text:
Ispay
Ispay, Qusqu-Qullawpi hisp'ay (jisp'ay), kichwapi ishpay nisqaqa kurkumanta ispa hich'aymi. Qhariqa sayaspa ullunwanmi hisp'an, warmitaq chukuspa rakha ñiqpi kaq ispana hutk'uwanmi. Warmip ispana ñanninqa aswan pisillam.
Sallqapiqa, ayllu llaqtachakunapipas hawapim ispanchik. Hatun llaqtapitaq ispana wasi, ispana, akana ukhukunam kanku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ispachkaq qharikuna.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ispachkaq warmikuna.


c: text/html

text:
Guglielmo Marconi
Guglielmo Marconi (kastilla simiː Guillermo Marconi) sutiyuq runaqa (15 ñiqin ayriway killapi 1879 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 4 ñiqin anta situwa killapi 1937 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq ruruchiq, allwiya kamayuq wan wallpariqmi qarqan.
1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Giuseppe Marconi; Maman: Annie Jameson.
Ñawpa warmi: Maria Cristina Bezzi Scali (1927-1937).
Churinkuna: Maria Elettra.
Alma mater:
SuñaykunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guglielmo Marconi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Isaac Newton
Sir Isaac Newton sutiyuq runaqa (4 ñiqin qhulla puquy killapi 1643 NS paqarisqa Lincolnshirepi; 31 ñiqin pawqar waray killapi 1727 NS wañusqa Kensingtonpi, kunan London llaqtapi) huk pachaykamaymanta, yupanamanta yachaqsi, yachay wayllukuqsi, alkhimistas karqan, Inlatirrayuq.
Philosophiae Naturalis Principia Mathematica nisqa liwrunpi sapsi llasaturaku kamachi nisqamanta willarqan, Klasiku Mikhanika nisqap tiksinta churaspa, chaymanta Newtonpa kamachinkuna nisqakunawan. Hinallataqsi achkiymanta (optika nisqamanta), yupanamantapas willaspa qillqarqan.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Isaac Newton.


text:
2018 watapim, marzo killapim, tawa punchawpim, América Latina y el Caribe suyukunam, kawsayninchikpi yuyanapaq quqarirqaku, Llaqtapa Allinllanakuy, Willakuyman Yaykunapaq, Lliw Llaqta Runakunaman Chayananpaq, Chaynallataq Pachamamamanta Kamachikunapaq, América Latina y el Caribe Suyukunapi, nisqata.
Kay Allinllanakuymi, ruwakurqa Conferencia de las Naciones Unidas sobre el Desarrollo Sostenible (Río + 20) nisqanpi, chaynallataqmi kallpanchakurqa Principio 10 nisqanpi Declaración de Río sobre el Medio Ambiente y el Desarrollo de 1992, ukupi, kaymi allin wiñachisqa karqa iskay watapiraq chaymi kay rurun chaynallataqmi ruruchkan Comité de Negociación sutichasqa isqun patata quñunakusqanmantaña. Rimanakuypim rirqa ñawpapiraq Chile, Costa Rica qawa suyukuna umalliq yanapaqnin qina, chaymantapas huknin pichqa suyukunawan Mesa Directiva sutichasqa, (Argentina, México, Perú, San Vicente y las Granadinas y Trinidad y Tabago),
umalliqkunam quñunakurqaku, llaqta masinchik umalliqninpas, chaymantapas yachay wasimanta umalliqninpas chaynallataqmi huk niraq munasqankupas, chaymi allinta rimaykuraku, allinllanakuspa, qina kaqllata llapanta qawaspa.


text:
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick sutiyuq runaqa (26 ñiqin anta situwa killapi 1928 watapi paqarisqa New York llaqtapi - 7 ñiqin pawqar waray killapi 1999 watapi wañusqa Harpenden llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam karqan.
Taytan: Jacob Leonard Kubrick (1902-1985); maman: Sadie Gertrude Perveler.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Martin Scorsese
- Steven Spielberg
- James Cameron
- Woody Allen
- Terry Gilliam
- Coen brothers
- Ridley Scott
- George A. Romero
- Orson Welles
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Stanley Kubrick sutiyuqmanta qillqa: inlish simipi, kastilla simipi, Internet Movie Database nisqapi.
- Uficial web (inlish simipi)
- Kubrick Corner (inlish simipi)


text:
Harry Truman
Harry S. Truman sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin aymuray killapi 1884 watapi paqarisqa Lamar - llaqtapi - † 26 ñiqin qhapaq raymi killapi 1972 watapi wañusqa Kansas llaqtapi) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
33 kaq umalliqnin (1945 watamanta 1953 watakama), ñawpaq Demokratikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Taytan: John Anderson Truman ; Maman: Martha Ellen Young Truman.
Warmi: Bess Truman .
Churinkuna: Mary Margaret.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Harry Truman.


text:
Iwana
Iwana (kichwa simipi: hayampi[1]) (familia Iguanidae) nisqakunaqa huk yura icha aycha mikhuq qaraywakunam, Awya Yalapi, Usyanyapipas kawsaq.
Lliwmanta aswan hatun Iwanaqa pakasum, yura mikhuq, iskay mitrukama hatun iwanam. Huk rikch'aqkunaqa ayampim (aycha mikhuq), lluku-lluku (shampillu), pasarantu (puka kunkanta punkichin), qaraypuka, wisun.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Kichwa Yachakkukkunapa Shimiyuk Kamu hayampi iguana
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Iwana


text:
Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hukllachasqa Amirika Suyukuna icha Hukllachasqa Awya Yala Suyukuna, icha Qurikashqa Sinchawkakuna [1] HAS (inlish simipi United States of America; tsalaki simi ᏌᏊᎢᏳᎾᎵᏍᏔᏅᏍᎦᏚᎩ ᎾᎿ ᎠᎺᏰᏟ) USA nisqaqa Chinchay Awya Yalapi mama llaqtam.
- 9 629 891 km²
- 297 700 000 runakuna (2005)
- Uma llaqta: Washington DC
- Umalliq: Joe Biden (2021-)
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
50 suyu:
SimikunaLlamk'apuy
- Inlish simi: ufisyal rimay hina llamk'achisqa
- Kastilla simi: 30 000 000 rimaqkuna
- lliw USA runakunap 18 %-nin wasinpi manas inlish simitachu riman.
Hatun llaqtakunaLlamk'apuy
WillaychaLlamk'apuy
- ↑ Ankash qallu


text:
Corintochru Yachragcunaman Pablo Guepacagta Cartacungan
Naupataga Pablo imanir cay guepacag carta isquirbingantas shumag tantianaypag uchuclata niyushay.
Pabloga cay cartata isquirbira Corintochru Jesusman yupachicug gotucagcunapag “Raswalam aywamushag imanuy carcayangaytas ricapacug” nirmi, jinarcurmi payga chay raswantilanga mana aywashachu. Nätan payga mana aywarachu “Carta apachingänuyrag wanacurcur ali cawayta galayapäcuchun” nir pinsiarmi. Chaycama payga juc runacunata yachrayächirmi cara. Nätan payga manam cara dëjadu runachu, antis payga mana quiquin aywayta atiparsi cartacuyagmi u yanapagnincunatam cachracuyag chay yachrachingan runacunaman. Chaymi mana aywarga Corintomansi cachrara Titota imanuy carcayangantas ricag.
Chaypita cutiramur Titoga willapara chay carta apachingannuy lutan rurarcayanganpita amachacur ali cawarcayangantam, nätan juc ishcay Israel runacuna Pablopita lutanta rimarcayangantam, jinaman Diospita jucnuyta yachrarcayächigtam. Paycunaga rimapäcura: “Pablotaga manam cachramusha Dioschu yachrachimänanchipag, antis payga quiquinpa yarpaylanpitam yachrayächin capogniyog cayta munar” nirshi.
Chaura Tito chaynuy willaparuptinmi Pabloga cay cartata isquirbira cay nir: “Chay carta apachimungänuy rurapäcungaypita nogaga aliscam cushirayä. Chaura cananga manas alä unaytam tincunanchipag aywamushag. Nä chraramurga nogapita lutanta rimarcayagcunata aliscam anyapäshag. Chaycunaga manam Jesusman yupachicugchu, chaymi lutanta yachrarcayächin, nätan mana cäsucarcämaptinga Dios nimangannuymi, Jesusman chaychru yupachicugcunapita gargoshag gamcunata atendinäpag” nirmi.
Chaura Pabloga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pablo pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pabloga Dios acramasha captinmi Jesucristopita willapacug cayä. Chaymi noga isquirbiyämü Corinto marcachru Diosman yupachicug gotucagcunapag, jinaman ‘Acaya’ ninganchru Dioslata servipäcunanpag raquisha lapan runacunapag. Nogaga Timoteowan ishcaynïmi aparcayächimug cay cartata. 2 Chauraga Munayniyog Jesucristopas, jinaman noganchipas Dios Taytanchi ima-aygachrüsi yapapäcushunqui, gasilata cawachipäcushunqui.
Cunchuycuna awantayta Diosmi yanapämanchi
3 Munayniyogninchi Jesucristopa Dios Taytanga alisca alim. Chaymi payga cuyapämanchi, jinaman laquisha cayashas valorchämanchi. 4 Chaymi payga Cristopa janan imata cunchupäcuptïsi chaynuyla valorcharcayäman, nogacunas laquisha cayagcunata paynuy valorchapäcunäpag. 5 Nätan Cristochu ima-aygatas chaynuyla cunchura. Chaynuymi nogacuna ima-aygatas cunchurcayä Diospita chaynuyla valorchasha capäcunäpag. 6 Chaura imatas cunchurga nogacuna cunchurcayä gamcuna cunchupäcuptiqui Dios valorchacug canganta tantiachipäcunagpagmi. Nogacunata ima-ayga cunchuy awantaytas Dios yanaparcayäman gamcuna cunchupäcuptiqui yanapapäcunagpagmi. 7 Nätan nogacunaga musyarcayämi nogacunanuy ima-aygatas cunchupäcuptiqui gamcunatas Dios valorchapäcushunayta.
8 Jesusman yupachicug-mayïcuna, Asia ninganchru Diosman mana yupachicug runacuna alisca cunchuchipäcamanganpitaga musyapäcunaytam munarcayä. Chaychrüga alisca juyunaypam cunchuchipäcamasha, nä manam awantayta atipapäcurächu. Chaura cawaytaga manam pasay pinsiapäcurächu. 9 Antis “Cananga fijuchr wanuchimäshun” nipäcurämi. Chaynuy nirga nä manam quiquïcunamanga yupachicurächu, antis wanushacunata cawacächimug Diosmanmi yupachicurcarä. 10 Chaura Diosga wanupäcunäpitam salvapäcamara. Paymi canansi salvarcayäman, jinaman mas guepamansi salvapäcamangam chay wanuchipäcamänanpitaga. 11 Chaura gamcunaga nogacunapa janä Diosta manacurcayay, gamcuna nogapag manacurcaptiquiga alisca chranin runacunam Diosta “Graciaslä Tayta” nicurcanga, cuyapäcug Dios manacurcangaynuy imapitas salvapäcamaptin.
Ricapäcugniqui aywamushagmi ningäpita yangam casquipag ricarcayämanqui
12 Canan ichaga imanuy cawangätas niyärishay: Gamcunachru cayanmi juc ishcay runacuna casqui rimagpag ricapäcamag. Nätan nogataga alila rurag captïmi shongöga “Lutantam rurayanqui” mana nimanchu. Chaymi cushirayä nogaga maychru chaychru carsi, jinaman gamcunacagchru cayarsi cawarä razoncaglata rimayarmi, nätan Dioslapag cawayarmi. Chaynuy cawarä Dios cuyapämälar yanapämaptinmi, manam noga ali cawayta yachrag carchu. 13 Nätan nogaga imaysi isquirbimurga isquirbimurä aygas tantiacuylatam leyipäcur shumag tantiapäcunaypag. Chaura waquilanta tantiasha capäcuptiquiga canan cay carta isquirbiyämungäwanga imaylaga shumagmi tantiapäcunqui. 14 Imaysi alita rurar cawangäta gamcunaga musyarcayanquim. Chaura Munayniyog Jesucristo cutimunan junagga alisca cushisham capäcunqui nogapita. Chaynuytan nogas alisca cushicushag gamcunapita.
15 Nätan nogaga “Nämi fiju tantiarärin” nirmi ishcay cuti gamcunaman yaycamuyta munarä imalachrüsi masla yanaparärinagpag. 16 Naupataga munarä Macedoniata aywayälarmi, chaypitaga cutimursi yapaytan yaycamuyta munarä, nä ishcay cuti yanaparuptiquiga “Fijum yanapapäcamanga Judeata aywanäpag” nir pinsiar. 17 Chauraga chaynuy rurayta munar, ¿manachu shumag pinsiasha cä? Manam. Antis nogaga chaynuy rurayta munarä shumag pinsiarcurmi, Diosta mana regueg runacunatanuysi yanga rimagpag mana ricapäcamänaypag.
18 Chaynuy rurangäta Diosga shumagmi musyayan. 19 Chauraga Silvanowan Timoteowan Diospa-mayin Jesucristopita gamcunata yachrachipäcungagsi razoncagmi cayan. Manam casquipapäcuragchu Jesucristoga razoncagta rimagmi. 20 Chaura Diosga ningannuy rurag carmi ‘Salvacugtam cachramushag’ ningannuyla Jesucristota cachramura. Chaymi nogacunaga “Au, Cristom salvacugga” nir, Diosta alisca alipag ricapäcü. 21 Pay quiquin Diosmi gamcunatas jinaman nogacunatas waranpa waranpa yanapayämanchi Jesusman mas yupachicunanchipag, nätan paytan nogataga acramashas Jesucristopita willapäcug canäpagsi. 22 Paymi Santu Espirituta cachramusha pay munangannuy cawayta yanapämänanchipag. Dios munangannuy cawarga, 23 reguechicushun paypa runan canganchitam.
Chaura Diospa naupanchru razoncagtam isquirbiyämü. Payga shumagmi musyayan mana casquiparcayangagta. Nätan nogaga chayman mana yaycamurächu piñapaptï laquisha capäcunaypitam. 24 Chaura gamcunaga Diosman nä alim yupachicurcayanqui. Chaymi juc mandagnuysi mana “Wacnuy u caynuy ruray” nipäcugchu, antis nogacunaga yanapaytam munarcayag cushisha cawapäcunaypag.


text:
Tawantinsuyu iñiy
Tawantinsuyu iñiy nisqakunaqa Uralan Abya Yalapi, Tawantinsuyu kasqa suyukunapi ispañul purtuyispas awqakuna manaraq chayamuptin runakunap iñisqankunam, kunanraq chaymanta yurisqa iñiykunapas.
Tawantinsuyupi yupaychasqa apukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañulkunap chayamusqanmanta wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañamanta Purtugalmantapas awqakunaqa Abya Yalapi chayamuspa, kaypi runakunata ñit'ipayta, qullqita qurita qichuytapas munaspa "kristiyanukunam kayku" nispa llullarqan. Runakunap iñiyta ama nichaspa, kristiyanu iñiyta runakunaman kamachirqan. Chay munay mana munaywan iñichiyqa manam Jesuspa siminkamachu karqan, kristiyanu iñiyqa runap qispillam kamarikuyninwan chiqaptaq iñinan kaptin.
Kunan pachapi Antikunapi ñawpa pachamanta iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunanqa Abya Yala mama llaqtakunapi lliw runakunamanta aswan katuliku kaptinpas, Antikunapi achka runakunam kunanraq Pachamamata huk apukunatapas yupaychan.
Kunankamapas paqu yachaqkuna Pachamamaman uywakunata qaraspa wilanchanmi, qurakunata qaraspa q'uwaykunmi.


text:
Kay Comisión de Régimen Económico 10 apuchiwan, ishkay mana nishka apuchiwan, Simplicidad y Progresividad Tributaria kamachiy ishkaykurin atinakuchun ña willashka kashka.
Chaymanta mushuk rikuykunami tiyan, chayta Mamallakta Tantanakuy Hunta rimanakuyman riksichinka.
Manu kullki llankay ukuta, kullki rikuy llaktayta rikuchinka, Mamallakta kullki, llankay mirarichun achkata yanapanka, shinami runakuna llaktakunapi llankaykunata charinka.
Tayta, Daniel Mendoza, minkashkata pushak, willaypika kimsa yuyayta rikuchirka: shukka kullkita kullkiwasipi shuk riksishka punchapak kullkita wakaychikpi 50 % patsarik ashyanata; kanchamanta kullki manuta charishkata tikrachina mitata rikuchun kanka; kay kullkikuna mashnaka, Mamallakta yanapanatamanta riksichin.
Kaykunaka, ruraykunapak kullki chanika, chay Resolución por la Junta de Política y Regulación Monetaria y Financiera churashka chanipak urayman kanka. Kay Junta de Política y Regulación Monetaria y Financie kullki tantari churashka wawa kullki kakpika, wawakullkita hapinata washaman mana anchurinkachu.
Mushuk llankaykuna wiñachikman kullkita mañachishkamanta, kay shukpaklla kullki wasipak 3 % wawakullki hapina anchurirka. Shinallatak zirma antimanta, karu uyarikkuna 80 % patsakri anchurita anchuchirka, shinami kay mushuk kamachik kipaman llankanka.
JLVN/cz/jc-kichwa


text:
9 KAQ YACHACHIKUY
Allin piensaq warmi
1-3. a) ¿Imanasqam Nabalpa wasinpi kaq lliw qarikuna peligropi karqaku? b) ¿Imatam Abigailmanta yachasun?
ABIGAILMANMI huk sirvienten mancharisqallaña willachkan guerrapi peleaq 400 runakuna hamusqankumanta. Chay runakunaqa chayaykuchkankuñam llapallan qarikunata chaynataq Abigailpa qosan Nabaltapas wañuchinankupaq. ¿Imanasqataq wañuchinankupaq richkanku?
2 Nabal mana allin runa kasqanraykum. Payqa mana llakipayakuq rumi sonqo runam. Chayna kaspanmi guerrapi hichu-hichu peleaq runakunapa kamachiqninta insultarun. Chayna pasasqanmantam chay sirvienteqa mana wañuchisqa kanankupaq Abigailman willachkan, payqa yaqapasmi karqa Nabalpa ovejankunata michiq mayqennin mozopas. ¿Imatataq Abigailqa ruwarqa?
¿Imatam huk warmi ruwanman achkallaña tropakunata harkananpaq?
3 Ima ruwasqanmanta manaraq yachachkaspayá puntataraq qawasun Abigailqa imayna warmi kasqanmanta, imanasqa chayna sasachakuypi tarikusqanmanta chaynataq iñiyninmanta yachasqanchik imayna yanapawasqanchikmantapas.
Allin piensaq buenamoza warmi
4. ¿Imayna runataq Nabalqa karqa?
4 Abigailqa manam Nabal hinachu karqa, payqa sumaq sonqoyoq allin warmim karqa. Chayna warmiwanmi Nabalqa casarakurqa ichaqa rumi sonqo, hatunchakuq hinaspa apu kasqanwanmi Abigailta llumpayta ñakarichirqa. Hukkunapas manam allinpaqchu qawaqku. Bibliapiqa manam pi runamantapas paymanta hinaqa rimanchu. Nabal ninanqa mana yuyayniyoq otaq mana tanteoyoq runa ninanmi. Manam yachakunchu naceruptillan chayna sutiwan churasqankutaqa otaq imayna runa kasqanman hina chayna sutichasqankumantaqa. Ichaqa allintam reqsichikurqa chayna sutinwan. Nabalqa pasaypaq rumi sonqo mana allin kawsaq manchakuypaq qaritukuq borracho runam karqa, chayna kasqanwanmi cheqnichikurqa (1 Sam. 25:2, 3, 17, 21, 25).
5, 6. a) ¿Imayna sumaq kayniyoqmi Abigailqa karqa? b) ¿Imanasqataq Abigailqa Nabalwan casarakunman karqa?
5 Abigail ninanqa “Taytaymi Kusikurqa” ninanmi. Lliw taytam anchata kusikun churin buenamoza kaptinqa, ichaqa Diosman sonqo taytaqa astawanmi kusikun churinpa sumaq kayninkunapi reparaspan. Wakin warmikunam ichaqa buenamoza kasqankurayku mana kallpanchakunkuchu allin piensaq, valorchakuq hinaspa iñiyniyoq kanankupaqqa. Abigailmi ichaqa buenamoza kaspanpas allin piensaq warmi karqa (leey 1 Samuel 25:3).
6 ¿Imanasqataq Abigailqa casarakururqa mana imapaq valeq runawan? Abigailpa tiemponpiqa tayta-mamakunam tanteaqku wawa-churinku piwan casarakunankupaq. Yaqapaschá Abigailtaqa tayta-maman hikutarqa Nabalwan casarakunanpaq apu runa kasqanrayku otaq qollqemanta sasachakusqankurayku. Kapuqniyoq runa kaspanpas Nabalqa manam allin qosachu karqa.
7. a) Wawa-churinku casado vidata respetanankuta munaspaqa, ¿imatam tayta-mamaqa mana ruwanankuchu? b) ¿Imapaqmi Abigailqa anchata kallpanchakurqa?
7 Imayna kaptinpas Abigailqa casarasqañam karqa Nabalwan, chaymi payqa anchata kallpanchakurqa casado vidanpi allinlla kawsakunanpaq. Allin tanteoyoq tayta-mamaqa wawa-churinkumanmi yachachinku casado vidata respetanankupaq. Chaymi mana hikutankuchu qollqerayku piwanpas casarakunankupaqqa, manataqmi allinpaqchu qawanku casarakunankupaq manaraq tiemponkupi piwanpas lloqsiyninkutaqa (1 Cor. 7:36).
‘Imaymanatam insultarqa’
8. ¿Pitataq sienterachirqa Nabalqa? ¿Imanasqataq chay ruwasqanqa llumpay mana allin karqa?
8 Diospa akllasqan Davidta llumpayta sienterachisqanwanmi Nabalqa sasachakuypi tarikun. Davidtaqa Jehova Diosmi akllarqa Saulpa rantinpi rey kananpaq (1 Sam. 16:1, 2, 11-13). Rey Saul wañuchiyta munaptinmi Davidqa 600 runankunapiwan chunniqman lluptikuspanku pakakurqaku.
9, 10. a) ¿Imayna sitiokunapim tarikurqaku Davidpas chaynataq runankunapas? b) ¿Imanasqataq Nabalqa agradecekunan karqa Davidta chaynataq runankunatapas? (10 parrafopi willakuytapas qawariy.)
9 Maon sutiyoq sitiopim Nabalpa wasin karqa, ovejankunam ichaqa Carmel sutiyoq llaqtapa hichpanpi karqa. Chay sitioqa pastoyoq pampakuna kasqanraykum allin karqa Nabalpa 3.000 ovejankunata michinankupaq. Sur lawninpim karqa Paran sutiyoq mana imayoq chunniqkuna, intipa qespimunan law orqokunapa qepanpiñataqmi Kachi Qocha karqa. Chay sitiokunapa wayqon machaykunapim Davidqa runankunawan pakakurqaku, kawsanankupaqmi purun animalchakunata mikuqku. Chay sitiokunapiqa tupaqkuchá Nabalpa ovejan michiqkunawan.
10 ¿Imaynam karqa Davidpa runankunaqa chay michiqkunawan? Ovejankuta qechuspa mikurunankumantaqa Davidpa runankunaqa michiqkunatapas chaynataq Nabalpa ovejankunatapas cuidarqakum (leey 1 Samuel 25:15, 16). Michiqkunaqa peligrokunapim tarikurqaku. Chay lawpiqa llumpaymi karqa oveja mikuq animalkuna chaynataq huklaw nacionniyoq suwa runakunapas. *
11, 12. a) ¿Imaynatam Nabal respetasqanta Davidqa qawachirqa? b) ¿Imanasqataq mana allinchu karqa Davidpa contranpi Nabalpa rimasqanqa?
11 Davidqa sasachakurqachá runankunaman chay chunniqkunapi mikuchinanpaq. Chaymi chunka runankunata kacharqa Nabalpa yanapayninta mañakamunankupaq. Davidqa allintam tantearqa imay tiempopi runankunata kachananpaq. Kacharqaqa ovejakunata rutusqanku tiempopim, chay tiempopiqa hatun convidokunatam ruwaqku, chaymantapas runakunam kusisqallaña kaspanku imapas qokuykuq karqaku. Chaymi Davidqa runankuna kaynata mañakunankupaq nirqa: ‘Paykunamanyá qoykapamullaway imallaykipas kapusuqnikita. Ñoqaqariki qampaqqa kani churiki hinam’, nispa. Nabal mayornin kasqanraykum Davidqa ancha respetowan mañakurqa taytanpas kachkanman hina. ¿Ima nirqam Nabalqa Davidpa mañakusqanmanta? (1 Sam. 25:5-8.)
12 Nabalqa llumpayta piñakuspanmi Davidpa runankunaman kaynata nirqa: ‘¿Pitaq chay Davidqa? Mana reqsisqa yanqa purikuq runamanqa manam qoymanchu ima mikuyniytapas nitaq ima tomanaytapas nitaq ima aychaytapas’, nispa. Piensarqam Davidqa yanqa purikuq sirviente kasqanta. Nabalqa yaqapaschá Davidta cheqnirqa Saul hina. Paykunaqa manam Diospa qawasqanman hinachu Davidtaqa qawarqaku. Jehova Diosmi ichaqa Davidta kuyarqa chaymantapas israelitakunapa reyninta hinam qawarqa, manam mana kasukuq sirvienteta hinachu (1 Sam. 25:10, 11, 14).
13. a) ¿Imapaqmi Davidqa tantearqa Nabalpa kamisqanta yacharuspan? b) ¿Imaynatam Diosqa qawarqa Davidpa piñakusqanta Santiago 1:20 nisqanman hina?
13 Imayna tratapasqa kasqanmanta yacharuspanmi Davidqa llumpayta piñakuspan runankunata nirqa: “¡Espadaykichikta llapallaykichik watakuychik!”, nispa. Kikinpas espadanta watakuykuspanmi 400 runankunapiwan pasarqaku Nabalpa wasinpi kaq lliw qarikunata wañuchinankupaq (1 Sam. 25:12, 13, 21, 22). Piñakunanpaq razonnin kaptinpas imata ruwananpaq tanteasqanqa manam allinchu karqa. Bibliam nin: “Piñasqa runapa rurasqankunaqa manam Diostaqa agradanchu”, nispa (Sant. 1:20). ¿Imatataq Abigailqa ruwanqa wasinpi kaqkunata librananpaq?
‘Bendecisqayá kay allin piensaq kasqaykimanta’
14. a) ¿Imaynatam Abigailqa qosanta yanaparqa? b) ¿Imatam yachanchik Abigailmanta chaynataq Nabalmanta? (Uray patanpi willakuytapas qawariy.)
14 Kay yachachikuypa qallariyninpi yachamusqanchikman hinam Abigailqa sirvientenpa willakusqanta uyarirqa, chayna uyarisqanwanmi qosanta yanaparqa. Nabalqa “mana valeq” chaynataq ‘mana pipapas rimapayanan’ kasqanraykum sirvientenqa willarqa ima peligro hichpamusqanmanta Abigailman (1 Sam. 25:17, NM). * Hatun tukuq kaspanmi Nabalqa pitapas mana uyariqchu, chaynam kunan tiempopipas wakin runakunaqa Nabal hina kanku. Abigailqa llampu sonqo kasqanraykum sirvientenqa payman asuykurqa.
Nabalmantaqa Abigailqa hukkunapa rimasqantam uyariq
15, 16. a) ¿Imaynatam Abigailqa qawachirqa Proverbios qellqapi nisqanman hina allin warmi kasqanta? b) ¿Imaynatam cuentata qokunchik Abigailqa qosan respetasqanmanta?
15 Peligropi tarikusqankumanta yacharuspanmi Abigailqa apurawllamanña ‘chaylla alistakurqa’. Chayna ruwasqanwanmi Abigailqa allin tanteoyoq kasqanta qawachirqa. Kay yachachikuypim tawa kutita qawachin chayna kasqanmanta. ¿Imatataq chaylla alistarqa? Davidman chaynataq runankunaman apananpaqmi alistarqa: tantata, vinota, oveja aycha kankata, trigo hamkata, pasasmantawan higosmanta miski tortakunata. Chayna ruwasqanwanmi qawachirqa wasinpi imakunapas ruwaq kasqanta chaynataq imankuna kasqanmanta yachasqantapas. Pay hina warmimantam Proverbios 31:10-31 nisqankunapi willakun. Chaymi Abigailpa tukuy alistasqankunata sirvientenkuna aparqaku, paypas qepankutam rirqa. Chayna ruwasqanmantaqa “manam willarqachu qosan Nabalmanqa” (1 Sam. 25:18, 19).
16 Chayna ruwasqanwanqa, ¿manachu Abigailqa qawachirqa qosan mana respetasqanta? Payqa respetarqam. Ichaqa rey kananpaq Diospa akllasqan runata Nabal insultaruptinmi wasinpi kaq qarikunapa vidanqa peligropi karqa. Chayta yachachkaspan mana imata ruwaspanqa, ¿manachu Nabalpa mana allin ruwasqanmanta huchayoq kanman karqa? Chaymi qosan kasukunanmantaqa Diosta kasukurqa.
17, 18. ¿Imakunatam Abigailqa ruwarqa Davidman tariparuspan? ¿Imakunatam nirqa Davidpa sonqonta tiyaykachinanpaq?
17 Davidman chaynataq runankunaman Abigail tariparuspanmi asnonmanta chaylla uraykuspan Davidpa ñawpaqninpi qonqorakuykurqa (1 Sam. 25:20, 23). Humillakuspanmi mañakurqa wasinpi kaqkunata chaynataq qosantapas kuyapayaykuspa pampachaykunanpaq. Qawasunyá Davidta imayna ruegakusqanmanta.
18 Rimayta qallarispanmi kikinpa huchanmantapas hina Nabalpa huchanta pampachaykunanpaq Davidta mañakurqa. Chaymantapas reqsikurqam Nabalqa sutinman hina mana yachayniyoq torpe runa kasqanta. Chayna nisqanwanqa ichapas entiendechiyta munarqa chay runata wañuchiyninqa yanqapaq kasqanmanta. Chaymantapas reqsikuspanmi nirqa: “Qamqariki peleachkanki Tayta Diosraykum”, nispa. Yacharqataqmi rey kananpaq Jehova Dios akllasqanmantapas, chaymi nirqa: ‘Tayta Diosmi [...] Israel runakunata kamachinaykipaq churasunki’, nispa. Hinaspapas nirqataqmi amayá mana valeq runata wañuchispaqa huchallikuychu chaywanqa pesapakuwaqmi nispa (leey 1 Samuel 25:24-31). ¡Mayna allinmá yachaywan chayna rimasqanqa!
19. ¿Imatam Davidqa nirqa Abigailman? ¿Imanasqam alabaykurqa?
19 ¿Ima nirqataq Davidqa? Abigailpa apasqankunata chaskiykuspanmi nirqa: “¡Israelpa yupaychasqan Tayta Diosyá alabasqa kachun! Paymi kachamusurqanki ñoqawan kunan tupaykunanchikpaq. Qamtapas paytaqyá bendecisunki allin piensaq kasqaykimanta. Kunanmi harkaykuwanki runakunapa yawarninta ama chaqchurunaypaq”, nispa. Davidqa alabaykurqam mana manchakuspan chaylla taripasqanmanta chaynataq mana huchallikunanpaq harkaykusqanmantapas. Hinaspam mana hatunchakuspan nirqa: ‘Kunanqa hawkallañayá kutikuy wasikiman [...] uyariykuykiñam’, nispa (1 Sam. 25:32-35).
‘Ñoqaqa kani sirvientallaykim’
20, 21. a) ¿Imanasqataq qosanman kutirqa Abigailqa? b) ¿Imaynatam Abigailqa qawachin Nabalwan rimananpaq kaptin tanteoyoq chaynataq valorchakuq kasqanta?
20 Davidwan rimasqanmanta piensastinchá Abigailqa wasinman kutirqa. Cuentatachá qokurqa rumi sonqo qosanmantaqa Davidqa Diosman sonqo chaynataq kuyapayakuq kasqanta. Qosan chayna kaptinpas casado vidanta respetaspanmi Abigailqa “kutikurqa qosan Nabalpa kasqanman”. Mana wañuchisqa kanankupaq Davidman chaynataq runankunaman imakuna apasqanmanta qosanman hukkuna willananmantaqa kikinmi willayta munarqa. Ichaqa Nabaltam tarirurqa manaña sayariypas atinankama machasqata (1 Sam. 25:36).
21 Allin tanteoyoq kaspanmi Abigailqa qosan mallaqyaptinña willananpaq paqarinninkama suyarqa. Ima ruwasqanmanta willaptin qosan maynata piñakunan kaptinpas valorchakuspanmi willarqa. Nabalqa manam piñakurqachu aswanqa willasqanta uyarispanmi tiyananpi mana kuyuriq rikurirurqa (1 Sam. 25:37).
22. ¿Imataq Nabalta pasarurqa? ¿Imaynatam Jehova Diosqa qawan pipas runamasinta otaq familianta ñakarichiptinqa?
22 ¿Imataq Nabalta pasarurqa? Nabalqa qonqayllamantam kaskitarurqa otaq corazonninmi manaña allintañachu pakpakyarqa, chaymi yaqa chunka punchaw pasayllata wañururqa. Yaqapaschá payqa ima onqoyniyoqpas karqa, ichaqa Bibliam nin: ‘Tayta Dios castigaruptinmi Nabalqa wañururqa’, nispa (1 Sam. 25:38). Jehova Dios chaynata Nabalta castigaruptinmi Abigailqa casado vidanpi sasachakuyninmanta librasqa karqa. Kay tiempopiqa Jehova Diosqa manam pitapas chaynataqa castiganñachu. Ichaqa qawachinmi pipas runamasinta otaq familianta ñakarichiptinqa justiciata ruwananpaq reparasqanta (leey Lucas 8:17).
23. ¿Imaynatam Jehova Diosqa Abigailta bendecirqa? ¿Imaynatam Abigailqa mana hatunchakuq kasqanta qawachirqa?
23 Qosan Nabal wañuruptinqa Abigailqa chay runamanta librasqachá sientekurqa, chayqa Jehova Diospa bendicionmi karqa, chaymantapas Diosqa astawanraqmi bendecirqa. Nabal wañurusqanta yacharuspanmi Davidqa runankunawan nichimurqa Abigailwan casarakuy munasqanta. ¿Ima nirqataq Abigailqa? Payqa kaynatam contestarqa: ‘Kayqayá kaypi kachkani sirvientekikunapa chakinta mayllanaypaq’, nispa. Davidpa señoran kananta yachaspanpas Abigailqa mana hatunchakuspanmi sirvientenkunapa chakinta mayllananpaq ofrecekurqa. Chaynata nispanmi Abigailqa chaylla alistakuspan Davidwan casarakunanpaq rirqa (1 Sam. 25:39-42).
24. ¿Ima sasachakuykunapim Abigailqa tarikurqa Davidwan casarakuruspan? ¿Imayna kasqanpim Davidpas chaynata Jehova Diospa repararqaku?
24 ¿Kusisqachu Davidwan casarakuruspan Abigailqa kawsarqa? Manam, Davidpa señoran kaspanpas llakipim tarikurqa. Davidpa tiemponpiqa Jehova Diosmi permitirqaraq iskay-kimsa warmiyoq kanankupaq. Abigailwan manaraq casarakuchkaspanqa Davidqa casarasqañam karqa Ahinoam sutiyoq warmiwan, chaynapi kawsasqanqa Diosta serviq wakin warmikunata hinachá Abigailtaqa sasacharqa. Chaymantapas rey kananpaq David nombrasqa kaspanpas tukuy sasachakuykunataraqmi atipanan karqa. Chayna sasachakuykunapi tarikuspanpas Abigailqa Davidpa kuyasqanmi sientekurqa, chaymantapas paypa churintam wachakurqa. Davidqa Abigailta kuyasqanraykum mana allin runakuna presocharuspa aparuptinkupas librarqa (1 Sam. 30:1-19). Davidqa anchatam valorarqa Abigailqa allin piensaq, valorchakuq chaynataq confianapaq warmi kasqanta, chayna kayniyoq serviqnin warmikunataqa Jehova Diospas valoranmi.
^ par. 10 Chay tiempopiqa Jehova Diosmi munarqa Abrahampa, Isaacpa hinaspa Jacobpa mirayninkuna chaylaw allpakunapi kanankuta. Davidqa yacharqachá israelitakunata chaynataq uywankutapas huklaw nacionniyoq suwa runakunamanta waqaychayqa Diospa agradonpaq kasqanmanta.
^ par. 14 Nabalmanta rimaspanmi sirvientenqa nirqa, “mana valeq” kasqanmanta. Chaywanmi qawachirqa Nabalqa mana yuyayniyoq otaq mana imapaq serviq kasqanmanta. Nabalmantam Chuya Qellqa Biblia nin: “Rumi sonqo”, nispa.


text:
Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu
Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu (familia Cruciferae icha Brassicaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 338 rikch'anayuq, 3.709 rikch'aqniyuq.
Tuktunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kintu tuktu-tuktu icha iskay kintu tuktu-tuktu manam tiyana raphiyuqchu.
Tuktunkunaqa iskay yumanayuqmi, tawantin raphimuyum, wach'illam, chakana hinam. Tawantin wayta raphinkunaqa qispillan, hinallaqtami tawantin akilla raphinkuna, iskay muyupim. Suqtantin sisa raphinkuna iskay muyupim. Hawa sisa muyuqa chutu iskayniyuqmi, ukhu muyutaq tawa suni sisa raphiyuqmi. Ruru raphintinqa hawa tiyaqmi, ch'ulla icha iskay q'illayuq. Iskay puquna ruru raphim.
Tuktu minuywanqa kay hinam:
Rurunqa murusapa suni p'uru rurum (silikwam).
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk chakana tuktuyuq yurakuna:
- k'ita yuyu (Brassica campestris)
- sitqa, yana mustasa (Brassica nigra)
- kulis (Brassica oleracea)
- nabus (Brassica rapa)
- kimpi (Coronopus didymus)
- uqi qura (Descurainia titicacensis)
- maka, hayaq willk'u (Lepidium meyenii, Lepidium peruvianum)
- willk'uyuyu (Lepidium sativum)
- hanu k'ara (Lepidium ruderale)
- ch'inkil, uqhururu (Nasturtium officinale)
- rawanu (Raphanus sativus)
- yuraq mustasa (Sinapis alba)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chakana tuktuyuq rikch'aq ayllu


text:
Mohamed Siyad Barre
Mohamed Siyad Barre (sumalya simi: Maxamed Siyaad Barre, arabya simipi: محمد سياد بري;) sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin kantaray killapi 1919 watapi paqarisqa Gedo llaqtapi - 2 ñiqin qhulla puquy killapi 1995 watapi wañusqa Lagos llaqtapi) huk Sumalya mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Warmikuna: Khadija Maalin / Dalayad Haji Hashi / Fadumo Aw Muse / Falhado Gura / Maryan Hassan
Churinkuna (29): .
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mohamed Siyad Barre.


text:
Florianópolis
Florianópolis llaqtaqa Brasilpi (Santa Catarina suyupi uma llaqta), Purtuyiskunap 1726 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 23 ñiqin pawqar waray killapi 1726 watapi
Florianópolis llaqtaqa 421 203-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Florianópolis.
- Munisipyu Florianópolis
- Florianópolis en Bela Santa Catarina
- Información sobre Florianópolis


text:
Leoncio Prado pruwinsya
Leoncio Prado pruwinsya (aymara simipi: Leoncio Prado jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Leoncio Prado) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Tinku Mariya llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 27 ñiqin aymuray killapi 1952 watapi, Manuel A. Odría Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Anqas Walla mamallaqta parki - Tinku Mariya mamallaqta parki
- Mayukuna: Wallaqa mayu
- Quchakuna:
- Urqukuna:
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta distritunmi kan.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bena Jema llaqtapiqa, Rupa Rupa distritupi, Shipiwu-Quniwu runakunam tiyanku. Kay llaqtachaqa 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 2006 watapim kamasqa karqan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku. Bena Jema llaqtapiqa shipipu simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tinku Mariya mamallaqta parki
- Sumaq puñuq urqukuna
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Leoncio Prado pruwinsya.
- Saywitu: Wanuku suyu


text:
Punku p'anqa: Llaqta pusay
Kawpay
Kawpay icha pulitika (kastilla simipi: política; grigu simimanta: πoλιtιkός (politikós) «mamallaqtayuq, llaqtayuq, llaqtaman kapuq, llaqtap kamachiyninman kapuq») nisqaqa huk runakunap idiyuluhiya nisqaman ruraynin, huk yuyanakunatapas aypanapaq, mama llaqtapi, maypipas runapura. Kawpay yachay nisqapim yuyaychakunchik.
Athina llaqtayuq Aristotelis sutiyuq yachay wayllukuq runa Kristup ñawpan pichqa kaq pachakwatapi "Kawpaymanta" (Πoλιtιkά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam (kawpay llikakunatam) nin: Monarkhiya, Aristokratiya, Dimukratiya, Okhlokratiya, Oligarkhiya, Tiraniya
Qillqakuna


text:
Utsu
Utsu, manaqa uchu ( Kastilla simipi , 'ají', tayikimanta ), huk ayaq ruru; mikuyan mikuywan tallur.
- Llullu utsu, apayamun hacha hacha manta, uchukllaylla allapa ayan. Siwullawan, aswawan puqutsiyan huk killayaq; tsaypita mikuyan tsaki mikuywan.
- Qarwa utsu, chakita rantikuyan, aqu suyumanta apayan.
- Puka utsu, aqu suyupi miran; mikuykunata pukayachiyan. Haka pichuman wiñayan.
- Chawa utsu kachillawan aqasha utsu; tsaynuulla papata mikuyan tuhir tuhir, wahichupis, papa allaychupis, ayaapukurqa aswatakar yakutakar upyrkuyan.
- Qatsa utsu utsuta ruquyan sutayninpa, tsaypita tsakitsiyan mahakur; wanar manaqa mikuyta munarqa aqayan marachaw tuñayta kuyutsir, wakin yakullaman tullpurkuyan, allapan ayan.
Utsuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Utsuy niyan huk mikuy qarakuyta; alhwiris, raymi ruraq, riqishqankunata qayan, shumaq mikutsin, qutsuyan , tushuyan, llapan mikupakuqkuna watanpaq niyan imata qarananpaqkaqta, imawan yanapananpaqkaqta. Tasyawmi rurayan hirka suyupa markanchaw.
Kay shutiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Utsupanpa taksha marka, Llunpa listritu, Lururiaqa wamanichu, Ankash suyuchu, karru nani chashana; tsaypitaqa tsayllana Yurmapìs, Yanamapis.
- Utsupatay hirka panpalla ( morro); tsaychuu chakrakuna atska kan harata muruyaananpaq, Pisqupanpa listritu qichwa urayninchu.
- Ayar Uchu yanqa unay runa, huk nisqa nin chusku wawqish kayaanaq: Ayar Manqu, Ayar Awqa, Ayar Kachi; paykunash Inkakunapa mamallaqtanta sharitsiita qallariyaanaq.


text:
Elías Antonio Saca
Elías Antonio Saca González sutiyuq runaqa, icha Toño Saca (9 ñiqin pawqar waray killapi 1965 watapi paqarisqa Usulután llaqtapi) huk Salwadur mama llaqtayuq ruruchiq, willay kamayuq runam wan pulitikupas.
Salwadurpa umalliqninmi kachkan, 1 ñiqin inti raymi killapi 2004 watapi p'unchawmanta pacha.
Warmi: Ana Ligia Mixco Sol de Saca.
Churinkuna: Gerardo Antonio Saca, José Alejandro Saca wan Christian Saca.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Elías Antonio Saca.
- Casa Presidencial de El Salvador.


text:
Santa Rosa Limamanta
Santa Rosa Limamanta (kastilla simipi: Santa Rosa de Lima), Isabel Flores de Oliva sutiyuq warmiqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1586 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 24 ñiqin chakra yapuy killapi 1617 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku Santam karqan. Limaq Santa Rúsa, manaqa Limaq Mama Llúsha.
30 kaq p'unchawqa awustupi Santa Rosa Limamanta warmip raymi p'unchawninmi.
Taytan: Gaspar Flores; Maman: María de Oliva.
Ñawiriy kay yachay panq'ata[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mujica, Ramón, La Rosa Astrea, Lima.
- Del Busto, José Antonio, Santa Rosa de Lima.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kathuliku Inlisya
- Santo Toribio de Mogrovejo
- San Martín de Porras
- San Juan Macías
- Ana de los Ángeles Monteagudo
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Rosa Limamanta.


text:
Jesusman Yupachicugcunaman Pipag Maypagsi Naupacagta Pedro Cartacungan
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay imanir cay galayunan cartata Pedro isquirbingantas.
Jana pachata Jesús cuticuptin Pedroga aliscam purira maypas chaypas Jesuspita willapacuyar. Chaynuypa payga achca achca runatam yachrachisha. Waquin runacuna nipäcun Romacama chrangantam, nätan manam shumagga musyanchichu. Chaypitas Pedroga wanusha Romachrümi nipäcuntan. Chaura quizämi wanurärichira Jesusman yupachicugcunata wanuchipäcunanpag Romachru mandag ninan wichansi.
Pedroga cay cartata isquirbira Jesusman yupachicugcuna alisca cunchurcayaptinmi. Paycunaga cawapäcura entëruchru wichisham maychru chaychrüsi, ima-aygatas nacatacurcayar. Paycunaga mana reguengan runacunapa marcancunachru yachrapäcura pasay mana imaynagmi. Chaura chayta musyarmi Pedroga alisca laquisha cara. Chaymi payga cay cartata isquirbira valorchächinanpag. Payga chay cunchurcayag runacunata cay niram: “Gamcunataga aliscam cuyarcayäshunqui Tayta Diosga. Chauraga amam ‘¿Imanäshagrag?’ nipäcunquimanchu cay pachachru cawapäcunapitaga. Gamcunataga Dios uyurarcayächishunqui nä runanmanmi. Chaura cawapäcunqui cushisha paywanmi imaycamas. Chaymi cawapäcunquiman chaylaman pinsiarcayälar, Jesús ningannuy cawayta mana dëjapäcunaypag. Chauraga cawapäcuy Jesusta cäsucuyälar” nira.
Chaura Pedroga cay carta isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Pedro pi cangantas reguechicur saludangan
1 Noga Pedroga Jesucristopa cachran rurag carmi cay cartata isquirbiyämü marcaycunapita gaticachrasha car; Pontochru, Galaciachru, Capadociachru, Asiachru, jinaman Bitiniachru gamcuna jätucushacunapag. 2 Gamcunataga Dios Taytanchim acrapäcushuray unaypita musyangannuy, jinaman Santu Espiritunwanmi raquipäcushuray paylata cäsucur cawapäcunaypag, nätan Jesucristopa yawarninwan juchaycunapita maylasha capäcunaypag. Chauragar cuyapälar Diosninchi alisca yanapapäcushunqui gasila cawayta.
Jesús cutimunanta musyayarga valorchacurcay
3 Alisca ali nisha cachun Jesucristopa Dios Taytan. Payga alisca cuyapämarlanchim mushog cawayta gomasha canchi Jesucristota wanushacunapita cawacächimunganwan. Chaymi cushisha shuyacuyachwan Dioswan imaycamas cawananchita. 4 Payga gomäshun jana pachachru chrurarayächingantam, mana imaysi ushagta, mana macwagta, nätan imaysi chaynuyla cacugtam. 5 Gamcunataga Diosninchim munayninwan yanaparcayäshunqui payman yupachicuyälar cawapäcunaypag. Chaynuyla yupachicurcaptiquiga ushanan junagchru salvapäcushunqui lapan lapanpitam.
6 Chaymi gamcunaga Jesús cutimunanta musyayarga alisca cushicurcanquiman, paypa janan laquisha cunchursi. Chayga mana alä unaytam ushanga. 7 Chaynuy ima-aygata cunchurcayarsi alitam rurarcayanqui Diosman yupachicurga. Öruta timpuchirchu muyuchinchi örunlanman, chaynuymi gamcunas chay cunchuycunachru yupachicurga muyupäcunqui chay örupitas mas aliman. Chaura Jesús cutimunan junagchrüga “Alim capäcusha canquim” nirmi alisca alipag ricapäcushunqui. 8 Paytam gamcunaga cuyarcayanqui. Nätan paymanmi yupachicurcayanqui mana ricapurayarsi. Chaynuytan mana ricapurayarsi alisca cushirarcayanqui. Chay cushirarcayangaypita mana pasay tantiayta atiparcayarsi. 9 Chaynuy yupachicurcangaypitam Diosga nä salvarcayäshunqui.
10 Nätan canan cuyapälar Dios salvayämanganchipitaga, Diospa unay willacugnin runacuna, alisca aliscam tantiaytas musyaytas munapäcura. 11 Chaynuytan paycunaga Santu Espíritu musyachiptin munapäcura shumag tantiayta, pi runa nätan imay wichan Cristo cunchunantas jinaman munayniyogpag chrurasha canantas. 12 Chaura Diosga musyachira unay willacugnin runacunata canan wichan noganchipag ruracänantam, nätan manam paycuna wichan ruracänantachu. Chaytam cananga, jana pachapita cachramungan Santu Espíritu yanapaptin gamcunata yachrachipäcushuray. Chaycunatam musyayta munapäcura alisca jana pachachru Diospa angelnincunas.
Dioslapag cawapäcuy
13 Chaymi capäcunquiman ali tantiagcama. Chaynuy carga alita rurayarmi cawapäcunqui, jinaman chaynuyla shuyacurcayay Jesucristo cutimuptin cuyapälar Tayta Dios alisca alinninpag ricapäcushunayta. 14 Nä Diospa castan cayarga pay munanganta rurapäcuy. Unayga mana imatas musyarmi capäcuray shongoycuna munangalanta rurarcayar. 15 Antis cananga cawapäcuy imatas alita rurarcayar acrapäcushungay Diosnuy. Payga lapan juchacuypitas caruchrümi cayan. 16 Dios rimangan isquirbishachru caynuymi nin: “Nogaga cayä lapan juchacuypitas caruchrümi. Gamcunas noganuy capäcuy” ninmi.
17 Chaura payta “Taytä” nir manacurcayarga, manchacurmi cawapäcunquiman cay pachachru gorpachacushala carcayarga, Diosga manyalapitam pitas taripanga ima juchäcuypitas.
18 Gamcunataga awilluycunatanuysi mana imapag cawarcayangaytas musyayagtam Diosga rantirarcayäshunqui. Nätan musyanganchinuysi manam rantimaranchi payga örulawanchu u golguelawanchu, 19 antis mana juchaynag Cristopa ima-ayga shumag yawarninwanmi. Payga wanura juchacunapita juc alinnin achrcash wanuchishanuymi. 20 Cristo chaynuy rurasha cananpagga, manaragsi cay pacha camacaptilanmi nä nisha cara. Nätan Diosga payta cachramunanpag cay guepacamarag shuyarara gamcuna raygom.
21 Pay wanunganpam cananga Diosman yupachicug cayanchi. Diosmi wanushapitas cawacächimusha, nätan paymi chrurara alisca munayniyogpagsi. Chauraga yupachicurcayaysi shuyacurcayaysi Cristonuy rurasha capäcunaypag.
22 Nätan cananga nä carcayanqui mana juchaynag razoncag willapa ningannuy cawagmi. Chaymi lapan shongoypa cuyanacur cawapäcunquiman jucniquis jucniquis. Nätan canan nä cayanchi mana juchaynagmi, razoncag willapa ningannuysi cawar. 23 Gamcunaga Diospa imaycamas cawag willapanta cäsucurmi, nä mushog runa carcayanqui. Chaura cananga nä manam capäcunqui Diosta mana cäsucugcunapa castanchu, antis carcayanqui Diospa castanmi. 24 Dios rimangan isquirbisha cay ninmi:
“Runaga pi maysi cayan guewanuylam.
Nätan alisca munayniyog cayninsi
cayan ushacaglam, guewapa waytannuysi. Guewaga chaquinmi, waytansi ishquinmi.
25 Nätan Munayniyog rimanganga imaycamas mana ushacagmi”.
Dios chay rimangantam gamcunaga mayacurcaray chay ali willapata willapapäcushuptiqui.


text:
Néstor Negretty Gallego (*)
Juk pacha, mama quwiqa iskay wawitanwan juk jutk´upi kawsakusqanku ñin. Mama quwip wawakunanqa manaraq jatuchiqchu kasqanku. Jinamanta juk p´unchaw mama quwi wawakunanwan chay jutk´umanta mikhunata mask´aq lluqsimusqanku. Jawapitaq mama quwi wawakunanta kay jinata ñisqa: —tukuy chiruta qhawanankichik tiyan, imaptinchus ankakuna, atuqkuna kaypi tiyan, ñispa wawakunanta sumaqta umanchasqa.
Wawakunantaq mana kasuspa, pukllaq churakusqanku, jinallamanta juk jatun anka janaq pachamanta rikurimusqa, chanta mama quwi ankata rikuspa wawakunanta qhaparisqa, —Jutk´uman ayqiychik, utqhayta pakakuychik, imaraykuchus anka jamuchkan, ñispa wawakunanta waqllasqa. Chaymanta juch´uy quwikunaqa atiy mana atispa chay jutk´uman ayqichkasqanku, ayqichkaptintaq jukllata juk juch´uy quwita jap´iytawan anka apakapusqa. Chay jutk´upitaq mama quwi anchatapuni waqasqa ñin. chayrayku juk wawanta kay jinata ñisqa; ––wawitay qhawakunkipuni, sichus manaña kaypi kasaq chayqa, sumaqtapuni qhawakunki wawitay!!!, waqay waqay wawanman ñisqa, chay tutantaq mama quwi ancha llakisqapuni kachkasqa ñin.
Q´ayantin p´unchawpiqa, manchachikuspa chay jutk´umanta lluqsimusqanku, chay pampapitaq tukuy chiruta qhawarispa mikhuchkasqanku. Jinamanta wak ankañataq rikurimusqa, juch´uy quwitaq mamanta ñisqa —mamay utqhayta jutk´uman ayqina chay anka kayman phawamuchkan, chayrayku watiqmanta ayqichkasqanku ñin, chaypitaq juch´uy quwi urmasqa, chayrayku paytañataq anka jap´iytawan sult´ichichkasqa ñin, chayrayku mama quwi wawanta rikuspa kutirimusqa, yanapaq risqa ankap ñawpaqinpi wich´ukusqa. Jinamanta mama quwiqa wawanrayku kawsayninta qusqa.
(*) El autor es parte del Laboratorio de Lenguas, de la carrera de Lingüística Universidad Mayor de San Simón.


text:
Quito, 28 de marzo de 2018.
En su intervención la asambleísta pidió que las autoridades del Consejo Nacional Electoral (CNE), que están prorrogadas en funciones, sean cambiadas inmediatamente; hizo un llamado a la independencia de la justicia; y solicitó que no se designe un nuevo superintendente de Información y Comunicación, hasta que la Asamblea Nacional defina el tema de la Ley Orgánica de Comunicación.
Julio César Trujillo, Presidente del CPCCS-T expresó: “en Estado de Derecho ninguna autoridad puede actuar sin normas… el día de hoy hemos aprobado el reglamento para la evaluación, no pasarán muchos días cuando tengamos el reglamento para designar a quienes sustituirán a aquellos que sean cesados en sus funciones”.
COORDINACIÓN DE COMUNICACIÓN
CONSEJO DE PARTICIPACIÓN CIUDADANA Y CONTROL SOCIAL – TRANSITORIO
Quito, 28 puncha pawkar killa 2018 wata
CPCCS-T TANTANAKUY ASAMBLEÍSTA PUSHAKTA CHASKIRKA
Mae Montaño asambleísta shuktik llantarunakunawan pakta Mushuyachik Ecuador Mamallaktapa Runa Tantanakuymanta Ñawinchinamantapash Hatun Tantanakuy (CPCCS-T) pushakunata washamanta yanapanchik nisha rimarkaka. Kay 28 puncha pawkar killa. Consejo yanapak wasita mañarka paktakay ña kallarichun.
Asambleísta pushakka pay rimaypika nirka kay Consejo Nacional Electoral (CNE) llankay wasimanta pacha tukurishka pushakkunata, utka mushuyachichun; kikin llati kachuntapash mañarka, mana superintendente de Información y Comunicación pushakta akllachun, Mamallakta Tantanakuy Ley Orgánica de Comunicación kamachiyta rikunkakama nirka.
Julio César Trujillo, CPCCS-T pushakapuk rimarka: “ Kay Estado de Derecho pachapi ni pi pushak uchillakamachiy illak llamkayta ushanchun …kunan puncha kamayku ruramkapak uchillakamachiyta ari nishkanchik, asha punchakunapi ña pushakkunata akllankapak uchillakamachiyta charishun” nirka.
WILLAYTA APAK ECUADOR MAMALLAPAK RUNA TANTANAKUYMANTA ÑAWINCHIMANTAPASH HATUN TANTAKUY


text:
Zhengzhou
Zhengzhou ( chun simipi: 郑州, machu chun simipi: 鄭州市, phinyimpi: Zhèngzhōu, machu: Chengchow), Chunwa llaqtap, Hebei pruwinsya uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna, 5 munisipyu-llaqta wan 1 cundadu:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zhengzhou.
- Zhengzhou (inlish simipi)
- Guía de turismo
- Mapa de Zhengzhou
- Zhengzhou Technology Markets
- Zhengzhou INTLR Tech
- Search for Zhengzhou bus lines
- Zhengzhou Conexiones


text:
Ana de los Ángeles Monteagudo
Ana Monteagudo Ponce de León sutiyuq warmiqa icha Sor Ana de los Ángeles Monteagudo (* 26 ñiqin anta situwa killapi 1602 watapi paqarisqa Ariqipa llaqtapi - † 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1686 watapi wañusqa Ariqipa llaqtapi) huk Piruw kathuliku Santam karqan.
10 ñiqin qhulla puquy killapi p'unchawqa warmip raymi p'unchawninmi.
Tayta: Sebastián Monteagudo de la Jara; Mama: Francisca Ponce de León.
2 ñiqin hatun puquy killapi 1985 watapi Biata, Huwan Pawlu II Pápa.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ana de los Ángeles Monteagudo.


text:
Inti micha
Inti micha nisqaqa intip illanchayninwan tiksimuyunchikman chayamuq micham, kutipayaq micha nisqa.
Inti michaqa tiksimuyutam q'uñichin. Chaywan yakukunatam muyurichin. Mana inti illanchamuptinman, kay pachapi manam kawsay kanmanchu. Tukuy kawsaqkunam intip michanman kawsananchikpaq muchunchikmi. Yurakunaqa chay michataqa inti wayllaywanmi wiñaspa llamk'achin. Chay yuramantataq uywakunam, k'allampakunapas kawsan.
Runapas allwiyapim inti michataqa llamk'achin, ahinataq q'ispillu yura wasikunapim. Wasinchikkunatataq yakutapas inti q'uñichinawanmi q'uñichiyta atinchik.
Pinchikillatataq inti pinchikillachanakunawanmi ruranku, ichataq manaraq achkatachu, manaraq achkata aypaspa.


text:
Paul Crutzen
Paul Jozef Crutzen sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin qhapaq raymi killapi 1933 watapi paqarisqa Amsterdam llaqtapi -); huk Urasuyu mama llaqtayuq Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan.
1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Taytan: Jozef Crutzen, Maman: Anna Gurk.
Warmi: .
Alma mater: Stockholm Yachay Sunturnin
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Paul Crutzen.
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1995
- Mpic


text:
18 YACHAQANA
“Unanchaspa sonqompi waqaycharqa”
1, 2. ¿Maymantaj Mariawan, Josewan risharqanku? ¿Imaraykutaj María mana viajayta atillarqachu?
MARIATA rikushawajpis jina tʼukuriy. Payqa ashkha horastaña burritunpi lloqʼasqa kashan, chayraykutaj sumaj lloqʼasqallapuni kananpaj mayta kallpachakushan. Qosan Josetaj, chay burrituta aysashan Belenman rej ñanninta. Mariataj, wawitan wijsan ukhupi kuyurejta watejmanta reparan.
2 Wawitanta onqokapunanpajtaj manaña unaychu karqa, Biblia nin: “Mariataj jatun onqojña kasharqa”, nispa (Luc. 2:5, NM). Chayrayku chajrapi llankʼajkunaqa Mariata rikuspa ichapis tapukorqanku: “¿Imaynatataj uj wijsallisqa warmi ajinata viajanmanrí?”, nispa. ¿Imaraykutaj María, Nazaret llajtanmanta Belén llajtaman risharqa?
3. ¿Ima sumaj ruwaytataj María japʼerqa, imatataj chaymanta yachakusunman?
3 Kay sipas judiaqa, killas ñaupajta uj sumaj ruwayta japʼerqa, chaytaj karqa jamoj Mesiaspa maman kanan, nisunman Diospa Churinpa maman (Luc. 1:35). Jatun onqojña kashaspataj Belenman rinan karqa. Yachakusun jinataj Mariaj creeynenqa imaymana pruebaman churasqa karqa, chayrayku imachus creeyninpi sinchʼita sayananpaj yanapasqanta qhawarina.
Belén llajtaman rerqa
4, 5. 1) ¿Imaraykú Josewan Mariawan Belenman rerqanku? 2) ¿Ima profeciataj juntʼakorqa César tukuy yupachikunankuta kamachejtin?
4 Mana José, María imallachu llajtankuman kutisharqanku. Imaraykuchus kamachej César Augusto kamachisqanman jina tukuy runas rinanku karqa llajtankuman yupachikunankupaj. ¿Imatá José ruwarqa? “Davidpa ayllunmanta kasqanrayku, Galileapi Nazaret llajtamanta wicharerqa, Judeapi, Davidpa llajtan Belenkama.” (Luc. 2:1-4.)
5 Mana César kamachisqanraykullachu chayqa karqa. Manaqa qanchis pachaj watas ñaupajtaña, Mesías Belén llajtapi nacekunanta nikusqanrayku. Nazaretmanta 11 kilometrosninpi uj llajta karqa Belén sutiyoj. Chaywanpis profeta Miqueasqa, Mesías “Efratamanta Belén” llajtitapi nacekunanta nerqa (Miqueas 5:2 leey). Belén llajtitaman chayanankupajqa, Nazaretmantapacha 130 kilometrosta (26 leguasta) Samaria llajtanta rej kanku. Chay llajtitamantaj Josewan, Mariawan rinanku karqa, Davidpa ayllunmanta kasqankurayku.
6, 7. 1) ¿Imaraykú María, Belenman mana riyta atillanmanchu karqa? 2) María casarasqaña kaspa, ¿ñaupajpi jinallapunichu imatapis sapallanmanta ruwarqa? (Sutʼinchayninta qhawariy.)
6 ¿Imatá María ruwanman karqa? ¿Qosanta yanapanmanchu karqa Cesarpa kamachisqanta kasunanpaj? Payqa, onqoj kashasqanrayku Belenman nichá riyta atillanmanchu karqa. Ichapis Belén llajtaman rinanku kashajtintaj chʼaki tiempo tukukusharqaña, paray tiempotaj qallarinanpajña kasharqa. Bibliaqa, José ‘Galilea llajtamanta wicharisqanta’ niwanchej. Jinataj karqa, imaraykuchus Belén llajtaqa, mama qochamanta 760 metros patapi kasharqa. Ashkha pʼunchaykunata purinanku kasqanraykutaj maytachá saykʼunkuman karqa. María mana saykʼunanpaj, samarispa, samarispa rinanku kasqanrayku ichapis astawan unaypi Belén llajtanman chayankuman karqa. Mayqen onqoj warmillapis wasillanpi qhepakuyta munanman karqa, onqokapushajtin familiaresnin, amigosnin ima yanapanankupaj. Cheqamantapuni Mariaqa, mayta kallpachakunan karqa chhika karuta viajananpaj.
7 Ajinapis Bibliaqa, Josewan, ‘Mariawan’ yupachikoj risqankuta nin. Chantá nillawanchejtaj María, ‘Josej warmin kananpaj mañaqasqaña kasqanta’ (Luc. 2:4, 5, Mosoj Testamentoj). Mariaqa casarasqaña kaspa qosanta kasukunan karqa. Chaywanpis payqa, Jehová Dios, qosata familiamanta umata jina churasqanta, warmitataj qosanpa yanapajninta jina churasqanta jatunpaj qhawarqa, chayraykutaj payqa tukuy sonqo qosanta yanaparqa. * Arí, Diospi creeyniyoj kasqanqa, kasukoj kananpaj yanaparqa.
8. 1) ¿Imaraykutaj María Belenman rinman karqa? 2) ¿Imatataj Mariamanta yachakusunman?
8 ¿Imataj Mariata yanaparqa Joseta kasukunanpaj? ¿Yacharqachu profecía nisqanman jina Belén llajtapi Mesías nacekunanta? Bibliaqa mana imatapis ninchu. Chaywanpis, mana nisunmanchu chay profeciamanta mana yachasqanta, imaraykuchus chay profeciaqa chay tiempomanta religionta kamachejkunapaj, chantá chay llajtamanta runaspaj ima, may rejsisqa karqa (Mat. 2:1-7; Juan 7:40-42). Mariaqa, Diosmanta Qhelqasqata sumajta rejserqa (Luc. 1:46-55). Ichapis payqa, qosanta kasukunanrayku Belenman rerqa, chayri kamachiyman jina yupachikunanrayku, chayri Jehovaj profecianta juntʼananrayku, mana chayri ichá kay kinsantin imasrayku rerqa. Chayta ruwasqanqa pay jina ruwanapaj yanapawanchej. Imaraykuchus Jehovaqa, kasukuyniyoj, kʼumuykukuyniyoj ima kajkunata jatunpaj qhawan. Mariamanta yachakoyqa mayta yanapawanchej, imaraykuchus kay tiempomanta runasqa kasukuyta pisipaj qhawanku.
Jesucristo nacekorqa
9, 10. 1) Josewan, Mariawan, Belenman wicharishaspa, ¿imatá ichá yuyarikorqanku? 2) Josewan, Mariawan, ¿maypitaj qhepakorqanku, imaraykutaj?
9 Mariaqa, karumanta Belén llajtata rikuspa maytachá kusikorqa. Josewan Mariawanqa, Olivos orqoj kinrayninta wicharishaspa —qhepa poqoykunasnillanña kashajtin—, ichá imaynachus Belén llajta ñaupaj wataspi kasqanmanta yuyarikorqanku. Chay llajtaqa, juchʼuy llajtita karqa, profeta Miqueas nisqanman jinataj, mana Judajpa llajtanta jinachu rejsikoj. Chaywanpis waranqa kuraj watas ñaupajta Boaz, Noemí, David ima, chay llajtitapi nacekorqanku.
10 Belén llajtitaqa, runamanta juntʼa kasharqa, yupachikunankupaj risqankurayku. Chantá niraj Josewan Mariawan Belenman chayashajtinku, waj runas astawan ñaupajta chayasqankuña, chayraykutaj mana uj wasillapis paykuna qhepakunankupaj karqachu. * Ajina kasqanraykutaj, uywa canchapi qhepakorqanku. Tʼukurinachej José imaynachus kashasqanpi warmin nanaywan japʼichikojtin; payqa mancharisqa, llakisqa imachá kasharqa warminpa nanayninta astawan yapakojta rikuspa. ¡Warmenqa onqokunanpajña kasharqa!
11. 1) ¿Imaraykú warmis Mariaj nanaynin imaynachus kasqanta yachanku? 2) ¿Imaspitaj Jesús ñaupaj kaj wawa karqa?
11 Warmisqa, Mariaj nanaynin imaynachus kasqanta yachanku. Imaraykuchus Jehová, tawa waranqa watas ñaupajta, ñaupa tatasninchej juchallikusqankurayku warmis wawasninkuta ‘nanaywan nacechikunankuta’ nerqa (Gén. 3:16). Chayrayku Mariapis wawitanta nanaywan nacechikorqa. Lucasqa, Mariaj nanaynin imaynachus kasqanta mana sutʼinchaspalla, nerqa: “Payqa nacechikorqa kuraj kaj qhari wawanta”, nispa (Luc. 2:7). Mariaqa, sojta wawastawanraj rejsejtinpis, ñaupaj wawanqa ni mayqenninkuwan kikinchakorqachu (Mar. 6:3). Imaraykuchus Jesusqa mana kuraj kaj wawallanchu karqa, manaqa Diospa “tukuy ruwasqa[n] kajmanta aswan ñaupaj” kaj karqa, nisunman ¡Diospa kʼata Churin! (Col. 1:15, Qheshwa Biblia.)
12. ¿Maymantaj María wawitanta siriykucherqa, chantá imaraykutaj chay mana runas rikuchinku jinachu?
12 Chantapis Biblia nillanpuni: “Janantaswan kʼiruykuspataj, uywa qaranaman siriykucherqa”, nispa (Luc. 2:7). Ashkha dibujospi, cuadrospi, teatrospi ima, maypichus Jesús nacekusqanta, may kʼachituta jina rikuchinku. Chaywanpis, chay rikuchisqanku mana jinachu. Qallarinapaj, uywa qaranaqa, uj cajon jina karqa. Chantá Josewan, Mariawanqa uywa canchapi kasharqanku, chay canchataj mana llimphuchu karqa. ¿Pitaj chaypi wawitan nacekunanta munanman karqarí? Tatasqa, wawasninkuman tukuy ima allin kajta qoyta munanku. ¿Manachu Josewan, Mariawan, Diospa Churinman tukuy ima allin kajta qoyta munankuman karqa?
13. 1) ¿Imaraykú ninchej Mariawan Josewan tukuy atisqankuta wawitankurayku ruwasqankuta? 2) ¿Imaynatá kay tiempomanta tatas Jesuspa tatasninku jina ruwankuman?
13 Paykunaqa, chaymanta mana llakikorqankuchu, manaqa atisqankuman jina tukuy ima allin kajta wawitankuman qorqanku. Mariaqa, wawitanta janantaswan kʼiruykuspa, uywa qaranaman allinta siriykucherqa, mana chiriykunanpaj. Atikusqanman jinataj allinta wawitanta qhawarqa. Chantapis paykunaqa, wawitankuman Jehová Diosta munakuyta yachachinanku may allin kasqanta yacharqanku (Deuteronomio 6:6-8 leey). Kay tiempopi runasqa Diosmanta yachachiyta pisipaj qhawajtinkupis, kʼacha tatasqa, Jesuspa tatasnin jina, wawasninkuman Diosmanta yachachiyta ñaupajman churanku.
Michejkunaqa, Josetawan Mariatawan kallpacharqanku
14, 15. 1) ¿Imaraykutaj michejkuna Mariaj wawitanta rikuyta munarqanku? 2) ¿Imatataj michejkuna ruwarqanku Jesusta uywa qaranapi sirisqata rikuspa?
14 Uywa canchapi, Josewan, Mariawan kashajtinku, jinallapi ovejasta michejkunaqa yaykorqanku, Joseta, warminta, astawanqa nacekoj wawitata rikuyta munaspa. Michejkunaqa, orqo kinraymantapacha jamorqanku, maypichus uywasninkuta michisharqanku chaymantapacha. * Paykunataj may kusisqas Joseman, Mariaman ima, imachus paykunaman rikhurisqanmanta willarqanku. Paykunamanqa, khuskan tutanejta jina campopi kashajtinku uj ángel rikhurisqa. Jehovaj jatun kʼanchaynintaj paykunata muyuykusqa, angeltaj Cristo chayri Mesías Belén llajtapi nacekusqanta, janantaswan kʼirusqata uywa qaranapi sirisqata tarinankuta ima nisqa. Chantapis chay angelpa qayllanman ¡ashkha ángeles rikhurimuspa uj similla Jehovata yupaychayta qallarisqanku! (Luc. 2:8-14.)
15 Chayraykuchá Belén llajtaman usqhayllata rerqanku. Kay llampʼu sonqo runasqa, ángel nisqanman jina, wawitata tarisqankumanta maytachá kusikorqanku. Chay rikusqankutataj mana pakaykorqankuchu, manaqa, ‘jinata rikuspa, willarqanku. Tukuynin uyarejkunataj tʼukorqanku michejkuna willasqankumanta’ (Luc. 2:17, 18). Ichá chay tiempopi, religionta kamachejkunaqa michejkunata pisipaj qhawaj kanku. Chaywanpis Jehovaqa chay llampʼu sonqo, cheqa sonqo runasta, allinpaj qhawarqa. ¿Imapí Mariata yanaparqa michejkuna waturej risqanku?
Jehová Diosqa, chay llampʼu sonqo michejkunata, allinpaj qhawarqa
16. ¿Imaynatá yachanchej María yachakusqanpi tʼukurisqanta? ¿Imapitaj tʼukurisqan yanaparqa?
16 Cheqamantachá Mariaqa, wawitanta nacechikusqanmanta saykʼusqa jina kasharqa, ajina kashaspapis, michejkuna imatachus nisqankuta sumajta uyarerqa. Mana chayllachu, “chay tukuy imastataj Mariaqa unanchaspa sonqompi waqaycharqa” (Luc. 2:19). Mariaqa, chay tukuy imaspi allinta tʼukurerqa, yacharqataj angelpa nisqanqa may sumaj kasqanta. Jehová Diosqa, munarqa María yachananta wawitan pichus kasqanta, imachus kananmanta ima. Chayrayku Mariaqa, imatachus michejkuna nisqankuta allinta uyarerqa, sonqonpitaj waqaycharqa killas, watas pasasqanman jina tʼukurinallanpajpuni. Cheqamanta chay uyarisqanpi tʼukurisqantaj creeyninpi sinchʼita sayananpaj yanaparqa (Hebreos 11:1 leey).
17. ¿Imaynatá María jina ruwasunman?
17 Qanrí, ¿María jinachu ruwanki? Jehovaqa, Bibliata cheqa yachachiykunawan juntʼachin. Chayrayku Bibliaj nisqanta kasukusun chayqa, tukuy imapi yanapawasun. Chaypajtaj, sapa pʼunchay Bibliata leenanchej tiyan, Diospa Palabranta jinataj qhawananchej tiyan (2 Tim. 3:16). María jinataj, Bibliaj yuyaychaykunasninta sonqonchejpi waqaychana, kausayninchejpi ruwanapaj. Leesqanchejpi tʼukurisun, chayman jina kausanapajtaj kallpachakusunchej chayqa, creeyninchejpi sinchʼi sayasqas kasunchej.
Waj yuyaychaykuna tʼukurinapaj
18. 1) ¿Imaynatá Josewan Mariawan Moisesman Dios leyta qosqanta kasukorqanku? 2) ¿Imatá rikuchin Josewan Mariawan iskay tortolasllata Diosman jaywasqanku?
18 Josewan, Mariawanqa, Moisesman Dios leyta qosqanman jina wawata pusaj pʼunchayninman circuncidacherqanku, suticharqankutaj Jesús sutiwan (Luc. 1:31). Tawa chunka pʼunchayniyoj kashajtintaj, wawitataqa Belén llajtamanta 10 kilometrosta (2 leguasta) Jerusalén temploman aparqanku, chaypitaj leyman jina llimphuchakunankupaj. Wajcha familia kasqankurayku iskay tortolasta, chayri iskay palomasta jaywarqanku. Ichapis paykunaqa, mana uj carnerota, uj tortolatawan jaywasqankumanta llakikorqanku, chaywanpis chay llakiyninkuwan mana atipachikorqankuchu, imaraykuchus paykunataqa templopi kashajtinku, wajkuna mayta kallpacharqanku (Luc. 2:21-24).
19. 1) ¿Imastataj Simeón Mariaman nerqa? 2) ¿Imatataj Ana ruwarqa Jesusta rikuytawan?
19 Uj machitu runa Simeón sutiyoj paykunaman qayllaykorqa. Payqa manaraj wañupushaspa Mesiasta rikunanta Dios nisqanta paykunaman willarqa. Chantá Dios, espíritu santonejta Jesús Salvador kasqanta sutʼinchasqantapis willallarqataj. Chantapis Simeonqa, Mariaman, uj pʼunchay may llakisqa kananta, sonqonta uj espadapis tʼojsishanman jina kananta ima willarqa, tukuy chay imastataj Mariaqa, “sonqompi waqaycharqa” (Luc. 2:25-35). Imatachus Simeón nisqanqa, ichá Mariata, 30 watasmanta qhepamanraj, llakiyninta aguantananpaj yanaparqa. Chantapis uj profetisa Ana sutiyoj, Jesusta rikullarqataj, Jerusalén llajta kacharichisqa kananpi suyakojkunamantaj Jesusmanta willayta qallarerqa (Lucas 2:36-38 leey).
20. ¿Ima bendicionestataj japʼerqanku Josewan Mariawan Jesusta temploman apasqankurayku?
20 Josewan, Mariawanqa, wawitankuta Diospa templonman apaspa allinta ruwarqanku. Imaraykuchus Jesús chaypacha temploman risqanqa ñaupaj kutillaraj karqa, aswan qhepamantaj mana saqespa temploman rillarqapuni. Chay kutipi Josewan, Mariawanqa, kapusqankuta atisqankuman jina Jehovaman jaywarqanku, chay ruwasqankumantataj Jehová paykunata bendicerqa, imaraykuchus sumaj yachachiykunata japʼerqanku, wajkunapis paykunata mayta kallpacharqanku. Mariaj, creeynin cheqamantachá chay pʼunchay kallpachakorqa, chantá tʼukurinanpaj jina sonqonpipis sumaj yuyaychaykunatachá japʼikorqa, wajkunaman willarinanpaj jina.
21. ¿Imaynatá creeyninchejta kallpachasunman?
21 Kusikunapaj jina kay tiempopipis ashkha tatasqa José, María jina ruwanku. Jehovaj testigosninpis, tantakuykunaman wawasninkuta pusankupuni. Chay tatasqa, José, María jina tukuy atisqankuman jina ruwanku. Sutʼincharinapaj, sumaj parlaykunawan purajmanta kallpachanakunku, kusikunku ima, sumajta yachakusqankutataj wajkunaman willarinku. ¡Mayta kusikunchej ajina familiasta rikuspa! Paykunawan Jehová Diosta yupaychanapaj tantakojtinchejtaj creeyninchej Mariaj creeynin jina astawan kallpachakun.
^ párr. 7 María, Josewan Belenman risqanqa, mana kikinchu karqa ñaupajta sapallan risqanwan, imaraykuchus Biblia nisqanman jina ñaupaj kutipi, Mariaqa Elizabetta waturikoj usqhayllata rerqa (Luc. 1:39). Elizabetta waturikoj rishajtenqa, María niraj casarasqachu kasharqa, manaqa mañaqasqallaraj karqa, chayraykuchá Joseman mana willaspalla rerqa. Biblia nisqanman jina, casarasqaña kaspataj José, Mariawan Belenman rerqa, chaytaj José Belenman riyta ajllasqanta rikuchiwanchej, nitaj Mariachu.
^ párr. 10 Jaqay tiempopi runasqa, alojanankupaj uj cuartota wakichiyta yachaj kanku.
^ párr. 14 Biblia nisqanman jina, campopi ovejasta michejkuna michishasqankoqa, Cristo octubre killa qallariyta nacekusqanta, manataj diciembre killapichu nacekusqanta rikuchin, imaraykuchus diciembre killapi ovejasqa canchapi wisqʼasqa qhepakoj kanku.


text:
Jesuspa Cachran Ruragcuna Rurapäcunganpita Isquirbisha Libru
Naupataga shumag tantianaypag uchuclata niyushay juc libru masta Lucas imanir isquirbingantas:
Lucasga cara Jesusman yupachicug runam. Payga isquirbira ishcay librutam. Naupacag libruta isquirbira Jesuspitam, nätan cay libruchrüga isquirbira Jesuspita yachrachig runacunata Santu Espíritu yanapaptin imanuy yachrachipäcungantas musyachinanpagmi. Lucasga cara chay juc runacuna castam, manam Israel castachu. Payga aliscam musyara Jesuspita mana ricapusha cayarsi. Payga Pablowanmi purira maypas chaypas Diospita yachrachig aywaptin. Lucas cara jampicug doctormi. Chaynuy car payga aliscam yanapara Pablota chay lutan runacuna wanuchiyta munapäcuptin. Chaura Lucasga manam pasay dëjarachu Pablota, antis payga Jesusman yupachicug-mayin captin aliscam cuyara. Nätan payga aliscam musyara papelcunapita. Chaymi payga isquirbira ali shumagta Jesuspita.
Lucasga cay libruta isquirbira cuyanacuynin Teofilopagmi. Payga cara marca mandagmi. Nätan Lucasga cayta isquirbira chay cuyanacuynin Teofilota “Jesuspita yachrachig runacunaga Santu Espíritu yanapaptin razoncagtam yachrachipäcura” nirmi. Nätan “Chay juc casta runacunas capäcura Jesusman yupachicurmi, Jesusta cäsucuyarmi, jinaman Jesuspita yachrachipäcunganga cayan ima-aygachrüsi ali cawayta yanapämänanchipagmi” nirmi. Lucasga cayta isquirbira Jesús wanungan, jinaman cawacämungan 35 wata pasashachrüran, jinaman isquirbiras Roma carcelchru Pablo wichrgarayaptin, manaragsi wanuchipäcungancamam.
Chaura Lucasga cay libru isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
Teofiloman Lucas isquirbingan
1 Tayta Teófilo, naupacag libruchrüga gamman isquirbimurä Jesuspitam, nätan isquirbimuräga cay pachachru cayar jana pachata cuticungancama galayunanpita-pacha ima-aygatas ruranganpitam, jinaman yachrachinganpitam. 2 Chaura payga manaragsi jana pachata cutilarmi, chay acrashan cachran ruragcunata Santu Espíritu rimachiptin nirura imata rurapäcunanpagsi. 3 Chaypita Jesusga wanunganpita cawacaramur, chay cachran ruragcunawan ricapachicura chruscu chrunca junagran, wanushapita razonpa cawacämusha canganta tucuynaypa tantiayächir, jinaman Tayta Diospa munayninchru cawaypita rimapayar.
4 Chay junagcunam Jesusga micuyar chay runancunata cay nira: “Tayta Dios cachramunan Santu Espíritu chraramuptinran gamcunaga cay Jerusalenpita yargapäcunqui, chaura shuyacurcayay chay cachramunanta. Paypitaga nämi nipäcurag mas naupatas. 5 Musyapäcungaynuysi Bautizag Juanga runacunata bautizara yacuwanmi. Nätan gamcunaga cananpita manas alä unaytam Santu Espíritu munangannuy cawayta galayapäcunqui” nira.
Jesús jana pachaman cutingan
6 Chaypitam Jesuswan goturarcayar chay cachran ruragcunaga Jesusta tapurärin cay nir: “Munayniyog, ¿cananchu Roma runacunapa munayninpita jorgapäcamanqui gampa munayniquichru capäcunäpag?”
7 Nipäcuptinmi Jesusga cay nira: “Gamcunataga manam chaypita musyapäcunay töcapäcushunquichu. Chaytaga Tayta Dioslam imay ruracuytas musyacun. 8 Antis gamcunaga shuyacurcayay Santu Espíritu chrämuptin calpanchasha capäcunayta. Chaura gamcunaga mana mancharilarmi wanushapita noga cawamungäta willapacurcanqui cay Jerusalenchru, Judea ninganchru, Samaria ninganchru, jinaman chaynuytan willapacurcanqui cay pachapa tumancama”.
9 Chay nir rimayta usharuptilanmi, Jesustaga Tayta Dios pushacura jana pachata paycuna rircararcayaptin. Jinarcurmi juc pucutay chaparuptin nä mana mastaga ricapapäcurachu.
10 Chay rircararcayaptinmi mayänipita ishcay olgocuna ricacarärin yurag jacushacama paycuna lädunchru. Jinarcurmi cay nirärin: 11 “Galilea runacuna, ¿imanirtag jana pachata rircararcayanqui? Gamcunacagpita wac aywayag quiquin Jesusmi yapay cutimunga canan ricapapäcungaynuy” nirärin.
Jesuspa cachran rurag cananpag Matiasta chrurapäcungan
12 Nä chaynuy niräriptinga, Olivos ningan gotuchru carcayanganpitaga Jesuspa cachran ruragcunaga cuticurcara Jerusalentam. Chay gotupitaga cara Jerusalenmanga juc waranga metrunuylam. 13 Nä chrarärirga, gorpachacurcangan wayi altusmanmi jegarärin. Chaychrüga capäcura Pedrom, Juanmi, Jacobom, Andresmi, Felipem, Tomasmi, Bartolomëmi, Mateom, Alfeopa churin Jacobom, ‘Celote’ ningan Simonmi, Jacobopa wauguen Judasmi. 14 Paycunaga juc shongola carmi gotucapäcug chaynuyla Tayta Dioswan rimapäcunanpag, Jesuspa wauguencunawan, maman Mariawan, juc mas warmicunawan.
15 Chay junagcunam pachrac ishcay chrunca Jesusman yupachicugcuna goturarcayaptin Pedroga shayuyur cay nira: 16 “Wauguecuna, panicuna, Judas Iscariotewan pasananpitaga unaylam Santu Espirituga Rey Davidwan isquirbichira. Chay isquirbingannuylam Judasga chay lutan runacunata pushara Jesusta wanuchipäcunanpag reguechig, 17 nogacunanuy Jesuspa cachran ruragpag acrasha cayarsi. 18 Chaura Judas lutan rurayanganta tantiarur golgue cutichinganwanmi, sacerdöticunaga rantirärira Judas wanungan pampata. Judasga wanusha caynuypam: Payga jurcacusham. Jinarcurmi uman turpuypa ishquisha pegan wichangancama. 19 Nätan chaytaga cay Jerusalenchru yachragcunaga lapanmi musyarcayan. Chaymi chay pampata jutipapäcura ‘Acéldama’ nir. Chayga ‘Yawar jichrasha pampa’ ninanmi. 20 Chay Judaspitaga Salmos libruchru Rey Davidga isquirbiratan cay nirsi:
‘Wayin jitarisha cachun. Amam pisi yachrangachu chay wayinchru,
nätan juc runam paypa trucan chrurasha canga’ nirsi.
21 Chaymi cananga acrashun Judaspa trucanta nogacunawan cananpag. 22 Chay runa cachun Bautizag Juanpita, Jesús jana pachata aywangancama nogacunawan parëju purig casta, jinaman cachun Jesús cawacämushata ricag-mayïcuna razonpam chaynuy ruracara” ninanpag.
23 Chauraga Pedro ningannuylam chaychru goturarcayagcunapita acrarärira ishcay runata. Jucpam jutin cara José Barsabás. Paytam Justo nipäcug. Nätan jucpam jutin cara Matías. 24 Jinarcurmi Tayta Diosta manacurcara cay nir: “Munayniyog Diosnïcuna, gamga shumagmi musyayanqui lapan runacunapa imanuy shongon cangantas. Canangar reguechipäcamä cay ishcayninpita mayganta acrangaytas. 25 Chay acrangay runa cachun Judaspa trucan. Canan Judasga cachray rurag mana cangachu juchanpitam, jinaman quiquin munarmi gampita raquicarun” nirmi.
26 Nä manacurcurga maygan canantas musyapäcunanpagmi chüsarärin. Jinarcurmi töcarura Matiasta. Chaura Matiaswanga yapaytan capäcura Jesuspa cachran ruragcunaga chrunca ishcayniyog.


text:
Yasuhito Endō
Yasuhito Endō (nihun simi: 遠藤 保仁 Endō Yasuhito) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin qhulla puquy killapi 1980 watapi paqarisqa Kagoshima llaqtapi - ) huk Nihun mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan Nihun quchu piluta hayt'ay.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yasuhito Endō.


text:
Santa Krus wat'a
Santa Krus wat'a (kastilla simipi: Isla Santa Cruz) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Yawatisuyupi, huk taram, Yawatisuyup kitinpas. Uma llaqtanqa Puerto Ayora llaqtam.
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manta birostris
- Sula nebouxii
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sula nebouxii, Santa Krus, Yawatisuyu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Santa Krus wat'a.


text:
Kay khuka urichiqkuna kay yunka llaqta San Gabán Carabaya llaqtapi kashanku sayariypi mana tukukuyniyoqta, imaraykuchus paikunaqa…
Categoría: QUECHUA
Caracoto: llaqta runakuna hampichikunko
Yaqapis waranqa kuraq llaqta hinallataq ayllu runakuna imaymana unqoymanta hampichikusanku, Medicina nesqapi onqoq warmikuna, cancer onqoypi,…
Manas yachakunchu hayk’aqsi qallarinman yachaywasikunaman puriy
Kay umalleq hamaut’a, Hugo Apaza Quispe, director regional de Educación Puno llaqtamantanin. Mana yachakunchu hayk’aqcha qallarinman…
Sabado ch’isita chikchi ñak’arichin Achaya llaqta runakunta
Yaqapis soqta chunka (60) yawarmasikuna ñak’ariypi tarikurqanku, imaykuchus kinsa horas ch’isita pasaq hatuchaq chikchikunapuni chayamun ,…
Santos p’unchay kichasqachu kanqa o wesq’asqachu kanqa kampusantukuna
Kay umalleq gerente Beneficencia Pública nesqa Juliaca llaqtamanta, Juan Condori Churata nin, qelqata apachiykuñan kay comando…
Aymara llaqtapi yachaywasiman erqekuna kutiykapunqa
Yunguyo llaqtapi kay yachay wasikunapi yastañas kamachisqa kanku wakin yachay wasikuna, ahinamkanta kay semipresencial nesqaman kutiykunankupaq,…
Para kay semana uhupis chayanqa
Kay hamuq viernes pusaq (8) p’uchaykamas para chayanqa q’eho q’ehopiwan ima kay región Puno suyunchispi nispa…
Khuka chaqrakunatas wañuchinkuman yunka llaqtakunapi
Kay qhepa p’unchaykuna kay Proyecto Especial de Control y Reducción de Cultivos Ilegales nesqa Alto Huallaga…
Rosas pata: hampikunata y p’achakunata apasqanku paqochapaq
Kay umalleq Dirección Regional Agraria (DRAP) Puno llaqtamanta, Luis Aduvire Ramos, willakamun noqayku purirqayku Rosas pata…
Kay semana kuraqkamaraq mana para chayanqachu
Kunan p’unchaymanta hasta martes phisqa (5) p’unchay octubre killakama mana para chayanqachu, echaqa pasaqta rupharinqa p’unchaykuna…


text:
Ama Rusyamanta productokunata rantiychu!
« Ama Rusyamanta productokunata rantiychu!» (Ukranya simi:«He kyпyй pociйcbke!») nisqaqa huk kampaña Rusyamanta productokunata boicoteanapaqmi.
- Kay qillqapis Waylas Qichwachawmi kaykan: Ama Rusyapita productokunata rantiytsu!.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ama Rusyamanta productokunata rantiychu!.
- Kay qillqapis Waylas qalluchawmi kaykan: Ama Rusyamanta productokunata rantiychu!.


text:
Piriniyukuna
Piriniyukuna (kastilla simipi Pirineos, ransis simipi Pyrénées, yuskara simipi Pirinioak, katalan simipi Pirineus) ancha hatun urqukuna Iwrupapi, Atlantiku mama quchamanta Mediterranyuwan.
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa suyunkunaqa Guipúzcoa, Nawarra, Lapurdi, Sola (chay tawaqa yuskara rimaqmi), Bearn, Bigurra, Kumenge, Fois, Kusseran (chay pichqataq uqsitan simi rimaqmi), Aragun, Katalunya, Andorra sutiyuqmi karqanku.
Kunan Ransiya, España, Andorrawan suyukunam Piriniyukunayuq.
Willana sutiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaupa willana yupan : Hercules llakisqa Pirenepa wañuyrayku karqa, kayrayku ancha hatun rumikunata kachaykurqa, Ajna Pirenekuna ruwarqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Piriniyukuna.


text:
Internet
Internet - inlish simipi Interconnected Networks: T'inkinakusqa llikakuna - lliw tiksimuyuntinpi antañiqiq llikakunap ancha hatun llikanmi, yawirkawan icha ankichiywan t'inkinakusqa, antañiqiqpura willakunata qunakunapaq. Tiksimuyuntinpi ima antañiqiq kay internetpi t'inkisqa kayta atinmi. Antañiqiqkunaqa willankunata "tantari qillqa" (protocol) nisqakunawanmi qunakun.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internetqa 1969 watapi Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqanakuy ministiryunpa (Pentagon nisqap) ARPANET nisqa antañiqiq llikanmantas paqarirqan. Hatun yachaywasikunas, k'uskiykuy sunturkunapas chay ARPANET nisqataqa willanakunapaqsi llamk'achirqan. Chay pachas UNIX nisqa llamk'aykuna llikatapas kururachirqan. 1982 watapiqa ARPANET TCP/IP (Transmission control protocol / Internet protocol, "karpay llanchiy tantari qillqa / t'inkinakusqa llikakuna tantari qillqa") nisqa tantari qillqatas llamk'achiyta qallarirqan. 1993 watapi WWW (Internet p'anqakunap llikan) paqariptin, internet anchata mastarikuytam qallarirqan.
Internetpa minkankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- E-chaski (Iliktrun chaski): E-mail
- Karu willanakuy llika Telecommunication Network (Telnet)
- Sinru wantuy tantari qillqa: File Tranfer Protocol (FTP)
- Internet p'anqakunap llikan: World Wide Web (WWW) - Hypertext transfer protocol HTTP, Hypertext Markup Language HTML


text:
Hachatupsa pawshi
Hachatupsa pawshi[2] (Mitu mitu) nisqaqa huk pisqum, 1980 watapi sallqapi wañusqa rikch'aqmi. Brasilpi Amarumayu sach'a-sach'a suyupi kawsarqan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2010). «Mitu mitu». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2021. 27 ñiqin kantaray killapi 2010 watapi p'unchawpi rikusqa.
- ↑ Diccionario Inga (Quechua, Pastaza) ~ Castellano (SIL.org), pawshi, esp. paujil (p. 183)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hachatupsa pawshi.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hachatupsa pawshi


text:
Khari Khari quchakuna
Khari Khari quchakuna (kastilla qillqaypi Cari Cari, Kari Kari, Kari-Kari) nisqakunaqa Buliwya mama llaqtapi, P'utuqsi suyupi, iskay qucham, San Ildefonso nisqa, San Pablo nisqapas, Tomás Frías pruwinsyapi, P'utuqsi munisipyupi, P'utuqsi kantunpi, P'utuqsi llaqtamanta 8 km karum. Khari Khari wallapi, P'utuqsi wallap chinchay rakiyninpi, tiyanku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- P'utuqsi munisipyu: yupaykuna, saywitu


text:
Pachamama
Pachamama nisqaqa ñawpan Tawantinsuyu iñiypi yupaychasqa lliw kaqta puquchiq tukuy pachantinpa hatun willka mamanmi.
Pachamamaqa tukuy sallqa pacham, kawsay pacham, yurakunata puquchiq chaywan runata mikhuchiq allpam, lliw pachantinmi, ima kawsaqpas, ima kawsayta quqpas.
Chaywan Pachamama willka kaptinsi, allin kawsayniyuq runa yupaychachun, sallqa pachata ama waqllichunchu.
Antikunapi ayllu llaqtachakunapi kawsaq indihina runakunaqa Pachamamaman mañaspa, ch'allaspa, kukatam quspa yupaychan. Paqu yachaqpaqa Pachamamaman qunan atinmi.
Pachamamaqa karqan ruru paqariq waka, wiñachiq runa mikuykunata. Hinasi piñaq, alli kayánankaq. Churapuyaq arpaykunata tarpuypi, aymuraypi; wasi ruwayta qallarirpas, ñan kichar, qillqay chakrata uchkur. Arparqa kayayaq llamapa wiranta, llamapa shullunta, chakisqa raprakunata, sara ruruta, kinuwata, achka nina rawraqapi. Michikuqkuna pistayaq huk manaqa iskay llamata, chaqchuyaq yawarninta kaypa wakpa. Mana chaykunata ruwaptin samuq yaqasa aymuray, unguykuna, wañuypas. [1].
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jesús Lara: "la cultura de los inkas" (1967)


text:
Deportivo Cali
Asociación Deportivo Cali nisqaqa huk Kulumbya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kulumbya Huk Divisyun (49):
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Deportivo Cali.
- Uficial site


text:
1Salomón chayno mañacuyta usharcuptin, syëlupita nina chayamur rupacurcuran Tayta Diospaj camarishan rupachina sacrifisyucunata, waquin sacrifisyucunatapis.Tayta Diospa munayninpis Templuman juntacurcuran.
2Chaymi cüracunaga Templuman mana yaycuranchu.
3Israelcunaga nina chayajta ricar, Tayta Diospa munaynin Templuman chayajta ricar gongurpacuran urcunpis pampaman töpanancama. Nircorga Tayta Diosta rispitar adurashpan yaparir-yaparir niran: «Tayta Diosga fiyupa allimi; imaycamapis chaynöllami cuyapäcun.»
4Nircorga raywan llapan Israelcuna Tayta Diosta rispitar uywacunata pishtashanta rupachiran.
5Ray Salomonna pishtachiran ishcay chunca ishcaynin waranga (22,000) törucunata, pachac ishcay chuncan waranga (120,000) uyshacunata. Chaynömi raywan llapan Israelcunaga Tayta Diospa Templunta inauraran.
6Turnullancho carcaycaran cüracunapis, Leví runacunapis Tayta Diosta alabaptin tucananpaj ray rurachishan tucanancunawan. «Cuyacuynenga mana ushacajmi» nishan alabansata Davidwan cantaptin tucananpämi rurachiran. Cüracunaga Leví runacunapa ñaupancho tucarcaycaran Israelcunana ichirpaycaran.
7Salomonga Templupa ñaupan sawan chaupitapis Tayta Diosta entregaycuran. Chaychömi rupachina sacrifisyucunata y alli goyaypita sacrifisyupa wirancunata rupachiran. Tayta Diospaj rupachinanpaj rurachishan runsi altarga manana ayparannachu pishtashancunata rupachinanpaj, chaqui micuy ofrendacunata rupachinanpaj, wiracunata rupachinanpaj.
8Chay junajcunami ray Salomonga llapan Israel-masincunawan Ramädata Rurana fistata ruraran ganchis junaj. Runacunaga shamusha caran Hamatpita asta Egipto mayucamami.
9Ganchis junäga Tayta Diosta altarta entregarmi fistata rurasha caran. Yapay ganchis junajmi Ramädata rurana fistata rurasha caran. Mas waranninna yapay Tayta Diosta rispitar shuntacaran.
10Ganchis caj quilla, ishcay chunca quimsa (23) junajnincho ray Salomonga llapan runacunata «Marcayquicunaman-cama cuticuy» niran. Runacunaga Davidta, Salomonta, llapan Israelcunatapis Tayta Dios alli yanapashanpita cushisha cuticuran.
11Salomonga Tayta Diospa Templunta, quiquinpa palasyunta, imatapis rurachiyta munashan cajta rurachiyta ushaycachiptin
12Tayta Dios chacaypa yuriparcur niran: «Wiyashcämi mañacamashayquita. Cay Templutapis acrashcämi uywacunata pishtapämänayquipaj.
13Mana wiyacamaptinmi ichanga capas usyata gallaycachir mana tamyachimushächu, micuycunata ushananpaj chüpacacunata cachamushaj, acrashä runacunaman gueshyata cachamushaj.
14Chaypis acrashä runacuna llaquicushpan ruwacur mañacamuptin, jucha ruraynincunata cachaycuptenga, syëlucho caycashäpita wiyashäpämi. Juchancunapitapis perdunashämi. Chauraga llapanpis yapay allillanami goyangapaj.
15«Cananpitaga cay Templucho mañacamashanta wiyashämi.
16Cay Templutami imaycamapis tiyanäpaj acrashcä. Chaymi mana gongaypa ricaycäshaj.
17Papäniqui Davidno ñaupächo alli goyaptiqui, willapashäcunata llapanta cumliptiqui, laycunata, nishäcunata wiyacuptiqui
18noga camacächishaj imaycamapis ray canayquipämi. Chauraga canga papäniqui Davidta aunishänömi. Paytami nirä: ‹Imaypis gampita mirar aywajllami Israelcunata mandanga›.
19Nogata gongaycamar laycunata mandamintucunata mana cumlir juc dioscunata adurar rispitaptiquimi ichanga
20tiyanayquicunapaj goycashä nasyunpita gamcunata jitarishayquipaj. Goyashä Templutapis illgächishämi. Nircurmi camacächishäpaj juc-lä nasyun runacuna asipänanpaj.
21Cay fiyupa rispitädu Templupis ragällanmi quëdangapaj. Lädunpa päsajcunaga ‹¿Imanir-raj Tayta Diosga chayno ruraycusha cay nasyuntawan Templutaga?› nir mancharir yarpachaconga.
22Chaura nengapaj: ‹Unay caj awiluncunata Egiptupita jorgamoj Tayta Diosninta gongaycärishanpitami ñacayman chayasha. Gongaycärirmi juc dioscunata rispitar adurasha, sirbisha. Chaypitami paycunamanga fiyupa castïgu chayasha› nir.»


text:
Sandro Botticelli
Sandro Botticelli (Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi) sutiyuq runaqa ( 1 ñiqin pawqar waray killapi 1445 watapi paqarisqa Firenze llaqtapi - 17 ñiqin aymuray killapi 1510 watapi wañusqa Firenze llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq llimphiq runam karqan.
Taytaː Mariano di Vanni di Amedeo Filipepi, Mamaː Smeralda.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sandro Botticelli.


text:
William McMahon
William "Billy" McMahon, sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin hatun puquy killapi 1908 watapi paqarisqa Sydney llaqtapi - 31 ñiqin pawqar waray killapi 1988 watapi wañusqa Sydney llaqtapi). huk Awstralya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1969 watamanta 1971 ñawpaq kuti Awstralyapa Hawa ministrunin qarqan.
1971 watamanta 1972 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin qarqan.
Taytan: William McMahon; Maman: Mary Ann Walder.
Ñawpaq warmi: Sonia Rachel Hopkins
Churinkuna: 3 (Melinda McMahon, Julian McMahon, Deborah McMahon).
Yachaywasi: Sydney Yachay Suntunin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: William McMahon.


text:
KULLKA PUNCHA, 16 AYRIWA KICHWA
YACHAYSHUTIKUNA
- Otavalopi shuk unkushka mirashka, 3 tiyan.
- Golondrinas yaykunapi fumigana ukuta churarka.
- #ElMercadoTeVisita Quichinchepi, Hawapampapi, Peguchepipash
Ministra de Gobierno, Maria Paula Romo willachirka: Ecuadorpi 8.225 unkushkakuna tiyan, 403 wañuskakuna, 838 hampirishkakuna, 28.000 pruebakunata rurashka.
Imbabura 35 unkushka tiyan, Ibarra 27, Otavalopi shuk mirashka, kunanka 3 unkushkakuna tiyan, Cotacachi 2, Atuntaqui 3.
COTACACHIPA WILLAYKUNA
– Las Golondrinas yaykunapimi churashka shuk fumigana ukuta, tukuy antawakuna chayman yaykushpa, chay llaktamanta llukshikushpa desinfectashpami yallina, kaytaka GAD Municipal Bomberokunawanmi ruranakun.
– Cotacachimanta COE Cantonalmi Garcia Moreno llaktapi ¡ Cuellaje llaktapipash alberguekunata wiñachinakun. kay wasikunaka, unkushkakuna tiyakpika chaypi karulla hampinkapakmi kan. ama ayllullaktata unkuchichun. Kay tantanakuykunapika Junta Parroquial, Sub centro de Salud, Policia, tayta Kurapash kankuna.
OTAVALOMANTA WILLAYKUNA
– Kay punchakuna Otavalomanta Gad Municipal #ElMercadoTeVisita ruraywan katikun. Wakin llaktakunaman mikuna hatukkunawan chayanakun. Ashtawan kimiriypi mikunata rantinkapak ushachun.
Kay rurayka Juntas parroquiales, Kitilli pushakkunawan paktachinakun. Shinami, Quichincheman, Hawapampaman, Pegucheman #ElMercadoTeVisita chayashka.
Shinallatak, yuyachipanchik Quichinchepi kay mikunapa feriaka miércoles chillay punchakuna kakrin, 8manta – 12 chawpi punchakama. Peguchepika awakipi (lunes), chaskapipash (viernes) , 8manta chawpi punchakama kakrin.
– Sinchi tamyamanta San Pablo kitilli yaku illak kan, allichinkakaman Bomberokunami yakutaka apákrin, Otavalomanta Yakupa, alcantarillado empresa municipal willachin.
Wasimanta Ama llukshipashunchik mashikuna. Wasipi sakiripashunchik.
USHASHPAKA YANAPASHUNCHIK.
KICHWASHUN tantanakuymi kanchik. Kichwapi willachishpa.
Alliwa Pazmiñomi kapani, kayakama mashikuna.


text:
Pedro Pablo Kuczynski
Pedro Pablo Kuczynski Godard (PPK, Piyru Pawlu Kuchinski Qutar) (3 ñiqin kantaray killapi 1938 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq musikuqmi, pulitikupas, hukllachasqa suyukunayuqpas. 28 ñiqin anta situwa killapi 2016 watapi p'unchwmanta Piruwpa umalliqninmi kachkan, 2021 watakama kanan.
2016pi Piruw llaqta umalliqkayta munapan: Qipa tumaypi Kikuwan atipanakunqa.
2005 watamanta 2006 watakamataq uma kamayuqmi.
2001 watamanta 2002 watakama wan 2004 watamanta 2005 watakama Piruwpas Musiku ministrunmi karqan.
1980 watamanta 1982 watakama Piruwpas Micha wan Qhuya ministrunmi karqan.
Pirwanukuna Wakinchaypaq (Peruanos Por El Kambio, PPK) nisqa partidupi wankurisqa kaspa, 2016 watapi umallina akllanakuykunapi aynirqan. Chayrayku huk partidukunawan Gana Perú nisqa akllanakuy tantanakuytam kamarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Keiko Fujimoritam atirqan lliw kunkakunap 50,12-%-ninwan.[1]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Pablo Kuczynski.
- Llika tiyaynin
- Tukri rakiqunan, Twitter nisqapi
- (inlish simipi) Pedro Pablo Kuczynskita tapupayay Newsweek, 28 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Resultados ONPE al 100%: PPK obtiene 50.12% y Keiko Fujimori 49.88%. La República, 9 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi.


text:
5 YACHAQANA
Dios rantiwasqanchik, Diospa astawan jatun regalon
¿Imataq chay rantiyrí?
¿Imaynatá Dios rantiwarqanchik?
¿Imaynatá Dios rantiwasqanchik yanapawanchik?
¿Imaynatá agradecesqa kasqaykita rikuchiwaq?
1, 2. a) ¿Imayna regalotataq astawan valorniyuqtajina qhawanki? b) ¿Imaptintaq Dios rantiwasqanchik juk sumaq regalo ñuqanchikpaq?
¿IMA regalotataq astawan kusiywan japʼikunki? Juk regaloqa may valorniyuq kananpaq mana achkha qullqiwanpunichu rantikunan tiyan. Valorniyuq kananpaqqa, kusichinawanchik chayri yanapanawanchik tiyan.
2 Ima regalomantapis, Jehová Diosninchik juk sumaq regalota quwasqanchikqa, may valorniyuq. ¿Mayqintaq chayrí? Jehová Diosninchikqa, tukuy imata quwanchik, chaywanpis, astawan sumaq regalonqa: munasqa Churinpa kawsayninta qusqan, imaraykuchus jinamanta wañuymanta kacharichiwarqanchik (Mateo 20:28). Kay yachaqanapi, imaynatachus kay regalo kusichiwasqanchikta, yanapawasqanchikta ima rikusunchik. Chayrayku kay regalotaqa, may valorniyuqtajina qhawananchik tiyan, imaraykuchus Jehovaqa, jinamanta mayta munakuwasqanchikta rikuchiwanchik.
¿IMATAQ CHAY RANTIYRÍ?
3. ¿Imataq rantiyrí, imapaqtaq Adán chinkachisqanta yachananchik tiyan?
3 Rantiyqa, juchamanta, wañuymanta ima runata kacharichinanpaq Jehová Diospa ruwasqan (Efesios 1:7). Kayta astawan japʼiqanapaqqa, Edén huertapi Adán juchallikuspa, imatachus chinkachisqanta yachananchik tiyan. Juchallikuspa imatachus Adán chinkachisqanta yachaspaqa, juchamanta kacharichinawanchikpaq may chhikatapunichus Jehová Diosninchik pagasqanta yachasunchik.
4. ¿Imatataq Adán mana juchayuq kasqan niyta munarqa?
4 Jehová Diosninchik Adanta ruwachkaspa, mana juchayuqta ruwarqa. ¿Imataq chay niyta munarqa? Adán, mana jaykʼaq unquykunanta, manataq wañunanta niyta munarqa. Chantapis Biblia nisqanmanjina payqa, ‘Diospa churin karqa’ (Lucas 3:38). Arí, imaynatachus juk munakuyniyuq tata, churinta allinta parlapayan, ajinallatataq munakuyniyuq Diospis, Adanta parlapayaq, imatachus ruwananta niq, munayninta ima willaq (Génesis 1:28-30; 2:16, 17).
5. ¿Imapitaq Adán Diosman rikchʼakurqa?
5 Jehová Diosninchikqa, Adanta “payman rijchʼakojta ruwarqa” (Génesis 1:27). ¿Imatataq chay niyta munan? Ñawpaq kaq yachaqanapi yachakunchikjina, Jehová Diosqa mana rikukuq juk espíritu (Juan 4:24). Payqa mana ñuqanchikjinachu. Chayrayku Adanqa jukjinamanta Jehová Diosman rikchʼakurqa. Payqa Diosjina: munakuyta, chiqan kayta, atiyniyuq kayta, yachayniyuq kayta ima rikuchiyta atinanpaqjina ruwasqa karqa. Chantapis Adanqa, imatapis akllayta atinanpaqjina ruwasqa kallarqataq. Adanqa mana juk maquinajinachu ruwasqa karqa, imapaqchus ruwasqa kasqanta ruwanallanpaq. Astawanqa sapallanmanta, imachus allin imataqchus mana allin kasqanta akllayta atinanpaqjina ruwasqa karqa. Jehová Diosninchikta kasukuytachus akllanman karqa chayqa, wiñay wiñaypaq Edén huertapi kawsanman karqa.
6. ¿Imatataq Adán juchallikuspa chinkachirqa, imatataq mirayninman saqirqa?
6 Adanqa, Jehová Diosta mana kasukusqanrayku wañurqa. Chayraykutaq, mana juchayuq, juntʼa kawsayninta chinkachirqa (Génesis 3:17-19). Mana paypa kawsaynillantachu chinkachirqa, manaqa mirayninpa kawsaynintapis chinkachillarqataq. Jehová Diospa Palabran niwanchik: “Uj runanejta [Adanniqta] jucha kay pachaman yaykumorqa, jucharaykutaj wañuypis tiyan. Ajinamanta wañoyqa tukuy runasman chayarqa, tukuyninku juchallikusqankurayku”, nispa (Romanos 5:12). Arí, Adanpa juchan tukuyman chayawanchik. Chayrayku Biblia juchaman ranqhasqa, chayri “qosqa”, kasqanchikta niwanchik, jinamanta juchaman, wañuyman ima watasqa kanchik (Romanos 7:14). Yachachkaspa juchallikusqankurayku, Adanpaqwan, Evapaqwan, mana juk suyakuy karqachu. Chaywanpis, ¿imataq mirayninkumanta kanman karqarí?
7, 8. Rantiy, ¿imataq astawan niyta munan?
7 Jehovaqa, tukuy runata rantispa salvayta munarqa. ¿Imataq chay niyta munan? Kayta kutichinapaqqa, iskayniqmanta qhawarina. Qallarinapaq, rantiyqa pagay niyta munan imapis watiqmanta kapunawanchikpaq, chayri pillatapis kacharichinanchikpaq, imaynatachus wisqʼasqa runata kacharichinapaq pagakun, kikillantataq. Chantapis Bibliapiqa, rantiy niyta munan, maychus kasqanta paganata, mana pisitachu, nitaq kuraqtachu. Sutʼincharinapaq unayqa, juk runap wakan wakpa kapuyninta dañuq chayqa, chay runaqa, wakan dañusqanta maychus kaqta paganan karqa.
8 Rikunchikjina Adanpa juchanqa tukuyninchikman chayawanchik. ¿Imaynatataq juchamanta, wañuymanta ima, Jehová Diosninchik kacharichiwasunman karqa? Imaynatachus Jehová rantiwasqanchikta, chantapis imaynatachus chay yanapawasqanchikta qhawarinachik.
¿IMAYNATÁ DIOS RANTIWARQANCHIK?
9. ¿Imayna runawantaq runata rantikunan karqa?
9 Adanqa, mana juchayuq kawsayninta chinkachirqa. Chayta watiqmanta rantinapaq, mana mayqin juchasapa runap kawsayninwan pagakuyta atikunmanchu karqa (Salmo 49:7-9). Kikillanwantaq runata rantikunan karqa. Jehová Diospa chiqan kayninqa, jina kananta mañarqa. Diosllataq Bibliapi nirqa: “Kay jinata kutichiychej: Runamanta runata”, nispa (Deuteronomio 19:21). ¿Imaynatataq Adanpa mana juchayuq kawsayninta pagakunman karqarí? Juk mana juchayuq juntʼa runap kawsaynillanwantaq pagakunan karqa (1 Timoteo 2:6).
10. ¿Imaynatá Jehová rantiwarqanchik?
10 ¿Imaynatataq Jehová Dios rantiwarqanchik? Jehová Diosqa Jallpʼaman mana juchayuq Churinta kachamurqa. Mana mayqin churillantapis kachamurqachu, manaqa, astawan munasqa Churinta kachamurqa (1 Juan 4:9, 10). Jesucristoqa, mana thutuspalla janaqpachapi jatun kayninpa kʼanchayninta saqirqa (Filipenses 2:7). Tawa yachaqanapi rikunchikjina Jehová Diosninchikqa, Churinpa kawsayninta, juk mana qharip chayasqan sipaspa wiksanman churarqa. Diospa espíritu santon jarkʼasqanraykutaq, Jesucristoqa mana juchayuq juntʼa runajina paqarikurqa (Lucas 1:35).
11. ¿Imaynatá juk runallawan tukuy runasta rantikunman karqa?
11 ¿Imaynatataq juk runap kawsaynillanwan tukuy runasta rantikunman karqarí? Tʼukuriy, ¿imaptintaq tukuy runas juchayuq kanku? Adán juchallikuspaqa, mana juchayuq kawsayninta chinkachirqa. Manaña juntʼa runa mana juchayuq kawsayninta, mirayninman chayachirqachu, manaqa juchata, wañuyta ima tukuy mirayninman chayachirqa. Jesús “qhepa kaj Adanrí”, juntʼa runa karqa, mana jaykʼaqpis juchallikurqachu (1 Corintios 15:45). Astawanqa Tatanta tukuy imapi kasukurqa, chantá mana juchayuq kawsayninta ñuqanchikrayku qurqa, jinamanta Adán kawsayta qunawanchikmantaqa, pay quwarqanchik, juk suyakuyta imataq quwarqanchik (Romanos 5:19; 1 Corintios 15:21, 22).
12. ¿Imatataq Jesús ñakʼarisqanwan rikuchirqa?
12 Bibliaqa, Jesús manaraq wañuchkaptin mayta ñakʼarichisqankuta, mayta siqʼusqankuta, kurkuman takaykuspataq llakiyta wañuchisqankuta ima willawanchik (Juan 19:1, 30; yapanpi, 204-206 paginasta ñawiriy). ¿Imaptintaq Jesús chayjinatapuni ñakʼarirqarí? Qhipaman astawan yachakusunchikjina, Kuraq Supayqa: “Pipis ñakʼarin chayqa, mana Jehovaman chiqa sunqu kanqachu”, nispa nirqa. Jesustaq chayjina ñakʼariypi Jehová Diosninchikman chiqa sunqu kaspa, Kuraq Supay llulla kasqanta rikuchirqa. Chantapis, juk mana juchayuq juntʼa runa, Kuraq Supay ñakʼarichiptinpis, Diosman chiqa sunqu kayta atisqanta rikuchillarqataq. ¡Maytachá Jehová Diosninchik kusikurqa, kʼata Churin Payman chiqa sunqu kasqanta rikuspa! (Proverbios 27:11.)
13. ¿Imaynatá Dios rantiwarqanchik?
13 ¿Imaynatataq Diosninchik rantiwarqanchik? Kimsa chunka kimsayuq watapiqa, nisán killapi 14 pʼunchaypi, Jehová Diosninchik, juntʼa runa, mana juchayuq Churinta, wañuchinankuta saqirqa. Jinamanta Jesús “wiñaypaj uj kutillata” kawsayninta jaywarqa (Hebreos 10:10). Kimsa pʼunchayninmantaq Jehová juk angeltajina kawsarichimurqa. Chaymanta janaqpachaman ripuytawan Jesusqa, mana juchayuq juntʼa runajina wañusqanta, Jehovap ñawpaqinman apaykurqa, jinamanta Jehovaqa, Churinpa kawsayninwan Adanpa mirayninta rantirqa (Hebreos 9:24). Jehová Diosqa, Jesuspa kawsayninwan, tukuy runasta juchamanta, wañuymanta ima rantirqa (Romanos 3:23, 24).
¿IMAYNATÁ DIOS RANTIWASQANCHIK YANAPAWANCHIK?
14, 15. ¿Imatataq ruwananchik tiyan juchanchik pampachakunanpaq?
14 Rantiwasqanchikrayku, juchasapa runa kaspapis, Jehová Diospa bendicionesninta japʼikuyta atinchik. Qhawarina imaynatachus Jehová Dios rantiwasqanchik yanapawasqanchikta.
15 Juchanchik pampachakun. Tukuyninchik Adanmanta jamusqanchikrayku juchasapas kanchik, chayrayku pantanchik. Imata ruwaspapis, parlaspapis, juchallikunchik. Chaywanpis, Jesús wañusqanrayku, ‘juchanchik pampachakun’ (Colosenses 1:13, 14). Chaywanpis juchanchik pampachasqa kananpaq sunqumantapacha kutirikunanchik tiyan. Chantapis, Jehová Diosmanta juchanchikta pampachananta Jesucristop sutinpi mañakunanchik tiyan (1 Juan 1:8, 9).
16. ¿Imaraykutaq Diosta llimphu sunquwan yupaychasunman, chantapis, imaynatá chay yanapawanchik?
16 Jehová Diosninchik allinpaq qhawawanchik. Sunqunchik juchachawaptinchik, mana juk suyakuy tiyapuwasqanchikta, qhasi mana kaq kasqanchikta ima yuyanchik. Chaywanpis rantiwasqanchikrayku, Dios “sonqonchejpa yuyayninta llimphuchan”. Jehová Diosninchikqa, juchanchikta pampachan, juchasapa runa kaptinchikpis yupaychananchikta saqin, allinpaqtaq qhawawanchik (Hebreos 9:13, 14). Jinamanta, mana imamanta llakikuspa Payman qayllaykuyta, Paymanta mañakuyta ima atinchik (Hebreos 4:14-16). Mana Diosllachu allinpaq qhawawanchik, astawanqa, sunqu tiyasqa, kusisqa ima kawsakunchik.
17. Jesús wañusqanrayku, ¿ima bendicionestataq japʼiyta atisunchik?
17 Wiñaypaq paraisopi kawsakuyta suyanchik. Romanos 6:23 nin: “Juchaj pagonqa wañuymin”, nispa, chantá nillantaq: “Diospa regalonrí wiñay kausay Cristo Jesús Señorninchejpi”, nispa. Kimsa yachaqanapi, ima bendicioneschus Paraisopi kananta yachakurqanchik (Apocalipsis 21:3, 4). Jesús ñuqanchikrayku wañupusqanrayku, tukuy chay bendicionesta, wiñay kawsayta ima japʼiyta atinchik. Chaywanpis wiñay kawsayta japʼinanchikpaq, rantiwasqanchikmanta Jehovaman agradecekusqanchikta rikuchinanchik tiyan.
¿IMAYNATÁ AGRADECESQA KASQAYKITA RIKUCHIWAQ?
18. ¿Imaraykutaq Jehovaman tukuy sunqu agradecekunanchik tiyan?
18 ¿Imaraykutaq tukuy sunqu Jehová Diosman agradecekunanchik tiyan? Tʼukuriy, pillapis juk regalota rantipunawanchikpaq, kapusqanmanta, tiemponmanta ima churan chayqa, ¿manachu chay regalota may valorniyuqtajina qhawananchik kanman? Arí, imatachus Jehová Dios regalawasqanchikqa may valorniyuq ñuqanchikpaqqa, imaraykuchus payqa astawan munakusqanta quwarqanchik. Bibliaqa niwanchik: “Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj kʼata churinta qorqa”, nispa (Juan 3:16). Chantapis, Jesús kawsayninta qusqanqa, paypis munakuwasqanchikta rikuchiwanchik (Juan 15:13). Jinamanta Jehová Diospis, Jesucristopis, sapa jukninchikta munakuwasqanchikta sutʼita rikunchik (Gálatas 2:20).
19, 20. ¿Imaynatá agradecekusqaykita rikuchiwaq?
19 ¿Imaynatá agradecekusqaykita rikuchiwaq? Qallarinapaqqa, Jehovata allinta riqsinayki tiyan (Juan 17:3). Chaypaqqa Bibliamanta yachakullaypuni. Astawan Jehová Diosninchikta riqsinki chayqa, astawan payta munakunki. Astawan Jehová Diosta munakunki chayqa, astawan nisqanta ruwayta munanki (1 Juan 5:3).
20 Jesuspa wañuyninpi iñinayki tiyan. Jesusmanta nikurqa: “Churipi creejqa wiñay kawsayniyoj [kanqa]”, nispa (Juan 3:36). ¿Imaynatá Jesuspi creesqanchikta, iñisqanchikta rikuchisunman? Mana simillanchikwanchu. Santiago 2:26, nin: “Mana ruwasqasniyoj creeypis wañusqallataq kashan”, nispa. Arí, iñiyninchikqa, ruwasqasninchikpi rikukun. Chaypaqqa, Jesusjina ñuqanchikpis ruwananchik tiyan (Juan 13:15).
21, 22. a) ¿Imaptintaq sapa wata Señorpa Cenanman rinanchik tiyan? b) ¿Imamantataq 6, 7 yachaqanapi ima yachakusunchik?
21 Sapa wata Señorpa Cenanman rinayki tiyan. Kimsa chunka kimsayuq watapiqa nisán killapi 14 pʼunchaypi, Jesucristo ruwarqa ‘Señorpa cenan’ nisqata (1 Corintios 11:20; Mateo 26:26-28). Chantapis, kay cenataqa, ‘Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuy’, nispa sutichakullantaq. Jesús chay tantakuyta ruwayta qallarirqa, paykunarayku juntʼa kawsayninta qusqanta discipulosnin yuyarikunallankupaqpuni. Chaymanta parlaspa Jesusllataq nirqa: “Kayta ruwaychej noqamanta yuyarikuspa”, nispa (Lucas 22:19). Chay tantakuyqa, Jesús, Jehová Dios ima mayta munakuwasqanchikta yuyarichiwanchik. Jesuspa wañupuyninta yuyarinapaq tantakuyman rispaqa, agradecekusqanchikta rikuchinchik. *
22 Jehová Diosninchik runata rantisqanqa, may jatun valorniyuqpuni (2 Corintios 9:14, 15). Astawanpis Jehová Dios runata rantisqanrayku, wañusqaspis kawsarimunqanku, chaymantataq suqta, qanchis yachaqanapi ima yachakusunchik.
^ párr. 21 Kay librop yapanpi, 206-208 paginaspi, Señorpa Cenan, imachus kasqanmanta astawan yachakuyta atinki.