text:
Martin Macha 2111 sutiyuq ruraqpa llamk'apusqankuna
4 sit 2022
- 04:4004:40 4 sit 2022 dif wñka 0 Israyil Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 04:3404:34 4 sit 2022 dif wñka +46 Israyil Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
17 mar 2022
- 13:5313:53 17 mar 2022 dif wñka 0 Hayasuyu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 13:3913:39 17 mar 2022 dif wñka +25 Hayasuyu Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
16 mar 2022
- 14:0514:05 16 mar 2022 dif wñka +88 Chili Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
9 mar 2022
- 14:4714:47 9 mar 2022 dif wñka +7 Burkina Phasu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
15 phi 2022
- 16:3816:38 15 phi 2022 dif wñka +37 Unduras Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
13 phi 2022
- 21:1021:10 13 phi 2022 dif wñka −293 Hayasuyu Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
11 phi 2022
- 19:3519:35 11 phi 2022 dif wñka +37 Chawpi Aphrika Ripuwlika Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
10 phi 2022
- 16:5616:56 10 phi 2022 dif wñka +56 Piruw Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
16 dis 2021
- 14:2614:26 16 dis 2021 dif wñka −38 Burkina Phasu Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
14 dis 2021
- 17:0517:05 14 dis 2021 dif wñka +76 Bulgarya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
8 dis 2021
- 22:1022:10 8 dis 2021 dif wñka −17 Awstiriya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 22:0822:08 8 dis 2021 dif wñka +45 Alimanya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
5 dis 2021
- 23:4223:42 5 dis 2021 dif wñka +42 Rumanya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 23:3323:33 5 dis 2021 dif wñka +25 Chiksuyu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 23:2623:26 5 dis 2021 dif wñka +69 Suwidsuyu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
27 ukt 2021
- 18:0718:07 27 ukt 2021 dif wñka +51 Nordrhein-Westfalen Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
22 ukt 2021
- 11:2211:22 22 ukt 2021 dif wñka +60 Musuq Silanda Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
20 ukt 2021
- 20:5120:51 20 ukt 2021 dif wñka +133 Kirkisuyu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
17 ukt 2021
- 13:2613:26 17 ukt 2021 dif wñka +77 Khiniya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
16 ukt 2021
- 11:2511:25 16 ukt 2021 dif wñka +48 Tuwalu Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 10:4310:43 16 ukt 2021 dif wñka +95 Awstiriya Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
14 ukt 2021
- 15:5215:52 14 ukt 2021 dif wñka +87 Nurwiga Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
5 ukt 2021
- 16:1016:10 5 ukt 2021 dif wñka +53 Nihun Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
3 ukt 2021
- 11:4411:44 3 ukt 2021 dif wñka +40 Santu Tumiy Prinsipipas Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
1 ukt 2021
- 14:5414:54 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:5414:54 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:5314:53 1 ukt 2021 dif wñka 0 San Marino Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 14:5014:50 1 ukt 2021 dif wñka +99 San Marino Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
30 sit 2021
- 12:3412:34 30 sit 2021 dif wñka +104 Musuq Silanda Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
19 sit 2021
- 16:0616:06 19 sit 2021 dif wñka +60 Rusya Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
18 sit 2021
- 22:2122:21 18 sit 2021 dif wñka +129 Hukllachasqa Amirika Suyukuna Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 20:5920:59 18 sit 2021 dif wñka +44 Hukllachasqa Qhapaq Suyu Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 10:2310:23 18 sit 2021 dif wñka +174 Bahamakuna Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
12 sit 2021
- 20:0120:01 12 sit 2021 dif wñka +64 Schleswig-Holstein Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:5819:58 12 sit 2021 dif wñka +46 Saarland Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:5419:54 12 sit 2021 dif wñka +10 Sachsen Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:5119:51 12 sit 2021 dif wñka +10 Hessen Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:4919:49 12 sit 2021 dif wñka +47 Brandenburg Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:4519:45 12 sit 2021 dif wñka +8 Berlin Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:4119:41 12 sit 2021 dif wñka +6 Bayern Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:3819:38 12 sit 2021 dif wñka +20 Baden-Württemberg Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:3419:34 12 sit 2021 dif wñka +8 Mecklenburg-Vorpommern Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:3219:32 12 sit 2021 dif wñka +4 Nordrhein-Westfalen Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:2819:28 12 sit 2021 dif wñka +31 Nordrhein-Westfalen Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:2319:23 12 sit 2021 dif wñka +48 Niedersachsen Sin resumen de edición qhipaq hukchasqa Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:1719:17 12 sit 2021 dif wñka +76 Mecklenburg-Vorpommern Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:1119:11 12 sit 2021 dif wñka +32 Hamburg Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy
- 19:0819:08 12 sit 2021 dif wñka +2 Brandenburg Sin resumen de edición Unanchachakuna: Apaykachanapaqmanta llamk'apuy Apaykachanapaqmanta llika llamk'apuy


c: text/html

text:
Pachahina
Pachahina icha Planita (grigu simimanta: Πλavήtnς [Planī´tīs], kastilla simipi planeta) intita (icha huk quyllurta) muyupayaq hawa pacha pachankam. Hanaq pachata qhawapayaspanchikqa, planitakunata quyllurpura kaptin puriq quyllur hinata rikunchik. Chayruku puriq quyllur ninchik.
Inti Llika[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pachahinakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pusaq planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiqsi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (Urano)
- Niptun (Neptuno)
Tuna puriq quyllurkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inti llikapiqa pichqa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kyūshū suyu
Kyūshū suyu (kastilla simipi: Región de Kyūshū nihun simipi: 九州地方, Hepburn simipi: Kyūshū-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Fukuoka llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Mayukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 231 995 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyūshū" Japan Encyclopedia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kyūshū suyu.


text:
Manolo Otero
Manuel Otero Aparicio sutiyuq runaqa icha Manolo Otero (* 25 ñiqin inti raymi killapi 1942 watapi paqarisqa Madrid llaqtapi - 1 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi wañusqa São Paulo llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayup takiq wan aranway pukllaqmi qarqan.
Tayta: , Mama: Vera.
Warmi: María José Cantudo (1973-1978) / Silvana Suárez
Eddy Cano (1986-?) / Celeste Ferreira (1995 - 2011).
Churikuna: Manuel Otero Cantudo.
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawikaruy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Los Sirex
- Dyango
- Camilo Sesto
- José Feliciano
- Joan Manuel Serrat
- Miguel Gallardo
- Joaquín Sabina
- Ana Belén
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manolo Otero.
- IMDb


text:
Yaku purichina
Yaku purichina nisqaqa yakuta maymanpas purichinapaq rarqam, wirum icha pilam. Yakutaqa purichinanchik chakrakunata parqunapaq icha llaqtakunata, wasikunata yakuwan t'itunapaq, runap upyananpaq.
Rarqakunawanmi chakrakunata parqunchik. Chay yakuqa manam ch'uya kana tiyanchu.
Upyana yakuqa ch'uya kanam tiyan. Chay yakutaqa pukyukunamantam, ch'uya quchakunamantapas purichimunchik, witkhu icha pincha (acueducto) nisqa kichasqa kaq yaku ñankunapi icha wich'qasqa kaq yaku wiru (tubería) nisqapim. Chay wiru hina purichinakunapiqa ñit'iysapa yakum rin, chayrayku ancha sinchi kananmi tiyaptin, witkhumanta aswan qullqi chaniyuqmi.
Maymanpas yakuta purichimunku, chaymanta q'upa yaku kachaykunam (alcantarillado) tiyanpas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yaku purichina.


text:
Waynaputina rit'iq
Waynaputina (wayna = zagal; putina, paqtasqaniqnin 'llakina'pa, digno de ser llorado). Huaynaputina), Umati (Omate), Kinistakilla (Quinistaquillas), Chikimuti (Chiquimote), Chiqui Putina icha Chiqipukina (Chequepuquina) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk nina urqum Muqiwa suyupi, General Sánchez Cerro pruwinsyapi, Kinistakilla distritupi, Matalaqi distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 4.850 mitrum aswan hanaq.
6 175 tatki mamallaqta qucha hananpi [1] .
PukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Saywitukuna: Piruw suyup pruwinsyankuna (Muqiwa, General Sánchez Cerro pruwinsya)
- ↑ Qheswa-español-qheswataqe. Qusqu Kuraq wasi (1995)


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 152 (Pass it on 2)
152. Uj manta uj manta willana 2
Manapuni á, ni jayk’aj chay tawa leprososqa chay jinayta suyasqankuchu, chay enemigokunaj toldosninkuman qayllaykushajtinku, millay onqoywan onqosqas, yarqhaymanta wañushajñataj.
Leproso 1: "¿Allintachu qhawashani manachu? Nisina cheqachu kanman kayqa."
Leproso 2: "Cheqapuni á, campamentoqa ch’usaj kashan nipi kanchu. Enemigokuna ripusqanku."
Leproso 1: "Chaychus uj tojlla." (trampa)
Mana ima tojllapis kasqachu, sriomanta kaj maqanakojkuna, chay chhika unayta Samaria llajtata muyuykusqankuspa, Israelitasta yarqhaymanta wañuchinankuta nishaspa, ayqekusqankucharí. Chanta ¿imataj ayqechinman karqa chay maqanakupi tinkojkunatarí, parte wañusqa leprososchu?
Bibliapi sunt’inchawanchej imachus kasqanmantaqa: kawsaj Dios ayqechisqa, manchay askha maqanakojkunapis chayaykushankuman jina sonaywan. Yuyasqanku ari, Israelmanta kajkunachá waj llajtayojkunawan khuskachaykukuspa way khaykushasqankuta, chayrayku tukuy imakunta saqerpaspa chakiyojmanta jina ayqesqanku.
Ch’isiyaykushajtinña Diostata chay milagrota ruwasqa, chay leprosos enemigospaman rinankupaj sayarishajtinku. Wañuyta suyajkunaqa, chaypi kawsayta tarisqanku.
Leproso 1: "¡Kay chhika mikhunari!, manapuni creeshanichu."
Leproso 2: "¡Kay jina sumaj mikhuna! ¡Qhawaychej! p’acha, qori, kay chhika qolqepis."
Chay leprososqa sajsanankukama mikhusqanku, ujyasqankutaj. Tukuy toldos ukhupi mosqoypi jina puririsqanku.
Leproso 1: "Mana allinchu kayta ruwashasqanchejqa, mana noqallanchejpi yuyasunmanchu, kay sumaj willaytaqa llajtaman willamunanchej tiyan. Mana willasun chayqa, chay ujkuna yarqhaymanta wañunqanku, noqanchejtaj wañuyninkumanta juchayoj kasunchej."
Chay willayta uyarispa reyqa yuyasqaraj enemigosmanta uj tojlla kasqanta, jinapis tukuy chay llajtamanta llojsispa, enemigospa tukuy toldosninkumanta tukuy atisqankuta orqhomusqanku, may chhikata mikhunatapis apakusqanku, tukuy qhapaj kaytapis.
Mayqen oficialchus Diosmanta burlakusqa chayqa, wañusqa chay chhika runakunaj atropellasqan q’ala sarusqataj. Tukuy ima imaynatachus Dios nisqanman jina junt’akusqa. Ujqa sumaj willayta willasqa ujkunamanqa, pichus creejtajrí, kawsasqa.
¡May walejpuni kasqa uj mana ch’in kasqanqa! chaytaj yuyarichiwan ujkuti Jesúspa nisqanta: "Noqa kawsani, qankunapis kawsallankichejtaj". Nispa nisqanta.
Payqa munarqapuni tukuy runakuna kawsanankuta. Mana kawsanallantachu, manachayqa wiñay kawsayniyoj kanankuta.
Chayrayku chay sumaj willayta Jesusmanta willaytapuni munani, ¿qampis í?
Personajes: Relator, 1. leproso, 2. Leproso
© Copyright: CEF Germany


text:
Mana qullqipaq SISman qillqachikuy
Esta página también está Disponible en Español
Imayna kasqan
Kay seguro de saludqa Estadop haywarikusqanmi, Perú suyupi tiyaq runakuna mana qullqillawan, Perú suyup lliw hampina wasinkunapi qhawachikunankupaq utaq hampichikunankupaq. Kay seguro de salud nisqawanqa chunka iskayniyuq waranqa (12 mil) unquykunamantan qhawachikuwaq hinallataq hampichikuwaqpas, chay unquykuna ukhupin tarikun cancermanta unquykuna, pisi riqsisqa unquykuna ima.
Kay mana qullqipaq SISqa mana huq seguro de salud kaqniyuqkunapaqmi, wakchakunapaq, ancha wakchakunapaq, unqukuq warmikunapaq, manaraq pichqa wata hunt’aq irqikunapaq, bomberokunapaq iman. Mana qullqipaq SIS nisqapiqa qillqachikuwaqmi hayk’a watayuq kaspapas.
Lliw SIS nisqakunaqa (Mana qullqipaq, Llapallan runakunapaq, Munaq runapaq, Llamk’ayninkuta paqarichikuqkunapaq (NRUS) hinallataq Microempresa nisqapaq).
Yanapasunki, hampina wasi ukhupi hampichikunapaq, kurkuta astapunapaq, coronaviruswan wañuqpa kurkunta kanapunapaq utaq p’ampapunapaq.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 055 (Innocent in jail 3)
55. Mana juchayoj carcelpi 3
Uumm… chay jina kallpawampuni punkuta p’akej jinapuni wisq’aykunku. Guardiaqa sumajta wisq’aykuspa jatun candadowan ch’ataykun. Joséqa cárcel ujkhupi wisq’asqa qhepakun mana juchayoj. Maychus kajta ruwasqanmanta t’inkachishankumampis jina wisq’aykunku, ¿imaynataj chayrí, entendenkichu?
José reflexionaba...
(música de fondo)
Chay jinata t’ukuriynimpi mana allinta ruwaj wawqenkunamanta yuyarikun. Chaypajwan unay watakunaña kasqa wata runata jina ranqhasqankoqa Egipto suyupi. Mayta chernikorwqanku imaraykuchus Tata Dios mosqoynejta nisqa, uj jatun atiyniyoj kamachejman chayananta. Faraonpa ujnin kaj kamachin rantikusqa wata ruwanata jina paypaj tukuy imapi llank’apunampaj.
Joséqa ima ruwanallatapis tukuy sonqopuni ruwaj, Potifarqa manchayta t’ukusopa qhawasqa Josepa tukuy ima ruwasqanta chanta imaynachus kasqantapis, imaraykuchus payqa mana jayk’ajpis ajina tukuy sonqo llank’aj kamachita tarisqachu. Tukuy ima ruwasqampis allimpuni llojsisqa, nimapis mana allinqa kasqachu makimpeqa. ¿Yachayta munankichejchu imaraykuchus ajina kasqanta? Diostata paywan kasharqa tukuy imapi yanapaspa.
Potifarqa tukuy imakuchus wasimpi kajta chanta jallp’ampi llank’ana imakunatapis tukuy tukuytapuni Josepa makinman saqerqa. Joséqa mana desconfianachu karqa, imaynachus kayniqa rikhuchisharqa k’acha runa kasqanta. Chayraykutaj Potifarpa warmenqa Joseta munapayayta qallarisqa, payqa munarisqa qosan kananta. ¿Chayqa cheqachu kanman? Diospa kamachimpi nin: "¡Ama adulterioman yaykunkichu!", nispa. Chay kamachiyqa may jina valorniyoj kunan p’unchaykuna kawsayninchejpaj imaynachus jaqay p’unchaykunapi karqa ajinallataj, chayrayku Joseta jark’arqa chay millay juchamantaqa.
Uj p’unchay chay Potifarpa warmin Joseman mayta wayllupayaspa urmachiyta munasqa. ¿Qan imatataj ruwanki, pipis mana munashajta imatapis ruwachisuyta munajtinrí? Imaynatachus José ruwasqa jinata ruwanayki tiyan: Payqa imapis kachun nispa t’iju llojserqa, juchamanta ayqerqa. Chay warmi p’achanmanta jap’iykushajtimpis, p’achanta saqerpaspa Joseqa t’ijurikaporqa, mana juchallirqachu patronimpa warminqanqa.
Chanta Potifarpa warmenqa mayta phiñarispa, uj mana allinta llullakuspa wakirichisqa. Qosan wasinman chayanampaj llullakuspa willarisqa, Joseqa wasinman yaykusqanta paymanta ayqochakunampaj. Pay jatunmanta qhaparisqanraykutaj ayqerisqantaña llullakuspa willarisqa qosanman chay mana allin yuyayniyoj warmiqa.
Chay jinata llullakusqantataj Potifar creespa Josepaj maytapuni phiñarikuspa, chayrayto carcelman wisq’aykucherqa.
Chaywampis Diostataqa Joséwampuni kasharqa, jinapis Josejpa kawsasqanmantaqa mana chayllapichu tukukun, askharaj yachana kashan. Diostaqa asha imakunataraj Paypaj wakichisqa, mana Josejpa yuyasqan imakunata.
Qhepankutipi astawan kaymanta yachallasumpuni imaynachus Joséjpa kawsaynin kasqanmantaqa.
Personajes: Relator
© Copyright: CEF Germany


text:
Apuyaya
Apuyaya nisqaqa (kastilla simipi: Dios, latin simipi: Deus, grigu simipi: Θeός) hatun kamaq, tukuy imappas tukuy runappas tukuy pachappas ruraqnin niyta munan. Iñiq runaqa dyusninta icha dyusninkunata yupaychanmi.
Huk iñiykunapiqa achka dyus kaykunatam yupaychanku, ahinataq ñawpa Grigukuna (grigu dyuskunata), Romanukuna (romanu dyuskunata), Mishikakuna (mishika dyuskunata), Inkakuna (Tawantinsuyu iñiy) ima. Chay iñiykunataqa achka apu iñiy (politheïsmos) ninchikmi.
Huktaq iñiykunapi hukllam Dyusta yupaychanku, ahinataqmi hudyukuna, kristiyanukuna, muslimkunapas. Chay iñiykunatataq huklla apu iñiy (monotheïsmos) ninchikmi.
Kristiyanu iñiypiqa huklla Dyusmi kaspa, chay Dyusqa kimsantin hinam:
- Yaya Dyusqa hanaq pachapi kamaqmi.
- Jesu Kristuqa Dyuspa churinmi. Iñiqnin runakunata huchankumanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq kikinpa kawsanta Kruspi qurqan.
- Ch'uya Ispirituqa (Ispiritu Santu) iñiq runakunata pusanmi.
Kristiyanu Dyusmantaqa iñiymantapas Dyuspa Simin Qillqam willakun.
Huk manpaLlamk'apuy
- Yus = dios. Yuspa tsurin: hijo de dios.
- Tsiyus (Θeός) = dios. Yaya tsiyus: dios padre.
- Apu, awki, wamani, wari.
- Pachamama Pachata mirachiq.
- Pachakamaq Pacha ruwaq, llapan imaykakunata.
- Apuyaya churiyuq yus.
- Wiraqucha Hatunquchapa riwiran. (Wari qucha = Son of lake)


text:
Peter Snell
Peter George Snell sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1938 watapi paqarisqa Opunake llaqtapi - 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 2019 watapi wañusqa Dallas llaqtapi), huk Musuq Silanda karu kaq purinakunapim (800 m, 1500 m).
Apuwasinyuq pukllaykuna 1964 Tokyo, Apuwasinyuq pukllaykuna 1960 Roma.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 3 Ulimpiku medallakuna (1960-1964)
- 2 Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 1964 Tokyo.
- 1 Qori Medalla - Apuwasinyuq pukllaykuna 1960 Roma.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Peter Snell.


text:
KAY PARLAMENTARIA LLIKA EVO MORALES PUSHAK KATICHUN HATUN TAPUYTA YANAPAN
Kay Parlamentaria por la Soberanía y la Unidad Latinoamericana y Caribeña tantari, suyupak 17 Mamallaktakunamanta kari warmi kamachiy killkakkuna killkashpa tukuykunaman rikuchirka, paykunaka Evo Morales Pushak katichun hatun tapuyta yanapan, chayka Bolivia Mamallaktapi Pushak, kipapushak shukkutin yapa llankashpa katichun yanapan.
Chay willaypika, 30 yalli kamachiy killkakkunami “tukuykuna, Bolivia llakta paykuna hayñita, awkita charikpi, Evo Morales Mamallaktata pushashpa katichun shunkumanta yanapayta rikuchirkakuna”.
Kay hawa, Ecuador llaktapak Mamallakta Tantanakuyta pushak, mama Gabriela Rivadeneira, “runakunapak tantarikunallatakmi Evo Mamallakta Pushak katichun hatun tapuyta rurana nirkakuna, wiñaykawsaypi mushuyaykuna tiyarichun mañarka, kunan rikukpika 1.500.000 wakcha runakunami wakchayaymanta llukshishka nirka ”.
Paymanta, Héctor Rodríguez, Venezuela Mamallaktamanta Jefe del Bloque Parlamentario, chay “Patria del Libertador Simón Bolívar llaktamanta, Hugo Chávez Awki pushakpak shutipi Bolivia llaktata shunkupi charinchik, kay mushuk hatuntapuyta mishashpa, chay llakta alli kawsaywan katichun ñankunata apamuchun munanchik, shinallatak Apaya-yala tantarichun munanchik” nirka.
Paypak willaypi Llika Tantari rimashka:
Paypak llakta shutipi Morales pushakpak llaktaykunata rikuchishka, wakchayaymanta ñakarishka; wasikunata rurashka, yachana wasikuna rurashka, hampina wasikuna rurashka; llankana kuskakuna allichirishka rikurishka.
Shuk pushak (Evo Morales) paymi Apyayalapi, Caribe llaktakuna yaykurichun, tinkurichun achkata ynapashka, chaymanta charikkuna mana alli rikushka.
Kay Red Parlamentaria por la Soberanía y la Unidad Latinoamericana y Caribeña tantarika kari warmi kamachiy killkakkunapak llankaykunata tarina, mushukyachik hatun kamachikkuna rurashka kamachiykunata kamana.
Shamuk punchakuna kay tantari Buenos Aires, Argentina llaktapi tantarinata rimanka, chay llakta pushak achka runakunata llankaymanta surkushka llaktapi, tukuylla mitachikunata wichiyachishka Mamallaktapi tantarinka.
JC-kichwa


text:
Harper Lee
Nelle Harper Lee sutiyuq warmiqa icha Harper Lee (* 28 ñiqin ayriway killapi 1926 watapi paqarisqa Monroeville llaqtapi -19 ñiqin hatun puquy killapi 2016 watapi wañusqa Monroeville llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1960: Matar un ruiseñor (To Kill a Mockingbird).
- 2015: Ve y pon un centinela (Go, Set a Watchman).
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Harper Lee.


text:
Pedro Pablo Kuczynski
Pedro Pablo Kuczynski Godard (PPK, Piyru Pawlu Kuchinski Qutar) (3 ñiqin kantaray killapi 1938 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikupas, hukllachasqa suyukunayuqpas. 28 ñiqin anta situwa killapi 2016 watapi p'unchwmanta Piruwpa umalliqninmi kachkan, 2021 watakama kanan.
2016pi Piruw llaqta umalliqkayta munapan: Qipa tumaypi Kikuwan atipanakunqa.
2005 watamanta 2006 watakamataq uma kamayuqmi.
2001 watamanta 2002 watakama wan 2004 watamanta 2005 watakama Piruwpas Musiku ministrunmi karqan.
1980 watamanta 1982 watakama Piruwpas Micha wan Qhuya ministrunmi karqan.
Pirwanukuna Wakinchaypaq (Peruanos Por El Kambio, PPK) nisqa partidupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi umallina akllanakuykunapi aynirqan. Chayrayku huk partidukunawan Gana Perú nisqa akllanakuy tantanakuytam kamarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Keiko Fujimoritam atirqan lliw kunkakunap 50,12-%-ninwan.[1]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Pablo Kuczynski.
- Llika tiyaynin
- Tukri rakiqunan, Twitter nisqapi
- (inlish simipi) Pedro Pablo Kuczynskita tapupayay Newsweek, 28 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Resultados ONPE al 100%: PPK obtiene 50.12% y Keiko Fujimori 49.88%. La República, 9 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi.


text:
Ígor Stravinski
Ígor Fiódorovich Stravinski (rusu simipi: Иropb ФëдopoBич CTpaBиHckий) sutiyuq runaqa ( 17 ñiqin inti raymi killapi 1882 watapi paqarisqa Oranienbaum llaqtapi - † 6 ñiqin ayriway killapi 1971 watapi wañusqa New York llaqtapi) huk Rusya mama llaqtap musika takichaqmi karqan.
Taytaː Fiódor Stravinski
Warmikunaː Yekaterina Nosenko (1906-1939) / Vera de Bosset (1940-1982)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ígor Stravinski.


text:
Allinta takyapakuspa wiñayqa allinmi, chaymi peru suyunchikpa munayniy. Chay aypanapaqmi kay chunka qanchisniyuq, abril killapi, iskaychunka waranqa chunkapusaqniyuq watapi, kamachi ruwaqkuna, qurqumura chay Ley marco sobre Cambio Climático sutinchasqata.
Kay leymi yanapawasun, chay qasakuna, llumpay chirikuna, llumpay parakuna, asllayachinapaq, chaynataqmi yanapakun allinta yachaykuspa tanichisun chay emisión de carbono nisqanta, hinaspa waqaychasun llapa sachakunata Kay Ley Marco sobre Cambio Climático nisqanqa, yanapawanchik, allin qullqinchikta waqaychaspa, chaynataq waqaychana llapan yachaykunata, riqsiyqa kanampaq, chaymi mañakamuykiku, asuykamunaykita hinaspa kuska qawarisunchik kay leypa llapan kamachikuyninta.


text:
Ch'iraw mit'a
Ch'iraw mit'a, Sisa pacha, T'ikay pacha icha Pawqarwara nisqaqa watapi chiri mit'ata qatiq mit'am. Ch'iraw mit'apiqa p'unchawkuna suniyanmi. Ñawpaq qasa kasqa allpamanta musuq yurakunam phutumun, musuq kawsaymi tukukun.
Tiksimuyup chincha larunpi ruphay mit'aqa marsu, awril, mayukilla killakunapim, uralan larunpitaq sitimri, uktuwri, nuwimri killakunapim. Kalindaryukamaqa pawqarwara p'unchaw tuta kuskan kaynin p'unchawmanta Inti raymi inti t'ikrakuykama mit'am.
- Waytaray witsay niyan anti llaqtakunachaw 23. 03. pita 21. 06 yaq, waqta patsaluna tsiqyaran.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'iraw mit'a.


text:
Binidiktu XIII
Binidiktu XIII, Binidiktu XIII huk chunka kimsa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XIII, Italya simipi: Benedetto XIII) sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin hatun puquy killapi 1649 watapi paqarisqa Gravina in Puglia llaqtapi - † 23 ñiqin hatun puquy killapi 1730 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
29 ñiqin aymuray killapi 1724 watapi watamanta 23 ñiqin hatun puquy killapi 1730 watapi watakama Tayta Papam.
Pietro Francesco Orsini sutiyuq runaqa.
Tayta: Fernando III Orsini, Mama: Giovanna Frangipane della Tolfa del Tufo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XIII.


text:
Mawk'a Grisya
Mawk'a Grisya icha Klasiku Grisya nisqaqa pusaq kaq Kristup ñawpan pachakwatamanta (grigu simipi ñawpaq kaq qillqasqakunamanta pacha) 146 Kristup ñawpan watakamam (romanukunap Grisyata atipasqankama) Grisyap wiñay kawsayninpa mit'ankunatam ninchik. Chaypacha Grisyapi achka qillqaqsi karqan, yachay wayllukuqsi.
Mawk'a grigukunaqa manas hukllachu mamallaqtapi kawsarqan, ichataq achka uchuylla mana warkukuq, polis nisqa mamallaqtachakunapis.
Mawk'a Grisyapi kasqa qillqaqkuna, yachay wayllukuqkunaLlamk'apuy
- Aristotelis (Apισtotέλnς)
- Iródotos (Hpόδotoς)
- Ipokratis (Iππokpάtnς)
- Omiros (Όunpoς)
- Platon (Πλάtwv)
- Pithagoras (ΠuθaYόpaς)
- Sokratis (Ewkpάtnς)
Mawk'a Grisyapi kasqa kawpaq runakunaLlamk'apuy
- Periklís (Πepιkλής) (490 kñ - 429 kñ, Athinapi pulitiku)
- Hatun Aleksandru (AλέEavδpoς o MέYaς) (356 kñ – 323 kñ, Makidunyap qhapaqnin)


text:
Dyus kay
Dyus kay nisqaqa (kastilla simipi: deidad) ima dyus hina kaqpas, Apu nisqapas, mana rikunalla, runamanta aswan atiyniyuq kaqpas.
Huk iñiykunapi huklla Dyus nisqa hatun kamaqta yupaychaptinku, huk iñiykunapitaq achka dyus kaykunatam yupaychanku, ahinataq ñawpa Grigukuna, Romanukuna, Mishikakuna, Inkakuna (Tawantinsuyu iñiy) ima.
Tawantinsuyu iñiypi dyus kaykunaqa Pachamamam, urqup apunkunam, wak'akunam, hukkunapas. Ñawpa pachataq Qun Tiksi Wiraquchas, Pachakamaqsi, huk hatun dyus kaykunapas karqan.


text:
Pacha q'uñichiy
Pacha q'uñichiy nisqaqa chimlasay, huk pacha q'uñichina nisqa wapsikunarayku wayra pachap q'uñiyninmi.
Inti tiksi muyuta achkiy, k'uyu qhipa, huk illanchaykunawan illanchaspa q'uñichiptin, tiksi muyutaq puka ñawpa nisqatam hawa pachaman illanchan. Pacha q'uñichina wapsikuna chay achkiy, k'uyu qhipa illanchaykunata chimpachinmi, manataqmi puka ñawpatachu. Chay puka ñawpa illanchayta allpaman rirpuchaspa wayra pachapipas hark'aspa allpa pachatam wayra pachatapas q'uñichinmi.
Runarayku pacha q'uñichiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna achka rumiyasqa rawranata - allpamanta hurqusqan allpa wirata k'illimsatapas - kañaptin antawakunapaq, pinchikilla ruranapaq, q'uñichinapaqpas, ancha achka chimlasay wayra pachaman hamuykuchkanmi. Chay chimlasayqa pacha q'uñichina wapsi kaptin, wayra pacha astawanmi quñukuchkan. Wayra pacha q'uñichkaptinmi, hatun chullunkukunam yakuyachkanku, mama quchakunapi yakuta mirachispa. Chayraykum mama quchap hawan huqarikuchkanmi, chalakunapi kachkaq llaqtakunatam llump'iyta hurapaspa.


text:
Archidona, también conocida como Archidona la Bella, es una ciudad ecuatoriana; cabecera cantonal del Cantón Archidona, así como la segunda urbe más grande y poblada de la Provincia de Napo. Se localiza al centro-norte de la Región amazónica del Ecuador, asentada en una extensa llanura, en los flancos externos de la cordillera oriental de los Andes, en la orilla izquierda del río Misahuallí, a una altitud de 577 msnm y con un clima lluvioso tropical de 24°C en promedio. Es llamada «Tierra de la Chonta» por la abundancia de este fruto local en sus alrededores.
“…padre inmortal colgaste tu sabia cabeza, clavaste tus ojos enrojecidos hacia tu madre tierra, mirada de despedida del suelo que pisaste, escondiste tu rostro afligido, no por cobardía, si no para no ver a los verdugos monstruos sanguinarios que trajeron cruces, espadas y buitres, aquí estamos tus hijos, aquí estamos tus amigos de corazón, para entregarte el mismo perfume sonoro, el más fragante de nuestra Pachamama, orgullo de una nación originaria, Jumandy tu nombre seguirá siempre, ah, me había olvidado una cosa: pedirte una lanza y un violín, para tener como símbolos de la resistencia de un pueblo. Te prometo tocar, ¡te prometo! Hasta cuando regrese a la tierra. Hasta siempre Padre Jumandy.”
Ñawpa pacha kunapi hutan mayukunapi tiak kashka amarunkuna yapakta runakunata mikun kuna kashka ñukanchi runakunata mayuman anzhilunkapak rikpi, shinapi runakuna mancharisha shakinushka chasnallata shuk runa rimashka ñukami Chay amarunkunata ñuka wachisha yapakta mikushka. Milliwan kaparisha rimashka.
Shinapi chay shinchi runa, llushpirishka pay ichilla ayllu llaktamanta sapalla tukushka chikan wasita rurashka, sasinkak kallarishka mama mikushka imasna uchu, kachi, aycha mikunara pishkukulla, upinakunata sacha hampikuna, shuk wawata shasishka isnapi tukuy mulunkunata puruntushka imasna:
Chambira Waska, hamaka, uchu maytu, hatun auka kuya, taruka tullu ilus yachaishka. Kayta tukuy charisha rishka hatun mayuma hollin nishkama; anzilunkak kallarishka ashka aychawa kunata ayshashka, mayuma rikukpi, uma muyurinkak kallarishka shinapi pay apashka kunata, auka kuyata umapi churarishka, chayta churarishka mayu kuchaman rumashka, amarun shimita pashkasha chapashka, amrun kanishka turuz, turuz, tuzz, tuzz, kanishka nipushka, ukuma ashkay pitinkak kallarishka paypa chunchulli washkakunata, pay apashka hamakata iksa ukupi wampushka, uchuta pusun ukupi churashka, chasnapi amarun kuyurinkak kallarishka, shinchita iksata nanachishka, payna amarun pura willarinushka yanapay nisha, shuk amarunkuna rimanushka chaymanta mana runakunata mikuna ñukanchi mikunchi ijikunallata, mana ushanchichu yanapankak, kawsakmi tiawn ñuka iksa ukuma nisha rimashka amarun, tukuy amarunkuna sakinushka, munasha ri atakapi tiashkama.
Atakapi tiashkama paktasha rimashka shinami tukuni isa sinchita nanan kawsakmi ukuma tiawn nisha rimashka, atakapi mana ushashkachu llukchinkapak, shinapi atakapi timashka hatun sumahuma ripay chaymami shinchi yachak runa tian kampa nanayta kawsachinkami, hollin mayu umayta rishka paypa iksata waktachisha nalla wañusha paktashka chay shinchi runa suyan supay tiashkama, paktasha rimashka ñuka ishapi shuk iji kawsakmi tian chaymi shinchita nanachiwan, suyan supay paypa suni kirushta satishka ukuma tiaw runa kututamu uchu pulputa supay shimi uktuma shitashka mana smankak ushashka suyan shinapi piñashka amarunta kanmanta chashna tukuni wañunkami rawni kaymanta uktalla piñasha rimasha kachashka, amarun mana allichipi tikrashka mayupuralla. Hatun pakchapi paypa shimita paskasha yacuta upishka ukuma mayllachu niska, chaypi ansha kawsarishka, chara- nanwpi rikusha Urasta rishka napu mayu urayta marun pataku nishkama kututamu uchura churasha katishka ña chayma mana ushankak kallarishka chay urama wañushka hatun amarun, kututamu amarun iksamanta llukshishka paupa ayllu llaktaman paktamushka tukuy runakunawan willarishka rimashka kunamanta mana kankunata mikunkachu amarun paytami wanchisha shamuni.
Chasnapi runakuna kushiyasha mikunata kanushka, tushunushka, upinushka, ashtawan kututamu mana sasishka warmiwan puñushka, kachita, uchuta mikushka mansh kimsa punchapi wañunkak kallarishka paypa aychapi shikshi llukshishka kutukama kaparisha wañushka.
Kay amarun kuna runakunata mikysha samanunmi shinapi kay rimashka kunata allí sumakta yuyarinamanchi – amarunta llankasha sasinami kan mana chayta sasipi runa aychay unkuyna wakllichin – sina ñukanchik rukuyayakuna kikinta rimanun – kamachinun – kunan pachay mana kirinunchu maltawawawakuna yapakta shuk shamikunata rikushpa katinun – uyanamanchik paykuna rimashkata pagrachunchi tukuy ayllukunata kay shimita rimashkamanta.
Chaymanti kunakaman hatun mayukunay ygarin amarunkuna mana puriwakchu sapalla mayukunamanrunakunata yapakta killachin.
Yuyarina:
Yarkay asha mana shupakta apinachu, kikin llara maypish llakasha tantawallash rantinami, mana shukpakta.


text:
Miray
- Kawsaqkunap mirayninmanta ñawirinaykipaq qhaway Miraykuy.
Miray icha kutinchay nisqaqa kay yupa hap'ichiymi:
1) 2 x 2 = 4
Iskayta, iskaywan miray, tawam.
2) 3 x 7 = 21
Qanchista, kimsawan miray, iskay chunka hukniyuqmi.
3) 5 x 11 = 55
Chunka hukniyuqta, pichqawan miray, pichqa chunka pichqayuqmi.
4) 9 x 15 = 135
Chunka pichqayuqta, isqunwan miray, pachak kimsa chunka pichqayuqmi.
5) 25 x 15 = 375
Chunka pichqayuqta, iskay chunka pichqayuqwan miray, kimsa pachak qanchis chunka pichqayuqmi.


text:
Germán Busch pruwinsya
Germán Busch pruwinsya (aymara simipi: Germán Busch jisk'a suyu; kastilla simipi: Germán Busch) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Puerto Suárez llaqtam.
Pruwinsyaqa Buliwya suyup umalliqnin Germán Busch Becerramantam sutichasqa.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
Kimsa munisipyunmi kan.
RunakunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
SimikunaLlamk'apuy
Germán Busch pruwinsyapiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku.[2]


text:
Bilbao
Bilbao llaqtaqa (yuskara simipi: Bilbao icha Bilbo) Ispañapi huk hatun llaqtam. Bizkaia pruwinsyap uma llaqtanmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ria de Bilbao
- Nervión mayu
- Ibaizábal mayu
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kathuliku inlisya.
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 5 Hatun puquy killa: Santa Águeda.
- Chakra yapuy killa: Hatun Simana (Aste Nagusia)
- 11 Kantaray killa Begoña Pallan.
- 28 Ayriway killa
- Anta situwa killa:
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Bilbao.
- Ayuntamiento de Bilbao
- Aste Nagusia. Fiestas de Bilbao
- Sociedad Bilbao Ría 2000
- Web oficial de turismo de la Cámara de Comercio de Bilbao
- Proyectos urbanísticos


text:
Carl von Linné
Carl Nilsson Linnaeus, 1762 watapi qhapaq kayninman t'ikrasqamanta Carl von Linné, latin simipitaq Carolus Linnaeus nisqapas (23 ñiqin aymuray killapi 1707 paqarisqa Råshult llaqtapi, Kronoberg suyupi, uralan Suysyapi; 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1778 wañusqa Uppsala llaqtapi, Suysyapi) huk Suysya mama llaqtayuq kawsay yachaq runam karqan.
Carl von Linné-qa uywa, yura, k'allampa rikch'aqpaq iskaynintin simiyuq, latin icha grigu simipi mitan kamaypaq sutitam sut'ichaspa kanankamapas chaninchasqa mitan kamay llika nisqatam kamarqan.
Linné-pa sut'ichasqan rikch'aqpa mitan kamaypaq sutinkunatam L. qillqaspa pisichanchik.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carl von Linné.


text:
Mamerto Urriolagoitia
Mamerto Urriolagoitía Harriague sutiyuq runaqa (5 ñiqin qhapaq raymi killapi 1895 watapi paqarisqa Chuqichaka llaqtapi - 4 ñiqin inti raymi killapi 1974 watapi wañusqa Chuqichaka llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (1949 watamanta 1951 watakama).
Taytan: Mamerto Urriolagoitia; Maman: Corina Harriague.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mamerto Urriolagoitia.
- www.worldlingo.com


text:
Layimir Ilich Ulyanuw (Vladimir Ilich Ulyanov, Kastilla simipi) (rusu simipi: Bлaди́Mиp Илbи́ч yлbя́HoB) sutiyuq runaqa, Lenin (ЛéHиH) nisqapas (22 ñiqin ayriway killapi 1870 watapi paqarisqa Simbirsk llaqtapi, Rusiyapi, 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1924 watapi wañusqa Gorki llaqtapi), huk Rusya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
1917 watapi Hatun Uktuwri Pachakutiypa pusaqninsi karqan, Suwit Huñup kamaqninpas. Lenin wañuptin Yosif Stalinsi qatiqninsi tukurqan.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lenin.


text:
Chi kowil tachapa' jun okik'amaya'l.
Kanab'eyij richin nanik'oj ri taq ruwäch xke'eleyaj pe richin Firefox richin kematz'ib', Android chuqa' iOS.
Beta
Ketojtob'ëx ri ruk'isib'al taq rub'anikil Android, chuwäch xtiya' el q'ij chi ke chi napon pa kiq'a' chijun ri ruwach'ulew.
Ri Beta jun man choj ta chi tojtob'äl chuqa' k'iyirisab'äl nuk'uche'el. Banon chi ri Beta yerutäq taq tzij chi re ri Mozilla — k'o b'ey re chuqa' chi ke qato'onela' — richin yojkito' yeqasamajij taq k'ayewal chuqa' yeqatojtob'ej taq nojib'äl. Tawetamaj ri yekomonïx.
Taya' kan chi qe ri taq atzijol richin yojato' chi niqab'än kik'ojlem ri ruk'isib'äl taq rutzil rub'eyal richin nisamäj chuqa' rusamaj nub'än pa jun raxinäq k'ojlib'äl
Nightly
Tatz'eta' ri k'ak'a' taq rub'anikil Android ri nab'ey taq peraj ruk'aslem. Tasamajij ri taq ruk'ayewal.


text:
Cevdet Sunay
Cevdet Sunay sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin hatun puquy killapi 1899 watapi paqarisqa Çaykara llaqtapi - 22 ñiqin aymuray killapi 1982 watapi wañusqa Istanbul llaqtapi), huk Turkiya mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi.
1966 watamanta 1973 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: ; Maman:
Ñawpaq warmi: Atıfet Sunay.
Churinkuna: (3) .
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cevdet Sunay.


text:
Ayqiq
Ayqiq, kichwapi Mitikuk nisqa runaqa huk puystumanta, wasinmanta maymanpas, huk llaqtamanpas riqmi, qispichikunapaq. Wasi llaqtapi llakikuptinmi, achka ayqiqkunaqa wasinman kutimuyta manam atinchu.
Runaqa kaykunaraykum ayqin:
- maqanakuymanta qispichikunapaq;
- samk'ay wasimanta qispichikunapaq;
- wakcha kachkaymanta qispichikunapaq;
- hatun llaki tukuymanta icha sallqa waqlliymanta qispichikunapaq;
- huk runa llaqtaman kapuspanmi, huk rimayniyuq kaspanmi icha huk iñiyniyuq kaspanmi llaqta kamachiqkunap sarunchasqan kaspa, ch'utisqa kaspa;
- wasinmanta, llaqtanmanta ayqichisqa kaspa;
- mama llaqta kamachiqkunap mitmachisqa kaspa.


text:
Ayllu llaqta
- Ayllu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Ayllu (sut'ichana) rikuy.
Ayllu llaqta nisqaqa Andespi runakunap - qhichwa runakunap, aymara runakuna, huk runa llaqtakunap - uchuylla llaqtam. Chaypi kawsaq runakuna huk ayllupi hina kawsan.
Michiypaq wayllakuna, chakrakunapas ayllu llaqtap kaynin, kuskan chaskinanchanmi, chakra qunakuy nisqapi ayllu llaqtayuq runapura rakinakusqa. Ayllu llaqtapiqa ayninakunku, mink'akunku, mana wiraquchap mistippas llaqtakunapi hinachu.
Ayllu llaqtaqa qhichwa runakunap tiksi kawsay kayninmi.
- Wanchaq + ayllu = wanchayllu la etnia del tótem huanchaco.
- Qarwaq + ayllu = qarwaylllu >> karawayllu >> carabaíllu >> Carabayllo.


text:
Marc Anthony
Marco Antonio Muñiz Rivera sutiyuq runaqa, icha Marc Anthony (* 16 ñiqin tarpuy killapi 1968 watapi paqarisqa New York llaqtapi - llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Felipe Muñiz, Maman: Guillermina Rivera.
Warmikuna: Dayanara Torres (2000-2003) / Jennifer Lopez (2004- 2011) / Shannon De Lima (2014-2017).
Churinkuna: (5).
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La India (takiq)
- Tommy Olivencia
- Lalo Rodríguez
- Gilberto Santa Rosa
- Frankie Ruiz
- Alejandro Fernández
- Héctor Tricoche
- Juan Gabriel
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marc Anthony.


text:
Llumpa distritu
Llumpa distritu (kastilla simipi: Distrito de Llumpa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Anqash suyupi, Mariscal Luzuriaga pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Llumpa llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llunpayaq shamuran Piruw presisdente, Ramón Kastilla. Pay ashiq chamuran shumaq hipsahta, kaypa shutin karan Margarita Mariluz. Ishkan kutikaypatin, hankata tikrashana kaykar, warmikaq wañuskiran. Kastilla, llakisha, hapallan Limaqman aywakuran.


text:
Punku p'anqa: Kawsay yachay
Kawsay Yachay
Kawsay yachay nisqaqa (latin simipi: Biologia; kastilla simipi: Biología) istudyah yachaymi tukuy kawsaqkunata. Kawsay yachaymi ñawpa musuqpas. Ñawpa yachay hina, Aristotelis (384 watamanta 322 watakama K.ñ.) Kawsay yachaypa taytansi. Paymi tiksikuh huk jatun qillqasqap paqarichoqnin watiqaypi.
XIX pachakwatapi, Kawsay yachay musuq yachaytam kawsay pachap wiñay kawsayninpa yanapanrayku tukuchikusqan: Schleiden Schwannpas Kawsaykuqpa Iñiyninmantam rimaranku; Pasteur Byuhinisismantam rimaran; Lamarck Darwinpas huktaq yachaqkunapas rikch'aqyaymanta rimaranku
Qillqakuna
Hatunruku Ima
Kaytataq yacharqankiri?
- Lliw kawsaqkuna kawsaykuqkunamanta ruwasqa kachkanku.
- Kawsaqkunap tawqa imaymanankukuna kan: uywakuna, yurakunapas, kallampakunapas ancha taksa kawsaqkunapas.


text:
Jacques Lefèvre. Tukuy runas Diospa Palabranta entiendenankuta munarqa
KAY 1520 watas qallariypi uj domingo paqarin, París llajtaj qayllanpi, Meaux llajtitapi tiyakojkunaqa mayta tʼukorqanku, Iglesiapi Mateo libromanta Juan librokama Francés parlayninkupi uyarispa, nitaj latín parlayllapichu.
Chaytataj ruwayta munarqa, Jacques Lefèvre dʼÉtaples sutiyoj runa (latín parlaypi sutenqa Jacobus Faber Stapulensis), payqa Bibliata tijrachej karqa. Aswan qhepaman ujnin amigonman qhelqarqa: “Diosqa, maytapuni wakin lugaresmanta runasta yanapashan Palabranmanta yachanankupaj”, nispa.
Chay tiempopeqa mana munajchu kanku Iglesia Catolicapi chantá París llajtapi kaj teólogos nisqa, waj parlaykunapi Biblia kananta. Jina kajtinpis, ¿imaraykutaj Jacques Lefèvre Bibliata francés parlayman tijracherqa? ¿Imaynatá yanaparqa runasta Diospa Palabranta entiendenankupaj?
DIOSPA PALABRANTA SUMAJTA ENTIENDEYTA MUNARQA
Jacques Lefèvreqa niraj Bibliata tijrachej jina llankʼashaspa, filosofía nisqamanta, teología nisqamantataj allinta yachayta munarqa. Payqa repararqa chaykunamanta kaj libros, ñaupa qhelqasqasmanta qʼewisqaña kasqanta. Chayrayku chay librospi imatapunichus yachachisqanta yachayta munaspa, latín parlaypi Vulgata nisqa Católica Bibliata sumajta ukhuncharqa.
Diospa Palabranta sumajta ukhunchasqanrayku, repararqa “Diosmanta cheqa kajta estudiaspalla kusisqa kayta atisqanchejta”. Chayrayku Jacques Lefèvreqa filosofía nisqata manaña estudiarqachu, tukuy atisqantataj Bibliata tijrachinanpaj kallpachakorqa.
Kay 1509 watapi, Jacques Lefèvreqa orqhorqa Salmos libromanta phishqa laya latín parlaykunapi, * chaykunamanta ujnenqa karqa Vulgata nisqamanta paypa allinchasqan. Tiemponmanta teólogos nisqasmanta, payqa mayta kallpachakoj Bibliaj nisqanta runas entiendenankupaj jina orqhonanpaj. Pay imaynatachus Diospa Palabranta ukhunchasqanqa, Bibliamanta waj yachayniyoj runastapis yanaparqa (“ Jacques Lefèvrej ruwasqanqa Martín Luterota yanaparqa”, nisqa recuadrota leeriy).
Jacques Lefèvreqa católico familiapi nacekorqa. Chayrayku sumajta yacharqa Iglesia Católica yachachisqanta allinchakunanta, runasman Diospa Palabranmanta maychus kajman jina yachachikojtillan. Jinapis, ¿imaynatá runas Diospa Palabranmanta yachakunkuman karqa latín parlayllapi kajtin?
TUKUYPAJ JINA TIJRACHISQA BIBLIA
Jacques Lefèvreqa Diospa Palabranta jatunpaj qhawarqa, chayrayku tukuyman chayananta munarqa. Chaypajtaj 1523 watapi junio killapi, Mateo libromanta Juan librokama francés parlaypitijrachisqan Bibliata, iskay juchʼuy librospi orqhorqa. Chay juchʼuy Bibliastaqa pisi qolqeyoj kajkunapis rantikuyta atillarqanku, jatun Bibliamanta khuskallan valesqanrayku.
Runasqa usqhayllata rantikorqanku, kusisqastaj kasharqanku. Qharispis warmispis mayta munasharqanku parlayninkupi Jesuspa palabrasninta leeyta. Chayrayku 1.200 Bibliasta orqhokusqan pisi killasllapi tukukorqa.
MANA MANCHACHIKUSPA BIBLIATA JARKʼARQA
Jacques Lefèvreqa Evangeliospa qallariyninpi sutʼincharqa francés parlaypi ruwasqanta iglesiamanta “llampʼu sonqo runaspaj”. Payqa munarqa “latín parlayniyojkuna jinallataj Evangeliomanta sumajta entiendenankuta”. ¿Imaraykutaj mayta munarqa tukuy runas Bibliaj yachachisqanta yachakunankuta?
Jacques Lefèvreqa yacharqa llulla yachachiykuna Iglesia Catolicapaj mana allinchu kasqanta (Marcos 7:7; Colosenses 2:8). Payqa yacharqa tiempoña kasqanta Evangeliomanta “mundontinpi willakunanpaj, niñataj pipis runaspa yachachisqankuwan chʼaukiyasqa kananpaj”.
Jacques Lefèvreqa sutʼita rikuchillarqataj, Bibliata francés parlayman tijrachikunanpaj churanakojkunaman pantasqa kashasqankuta. Puraj uyas kasqankuta jinata nerqa: “¿Imaynatá runasman yachachinkichej Jesucristo yachachisqanman jina kausakunankupaj, Diospa Evangelion Romanos 10:14).runaspa parlayninkupi mana kananta saqespari?”, nispa (
París llajtapi Universidad Sorbona nisqamanta teólogos, Jacques Lefèvreta chʼinyachiyta munarqanku. Kay 1523 watapi agosto killapi mana munarqankuchu Biblia tijrachisqa kananta chayri waj parlaykunapi Bibliamanta qhelqakunantapis, “Iglesiapaj mana allinchu” kasqanta yuyasqankurayku. Manachus Franciamanta rey Francisco I yanaparinman karqa chayqa, Lefèvre wañuchisqa kayta atinman karqa.
“PAKAYLLAPI” BIBLIATA TIJRACHIYTA TUKORQA
Jacques Lefèvreqa, payman churanakojtinkupis Bibliata tijrachillarqapuni. Kay 1524 watapi, Griegopi Qhelqasqasta (Mosoj Testamentota) tijrachiyta tukuytawan, francés parlaypi Salmos librota orqhorqa, tukuy cristianos Diosmanta “tukuy sonqo, tukuy kallpankuwantaj” mañakunankupaj.
Sorbona nisqa Universidadmanta teólogos nisqasqa, Jacques Lefèvrej ruwasqasninta usqhayllata sumajta qhawaykorqanku. Chaymantataj kamachisqanku Griegopi Qhelqasqasta tijrachisqanta ruphaykuchinankuta, chantá nerqanku wakin qhelqasqasnenqa “Martín Luterotapis pay jinallataj kananpaj tanqasqanta”. Chantapis teólogos, Jacques Lefèvreta ruwasqasninta sutʼinchananpaj wajyachejtinku chʼinlla karqa, Estrasburgo llajtamantaj ayqekorqa. Chaypitaj Bibliata pakaypi tijrachillarqapuni. Wakenqa manchali kasqanta yuyarqanku. Jinapis payqa yuyarqa ajinallamanta kutichiyta atisqanta Bibliaj yachachisqanta pisipaj qhawajkunaman (Mateo 7:6).
Jacques Lefèvre ayqekusqanmanta uj watanman jina, rey Francisco I, payta, 4 watayoj wawan Carlosmanta encargadota churarqa. Chayrayku tiempon kallarqa Bibliata tijrachiyta tukunanpaj. Kay 1530 watapi, tijrachisqan Bibliaqa imprimikorqa Amberes llajtapi (Bélgica), nitaj Francia suyupichu, Carlos V * nisqaj permisonwan.
MANA TUKUY IMA SUYASQANCHU JUNTʼAKORQA
Jacques Lefèvreqa, mayta suyarqa Iglesia Católica runaj costumbresninta saqenanta, Bibliaj yachachisqanman jinataj kausakunankuta. Payqa sumajta yacharqa “tukuy cristianos Bibliata leeyta, entiendeyta ima yachakunanku kasqanta”. Chayrayku mayta kallpachakorqa Biblia tukuy runasman chayananpaj. Payqa munarqa Iglesia Catolicapi cheqanta yachachikunanta, chaytaj ni jaykʼaj juntʼakorqachu. Jinapis ashkha runas Diospa Palabranmanta yachanankupaj yanaparqa.
^ párrafo 8 Psalterium Quintuplex nisqa libronpa sapa paginanpi, Salmos libroqa phishqa laya latín parlaykunapi karqa. Chantapis chay libropeqa uj listapi kallarqataj ashkha sutis, chaykunatataj oqharej kanku Diosta sutichanankupaj. Tetragrámaton nisqapis kallarqataj, chayqa hebreo qallupi tawa letraspi Diospa sutinta qhelqakusqan.
^ párrafo 21 Phishqa watasninman jina, kay 1535 watapi, Francia suyumanta Olivétan, Bibliata tijrachej runa, tijrachisqan Bibliata orqhorqa ñaupa qhelqasqasman jina. Payqa yanapachikorqa Griegopi Qhelqasqasta tijrachinanpaj Jacques Lefèvrej ruwasqanwan.


text:
Seyne-Maritim
Seyne-Maritimqa (76) (Fransya simipi, Seine-Maritime) huk Fransyap departamentunmi,
2016 Qulla Puquy 1 p’unchaymanta, pichka departamentumanta huk kaspa, Normandiya suyuwan huñuchipusqanmi. (chay tyempukama qarqurisqa Hanaq Normandiya rakinakuymi kasqa).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpaqpi Seine-Inférieure sutiyuq riqsisqam karqa, ichataq kay mawk'a sutiqa 1955 Qulla Puquy 18pi tikrachisqam kapun
Lliw "Bas-" tukuq sutiyuq departamentukuna pisillamanta pisi tikrachisqa tukurqun, aswan "allin" sutiyuq kapunanpaq,
Geographi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Normandyap shuk rakinakuyninmi
- Saywakuna:
- Antiman Somiwan, Oysiwan, uranman Ewri-wan, hanayman, Quntimanpas Mancha Yarqhawan
- Departamentuqa Pays de Caux pampayuq, Mancha Yarqhap qaqankunayuqpas kanraqmi
Demographi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chaninchasqam llaqtakuna (1999 runayupaymanta)
- Ruan: 106 592 run., 389 862 run. llaqtahuñuypi
- Le Havre: 190 905 run., 248 547 run. llaqtahuñuypi
- Dieppe: 34 653 run., 42 202 run. llaqtahuñuypi
- Elbeuf: 16 666 run., 75 663 run. llaqtahuñuypi, departamento saywap hawanninraqpas runa tiyanku
Pachap kaqnin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pachaqa quchaniraqmi. Chalaqa departamentup ukhunwan manam kikinchu. Chiripachapi, temperaturaqa chalapi antimanta aswan allinmi. Chiripachap kaqninqa antipi aswan musyayuqmi. Wayraqa urin-quntimanta, quntimantapas purin.
Tourismus[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achka turismupaq ñankuna riq departamentuta kan, kay kitip riqsichiq kulturap patrimoninta kapullantaq.
- Abadya ñan:
- Marfil ñan (Dieppe, Yvetôt)
- Qhispillu ñan (Pays de Bray)
- Ruru ñan (valle del Sena, en verano)
- Parkikuna
Kaypipas qaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Conseil Général website (Fransya simipi)


text:
Wayna Kapak shuk Tawantinsuyupak kapak pushakmi karka, 1467 watapi wacharishka, Tumipampa ladupi, 1493 watamanta, 1525/1527 watakaman Tawantinsuyupak hatun pushakmi karka. Chay watakunapi, Chinchaysuyuta wiñachinkapak makanakurkami, Colombiakaman makanakushpa mushuk markakunata hapirka. Shinapak, 1525 icha 1527 watapi, Muru unkuymanta wañurkami, chay unkuyka Españamanta shamurkami, Kunkistadurkunami Awya Yalaman chay unkuyta apamurkami. Paypak kipa, paypak churi Waskar Kapak inka tukurkami, shinapak kipaka shuk churi, Atawallpa, wawkiwan makanakushpa, Kapak inka tukurkami.
Ashtawan yachakunkapakEdit
Chay pankakunatapash rikukripay :


text:
Pikachu
“Pikachuuuuuu!”
Pikachu pikachu (Pika chu) pika pikachu pika Pikachu PIKA pika pikachu pika PIKA pikachu. Pikachu, pi-ka-chu, PI-KA-CHU!!! Chu Chu/Pikachu pika pikachu. Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu pikachu. Pika-pika chu-chu pi-chu pikachu? PIKA! Pikachu pika pikachu...
Pikachu pika pika pika, chu? Pika pika pika, kachu? Pi pii Chuuu! Pi chuuu! Pika pikachu pika. Pikachu pi-pi pika Pikáchu ka-ka pika. Pika Pikachu, Pikachu, Pikachu, pika Pikachu! Pikachu pika Pikachu pikachu pika Pikachu ... pika Pikachu. Pi Chu Chu pikachu, pikachu Chu Chu Pi, pikaaa! Pikaaa! Pi-kachu pikachu pikachu. Pi-kachu, Chuchu. Pikachu chuchu pika-pika chu-chu pi-chu. Pika-pika chu-chu pi-chu! Pika kachu. Chuchu, pika kachu!
CHU! Pika kachu chuchu pikachu! PIKA pika Pikachu pika PIKA Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu!
Pika Pikachews
Pika Pikachew pika pikachu, pika pi chuuu! PI CHUUU!!! Pika pika pikachu, pi chu? Pika Pikachu Chuchu pikaa chuu pikaa. Pika pikachu Pikachu.
Pipi, chuu pi-kaaa-chu pikaa chu kaa Chuuu, (kaa Kaa pikachu pikaa Pikapi pika-pi...) piii-pikaa piika Chu Pika-pika piika Piikachu Pii Chuuu-chuuu Chu chuu Pi kachu pi Pikachu Pika-pi chu pikaa piika Pipi Chu kachu Pii Chu Chuuuu-pika Ka kachu-pikaa Pika-pika. Piii piii kaaa-chuu Pikapi-pikapi chu kaa piikachu Piii chu Pi pi-piikachu ka Chu Kachu pi ka-pikachu pi-i-piikachu (chu Pii Kachu-piika-pi pi-i Kaaa chuuuu) Kachu pi-i piii chu kachu pi-i Chuu piii Pikachu chu Kaa-pika-pika pikachu-piii. Kaa pi kaa Pi-ka-chu piii chu Piii, pi-ka-chu Pikapi Pika-pika chuu Pika-pi-pika-chu ka pika piikaa chuuu Pi chuuu piikaa-pi-i Pika-pi "kaaa-chuuu" pi-i Pi-kaa-chuuuu-pi. Chu-pika-pika pi chu pii-piikaa kaa pipi piikachu pipi chuuuu kaa chu-chuuuu kaa Chu-kaa Kaa piii pipi Kaaa pi-piii-pika-pi piika Pi, chu-pika-chu Pi-i Piikaa ka Kaaa Pi kaa Pika pika-pi. Pika Pi, Pikachu, kaa pika-chu pikachu Ka Chu pi-i; Pika-chu Chu Pika-pika-pika Pii pii pikaa Kaa pika-chu piikaa Piika Pi-kaaa-chu, pi kaaa ka Pi chu Chu piii pipi kachu Chu Kachu piii piii kachu Chu ka pi-i Pikaa. pikapi pi-i Pikaa ka Chu pi-kaaa-chu Kachu chuuu pi-kaaa-chu.
Pikachu
Pikachu kaa pika-pika-piika kaa Pi-pi-kaaa-chu ka-pi-kaaa-chu pikachu pikachu, Pika chu, Pi kachu.
Pikachu ka Chu pi Kaa pika-pika ka Pikáchu pika-pi-pi-i kachu Chu Pikáchu Kachu Pii-chuuuu—pi pika-pi-kachu chu pikapi chuu, pikapi, pikapi, pikapi, Pika-pika pikapi, pi-i piika chuuu pikachu Chu pikachu chuuuu. Ka ka pi-i Pikáchu, Pikachu pikaa Piika Pikáchu ka pika-pika pikachu Chu chu pikapi, chuuu, kaa pikaa ka Chu pika-pi. Pikachu ka Kachu pii Chuu kachu-pika-pi-ka Pikáchu, Pika-chu pi-ka-chu pi Pikachu Pi pi Pika-pika pika-chu-ka ka kaa Pikáchu pikaa Piikaa. Pikachu Pi piikaa pi-kaaa-chu-chu pi-i kachu pika-pika Pikáchu, pi Pi-kaaa-chu chu pi-i piikachu chuuuu pi Kaa Pikáchu pikachu-pi, Kaa chu chuuuu ka chuu pi piikachu Pikachu pi piikaa kachu.
Pikachu pi-i Kachu pi Kaa Pikáchu Pi-i-piikaa, Pikachu pi-i pikapi chuuu pi chuuuu, Pikachu,[pi] Pika-pi, chu chuuu-pikachu Kaaa pi-pika-pika, Pika-chu, Pi-i Chu-pikachu pika-pika (Kaaa pi pikapi pikachu), pi chuu chuuu-chuuu, Pi-pii-chuuuu kaa pika-pi-pi-i chuuu. Ka chu piikachu-Pika Pikáchu, Pikachu Kaa kachu pi-i-pikachu-pi pi pi-i Pika-pi chu pika-chu pi Ka piikaa-kaa-chuuu pikachu.
Pi-Pi
Pika-pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu pi-pi pikachu pi-ka-chu'pi pika pika chu. Pika pika chu pikachu! Pikachu pika pi-pikachu, Pi-pi-pi-pi-pi-pi. Ppi-ka-chu'pi-pi-pi-pi-pi-pi... Pii pi-ka-chu pikachu. Pikachu pika pikachu pika- pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu:
- Pika-pika-kaaa pika-pika Pikapi chu chu piikachu chu piii pi-i Chu chu pika-chu pi chuuuu-pikachu.
- Ka pi-i'chu Pikapi, chu Pii Pika-pika Pi piika pika Pi chuuu-chuu chuuuu chu pii-piikaa pi-i-chuuuu, piika chu Kaaa-piikaa Ka pipi Kaa pi piikaa chu Pikachu chu pi-kaaa-chu Kachu chu Pika-pi chuuuu chuuuu-pikapi. chu'chu Pikapi Chu Pikachu chu kachu pika pii piikachu chu pi kachu, pika-chu piikachu-pi ka pikachu-chu.
- Chuuuu Pika-pika Piii pii pika-pi Pi Pi-i pika-pika pika-chu-chu piii "...pii pipi chu pipi chu Piikachu Pii [Pii pika-chu'] Pika-pika pi-i pi kaa Pika-pi chuu: "chu Pi pika Pika, chu Ka kaaa pika", pikapi Chu chu-chu-pika-pika pi pika pi piikachu kaa pipi-piika piii-pika-pika chuuuu kachu-pi-kaaa-chu chu Pi-i Pika-pika-pi.
- Pi-kaaa-chu Chu pika-pi pikaa kachu kaaa-chuuu, kaa chuuu pikachu, chu Pikachu, Pi-pikachu pi-kaaa-pikachu Kaa Pi pi Pika-chu Pi-i pika-pika.
- Pi-kaaa-chu chuuuu, pi pi-i Pika pika-pi pika-pikachu, Piika kachu kaa pikachu pikachu chu Pika-pika pi Chu kachu Pika-chu pika-pika.
- Pi Pii Pipi'pi chuuu, pika-pi pika-pika-pii-chu pi-i pika-pika-pi kachu Pikachu pi pika-chu chu Pipi.
- Piikaa-pi-i pi-pii-pika-pika-chu, pika pii-ka-chuu pika pika piiiikaachuuu pikaa, pika pika pikaachu pikaaaa pika-pi pika-pi pikaaaachu.
- Pika-pika Pika-pika piii chuuuu pika-chu-piii chu chu piii Ka chu Pii Kaa Piii pii pika-pi Piikaa chuuu-chuu chu pi-kaaa-chu, pii-piikaa pika-chu pika-pika. kachu-pika-pi, Pii Pika-chu Piikaa Pipi-pikapi kachu piikaa chu Pi,kaa chuu Pikachu pi Pika pi-kaaa-chu Ka pikapi pikachu chu Chuu.
Ka-Ka
Pikachu pika-pi, pi pii pika-pi. Pikachu ka chuuu! Ka chu pika-pi chu, pika chu pikachu. Pika chu pikachu pi pii, pi pii. Pika pika pikachu Chu Chu pika:
Chuuuu, pika-pika, pikachu-kaaa, kaa pi-kaaa-chu pi-i Pika-chu Kachu Ka Pika-pi Ka pikachu-piikaa pi-kaaa-chu-pi piii Kachu Kaa pika-pi chu pii Pi pika-pi, Pikaa pi pi chuuu Pi Pi-i kachu-pika-pika kachu Pika-pika pi-i Pika-chu-pii Piika-piikaa-pi. chuuu Pi-ka-chu, kaa Pikachu, pi-i kaaa Pikapi pi Pika-pi chu Kaa-pika-pika chuuu-piii.[chu] piikaa, pika-pika Pi-i kaa-piii kaa Pii Piikachu-kaa Piikaa pika-pika, piika kaa-piikachu pika-pika piikaa pi-i Kachu pikachu-kaaa kachu pika Ka pii chu-pika-pika kachu. Pi chuuu Pika-pika, pii pi-i Chu chu Chu pikachu pikachu Pi-kaaa-chu-chuu, ka kachu-pikapi kachu kaa-pi-ka-chu pikachu Chuu-pikapi. kaa piikaa-kaaa Pika-pika piikaa Pikapi pika-pika pika-pika-pi-chu Ka Chuu pikachu Chuuuu kaa-pika-pika. kaa chuuu-piii pikaa-pikachu piikachu-chu pika-chuuuu Kachu Piii pika-pika chu pika-pika pi pika piikaa ka pi-i pikapi.
Pika-Pi Kachuu-pii
ある日,ピカチュウは,任天堂-全土の旅にされ,彼はピカチュウを尋ねた老人に会った:"あなたは私の黄金の牛をフェッチ悪ニンテンドー武将が盗まれてhesのお願いか,チームのロケットは彼が非常に重要です.あなたが戻って無事私の牛を持ってくれば,私の家族は,私は3つの願いをを与えなければならない.私の小さな黄色のマウスの友人."
Chu-Chu


text:
Isku rumi
Isku rumi (CaCO3; kastilla simipi: caliza) nisqaqa huk ancha pasqa rumim, Kalsyu chimlasay puchq'uchasqam.
Iskumanta rurasqa k'aspikunata yachay wasikunapi yana qillqana pirqapi qillqanapaqmi llamk'achinchik.
Ancha k'apka, sinchi isku rumitaqa pachar (mármol) ninchik. Chay pachartaqa wasichanapaqmi pirqa rumita hina llamk'achinchik.
Iksu kusaspa kalsyu muksitam (CaO, kusasqa isku, cal viva nisqa) ruranchik. Chay kusasqa iskutaqa wasichaypim llamk'achinchik. Yakuwan chapuspa isku chapusqa ruraptinchik kalsyu yakumuksim (Ca(OH)2) tukukun. Chay kalsyu yakumuksiqa wayra pachapi kaq chimlasaywan ancha k'apka iskutam ruranakuspa kusasqa tikakunata ancha allinta llut'achispa.


text:
Gustave Eiffel
Alexandre Gustave Eiffel sutiyuq runaqa, (* 15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1832 watapi paqarisqa Dijon llaqtapi - † 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1923 watapi wañusqa Paris llaqtapi), huk Ransiya mama llaqtayuq allwiya kamayuq qarqan.
Taytan: Alexandre Eiffel, Maman: Catherine.
Ñawpaq warmi: Marie Gaudelet.
Churinkuna: (5).
Yachaywasi: Lycée
Alma mater: École Centrale Paris.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Caballero de la Legión de Honor
- Oficial de la Legión de Honor
- Langley Gold Medal (1913)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustave Eiffel.


text:
Lavalleja suyu
Lavalleja suyu (kastilla simipi: Departamento de Lavalleja), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Minasmi.
10 016 km²
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 16 ñiqin inti raymi killapi 1837 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
60 925 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lavalleja suyu.
- Web site Lavalleja suyu.


text:
Francisco Morazán
José Francisco Morazán Quezada (* 3 ñiqin kantaray killapi 1792 watapi paqarisqa Tegucigalpa llaqtapi - † 15 ñiqin tarpuy killapi 1842 watapi paqarisqa San Husi (Kustarika)), huk Unduras mama llaqtayuq awqaq pusaq, qillqaq wan pulitiku qarqan.
1830 watamanta 1834 wan 1835 watamanta 1839 ñawpaq kuti Chawpi Awya Yalapa Umalliqnin karqan.
1827 watamanta 1830 watakama ñawpaq kuti Unduraspa Umalliqnin karqan.
Taytan: Eusebio Morazán Alemán; Maman: Guadalupe Quezada Borjas.
Ñawpaq warmi: María Josefa Lastiri Lozano
Churikuna: ( )
Yachaywasi:
Alma Mater:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francisco Morazán.
- Panaka


text:
Erwin Sánchez
Erwin Sánchez Freking sutiyuq runaqa, icha Platini Sánchez (* 19 ñiqin kantaray killapi 1969 watapi paqarisqa Santa Krus llaqtapi - ) huk Qullasuyu mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Premio Mayor 1994
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Erwin Sánchez.


text:
© Honorato Mora, agricultor.
© Emilio Santisteban, artista.
© Lizet Díaz Machuca, curadora.
© Kenyi Quispe Granados, fotografia e produção.
© Rocío Sulca, consultoria de gestão.
© Willka T'ika Center, suporte.
© Instituto Nacional de Línguas Nativas INALO, assessoria linguística e divulgação em Quechua.
© San Antonio Abad Universidade Nacional de Cusco UNSAAC, programa científico público.
Poema I © Nilda Condori Chumbisuca, engenheira agroecológica e de desenvolvimento rural + Huberth David Chumbisuca Huillca. Poema II © Rebeca Ráez, atriz. Poema III © Ricardo Lacuta, fotógrafo. Poema IV © Luis Alberto Medina Huaman, linguista e professor de quíchua. Poema V © Rocío Sulca, artista + Dr. Walter Antezana, engenheiro zootécnico. Poema VI © Lizet Díaz Machuca, gestora cultural. Poema VII © Kenji Quispe, artista e filósofo. Poema VIII © Daniela Napurí, artista. Poema IX © Óscar Limache, poeta. Poema X © Richard Gabriel Ore Campero, filósofo. Poema XI © Marco Chevarría, especialista em direito ambiental + Ronald Romero, engenheiro zootécnico. Poema XII © Daniela Granda + Mariana Torres + Isidro Lambarri, fotógrafos. Poema XIII © Calypso Zuniga Leva, escultora. Poema XIV © Walter Aparicio, cineasta. Poema XV © Dr. Eleazar Crucinta Ugarte, historiador + Dione Huaman Borda + Paola Katherine Chipa Guillen, zootecnia.
Projeto vencedor do Estímulo à Cultura 2022 do Ministério da Cultura do Peru MINCUL
cultivatrilce@emiliosantisteban.org / amigo@centrowillkatika.org
Projeto que une arte contemporânea (arte performática, arte processual, arte participativa, poesia visual e poesia objeto) e cultura tradicional (ecofato da batata, processos agrícolas e língua quíchua), ligando o centenário da primeira publicação da coleção Trilce de poemas de César Vallejo, a existente tradução quíchua publicada da referida coleção de poemas (Meneses 2008), as variedades de batata desenvolvidas no Peru e preservadas em Cusco e o sistema de plataforma desenvolvido pelas culturas andinas originais.
Acontece em uma plataforma inca em Yucay (Vale Sagrado, Cusco) em cinco ciclos agrícolas entre 2022 e 2027, nos quais os 77 poemas de Trilce, na versão quíchua, serão gravados em batatas e cultivados junto com elas, tornando-se simbolicamente poemas-semente, poemas-flores e poemas-comida graças à participação de agricultores locais.
Atualmente encontra-se na primeira fase, correspondente à campanha agosto-dezembro de 2022.
O Projeto faz parte de uma linha de trabalho antecedente, desenvolvida desde 2015 tanto pelo artista que o concebeu, Emilio Santisteban, quanto pela curadora que o assessora, Lizet Díaz Machuca, e responde aos objetivos e práticas de conservação e valorização do patrimônio. Patrimônio natural e cultural de Cusqueño realizado pela organização que o hospeda, o Centro Willka T'ika para a conservação do patrimônio natural e cultural andino.
100 anos após a publicação de Trilce (Vallejo 1922) e durante os próximos cinco anos, cultivaremos os 77 poemas que o compõem, em versão quíchua (Meneses 2008), registrando-os participativamente sobre batatas, que serão plantadas e cultivadas , também participativamente, até sua colheita em uma plataforma inca, restaurada em Yucay pelo Centro Willka T'ika para a Conservação do Patrimônio Natural e Cultural Andino em colaboração com MINCUL-Cusco.
Entre maio e agosto de 2022, escrevemos os poemas I a XV de Trilce por gravura manual em batatas, e os plantamos durante a lua cheia, em 11 de agosto. O processo de cultivo e cuidado da colheita será realizado até meados de dezembro.
Da mesma forma, em 2023 gravaremos nas batatas, semear e cultivar até a colheita, os poemas XVI a XXX de Trilce, e sucessivamente repetiremos o processo todos os anos até terminarmos com o cultivo dos 77 poemas.
Desta forma, em cada ciclo agrícola anual, os poemas de Trilce tornam-se poemas-semente, germinam como poemas-flores e são colhidos como poemas-alimentares que farão parte do ciclo alimentar, económico e agrícola da comunidade agrária de Trilce. o Vale Sagrado dos Incas, em um processo agrícola em que os corpos das batatas vão realizar a linguagem poética, nossa relação com as línguas originais e nosso olhar diante da natureza e das práticas agrícolas tradicionais.
Vallejo, César (1922) Trilce. Lima: Oficinas Tipográficas da Penitenciária.
Meneses, Porfirio (2008) Trilce, Versão Quechua. Lima: Universidade Ricardo Palma. Editora Universitária.
I
Pitaq chay hinataña chaqwakachan, manataq
qipariq qucha-watakuna suñanata atichikuncnu
Pisi yapasqapas chuquicnay,
chisiykuptin puni, ramkallaraq,
hinptin aswanta chaninchakunqa
wanu, llaspa apuchasqa taqrukuy,
sapan kaq sunquman
mana munastin anqusaq
mama quchapa puchqulli ankata,
sapa cuya sinchi puqchikuypi
Pisi yapasqallapas chuquichay kachun
millay yakuñataq, chisinkuy supta uranpa
ASWAN QAPAQ BIMULNINKUNAPA.
Mama quchaman ñawpariq allpañataq wata niraq sayarin
wasantakama, amu, mana manchaq,
wañuchikuq takyatiyaypa siquinpi.
II
Pacha Pacha
Huqu wayrakunapi qucharayaq chawpi punchaw.
Pukarapi amirusqa yaku-suquq wisikachakun
pacha pacha pacha pacha
Qaqchu mita Qaqchu mita
Utulukuna takikachanku yanqa aspikustin
Hukllawaq chuya punchawpa simin
qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita qaqchu mita
Paqarin Paqarin
Kikin kaymanta quñichkaqraq samakuy
kunanta hamutaspa waqaychaway
paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq paqarinpaq
Suti Suti
Iman sutichana kirinkichkawaptinchik?
Ñakariq wasapaymi sutichakun
suti suti suti suti
III
Kuraq ayllunchikuna
imay pachataq kutimunqaku?
Suqtatañam waqtaykamun ñawsa Santiagu,
hinaman sinchi tutaykuqñam.
Mana unamunantarm nirqan mamanchik.
Aguidacha, Nativa, Miguil,
yanqataq chaychayta riwaqchik, maynin
kunallan purirqanku
yuyapakuyninkuta qanqatiyastin
kurnuchikuq manchachikukuna,
chun niq kancha man maypi
chayraq ustukuchkaq wallpakunapas
waknataña mancharikurqanku.
Aswan allin kayllapi kakusunchik.
Mana unamunantam mama nirqan.
Amaña llakikusunchu. Qawachkasunchik
wampukunata ¡ñuqapa kaqmi lliwmanta aswan sumaq!
chaykunawan tukuy punchaw pukllakunanchik
mana awqanakuspalla imaynam kanan kachkan:
quchapim saqisqa kanku, pukllapasllaña
paqarinpaq añakakuna winayniyuq.
Kay hinalla, mana ima hampiyuq,
kamachisqa lliw ruraqkunalla, suyasunchik
kutimuyninkuta, tannichikuq rimayninkuta,
hina ñawparikunq machunchikkunapata,
wasipi sullkan kaqkunata saqiwaqninchikpata,
manapas ñuqanchikpas
illarquyta atichwanchik hina.
Aguidacha, Nativa, Miguil?
Qayaykachakuni, llapchaykachastin tutayaqpi
maskani. Yanqataq sapallayta saqiwachkanmanku
hinaptin sapallan wichqasqa ñuqa kachkayman.
IV
Iskay karritakuna qiqichyanku
maqanakunaman atipakustin ñawipa
kimsachasqa waqay kuchukunakama,
mana haykap imatapas rurachkaptinchik.
Chay sapaqtam ichaqa, kuyay puchukasqa,
purun paqarinap ukunpi putichisqa
huk kaqninrayku, anaq ritichasqa
ruraykunapi nunachisqakuna.
Chutarayakurqani kimsa ñiqin raki kaq tukuspay,
aswan qipata —imatamá ruwwasunchikpas—
siwikun umaypi, piñarisqallaña
mana as asllamanta mama kayninpaq. Siwikunam.
Aynachakuypa rupapakuynin ña kanisqakunaña.
Illakuy, imamantapas aswan allinta
pakin Muchkata.
Chay mana llimpi picharquy
imaraykupas. Hamuq kawsakuypa waqta waqtallampi,
waqan waqan. Taki hunta tawa waqtawan
qinchasqa kimsa upallakuypi.
Upallay. Warmip uku rurun. Yaqa chuya kay.
Lliw imapas waqasqañam. Lliwmi chapasqa
karqun, kamas ichuqninpi puni.
V
Sisapa iskay kuska rurukuna. Takiyta qallarinku
paymanta quchap urpinkuna, kimsachakuy munaykuna,
qallariq puchukaykuna, waymanta huukuna, tukuy
rikchaqmanta piñichasqapas iñikunman hina.
¡Sisapa huñunasqa pallqa runkuna!
Ma. Chaqay kachun mana astawan ima kaspan,
Ma. Ama hawarnan waspichunchu, hinaspan
mana uyarichikuq hina hamutachun,
llimpichun manataq qawachikuspan.
Amataq lluchkachunchu hatun tikayarquypi
Paqarisqa qaparim ankayllikun hinaspan mana
mumanchu llikapas kuyaypas kayta.
Aynakuna hina aynalla kachunku wiñaypaq.
Ichaqa arna 1-ta quychikchu, uyarichikunqam
mana tukuqpi. Amataq O-ta quychikchu,
huk nanaqtam upallanqa, 1-ta
rikcharichiypiwan sayarichinankama.
Haa iskay sunqup huñunakuy.
VI
Paqarin pachay churakurqusqaytam
taqsapuwaqniy mana taqsarqañachu:
utiliachasqa sirkankunapim taqsaq
sunqunpa paqchanpi, kunanñataq
papukusaqchu millay patachakuypa
putka pachan saqisqaypas imamanta.
Mana kunan pipas yakukunaman riq haptin
qatichikuy llaqikunapi pintukun
quillqachanapaq latapata, hinaman
viladurpi kaq llapa imakuna, waknataña
ñuqamanta iman kanqa nisqaykuna,
ñuqapañachu kachkanku, hichpallaypi.
Paypaña qiparqunku, llampuchasqakama,
paqu rikchaq alli sunqu kayninwan ñapusqakama.
Kutimunanta yachaptiyya,
yachayman ima tutamanta kutimunanta
taqsasqa pachakunata quwaqniy, wakllay
nunay taqsapuwaqniy. Ima tutamantaraq yaykumunqa
sunqun tiyasqa, ruraykunapa mukmun, samisqa
yachasqan qawachikuymanta, arí atisqanta
¡IMAYNAM MANA ATINQACHU!
llapa chaqrusqakunata anqasyachiytawan mastachiyta.
VII
Hawkalla chanchayta qallarini riqsisqay
allqa chutata. Liw mana imapas musuq kayniyuq,
chiqanpayta. Hinaspay ukunakurqani kay hina
imakunaman, chaywan ñawpaq pachaña karquni.
Muyuni wakillampi allinwan purina
chutanta, atipakuspa lluqsina chay kawsaq
qichqapa kmyninta, mana patma rurayllapichu.
Hatunchakuykunam,
chaqay qapariy, rimanakuypa chuya kaynin,
killay taqlla challpusqa ¡ñam! rurakuyninpi,
Chutapas punkunkunawan ñawisapa kachkaptin
hinaspan qaparin qala chaki sarpukunamanta,
uyarichikuq waqtaykunapi hatun tuqyaykunata
minchachanapaq
Kunanñataq, ñutu mita sisikuna
miskichasqa yaykukunku, puñunayasqakama
yanqachalla ruray munaq, hinaman wistuchakunku
kañasqa pulvurakunapas, 1921pa wichayninkuna.
VIII
Paqarinqa sapaq punchawmi, huk
kaqninpim tariyman mana ruruq kamachikuypaq
wiñaypaq yaykunata.
Paqarin wamaq punchawpi,
qatu wichqasqach kanman
sunqup iskay llikankunawan, paqta pura
sanchachikuypi aycha mikuqkuna.
Allintam atinman takyayta chay llapa ima.
lchaqa huk mana paqarinniyuq paqarin
pasukusqanchik siwikunaq ukunpi
rirpupa waqtankunach kanqa
mayman qayllayta kinrachinaypaq
mana qaparl yachapayayniyuq kanaykarna hinaman
wasaman qayllay churakunankama.
IX
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiyta maskani.
Iskaynin palta llaqinkuna, hillisapa
chaskikuyniyuq kichki punkun, miraqmanta
mirachiqman, sumaqllaña kaynin quchuchikuypaq,
lliwmi chiqanpay kasqa.
Waqtarquyta hukama waqtaywan kutichiytan maskani.
Sumayninpi tikrani bulivarchasqa
chapra ranrakunata kimsa chunka iskayniyuq anta
waskakunatawan rikchakuquin yapantinkunaman
yanapakunku chukcha chukchamanta
chaninchasqa wirpakuna. Qillqasqapa iskay rakinkuna,
hinaptinñataq illakuyta mana kawsanichu,
llapchayllapipas.
Pantanim waqtayta qunqaymanta waqtaywan
kutichiyta. Manam haykappas ichisunchu
kallpanchakuypi. Lawsani
kikiy kuyakuymantawan wak qata ukupi
wañuypaq qaqunakuymanta,
kay warmi
¡waknaña hunta llasasqanmanta!
Chinam illakuqpa nunan.
Chinataqmi kikiypa nunallaypas.
X
Yanqamanta sami kaypa qipaq kaq chuya rumi.
wañuyta tukurqun
nunanpiwan ima, uctubri chuklla chichu kaypiwan.
Kimsa killa illakusqan chunkañataq miski kasqan.
lmaynam kawsaypas,
apu willka chukuyuq, chullan rukana, asikun.
Imaynam qipanta qarqunku
chimpachakuqkunapa huñukuyninta. Imaynanpim
tukuy pacha asuykamun yupana qillqa
imapas wamaq siqipa ukunpi.
Imaynam urpikunata witunku chikachaq
challwakuna. Imayna kaykunañataq saqinku tupsata
kimsaman mirachikusqa kimsa ñiqin raprapi.
Imaynam ichikunchik
amiypaq hinalla sikikunata qawaspa.
Aysakun chunka killakunata chunkaman,
aswan wak karu kaqman.
Iskayraq qipanku wiqaw pintuna latapapiraq.
Kimsa killa illakuypiwan.
Isqunñataq chichukuypi.
Manam chullallapas awqanakuy kanchu.
Unquq kaq hatarikun, hinaman
tiyaspan antayachin hawka wanku waytakunata.
XI
Huk sipastam tarirqani chutapi
hinaptin marqayninwan aytiwarqan.
Chakatay qichqakunaman kichakuq
pim tarirquqninpas tarinmataq
manataq yuyanqachu.
Hichpa paniymi kay sipas.
kunan, wiqawnin llapchaykusqaypi
makiykuna sipasña kayninpi yaykurqunku,
iskay millay llimpisqa aya wasikuna hina.
Hina chun niqpi puni ripukun
kimsachasqa tutayariq intiman, kimsaña
iskayniykupi chawpichakusqa.
''Qusachakurqunim",
niwan.Wañukuq ipaykupapi rurasqaykuya, warmallaraq.
Qusachakurqunñam.
Qusachakurqunñam.
Qipariq paltasqa watakuna,
imaymanam munapakurqanchik
turukunaman pukllanaykupaq, kuskachakuqkunaman,
ichaqa llullallamanta, llumpaqmanta,
kasqanpi hina.
XII
Huk qinqumanta lluptini
pullu pullumanta.
Huk chamqasqa mana may chayananta yachasqay.
Tunkiy. Pakuny - Urqu siqaykuy.
Matankap kuyuchiquin.
Piqasqa wañuq chuspipa tuqyaynin
pawaynin chawpinpi pampaman wichispa.
Ima nintaq kunan niwtun?
Ichaqa, hina yachanapi, qamkunaqa
churim kankichik.
Tunkiy. Mana muyuq taykukuna.
kipusqa ilaqi, ruran
pichqa kichkakunata huk waqtanpi,
hukninpiñataq pichqatataq.
Chut ! Lluqsimuchkanñam.
XIII
Chupichaykitam yuyapayani.
Sunquypas llaspayasqam chupiykita yuyani,
punchawpa puqusqa wiqawninpi.
Samichikuq muruchanta llapchani. Kusañam.
Wañuntaq huk ñawpaq pacha munapakuyniy
ñutquman wiksukusqa.
Rakaykitam yuyani, hatun Llantupa wiksanmantapas
aswan sumaqpiwan kamaqlla wachakuq siqi,
hina wañuypas Qapaq Taytachamanta
chichukuspa wachakuptin.
Way, riqsiy yuyapakuy,
hamutani, arí, sinchi, saqra runapi,
may munasqanpi, atisqanpi, quchukuq.
Way, chisikuykunapi tuqtupa taratataynin.
Way, upallalla kununuy.
¡Yununukallallapu!
XIV
Imatataq ninay.
Chaymi ñakarichiwan tutapaymanta.
Chay hina wayllunkakunapi puriymanakuy
Chay sinchi sunqu uywakuna, llullasqa hina
Chay uku niqman asuhita laqaq sachap wiqin.
Chay hanaymanpa tiyaq sikikuna.
Chay mana atinmanchu kayta, kasqa.
Llutan.
Muspay.
Hinallapas Trujillumantam hamurqani Limaman.
Ichaqa pichqa sulistam sapa killa kakawanku.
XV
Chaqay kuchupi, waknaña tutakuna kuská
puñukusqanchikpi, kunan tiyakuykuni
purikuq. Wañuqña kuyanakuqkunapa puñunankuqa
urqusqañam, ichapas imayá karurqa.
Hamurqanki chika ñaqaraq sapaq
ruraykunaman, hinaspayki kankiñachu. Chay kuchum
maypi, qanwan kuska, huk tuta qawapayarqani
llampu ñawchichaykikunapa chawpinpi
Daudepta huk willakuyninta. Wayllusqanchik
kuchum. Ama pantachikuychu.
Ripuqña chiraw punchawkunata yuyaymanmi
churakurqani, yaykumuyniykipiwan lluqsirnuyniyki
pisi, saksay, chalapiwan wasipa rakinkunapi.
Kay parakachanan tuta,
karuña kuskanchikmanta, pawaykuni qunqayta.
Iskay punkukunam kichakustin wichqakustin,
iskay punkukuna riqpiwan hamuqkuna wayrapi
llantumanta llantukama.
Trilce, César Vallejo. Versión quechua de Porfirio Meneses. Meneses (2008) Editorial Universitaria, URP.


text:
Suyruqucha rit'i urqu (Paryaqaqa)
Suyruqucha (kastilla qillqaypi: Suerococha / Suiricocha) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Paryaqaqa walla, huk rit'i urqum Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Kanchayllu distritupi, Lima suyupipas, Waruchiri pruwinsyapi, Qinti distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Antachayri rit'i urqu
- Nurma rit'i urqu
- Panchakutu rit'i urqu
- Paka rit'i urqu
- Phaqhcha rit'i urqu
- Sullkun
- Tukumach'ay
- Wayllakancha rit'i urqu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Misk'i
- Misk'i nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Misk'i (sut'ichana) rikuy.
Misk'i nisqaqa huk q'aparmi, runap qallunpa ñawpaqninpi, ñawch'inpi mallisqa. Achka k'illimsayakukunam misk'i q'aparniyuq.
Kaymi huk misk'i kaq imayaykuna:
- Asukar icha Wiru misk'i (sakharusa, sacarosa): wayukunapi, misk'i wirupi
- Uwas misk'i (glukusa, glucosa): wayukunapi
- Wayu misk'i (fruktusa, fructosa): wayukunapi
Kay imayayniyuq mikhunakuna misk'i q'aparniyuqmi, ahinataq:
- Wayukuna (uwas misk'iyuq icha wayu misk'iyuq, icha iskaynintinniyuq)
- Palanta
- Muntipuquy
- Pira
- Sirwila
- Rinda
- hukkunapas
- Misk'i wiru (asukarniyuq)
- Lachiwa misk'i (ch'irkusqa uwas misk'iyuq, wayu misk'iyuq)
- Tukuy añakakuna (asukarniyuq)


text:
Internet
Internet - inlish simipi Interconnected Networks: T'inkinakusqa llikakuna - lliw tiksimuyuntinpi antañiqiq llikakunap ancha hatun llikanmi, yawirkawan icha ankichiywan t'inkinakusqa, antañiqiqpura willakunata qunakunapaq. Tiksimuyuntinpi ima antañiqiq kay internetpi t'inkisqa kayta atinmi. Antañiqiqkunaqa willankunata "tantari qillqa" (protocol) nisqakunawanmi qunakun.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Internetqa 1969 watapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqanakuy ministiryunpa (Pentagon nisqap) ARPANET nisqa antañiqiq llikanmantas paqarirqan. Hatun yachaywasikunas, k'uskiykuy sunturkunapas chay ARPANET nisqataqa willanakunapaqsi llamk'achirqan. Chay pachas UNIX nisqa llamk'aykuna llikatapas kururachirqan. 1982 watapiqa ARPANET TCP/IP (Transmission control protocol / Internet protocol, "karpay llanchiy tantari qillqa / t'inkinakusqa llikakuna tantari qillqa") nisqa tantari qillqatas llamk'achiyta qallarirqan. 1993 watapi WWW (Internet p'anqakunap llikan) paqariptin, internet anchata mastarikuytam qallarirqan.
Internetpa minkankunaLlamk'apuy
- E-chaski (Iliktrun chaski): E-mail
- Karu willanakuy llika Telecommunication Network (Telnet)
- Sinru wantuy tantari qillqa: File Tranfer Protocol (FTP)
- Internet p'anqakunap llikan: World Wide Web (WWW) - Hypertext transfer protocol HTTP, Hypertext Markup Language HTML