text:
CAPÍTULO 13
Kawëta rikë Dios rikanqannö
¿Imanötaq Dios rikan kawëta?
¿Imataq nin Dios manaraq yureq wambrata wanutsiyanqampita?
¿Imanötaq noqantsik rikätsikushun kawëta respetanqantsikta?
1. ¿Pitaq kamarqan llapan kawëyoqta?
“JEHOVAQA rasumpëpa Diosmi, pëqa kawëkaq Diosmi”, nerqanmi profeta Jeremías (Jeremías 10:10.) Hinamampis, Pëllam rurashqa llapan kawaqkunata. Tsëmi ciëlochö angelkuna niyarqan: “Imecatapis qammi camashqanqui. Cawenincuna qoshqa captiquim, llapanpis cawecayan”, nishpa (Apocalipsis 4:11). Hina rey Davidpis Jehová Diosta alabar kënömi cantarqan: “Qamchömi këkan kawëqa”, nishpa (Salmo 36:9). Tsëmi kawëqa Jehová Diospa qarënin.
2. ¿Imakunatataq Dios ruramun kawëkanantsikpaq?
2 Hinamampis, Jehová Diosmi kawatsimantsik (Hechos 17:28). Pëmi qomantsik mikonqantsik mikïta, uponqantsik yakuta, shütanqantsik vientota y täranqantsik Patsatapis (Hechos 14:15-17). Y kë llapantaqa ruramun kushishqa kawanapaqmi. Tsënö kaptimpis, rasumpëpa llapan kawënintsikchö kushikïta tarinapaqqa, Diospa leyninkunatam musyanantsik y wiyakunantsik (Isaías 48:17, 18).
RESPETASHUN KAWËTA
3. ¿Imanötaq Jehová Dios rikarqan Caín, Abelta wanutsenqanta?
3 Kawënintsikta y hukpatapis respetanantsiktam Diosqa munan. Rikärishun; Adanwan Evapa punta wambrankuna Cainmi, pasëpa piñakurkorqan qepan kaq wawqin Abelwan. Jehová Diosqa alleqmi willarqan tsë shonqunchö wawqinta chikir piñakïnenqa hutsa rurëman apananta, pero Cainqa manam wiyakorqantsu. ‘Wawqinta maqarmi wanuratserqan.’ (Génesis 4:3-8.) Y kë Bibliachö willakïqa nimantsik, wawqinta wanutsenqampita Cainta Jehová Dios castiganqantam (Génesis 4:9-11).
4. Ley mosaica nishqanchö, ¿imanötaq Jehová rikätsikorqan, kawëta imanö rikänapaqpis?
4 Waranqa watakuna pasariptinnam, Jehová Dios israelitakunata leyninta qorqan Pë munanqannö serviyänampaq. Y Moiseswanmi kë leyninkunata willatserqan, tsëmi kë leykunataqa Ley mosaica nishpa reqiyan. Y tsë Leykunachömi: “Manam wanutsikunëkitsu”, nishpa mandamiento karqan (Deuteronomio 5:17). Y kë ley nenqanmi rikätserqan israelitakunata, Jehová Diospaq, kawë alläpa valoryoq kanqanta, y tsënölla nuna mayinkunapa kawëninkunatapis valorayänampaq.
5. ¿Imanötaq manaraq yureq wambra wanutsita rikashwan?
5 ¿Y imanötaq Jehová Dios rikan mamampa pachanchö winëkaq wambrata? Ley mosaica nishqanchöqa willakorqan, tsë wambrata mana wanutsiyänampaqmi. Tsënömi Jehová Diospaqqa manaraq yureq wambrapa kawënimpis alläpa valoryoq (Éxodo 21:22, 23; Salmo 127:3). Tsëmi, manaraq yureq wambrata ardepa wanutsipis alläpa hutsa.
6. ¿Imanirtaq nuna mayintsikta chikinantsiktsu?
6 Kawëta alleq respetanapaqqa, nuna mayintsiktapis shumaqmi rikänantsik. Tsëmi Bibliaqa nimantsik: “Meyqanpis wawqin chikeqqa wanutsikoqmi; i musyayankim ni pï wanutsikoq manam katsintsu wiñey kaweyta kikinchow”, nishpa (1 Juan 3:15, QKW). Y mana wanushpa kawanapaqqa, chipyëpam horqanantsik shonquntsikpita nuna mayintsik chikita, tsëpitam shamun imëka mana alli rurëkunapis (1 Juan 3:11, 12). Tsëmi alläpa preciso kuyanakïta yachakï.
7. ¿Ima viciokunataq kawëta mana respetanqantsikta rikätsikun?
7 ¿Y imanötaq kawënintsiktaqa rikashwan? Wanïtaqa manam llapampis munayantsu, pero wakinqa kushikuyänanrëkurmi peligroman churayan kawëninkunata. Drögawan, cigärrowan y cocawampis malograyanmi cuerponkunata y wakinnäqa wanuyanmi. Kënöpa cuerponkunata malograq nunakunaqa manam kuyayantsu kawëninkunata. Kë viciokunaqa rakcha y mana allim kayan Diosnintsikpa nawimpaq (Romanos 6:19; 12:1; 2 Corintios 7:1). Pë munanqannö servinapaqqa haqinantsikmi kë viciokunata. Itsapis kë haqiqa faciltsu kanman, pero Jehová Diosqa yanapamënintsikta puëdenmi. Tsëmi, Pëqa këkunata haqinapaq y kawënintsikta huk qarëtanö rikänapaq llapan rurëkanqantsiktaqa alläpa valoryoqta rikan.
8. ¿Imanirtaq imëpis kawënintsikta cuidanantsik?
8 Kawëta respetarqa imëpis cuidakushunmi. Y manam ardëpaqa kushikunarëkurlla peligroman churashuntsu. Manam cärrotapis llutaqa manejashuntsu ni malogranakïpa pukllakunamampis ëwashwantsu (Salmo 11:5). Unë Israelitakunata Jehová leynin qonqanchömi nerqan: “Huk mushoq wayita rurarqa wayikipa tëchonchö hiruroq perqata ruranki [...] mana ishkiyämunampaq tsënöpa mana culpayoq kanëkipaq”, nishpa (Deuteronomio 22:8). Tsë leyqa, noqantsik imata ruranapaqpis alleqmi yachatsimantsik. Tsëmi, wayiki escalërayoq kaptenqa altsanëkim seguro kanampaq, tsënöpa ishkir mana malograkuyänampaq. Cärroyoq karqa alli rikekurmi puritsinëki. Ama permititsu wayiki o cärriki qampaq y wakimpaq huk peligro kananta.
9. Kawëta respetarnenqa, ¿imanöraq animalkunata rikashwan?
9 ¿Imanötaq Jehová rikan animalkunapa kawëninta? Alläpa valoryoqtam rikan. Pëqa wanutsinata permitin: Mikunapaq, vestikunapaq, y imëka peligrokunapitapis tsapäkunapaq kaptinllam (Génesis 3:21; 9:3; Éxodo 21:28). Pero kushikunanllapaq hipatseq y wanutseqqa manam allitatsu rurëkan, y mana väleqtanömi kawëta rikëkan (Proverbios 12:10).
YAWARTA RESPËTOWAN RIKÄSHUN
10. ¿Imanötaq Jehová Dios rikätsikorqan kawë yawarchö këkanqanta?
10 Caín, Abelta wanuratsiptinmi Jehová nerqan: “Wawqikipa yawarninmi patsapita noqaman qayakëkämun” nishpa (Génesis 4:10). Wawqikipa yawarnin nerqa, Jehová Diosqa parlëkarqan Abelpa kawënimpaqmi. Cainqa castigotam chaskinan karqan wawqinta wanutsenqampita. Tsë Abelpa yawarnin o kawëninqa, Jehová Diosman justiciata mañakur qayakoqnömi karqan. Kawë yawarchö këkanqanqa más alleq rikakurerqan Diluvio pasariptinmi. Manaraq Diluvio kaptenqa nunakuna mikuyaq frutakunata, verdürakunata, granokunata, y tsaki mikïkunallatam. Pero Diluvio pasariptinnam Noëta y wambrankunata Jehová nerqan: “Llapan kawëyoq animalkunam mikunëkipaq kanqa. Imëka plantakunapis, rasumpëpam llapampis qamkunapaq”. Tsëta nirirnam yapë kënö nirerqan: “Ëtsanllatam mikuyänëki, —yawarnintaqa— manam mikuyänëkitsu” nishpa (Génesis 1:29; 9:3, 4). Clarom këkan Jehová Diospaqqa yawarchö kawë këkanqan.
11. Noëpa tiempompita patsë, ¿imata mana mikuyänampaqtaq prohibishqa Jehová?
11 Yawartaqa respetashwan mana mikurninmi. Israelitakunata Leynin qonqanchömi kënö mandakorqan Jehová Dios: “Mëqan nunapis [...] huk chukaru animalta o huk pishquta mikunampaq wanutserqa, yawarnintam patsaman hichanan y allpawanmi tsapanan. Tsëmi Israelpa tsurinkunata nerqä: ‘Manam ni ima ëtsapa yawarnintapis mikunëkitsu [...]’”, nishpa (Levítico 17:13, 14). Ima animalpa yawarnintapis Noe mana mikunampaq Jehová Dios prohibenqanqa, puwaq pachak watakuna pasashqana këkaptimpis valoryoqllaran këkarqan. Jehová Dios nenqanqa alleq clärom rikakïkarqan, sirveqninkunaqa yawarninta mana mikushpa ëtsanllata mikuyänampaq. Patsamanmi hichayänan karqan yawartaqa, tsëqa Jehová Diosta tsë kawëta kutitseq cuentam karqan.
12. Apostolkunapa tiemponchö, ¿ima leytataq patsätsiyarqan, y imanirtaq kanampis allilla?
12 Noqantsiktapis huk tsënö leytam qomarqontsik. Jesus wanuriptin apostolkunapa tiemponchömi, Jesuspa qateqninkuna dirigeq apostolkuna y ancianokuna, cristianokuna wiyakuyänampaq mandamientokunata patsätsiyarqan. Y tsë reunionchömi kë acuerdoman chäyarqan: “Santu Espiritum cäyitsiyämarqon y quiquïcunam pensayarqö ‘costumbrïcunataraq cumplï’ nir, mana oblïgayänaqpaq, sinoqa mas presisu caqcunallata rurayänequipaq. Tsemi ama micuyanquitsu imajincunata qarayashqan etsacunata, ni jurcaquëpa wanushqa animalcunapa etsancunata, ni yawarnintapis ama micuyanquitsu. Ama jucwan jucwan pununacuyanquitsu”, nishpa (Hechos 15:28, 29; 21:25). Tsëmi, yawartaqa mikunantsiktsu. Diosnintsikpa nawimpaqqa këta wiyakïqa alläpa precïsom, ídolo adorëpita y lluta wätanakïpita witikoqnömi.
13. ¿Imataq yanapamantsik, yawar churakï alläpa hutsa kanqanta musyanapaq?
13 Yawarta ama mikuyëtsu nenqanqa, ¿yawar churakïtapis prohibintsuraq? Awmi, tsënömi. Këman pensakurkï, huk médico alcoholta amana upïtsu nishunkiman, pero ¿vënëkipa churakïkaptikeqa allitsuraq kanman? Manachi, upïkaq cuentachi tsëqa kanman. Tsënömi hina, yawarpita witikorqa manam vënantsikpapis churakunantsiktsu. Tsëmi tsë leyta cäsokorqa, yawarta churamänantsikta munanantsiktsu.
14, 15. Mëdicokuna huk cristianota yawarta churakï niyaptenqa, ¿imatataq ruranman y imanir?
14 Pero ¿imatataq ruranman huk cristiano qeshyarnin, o malograkushqa karnin operacionta wanar? Itsa mëdicokunaqa, yawarta mana churakorqa wanunkim niyanman. Pero huk cristianoqa manam wanïta munantsu, tsëmi Diosnintsik qaranqan kawëninta kuyar, yawarpa rantin huk hampikunata chaskikunampaq listo këkan.
15 ¿Kanan tiempo más kawëta munartsuraq Dios mandakonqanta huk cristiano cäsokunmantsu? Jesusmi kënö nerqan: “Pipis caweninllapaq yarparaq caqqa ushacanqam; peru noqarecur caweninta oqraq caqqa wiñe cawetam tarenqa”, nishpa (Mateo 16:25). Manam ni mëqantsikpis wanïtaqa munantsiktsu. Pero kanan tiempochö Diosnintsik mandakonta mana cäsokur kawënintsikta salvarqa, manam chaskishuntsu shamoq tiempochö mana wanushpa kawakïta. Tsëmi, Diosnintsikpa leyninqa noqantsikpaq alli kanqanman confiakunantsik. Y kanan tiempochö Diosnintsikpa leyninta wiyakïkar wanushqaqa, yapëmi Diosnintsik kawënintsik qomashun shamoq tiempochö (Juan 5:28, 29; Hebreus 11:6).
16. ¿Imanötaq cristianokuna rikäyan yawarta?
16 Rasumpëpa fiel cristianokunaqa, Jehová Diospa leyninta wiyakuyänampaq listom këkäyan. Tsëmi, yawartaqa mikuyantsu, ni churakuyantsu cuerponkunaman. * Hina creiyanmi, yawar Kamaqqa nunakunapaq más alli kaqta munanqanta. ¿Qampis tsënöku creinki?
¿IMALLATATAQ YAWARWAN RURAYANAN KARQAN?
17. Unë tiempo israelitakunata, ¿imallapaq yawar kanqantaraq Jehová nerqan?
17 Ley mosaicam rikätsikorqan alleq claro yawarwan imata rurayänantapis. Imanöpis israelitakuna adorayänampaq leyninkunata qormi Jehová Dios nerqan: “Ëtsapa almanqa [o kawëninqa] yawarchömi këkan, y kikïmi churarqö altarman hutsëkikunata limpiamunampaq, y yawarlla hutsata limpiaptin”, nishpa (Levítico 17:11). Israelitakuna mana allita rurarqa, hutsankunapita limpio quedayänampaqmi, huk animalta wanïkatsir sacrificäyaq y wakin yawarnintanam apayaq altarman. Tsëllapaqmi yawarqa karqan.
18. ¿Ima bendicionkunatataq chaskishun Jesucristu yawarninta ramanqampita?
18 Kanan tiempo rasumpëpa cristianokunaqa manam Ley mosaica nishqantatsu qatiyan, tsëmi animalkunata sacrificäyantsu, ni yawarninta altarman apayantsu (Hebreus 10:1). Pero israelitakuna yawarta altarman apayanqanqa rikätsikorqan Diosnintsikpa wambran Jesucristu, kawëninta sacrificänantam. Capítulo 5 nishqanchö yachakonqantsiknöpis Jesusqa kawënintam entregarqan, yawarninta ramarnin. Tsëpitanam ciëlota kutikorqa Diosta qoykorqan, huk kutilla ramanqan yawarnimpa valorninta (Hebreus 9:11, 12). Tsëwanmi apamorqan hutsantsikpita perdonta chaskinapaq, y nänita kichamorqan mana wanushpa kawakïman chänapaq (Mateo 20:28; Juan 3:16). Awmi, yawarninta tsënö ramanqanqa alläpa precïsom karqan llapantsikpaq (1 Pedru 1:18, 19). Salvakushonqa Jesucristu yawarninta ramanqanman fëta churarllam.
19. ¿Imatataq ruranman huk cristiano, llapan nunapa yawarnimpita culpayoq mana kanampaq?
19 ¡Imanömi Diosnintsikta agradecikuntsik kë shumaq kawëta qoykamanqantsikpita! Kë agradecikonqantsikmi yanapamäshun nunakunata willapänapaq, Jesuspa sacrificionman fëta churarnin mana wanushpa kawakïta tariyänampaq. Y këtaqa kushishqam rurashun, y Jehová Diosnömi rikäshun nuna mayintsikpa kawënin alläpa valoryoq kanqanta (Ezequiel 3:17-21). Tsë willapäkïta willakorqa, apóstol Pablunömi nishun: “Mananam culpayoqnatsu cashaq mana creyicuyanqanrecur castigashqa cacuyaptiquipis. Porqui Diosnintsic llapan nenqantam willayashqa cayaq jucllellatapis mana pantarishpa” (Hechos 20:26, 27). Tsëmi, kawëta y yawarta respetanqantsikta y kuyanqantsiktaqa rikätsikuntsik, nuna mayintsikta Diosnintsikpa alli willakïninkunata y shamoq tiempochö ruramunanta willaparnin.
^ par. 16 Yawarta mana churamänapaq, huk tratamientokunapita más musyëta munarqa, Jehovapa testigonkuna rurayämonqan, ¿Cómo puede salvarle la vida la sangre?, nishqan follëtopa 13-17 päginankunata ashi.


c: text/html

text:
Risaralda suyu
Risaralda suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento de Risaralda) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Pereira llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1966 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Risaralda suyu: 14 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Risaralda suyu.
- Uficial qillqa web Risaralda Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Biblioteca Luis Ángel Arango/Risaralda
- Risaralda Turística - Algo Nuevo Siempre
- Portal de emprendimiento del Departamento

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
46 willakï: Jericó markapa perqankuna
¿IMARAQ kë Jericó markapa perqankunata huchïkatsin? Hananman huk bomba ratëkushqanömi. Pero manash bombakuna ni cañonkuna tsë tiempochöqa kanaqtsu. ¡Jehoväpa huk milagronshi këpis! Mä rikärishun imanöshi kë pasanaq.
Wiyë Josuëta Jehová nenqanta: ‘Kë markapa hiruroq tumë soldädïkikunawan. Hoqta hunaq tumayë huk kutiyan cada hunaqchö arca del pacto nishqanta aparkur. Waqrankuna pükallapa arca del pacto nishqan nöpanta qanchis sacerdötekuna ëwayanqa.’
Hina, ‘qanchis kuti tsë markapa hiruroq tumayanki qanchis hunaqchöqa. Tsëpitana, alli unë pükayanki waqrakunata, hina guërrapaqnö llapëki qapariyanki. ¡Y limpum huchuriyanqa perqakunapis!,’ nishpash ninaq.
Jehová nenqannöllash rurayänaq Josué y llapan nunakunapis. Upällallash kayänaq hiruroq tumarnenqa. Puriyanqanlla y waqra pükayanqanllash wiyakunaq. Mantsakäyarqachi Jericó markachö nunakunaqa. ¿Ventänachö puka waska warkurëkaqta rikankiku? ¿Piparaq tsë ventana? Awmi, ishkan musyapakoqkuna niyanqannöshi Rahabqa waskata warkushqa. Wayin ruripitash llapan familianwan rikarëkäyan ima pasanantapis.
Y qanchis kutish hiruroq tumayänaq tsë markapa qanchis kaq hunaqchö, tsëpitanash waqrata pükayan y soldädokuna qapariyan, tsënash perqakunapis limpu ishkiriyänaq. Tsënash: ‘Llapan nunakunata wanutsiyë y kayayë llapan markata llapannintin, pero hiërrota, cobreta, örota y plätataqa ama ushakätsiyëtsu, tabernäculopaqmi kayan tsë llapan,’ nishpa ninaq Josué.
‘Rahabta llapan familiantawan horqayämi wayimpita,’ nishpash Josué mandanaq ishkan musyapakoqkunata. Kë llapanshi salvakuyänaq musyapakoqkuna niyanqannö.
Josué 6:1-25.
Tapukïkuna
- ¿Imata soldädokuna y sacerdötekuna hoqta hunaqyaq rurayänampaqraq mandarqan Jehová?
- ¿Imataraq qanchis hunaq rurayänan karqan nunakuna?
- Dibüjochö rikëkanqëkinö, ¿imaraq Jericó markapa perqankunata pasëkan?
- ¿Imanir-raq huk ventänapita huk puka waska warkurëkan?
- ¿Imata soldädonkuna tsë markatawan, nunakunata rurayänantaraq mandarqa Josué, y hiërrota, cöbreta, örota y qellëtaqa imanayänanraq karqa?
- ¿Imataraq tsë ishkan musyapakoqkunataqa mandayarqan?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Josué 6:1-25.
¿Imachöraq qanchis hunaq israelïtakuna Jericó markapa hiruroq tumayanqan parecin, kanan kë tiempochö Jehoväpa testïgonkunapa willapäkïninkunaman? (Jos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Cor. 9:16.)
¿Imanöraq 500 wata pasariptin cumplikarqan Josué 6:26, imataraq kë Jehoväpa palabrampita yachatsimantsik? (1 Rey. 16:34; Isa. 55:11.)


text:
Fredrik Reinfeldt
John Fredrik Reinfeldt ( * 4 ñiqin chakra yapuy killapi 1965 watapi paqarisqa Österhaninge llaqtapi - ). Suwidsuyu mama llaqta musiku, pulitiku wan Uma kamayuq.
5 ñiqin kantaray killapi 2006 watamanta ñawpaq kuti Suwidsuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Bruno Reinfeldt; Mama: Birgitta Reinfeldt
Ñawpaq warmi: Filippa Reinfeldt
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fredrik Reinfeldt.


text:
¿Haykapipas tukunqachu ñakariy?
¿Niwaqchu . . .
. . . arí?
. . . manam?
. . . ichapas?
¿IMATAM BIBLIA NIN?
“Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, lutokuypas, waqaypas nitaq nanaypas.” (Apocalipsis 21:3, 4, Chuya Qellqa.)
¿IMAPIM KAY NISQANQA YANAPASUNKIMAN?
Diosqa manam imawanpas ñakarichiwanchikchu (Santiago 1:13).
Diosqa entiendenmi ñakarispa imayna sientekusqanchikta, chaymi hawkayachiwanchik (Zacarias 2:8).
Lliw ñakariykunam tukunqa (Salmo 37:9-11).
¿ISKAYRAYANACHU BIBLIAPA NISQANMANTA?
Manam, qawasun imanasqa:
Diosqa cheqninmi mana allin ruwaytawan ñakariytaqa. Yuyaymanay Jehova Diospa llaqtanta ñawpa tiempopi ñakarichiptinku imayna sientekusqanpi. Bibliapim nin “waqasqankuta uyarispan” llakikusqanmanta (Jueces 2:18).
Diosqa manam allintachu qawan runamasinku ñakarichiqkunataqa. Chaymi Biblia nin: “Cheqninmi inocente runa wañuchiqta”, nispa (Proverbios 6:16, 17).
Diosqa sapakamamantam nanachikun. Jehova Diosqa reqsinmi llapallan runakunapa ñakarisqantaqa (2 Cronicas 6:29, 30).
Jehova Diospa gobiernonmi lliw runakunapa ñakarisqanta chinkachinqaña (Mateo 6:9, 10). Chay chayamunankamam Diosqa kuyakuywan hawkayachin maskaqninkunata (Hechos 17:27; 2 Corintios 1:3, 4).
KAYPI YUYAYMANAY
¿Imanasqataq Diosqa saqen ñakarinanchikta?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan ROMANOS 5:12 hinaspa 2 PEDRO 3:9.


text:
Alija Izetbegović
Alija Izetbegović sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1925 watapi paqarisqa Bosanski Šamac llaqtapi - 21 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa Sarajevo llaqtapi) huk Busna-Hirsiquwina mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna: Bakir Izetbegović.
Yuyarina
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alija Izetbegović.


text:
APÉNDICE
Seolpash Hadespash, imatak kan
HEBREO shimipi sche’ohlka, griego shimipika haidesmi kan. Kay shimikunaka Bibliapika 70 kutinkamami tiyakun. Bibliapipash, wañushkakunaka sche’ohlman, haidesman rin ninmi. Bibliata shuktak shimikunaman tikrachikushpaka, sche’óhl shimita háides shimitaka “sepulcro”, “uku pacha”, “jutku” nishpami churashka. Shinapash, achkakunaka sche’óhl shimita, háides shimita imashina paykunapa shimiman tikrachishpa churanataka mana atinashkachu. Chaymantami, Kichwa Bibliapika hebreo shimimanta, griego shimimantallatak japishpa, español shimipi “Seol”, “Hades” nishpa churashka. Shinapash, Seolpash Hadespash imatak kan. Chayta alli yachankapakka, Bibliapi wakin versokunata rikushun.
Eclesiastés 9:10-pika kashnami nin: “Tukuy imata rurana kanpak makiman shamukpipash, chaytaka kanpak ushay tiyanshnallata ruraylla. Kan rina Seolpika, imata ruranapash, imata yarikunapash, imata yachakunapash, alli yachaypash na tiyanchu” nishpa. Kay versopi nishka shinaka, Seolka wañushkata pampana pushtuchu kan. Mana, wañushkata pampana pushtuka mana kanchu. Imashinatak chayta yachanchik. Bibliapika, wañushkata pampana pushtu nishpaka, sche’óhl shimita, háides shimitaka mana churanchu. Hebreo shimipi, griego shimipi pampana pushtu ninkapakka, shuktak shimikunatami churan (Génesis 23:7-9; Mateo 28:1). Achka wañushkakunata tantachishpa pampana pushtuta ninkapakpash, Bibliapika Seol, Hades shimikunataka mana churanchu (Génesis 49:30, 31).
“Seolmanta”, “Hadesmantaka”, imatatak Bibliapika yachachin. Bibliapi nishka shinaka, Seolpi, Hadespika achka wañushkakunami tiyan. Isaías 5:14-pika ninmi: “Seolpash, chay ukupi tiyakta lankankapaka [millpunkapakka], ninantami shimita paskashka” nishpa. Kay versopi nishka shinaka, Seolka achka wañushkakunata lankashpapash mana juntanchu (Proverbios 30:15, 16). Panteonpash achka wañushkakunata pampakpika juntanmi, shinapash Seolka achka wañushkakunata lankashpapash, “napacha shaykunchu” (Proverbios 27:20). Chaymantami yachanchik, Seolka pampana pushtukunaka mana kashkata. Shinaka, wañushkakunaka Seolmanmi rin nishpaka, imatatak nikun. Wañushkakuna Seolman rin nishpaka, wañushkakunaka puñukun shinami kan nishpami shina nin.
Bibliapi nishka shinaka, wañushkakuna Seolpi, Hadespi kashpaka, shamuk punchakunapika kawsarinkami (Job 14:13; Hechos 2:31; Apocalipsis [Revelación] 20:13). Shinallatak Bibliapi nishka shinaka, Diosta adorakkunapash, Diosta mana adorakkunapash Seolpimi kan nin (Génesis 37:35; Salmo 55:15). Chaymantami, Bibliapika nin: ‘Imatapash kashkatapacha rurakkuna, imatapash kashkatapacha na rurakkuna wañushkatapash Tayta Dios kawsachinkami’ nishpa (Hechos 24:15).*
* Bibliapika yachachinpashmi, Gehenapi kakkunaka mana kawsarinkachu nishpa. Kichwa Bibliapi, griego shimi Gehenataka “uku pacha” nishpami churan. Bibliata griego shimipi escribishpaka, Gehena shimitaka 12 kutinkamami churarka (Mateo 5:22, 29, 30; 10:28; 18:9; 23:15, 33; Marcos 9:43, 45, 47; Lucas 12:5; Santiago 3:6). Gehena ima kashkata yachankapakka, capítulo 7, párrafo 20-ta maskanki


text:
Ministerio de Salud impulsa la investigación científica a través del INSPI
11 de Septiembre de 2012 - 14h38
Tiempo de lectura 1'17'' | No. de palabras:428 | 4,535 visitas
Imprimir
Enviar
Por su parte, la Agencia Nacional de Regulación, Control y Vigilancia Sanitaria (ARCSA) tendrá a su cargo la emisión de registros sanitarios, permisos de funcionamiento y el control pos registro.
Así, el Gobierno Nacional y el Ministerio de Salud Pública trabajan por mejorar los procesos en beneficio de los ecuatorianos y ecuatorianas.
Unkuyta Rikuk Wasimi INSPI nishka hanpinkapak mushuk ruranakunata maskachun yanapakun
Unkuyta rikunkapak ruranakunata allichinkapakmi INSPI nishkakapash, ARCSA shutiyukpash tiyanka.
Carina Vance Unkuyta Rikuk Wasi pushakmi Cotacachipi: “Ishkantin wasikunatami minishtinchik, ñukanchik llaktapimi unkuymanta tukuyta maskankapak ruranakunchik, chaymantami kay wasikunata minishtinchik” kayta parlarka
INSPI nishkaka Unkuyta Rikuk Wasi, SENESCYT ima nishkakunatami maskanka. Kay wasikunaka ñukanchik ruranakunata ñawpaman apankapakmi may alli kankuna.
Kutin ARCSA nishkaka Hanpita Rurankapak, Rantinkapak, Katunkapak Unkuyta Rikuk Wasipa Ari Nishka pankatami rikunka.
Chashnami kay llaktapa Kamaypash, Unkuyta Rikuk Wasipash kay llaktapi kawsakkunata yanapankapak imakunatapash allichinkapak rurakun. /Unkuyta Rikuk Wasi/PC.
comments powered by


text:
Taripay suntur
Taripay suntur icha Yachaq tantari (kastilla simipi: tribunal, corte) nisqaqa chirarimanapaq tantaymi, kamachikuna chay chiqarimaypa tiksin kaptin.
Kay runakunam taripay sunturpiqa rimanakun:
- Ch'ataq ch'atasqa nisqa runata q'uma nisqa huchamanta ch'atanmi, wanachanapaq.
- Amachaq ch'atasqata, mañaqta amachaspa rimapunmi.
- Taripakuq taripayta rimanmi, ch'atasqata wanachaspa icha qispichispa, taripanakuypitaq huk mañaqta chiqachaspa icha mañaqpura chimpapuraychispa.
Kay iskay hinatam chiqarimanku:
- Wanana taripana nisqapi ch'ataq taripakuq ima q'uma rurasqamanta ch'atasqa runata taripaywan wanachan icha - ama nispa - qispichin
- Taripanakuy nisqapi taripakuq iskay mañaqpurataq huk mañaqta chiqachan icha mañaqpura chimpapuraychinmi.
Mama llaqtapi Hatun yachaq tantari icha Kamachikamayuq tantari nisqaqa rimana huñunakuypa kamasqan kamachikuna hatun kamachiwan paqtachus mana paqtachus kayta riqsichin.


text:
Bolívar marka
Bolívar marka (kastilla simipi: Provincia de Bolívar) nisqaqa huk markam Ikwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waranta llaqtam.
Kay markaqa Simón Bolívarmantam sutichasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitinmi kan, isqun llaqta kitilli 21 chakrapura kitillipas.
Pukyu: [1]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bolívar markapiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa aswanta kay kitikunapi kawsanku: Waranta kiti, Chillanes kiti, Chimpu kiti, Echeandía kiti, San Miguel kiti, Kaluma kiti.[2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimpurasu nina urqu (Chimpurasu markapi)


text:
CAPÍTULO 14
Imatataq familiakuna rurayanman kushishqa kawayänampaq
¿Imatataq huk ollqu ruranman alli qowa kanampaq?
¿Imatataq huk qowayoq warmi ruranman alli warmi kanampaq?
¿Imakunatataq alli teyta y alli mama kayänampaq rurayanman?
¿Imanötaq wambrakuna yanapakuyanman familiachö kushishqa kayänampaq?
1. ¿Imanötaq familiakuna kushikïta tariyanqa?
JEHOVÁ DIOSQA kushi kushi familiakuna kawakuyänantam munan. Tsëmi, teytakunata, mamakunata y wambrakunata Palabran Bibliachö imata rurayänampaqpis willapan. Y kë consëjonkunata wiyakorqa kushikïtam tariyanqa. Jesus nenqannöpis “Diospa palabranta wiyar cäsucoqkunam, mas cushishqaqa cayan” (Lucas 11:28).
2. ¿Imatataq alleq musyashwan familiantsikchö kushikïta tarinapaq?
2 Jehová Dios familiakunata kamanqanta alleq musyarqa kushi kushim familiachö kawakushun. Kikin Jesusmi yachatsikorqan, Diosqa, ‘Yayantsic’ kanqanta (Mateo 6:9). Tsënöpam, ciëlochö Teytantsik-rëkur Patsachö familiakuna kayan, tsëmi Jehová Diosqa imanö familiakuna kushi kushi kayänanta musyan (Efesios 3:14, 15). Pero ¿imatataq familiakunapita Dios shuyaran?
FAMILIAQA DIOS KAMASHQANMI
3. ¿Imanö familia qallanqantataq Bibliachö willamantsik? ¿Imanötaq tsë willakï rasumpa kanqanta musyantsik?
3 Jehová Diosqa, Adantawan Evatam kamarqan y casatserqan. Edén shutiyoq huertamanmi churarqan, y “wambrëkikuna katsun, patsa huntanqanyaq mirayë”, nishpam nerqan (Génesis 1:26-28; 2:18, 21-24). Kë willakïqa manam lluta cuentollatsu. Génesis nishqan librochö imanöpis familia qallanqan willakï rasumpëpa kanqantam Jesusqa rikätsikorqan (Mateo 19:4, 5). Alläpa problëmakunapam pasantsik kë tiempochöqa y manam qallananchö Dios munanqannötsu kawantsik, tsënö kaptimpis familiakunaqa kushi kushi kawëta tariyanmanran. Mä rikarishun imanöshi tariyanman.
4. a) Familiantsik kushi kushi kanampaq, ¿imanötaq llapantsik yanapakushwan? b) Familiakuna kushi kushi kawakuyänampaqqa, ¿imanirtaq alläpa preciso Jesuspita yachakuyänan?
4 Familiachö kushishqa kawanapaqqa llapantsikmi yanapakunantsik. Y tsëpaqqa, Diosnintsikpa kuyakïnintam qatishwan (Efesios 5:1, 2). Pero ¿imanöraq mana rikëkarqa Diosnintsikta qatishwan? Mana rikarpis, llapan ruramonqantaqa y Patsaman hapallan Tsurinta kachamonqantaqa musyantsikmi (Juan 1:14, 18). Jesucristuqa ciëlochö Teytan imanöpis kanqantam rikätsikorqan, tsëmi Jesus nenqanta wiyë y rikëqa Jehová Dioswan këkaqnö y wiyëkaqnö karqan (Juan 14:9). Tsëmi, Jesuspa kuyakïninta y ruranqanta qatir familiantsik kushi kushi kanampaq llapantsik yanapakushwan.
QOWAKUNA YACHAKUYÄNAMPAQ
5, 6. a) ¿Jesus congregacionta shumaq rikanqampita, imatataq ollqukuna yachakuyan? b) ¿Ima rurëtaq preciso Dios hutsata perdonanampaq?
5 Jesucristu qateqninkunata rikanqannö y kuyanqannömi huk nunaqa warminta kuyanan y rikänan, nishpam nimantsik Bibliaqa. Rikärishun këchö mandakonqanta: “Warmiyoq ollqucuna, imanomi Teytantsic Jesucristupis Peman creyicoqcunata cuyarnin pecunarecur wanorqan; tsenolla qamcunapis warmiquicunata shumaq cuyayë [...] Tsenolla quiquiquicunapa cuerpiquicunata cuyanqequino warmiquicunatapis cuyayë. Pipis warminta cuyaq caqqa quiquinpa cuerpuntapis cuyanmi. Porqui manam pipis cuerpunta chiquintsu, antis cuidarmi tuquinopa alimentan. Tsenollam Jesucristupis peman creyicoqcunata cuyar cuidamantsic” (Efesios 5:23, 25-29).
6 Jesucristu congregacionta o qateqninkunata kuyanqan y cuidanqanqa, alläpa allim llapan qowakuna ruranqanta qatiyänampaq. Qateqninkuna hutsasapa kayaptimpis Jesusqa ‘peman llapan creyicoqkunatam cuyarqan’ y tsërëkurmi wanorqan (Juan 13:1; 15:13). Tsëmi casädokunataqa Diosnintsik mandan, “Ollqucuna, qamcunapis warmiquicunata shumaq cuyayë. Ama pecunata llutaqa imachopis tratayëtsu”, nishpa (Colosenses 3:19). ¿Imanötaq huk qowaqa Biblia nenqanta ruranman, warmin mana alleq pensashpa imatapis ruraptin? Kikimpis hutsasapa kanqantam yarpänan, y Dios perdonanampaqqa, ¿imataraq ruranman? Tsëpaqqa kikinmi ofendeqninkuna perdonëta yachakunan, y tsënöllam perdonanman warmintapis. Hina warmimpis tsënöllam ruranan (Mateo 6:12, 14, 15). Tsëmi, ishkampis perdonanakïta yacharqa huk shumaq casado vïdata pasayan.
7. ¿Imanötaq Jesus qateqninkunata rikarqan, y imanirtaq Jesus ruranqanta qowakuna qatiyanman?
7 Hina casado ollqukunaqa, Jesus qateqninkunata ankupanqanta o llakipanqantapis rikäyänanmi. Mëyaq puëdeyanqantapis y imakunata wanayanqantapis rikarqanmi Jesusqa. Huk kutim qateqninkuna utishqa këkäyaptin nerqan: “Jamacurinapaq acu tsunyaqman”, nishpa (Marcos 6:30-32). Tsënö kuyëpam rikanman huk qowapis warminta. Tsëmi Bibliachöqa “allpa tasano delicadum” warmikunaqa kayan nimantsik, y respetar warminkunata shumaq rikäyänampaqmi qowakunata mandan. ¿Imanir? Ishkampis “wiñe caweta” o mana ushakaq kawëta igual chaskiyänan kaptin (1 Pedru 3:7). Diospa nöpanchöqa manam warmi ni ollqu këtsu más alli, sinöqa fiel këmi, tsëtam qowakunaqa yarpäyänan (Salmo 101:6).
8. a) ¿Imanirtaq warmin kuyaq qowaqa, kikintam kuyakun nintsik? b) ¿“Jukllellanam” kayan ninanqa, ima ninantaq?
8 Bibliachöqa yachatsimantsik: “Pipis warminta cuyaq caqqa quiquinpa cuerpuntapis cuyanmi” nishpam. Tsëmi, manam “ishcaqnatsu cayan, sinoqa jukllellanam”, nerqan Jesusqa (Mateo 19:6). Tsëmi casädokunaqa majanllawanna punuyanampaq yarparayänan, y manam hukwan hukwanqa (Proverbios 5:15-21; Hebreus 13:4). Tsënö shumaq kakuyänampaqqa, ishkan oqllanakorqa manam michänakuyänantsu huknin huknimpis cuerponkunapita (1 Corintios 7:3-5). “Porqui manam pipis cuerpunta chiquintsu, antis cuidarmi tuquinopa alimentan”, nishpa nenqanqa alläpa shumaqmi. Qowaqa kikimpa cuerpontanömi warminta kuyanan, y mandaqnin Jesucristuman cuentata qonantam yarparänan (Efesios 5:29; 1 Corintios 11:3).
9. ¿Jesus imanö kanqantataq rikätsimantsik Filipenses 1:8, y imanötaq qowakuna Jesusnö kayanman?
9 Apóstol Pablum yachatsikorqan, ‘Jesucristupa kuyakïninta’ (Filipenses 1:8). Jesuspa shumaq kuyakïnenqa wakinkunata kushitseqmi. Qateqninkunapaqnäqa alläpa shumaqmi kaq imanöpis pëkunata Jesus rikanqan (Juan 20:1, 11-13, 16). Tsënömi casado warmikunapis qowankuna shonqumpita patsë kuyayänanta y shumaq rikäyänanta wanayan.
CASADA WARMIKUNA YACHAKUYÄNAMPAQ
10. ¿Imanötaq warmikuna Jesus wiyakoq kanqanta qatiyanman?
10 Imanömi huk emprësapis wanan huk nuna diriginanta, tsënöllam hina familiapis alli kanampaqqa wanan huk dirigeqta. Hasta Jesuspapis kanmi huk dirigeqnin, y tsë dirigeqnin nenqantam ruran. “Diospa mandadunchomi Jesucristu quecan” tsënöllam hina “ollqu caqcunapa mandaduncunachonam warmicuna cayänan” (1 Corintios 11:3). Jesusqa imëpis mandaqnin Dios nenqantam wiyakun. Tsënöpam yachatsimantsik, llapantsikpis dirigimaqnintsiktaqa wiyakunapaq.
11. ¿Imanötaq warmi qowanta rikanman, y tsënö rikanqampita imataraq tarinman?
11 Hutsasapa karmi qowakunaqa imatapis pantariyan, horanaqa manam familiata alleqtsu dirigiyan. Tsënö kaptenqa, ¿imataraq huk warmi ruranman? Manam qowampaq mana allita parlanmantsu, ni familian dirigita tïranmantsu. Alli shonquyoq y tranquilokunata Dios kuyanqantam yarpanman (1 Pedru 3:4). Tsënö kaptenqa mana alli tiempopa pasarnimpis facil-llam qowanta wiyakonqa. Hinamampis Diospa Palabranmi kënö nin: “Warmicuna qowequicunata respetacuyë”, nishpa (Efesios 5:33). Pero mandaqnintanö Cristuta ollqu mana rikaptenqa, ¿imataraq ruranman warmi? Casädakunatam kënö Bibliachö willapan: “Casadu warmicuna, Diosnintsicpa alli willaquininman qowequicuna mana creyiyaptinpis, pecunapa mandaduncho cawacuyë. Tsemi respetosa y alli cawacuyanqequita ricarnin, qowequicunapis Diosnintsicmanna paqwepa creyicuyanqa, Diosnintsicpaq mana parlapëcaptiquipis”, nishpa (1 Pedru 3:1, 2).
12. ¿Imanirtaq shumaq respëtollawan pensanqanta warmi nenqanqa alli kanman?
12 Itsapis wakin wakinchöqa warmiqa acuerdotsu kanman qowanwan, cristiano o mana cristiano kaptimpis. Pero pensanqanta shumaqllapa nerqa manam respëtota faltëkantsu. Itsa allipaq ninman y qowan wiyakuptenqa llapan familiam alli kanman. Unë tiempochöpis, Sara shutiyoq warmi wayinchö problema kaptin shumaqllapa qowan Abrahanta parlapanqantam Bibliachö tarintsik. Sara nenqan Abrahampaq mana allinö kaptimpis, Diosqa “nenqanta wiyë” nerqanmi (Génesis 21:9-12). Diospa contran mana churakashpa imatapis qowa ruraptenqa warmiqa yanapananmi (Hechos 5:29; Efesios 5:24).
13. a) Titu 2:4, 5 nishqanchöqa ¿casädakuna imata rurayänampaqtaq animan? b) ¿Ima nintaq Bibliachö rakikëpaq y divorciopaq?
13 Familia alli kanampaqqa alläpa precïsom warmi yanapakunan. Tsëmi, casädakunata Bibliachö willapan, “Yachatsiyatsun shipashllaraq warmicunata, qowancunata y wawancunata shumaq cuyayänanpaq, jina yachatsiyätsun alli cäyïcuryan imatapis ruracoq queta, juclaya shonquyoq queta, wayincunacho imatapis shumaq ruraquita, ancupäcoq queta, qowancunapa mandaduncho queta”, nishpa (Titu 2:4, 5). Tsënömi llapan rurëninchö warminö o mamanö alli ruraptenqa llapan familian respetanqa y kuyanqa (Proverbios 31:10, 28). Imanö kaptimpis, hutsasapapuram casakuyan. Tsëmi, llutëpa mana altsëpaqnö problema kaptenqa rakikëmampis chäriyan. Y tsëtaqa Diosnintsikpa Palabrampis permitinmi. Pero, manam llutallapaqtsu churayanman rakikëtaqa, Bibliachöqa alleqmi willapämantsik: “Warmicuna qowancunapita mana raquicayänanpaq, [...] jina ollqu caqcunapis ama jaqiyätsuntsu warmincunata”, nishpa (1 Corintios 7:10, 11). Hinamampis, huk warmi o ollqu hukwan majanta engañashqa kaptinllam Bibliachöqa permitin juezkunaman ëwëkur rakikëta o divorciakïta (Mateo 19:9).
TEYTAKUNA YACHAKUYÄNAMPAQ
14. ¿Imanötaq wambrakunata rikarqan Jesus, y imatataq teytankunapita wanayan wambrakuna?
14 Llapan teytakuna imanöpis wambrankunata rikäyänampaqqa Jesusmi yachatsikorqan. Jesusta wambrakuna witipäyaptin qateqninkuna michäyaptinmi, kënö nerqan: “¡Noqaman wamracuna shayämutsun! ¡Ama michäyëtsu!”, nishpa. Tsënö nirirnam “wamracunata mellqarcur, pecunaman maquinta churar bendisicorqan” (Marcos 10:13-16). Rikanqantsiknöpis wambrakunawan kanampaqqa Jesus tiempotam rakerqan, ¿manatsuraq tsënölla qampis wambrëkikunawan rurankiman? Pëkunaqa manam ichik tiempolla pëkunawan kanëkitatsu wanayan, sinöqa atska tiempota rakinëkitam. Alläpa precïsom tiempo rakiqa, tsënömi llapan teytakunata Jehová mandan (Deuteronomio 6:4-9).
15. ¿Imatataq rurayanman teytakuna wambrankunata tsapäyänampaq?
15 Alläpa mana alli mundochömi tärantsik. Tsëmi, teytankuna wambrankunata imëka mana allikunapita o violadorkunapita tsapäyänanta wanayan. Jesusqa tsaparqanmi qateqninkunata, tsëmi “wamralläcuna” nishpa kuyëllapa qayarqan. Tsëmi wanutsiyänampaq tsaririyaptimpis qateqninkunataqa tsaparqan y manam apayänanta munarqantsu (Juan 13:33; 18:7-9). Tsëmi qampis teyta o mama karqa alkäbu alkäbulla këkanëki wambrëkikunata Diablu mana dañanampaq. Hinamampis alleqmi willapänëki imëka peligrokunapitapis (1 Pedru 5:8). * Kanan tiempontsikchönöqa, manam ni imëpis wambrakunapa kawënin, Diospaq rurënin, ni pensënin peligrochö kashqatsu.
16. ¿Imatataq teytakuna yachakuyanman Jesus qateqninkunata willapanqampita?
16 Huk paqasmi manaraq Jesus wanuptin, mëqan más importante kanqantapis qateqninkuna pleitoyarqan. Pero Jesusqa manam piñaparqantsu, tsëpa rantenqa shumaqllapam willaparqan (Lucas 22:24-27; Juan 13:3-8). Wambrayoq karnenqa, ¿imanöraq wambrëkikunata willapar Jesus ruranqannö rurankiman? Wambrakunaqa willapänëkita y astanëkitapis wanayanmi, pero “manam llutanpatsu” tsëtaqa rurankiman. Willapänëkipaqqa puntatam alleq pensanëki, “espadawan tuksïkoqno” nenqëkikuna mana dañanampaq (Jeremías 30:11; Proverbios 12:18). Yachëpa piñapaptikeqa o astaptikeqa wambrëki tanteanqam kikimpaq alli kanqanta (Efesios 6:4; Hebreus 12:9-11).
WAMBRAKUNA YACHAKUYÄNAMPAQ
17. ¿Imanirtaq Jesus ruranqanqa alli wambrakuna yachakuyänampaq?
17 ¿Imallataqa Jesuspita wambrakuna yachakuyanmantsuraq? Awmi. Pëqa alli rurëninwanmi rikätsikorqan wambrakuna teytankunata wiyakuyänampaq. Tsëmi Jesus nerqan: “Pe gustanqantam noqaqa imatapis siempri rurä”, nishpa (Juan 8:28, 29). Imanömi Jesus llapanchö Teytanta wiyakorqan, tsënöllam wambrakunapis teytankunata llapanchö wiyakuyänan. Awmi tsënömi Bibliaqa mandakun (Efesios 6:1-3). Hutsannaq wambra karpis Jesusqa hutsasapa teytakuna José y Mariatam wiyakorqan. Y tsënö wiyakïninmi llapan familia kushishqa kawayänampaq yanapakorqan (Lucas 2:4, 5, 51, 52).
18. ¿Imanöraq Teytanta Jesusqa llapanchö wiyakorqan? Y ¿pikunatataq wiyakoq wambrakunaqa kushitsiyan?
18 ¿Imanöraq Jesusnö wambrakuna papäninkunata kushitsiyanman? Llapanchöpis wiyakurmi. Itsapis kë rurëqa faciltsu kanman, pero tsëta rurayänantam Diosqa munan (Proverbios 1:8; 6:20). Jesusqa mana alli tiempota pasëkarpis ciëlochö Teytantam wiyakoq. Tsëmi Teytan mandanqan mana fácil cumplinan kaptin: “Que jipar nacanäpaq quecaqcunapita salbecame” nishpa mañakorqan. Tsënö mañakurpis, Teytan munanqan más alli kanqanta musyarmi voluntadninta rurarqan (Lucas 22:42). Wiyakoq këta yachakoq wambrakunaqa alläpam kushitsiyan papäninkunata y Dios Yayatapis (Proverbios 23:22-25). *
19. a) ¿Imanötaq Satanás jövenkunata mana allikunaman ishkitsin? b) ¿Imanötaq wambrakunapa mana alli portakïnin llakitsin teytakunata?
19 Diabluqa Jesustapis tentarqanmi, tsënöllam kanan tiempopis wambrakunata mana allikunaman ishkitsita munan (Mateo 4:1-10). Itsapis yanasankunallawan mana alliman ishkiratsinman. Tsëmi alläpa preciso mana alli yanasakunapita witikuyänan (1 Corintios 15:33). Jacobpa wambran Dina nishqanmi Jehová Diosta mana adoraq nunakunawan yanasakurerqan, tsënam mana allikunaman ishkirirnin alläpa problëmata y llakikïkunata apëkorqan (Génesis 34:1, 2). Joven, ¿ichikllapis yarpakachashqankiku, manaraq cosakur piwampis punukikuptiki familiëki llakikunanman? (Proverbios 17:21, 25.)
IMANÖTAQ FAMILIAKUNA KUSHIKÏTA TARIYANQA
20. Familiachö kushi kushi kayänampaqqa, ¿imataraq llapankuna rurayanman?
20 Wayichö problëmakuna kaptenqa facil-llam altsariyan Biblia nenqannö rurarqa. Rikanqantsiknöpis familiakuna kushi kushi kawakuyänampaqqa Bibliapa consëjonkuna wiyakïmi alläpa alli. Tsëmi qamkunapis qowakuna kuyayänëki warmikikunata, Jesus congregacionta kuyanqannö. Warmikuna, qamkunapis qowëkikunaman sujetakuyë Proverbios 31:10-31 nishqanchö warminö kayë. Teytakuna y mamakuna, wambrëkikunata alleq yachatsiyë y consejayë (Proverbios 22:6). Familia dirigeqkuna, ‘wayiquicunacho caqta shumaq manijaye’ (1 Timoteu 3:4, 5; 5:8). Wambrakuna, teytëkikunata wiyayë (Colosenses 3:20). Llapampis hutsasapam kayan, tsëmi imëkallatapis pantariyan. Tsëmi humilde kanantsik y perdon mañakïta yachakushwan.
21. ¿Ima kushikïpaq kawëtataq shuyarantsik y imanötaq kanan tiempo familiachö kushi kushi kawëta tarishwan?
21 Awmi, Bibliachöqa atska alli consëjokunatam tarintsik familiakuna kushi kushi kawayänampaq. Hinamampis Bibliaqa willapämantsik shamoq tiempo shumaq Paraïsochö llapan nunakuna kushi kushi tärayänantam (Apocalipsis 21:3, 4). ¡Imanö shumaq kawëmi shuyarämantsik! Bibliachö Jehová Diospa alli consëjonkunata wiyakurnenqa, kanampis familiachö kushi kushim kawakushun.
^ par. 15 Jehovapa testigonkuna rurayämushqan libro Aprendamos del Gran Maestro, capítulo 32 nishqanchömi, imanöpis wambrakunata tsapänapaq alli consëjokunata tarintsik.
^ par. 18 Huk wambraqa teytanta wiyanmantsu, Dios chikenqankunata rurë niptinmi (Hechos 5:29).


text:
¿Awmi nirirku Manam ninki?
Këman pensari. Yawar Asuntuchö Hospitalkunawan Yanapakoq anciänum, juk jövinwan domingu qoyapa yachatsikoq ishkan yarquyänampaq parlashqa kayarqan. Peru tsë qoyam tsë anciänuman qayakarayämun, juk wawqipa warmin cärruwan accidentäkunqanta y hospitalman apayanqanta willarnin. Tsë wawqim, anciänuta mañan yawarninnaqlla operëta munaq doctorta ashir yanapanampaq. Tsë pasakuptinmi, anciänuqa jövinwan disculpakurir, tsë wawqita yanapaq ëwan.
Kananqa këman pensari. Juk parëjam, japallanlla ishkë wamranta wätaq panita wayinchö meriendayänampaq invitayan, wamrakunapis mamam willariptinmi alläpa kushikuyan y tsë junaq chämunantam shuyaräyan. Peru tsëpaq juk junaq pishikaptinmi, tsë parëjaqa panita willariyan juk cäsu kaptin pëkunawan meriendëta manana puëdiyänampaq kaqta. Tsëpitanam, kë paniqa musyarin tsë cäsu ima kanqanta. Tsë parëjatash tsë tardi mikoq ëwayänampaq juk amïgukuna invitayänaq, y pëkunaqa awniriyänaqshi.
Cristiänukunaqa parlanqantsiktam cumplinantsik. Manam imëpis “aumi” nirirnin, “manam” ninantsiktsu (2 Cor. 1:18). Tsënö kaptimpis, rikanqantsiknömi ima cäsullapis kaptin höraqa itsa awnikunqantsikmannö rurëta puëdishuntsu. Apostul Pablupis tsëkunapam pasarqan.
¿PABLU PARLANQANTA MANAKU CUMPLIRQAN?
55 watachö kima kaq viäjinta rurëkar Ëfesuchö këkarmi, Pabluqa mar Egeo nishqampa tsimpar Corintuman ëwëta munarqan, tsëpita Macedonia markaman ëwanampaq. Macedonia markata visitarir Jerusalenman kutikurmi, yapë Corintumanraq chänan karqan, itsa tsë markachö cristiänukuna Jerusalenchö cristiänukunapaq ëlluyanqan qëllëta apanampaq (1 Cor. 16:3). Tsëtam, 2 Corintius 1:15, 16 textukuna willakun kënö nir: “Tseno marcäcäyämanquequita musyarmi, qamcunaman watucayaqniqui shamita munarqä; tsenopa ishque cuti watucayarniqui imallachopis yanapariyänaqpaq. Macedonia marcaman shamurmi, qamcunamanraq bisitayaqniqui yecamita yarparqä. Tsenollam jina Macedoniapita cutirpis, qamcunamanraq yecamita pensarqä, tsenopa Judea marcaman cutinäpaq yanapecayämänequipaq”.
Itsa Pabluqa Corintu cristiänukunaman imata pensëkanqanta qellqarnin cartakushqana karqan (1 Cor. 5:9). Peru tsë cartanta mandarinqanchönam, Cloe kastapita shayämur Corintuchö jatun problëmakuna kanqanta willariyarqan (1 Cor. 1:10, 11). Tsënöpam, Pabluqa ruranampaq kaqta cambiarirqan, y Corintu Cristiänukunapaq Punta kaq Cartantam qellqarqan. Tsëchömi kuyakïwan Corintu cristiänukunata consejarqan y corrigirqan. Jina nirqanmi puntataqa Macedonia markapa ëwar-raq Corintuman chänampaq kaqta (1 Cor. 16:5, 6). *
Corintu cristiänukuna cartanta chaskirirmi, wakin “musyaq tucoq apostolcuna” niyarqan Pablu palabranta mana cumplinqanta. Tsënö niyaptinmi, kënö nirqan: “Macedonia provinciapa aywarnin cutimurpis, gamcunacagpa chämuyta munaycarpis manam puedimurgätsu. Tsaycu ¿gamcunaga yarpäyanqui puediycar mana shamungäta? o ¿Munayllan rurag, mana criyicug runacunanö car, ishcay cösata parlangäta? Pero nogaga manam tsay runacunanötsu ‘aumi’ nirga ‘aumi’ nï, manam nirgä ‘manam’ nï” (2 Cor. 1:17; 11:5, NTCN).
¿Awnikunqanta Pablu ichikllapaqku churarqan? ¡Manam! Kënömi tapurqan: “¿Gamcunaga yarpäyanqui puediycar mana shamungäta[ku]?”. Kënö ninqanqa itsa corintukunata musyatsirqan awnikunqanta Pablu ichikllapaq mana churanqanta.
Tsënö pensayanqanta musyarmi Pablu kënö nirqan: “¡Manam tsenotsu! Teyta Diosmi musyan jucta wacta ‘Aumi’ nir, o ‘Manam’ nirpis, mana parlanqäta” (2 Cor. 1:18). Corintu cristiänukunata ‘mana llaquitsinanrecurmi’ Pabluqa tsëpa ëwanampaq kaqta cambiarirqan (2 Cor. 1:23). Rasumpa kaqchöqa, manaraq watukaptin problëmankunata altsayänampaqmi tiemputa qorqan. Y Macedonia markachö këkarmi, cartanchö consejanqannö Corintu cristiänukuna rurëkäyanqanta Tïtu willariptin, alläpa kushikurqan (2 Cor. 6:11; 7:5-7).
JESUSRËKURMI JEHOVÄQA AWNIKUNQANTA CUMPLINQA
Pablu palabranta mana cumplinqanta nirqa, Diospita yachatsikurpis mana confiakïpaq kanqantam nikäyarqan. Peru Cristu yachatsikunqanllata pë yachatsikïkanqantam yarpätsikurqan. Kënömi nirqan: “Silvanu, Timoteu y noqam willapäyarqaq Jesucristupaq. Tse Cristoqa manam nunacunano jucta wacta pensaquicaqtsu; sinoqa Diospa tsurin carninmi, Cristoqa juc parlacoqlla” karqan (2 Cor. 1:19). Jesucristuqa confiakïpaqmi karqan, tsëtaqa rikätsikurqan kawëninchö y yachätsikïninchömi. Imëpis rasumpa kaqtam willakoq (Juan 14:6; 18:37). Y apostul Pablupis Jesus yachatsikunqankunallatam yachatsikoq, tsëmi yachatsikunqankunaqa confiakïpaq karqan.
Jehoväqa ‘rasumpa kaq Diosmi’ (Sal. 31:5). Tsëtam rikätsikun Pablu kënö nir qellqanqanchö: “Jesucristullachomi Diosnintsicpis llapan änimashqantsicta cumplin”. Jesus Teytanta mana jaqita Patsachö sirwinqanmi, rikätsikun Jehovä awnikunqanta cumplinampaq kaqta. Pablum jina nin: “Tsemi Diosnintsicta alabarpis, ‘Amen, tseno catsun’ nintsic Jesucristurecur” (2 Cor. 1:20). Jesuspa jutinchömi Jehoväqa llapan awnimanqantsikkunata cumplimunqa.
Tsëmi, Jesuswan Jehovä rasun kaqllata parlayanqannömi, Pablupis parlanqanta cumpleq (2 Cor. 1:19). Pabluqa confiakïpaq nuna karmi ishkë cösastaqa parlaqtsu (2 Cor. 1:17, NTCN). Antis “Santu Espiritu” munanqannömi ruraq (Gäl. 5:16). Llapan ruranqankunam rikätsikun wakinkunapaq yarpachakunqanta. Awmi ninqantaqa cumpleqmi.
¿AWMI NINQËKITA CUMPLINKIKU?
Kanan witsanqa Bibliapa musyatsikïninmannö mana kawaq nunakunaqa, imallapis kaptinqa awnikuyanqanta manam cumpliyantsu. Negociu asuntukunachö acuerduta rurar documentukunaman qellqarpis höraqa manam cumpliyantsu. Mëtsikaq nunakunaqa manam wanuyanqanyaq conträtutanönatsu casakï asuntuta rikäyan. Casakï asuntuta mana precisaqpaq churayanqantam, kanan witsan mëtsika divorciukuna kanqan rikätsikun (2 Tim. 3:1, 2).
¿Y qamqa, awmi ninqëkita cumplinkiku? Qallananchö rikanqantsiknömi, höraqa itsa ima precisaq cäsu kaptinqa awnikunqantsikta cumplita puëdishuntsu. Peru juk cristiänu imatapis awnikushqa kar o parlashqa karqa, cumplitam procuranan (Sal. 15:4; Mat. 5:37). Tsënö rurarqa confiakïpaq kanqëkita, awnikunqëkita cumplinqëkita y rasumpa kaqllata parlanqëkitam nunakuna rikäyanqa (Efes. 4:15, 25; Sant. 5:12). Confiakïpaq kanqëkita rikarmi, Diospita yachatsikuptiki wiyashïnikita munariyanqa. Tsëmi awmi ninqëki awmi katsun.
^ par. 7 Corintu Cristiänukunapaq Punta kaq Cartanta qellqarirmi, Pabluqa Tröasman ëwarqan, tsëpitam pasarqan Macedonia markaman. Tsëchömi Corintu Cristiänukunapaq Ishkë kaq Cartanta qellqarqan (2 Cor. 2:12; 7:5). Tsëpitaran Corintuman ëwarqan.


text:
Maya Angelou
Marguerite Ann Johnson Maya Angelou sutiyuq warmiqa (* 4 ñiqin ayriway killapi 1928 watapi paqarisqa St. Louis (Missouri) llaqtapi - 28 ñiqin aymuray killapi 2014 watapi wañusqa Winston-Salem, llaqtapi) huk USA mama llaqtaq qillqaq, yachachiq, takichaq wan ankallis karqan.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- I know why the caged bird sings
- Gather together in my name
- The heart of a woman
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2008 Marian Anderson Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Maya Angelou.
- Uficial web site


text:
Kayampi kiti
Kayampi kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Cayambe) Ikwadur mama llaqtapi, Pichincha markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Kayampi llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Antisana kawsaykuska amachasqa allpa - Kayampi Kuka kawsaykuska amachasqa allpa
- Urqukuna: Kayampi 5.790 m (Kayampi kitilli) - Sara-Urqu 4.676 m (Kayampi kitilli)
- Mayukuna:
- Quchakuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kayampi kitipiqa Kayampi runakunam, huk kichwa simitam rimaq Kichwa runa llaqtam, tiyanku. Paykuna Ayura kitillipi, Juan Montalvo kitillipi, Ascázubi kitillipi, Kankawa kitillipi, Olmedo kitillipi, Utun kitillipi, Kusupampa kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq kitillinmi kan, kimsa llaqta kitilli, Kayampi kitilli, Ayora kitilli, Juan Montalvo kitilli, pichqa chakrapura kitillipas, Ascázubi, Kankawa, Kusupampa, Olmedo (Pisillu), Utun.
Pukyu: [2] (2001 watamanta)
Kitillikunap umalliqninkuna:
- Ascázubi: Luis Eladio Cevallos
- Kankawa: José Bayardo Lanchimba
- Olmedo: Oswaldo Quinatoa
- Utun: Raúl Oña
- Juan Montalvo: mana
- Ayora: mana
- Kusupampa: Pablo Pérez
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec / Kayampi
- ↑ Yupaykuna: Kayampi kiti (kastilla simi)
- Yupaykuna: Kayampi kiti (kastilla simi)


text:
Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun?
Kë librotaqa rurayämushqa kë tëmakunapita y maskunapita Biblia ima ninqanta yachakunëkipaqmi; imanir hipanqantsikta, wanurir ima pasamanqantsikta y familiakuna kushishqa kawakuyänampaq imata rurayänampaq kaqta musyanëkipaq.
¿Këtatsuraq Dios munarqan?
Kanan witsan imanir problëmakuna kanqanta itsa tapukunki. ¿Musyarqëkiku jukläya kawë chämunampaqna këkaqta y qampis tsënö kawëta chaskinëkipaq kaqta?
CAPÍTULO 1
¿Imataq Diospita rasumpëpa yachatsikïqa?
¿Creinkiku Dios kuyashunqëkita? Imanö kanqanta y imanö pëman mas witinëkipaq kaqta yachakuri.
CAPÍTULO 2
Jehová Diospitam Bibliaqa shamun
¿Imanöraq Biblia yanapashunkiman problëmëkikunata altsanëkipaq? ¿Imanirtaq Bibliachö profecïakunaman creishwan?
CAPÍTULO 3
¿Imanö kë Patsa kanantaraq Dios munan?
¿Imëllapis cumplikanqatsuraq kë Patsa huk shumaq huertaman tikrananta Dios munanqan? Y tsënö kaptinqa, ¿imëtaq?
CAPÍTULO 4
¿Pitaq Jesucristu?
Diospa hukllëlla Tsurin y mayor Tsurin imanir kanqanta yachakuri.
CAPÍTULO 5
Diosnintsikpa huk valoryoq qarëninmi rescäteqa
¿Imataq rescateqa? ¿Imanötaq qamta yanapashunkiman?
CAPÍTULO 6
¿Mëchötaq wanushqakuna këkäyan?
Wanushqakuna imanö këkäyanqanta y nunakuna imanir wanuyanqanta Biblia musyatsikunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 7
Rasumpëpaqa, ¿imataq wanushqakunata shuyaran?
¿Pïnikillapis wanukushqaku? ¿Kawëkaqta yapë rikärita munakimantsuraq? Wanushqakuna kawariyämunampaq kaqta Biblia yachatsikunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 8
¿Imataq Diospa Reinon?
Pï mëmi, “Reyniki shamutsun” nir mañakïta yachayan, peru ¿musyayantsuraq ima ninan kanqanta?
CAPÍTULO 9
¿‘Ushanan tiempokunachöku’ kawëkantsik?
Kanan witsan, ‘ushanan tiempokunachö’ kawëkanqantsikta Biblia willakunqanta yachakuri.
CAPÍTULO 10
¿Imanötaq allita y mana allitapis ruramashwan espïritukuna?
Angelkunapaq y demoniokunapaqmi Bibliaqa parlan. ¿Rasumpëpatsuraq tsë espïritukuna kan? ¿Yanapakuyantsuraq?
CAPÍTULO 11
¿Imanirtaq hipakïkunata Dios rikaran?
Pï mëmi pensayan hipakïkuna kanampaq Dios permitinqanta. ¿Ima ninkitaq qamqa? Hipakïkuna kanqampaq Dios ima ninqanta yachakuri.
CAPÍTULO 12
Dios munanqannö kawë
Dios munanqannö kawëta puëdintsikmi. Awmi, amïgun këta puëdinkim.
CAPÍTULO 13
Kawëta rikë Dios rikanqannö
¿Imanötaq Dios rikan manaraq yureq wambrata hitarita, yawar churakïta, y animalkunapa kawëninta?
CAPÍTULO 14
Imatataq familiakuna rurayanman kushishqa kawayänampaq
Jesus kuyakoq kanqampitam qowakuna, casada warmikuna y wambrakuna yachakuyanman. ¿Imatataq pëpita yachakuntsik?
CAPÍTULO 15
Diosnintsikpa shonqunta kushitseq adoración
Rasumpëpa religion kanqanta rikätsikoq hoqta rurëkunapita yachakuri
CAPÍTULO 16
Rasumpëpa adoración lädonman churakë
¿Creenciantsikkunapita wakinkunawan parlarninqa imakunamantaq chashwan? ¿Imanötaq mana piñatsishllapa parlashwan?
CAPÍTULO 17
Oracionqa Diosman más witinapaqmi yanapamantsik
¿Wiyashunkiku Dios mañakuptiki? Kë tapukïpa respuestanta tarinëkipaqqa mañakïpaq Biblia ima ninqanta yachakï
CAPÍTULO 18
Bautismo y Dioswan alli kënintsik
¿Imakunatataq rurashwan bautisakïta munarqa? Tsë ima ninan kanqanta y imanö kanqanta yachakï
CAPÍTULO 19
Diospa kuyakïninchö imëpis kë
¿Imanötaq imëkata ruranqampita Diosta kuyanqashwan y agradecikushwan?
APÉNDICE
¿Ima ninantaq Diospa shutin, y imanirtaq shutimpa qayashwan?
Wakin Bibliakunachöqa Diospa shutinta jorqayashqam. ¿Imanir? ¿Diospa shutinta utilisëqa precisanku?
APÉNDICE
Mesías chämunantam profeta Daniel qellqarqan
500 watakunapitapis mas pishikaptinmi, puntallapitana Diosqa willakurqan imë tiempupaq Mesias chämunampaq. ¡Kënö shumaq willakïkunapita yachakï!
APÉNDICE
Jesucristu, Dios änikonqan Mesías
Jesusqa Bibliachö llapan profecïakuna parlanqantam cumplirqan. Bibliëkichö rikë imanö kë profecïakuna chipyëpa cumplikanqanta.
APÉNDICE
Dios Yayapita, Tsuripita, y santu espïritupita rasumpëpa yachatsikïkuna
Mëtsikaqmi niyan kima Dios hukllëllachö kanqanta Biblia yachatsikunqanta. ¿Tsëqa rasunpaku?
APÉNDICE
¿Rasumpëpa cristianokunaqa katsiyanmantsuraq cruzta adoracionninkunachö?
¿Rasumpaku Jesusqa cuzchö wanurqan? Kikin Bibliachö respuestanta leyi.
APÉNDICE
Señorpa Cënan celebrëqa Jehová Diostam kushitsin
Cristianokunataqa Biblia mandan Jesus wanunqanta yarpäyänampaqmi, y tsëtaqa señorpa cënan nirpis reqiyanmi. ¿Imë y imanötaq celebrayanman?
APÉNDICE
¿Imataq “almawan” “espïrituqa”?
Mëtsikaqmi niyan nuna wanuriptinqa, nunapa alman cuerpunta haqirir kawar sïguinganta. ¿Tsënöku Diospa palabranqa yachatsikun?
APÉNDICE
¿Imataq Seol y Hades ninanqa?
Wakin Bibliakunaqa Seolpaqwan Hadespaqqa “sepultura” o “infierno” niyanmi. ¿Kë palabrakunaqa ima ninantaq?
APÉNDICE
¿Imataq Juicio Hunaqqa?
Yachakï Juicio hunaqqa wiyakoq nunakunapaq huk bendicion kanampaq kaqta.
APÉNDICE
Profecïakunachö alläpa importante 1914 wata
¿Imataq rikätsikun 1914 wata alläpa importante kanqanta?
APÉNDICE
¿Pitaq arcángel Miguelqa?
Bibliaqa poderoso angelpaqmi parlan. Pëpita y imata kanan rurëkanqampita yachakï.
APÉNDICE
¿Imataq “Jatungare Babilonia”?
Bibliapa Apocalipsis libronchöqa parlan lluta purikoq warmi Jatungarë Babilonia kanqanpaqmi. ¿Rasumpa warmiku? ¿Ima nintaq Biblia kë warmipaq?
APÉNDICE
¿Diciembre killachötsuraq Jesus yurerqan?
Cuentaman churë Jesus yurinqan witsanchö Belenpa tiempun imanö kanqanta. ¿Tsëqa imatataq musyatsimantsik?
APÉNDICE
¿Fiestakunata celebrashwantsuraq?
¿Mëpitataq shamushqa markëkichö rurayanqan fiestakuna? Respuestanta tarirninqa espantakunkim


text:
WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) MAYO 2014
Kay qellqam yachachichkan Diosmanta willakuyninchikpi sasa tapukuykunata imayna kutichinamanta. ¿Imanasqam Diospa llaqtanta kasukunanchik?
¿Kusikuywanchu Diospa munayninta ruwanki?
Rey David, apostol Pablo hinaspa Jesucristoqa Diospa munaynintam ruwarqaku. ¿Imaynatam kusikuywan Diosmanta willakuchwan sasa predicana lawkunapi?
¿Imaynatam runakunata allinta yachachichwan?
¿Imaynatam sasa tapukuykunata pipas ruwawaptinchik Bibliawan yuyaymanachichwan? Qaway ima yanapakuykunam kan allinta kutichinapaq.
¡Runamasinchikpaqyá allin kaqkunata ruwasun!
¿Imaynatam runamasinchikpaq allin kaqkunata ruwanapaq Jesuspa consejasqanta kasukuchwan? ¿Imaynatam Diosmanta willakuyninchikpi yanapawachwan Mateo 7:12 nisqan?
Jehova Diosmi allintapuni yanapawarqa
Kenneth Little Testigom willakun manchakuq kasqanpi Jehova Dios imayna yanapasqanmanta. Qaway imaynatam kallpanchakusqanta Jehova Dios bendecisqanmanta.
Jehova Diosqa manam chaqwapichu llaqtantaqa kawsachin
¿Imaynatam Israel runakunamanta hinaspa punta cristianokunamanta Bibliapa willakusqan qawachiwanchik Diosqa serviqninkuna chaqwapi kanankuta mana munasqanta?
¿Kasukunchikchu Jehova Diospa llaqtanpa nisqankunata?
Ñam Satanaspa munaychakusqanqa chinkachisqaña kanqa. Chaymi ancha allin Diospa llaqtanpa tukuy niwasqanchikta kasukuyqa
“Achkaraqmi kachkan cosechanapaqqa”
Brasil nacionpim 760.000 masnin Testigokuna Bibliamanta willakuyta cheqechichkanku. ¿Imaynatam Sudamérica lawpi Diosmanta willakuy qallarirqa?


text:
Q'iru
- Qiru nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Qiru (sut'ichana) rikuy.
Q'iru llaqtaqa (Q’ero qillqasqapas) Piruwpi ayllu llaqtam Qusqu suyupi, Pawqartampu pruwinsyapi, Pawqartampu distritupi.
Q'irupiqa pusaq ayllu llaqtacham: Kiku Q'iru (Kiku Q’eros), Hapu Q'iru (Hapu Q’eros), Hatun Q'iru (Hatun Q’eros), Q'iru Tuturani (Q’eros Totorani), Markachiya (Marcachea), Pukara (Pucara), Q'achupata, K'allakancha (K’allacancha). Chay ñawpaq pichqantin ayllu llaqtaqa 21 kaq pachakwatap qallariyninpi "Q'iru runa llaqtam kanchik" nispa rimarirqan. Tukuy Q'iru ayllu llaqtantinpiqa 600-chá runa kawsachkan.
Chaypi runakunaqa Qhichwa simillatam rimanku. Achka kwintukunapi Inkarrí nisqamantam willakunku.
Q'irupiqa kunanraq paqu yachaqkunam tiyan, huk altumisayuq achka pampamisayuqpas.
Yachay wasipi kastilla simillapi yachachiq kaptinsi, huk waynakunaqa pisi kastillanutapas rimanku.
Q'iru runakunaqa inkakunap qhipaq chawchunkunas. Ispañamanta awqakunas lliw runakunata wañuchiyta munaspa chayamuptin, pisilla inkakunas Q'iru k'itiman ayqispa kawsayninkuta qispiyta atirqanku. Urqup apunkunaqa ispaña awqaqkunata Wiraquchapampapi chamqaspa wañuchispas inka runakunataqa yanaparqanku. Chaymanta pachas Q'iru k'itipi kawsanku. Q'iru runakunaqa willkankunas.
Q'irupi asindapas karqan. 1963 llaqtapi Q'iru llaqtayuqkunaqa asindaduntas qarquspa ayqichirqanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Inkarrí ñisqamanta willasqakuna: Q'iru ayllu llaqtamanta willasqakuna
- Ima hinas Q'iru llaqta runakuna asindatuta qarqurqanku
- Vidal César Carbajal Solís: Runasimi, kastillasimi ayllu ukhupi q'iruskuna hap'ipakusqankumanta. Cambio y conservación intergeneracional del quechua. PROEIB Andes (PDF, 3,3 MB)
- Medicina Q'iru y Currículo en los Centros educativos de Hatun Q'iru (kastilla simi, qhichwa simi) (PDF)
Widyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nacion Q'ero website
- Blog de la Nacion Q'ero
- Q'iru llaqtamanta videokuna
- Q'iru llaqtamanta video
- Kusisqa Waqachkayku (qhichwa simpipas, kastilla simipipas, inlis simipipas)


text:
Tupaq Katari
Hulyan Apasa Nina (Julian Apaza Nina) sutiyuq runaqa, Tupaq Katari nisqapas, (1750 watachá paqarisqa Ayu Ayu llaqtapi, Aruma pruwinsyapi, 15 ñiqin ayamarq'a killapi 1781 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) Hanan Piruwpi huk aymara ankalli runas karqan.
Sutintaqa iskay ancha riqsisqa indihina pusaqmantas chaskirqan: Tupaq Amaru iskay ñiqin, Tomas Katari sutiyuq Chayantap kurakanmantapas. Aymara simipitaq katari nisqaqa "amaru" niyta munanmi, chaymanta Tupaq Katari hinallataqmi "Tupaq Amaru" niyta munan.
Manaraq ankallikuspa, sakristan, t'anta ruraqpas karqan.
Tupaq Katariqa 40.000 runayuq awqaqsuyuwan Chuqiyapu llaqtata iskay kutis ch'utirqan 1781 watapi, ichataq ispañul awqaqkunas atiparqan.
Bartolina Sisa sutiyuq warminsi, Gregoria Apasa sutiyuq paninpas maqayninkunapi yanaparqan.
Andres Tupaq Amaruwan iskay kaq kuti Tupaq Katari Chuqiyaputa ch'utirqan, chay kutitaq hap'isqa kaspa. Chaymantas indihina pusaqkunata, panantapas wañuchirqan.
Tupaq Katarip ankalliyninqa lliwmanta aswan hatunsi karqan. Iskaylla watapis ispañulkuna atiparqan.
Wañuchichkaptinku, kaytas nirqan:
"Naya saparukiw jiwyapxitaxa nayxarusti, waranqa, waranqanakaw tukutaw kut'anipxani ..."
“Ñuqallatam wañuchiwachkanku. Waranqa waranqa tukukuspa kutimusaq ...”.


text:
Mercedes Aráoz
Mercedes Rosalba Aráoz Fernández sutiyuq warmiqa (* 5 ñiqin chakra yapuy killapi 1961 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruwanu pulitiku warminam.
2006 watamanta 2009 watakama Piruwpas Qhatu wan Karu puriy ministruninmi kanqa. 2009 watamanta Piruwpas Musiku ministruninmi kanqa.
- Tayta: ; Mama: .
- Ñawpa runa: [[]]
* Wawakuna:
- Yachay wasi: Colegio (Lima).
- Alma mater: Pacífico Yachay suntur.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'intikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mercedes Aráoz.


text:
Aphruasyatiku rimaykuna
Aphruasyatiku rimaykuna nisqaqa huk ancha hatun rimaykunap ayllunmi, chincha Aphrikapi uralan kunti Asyapipas. K'umukuq rimaykunam. 354 rimaykunachá, 43 wañusqaña, 347 hunuchá rimaqninkuna kachkan.
Kaymi aphruasyatiku rimaykunap pichqantin urin ayllunkuna:
- Iqiptu simi (Iqiptiku, Kuptiku) †: huk rimay, wañusqaña: Iqiptu
- Berber rimaykuna > 24 rimaykuna, paypura 5 wañusqaña, 13,5 hunu rimaqniyuq: chincha kunti Aphrika
- Simitu rimaykuna > 62 rimaykuna, paypura 28 wañusqaña, 261 hunu rimaqniyuq: chincha Aphrika, Sispa Anti, Arabya, Malta, Ithiyupya
- ahinataq: arabya simi, malta simi, iwriyu simi, amhara simi, tigriña simi, tigriy simi
- Kushitu rimaykuna > 47 rimaykuna, paypura 2 wañusqaña, 38 hunu rimaqniyuq: chincha anti Aphrika
- ahinataq: sumali simi, oromo simi
- Omo rimaykuna > 27 rimaykuna, 4 hunu rimaqniyuq: uralan kunti Ithiyupya (ancha asllata Sudanpipas)
- Chadiku rimaykuna > 193 rimaykuna, paypura 7 wañusqaña, 31 hunu rimaqniyuq: uralan kunti Chad, uralan Niqir, chincha Niqirya
- ahinataq: hawsa simi


text:
Rapa Nui mama llaqta parki
Rapa Nui mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Rapa Nui) nisqaqa Chili mama llaqtaman (Valparaíso suyuman) kapuq Rapanuy wat'api huk mama llaqta parkim, amachasqa suyum.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Yaku muyuriy
Yaku muyuriy nisqaqa tiksimuyuntinpi yakukunap muyuriyninmi.
Inti illanchayninwan yakukunatam, mama quchap hawanpi kaq yakutam q'uñichinmi. Chay yakup rakinkunaqa wapsiyanmi, wayra pachapi yaku wapsi tukuspa. Wayrakuna chay wapsita mast'arinmi. Yaku wapsi musuqmanta chiriyaspa yakuyanmi, ancha achka yaku sut'uchakuna, phuyum tukuspa. Chay sut'ukuna nisyu hatunyaptin, param, urmamuq yakukunam tukukun. Chay paray yakuqa allpa pachaman yaku pachamanpas uramaykun, allpap hawanpi purispa icha allpap ukhunman mismispa. Chay allpap ukhunamantaqa yaku pukyukunapim hawaman paqarimun, mayu tukuspa. Chay mayukunataq mama quchamanmi purimun.


text:
7 Yachaqana
¿Imatá tantakuyniykupi ruwayku?
Ñaupa cristianosqa, tantakuykunasninkupi Diosman takej kanku, Paymanta mañakoj kanku, Palabrantapis leespa ukhunchaj kanku (1 Corintios 14:26). Tantakuyniykuman jamuspaqa, kikinta ruwasqaykuta rikunki.
Bibliaj nisqanta yachachikun. Sapa qotuchakuy, semana tukukuyta tantakuyku. Chaypitaj 30 minutosta Bibliamanta uj umallirichiyta uyariyku. Chay umalliricheyqa, Bibliaj nisqan imaynatachus kay tiempopi juntʼakushasqanta, imaynatachus kausayninchejpi yanapawasqanchejta ima sutʼinchan. Chantapis uyarejkunata, Bibliankupi leerinallankutataj nikun. Chay tantakuy tukukusqantawan, Torremanta Qhawaj revistamanta Yachaqanapaj tantakuy qallarin. Chaypitaj chay revistamanta uj yachaqanata, uj horapi tapuykunawan ukhunchakun. Tukuy jamojkunataj kutichiyta atinku. Chay tantakoyqa, Diospa yuyaychasqanman jina ruwanaykupaj yachachiwayku. Jallpʼantinpi 120.000 kuraj qotuchakuykunapi, kikinta yachakuyku.
Sumajta yachachinaykupaj yanapawayku. Khuskan semana chaypi, uj chʼisita tantakullaykutaj. Qallariypeqa, 30 minutosta Bibliamanta Yachaqanapaj nisqa tantakuy ruwakun. Chaytaj Bibliaj yuyaychaykunasninta, profeciasninta ima entiendenaykupaj, tapuykunawan ukhunchakun. Chantá Diosmanta Parlayta Yachanapaj tantakuy qallarin, 30 minutospitaj ruwakun. Kay tantakuyta qallarinapaj, uj hermano, chay semanapaj Bibliamanta uj mashkha capitulosta leesqaykumanta parlarin. Chantá wakin hermanos, ñaupajmanta kamachisqaña, Bibliata leerinku chayri uj yachachiyta sutʼinchanku. Sapa hermano tukusqantawantaj, uj wakichisqa hermano, aswan sumajta leenapaj chayri parlarinapaj yuyaychawayku (1 Timoteo 4:13). Tukunapajtaj, 30 minutospi Willayta Yachanapaj Tantakuy ruwakun. Chaypitaj umallirichiykunanejta, rikuchiykunanejta, hermanosta tapurisqankunejta ima, Bibliamanta runaman yachachinapaj wakichiwayku.
Tantakuyniykuman jamuspaqa, sumajta yachachikusqanta rikuspa, tʼukulla qhepakunki (Isaías 54:13).
Tantakuyniykuman jamuspa, ¿imatataj rikunki?
¿Mayqen tantakuyniykumantaj ñaupajta jamuyta munawaj?


text:
Kunchuku
-
- Kay panqachaw yuyaykunapitaqa ankash rimaychaw llanchina Wikipidiyachawpis qillqashqam kaykan: Kunchuku.
Kunchuku (kastilla simipi: Conchucos, , kulli simimanta: koñ čuko, "yaku allpa" "uqu patsa") icha Anti Ankash (Ancash este) nisqaqa huk hatun qhichwam, urin Antikunapi, Piruwpi, anti Ankash suyupi.
Kunchuku qhichwapi kawsaq runakunaqa qhichwa runam.
Pruwinsyankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi suyup wamaninkuna:
- Kunchuku, Panpas (Pallasqa pruwinsya)
- Siwas pruwinsya
- Puwaqpanpa (Pumapampa pruwinsya)
- Lusuriaqa (Pisqupampa pruwinsya)
- Carlos Fermín Fitzcarrald pruwinsya
- Ashuka (Asunsyun pruwinsya)
- Wari pruwinsya
- Antonio Raimondi pruwinsya
- Yana-ama (Yunkay pruwinsya)
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pacha ispañulkuna Piruwta atiptin kay k'itikunata Kunchuku rakisqa (partido) nirqan. 1821 watapi Lusuriaqa rakirqan Hanaq Kunchuku (wari), Uran Kunchuku suyuchakunaman.


text:
Qusqu, Qusqu, willkasqam sutiyki
Qusqu, Qusqu, willkasqam sutiyki nisqaqa Qusqu Yupaychana Takim. Chunka hukniyuq ñiqin p'unchawpi Hunyu killapi 1984 watapis, chunka qanchisniyuq ñiqin Decreto Municipal ñisqawansi kay takiqa Qusqu llaqtap willka takinsi tukurqan. 1944 watapi, huk ñiqin Inti Raymipis, Qusqu llaqtamanta harawi kamayuqkunas Luis Nieto-wan Roberto Ojeda Campana kay haylli takitaqa rurarqan.
- Qusqu, Qusqu, willkasqam sutiyki.
- Inka pachap Tayta Intin hina
- tiksimuyum qhasqunpi apasunki,
- haylli taki unanchanta hina.
- Mana llalliy sanaykip pukaran,
- llaqtakunam much'aykusunki.
- Suyutaqmi aylluykiwan samisqa
- mat'iykiman pilluta churan.


text:
Sirk'a iskuyay
Sirk'a iskuyay (Atherosclerosis) nisqaqa mana qatiqlla unquymi, tawna sirk'akunap pirqanpi wira, chaymantataq isku rumi paqarimuptinqa.
Paqarichiq unquykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llasaq yawar: sirk'ap ukhu qaranta p'akichiq;
- Wirasapa yawar: yawarpi nisyu LDL, mana aypaq HDL;
- Sayri pitay: nikutina nisqaqa sirk'ap pirqanta millaychan;
- Misk'i unquy;
- Kurku kallpanchay muchuy (runa mana kuyuptinqa);
- Wirakaray;
- Qhari hormonu (Testosteron); warmi hormonu amachanmi, chayrayku aswan payallam warmikuna unqurin.


text:
Lección 9
Aillu ucui ¿imara rurana anchi cushi causangahua?
1. ¿Imarasha mana llutarishalla causana anchi?
Ali gustu cuintashcauna Jehová Diosmandami shamun, cushi Dios ashcamanda. Chiraigu pai munan ailluguna cushi causanuchu (1 Timoteo 1:11, NM). Jehová Diosllara casarachisha callarichica. Casarashami yayauna paiguna huahuaunara ali cuirana ushanun. Shina rasha ailluguna cushi causanunga. Jesusta catijcuna casarana huras leyguna mandashcara pactachinami anun. Chiraigu registro civilbi casaranami anushca. Leapai Lucas 2:
Yaya Dios ¿imara nin casaranamanda? Dios munanmi shu cari, shu huarmi casarasha, huañungagama causanuchu. Jehová Dios mana munanzhu, casarashcauna shuj huarmihua, shuj carihua tacarichu (Hebreos 13:4). Jehová Dios chijninmi divorciarinara (Malaquías 2:
2. Casarashcauna huasi ucui ¿imasnara causana anun?
Diosga cariras, huarmiras rurashca, paigunapura casarashca ucui yanaparinuchu (Génesis 2:
3. Casarashcauna problemaunara charishaga, ¿huarmira o carira ichusha rinallachu an?
Casarashcauna problemaunara charishas ishquindipura cuintanusha, llaquinusha, cuiranusha catina anun (1 Corintios 13:
4. Diosga ¿huahuauna imasna causanuchu munan?
Jehová Dios munanmi, huahuauna cushi causanuchu. Chiraigu Yaya Dios huahuaunara yachachin imasna causanara, shunguyuj tucusha mas cushi causangahua. Shinallara Yaya Dios munanmi, yayauna camachishcara uyasha, huahuauna sabiru tucunuchu (Colosenses 3:
5. Yayauna, ¿canguna huahuauna imara ministinun cushi causangahua?
Yayauna, canguna huahuaunama micunara, churarinara, maibi causanaras cuna anguichi (1 Timoteo 5:8). Chiguna ministishca ajpis, Diosta llaquinuchu, pai mandashcara pactachinuchu huahuaunara mas yachachina anguichi (Deuteronomio 6:
Yayauna canguna huahuaunara, ali huahua angui, alira rurashcangui nisha cushiyachina anguichi. Shina rashas, huahuaunara camachina, huaquimbi libachinas anguichi. Camachijpi, libachijpimi huahuauna manali ruranamanda caruyanunga (Proverbios 22:15, NM). Libachina ashas, mana ashcara piñarisha, mana yapajta libachina anguichi. Leapai Colosenses 3:21.
Testigo de Jehovaguna ashca librounara llujchinushca yayaunara, huahuaunaras yanapangahua. Chi librounai camachishcaunaga Bibliamandami an. Leapai Santiago 1:25.


text:
Paykuna hina kay
Bibliaqa rimanmi askha hunt’aq sonqo runakunamanta, ¿imaynatan paykunamanta yachasqayki kay tiempopi yanapasunkiman?
Umalliq T’aqaq cartan
Umalliq T’aqaqa llapa runakunatan kallpachashan kay librota leenankupaq estudianankupaq ima, chaytaqa ruwankuman sapallanku otaq familiankuwanpas.
Qallariynin
Bibliaqa askha runakunaq kawsayninmantan willan. ¿Imatan ruwasunman paykuna hina kananchispaq?
ABEL
“Wañupunña chaypas rimashallanmi”
Bibliaqa pisillatan riman Abelmanta, chaywanpas imaymanatan yachasunman iñiyniyoq kasqanmanta.
WEB:OnSiteAdTitle Abel. “Wañupunña chaypas rimashallanmi”
NOÉ
“Diospa munayninta ruwaspallapunin kawsarqan”
Noepas esposanpas anchatan kallpachakurqanku wawankuta allinta uywanankupaq, ¿imakunatan ruwarqanku? ¿Imaynapin rikuchirqanku iñiyniyoq kasqankuta?
ABRAHAM
“Llapa iñiqkunaq taytan”
¿Imaynatan Abraham rikuchirqan iñiyniyoq kasqanta? ¿Imakunata ruwaspan rikuchiwaq Abraham hina iñiyniyoq kasqaykita?
RUT
“Maytachus qan rinki, chaytan ñoqaqa risaq”
¿Imaraykun Rut familiantapas llaqtantapas saqeyta munarqan? Jehová Diosqa allinpaqmi payta qhawarirqan, ¿imarayku? ¿Imayna runan karqan?
RUT
“Ancha allin warmi”
Rutqa Boaz runawanmi casarakurqan, chay casarakusqankuqa ancha importante karqan ¿imarayku? ¿Imatan yachasunman Rutmantapas Noemimantapas?
ANA
Sonqontan Diosman kicharirqan
Anaqa huk problemapin tarikurqan, ichaqa Jehová Diospi confiaspan chayta allicharqan.
SAMUEL
Diosta servispan wiñarqan
Samuelqa manan huk wawakuna hinachu tayta-mamanwan wiñarqan, ¿imarayku? ¿Iman Samuelta yanaparqan iñiyniyoq kananpaq Dios yupaychana wasipi kashaspa?
SAMUEL
Sasachakuy kaqtinpas manan pisiparqanchu
Llapanchismi sasachakuykunapi tarikunchis, chhaynapi tarikuspaqa rikuchinanchismi iñiyniyoq kasqanchista. ¿Imatan yachasunman Samuelmanta?
ABIGAIL
Allin yuyayniyoq warmi
Mana allin runawanña casarakurqan chaypas Abigailqa allintan kawsarqan, ¿imatan chaymanta yachasunman?
ELÍAS
Cheqaq yupaychayta mana sarunchachirqanchu
Wakin runakunaqa manan iñinkuchu Bibliaq yachachisqanpi, ¿imatan Elías hina ruwasunman?
ELÍAS
Mana iskayaspa makilla suyakurqan
Eliasqa suyakurqanmi Jehová Diospa promesankuna hunt’akunanpi, ¿imaynapin chayta ruwaspa rikuchirqan iñiyniyoq kasqanta?
ELÍAS
Jehová Diosmi sonqocharqan
¿Imaraykun Elías sinchi pisi kallpa tarikurqan, chaymi wañuytaraq munarqan?
JONÁS
Pantasqanmanta yacharqan
Jonasqa manchakurqanmi Diospa kamachisqanta ruwayta, ¿chhaynatachu qanpas sientekunki? Jonasmanta yachaspaqa yachankin Jehová Dios pacienciayoq khuyapayakuq kasqanta.
JONÁS
Khuyapayakuq kaytan yacharqan
Jonasmanta yachayqa yanapawasunmi imaynachus kasqanchista qhawarikunanchispaq.
ESTER
Diospa llaqtantan yanaparqan
Ester hina hukkunarayku imatapas ruwananchispaqqa iñiyniyoq mana manchakuq iman kananchis.
ESTER
Allin yuyaywan mana manchakuspa ruwaq
¿Imatan Ester ruwarqan Jehová Diosrayku llaqtanrayku ima?
MARÍA
‘Diospa warmi kamachin’
Ángel Gabrielman imachus kutichisqanta yachaspa, ¿imatan nisunman Mariaq iñiyninmanta? Iñiyniyoq kasqanmantapas, ¿imayna warmin karqan María?
MARÍA
Allinta yuyaymanaspan sonqonpi hap’irqan
Belén llaqtapi imachus pasasqanmi Mariata kallpacharqan Jehová Diospa prometesqanpi iñinanpaq.
JOSÉ
Familiantan allinta umallirqan
¿Imakunata ruwaspan José familianta cuidarqan? ¿Imaraykun Mariatapas Jesustapas Egiptoman aparqan?
MARTA
“Ñoqaqa iñinin”
¿Imaynatan Marta llakipiña tarikuspapas rikuchirqan iñiyniyoq kasqanta?
PEDRO
Manchakuyninta iskayaytawan atipan
Llapanchismi imamantapas iskayasunman. Ichaqa Pedroqa Jesús hina ruwaspan manchakuyninta iskayaytawan ima atiparqan.
PEDRO
Hunt’aq sonqo runa
Pedroqa iñiyniyoq hunt’aq sonqon karqan, ¿imaynatan chhayna kasqan yanaparqan Jesuspa anyasqanta chaskikunanpaq?
PEDRO
Imachus pampachakuq kaytan entienderqan
¿Imaynatan Jesús imachus pampachay kasqanta Pedrota entiendechirqan? ¿Imaynata Jesús rikuchirqan Pedrota pampachasqanta?
Tukupuynin
¿Imatan ruwawaq allin iñiyniyoq kashanallaykipaq, qhepaman imachus chaskinaykita mana qonqanaykipaqpas?
Lista
Kay listapas mapakunapas yanapasunkin Bibliamanta kasukuq runakunaq maypichus tiyasqankuta yachanaykipaq.


text:
Wak'as
Wak'as nisqaqa (kastilla simipi: Vacas, wak'a nisqamanta sutinchasqa) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Wak'as munisipyupi, uma llaqtan, Jarani pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.
Wak'as sumaq riqsisqa ashkha papa puqusqanrayku, chayraykutaq "Papaq llaqtan" ninku.
Quchapampa llaqtamanta 85 kilumitruspi tarikun; Jaranimantari 30 km kashan, mamaquchamantataq 3.475 mitrusmanta patapi kashan. Qhipa runayupayman jinataq tiyapun 650 runakunan (2001).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtañiq tarikun achka quchakunam, Parququcha, Asiruqucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpaqucha, Yanatama, mayqinkunachus aswan jatunkuna kanku Quchapampa suyu ukhupi.
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Unay pachapi Wak'as, sutin nisqanman jina, karqa uq much'ana, maypichus jaywaq kanku jaywakunata apukunaman, chayri uq kikin wak'a kanman kasqa, ajinata pikunachus chay pacha kawsaq kaqkuna qhawaspa waqaychaspataq karqanku, ñawpaqta Jarajuri, Chuwi, Quta runakunawan, mayqinkunachus aymara simi rimaq kanku, aswan qhipatataq inka runakuna.
Inkakuna pachapi Wak'as llaqta kallarqataq uq tampu inkañan patapi, Inkallaqta Puquna llaqtaman ima rinapi. Chaymanta ispañul runakuna suticharqanku "Santa Bárbara de Bacas" sutiwan.
Buliwya llaqta qhispi kay tarisqanmantapacha wisikantun karqa, chawmantataq kantun. 1830 watapitaq kamarisqa karqa «Parroquia de Santa Bárbara de Vacas» jina.
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Phuqllay, takipayanaku.
- Ayriway killapi, ñawpaq intichaw p'unchaypi: Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía).
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala.
- Corpus Christi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Buliwyaq patrunan.
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa qhapaq raymichakuynin.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna puriyqacharikamunankupaq Wak'as llaqtapi ñawpaqta kasqanku sapa uq raymikunasnin, maypichus atikun mikhuriy misk'i mikhuykunata, challwata jina, q'unchapi llant'awan wayk'usqata, astawanqa sapa wata Jatun qhatu challwamanta papamanta makiwan ruwaykunamantawan p'unchaypi.
Santa Bárbara inlisyan iskay pachaq watas aswanña ruwasqata allillantaq qhawarimuy, chaymanta intichaw p'unchay qhatunta, kanchanta, quchastapis qhawarimuy kusallataq kanman.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya kamachiqkuna kamarqanku ñawpaq juch'uy yachay wasi qhari wawaspaq Wak'as llaqtapi 1862 watapi, "Escuela de Varones" sutiwan, qhipantataq waq juch'uy yachay wasi warmi wawaspaq, "Escuela Municipal de Niñas" sutiwan, kamarqa Quchapampamanta llaqta kamaq 1912 watapi. Kunan p'unchaypi tiyanku kay wachay wasikuna:
- Wawa wasi: Guardería Corazón de Jesús, kay wawa wasita kamarqanku "Hermanas Misioneras Catequistas del Sagrado Corazón" 2008 watapi.
- Huch'uy yachay wasi: Unidad Experimental Vacas, 1862 watapi kamasqa.
- Chawpi yachay wasi: Colegio Profesor Toribio Claure, 1984 watapi kamasqa.
- Yachay suntur: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq, Escuela Superior de Formación de Maestros Ismael Montes, kay Jatun Yachay Wasiqa Challwamayupi, astawan riqsisqataq "Wak'as Normal" sutiwan, 1916 watapi kamasqa.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as llaqtapi runakuna kawsanku papa puquchispa, chaymanta tarpullankutaq uqata, jawasta, arwijata, riquta, siwarata, waq puquykunata ima. Kay tukuy puquykunata ranqhanku intichaw p'unchay qhatupi kikin Wak'as llaqtapi, chanta apallankutaq ranqhaq waq qhatukunaman Quchapampapi, Punatapi, Jaranipipis.
Chaymanta aqhata askhata ruwallankutaq, challwamantapis wayk'unku mikhuykunata ranqhanankupaq.
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ñan: Quchapampa - Punata - Jarani (55 km.), Jarani - Wak'as (30 km.), Wak'as - Puquna (30 km.) - Inkallaqta, Wak'as - Misk'i, Wak'as - Tiraqi.
Wak'asman rinapaq taqsikuna lluqsinku Qhuchapampa llaqtamanta, San Carlos wak'a chayri inlisya wasamanta, jinallataq Punata llaqtamanta taqsikuna lluqsillankutaq inlisyan wasamanta.
Qullana runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarawiqkuna:
- José Rojas, yachachiq, arawirqa "Linda Vaqueña" takiyta.
- Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi.
Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi.
- Freddy Veizaga Siles.
Takiqkuna:
- Albaro Clavijo López.
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta 1.980 watamantapacha.
Tantakamusqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullana waturikuqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tupaq Yupanki (1471-1493), chunka ñiqin Inka.
- Wayna Qhapaq (1493-1525), chunka uqniyuq ñiqin Inka.
- Esteban Arze (1770-1815), Wak'aspi purirqa 1812 watapi.
- Simón Bolívar (1783-1830), Buliwya / Qullasuyuta Qhispiq, purirqa Wak'aspi 1825 watapi.
- Alcide d'Orbigny (1802-1857), Ransiyamanta jamut'asqa, Wak'asta watukurqa 1830 watapi, tarirqataq Chukiqayara mallkita.
- Jesús Lara (1898-1980), Qullasuyumanta arawiq, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta purirqa 1927 watapi.
- Martín Cárdenas (1899-1973), Buliwyamanta jamut'asqa, Inkallaqtaman rishaspa Wak'asta waturikurqa 1940 watapi.
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Challwamayu
- Ismael Montes
- Juch'uy Llallawa
- Khurupampa
- Kunturpuñuna
- P'allqaluma
- Phaqcha
- Quturipunta
- Turu Wayq'u phaqcha
- Lista: Llaqtakuna (Buliwya)
Qhawallaytaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wak'as.
- Saywitu: Wak'as munisipyu
- Wak'as munisipyu: yupaykuna, saywitu
- Yupaykuna: Wak'as munisipyu
- Santa Bárbara raymi Wak'aspi (kastilla simi)
- Wak'asmanta rikch'akuna
- Betty Veizaga Pukaj Wayra Qutuwan: Llaqtaypa takiynin (Takipayanaku)
- Chiwalaki Wayrawasi (kastilla simi)
- «Ismael Montes» Yatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Kastilla simi)
- Puya Raimondi (Chukiqayara) wañupusawanchiq (kastilla simi)


text:
¿Pikunataq kaniku Jehova Diospa testigonkunaqa?
Ñoqaykuqa kaniku tukuy nacionniyoqkuna, castayoqkuna hinaspa huk rimayniyoqkunam. Ichaqa Bibliata qellqachiq hinaspa tukuy imata unanchaq Jehova Diostam hatunchayta munaniku. Chaymantapas kallpanchakunikum Jesucristota qatipakunaykupaq, hinaspapas ancha favorecesqam kaniku cristiano sutiwan reqsisqa kaspayku. Sapakamam tiempochakuniku runakunata Bibliamanta hinaspa Diospa Gobiernonmanta yachachinaykupaq. Jehova Diosmanta hinaspa Gobiernonmanta yachachisqaykuraykum reqsisqa kaniku Jehova Diospa testigon sutiwan.
Kayman yaykuspa. Bibliata leey otaq ñoqaykumanta chaynataq imakunapi iñisqaykumanta yachay.


text:
¿Jehovamanta willakkunaka pikunatak kan?
Jehovamanta willakkunaka chikan chikan llaktakunamanta, chikan chikan shimita parlak gentekunami kanchik. Tukuykunami Bibliata escribichik, Tukuyta Rurak Jehová Diosta, adoranchik. Shinallatak Jesuspa ejemplota katishkamantami, kushikushpa ninchik Jesusta katikkunami kanchik nishpa. Ñukanchikka tukuykunami gentekunata ayudanchik Bibliamanta, Diospa Reinomanta yachakuchun. Jehová Diosmanta, paypa Reinomanta willashkamantami ñukanchiktaka Jehovamanta willakkuna nin. Ñukanchik paginapi shuktak temakunata rikuchunmi invitanchik. Bibliata Internetpi liyi o ñukanchik krishkakunamanta ashtawan yachakuy.


text:
Inka Garcilaso de la Vega
Inka Garcilaso de la Vega (Gómez Suárez de Figueroa), (* 12 ñiqin ayriway killapi 1539 watapi watapi Qusqu llaqtapi paqarisqa - 23 ñiqin ayriway killapi 1616 watapi Córdoba llaqtapi Ispañapi wañusqa, Inkakunap kawsayninmanta Ispañulkunap atisqanmantapas achkata qillqarqan.
Taytanqa Ispañamanta Garcilaso de la Vega karqan, Mamantaq Chimpu Uqllu, Wayna Qhapaq inkap kuchan. Taytan wañuptinsi, Garcilasoqa Ispañata mitmarqan. Qhichwa simi mama simin kaptinpas, "Comentarios Reales de los Incas" ñisqata kastilla simipi qillqarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Comentarios Reales de los Incas, Lisboa (Portugal) 1609; Musuq liwruchasqa: Fondo de Cultura Económica, Lima 1991, ISBN 9681648927, Huk liwruchasqa: Ciudad de México 2004, ISBN 9681648935
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inka Garcilaso de la Vega.


text:
Huichol Trabajando, 20 Dic 2004 by Mario Jareda Beivide
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Este archivo está disponible bajo la licencia
Creative Commons Reconocimiento 2.5 Genérica.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/2.5 CC-BY-2.5 Creative Commons Attribution 2.5 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 10:46 15 awr 2007 1280 × 1600 (297 KB) Kaixodude Huichol Trabajando, 20 Dic 2004 by Mario Jareda Beivide Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
en.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
es.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
uk.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
17 Yachaqana
Qotuchakuykunata waturejkuna, ¿imaynatá yanapawanchej?
Griegopi Qhelqasqasqa, Bernabemanta, apóstol Pablomanta ima ashkhata parlan. Paykunaqa, chay tiempopi qotuchakuykunata waturispa purej kanku. ¿Imaraykutaj chayta ruwaj kanku? Qotuchakuykunamanta hermanosninkoj allinninkuta munasqankurayku. Pabloqa hermanosnin imaynachus kashasqankuta yachananpaj, ujtawan watukoj riyta munaj. Paykunata kallpachananpajtaj, may jina karusta rej (Hechos 15:36). Kay tiempomanta qotuchakuykunata waturejkunaqa, Pablo jinallataj kanku.
Kallpachaj jamunku. Qotuchakuykunata waturej hermanosqa, watapi iskay kutita 20 qotuchakuykunata jina waturinku. Uj semanatataj paykunawan qhepakunku. Chay hermanosmanta, warmisninkumanta ima, mayta yachakusunman. Paykunaqa, tukuy hermanosta rejsinapaj kallpachakunku. Hermanoswan willaj chayri Bibliamanta yachachisqanku runasta waturej rillankutaj. Chantapis ancianoswan hermanosta kallpachanankupaj, wasinkuman waturej rinku. Tantakuykunapi, jatun tantakuykunapi ima, kallpachanapaj jina sumajta umallirichinku (Hechos 15:35).
Allinninchejta maskʼanku. Qotuchakuykunata waturejkunaqa, sapa qotuchakuyta Jehovamanta mana karunchakunanpaj yanapanku. Chantapis ancianoswan, siervos ministerialeswan ima tantakunku. Ajinamanta qotuchakuy imaynatachus ñauparishasqanta qhawarinku, ruwanasninkupaj yuyaychanku ima. Precursorestapis, willaypi allin rinanpaj yanapanku. Chantá yachakojkunata rejsispa, imaynatachus ñauparishasqankuta yachaspa ima, mayta kusikunku. Kay hermanosqa, tukuy sonqo llankʼanku, allinninchejpajtaj ‘yanapawanchej’ (2 Corintios 8:23). Arí, creeyninkumanta, Diosta allinta yupaychasqankumanta ima yachakuna (Hebreos 13:7).
¿Imapaj qotuchakuykunata waturejkuna waturiwayku?
Qotuchakuyniykita waturej jamojtinku, ¿imatá ruwawaj?


text:
Chiqa kutichiykunata yachayta munawaqchu
¿Ima tapuykunamanta parlachkanchik? Runap mana kutichiy atina tapuykunasninmanta. Ichá qampis jinata tapurikurqanki:
- ¿Dios ñuqanchikmanta interesakunchu?
- ¿Mayk’aqllapis jatuchaq maqanakuykuna, ñak’ariy ima chinkanqachu?
- ¿Maymantaq wañupuspa rinchik?
- ¿Ima suyakuytaq wañusqaspaq tiyan?
- Dios uyarinawanpaq, ¿imaynatá mañakuyman?
- ¿Imaynatá kusiy kawsayta tariyman?
¿Maypitaq kay tapuykunaman kutichiykunata tariyman? Ichá kay tapuykunaman kutichiykunata mask’aspa, juk bibliotecaman chayri libreriaman rispaqa, achkha librosta tarinki.
Chaywanpis kay librosqa ichapis, paykunapura churanakunku. Wakin librosqa, kunan allinta yachachichkanku, tiempo pasasqanmanjinataq manaña jinata yachachinkuchu, chay librop cuentanmanta waktañataq churanku.
¿Dios ñuqanchikmanta interesakunchu?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Imaptinchus kay pachaqa saqra kawsaymanta junt’a kachkan. May achkha religionestaq, kay ñak’ariykuna Diospa munaynin kasqanta yachachinku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosqa, mana jayk’aq ima saqratapis ruwanchu. Job 34:10 nin: “Ama yuyallaychejpischu Tukuy Atiyniyoj Diosqa ima sajratapis ruwasqanta, chayrí ima mana cheqan kajtapis”. Diosqa, imatapis runapaq munakusqanrayku ruwan. Chayrayku Jesús jinamanta mañakunanchikta yachachiwarqanchik: “Janaj pachapi kashaj Tatayku […] Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:9, 10). Diosqa, ñuqanchikmanta maytapuni interesakun, chayrayku tukuy imata ruwan, munakuyninta rikuchinawanchikpaq (Juan 3:16).
Ñawirillaytaq Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
¿Mayk’aqllapis jatuchaq maqanakuykuna, ñak’ariy ima, chinkanqachu?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Jatuchaq maqanakuykunapiqa may achkha runa wañun. Ñak’ariy tukuymantaq chayamuwanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosninchikqa Reinonniqta kay jallp’aman allin kawsayta apamunanta nin. Chay Reinon kamachiyta qallariptintaq, runaqa ‘maqanakunanpaq manaña wakichikunqachu’. Aswanqa, “espadasninkuta arado rejasman tukuchenqanku” (Isaías 2:4). Diosqa, saqra ruwaykunata, ñak’ariyta ima chinkachinqa. Biblia niwanchik: Diosqa, “tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa [saqra ruwaykuna, ñak’ariy ima] manaña kanqachu, nispa” (Apocalipsis 21:3, 4).
Ñawirillaytaq Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
¿Maymantaq wañupuspa rinchik?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Yaqha tukuy religiones, runa wañuptin imallampis paymanta kawsaspa qhipakusqanta yachachinku. Wakinkunaqa, kawsaqkunata wañusqas ñak’arichisqankuta creenku, wakinkunataq Dios saqra runasta nina lawraypi ñak’arichisqanta creenku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Runa wañuspaqa, chinkapun. Eclesiastés 9:5 nin: “Wañusqas mana imatapis yachankuchu”, nispa. Wañusqas mana imatapis ruwaptinku, paykunaqa mana ñak’arichiwasunmanchu, nitaq yanapawasunmanchu (Salmo 146:3, 4).
Ñawirillaytaq Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
¿Ima suyaytaq wañusqaspaq tiyan?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuypis kusisqa kawsakuyta munanchik, munasqa runa masinchikwan. Chayrayku munasqa runa masinchik kawsarimunankuta munanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Yaqha tukuy wañusqas kawsarimunqanku. Jesús, nirqa “tukuy p’ampasqa kajkunaqa […] kawsarimponqanku”, nispa (Juan 5:28, 29). Diosninchik munasqanmanjina, tukuy kawsarimuqkunaqa paraisopi kawsakunqanku (Isaías 26:19). Diosninchik nisqanmanjina kasukuq runaqa, mana jayk’aq unquspa, wiñaypaq kawsanqa. Biblia nin: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj jap’enqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku”, nispa (Salmo 37:29).
Ñawirillaytaq Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
Dios uyarinawanpaq ¿imaynatá mañakuyman?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuy religionmanta runas Diosmanta mañakunku. Chaywanpis, mañakusqankuman mana kutichiy kasqanta reparakunku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, mana kikillantapuni mañakuytachu yachachiwarqanchik, chayrayku pay nirqa: “Diosmanta mañakuspaqa, ama kutipakuspa ashkhata parlaychejchu”, nispa (Mateo 6:7). Dios, mañakuyninchikta uyarinawanchikpaqqa, pay munasqanmanjina mañakunanchik tiyan. Chaypaqtaq, imachus Diospa munaynin kasqanta yachananchik tiyan. Ñawpa kaq Juan 5:14 sut’inchawanchik, chayrayku Diospa “munayninman jinachus imallatapis mañakunchej chayqa, yachanchej pay uyarinawanchejta”.
Ñawirillaytaq Salmo 65:2; Juan 14:6, 1; 1 Juan 3:22.
¿Imaynatá kusiy kawsayta tariyman?
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Achkha runas qullqita, allin riqsisqa kayta ima mask’anku kusiy kawsayta qunanta yuyaspa. Chayrayku chaykunata mask’aspa kawsanku, tarispataq manapuni kusisqachu kawsanku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, imaynatachus kusiy kawsayta tarinanchikta yacharqa, chayrayku nirqa: “May cusiskas cancu sonkoncupi Diosmanta pisiskas caskancuta khawacojcunaka”, nispa (Mateo 5:3, Dios Parlapawanchej ). Diosta yupaychaspalla kusiy kawsayta tarisun, paymanta, munayninmanta ima chiqata yachaspa. Diosmantaqa Bibliap yachachisqallan rikuchiwanchik, imachus allin, imachus mana allin kasqanta. Bibliap yachachisqanmanjina ruwaptinchik, kawsayninchik may sumaq kanqa (Lucas 11:28).
Ñawirillaytaq Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Kay suqta tapuykunaman Biblia kutichisqanta qhawarisqanchikqa, rikuchiwanchik Biblialla tukuy laya tapuykunaman kutichisqanta. ¿Astawan yachayta munankichu? Diosta munakunki chayqa, arí ninki. Ichapis wak tapuykunata tapukunki: ‘Dios ñuqanchikmanta interesakun chayqa, ¿imaraykutaq saqra ruwaykuna, ñak’ariy ima kananta saqin? ¿Imaynatá familiaywan kusisqa tiyakuyman?’ Bibliaqa, kay tapuykunaman wak tapuykunasmanpis, allinta, sut’ita ima, kutichin.
Chaywanpis kunanqa, achkha runas Bibliata mana ñawiriyta munankuchu. Bibliata mana entiendena librota jina qhawanku. ¿Bibliapi kutichiykunata tarinaykipaq yanapata munawaqchu? Jehovamanta sut’inchaqkunaqa iskay yanapaykunata jaywarisunkuman.
Juk yanapa, ¿Imatapunitaq Biblia yachachin? kay librota, ruwasqa kachkan mana tiempoyuy runas tapukuyninkuman kutichiyta tarinankupaq. Iskaykaq yanapa, Kuj wakichisqa Jehovamanta sut’inchaq wasiykipi, chayri maypichus munanki chayman jamunman pisi tiempollata mana imata mañaspalla Bibliamanta yachachisunkiman. Kay Pachapi may achkha runas kayjina yachachiykunawan may allinta yachakunku. Achkha runas chaymanta may kusiywan kayta ninku: “¡Chiqa yachayta tarini!”, nispa.
Kay yachayqa, may valorniyuq, mana imatapis aswan valorniyuqta tarisunmanchu. Bibliamanta chiqa yachachiyqa, llulla yachachiykunamanta, supersticionesmanta ima, kacharichiwanchik. Chantá, suyakuyta, kusiyta ima, quwanchik. Jesús nirqa: “Cheqa kajta rejsinkichej, chay cheqa kajtaj kacharichisonqachej”, nispa (Juan 8:32).