text: VOL. IV. NO. 9. JULY 1, 1896. WOKAJUJU MAZASKA WANJI. THTOPA KIN CIQADAN QA CANKU NAKON OCISTIYEDAN WIOOMI IYAHDE; QA W1CASTA TONANA IYEYAPI BOB. T1YOPA CIQADAN KIN HE OHNA YA PO.-MATT "i ST. MICHAEL TIPIWAKAN. FORT TOTTEN N. DAK. *** ST, Michael's tipi-wakan. Devil's Lake Dakota oyanke en wanna Cath- olic Tipi-wakan yamni. Wanji Ate- yapi oyanke kiyena Winyan-wakan unpi hen han qahe decen caj> "Wakantanka Kunku wahukeza 7 Kangipaha ekta ■:on can mahea bed, ehaona tvayawa-tipi hen wanji han St. Michael's church Tipi wakan qa den owapi wandakapi lie e. De Tipi-wakan, (St. Michael's) omaka 1884 he ehan kagapi. De kagapi sm itokam Winyan-wakan kin wayawa- fcipi kin en tipi wanji wockiye tipi- yapi. Tokaheya Wiir an ■ okalimi hen wayawa tipi hdi ; qa hen hipi hetanhau wanna wanive- tu wikcerana nom sam noipa. ()• maka 1883 he ehan wayawa tipi de liunnaga, qa tipi en wacekiye-tipi yapi ko ocowasin liunnaga. Hehan Winyan-wakan kin tipi tokeca otipi, nina cistina, hoksina wayawa tipi ta- wapi hen tuka, tipi -wakan nficapi. ST. MICHAEL'S CHURCH, FORT TOTTEN, NORTH Da, Tanvan dowanpi kinihanyan a Hehan Rev. Father Jerome O. S. B. \ p i, Yutapi- wakan ioupi ece e , is Sinasapa unkitawapi, St. Michael's kun Vusutapi-wakan jcupi.. Hehan church tipi-wakan he kaga qa ive rnazaska kektopuwinge wanji $1,000 on kajuju. Qa tipi-wakan kin de- tauhan St. Joseph qa St. Mary Oko- hetanhan Dakota to- ken unpi kin North qa South Dakota kpa- waste, Tadani-tawakpa, Inyau utapi okaspe iyohi wiyokihei a yuhapi qa wiwitaya nianipi: owasin tehautan- lii, MaftpiyaluEa lieeiyatauhai), ska tipi Kunwicasa Cqiikica- akpa-'lica, Capa-wakpa, Wa- exta iyaya. Tohan omniciye tanka yuhapi eca, kektopawinge yamni is topa heuakeca witavapi, Catholic Wocekive opapi qa St. Jo- St. Mary Okodakioiye hecapi tiwahe wanjina iyecen unpi, ?ukaki- ciyapi qa tankakioiyapi he iyececapi. -a qa Miniwakan den a etauhan Okodakioiye owasin witavapi: wica liena sa aeutieinpi qa win van kin wa- pah.i to unpi, okaspe iyoln wivoki ve- na toktokeca waltetse yuhapi, tuka • mjipidan. Qa tukte tauhan Sts, Joseph qa I [tipi v\akau Miniwakan Fort 'I ,. . i li i bjupi qa can tanka wan ia-.gu qa. adetka, kin North qa South Dako ta ataya akalipa. Wakantanka aitka- na tawa kin adetka a!, an vankapi qa lye caje kin idowanpi qa yataripi. Zitkana, cfon a tuwepi? ayueo^ a rhdu- zapi qa ho wastestupi'C Heua St. Jo- seph qa St. Mary ukodakieiye eepi - 11 i yanpi, mafidiya etkiya yapi, maka iai : chiui:: awaci:ipi qa Wikantarika lleei yanke cin token okihi iyokipiya- pi kta he akidapi, qa wica kin is cu- tinciipi sa ho sitkana maku sa iyece- kin he wowastedaKeiyecinpi. ! i.tai .ka qa wicalta wa^tewicu- undakapi kin he peta iyecen unki- !i en ide. Wakantanka taku owasin isAnpa wa&eundakapi kta qa Wakantanka wajteundakapi kinhan lye tawacin kin onkopapi kta qa wokopze wikcemna tawa kin un- kaksepi kte sni. qa wicaita owasin Wakantanka sdonyapi, qa waeteda- SIN ASA PA WCCEKiYE TAEYANPABA. Sapa Wookkive TaexanpahA, REV. JEROME HUNT. O. S. B, t PtiBLISHEE. & PROPRIETOB. Poet Tottek "'.■■ PUBLISHED MONTHLY. ONE DOLLAR PEH 1'EAR. Entered at thePostofficeat Fort Totten X. Dak. as second class matter. With the Approbation and Blessing of the Rt. Rev. Bishop of N. Dakota. JULY, 1S96. kapi uncinpi kta, hehan ohinui decen unkevapi kta. Nitokieon.ze hi kta uncinpi. Wakantanka wasteundaka pi kin lie iyecen maka akan taku nn kin wasteundakapi kte sni. Unean- tepi qa wowasake unkitawapi owasin tin Wakantanka wasteundakapi kta. . Wasteundakapi kiuhau ohinni iyoki- piva woeekive tipi en unyanpi kta, kiye unkevapi qa halianna qa litayo xu owasin Wakantanka Uiikiksuyapi kta, dena owasin ivokipiya e pi kta. Wakantanka wasteundakapi kinhan tuwe owasin wasteundakapi i-i wicundakapi kta, tokecapi wicaunkigepi kte sni, qa wicatmyasi- c.api kte sni qa tounkiconpi kte sui. Heon tuitakuyepi, wieiteowapi de wandakapi kinhan, tona ni unpi kin hena wicakiksuyapi qa nafionpi qa tipi-wskan hen yapi qa ce.vicakiei- ya naive. JESUS CANTE OWAPT.. India makoco ekta woonspe wan- kantuya wan otonwanye wan Pondi- cherry eciyapi hen han unkari sina- sapa wan hetanhan iye wicowoyake de sdonye nca e oyaka. Ponticherry de ehanna woyazan teliike liince wan iyahdepi. Jesu Gante-wakan owapi qeya sinasapa wan maqu e bduha, tona wocekiye opapi kin hena ecen tiyopa kin en otkewaye unkan, woyazan kin tokan iyaya. Tuka Jesu Cante-wakan waonsida kin tona wacinyanpi kin hena awanwicayaka. Hoksina wan woonspe en hi ece e wocekiye eciyatanhan takuna sdon- ye shi, miniakastanpi sni tuka Jesu Cante owapi kin de ohinni raakida tu- ka tanvan yuhe kte ini kowakipa qa wicawada sni, tuka unhanketa da yanku hecen waqu. Qa token Jesu Itancan ovate waste wicadaka on makata hi, qa de wowastedake tawa okaiiniga pica ini, hena owasiyaka. Hecen icu qa kiuhda, atkuku, hunku kowicakipe iiecen nalima. Hehan iyecana woyazan teliike kin ececa qa pejibuta wioasta okihipi sni. Hehan Jesu Cante owapi naiibe ciqon ki- ksuya, qa ihdusdohan ekta huwe i, u kin en ekihnaka, hecen wa- cinvahoiu akisni kta kida. Hecehna- na woyazan kin tokan iyaya, anpetu owasin san pa wasaka ava hecen tan- van asni. Miye dena tanvan sdon- waya, iyohakam iye en mahi qa wo- pida eva qa token Jesu Cante-wakan kin asiiive ein ohdaka'. TAK C TONA HECETU SNI KIN. Woahtani ohdakapi sni itokam taku tona .econpica kin hena unwiye- Vii eeivapi sni qa woahtani tanvan awacinpi sni ecen owohdkake tin iyavapi km hena hecetu sni. : i taku wanji. eeon unsipi tuka econqonpi sni tka cuje unyatapi sni kinhan he nakun heoetu sni. Hehan awohdake en, tona itakan iVfuikapi kiu ia nalionpi kta iyecen ho kitonpi kin hecetu sui. Hehan aqes iwastena unkiyapi qa Sinasapa kin akihdehde unkiwangapi kinhan he hecetu sni. Hehan tuwe tokeca woahtani tawa unkovakapi qa is caje wicaunyatapi hecetu sni. Hehan tanvan en e'wacinpi sni ta- ku ikceva iveeen skanpi hecetu sni. Hehan Sinasapa kin ku unsipi sni ecen uhhdivakupi kinhan he nakun hecetu sni. Qa waunhtanipi kin mi iyopeun- kicivapi sni kin lie ua'kn hecetu sni. Hehan Sinasapa taku econ unsipi kin naunlionpi siii esta unkiwangapi Ini kinhan owasin hecetu sni. JESU CANTE ABA- KAN KIN. CATHOLIC Wocekiye unkitawapi en wi kin iyohi, wieasta wastepi wanjigji tawa yawapi. Hekta wi May he Wa kantaifka Hunku tawa qa he en ohinni nina cekiyapi ecee, ounkiyapi kta qa ceunkiciciyapi kta ohinni unkidapi. cin iye Oinhiqtku nakaas taku kidapi kin owasin iyekicicetu eceo, qadehan Iye ake Cinhintku Cante-wakan en eunhnakapi, June wi kin en Jesu Caute-Wakan kin tawa-yawapi, hecen he en ohodapi, ya- tanpi, qa ohinni cekiyapi ecee, Iye Cante-Wakan waongida kin on taku wa- ste owasin ecaonkiconpi heon ohinni wopicla unkekiyapi kta iyececa qa iyoki- pi unyanpi kta he ohinni token uukoki- hipi econqonpi kta. Iye Cante Wakan kin wowastedaka ojudan wasteundakapi kiu on makata hi, unsipi kta cin heon, ohitinkiyapi, wicaSta maka akan unpi kin tuwe koda unyanpi hince qa teun- llidapi keunkeeirpi esta tohinni unkiye- pi on wiconi elipekiya okihi Sni. Isnana ESteundakapi hecen ig, "unkieantepi ocowasin on wasteundakapi kta cin." Iye tokaheya wasteundakapi qa owihanke wanin wasteundakapi kin heon. Jesu cansusbeca eo otke qehan akicita wan wahukeza on Jesu Cante en capa unkan etanhan we qa mini hiyu, wowasSte qa wowaonsida koya kaduza. St. Augus- tine heya: -'Jesu cuwe kin wahukeza on kiyuganpi hecen hen woinape qa hen inahina, keya:" Iye Cante-Wakan kin ohoundapi kinhan, Jesu he Iye ohoun- dapi, ami. leasta-waStept qa 3bnih.de pj kin 'ohodapi he unkig nakun ohoundapi. Wakantanka unki- tavvapi, Wauikiya unkitawapi, ISnana wacin unyanpi kin ohoundapi. Wowa- stedake tawa kin okabnigepica sni. Tuwe itkoni wastedaka okihi sui he? Tuwe cante kin ta iyecen, pida qa Wo cekiyi en sutaya najiu oicihi *6rii he? O Jesu, Nicante-Wakan wowatite qa tuinape etapa akiktonimaya wo, qa ceji mitawa kin caka ekta askam utaya wo! Wakantanka on minagi kin ipuza. De- cen wicotawacin wanjigji unyuhapi kta iyececa. Iye Cante-Wakan kin awa- jin qa ohodapi eca, Wakantanka qa ma- npiya wanyakapi kte cin woinabni. DE EN ETONWANPO! lifToNA EYANPAHA cinpi kin hena cajepi kin ecee- na.maqupi kte sni tuka maza- ska nakun uyapi kta. Wi ake- nonpa hecen Mazaska wanji. $1.00. Nicajepi qa mazaska kin kici Sinasapa nitawapi yaqu- pi kinlian iye nonpinuye kta. ( CANNON BALL, J Morton Co. N. D. May 14 '96 ST. Joseph Omuiciye: Etan tawicohan kin dehan on- spa ciscina obdaka wacin un Inyan AVakagapi ed koska tona nais wiko- ska. tona ihdustanpi he obdaka wacin. Unkan 1895 na 1896 hebanyan ed ko&ka dena ed ikdustanpi. Andrew Awaska & Mary Winyan- ehakewin. James Hehakahinzi & Mary Tokicunwin. Jerome White Eagle & Genefeve Taji Geo. Kiyenakutepi & Mary Pejuta- wakan. Alfred C. Red-horse & Julia Wanbdina. John Ehakewi- cakdokdi & Cherubim Skawin. Jerome Kdonica & Julia Ojanjanwin. Augustine Little Shield & Annie Tasinawin. Tateyamni & Teresa Pahindutawin. Francis Onahta- kemaza & Mary Hinliotawin. Ho henakeca 1895 & 1898 hehan- tuna May dehanyan yunkan dena ed ikdustanpi. Wakahkiciyuzapi e wa- ke. Miniawicakastanpi kin Claude Bugin, Nicholas Kahpe- na na Peter Sungieu. Ho hehan wa- kanheja sakowin miniawicakastanpi torn winyan etupi, na yamni i£ wica omnicive etupi. Ho hehan oitancanpi kin denake- capi. Peter Hehakaunjica Itancan. Mark Cetankokipapi mazaska awan- yanka. Frank Defender na Joseph Red-horse wowapi kaga. Francis Takukokipe Sni Iyapi awanyaka. Henry High-bear Dowan. Thos. Winter na John High-bear na An- drew Awaska wayazanka awanyakapi. Chas. Hehakaiyotanka wiyokihe aya. Joseph High-bear tiyopa awanyaka. Stephen Walking-thunder na Jos. Red Bow wicaBapi awanyakapi. Ho heoetu na henaua obdaka wacin heon de anpetu kin cantewalteva owancaya St. Joseph okodakiciye kin ovasin nape cikdu- zape do. Your ever true Friend, J. S. Red- horse. ROSEBUD, PINE RIDGE AGENCY, S. DAK. St. Francis Mission. Eyanpaha:- Le anpetu kin St. Jo?eph taanpe- tu heon etan cante wasteya wowapi kiu le miyecilaotanin Kta wacin ye lo. St. Joseph omniciye el waon ehautan waniyetu yamni sam ivaye lo, yukan wana wicasa omniciye el opapi kin lenakecapi yankapi 78 wikcemna sakowin ake saklogan. Yukan omniciye kin sam icag aye lo, canke mis he lila icantemawaSte ye lo. Ho eya ota epin kta tka lutnli wowapi nicagapi kta on etanhan wa- na henala epin kte lo. Icinonpa kin toksa wowapi hanska wanji cicagin kte lo. St. Joseph na St. Mary O- mniciye nupin cantewasteya nape ciyuzape lo. LOUIS MATO. L. BoBOEAtTX. 8INASAPA WOCEKIYE TAEYANPAHA. 3 83.— JUDITH. 1 Jews iye tamakocepi kin on piya kca- gapi qehan Wakantanka winohca wan ■ >ya,:Hok)f ernes, Assyrian akiei: taitanean Judea en ozuye ianka wan yu- ha hi. Otonwe ota icu, qa en ounyanpi kin Sicaya wioakuvva. Unnahanketa L'e- thulia, itakau hiyotan.ka qa wakpa ka- gapi wan otonwe kiu Lyahdeya mniyowe- yapi kin auaptapi. Qa wicota taayapi 2 Decen owicakihanpi kin e wanbda- kapi qehan, anpetu zaptan kin itahena owicakiyapi Sni kinhan wicayuzapi kta iyowiniciyapi kta ihdustanpi. Otonwe kin hen wiwaziea wan. Judith eciyapi wan wijica qa owanyag waste e un. To han decen ihdustanpi qeha"., wiwaziea heyake kin ekihnaka, qa sdaieiye qa he yake waste iioa kicon. 3 Hecen ihduze qa, ookiye wan kici Assyrian tipi kin ekta ipi. Wakantanka sanpa owanyag waSteya. Holofernes wanyake Cehan iyuskinyan wanyaka, qa u kta e ookiye kin iyowinkiyapi wicasi, qa token iyokipi ecen un kta keya. 4 Assyrian tipi en i qa itopa can kin hehan, Holofernes akicita itancan kin wodwicaya. Hantehan, hehan iwacka, qa witko heon ninah iStinia. Hoi a wanke cin en Judith ikiyena u, qa, isto yuwaSake kta o Wakantanka icekiya' o- wanka kin iwankam mazasagye wan o- tke kin icu qa pa kaksa. 5 Hehan pa kin wojuha en ohnake Ca taokiye kin qu, qa Assyrian tipi kin etan- han Bethulia ekta inalini ku. Oyate kin qa en itancanpi kin mniciye qa, Holofer- nes pa qon wicakipazo, qa Itancan kin yatan wicaSi, he woahtani etanhan a- wanhdaka, qa nape kin on, tokayapi kte kin heon. 3 lieu opeya Eleazar, en ewacinpic.a kin opa, wicai wauka, qa woope . .. . .. . waste da- pi. Autiochus, kukuse , , yuto sni kinhan fca kta keeiya. T'l cekiye tawa kin wieada Sni, qa wicalica waditake cin, Wakantanka iyokipi Sni ee te kta sanpa iyokipi, ■i Takodaya'pi kin wicada sipi; hiiCiye kta on woyute tehinda kiu yudkonze si- pi, tuka eeon sni. Tuka Ekassar wica- huayan cin sui: "Wicasta wieawahnayau owakihi, tuka Wakantanka vvahnayan ovvakihi sui, qa hecen eoamou kiniiau Q- ta nuni vvicawayt- Kta." Wtcahca km on- siya t-a, tuka Kauijo ciu wowieake kin ohiya. * A. M. 3837.) 85. — Machabees Sakowiu wowaste un wioaJitepi km. (A. Q, lu;i A.M. 3838.) 36.— Mathathias qa Judas sus,.(A. C. 102. 1 AiitiochuB wicitokaui awicahipi kin en opeya MauhafcfeeB sakowm hunkupi hena un awicahipi. Kukuse conica wo- tuda lan yiulwioasipi qehan, wi- cadapi Sni, qa 'Wakantanka Tawoope yu- ksapi sni b6 tapi sanpa iyokipipi keyapi. 2 Wicastayatapi de nahon qehan, nina bin cauze, qa huukawanjiukiciyapi Sa- kowiupi kin cansakaua on" wicakasaksak si. Tuka koSka waditakapi kin hecehna- na wicadapi sni, hehan Antiochus maza zi cega, qa qa wiceunpa ko kadye wicasi. '■ ■ ■• - ■ - 3ft - \ ipa kiu he eeji kin. baksapi; de hecen ecotf pi qa hehau pa basdokapi, qa i owasiu bapSonpsonpi. unnaiiauketa wi- ceunpe sayena peliuige cin en yapi. Hunku qa sunkaku kin en najinpi kin waditagyapi, qa ohiye sipi. 6 Wakantanka owicakiye cin Jews oya- te kin waiahdakapi qehan, Holofernes pa kin okteyapi, qa, iyayapi, qa Assyrian kin ewicekuwapi, itancan copina, heon ewicayayapi, qa ota wicaktepi. Judith ninah wastedakapi, ot.onwe en unpi kin eceena Sni, tuka Judea ataya; qa te qehan oyate kin owasin ceyapi. A' M. 3837.) 84.— Eleazar wowaste on te cin. (A. C. 163. 1 Ornaka 333 Christ tonpi sni, itokara Alexander Tanka kin Persia wokiconze kin ihankoya, Cyrus hetanhan Jews wicastayatapi. De iyohakain, Egypt en wicastayatapipi towaSake kin en unpi. qaake Syrian wicastayatapipi towasake- pi kin en unpi. 2 Ahakena hen opeya. Antioch waonsida Sni. Wowapi wakan kin ideya, qa tuwe Woope kin ope cinhan te kta keya Wicota wowacinye etanhan tokan iyayapi, qa uijma eciyatanljan, wowa- cinye hduhapi, wahtanipi sni ee tapi kta sanpa iyokipipi. 3 Tokapa kin te cin hehan, iyokihe kin he en ahipi,.qa ija paha kin yuSdokapi. Ija, nakun tado woyute tehinda kin yu te kta heciuhau iwanga; tuka waditag ya "Hiya," eya. Cincu kin iyecen Sicaya kuwapi. Iyamni, itopa, izaptau, qa iSa- kpe kin iyokipiya Wateyapi kin iCiC Up i. Wakantanka wacinyanpi qa o'wihanke wanin iyuskinpi kta keyapi. 4 Hakakta lice cin nahanh okaptapi. lyatapi kin kiwasteste necec- cinhan wicada kta kecin. Jew wocekiye kin enakiya keye cinhan, woyuonihan qa wowijice qu, qa iyelica otakodaye kta keciya; tuka wicada Sni. Hehan wicasta- yatapi kin hunku kin cinca kin ni kta e ecen econsi Si, tuka ecan eeS cincu to- ken wowaste un tapi hecinhan iyecen waditagya teSi. 5 Hunku kin iaban econhan, heya: "Wicastayatapi kin anawagoptan kte Sni, qa nakun Wakantanka Toope kin kiwakakse kte sni." Wicastayatapi de nahon qehan. nina cauze, qa unma kin token ocawicakiconpi heciuhau isanpa ecakiconpi wiuaSi. Ehakena hcin hunku kin cinca kin token waditagya tapi kin iyecen ta. 1 Antiochus wicastayatapi un kin econ- lam, Judea en wawayn&a wan Matha- ttii ■■■- ' :--i >-ripi wan un, eanca zaptanpi. 'L'aku wowahteda sui owasin on woope kicaksapi qa oyate kin eicaya wapi wanLdake Cehan, hena yuske kta llidustan. Tona woope nakicijiupi kin [B cinca ko om he ekta uajicapi. 2 Toka qehan wakagapi qa ali Snapi kin hena ihangya tlca; ociin wana wicotapi hecen toka wicayapi kin om ki- cizapi. Te qehan. wotokahe kin einnm- tk-VJ Judas, waditakapi qon tiuvvna kte okihi sni, heon Machab - Mnaja iyecen waditaka, Antiochus taa- kicita itancan kia wanji itbgto ' na. 3 Nakun Jerusalem ake ehdal pi wakan yuska. .Akan wosuapi kin pi ya yuwakanpi, canyudowanpi, c ba qa mazaicicasnapi ko ecoupi, qa ohiye cin on wowiyuskin econpi. 4 Antiochus Machabees kasocl awica- caye cin nahon qehan nina canze. Ozuye tanka wan wicayuwitaye qa iyeai salem en awicai qa, otonwe kin h ke hca ye kta iciconza; mka Walcautan- ka towiyukcan kin ye cin take, . Anpetu v .luihvna etanhan liinlipaye c a sicaya kiunniyan. Hdi kin . qa wauiduna etanhan eomca kin htifra kin etohin ' liunwinmna kin On iye .>,., ikiyena unpi kin omtaapi teliika, 8 Token iyopewicnyapi kin,J,; yake Cehan, wacmiboSake Sni, tuka wo- cekiye wowaSake kin, qa Wakantanka waonsida kin en wacinye. qa Jerusalem ekta (12,000 drachms) Grecian taniaza- ska kektopawinge akenoi kiciciyapi kta o yeya, qa heya: "Wicuta wacewicakiciciyapi kin be ivoawacin wa- kan qa waste." 87.— Machabees Hetanhan Jeaus Ohrisi 1 Judas wocekiye awacin qa ohitika te cin iyohakam, sunkawieayo cin wanji i- togto owicihan oyate en itancan wicaki- yapi, Tanyan wawiyopteyapi kin on oki- cize ota phiyapi qa wookiye kagapi, qa Judea ake tanka icah aya. Wocante Sid- ya iyowicakihepi kin Machabees ofiano- wicapapi Sni, qa on ocim Jews oyate kin ake woahtani en hinlipayapi. 2 Ovate kin hececa esta, Wakantanka wowieake wanjina kin sdonkiyapi, aka- patanhau Woope kin ecen econpi, tuka cautepi kin Wakntanka iteh.au unpi. Wowicada nom ehan ieaga: wanji. Pharisees wauaici hiuapi ; u nnia kin S a d d u c e e s taku ota wicadapi Sni e- wicakiyapi. Pharisees hena akapatan- ecoena woope ku, econpi; Sadducees ope kin ota wicadapi Sni, wi- eata piya icagapi kte cin he iyotan wica- - ' 5 Anii.,ehus tehiya kakija wanyake qe- han, Wakantanka woiyopeye on oyutan e sdonkiya. qa te kte sni awacin on wa- Di qon hena on icani, - ya. Qa nakun token okihi taku Sica econ qon pikiye kta iciconza. Iyope- i'.'iye cin wieake ftce sin, heon cin Wakantanka nahon sni. Kakisyehein ta. Wakantanka woowotanim econ kin wjcaSta owasin wanyakapi. 6 To iyohakam eiukintku kin Judea li- ke ohiye kta skan; tuka Machabees Wa- kantanka waciyan owicape cin ihduwita- yapi, qanatan ipi. Awicakehanh econpi kin eeohan ihnuhann mahpiya eciyatan han wicasta zaptan hiyupi, maza woko- yake tawapi kin wi iyececn wiyakpa, qa sunkakan kin mazaskazi ikanwieayapi. Nom Judas itananonk iyeiciyapi, qa ya- mnipi kin hena wahukezaon wicakute pi; ecan nakun wakaabdi bin Syrians wieakuwapu Yusinyewicayapi qa tansag tapi, qa makata hinlipayapi, qa onge is uajicapi. Toka kin hunouyun kin kekto- pawinge wikceiunanoiri (20,000) qa Sunk- akanyanka kektopawinge Sakpe (6000) wicaktepi. ''■■■' ■ i ohodapi kin qa wowahteda Sni ojuna: tuktetu o- wasin tk'ftyi raqin iki ■ ipi, qa oyate' owasin Messiah Waniloya u kte cin ape unpi. Taku wanji ahako ilian -Jacob ciuhintku Juda wakiconza yuecelupi kte cin, he wanna ikiyena. ■4 Machabees iyohakam itancanpi kiu okicizeecena econpi, iyakite.a, qa ito- kan; huokawanjidkiciyapi kill ena kicizapi; tiwk-aktepi sicaya kicicuwapi heceena econpi, wookiye. qa WQpwotanna yuhapi Soi- Eceii Roman oyate kin wi- -vicakiciyukcaupi kta e wicakieopi i - •ana ozuye kin makoee kin hiyojuna; to- ;aha pi kin wicayuzapi, qa Herod wica Sta tpkantanhan kin Jew ovule kin en wicastayatapi kagapi. Hecen ,).....■. kiconze kin owihanke; sagye kill Juda wicowazi etanhan tokan iyaya; Wanikiya Jesus Christ Itancan Dnkita- wapi, maka yawaSte kta qa wicasta owa- sin niwicaye kta u kte cin iyehautu, qa he owihanke wanin yatanpi qa yawaste- pi kta. W1COTAK.UYE TAN N IN (» J | a n - KE KIN. 7 Judas ota ohiye cin on uiakoce kin tewaiciyeya; tuka ija ota On wicaktepi. ps ota Wicaktepi; q& Wicaktepi kin ptewieokakinpi unkan, \ tic . pi manupi kin ikpimahenhen iyeyapi. Hehan token un tapi kin sdonyapi Cannon Ball, e'tanban liekta Julv, ehan Ignatius Court, maaasl i mna ahdi; qa an Eyauj.aha kin wau- iyacupi kta. Eyanpaha. SINASAPA WOCEKIYE TAEYANPAHA. *@PDE EN ETONWANTICA! Wica qa winyan Okodakiciye de- nakiya wanna unpi. Fort Totten, Cannon Ball, Standing Rook, Waya* wa oti tanka, Padani Ta wakpa, In- yan Conkaskena, Utuhu wakpa, Kun Wioaga, Cheyenne Agency, Canpa wvakpa, Conkicakse, Wakpa sica, Pine Ridge, Bear Creek, Rosebud,— dena owasin ecen Eyanpalia, kin icupi. Ouge kajujupi, qa onge ecaca kajujupi sni. Eyanpalia, kin yaka- jujupi kte cin yacinpi kinhan oyaki hipi tka; qa hekta Omnioiye tanka -qehan Bishop token econ nisipi qon iyecen ecanonpi kinhan, Eyanpalia kin tanka ioage kta, wotanin ota oni-. ciyakapi kta; wowapi kin iyacupi qa yakajujupi sni kin lie hecetu sni. Maza ahdihpeyeye cin he wecicaju- ju, qa wowapi ska opewaton, .hecen; tona mdusote qon he hauk-e kae^ on icupi ani. Eyaiipaha,ope)atonpi:kin- han, dawapi qa etanhan taku waste onmspepi kta, he wikan wan iyececa . on vuwitava panihtapi qa son Aiwahe wanjina nieagapi kinivaoeca.. Eyanpalia. \ Crow ©reek Agency, cuTateOoncej ■ I Iwdian nisision, May 17, '92 nicipi an nunwe. Cante wasteva owa- sin nape ciyuzapi. P. Fintax, O. S. B. OhOMNI^AKIPA. Si&va nape ciyuzape lo, Francis Tatankamakalyunka. " Mitakodapi; - Dakota tona Sinasapa wocekiye opapi nina wotan- in wowapi yuhapi cinpi unkan yua- cetupi. -Sinasapa Wooekiye Taeyan- paha," eeiyapi kin wanna ynmni aki- hde hiye do. Dakota owasin iyokipipi qa iyuskinpi sececa. Hecetu ye do mitakodapi. Wotanin wowapi unyu- n nina tanyai. kagapi qa taku waite ota en owapi. Tuka dehau ta- ku wanji on wakta cieiyapi kta qa o- oicivakapi kta iyececa iwanmdaka, he dee. Wotanin wowapi kagapi te- hike do qa tuwe wotanin wowapi he- ceca kage cin kinhan mazaska ota hdusota scion wave. Heon etanhan mi- takodapi tona Inyan bosdata, Sinte- hdeska, Malipiyaduta, Wakpa waste, Wakpa sica, Conkicakse, qa Miniwa- kan en yaunpi kin Rev. Father Je- rome, O. S. B. okiyapo qa mazaska wanji on Eyanpaha kajujupo hecen vri akenom Eyaupaha kin en nihipi kta. Mitakodapi Eyanpaha kin olian- kova oyakiyapi kta iwacinciyapi qa tona wotanin wowapi kin de kajuju- pi kinhan hena Sinasapa Wocekiye Taeyanpaha iyokipipi qa tanyan qa [ te ya cante yuzapi ihdutaninpi kta kecanmi. Wakantanka tawookihi ST. FRANCIS MISSION. ROSEBUD A^ENW, s - D - Mitakola.:- Le . ; anpetu kin Eyanpaha wowapi L-ska oyanke el omniciye unqunpi kin taku on un- hunkapi sni kin iyuha slolyakive lo, ho heeeca esa inihan sni okolakiciye icagin kta uncinpe lo; heon etan- han deoi el Okalala ovate el wotanin waste onkaipi, bloketa July el omni- cive tauka kta heon ikluwiyeya wi- cunsipi ake Wakinyanska-wakpala' wotanin waste oukaipe lo. Ho okolakiciye henakiya icage lo, heon lila cante mawaste lo. March 30, Joseph omniciye apiciyapi na lena oittancanpi Luwi mato itancan akta un Wabacanka iyokihe; Wayuotanin wowapi kaga; na TacanKpiluta ma- zaska awanyaka; Ciqala wocekiye na olowan itancan akta un; Francis kuja awanyaka akta un; Mahpiyao- wakuwa wamnayan; Ikmonwakute i- api awanyaka; Kutepi tiyopa awan- vaka; Ticaklaiyotanke oklikle itan- eae akta un. Mitakslapi ohma paste wasteva waon on oyasin cante waste- ya nape ciyuzape lo. Nitakolapi wan- ji miye, Wauacanka. St. Francis Mission. Eyanpaha, mitakola taku wanji miyepijaotanin wacin ve lo. Wakan- tanka slolwaye sni na wow antani en waon yunkan makakije na linasapa wicasa wakan e! main hetan Wakan- tanka slolwaye natowasakeel miklu- homni na hecela el mikluha kta wa- cin ye lo; hecel wokakije onyan wa- hiyu na zauiyan waon we lo. Hetan St. Joseph omniciye onpi qon wanwi- cayag waon sni tka wastewicawalake lo. St. Joseph na St. Mary omniciye oyasin Wakantahka on etanhan cante waiteya nape ciyuzape lo. Joseph Tacanhpiluta, ST. ANTHONY. St. Francis Mission, Eyanpaha.— Mitakola taku miyecilaotanin wacin. St Joseph Okolakiciye el iyuskinyan mieaje eweknake lo, heon Wakan- tanka itokam woiciconze ecamon we lo. Miniarnakastanpe lo, wakanwokla- pi, Yusutapi wakan, na Yutapi-wa- kan Lena ton) iwacu. Kakel on canku ciqala amaunnipi kta. Mitakoja wan waniyetu 17 March 24 el te lo. St. Joseph na St. Mary omniciye Wa- kantanka ecivatanhan cante wasteva nape ciyuzape lo. Pet ku W ii i . is ksu kta h k a St. Francis Mission, Eyanpaha:— Mitakola taku wanji miyecilaotanin kta wacin ye lo, wakansica taku tona wastekila qon hena oyasin wastelake qon he miyeyelo tka hena oyasin e- hpewava kejie lo, Wakantanka towa- sake el mikluhomni ye lo. St. Mary wanji Wakantanka tokiconze on ta ca he nayahonpi wacinye lo. "Wico ni wa^te kin," he ahiyayinna te lo. St Joseph na St. Mary iyuha cante wa- "S* A. G." Deoen kagapi kin he wicasta wastepi wanji, St. Anthony Padua etanhan kin caje kagapi. Wan- jigji wowapi kagapi qa ojuha akan decen ehnakapi eca wowapi oyujuju- tipi en ehpeyapi he iyecen toki ye- vapi kin ekta i ecee keyapi. Tuwe taku toki eiipeye qaiyekryacl St. Anthony cekiya eca ohinui iyeki- va ece, qa is tuwe taku tokiehpekiye kta ikopa eca nakun icekiyapi ecee. Win van wan nina cantesica unkan St. Anthony wowaonsida kipazo he ohinni wooyakeyapi, qahe wowicake. Hinhnaku kin he Spain makoce kin ekta Oviedo en wopeton wicasta un- Kan omaka 1728 heehan South A- merica ekta icimani ya dusye kta ke- cin, tuka omaka 1729 hankeya Lima hen un. He econhan winyan hinhnaku ota wowapi kicaga tuka ayupte sni heon wacinibolak, qa miniowanca e- kta wamanon wicasta nagiyewicaya- pi qa wicaonsike hinca hena nina i" kopa. Anpetu wan en wocekiye tipi wan St. Francis Oviedo en hecin, en i qa St. Anthony iteokagapi nina yu- onihanpi e han, unkan hokiiyopa iye- cen wacinye oin kipazo, wowapi wan hinhnaku kicage oa wicaata kagapi qon he isto kin en ehnaka qa hinhna- ku qu si qa ecivatanhan nakilion cin keya. Ihanlianna ekta qa cekiya tu ka wowapi qon hecehnana yanka wanyaka qa hee kecin lica, nina ceki- ya qa St. Anthony taku kida tka iye- cetu kiciciye sni kec.iya, wopetokeca ecakicon kta kecin nacoca. Ceya unkan linasapa wan tipi wa- kan awanyake cin nahon qehan en hi, qa iwanga unkan owasin okiyaka, unkan wowapi kin ikikcusi, mii eya imduta tka toka Sni ce eya, hecen wowapi kin ikikcu unkan iho! icu kin econhan mazaskazi opawinge yamni iyawapi wan wicaSta kagapi isto kin etanhan hiyu qa winyan kin isiha en hinlipaya, qa wowapi kin he iye qupi qa decen kagapi.:- - Deci Lima ekta wahi kin ehantan- han niye ecivatanhan takuna nawa- lion sni unkan ikowapa. Unkan hta- nihan wowapi nitawa iwacu qa nina iyomakipi i5inasapa wan ahi, unkan wowapi mayaqu ke^ aciyupte Ini ece e keha unkan nina yu^inyemayaya, tuka tohinni wowapi mayaqu iwacu sni, deceena, qa on nina iyomakipi, Wowapi mitawa d© tanyan iyacu kta on sinasapa wowapi nitawa ahi kin de mis eya he aiazaskaai opawinge yamni qa wowapi kin de ko ai kta. Ecana wanciyake kta inawahni kta tka wowapi hi qa niye eciyatanhan wanawahon kta ape waon kta. Wa- kantanka awanhdag niun kta wakida. Nihinhna Ihayakikta kin miye, Antokio Dante. "Lima, July 23, 1729." Wieoie kin dena Spanish ia kagapi qa Spain makoce Oviedo en wowapi kin hnakapi, qa Spain atayaqa ma- koce atokan ko yuotaninpi. Qa Decen on kodayapi wan wowa- pi yekiyapi eca tanyan i kta e St. Anthony icekiyapi ecee. JESUS TAOK1YE TOKENKEN TAPI KIN. St. Peter Jesus taokiye Itancan kin wowa&e on ta, Jesus malipiyata kinhde cin waniyetu 34 iyohakam. St. Paul Roman heca kin mazasag- ye on pa kaksapi. St. Andrew Nov. 30 Christ tonpi iyo. hakatn waniyetu 62 hehan icipaweh oka- tanpi; Greek otonwe wan Patras eeiyapi e etu. St. James Tanka kia Jerusalem en March 25 omaka 11 ehan pa kaksapi. St. James Gistina kin Jerusalem en tipiwakan ipasotka eciyatanhan kun e. npeyapi, qa hehan inyan on katapi. St. John Epheseus en ikce ta. St. Thomas India ekta ta, qa hena lia- pi, St. Philip waniyetu wikcemnasahdo- gun kin hehan cansusbeca en icipaweh i'yakaskapi qa onzibosdad otkeyapi qa inyan on katapi. St. Bartholomew nakun Nathaniel eei- yapi kin tokaheya niyake hayuzapi qa hehan pa kaksapi. St. Mathew Ethiopia en wowaSte on ta. St, Simon, wakagapi wawayusna heca. Persia eu icipaweh okatanpi. St. Judas Thaddene akicita ktepi. St. Mathias. Judae Iscariot ohna ka- Unigapi kin Jews kin inyan on kininpi qa hehan pa kaksapi omaka 64 ehan. St, Mark Alexandria en ktepi. Ifte e- han yusdohan ayapi qa ecen ktepi. I St. Luke Patras en Olive-can svan en ' otkeyapi.


c: text/html

text: 1Chay qhepanta Tata Diosqa rikuchillawarqataj mosqoypi jina, kuraj kaj sacerdote Josueta, Tata Diospa angelnimpa ñawpaqempi sayashajta. Chay ch'ataykoj Kuraj Supayqa Josuejpa paña ladompi kasharqa, ch'ataykunampaj. 2Tata Diospa angelnintajrí nerqa chay ch'ataykoj Kuraj Supaytaqa: Tata Dios k'amisuchun; Jerusalenta munakoj, chay Tata Diosqa k'amisuchun. Kay runaqa nina brasas chawpimanta orqhomusqa jina karqa, nispa. 3Josueqa chaypacha ch'ichi p'achaswan p'achallisqa sayasharqa Tata Diospa angelnimpa ñawpaqempi. 4Chantá angelqa yanapajkunata kamacherqa Josuejpa ch'ichi p'achasninta lluch'unankuta. Chantá chay angelqa nerqa: Qhaway, juchasniykita qhechuyki. Kunantaj kamachisaj k'acha mosoj p'achawanñataj p'achallichinasunkuta, nispa. 5Chantá nillarqataj: Umanman uj llimphu ch'uluta churaykuychej, nispa. Ajinaqa Josuejpa umanman chay mosoj ch'uluta churaykorqanku, mosoj p'achawanñataj payta p'achalliykucherqanku. Chaykamataj angelqa chaypi sayashallarqapuni. 6Chantá Tata Diospa angelnenqa Josueman nerqa: 7Kay jinata nin Tukuy Atiyniyoj Tata Diosqa: Sichus ñankunaypi purinki, tukuy kamachisusqaytataj junt'anki chayqa, kay Temploypi kamachinki, jinataj patiosniytapis qhawanki. Chantá kay angelesniywan khuska kanki. 8Allinta uyariy, kuraj kaj sacerdote Josué, qanwan kajkuna chay sacerdotespis uyarillachunkutaj. Qankuna señal jina churasqa kankichej imachus aswan qhepaman kanqa, chay imasmanta. Noqaqa kachamusaj kamachiy Ijimuy Kajta. 9Noqa churani Josuejpa ñawpaqenman qanchis uyayoj uj rumita, Noqataj chayman qhelqaykusaj. Chantá uj p'unchayllapi kay runaspa juchasninkuta pichasaj, nispa nin Tata Diosqa. 10Chay p'unchay chayamojtenqa, ujkuna ujkunata wajyarinakuyta atinkichej, uva sach'aspa llanthumpi, jinataj higo sach'aspa llanthumpi samarikunaykichejpaj, nispa nin Tata Diosqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Chuya Espiritupa huntasqan Jordan Mayumanta Jesus kutichkaptinmi payta Chuya Espiritu pusarurqa purunman. 2Chaypim tawa chunka punchawpuni diablopa tentasqan karqa, chay punchawkuna mana imatapas mallisqanraykum chaymantañam yarqachikurqa. 3Chaymi diablo nirqa: —Diospa Churin kaspaykiqa kay rumitayá kamachiy tantayarunanpaq —nispa. 4Hinaptinmi Jesus nirqa: —Bibliam nin: “Runaqa kawsanqa manam mikuyllawanchu” nispa. 5Chaymi alto orqoman diablo pusaruspan ratochalla qawariykachirqa kay pachapi llapallan nacionkunata. 6Hinaspam nirqa: —Ñoqam qosqayki atiyta kay nacionkunata gobiernanaykipaq chaynataq sumaqllaña kaynintapas. Ñoqam chaskirqani kay atiytaqa, munasqaymantaqmi pimanpas ñoqaqa qoyman. 7Tukuy kaykunaqa qampam kanqa ñawpaqniypi qonqorakuptikiqa —nispa. 8Chaymi Jesusñataq nirqa: —Bibliam nin: “Señor Diosllaykitam adoranki, payllatataqmi servinkipas” nispa. 9Jerusalenman diablo pusaruspanñataqmi templopa hawanpi sayaykachispan nirqa: —Diospa Churin kaspaykiqa kaymanta pawaykuy. 10Bibliam nin: “Qamraykum Dios kamachinqa angelninkunata waqaychaykusunaykipaq. 11Paykunam hapisunki rumiman chakikita mana takakunaykipaq” nispa. 12Jesusñataqmi nirqa: —Bibliam nin: “Amam pruebaman churankichu Señor Diosnikitaqa” nispa. 13Chaykunawan tentaruspanmi diablo asurikurqa huk punchawkama. 14Chuya Espiritupa kallpanchasqan Galilea lawman Jesus kutiruptinmi lliw llaqtakunapi paymanta rimarqaku. 15Huñunakunanku wasipi yachachiptinmi llapallanku alabaqku. 16Yachasqan Nazaret llaqtaman Jesus kutiruspanmi samana punchawpi costumbrenman hina huñunakunanku wasiman yaykuykurqa. Bibliata leenanpaq sayariykuptinmi 17Diosmanta willakuq Isaiaspa libronta qoykurqaku chaymi kichaykuspa leerqa: 18Señor Diospa Espiritunmi ñoqapi kachkan. Paymi aceitewan talliwaspan sapaqchawarqa. Wakchakunaman allin noticiata willanaypaqmi sapaqchawarqa. Presochasqa kaqkunaman willaspay libranaypaqmi kachamuwarqa. Ñawsakunata qawarichinaypaqmi kachamuwarqa. Ñakarichisqakunata libranaypaqmi kachamuwarqa 19chaynapi Señor Diospa agradonpaq watamanta willakunaypaq. 20Librota wichqaykuspan dirigeqman haywaykuspanñataqmi tiyaykurqa. Huñunakuqkuna qawarayaptinmi 21paykunata nirqa: —Uyarisqaykichikpi hinapas kunanmi kay palabrakuna cumplikurun —nispa. 22Sumaqllaña nisqankunata uyarispankum llapallanku admirasqallaña Jesusmanta allinta rimaspanku ninakurqaku: —¿Payqa manachum Joseypa churin? —nispanku. 23Hinaptinmi Jesusñataq nirqa: —Nisqankupi hinapas ichapas niwankichikman: “Yaw hampiq, kikikiraq hampikaramuy, Capernaum llaqtapi rurasqaykita hinayá kay llaqtapipas ruray” nispa. 24—Cheqaptapunim nikichik, llaqtanpiqa manam allin chaskisqachu Diosmanta willakuq runaqa. 25Diosmanta willakuq Eliaspa punchawninkunapim mana paraptin muchuy karqa kimsa wata parten. Chay watakunapi achkallaña viudakuna Israel nacionpi kachkaptinpas, 26manamá paykunamanchu Eliasqa kachasqa karqa, payqa kachasqa karqa Sidon law Sarepta llaqtapi yachaq viudallamanmi. 27Eliseopa tiemponpi achkallaña leprawan onqoqkuna Israel nacionpi kachkaptinpas, manam paykunachu sanoyachisqaqa karqaku aswanqa Siria nacionmanta kaq Naamanllam. 28Chayta uyariruspankum huñunakunanku wasipi lliw runakuna anchallataña rabiarurqaku. 29Hatariruspankum Jesusta aysarurqaku llaqtapa hawa lawninpi qaqa patankama chaymanta tanqaykunankupaq. 30Payñataqmi chawpinkumanta pasakurqa. 31Galilea lawpi Capernaum llaqtaman chayaruspanmi huñunakunanku wasipi yachachirqa samana punchawpi. 32Atiywan rimasqanta uyarispankum runakuna admirakurqaku. 33Huñunakunanku wasipim kachkarqa demonioyoq runa, paymi qaparispan nirqa: 34—Yaw Nazaret llaqtayoq Jesus ¿imatataq munanki ñoqaykuwan? ¿Ñakarichiwanaykikupaqchu hamurqanki? Ñoqaqa yachanim pim kasqaykita, qamqa Diosmanta hamuspa mana huchayoqmi kanki. 35Jesusñataqmi demoniota qaqchaspan nirqa: —Upallay hinaspa lloqsiy kay runamanta —nispa. Chaymi demonioñataq runakunapa chawpinman chay runata wikutiruspan mana imanaspalla lloqsirurqa. 36Runakunañataqmi admirakuspanku ninakurqa: —¿Imataq kayqa? ¡Munayninwan hinaspa atiyninwan kamachiptinmi demoniokunapas lloqsin! —nispa. 37Hinaptinmi Capernaumpa muyuriqnin llaqtakunapi paymanta anchallataña rimaqku. 38Jesusmi huñunakunanku wasimanta lloqsispan Simonpa wasinman rirqa. Chayman yaykuykuptinmi Simonpa suegran sinchi calenturawan kachkasqa chaymi Jesusta ruegakurqaku. 39Jesus asuykuspanmi calenturata qaqcharurqa hinaptinmi calentura chinkarurqa. Chaypunilla hatariruspanmi paykunata servirqa. 40Inti seqaykuytaña tukuy rikchaq onqoyniyoqkunata Jesusman pusaramuptinkum makinta sapakamaman churaykuspan sanoyarachirqa. 41Achkaqmantam demoniokunapas qaparillawanña lloqsirqa: —Qamqa kanki Diospa Churinmi —nispanku. Jesusmi ichaqa demoniokunata qaqchaspa mana dejarqachu paymanta rimanankuta, paykunaqa yacharqam payqa Cristo kasqanta. 42Achikyaramuptinmi chunniqman Jesus pasakurqa hinaptinmi runakuna maskaspanku tarirurqaku. Hinallapi kananpaq harkayta munaptinkum 43paykunata Jesus nirqa: —Diospa munaychakusqanmanta allin noticiataqa wakin llaqtakunapipas willakunaymi, chaypaqmi ñoqataqa kachamuwarqa —nispa. 44Chaymi Jesusqa judiokunapa huñunakunan wasikunapi willakustin purirqa.


text: 1Canguna ucharanais manali ranaunais huañushca ashca huraspi, Dios cangunara causaira cucami. 2Ñaupa huras canguna chi ucharanaunai causacanguichi, cai mundu causashcasna, huairai mandaj supai apu causana tupui. Cai supai cunallara tarabaun mana caźuj runauna shungüi. 3Shinallara ñaupa huras tucui ñucanchi caigunahua causacanchi ñucanchi aicha munashcaunai, aicha munairas iyai munairas rasha. Ñucanchi quiquin rashcaunamanda Diosta piñachisha tiaucanchi, tucui chishu runauna cuintallara. 4Shinasha, Dios yapa llaquij asha, pai ñucanchira ashcara llaquishcamanda, 5ñucanchi chara ucharanai huañushca ajllaira, pai ñucanchira causaira cuca Cristohua pariju. Paihua gracia ali llaquishcamanda quishpichishca anguichi. 6Cristohua pariju pai ñucanchira causachica, shinallara ñucanchira ahuai tiachica Cristo Jesushua pariju, 7huasha timpuunai paihua gracia ali llaquina ashca valishcara ricuchingaj, pai ñucanchira llaquishcamanda Cristo Jesuspi. 8Gracia yanga llaquishcamanda quishpichishca anguichi, canguna quirishcamanda. Caiga mana cangunamandachu, astaumbas Dios cuyashcami. 9Cai quishpina mana runaunamandachu, pihuas pai quiquinllara ama alabarichu. 10Ñucanchiga Dios rashcauna manchi, Cristo Jesuspi iñachishcauna, alira rangaj. Cai ali ranaunara Dios ñaupamandallara puruntuca ñucanchi caigunara rasha causangaj. 11Chimanda iyarichi imasna ñaupa huras canguna gentilguna ajpi aichai, circuncisionda mana rajcuna nishca acanguichi circuncisionda rajcunamanda, paiguna aichai maquihua rajcunamanda. 12Chi hurascunai, Cristo illajcuna acanguichi, Israel aillumanda chicanyachishca, Dios cushca pactachina shirniuna illajcuna, ima chapanas illajcuna, Diospas illajcuna cai pachai. 13Astaumbas Cristo Jesuspi, canguna ñaupa huras carui tiajcuna, cuna huras mayanllayachishca anguichi, Cristo yahuarraigumanda. 14Paiga ñucanchi cushimi. Ishqui runa muntunmanda shujllara rarca, chicanyachina quinzhara cuinta tulasha. 15Cristo Jesús, paihua aichai chi piñanaunara tucuchicami, ley camachishca shimii rimashcaunandi paihua ranaunandi. Pai quiquimbi ishqui muntunmanda shu mushuj runara cuinta rarca, cushira cusha. 16Cruzraigumanda Cristo ishqui runa muntungunara Dioshua amiguunara rarca shu aichallai, cruzpi piñanaunara huañuchisha. 17Pai shamuca ali cushi shimira rimangaj canguna carui tiajcunama, mayallai tiajcunamas. 18Jesucristomanda ñucanchi ishquindi muntun shu Ispiritumandalla Yaya ñaupajpi icunchi. 19Shinajpi cuna canguna mana carumandaunachu anguichi, mana pasiajcunas, astaun quirijcunahua pariju causajcuna anguichi, Diospa ailluuna. 20Dios cachashca runauna ahuai, Diosmanda rimajcuna ahuais shayachishca anguichi, istandi siqui rumiga quiquin Jesucristomi. 21Intiru huasi Jesuspi ali rashca asha, iñasha rin shu santu templo huasi cuinta tucungaj Señorbi. 22Paihuajpi canguna shinallara pariju shayachishca anguichi shu huasira rangaj, Dios chi huasii causangaj Ispiritui.


text: 1Saulpa wañupusqan qhepatan, Davidqa Amalec runakunata maqanakuypi atipasqanmantaña Siclag llaqtaman kutimpurqan, hinaspan chaypi iskay p'unchay kasharqan. 2Kinsakaq p'unchaytaq Saulpa karpa-karpanmanta huk wayna hamurqan, p'achanpas llik'i-llik'i, umanpas hallp'akama. Davidpa ñawpaqenman qayllaykuspataq, manchakuywan pampakama k'umuykukurqan. 3Chaymi Davidqa tapuykurqan: –¿Maymantan hamushanki? nispa. Paytaq kutichirqan: –Israelpa karpa-karpanmantan ayqerqamuni, nispa. 4Davidtaq nirqan: –¿Imataq karqonri? ¡Willaykuway! nispa. Paytaq kutichirqan: –Soldadokunan awqa-tinkuypi atipasqa ayqepunku, askhataqmi wañusqakunapas, hinallataq Saulpas churin Jonatanpiwan wañupunku, nispa. 5Hinan Davidqa willaqnin waynata nirqan: –¿Imaynapitaq yachanki Saulqa churin Jonatanpiwan wañusqantari? nispa. 6Waynataq kutichirqan: –Gilboa orqopi qonqaylla kashaspaymi rikurqani Saulta lanzanman k'iraykusqata, runakunapas caballopi carretakunapiwan payta muyuykushaqta. 7Hinan Saulqa qhepanta qhawarikuspa rikurqowarqan, waqyariwarqantaq. Chaymi nirqani: ¿Ima ninkin? nispa. 8Paytaq tapuykuwarqan: ¿Mayqenmi kashanki? nispa. Ñoqataq nirqani: Amelec runan kani, nispa. Hinan niwarqan: 9Kawsashaniraqmi, chaymi llakikuyta nanayta muchushani, ama hinachu kay, wañurqachiway, nispa. 10Chaymi qayllaykuspa, urmasqanpi manaña kawsaq hina kasqanta yachaspa, wañurqachirqani. Umanpi kaq coronata makinpi kaq brazaletetawan horqorqani, chaymi kaykunata apamuyki, wiraqocháy, nispa. 11Hinan Davidqa llakikuymanta p'achanta llik'ikurqan, paywan kashaq qharikunapas kaqllatataq ruwarqanku. 12Qhasqonkuta takakuspanku waqarqanku, tutakamataq ayunarqanku Saulmanta, churin Jonatanmanta, Israel llaqtamanta, Señor Diospa soldadonkunamantawan, paykuna maqanakuypi wañuchisqa kasqankurayku. 13Davidqa willaqnin waynata tapuykullarqantaqmi: –¿Maymantan kanki? nispa. Waynataq kutichirqan: –Karu llaqtayoq Amalec runan kani, nispa. 14Davidtaq nirqan: –¿Imaynan qanqa wañurqachirqanki Señor Diospa akllakusqan reyta? ¿Manachu makiyki haywariyta manchakurqanki? 15Qan kikiykin simiykiwan rimarinki Señor Diospa akllakusqan reyta wañuchisqaykita, qan kikiykin wañunaykipaq huchachakunki, nispa. Soldadonkunamanta huknin waynata waqyarispataq kamachirqan: –¡Phaway wañuchimuy! nispa. Hinan payqa chay Amalec runata hukpaqkama wañurqachirqan. 17Davidmi kay harawita kamarirqan, Saulwan churin Jonatanpiwan wañupusqankumanta takinapaq. 18Hinallataq Judá runakuna kay P'eqta harawita yachanankupaq kamachikurqan. Kay harawiqa Jaser nisqa qelqapin qelqasqa kashan: 19¡Israelpa atiyninmi orqokunapi tukukun! ¡Ikiraqmi! ¡Imaraqmi! ¡Kallpasapakunaqa urmanku! 20Aman Gat llaqtapiqa chayta willakunkichischu, aman Ascalón llaqta callekunapiqa rimarinkichischu, Filistea runakunaq warminkunachá kusikunman, mana iñiqkunaq ususinkunachá kusisqa saltanman. 21Gilboa orqo-orqoqa ama ruruchiq hallp'añachu kachun, amaña parapas sullapas chaymanqa chayachunñachu, chaypin allin qharikunaq escudon pisichasqa karqan, manañan Saulpa aceitewan hawisqa escudonpas lliphllikinñachu. 22Jonatanqa wach'inanwan wach'ispa hap'ichillaqpunin, Saulqa espadanwan maqanakuspa wañuchillaqpunin, qharikunatan wañuchiqku, kallpasapakunatan sipiqku. 23¡Ancha munasqan Saulwan Jonatanwanqa karqanku! Wañuspankupas kawsaspankupas manapunin t'aqanakurqankuchu. Ankamantapas aswan phawaqmi karqanku, leonmantapas aswan kallpayoqmi karqanku. 24Israel warmikuna, Saulmanta waqaychis, payqa sumaq sani-puka p'achawanmi p'achachirqasunkichis, qori umiñawan sumaqchasqa p'achawanmi churarqasunkichis. 25¡Ikiraqmi! ¡Imaraqmi! ¡Kallpasapakunaqa maqanakuypi urmanku! ¡Jonatanqa orqoykichispin wañusqa kashan! 26Wawqéy Jonatán, anchatan qanmanta llakikushani, ñoqapaqqa ancha sumaqpunin karqanki, munakuyniykipas warmikunaq munakuyninmantaqa aswan sumaqpunin karqan. 27¡Ikiraqmi! ¡Imaraqmi! ¡Kallpasapakunaqa maqanakuypi urmanku! ¡Maqanakuna armakunaqa tukukapunmi! nispa.


text: 1Shuc shimi masta charini huauquiguna. Señor Jesucristomanda yuyarisha cushiyasha causaichi. Ñáuca ñaupa cangunata quillcashcallatata cuti rimaushahuas mana sambayanichu, mana amirinichu. Chasna cuti rimacpihuas chi shimiga cangunata yanapangami. 2Huaglichic runagunamanda cuirarisha causaichi. Paigunaga camachiungunami huañuc Moises rimashcacuinta cunanbas Diospa runa tucungahuaca aichata pitirina manguichi nishami camachinaun. 3Ñáucanchi randi aichata pitirishcamandalla Dioshuan ali tucunatas mana quirinchichu. Diosta alabasha paihua Samai ñucanchita yuyachishcacuinta, pai munashcatami rashaga huañuc Moises rimashcashina sirtupacha pactachinchi. Chasnallata Jesucristohua runa ashcamandami ñucanchiga cushi aunchi. 4Tucui huañuc Moises chi mandashcagunata cadsushcamandami ñucahuas amullata alabarinata ushani. Chi camachic runagunamandaga ñucami mas pactachic arani. 5Huañuc Moises quillcashcacuinta ñucami pagarishcamanda pusac (8) punzhai ñucahua aichata pitinaura. Ñáucaga israel muntunbi Benjaminmanda mirai runa mani, ñuca yayahuas mamahuas israelguna ashcamandami ñucahuas sirtu israel runa ani. Huañuc Moises quillcashcagunata yuyarisha fariseo yuyaihuan causac arani. 6Fariseogunaga huañuc Moises mandashcagunata yapa uyac ashcamandami mana pihuas ñucataga caudsayachinata ushanaun. Randi ñucaga fariseoguna yuyaita charishami Jesucristota quiric runagunataga yapa piñasha turmintachic arani. 7Chasna rashami ñucaga yapa ali ani nisha yuyaric arani. Cunanga Cristohuan shuglla tucusha chi ñaupa ñuca rashcagunataga yangamagashca nisha yuyarini. 8Mana chi Diospacpi ali tucunagunallatachu anchuchirani, astahuanbas tucuigunatami saquini Señor Jesucristota mas yachasha nini. Paihuan purisha causangahuaca tucuitami basurata jichushcacuintami saquishcani. 9Chasna rashami paihuacpi causauni. Tucui mandashcagunata cadsushcamandami Diospacpi ali tucunata mana ushashcanichu, randi Cristota quirishcamandami Yaya Diosca ali mangui nihuara. 10Cunanga caigunatami tucuimandas yalita munani: Cristota yachashami paita mas sinzhita quirinata munani, pai causarisha purishcatashina ñucahuas paihua ushaihuan purinatas munani, pai turmintarishcashinallatami tucunata munani. 11Ñáucahuas chasna rasha pai huañushcamanda causarishcashina causarinata yapa munani. 12Ñáuca chasna causanata chara mana ushanichu. Jesucristo ñucata paihua runa tucungahua nisha japishca urasmanda, ñuca chasna tucusha nisha yuyarishami mas ñaupagma riuni. 13Ñáuca yachanimi chasna causanata chara mana ushanichu huauquiguna, randi caillata rauni: binsingahua callpauccuintami ñaupa causanata cungarisha Cristo munashcallata rasha nishami puriuni. 14Chasna causacpi Dios ñucata shuc cumbiranata cuhuangami Jesucristohuan pariu jahuapachai ali causanata. Chi cumbiranata japingahuaca sinzhita callpauccuinta yuyarishami causauni. 15Tucui sinzhi quiriccuna ñuca rimashcatashina yuyarina manguichi. Maican quiriccuna shuc tunuta yuyaricpiga Dios cangunata chimanda yuyachingami canguna cuscata purishcacuinta causangahua nisha. 16Ñáucanchi yachashca tuputaga pactachisha causashunchi. 17Ñáuca causashcacuinta causaichi huauquiguna. Chasnallata ñucanchi yachachishcata uyac runaguna causaushcata ricusha causaichi. 18Ashca mana ali causac runagunahuas tiyanaunmi. Paigunamanda ñuca llaquirisha cangunata ñaupata yapa rimaurani, cunanbas yapa llaquirisha huacasha cangunata rimauni, paiguna causashcaibiga Jesucristo cruspi huañushcata mana gustasha piñashcata ricuchishami causaunguna. 19Chiraicumi paigunaga ucupachama cachashca tucunaunga. Yaya Dios munashcata ranarandimanda paiguna quiquin aichataga shuc dioscuintata rasha amu munashcallata rasha causaunguna. Paiguna mana ali rashcagunamanda pingarina randiga cushiyaunguna. Cai pachai charinagunata munanallatas yuyariunaun. 20Ñáucanchi randi chican auc anchi. Ñáucanchi quiquin llactami jahuapacha an, chasna asha ñucanchita quishpichic Señor Jesucristo jahuapachamanda shamungarauta chapaunchi. 21Pai shamushcai ñucanchi huañunalla aichataga shuc tunuta rasha paihua quiquin aichatashina rangami. Pai tucuigunata jatun mandac ashcamandami paihua ushaihuan chitaga ranga.


text: 1Wawqe panaykuna, sichus pitapas ima hucha ruwashaqtapas tarinkichis chayqa, iñiyniykichispi allin firme sayaqkunayá llamp'u sonqowan corregiychis, saynapi paykunapas huchankumanta wanakuspa, Diosman kutirinankupaq. Ichaqa allintayá qankunapas cuidakuychis huchaman urmaykunaykichismantaqa. 2Ima sasachakuykunaña hamuqtinpas yanapanakuychis qankunapura. Saynata ruwaspaqa, Señor Jesucristopa kamachisqan leytan cumplishankichis. 3Sichus pipas mana importante kashaspa, importante kananpaq creekun chayqa, pay kikillantan engañakushan. 4Chayraykuyá sapankamanku kikinpa kawsasqanpi allinta yuyaymanarichun. Sichus allinta kawsaspaqa, kusikuchunyá sayna kawsasqanmanta. Ichaqa amayá qawachunchu huk runapa kawsaynintaqa, khaynata piensaspa: “Manan pipas noqapa allin ruwasqaymanqa igualawanchu”, nispaqa. 5Chaymi niykichis, sapankama runakunan Diosman cuentata qonqaku, allin otaq mana allin ruwasqankumantaqa. 6Liderninkupa yachachisqanta chashkiq creyentekunaqa, chay yachachiqnin liderkunatayá ima kaqninkuwan yanapachunku. 7Saynaqa amayá kikillaykichistaqa engañakuychishchu. Diostaqa manan ni pipas engañanmanchu nitaq burlakunmanpashchu. Runaqa tarpusqanman hinan cosechan. (Allin kaqta ruwaqmi, Diosmanta bendicionta chashkinqa. Mana allin kaqta ruwaqñataqmi, Diosmanta castigota chashkinqa). 8Sichus qankuna aycha cuerpoykichispa munasqanman hinalla tukuy mana allinkunata ruwankichis chayqa, chay ruwasqaykichisman hinan wañuyta tarinkichis. Ichaqa sichus Santo Espiritupa munasqanman hina imatapas ruwankichis chayqa, wiñay kawsaytan cosechankichis. 9Chaymi noqanchisqa mana pisipaspa allin kaqkunata ruwananchis. Sichus mana ishkayaspa allin kaqkunata ruwaspa kawsasunchis chayqa, tiempo chayamuqtinmi Diosmanta sumaq cosechata hina premiota chashkisunchis. 10Chayraykuyá noqanchisqa Señor Jesucristopi creeqmasinchiskunata tukuy sonqonchismanta allinta yanapasunchis; saynallataq atisqanchisman hina llapallan runakunatapas yanapasunchis. 11Qawariychis kay hatun letrakunata. Kay partetaqa noqa kikiypunin escribimushaykichis. 12Chay circuncisión costumbreta ruwachikunaykichista munaq runakunaqa obligashasunkichis, runakunapa ñawpaqninpi alabasqa kayta munaspankun. Paykunaqa Jesucristopa cruzpi wañusqanmantaqa manan yachachiyta munankuchu, saynapi ama qatikachasqa kanankupaq. 13Paykunaqa circuncidasqa kashaspankupas, Moisespa escribisqan leykunataqa manan kasukunkuchu. Saynata kawsashaspankupas, qankunatan ichaqa obligashasunkichis circuncisión costumbreta ruwachikunaykichispaq, saynapi qankuna kasukuqtiykichis, paykuna alabakuspa, khaynata ninankupaq: “Kasurachikunchis”, nispanku. 14Noqan ichaqa mana ni imamantapas alabakusaqchu. Aswanmi noqaqa Señorninchis Jesucristollata alabani, cruzpi wañuspa salvawasqanchismanta. Chaymi noqamanqa manaña importawanñachu, sichus Jesucristopi mana creeq runakuna noqapa contraypi imata piensaqtinkupas. Noqaqa chay piensayninkupaqmi wañusqa hinaña kashani. Kay mundopi tukuy mana allin ruwaykunaqa ñan noqapaqqa wañusqa hinaña kashan Jesucristopi iñisqayrayku. Saynallataqmi noqapas kay mundopaqqa wañusqa hinaña kashani. 15Chayraykun niykichis, Señor Jesucristopi creeq runakunapaqqa manañan valenñachu circuncisión costumbre ruwachikusqankupas, otaq mana ruwachikusqankupas. Aswanqa Jesucristopi creesqanchisrayku mosoq kawsayniyoq kallasqanchismi valen. 16Chayraykun huktawan niykichis, sichus pipas kay yachachisqayman hina kasukuqkunataqa, Diosyá sapa p'unchaw yanapaspa bendecichun, hinallataq kusisqata ima kawsachichun, Jesucristopi creespa, wawankuna kasqankurayku. 17Kunanmanta ñawpaqmanqa amañayá ni pipas ima problematapas ruwawachunkuñachu. Noqataqa Jesucristomanta willakusqayraykun enemigoykuna castigawaranku. Chaymi cuerpoypas k'irikunaq sanoyasqan marcallaña kashan, saynapi llapallan runakuna Jesucristopa serviqnin kasqayta yachanankupaq. 18Ancha khuyasqay wawqe panaykuna, Señorninchis Jesucristoyá sonqoykichispi kawsaspa, tukuy imapi yanapasunkichis. Amén.


text: 1Q'omer tiempo rit'inanqa mana allinchu, nitaj cosecha oqharina kashajtin, paranampis allinchu; ajinallataj wampupajqa mana allinchu jatumpaj qhawasqa kananqa. 2Mana thapayoj phichitanka jina, phawaykachaj para p'isqo jinataj, mana imallamanta maldicionqa mana chayanqachu. 3Caballotaqa reatawan mansuyachina, burrotataj lazowan; ajinallataj varapis wampoj wasampaj allin kashan. 4Wampu runamanqa ama kutichiychu imaynachus kasqanman jina, qampis ama pay jina wampu kanaykipaj. 5Wampumanqa kutichiy imaynachus kasqanman jina, yachayniyoj kasqanta ama yuyakunampaj. 6Chakisnintapis khuchurakunman jina, uma nanaytapis mask'akunman jinataj uj wampu runawan willayta apachinanqa. 7Imaynachus uj cojoj chakisnin ni imapaj walejchu, ajinallataj yachaywan uj nisqa wampoj simimpeqa kashan. 8Warak'aman rumita wataykoyqa mana allinchu; ajinallataj wamputa jatumpaj qhawanaqa mana allinchu. 9Machasqaqa makimpi khishkata mana reparakunchu; ajinallataj wampoqa yachaywan nisqasta mana entiendenchu. 10Flechaj runaqa pitapis atin jap'irparichiyta; chay kikillantaj wampu runata, puriskiritapis mink'akojqa. 11Alqoqa lanzasqanta watejmanta mikhuykakapun; ajinallatataj wampu runaqa wampu ruwayninta kutikipakun. 12Rikunkichu yachayniyoj kasqanta yuyakoj runata? Paymanta nisqaqa wampu runamantaraj imatapis suyasunman. 13Qhella runaqa achakista mask'an mana llank'ananrayku: Ñampi león karishan; plazapipis karishallantaj, nispa. 14Punkoqa pachallampi quejosnimpi muyun; ajinallatataj qhellaqa puñunallampi sunt'iykachan. 15Qhellaqa chuwaman makinta sat'iykun, siminman qayllaykuchiytatajrí qhellakun. 16Qhella runaqa may yachayniyoj kasqanta yuyakun, qanchis yuyaychaj runasmanta astawan. 17Waj runaspa quejasninkuman sat'ikoyqa alqota ninrisninmantapis jap'iykukusunman jina. 18Imaynatachus uj loco runa wañuchej flechasta mayllamampis kacharin, 19ajinallataj pichus kawsaqenta ch'awkiyaytawan, nin: Pujllaspalla ruwarqani, nispa. 20Llant'amanta jina ninaqa wañupun; ajinallataj cuento q'epi mana kajtimpis, phiñanakuykuna chinkarin. 21Ninata k'ajachinapajqa carbón kanan tiyan; nina kanampaj llant'a kanan tiyan; ch'ajwata jatarichinapajtaj, phiñanachej runa kanan tiyan. 22Cuento q'epej nisqasnenqa misk'i jina, ukhukama chayaykun. 23T'uru manka qoriwan jawisqaman rijch'akun sajra sonqomanta misk'i parlaykunaqa. 24Pichus chejnikojqa parlarisqanwan mana reparachikunchu chejnikusqantaqa, sonqompitajrí sajra ruwaykunata wakichin. 25Sichus k'achamanta parlasunki chayqa, ama payta creeychu, imaraykuchus sonqonqa sajra yuyaykunawan junt'a kashan. 26Chejnikuyninta pakashajtimpis, chay sajra ruwaynenqa tukuypa ñawpaqempi sut'inchakonqapuni. 27Ukhu t'oqota allajqa payllataj chayman urmaykonqa; jatun rumita tanqajqa chayllawantaj p'altachikonqa. 28Llulla runaqa runa masinta chejnikuspa, payta ñak'arichin, pichus llunk'utaj ch'ajwata rikhurichin.


text: 1Waugui-panicuna, wilacushgäta chasquicäriptiqui manami manacaglapagtsu gamcunata yachatsishcä. 2Musyapäcushgayquinogpis gamcuna cagman manarag chämuptë Filipos marcacho chiquimashpan runacuna fiyupami magapäcamargan. Gamcuna cagchöpis runacuna tsaynoglami chiquipäcamashga. Tsaynog caycaptinpis Tayta Diosnintsimi yanapamashga ali wilacuyninta mana mantsacuypa wilacärinäpag. 3Gamcuna cagcho nogacuna manami lutan yachatsicuytatsu wilacärishcä, sinöga Jesucristupa ali wilacuynintami. Tsaynogpis manami guellay-raycutsu ni pitapis lutanta criyitsinä cashgatsu wilacärishcä. 4Tsaypa trucanga Tayta Diosnintsi munashgannoglami wilacurcaycä. Paymi cachamashga ali wilacuyninta wilacärinäpag. Tsaymi wilacuyninta runacuna mana chasquicuptinpis Tayta Dios munashgannogla ali wilacuyninta wilacurcaycä. Payga shonguntsi imata yarpashgantapis musyaycanmi. 5Musyapäcushgayquinogpis manami gamcunata alabapashcätsu: “Paycunata alabapaptëga chasquicamangami” nishpä. Tsaynogpis manami imaypis yarpapäcushcätsu pipa guellaynintapis sacrilapa jorguyta. Tsaynog cashgätaga Tayta Diosnintsi musyanmi. 6Tsaynogpis manami gamcunapis ni waquin runacunapis yachag cashgäta yarpänayquipagtsu gamcuna cagcho wilacärishcä. Jesucristupa apostolnin caycarga gamcunata gastöcunapag manacömanmi cargan. 7Manacunäpa trucanga wawanta maman cuyashgannogmi gamcunatapis cuyashpä mana cobraylapa Jesucristupa wilacuyninta wilapargä. 8Gamcunata cuyarmi listu cargä gamcuna-raycu wanupäcunäpagpis. 9Waugui-panicuna, musyashgayquinogpis gamcuna cagcho car manami munapäcorgätsu gastöcunapag camaripämänayquita. Tsaymi Jesucristupa wilacuyninta wilacunäpag quiquëcuna arupäcorgä. 10Gamcunapis y Tayta Diosnintsipis musyanmi gamcuna cagcho car jutsata mana ruraypa pï-maywanpis mana rimanacuypa ali cawapäcushgäta. 11Tsaynogpis musyapäcunquimi tsurincunata taytan cuyar shacyätsishgannog gamcunata shacyätsishgäta. 12Shacyätsirmi gamcunata tantyatsergä Tayta Diosnintsi munashgannog cawapäcunayquipag. Gamcunataga Tayta Diosnintsimi acrashushcanqui paypa naupancho imayyagpis cushishga cawapäcunayquipag. 13Jesucristupa ali wilacuyninta gamcunata wilapaptë manami yarpapäcushcanquitsu wilapashgäcuna runacunapa yarpaynin cashganta, sinöga tantyacärishcanqui Tayta Diosnintsipa wilacuynin cashgantami. Tsaynog tantyashpayquimi lapan shonguyquiwan tsay ali wilacuyta chasquicärishcanqui. Tsaynog chasquicäriptiquimi Tayta Diosnintsi yanapaycäshunqui pay munashgannog cawapäcunayquipag. Tsaynog yanapashushgayquipitami imaypis Tayta Diosta agradëcicärë. 14Jesucristuta chasquicushgayquipita manami gamcunalatsu nacarcaycanqui, sinöga Israel nacioncho cag waugui-panicunapis Jesucristuta chasquicushganpita nacarcaycanmi. Tsaynog captinpis ama yarpapäcuytsu Tayta Diosnintsi gongaycushushgayquita. 15Señornintsi Jesucristutapis runacuna chiquerganmi. Payta chiquirmi autoridäcunaman entregargan wanutsishga cananpag. Tsaynoglami Tayta Diosnintsipa profëtancunatapis chiquir unay Israel runacuna wanutsipäcorgan. Tsaynog runacunaga nogacunatapis chiquimarmi may marcaman chayaptëpis gargaycäman. 16Paycunaga Jesucristupa wilacuyninta pipis wilacunanta mana munarmi tsapata churapaycan. Nogacunatapis tsapata churapaycäman mana Israel runacunaman Jesucristupa ali wilacuyninta apaptë. Tsaynog cashganpitami paycunataga Tayta Diosnintsi fiyupa rabiashpan infiernuman gaycongapag. 17Waugui-panicuna, gamcunawan juntu mana carpis gamcunapag imaypis yarparaycämi. Tsaymi imaycanogpapis yapay watucog cutimuyta munarcaycä. 18Tsaynog cutimuyta munaptëpis atsca cutimi Satanás tsapata churapämashga. Tsaymi shamuyta mana camäpacushcätsu. 19Jesucristupa ali wilacuyninta wilacärishgäta chasquicur payman mana ajayaypa yäracurcaycashgayquita musyarmi nogacuna cushicärë. Tsaynogpis Señornintsi Jesucristo cutimuptin paypa naupancho gamcunawan tincunantsipag cashganta musyarmi pasaypa cushicärë.


text: 1Jesusqa ashka runakunata ladonpi rikuspanmi, huk moqoman wicharan. Hinaspan chaypi yachachinanpaq tiyayuran. Chayta rikuspankun discipulonkunaqa payman ashuyuranku. 2Hinaqtinmi Jesusqa yachachiyta qallariran khaynata: 3—Ancha kusisqan kanqaku Diosta necesitaq runakunaqa; paykunapaqmi Diospa sumaq gobiernasqanqa. 4Ancha kusisqan kanqaku waqaspa kawsaq runakunaqa; paykunatan Diosqa sumaqta consuelanqa. 5Ancha kusisqan kanqaku llamp'u sonqoyoq runakunaqa; paykunan allpa pachata huk herenciata hina chashkinqaku. 6Ancha kusisqan kanqaku justiciata mana tariq runakunaqa. Paykunan anchata kusikunqaku paykunapa favorninpi justiciata Dios ruwasqanrayku. Saynataqa kusikunqaku, paykuna yarqachikuq hinaraq, hinallataq ch'akichikuq hinaraq chay justiciata suyasqankuraykun. 7Ancha kusisqan kanqaku khuyapayakuq runakunaqa; paykunatan Diosqa sumaqta khuyapayanqa. 8Ancha kusisqan kanqaku limpio sonqoyoq runakunaqa; paykunan Diostaqa rikunqaku. 9Ancha kusisqan kanqaku hawkalla kawsanankupaq runamasinkuta allinpanachiq runakunaqa; paykunan Diospa wawankuna kanqaku. 10Ancha kusisqan kanqaku Diospa nisqankunata kasukusqankurayku ñak'ariq runakunaqa; paykunan Diospa gobiernasqan suma-sumaq glorianpiqa kanqaku. 11Ancha kusisqan kankichis noqapi creesqaykichisrayku runakuna k'amisuqtiykichis, cheqnisuqtiykichis, hinallataq llulla-llullarikusparaq contraykichispi tukuy imatapas rimaqtinkuqa. 12Anchatayá kusikuychis; hanaq pachapin hatun premiota chashkinkichis. Saynatan ñak'arichiranku qankunapa ñawpaqniykichista Diosmanta willakuq ñawpaq profetakunatapas, nispa. 13Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa kay pachapin kachi hina kankichis. Kachi q'aymayaruqtinqa, ¿imapaqñataq chay kachiri valenman? Manan ni imapaqpas valenmanñachu. Aswanqa wikapanallapaqñan valen. Hinaqtinmi runakunapas saruchakunku, nispa. 14Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa kay pachapi runakunapaqmi huk k'anchay hina kankichis, imaynan moqo patapi ruwasqa llaqtapas, llapallan runakunapa rikunanpaq alayri kashan chay hina. 15Saynallataqmi mecherota ratachispapas, manan cajonpa ukhunmanchu churanku. Aswanqa alto patamanmi churanku, chaymanta wasipi llapallan kaqkunata allinta k'anchamunanpaq. 16Saynayá qankunapas Diosta kasukuspa huk k'anchay hina kaychis llapallan runakunapaq; saynapin allin ruwasqaykichista runakuna rikuspanku, hanaq pachapi Dios Taytaykichista paykunapas alabanqaku, nispa. 17Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Uyariwaychis, noqaqa manan Moisespa escribisqan leykunata chinkachinaypaqchu, nitaq Diosmanta willakuq profetakunapa yachachisqankunata chinkachinaypaqchu hamurani. Aswanqa Moisespa escribisqan leykunata cumplinaypaqmi hamurani. 18Cheqaqtapunin niykichis, cielopas hinallataq kay pachapas tukukunqan. Ichaqa kay leymantaqa manan ni huk letrallapas ni uchuy kamachikuyllapas qechusqaqa kanqachu. Aswanqa kay leykunaqa llapallanmi cumplikunqapuni. 19Chaymi niykichis, sichus pipas kay leykunapi huk uchuy kamachikuyllatapas mana kasukunqachu chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa menos importanten kanqa. Saynallataqmi sichus pipas runamasinman kay leykunapi huk uchuy kamachikuyllatapas ama kasukunankupaq yachachinqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa menos importantellataqmi kanqa. Ichaqa sichus pipas kay leykunapa nisqanta kasukunqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa allin importante runan kanqa. Saynallataqmi sichus pipas kay leykunapi yachachikuykunata runamasinman allinta yachachinqa chayqa, Diospa gobiernasqan sumaq glorianpiqa allin importante runallataqmi kanqa. 20Chaymi niykichis, sichus fariseo religionniyoq runakunamanta, hinallataq leykunata yachachiq runakunamantapas mana aswan mastachu Diospa kamachisqanta kasukunkichis chayqa, manan Diospa gobiernasqan sumaq glorianmanqa haykunkichishchu, nispa. 21Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Aman pitapas wañuchinkichu. Pipas runamasinta wañuchinqa chayqa, juzgasqan kanqa”, nispa. 22Noqan ichaqa niykichis: Pipas runamasinpaq phiñakuspa cheqnikuqqa juzgasqan kanqa. Runamasin k'amiqñataqmi juzgadopi juzgasqa kanqa. Hinallataq runamasinta maldeciqpas, nina rawraq infiernomanmi wiñaypaq wikch'uyusqa kanqa. 23Sichus ofrendaykita templopi altarman apamushaspayki, runamasiykiwan phiñachinakusqaykita yuyarirunki chayqa, 24apamusqayki ofrendaykita altarpa ladonpi saqeyuspayá kutiy; hinaspa chay runamasiykiwan allinpamuy. Chaymantañayá chay ofrenda apamusqaykitaqa churay. 25Sichus pipas imamantapas qanpa contraykipi quejakusunki chayqa, manaraq juezpaman chayashaspayá ñanllapiraq arreglaspa allinpaychis. Sichus guardiaman juez entregarusunki chayqa, carcelmanmi apaspa churamusunki. 26Chaymi cheqaqtapuni niyki, chaymantaqa manan lloqsimunkichu llapallan debesqaykita paganaykikama, nispa. 27Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Aman waqllikunkichu”, nispa. 28Noqan ichaqa niykichis: pipas huk warmita qawapayaspa sonqollanpipas munapayanman chayqa, ñan sonqonpiqa waqllirukunña. 29Chaymi niykichis, sichus phaña ñawiyki huchallichisunki chayqa, aswanyá orqorukuspa wikapay. Saynapin chay ñawillaykita pierdenki enteron cuerpoyki nina rawraq infiernoman wikch'uyusqa kananmantaqa. 30Hinallataq sichus phaña makiykipas huchallichisunki chayqa, kuchurpaspa wikapay. Saynapin chay makillaykita pierdenki, enteron cuerpoyki nina rawraq infiernoman wikch'uyusqa kananmantaqa, nispa. 31Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa yachachisqanta. Paymi niran: “Pipas warminwan manaña tiyayta munaspaqa, divorcio papelta firmaspayá t'aqakuchun”, nispa. 32Noqan ichaqa niykichis: Sichus casado qari, warmin mana waqllikushaqtin, t'aqakunman chayqa, warmintan waqllikuy huchaman tanqashan. Ichaqa casado qariqa t'aqakunmanmi, sichus warmin huk qariwan waqllirukuqtinqa. Saynallataqmi pipas chay divorciasqa warmiwan casarakuspaqa, ishkayninkun waqllikuy huchapi kashanku, nispa. 33Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa khayna yachachisqanta: “Juramentota ruwaspaykichisqa, cumplinaykichispunin”, nispa. 34Noqan ichaqa niykichis: Qankunaqa amapunin juramentotaqa imaraykupas ruwankichishchu. Aman juramentotaqa ruwankichishchu hanaq pacharaykuqa; chayqa Diospa tiyananmi. 35Aman juramentotaqa ruwankichishchu kay pacharaykupas, chayqa Diospan. Aman juramentotaqa ruwankichishchu Jerusalén llaqtaraykupas. Chay llaqtapas hatun Reypa llaqtanmi. 36Aman juramentotaqa ruwankichishchu vidaykichisraykupas. Qankunaqa manan vidaykichispa dueñonchu kankichis. 37Imatapas rimaspaykichisqa “arí” niychis, otaq “manan” niychis. Hinaspa chay nisqaykichisman hina cumpliychis. Ichaqa imapas yapasqaykichisqa diablopa partenmantan hamun, nispa. 38Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman Moisespa yachachisqanta. Paymi niran: “Pipas runamasinpa ñawinta orqonqa chayqa, paypa ñawinpas orqosqallataqmi kanan. Hinallataq pipas runamasinpa kirunta p'akinqa chayqa, paypa kirunpas p'akisqallataqmi kanan”, nispa. 39Noqan ichaqa niykichis: Pipas mana allinta qankunapa contraykichispi ruwanqaku chayqa, qankunapas amayá paykuna hinallataqchu ruwaychis. Sichus pipas phaña uyaykipi takasuqtiykiqa, aswanyá lloq'e uyaykitawan kutirichiy. 40Hinallataq, sichus pipas juezman quejakuspa camisaykita qechuyta munasunki chayqa, aswanyá ponchoykitawan qoykuy. 41Hinallataq, sichus pipas obligaspa, huk kilómetro puriyta hina, q'epinta q'epichisunki chayqa, ishkay kilómetro puriyta hinayá aparapuy. 42Hinallataq, sichus pipas mañakusunki imatapas chayqa, qoykuyá. Saynallataq pipas imatapas “prestaykuway” nisunki chayqa, prestaykuyá, nispa. 43Jesusqa nillarantaqmi khaynata: —Qankunaqa uyarirankichismi ñawpaq runakunaman khayna yachachisqankuta: “Amigoykitaqa khuyakunkin, enemigoykitan ichaqa cheqnikunki”, nisqankuta. 44Noqan ichaqa niykichis: Enemigoykichis runakunata khuyakuychis; bendeciychis maldecisuqniykichis runakunata; allin kaqta ruwaychis cheqnisuqniykichis runakunapaq; hinallataq Diosmanta mañapuychis cheqnispa qatikachasuqniykichis runakunapaqpas. 45Chayta ruwaspan qankunaqa hanaq pachapi Dios Taytaykichispa wawankuna kasqaykichista reqsichikunkichis. Paymi intitapas lloqsichimun allin ruwaq runakunapaq, hinallataq mana allin ruwaq runakunapaqpas. Payllataqmi parachimunpas allin ruwaq runakunapaq, hinallataq mana allin ruwaq runakunapaqpas. 46Sichus khuyakusuqniykichis runakunallata khuyakunkichis chayqa, qankunaqa manan ni ima premiotapas chashkinkichishchu. Saynataqa impuestota cobraq huchasapa runakunapas ruwankun. (Chayraykun paykunapas mana ni ima premiotapas chashkinqakuchu). 47Hinaspapas, sichus amigollaykichista rimayukunkichis chayri, ¿ima allintataq ruwashankichisrí? Saynataqa Diospi mana creeq huchasapa runakunapas ruwankun. 48Qankunaqa allin kaqkunatayá llapallan runakunapa favorninpaq imatapas ruwaychis, imaynan hanaq pachapi Dios Taytaykichispas allin kaqkunallata ruwan chay hinata, nispa.


text: 1Chaypitaq kasharqan huk millay runa Benjamín ayllumanta Bicriq churin Seba sutiyoq, paymi putututa tocaspa nirqan: –¡Manan imapas Davidwan ruwananchischu! ¡Manan Isaipa churinwan ima herenciapas phasminakunanchis kanchu! ¡Israel runakuna, wasinchista ripusunchis! nispa. 2Hinan llapa Israelqa Davidta wikch'upuspa Sebata qatikurqanku, Judá runakunataq ichaqa reyninkuta qatikurqanku Jordán mayumanta Jerusalenkama. 3Davidtaq Jerusalenman chayaspa kamachikunan wasita haykurqan, hinaspan wasi qhawaqpaq saqesqan tiyaqmasin chunka warmikunata huk wasiman wisq'aspan qhawaqkunata churarqan. Mikhunatapas tukuy necesitasqankutapas qorqanmi, ichaqa manañan paykunaqa reywan puñurqankuñachu, wañunankukamataq viuda hina wisq'asqalla tiyarqanku. 4Chaymantataq reyqa Amasata nirqan: –Minchha p'unchaypaq Judá qharikunata huñumuy, hinaspataq kayman paykunapiwan hamunki, nispa. 5Hinan Amasaqa rispa huñumurqan, ichaqa manan nisqan p'unchaypichu kutimurqan. 6Chaymi Davidqa Abisaita nirqan: –Bicriq churin Seban Absalonmanta aswan mana allinta ruwawasun. Chhaynaqa phaway, soldadoykunapiwan qhepanta qatipay, paqtan mayqen pukarayoq llaqtamanpas haykuspa pakakunman, manataq hap'ichikuwasunmanchu, nispa. 7Chaymi Joabpa soldadonkuna, reypa guardian Ceret runakuna, Pelet runakuna, llapan allin qharikaq soldadokunapiwan Abisaipa umallisqan Jerusalenmanta lloqsirqanku Sebaq qhepanta qatipanankupaq. 8Gabaonpi hatun qaqa sispapi kashaqtinkutaq, Amasaqa paykunawan tupaq hamurqan. Joabqa soldado p'achawan p'achasqan kasharqan, cinturanpitaq huk correa espada waqaychanayoq. Amasaman qayllaykushaqtintaq, espadan pampaman urmarqan. 9Hinan Joabqa Amasata sunkhanmanta much'aykuq hina paña makinwan hap'iykuspa nirqan: –¿Allillanchu kashanki, wawqéy? nispa. 10Amasataq mana cuidakurqanchu Joabpa espadanmanta, Joabtaq wiksanmanta espadawan sat'irqorqan, ch'unchulnintaq pampaman urmarqan, manañataq huktawan sat'irqanchu wañurqapusqanrayku. Chaymantataq Joabqa Abisai wawqenpiwan Bicriq churin Sebata qatiparqanku. 11Hinan Joabpa hukkaqnin soldadonqa aya qayllapi sayaykuspa nirqan: –Pipas Davidta Joabtawan munakuqqa, Joabpa qhepanta richun, nispa. 12Amasataq ichaqa yawarninpi qhospasharqan, ñanta lliw puriqkunataq Amasata rikuspa sayarqanku. Hinan chay soldadoqa llapa puriq sayaykuspa qhawaqtin, Amasata wak pampaman aysarparispa p'achawan qataykurqan. 13Ñanmanta ayata hoqariqtintaq, llapan Joabpa qhepan riqkunapas phawaylla pasarqanku Bicriq churin Sebata maskhaspanku. 14Sebaqa Israelpa llapan aylluntan pasarqan Abel-Bet-Maaca llaqtakama, hinan llapan Bicri ayllupas paywan huñukuspanku llaqtaman haykurqanku. 15Joabpa soldadonkunataq Abel-Bet-Maacaman chayaspa llaqtata muyuykurqanku, llaqta muyuriq perqaman seqanata ruwakurqanku, llapankutaq teqsita hasp'irqanku perqa kumpakunanpaq. 16Chaymi huk yachaysapa warmi chay llaqtamanta waqyakamurqan: –Uyariwaychis yaw runakuna, Joabta niykapuwaychis, paywanmi parlaykuyta munashani, nispa. 17Joab qayllaykuqtintaq warmiqa tapuykurqan: –¿Qanchu Joab kanki? nispa. Paytaq: –Arí, ñoqan kani, nirqan. 18Hinan warmiqa nirqan: –Uyariykuway kamachiykiq rimasqayta, nispa. Paytaq: –Niway, nirqan. Chaymi warmiqa nirqan: –Ñawpa tiempokunapiqa sasachakuyniyoqkunatan: Abel llaqtata riy tapukuq, nispa, niqku. Ahinapin tukuy sasachayninku allinkama kapurqan. 19Ñoqaykuqa kay llaqtapi llamp'u sonqoyoq hunt'aq runakunan kayku. ¿Chaychu qan Israelpi kay hatun llaqtata thuniyta munanki? ¿Imapaqtaq Señor Diospa kaqtari thuniwaq? nispa. 20Joabtaq kutichirqan: –¡Manan hayk'aqpas chhaynataqa ruwasaqchu, manataqmi thunisaqpaschu! 21Manan chaymanchu hamuni, aswanpas Efraín orqo-orqomanta Bicriq churin Seba sutiyoqmi rey David contra sayarin, chay maskhaqmi hamuyku. Chay hinaqa, hap'ichiwayku, hinan ripusaqku, nispa. Warmitaq nirqan: –Allinmi, perqa patantan chay runaq umanta wikch'umusqaykiku, nispa. 22Hinan payqa llaqtaman haykurqan, runakunata huñuspataq allinta yuyaycharqan. Chaymi Bicriq churin Sebaq umanta qhoruspa Joabman wikch'umurqanku, Joabtaq putututa tocarqan. Hinan chay llaqtamanta soldadokuna sapanka wasinkumankama ripurqanku, hinallataq Joabpas reypa kasqan Jerusalén llaqtaman ripurqan. 23Joabqa Israelpi llapan ejercitoq umallinmi karqan, Joiadaq churin Benaiataq reypa guardian Ceret runakunaq Pelet runakunaq umallin karqan. 24Adoramtaq mit'anikunaq umallin, Ahiludpa churin Josafat-taq qelqa waqaychaq karqan. 25Sevataq reypa qelqaqnin karqan, Sadoctaq Abiatarpiwan sacerdotekuna karqanku, 26Jair llaqtayoq Irapas Davidpa sacerdotenmi karqan.


text: 1Cuyashäcuna, cay carta isquirbimungä cayan guepacag cartämi. Caywanga nä ishcay cartatam gamcunaman apayächimü. Ishcayninchrüsi piñapapäcug ali tantiagcama capäcunaypagmi. 2Noga munä Dioslapag cawag willacugnincuna rimapäcunganta, jinaman Munayniyog Salvacugpa mandashancunata chay cachran ruragcuna yachrachipäcushungayta mana gongapäcunaytam. 3Caytas shumag musyapäcuy: Ushanan junagcuna ricacapäcamungam imatas ashliparcur asipapäcushugniqui, nätan shongon munanganta juchäcuyälar cawagcuna. 4Chaycuna nipäcushunquim: ¿Imanirtag cutimunchu chay “Cutimushagmi” nipäcushugniqui? “Cay pacha camacanganpitas, nätan unay awillunchicuna wanupäcunganpita-pachas chaynuylatan cayan imas” nipäcushunquim. 5Chay runacunaga Diosninchi cay pachatas jinaman jana pachatas ruranganta musyayarmi “Manam paychu rurasha” nipäcun. Nätan unay wichan Dios rimariptilanmi yacupita ricacämura cay pachas. Jinaman yacu chraupinchrümi cayansi. 6Nätan chaynuy rimariptilanmi unaysi cay pachaman yacu juntarura imacagsi limpu ushananpag. 7Nätan pay rimangannuylam jana pachacunas jinaman cay pachasi cayan pachalan, ninawan rupachinanpag Dios juchasapacunata cunchuchinan junagcama. 8Ama caytas gongapäcuychu cuyashäcuna. Diospag juc junag cayan waranga watanuymi; nätan waranga watas juc junagnuylam. 9Waquin runacunaga “¿Imayrag Jesús cutimungas?” nipäcunmi. Nätan payga mana juclaga cutimunragchu, mana pisi juchalanchu wanunanta munarmi, antis munayan juchancunapita wanacurcur payman cutipäcunantam lapantas. 10Nätan Taytanchiga juc junagchru cutimunga mayänipitam juc suwanuysi. Chauraga jana pachachru ima-aygas ricapuyanganchicuna manchacaypag wagariyarmi rupayanganpita illacapäcunga. Jinaman cay pachas lapan ima-aygas cagnintinmi rupachisha canga. 11Chauraga lapan ima-aygas chaynuypa ushacänan cayaptinga, gamcuna cawapäcuy mana juchäcular, Dios munanganta rurarcayar. 12Chaynuy ali cawayar shuyacuyarga Taytanchi shamunan junagtam apurarcayächimunqui. Chay junagga jana pacha ricapuyanganchim ushacanga ninawan jinaman chaychru imacagcunas chulungam. 13Chaymi noganchiga shuyayanchi mushog jana pachacunata, jinaman cay pachatas mushogta, Diosninchi nimanganchinuy. Chaychrüga canga Dios munangannuy ali cawaylam. 14Chaymi Jesusman yupachicug-mayïcuna, chaycunata shuyacurcayarga, mana piñapasha capäcunaypag imanaypa ayganaypas ali cawapäcuy, mana juchäcular, nä Cristo cutimur shumagla cawayagta taripäcushunaypag. 15Nätan juchasapa runacuna salvacunanta munarmi Taytanchiga manarag cutimunragchu. Chayta shumag tantiapäcuyga. Chaycunapita isquirbipäcamushuraymi cuyay wauguenchi Pablosi, Tayta Diosninchi ali yachrayta gonganwan. 16Lapan cartancunachrümi nipäcushuray chaycunapitaga. Nätan chaychrüga cayanmi sasa tantianas. Chaytam gotaracunaga, jinaman guepa cayagcunaga camanta tantiapäcun. Chaynuymi rurapäcun Dios waquin isquirbichingancunawansi jucnuyman muyuchipäcunanpag. Chay rurapäcunganpita cunchuchisham capäcunga. 17Chaura cuyashäcuna, nä imanuypa ali cawaytas musyararcayächiptïga “Amam razonchri” nir chrasquicurcanquichu chay casqui yachrachigcunata, alichru carcayangaypita mana ishquicapäcunaypag. 18Antis gamcunaga yachracurcay chaynuyla cuyapäcug Diosninchipita, jinaman Salvacug Jesucristopita. Payla cachun alawasha canansi, jinaman imaypita imaycamas. Chaynuy cachun.


text:
Amaru
Amaru (familia Boidae) nisqakunaqa ancha hatun, sach'a-sach'api sach'api kawsaq, miyu kirunnaq mach'aqwaykunam. Hap'isqa uywakunata ch'uwispa wañuchispa mikhunku.
Amaru llullakuypa machaway yarpamun hanaq pachamanta illapanuw [1].
Amaru hacha, qichwa pata hacha, rapranta aqaykur puchayan tullu pakishqa hanaman [2]
Kaypas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amaru ayllu suti.
- Amaru Inka Yupanki, Tawantinsuyu inka.
- Amaru marka wasi inkakunapa wakan, ñawpaq antisuyu siq'i.
- Tupaq Amaru I Willkapanpa inka, wañuchisqa Panchu Tulidu.
- Tupaq Amaru II sumay sutin Husi Kunturkankipa sumay sutin, payta wañuskachir amana qichwa niyaran harukuq ispaña runakunakuna.
- Amaru mayu qichwa sutin 'Mari Yuspa' mayupa.
- Amaru kancha unay urmasa wasikuna Qusqu hatun llaqta chawpinpi [3]
Huk qichwa qallupi, amaruta niyan: Katari ( Puliwyapi), machaway ( Apurimaq suyupi), pushkuyllu ( Ankash washawaqtapi).
Amaru rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Illawi / Sach'a amaru (Boa constrictor)
- Ukumpi / K'uychi amaru (Epicrates cenchria)
- Yana amaru (Eunectes murinus)


text:
Khana
- Asnan qura (Senecio vulgaris) nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Khana icha Kanachu (genus Sonchus) nisqakunaqa huk kichkasapa, lichi hillisapa yurakunam, rikch'aqsapa rikch'anam, ch'antasqa tuktuyuq rikch'aq ayllu (Compositae) nisqaman kapuq.
Lichi hillinrayku lichi-lichi nisqapas ninchik.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi Antikunapi wiñaq huk rikch'aqninkuna:
- llamp'u khana, salsa-salsa (Sonchus oleraceus)
- yuyu khana (Sonchus asper)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Khana


text: 1Chaynaqa ñoqanchikpas puyu hinaña chay testigokuna muyuriqninchikpi kachkaptinqa llasawaqninchik qepita saqechkaq hinayá llapa harkawaqninchikta saqesunchik. Intuwaqninchik huchatapas saqespayá kallpasqanchikta pacienciawan seguisunchik. 2Kallpasunqa iñichiwaqninchik hinaspa qespichiwaqninchik Jesusta qawaspayá. Paymi ancha kusikuyniyoq kananta yachaspan cruzpi ñakarirqa penqaytapas qepanchakuykuspa hinaspam Diospa tiyananpa alleq lawninpi tiyaykurqa. 3Tukuypi contrakuq huchasapa runakunata aguantaq Jesuspiyá yuyaymanaychik chaynapi pisiparuspa sonqoykichikpi mana hukmanyarunaykichikpaq. 4Huchapa contranpi peleaspaykichikqa manaraqmi yawarnikichiktapas usuchirqankichikraqchu. 5Qonqarusqankichikñam churinkunaman hina Diospa consejasusqaykichiktaqa. Bibliam nin: Churilláy, amayá despreciaychu Señorpa castigontaqa. Churilláy, amayá hukmanyaychu Señorpa anyasusqaykiwanqa. 6Señorqa kuyasqan runatam corregin. Payqa chaskisqan churintam azoten. 7Diospa churinkuna kaptikichikmi corregisuchkankichik, chaynaqa castigontayá aguantaykuychik. ¿Pi taytataq churintaqa mana castiganmanchu? 8Llapallan churinkunata castigachkaspan, qamkunatañataq mana corregisuptikichikqa manachiki legitimo churinkunachu kawaqchik. 9Ñoqanchikpas castigawaqninchik kay pachapi tayta-mamanchiktaqa respetarqanchikmi. Chaynaqa ¿imanasqataq kawsachiqninchik hanaq pachapi Taytanchiktaqa manaqa kasunkichikchu? 10Tayta-mamanchikqa pisi punchawllapaqmi tanteasqankuman hina castigawarqanchik, hanaq pachapi Taytanchikmi ichaqa aswan allinninchikpaqraq kikin hina mana huchallikuq kananchikpaq castigawanchik. 11Castigawasqanchik ratoqa manam gustonchikpaqchu aswanqa llakichiqninchikmi. Chaywanpas llakikuy pasaruptinqa chayna corregisqakunallam hawka kaspanku allinta ruranku. 12Chaynaqa utisqa makiyoqkunapas chaynataq manaña kuyuriq chakiyoqkunapas kallpanchakuychikyá. 13Purinaykichikpaqyá derecho ñanta ruraychik wistukunapas manaña wistunanpaq. 14Llapallanwanyá hawkalla kawsaypi riychik. Diosllapaqñayá kawsaychik, mana chayna kaspaqa Señortaqa manam pipas rikunqachu. 15Cuidakuychikyá, yanqañataq salvasqa kananpaq Diospa favorninta mana pipas haypanmanchu, qatqe sachapa sapin hina wiñaspanmi achkaqta qatqeyarachinman. 16Amayá pipas huchapakuchunchu. Amayá pipas kachunchu Esaú hina Diospa kaqninkuna despreciaqqa, paymi piwi kayninpa derechonta rantikururqa huk plato mikuyllapaq. 17Yachasqaykichikpi hinapas Esauqa Diospa favorninta reclamaspapas manañam chaskiyta atirqachu, waqaspapas manañam tupaqnintaqa kutichiyta atirqañachu. 18Qamkunaqa manamiki asuykurqankichikchu ninapa rupasqan kay pachapi orqomanpas nitaq yana puyumanpas nitaq tutayaymanpas nitaq sinchi wayramanpas 19nitaq trompetapa waqayninmanpas nitaq rimamuqmanpas. Chayta uyariqkunam mañakurqaku amaña masta paykunaman rimapayananpaq. 20“Chay orqoman asuykuspanqa animalpas rumiwan wañuchisqam kanqa” niq kamachikuytam mana aguantayta atirqakuchu. 21Qawarispanmi ancha mancharikuypaq kasqanrayku Moisespas nirqa: —Mancharikuymantam katkatatachkani —nispa. 22Qamkunam ichaqa asuykurunkichik Sion Moqoman, kawsachkaq Diospa llaqtanman otaq Jerusalen kaqlla hanaq pachaman. Chaypim kachkan wara-waranqantin huñunasqa angelkuna Diosta alabanankupaq. 23Kachkantaqmi Diosman puntallaraq iñiqkunapa huñunakuyninpas. Paykunapaqa sutinkupas hanaq pachapim qellqasqa kachkan. Asuykurunkichiktaqmi llapallan runakuna juzgaq Diosmanpas, manaña huchayoq runakunapa espiritunmanpas, 24mosoq contrato garantizaq Jesusmanpas chaynataq chaqchusqan yawarninmanpas. Paypa yawarninqa Abelpa yawarninmantapas aswanraqmi yachachiwanchik. 25Chaynaqa amayá qepanchakuychikchu rimapayasuqnikichiktaqa. Kay pachapi willakuqkunata mana kasukuqkunapas castigomantaqa manam lluptirqakuchu. Hanaq pachamanta rimamuqta mana kasukuspaqa aswanraqchiki mana lluptichwanchu. 26Chay tiempopim Diospa vozninqa kay allpatapas kuyurichirqaraq. Kunanñataqmi avisawanchik: —Yapatawanraqmi katkatatachisaq, manam allpallatañachu, aswanqa cielokunatawanñam —nispa. 27“Yapatawanraqmi” nispaqa nichkan tukusqaña kaqkunata chinkachispan manaña haykapipas cambiakuqta wiñaypaq takyachinanmantam. 28Chaynaqa Diospa gobiernasqanta manaña cambiakuqta chaskichkaspanchikqa Diosman graciasta qospayá agradasunchik hinaspayá respetowan adoraspa servisunchik. 29Diosninchikqa rupachkaq nina hinam.


text: 1Pedro Juanbas chara runagunata camachiullaita israel pagriguna, Diosta alabana huasita cuiraccunata mandac runandi shamunaura. Chasnallata shamunaura mana cuti causarinamanda yuyaric saduceo nishca israelgunahuas. 2Pedro Juandi runagunata ña yachachiunaura Jesus cuti causarishcami nisha, chasnallata tucui huañushca runagunahuas cuti causarinaungami nisha. Chasna yachachiupi chi amuguna yapa piñarisha shamunaura Pedrogunahuagma. 3Caudsayachishun nisha Pedrogunata japinaura. Ñáa chishi acpi carcelbi tapanaura cayagama aunauchun nisha. 4Chasna agllaita Pedroguna camachishcata uyasha ashca runaguna quirishcauna. Puru carigunallata yupacpi cadsi pichca huaranga (5.000) tupu mara. 5Cayandi punzha Jerusalen llactaibi tandarimunaura israel pagri amugunas, israel rucu mandac runagunahuas, chasnallata Moises quillcashcata yachachiccunahuas tandarimunaura Pedrogunata taripangahua. 6Chasnallata aunaura israelguna jatun pagri Anas nishca, Caifaspas, shuc Juanbas, Alejandrohuas, tucui Anaspa aillugunahuas. 7Chasna tandarimusha Pedrota Juandas carcelmanda apagrichi nisha cachanaura. Ñáa paiguna ñaupacpi apagrisha shayachicpi tapunaura, pi mandacpita casna ranguichi, pihua ushaihuanda chi mana puric runata alichishcanguichi. 8Chasna paigunata tapucpi Diospa Samai Pedrohuacpi jundashca asha yuyaita cucpi paigunata nira, Israel amugunas, mandac rucugunahuas, cai ali rashcamanda imasna rashata cai mana puric runa aliyashca tucura nishachu tapuhuanguichi. 10Canguna, tucui israel runagunahuas, ñuca rimangaraushcata uyaichi. Nazaret llactamanda Jesucristomi caibi shayau runata alichira. Canguna Jesusta huanchiranguichi, chasna racpihuas Dios paita cuti causachira. 11Yuyarichi. Jesusca shuc rumicuinta man. Cangunaga huasita raucunacuinta manguichi. Cai rumicuinta ac Jesusta canguna mana balinzhu nisha jichuranguichi. Randi Dios paihua huasita rangahua tucui shuc rumigunamanda chi canguna jichushca rumitaga mas yalita balichisha apara. 12Jesusllami ñucanchita quishpichic an. Pihuas paita mana quirisha mana quishpingachu. Cai munduibi pihuas mana tiyanzhu juchayuc runagunata quishpichicca. Randi Jesusllami ushan nira. 13Chi israel pagri amugunaga Pedro Juanbas mana manzhasha rimaucta uyasha, chasnallata paiguna mana yapa quillcata ricucta asirtasha manzharinaura imamandata cai tucuita yachanaun nisha. Chasnallata Pedroguna Jesushuan pariu puric acta asirtanaura. 14Chasnallata chi mana puric acta alichishca runa Pedrogunahuan pariu shayauta ricunaura. Chita ricusha mana imasahuas ushanaurachu paigunata rimanata piñaushallata. 15Chasna acpi amuguna Pedrogunata mandanaura chi tandarina muntunmanda llucshinauchun nisha amupuralla cuintanacungahua. 16Chasna llucshichishcahuasha paigunapura cuintanacunaura, Cunan imatata rashunchi. Cai runaguna mana pihuas raushcataga tucui Jerusalenbi causaucuna yachanaunmi. Chasna acpi ñucanchiga mana imatahuas ranata ushanchichu. 17Randi ña cai shimi ama mas mirarisha richun nisha paigunata sinzhita urdinashunchi ima uraspas cunanmanda ñaupagma ama pitahuas casna Jesusmanda rimaichichu nisha rimashunchi ninaura. 18Chasna yuyarisha Pedrogunata cuti cayasha mandanaura, Ama ima uraspas yachachinguichichu Jesus huañushcamanda cuti causarishcami nisha. 19Chasna ninaupi Pedro Juandi amugunata rimanaura, Cangunallata yuyarichi, alichan cangunata uyangahua Diosta uyana randimanda. Diospacpiga maicanda ali anga. 20Ñáucanchi ricushcatahuas uyashcatahuas ñucanchiga rimaunchi, chiraicumi mana ushanchi ñucanchi chasna rimaushcatas saquinata, nisha amugunata rimanaura Pedroguna. 21Chi alichishca runaga chuscu chunga (40) yali huatayuc mara. Chasnallata pai aliyashcamanda tucui runaguna Diosta alabashcauna. Chi amuguna ña mana imamandahuas libachinata tupasha Pedrogunata manzhachingahuaca piñashca shimillahuan rimasha cachanaura. 23Pedro Juandi lugaryashcahuasha paiguna amigoguna aushcama risha israel pagri amuguna rucugunahuas rimashcata cuintagrinaura. 24Chasna cuintacta uyasha tucuilla Diosta mañasha tapunaura casna nisha, Tucuita mandac Yaya Dios, canmi cai allpatas, cielotas, lamartas, tucui chibi tiyaccunatas rac jatun Dios angui. 25Canda sirbic ñucanchi huañuc apayaya Davidta Diospa Samai rimachishca casna nisha: Imaraicuta chi mana-israel runagunaga piñarisha purinaura. Imaraicuta Diosta cuntar tucushun nisha yuyarinaura. 26Cai mundui mandaucunahuas, tucui amugunahuas pariu tandarinaura jatun Diosta pai cachashca quishpichictahuas piñasha anchuchishunchi nisha. 27Sirtumi cunan cai Jerusalen llactai mandac amuguna Herodes, Pilatohuas tandarinaura mana-israel runagunahuan, israel runagunandi camba jucha illac churi Jesusta piñashcamanda. Can paita anllashca runa agllaita paiguna huanchinata munanaura. 28Chasna asha paiguna tucuita ranaura can ñaupa rimashcacuinta. 29Chasna acpi paiguna ñucanchita mana ali rimashcagunatas yuyaringui Yaya. Ñáucanchi canda sirbiccuna acpi cunanga ñucanchima jursata cungui ñucanchi camba shimita mana manzhasha rimangahua. 30Chasnallata Yaya, camba jucha illac churi Jesuspa ushaiyuc shutihuanmi ungushca runagunata alichingui, chasnallata pihuas mana raushcagunata rasha camba ushaita ricuchingui, nisha Yaya Diosta mañasha tapunaura. 31Chasna nisha mañashcahuasha chi intiru huasi cuyurira. Tucui paigunaibi Diospa Samai jundacta yaicushca asha Diospa shimita mana manzhasha rimasha purinaura. 32Chasnallata Diosta quiric runaguna pariulla shuc yuyaillahuan causaushcauna. Mana pihuas rimanaurachu ñuca charishcaga ñucahuagmi nisha, randi ñucanchi charishcagunaga tucuibac man nisha rimanaura. 33Jesus japishca runagunaga Jesus causarishcamanda yachachisha Diospa sinzhi ushaihuan ashcata rashcaunami. Yaya Dios tucui quiriccunata yapa llaquisha ashcata yanapara. 34Shuc yuyaillata charishcamanda paigunapura mana imahuas pishirachu. Maicanbas allpata huasitas charisha, randichisha chi cullquita apamunaura Jesuspa shimita apaucunama cungahua. Cucpi japisha caran pishic runama minishtishca tuputa cumbiranaura. Chasna cucpi mana pihuas pishitucusha causanaurachu. 36Shuc quiric runa Chipre nishca islamanda Josega paigunahuan causac ara. Paiga israel pagrigunata yanapac levita nishca muntunmanda ara. Chi runa alita yanapac runa acpi Jesus japishca runaguna shuc shutita churanaura Bernabe achun nisha. Chiga Ali Yanapac ninmi. 37Chi runaga pai charishca allpata randichisha Jesus japishca runagunama cullquita cura.


text: 1Phishqa kaj angelqa cornetata waqacherqa. Chaypacha rikorqani uj ch'askata cielomanta kay pachaman urmamojta. Chantá ukhu pachaj llavesnin payman qosqa karqa. 2Ukhu pachata kicharerqa, chaymanta llojsimoj q'oshñitaj wicharimorqa uj jatun hornoj q'oshñin jina. Intipis, cielopis laqhayaykorqanku chay ukhu pachamanta llojsimoj q'oshñiwan. 3Chay q'oshñimanta kay pachaman langostas llojsimorqanku, atiytaj paykunaman qosqa karqa, imaynatachus alacranes atiyniyoj kanku, ajinata. 4Chay langostas kamachisqa karqanku ama imananankupaj jallp'api kaj qhorasta, ni ima q'omerta, nitaj ima sach'atapis, manachayqa runasllata, pikunajtachus frentesninkupi Diospa sellon mana kanchu, chaykunallata. 5Kamachisqallataj karqanku ama wañuchinankuta chay runasta; astawanqa phishqa killata chay runasta ñak'arichinankuta. Chay ñak'arichisqankoqa karqa, imaynatachus runa ñak'arin alacrán payta wach'ejtin, ajina. 6Chay p'unchaykunapi runas wañuyta mask'anqanku, manataj tarenqankuchu; wañuyta munanqanku, wañuytajrí paykunamanta ayqenqa. 7Chay langostasqa rijch'akorqanku wañuchinaku maqanakupaj wakichisqa caballosman; umasninkupi qori pillus jina churasqa karqa, uyasninkutaj runa uyas jina karqanku. 8Chujchasninkoqa warmispa chujchasnin jina karqa, kirusninkutaj leonespa kirusnin jina karqanku. 9Pecherasninkoqa karqa fierro pecheras jina, lijrasninkoj sonasqantaj carretaspa sonasqan jina karqa, imaynatachus ashkha caballos imata jina wañuchinaku maqanakuman rinku, ajinata. 10Chupasninkoqa alacrampa chupasnin jina wach'inasniyoj karqanku. Atiyniyoj karqanku chupasninkuwan runasta phishqa killata ñak'arichinankupaj. 11Ukhu pachaj angelnenqa reyninku karqa, sutintaj hebreo parlaypi Abadón, griego parlaypitaj Apolión. 12Ñawpaj kaj ay, nispa qhapareyqa pasanña. Kunanqa, iskay, ay, nispa qhapariykunaraj chaypa qhepanta jamonqanku. 13Sojta kaj angelqa cornetata waqacherqa. Chantá uyarerqani uj parlamojta qori altarpa tawantin kantusninmanta, mayqenchus Diospa ñawpaqempi kashan, chaymanta. 14Chay parlamojqa sojta kaj angelman, pichus cornetata jap'isharqa, chayman nerqa: Éufrates jatun mayu qayllapi watasqa kashanku, chay tawa angelesta phaskaramuy, nispa. 15Chay tawa angelestaj phaskarasqa karqanku, pikunachus chay horapaj, chay p'unchaypaj, chay killapaj, chay watapaj wakichisqa kasqanku, tukuynin runas kinsaman t'aqasqamanta ujnin kaj t'aqata wañurachinankupaj, chaykuna. 16Caballospi purej soldadosqa iskay pachaj millones kasqanta uyarerqani. 17Mosqoypi jina kay jinata rikorqani: Lloq'asqa kajkunaj pecherasninkoqa nina color karqa, azulwan, azufre jina q'elluwan. Caballospa umasninkoqa leonespa umasnin jina karqanku, simisninkumantataj nina q'oshñi, azufretaj llojsimusharqa. 18Kay kinsa castigoswantaj, tukuynin runas kinsaman t'aqasqamanta ujnin kaj t'aqa wañuchisqa karqa ninawan, q'oshñiwan, azufrewantaj, mayqenchus caballospa simisninkumanta llojsimusharqa, chaywan. 19Caballospa atiynenqa siminkupi, chupasninkupi ima kasharqa, imaraykuchus chupasninkoqa katarej umasninman rijch'akorqa, chaykunawantaj wach'iyta yachaj kanku. 20Chay waj runas pikunachus mana wañorqankuchu chay castigoswan, chaykunaqa, mana makisninkoj ruwasqasninkumanta kutirikorqankuchu Diosman. Paykunaqa supaykunata yupaychallarqankupuni, jinallataj lantistapis, qorimanta ruwasqasta, qolqemanta, broncemanta, rumimanta, k'ullusmanta ima. Chaykunaqa mana qhawayta atinkuchu, nitaj uyariyta, nitaj puriytapis. 21Manataj Diosman kutirikorqankuchu juchasninkumanta, runata wañuchisqankumanta, layqachisqankumanta, khuchichakusqankumanta, suwasqasninkumanta ima.


text: 1Manapuniñan kawsaymanchu, chayraykun quejakuspa ima atisqayta rimasaq, nanaymanta llakikuspaymi ima munasqayta rimasaq. 2Diosniytataq nisaq: ¡Ama huchachawaychu! ¡Willaway imamantapunin huchachawanki! 3¿Allinchu rikch'akusunki kay hinata muchuchiwayniyki? ¿Allinchu rikch'akusunki kamawasqaykita saqerpariwayniyki, millay runakunaq yuyaykusqantataq allinpaq hap'ispayki? 4¿Qanri runa hinachu qhawanki? 5¿Qanri runa hinallachu pisi p'unchayta kawsanki? ¡Manapunin! 6Chay hinari, ¿imanaqtintaq purinki pantasqayta maskhaspayki? ¿Imanaqtintaq purinki huchayta tapupakuspayki? 7Mana huchayoq kasqaytapas qanmi aswan allinta yachanki, manan pipas makiykimantaqa horqowanmanchu. 8Qanpunin makiykikunawan ruwawarqanki, kunanri, ¿ch'usaqyachiytañataqchu munashawanki? 9Yuyariy t'urumanta ruwawasqaykita, chayri, ¿wakmantachu ñut'u hallp'aman tukuchiwanki? 10Qanmi taytaywan churiyachiwarqanki, qanmi mamaypa wiksanpi wiñachiwarqanki. 11Hinaspataq aychawan qarapiwan churawarqanki, chaymantataq hank'ukunawan tulluyta allwiykurqanki. 12Munakuwaspaykin kawsayta qowarqanki, sumaqta qhawapayawaspan kawsachiwarqanki. 13Kunanqa yachashanin qanpa sonqoykipi pakasqa yuyaykuykunaraq kashasqanta: 14Imallapipas huchallikunaytan qhawapayashawarqanki pantasqaymanta huchachawanaykipaq. 15Huchayoqchus kani chayqa, chinkasqañan kani, mana huchayoqchus kani chaypas, manan wichayta qhawariymanchu, sinchi-sinchi p'enqasqa kasqay hawa, khuyay-khuyay llakisqa kasqay hawa. 16Hanaqta qhawariqtiyqa, león hinachá qatiykachawankiman, ¡imawanraqchá wañuchiwankiman! 17Wakmantan testigoykunata contraypi rikhurichishanki, aswan-aswantan ñoqawan phiñakushanki, soldadokuna hinan mana samaykuspa phawaykushawanki. 18¿Imapaqtaq hinata paqarichiwarqanki? Hina wañukapuyman karqan manaraq pipas rikushawaqtin. 19Mamaypa wiksanmanta hallp'aq sonqollanmanña ripuyman karqan, ahinapi manapas kaymanchu hina kayman karqan. 20Pisi kawsayllayoqtaq kani chayqa, ¡ratollapas samaraykachiway! Ratollapas hinata kusirikusaq, 21manaraq wiñay ripuyman puririshaspay manaraq laqha tutayaq suyuman puririshaspay, 22manaraq llanthuman ch'ampiqman puririshaspay, maypichus k'anchaypas tutayaqllataq kasqanman, nispa.


text: 1Yaya Dios munashcamanda Jesucristo japihuara paihua shimita camachigrichun nisha. Ñáuca Pablo ñucanchi quiric huauqui Sostenes nishcahuan cai cartata quillcasha cachaunchi. 2Tucui canguna Corinto llactaibi tiyac Diospa runaguna muntunma cai cartata cachaunchi. Canguna Jesucristota quirishcamanda Yaya Diosmi cangunata paihuaglla causachun nisha japira. Chasnallata tucui Señor Jesucristota mañaccunaga maibi tiyaushahuas tiyanmi. Paimi cangunatas ñucanchitas jatun mandac man. 3Cunan Yaya Dios ñucanchi Señor Jesucristohuas cangunata llaquisha mana manzharina cungailla causaita cangunama cuchun nishami tapunchi. 4Jesucristomanda Yaya Dios cangunata ashcata llaquishcaraicu caran cutin paihuan cuintasha paita pagrachu nini. 5Canguna Jesucristohuan shuglla tucushcamanda Dios canguna tucui causaibi yapa alita yanapashca canguna ali yuyaihuan rimangahua, tucui alita yachangahua. 6Cunan canguna chasna ali yuyaihuan ali shimihuan causaunguichimi ñucanchi Cristomanda yachachishcata ali uyashcaraicu. 7Chasnallata Señor Jesucristo shamusha ricurinata chapasha causaunguichimi. Chasna chapacpi Dios cangunata cushcaga mana imahuas pishingachu pai munashcata ushaihuan rangahua. 8Puchucai punzhagama paimi cangunata yanapasha sinzhiyachinga. Chasna racpi Señor Jesucristo bulltiamuna punzhaibi canguna jucha illac angaraunguichi. 9Caita yachanchimi Dios munashcamandami ñucanchita japira paihua churi ñucanchi Señor Jesucristohuan pariu causachun nisha. Chasnallata yachanchi pai rimashca shimi sirtu pactaringami, paita quirinalla man. 10Tucui quiriccuna, ñucanchi Señor Jesucristo niucshinami cangunataga casna rugauni shuc yuyaillahuan causaichi huauquiguna. Ama caran amu chicanda yuyarichichu randi shuc shungullahuan pariu yuyarisha causaichi. 11Cunan canguna caran amu chicanda yuyarisha piñanacusha mana alita cuintanacunguichi. Cloehua ailluguna rimahuanaura quiriccuna chasna tucunguna nisha huauquiguna. 12Chasnami yachin. Maicanguna Pablota uyac manchi ninguichi. Shuccuna Apolosta uyac manchi ninguichi. Shuccunaga Pedrota uyac manchi ninguichi. Shuccunaga Cristollata uyac manchi ninguichi. 13Imaraicuta chasna ranguichi. Cristo chaupirishcachu an. Ñáucachu cangunamanda cruspi huañura. Ñáuca shutihuan bautisarishcacharanguichi. 14Canguna muntunmanda mana pitas bautisaranichu, chimanda cushiyani. Ishcaillata (2) bautisarani Crispota Gayotas. 15Chasna acpi pihuas rimanata mana ushanzhu ñuca Pablo shutihuan bautisarishca ani nisha. 16Chasnallata Estéfanascunata bautisarani randi ñuca ricucpi mana mas bautisaranichu yachin. 17Ricuichi. Cristo mana cachahuarachu bautisagri nisha, randi Diospa quishpina shimita yachachigri nisha cachahuara. Chasna yachachisha mana runa yachashca yuyaihuanzhu camachini. Ñáuca chasna yapa yachaushca shimigunahuan chapusha camachicpiga Cristo cruspi huañushcami nisha yanga anma. 18Ñáucanchita quishpichingahua Cristo cruspimi huañushca nisha yachachini. Chi ucupachama riuc mana quiriccuna chi Diospa quishpina shimi yanga man nisha yuyarinaun. Randi quirisha quishpichitucuucunaga chi shimihuanmi Diospa ushaita charinchi nisha yachanchi. 19Diospa shimi unai ñaupa quillcashca nin: Cai mundumanda yapa yuyaiyuc runa yachachishcagunataga huaglichishami. Yapa yuyaiyuc agllaita paigunata pishi yuyaiyucta churashami nisha Dios nin paihua shimibi. 20Chasna acpi caita yuyarichi. Cai mundui ashca quishpichina shimiguna tiyanzhu. Mana. Dios tucui chi shimigunata upacuinta tucunata rashca. Chi yapa yuyaiyuc runaguna, mandashcagunata yachachiccunahuas, cai mundumanda yachaccunahuas ñucanchi rimashca shimita pactachisha quishpichishca tucunguichimi nishami yanga rimaunguna. Chasna rimagllaita Dios paiguna yuyarinagunata upacuinta tucunata rashca. 21Ñáa runaguna quiquin yuyaillahuan Diosta yachanata mana ushanaurachu yapa yachac ashallata. Astahuanbas Dios sirtu yuyac asha pai chicanda quishpichingahua casna rara. Paihua quiquin shimihuan tucui runagunata quishpichinata munara. Chi shuccuna Diospa shimi yanga man nigllaita chi camachishca shimihuanmi paita quiric runagunata quishpichinata munara. 22Israel runaguna mana-israel runagunahuas quirinata mana munanaunzhu. Israelgunaga pihuas mana rashcagunata ushaihuan ricuchihuai ñucanchi sirtu yachangahua ninaun. Mana-israel griego runagunaga mushuc yuyaigunata yachachihuai ñucanchi mas yachangahua ninauun. 23Ñáucanchiga Cristo cruspi huañushcamandallami yachachinchi. Chasna yachachicpi israelgunaga cruspi huañushca runata quirinata pinganayaita man nisha mana quirinaunzhu. Chi mana-israel runagunahuas mana quirinaunzhu chi shimi yanga asha mana balicchan nisha. 24Astahuanbas Dios japishca runagunaga israel ashas mana-israel ashahuas casna alita yuyarinchi, Cristoga cruspi huañusha Diospa ushaiyuc actas yuyaiyuc actas alita ricuchira. 25Runaguna ninaun Diospa yuyaiga yangami an, randi runamanda Dios yali yuyaiyuc anya. Paiguna Diospa ushai mana pactanzhu ninaun randi runamanda Dios yali sinzhi manya. 26Cangunallata yuyarichi huauquiguna. Dios cangunata japira paihua runaguna tucuchun nisha. Ñáa cangunahuacpi mana yapa yuyaiyuc runaguna tiyanaunzhu. Canguna muntunbi mana yapa amuguna, mana yapa mundu balichishca runaguna tiyanaunzhu. 27Chasna acpi Dios runagunata japisha mana cai mundu yuyaiyuc runagunataga japirami yuyaiyuc runagunata pingachingahua. Chasnallata mana ushayuc runagunataga japirami ushayuc runagunata pingachingahua. 28Mundu mana balichishca runagunatas, mundu mana munashca runagunatas, ima mana ricuriccunatas Dios japirami mundu balichishcagunataga yangayachingahua. 29Chasna racpi mana pihuas paihuacpi balic mani nisha alabarinata ushanzhu. 30Cangunaga Dios munashcamandami Jesucristohuan shuglla tucushca anguichi. Jesucristo cangunamanda huañushcata quirisha Diospa yuyaitami charinguichi. Paimandami Yaya Dios ñucanchi juchata perdunasha anchuchi man ñucanchi paihuacpi jucha illac tucuchun nisha. Paimi ñucanchi causaita Diospacpi sumacta alichiun, jucha mandashcamandas ñucanchita lugaryachin. 31Chasna unai ñaupa Diospa shimibi quillcashca ara casna nisha: Shuc runa pai rashcagunamanda ali mani nisha alabarina randimanda Dios rashcagunamandalla cushihuan rimachun nin.


text: 1Señor Diosman graciasta qoychis, payqa allinmi, munakuyninqa wiñaypaqmi. 2Israel runakuna nichunku: Señor Diospa munakuyninqa wiñaypaqmi, nispa. 3Aarón ayllu nichunku: Señor Diospa munakuyninqa wiñaypaqmi, nispa. 4Señor Diosta manchakuqkuna nichunku: Señor Diospa munakuyninqa wiñaypaqmi, nispa. 5Llaki ñit'iwaqtinmi Señor Diosta waqyakurqani, paytaq uyarimuwarqan, hinaspan kacharichiwarqan. 6Señor Diosqa ñoqawanmi kashan, manan manchakunichu. ¿Imanawanmantaq runari? 7Señor Diosqa ñoqawanmi kashan, paymi yanapaykuwan, cheqnikuwaqniykunataqa atipasqatan rikusaq. 8Señor Diosman hap'ipaykukuymi aswan allinqa runaman hap'ipakuymantaqa. 9Señor Diosman hap'ipaykukuymi aswan allinqa umallikunaman hap'ipakuymantaqa. 10Llapa suyukunan muyuykuwarqan, ichaqa Señor Diospa sutinpin chaykunata atiparqani. 11Tukuyneqmantan muyuykuwarqanku, ichaqa Señor Diospa sutinpin chaykunata atiparqani. 12Wanqoyrukuna hinan muyuykuwarqanku, ichaqa khiska rawray hinallan tukukapurqanku, Señor Diospa sutinpin chaykunata atiparqani. 13Paykunan tanqarpariwarqanku, ñoqataq urmasharqaniña, Señor Diostaq yanapaykuwarqan. 14Señor Diosmi kallpachaqniypas amachaqniypas, paymi qespichikuwarqan. 15Chanin runakunaq karpankunapiqa Diospa yanapasqan atipaqkunan kusisqa takishanku: ¡Señor Diospa kallpanqa atipanmi! 16¡Señor Diosqa kallpasapallañan! ¡Señor Diospa kallpanqa atipanmi! nispa. 17Manapunin wañusaqchu, aswanpas kawsasaqmi Señor Diospa ruwasqankunata willanaypaq. 18Anchatapunin Señor Diosqa muchuchiwarqan, ichaqa manan wañunayta munarqanchu. 19Atipaqkunaq haykunan punkukunata kicharipuwaychis. Chay punkunkunatan haykusaq, Señor Diostan yupaychasaq. 20Kaymi Señor Diospa punkun, atipaqkunaqa chayninta haykuchunku. 21Señor Diosníy, uyariwasqaykiraykun yupaychayki, qespichiqniy kasqaykiraykun yupaychayki. 22Wasi perqaqkunaq wikch'usqan rumin esquina hap'iq kapun. 23Chayqa Señor Diospa ruwasqanmi, musphaspataq qhawashanchis. 24Kay p'unchaymi Señor Diospa atipasqan p'unchay, paywan kusikusunchis q'ochukusunchis. 25Señorniyku, rogakuykikun qespichiwanaykikupaq, Diosniyku mañakuykikun t'ikarichiwanaykikupaq. 26¡Saminchasqan Señor Diospa sutinpi hamuqqa! Señor Diospa wasinmantapachan qankunata saminchamuykiku. 27Señorqa Diosmi, paymi k'anchaykuwarqanchis. K'allma hap'intinkama fiesta ruwayta qallariychis, altar waqrakunaq kasqankama riychis. 28Qanqa Diosmi kanki, graciastan qoyki, Diosníy, hatunchamuykin. 29Señor Diosman graciasta qoychis, payqa allinmi, ¡munakuyninqa wiñaypaqmi!