text: 1Chay wichan Galilea marcacunata mandaj Herodes Jesús ima-imata rurashantapis mayaran. 2Wiyashpan yanapajnincunata niran: Jesús nishan runa Ushyachicuj Juançhi wañushanpita cawarircamusha. Chayçhi munayniyuj ricarimusha Tayta Diosnillanchi camacächishancunata rurananpaj. 3- 4 Ushyachicuj Juanta piñacushallanpita quiquin mandaj Herodes unayna mancurnarcachir, carsilman wiçhgachish caran. Juan piñacurunaj: Tayta Herodes, mama Herodíasga wauguiqui Felipupa warminmi. Wauguiquipa warminta ama jiçhunquimanchu nir. 5Mandaj Herodes wañurachiyta munarsi, runacunata manchacuran. Runacuna niran: Ushyachicuj Juan Tayta Diosninchipa willacujninmi. 6Juc junaj mandaj Herodes diyanta tünaran. Tünaçhu mama Herodíaspa jipashninraj sumaj jachwaptin, mandaj Herodes cushicuran. 7Sumaj cushicur, jipashta niran: Shunguyqui munashanta mañacamay. Munaptiqui, imätapis juycushayquim. 8Jipashna maman shacyächiptin, mandaj Herodesta niran: Ushyachicuj Juanpa umanta mañacushayqui. Juclla matiwan macyamay. 9Chaura mandaj Herodes juyupa llaquicäcuran. Llaquicursi, jurpancunapa ñaupançhu aunish cashpan mañacushanta çharcuchiran. 10Chaymi mincaynincunata caçharan Juanpa umanta rugunanpaj. 11Mincaynincunana Juanpa umanta änir matillawan jipashta macyaycuran. Jipashna mamanta juycuran. 12Juanpa purïshijnincuna aywarcur ayanta shuntaran. Pampaycäriran. Jinarcur Jesústa willaran. 13Juanta wañuchishanta mayar, Jesús bütiman jigarcuran. Püsuta chimpar, chunyaj pachaman aywacuran. Shuyninpa aywacushanta mayar, chay-tucuy marcapita runacuna çhaquillapa tariparan. 14Bütipita Jesús llucshirir achcaj runata ricar, llaquiparan. Jishyaçhucunatapis allchacächiran. 15Pacha chacanaycaptin, purïshijnincuna Jesústa niran: Chunyaj pachaçhu carcaycanchi. Pachapis chacanaycan. Runacuna marcacunaman aywacuchun micuyta rantircur micunanpaj. 16Jesúsna niran: Ama aywacuchunchu. Jamcuna jaranquiman. 17Paycunana niran: Pichga tantatawan ishcay piscädullata chararcaycä. 18Jesúsna niran: Mä, apamuy. 19Jinarcur llapan runata pashpallaman jamachiran. Pichga tantatawan ishcay piscäduta aptacurcur janaj pachaman ricärir, niran: Taytallau Tayta, ima allish tarichillämashcanqui. Nircur tantacunata paquircur-paquircur, purïshijnincunata macyaran. Paycunana llapan runata jararan. 20Runacunana puchupacushancaman micuran. Micurcuptin, puchupacushanta çhunca ishcaywan (12) canista juntataraj shuntaran. 21Micujcunata yupaptin, ullgulla pichga waranga-yupay (5,000) caycaran. Warmicunatawan wamracunatam ichanga mana yuparanchu. 22Jinarcur chimpapa ñaupacärinanpaj purïshijnincunata bütiman Jesús jigachiran. Nircur llapan runata wasinman-caman cutircachiran. 23Llapan aywacuriptin, quiquillanna Jesús puntaman aywaran Tayta Diosninchita mañacunanpaj. Mañacuycaptillan, pachapis chacacäcuran. 24Purïshijnincunana bütiwan jatun püsu çhaupinta aywaycaran. Chicchinpa wacman-cayman purichicuycaran. Wayrapis chapacaçhaycaran. 25Pacha waraycaptillan, yacu janallanpa Jesús taripaycaran. 26Purïshijnincunana yacu jananpa taripaycajta ricar mancharir, japaçhacäriran: Alma shaycämun nir. 27Jesúsna niran: Ama manchacamaychu. Quiquïmi caycä. 28Pedruna niran: Tayta, rasunpa quiquiqui cashpayqui, yacu janallanpa shamunäpaj camacächiy. 29Jesúsna: Shamuy, ari nir Pedruta jayaran. Payna bütipita llucshirir, yacu janallanpa Jesúsman aywaran. 30Yacu büchiypa-büchicurcuptinmi ichanga, mancharicäcuran. Mancharir, yacu rurinman challpucäcuycaran. Chaymi japaçhacuran: Washämay. Washämay, Tayta nir. 31Jesúsna juclla maquinpita Pedruta jurguran: Janan shungulla runa, ¿imanirtaj mana yupachicamanquichu? nir. 32Ishcanin bütiman jigacurcuptin, wayrapis çhawacäcuran. 33Bütiçhu aywajcunana Jesúspa ñaupanman jungurpacuycuran: Rasunpa Tayta Diosninchipa Wawan canqui nir. 34Jatun püsuta chimparir, Genesaret marcaman çhayaran. 35Chay runacuna Jesústa ricsicuycur, chay-tucuypa willanacäriran. Chaymi jishyaçhucunata Jesúsman apamuran. 36Jishyaçhucunana mañacuran: Tayta Jesús, müdanayquipa cantullantapis yataycachillämay, ari nir. Yataycujcuna änir allchacäcuran.


c: text/html

text: 1Kriyiq masiykuna, Jesucristupi kriyishanchikllaparaykumi payqa washar, manana uk sirbikuq yupayna kawsanallapapaq nimashanchikllapa. Chaymi chaynu katinqa, chay kriyishanchikllapanullana kar, Moise's mantakushankunapiqa amana yarpurnachu kawsashunllapa. 2Chayraykumi allita intrakayllapa. Qashanmi nuqa Pablo nishaykillapa: Amana chay siñal kustumrita rurayllapanachu nir. Chaqa qamkuna chay siñal kustumrita rurayatkillapaqami, mana imapaqpis sirbishushallapachu, Jesucristupaq yach'achishutiyllapa kriyishaykillapaqa. 3Chaymi qashan nishaykillapa: Mayqanpis chay siñal kustumrita ruraqkunaqami, washakananpaqqa Moise's mantakushankunataqa tukuylata kumpliyta ministiyan nir. Piru chayta mana kumpliyta puytishanraykumi mana washakanqallapachu. 4Chaymi qamkuna, Moise's mantakushankunata kumplirlami washakanchik nir yarpuqkuna, Tayta Dyus llakipar washashunanllapapaq Wamran Jesucristuta kach'amushanmanta chiqanchakashaykillapa. 5Piru Jesucristupi tukuy kriyir washakashana kaqkunaqami, Dyuspa Santu Ispiritun yanapamashallapa, allita yach'anchikllapa: Jesucristupi kriyishanchikllaparayku, maydiyaqa Tayta Dyusqa kusa allinlapaqna rikamashunllapa nir. 6Chaqa tukuy shunqunchikwan Jesucristupi kriyiq kashallapaqa, siñal kustumrita michka rurasha kar, chaynulla mana rurasha karmapis, Dyuspaqqa chaylla kanchikllapa. Ashwanmi Jesucristupi kriyishanchikrayku, ukninchikkunata llakipar ima kawsayanchik, chay kusala allinqa. 7Kriyiq masiykuna, qamkunaqami kusalata Jesucristupiqa kriyiq kankillapa. Piru kanan-shuypaqa, ¿pitaq mana allinta yach'achishurllapa, chiqap kaqta mana kasunaykillapapaq nishushallapa? 8Chaqa chay mana allinta yach'achishuqllapaqami, mana chay akrashushallapa karan Dyusmantachu. 9Piru qamkunaqami ashlilamatapis chay mana allinta yach'achikuqkunata kasurqa, manana allintachu tukushaykillapa. Chaqa yach'ashanchikllapanu, imanutaq tantata ruranapaqmaqa pitila libadurata itasha, chay tantapaq chaytaqa limpula saksachin. Chaynullami chay mana allinta yach'achishuqkunaqa qamkunatapis limpuna pantachishushallapa. 10Piru nuqaqami kusalata kunfyakani, Tayta Dyus yanapashutinllapaqami, qashan chiqaptana Jesucristullapi kriyiyankillapa kanqa, nir. Nataq chay mana allinta yach'achishurllapa pantachishuqllapataqami, Tayta Dyusqa kusala manchaypaqta kastiganqa, mayqan katinpis. 11Kriyiq masiykuna, chay mana allinta yach'achikuqkunaqami nuqapaqqa nishunllapa: "Pablupismi yach'achikun, siñal kustumrita rurashunllapa washakanallapapaqqa" nir. Piru chayqami mana chiqapchu. Chaynu yach'achikutiyqami, Israel pwibluymanta kaqkunaqa, qischamananpaqqa mana yarpuyanmanllapachu. Nataq nuqaqami yach'achikuni: "Jesucristo kruspi wanushanpi kriyirlami, washakayta puytinchikllapa" nir. Chaynu yach'achikutiymi kusa mana allinta yarpunllapa, chay mana allinta yach'achikuqkunaqa. 12Piru chay mana allinta yach'achishurllapa pantachishuqllapakunapaqqami kaynu nishunillapa: Qamkunata siñal kustumrita amalas rurachishunanllapamantaqami, ashwan mas allin kanman paykunapura kaparanakunanllapapaq nir. 13Kriyiq masiykuna, Tayta Dyusqami uchanchikkunamanta washamashanchikllapana, ama chay mantakuykunata kasur, uk sirbikuq yupay kawsanallapapaqnachu. Chaymi chaynu washakashana karqa, amami kwirpuykillapa munashannunachu kawsayllapa. Ashwanmi uknikillapa uknikillapa llakipanakur ima kusa shumaqta kawsayllapa. 14Chaqa Dyus nitin, Moise's mantakushanqami nin: "Llakiy runa masikikunapaq, imanutaq qampa kwirpuykillapaq llakinki chaynulla" nir. Chaymi chay nishannulla rurarqa tukuy mantakuykunata kumplishaykillapana. 15Chaymi nishaykillapa: Mana llakipanakur, qamkunapura anyanakur, mana allinta rikanakur imaqakish limpumana qamkunapura chinqachanakutkillapa nir. 16Chayraykumi nishaykillapa: Dyuspa Santu Ispiritun yanapashushanllapanulla kawsayllapa. Amamiri kwirpuykillapa munashannulla rurarnachu kawsayllapa nir. 17Chaqa kwirpunchik munashankunata rurarqa, manami Santu Ispiritu munashannunachu rurayanchikllapa. Piru Dyuspa Santu Ispiritunwan karqami, kwirpunchik munashantaqa manana rurayta puytinchikllapanachu. Chaqa manami chay kutilla kwirpuykillapa munashanta, chaynulla Santu Ispiritu munashantaqa rurayta puytinkillapachu. Chaymi ashwan Santu Ispirituwanna karqa, amana kwirpuykillapa munashantaqa rurayllapanachu. 18Chaynulla Dyuspa Santu Ispiritun munashanta rurarqami, Tayta Dyuslatana kasur kawsankillapa. Chaymi Moise's mantakushankunataqa imanupis kumplir washakayashunllapa nirqa amana yarpunkillapanachu. 19Chaymi nishaykillapa: Chay kwirpunllapa munashanta rurar kawsaqkunataqami dasla riqsiyta puytinchikllapa nir. Chaqa chay runakunaqami kaynu kawsanllapa: Runa kar, manaqa warmi masayjunna karmapis ukwan ukwan pununllapa, chaynulla mayqanpis manaraq masayjun karpis dasna mayqanwanpis punusha rikarinllapa, manaqa mana tantyakar munashanllapalata rurar kusala saqra millanaypaqtana uchakunllapa. 20Chaynulla runa rurashan yanqa dyus nishanllapakunata aduranllapa. Wasqapanakunllapa. Ch'iqninakur anyanakunllapa. Dasna ukwan silanakunllapa. Chaynulla das piñakuyta yach'anllapa. Chaynu piñakur imami chiqanchanakunllapa. Tukuyta binsiyta munanllapa. Paykunalapaqmi tukuy imata munanllapa. Yarpunllapami, nuqaqami tukuymanta mas yach'ayniyjun kani, nir. 21Runa masinkunata kusata inbidyanllapa. Wanuchinakunllapa. Kusata mach'anllapa. Fyistakunapimapis mana tiqllaq mikunllapa, upyanllapa ima. Chaymi ashwan mas ukman imakunata rurar uchakunllapa. Chaymi imanutaq willashushallapana karay chaynulla kananpis nishaykillapa: Chaynu uchakur kawsaqkunaqami, Dyus mantakuyashanmanqa mana yaykunqallapachu nir. 22Piru Dyuspa Santu Ispiritunwan kaqkunaqami kaynu kawsanchikllapa: Ukninchikkunata llakipanchik, imatapis aligrila ruranchik, chaynulla ima katinpis das shumaqchanchik, ukkuna mana das imata ruratinpis yaranchik, tukuywan allinla kanchik, ukninchikpis allinpi kananpaq yanapanchik, imata nishanchiktapis karanlata ruranchik ima. 23Chaynulla wakinninchikkunata mana ukmanta rikanchikchu, kwirpunchiktapis nuqanchiklla tantyakachinchik ima. Chaynu allinlata rurar kawsashallapaqami, mana mayqanpis nimayninchikta puytinqallapachu: "Kay mantakuykunata mana kasushaykillapachu" nirqa. 24Chaymi tukuyla kriyiqkunaqa, kwirpun munashan mana allin kaqtaqa, Jesucristupa krusninpi limpu wanuchisha yupayna kawsanllapa. 25Ashwanmi Dyuspa Santu Ispiritunwanna karqa, pay munashannulana rurar kawsashunllapa. 26Chayraykumi ama kusa kani nir, chaynulla ukninchikkunawan piñachinakur, inbidyanakur imachu kawsashunllapa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Chay tiempu Jesusta kreyik runakuna ashwanta aypayarkansapa. Suk kreyikukkuna griego rimak karkansapa. Sukkuna hebreo rimak karkansapa. Chay griego rimak runakuna sientishpa rimarkansapa paykunamanta ashwan aypa kullkita chay hebreo rimak viyudakunata kushkankunata. 2Chashna rimaptinkuna chay chunka ishkay yachachikuk runakunaka tukuy kreyikuk runakunata tantanachirkansapa. Paykunata willarkansapa: —Ñukaykunaka Tata Diospa rimananta yachachikunisapa. Manami allichu kanman yachachikunaynikunata sakishpa kullkita patumakunaynikunapa. 3Chayrayku, wawkinikuna, paninikuna, kankunamanta kanchis runakunata akllaychi mana nimayuk runakunata kullkita patumakunankunapa. Tata Diospa Espiritunta alli kasuk mana llullakuk alli yachak runakunata akllaychi. 4Chashna chay kanchis runakunata akllaptikichi ñukaykuna katishasapa orashpalla Tata Diospa rimananta yachachikuyllapi. 5Chashna chay yachachikuk runakuna willaptinkuna Jesusta kreyik runakunaka almitirkansapa. Chaypina akllarkansapa Estebanta. Payka Jesukristuta alli kreyik runa karkan. Tata Diospa Espiritunta allita kasushpa kawsak. Chaymanta akllarkansapa Felipita, Prokorota, Nikanorta, Timonta, Parmenasta, Nikolasta. Chay Nikolaska Antiokiya llaktamanta karkan. Payka mana judiyu kaykashpa judiyukunapa yachachikunanta aypa watatana katirkan. 6Chay kanchis runakunata akllashpankuna chay chunka ishkay yachachikuk runakunaman pusharkansapa. Paykunaka makinkunata chay aklladu runakunapa umankunapi churashpa Tata Diosta roygarkansapa sukaman yanapanankunapa. 7Chaymanta Tata Diospa rimananta sukaman yachachikuptinkuna Jerusalenpi Jesukristuta kreyik runakuna sukaman aypayarkansapa. Aypa saserdotekunapish Jesusta kreyirkansapa. 8Chaymanta Tata Diospa Espiritun sukaman yanapaptin chay runakunapa ñawpakninkunapi Estebanka atiparkan aypa almirana milagrukunata rurayta. 9Chashna almirana milagrukunata ruraptin suk runakuna kallarirkansapa Estebanwan ayninakuyta. Chay runakunaka suk tantanakunankuna wasipi tantanakuksapa. Chay wasipa shutin karkan Kacharidukunapa Wasin. Suk ayninakuk runakuna Sirene llaktamanta, Alejandriya llaktamanta, Silisia partimanta, Asia partimanta karkansapa. 10Chay runakuna Estebanwan sukaman ayninakushpankunapish mana atiparkansapachu upallayachiyta. Tata Diospa Espiritun sukaman yanapaptin Estebanka atiparkan sukaman allita yachachiysapata. 11Chashna mana upallayachiyta atipashpankuna suk runakunata kullkita pagararkansapa chatanankunapa Esteban Tata Diosta Moisesta washanchaykananta. 12Chay llullakuk runakuna chayta rimashpa ansianukunata, Moisespa killkadunta yachachikukkunata, chay llaktapi kawsak runakunata sukaman turbachirkansapa. Paykunaka Estebanta apishpankuna pusharkansapa kamachikukninkunapi chatakuk. 13Chaypina chay llullakuk runakunaka chatashpankuna willarkansapa: —Kay runaka sukaman washanchashpa riman kay Tata Diospa wasin Moisespa killkadun mana alli kanankunata. 14Chaymanta uyarishkanisapa rimaptin chay Nasaretmanta Jesus Tata Diospa wasinta urmachinanta. Chaymanta uyarishkanisapa rimaptin Jesus Moises yachachiwashkanchikunata chikan layatana yachachiwananchikunata. 15Chashna chatakuykaptinkuna chay kamachikuk runakunawan tukuy chay tantanakudu runakunaka Estebanta chaparkansapa. Uyanta kawarkansapa iden suk angelpa uyanshina llipyaptin.


text: 1¿Imanirtä yarpaycäyanqui Jesucristupa apostolnin mana cashgäta? Sayno yarpäyaptiquipis Señorninsi Jesucristo yuriparcamar acramash captinmi nogapis apostolnin caycä. Apostolnin car ali wilacuyninta wilapaptëmi chasquicuyashcanqui. Saymi waquin runacuna mana tantyacuyaptinpis gamcunaga apostolnin cashgäta tantyacuyänayqui. 3Gamcunata imatapis mana manacuptë waquinniqui nicäyanqui: “Pabloga Jesucristupa apostolnin mana carmi imatapis manacamansisu. Apóstol mana captincher imata chasquinanpäpis derëchun cansu.” 4Sayno niyaptiquipis waquin yachasicogcunapanölami nogapapis derëchö caycan posädasiyämänayquipä y pachäta garayämänayquipäpis. 5Musyayashgayquinöpis Pedruwan waquin cag apostolcuna y Jesucristupa wauguincunapis Jesucristupa wilacuyninta wilacur puriptin warmintintami yanapaycäyan. Apóstol caycaptëga nogapapis derëchö caycanmi warmiynag captëpis yanapäyämänayquipä. 6Waquin apostolcunapapis derëchun caycaptenga ¿imanirtä yarpäyanqui Bernabëpawan nogalapa derëchöcuna mana cashganta? 7¿Pitä soldädo cayman yaycunman quiquinpa gastuncunawan? Saynöpis ¿pitä cosechapacog aywar paylayninta chasquinsu? Saynöpis ¿pitä uyshayog car milwanta puscananpä rutunsu? 8Saynölami nogapapis derëchö caycan apóstol caycaptëga yanapäyämänayquipä. Moisés guelgashgan leycunachöpis cayno nirmi guelgaraycan: “Pachanta mana garaylapaga yuntacunata ama arusiyaysu.” Tayta Diosninsi sayno nergan yuntacunata pachanta garashgansino wilacuyninta wilacogcunatapis yanapänansipämi. 10Arogcuna jornalninta chasquiyänanpä derëchun cashganno y cosechagcunapis paylayninta chasquiyänanpä derëchun cashgannömi Jesucristupa wilacuyninta wilacogcunapis wilacuyashganpita chasquiyänanpä derëchun caycan. 11Nogacunami gamcunatapis Jesucristupa wilacuyninta wilapäyashcä. Saymi nogacunapapis derëchöcuna caycan gamcuna yanapäyämänayquipä. 12Waquin wilacogcunata yanapänayquipä derëchun caycaptenga apóstol captë nogacunapapis derëchöcuna caycanmi yanapäyämänayquipä. Sayno captinpis noga yarpachacushcä gamcunapita imatapis mana chasquinäpämi. Musyayashgayquinöpis wilacushgäpita imalatapis chasquiptë runacuna jamuräyämanmanmi: “Payga wilacuycan guellaypä-rayculami” niyashpan. Sayno jamuräyämashpan wilacushgäta manami chasquicuyangasu. Sayta mana munarmi quiquëcuna aruyashcä gastöcunapä. Saynölami imatapis mana chasquiylapa may-saychöpis wilacuycäyä Jesucristupa wilacuyninta pï-maypis chasquicuyänanpä. 13Sayno captinpis derëchö caycanmi wilacushgäpita chasquinäpä. Gamcunaga musyayanquimi templucho cag altarta pisapacogcuna y churapacogcunapis altarcho pishtashgan aysata micur cawayashganta. 14Saynölami Jesucristupa wilacuyninta wilacogcunapapis derëchun caycan wilacuyashganpita chasquiyänanpä. Sayno cananpämi Señorninsi Jesucristo nish. 15Derëchö sayno captinpis noga cushicömi gamcuna cagcho imatapis mana chasquiylapa wilacushgäpita. Saynöpis manami yanapämänayqui-raycusu cay cartata cartacaycämö, sinöga Jesucristupa apostolnin cashgäta tantyacuyänayquipämi. Wilacushgäpita cobranäpa trucanga jina wanucömanpis. 16Manami quiquiläpitasu wilacuycä, sinöga Tayta Diosninsi acramashganpitami. Sayno acraycämaptin mana wilacuptëga jina algupis apacamanman. 17Quiquiläpita wilacorga cobrämanpis carganmi. Tayta Diosninsi wilacunäpä churamash captinmi cobräsu. Saypa trucanga pägupä mana yarparaylapa ashmay arushganno nogapis pägupä mana yarparaylapa Jesucristupa wilacuyninta wilacuycä. 18Päguta chasquir cushicunäpa trucanga mana cobraylapa wilacushgäpita runacuna Jesucristuta chasquicuyaptinmi noga cushicö. Saymi mana cobraylapa wilacuycä, wilacushgäpita imata chasquinäpä derëchö captinpis. 19Saynölami mayman charpis runacuna imano cawayashgantapis shumag tantyacur nogapis paycunano cawä pï-maypis Jesucristupa wilacuyninta chasquicuyänan cash. 20Saymi Israel runacunawan shuntacarga paycuna cawayashganno nogapis cawaycä. Moisés guelgashgan leycunata paycuna cumpliyashgannölami nogapis cumpliycä. Isanga tantyacö say leycunata cumplishgalanwanga pipis mana salvacunanpä cashgantami. Sayno captinpis Jesucristuta chasquicuyänan-raycumi paycuna cawayashganno nogapis cawaycä. 21Mana Israel runacunawan shuntacarpis paycuna cawayashgannölami nogapis cawaycä. Isanga paycunawan shuntacar mana jusalicuypa Jesucristo munashgannölami cawaycä. Sayno cawaycä paycunapis Jesucristuta chasquicuyänan-raycumi. 22Saynölami imalapis jusa cashganta runacuna niyaptenga nogapä jusa mana captinpis sayta ruränasu. Sayno may-saychöpis cawaycä Jesucristupa wilacuyninta pï-maypis chasquicuyänan cashmi. 24Gamcuna musyayanquimi ascag cörrirpis lapanta yaleg cagla premiuta chasquishganta. Yaleg cag premiuta chasquishganno gamcunapis Tayta Dios munashganno imaypis cawayay ciëlucho premiuta chasquiyänayquipä. 25Cörrinanpä o puclananpäpis yachacogcunaga shumagmi alistacuyan. Paycunaga sayno alistacuyan gänar laurel jachapita rurash corönata chasquiyänalanpämi. Nogansimi isanga alistacuycansi mana ushacag corönata chasquinansipä. 26Saymi cörregcuna cörreg mayincunata yalinanpä shumag cörrishganno o puclagcuna gänayänanpä shumag puclayashganno nogapis Tayta Diospa naupanman char premiuta chasquinäpä pay munashganno imaypis cawaycä. 27Cörregcuna yachacäyänanpä waran waran cörriyashgannömi imano nacarpis Tayta Diosninsi munashganno cawaycä. Manasayga waquinta shumag yacharcasirpis quiquëga Diospa naupanman manami chäshäsu.


text: 1Chauraga Italiaman aywachipäcamänanpag nä rimanacarärirga, pachrac soldäducuna mandagtam Pablotawan waquin wichrgashacunata “Gam aywachiy” nirun. Chay mandagpa jutin cara Juliom. Chay mandagpa lapan soldäduntinpa jutincuna cara ‘Augustopa’ nisham. 2Chauraga jegarärï Adramitio marcapita chrämusha büqui nä yargonanpag cayagmanmi. Chay büqui aywanan cara Asia ninganchru lapan marcacunaman yaycuypam. Nogacunawanmi aywara Aristarcos. Payga cara Macedoniachru Tesalónica marcapitam. 3Warantinga chrarärï Sidón ningan marcamanmi. Chaychrümi Julioga Pablopag ali shongo carga, cachrarirura cuyanacuynincunata ricapacamunanpag, jinaman imalachrüsi yanaparcärimunanpag. 4Nä Sidonpita yargorurga, Chipre tishgota dëjarärï ichognïcunachrümi. Chaynuypa aywapäcurä chay gochrachru alisca walyay naupäcunapita walyamuptinmi Chipre tishgo washapapäcamänanpag. 5Chaynuypam pasarärï Cilicia ningantas, nätan Panfilia ningantas mana shayular. Chaura chrarärirä Liciachru Mira marcamanmi. 6Chay Mira marcachrümi soldäducunapa mandagninga tarirun Alejandría marcapita chrämusha büquita Italiaman aywagta. Chauraga chaymanmi jegarärichiman Italiata aywapäcunäpag. 7Chay büquiwan aywapäcurä nä achca junagmi mana wayrala aywayta pasay atipayar. Chauraga maymay nacatacuytaragchri chrarärï Gnido marca chimpanman. Chauraga chaynuyla chay alisca walyay lutanman aywachipäcamaptinga, aywacurcä Creta tishgo muyuypam Salmonpa chimpancama. 8Chauraga maymay nacatacuytaragchri chrarärï chay Cretachru Buenos Puertos ninganman. Chay cara manam alä caruchrüchu Lasea ningan marcapitaga. 9Cesareapita yargapäcamungä nä unaymi cara, nätan gochrapa wayrala aywapäcunäpagga manatan alichu caratag. Chauraga chay malagäna junag fiesta pasaruptinga, Pablo cay niram chay büquichru aywagcunata: 10“Taytacuna, cay tamya wichanga Italia aywayga manapishchri alichu canga nogapa tantiaynïpitaga. Jinachru aywashaga manacagmansi ruracarungas canchri büquisi. Büquichru apayanganchisi, jinaman noganchis wanuruchwansi canchri”. 11Niyaptinmi chay soldäducuna mandagga mana cäsurachu Pablotaga. Antis cäsucuraga büquipa runantam, jinaman büqui aywachigtam. 12Chaura chay carcayangäga manam alichu cara büqui shayänanpag tamya wichan captin. Chauraga lapäcuna yupaymi jucla chaypita yargoyta munapäcurä, “Feniceman pagta chraruchwansi, chaychru tamya wichan cananchipag” nir. Cretachru Fenice ningan marcaga, alim cara büqui shayunanpag wacpitas caypitas walyaypita washapagniyog. 13Chaura ali nirag aywapäcunanpag guepäcunapita walyarimuptinga pinsiarärin aywayaytam. Chauraga büquipa banderan nirayagcunatam sharcarärichin. Jinarcurmi büqui aywachiyta galacayärin Creta tishgo lädulanpa. 14Chaypitam unaylanta tamyantin alisca juyu walyay walyaramun inti yargamunan lädupita. Chay walyaypa jutin cara ‘Euroclidón’ ninganmi. 15Chauraga jucläman aywachiytam galacayäriman. Mana nä imanaypas munapäcungäman aywachiyta atipapäcurnïga tacayärïmi, chay walyay munanganman aywachipäcamänanpag. 16Chauraga Clauda jutiyog ichic tishgola guepanman mana alä walyananman chrarärirga maymay sasataragchri büquiman chutarcarärimü salvacunapag cayag chay ichic bötilatas. 17Chaura nä chay ichic bötilata büqui manyanman jegarcarachimurga, wascacunata charircurmi yantata liyagnuysi chay jatun büquita mana tablacuna cachracänanpag watarärin. Chaura chay büqui aywachigcunaga agoysha gotucashaman büqui jaticänanta manchapäcurga, chay banderanuysi cayagtam limpu chutarparärin walyay aywachinganman aywachinanpag. 18Warantinga chaynuyla chay jatun gochrachru yacu lagyamuptin galayarärï apapäcungäta gochraman garpuytam büqui ancashyänanpag. 19Chaypita mas warantinga gochraman jitarparärïtan büquipa chaychru cayag imancunatas. 20Achca junagmi mana intitas ni goyllarcunatas ricapapäcurächu alisca alisca tamyaptin. ¡Manam nä cawayta pinsiapäcurächu ni yangalas! 21Chauraga achca junagmi nä mana micapäcurächu. Chaymi Pabloga chraupiman shayuyur cay nin: “Taytacuna, Cretachru noga ningäta cäsucarcämaptiquiga alim canman cara. Manachr caynuy cunchuchwanchu cara. Nätan manachr imacunatas gochraman jitarpuchwanchu cara. 22Antis cananga valorchacurcay büquilam manacagman ruracanga. Nätan noganchiga manam cay gochrachru mayganchis wanushunchu. 23Chay nircayangagtaga canan pagasmi Diospa angelnin willaraman. Nogaga Diospam cä, jinaman paytam serviyäsi. 24Chay angelga cay niramanmi: ‘Pablo, ama manchacaychu. Gamga Romachru Cesarmanga chränayran cayan. Gam raygom cay büquichru gamwan cayag runacunata, Diosga manam wanunanta munangachu maygantas’ niraman. 25Chauraga taytacuna, valorchacurcay. Nogaga Tayta Diosman yupachicuyämi. Nätan razonpam Dios ruranga, chay ángel nimangannuy”. 26Chauraga aywachisha cashun fiju juc tishgomanmi. 27Nä chrunca chruscuyog junag Adriático nipäcungan jatun gochrachru wacman cayman aywachisha carcayaptïmi, chay pagasga nä chraupi pagas cayaptin, büqui aywachig runacunaga tantiarärin nä gochra manyanman nachrgarcayanganta. 28Chauraga tantiapäcura yacutam imanuy junduchru carcayangätas. Jinarcurmi nä carcayänä quima chrunca sogtayog metruchru. Nä maslata aywarcurga yapaytan tantiapäcura imanuychru carcayangätas. Chauraga nä carcayä nä ishcay chrunca ganchrisniyog metruchrümi. 29Chauraga gagacunaman büqui tupananta mancharga, jitarparärin chruscu anclacunatam büqui guepanpa. Jinacarcärirga, aliscam munapäcura nä pacha waramunanta. 30Nätan büqui aywachigcunaga pinsiarärinag chay büquipita pacaypa aywacuytam. Chauraga jitarparärinag gochraman chay ichic bötilatam “Cay büquipa naupanman anclata cachrarpapäcushag” nignuyla. 31Nätan chay jinarcayagta ricapururmi Pabloga willarun soldäducunapa mandagninta soldäduncunatawan cay nir: “Paycuna aywacurcaptinga gamcunaga wanupäcunqui cay gochrachrümi.” 32Niptinmi soldäducunaga ichic bötila watarayag wascataga cuchurärin. Chauraga ichig bötilaga gochraman ishquircurmi aywacun. 33Nä pacha waranayämuptinga Pablo cay nin lapantam: “Nä ishcay semänam gamcuna carcayanqui mana micur, mana punur. 34Chaura cananga micapäcuy uchuclatas cay gochrapita yargapäcunaypag. Nätan manam maygaypasi umaypita juclay agchalaysi cay gochrachrüga quëdangachu”. 35Nircur Pabloga tantata charircurmi, Tayta Diosta lapanpa naupanchru “Gracias” nicurun. Jinarcurmi micuyta galayurun. 36Chauraga lapan runacunam chaychru cayagga Pablo micugta ricarärirga, micuyta galacayärin. 37Chay büquichru capäcurä lapäga ishcay pachrac, ganchris chrunca sogtayog runam. 38Nä pachran juntangancama micarärirga, trïgutam garpapäcura gochraman büqui ancashyänanpag. 39Nä pacha wararamuptinga, büqui aywachigcunaga manam musyapäcurachu mayman chrararcayangantas. Chaypitam ricaparärin gochra manyan pampata büqui shayunanpag juc callejonnuy gochra yaycushata. Chauraga ninacarärin büquita chayman imanaylapas ashuyärichinanpagmi. 40Chaypitam chay anclacuna watashata cuchurärirga gochrachru dëjarärin. Jinarcurmi büquita aywachig ichic guerulanta apshirärichin büquita aywachinanpag. Chaypitam naupachru banderanuysi cayagcunataga sharcarärichin. Jinaräriptin büquiga nä masmi ashuyara chay gochra manyan pampaman. 41Jinarcurmi büqui yaycurunag gochrata ishcayman raquignuysi cayag, achca agoysha gotucashaman. Chaychrümi büquiga pasay shumag jaticarun. Chay büquipa naupancagmi jaticarun agoyshaman mana pasay cuyugpag. Nätan büquipa guepancagmi, yacu lagyayaptilan cachracayta galayurun tablacuna. 42Chaura soldäducunaga Romachru carcelman aywarcayächingan runacunataga wanuchiytam munapäcura mana maygansi gueshpipäcunanpita. 43Nätan chay soldäducunapa mandagninga Pablo cawananta munarga, manam munarachu wanuchipäcunanta, antis nirun pampaman yargapäcunanpagmi, jinaman nadiay yachragcuna naupata nadiapäcunanpagmi, 44nätan waquincagcuna büquipa tablancunawan chay nadiagcunapa guepanta aywapäcunanpag. Chaynuypam lapalan yargarärimun gochra manyan pampaman.


text: 1Sumaq simikunan sonqoypi hunt'a kashan, taki kamarisqaytan reypaq takipusaq, ñoqaqa rimashani misk'ita rimaq allin qelqaq hinan. 2Llapa runamantapas aswan munaychan kanki, sumaq rimaykunan simiykimantaqa phullpumun, chaymi Diosqa wiñaypaq samincharqasunki. 3Kallpasapa runa, teqniykiman espadaykita warkuykukuy, ¡qanqa ancha allin atiyniyoqmi kanki! 4Qhapaq-atiyniykipi sillaykusqa llallinaykipaq ñawpariy, cheqaq-kaypaq maqanakuq, wakchakunapaqpas chaninchapuq. ¡Paña makiykin askha utirayanatapuni ruwanqa! 5Ñawpaqeykimanmi llaqtakunaqa urmaykunku, wach'inaykikunaqa ñawch'illañan, awqaykikunaq sonqonmanmi ch'antikun. 6Diosníy, kamachikuyniykiqa wiñay-wiñaypaqmi, chaninninpin llaqtaykita kamachinki. 7Chaninchaytan munakunki, mana chanin-kaytataq cheqnikunki. Chayraykun Diosniykiqa runamasiykikunamanta qanta hatunchaspa aceitewan hawirqasunki, chaywanmi anchallataña kusichirqasunki. 8Llapa p'achaykin mirrata, aloeta, canelata q'apashan, marfilwan sumaqchasqa qhapaq wasikunapin arpakunawan kusichisunkiku. 9Muyuykuqniyki allichachaq warmikuna ukhupin ñust'akuna kashan, paña ladoykipin reina tiyashan, Ofir sumaq qoriwan sumaqchasqa. 10Uyariykuway, ususilláy, makilla uyariykuway, llaqtaykitapas aylluykitapas qonqapuy, 11reyqa sumaq rikch'ayniyoq kayniykitan munan, payqa wiraqochaykin, paytaqa hatunchanaykin. 12Tiro llaqta runakunan sumaq sonqokunantin hamusunkiku, qhapaqkunan khuyapayakuyniyki mañakuq hamusunkiku. 13Ñust'aqa munayllañan wasipi kashan, qoriwan minisqan p'achanpas. 14Pallaysapa sumaq p'achawan churaykusqatan reyman pusanku, sipasmasinkunan qhepanta rinku, reypa kasqanmantaq haykunku. 15Ancha kusisqallañan asuykunku, q'ochukuspan reypa palacionman haykunku. 16Reyníy, askha churikunayoqmi kanki, paykunan ñawpa taytaykiq rantinpi kamachikunqaku, qanmi hinantin pachapi kamachikunankupaq churanki. 17Sutiykitan sapanka miraypi yuyarichisaq, chaymi llaqtakunaqa wiñay-wiñaypaq yupaychasunkiku.


text: 1Ñawpa tiempopin Diosqa ñawpa taytanchiskunaman imaymanamanta askha kutita profetakunawan rimapayarqan, 2kunantaq kay p'uchukay tiempokunapi Churinwan rimapayawanchis. Churinwanmi Diosqa hinantin pachakunatapas ruwarqan, hinaspa tukuy herencia chaskiq kananpaq payta churarqan. 3Paymi Diospa hatun-atiyninpa lliphlli-kayninqa, Diospa kikin rikch'ayninpunitaq kanpas, paymi tukuy imaymanatapas atiyniyoq siminwan hap'ishan. Paymi runakunaq huchanta Dioswan pampachachispa hanaq pachapi Diospa paña ladonpipas tiyaykurqan. 4Diospa Churinqa angelkunamantapas aswan kurak-kaymanmi ayparqan, paykunaq sutinmantapas aswan qollana sutitapunin chaskirqan. 5Diosqa manan hayk'aqpas mayqen angeltapas nirqanchu: “Qanmi Churiyqa kanki, kunan p'unchaymi churiyayki”, nispaqa. Manallataq mayqen angelmantapas nirqanchu: “Ñoqan Yayanqa kasaq, paytaq Churiy kanqa”, nispaqa. 6Phiwi Churinta kay pachaman kachamuspanmi ichaqa nin: “Diospa llapallan angelninkuna payta yupaychachunku”, nispa. 7Angelninkunamantataq nin: “Diosmi angelninkunata wayraman hina tukuchin, kamachinkunatapas rawrashaq ninaman hina tukuchin”. 8Churintan ichaqa nin: “Qanqa Diosmi kanki, wiñay-wiñaypaqmi lliwta kamachikunki, chaninkaqta ruwaspallapunin kamachikunki. 9Chaninkaqtan munakurqanki, mana chaninkaqtataq cheqnikurqanki, chaymi ñoqa Diosniykiqa wakinkunamantapas, hatunchaspa aceitewan hawispa kusichirqayki”, nispa. 10Nillantaq: “Qanqa Señormi kanki, qallariypiqa qanmi kay pachata teqsicharqanki, hanaq pachatapas makiykiwanmi ruwarqanki. 11Chaykunaqa tukukapunqan, qanmi ichaqa kashallankipuni. Llapallanmi chaykunaqa p'acha hina mawk'ayapunqa, 12huk p'achata hinan chaykunata k'uyuykunki, huk p'acha hinataqmi cambiasqa kanqa, qanmi ichaqa kaqllapuni kanki, kawsayniykipas manan hayk'aqpas tukukunqachu”, nispa. 13Diosqa manan hayk'aqpas mayqen angeltapas nirqanchu: “Paña ladoypi tiyaykuy, awqaykikunata chaki sarunaykiman churanaykama”, nispaqa. 14Llapan angelkunaqa Diospa kamachin ruwaq espiritukunallan kanku, paykunaqa Diospa qespichisqankunaq allinninpaq yanapaqta kachamusqallanmi kanku.


text: 1Davidpa tiemponpin hatun yarqay karqan kinsa watantin. Hinan Davidqa chay yarqaymanta Señor Diosta tapurqan, paytaq kutichimurqan: –Gabaón llaqta runakunata wañuchisqanku hawan Saulpiwan ayllunpiwan ñakasqa kanku, nispa. 2(Gabaón runakunaqa manan Israel t'aqa runakunachu karqan, aswanpas Amor runakuna miraymanta qhepaqkunan karqan. Paykunawanmi Israel runakunaqa rimanakurqan mana wañuchinanpaq, Saultaq ichaqa wañuchispa tukurqoyta munaq, Israelpaqpas Judapaqpas allin kananta yuyaspa). Hinan Davidqa Gabaón runakunata waqyarispa nirqan: 3–¿Imanasaqtaq qankunawan? ¿Imatataq ruwasaq allipunananchispaq, Señor Diospa llaqtanta saminchanaykichispaq? nispa. 4Gabaón runakunataq kutichirqanku: –Manan ñoqaykuqa qolqewanchu qoriwanchu allipunaykuman Saulwanpas ayllunwanpas, manallataqmi munaykuchu Israelpi hukllapas wañunantaqa, nispa. Hinan Davidqa nirqan: –¿Ima ruwanaytataq munankichisri? nispa. 5Paykunataq kutichirqanku: –Haqay Saulqa sinchitan qatiwarqanku wañuchiwarqanku, llapaykutataq Israel suyumanta ch'usaqyachiyta munarqan. 6Payqa Señor Diospa akllakusqanmi karqan, chaywanpas ayllunmanta qanchis qharita qowayku, Saulpa llaqtan Gabaapi Señor Diospa ñawpaqenpi warkuspa seq'omusaqku, nispa. Rey Davidtaq: –Qosqaykichismi, nirqan. 7Saulpa nieton Mefiboset-taqa manan wañuyman hap'ichirqanchu, taytan Jonatanwan Señor Diospa ñawpaqenpi rimanakusqankurayku. 8Aswanpas hap'ichirqan Saulpa churinkunata Armonitawan Mefiboset-tawan, chaykunatan Ajaq ususin Rizpa sutiyoq Saulpaq wachakurqan. Hinallataq Saulpa ususin Merabpa phisqa churinkunatapas hap'ichirqan, chaykunatan Merabqa Mehola llaqtayoq Barzilaipa churin Adrielpaq wachakurqan. 9Hinan chaykunata Gabaón runakunaman qorqan, paykunataq orqopi Señor Diospa ñawpaqenpi warkuspa seq'orqanku, hinan wañurqan qanchisnintin. Chay ruwasqankuqa cosecha hoqariy tiempon karqan, cebada ichhuy qallarishaqtin. 10Hinan Ajaq ususin Rizpa sutiyoqqa luto p'achanta qaqa pataman mast'arqan, paytaq chaypi karqan cosecha tiempomantapacha para qallariy tiempokama, makillataq qhawaq ayakunaman alton phalaq animalkuna p'unchay chayananmanta, salqa animalkuna tuta qayllananmantapas. 11Saulpa tiyaqmasin Rizpaq ruwasqanta Davidman willaqtinkun, 12payqa Galaadpi Jabes llaqtaman rirqan, hinaspa Saulpa Jonatanpa tullunkunata chay llaqta runakunamanta apamurqan (Filistea runakunan Gilboa orqopi Saulta wañuchispa, Betsán llaqta plazaman Saultawan Jonatantawan warkurqanku, chaykunatan Jabes runakuna suwamurqanku). 13Hinan chaymantapacha Saulpa Jonatanpa tullunkunata apachirqan, hinallataq qanchis warkusqakunaq tullunkunatapas huñuchirqan. 14Chaymi Saulpa Jonatanpa tullunkunata Benjamín hallp'a Zela llaqtapi Saulpa taytan Cispa ayan p'ampasqaman p'ampaykapurqanku, hinaspan reypa tukuy kamachikusqanta ruwarqanku. Chaymantataq Diosqa llaqtankumanta mañakusqankuta uyarirqan. 15Filistea runakunan wakmanta Israel runakunawan maqanakurqan. Hinan Davidqa soldadonkunapiwan rispa, Filistea runakunawan maqanakurqan, Davidtaq sinchita sayk'urqapurqan. 16Isbi-benobmi Davidta wañurqachiyta munarqan, paymi hatuchaq t'aqa miraymanta karqan, broncemanta lanzanmi pesarqan kinsa kilo kuskanninta, espadanpas mosoqllan karqan. 17Hinan Sarviaq churin Abisaiqa yanapaq chayarqan, hinaspa chay Filistea runata phawaykuspa wañurqachirqan. Chaymi llapan soldadonkuna Davidta nirqanku: –Amaña kunanmantaqa ñoqaykuwan maqanakuyman lloqsinkiñachu, manan munaykuchu Israelpa k'anchaynin wañunanta, nispa. 18Chaymantataq Gob llaqtapi Filistea runakunawan maqanakurqanku. Hinan Husaq miraynin Sibecaiqa hatuchachaq t'aqa miraymanta Safta wañurqachirqan. 19Huktawanmi kikillanpitaq maqanakuspanku, Belén llaqtayoq Jairpa churin Elhanán Gat llaqtayoq Goliat-ta wañurqachirqan. Goliatpa lanzan hap'inanmi karqan telarpi bayeta k'uyuna k'aspi hina sinchi rakhu. 20Huk kutitawanmi Gat llaqtapi Filistea runakunawan maqanakurqanku. Chaypin huk qhari hatun sayayniyoq karqan, hatuchachaq t'aqa miraymanta. Paymi sapanka makinpipas chakinpipas soqta dedoyoqkama karqan, chaymi llapanpiqa iskay chunka tawayoq dedo karqan. 21Israelta pay k'amiqtinmi, Davidpa wawqen Simeaq churin Jonatanqa wañurqachirqan. 22Chay tawantinmi Gat llaqtapi hatuchachaq t'aqa miraymanta karqanku, Davidtaq soldadonkunapiwan paykunata wañuchipurqanku.


text: 1Chaymantataq Careaq churin Johanán, Osaiaspa churin Azarías, soldadokunaq umallinkuna, llapan runapas hatunpas huch'uypas Jeremiasman qayllaykuspa 2nirqanku: –Ama hinachu kay, valekuqmi hamushaykiku, ñoqaykupaqyá Señor Diosniykimanta mañaykapuwayku kay pisilla qhepaq runakunapaq. Ñawpaqqa askhan karqayku, kunantaq rikushawankiku hinapas pisillaña qhepakuyku. 3Diosniyki Señor Diosmanta mañapuwayku paypuni maynin purinata yachachiwanankupaq imatachus ruwanaykutapas willawanankupaq, nispa. 4Niqtinkutaq Jeremiasqa nirqan: –Allinmi. Diosniykichis Señor Diosmanta mañapusqaykichismi valekuwasqaykichisman hina, lliw imachus niwasqantapas mana pakaykuspan willasqaykichis, nispa. 5Hinan paykunaqa Jeremiasta nirqanku: –Manataqchus ñoqayku kasusaqku Diosniyki Señor Diospa qanwan nichiwasqankuta chayqa, kikin Señor Diospuni ñoqayku contra cheqaq chaninta sayarispa rimariq kachun. 6Munasaqkuña manaña munasaqkuchu chaypas mañapuwanaykikupaq kachashaykiku chay Diosninchis Señor Diospa nisqantaqa kasukullasaqkupunin, ahinapi allillanpuni kawsanaykupaq, paypa simintaqa hunt'allasaqkupunin, nispa. 7Chunka p'unchaymantañataq Señor Diosqa Jeremiasta rimaykurqan, 8hinan payqa waqyarqan Careaq churin Johananta, puriqmasin soldadokunaq umallinkunata, hatuntapas huch'uytapas lliw runakunatapas. 9Hinaspan nirqan: –Kachawarqankichismi Diosmanta qankunapaq mañanpunaypaq, Israelpa Diosnin Señormi nin: 10Kay suyupichus qhepakunkichis chayqa, ñoqan allinta wiñarichisqaykichis, manañan thunisqaykichisñachu, saphichisqaymantaqa manan t'irasqaykichisñachu, chay hatun llaki kachamusqaymantaqa llakikunipunin. 11Manchakusqaykichis Babilonia reytaqa ama manchakuychisñachu. Amapuniña manchakuychisñachu. Ñoqan qankunawan kashani, ñoqataqmi qespichisqaykichis, paypa makinmanta qechuspa. 12Ñoqaqa khuyapayasqaykichismi, paywanpas khuyapayachillasqaykichistaqmi, hinan llaqtaykichisman kutichimpusunkichis, nispa. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 13Ichaqa Señor Diosniykichista mana kasukuspachus ninkichis: Kay suyupiqa manan qhepaykumanchu, 14aswanpas Egipto suyuman rispa tiyakampusaqku, chaypiqa manan rikusaqkuchu maqanakuytapas, manataq uyarisaqkuchu maqanakunapaq huñuq trompeta waqaqtapas, manallataq yarqaymantapas wañusaqkuchu, nispa chayqa, 15qankuna Judapi qhepaqkuna uyariychis, Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señorpa nisqanta: Qankunachus Egiptopi tiyaq ripuyta munashankichispuni chayqa, 16manchakusqaykichis maqanakuypas yarqaypas chay kikinpin taripasunkichis, chaypitaqmi wañunkichispas. 17Cheqaqtapuni Egiptopi tiyaq ripuyta munaqkunaqa maqanakuypin, yarqaypin, onqoypin tukukapunqaku. Manan hukllapas kawsanqachu, manapunin ayqenqachu ñoqaq kachamusqay hatun llakimantaqa, nispa. 18Israelpa Diosnin Tukuy-atiyniyoq Señormi nillantaq: Imaynan phiñakuyniykuna rawrarirqanraq Jerusalenpi tiyaqkunapaq hinallataqmi qankunapaqpas rawrarinqa Egiptomanpuni ripunkichis chayqa. Qankunan kankichis millay ñakasqa, k'amisqa, llaksakuypaq, manañataqmi kay suyutaqa rikunkichisñachu, nispa. 19Yaw, Judá suyupi qhepaqkuna, Señor Diosmi kamachisunkichis: Ama Egipto suyuman riychischu, nispa. Allinta yachaychis, kunanmi ñoqa willashaykichis 20qankunaq sinchi pantasqaykichista. Qankunan Diosniykichis Señor Diosmanta mañakuqta kachawaspa niwarqankichis: Diosninchis Señor Diosmanta mañaykapuwayku. Willaykuwaykutaq lliw ima nisqantapas, chayman hina ruwanaykupaq, nispa. 21Kunantaqmi ñoqa willaykichis Diosninchis Señor Diospa “ninki” niwasqanta, qankunataq ichaqa mana kasukuyta munankichischu. 22Chayrayku allinta yachakuychis, maqanakuypi, yarqaypi, onqoypiwanmi wañumunkichis maychus tiyaq ripuy munasqaykichis suyupi, nispa.


text: 1Saynöpis ricargä ciëlupita juc ángil uraycämogta. Say angilmi urämorgan wanwanyaycag pasapa shiminpa llävinta y cadinata aptash. 2Dragonta sariycurmi cadinawan ángil watargan. Say dragonga diablo nishgan Satanasmi cargan. Wanwanyaycag pasapa shiminman Satanasta jitarpurmi puncunta llävergan waranga (1,000) wata saycho wichgaränanpä. Saycho wichgararmi runacunata engañanganasu. Waranga wata cumplircuptinnami pöcu tiempo libri purinanpä cacharenga. 4Saypitanami ricargä trönucunacho jamaraycag runacunata. Say runacunaga Jesucristuman yäracur pay munashganno cawayashganpitami wanusish cayargan. Paycunaga manami adorayargansu anticristuta ni anticristu-nirag ïdulutapis. Saynöpis manami señalasicuyargansu anticristupa señalninwan urcunmanpis ni maquinmanpis. Say runacunatami Jesucristo churargan payman mana yäracogcunata juzgananpä. Paycunami cawarircamur trönucunaman jamacuyargan waranga (1,000) wata Jesucristuwan mandag cayänanpä. 5Say cawarimogcunaga salvash car imajinanparä cushicuycuyanga. Paycunaga manami in ernuman gaycushgasu cayanga. Saypa trucanga Tayta Diosta adorayashpan Jesucristuwan waranga watami mandag cayangapä. Paycuna cawariyämushganga punta cag cawarimuymi caycan. Waquin runacunaga manami cawariyämongaräsu waranga wata cumplishganyag. 7Waranga wata päsarcuptinnami prësu caycashganpita Satanás cacharish cangapä. 8Nircurmi may-saypapis purenga runacunata engañananpä. Sayno engañaptinmi Gog nishgan nacionpa y Magog nishgan nacionpapis soldäduncuna shuntacäyanga Tayta Diosman yäracogcunawan guërrata rurayänanpä. Lamar cuchuncho agusha saysica cashgannömi say soldäducunapis saysica cayangapä. 9Say soldäducunami may-saypitapis shamur Tayta Diosman yäracog runacunata Jerusalencho juntapäyanga. Sayno juntaparaycaptinmi Tayta Diosninsi ciëlupita ninata cachamonga lapan say soldäducunata ushacäsinanpä. 10Nircurnami runacunata engañag Satanasta Tayta Dios gayconga bunyaypa bunyar azufriyog rupaycag in ernuman. Saychömi anticristo, anticristupa wilacognin y quiquin Satanaspis pagasta junagta imayyagpis nacayangapä. 11Saypitanami ricargä jatuncaray yurag trönuncho Tayta Diosninsi jamaraycagta. Say hörami intipis, quilapis, goyllarcunapis y cay pasapis elagacäcuyargan. Mananami más ricacargannasu. 12Saynöpis ricargä lapan runacunata, yachagtapis mana yachagtapis, Tayta Diospa puntancho cawarimushgana caycäyagta. Paycunami cayargan lamarcho wanogcuna, pamparaycagcuna y may-saycho wanogcunapis. Saypitanami librucunata Jesucristo quichargan. Waquin librucunachömi guelgarargan runacuna cawaycar alita o mana alita rurayashganpis. Say librucunata ricaycurmi runacunata Jesucristo juzgargan alita o mana alita rurayashgantapis. Libro de la vïdachönami guelgarargan Diospa naupancho imayyagpis cawayänanpä runacunapa jutincuna. 14Libro de la vïdacho jutincuna mana guelgaraptin manami pipis salvacorgansu. Say runacunaga bunyaypa bunyar rupaycag in ernuman gaycushmi cayargan.


text: 1Señor Diosmi niwarqan: 2–Qan, runaq churin, Magog suyu ladoman kutirispa, rey Gog contra profetizay. Paymi Tubal suyuq Mesec suyuq umallinkunaq qollananqa. 3Payta niy, Apu Señor Diosmi nin: Yaw, Gog, qanmi kanki Tubal suyuq Mesec suyuq umallinkunaq qollanan, ñoqan kani awqayki. 4Qantan kutirichisqayki, simiykiman ganchowan churaspaymi qanta llapan ejercitoykikunatawan hawaman aysarparisqayki. Qanpan kan caballoykikuna, armantinkama caballoyoq soldadoykikuna, mana yupay atiy soldadoykikuna, llapallankun escudoyoq espadayoq kanku, ichaqa llapantapunin aysarparisaq. 5Qanwanmi kashallanqataq Persia suyu soldadokuna, Etiopía suyu soldadokuna, Libia suyu soldadokunapas, llapankutaq cascoyoq escudoyoq kanku. 6Kaqllataq qanwan kashanqa Gomer suyu llapan soldadokuna, wichay lado karu suyu Bet-togarma llapan soldadokunapas, chay hinapin askha suyukuna qanwan kashanqa. 7Yaw, Gog, wakichikuy q'epichakuy, ladoykipi llapan soldadokunantin, munayniykiman hina paykunata kamachiy. 8Unay p'unchaykuna qhepamanmi qanta waqyasqayki. Israelpi orqokunan pasaq purunyachisqa kasqa. Runankunan hinantin suyumanta huñukamuspa chay orqokunaman kutimpurqanku. Thunisqa suyunkun wakmanta allichasqa kapun, kunanqa llakhiñan Israel runakunaqa tiyashanku. Qanmi ichaqa qhepa watakunaman chay suyuman awqa-tinkuq phawaykunki. 9Chaymi qanqa chayanki pacha phuyu hinaraq suyuntinta p'ampanaykipaq, hinallataq phawaykunki tutuka hatun wayra hinaraq, llapan mana yupay atiy soldadoykikunawan, llapan chay suyukunapiwan. 10Ñoqa Apu Señor Diosmi nini: Chay p'unchaymi mana allinta yuyaykuspa mana chanin yuyaykunata kamarispa, ninki: 11Mana yanapaqniyoq suyu contran phawaykusaq, chay runakunan mana imata yuyarispa llakhilla tiyashanqaku, llaqtankunapas mana perqayoq, mana punkuyoq, mana chakanayoq kashaqtin. 12Chay runakunan hinantin suyukunamanta kutimurqanku, hinaspan wakmanta raqay-raqayta allichaspa tiyakapurqanku, kunantaq pachaq pupunpi tiyashanku, askha uywakunayoq askha kaqniyoq. Chaymi ñoqa paykuna contra sayarispa suwasaq llat'anasaq, nispa. 13Hinan Sabá runakuna, Dedán runakuna, Españamanta comerciantekuna, allin qharinkunapas tapusunkiku: ¿Suwakuqchu hamurqanki? ¿Mana yupay atiy soldadoykita huñurqospachu llat'anaq hamurqanki? ¿Apallankitaqchu qorita, qolqeta, qhapaq kaykunata, uywakunatapas? ¿Askhatapunichu llat'anasqaykikunata apanki? nispa. 14Chayrayku, qan, runaq churin, Gogta niy, Apu Señor Diosmi nin: Israel llaqtay llakhilla tiyakushaqtinmi, qan puririnki. 15Wichay lado karuy-karu suyuykimantapachan qanqa askha suyukunapiwan hamunki. Mana yupay atiy ejercitokunan qanwan hamunqa, llapankutaq caballopikama. 16Qanmi, Gog, Israel llaqtayman pacha phuyu hinaraq phawaykunki. Hamuq p'unchaykunapin pusamusqayki llaqtay contra, qanta imaynatachus ruwaspaymi suyukunaman rikuchisaq ñoqaqa ch'uyapuni kasqayta. 17Apu Señor Diosmi nin: Unay p'unchaykunañan rimasharqani Israelpi kamachiy profetakunawan, chaypiqa qanmantan rimarqani. Paykunan haqay p'unchay askha kutita willakurqanku qanta pusaspa Israelman kachaykunayta, nispa. 18Apu Señor Diosmi nin: Israelta Gog phawaykuqtinmi manchanatapuni phiñakuyniy rawrarinqa. 19Sinchi k'arakta phiñakuspaymi sut'inchani Israel suyupi chay p'unchay sinchi pacha chhaphchiy kananta. 20Qochapi challwakuna, alton phalaq animalkuna, salqa animalkuna, pampan suchuq animalkuna, pachantinpi llapan runakunapas lliwmi ñawpaqeypi khatatatanqa. Orqokunan thunikamunqa, ranrakunan kumpakamunqa, llapan perqakunataqmi lliwlla thunikunqa. 21Ñoqan Gogman chayachisaq imaymana rikch'aq mana allinkunata manchakuywan p'ampaykusqa kananpaq. Runakunataq paykunapura espadawan wañuchinakunqaku. 22Onqoywanmi qonqay wañuywanmi ñak'arichisaq, pay pataman soldadonkuna pataman puriysiq-masin suyukuna patamanwanmi kachaykusaq para lloqllata, chikchita, azufre ninatawan. 23Chay hinapin askha suyukunaman rikuchisaq hatun-kayniyta ch'uya-kayniytawan. Ñoqa kikiytapunin paykunaman reqsichikusaq, hinan reqsiwanqaku ñoqa Señor Diosqa kasqayta. Ñoqa Apu Señor Diosmi chayta nini, nispa.


text: 1Kayqa Jesucristoq rikuchiyninmi, chaytan Diosqa payman qorqan yaqaña sucedenan kaqkunata kamachinkunaman rikuchinanpaq. Chaymi Jesucristoqa angelninwan chaykunata kamachin Juanman willachirqan. 2Juanmi tukuy imaymana rikusqanta willakuspa Diospa siminta Jesucristoq willasqantawan willarqan. 3Kusisamiyoqmi kay libropi profetizasqa simikunata leeqqa, hinallataq leesqata uyariqkunapas, chaypi qelqasqakunata kasukuqkunapas, chaykunaq sucedenan tiempoqa sispaykamushanñan. 4Ñoqa Juanmi Asia provinciapi kaq qanchis iglesiaman qelqamuykichis: Diosmi Jesucristopiwan, Diospa tiyananpa ñawpaqenpi kashaq qanchis espiritukunapiwan saminchasunkichis thak-kaytapas qosunkichis. Diosmi ñawpapas karqan, kunanpas kashan, qhepamanpas kanqa. 5Jesucriston hunt'aq testigoqa, wañusqakunamanta phiwikaq kawsarimpuqpas, kay pacha reykunata kamachiqpas. Jesucriston munakuwaqninchis, huchanchiskunamanta yawarninwan kacharichiwaqninchis, 6hinaspa Dios Yayanpa qhapaqsuyunpi sacerdotekunata churawarqanchis payta servinanchispaq. Payman qhapaqchaypas atiypas wiñay-wiñaypaq kachun. Amén. 7Qhawariychis, phuyupin Cristo hamushan, llapa runan payta rikunqa, t'urpuspa k'iriqninkunapas rikunqan, hinaspan kay pacha lliw ayllukuna payta rikuspa waqaykunqaku. Arí, Amén. 8Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi nin: “Ñoqan kani Qallariypas Tukukuypas. Ñoqan kani ñawpa kaqpas, kunan kaqpas, qhepaman kaqpas”, nispa. 9Ñoqa wawqeykichis Juanmi Jesuswan hukllachasqa kaspa Diospa qhapaqsuyunta suyakuq-masiykichis kani, qankunawan kuskataq ñak'ariykunatapas pacienciawan muchushani. Patmos islapin preso kasharqani, Diospa siminta Jesucristomantawan willakusqayrayku. 10Hinan Señorpa p'unchayninpi Santo Espirituq atiyninpi kashaspay qhepaypi huk kunkata uyarirqani, kunkayoqta rimashaqta, cornetaq waqayninta hina. 11Chay kunkan niwarqan: Qelqa k'uyupin qelqanki rikusqaykita, hinaspa Asia provinciapi kaq qanchis iglesiaman apachinki: Efesoman, Esmirnaman, Pergamoman, Tiatiraman, Sardisman, Filadelfiaman, Laodiceamanwan, nispa. 12Hinan rimaykamuwaqniyta rikunaypaq qhepayta qhawarikuspa rikurqani qanchis qori candelerota, 13chay candelerokuna chawpipitaq Runaq Churinman rikch'akuqta rikurqani, qoysu p'achawan p'achasqata, qhasqon cheqaspi qori cinturonwan chumpiykusqata. 14Chukchantaq kasqa yuraq millma hina, rit'i hina yuraqllaña, ñawinkunapas rawrashaq nina hina kasqa. 15Chakinkunapas hornopi ch'uyayachisqa k'anchashaq bronceman rikch'akuqmi kasqa, kunkanpas askha unuq phaqchasqanmanmi rikch'akusqa. 16Paña makinpitaq qanchis qoyllurkunata hap'ishasqa, siminmantataq iskay ladon filoyoq espada lloqsimushasqa, uyantaq allinta k'anchashaq inti hina kasqa. 17Hinan ñoqaqa payta rikuspa wañusqa hina ñawpaqenpi wikch'ukurqani. Chaymi payqa paña makinwan llamiykuwaspa niwarqan: Ama mancharikuychu, Ñoqan kani ñawpa kaqpas qhepa kaqpas. 18Ñoqaqa Kawsaqmi kani, wañusqan karqani, kunantaq ichaqa wiñay-wiñaypaq kawsani. Ñoqan hap'ishani wañuypa llaventapas Ukhu-pachaq llaventapas. 19Chay hinaqa, rikusqaykikunatan qelqanki: kunan kaqkunata, imakunachus qhepaman kanantawan. 20Paña makiypi qanchis qoyllurkunata, qanchis qori candelerotawan rikusqaykiqa kaymi: Chay qanchis qoyllurkunata rikusqaykiqa qanchis iglesiaq angelninkunan, qanchis candelerota rikusqaykipas qanchis iglesian, nispa.


text: 1Chaymantan hanaq pachapi rikurani mancharikuypaq hina huk hatu-hatun señalta: chay señalpin rikurani huk warmita intiwan hina p'achasqata, chakinpa pachanpitaqmi huk killapas kashanman hinata, saynallataq umanpipas chunka ishkay ch'askakunayoq coronata. 2Chay warmiqa onqoqmi kasqa. Chaymi onqokunanpaq dolor hap'iqtin nishuta qaparqachasqa. 3Chaymantataqmi kaqmanta rikhurillarantaq huk hatu-hatun señal hanaq pachapi: chay señalpin rikullaranitaq dragonwan sutichasqa huk hatunkaray puka animalta. Chay dragonmi kasqa huk hatunkaray qalaywaman rikch'akuq; hinaspapas chay dragonqa kasqa qanchis umayoq, chunka waqrayoq, hinallataq sapankama umanpi coronayoq ima. 4Hinaspanmi chay dragonqa chupanwan hanaq pachapi llapallan ch'askakunamanta kinsa kaq partenta aysaspa arrastrasqa. Hinaspan chay ch'askakunataqa kay allpa pachaman wikch'uyamuran. Saynallataqmi hanaq pachapi rikusqay warmi ña onqokunanpaq hinaña kashaqtin, chay dragonqa ñawpaqninpi sayaspa, chay warmipa wawan naceramuqtin hinalla mikhurunanpaq listollaña suyaran. 5Hinaqtinmi chay warmiqa huk qari wawata onqokuran, kay enteron mundopi kaq llaqtakunata atiyninwan gobiernananpaq. Ichaqa chay warmipa wawanta qechuruspankun, tronopi tiyaq Diospa ñawpaqninman aparanku. 6Chay lugarmantan chay onqokuq warmiqa ishkapakuran Diospa preparasqan ch'inñeq lugarman, chay lugarpi kinsa wata parten cuidasqa kananpaq. 7Chaykuna pasasqanpa qepanmanmi hanaq pachapi guerra karan. Chaypin angelkunapa jefen ángel Miguelqa kamachisqan angelkunapiwan kushka dragonpa contranpi pelearanku, hinallataq chay dragonta qatikuq mana allin angelkunapa contranpiwan ima. 8Hinaqtinmi chay dragonqa qatiqnin mana allin angelkunapiwan vencesqa karanku. Chaymi Diosqa hanaq pacha cielopi tiyanankutaqa manaña paykunataqa permitiranñachu. 9Hinaqtinmi chay dragontaqa hanaq pachamanta kay pachaman wikch'uyamuranku, payta qatiqnin llapallan angelninkunatawan kushkata. Chay dragonmi kasqa diablo, ñawpaq kay pacha qallariypi mach'aqway formapi rikhuriq. Chay diablotan Satanaswan suticharanku. Hinaspapas chay diablon kay pachapi llapallan runakunataqa engañashan. 10Chaymantan uyarillaranitaq hanaq pacha cielopi huk hatu-hatun waqyakuyta, khayna niqta: —Diosninchismi kunan paypi creeq runakunata ña salvarunña. Paymi rikuchiwanchis tukuy atiyniyoq kasqanta. Pay sapallanmi gobiernananpaq tukuy atiyniyoq Reyqa. Diosmanta Hamuq Criston enteron kay pachataqa kunanmanta gobiernanqa. Cristoqa gobiernanqa, Diospa ñawpaqninmanta diablo wikch'uyamusqa kaqtinmi. Chay diabloqa tuta p'unchawmi Diospi creeq wawqe pananchiskunataqa Diospa ñawpaqninpi acusaran. 11Jesucriston huk Cordero hina cruzpi yawarninta ch'aqchuspa wañuran. Chay sacrificio ruwasqanwanmi, Jesucristopi creeq wawqe pananchiskunaqa, salvasqa karanku. Chaymi Jesucristopa sacrificio ruwasqanwan, hinallataq Jesucristomanta willakusqanku palabrawan ima, chay creyentekunaqa diablota venceyta atiranku. Hinaspapas chay wawqe pananchiskunaqa manan manchakurankuchu wañuytaqa. Aswanmi paykunaqa Jesucristomanta willakusqankurayku, listo karanku wañunankupaq. 12Chayraykuyá hanaq pachakuna, hinallataq chaypi llapallan kawsaqkunapas, ¡kusikuychis! ¡Ichaqa ay imaynaraq kankichis kay pachapi, hinallataq lamar qochapi kawsaqkunaqa! Diabloqa sinchi phiñasqan kashan, poco tiempollaña kananpaq kasqanta yachakusqanrayku. Chayraykun qankunaman urayamun, qankunata ñak'arichisunaykichispaq, nispa. 13Hinaqtinmi chay dragonqa kay pachaman wikch'uykamusqa kasqanta yachakuspan, chay qari wawacha onqokuq warmita qatiykachayta qallariran. 14Ichaqa Diosmi huk hatun ankapa ishkay raphrankunata chay warmiman qoran, chay raphrakunawan huk karu ch'inñeq desierto lugarman phawananpaq, saynapi chay dragonmanta ishkapakuspa, chaypi kinsa wata parten protegesqa kananpaq. 15Hinaqtinmi chay dragonqa siminmanta ashka unuta aqturan, mayu hinaraq puririnanpaq, saynapi chay warmita chay mayu apaspa wañuchinanpaq. 16Ichaqa allpa kicharikuspanmi, chay dragonpa aqtusqan mayuta millp'urparan. Saynapin chay warmiqa salvasqa karan. 17Hinaspan chay dragonqa chay warmipa contranpi anchata phiñakuspa, chay warmipa mirayninkunawan peleananpaq riran. Chay warmipa mirayninkunaqa karanku Diospa kamachisqankunata kasukuspa kawsaq runakunan, hinallataq Jesucristomantapas mana ishkayaspa willakuqkunan. 18Hinaqtinmi chay dragonqa lamar qochapa patallanpi sayaykuran.


text: 1Jerobaalpa churin Abimelectaq Shehem llaqtaman rirqan mamanpa ayllunkunawan parlaq, hinaspan llapanta nimurqan: 2–Llapan Shehem runakunata tapuychis: ¿Jerobaalpa qanchis chunkantin churinkunaq kamachisqan kaytachu munankichis, icha ch'ulla runallaq kamachisqan kaytachu? nispa. Qankunapas reparaychisyá ñoqaqa yawarniykichismi kani riki, nispa. 3Chaymi mamanpa ayllunkunaqa sumaqta parlapayarqanku Shehem runakunata, hinan Shehem runakunaqa llapallanku Abimelecta rey kananta munarqanku: Payqa ayllunchismi, nispanku. 4Hinan Abimelecman qorqanku Baal-berit diospa yupaychana wasinmanta qanchis chunka qolqeta. Chay qolqewanmi payqa millay qella tumaqaya runakunata mink'arqan paywan rinanpaq. 5Hinan paykunaqa rirqanku taytan Jerobaalpa Ofrapi wasinta, chaypitaq huk qaqa patapi Abimelecqa wawqenkunata qanchis chunkantinta wañuchirqan, Jerobaalpa sullk'akaq churin Jotamtaq pakakuspa mana wañurqanchu. 6Chaymantataq Shehem runakuna llapan Bet-milo cheqas runakunapiwan huñuykukurqanku Shehempi yupaychana saywa rumiq kasqan encina mallki chakipi, chaypitaq Abimelecta reyta churakurqanku. 7Chayta willaqtinkutaq Jotamqa Gerizim orqo pataman seqarqan, hinaspan chay patamanta alto kunkawan waqyakamurqan llapankuq uyarinanpaq hina: –¡Uyariwaychis Shehem runakuna! ¡Diospas qankunata uyarillachuntaq! 8Llapan mallkikunas puririsqaku reyninkuta akllakunankupaq. Olivo sach'atas nisqaku: Reyniyku kapuwayku, nispanku. 9Olivo sach'ataqsi nisqa: Aceiteywanmi yupaychakun runakunatapas dioskunatapas. ¿Chaytachu ñoqari saqeyman qankunaq reyniykichis kanaypaq? nispa. 10Higos sach'atataqsi nisqaku: Qanyá reyniyku kapuwayku, nispanku. 11Higos sach'ataqsi nisqa: Misk'illañan kani sumaq ruruyoqtaq. ¿Chaytachu ñoqari saqeyman qankunaq reyniykichis kanaypaq? nispa. 12Uvas sach'atañataqsi nisqaku: Qanyá reyniyku kapuwayku, nispanku. 13Uvas sach'ataqsi nisqa: Vinoywanmi kusikun runakunapas dioskunapas. ¿Chaytachu ñoqari saqeyman qankunaq reyniykichis kanaypaq? nispa. 14Llapan mallkikunas t'ankartañataq nisqaku: ¡Qanyá reyniyku kapuwayku! nispanku. 15T'ankar ch'aphrataqsi nisqa: Cheqaqtapuni akllakuwaspaykichisqa, hamuychis llanthuypi k'uytuykuq. Mana chaytaq ñoqamanta nina rawrarichun Líbano cedro mallkikunata ruphananpaq, nispa. 16Kunantaq niwaychis: ¿Cheqaq allin yuyaywanpunichu Abimelecta reypaq akllarqankichis? ¿Qankunari Jerobaalta aylluntawan sumaqtachu rikurqankichis, imaynan paypas qankunata rikurqasunkichis hinata? 17Taytayqa wañuytapas mana manchakuspan qankunarayku maqanakurqan Madián runakunamanta qechunasuykichispaq. 18Qankunataq aswanraq taytaypa ayllunkuna contra sayarirqankichis, churinkunatapas huk qaqa patallapi qanchis chunkantinta wañuchirqankichis. Chaymantataq uywasqan warmiq churin Abimelectaraqtaq yawarniykichis kasqanrayku Shehem reyta churakunkichis. 19Kunan cheqaq allin yuyaywanchus ruwarqankichis Jerobaalta ayllunkunatawan chayqa, Abimelecwan kusikuychis paypas qankunawan kusikullachuntaq. 20Mana chay hina kaqtintaq, Abimelecmanta nina rawrarispa llapan Shehemta Bet-milotawan ruphachun, hinallataq Shehemmanta Bet-milomantawan nina rawrarimuspa Abimelecta ruphachun, nispa. 21Chayta niykuspataq Jotamqa wawqen Abimelecta manchakuspa ayqekapurqan Beer llaqtapi tiyananpaq. 22Abimelectaq kinsa wataña Israel runakunata kamachirqan. 23Hinan Diosqa Abimelecman Shehem runakunamanwan mana allin yuyayta churaykurqan paykunapura cheqninakunankupaq, chaymi Shehem runakunaqa Abimelec contra hatarirqanku, 24Diosmi chayta ruwarqan Jerobaalpa qanchis chunkantin churinkuna wañuchisqanku aynimanta Abimelecwan yanapaqnin Shehem runakunapiwan ñak'arichisqa kanankupaq. 25Shehem runakunataq orqo patakunaman runakunata churamurqanku Abimelecman phawaykunankupaq, chaykunataqmi ñan puriqkunata lliwta qonqay llat'anasharqanku. Chaytataq hukkuna Abimelecman willakamurqanku. 26Huk p'unchaytaq Ebedpa churin Gaalqa wawqenkunantin Shehemman hamurqan, Shehem runakunataq payta hap'ipakurqanku. 27Hinaspan llapanku uvas chakraman pallaq rirqanku, chaypitaq uvasta saruspa q'ochukurqanku. Chaymantataq kutirqanku diosninkuq wasinman, chaypin mikhuspanku ukyaspanku Abimelec contra millayta rimarqanku. 28Hinan Gaalqa nirqan: –Jerobaalpa churillan kashaspa, ¿imamanraqmi chay Abimelecqa tukushan? ¡Chay Zebultaq kamachin hina! Ñoqanchis Shehem runakunari, ¿imataq kashanchis paykunaq kamachinpi kananchispaqri? Aswanpas Shehem llaqta sayarichiq Hamorpa kamachinta ruwasun, ama Abimelectaqa kasusunchu. 29¡Ay! Ñoqalla qankunaq umalliykichis karqoyman, Abimelectaqa hukpaqkaman wikch'urqoyman. Niymanraqtaq: Soldadoykikunata huñumuy maqanakunanchispaq, nispa. 30Ebedpa churin Gaalpa rimasqanta uyarispataq, llaqta kamachiq Zebulqa phiñakurqan. 31Hinaspan Abimelecman pakaylla willachimurqan: Ebedpa churin Gaalmi wawqenkunantin Shehemman hamusqaku, hinaspan llaqta runata yachachispa qan contra tanqashan. 32Chayrayku, soldadoykikunapiwan tutalla hamuychis, hinaspa campopi pakarqarikamuychis. 33Tutamantataq llaqtaman phawaykamunkichis inti lloqsimuqtin hina. Gaal runankunantin qanwan maqanakuq lloqsimuqtinkutaq, ima munasqaykita paykunata ruwanki, nispa. 34Chaymi Abimelecqa kaq tutapacha soldadonkunantin lloqsimuspa tawa t'aqaman rakinakurqan, Shehem qayllapitaq pakarqarikurqanku. 35Gaaltaq llaqta punkuman lloqsimurqan, hinan Abimelecqa soldadonkunantin pakakusqankumanta lloqsirqarimurqanku. 36Chay runakunata rikurqospataq Gaalqa Zebulta nirqan: –¡Qhawariy! Runakunaraqsi orqokunamanta uraykarqarimushan, nispa. Zebultaq nirqan: –Orqokunaq llanthuntachá runata hina qanqa qhawashanki, nispa. 37Wakmanta Gaalqa nillarqantaq: –¡Qhawariy! Pachaq Pupun nisqamantapas huk t'aqa hamushallantaq. Huk t'aqapas Watuqkunaq Encina Sach'an ñanmanta hamushallantaq, nispa. 38Zebultaq ichaqa nipurqan: –Kunanri, ¿ima ninkitaq, simisapa? Kusataraqtaq rimasharqankiqá: ¿Imataq kashanchis Abimelecpa kamachinpi kananchispaqri? nispa. Haqaymi qanpa pisichasqayki soldadokuna. ¡Phawayyá! Riy, hinaspa paykunawan maqanakamuy, nispa. 39Chaymi Gaalqa Shehem runakunapiwan maqanakuq lloqsirqan. 40Abimelectaq ichaqa Gaalta qatiykacharqan, hinan Gaalqa paymanta ayqerikapurqan. Askhataq k'irisqa karqanku, llaqtaman haykuna punkupipas. 41Abimelectaq Aruma llaqtapi qhepakurqan, Zebulñataq Shehemmanta Gaalta wawqenkunatawan qarqomurqan. 42Qhepantin p'unchaytaq Shehem llaqta runakunaqa chakrankuman qhawaq lloqsirqanku, chaytataq Abimelecman willarqanku. 43Hinan payqa soldadonkunata kinsaman t'aqarqarispa pampaman pakarqarichirqan. Llaqtamanta lloqsisqankuta rikurqospataq pakakusqankumanta phawarispa maqamurqanku. 44Abimelectaq paywan kaq soldadokunapiwan llaqta punkuman phawarispa chaypi sayarparirqan. Wakin iskay t'aqañataq chakrankupi kashaqkunaman phawaykuspa wañuchirqanku. 45Chay p'unchay ch'isiyaqnintinmi Abimelecqa llaqta runakunawan maqanakurqan llaqtata hap'ikapunankama, hinaspan llapan chaypi tiyaq runakunata wañuchirqan, llaqtamantaq kachita wisñiykurqan. 46Chay ruwasqanta yachaspataq, Shehem llaqta torrepi kashaqkuna haykurqanku El-Berit diosninku yupaychana wasi ukhu pukaraman. 47Chaypi llapa runakunaq huñusqa kasqanta yachaspataq, 48Abimelecqa llapa soldadonkunantin Salmón orqota wicharqan. Chaypitaq hachawan ch'aphrakunata wit'urqan, chayta winaychakuspan q'epikurqan. Hinaspa soldadonkunata kamachirqan: –Usqhaylla qankunapas ñoqa hina ruwaychis, nispa. 49Hinan ch'aphrakunata winaycharqarikuspa, Abimelecpa qhepanta rirqanku diosninku yupaychana wasikama. Chaypitaq ch'aphrata tawqaykuspa ninawan kanaykurqanku. Chay hinapin llapan torrepi kaqkunata wañuchirqanku, yaqa waranqata hina qharikunantinta warmikunantinta. 50Chaymantataq Abimelecqa Tebes llaqtaman rirqan, hinaspan llaqtata muyuykuspa hap'ikapurqan. 51Chay llaqta chawpipin allin ruwasqa torre karqan, chaymanmi llapan qharikuna warmikuna llaqta umalli runakunapiwan pakarqokurqanku, ukhumanta punkuta wisq'arqamuspataq torre pataman seqarqorqanku. 52Abimelectaq maqanakuspa torre punkuman chayarqan, chayta kanaykunan kashaqtintaq, 53huk warmiqa torre patamanta tunawa rumiwan ch'aqemuspa Abimelecpa umanta ch'eqtarqan. 54Hinan Abimelecqa usqhaylla arma q'epiysiqninta waqyarispa nirqan: –Espadaykita horqokuspa wañurqachiway, ama ñoqamanta: Warmiq sipisqanmi wañurqon ninankupaq, nispa. Chaymi arma q'epiysiqninqa sat'irqapurqan, Abimelectaq wañupurqan. 55Hinan Israel runakunaqa Abimelecta wañusqata rikuspanku, wasinkuta ripurqanku. 56Chay hinapin Diosqa Abimelecman kutichipurqan taytanta mana allin ruwasqanmanta, qanchis chunkantin wawqenkuna wañuchisqanmantawan. 57Kaqllataq Shehem runakunamanpas Diosqa kutichipurqan mana chanin ruwasqankumanta, Jerobaalpa churin Jotampa ñakayninpas llapankumanmi chayarqan.


text: 1Chantá Jobqa kutichispa, nerqa: 2Sichus sumajta sonqochawayta munankichej chayqa, kay nisqayta uyariychej. 3Suyariwaychej parlanaykama; chaymanta munaspaqa asikuwaychejpis. 4Noqaqa mana pi runawanchu quejanakushani; chayrayku mana jinalla kakuyta atinichu. 5Sichus allinta uyariwankichej chayqa, mancharikuywan opapacha qhepakunkichej. 6Noqa kikiy chaypi yuyaspa, mancharikuni; cuerpoypis mayta kharkatitin. 7Imaraykutaj juchasapas kawsallankupuniri, machuyanankukamataj qhapajyallankupuniri? 8Paykunaqa wawasninkuta, allchhisninkuta ima wiñajta rikunku, paykunaj qayllankupitaj ni imamanta manchachikuyniyoj karinku. 9Wasisninkumanqa ni ima llakiy chayanchu; Diospis paykunata mana castiganchu. 10Wakasninkoqa mirallankupuni; uñasninkupis mana wañunkuchu. 11Wawasninkoqa kusisqas phinkiykachanku, uña ovejitas jina mayta sink'uykacharispa. 12May kusisqas phinkirispa tusunku, tocarispa cajata, arpata, qenata ima. 13Tukuy kawsayninkupi qhapajyanku. Chantá ni imamanta llakiyniyoj wañupunku. 14Paykunaqa Diosta ninku: Noqaykumanta ithirikuy. Mana munaykuchu ñankunaykita rejsiyta. 15Pitaj kasqa chay Tukuy Atiyniyoj Dios Payta sirvinaykupajri? Imatá tarisqayku kasqa Paymanta mañakuspari? nispa ninku chay juchasapasqa. 16Chaywampis sajra runasqa mana dueñochu kanku allin kayninkumanta. Paykuna jina yuyanayqa noqamanta karupi kachun. 17Mayk'ajtaj sajra runaspa k'anchayninku wañuporqari? Mayk'ajtaj llakiyman urmarqankuri? Mayk'ajtaj Dios mayta phiñakuspa paykunata ñak'aricherqari? 18Mayk'ajtaj wayraj apasqan paja jina kanku, muyoj wayraj oqharisqan q'opa jinataj? 19Nisqa kashan: Diosqa tataspa juchasninkuta wawasnimpi pagachikun, nispa. Chaywampis sajrata ruwajpuni castigasqa kanan wananampaj. 20Paypuni castigasqa kanan Tukuy Atiyniyojpa sinch'i phiñakuyninwan. 21Wañusqanmanta qhepamanqa, payman ima dakun ayllunmantari? 22Chantá, pitaj Diosman yachachenqa, janaj pachapi kajkunata juzgajtari? 23Wakenqa wañunku sumaj kallpankupi, kusisqas, ni imamanta llakiyniyoj. 24Sumaj qhapaj kashanku, ni imamanta onqosqataj. 25Wakinrí may llakiypi kawsanku, wañupunkutaj kusiy kawsayta mana rejsispa. 26Chay tukuywampis jallp'a ukhupeqa uj rejlla kanku. Khuruspis kikillantapuni iskayninkuta mikhukapunku. 27Noqa yachani imatachus qankuna yuyasqaykichejta noqamanta, sajra yuyaykuna tiyapususqaykichejtapis. 28Qankunaqa tapukunkichej: Maypitaj kunan chay kuraj runaj wasinri? Maypitaj kashan sajra runaj tiyakunanri? nispa. 29Manachu qankunaqa chay ñanta rejkunata tapukunkichej? Paykunaqa ninku: 30Maypachachus Dios phiñakun chaypachaqa, Pay llakiykunata apachimun; sajra runatatajrí ni imapis pasanchu, nispa. 31Ni pipis kanchu sajra kawsasqankuta uyankupi nipunampaj, nitaj pipis kanchu chay ruwasqankuman jina paykunata castiganampaj. 32P'ampaj apashajtinkoqa, qhepantataj ñawpaqentataj runas rinku. 33Jallp'apis llamp'ulla qhataykonqa. P'ampaytawanqa, covachanta qhawaj churakonqanku. 34Qankuna sonqochayta munawasqaykichejqa qhasi manakaj. Tukuy parlasqaykichejqa llullalla, nispa nerqa Jobqa.


text: 1Juc warda muyunćhümi Jesus yaćhapacünincunawan pasayalcäla trïgu-trïgup manyanpa. Chay yaćhapacünincunañatacmi micanäśha cayalcal pallalcälila micalcälinanpä. 2Chayta fariseocunaca licälulmi Jesusta nila: “¡Jay! Wic-ari yaćhapacüniquicuna warda muyuncäćhülä tiquilcuśhanwan jalutacuyalcan camachicuyta” nil. 3Niptinmi: “¿Manachun lïgipäculanqui David micanäśha cayal puliwshï-masincunawan imacta lulapäcuśhantapis? 4¿Manachun David, chay Diosta alawana carpanman yaycaycälil Diosllapä laquïsha tantäta micälälila masqui paycunapä mana cunsintiycuśha captinpis? Chay sasirdüticunallapä captinpis manamari jamuyäśhachu capäcula. 5Chaynütac ¿manachun camachicuycäćhu lïgipäculanqui sasirdüticunacá warda muyuncunaćhüpis Diospa chuya wasinćhu lulatityapäcuśhanta? Jinayalcaptinpis manatacmá jamuyäśhachu. 6Rasunpa Diospa chuya wasinpïpis masninlämi cayćhu cäca cayan. 7Ñatac Diospa shiminćhu: ‘Śhun'üta suwaycälimänayquipä uycamäśhayquinu'a, cuyacuyniyu capäcunayquitam muná’ nishancäta sumäta tantiayalcal'a, cay mana juchayücunäta manaćh jamuyalcanquimanchu. 8Canan tantiapäcuy-ari: ya'a Rasun Nunap maquilläćhümi cay warda muyuncäpis cayan” nila. 9Chaypïta Jesus pasalmi juntunaculcänan wasiman yaycula. 10Chayćhümi mana cuyulï chaquïsha maquiyu nuna cayäñä. Chay fariseocunäñatacmi Jesusta achäqui ashiyninwan: “Má, ¿warda muyunćhülä sänachichwanchun?” nila. 11Niptinmi: “¿Mayanllayquitan uwishniqui juc ućhcuman śhaticacüluptin, warda muyunćhüpis mana julaycälinquimanchu? 12¿Chaychun nunaca mana ćhaniyu cayanman uwishcäpïpis ampá? Chaymari masqui warda muyuncäćhüpis camachicuyca allincäta lulaycachimanchic” nila. 13Nilculmi chay maquin chaquïsha nunäta: “Chacchapacuy” nila. Chaynu chacchapacuptinmi jucca maquinnuy tuqui sänu licalïla. 14Jinaptinmi chay fariseocuna yalälälimul, Jesusta imanuypa wañuchipäcunanpäpis lluy limanacuyta allaycapäcula. 15Chayta Jesus tantiälulmi juc-läduman licula. Chayćhu achca nunacuna atipäcuptinmi llapa ishyäcunactapis sänalcachil: 16“Ya'apïta amam äśhacüśha mismilcachinquichu” nila. 17Caynüpam Diospa willacünin Isaias unay isquirbishanca lulacacüla. 18Chayćhümi niyan: “Paymi sirbïnïpa aclacuśhäca cayan. Pay śhun'üćhu caycuśhanpïmi cushisha cayá. Ispiritú callpanchaycun'a jinantin pachäćhu allincäta tincüninman licaycunanpämi. 19Manam äśhaycaćhayan'achu, nïtac apalcaćhayan'achu. Manatacmi shimintapis cällicunallaćhu uyalipäcun'achu. 20Ñatac paquilpuyä cäñanuy cäcätapis tuquipmi licaycun. Wañulpuyä michïrunu cäcätapis manam wañulpächinchu. Caynu caycun'a allinca camalaycunanpä unanchaycuśhäman ćhänancamam. 21Chayćha jinantin pachäćhu nunacunaca payman chalapacullal alcayalcan'a” nil. 22Chaymi chay üra mana limä apla Satanaśhpa gänäśha nunacta Jesusman puśhapäcula. Jinaptinmi Jesus tuqui limä uyalï nunaman sänächin. 23Chaymi chayćhu cäcunaca licapayllaman camäśha ninaculcäla: “¿Caychućh rasunpa canman Davidpa caśhtanpi, Dios caćhamuśhancá?” nil. 24Cay nishancunacta fariseocunaca uyalïlulmari śhun'ullanćhu: “¡Caytá achatucunap quiquin puydï Beelzebüpa munayninwanmá aluyan!” nipäcula. 25Caynu pinsaśhanta Jesus yaćhalmi nila: “¿Imanuypatá chaynu cälunman? Juc nasyunćhu quiquin-pula pilyapäcul'a lluyćha chincachinacunman. Chaynütacćha juc wasillaćhu pilyapäculpis pampaman muyuchinacunman. 26Chaynümari Satanaśhpis quiquin-pula cuntra cayal'a laquinacüśha cayan. Chaynu captin'a ¿imanuypatá mandacuynin tacyaycunman? 27Ñatac ya'a, Satanaśhpa pudirninwan lulapti'a amcunap atïniquicuná ¿pip pudirninwantan-nila satanaśhcunap gänäśhacta caćhaycachipäcun? Chay luläcuna-ari, má, niycälishunqui. 28Canan Diospa Ispiritunwan achatucunacta caćhaycachiptïmi ichá, tantiapäcunayqui quiquin Diospa gubirnun ćhämuśhuśhayquita. 29“Má, sumä armädu nunacta manalä ćhänaycul'a manamá imantapis waycäluchwanchu. Chaynaycul-lämi ichá apacuchwan. 30“Chayurá mana lulawshimal'a, lulaynïta chincayächinquim. Ya'ap faburní mana śhalcul'a, cunträmi cayanqui. 31Tuquicta uyalipämay: Tayta Diosmi pampachanman llapa nunap ima jucha lulaśhantapis ima limaywan jalutacuśhantapis. Ñatac Diospa lulaynincunacta ‘Satanaśhpam chay'a’ nil Chuya Ispiritucta jalutacücätam ichá nï imaypis pampachan'achu. 32Aw-ari, masqui Rasun Nunap Chulincäta jalutacamaptiquipis Tayta Dios pampachaycuśhunquimanmi. Chuya Ispiritucta chaynu jalutacuptiquim ichá cay cawsaycäćhüpis nï juc cawsaycäćhüpis pampachaycuśhunquimanñachu. 33“Ñatac lantacunäta wayuyninpam lisinchic: Allin lantäpá allinmi wayuyninpis, mana allin lantäpá mana allintacmi wayuyninpis. 34¡Pasaypi culibraypa milaynincuna! Śhun'uyquićhu mana allincälla winalayaptin ¿imanuypatá allincälä yalämunman? Shiminchic liman śhun'unchicćhu imapis cäcätam. 35Allin nunäpá śhun'unćhu sumä cuyay ćhaniyu ćhulacuśhancäpïmi shiminpapis yalamun. Chaynütac mana allin nunäpapis sumä ćhaniyüpa mana allincunallacta ćhulaycuśhancäpïmi shiminpapis yalamun. 36Uyalipämay: Cäraycunan muyuncäćhu'a shimiqui chalaśhan ima limaśhayquitapis niycunayquim can'a. 37Chaymi quiquiquicunap limaśhayquimannuy allinpa licaycuśhapis ütac cäraycuśhapis capäcunqui” nila. 38Ñatac chayćhu waquinnin fariseocunawan, camachicuyta yaćhachicücunämi Jesusta nila: “Yaćhachicü, má, ima siñalllactapis licaycälichipämay” nil. 39Niptinmi: “Cay Diosta ipanchä pasaypi cullu linlicuna, ¿imallactapis licaycuypïchun wañupacuyalcanquiman? Canan'á Diospa willacünin Jonaspa siñal pasaśhallantam licaycälinqui. 40Paymi sumä jatun challwap patanćhu winalälä quimsa muyun quimsa tuta; chaynümi ya'a Rasun Nunap Chulincäpis quimsa muyun, quimsa tuta allpäpa śhun'unćhu caśhä. 41Má, Ninive nunacunäta Jonas willaptinmi juchancunacta wanaculcul Diosman cutipämula. Chaymi canan amcunaćhu Jonaspïpis sumä munayniyücätalä ipanchapäcuśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu Ninivecunaca śhalcatityamun'a cäraycälishunayquipä. 42“Chaynütacmi unay Sheba malcanpa mandä walmipis ‘Puydï Salomonpa yaćhayninta maynümi uyaliycuyta muná’ nil calu-calupïlä śhamula. Chaymi canan amcunaćhu Salomonpïpis mas puydïcätalä mana uyaliculcäśhayquipi mućhuycachinan muyuncäćhu chay walmipis śhalcamun'a cäraycälishunayquipä. 43“Amcunacta Satanaśhpa gänaśha cayäcätanümi pasaśhunqui. Chay achatümari juc nunacta caćhaycul pulimun chunyä lanla-lanla ulucunäćhu, jamananpäpis ashishtin. 44Chaynu mana talilmi ‘Jamá, cutiycuśhä punta yaćhaśhäcäman’ nil caśhan cutimun. Chaynu cutilmi chay nunäta talin tuqui allichäśha jäcuyä wasi-yupaytapis. 45Chayćhümi cutiycun pasaypi anćhish masannincunacta inquitacuycul. Chaynu cutiycul yaćhapäcuptinmi, chay nunaca puntapïpis piyurlä cawsaynin” nila. 46Chaynu Jesus limayaptinmi mamanwan śhullcancuna ćhälälimul waśhallaćhu alcayalcäla limaycapäcunanpä. 47Chayćhümi jucnin: “Mamayquiwan śhullcayquicunam ashiyalcäśhunqui” nin. 48Niptinmi: “¿Mayantan ya'ap mamá? ¿Pïcunatan ya'ap śhullcäcuna?” nila. 49Nilculmi yaćhapacünincunacta maquinwan unanchaycul nila: “Paycunam mamá. Paycunatacmi śhullcäcunapis. 50Mayanpis janay pachäćhu Taytäpa munaśhanta luläcunämá, mamá, śhullcá, panïcunäpis” nil.


text: 1Jesus yachachikuykaptin waranka waranka runakuna tantanakurkansapa uyarik. Sukaman aypa kashpankuna nitinakurkansapa. Chaypina paykuna uyariykaptinkuna Jesuska disipulunkunata yachachishpa willarkansapa: —Fariseo runakuna rimansapa Tata Diosta allita uyariykanankunata. Chashna rimashpankunapish mana allita rurashpa kawsaykansapa. Kankunaka ama paykunashina kawsaychichu. 2Tukuy runakuna imatapish pakallalla ruraptinkuna Tata Dioska yachan. Chayta tukuy runakunata riksichinkasapa. 3Kankuna suk imata pakallalla rimaptikichi Tata Dioska uyarin. Chaytapish tukuy runakunata yachachinkasapa. Wasikichi ukupi suk imata pakallalla rimaptikichi chikan runakuna sinchita rimashpa tukuyta willankasapa. 4Ñukapa kuyanakukmasinikuna kaptikichi sukaman allita yachachishkaykichi. Runakuna wañuchishunayaptikichi ama manchakuychichu. Paykuna wañuchishushpaykichipish mana ashwanta nimanachishunkichichu. 5Willaykichi pitami manchanaykichi tiyan nishpa. Tata Dioska atipan wañudukunata mana tukuyniyuk ninapi churayta. Chayrayku Tata Diosllata manchanaykichi tiyan ama chaypi kastigashunaykichipa. 6Chaymanta yachachiykichi Tata Dios sukaman kuyashunaykichita. Pichka pishkillukunata rantinchi ishkay kullkillawan. Pishkillukuna mana aypa chaniyuk kaptinpish Tata Dioska mana ni sukta kunkanchu. 7Paymi aypa pishkillukunamanta kankunata ashwanta kuyashunkichi. Chaymanta yachan kankunapa chukchaykichi mashnami tiyan nishpa. Tata Dios sukaman kuyashuptikichi payllatana manchaychi. Ama runakunata manchaychichu. 8Jesuska yachachikuypi katirkan: —Allita uyariwaychi. Kankuna runamasikichita willaptikichi kreyiwak kanaykichita ñukapish Tata Diospa angelninkunata willasha ñukapa kanaykichita. 9Runamasikichita willaptikichi mana riksiwanaykichita ñukapish Tata Diospa angelninkunata willasha mana kankunata riksinaynita. 10Ñukaka sielumanta runami kani. Chashna kaptinipish suk runa ñukata washanchawashpa mana alli kanaynita rimaptinpish Tata Dioska payta perdonanka. Chaymanta paypa Espiritunta washanchashpa chiknishpa sakra mana alli kananta rimaptin Tata Dioska mana kutin perdonankachu. 11Ichará chiknishuknikichi tantanakunankuna wasiman pushashunkichiman awtoridarpi chatashunaykichipa. Chayman pushashuptikichi ama manchakuychichu. Ama yuyaychichu imatami awtoridarkunata willasha nishpa. 12Awtoridarkunapi kaptikichi Tata Diospa Espiritun yachachishunkichi imatami rimankichi nishpa. 13Chaymanta aypa runakunapa chawpinkunamanta suk runa Jesusta willarkan: —Maestru, wawkinita willapay tataynipa tiyapunanta patumawananpa. 14Chashna chay runa willaptinna Jesuska willarkan: —Amigu, manami shamushkanichu tiyapushuknikichita patumaknikichi. 15Chaymanta Jesuska chay runakunata willarkansapa: —Ama sukaman munaychichu rikchak layayuk kayta. Tata Diosllami kawsayta kushunkichi. Chayrayku mana nimananchu tukuy layayuk mana nimayuk kanaykichipa. 16Jesuska yachachikushpalla suk ejempluta parlachikurkan: —Tiyarkan suk runa tukuy layayuk. Chay runapa chakrankunapi tukuy laya tarpudukuna aypata wayuchakurkan. 17Chaypina chay runaka yuyayninpi rimarkan: “¿Imatatí rurasha? Muru wakaychana wasinikunapi tukuy pallashkaynikuna manana paktannachu.” 18Chayta yuyaykushpa kikinlla willanakurkan: “Ñami yuyashkanina imatami rurasha nishpa. Shu urmachisha murukunata wakaychanayni taksha wasinikunata. Chayllapi ashwan atun wasikunata rurachisha. Chaypi chay aypa muru pallashkaynita allita wakaychasha. 19Chayta rurashpana sukaman aypa watakunata kushikusha rikchak laya wakaychadu tiyawaptin. Manana trabajashpa sukaman kushikushpa mikusha upyasha.” 20Chashna chay runa kikinlla willanakuptin Tata Dioska willarkan: “Kanka sukaman mana alli yuyayukmi kanki. Kunan tutami wañunki. Wañuptiki ¿pipatí kiparinka tukuy kay aypa tiyashuk murukunaka?” 21Chay ejempluta yachachikushkanwasha Jesuska willarkansapa: —Chay runaka kikinllapa tukuyta tantanachishpa Tata Diospa ñawpakninpi mana nimayukchu rikurin. Tata Dioska tukuy chay laya runakunata kastigankasapa. 22Jesus chay aypa runakunata yachachishkanwasha disipulunkunallata willarkan: —Allita uyariwaychi. Ama turbachinakushpa yuyaychichu imatami mikusha imatami llachapakusha nishpa. 23Mana llachapaykichillatachu mikunaykichillatachu yuyashpa ashwan alli kanman Tata Diosta kasushpa kawsanaykichipa. 24Mash yuyaykuychi imashnami pishkillukuna kawsansapa nishpa. Paykunaka mana nima murukunata tarpunsapachu. Paykunapa mana nima muru wakaychana wasinkuna tiyapunsapachu. Mana nima murukunata tarpuptinkunapish Tata Dioska aypa mikunankunata kunsapa. Kankunata Tata Dioska pishkillukunamanta ashwan allita kuyashunkichi. Chashna kuyashushpaykichi kawsanaykichipa rikchak layata kushunkichi. 25Kankunaka wiñadu kashkaykichimanta sukaman turbachinakushpa ¿atipankichimanchu ashwanta wiñaytaka? 26Mana ni chayta atipashpaykichika ¿imapatí llachapaykichillapi sukaman yuyankichi? 27Mash kawaychi chay allima sisakunata. Chaykunaka mana nima trabajansapachu nima puchkakunsapachu. Mana puchkakushpankunapish sukaman allima mudakudushina rikurinsapa. Ñawpa kamachikuk Salomonpa llachapankuna sukaman allima rikurirkan. Paypa llachapanmanta chay sisakuna ashwan allimata rikurinsapa. 28Tata Dioska kiwakunata wiñachin sisananpa. Chay sisakuna suk diyallapa allima rikurishkanwasha rupachinchisapa. Chayta kawashpa ¿imapati mana kreyikunkichi Tata Dios chay sisakunamanta ashwan allima mudachishunaykichita? 29Ama turbachinakushpa mikunaykichita upyanaykichita maskashpalla kawsaychichu. 30Tata Diosta mana kasushpa kawsak runakuna tukuy chaykunallata yuyashpa kawsansapa. Ama paykunashina kawsaychichu. Kankunapaka tiyanmi kuydakuk yanapakuk Tata Diosnikichi. Paymi allita yachan imakunami illashunkichi nishpa. 31Kankunapa alli kuydakuk Tata Diosnikichi tiyaptin ashwanta munaychi paypa mandunpi kawsayta. Paypa munashkankunata rurashpa kawsaptikichika paymi rikchak layata kushunkichi. 32Kankunaka alli kuyanayni ovejaynikunami kankichi. Mana aypa kashpaykichipish ama nimata manchaychichu. Tata Dios kuyashushpaykichi munan paywan tantalla mana tukuyniyukta kawsanaykichipa. 33Tata Dios kuyashuptikichi kankunapish runamasikichita kuyashpa yanapashpa kawsaychi. Mana kullkikichi tiyaptinka tiyapushunaykichita rantikushpa mana nimayuk runakunata yanapaychi. Paykunata yanapashpa kawsashpaykichi Tata Diosta kushichiykankichi. Paymi sielupi tukuy layata kushunkichi. Sielupi kawsaptikichi tiyapushunaykichi mana mawkayankachu. Mana nimapish illashunkichinachu. Sielupika suwa runakuna mana yaykunkasapachu. Chaypika polillakuna mana tiyanchu nimata wakllichinankunapa. 34Imatacha tukuy shunku munashpa wakaychankichi chayllata yuyashpa kawsankichi. 35Chaypina Jesuska disipulunkunata willarkansapa: —Uyariychi kay ejempluta: Ñukaka tataykichishinami kani. Kankunaka wiwachuynikunashinami kankichi. Chayrayku suk funsiamanta kutimuktashina shuyawaychi. Allita prontanakushpa iden tutapi alkusaykichita apichikshina shuyawaychi. Uyari uyari shuyawaychi punkuta takaptini utkakushpa kicharinaykichipa. 37Allita prontanakushpa shuyawashpaykichi chayamuptini sukaman kushikunkichi. Allita willaykichi. Ñukami mikunaykichita karashkaykichi mesapi mikunaykichipa. 38Chayamunaynita yachashpaykichi uyari uyari shuyawanaykichi tiyan. Tutapish kaptin pakarinan orapish kaptin chayamusha. Chashna uyari uyari shuyawashpaykichi chayamuptini sukaman kushikunaykichi tiyan. 39Chaymanta willaykichi. Suk wasiyuk runa yachashpa imay orami suwa shamunka nishpa allita shuyanman ama nimata suwapunanpa. 40Kankunapish allita prontanakushpa shuyawaychi. Ñuka sielumanta shamudu runa kashpayni mana nima yuyashkaykichi orami chayamusha. 41Jesus yachachikuptin Pedru tapurkan: —Maestru ¿chaytaka ñukaykunallatachu yachachiwaykankisapa? ¿Tukuy runakunatachu yachachiykanki? 42Chashna Pedru tapuptinna Jesuska suk ejempluta willarkansapa: —Mash allita uyariwaychi. Suk patron chikan llaktaman rinanpa wasinpi suk alli rurak yachaysapa wiwachunta willan tukuy wiwachumasinkunata trabajachinankunapa. Chaymanta willan oranpi karanankunapa. 43Chay wiwachu patronnin willashkankunata ruranan tiyan. Patronnin kutimushpa tarinka allita ruraykaptin. Chaypi chay wiwachu sukaman kushikunka. 44Allita willaykichi. Chay wiwachu allita rurashpa shuyaptin patronninka willanka tukuy laya tiyapunanta kuydananpa. 45Ichara chay wiwachun yuyanman patronnin mana utka kutimunanta. Chaypina kallarinman wiwachumasinkunata makashpa sufrichiyta. Payllana sukaman mikushpa upyashpa machashpa kawsanman. 46Chashna mana allita ruraykaptin mana yuyashkan oras patronka chayamunman. Chaypina chay mana alli rurak wiwachunta sukaman kastiganka. Tukuy mana alli rurak runakunawan tantallata kastiganka. 47Ichara suk wiwachu patronnin willashkanta allita yachaykashpa mana nima prontanakunmanchu mana nima kasunmanchu. Willashkanta mana ruraptin patronninka sukaman makanka. 48Ichara suk wiwachu mana yachanmanchu imatami patronninka willashka nishpa. Chayrayku mana ruranmanchu. Paytaka patronninka mana sukamanchu makanka. Ñukami patronnikichishina kani. Kankunata sukaman allita yachachishkaykichi. Sukkunamanta kankuna ashwan allita yachankichi. Kankunata sukaman yachachishkaynirayku sukkunata yachachinaykichi tiyan. 49Jesus yachachikushpa willarkansapa: —Kay allpaman shamushka kaptini mana kreyiwak runakuna kankuna kreyiwak runakunata ninawan rupachikshina padesichishunaykichi tiyan. Sukaman munayman chay ninawanshina padesichishunaykichipa yachakunaykichipa ama uchallikushpa kawsayta. 50Ñuka sukaman padesishpa wañunayni tiyan. Tata Dios willawashkanta sukaman munaykani rurayta. 51Ichará kankuna yuyaykankichi ñuka shamushkaynirayku runakuna mana makanakunkasapanachu nishpa. Mash allita uyariwaychi. Mana alli rurak runakuna tukuy ñukata kreyiwak runakunata chikninkasapa. 52Kunanmantapacha suk familyapi ishkay laya kawsak runakuna tiyankasapa. Sukkuna ñukata kreyiwankasapa. Sukkuna mana kreyiwankasapachu. 53Mana kreyiwak runakuna kreyiwakkunata sukaman chikninkasapa. Suk mana kreyiwak tata kreyiwak wambranta chikninka. Mana kreyiwak runa kreyiwak tatanta chikninka. Suk mana kreyiwak mama kreyiwak warmi wawanta chikninka. Mana kreyiwak warmi kreyiwak mamanta chikninka. Suk mana kreyiwak suedra kreyiwak nueranta chikninka. Mana kreyiwak nuera kreyiwak suedranta chikninka. 54Chashna disipulunkunata yachachishpana Jesuska tukuy katik runakunata willarkansapa: —Inti yaykunanpi yana puyukunata kawashpaykichi rimankichi tamyanayananta. Chay rimashkaykichishina deveras tamyan. 55Chaymanta uraymanta wayra shamuptin rimankichi rupay nanananta. Uraymanta wayraptin chay rimashkaykichishina deveras rupay sinchita nanan. 56Kankunaka yachak runakuna kashpaykichipish Tata Diospa munananta mana rurankichichu. Tamyananta rupay nanananta yachaykashpaykichi ¿imapatí mana yachankichi sielumanta shamushkaynita? 57¿Imapatí mana kikikilla yachanki imami alli rurana nishpa? 58Ichara chiknishuk runa awtoridarkunapi chatashushpa pushachishunkiman. Amarapish awtoridarpi chayashpaykira chatashuk runawan allita parlay allichanaykipa debikushkaykita amana awtoridarpi yaykunaykipa. Mana allichaptiki awtoridarpi chayaptiki paymi guardiyakunata willanka karselpi wichkashunaykipa. 59Allita uyariway. Tukuy debikushkaykita mana pagarakunaykikamanka manami karselmanta llukshinkichu.


text: 1Irmänucuna, canan jircacunata jarashan micuycunapita rimashun. Chayta musyarcaycanchi nir allita rimaycanqui. Chaypis musyaj-tucujcuna alli-tucuyman çhayan. Llaquipäcujcunam ichanga alli rurayman çhayan. 2Musyaj-tucujcuna rasunpa imatapis mana musyanchu. 3Tayta Diosninchim ichanga llaquipäcujcunapa shungunta musyapan. 4Cawaj Tayta Diosninchi jucnaylla. Jircacuna mana cawanchu. ¿Chaura jircacunata manchapacur, jarashan micuycunata micushuwanchuraj? 5Runacuna riman: Cay pachaçhüpis, janaj pachaçhüpis munayniyujcuna achca. Jircacunapis achca nirshi. 6Nuwanchipämi ichanga Tayta Diosnillanchi rasunpa munayniyuj. Payga Taytanchi. Paypitam cawanchi. Shungun munashannuy cawarcaycanchi. Taytanchi Jesucristu-ima llapanta camasha. Nuwanchitapis camamashcanchi maquinçhu cawananchipaj. 7Tayta Diosninchi jucnaylla cashanta mana llapanchu musyan. Chaymi waquin irmänucuna: Tayta Diosnillanchiman yupachicü nir jircacunata jarashancunata micur, shungullançhu yarpan: Juchata aparicushcä nir. Paycuna jircacunata manchapacuycanraj. 8Chaypis sumaj tantiyacushun. Tayta Diosninchi mana imatapis micushanchipitachu alli ricamanchi. Micuy mana allimanchu çhuramanchi. Juchamanpishchu mana jançhamanchi. 9Ichanga jircaman jarashan micuyta ama micunquichu mushuj irmänucuna Tayta Diosninchipa maquinpita mana witicachinanpaj. 10Waquin runa jircacunata jarariycur micuyta mallichishushayquita mushuj irmänupa ricay ñawinçhu ama micunquimanchu. Ricashushpayqui jircacunata yapay manchapacunga jarashanta micushpan. 11Chayta rurar jircacunata manchapacur, Tayta Diosninchipita witicunga. Witicunga chay mushuj irmänucuna-raycur Washäcuj Jesús wañush caycaptinpis. 12Mushuj irmänucunata llaquicuyman çhurar, Washäcuj Jesústapis llaquicuyman çhuraycanqui. Juchatapis aparicunqui. 13Chaymi micushanchi-janan mushuj irmänucuna juchaman aywanan captin, jircacunata jarashan micuyta ama imaypis micushuwanchu.


text: 1Chauraga Jesusman yupachicug-mayïcuna, Tayta Dios cuyapararcayäshuptiquiga, chay cuerpuycuna cachun Dioslapag juc ofrendanuysi. Chaynuy capäcuptiqui Diosga cushicungam. Chaynuypam Diosta razonpa servinchi. 2Ama cawapäcuychu lutan runacuna canan wichan cawarcayangannuyga. Antis pinsiapäcuy alita Dios munangannuy ali cawagman muyupäcunaypag. Chauraga shumagmi tantiapäcunqui gamcunachru Dios ruray munayangan alisca ali canganta, jinaman cushicachicug canganta. 3Nätan nogaga Dios nimasha captinmi Dios munangannuy cawapäcunaypag canan nipäcushay: Gamcunaga ama maygaysi pinsiapäcuychu “Alinninmi cayä” nirga, antis Diosman yupachicug carcayarga quiquiquicunapita imanuy capäcungaytas shumag tantiacurcay. 4Mä tantiachipäcushay juc runapa cuerpunwan: Runapa cuerpunchrüga tucuymi ima-aygansi cayan. Nätan lapansi jucta juctam rurapäcun. 5Chaynuymi cayanchi noganchisi Cristoman yupachicug gotucagcunachru. Tucuy casta cayarsi lapanchis Diospa runanmi canchi. 6Chaura Tayta Diosga cuyapämarlanchim tucuyta rurananchipag nä chrurarayämanchi. Waquintam chrurayan paypa willacugnin cananpag, chaura payga uryachun Diosman yupachicuyangannuy. 7Juctam nirayan ima-aygachrüsi atendig cananpag chauraga atendichun; yachrachinanpag nishacagga yachrachichun; 8anyapänanpag nishacagga anyapayächun; imatas aypunanpag nishacagga aypuchun mana michräcular; mandag cananpag nishacagga mandachun mandananpag nisha cangannuy; cuyapänanpag nishacagga cuyapächun. Chauraga lapaysi cushisha rurapäcuy. 9Nätan lapan shongoypa cuyapäcuy, lutan ruraycunata chregnipäcuy, jinaman alicagta rurapäcuy. 10Jucniquis jucniquis cuyanacurcay juclay castala carcayarga, jinaman quiquiquicunapitas mas alinninpag ricanacur cawapäcuy jucniquis jucniquis. 11Imas ruraypag captin ama guellanapäcuychu. Nätan munayniyog Diosninchipag imatas rurarga rurapäcuy cushisha. 12Cushisha cawapäcuy imaycamas Dioswan capäcunayta shuyararcayarga, ima-aygata cunchuyarsi awantapäcuy, jinaman chaynuyla imay aygaysi Diosta manacurcay. 13Diosman yupachicug-mayiquicunata imalansi mana capuptin yanapapäcuy. Wayiquiman chrämugcunata gorpachapäcuy. 14Lutanta rurapäcushunaypag ashircayäshugniquicunata alipa ricapäcuy, nätan ama lutanpag ricapäcuychu. 15Cushicurcay, cushisha cayagcunawan. Nätan wagagcunawan wagapäcuy. 16Lapaysi cawapäcuy juc runanuyla mana alitucular, antis alita rurapäcuy chay manacagpag ricashacunanuy. Nätan quiquilaycunaga ama alisca yachragpag ricacurcaychu. 17Amam pitas lutan rurashugniquita cutichipäcunquichu rurapäcushungaynuyga. Chaura rurapäcuy alita lapan runa alipag ricapäcushunaypag. 18Chauraga imanaypanuysi alipa cawapäcuy lapan runawan. 19Cuyashäcuna, pi ima lutanta rurapäcushuptiquis, amam cutichipäcunquichu, antis chaytaga Diosmi cunchuchinga. Chaymi isquirbishachrüsi Diosga cay niyan: “Nogam cunchuchishag chay cunchuchishugniquicunata”. 20Chaypitas cay niyanran: “Chay chregnishugniqui micanasha captin, garacuy, jinaman yacunasha captin goyuy yacutas upyananpag. Chaynuy ruraptiquiga pengacuypita cäransi pucatangam” ninmi. 21Chaura amam yalichicunquichu chay lutan ruraycunawan, antis yaliy alicuna ruraypa chay lutancunata.


text: 1Señor Diosmi nin: ¿Yuyankichischu mamaykichismanta t'aqakusqayta imaynan qhariqa warminmanta t'aqakun hinata? Chay hina kaqtinqa, ¿maytaq t'aqanakusqa qelqari? ¿Yuyankichischu pimanpas manu kaspay kamachipaq qankunata vendesqayta? Manapunin, aswanpas huchallikusqaykichisraykun vendesqa karqankichis, mana kasukusqaykichisraykun mamaykichisqa apachisqa kapurqan. 2¿Imanaqtintaq hamuspayqa mana pitapas tarirqanichu? ¿Imanaqtintaq waqyakuqtiypas mana pipas kutichimuwarqanchu? Chayri, ¿yuyarqankichischu mana kacharichiyta atinaypaq? ¿Manachu kallpayoq kani qespichinaypaq? Kayqa, phiñarispallaymi lamar-qochata ch'akichini, mayukunata ch'inneqman tukuchini, hinan challwakuna mana unu kaqtin asnaripunku, unumanta ch'akichikuspa wañupunku. 3Ñoqan hanaq pachata tutayaykachini, yana p'achawan hina qatani, nispa. 4Señor Diosmi allinta yachachiwarqan sayk'usqata simiywan kallpachaspa sonqochanaypaq. Sapa paqarmi maki rikch'achiwan allin yachaqaq hina uyarinaypaq. 5Apu Señor Diosmi uyarichiwarqan, manataqmi mana kasukuqchu karqani, manan qhepamanpas kutirirqanichu. 6Hinallatan wasaypi waqtachikurqani, hinallatan sunkhayta t'irachikurqani, hinallatan k'amichikurqani, uyaypipas thoqaykachikurqani. 7Señor Diosmi yanapaykuwan, chaymi mana k'umuykachisqachu kasaq. Qaqa hinan allintapuni sayani, yachanitaqmi mana p'enqachisqa kanayta. 8Qayllallaypin kashan chaninchawaqniy Diosqa. ¿Pin ñoqawan churanakunqa? ¡Kuskalla juezman risun! ¿Pipas huchachawananpaq yuyaykunchu? ¡Asuykamuwachun! 9Apu Señor Diosmi yanapaykuwaqniyqa, ¿pin huchachawanman? Llapallankun awqaykunaqa p'acha hina thantakunqaku, thutaq k'utusqan hinan paykunaqa kanqaku. 10Qankunaqa Señor Diosta manchakuspa kamachinpa siminta kasukuqkuna, uyariychis: Laqhayaqpi purinkichis chaypas, mana ima k'anchaypi kankichis chaypas, Señorman hap'ipakuychis, Diosniykichisman k'askaykukuychis. 11Qankunan ichaqa, nina hap'ichiqkuna, rawrashaq k'anchayta hap'ichiqkuna, chay ninaq k'anchayninpi purinaykichis, rawrachisqaykichispa k'anchayninpi kawsanaykichis. Ñoqa Señor Diosmi kay hinata muchuchisqaykichis: Ñak'arispan wañunkichis.


text: 1Musyashcä gamcunacho juc runa madrastanwan taycashgantami. Sayno rurashganga pasaypa pengacuypä jusami caycan. Jesucristuta mana chasquicog runacunapis sayno jusalicur cawag runataga segaypami jamuräyan. 2Sayno caycaptenga ¿imanirtä gamcunaga say runata chasquipaycäyanqui? ¿Imanirtä yarpaycäyanqui say runata chasquipäyänayquita Tayta Diosninsi munashganta? Say runata chasquipäyänayquipa trucanga ¿imanirtä pengacuyanquisu? Saynöpis say-nirag runataga ¿imanirtä shuntacäyashgayquipita garguyanquisu? 3Gamcuna cagcho mana carpis maynami yarpachacushcä say runata manana chasquipäyänayquipä. 4Cananga Señorninsi Jesucristupa jutincho shuntacar say runata niyanqui jusalicuycashganta mana cachariptenga paywan manana shuntacäyänayquipä cashganta. Sayta ninayquipä shuntacaptiqui gamcunapä Tayta Diosninsita manacaycämushämi mana mansacuypa payta tantyasinayquipä. Tantyasiyaptiquipis mana cäsucuptenga paywan amana shuntacäyaynasu. Sayno runataga cachapariy Satanás munashganta rurasinanpä. Sayno car yupa nacashpan capascher tantyacur jusalicushganta cacharinmanpis. Saynöpami perdonashgana captin Señorninsi Jesucristo cutimur gloriaman pushangapä. 6Say runa alita ruraycashganta yarpar chasquiparga gamcuna manami Tayta Dios munashgannösu cawaycäyanqui. “Walca levadüralami mäsata jacasin” niyashgannölami jusayog runata jusalicushganta mana corrigerga gamcunapis jusalicuyman churacäyanquipä. 7Musyayashgayquinöpis Pascua galaycunanpä Israel runacuna levadürata wayincunapita jitariyanmi. Gamcunapis saynöla say jusalicur cawag runata garguyay gamcunawan manana shuntacänanpä. Pascuacho carnishta Israel runacuna wanusiyashgannömi Jesucristupis nogansi-raycu cruzcho wanush jusansicunata cacharir Tayta Dios munashganno cawanansipä. 8Sayno caycaptenga jusalicuycunata cacharir Tayta Dios munashganno cawayay. 9Naupa cag cartacamushgächöpis maynami nishcä jusalicur cawag runacunawan mana shuntacäyänayquipä. 10Manami lapan runacunapita witicuyänayquipäsu sayno nishcä, sinöga Jesucristuta chasquicog-tucur jusalicur cawag runacunawan mana shuntacäyänayquipämi. Jesucristuta chasquicushganta nicarpis paycunaga chïnäcur puricuyan, imapäpis wachacash cayan, ïdulucunaman yäracur cawayan, runapa washanta rimayan, upyacuyan y suwacuyanpis. Say-nirag runacunawan mana shuntacäyänayquipämi apasimushgä cartachöpis gamcunata mayna tantyasishcä. Paycunawanga micuyänayquipäpis ama shuntacäyaysu. Jesucristuta mana chasquicog runacunapita isanga ama witicuyaysu. Cawaycashgansiyäga imaypis paycunawan shuntacaycäshunrämi. 12Manami munayyogsu caycansi Jesucristuta mana chasquicog runacunata juzganansipä. Paycunataga quiquin Diosninsimi juzgangapä. Jesucristuta chasquicog mayinsicuna jusalicuyaptinmi isanga juzganansipä y corriginansipäpis munayyog caycansi. Sayno caycaptenga madrastanwan cacog runata shuntacäyashgayquiman ama chasquipäyaysu.