpi yacumanta llujshicushpami Jesusca, ñapish jahua pacha pascarijta ricurca. Pai ricucujllapitajmi, Diospaj Espirituca, paloma shina uriyamushpa, Paipaj jahuapi tiyarirca. 17Jahua pachamantaca: «Caimi ñuca cʼuyashca Churi, Paimi ñucataca cushichin» nishpa rimashcapishmi uyarirca.
开路先锋
1那时,施洗者约翰来到犹太的旷野传道,说: 2“悔改吧,因为天国临近了!” 3约翰就是以赛亚先知所说的那位,他说:“有人在旷野大声呼喊,‘预备主的道,修直祂的路.’”
4约翰身穿骆驼毛的衣服,腰束皮带,吃的是蝗虫,野蜜. 5那时,耶路撒冷,犹太各地和约旦河一带的人都来到约翰那里, 6承认他们的罪,在约旦河里接受他的洗礼.
7约翰看见很多法利赛人和撒都该人也来受洗,就对他们说:“你们这些毒蛇的后代!谁指示你们逃避那将临的烈怒呢? 8你们要结出与悔改相称的果子. 9不要心里说,‘我们是亚伯拉罕的子孙.’我告诉你们,上帝可以从这些石头中兴起亚伯拉罕的子孙. 10现在斧头已经放在树根上了,不结好果子的树都要被砍下,丢在火里. 11我用水为你们施洗,叫你们悔改.但在我之后,有位比我更有能力的要来,我连替祂提鞋都不配.祂要用圣灵和火为你们施洗. 12祂手拿簸箕,要把谷场清理干净,将麦子存入仓里,用不灭的火把糠秕烧尽.”
耶稣受洗
13后来,耶稣从加利利来到约旦河要约翰为祂施洗. 14约翰想要拦住祂,就说:“应该是你为我施洗才对,你反倒来找我?”
15耶稣回答说:“你就这样做吧!我们理当这样遵行上帝一切的要求.”于是约翰答应了.
16耶稣受了洗,刚从水里上来,天就开了.祂看见上帝的圣灵像鸽子一样降到祂身上, 17又有声音从天上传来:“这是我的爱子,我甚喜悦祂.”


text:
Alan Shearer
Alan Shearer sutiyuq runaqa, (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1970 watapipaqarisqa Newcastle upon Tyne llaqtapi - ) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
Yaya: ; mama:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Inlatirra)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1994
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1998
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2002
- Kenny Dalglish
- Paul Gascoigne
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alan Shearer.
- Web Site


text:
Wp/qug/Ayllu runakuna
Ayllu runakuna, icha indígenas (Kastilla shimipi), runakunami kan, paykunaka ñawpak pachamanta paypak llaktapi kawsakpika, paypak shimita rimakpika, shuk runakunaka paypak llaktakunata kamachikpika, ayllu runa nishkami kan : shinallatak, Ecuador mamallaktapi, Kichwa runakunaka, Shuwar runakunaka, shuk runakunapashmi ayllu runami kan.
Ishkay kamachiykunaka paypa hayñikunata riman :
- OIT tantanakuymanta Convenio 169[1]
- ONU tantanakuymanta 12 kuya killapi 2007 watapi hatun rimashka[2]
Abya Yalapi, Cristobal Colón ñawpakman, Tawantinsuyupi, México mamallaktapi, chawpi Apyalapi, Chinchay Abya Yalapipash runakunaka kawsarkan, paypa kunan kawsashpaka hatun wawakunaka Ayllu runa nishkami kan, shinalla Kichwa runakunaka, waorani runakunaka, Nahuatl runakunaka, Haudenosaunee runakunatapashmi ayllu runakunami kan.
Yaunawas runakuna, Brasil mamallaktapi
Norvegia mamallaktapi Sami runakuna
Ashtawan yachakunkapak[edit | edit source]
Kaypipash rikupay[edit | edit source]
Maymanta surkushka[edit | edit source]
- ↑ Runa Llaktakunata Wakaychinkapak Convenio 169 nishkami Hatun Kamachiy, OIT tantanakuymanta (Kastilla shimipi, Kichwa shimipipash)
- ↑ Tukuy mama llaktakunapa tantariypi, runakunapa hayñikunamanta shina sakirishkakuna.


text:
R S F
Kunan yaykumuy hinaspa riysiy llapan suyukunamanta runakuna yachachkankuña runa simita, Runa Simi rimaqkunawan sumaqllam kaypi yachakuyqa llapankum yanapakunku aswan yachaykunaykipaq
PHOTOGRAPHY BY SERGIO PESSOLANO
Runa Simi, runakunapa rimasqan chaytaqmi nisqanku Quechua chaymi idioma indigina aswan rimasqa llapan americas nisqankupi yajallachusmi kachkanku 10 millones rimaqkuna ichaqa aswanmi Peru supyupi Boliviapi Ecuadorpi hinaspa asllataqmi kay Colombia, Argentina Chile yaqallam 25% peruanokuna rimanku Runa Simi quechua aswan riqsisqa ayllu linguisticanisqan chay Imperio Inca Tawantinsuyupi.
Achka hatun yachay wasikunapim llapan suyukunapim (Inglaterra, Alemania Estados Unidos, Francia, etc ) yachachinku runa simita, kachkantaqmi riwistas literariasnisqan, programas radiales nisqanpipas aswan kunanqa televisionpipas lluqsimunkuña runa simipi manañataqmi ninchiñachu ñawpaq allin yachaqkunataqa.
Q'ERO AYLLU
PHOTOGRAPHY BY WALTER CORAZA MORVELI
Yanapasun Inkakunaq churikunankuq kawsayninta: Q'eros. Paykunaqa karu karu llaqtapi tiyanku, punapi 4,000 (tawa waranqa) metros pataman. Q'erosqa Cusco (Qusqu) musuq llaqtawan tupanakurankuraqmi, chayrayku paykunaqa misk'i Runa Simita rimanku. Paykunaq kawsayninkupi Pachamamata, ñawpa kawsayta yachanku, chakunaqa irqikunata yachachinku 500 (pichqa pachak) watamanta. Runa Simiwanqa tiqsimuyuta qhawanku, hinallataq nuqaykupis yachakamuyku. Nuqayku qankunata yanapasaqkuyachanapaq musuq Tiqsimuyuq yachayninkunatam.
Yachanapaq Runa Simita nuqanchis yachananchis lliw rurasqata, nisqatapis; chaykunawan allin aylluta, kamachiyta, kawsayta, ñawpa kawsasqatapis ima ruwasunchis
PHOTOGRAPHY BY JULIE BAUDIN
Yachaspa Runa Simita, aylluq kawsayninta yachachisunki, imapaq chayqa kunanmi qhawarispa. Runa Simiqa Caral runakuna rimaranku 5,000 watamanta (pichqa waranqa watamanta), kunanqa Caralqa Lima llaqtapi kashan, chaymantaqa Tawantinsuyupi rimaranku; paykunaqa Caralpa churinkuna kanku, hukñiqin* (ñawpa) Ayllu Kawsay paqarisqam America suyupi.
1975pi (waranqa isqun pachak qanchis chunka pichqayuq watapi), Peru suyupi Runa Simipaq huk kamachinata ruwakuran, Runa Simiqa sumaq kashan nispa nisqa. Ecuador suyu 2006 (iskay waranqa suqtayuq watapi) Peru suyu hinallam ruwaranpas; hinaspa 2009 (iskay waranqa isqunniyuq watapi) Bolivia suyupiñataq, musuq hatun suyu qillqanata ruwaspa.
PHOTOGRAPHY BY DIANA BAGNOLI
A few words can go a long way so join us and make a Quechua friend, practice Runa Simi using live chat, access thousands of written materials and join our WhatsApp group chat for audio and video learning tools. It's fast, it's fun, it's free and incredibly effective.
Runasimiqa manam kaqllapurachu kay llaqtapi rimanku kaynanpata huk llaqtapiqa huknampata rimanku ichaqa uyariptikiqa kaqllataqmi
PHOTOGRAPHY BY MARIO TESTINO
CAJAMARCA
Spoken in the districts of Chetilla, Baños del Inca and Porcón. It is severely endangered, as hardly any children are now learning it. Cajamarca Quechua belongs to Quechua II, subgroup Cajamarca–Cañaris (Quechua II a, Yunkay)
QOSQO
It is the Quechua variety used by the Academia Mayor de la Lengua Quechua in Cusco, which also prefers the Spanish-based five-vowel alphabet. On the other hand, the official alphabet used by the Ministry of Education has only three vowels
AYACUCHO
Also called Chanka is a variety of Southern Quechua. With roughly a million speakers, it is the largest variety of Southern Quechua after Cusco Quechua. The literary standard of Southern Quechua is based on these two closely related varieties
PHOTOGRAPHY BY DIANA BAGNOLI
Sign up and discuss with native Quechua speakers about history, politics, music, sports, science, art, warfare, philosophy, economy, religion, photography, current events or just about anything else. Boredom is not an option in this forum so log in and pick up a word or two in Quechua
Quechuaqa kakurqam ñawpaq ñawpaq watakunamantaraq ichaqa rimasqalla karqa chaymi apaykun rimanakuyman chay runakuna linguista nisqankuman paykunam ninku pichqa vocaliswanchu rimachwan utaq kimsa vokalisllawan nispanku kachkanku.
PHOTOGRAPHY BY RYAN PAVLICK
Runasiminchikqa chay aglutinante nisqanmi ruwasqa kachkan sapichanmanta chayman yapaykun sufiju nisjanta chaywanmi allinchalla yachaykunapaqa. vocabulario nisqanpas sasa hinaraqmi rikukun ichaqa qam españolpi rimaq kanki hinaptinqa chay rimasqaykiqa yanapasunkim achka rimasqakunam yaykurun runasimiman.
Ñawpaqmantaraqmi runasimiqa chinkayta qallaykun tumpallamanta españolta rimaptinku gobierno y educacion nisqapas. chay watakunamantaraq pisi pisilla chinkaykuchkara ichaqa kachkan yanapakuy ñanpiña ñawpaqman apanankupaq kay foro nisqanmi wakinlla kachkan
PHOTOGRAPHY BY DROSAN DEM
By joining our Runa Simi community you will have access to post topics, communicate privately with other members (PM), respond to polls, upload pictures, videos, send audios and access many other special features. Registration is fast, simple and absolutely free so please, join our community today!
Esquina De La Calle Ruinas 432, Cusco, Peru
PHOTOGRAPHY BY AARON PALABYAB
© 2019 Runa Simi Forum, all rights reserved, unless otherwise noted. I try my best to attribute images, videos, and quotes to their creators and original sources. If you see something on this website that is misattributed or you would like removed, please contact us. The RunaSimi logo and name are the trademarks of Runa Simi Forum