c: text/html

text: Quichua: Chimborazo John APUNCHIJ JESUCRISTOMANTA ALLI HUILLANATA SAN JUAN HUILLAN DIOS RIMASHCA SHIMICA AICHAYUJ TUCUSHCAMANTA /1 Taita Dios imatapish manaraj rurajpimi, Rimashca shutica iia tiyashcallataj. Paica Taita Diosllahuantajmi cashca. Chai Rimashca shutica Diosllatajmi cashca. 2 Imatapish manaraj rurajpimi, paica Taita Diosllahuantaj cashca. 3 Tucui imalla tiyajtami paihuan tucushpa Taita Diosca rurashca. Tucui imalla rurashcatapish Taita Diosca paillahuanmi rurashca. 4 Paimi causaitaca charin. Chai causaimi tucuicunata luz shina achijyachicun. 5 Chai luzmi amsataca achijyachicun. Amsaca chai luztaca mana amsayachi tucurcachu. 6 Taita Diosca shuj runatami huillagrichun agllarca. Paica Juan shutimi carca. 7 Achijyachij luzta tucuicuna crichunmi, paica achijyachij luzta huillaj shamurca. 8 Juanca mana paillatajchu pai huillacushca luzca carca. Paica luzta huillachunllami cachashca carca. 9 Tucuicunata achijyachij luztajca nami cai pachaman chayamucurca. 10 Cai pachataca Taita Diosmi Rimashca shutihuan tucushpa rurashca. Pai cai pachapi cajpica, pai rurashca cashpapish, cai pachapi causajcunaca paitaca pi cashcataca mana rijsircacunachu. 11 Pai rurashcacunapajmanmi shamurca. Pai rurashcacunaca paitaca mana chasquircacunachu. 12 Chashna mana chasquijpipish maijanlla paita crishpa chasquijcunataca tucuicunatami Diospaj huahuacunata rurashca. 13 Taita Diospaj huahua tucungapajca mana huahuacuna huacharij shina, aicha munaimanta, c'ari munaimantachu huacharin. Ashtahuanpish paicunapaj yayaca Taita Diosmari. 14 Chai Rimashca shutica aichayuj tucushpami nucanchijhuan causarca. Taita Diospaj shujila Churitaca pai shinallataj alli sumaj cashcatami ricurcanchij. Paica jatunta c'uyaj, mana llullajmi carca. 15 Bautizaj Juanca Jesucristomanta huillashpaca: "Nucapaj q'uipaca shuj shamungami. Paica nucapaj naupa na tiyashcamanta fiucata yalli jatunmari" nishpa sarun nuca nicushcaca caimari nishpa sinchita nirca. 16 Pai tucuita charishcamantami, nucanchijca tucuicuna Dios jatunta c'uyashpa cushca imatapish allicunataca jahuanpi jahuanpi chasquicunchij. 17 Taita Diosca pai mandashcacunataca Moisestami nucanchijmanca cuchirca. Jatunta c'uyaj cashcata ricuchichun, alli huillanatapish huillachunca, Taita Diosca Jesucristotamari cachashca. 18 Taita Diostaca manataj pipish ricushcachu. Paipaj shujlla c'uyashca Churillami paitaca ricushca. Paillatajmi Taita Dios ima shina cashcataca nucanchijmanca ricuchirca. JESUCRISTOMANTA BAUTIZAJ JUAN HUILLASHCAMANTA 19 Jerusalen pueblopi causaj Israelcunaca curacunatapish curacunata ayudajcunatapish Juantaca: Canca, pitaj cangui? nishpa tapuchun cachajpi paica cashnami nirca: 20 Nucaca mana Quishpichij Cristochu cani nishpa huillashpaca, mana llullarcachu. 21 Chashna nijpi: Shinashpaca, pitaj canguiari? Eliaschu cangui? nijpi: Mana chaichu cani nirca. Shina nijpi: Shinashpaca, chai shamuna cashca huillajchu cangui? nijpi: Chaipish mana canichu nirca. 22 Chashna nijpica: Shinashpaca, pitaj canguiari? Pi cashcatataj yuyangui? Nucanchijta cachajcunaman huillagringapajmari yachashun ninchij nircacuna. 23 Chashna nijpi: "Quishpichij shamuna nanta allichichij" nishpa "Shitashca pambapi caparijmi" nishpa naupa huillaj Isaias nishca shinallami "Nucaca cani" nishpami Juanca huillarca. 24 Juanta tapunaman cachashcacunaca fariseocunapuramantami carca. 25 Paicunami Juantaca: Canca manapish Quishpichij Cristo cashpaca, Eliaspish mana cashpaca, chai shamuna cashca huillajpish mana cashpaca, shinashpaca, ima nishpataj canca bautizacungui? nishpa tapurcacuna. 26 Chashna nijpi Juanca: Ari. Nucaca yacullapimi bautizacuni. Shujmari cancunapurallapitaj tiyan. Paitaca manaraj rijsinguichijchu. 27 Paica nucapaj q'uipa shamucushpapish iiucapaj naupa iia tiyashcamanta nucaca paipaj pargate huatashcallatapish mana pascaipajmi cani nirca. 28 Jordan yacu ch'imbanij Betabara pueblopi Juan bautizacujpimi chashnaca tucurca. JESUSCA TAITA DIOS CACHASHCA OVEJA SHINA CASHCAMANTA 29 Chai cayandij punllami Juanca Jesus paipajman chayamucujta ricushpa nirca: Riquichij, caimari cai pachapi causa jcunapaj juchata anchuchichun Taita Dios cachashca Ovejaca. 30 Paitamari nucaca: "Nucapaj q'uipa shamucujca iiucapaj naupa na tiyashcamanta nucata yalli jatunmari" nicurcani. 31 Nucaca paitaca pi cashcata mana rijsishpapish Israelcunaman* paita rijsichingapajmi yacupi bautizaj shamurcani nirca. 32 Juanca pai ricushcata huillashpa nirca: Nucaca Diospaj Samai Espiritu jahua pachamanta shuj paloma shina uriyamushpa paipi tiyarijtami ricurcani. 33 Chashna tucungacama nucaca paitaca mana rijsircanichu. Yacupi bautizachun nucata cachaj Taita Diosmi: "Pipaj jahuapi nuca Samai Espiritu shamushpa tiyarijta ricungui, chaimi Samai Espirituhuan bautizajca canga" nirca. 34 Chashnallataj tucujta ricushcamantami nucaca: "Caimari Diospaj Churi" nishpa huillacuni nirca. JUANPAJ ISHQUI YACHACUJCUNA JESUSTA CATISHPA RISHCAMANTA 35 Cayandij punllapish cutin Juanca paipaj yachacujcunamantaca ishqui yachacujcunandijmi shayacurca. 36 Chashna shayacushpa Jesus chaita puricujta ricushpa Juanca: Riquichij, chaimi Taita Dios cachashca Ovejaca nirca. 37 Chashna nijta Juanpaj ishqui yachacujcuna uyashpaca Jesusta catishpa rircallacunami. 38 Paicuna caticujpi Jesusca tigrarishpa paita caticujta ricushpaca: Imatataj mashcacunguichij? nijpi: Rabi, maipitaj causangui? nircacuna. Rabi nishcaca yachachij nisha ninmi. 39 Chashna tapujpi Jesusca: Jacuchij, ricunguichij nijpi paicuna rishpaca maipi causacushcata ricurcacunami. Na chishi cajpi, chai chishica paihuanmi saquirircacuna. 40 Juan chashna nijta uyashpa Jesusta chai ishqui catishpa rijcunamanta shujca Andresmi carca. Andresca Simon Pedropaj huauquimi carca. 41 Andresca paipaj huauqui Simonhuanraj tupashpaca: Mesiashuanmari tupashcanchij nirca. Mesias nishcaca Quishpichij Cristo nisha ninmi. 42 Chashna nishpa Andresca paipaj huauqui Simonta Jesuspajman pushamurca. Jesusca Simonta ricushpaca: Canca Jonaspaj churi Simonmi cangui. Cantaca cunanca Cefas shutitami shutichini nirca. Cefas nishcaca Pedro nisha ninmi. FELIPETAPISH NATANAELTAPISH JESUS CAYASHCAMANTA 43 Chai cayandij punllami Jesusca Galilea llajtaman risha nicushpa Felipehuan tupashpaca: Jacu nucahuan nirca. 44 Felipepish Andrespish Pedropish Betsaida pueblomantami carca. 45 Felipeca Natanaelta mashcanaman rishpa paihuan tupashpaca: Nucanchij shuyacushca runahuanmari tupashcanchij. Mandashcata Moises quillcashcapi, naupa huillajcuna quillcashcapipish paimantaca huillanmi. Paica Nazaret pueblomanta Josepaj churi Jesusmi cashca nirca. 46 Chashna nijpi Felipeta Natanaeica: Nazaret pueblomantaca, ima allitaj tiyangari? nijpi Felipeca: Jacuari, ricungui nirca. 47 Chashna ninacushpa Jesuspajman shamucujpi Jesusca Natanaelta ricushpa paihuan cajcunaman: Paitajca Israel runami. Paica mana llullajchu nirca. 48 Jesus chashna nijta uyashpa Natanaeica: Ima shinataj nucataca rijsingui? nijpi Jesusca: Canta manaraj Felipe imata nijpimi cantaca higo yura ucupi cajpiraj ricurcani nirca. 49 Chashna nijpi Natanaeica: Yachachij, canca Diospaj Churimi cangui. Canca Israelcunata jatun Mandajmi cangui nirca. 50 Shina nijpi Jesusca nirca: "Higo yura ucupi canta ricurcani" nishcallamantachu utca nucataca cringui? Caita yalli ashtahuan jatun rurashcacunatapishmari ricungui. 51 Cancunaca cunanmanta pachami jahua pacha pascarishcata, Runa Aichayuj tucushca nucapajman Dios cachashca angelcuna huichiyacujta uriyacujta ricunguichij. Chashnallatajmi canga nirca. CANA SHUTI PUEBLOPI CASAMIENTO BODA TIYASHCAMANTA /2 Chai quimsa punlla q'uipami Galilea llajtapi tiyaj Cana pueblopica casamiento boda tiyarca. Jesuspaj mamapish chai bodapimi carca. 2 Jesustapish paipaj yachacujcunatapish cayajpi rircacunami. 3 Chai bodapi cajpi vino tucurijpi Jesuspaj mamaca Jesustaca: Vinoca fiamari tucurin nirca. 4 Shina nijpi Jesusca: Mama, ima nishpataj nucataca chashna ningui? Nuca ruranata ruranaca manaraj chayamushcachu nirca. 5 Chashna nijpi paipaj mamaca chai bodapi sirvijcunataca: Pai tucui imalla nishcata ruranguichijlla nirca. 6 Chai boda huasipica rumi p'unducunami sujta tiyashca carca. Chai p'unducunaca maijanca quimsa punu, maijanca chuscu punu yacutami apaj cashca carca. Israelcunaca Taita Diospaj naupajpi alii ricuringapaj maillarij cashcamantami chai p'unducunataca charincuna. 7 Jesusca chai sirvijcunataca: Cai p'unducunapi yacuta jundachichij nijpi jundatami jundachircacuna. 8 Na yacuta jundachishca q'uipaca Jesusca sirvijcunata: Cunanca surcuichij. Raquij alhuajanopajman apaichij nijpica aparcacunami. 9 Raquij alhuajanoca yacu vino tucushcata ashata ubyarcami. Chai vinotaca maimanta apamushca cashcataca mana yacharcachu. Yacuta apamushpa p'undupi churaj sirvijcunallami yacharca. Alhuajanoca noviota cayashpa nirca: 10 Canca cunancamamari alii vinota charicushcanguiraj. Manachu tucuicunamari achcata ubyashca q'uipaca, fia chagrushcallata cuncuna nirca. 11 Jesusca Galilea llajtapi tiyaj Cana pueblopimi pi mana rurai tucushcataca punta rurarca. Chashna rurashpami pai jatun sumaj cashcatapish ricuchirca. Chaita ricushpami paipaj; yachacujcunaca paitaca Dios cachashca cashcata crircacuna. 12 Chai q'uipami paindij, paipaj mamandij, paipaj huauquicunandij, yachacujcunandij Capernaum puebloman rircacuna. Chaipica asha punllacunallatami carcacuna. DIOSTA ADORANA HUASIPI C'ATUCUJCUNATA JESUS LLUJSHICHISHCAMANTA 13 Israelcunapaj pascua punlla nalla chayamucujpimi, Jesusca Jerusalen puebloman huichi rirca. 14 Diosta adorana huasiman yaicushpa, chai huasipi huagracunata, ovejacunata, palomacunata c'atucujcunata, cullquita cambiajcunatapish ricurca. 15 Chashna chaicunata ricushpa Jesusca huascata patarishpa, tucui chai ucupi cajcunata ovejacunandij, huagracunandij canllaman Ilujshichishpa cacharca. Cullqui cambiajcunapaj mezacunatapish tigrachishpa, tucui paicunapaj cullquitapish pambaman tsirapashpa shitarca. 16 Jesusca palomacunata c'atujcunatapish: Caicunata caimanta anchuchichij! Nuca Yayapaj huasitaca cashna c'atuna randina huasitaca ama ruraichijchu! nirca.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Benjamin Disraeli
Benjamin Disraeli sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1804 watapi paqarisqa London llaqtapi, Inlatirrapi - † 19 ñiqin ayriway killapi 1881 watapi wañusqa London llaqtapi) huk britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti karqan. Glasgow Yachay sunturnin Rector (1871-1877).
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Benjamin Disraeli.
- Benjamin Disraeli (1804-1881) (inlish simipi)


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (20 ñiqin ayriway killapi 1889 paqarisqa Braunau am Inn llaqtapi, Awstiriyapi, 30 ñiqin ayriway killapi 1945 wañusqa Berlin llaqtapi), huk aliman pulitiku runam karqan. Alimankunap "Pusaqnin" (der Führer) nikurqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuyta qallarirqaspa, ima hayk'appas aswan huchayuq runapura karqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuymanta Hitlerqa Nasyunalsusyalista Aliman Llamk'aqpa Partidun (NSDAP) nisqap umalliqnin tukurqan. Chay NSDAP partiduqa llamk'aqkunaman ancha hayu kaspa, musuq maqanakuypaq llamk'arqan, "qasi kanapaq kayku" nispa llullaspa.
1933 watamanta 1945 watapi wañuyninkama Alimanyap qhapaq suyu kansillirnin (Reichskanzler) karqan. 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi Pulunyata atiyta kamachirqaptin, hatun maqanakuy qallarirqan.
Hitler lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum. Maqanakuynintinpiqa pichqa chunka pichqayuq hunu runakuna wañurqan.
Aliman awqaqkuna maqanakuyta chinkachkaptin, Rusyamanta awqaqkunataq Berlin llaqtata 1945 watapi atichkaptin, Hitler warminta wañuchispa kikintapas wañuchikurqan, manañam Alimanyap puchukaynintachu rikuspa.


text:
Hinduwismu
Hinduwismu (sanskrit simipi सनातन धर्म; Sanātana Dharma, "kakuq iñiy") nisqaqa huk iñiymi, lliw hatun iñiykunamanta aswan mawk'as, Indyapim mast'arisqa.
Hinduwismuqa Indyapi veda nisqa hawaykawsaypi XXI kaq kñ pachakwatapis icha ñawpaqñas paqarirqan. Acka hina iñispa achka dyus kaykunapim iñinku. Tiksimuyuntinpiqa huk llunamanta aswan Hindu nisqa iñiqkunam, yaqa tukuynintin Indyapim.
Kay hinam Rigveda nisqa willka qillqapi qillqasqa:
- Sanskrt: एकम् सत् विप्रा: बहुधा वदन्ति
- (latin siq'i llump'api): Ekam Sat Vipraaha Bahudhaa Vadanti
- T'ikrasqa: "Chiqapqa hukllam, amawtakuna achkakunata riqsiptinpas."
- — Rigveda (I kaq qillqa, CLXIV kaq takintin, 46 kaq harawi)
Kaymi hindu iñiypa darshana nisqa suqtantin yachachiynin:
- Vedanta (Vyāsa-manta)
- Yoga (Patañjali-manta)
- Sankhya (Maharshi Kapilá-manta)
- Pūrva Mīmānsā (Jaimini-manta)
- Nyāya (Gotama-manta)
- Vaiśeshika (Kanāda-manta)


text:
Dinusawru
Dinusawru (Dinosauria, grigu simimanta: Aeιvόσaupoς [Deinósavros] "manchay qaraywa") nisqakunaqa ñawpa-ñawpa pacha kawsaq kasqa uywakunas karqan, suchuqkunas, runap kayninmanta ancha aswan ñawpaqsi.
Lliwmanta aswan dinusawrukunaqa hatunkaraysi karqan, hukkunataq aswan uchuyllas, lliwmanta aswan uchuytaq wallpa hinas.
Huk Dinusawrukunaqa - ahinataq Triceratops, Brachiosaurus - yura mikhuqsi karqan, hukkunataq - ahinataq Tyrannosaurus rex - aycha mikhuqsi.
Dinusawrukunataqa tullunkunamantallam riqsinchik. Chayraykum manam riqsinchikchu, ima hinachus qaran, ukhu yawrinkuna karqan. Gideon Mantell sutiyuq kawsay yachaqpa warminsi Mary Ann Mantell 1825 huk Dinusawrup kiruntas tarirqan Inlatirrapi. Qusanqa Iguanodon nispa sutincharqan. Richard Owen sutiyuq yachaqtaq chay ñawra wañusqaña uywakunata "wañusqa rikch'aqkunam" nispa Dinosauria sutincharqan.


text:
RASUMPËPA willakïkuna willakoq librom këqa. Bibliapitam këchö llapan willakïkunataqa horqayämushqa. Teyta Dios llapanta rurar qallanqampita patsë, hasta tiempontsikkunayaqmi willamantsik këchö willakïkunaqa. Hasta shamoq tiempokunapaq Teyta Dios änimanqantsiktapis willamantsikmi.
Biblia yachatsikonqanllatam kë libroqa willamantsik. Bibliachö unë nunakunapitam, y llapan rurayanqampitam willakun. Hina Patsachö selläma shumaq huertachö wiñeypaq nunakuna täräyänampaq änikonqantawanmi yachatsimantsik.
Kë librochöqa 116 willakïkunam kan ocho partesman rakishqa. Y cada partechö kaqtam willamantsik tsë parte qallanan päginachö. Y kë willakïkunaqa imë pasanqantapis kuchumpitam willakun. Tsënöpam, cada tiempochö pasanqanta alleq käyinëkipaq yanapashunki.
Alëru käyinallam kayan kë qellqarëkaq willakïkunaqa. Tsënöpam, kikinkunalla leirpis wambrakunaqa käyiyanqa. Tsëmi atska kuti papäninkuna leiyäpuptimpis, wambrakuna mana utishpa wiyakuyanqa. Tsënöllam hina jövempaqpis y mayorpaqpis kë libroqa alläpa alli kanqan rikakonqa.
Y Bibliachö ashinapaqmi tarintsik cada willakï ushananchö. Tsëmi tsë willakïkunata maslla käyinëkipaq Bibliëkichö ashinkiman. Hina cada willakïta usharirmi ashinëki tapukïninkunata, y yarpänëkim llapan yachakonqëkita tsë tapukïkunata yaskinëkipaq, 116 willakï ushariptinllam taririnki kë llapan willakïkunapa tapukïninkunataqa.
Kë librochöqa wakin texto biblicokunaqa qellqarëkäyan kanqannöllam. Y alërulla wambrakuna käyiyänampaqnöllam qellqarëkan kë willakïkunaqa. Cada willakïkunapa ushananchö textokunaqa käyitsimantsik, tsëchö tsë willakï këkanqantam.


text:
Hatun k'usillu
Hatun k'usillu icha Runa k'usillu nisqakunaqa (ñawpa pacha familia Pongidae nisqa, kunantaq runakunawan familia Hominidae nisqawan ch'aqtasqa) huk runa hina hatun, chupannaq k'usillukunam, Afrikapi Asyapipas kawsaq.
[allichay] Rikch'aqkuna
- Chimpansi (Pan) - Aphrikapi kawsaq
- Hatun chimpansi (Pan troglodytes) - Aphrikapi kawsaq
- Uchuy chimpansi (Pan paniscus) - Aphrikapi kawsaq
- Gorila (Gorilla gorilla) - Afrikapi kawsaq
- Orangutan (Pongo pygmaeus) - Asyapi kawsaq
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun k'usillu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatun k'usillu


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Musyantsikmi keynow kashqan ta: Imana kaq nunaku napis nunam kayan. Llapantsik tseynowlla kashqaqa tseynowllam derëchuñtsikkuna kapamantsik. I tseynow kaptinmi kushi, shumaq, allilla kawashun derëchuntsikkunawan (kikintsikpa kaqwan).
I derëchukunata mana wiyakurninpis mana alli nunakunam allápa allqotsayarqan wakin nunakunata. I tseynow allqotsanqanta musyar llapan patsachow nunakuna llakikur ajayarqan. I yapey mana tseynow kananpaqmi munantsik key patsa keynow kananta:
Parleyta munashqaqa yarpanqantsikmannowmi parlashwan llapantsik nunakuna. Kreyinqantsikmannowmi imamanpis kreyikurnin kashwan llapantsik nunakuna. Ama ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis. I manam ni pipis pishupukoq kanmantsu.
Allápa mana alli allqotsaq awtoridakuna kaptenqa mana meymanpis tsatakiyta, pwedirninmi awtorida wajaq sharkuyanman. I tseynow mana kananpaqmi alli kanman llapan nunakunapa derëchunkuna leykunachow alli qellqashqa kanman, llapantsik reqinapaq.
Imey kutipis mas shumaq kawakiychow llapan nasyonkuna jukninwan jukninwan kayánanmi kanan.
Nasyonkuna purwakarkur; kanan Naciones Unidas jutiyoq, eyllukayashqanchow nasyonkunam konstitusyonchow áninakuyarqan, keynow nunakunapa derëchunkuna kananpaq. Llapan imana kaq nunapapis derëchunkuna kanman. Pi nunapis nuna kanqannowmi ima nunatapis kikintanow rikanman. I nuna karninmi: Oliqopis, warmipis derëchunkunachowqa mana meyqanpis jukláyatsu kayanman. Llapan nasyonkunam ániyashqa Naciones Unidas yanapeyta, markakunachow key konstitusyonta mana qonqarishpa llapan nunakunata reqitsiyanqa shumaq kawakuyánanpaq.
Naciones Unidas eyllukayanqan kaq nasyonkunam yachatsinakuyashqa tsey kamatsiyanqanchow keynow rurananpaq. Nasyonkunachowmi llapan nunakunata yachatsikuyanman nunakunapa derëchunkúnata wiyakurnin kayananpaq.
Tsey intutsinakuyanqanchow keynow kananpaq nasyonkunam key derëchukunata llapan nunakunata káyitsiyanman.
I tseynow kaptinmi nasyonkuna purwakayanqanchow (asamblea generalchow) kanan willakayámushqa Llapan Nunakunapa Derëchun (Los Derechos Humanos). Key willakayámunqanchowmi, llapan patsachow imana kaq nunakunapapis derëchunkuna keykan. I mey markachowpis llapan nunakunam kawayanman key derëchukuna keykanqanmannow. I pi nunapis o gobiyernupis key derëchukunata yawarninmi imanowpapis nunakunata yachatsikuyanman ániyánanpaq. I mey nasyonchowpis llapan nunakuna key derëchukunata káyiyánanpaqmi kikin nasyonninchow i jinantin nasyonkunachowpis tukiy láyapa willakuyanman. I Naciones Unidaschow kaq nasyonkunachowpis i tsey nasyonkunapa kallpan kaq nasyonkunachowpis tseynow rurayanman.
Meyqan nunapis manam pipa sirweqnin nuna kananpaqtsu yurikushqa. I nuna karninmi meyqan nunapis juk láyatsu kayanman derëchunkunachowpis. I yarpachakiyta yacharninmi i allita mana allita shonqonkunachow mákurninmi nunakuna jukninta wiyanakur kayanman.
Key niyashqanmunqanchow derëchukunaqa llapan nunakunapaqmi kanqa imana kaq láya nunakunapaqpis, ima rikoq nunakunapis, warmikunapaqpis, ollqokunapaqpis, i mana kaq idiyomata parlaq nunakunapaqpis, ima relijyonninchow kaq nunakunapaqpis, ima politikuman kreyeq nunakunapaqpis, imaman kreyikoq nunakunapaqpis, meylo markayoq nunakunapaqpis, waktsa nunakunapaqpis kapoqyoq nunakunapaqpis, i imana kaq yurishqa nunakunapaqpis.
Llapan nunakunapa derëchunkunapis meyqan nasyonkunachowpis imanow gobyernu kaptinpis, nasyonkuna, ichik nasyonkunata nitirarpis, key derëchukunataqa niyaman qonqayanmantsu.
Juk nunapa derëchunmi kanman kawananpaq, i mana pipis jarqarishqa purikunanpaq i mana pipis peyta allqotsananpaq.
Manam meyqan nunapis pipa sirweqnin nuna kanmantsu. Manam meyqan nunatapis sirweqnin kananpaq ni imanowpa rantikushqa kanmantsu.
Manam ni meyqan nunata imeyká ashnutanow rutatarnin, mana ankuparnin maqarnin rurayanmantsu ni pikunapis.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman mey markachowpis leykuna kanqanmannow kananpaq.
Justisyankunachowmi llapan nunakunatam justisyankunataqa ratatsiyanman. Meyqan nuna kaptinpis llapanpaqmi key leykunaqa. Itsanqa juk awtorida ninqa meyqan nunatapis keynow nishpa: - Qampaqqa manam derëchiyki kantsu justisyachow, o keynow nishpa ninqa: - Key nunapaqqa manam justisya kanqatsu - nishpa. Tseynow niptinpis llapan nunakunapaqmi key derë'chunkuna. I tseynow nirninqa key deklarasyonchow ninqanta manam wiyakuyantsu.
Mey nasyonchowpis konstitusyon kaq leykunata o meyqan leykunata niana wiyakurriin juk nuna allqotsakunqa nuna mayinta. Tsey allqotsashqa nunaqa tsatakunmanmi alli kaq awtoridaman i tsey awtorida manam jaqerinmantsu keynow kananpaq leyninwan.
Manam ni pi awtoridakuna muneyninta rurarnin juk nunapa mana jutsan keykaptinqa tsey nunata ni pwestuman ni karselman llawitsiyanmantsu ni kuyey markanpita qarqoyanmantsu.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman tsatashqa kayanqanta alli kaq jweschow llapan nunakunapa nowpanchow altsananpaq. I juk nuna jutsayoqta tarirqa mana alli rurashqanpita !eykuna kanqanmannowmi qochiyanman derëchunkunata.
1. Tsatashqa karninqa juk nunaqa manam jutsayoqran jwes jutsan tarinqanyaq. Nunakunapa nowpanchow, justisyata jwes rurashqanchowmi, tsey nunapa derëchun kanman juk washaqnin peypaq parlakunanpaq.
2. Juk nuna imatapis ruranqa; i tseynow ruranqata manana rurananpaqqa juk mushoq ley kikinpa nasyonninchow o llapan patsachow karinqa. Tsey nunaqa rurashqanpita manam jutsayoqtsu kanman. Pi nunapis imata ruranqanchow mana alli kashqanta, ni pi musyarqantsu, manam jutsatsu kanman, ni nasyonninchow ni llapan patsachow; manam juk jutsapaq kantsu ishkey laya justisya.
Mana imapis keykaptenqa nuna mayinpa kaweykininman, ni yarwar mayinman (familyanman), ni pi nuna manam jaka kanmantsu, ni qellqakuyanqanta paqilapa leyikunmantsu, ni wayinman mana alli rurakoq yeykunmantsu. I ulikurkurnenqa nunakunapa jananchow nunapa wasan manam rimanmantsu. Tseynow mana alli nunakunapaq llapan nasyonkunachowmi leykuna kanmi.
1. Mey nasyonchow keykarninmi meyqan nunapapis derëchun kanman munanqanpa purikunanpaq, munanqan markachow tákunanpaq.
2. Mey nasyonpita o kikinpa nasyonninpita yarqushqa karninpis, meyqan nunapa derëchunmi kanman nasyonninman kutikunanpaq.
1. Pi nunapis mana alli awtorida qatikachaptenqa, tsey nuna derë'chunchowmi ashinman, meyqan nasyonchowpis tákunanpaq.
2. Lluta jutsakuna ruraq, Naciones Unidaskuna nishqanta mana ruraqkunaqa, manam key derëchuyoqtsu kayan.
1. Meyqan nunapapis derëchunmi kanman nasyonninpa nunan kananpaq.
2. Mana pitapis awtorida muneyniyta rurar waqanmantsu nasyonninpita, pi nunapis munarqa eywukunmanmi juk nasyonkunachow täraq.
1. Meyqan laya, mey nasyon, meyqan relijyonchow karninpis oliqopis, warmipis, llapan nunakuna mallwayarqa derëchunkunam kanman kasakurnin yarwar mayinkuna kayäpunanpaq. Warmipaqpis, ollqopaqpis tseynowllam derëchunkuna kanman kasakuyänanpaq. I kasadu keykäyanqanchow rakikayaptinpis derëchunkunam keykanman.
2. Ishkankuna warmi oliqo munanakurninmi kasakuyanman. Manam ni pipis pushanmantsu mana munanqanwan kasakunanpaq.
3. Yarwar mayikunawanmi qal]ayan markakuna nasyonkunam rikapäyanman i yanapäyanman alli kawayänanpaq.
1. Llapan nunam kapoqyoq kanman; munarqa japallan o piwanpis shuntukur.
2. Mana pitapis qochiyanmantsu kapoqninta.
Llapan nunapam derëchum kan, munanqannow yarpachakunanpaq, i rurananpaq, relijyonnin akrananpaq o jukta ashinanpaq; tseynow kashqanchow derëchunchowmi ninman japallan kashqanchow o nunakunapa nowpanchow.
Llapan nunam derëchunchow munanqanta ninanpaq o ruranapaq; tseypaqreykur nuna pipis piñapanmantsu ni qatikachanmantsu. Kikin rurashqantaqa shuntukiywanpis munarqa musyatsikunmanmi kikinpa nasyonninchow o juk nasyonkunachowpis.
1. Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman imapaq eyllukayänanpaq i ima purwakayanqanchow shuntukayänanpaq. I tsey purwakayanqanqa kanman manam pitapis piñapäyananpaq.
2. Manam munaqtaqa, manam pipis purwakan kanman qayanmantsu.
1. Llapan nunapam derëchun kanman nasyonninchow kamatsinanpaq; kikin o marka mayinta akrarkur kamatsikoq pushananpaq.
2. Meyqan nunakunapis derëchun kanman, nasyonkunapa ofisinanchow uryayänanpaq.
3. Pipis awtoridaman chan marka mayinkuna munaptinmi; key muneyninkunata rurayanman patsatsikoqkunapa watan ushkäriptin alli kaq marka mayinkunata akrar. Key akrakiykanman mana pipis rikareykämashqam.
Llapan nunakuna key patsachow kawarnin kayaptinmi derëchun kanman seguru sosyalninkuna kananpaq. I tseynow kananpaqmi mas kapoqyoq nasyonkuna yanapäyanman waktsa nasyonkunata; peykunanman rurayanman kanqanmannow. I tseynow gobiyernu ruraptinmi llapan nunakuna imeypis shumaq alli kawayanman, i munayanqanmannowmi winakuyanman.
1. Llapan nunakunapa derëchunmi kanman uryayoq kayänanpaq. I munanqan uryeytam akrayanman. I uryayanqanchow mana rureyta yacharqa o qeshyamarqa manam ruranmantsu. I llapan nasyonchowmi leykuna kanman mana uryayoq nunakunata yanapäyananpaq.
2. Tseynowlla uryeychow keykäyaptenqa tseynowllam ushkan kanman meyqan nunakunapapis.
3. Llapan uryakoq munatam ushkan qoyanman mana suwapashpa yawar mayikunawan alli kawananpaq; mana tseynow kaptenqa kamatsiyoqkunam leykunata qorqoyanman yanapakuyänanpaq.
4. Llapan nunapam derëchun kan purwakarkur sindikatu nishqanta ruraya'nanpaq; keyta rurayanman wallkinakushqa kayänanpaq.
Llapan nunapam derëchum kanman uryarirqa jamakurinanpaq; uryeykunaqa manam junareqnowtsu kanman; kamatsikoqkuna leychowmi keyta qeliqayanman. Jamakiynin chämuptinqa llapan uryakoqmi jamakuyanman mana ushkanta oqrashpa.
1. Meyqan nunapapis ushkäninmi atskam kanman alli kawakiychow kikin, warmin, i tsurinkuna kawayänanpaq. I ushkanmi tinkunman mikiyninkunapaqpis, ratashninkunapaqpis, wayinpaqpis, qeshyarninqa jampikuyänanpaqwan i estäduta pägananpaq llapan marka mayinkunapaq ruranqanta. I uryey mana kaptenqa, o qeshyakiykaptenqa, o soqru tikrakuriptenqa, o paju kaptenqa, o owkisyaptenqa, o imanowpapis mana uryeyta pwediptenqa, meyqan nunapapis derëchunmi kanman seguru sosyalnin tsarananpaq.
2. Wawayoq paju warmikunapaq i waktsa wamrakunapaq nasyonkunachow leyninkuna kanman munayanqanmannow yanapayänanpaq. Key ley llapan tsurikunapaqmi derëchunkunata ratatsin.
1. Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman yachakuyänanpaq. I yachakiy mana rantiyoqmi kanman primariyata ushanqanyaq. I llapan wamrakuna primariyachow yachakuyänanman. Keynow yachakiychowqa nunakuna derëchunchowmi kanman ima profesyontapis akrananpaq.
2. Yachakuyaqa kanman llapan nunakuna winayänanpaq; nuna mayinkunawan mana piñapänakur, wallkinakur kawayänanpaq; manam chikinakushpa, mana jorqapänakushpa, kuyanäkur nuna purapis, nasyon purapis; ima läya nunakunapis, imanow relijyon kaqpis, Naciones Unidasta yanapäkur alli kawakunapaq.
3. Teytakunapa derëchunmi kanman tsurinkunapaq yachatsikiyninta akrananpaq.
1. Pi nunapis derëchunchowmi kanman qotsukur, qatswakur, shumaq qotsukuwanta wiyakiyta, markanpa kaweynin qellqeyta, i marka mayinkuna ruranqanta meyqanpis tsari nmanmi kushikurinanpaq, yarpachakunanpaq.
2. Manam pipis derëchuyoqtsu juk rurashqanta noqam rurarqä ninanpaq; keynow mana kanapaq imatapis ruraqkuna wil lakuyanmanmi kamatsikoqkunaman.
Llapan nunakuna derëchun kan keychow qellqashqa kaqta, tseynow kananpaq.
1. Llapan nunam ruranan markan nishqanta, tseychow yurishqanpita, täran winanpis marka mayikunawan. Tseynow kawarnin alli nuna keyta yachakun.
2. Key deklarasyonchow derëchukuna nishqanmannow kaweykarninmi llapan nunakuna wiyachakuyanman nasyonchow leykuna kashqanta. I wakin nunakunapa derëchunkunata mana jalupashpa, shumaq kakushwan nunakuna kawayänanpaqmi, mana piñapänakur pipaqpis mana allim munarislipa, tseynow nunakuna kawakunapaqmi tsey leykunata gobiyernu rurashqa.
3. Key derëchukunata i muneykunata manam pipis rurayanmantsu mana Naciones Unidas munanqannowqa.
Key deklarasyonchowqa manam ni imapis kantsu meyqan nasyonpis, meyqan läya nunakunapis ni meyqan nunapis, nuna rnayinkunapa derëchunkunata micharnin kayänanpaq.


text:
Lachiwa
- Ama Tankayllu (familia Vespidae) nisqawan pantaychu!
Lachiwa (familia Apidae) nisqakunaqa, Misk'i ch'uspi nisqapas huk palamakunam, wach'inwan ancha nanaqta wach'iq. Lachiwakunaqa tuktukunata sisachaspa lachiwa misk'itam pallan, qirisankunata mikhuchinapaq. Chayrayku runam misk'i lachiwakunata lachiwa misk'ita ruranapaq llamk'achin.
Misk'i lachiwa (Apis mellifera) nisqaqa waki palamam: Huk mama lachiwap wawankuna huk lachiwa wakitam ruran. Lachiwaqa hutk'u sach'akunapi, imaymana hutk'ukunapi mapawan wasichakun tukuy lachiwa wakipaq q'isantam. Mama lachiwallap runtunkunamanta t'uqyaq qirisakunaqa kuru hinam. Llamk'aq lachiwakuna qirisakunata lachiwa misk'iwan mikhuchin.


text:
P'acha
P'acha (Textil) nisqaqa imam awasqapas p'itasqapas. P'achakunata churakuspa p'achallikunchik mana chiriwanapaq, sumaqyananchikpaqpas. Chay p'achallikunapaq p'achataqa p'achallina icha churana ninchik.
P'achataq q'aytumantam ruranchik. Chay q'aytuqa millmamanta icha yurakunap q'aytuchamantam - utkumanta icha huk yuramanta - puchkanchik. Utku yura lliwmanta aswan chaninchasqa q'aytucha yuram.
Q'aytumantaqa awarank'uwan awasqa p'achata awanchik, miñi q'aytuta awanapi mast'asqa allwi q'aytukunanta allwispa.
P'itasqa p'achataqa hatun akwakunawan p'itanchik.
Kay pachaqa wamaqpayaptin, kunanqa aswan p'achakunata awana antakunawan awanku.


text:
TUKUY ALLPAPI GENTEKUNAKA KAYTAMI YACHANA KAN
Mana alli religionkunaka, imakunatatak rurashka. Achka religionkunaka Diosta adoranchik nishpapash jatun juchakunatami rurashka. Chashna religionkuna tiyakta rikushpaka, manachu achkata llakirinki. Achka gentekunaka Diosta adoranchik nishpapash guerrakunaman rin, terroristakuna tukun, kullkikunatapash shuwashpami kawsan. Chashna religionkuna tiyakpika, manachu achkata piñarinki. Shinapash, imamantatak achka religionkunaka Diosta adoranchik nishpapash mana allikunata ruran.
Achka religionkuna mana allikunata rurakpipash, mana tukuy religionkunachu shina kan. Mana alli religionkunallami jatun juchakunataka rurashpa kawsan. Jesucristo nishka shinaka, imashinami “nalli yurapika, ima allikupash na pukun”, shinallatakmi mana alli religionpash mana alli ruraykunata ruran (Mateo 7:15-17). Shinaka, mana alli religionkunaka imakunatatak rurashka.
MANA ALLI RELIGIONKUNAKA GUERRAKUNAPI, POLITICAKUNAPIPASH CHAKRURINMI: Asiaweek nishka revistaka kashnami nin: “Asia llaktapipash, shuktak llaktakunapipash, mandankapak munashpallami, wakinkunaka ñukanchikpa lado tukuychik, ñukanchikpash kanpa religionllatakmi kanchik nik tukunkuna”. Shina mana alli gentekuna tiyakpimi, “kay Allpapika achka jatun llakikuna tiyan” nin. Shinallatak, Estados Unidosmanta shuk pastorpash kashnami nirka: “Ñukanchikta manarak wañuchikpillatakmi, chay terroristakunataka wañuchishpa sakichun Dioska munan” nin. Chashna nishpa yachachikpipash, Bibliapika mana chaytachu yachachin. Bibliapika kashna nishpami yachachin: ‘Maykanpash: ‘Ñukaka Diosta kuyanimi’ nishpapash, paypak wawkita piñashpaka llullakmari’ kan (1 Juan 4:20, Biblia Quichua Chimborazo). Ashtawankarin, Jesuska kashnami nirka: “Kankunata piñakkunatapash kuyanami kankichik” nishpa (Mateo 5:44). Kanka, manachu rikushkanki achka religionmanta gentekuna guerraman rikta.
MANA ALLI RELIGIONKUNAKA LLULLAKUNATAMI YACHACHIN: Achka religionkunaka yachachinmi gentekuna wañukpipash almaka kawsashpa katinmi nishpa. Chaymantami, almakunaman misata kuychik nishpa kullkikunata mañan. Shinapash, almaka kawsashpa katinmi nishpaka mana Bibliapika yachachinchu. Ashtawankarin, ‘Maykanpash juchata rurashpaka, chaypak almami wañun’ nishpami Bibliapika yachachin (Ezequiel 18:4). Kutin shuktak versopipash kashnami nin: “Kawsakkunaka, paykuna wañunataka yachanmi. Ashtawankarin wañushkakunaka, imatapash na yachanchu” nishpa (Eclesiastés 9:5). Jesuspash wañushkakunaka kawsarinkami nishpami yachachirka. Shinaka, yuyay: Almakuna mana wañukpika, imamantatak Jesuska yachachirka wañushkakunaka kawsarinkami nishpa (Juan 11:11-25). Shinallatak yuyay: Kanpa religionka, imatatak yachachin. Gentekuna wañukpipash, almaka kawsashpa katinmi nishpachu yachachin.
MANA ALLI RELIGIONKUNAKA, JUCHAKUNATAPASH RURACHUN SAKINLLAMI: Achka llaktakunapika, karikunapurallatak warmiwan shina puñushpami juchata ruran. Warmikunapash warmikunapurallatak kariwan shina puñushpami juchata ruran. Shina juchakunata rurakpipash, achka religionkunaka pastorkuna, curakuna tukuchun sakinllami. Ashtawankarin, kari karipura warmi warmipura kasarana leykunata llukchichunmi munan. Kutin shuktak religionkunapi curakuna, pastorkunaka wawakunata violanmi. Shina violakpipash, curakuna, pastorkuna kashpa katichun sakinllami. Chashna ruraykunaka mana allikunachu kan. Bibliapika kashnami nin: ‘Na pantanachu kankichi. Waynayakkuna, yanka dioskunata mañakkuna, kasarashka jawa shukwan kawsakkuna, warmikunashna kawsak runakuna, kari purallata warmiwanshna puñukkunaka [...] Tayta Dios mandakuk llaktapika, napacha imatapash japikrinkachu’ (1 Corintios 6:9, 10). Maykan religionkunatak kashna jatun juchakunata rurakukta rikushkanki.
Shinaka, mana alli religionkunaka imatak tukunka. Jesuska kashnami nirka: ‘Tukuylla nalli pukuk yurakunataka kuchushpami, ninapi shitashpa rupachina’ kan nirka (Mateo 7:19). Kay versopi nishka shinaka, Dioska tukuy mana alli religionkunatami tukuchinka. Shinapash, imashinatak kay mana alli religionkunataka tukuchinka. Ima punchatak tukuchinka. Chayta yachankapakka, Apocalipsis [Revelación] capítulo 17, 18-tapash Bibliapi rikushun.
Mana alli religionkunaka kay Allpa ‘pachapi tiyak jatun mandakkunatami mandakun’
“Ñuka akllashkakuna chay pueblomanta llukshimuychi”
Yuyay: Shuk warmika shuk manchanayay animalpa jawapimi tiyakun. Kay manchanayay animalka 7 umakunatami charin, 10 cachokunatapash charinmi. Kay warmika waynayashpa kawsak warmimi kan (Apocalipsis 17:1-4). Kay waynayak warmika, pitak kan. Kay warmika kay Allpa ‘pachapi tiyak jatun mandakkunatami mandakun’ nin. Payka charik charik warmimi kan, morado ropatapash churakushkami tiyakun. Shinallatak, inciensotapash charinmi. Ashtawankarin, ‘brujushpami, tukuy llaktakunapi kawsakkunatapash, llullashpa umachikun’ nin (Apocalipsis 17:18; 18:12, 13, 23). Bibliapi yachachishka shinaka, kay waynayak warmika pitak kan. Kay waynayak warmika kay Allpapi tukuy mana allita rurak religionkunami kan.
Yuyari, kay waynayak warmika shuk manchanayay animalpa jawapimi tiyakun. Chay manchanayay animalka, imatak kan. Kay Allpapi tiyak tukuy gobiernokunami kan (Apocalipsis 17:10-13). Shinapash, waynayak warmitaka imamantatak kay animalpa jawapimi tiyakun nin. Mana alli religionkuna kay Allpapi gobiernokunata mandankapak munashkata rikuchinkapakmi shina nikun.
Shinapash, mana alli religionkunaka imatak tukunka. Bibliapika kashnami nin: “Kan rikushka manchanayay animalpak chunka cachukunaka, chay waynayak warmita millanayachishpami, jichushpa lluchullata sakinka. Paypak aychatapash mikushpami, ninapi rupachinka” nin (Apocalipsis 17:16). Shinaka, gobiernokunaka ñapashmi tukuy mana alli religionkunata tukuchishpa sakinka. Gobiernokunaka, imamantatak mana alli religionkunataka tukuchinka. Bibliapika kashnami nin: “Tayta Dioska, pay munashkata rurachunmi, paykunaman [gobiernokunaman] yuyayta kurka” (Apocalipsis 17:17). Shinaka, mana alli religionkuna jatun juchakunata rurakuktaka Dioska rikukunmi. Chaymantami, Dioska achkata piñarishpa imatatak ruranakushkankichik nishpa paykunataka tukuchinka. Dioska justomi kan. Chaymantami, kay Allpapi gobiernokunata akllashka mana alli religionkunata tukuchichun.
Shinaka, kishpirinkapakka imatatak rurana kanki. Bibliapika kashna nishpami mandan: “Ñuka akllashkakuna, chay pueblomanta llukshimuychi” nishpa (Apocalipsis 18:4). Kay versopi nishka shinaka, kishpirinkapak munashpaka, kunanllatakmi mana alli religionkunamantaka llukshina kanki. Mana alli religionmanta llukshishpaka, pikunawantak tantanakukrinki. Wakin gentekunaka Dioska mana tiyanchu nishpami yachachin. Shinapash, paykunapash tukurinami kan. Chaymanta kishpirinkapak munashpaka, mana paykunawanka tantanakunachu kanki (2 Tesalonicenses 1:6-9). Kishpirinkapakka, alli religiontami maskana kanki. Shinaka, imashinatak alli religiontaka riksita ushanki.
Alli religionka imashinatak kana kan (Mateo 7:17).
PAYKUNAPURA KUYARINA KAN: Alli religionta katikkunaka “na kay pachamantachu” kan. Paykunaka, yana kashpa, yurak kashpa, chikan chikan llaktakunamanta kashpapash, tukuykunami ‘kuyarishpa kawsan’ (Juan 13:35; 17:16; Hechos 10:34, 35). Maykan llaktamanta kashpapash, wawkikuna shina, ñañakuna shinami kuyarin, mana paykunapura wañuchirinchu. Ashtawankarin, wawkikunamanta, panikunamanta wañuna kakpipash, wañunmi (1 Juan 3:16).
BIBLIAPI TUKUY YACHACHISHKAKUNATA KRINAMI KAN: Alli religionka gentekunapa costumbrekunata, ‘gentekunapa mandashkakunataka’ mana yachachinchu. Ashtawankarin, alli religionka imata yachachishpapash, Bibliapi nishkakunatallami yachachin (Mateo 15:6-9). Alli religionta katikkunaka, imamantatak Bibliapi nishkatalla yachachin. Paykunaka yachanmi ‘Dios escribichishka tukuy Shimikunaka, payllata [Diosllatak] yarichishpa escribishka’ kashkata. Shinallatak ‘chay Shimikunaka yachachinkapak, nallikuna alli purichun rimankapak, shinallata imatapash kashkatapacha rurashpa kawsanatapash yachachinkapak alli’ kashkatapash yachanmi (2 Timoteo 3:16).
DIOSPA TUKUY MANDASHKAKUNATAMI KASUSHPA KAWSANA KAN, FAMILIAKUNAWANPASH ALLIMI KAWSANA KAN: Alli religionta katikkunaka paykunapa familiawanka allimi kawsan. Kusakunapash paykunapa warmikunataka paykunapa ‘cuerpotashna kuyashpami’ charin. Warmikunapash tukuy shunkuwan respetashpami kusakunataka ‘allikachishpa kasun’. Shinallatak, wawakunapash ‘taytata mamataka [...] kasunmi’ (Efesios 5:28, 33; 6:1). Ashtawankarin, alli religionpi yachachikkunaka imashinatak kana kan. Yachachikkunaka Bibliapi tukuy mandashkakunatami kasuna kan (1 Timoteo 3: 1-10).
Shinaka, maykan religiontak alli kashka. Holocaust Politics (2001 watapi llukchishka) nishka libropika kashnami nin: “Tukuy gentekuna Jehovamanta willakkuna shina kakpika, Holocaustoka mana tiyanmanchu karka. Shinallatak, shuktak gentekunata millanayachishpa makanakuykunapash ña mana tiyanmanchu” nin.
Jehovamanta willakkunaka 235 llaktakunapimi Bibliamanta yachachinakun. Ashtawankarin Bibliapi tukuy mandashkakunatapash kasushpami kawsanakun. Shinaka, Diosta alli adorankapak munashpaka, Jehovamanta willakkunata yachachiway ninallami kanki. Yuyari, tukuylla mana alli religionkunaka ñallami tukurinka. Shinaka, manachu kunanllatak Bibliataka yachakuna kanki (Sofonías 2:2, 3).


text:
Kaytapash liyinki:
Gentekunaka achka tapuykunatami charin. Kanpash manachu kay tapuykunapi yuyashkanki:
Kay tapuykunamanta yachakunkapakka, imatatak rurankiman. Wakinkunaka shuktak gentekunata, pastorkunata, curakunatami tapunkuna. Tapukpika, paykunaka chikan chikan yuyaykunatami yachachin. Kutin wakinpika, paykunapa yachachishkakunaka alli shinami rikurin. Shinapash, asha watakuna kipaka, chay gentekunapa yuyaykunaka ña mana alli rikurinchu.
Kay jawapi tiyakuk tapuykunamanta ashtawan yachankapakka, shuk alli libromi tiyan. Chay libroka maykantak kan. Diosta mañakushpaka, Jesucristoka nirkami: “Kanpak shimika napacha llullakchu” nishpa (Juan 17:17). Kunan punchakunapika, chay Shimitami, Diospa Shimi (Biblia) nishpa riksinchik. Kay hojapika achka gentekunapa tapuykunamanta, imata Biblia yachachiktami rikukrinchik.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Kunan punchakunapika achka llakikuna, achka mana alli ruraykunami tiyan. Chaymantami achka religionkunaka yachachin, shina kawsachunmi Dioska munan nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Job 34:10 versopi, Biblia Quichua Chimborazoka ninmi: ‘Mana allita ruranaka Diosmantaka karupimi kan. Millayta ruranapash, Tukuyta Rurak Diosmantaka karupimi kan’ nishpa. Dioska, gentekunata kuyaymantami shamuk punchakunapika achka bendicionkunata kay Allpaman apamunka. Chaymantami Jesuska kashna mañankichik nirka: “Jawa pachapi tiyakuk ñukanchi Taytalla […]. Kan mandanaka, ucha chayamuchunmi munanchi. Imashnami jawa pachapika kan munashkashna ruranakun, chashnallata kay pachapipash, kan munashkashna ruranakushpami alli kanman” nishpa (Mateo 6:9, 10). Shinaka, ñukanchikta achkata llakimantami, Dioska paypa Churita kay Allpaman kacharka (Juan 3:16).
Kay versokunatapash liyinki: Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Jatun makanakuykunapika waranka waranka gentekunami wañun. Chaymantami tukuy ñukanchikkunaka achkata llakirinchik.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Diospa Reino mandakukpika, tukuy muyuntin Allpapimi gentekunaka kasilla, alli kawsankakuna. Chaypika, “makanakuyta yachachinapash, na ashtawan tiyankachu”. Shinallatak, gentekunaka ‘paykunapak espadakunataka, yapuna rejakunamanmi tikrachinkakuna’ (Isaías 2:4). Ashtawanpash tukuy llakikunata, mana alli ruraykunataka Diosmi tukuchinka. Chaymantami Bibliapika kashna nin: “Tayta Diosmi, paykunapak ñawimantaka, tukuylla wikita pichanka. Wañuypash, wakaypash, llakipash, nanaypash, na ashtawan tiyankachu. Punta ima tiyashkapash illankami” nishpa (Apocalipsis 21:3, 4).
Kay versokunatapash liyinki: Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Gentekuna wañukpipash paykunapa almaka mana wañunchu nishpami, achka religionkunaka yachachin. Kutin wakinkunaka ninmi: “Wañushkakunaka gentekunataka llakichinmi, ayudanmi” nishpa. Shinallatak shuktakkunaka ninmi: “Mana alli gentekunataka, Dioska uku pachapimi unay unaykama rupachun kachan” nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Eclesiastés 9:5 versopika ninmi: “Wañushkakunaka, imatapash na yachanchu” nishpa. Chaymantami wañushkakunaka uyaytapash, rikuytapash, parlaytapash, yuyaytapash mana ushankuna. Shinaka, wañushkakunaka pitapash ayudayta, llakichitapash mana ushankunachu (Salmo 146:3, 4).
Kay versokunatapash liyinki: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Tukuykunami ñukanchik familiakunawan, amigokunawan kushikushpa kawsankapak munanchik. Chaymantami shuk familia, shuk amigo wañukpika, kutin rikunkapak munanchik.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Wañushkakunaka kawsarinkami. Jesuska kashnami nirka: ‘Wañushpa pampay tukushkakunaka, tukuyllami ñuka rimakta uyashpaka kawsarinka’ nishpa (Juan 5:28, 29). Chay wañushkakuna kawsarishpaka, maypitak kawsanka. Dioska shuk kuyaylla, alhaja paraíso Allpapi gentekuna kawsachunmi munarka. Shinaka, wañushkakuna kawsarishpaka paraíso Allpapimi kawsankakuna (Isaías 65:21-25). Shinallatak, shamuk punchakunapika Diosta kasuk gentekunapashmi mana wañushpa, mana unkushpa chay paraíso Allpapi kawsankakuna. Chaymantami Bibliapika nin: Justokunami, “llaktataka japinka. Chay llaktapika, kawsaytami kawsanakunka” nishpa (Salmo 37:29).
Kay versokunatapash liyinki: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Maykan religionmanta kashpapash, gentekunaka ninmi: “Diostaka mañanchikmi. Shinapash, Dioska ñukanchik mañashkakunataka mana uyanchu” nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Mañanata yachachikushpaka Jesuska nirkami: “Diosta mañakushpaka, ama chay shimikunatallata kutin kutin tikrashpa mañankichu” nishpa (Mateo 6:7). Shinaka, ñukanchikpa mañashkakunata Dios uyachun munashpaka, mana chay shimikunatallatak kutin kutin ninachu kanchik. Ashtawanpash, Dios munashka shinami mañana kanchik. Dios munashka shina mañankapakka, Diospa munay maykan kashkatami yachana kanchik. Chaymantami, 1 Juan 5:14 versopika nin: ‘Pay munashkashna ñukanchi imata mañakuktapash, Dioska uyanllami’ nishpa.
Kay versokunatapash liyinki: Salmo 65:2; Juan 14:6; 16:23, 24; 1 Juan 3:22.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Achka gentekuna ninmi: Kushilla kawsankapakka achka kullkita, tukuy gentekunapa respetota charinami ministirin nishpa. Chaymantami, paykunaka chay cosaskunatalla maskashpa kawsankuna. Achka kullkita charishpapash, shuktak gentekunapa respetota charishpapash, gentekunaka mana kushilla kawsankunachu.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Jesuska nirkami: “Diosmanta yachakunkapak, paykunapak shunkupi ninanta [achkata] munakkunaka, ninantami kushikun” nishpa (Mateo 5:3). Jesús nishka shinaka, kushilla kawsankapakka, Diospa munaytami Bibliapi yachakuna kanchik. Shinallatak, Bibliapa consejokunata ñukanchik kawsaypi paktachishpaka alli, kushillami kawsashun (Lucas 11:28).
Kay versokunatapash liyinki: Proverbios 3:5, 6, 13-18: 1 Timoteo 6:9, 10.
Kay hojapika, sukta ministirishka tapuykunamanta Biblia imata yachachishkatami rikushkanchik. Shinapash, ashtawan yachakunkapak munankimanchu. Diosmanta ashtawan yachakunkapak munashpaka allimi kan. Wakinpika yuyankichari: “Ñukanchikta Dios kuyashpaka, imamantatak llakikuna tiyachun sakishka. Shinallatak, familiawan kushilla alli kawsankapakka, imatatak rurana kani” nishpa. Kay tapuykunamantaka, Bibliami ashtawan yachachin.
Kay tapuykunamanta Biblia yachachikpipash, achka gentekunaka mana liyinkapak munankunachu. Paykunaka ninkunami: “Bibliata intindinaka sinchimi kan” nishpa. Gentekuna shina nikpipash, Bibliapa yachachishkakunata ashtawan intindinkapak munankimanchu. Bibliata ashtawan alli intindichunka, Jehovamanta willakkunaka imatatak rurashkakuna.
Jehovamanta willakkunaka, Imatatak Bibliaka yachachin nishka librotami llukchishkakuna. Kay libroka, gentekunapa tapuykunamanta Bibliawan yachachinkapakmi kan. Shinallatak, Jehovamanta willakkunaka gentekunapa wasikunaman rishpami, Bibliamanta asha asha yachachinkuna. Kan munakpika, kanpa wasiman rishpami tukuy semanakuna Bibliamanta yachachinkakuna. Bibliamanta yachachishpaka mana kullkita mañankunachu. Waranka waranka gentekunami, Bibliataka kashna yachakushkakuna. Achka gentekunakarin nishkami: “Achka tapuykunamantaka, Bibliapimi alli yachakushkani” nishpa.
Bibliapa yachachishkakuna alli kashkataka, kanpashmi yachay ushanki. Bibliapa yachaykunaka, panta krishkakunata, mana alli yuyaykunata sakichunmi ayudan. Chaymantami Jesuska nirka: “Na llullashpa willashkami, kankunataka kacharichinka” nishpa (Juan 8:32). Shinaka imashinami rikukushkanchik, Bibliaka kushilla, alli kawsachunmi ayudan.


text:
Ñawirillaytaq
¿Ima tapuykunamanta parlachkanchik? Runap mana kutichiy atina tapuykunasninmanta. Ichá qampis jinata tapurikurqanki:
¿Maypitaq kay tapuykunaman kutichiykunata tariyman? Ichá kay tapuykunaman kutichiykunata mask’aspa, juk bibliotecaman chayri libreriaman rispaqa, achkha librosta tarinki.
Chaywanpis kay librosqa ichapis, paykunapura churanakunku. Wakin librosqa, kunan allinta yachachichkanku, tiempo pasasqanmanjinataq manaña jinata yachachinkuchu, chay librop cuentanmanta waktañataq churanku.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Imaptinchus kay pachaqa saqra kawsaymanta junt’a kachkan. May achkha religionestaq, kay ñak’ariykuna Diospa munaynin kasqanta yachachinku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosqa, mana jayk’aq ima saqratapis ruwanchu. Job 34:10 nin: “Ama yuyallaychejpischu Tukuy Atiyniyoj Diosqa ima sajratapis ruwasqanta, chayrí ima mana cheqan kajtapis”. Diosqa, imatapis runapaq munakusqanrayku ruwan. Chayrayku Jesús jinamanta mañakunanchikta yachachiwarqanchik: “Janaj pachapi kashaj Tatayku [...] Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:9, 10). Diosqa, ñuqanchikmanta maytapuni interesakun, chayrayku tukuy imata ruwan, munakuyninta rikuchinawanchikpaq (Juan 3:16).
Ñawirillaytaq Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Jatuchaq maqanakuykunapiqa may achkha runa wañun. Ñak’ariy tukuymantaq chayamuwanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Diosninchikqa Reinonniqta kay jallp’aman allin kawsayta apamunanta nin. Chay Reinon kamachiyta qallariptintaq, runaqa ‘maqanakunanpaq manaña wakichikunqachu’. Aswanqa, “espadasninkuta arado rejasman tukuchenqanku” (Isaías 2:4). Diosqa, saqra ruwaykunata, ñak’ariyta ima chinkachinqa. Biblia niwanchik: Diosqa, “tukuy waqayta ñawisninkumanta pichanqa, manañataj wañuy kanqachu, nitaj waqaypis, nitaj qhapariypis, nitaj nanaypis, imaraykuchus ñawpaj kaj imasqa [saqra ruwaykuna, ñak’ariy ima] manaña kanqachu, nispa” (Apocalipsis 21:3, 4).
Ñawirillaytaq Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Yaqha tukuy religiones, runa wañuptin imallampis paymanta kawsaspa qhipakusqanta yachachinku. Wakinkunaqa, kawsaqkunata wañusqas ñak’arichisqankuta creenku, wakinkunataq Dios saqra runasta nina lawraypi ñak’arichisqanta creenku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Runa wañuspaqa, chinkapun. Eclesiastés 9:5 nin: “Wañusqas mana imatapis yachankuchu”, nispa. Wañusqas mana imatapis ruwaptinku, paykunaqa mana ñak’arichiwasunmanchu, nitaq yanapawasunmanchu (Salmo 146:3, 4).
Ñawirillaytaq Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuypis kusisqa kawsakuyta munanchik, munasqa runa masinchikwan. Chayrayku munasqa runa masinchik kawsarimunankuta munanchik.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Yaqha tukuy wañusqas kawsarimunqanku. Jesús, nirqa “tukuy p’ampasqa kajkunaqa [...] kawsarimponqanku”, nispa (Juan 5:28, 29). Diosninchik munasqanmanjina, tukuy kawsarimuqkunaqa paraisopi kawsakunqanku (Isaías 26:19). Diosninchik nisqanmanjina kasukuq runaqa, mana jayk’aq unquspa, wiñaypaq kawsanqa. Biblia nin: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj jap’enqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku”, nispa (Salmo 37:29).
Ñawirillaytaq Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Tukuy religionmanta runas Diosmanta mañakunku. Chaywanpis, mañakusqankuman mana kutichiy kasqanta reparakunku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, mana kikillantapuni mañakuytachu yachachiwarqanchik, chayrayku pay nirqa: “Diosmanta mañakuspaqa, ama kutipakuspa ashkhata parlaychejchu”, nispa (Mateo 6:7). Dios, mañakuyninchikta uyarinawanchikpaqqa, pay munasqanmanjina mañakunanchik tiyan. Chaypaqtaq, imachus Diospa munaynin kasqanta yachananchik tiyan. Ñawpa kaq Juan 5:14 sut’inchawanchik, chayrayku Diospa “munayninman jinachus imallatapis mañakunchej chayqa, yachanchej pay uyarinawanchejta”.
Ñawirillaytaq Salmo 65:2; Juan 14:6, 1; 1 Juan 3:22.
IMARAYKUTAQ KAY TAPUY: Achkha runas qullqita, allin riqsisqa kayta ima mask’anku kusiy kawsayta qunanta yuyaspa. Chayrayku chaykunata mask’aspa kawsanku, tarispataq manapuni kusisqachu kawsanku.
BIBLIAP YACHACHISQAN: Jesusqa, imaynatachus kusiy kawsayta tarinanchikta yacharqa, chayrayku nirqa: “May cusiskas cancu sonkoncupi Diosmanta pisiskas caskancuta khawacojcunaka”, nispa (Mateo 5:3, Dios Parlapawanchej ). Diosta yupaychaspalla kusiy kawsayta tarisun, paymanta, munayninmanta ima chiqata yachaspa. Diosmantaqa Bibliap yachachisqallan rikuchiwanchik, imachus allin, imachus mana allin kasqanta. Bibliap yachachisqanmanjina ruwaptinchik, kawsayninchik may sumaq kanqa (Lucas 11:28).
Ñawirillaytaq Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Kay suqta tapuykunaman Biblia kutichisqanta qhawarisqanchikqa, rikuchiwanchik Biblialla tukuy laya tapuykunaman kutichisqanta. ¿Astawan yachayta munankichu? Diosta munakunki chayqa, arí ninki. Ichapis wak tapuykunata tapukunki: ‘Dios ñuqanchikmanta interesakun chayqa, ¿imaraykutaq saqra ruwaykuna, ñak’ariy ima kananta saqin? ¿Imaynatá familiaywan kusisqa tiyakuyman?’ Bibliaqa, kay tapuykunaman wak tapuykunasmanpis, allinta, sut’ita ima, kutichin.
Chaywanpis kunanqa, achkha runas Bibliata mana ñawiriyta munankuchu. Bibliata mana entiendena librota jina qhawanku. ¿Bibliapi kutichiykunata tarinaykipaq yanapata munawaqchu? Jehovamanta sut’inchaqkunaqa iskay yanapaykunata jaywarisunkuman.
Juk yanapa, ¿Imatapunitaq Biblia yachachin? kay librota, ruwasqa kachkan mana tiempoyuy runas tapukuyninkuman kutichiyta tarinankupaq. Iskaykaq yanapa, Kuj wakichisqa Jehovamanta sut’inchaq wasiykipi, chayri maypichus munanki chayman jamunman pisi tiempollata mana imata mañaspalla Bibliamanta yachachisunkiman. Kay Pachapi may achkha runas kayjina yachachiykunawan may allinta yachakunku. Achkha runas chaymanta may kusiywan kayta ninku: “¡Chiqa yachayta tarini!”, nispa.
Kay yachayqa, may valorniyuq, mana imatapis aswan valorniyuqta tarisunmanchu. Bibliamanta chiqa yachachiyqa, llulla yachachiykunamanta, supersticionesmanta ima, kacharichiwanchik. Chantá, suyakuyta, kusiyta ima, quwanchik. Jesús nirqa: “Cheqa kajta rejsinkichej, chay cheqa kajtaj kacharichisonqachej”, nispa (Juan 8:32).


text:
Piluta hayt'ay
Piluta hayt'ay icha Futbul (inlish simipi: Football), Kichwapi Chakiyasiy icha Chakirumpay nisqaqa huk pilutawan pukllaymi, Tiksi muyuntinpi lliw pukllaykunamantaqa aswan chaninchasqam.
Iskay quchum, llapanqa chunka hukniyuq runayuq (huk punku amachaqniyuq), pukllana pampapi pukllanakunku. Llapa quchup huk punkunmi kan. Pilutataqa chakinwanmi hayt'aspa tinkuq masikunap punkunman chamqaspa taripayta munanku. Manapunim makiwanchu pukllananku. Isqun chunka minutumanta aswan taripaq quchuqa atipaqmi.
[allichay] Kaypipas qhaway


text:
K'uskiykuy
K'uskiykuy icha T'aqwiy (kastilla simipi: investigación) nisqaqa yachaqkunap musuq yachayta tarinanpaq maskaynin. Yachay sunturpi k'uskiykunkum.
Ñawpaqta ñawpaq takyachisqa (hypothesis) nisqatam nichispa, chay ñawpaq takyachisqatam qhawaywan, chapaywan, llami aknawan (experimentum nisqawan) icha qillqakunata ñawiriywan chiqanchaspa, arí icha manam nispa chaskinchik icha mana chaskinchikchu. Chay hinam musuq yachayta tarinchik.
Chay k'uskiykuywan rikusqamanta allinta takyasqa kaymataqa ñasa (theoría) ninchikmi.


text:
K'illimsayaq icha Karbunu (musuq latin simipi: carboneum < carbo, "k'illimsa"), C nisqaqa huk sinchi kaq, mana q'illay qallawam.
K'illimsayaqqa kawsa imayaypi aswan kaq, yakuchaqwan t'inkisqa qallawam. Iskay kuti muksinqa, chimlasay, wayra pachapi kaq wapsim.
K'illimsayaqqa k'illimsapi aswankaray kaq qallawam.
Kay pachapiqa k'illimsayaq iskaynintin rikch'aq hinam:
K'illimsayaq wayra pachapi rawraspaqa, muksichaq wapsiwan chimlasaytam ruranakun.
Yakuchaqwan k'illimsayaqwan t'inkisqakunata k'illimsa yakuchaqkuna ninchik.


text:
Inti Llika
Inti llika nisqaqa intim, lliw muyupayaqnin puriq quyllurkunawan, huk muyupayaqnin hawa pacha pachankachakunawanpas.
Inti llikapiqa pusaq puriq quyllurkunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
- Qatuylla (Mercurio)
- Ch'aska (Venus)
- Tiksi muyu (Tierra, kay pacha)
- Awqakuq (Marte, Atich'aska)
- Pirwa (Júpiter)
- Hawcha (Saturno)
- Uranu (planeta Urano)
- Niptun (planeta Neptuno)
Inti llikapiqa kimsa tuna planitakunam (intimanta karu kayninkukamam sinruchasqa):
Astawanpas, puriq quyllurchakunam (planitachakuna, asteroides) aquchinchaykunapas (cometas) intita muyupayanku.


text:
CAPÍTULOS
¿IMA noticiakunatataq periödicokunata leir, televisionta rikar o radiota wiyar tarinki? ¡Guerrakuna, terrorismo y imëka mana alli rurëkunapis kanmi! Kananna kikikipa kawënikikunaman yarpakurkï. Itsapis kastëkikunapa o amïguïkikunapa wanïnin o qeshyënin llakikätsishunkiman. O itsapis alli nuna Jobnö, ‘nanatsikïkunawan y llakikïkunawampis utishqana’ këkankiman (Job 10:15).
Itsapis tapukunkiman:
Bibliallachömi kë tapukïkunapa respuestantaqa tarintsik.
“Mananam waqayanqanatsu ni llaquiyanqanatsu, mananam imancunapis nananqanatsu, ni wanuyanqanatsu.” (Apocalipsis 21:4)
“Luychunöran cojokunapis eqikachäyanqa.” (Isaías 35:6)
“Wiskukunapa nawinkunapis kichakärenqam.” (Isaías 35:5)
‘Wanushqacunam [...] cawariyämonqa.’ (Juan 5:28, 29)
“Manam ni pï patsachö täraq: ‘Qeshyämi nenqanatsu’.” (Isaías 33:24)
“Patsachöqa alläpa atskam grano [o mikï] kanqa.” (Salmo 72:16)
Ama këchö rikanqëkikuna ardëlla kanqanta pensëtsu. Diosmi änikushqa, y imanö cumplimunantapis Bibliam willamantsik.
Pero manam tsëllatsu. Bibliaqa kanan tiempochö imanö kushi kushi kawëtapis yachatsimantsikmi. Ichikllapis pensakurkï kikikipa yarparënikikunaman y problëmëkikunaman. Itsapis qellëpaq, kastëkikunapaq, o kuyashqa kastëkikunapa saludninman o wanushqanman yarparanki. Tsë problëmakunata o yarparëkunata aguantanapaqmi Bibliaqa yanapamantsik, hina consolamantsikmi kë hawanchö tapukïkunapa respuestankunata nimarnintsik:
Këyaq leinqëkim rikätsikun Biblia nenqanta yachakïta munanqëkita. Y tsëpaqqa kë librom yanapashunki. Cada página hawanchömi këkan pärrafokunapa tapukïninkuna. Atska waranqa nunakunam kushikuyashqa, Jehová Diospa testigonkuna tapukïkunawan y respuestakunawan Bibliapita yachatsikuyanqanta, y tsënölla qamtapis yanapashunëkitam munayä. Y rasumpëpa Biblia yachatsikonqanta yachakïnikichö Dios bendecïkushï.
BIBLIACHÖQA 66 librokuna y cartakunam kan, capïtulokunaman y versïculokunaman rakishqam këkan raslla tarinapaq. Kë librochöqa texto biblicokunam kan, shutin ushariptinllam tarinki numerota tsëqa capïtulom y qateqninnam versículo. Kënömi këkan, “2 Timoteu 3:16” këqa segunda carta a Timoteu, capítulo 3, versículo 16 ninanmi.
Kë librochö textokunata asherqa, rasllam yachakurinki Bibliachö textokuna ashita. Hinamampis, ¿imanirtaq qallëkunkitsu cada hunaq Biblia leita? Cada hunaq kima o pitsqa capïtulota leirqa huk watallachömi usharinki.


text:
Suyu
Suyu nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Allpa saywachipi (kichwa rimaypi Suyu):
- Ima allpantin kaqpas, hatun k'iti icha marka hina
- Mama llaqta (país)
- Mama llaqtap rakin, ahinataq departamento nisqa (Piruwpi, Buliwyapi)
- Hanaq pachapi, Tiksimuyupi tawantin iñu (chincha, anti, uralan, kunti)
- Maymanpas puririy (dirección)
- Tawantinsuyu nisqa Inka qhapaq suyup rakin
- Rikch'akuna (kichwa rimaypi Shuyu):
- Ima siq'isqapas icha llimphisqapas (rikch'a kapchiy qhawaypas)
- P'achakunapi suyukuna: suyu-suyu
- Pampa suyu (pacha tupuypi)
- Pachaykamaypi, K'iti nisqapas (kichwa rimaypi Shuyu) - maypichus kallpakuna aknaykun:
- Iliktrumaqnitiku illanchaypa suyun (k'itin)
- Pinchikilla suyu
- Llut'ariy suyu
- Llasaturaku suyu
- Huk yachaypa rakin (yachay suyu nisqa)


text:
Domingo de Guzmán
Domingo de Guzmán Garcés, OP, (kastilla simipi: Santo Domingo de Guzmán, OP), sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Caleruega llaqtapi - † 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1221 watapi wañusqa Bologna llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan.
8 ñiqin chakra yapuy killapi Santu Dumingu raymi p'unchawninmi.
Tayta: Félix Núñez de Guzmán; Mama: Juana Garcés (Juana de Aza).
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Domingo de Guzmán.
- Santo Domingo en dominicos.org


text:
Ch'uya Ispiritu
Ch'uya Ispiritu (Chuya Espiritu),[1] Ch'uya Ahayu (Ch'uwa Ajayu)[2] icha Santu Ispiritu (Santo Espiritu,[3] grigu simipi: ΆYιov Πveύua [Ágion Pneúma], latin simipi: Spiritus Sanctus, kastilla simipi: Espíritu Santo) nisqaqa kristiyanu iñiypi iñiq runakunata pusaq Dyuspa ispiritunmi, Kimsantin Dyuspa huk rikch'aynin (uπόσtaσις [ypóstasis]) kaspa.
Dyuspa Simin Qillqa Ch'uya Ispiritumanta kaykunatam willawanchik:
Jesus bawtisasqa kaptin, Yaya Dyus Ch'uya Ispirituta urpita hina Churinman kacharqan (Lukas 3:22 ).
Pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:4 ).
[allichay] Pukyukuna
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Ayakuchu Chanka runasimipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- ↑ Rurasqakuna 2:4 (Qosqo qheswa simipi)
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ch'uya Ispiritu.


text:
Apustul Pawlu
Apustul Pawlu, Pawlu Tarsumanta sutiyuq runaqa (grigu simipi Πaῦλoς, iwriyu simipi sutin שָׁאוּל, Scha'ul, Sawlu, Eaoύλ, Eaῦλoς, Saul, Saulos, שאול התרסי, Šaʾul HaTarsi; 5-chá 10-chá watapi paqarisqa Tarsu llaqtapi, Uchuy Asyapi, 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Apustulkunap rurasqankunamanta qillqakama paganukunap apustulun, ñawpaq kristiyanu misyuniri karqan. Ñawpaqta Sawlu sutiyuq hudyu yachaq kaspa kristiyanukunata qatiykachaq kaspa, Dimashqman purichkaspa sayarisqa Jesukristuta rikuspa kristiyanu iñiyman kutirikurqan (Rurasqakuna 9:3-29 ). Chaymanta Pawlu, "uchuylla kaq" sutichakurqan.
[allichay] Hawa tinkikuna
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apustul Pawlu.


text:
Malwina wat'akuna
Malwina wat'akuna icha Malwinakuna (kastilla simipi: Islas Malvinas, inlish simi: Falkland Islands, phransis simipi: Îles Malouines) nisqaqa Atlantiku mama quchapi, Ninasuyup antinpi wat'akunam. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kulunyanmi, Arhintina mama llaqtap atiqllasqan.
[allichay] Wiñay kawsay
1764 watapis Louis Antoine de Bougainville Malwinakunapi phransis kulunyatas kamarirqan, Saint-Malo sutiyuq phransis wasi llaqtanmanta Îles Malouines sutichaspa, ichataq 1766 watapi ispañulsi tukurqan. Arhintina 9 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi ispañamanta kacharispas, Malwinakuna paypa watankunas tukurqan. 1820 watapi arhintina mama llaqta llamk'aqkunas wat'akunata tiyarirqan.
1833 watapis Hatun Britanyas Malwinakunata tiyarispa hap'irqan, britanya kulunyata ruraspa.
1982 watapi Malwina maqanakuymi karqan. 2 ñiqin ayriway killapi 1982 watapi arhintina awqaqkunam wat'akunata tiyarirqan, ichataq qanchis simana qhipaqta inlish awqaqkuna ch'utirqan, arhintinakunata atipaspa. 14 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi arhintinakuna saqirparirqan. Chay Malwina maqanakuypiqa waranqamanta aswan runakunam wañurqan, 649 arhintina, 258 britanya awqaqkunam.


text:
¿Imatapunin Biblia yachachin?
Bibliaqa yachachinmi sumaq kawsayta.
Dios
¿Imatan Dios munan ñoqanchismanta?
¿Llapa religionkunatachu Dios aceptan, icha hukllatachu? ¿Imaynatan reqsiwaq cheqaq cristianokunata?
Kayllapin allinta yachawaq Jehová Diospa testigonkunaq yachachisqankumanta, ima ruwasqankumantapas. Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. nisqawanmi Jehová Diospa testigonkunaqa llank’anku.
Ñoqaykuwan estudiay
¿Munawaqchu wasiykita hamuspa Bibliamanta yachachinaykuta?
Bibliamanta willakuq libroy
Kay libroqa cheqaq willakuykuna willaqmi. Teqsimuyuntinpi aswan sumaq libromanta horqosqan kashan, chay libroqa Biblian.
¿Cheqaq yachachikuymanta yachayta munawaqchu?
¿Cheqaq kaqta? ¿Imamanta? Runakunaq aswan allin tapukusqankumanta.


text:
Llapa pachatraw nunakunakaqpa diriichunkuna hatun kamachikuy
LLAPA PACHATRAW NUNAKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
Paqarichiq: Huñunashqa Nasyunkuna
Tikrapayaq: Serafín M. Coronel Molina (kastillaanupiqta wanka limayman)
Lima, 1980 (mushuqchashqa 1998)
[edit] Qallaliy shimi
Kay laplakunatrawmi Hukilla Kamalaykan 10 pun disimri killatraw 1948 watakaqtraw Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq aanikushqankaq kamachikushqankaq.
10 pun disimri killatraw 1948 watakaqtrawmi Nasiyuunis Uniidaspa Hatun Huñunakuykaq aanikulqa kamachikulqa Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaqta, chay qillqashqakaq limashqan kay laplakunakatrawmi imapis kamalaykan. Chay sumaq yupaychakuykaqtraw, Hatun Huñunakuykaq kunsihalqa llapa Hatun Malta Mimrunkunakta Hatun Kamachikuykaq limashqanta qillqay wandupaakunanpaq, liyipaakunanpaq, willapaakunanpaq, hinaman llapa iskuylakunatrawpis, huk yatray wasikunatrawpis mana lakichinakullal lliw tuki kamachinakullal kawsapaakunanpaq.
Nasyuunis Uniidaspa Willachikuynin Wasi
LLAPA PACHATRAW NUNAKUNAKAQPA DIRIICHUNKUNA HATUN KAMACHIKUY
[edit] Kamachikuy
Yuyashtin qishpiy kaykaq, hustisiyakaq, llapa pachatraw alli kawsakuykaq, takyapaakun nunakunakaqpa dignidaankunatraw mana piktapis chalashqa diriichunkunatraw, tukaypacha ayllunkunakaqpa;
Yuyashtin llapa nunakunakaqpa diriichunkunakta mitraqkushqanchik, triqnishqanchik manam allichu kalqa malkakunamasinchikpaq; chay Hatun Kamachikuykaq manam munanchu nunakunakaq ñakapaakunanta; mana mayqanpapis piñachishqa limananta, ima munashqantapis kriyinantam munan;
Yuyashtin llapa nunakunakaqpa diriichunkunakaq huk Diriichupa prutihishqa kapaakunman, mana nunapula ruydupaakunanpaq, mana hukwan pilyapaakunanpaq;
Yuyashtin tuki kawsakuykaqta huk hatun malkakunakaqta yatrachina kashqantapis sumaq kal;
Yuyashtin Nasiyuunis Uniidaspa llapa mimru malkakuna, qillqashqatraw limapaakulqa nunakunakaqpa diriichunkunakta, dignidaankunaktawan, manayninkunaktawan karikunakaqpapis, walmikunakaqpapis chaynawlla diriichunkuna kapaakunanpaq; chaypitaqa, paykunaqa kawsayninchikta tiklachilqalin mana ñakapaakunanchikpaq, mana mayqanpapis piñachishqa kawsapaakunanchikpaq;
Yuyashtin Nasiyuunis Uniidaspa Mimru Malkakunakaq kamachikulqa, Nasiyuunis Uniidas Urganisasiyunkaqta yanapapaakunanpaq nunakunakaqpa diriichunkunakta rispitapaakunanpaq;
Yuyashtin kay diriichukunakta, qishpiy kaykunaktapis sumaq prisisashqanta yatrapaakunman chay aanikushquankaqta kumplichipaakunanpaq.
Hatun huñunakuykaq kamachin:
Kay Llapa Pachatraw Nunakunakaqpa Diriichunkuna Hatun Kamachikuykaq llapa malkakuna, llapa hatun malkakuna mana qunqapaakullal yalpapaakunanpaq, yatrapaakunanpaqmi, kaytrawpis maytrawpis huk istitusiyunkuna malkakunamasinta willapaakunanpaq yatrachistin, idukashtin kay diriichukunaktapis, qishpiy kaykunaktapis kamachikuykunakaqta sigurapaakunanpaq llapa pachatraw nunakunakaq kay Hatun Kamachikuykaqta lisqipaakunanpaq, mana qunqapaakunanpaq Mimru Istaadu malkakunatrawpis, llapa shuyu kamachiqnintrawpis.
[edit] Huk artiikulu
Llapa nunam chaynawlla yulipaakun dignidaaninkunawan, diriichunkunawanpis; paykunaqa rasunniyuqmi, yuyayniyuqmi kikinpula kawsapaakunanpaq.
[edit] Ishkay artiikulu
- Kay Hatun Kamachikuy kamachishqankaq llapa nunakunapaqmi, paykunap diriichunkuna kan, qishpiy kayninpis mana malkakunamasinta usuchipaakunanpaq; ayllunta, ima kulur kashqanta, nuna-shiminta, rilihiyunninta, limashqanta, imanaw kashqantapis mana hamuyaapaakunanpaq, wakchapis, qillayniyuqpis kakuchun manam triqnipaakunmanchu.
- Chaypitaqa, manam huyup likapanchikman huk hatun malkakunap nunankunakta ima pulitikayuq kashqantapis, ima yuyayninpis kakuchun manam triqninchikman, maski huk qishpinnaq malkapis kakuchun manam triqninchikmanchu.
[edit] Kimsa artiikulu
Llapa nunakunam kawsay diriichuyuq, qishpiy kayniyuq haqwkalla kapaakunanpaq.
[edit] Tawa artiikulu
Manam pipis mutu, uyway kanqachu; chaykunam kay Hatun Kamachikuykaqtraw manachashqa kaykan.
[edit] Pichqa artiikulu
Manam piktapis huyup maqanchikmanchu, huyup piñapanchikmanchu, usuchinchikmanchu, mana huchayuqta huchapanchikmanchu.
[edit] Suqta artiikulu
Llapa nunakunam diriichuyuq kaytrawpis maytrawpis alli lisishqa kapaakunanpaq.
[edit] Qantrish artiikulu
Llapa nunakuna chaynawllam kamachishqa shimikaqpa, llapanpa diriichunkunakta iwal-llap taapana kanman. Paykunaqa diriichukunayuqmi iwal-llap prutihishqa kapaakunanpaq llapa triqninakuypiqta, kay Hatun Kamachikuykaqpa nishqanta mana uyaliqkunapiqtapis.
[edit] Pusaq artiikulu
Llapa nunakunam diriichuyuq triwunalkaqman lipaakunanpaq, chay triwunalkaq intuyaananpaq, kustitusiyunkaqpa lisishqa diriichunkunaktapis mana pipis pasalichinanpaq.
[edit] Isqun artiikulu
Manam mayqanpis atahashqapis, priisupis ni huk malkakta qalqushqapis kanqachu.
[edit] Trunka artiikulu
Llapa nunakunap chaynawllam diriichunkuna, triwunalkunatrawpis, llapa nunakunap ñawpintrawpis, hustisiyayuqpis kaasushqa, uyalishqa kapaakunanpaq, diriichunkunapis, lulanankunapis kamachishqa kapaakunanpaq ichapis imapiqpis huchapashqa kapaakul kamamachishqa shimikaqpa sumaq likapashqa kapaakunanpaq.
[edit] Trunka hukniyuq artiikulu
- Illapa huchapashqa nunakunakta manam huchapanchikmanchu rasumpa huchayuq kashqanta yatrananchikkana. Kamachishqa shimikaqtrawpis puwliku pliitutrawpis garantiyankuna siguurashqa kanman, prutiksiyunta ashipaakunanpaq.
- May malkatrawpis kamachikuykaqpiqta manam mayqanpis mana huchayuq kal ñanqalpi maqashqa kanqachu. Rasumpa huchayuq kaptinpis, manam masyaadu mutruchishqa kapaakunmanchu.
[edit] Trunka ishkayniyuq artiikulu
Manam pipis kawsayninman, ayllunman, wasinman mitikunmanchu ni washanta limanmanchu. Llapa nunakunam diriichuyuq kamachishqa shimikaqpa kamachishqa kapaakunanpaq mana imaymana awusukunakta ñakapaakunanpaq.
[edit] Trunka kimsayuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla pulipaakunanpaq, munapaakushqan tukuy pacha malkakunatraw yatrapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq may malkatrawpis, kikin malkanpiqtapis yalupaakunanpaq; diriichunpis kantak malkankunakta kutipaakunanpaqpis.
[edit] Trunka tawayuq artiikulu
- Ashishqa kapaakul, llapa nunakunam diriichuyuq prutiksiyunta ashipaakunanpaq.
- Kay diriichukaq manam mañashqa kanmanchu huk hudisiyal aksiyunwan rasumpa allatin huchakunap ñawpashqa ichaqa Nasuynuunis Uniidaspa munayninkunaktapis, kamachikuyninkunaktapis mana kaasul.
[edit] Trunka pichqayuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq aylluchakunanpaq.
- Manam pip aylluchakuynintapis mitraqkunchikmanchu maski huk lichka aylluchakuyta munaptinpis.
[edit] Trunka suqtayuq artiikulu
- Malta lasakyalkul karikuna, walmikuna llapa diriichuyuqmi ima ayllun kaptinpis kasarapaakunanpaq, walmichakunanpaq; chaynawllam diriichunkuna pulanchakuykaqtrawpis, kuskanchakuykaqtrawpis, mana tukip kawsapaakul lakinakuptinpis.
- Tuki kamachinakul-laqmi, pulan munalmi kasarakunakaq kasarapaakuman.
- Ayllukaq kumunkaqpa tiqshikuyninmi, diriichun kanmi prutihishqa kananpaq.
[edit] Trunka qantrishniyuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq ima munapakushqantapis uywapaakunanpaq achkaktapis, uchuyllaktapis.
- Manam piktapis ima uywashqanta mitrakunchikmanchu.
[edit] Trunka pusaqniyuq artiikulu
Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla yuyapaakunanpaq, ima munashqankuna rilihiyunkunakta ichaqa kriyishqankunakta hukpa ñawpintrawpis, qishpiyllapis, pakallap-pis limapaakunanpaq, imallaktapis yatrachipaakunanpaq, willapaakunanpaq, lulapaakunanpaqmi.
[edit] Trunka isqunniyuq artiikulu
Llapa nunakunam diriichuyuq qishpiylla ima yuyapaakushqanta nipaakunanpaqpis, limapaakunanpaqpis; kay diriichukaq mana mayqanpis limashqanpiq piñachishqa kananpaqmi, willachikuykunaktapis, hukpa limashqankunaktapis ashipaakunanpaq, traskipaakunanpaq, lliw muyuliqnin malkakunatraw imanawpapis willapaakunanpaq.
[edit] Ishkay trunka artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq huñunakunanpaq, kumun asusiyasiyun nishqanta tiqshipaakunanpaq.
- Manam piktapis mandunchikmanchu asusiyasiyuntraw kananpaq.
[edit] Ishkay trunka hukniyuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq malkanpa kamachiqnintraw kapaakunanpaq, kikinpis ichaqa mayqantapis waalikunanpaq paypa shutintraw limananpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq iwal-lla aanishqa kapaakunanpaq, huk lulanakunakta traskipaakunanpaq.
- Malkakaqpa munaynin kumun kamachiqkaqpa mandunmi; kay munaykaq kikillanpiqmi limakunqa tukuypacha iliksiyunkunatraw, chaynawllatak sufrahiyuntrawpis, pakallap wutuppis ichaqa huk lichka prusidimintuppis, qishpiylla wutasiyunkaqta tranichananpaq.
[edit] Ishkay trunka ishkayniyuq artiikulu
Llapa nunakunam kumunkaqpa mimrunnaw diriichuyuq huk isfursullakta lulalkul ichaqa maytrawpis yanaykaqwan hawkalipaakunanpaq lliw qillay, ayllu, yatrana diriichunkunakta; sumaqmi prisisan kay isfursukaq paykuna tukilla kawsapaakunanpaq, nuna kashqanpiqta qishpiylla hatunyaapaakunanpaq.
[edit] Ishkay trunka kimsayuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq ulyapaakunanpaq, qishpiylla ima munapaakushqantrawpis ulyapaakunanpaq, iwal-lla imaktapis lulapaakunanpaq. Diriichun kaykantak mana ulyayniyuq kapaakul prutihishqa kapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq mana usuchinakullal, chay hinalla ulyashqankunapiq qillayta traskipaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq munapaakushqannawsi iwal-lla kallpa traninkunakta traskipaakunanpaq, kikinkunapaq ayllunkunapaq allin kawsayta takyachinanpaq sumaq nunanaw kawsapaakananpaq; kay kallpa traninkunakaq pishilla kaptin imanawpapis kumunkaqmi paykunakta yanapanman.
- Llapa nunakunam diriichuyuq sindikaatukunakta tiqshipaakunanpaqpis, chaytraw kapaakunanpaqpis diriichunkunakta walichipaakunanpaq.
[edit] Ishkay trunka tawayuq artiikulu
Llapa nunakunam hamay diriichuyuq, waynalikuyllap timpunta pruwichapaakunanpaqpis, pishishqa kapaakunanpaqpis, hamay timpuntraw kallpa traninta traskipaakunanpaqpis.
[edit] Ishkay trunka pichqayuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq allin kawsapaakunanpaq, kikinkunapaqpis, ayllunkunapaqpis allin kawsayta takyachinanpaq; puntakta mikuykunakta, hinakuqkunakta, wasichayta, karidaa hampikuqkaqpaq karidaaninta traskipaakunanpaq, ima munapaakushqan sirwichikuykunakta takyachipaakunanpaq. Diriichunpis kanmi mana ulyayniyuq, qishyaqpis, latapis, wiyuudupis, awkishpis kapaakul, mana munal wakchapakuqlulpis.
- Mama kaykaqpis, uchuk kaykaqpis diriichukunayuqmi allin taapashqa, yanapashqa kapaakunanpaq. Llapa chulipakuy, ishqakuq urukuna diriichuyuqmi kumunkaqpa iwal-lla prutihishqa kapaakunanpaq.
[edit] Ishkay trunka suqtayuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq yatrachishqa kapaakunanpaq. Manam qillayta mañanmanchu yatranakaq nunakuna liyiyta, qillqayta yatrapaakunankama. Tiqshiq yatranakaq uwiligaturiyum kanqa. Tukuy malkakunamasinchiktam pasachipaakunchikman tiknika ichaqa prufisiyunal yatranakaqta. Llapa nunakunam hatunkaska yatray wasiman yaykuyta munapaakul yatrashqankunapiqta qishpiylla yaykupaakunman.
- Nunakuna hatunyapaakunanpaqmi yatranakaq sumaq diriichunkunakta, qishpiy kayninkunakta rispiitapaakunanchikpaqmi. Kay yatranakaq limanqa, yatrachinqa hatun malkakunakaqpa lulayninkuna puntachakunanpaq, llapa pachatraw allin kawsakuykaq takyananpaq.
- Mama-taytakunakaqmi chulinkunap imaymana yatrananta aklapaakunqa.
[edit] Ishkay trunka qantrishniyuq artiikulu
- Llapa nunakunam diriichuyuq kumunidaakaqpa lulanantraw qishpiylla kapaakunanpaq, diriichun kantak puntachaytraw kapaakunanpaqpis kay puntachaytraw mana yatrapaakushqanta yatrapaakunanpaq.
- Llapa nunakunam diriichuyuq tukuy mural ichapis matiriyal uywashqankunapiqta, imaymana lulapaakushqanpiqta sintiifikunapis, qillqashqa lulanakunapis, artistikakunapis prutihishqa kapaakunanqa.
[edit] Ishkay trunka pusaqniyuq artiikulu
Llapa nunakunam diriichuyuq hatun malka ichaqa kumun kamachiqkuykaqta tiqshipaakunanpaq, kay Hatun Kamachikuykaqtraw kamachishqa diriichunkunakta, qishpiy kayninkunakta malkakunamasinta kumplichipaakunanpaq, lulachipaakunanpaq.
[edit] Ishkay trunka isqunniyuq artiikulu
- Llapa nunakunam kumunidaakaqta yanapapaakunman, chaylaqmi ima munapaakushqantapis qatipapaakunqa.
- Llapa nunakuna lulayta, qishpiy kayninkunakta waynalikuyta munapaakul, kamachishqa shimikaq kamachishqallantam, nishqallantam lulapaakunman; huk nunakunap qishpiy kaynintapis, diriichunkunaktapis sumaq lisqipaakunman, rispiitapaakunman; dimukraatika kumunkaqtraw tukikawsaykaq, allin kamachikuykaq, tukip kaykaq mañashqankunakta lulapaakunanpaq.
- Kay diriichukunakaq, qishpiy kaykunakaq Nasiyuunis Uniidaspa munayninkunakta, kamachikuyninkunakta llapa nunakuna kasupaakunanpaqmi, mana kuntranta lulapaakunanpaqmi.
[edit] Kimsa trunka artiikulu
Kay Hatun Kamachikuykaq manam ni Istaadukunakaqta ni wakin nunakunakaqtapis diriichukta qunchu tukuy lulanankunakta qallaliqpaakunanpaq ni hatunyaachipaakunanpaq ichaqa kay Hatun Kamachikuykaqtraw diriichukunakta, qishpiy kaykunakta ama nipaakunanpaq.
[edit] Hawa tinkikuna
- http://qu.wikipedia.org/wiki/Pachantin_llaqtakunapi_runap_allin_kananpaq_hatun_kamachikuy (Qhichwa Wikipidiyapi qillqa)


text:
Yaku purichina
Yaku purichina nisqaqa yakuta maymanpas purichinapaq rarqam, wirum icha pilam. Yakutaqa purichinanchik chakrakunata parqunapaq icha llaqtakunata, wasikunata yakuwan t'itunapaq, runap upyananpaq.
Rarqakunawanmi chakrakunata parqunchik. Chay yakuqa manam ch'uya kana tiyanchu.
Upyana yakuqa ch'uya kanam tiyan. Chay yakutaqa pukyukunamantam, ch'uya quchakunamantapas purichimunchik, witkhu icha pincha (acueducto) nisqa kichasqa kaq yaku ñankunapi icha wich'qasqa kaq yaku wiru (tubería) nisqapim. Chay wiru hina purichinakunapiqa ñit'iysapa yakum rin, chayrayku ancha sinchi kananmi tiyaptin, witkhumanta aswan qullqi chaniyuqmi.
Maymanpas yakuta purichimunku, chaymanta q'upa yaku kachaykunam (alcantarillado) tiyanpas.
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yaku purichina.


text:
Hillary Clinton
Hillary Diane Rodham Clinton sutiyuq warmiqa (* 26 ñiqin kantaray killapi 1947 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi, Illinois suyupi, USApi) huk US-amirikanu pulitiku runam.
2009 watamantapacha Hukllachasqa Amirika Suyukunap hawa ministrunmi (Secretary of State, istaw sikritaryun) kachkan.
[allichay] Qillqasqankuna
[allichay] Hawa t'intikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hillary Clinton.
- Hillary Clinton web site oficial (en) (es)
- Biografía extensa en español por Fundación CIDOB


text:
Layqa
Layqa nisqaqa (aymara simimanta rima) mana rikunalla atiykunawan imakunatapas ruraq runam, warmipas qharipas.
Ñawpa pacha, Tawantinsuyu pachapiqa chay layqakunaqa Tawantinsuyu iñiymanta yachaqkunas, umukunas karqan, dyus kaykunawan - Pachamamawan, wak'akunawan, urqup apunkunawan rimanakuspa. Kunankamapas Antikunapi huk ayllu llaqtakunapi hampiq nisqa paqu yachaqkunam, watuqkunapas chay hinatam apukunawan rimanakuspa ruraykunku.
Kastilla Kamachiy pachapi kathuliku misyunaryukuna Awya Yala runakunata kristiyanuchaspa chay umukunata, paqu yachaqkunata mana allin ruraqkuna, dañuq, bruja (layqa warmi), brujo (layqa qhari) nispa suticharqan. Aswan ñawpa pacha Iwrupapipas hinallataqsi karqan, ñawpa kilta, germanu, islaw umukunawan. Chaywantaq ñawpa pacha kasqa allin yachaq nisqa runakuna manañas allinchu, ichataq saqra runakuna nisqas karqan. Layqa qulluy nisqapi achka bruja, brujo nisqa runakunatas - aswantaq warmikunatas - yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan.
Kunan pacha Iwrupapi achka willakuykunapi chay bruja, brujo nisqa runa kaqkuna manañam millaychu, aswantaq allinmi. Ahinataq inlis Joanne K. Rowlingpa qillqasqan kawsay rikch'api Harry Potter sutiyuq allin layqa saqra kaq Voldemort sutiyuq layqawanmi maqanakun.


text:
Yoga
Yoga nisqaqa (Sanskrit simipi योग yoga "t'inkinakuy, huñunakuy", yuga "yugu" nisqamanta) Indyamanta hamuq yachay wayllukuymi, Hinduwismup darshana nisqa suqtantin yachachiyninpa huk yachachiyninmi. Yogapiqa yuyaypaq kurkupaqpas yachayruraykunatam llamk'anku (Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Kriya, Miditasyun, Asitismu), kurkuta nunatapas qutuchanapaq, sunqu hunt'a yuyanapaq.
Patanjali sutiyuq runas Bhagavad Gita (Yoga Sutra) nisqa qillqasqanpi yogap yachay wayllukuyninmanta willaykun. Upanishad nisqa qillqakunapipas Yogamanta qillqasqas.
[allichay] Kaypipas qhaway
- Kurkupi kuskarichimuna (चक्र, chakra)


text:
Runtu
- Runtu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Runtu (sut'ichana) rikuy.
Runtu nisqataqa pisqukunam huk uywakunapas miranapaq wachanku. Pisqukunaqa runtunkunata uqllanku. Mana hinallapas, huktaq uywakuna runtunkunata intip q'uñiyninpim saqinku malquchap puqunanpaq. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta, uqllay pacha nisqamanta runtuta t'uqyachispa paqarinku.
Pisqup runtunkunaqa isku rumi qarayuqmi.
Runakunaqa wallpakunatam huk pisqukunatapas uywanchik runtunkunata mikhunapaq.
Ñuñuq uywakunataq manam runtutachu wachanku, runa hinam uñachankunata wachaspa.


text:
Carlos V
Awstiriya Carlos I kay Awstiriyanpa Carlos Huk Ñiqin (kastilla simi: Carlos I de España) sutiyuq runaqa (24 ñiqin hatun puquy killapi 1500 watapi paqarisqa Gante llaqtapi, Bilhikapi; 21 ñiqin tarpuy killapi 1558 watapi wañusqa Cuacos de Yuste llaqtapi (Cáceres pruwinsyapi)) huk Ispañap Qhapaqni.
[allichay] Rikchakuna
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Carlos V.
- Página Web Oficial de la Casa Real
- Carlos V y su época. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes Saavedra


text:
Yves Leterme
Yves Camille Désiré Leterme sutiyuq runaqa (* 6 ñiqin kantaray killapi 1960 watapi paqarisqa Wervik llaqtapi - ). Bilhika musiku yachaqpi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2008 watamanta ñawpaq kuti Bilhikapa Uma kamayuqnin karqan.
17 anta situwa killapi 2009 watamanta 25 ayamarq'a killapi 2009 watakama Bilhika kansillir.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Sofie Haesen
Wawakuna:
Yachaywasi:
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yves Leterme.


text:
P'uchqu
- P'uchqu q'apar nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chaqllisinchipiqa P'uchqu nisqakuna prutunkunata quykuq imayaykunam. P'uchqu llipt'a ruranakuy nisqapi p'uchquqa llipt'aman prutuntam (yakuchaq pusitiwu q'ipisqa iñukuta) qun. P'uchquwanqa yaku iñuwa llipt'a hinam ruranakun, idrunyu q'ipisqa iñuwa (H3O+) tukuspa. Chayrayku p'uchqu yakuwan chulluchisqaqa qanchismanta pisim pH chani nisqata ruran.
Kay hinam yakuchaq kluruchasqa yakuwan ruranakunmi:
- HCl + H2O → H3O+ + Cl-
Kaymi huk iskay p'uchqukunam:
- Yakuchaq kluruchasqa (HCl)
- Salina p'uchqu (H2SO4)
- Qullpa p'uchqu (HNO3)
- Aqha p'uchqu (CH3COOH)
- Sisi p'uchqu (HCOOH)


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Kawsaypi yuyashpa, kishpiriy, paktakay, allpapachapi kasikllakawsay tiksi kakpimi tukuy runakuna sumak kawsayta charichun nishpa riksin; shinallatak sumaykayta(dignidad), paktapakta hayñita ayllumanta mana pi kichuchunmi riksin.
Kawsaypi yuyashpa, piñashpa mana riksina, runakunapak hayñita saruy, runapura wañunakuna yuyaymi tukuysami kawsaypi sapiyashka nin. Chaymi tukuysami lIakikunata IIaktakunaman apamushka. Chaymantami runakunaka tukuy IIaktakunapi kaparishpa kishpirishka kawsayta yuyashpa mashkay kallarin; wakcha runakuna, IIakta runakuna, upallalla kawsak runakuna, shitashka runakuna kishpirinata munan. Mashná kay pachapi kawsakkunami kay amsa, ñawsa, milli kawsaymanta lIukshinata munan. Kipaka kishpiy rimayta, yuyayta charina kan.
Kawsaypi yuyashpa, runakunapak hayñitaka, paypak hayñimi nishpa shuktak kamachi lIikakuna kamashka kachun. Shina waKcha runakuna piñaywan hatarikpi, tikra charikkuna mana wakchakunata hawalla wichkana wasiman pushachun, mana hawalla wañuchichunpash.
Kawsaypi yuyashpa, lIaktapura mayhanpash mashiyarishpa, alamarishpa kimirishpa alli IIankaykunata tukuy ayllukunaman rurashpa katichun. Shina alli kawsayta tukuykuna runakuna charichun.
Kawsaypi. yuyashpa, tinkirishka lIaktakuna hatun killkata katishpa runakunapak tiksihayñipi yuyashpa, sumaykayta runata chanishpa, kariwarmipak hayñi paktapakta kachun nishpa kutintak arinishka. Shina runa IIaktakuna allichirichun, paykunapak kawsaypash kishpirishpa kachun. Ama kutintak amsa IIakiman tikrachun nishpami tinkirishka IIaktakunaka kayhayñita arinishka.
Kawsaypi yuyashpa, tinkirishka lIaktakunapash. paktachinata minkarishpami runa hayñita kamanata arinishka. Shina mamallakta tantanakuykuna . yanapanakushpa, runanakunapak tiksihayñi, kishpiriypash tukuy runakunaman ~ paktachun yanapanka.
Kawsaypi yuyashpa, hayñi yuyaykuna, kishpirishka yuyay kuna tukuypi tiyachun, shina lIaktakuna arinishka kamachika, tukuysami kawsayta charik runakunaman pampanta paktachun.
TINKIRISHKA LLAKTAKUNA, HATUN TANTANAKUVTA RURASHPA LLAKTAKUNAMAN RUNAKUNAPAK HAVÑITA WILLAN
Titikirishka Ilaktakunaka, mamallaktakunapak hatun tantanakuypimi runapak hayñitaka tukuy lIaktakunaman willan. Llaktakunapak yuyay kashkamantaka, shukllashina tukushpa, tukuypak yuyay kan nishpami ñakarishpa pushana kan. Sapallél runakuna, tantarishka runakunapash, kishpiyrinapi punchanta yuyashpami kay hayñitaka paktachina kan. Kay hayñitapash, kishpiyrina yuyaytapash yachachikwasipi, ayllukunapi, tukuy mamallaktapi kamashpami apana kan. Tinkirishka Ilaktakunapash, shuktak mamallaktakunapash runakunapak hayñita. riksishpa paypak lIakta ukupipash paktachinami kan. Chaymi runa hayñipash, kishpiriypash pakarikshina rikurinka. Chaymi alli kawsaykuna tukuypak chayanka.
Tukuy runakunami maypipash kishpirishka, sumaykaypi(dignidad) paktapakta wacharin. Chay wawakunaka sumak yuyaykuna, tiksiyuyay (fundamental), huntami kan; chaymantami runapuraka shukllashina tukushpa, yanaparishpa kawsana kan.
Kay hayñita willashka kipaka tukuy runakunami ima tullputa, kawsayta, kariwarmita, rimayta, iñiyta, lIaktay yuyayta, maymanta kashkata, charik kashkata, wakcha kashkata, wacharishkata, shuktak yuyaytapash mana rakishpalla kishpriyta, runahayñitapash ch'arin.
Shinallatak: lIaktakak, kamachi yachak,istakak, mana paypak allpapi kawsak, chikan lIaktakak, lIapirishka Ilaktakak, saywashka Ilakta kakpash, kay hatun willaypi nishkashina, kishpiriyta, runapak hayñitaka charinmi, mana chikanyashka, manyayachishka kanchu.
Tukuykunami kikin kawsay, kishpiriy, kikin shayariy hayñita charin.
Mana pipash wanachiwasipi ñitishka, takashka kanachu, shinallatak mitayu lIankaypash ña mana tiyanachu. Tukuysami wanachiykunakatukurirkami, chayka ñami washapi sakirirka.
Mana pi watashka, utushka, makashka kankachu. Mana pi, anchamillashka,. wiwatashina rikushka, kumurichishka, lIapishka kankachu.
Tukuy runakaymi paykunapak hayñita charin, tukuy Ilaktakunapimi paypak kikin kapakkayta Uurídico) riksishka hayñita charin.
Kamachipak nawpakpika tukukunami paktapakta kanchik, runaka kamachik mana chikanyachishka paktapakta kamashka hayñitami charin. Tukuykunami TUKUY RUNAKUNAPAK HAYÑITA pipash sarushpa runakunata piñakukpi, millikukpika sinchita. shayarishpami harkana hayñíta charin. Tukuysami saruykachaytapash harkanami kan.
Tukuy runakunami kimsa kapakkamachikpak(tribunal) ñawpakpi, ima lIakimantapash pay illuta nishpa paktachina hayñita charin; paypak mclrYlakamathi arinishka, shuktak kamachikunapash arinishka tiksihayñita wakllichikukpika lIaktakunaka mana sakichún.
Mana huchayuk runataka pipash mana yanka watankachu. Wanachina amsa ukupi mana pipash churankachu, paypak allpamantapash mana surkunkachu.
Tukuy runami pay rimashkata kimsa kapyak kamachikpak ñawpakpi, tukuy runakunapak ñawpakpi, shuktak runakuna shinallatak paktapakta uyachina hayñita charin. Paytak mana kimirishka kishpichik kamachik,' hayñikunata, kanakayta (obligación) rikushpa shukkutin ima kaktapash nichun. Hucha tiyakpi wanachikanawasiman kachachun,. kutin mana hucha tiyakpika kishpichichun.
1. Tukuy huchachishka runakunami, hucha mana illu kakpika IIullapi IIukshina hayñita charin. Huchachishkata lIullapi IIukshinkap,akka: kamachikkuna imata nishkawan, tantarishka runakuna. i'mata nishkawan, taripaypi imata nishkawanmi inchita shayarishpa kishpirina kan.
2. Mamallaktapak hayñi ñawpakpi, lIaktapura hayñi ñawpakpi, IIakita rurashka mana ancha hucha kakpika mana pi supaychashka(condenado) kankachu. Llakita aparikuy pachapi wanachishkata yalli IIashak wanaytapash mana churankachu
Mana pi kinkinpak kawsaypi, wasipi, ayllupi yanka yaykurinata charinchu. Kikin . alli shutitapash mana yanka kaminachu kan, kayman kachashka willaytapash mana paskanachu kan. Tukuy runami kamachiwan killparishpa, kikin kawsayman mana pipash satirichun harkana hayñita charin.
1. Tukuy runami paypak lIaktapika kishpirishka purinata, maypi kawsana kuskata akllana hayñita charin.
2. Tukuy runami mayhan IIaktamanta, paypak lIaktamantapash IIukshirina hayñita charin. Kutin paypak lIaktaman tikrana hayñitapash charin.
1. Katikachakpika, tukuy runami mitikushpa pakakukuna kuskata mashkana hayñita charin, chay hayñiwanmi may lIaktapipash alli kawsana kuskata charinata ushan.
2. Kay hayñika huchayuk pakakukushka lIaktapak kamachikunawanpash mana takarikchu kan. Shinapash kay hayñika: ancha' huchata charik runataka mana yanapankachukan, shillatak tinkirishka lIaktakuna kamachishkata saruktaka mana yanapankachu.
1. Tukuy runamishuktak lIaktaman Ilaktayay(nacionalidad) hayñita chárin
2. Llaktayay hayñitaka mana kichunkachu, shuktak. Ilaktaman rantinchirina lIaktayay hayñitapash mana kichunkachu.
1. Kariwarmi paypakkunapak mitata paktachishpaka: tullputa mana rikushpalla, ista kashkata mana rikushpalla, ima iñikta mana rikushpalla sawarina hayñitami charin. Shina yayamama tukushpa, shuk aylluta wallpashpa, kariwarmi paktapakta sawarishka kawsay watakama sumaktami kawsanka. Sawarishkamanta paskarishpapash allita kawsayna hayñitami charin.
2. Kariwarmi paykuna kishpirishka yuyaywan munanakushpallami sawarinka.
3. Llaktakunapak tiksi nipaka ayllumi kan, chaymantami paykunaka ayllullaktapash, mamallaktapash kamashka kanka.
1. Tukuy runamimaypi kawsana kikin allpata, kikin wasita, nipakunatapash charina hayñita charin. Shinallatak tukuypak tiyachun haynitapashmicharin
2. Pipash paykunapak allpata, wasita, imatapash mana kichunkallachukan.
Tukuy runami kishpirishka yuyayta, shunkuyuyayta(conciencia), iñiyna hayñita charin. Shuktak iñinaman yallinata, pay munashka pachakamakta katina hayñitapash charinmi. Shinallatak shuklla, tantarishpapash shuk iñiyta katina hayñitami charin. Tukuykunapak ñawpakpi payllapash shuk iñiyta rikuchina hayñitami charin.
Tukuy runami imatapash willana, rimana hayñita charin, kaytaka mana pipash katirayashpa harkanata ushanchu. Taripayta, willayta, alli yuyayta chaskinatapash ushanmi. Pay wiñachishka sumak yuyaykunataka: ankimanta, karurikuchikmanta(televisión), shuktak ñanmantapash mana saywarishpalla willanatami charin.
1. Tukuy runami tantanakuna kishpita, kasiklla tantanakuyta wiñachina kacharishka hayñita charin.
2. Mana pipash shuk tantanakuyman munay, mana munay pushashka kankachu.
1. Tukuy runami paypak Ilaktapi kamachik tukuna hayñita charin. Payllatak sapalla, mana kashpaka akllashka kashpapash kamachik tukuna hayñita charin
2. Tukuy runami paypak lIaktapika, shuktak runakuna shinallatak Ilaktallankaypi (funciones públicas) paktapakta Ilankana hayñita charin
3. LLaktakunapak munaymi tukuy runakunapak tiksi kamachi ushay kan, kaytakakikin watanta tukuy lIaktakunapi kamachikunata paktapakta akllaypimi rikuchina kan. Kaytaka pakalla, pipash mana yuyachishka kikinllatakmi shutita kushpa shinata kan. Shinallatak nishanik shuktak sami akllaykunapash kishpirishkami kan.
Llaktapak ayllu kashkamantaka, tukuy runakunami kamashka kaws,ana hayñita charin. Allita kawsankapaka payllatakmi ñakarina kan, paypak mamallaktapash, kay ayllutaka shuktak lIaktakunapash yanapanatami charin. Paypak Ilaktapi tiyashka kullkiwan, nipakunawan yanaparishpa sumakta kawsana hayñitami charin. Kacharishka kawsayta charishpa, pay munashka wiñarina hayñitapashmi charin.
1. Tukuy runami lIankana, Ilankayta akllana kishpirishkahayñita charin. Kikin munashka paktapakta Ilankaytami chari.na kan. Llankaymanta mana shitashka kankapakka, paypak Ilankaytaka payllatak kamarayanami kan.
2. Tukuy runami mana akllarishkakana, paypak Ilankashakamantapash paktapakta kullkitaka chaskina hayñitami charin.
3. Tukuy Ilankak runami pay lIankashkamantaka munashka paktapakta kullkita hapinata charin. Shina paypak aylluman alli kawsayta kuchun, paypash alli kawsayta charichun. Kay illakpika mayhansami kamaywanpash paktachishkami kanka.
4. Tukuy runami tantanakuyta wiñachina hayñiya charin, chay tantanakuyka paykunapak charishkatalla kamankapakka mana kanchu.
Tukuy runami samarina hayñita charin~ kacharishka samaypachata amikta kushiyarina hayñitapash charinmi. Tawka watakama, shaykunkakama lIankana kuskatami charin, samarishkamantapash kullkita hapinami kan.
1. Tukuy runami payta kamak, alli kawsayta kuk patapi kana hayñita charin. Shinallatak paypak aylluta, allikawsaytá, allikayta, alli mikuyta, alli churarinata, alli wasita, alli hampirinata, mitacoita (servicio) charina hayñita charin. Shinallatak mana Ilankayta charishpa, unkushka kashpa, wakllirishka kashpa, sapalla kashpa, payayashpa, shuktak lIakikunata charishpapash yanapachun hayñita charinmi.
2. Chichu warmipash, Ilullu wawakunapash alli kawsayta charina, allinta kamashka kana hayñitami charin. Tukuy kariwarmi wawakuna sawarishkayayamama ~ wachashka kashpa, kuytsa wachashka sapalla warmi wachashka kashpapash paktapakta kacharishka hayñitami charin.
1. Tukuy runami yachana hayñita charin. Tiksi yachay, shuktak tiksi yachaymantapash mana kullkita kuna kanchu. Tiksi yachayka tukuykunapak yachanatakmi kan, yachanamantaka mana 'pipash sakirinachu. Rurayyachay, sumakyachaypash hatunyashpa tukuy Ilaktamanmi chayanka. Hatun yachaykunaman yaykunaka tukuypak paktami kanka, shinami paykuna chaskina kashkata paktachinka.
2. Yachayka runakuna yuyaypi may alli wiñarinatami yanapanka, runakunapak hayñipi iñiyta, tiksi kishpirinatami sinchiyachinka. L1aktapura, runakawsaypura, iñikpura hamutayta, hikullayta (tolerancia) mashiyarina sinchiyachunmi yanapanka. Tinkirishka mamallaktakuna kasiklla kawsayta charirayachunmi willashpa runakuman yachachinka.
3. Taytamamaka imasami yachayta churikunaman kunkapakka akllana hayñitami charin.
1. Tukuy runami kishprishka yuyaywan ayllullaktawan kimirishka kawsana hayñita charin, makiruraykunawan taripaykuna amawtariy lIankaypipash chaypimi kanata chaTin. Pay lIankashkamantapash imallatapash hapinatami charin.
2. Tukuy runami paypak alli shutita, amawta lIankaymanta rikurishka nipakunata kamana hayñita charin. Pay killkashka arawikunata lIankashka makiruraytapash kamana hayñitami charin.
Tukuy runami tukuy paypak lIaktapi kawsak runakuna, istallaktapi kawsak runakunapash nikishka kawsayta charichun yanapana hayñita charin. Shina kay hayñi, kishpiriypash tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikuna tukuy Ilaktaman paktachun.
1. Tukuy runami ayllukunaman kanakayta(deber) ayllullaktaman kunata. charin. Paypak ayllullaktapillami kishpiriy hunta kawsayta, kikinkayta charishpa may allita wiñarinka.
2. Paypak hayñita, kishpiriyta hapishpaka kamachikuna nishkapilla watarishpami saywarishka kanka. Payka, kikin hayñita, kishpiyta, iñina yuyayta; allirunakayta, sumaychayta(respeto), tukuypak yuyayta paktachina raykumi saywarishka kamachi kanka. Kipaka: ayllukuna, lIaktakuna sumaklla tiyachun, mana mashikunata kichushpa, kamishpa, millishpa kawsachun yuyashpami kamachi nishkata paktachinka.
3. Tinkirishka Ilaktakuna yuyarishkata tiksi hayñiwan, kishpiriywan, nimamantapash takarishpa lIakichina yuyaytaka mana charinachu. Tukuykunami mashiyarishpa kishpirinakunkapak Ilankana kan.
Kay tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikunata, kishpiriykunataka, shuklla runamanpash, tantanakuymanpash yankaka, mana pantata willanallachu. Runakunapak hayñita, kishpiriy yuyayta pichana yuyaytaka na charinachu.


text:
Hatun wamp'u
Hatun wamp'u, Yaku karru icha Barku nisqaqa ancha karu, hatun quchanta, mama quchanta purinapaq wamp'um.
Ñawpa pacha hatun wam'pukunaqa hatun t'uyuna wamp'u icha wayra wamp'u karqan, t'uyurka nisqa hatun hatun k'aspipi watasqa wayra tanqanakunayuq, wayrap kallpanwan purinapaq. Kunan pachataq yaqa tukuy hatun wamp'ukunataq rawray kuyuchinayuqmi.
Wamp'urani nisqapim hatun wamp'ukuna chayamun watakuq, runakunap qhatunakunappas yaykunanpaq lluqsinanpaqpas.
Hatun wamp'upi llamk'aq runakunaqa wamp'u runa nisqam. Achka pruphisyunkunam.
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hatun wamp'u.


text:
CAPITULOKUNA
TELEVISIONTA rikushpa, radiota uyashpaka, achka llakikunatami rikunchik uyanchikpash. Muyuntin Allpapika, jatun makanakuykunami tiyan. Achka gentekunapash shuwashpalla wañuchishpallami kawsan. Kutin shuktak gentekunaka bombakunata tukyachishpami achka gentekunataka llakinayta wañuchin. Kunanka, kanpa llakikunapillatak yuyay. Kanpa familiakuna unkushka kakpi, wañushkakuna kakpi, llakillapashchari kanki. Wakinpika, manachu kanpash Job shina ‘llakikunawanka shaykushkami kani’ nishkanki (Job 10:15).
Yuyay:
Kay tapuykunataka Bibliapi yachakuyta ushanki.
“Paykunapak ñawimantaka, tukuylla wikita pichanka. Wañuypash, wakaypash, llakipash, nanaypash, na ashtawan tiyankachu.” (Apocalipsis [Revelación] 21:4)
“Suchukunapash tarukashnami pawanakunka.” (Isaías 35:6)
“Ñawsakunapak ñawipash paskarinkami.” (Isaías 35:5)
‘Wañushpa pampay tukushkakunaka kawsarinkami.’ (Juan 5:28, 29)
“Chaypi kawsakkunaka, pipash na: ‘Ñukaka wañukunimi ninakunkachu’.” (Isaías 33:24)
‘Pampapipash, jawa urku umakunapipash, granokuna tiyankami.’ (Salmo 72:16)
Shamuk punchakunapi alli kawsay tiyankami nishpaka, Bibliaka mana llullanchu. Diosmi alli kawsaytaka kusha nikun. Bibliapi nishka shinaka, Dioska imata rurasha nishpapash tukuytami paktachin.
Kunan punchakunapillatak kushilla, alli kawsanatapash Bibliapika yachachinmi. Kanpa llakikunapillatak yuyay. Wakinpika kullki illak, unkushkami kanchik. Kutin wakinpika, familiawanpash mana alli kawsanakunchikchu. Kutin wakinpikarin, familiakuna wañukpimi, llakillakuna kanchik. Kashna llakikunawan kakpika, Bibliami ñukanchiktaka samachishpa ayudan. Bibliata yachakushpaka, kay katik tapuykunatami yachakunki:
Bibliataka ashtawan alli intindinkapak munashpaka, kay librotami yachakuna kanki. Shinaka, imashinatak kay librotaka yachakuna kanki. Tukuy paginakunapa uraychakikunapika tapuykunami tiyan. Parrafokunata yachakushka kipaka, chay urachakipi tapuykunatami contestana kanki. Jehovamanta willakkunaka tapuykunata rurashpa, contestashpami, achka gentekunamanka Bibliata yachachin. Kanpash, manachu Bibliataka chashna yachakunkapak munankiman. Bibliata yachakushpa katikpika, Dioska achka bendicionkunatami kanmanka kunka.
BIBLIAPIKA 66 uchilla librokuna, cartakunami tiyan. Utkalla maskankapakka, capitulokuna versokunapash tiyanmi. Kay libropi versokunata rikushpaka, kanpa Bibliapika kashna maskanki: Puntaka, libropa shutimi tiyakun, chay kipa numerokunaka capitulokunami kan. Ishkay punto kipa numerokunaka versokunami kan. Shinaka, “2 Timoteo 3:16” verso tiyakukpika, segunda carta a Timoteo capítulo 3, verso 16-tami maskana kanki.
Kay libropi tukuylla versokunata maskashpaka, Bibliataka ñapashmi riksinki. Ashtawankarin, tukuy punchakuna Bibliata killka katishpaka, allimi kanman. Tukuy punchakuna kimsa, chusku, pichka capitulokunata killka katishpaka, shuk watapimi tukuylla Bibliataka killka katishpa tukuchinki.


text:
Wikipidiya:Kunan pacha
Kay kunan pacha p'anqaqa kunan watamantam willasunki.
[allichay] 2011 watapi tukusqankuna
- 11 ñiqin pawqar waray killapi 2011: Nihunpi pacha kuyuypi (9.0 graduyuq) chunka waranqa runam wañurqan.
[allichay] 2010 watapi tukusqankuna
- 11 ñiqin inti raymi killapi/11 ñiqin anta situwa killapi 2010: Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010 Urin Aphrikapi.
- 18 ñiqin inti raymi killapi 2010: Wañusqa: José Saramago, purtuyis qillqaq.
- 12 ñiqin qhulla puquy killapi 2010: Aytipi pacha kuyuypi (7.0 graduyuq) iskay pachak waranqa runam wañurqan.
[allichay] 2009 watapi tukusqankuna
- 25 ñiqin inti raymi killapi 2009: Wañusqa: Michael Jackson, "Pop" takiqmi, tusuqmi, takina qillqapas.
[allichay] 2008 watapi tukusqankuna
- 8 ñiqin chakra yapuy killapi 2008/24 ñiqin chakra yapuy killapi 2008: Ulimpiku pukllaykuna 2008 Beijingpi (Chunwa).
- 31 ñiqin anta situwa killapi 2008: Yaku Awqakuqpi (Phoenix, NASA).
[allichay] 2007 watapi tukusqankuna
- 6 ñiqin tarpuy killapi 2007: Wañusqa: Luciano Pavarotti, Opera takiqmi.
- 15 ñiqin chakra yapuy killapi 2007: Piruwpi pacha kuyuypi (8.0 graduyuq) pichqa pachak runam wañurqan, waranqa pusaq pachaktaq k'irisqa karqan, 16.200 wasi kawsana thuñisqam.
- 15 ñiqin qhulla puquy killapi 2007: Rafael Correa Ikwadurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) tukukun.


text:
Qhali kay
Qhali kay icha Allillakay nisqaqa runap icha uywap allin kayninmi, kusi, mana unquq kayninmi, kurkunpi, nunanpi, ayllunpi, wakinpi ima.
Runap qhali kayninqa runa hayñim. Manam ima runapas huk runap, mama llaqtap mink'achisqanpa, mink'achiqpa hipachisqachu kachun.
Qhali kayninpaqqa runa kaykunatam muchukun:
- Kurku kallpanchay: Runapqa kuyunanmi, kurkunwan allinkunatapas rurachun. Ama tiyaykullachunchu, ama ima chikichaq, maqlluqkunatapas rurachunchu.
- Mikhuy: Qhallallay wayukunata, yuyukunata, aypaq chaqallukunata riwikunatapas mikhuchun. Ch'uya yakutam upyachun. Ama yarqachunchu, ichataq ama nisyutapas mikhuchunchu. Ama nisyu misk'ikunatachu, nisyu aychatachu, ama industriyal nisqa mikhunatachu mikhuchun. Ama pitachunchu, ama machachunchu, ama nisyu hampikunata mikhuchunchu.
- Llump'ay kamay: Mayllakuchun, kirunkunata pichachun, chukchankunata ñaqch'achun. P'achankunata t'aqsachun, wasinta pichachun.
- Ch'uya muyuriq pacha: Sallqa pacha ama waqllisqa kachunchu, wayra pacha yakupas ama miyuchasqa kachunchu. Runaqa ama ruqyaywan unquchisqa kachunchu.
- Allin kawsay: Runamasikunawan, ayllukunawan allinta kawsanakuchun. Huk runakunataqa ama allquchachunchu, huk runakunataq paytapas ama allquchachunchu. Allin kawsanapaq wasinmi puñunanpas kachun. Allintapas, mana waqlliqtapas llamk'achun. Llamk'aq runapaqqa samay mit'an kachun. Wawataq mamayuq taytayuq kachun, ama sarupasqachu, ama maqaykusqachu, ama wakchachu.