text:
Mikuykunata yanapanchik.
Chimborazo kamay ukumanta Patronato Kamay, mikuykunta yanapanchikmi ishkay patsak chunka ishkun kits nishkata kay llaktakunapi San José de Atillo, Reten Ichubamba, Cecel Airon, Pancún Ichubamba, kayka sakirinmi Cebadas kitilli Guamote kitipi, Sangay urku ninata shitashpa llakichishkamantami ayllukunaman mikuykunata karanchik, Juan Pablo Cruz markata punta pushaka utkashpa kachashkamantami “Fortalecimiento Socioeconómico de los Grupos de Atención Prioritaria” ukumanta wakchalla taita mamakuna, sapalla warmikuna, unkuyta charik tucuy ayllukunamanmi kay mikuykunata kumpidarka. Ángel Guambo Cecel Airón llaktapak punta pushak nirkami kushicushpami kay yanapayta chaskinchik ñukanchik llaktapi wakchallakunaman karashkamanta, shinallatak mashi José Pedro Allaica mikuyta hapik achkatami markata punta pushkta yupaycharka, kashna shina yanapaykunaka llaktakunapi kawsak runakunapak achka allimi nirka.


c: text/html

text:
Haq'arwitu
Haq'arwitu, aqarqitu, aqaruway, chiyampu, ch'ariña, kharma icha tinti nisqakunaqa (ordo Orthoptera) iskay ch'ila (kapka) hark'akunapaq raprakunayuq, iskay wiquriqtaq phawanapaq raprakunayuq palamakunam, khachuq k'akllachayuq. Haq'arwitukunap qirisankuna wiñakusqaña mama palama hinam.
Aswan haq'arwitukunaqa yurakunatam mikhun, hukkunataq palamachakunatam.
Haq'arwitup mitan kamayninLlamk'apuy
- Churchu / Ch'illik'utu / Suni waqracha (Ensifera)
- Ch'ariña / Chiyampu / Chutu waqracha (Caelifera)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Haq'arwitu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Haq'arwitu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
pacha
Runa simi (Qhichwa rimay)
Suti
pacha
- Tukuy imapas kaq, lliwnintin kaq
- Pachakamaq sutiyuq apuqsi tukuy pachatas kamarisqa.
- Imamanpas tukuy kapuqnin
- Allpa pachatapas yaku pachatapas wayra pachatapas ama miyuchasunchu.
- Yayayku hanaq pachapi kaq.
- Tiksimuyu
- Tukuy pachapi runakunaqa qispi kachun.
- Urin kaq
- Rumim pachaman urmarqan.
- Hayk'ap kaqpas, hayk'ap kunan kaqpas
- Ancha ñawpa pacha huk runas kasqa.
- Ñuqa wawa kaptiy, manaraqmi tiliwisyunchu karqan. Chay pacha wawakuna wasi hawapim pukllaq karqanchik.
- Mit'a
- Sisa pachapiqa tukuy yurakunam sisanku.
- Huk p'unchawpa iskay chunka tawayuq t'aqan, ura nisqapas
- Huk p'unchawqa iskay chunka tawayuq pachayuqmi.


text:
7
1 Cuyaśhá chalapacü-masïcuna, caynu limalicayämaptinchic'a aychanchictapis śhun'unchictapis mana allinca cacyaycuśhancäpïta japächacuśhunñari. Jinal manchacuywan Diosllapäña cawsaycuśhun.
Dios llaquichimäśhanchic'a allincämanmi puśhaycamanchic
2 Chay śhun'uyquićhu uchuy jäcullanćhüpis caycälichimay. Manamari mayanniquitapis ima mana allintapis lulapäculacchu, nïtac mana allin lulayman pictapis palpuchipäculacchu, nïtac mayantapis yan'al lulachiculcälächu. 3 Caynu niyalcac manam cäraycuynïwanchu. Aśhwanpam nipäcuśhac-yupaypis śhun'üćhu lluy caycälinqui; amcunawanmari cawsaśhäpis, wañuśhäpis. 4 Lluy caycunacta mana lisiräyalmi niycälic. Amcunapi sumä alawacuyalmari ima sasachacuynïcunaćhüpis sumä callpanchaycuśha cushicuyní camacaycülä canpis.
5 Ñatac Macedoniaman ćhäpäcuśhäpïta jamaycuyta manam talipäculächu. Aśhwanpam imaymana sasachacuycunalla intuycälimäla: muyülïnïpïtá ñacaycunallam, śhun'üćhu'a manchacuycunallam. 6 Ñatac llaquishacunacta callpanchaycü Tayta Diosmi Tito ćhämuśhanwan callpanchaycälimäla. 7 Manam ćhämuśhallanwanchu, aśhwanpa payta callpanchaycälishayquita willaycamäśhanwanmi. Jinaman maynu sintipämäśhayquita, maynu llaquiculcäśhayquita, pinsamintuculcäśhayquita niycamaptinmi sumä-sumälä cushicülú.
8 Ñatac cartá llaquilächishuptiquipis manam llaquicuná canñachu. Rasunpa puntacta llaquiculá, cartacamuśhäca llaquilächishuptiquim masqui chay mana ancha unaypa cayaptinpis. 9 Cananmi ichá sumä cushicú; manam llaquichipäcuśhacpïchu sinu'a llaquicuyniqui wanacuyman puśhaycälishuśhayquipïmi. Rasunpa, Tayta Dios munaśhanmannümi llaquicälälinqui; chayurá mana allinta manam lulapäculacchu. 10 Ñatac Tayta Dios llaquichimäśhanchic'a wanacuytam wayuycun. Chay allin wiñay cawsayman puśhaycamänanchicpä cayaptin'a manamá llaquicuyänanchicchu. Nunacunallap llaquicuyninmi ichá wañuyllacta wayuycun. 11 Má, licacaycäliy-ari Tayta Dios llaquichipäcuśhuśhayqui imacta wayuycälichishuśhayquitapis: ¡maynümi priucupälälichishulanqui, maynümi allin canayquipä wañupacachishulanqui, juchacta maynümi millachicachipäcuśhulanqui, maynu manchälächishulanqui, maynümi allin tincüninman licaycälinayquipä wañupacachishulanqui! Chay pasaśhayquicunaćhümari mana juchayu capäcuśhayquita camalaycälichilanqui. 12 Masqui isquirbimulpis manamá chay mana allincäta luläcäpächu, nïtac chay mana allincäpa pasäcäpächu lulamulá. Sinu'a maynu-maynu ya'acunapi wañupaculcäśhayquita Diospa puntanćhu quiquiquicuna tantiacaycälinayquipämi isquirbimulá. 13 Lluy caycunamari allicta callpanchaycäliman.
Jinaman amcunapi Tito pinsamintucuśhanta jawcayälächiptiqui, sumä cushisha caśhanta licayculmi mas mastalä cushiculcäläpis. 14 Amcunapi allicta alawacuśhäta Titocta niläñam. Chayurá ¡manamá pin'ayman julaycälimälanquichu! Lluy nishäcunaca rasu-rasuncälla caśhannümi, amcunapi Titoćhu alawacuśhäcäpis licalïlun. 15 Canan pay mas cuyaywanlämi licaycälishunquipis, allinpa manchacuywan ćhasquiycul uyalicü-cama capäcuśhayquita yalpal. 16 Ya'a sumämi cushicú ima aycaćhüpis amcuna chalapacuna capäcuśhayquipïta.


text:
Ariruma Kowii
Ariruma Kowiiqa Jacinto Conejo Maldonadopa sutiyuq runaqa kuynin. Pay runaqa (4 ñiqin chakra yapuy killapi 1961 watapi paqarisqa Utawalu/Otavalo llaqtapi, Ikwadurpi) ikwayurniyuq kichwa rimaypi kastilla simipipas qillqaqmi, harawiqmi, yachachiqmi, pulitiku runapas.
KawsayninLlamk'apuy
Jacinto Conejo Maldonadoqa Utawalu llaqtapim wiñamurqan. Universidad Central del Ecuador hatun yachaywasipi Ciencias políticas y sociales yachaqarqan. Apuskachaq kichwa runa kayta musyachikuspa musuqta Ariruma Kowii nikuspam sutinchakurqan. Hoy nisqa punchawnintin willay p'anqapi qillqaspa sumaq kichwa harawinkunatam uyanchayta qallarirqan. 1988 watapi Mutsuktsurini nisqa harawiyuq liwrunwan ñawpaq kaq kichwa simillapi qillqamayt'utam uyancharqan.
2007 watapi Rafael Correa sutiyuq umalliqmi Arirumata kamachinaman qayarqan. Chaypi Arirumaqa ayllu runakunap yachayninkunata sinchichanapaqmi llamk'an.[1] Rafael Correata qatispam nirqan, Iskay simi yachaywasikunaqa manam CONAIEllapchu, kamachinapmi paykunata pusanan, nispa. Chaymanta 2010 watapi CONAIEp pusaqninkuna Arirumata aylluruna tantanakuymantam qarqurqan.[2]
Arirumap wawqin Mario Conejo Maldonado sutiyuq 2000 watamanta Utawalu llaktap alkaldinmi kachkan.[3]
QillqasqankunaLlamk'apuy
- Ariruma Kowii. Kichwa shutikunamanta shimiyuk panka. Quito: Corp. Ed. Nacional, 1998
- Ariruma Kowii. Estado de la cuestión: de la obra de Guamán Poma de Ayala. La Paz : Carrera de Liter., Fac. de Humanidades y Ciencias de la Educación, UMSA, 1998
- Ariruma Kowii. Tsaitsik: poemas para construir el futuro. Ibarra: Centro de Ed. Culturales de Imbabura, 1993
- Ariruma Kowii. Mutsuctsurini. Quito: Llactamanta Quillcac Tantanacushca, 1988


text:
Andrés Manuel López Obrador
Andrés Manuel López Obrador sutiyuq runaqa (13 ñiqin ayamarq'a killapi 1953 watapi paqarisqa Tepetitán llaqtapi, Macuspana munisipyupi, Tabasco suyupi - ), huk Mishiku mama llaqtayuq pulitika yachaqmi, qillqaqmi, pulitiku runapas.
2018 watapi Mihiku akllanakuykunapi akllasqam karqan Mihikup Umalliqnin kananpaq, lliw kunkakunap 53,19-%-ninwan. 1 ñiqin qhapaq raymi killapi 2018 watapi p'unchawmantam Mihikup Umalliqninmi kachkan.
Taytan: Andrés López Ramón; Maman: Manuela Obrador González.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Andrés Manuel López Obrador.


text:
Louis Renault
Louis Renault sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin aymuray killapi 1843 watapi paqarisqa Autun llaqtapi - 8 ñiqin hatun puquy killapi 1918 watapi wañusqa Barbizon llaqtapi), huk Ransiya mama llaqtayuq taripay amachaq qarqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1907 watapiqa chiqniq.
Alma materː Bourgogne Yachay Sunturnin.
Taytanː Renault; Mamanː
Warmi:
Churinkuna: .
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1907 Nobel Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Louis Renault.
- Nobel prize (inlish simipi)


text:
Pipil
Pipil nisqa runakunaqa El Salvador mama llaqtapi kawsaq, nawat simita rimaq runakunam.
Pipilkunap ñawpa machunkunaqa Mishikumanta hamuq nawa runas karqan. Ñawpa pacha Kuskatan nisqa mama llaqtansi karqan, 1528 watapi Pedro de Alvaradop pusasqan ispañulkunap atipasqansi.
19 kaq pachakwatapi hatun asindadukuna pipilkunap chakrankunata suwarqansi, El Salvadorpa pusaqninkuna kamachiptinsi.
1932 watapi Pipilkuna hatariptin, hiniral Maximiliano Hernández Martínezpa awqaqninkuna 30.000 runakunatas sipirqanku. Itzalkupi pipil pusaq Feliciano Ama sutiyuqtas warkurqanku. Chay Matanza nisqarayku aslla Pipilkunas kakun.


text:
Armando Calderón
Armando Calderón Sol sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin inti raymi killapi 1948 watapi paqarisqa San Salvador llaqtapi - 9 ñiqin kantaray killapi 2017 watapi! wañusqa Houston llaqtapi), huk Salwadur mama llaqtayuq pulitiku, ruruchiq wan taripay amachaq qarqan.
1994 watamanta 1999 watakama ñawpaq kuti Salwadurpa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Calderón; Maman: Sol.
Ñawpaq warmi: Elizabeth Aguirre.
Churinkuna: () .
Yachaywasi: l Colegio Externado San José,.
Alma mater: Salwadur Yachay Suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Armando Calderón.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 114 (An angel came)
114. Uj ángel jamorqa
Marcosqa pampapi choqarayashasqa, uj p’unqaqa mana kacharinampaj jinapuni kasqa. (timbre)
Marcos: "¿Pitaj kunan molestanawampaj jamushanrí?" (ruido de puerta que se abre)
Marcos: "¿Alex, qanlla? ¿Maymantataj jamushankirí?"
Marcosqa ch’inñarpasqa, ¡chay chhika unaymantarí! iskay wata jinaña sumaj kawsaqenqa waj llajtaman ripusqa, chaymantapachataj ujtawan mana tinkusqankuchu, kusikuyninkumin kasqa chay majt’akunajtaqa, mana niy atinata kusikusqanku.
Unay unay watakuna uj israelita sipaspis jap’eqallasqataj mana suyasqa visitata. Arí, mana willaspalla, ñawpaqellampiña sayashasqa. ¡Uj ángel Diospa kachamusqanqa mana suyashajtillan jamun! nipipis suyashajrin. Maríataj manchharikusqa.
Ángel: "Ama manchikuychu María. Dios munakusunki."
Dios runakunaman parlampuni, kunan p’unchaykunapis kikillampuni, nisqasnin qhelqasqanejta parlan Biblia. Wakinkuti milagrosnejta, wajkunanejtapis.
Manaraj Biblia kashajtintaj, Diosqa k’iskita runakunaman mosqoynejta parlaj.
Ángel: "María, Dios qanwan kachhan. Uj wawata paqarichinki, sutichankitaj Jesús sutiwan."
María: "¿Imaynataj chay kanqarí? Mana casadachu kani nitaj qharitapis rejsinichu."
Ángel: "Diosmin ruwanqa uj milagrota qampi. Espíritu Santotaj qanman jamonqa, atiyninwntaj qhataykusunqa, chayrayku wawaykeqa Diospa Churin kanqa."
María: "Diospa kamachin kani, imachus nisqayki jina kachun."
Milagrotaj kasqa, uj uyqa corralpi paqarerqa Belén llajtapi Diospa Churinqa. Jesúcristonejta Dios kay pachaman jamorqa. Pay jamurqa noqanchej wayllaykuta atinapaj Diostataman.
Askha kutista raymichaj kani navidadtaqa, jinapis chay milagropuni mayta t’ukuchiwan. Tukuy atiyniyoj Dios runaman tukuspa kay pachaman noqanchejman jamorqa.
Jesúcristonejta noqanchejman qallamorqa, chay qayllamusqanpitaj rikuyta, llankhariytapis aterqanku. Chaypuni astawan kusikunankupaj kasqa chaypacha michejkuna waturej rejtinkoqa. Dios noqanchejman jamorqa Jesucristonejta.
¿Kawsayniykipi jap’ikuyta munankichu? Uj oracionllawan atinki jap’ikuytaqa.
Marcos: "Señor Jesús, jamuy noqaman arí, sonqoyta kichariyki. Yaykuy sonqoyman kawsayniymampis. Qampatapuni kay munani, gracias munakuwasqaykimanta."
Diostata jamumpuni kawsayniykiman Payqan kawsakunaykipaj.
Personajes: Relator, Marcos, ángel, María
© Copyright: CEF Germany


text:
Fernando Casanova
Fernando Gutiérrez López; sutiyuq runaqa, icha Fernando Casanova ( * 24 ñiqin ayamarq'a killapi 1925 watapi paqarisqa Guadalajara llaqtapi - 16 ñiqin ayamarq'a killapi 2012 watapi paqarisqa Mishiku llaqtapi), huk Mishiku mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.
Churinkuna:
PilikulakunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Fernando Casanova.
- IMDb


text:
Joseph Black
Joseph Black sutiyuq runaqa (16 ñiqin ayriway killapi 1728 watapi paqarisqa Bordeaux llaqtapi - 10 ñiqin ayamarq'a killapi 1799 watapi wañusqa Edinburgh llaqtapi) huk Iskusya mama llaqtap Hampikamayuq wan Pachaykamayuq, Chaqllisinchi yachaq karqan.
Chimlasay muchuyninsi qallarirqan.
Tayta: ; Mama: .
Alma materː Edinburgh Yachay Sunturnin wan Glasgow Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Joseph Black.


text:
Juan Germán Roscio
Juan Germán Roscio Nieves sutiyuq runaqa (27 ñiqin aymuray killapi 1763 watapi paqarisqa San Francisco de Tiznados llaqtapi - 10 ñiqin pawqar waray killapi 1821 watapi wañusqa Cúcuta llaqtapi), huk Winisuyla mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitikumi qarqan.
Taytan: José Cristóbal Roscio, Maman:
Paula María Nieves.
Warmi: María Dolores Cuevas.
Churi: Carmen Roscio Cuevas.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Germán Roscio.


text:
PUNTIRU PABLOPA KILLKASHKAN KILLKA KORINTO LLAKTAPI JESUKRISTUTA KIRIKKUNARAYKU
1
1-2 Munashkayni wawkinikuna paninikuna, Yaya Dios munashpan Jesukristu ñuka Pablota kachawashka paypa shiminta yachachik kanaynipa. Wawki Sóstenes ñukata yanapawahun kay kartata killkanata tukuy kankuna Korinto llaktapi Yaya Diosta kasukkunarayku. Kankuna Jesukristuta kirishpa kawsashpaykichi Yaya Dios kankunata akllashka paypa wawankuna kanaykichipa, chaymantapas paypa munashkanta rurashpa kawsanaykichipa. Chaymanta tukuy maypipas kahuk Jesukristuta mañak runakunaraykupas kay kartata killkahuni. Jesukristu ñukanchikunata paykunatapas alita kamachik kan.
3 Yayanchi Dios, Amunchi Jesukristupas kankunata llakichishpan yanapanahuchun kushilla kawsanaykichipa.
Pablo Yaya Diosta agradesin kirikkunata yanapashkanrayku
4 Wawkikuna panikuna, Yaya Diosta tukuy uras agradesini kankunarayku pay kankunata Jesukristuwa yanapashpan aliyachishkanrayku. 5 Kankuna Jesukristuta kirishkaykichiraykumi Yaya Dioska kankunata Espiritunwa sumakta atipachishka, alita yachachinata yachak, alita paypa rimashkanta asirtak kanaykichipa. 6 Chasna kashpaykichi yachanchi Kristumanta kankunata yachachishkaynita alita kirishpa katihushkaykichita. 7 Chasna alita yachachishkaynita katihushkaykichiraykumi Yaya Dioska tukuy atipachinayashkanta kankunata Espiritunwa atipachirka. Chasna chapahunkichi Amunchi Jesukristu suma atun yachayninwa shamunanta. 8 Chasna payta chapashpa kawsahushpaykichimi Yaya Dioska kankunata sinchikuchinka alita rurashpa kawsanaykichipa. Chasnami Amunchi Jesukristu shamuhushpan manana nima pi atipankachu millaypata rimanata kankunamanta. 9 Yaya Dioska tukuy rimashkantami paktachin. Chasna paktachik kashpan munan ñukanchikuna Wawan Jesukristuwa parihu kawsananchipa, pay Amunchi kashkanrayku.
Pablo yachachin kirikkunapura mana chikninakushpa chikan chikan muntun tukunankunapa
10-11 Wawkikuna panikuna, shukkuna Kloepa ayllunkuna rimawashkakuna kankuna piñanakushpa kawsahushkaykichimanta. Chayrayku Amunchi Jesukristu kamachiwashpan kankunata rimani: Tukuy kirik masikichikunawa parihu yuyanakushpa yanapanakushpa shuk yuyayllawa kawsaychi. Ama rimanakushpa piñanakushpa kawsaychichu. 12 Kankunaka mana alitachu yuyarihunkichi. Shuk kankunamanta rimanahun: Ñukanchika Pablopa yachachishkantami katihunchi. Shukkunaka rimanahun: Ñukanchika Apolospa yachachishkantami katihunchi. Shukkunaka rimanahun: Pedropa yachachishkantami katihunchi. Shukkunaka rimanahun: Ñukanchika Kristupa yachachishkanllatami katihunchi nishpa.
13 Kristuwa shukllashina kashpanchi ¿alichu kama chikan chikan tantarishka kanaykichipa? Manami alichu kan. ¿Ñuka Pablotachu kruspi klabashpa wañuchiwashkakuna kankunata kishpichinaynipa? Mana, ashwan Jesukristutami chasna wañuchirkakuna. ¿Ñukata kasuk tukushkaykichita rikuchishpachu bawtisarishkankichi? Manami ñukata kasuk tukushkaykichita rikuchishpachu, ashwan Jesukristuta kasuk tukushkaykichita rikuchishpami bawtisarishkankichi. 14-15 Yaya Diosta agradesini ishkay wawkillata bawtisashkaynirayku Krispota Gayotapas. Ñukaka mana munashkanichu kankuna shukkunata rimanaykichipa: Pablo ñukata bawtisawashpanmi ñukaka kankunamanta ashwan ali kani nishpa. Chayrayku nima shukta ashwan kankunamanta bawtisashkanichu. 16 Ari, chaymantapas wawkinchi Estefanaspa ayllunkunata bawtisashkani. Paykunallatami yuyarini bawtisashkaynita. 17 Jesukristuka mana kamachiwashkachu bawtisanaynipa, ashwan kamachiwashkami chay suma ali shimita runakunata kishpichinanmanta yachachinaynipa. Runakunata yachachihushpayni mana shuk yachak runashinachu ali shimikunawa yachachini. Chasna yachachinimaka, runakunata arkaynima alita asirtanankunapa imaraykumi Kristu kruspi wañushka.
Kristuka Yaya Diospa yachaynintami alita rikuchin
18 Jesukristu runakunata kishpichinanpa kruspi wañushkanta yachachishpanchi tukuy nina mana wañukma rihuk runakuna yuyarinahun muspashina yanka rimashkanchita. Ashwan ñukanchikuna Yaya Diospa akllashkan kashpanchi paywa kawsak rinanchipa, chay shimika Yaya Diospa atun yachaynintami rikuchin.
19 Kasna Yaya Dios ñawpa killkachishkanpi riman:
Ñukaka yachakushka runakunapa yachanankunata kichusha, chasnallatata yuyayninkunatapas kichusha nishpa.
20 ¿Imata valin chay yachayyukuna, tukuy chay yachachikkuna, maykankunami paykuna kikin yanka nishpa yuyayninkunamantalla rimanakunahun? Mana valinchu, paykuna mana Yaya Diospa yachayninwa yachachik kashkankunarayku. Yaya Dioska ñukanchita rikuchishka chay runakunapa yuyayninkunaka yanka nishpa kanankunata. 21 Yaya Dios yapa ali yachak kashpan munarka runakunaka mana atipanankunapa paykuna kikin yuyayninkunallawa payta riksinata. Runakuna chay yachachishkanchimanta rimashpankunapas muspashina yanka rimanahun nishpa, Yaya Dioska munan chayta kirikkunallata kishpichinata.
22-23 Ñukanchi israel runakunamanta achkakuna nima ima uras rikushkanchi atun yachaywa ruranakunata rikunayashpankunapas kankuna mana israel runakunamanta achkakuna yachayta maskashpankunapas ñukanchika yachachinchi Kristu kruspi wañushkanmanta. Chasna yachachishpanchi ñukanchi israel runakunamanta shukkunaka rimanahun: Shuk kruspi wañushka runaka Yaya Diospa kastigashkanmi. ¿Imashnataya atipama ñukanchita kishpichinata Yaya Diospa kastigananmantaka? nishpa. Kankuna mana israel runakunamanta achka asichishpa rimanahun: Kristu kruspi wañushkanrayku Yaya Diospa kastigananmanta kishpinchi nishpa rimashpayki muspa runashina rimanki. 24 Chasna rimashpankunapas ñukanchi Yaya Diospa kayashkan runakunarayku, israel runakuna, mana israel runakuna kashpanchipas Kristuka kruspi wañushkanmanta kawsarishkanwa rikuchirka Yaya Diospa atun yachayninwa kashkanta. 25 Maykanmi runakunarayku yanka nishpa Yaya Diosmanta uyarin, chayka kanmi ashwan suma yachay runakunapa yachayninkunamanta. Maykanmi runakunarayku sampa rikurin Yaya Diosmanta, chayka kanmi runakunapa atipanankunamanta ashwan pasa atipana.
26 Wawkikuna panikuna rikuychi, ñukanchimanta mana achka kanchichu yachak, kamachik, achka kullkiyu runakuna. Chasna kashpanchipas Yaya Dios ñukanchita akllashka kishpishka kananchipa. 27 Chasna runakunapa rikushkanpi mana yachak runakuna kashpanchipas Yaya Dioska ñukanchita akllashka, chay yachak runakunata pinkachishpan rikuchinanpa, paykuna kikin yachayninkunawa mana kishpinata atipanankunata. Chasna sampa runakuna kashpanchipas Yaya Dioska ñukanchita akllashka kishpishka kananchipa, chay kamachik runakunata pinkachishpan riksichinanpa paykuna kikinpa yachayninkunawa mana kishpinata atipanankunata. 28 Yaya Diosta mana kirik runakunaka ñukanchita chiknishpankuna mana ali runakunachu kankichi nishpa rimashpankunapas Yaya Dioska ñukanchita akllashka kishpichirishka kananchipa. Chayrayku maykankunami yuyarinahun yachak kanankunata, paykunataka Yaya Dios rikuchin mana paykuna kikin yachayninkunawa kishpinata atipanankunata. 29 Chayrayku nima maykan atipanchu Yaya Diosta rimanata ñukami yachak kani, mana munanichu yachachiwanaykita nishpa.
30 Yaya Dioska ñukanchita kishpichishka Jesukristuwa tantaylla kawsananchipa. Payka ñukanchita yanapan Yaya Diospa shiminta asirtananchipa. Tukuy uchanchikunamanta ñukanchita llakichishpa yanapan paypa munashkanta rurashpa kawsananchipa. Ñawpa mana ali rurashkanchikunarayku kastiganan kashkanchimanta ñukanchita kishpichin manana uchata rurashpa kawsananchipa.
31 Kasnami Yaya Dios ñawpa killkachishkanpi ñukanchita riman:
Maykanmi yuyarin ñuka kani ashwan ali shukkunamanta nishpa, chayka yuyarichun Yaya Dios tukuyta rurak kashpan paylla tukuymanta ali atun kananta nishpa.


text:
8
Señor Jesucristota warmicuna yanapayangan
1 Tsaypitanam Señor Jesucristo maytsay marcacunapawan estanciacunapapis aywar, Dios Yayapa Mandacuy Reynonpa Alli Willacuyninta willacurnin yachatsicurgan. Chunca ishcay discïpuluncunam gatiyargan.
2 Geshyayanganpitawan supayyog cayanganpita cuticätsingan warmicunapis gatiyarganmi. Jucninmi María Magdalena cargan. Paypitam ganchis supaycunata Señor Jesucristo gargoshga cargan.
3 Waquincagnam cayargan: Herodespa mayoralnin Cuza shutiyog runapa warmin Juanawan Susana y mas warmicunawan. Paycunam imancunapis cayäpungancunawan, Señor Jesucristotawan discïpuluncunata yanapayargan.
Señor Jesucristo yachatsicun murucug runatawan iwalatsicur
(Mateo 13:1-9; Marcos 4:1-9)
4 Tsaynö maytsay marcacunapita atscag runacuna payman goricäyaptinmi, murucug runaman iwalatsicuypa yachatsicur nirgan:
5 “Juc runam chacranman murucug aywargan. Muruta magtsiptinnam, waquincag murucuna näniman shicwayargan. Tsaytanam runacuna jaruyaptin pishgocuna upshasquiyargan.
6 Waquincagnam ranracuna jananman shicwayargan. Tsaychö allpa mana captinmi, saslla jegascamur tsaquisquiyargan.
7 Waquincagnam cashacuna rurinman shicwayargan. Cashacuna wiñarnam, pasaypa jancat tsapar ushasquiyargan.
8 Waquincag murucuna alli allpaman shicwagcagnam, jegarcamur wiñarnin cada espïgachö pachac gränuyag wayuyargan.”
Señor Jesucristo tsaynö yachatsicur ushasquirnam, jinchi nirgan: “¡Canan willayangagta wiyarnin shumag entendicuyay!”
Imanir iwalatsicuycunawan Señor Jesucristo yachatsicungan
(Mateo 13:10-17; Marcos 4:10-12)
9 Discïpuluncunanam tapuyargan: “¿Ima ninantan tsay iwalatsicuypa yachatsicungayqui?” nir.
10 Señor Jesucristonam nirgan: “Quiquin Dios Yayam Mandacuy Reynon imanö canganta nogawan musyatsiyäshunqui. Pero waquincag runacunaga manam musyayantsu. Tsaymi paycunata llapan iwalatsicuypa yachatsicugta
‘ricaycar wiyaycäyämarpis entendiyantsu’ ” nir.
Señor Jesucristo esplicarnincuna yachatsicun, murucug runawan iwalatsicur
(Mateo 13:18-23; Marcos 4:13-20)
11 “Tsayga iwalatsicuywan yachatsicuyga caynö ninanmi: Muruga Diospa Palabran Alli Willacuymi.
12 Näniman muru shicwashganömi waquincag wiyacugcunaga cayan. Dios Yayapa Palabrantam cushishga wiyayan, pero Supaynam shongonpita jancat gongascatsin. Supayga manam munantsu criyicurnin salvacäyänanta.
13 Waquincag runacunanam imayca ranra chacranö cayan. Diospa Palabranta wiyar alläpa cushishga criyicuyan. Pero mana alli jawayog plantanö carmi, desgraciacuna päsaptinga dëjasquir manana criyicuyannatsu.
14 Waquinnam imayca casha chacranö cayan. Diospa Palabranta wiyarmi allish criyicuyan. Pero tsaypita capugyog caypag yarpachacuywan cushicuyllachö cawayta munarmi, Dios Yayamanga manana firmi criyir ni imatapis rurayannatsu.
15 Pero waquinmi sïga imayca alli allpanö cayan. Paycunaga alläpa alli shongoncunawan Diospa Palabranta chasquirnin criyicuyan. Tsaynö rasumpa firmi criyicurmi, imayca sufrimientuta päsarpis awantarnin Dios Yayapag imaycatapis allicunallata rurayan, imayca juc alli cosëchanö.
Señor Jesucristo yachatsicun actsiwan iwalatsicur
(Marcos 4:21-25)
16 “Actsita sendircurga manam manca rurinmantsu ni catripa gopinmantsu churantsic. Sinöga altumanmi churantsic yaycugcuna llapanta ricäyänanpag.
17 Diospa Palabran pacaragnö mana musyacaycaptinpis, imaypis musyayangam. Tsaynöllam pacayllapa canan imata rurayangantapis, Dios Yaya llapan runacunapa puntanchö llapanta musyatsicunga.
18 “Tsaymi canan shumag allipa wiyayämay: Diospa Palabranta wiyagcag runacunaga mas allim entendiyanga. Pero yachagtucug runacunaga, ichiclla yachayangantapis jancatmi gongasquiyanga.”
Señor Jesucristota mamanwan waugencuna ashiyan
(Mateo 12:46-50; Marcos 3:31-35)
19 Tsaymannam Señor Jesucristopa mamanwan waugencuna ashirnin chäyargan. Pero atscag runacuna goricashga cayaptinmi, Señor Jesucristo caycanganman yaycuyta puediyargantsu.
20 Tsaynam Señor Jesucristota juc runa willargan: “Wagtachömi mamayquiwan waugeyquicuna ichiraycäyan. Wanayäshunquish.”
21 Señor Jesucristonam nirgan: “Diospa Palabranta wiyarcur cäsucugcunam, mamäwan waugëcunaga cayan.”
Señor Jesucristo wayrawan lamar mantsacaypag lagchicagta päratsin
(Mateo 8:23-27; Marcos 4:35-41)
22 Tsayman atscag runacuna juntapuyaptinmi, discïpuluncunata Señor Jesucristo nirgan: “Gocha wac tsimpanman päsashun.”
Tsaynö niptinmi aywayargan.
23 Lamarpa aywaycäyaptinnam Señor Jesucristo puñucasquirgan. Tsaynö puñucashga caycaptinnam, mantsacaypag llutaypa shucucuy wayra yurirgan yacutapis lagchicätsirrag. Büquincunaman yacu wiñacaptinnam, jundicayta gallaycuyargan.
24 Discïpuluncunanam alläpa mantsacashga, ricchatsiyargan: “¡Maestru, Maestru ricchay! ¡Jundicaycantsicnam!” nir.
Tsaynam Señor Jesucristo sharcur nirgan: “Amana wayraynatsu ni yacupis lagchicaynatsu” nir. Tsaynö niptinnam, jina öra wayrawan yacu lagchicaypis patsallanchö pärasquiyargan.
25 Discïpuluncunatanam nirgan: “¿Imanirtan nogaman mana criyicuyanquitsu?”
Discïpuluncunanam alläpa mantsacashga quiquincuna pura ninacuyargan: “¡Cayga imanö runatan, tsayläya wayrawan yacu lagchicagpis mandanganta cäsunanpag!”
Señor Jesucristo Gerasa marcachö runapita supayta gargon
(Mateo 8:28-34; Marcos 5:1-20)
26 Galileapita aywacurnam, lamarpa wac tsimpan Gerasa niyangan provinciaman chäyargan.
27 Büquipita yarpusquiyaptinnam, tsay marcapita juc supayyog runa yargosquir shamur tincupämurgan. Tsay runaga unaypitanam garapätulla purir, wajinchöpis manana täcur panteoncunallachöna päracurgan.
28 Señor Jesucristota ricaycurnam, cörrilla aywarnin puntanman gongorpacurgan. Tsaynam runapa shiminpa supay jinchi gayaraypa nirgan: “Dios Yayapa Tsurin Jesús, ¿imatatan nogawan munanqui? ¡Gamtam rugag cay runapita gargomar mana sufritsimänayquipag!”
29 Tsaynöga nirgan, Señor Jesucristo supayta “¡Cay runapita yargoy!” nir, mandashgana captinmi. Tsay runapa shongonchö supay unaypitana carmi, imayca achcuragnö catsirgan. Guardiacuna cuidarnin cadenacunawan tsarayta munanin chaquintawan maquinta panquiyaptinpis, atsca cutim cadenata rachicachasquir supaypa munayninwan tsunyacunapa aywacur purirgan.
30 Supaytanam Señor Jesucristo tapurnin nirgan: “¿Imatan shutiqui?”
Supaynam runapa shiminpa nirgan: “Nogapa shutïga ‘Sogta Warangam’ (6,000).” Tsaynöga nirgan, maytsicag supaycuna tsay runachö carmi.
31 Señor Jesucristotanam supaycuna yapay yapay rugayargan: “Ama infiernumanga garpuycayällämaytsu.”
32 Tsay jircachömi atsca cuchicunata mitsiycäyargan. Tsaynam supaycuna Señor Jesucristota rugarnin niyargan: “Cachaycayällämay tagay cuchicunallaman yaycucuycuyällänäpag.” Señor Jesucristo “Aywayay” niptinnam,
33 supaycuna runapita yargosquir, cuchicunaman yaycuyargan. Cuchicunaman yaycusquiyaptinnam löcuyar wacpa caypa acataycacharnin jircapita gochaman jegamur, cuchicuna shingarnin wañusquiyargan.
34 Mitsigcunanam tsaynö päsanganta ricaycur, marcacunapawan estanciancunapa cörrilla aywarnin llapanta willacuyargan.
35 Tsaynam runacuna ima päsanganta ricag shayämurgan: “¿Mä, imash päsashga?” Señor Jesucristo caycanganman chärirnam, supayyog runa pasaypa jancat sänuna llatapashga juiciunchö Señor Jesucristopa lädunchö jamaycagta tariyargan. Tsayta ricaycurnam alläpa mantsacäyargan.
36 Tsayta ricashgacagcunam willacuyargan, tsay supayyog runata Señor Jesucristo imanö cuticätsinganta.
37 Tsaynam tsay Gerasa provinciachö llapan runacuna alläpa mantsacurnin, Señor Jesucristota rugarnin niyargan: “Cay marcälläcunapita aywacullay.” Tsaypitanam Señor Jesucristo discïpulucunawan büquiman lätarcur aywacurgan.
38 Supaycuna yargosquiyaptin cuticashga runanam Señor Jesucristota rugargan paywan pagta aywacunanpag. Pero Señor Jesucristoga runata despedirnin nirgan:
39 “Wajiquiman cuticuy. Tsaychö aylluyquicunata willanqui Dios Yaya gampag llapan ruranganta.” Tsaypita cuticurnam maytsaypa aywarnin willacurgan, Señor Jesucristo paypag llapan imayca rurangancunata.
Jairopa warmi wamranwan Señor Jesucristopa llatapanta yatag warmi cuticangan
(Mateo 9:18-26; Marcos 5:21-43)
40 Tsaypitanam Galileaman cutiyaptin, atscag runacuna shuyaraycayargan cushishga chasquiyänanpag.
41 Tsaynam Dios Yayaman mañacuyänanpag goricäyänan wajichö mandacug Jairo shutiyog runapis chaycurnin, Señor Jesucristopa puntanman gongoricuycur wajinman aywananpag rugargan.
42 Tsay runapam chunca ishcay watayog japallan warmi tsurin, pasaypa antsa geshyar wañuycarganna.
Tsaypita Señor Jesucristo aywaptinnam, maytsicag runacuna gatirnin quichquinacurrag, cäsi llapiyarganpis.
43 Tsay runacunapa rurinchömi chunca ishcay watana yawar apaywan geshyagyasha warmipis aywargan. Jampitsicunanpagmi imaycantapis jancat ranticurnin ushashga cargan. Pero manam ni maygan jampicugpis cuticätsirgantsu.
44 Paymi Señor Jesucristopa gepanllapa aywar, llatapanpa cuchunta yataycurgan. Tsaynö llatapanpa cuchunta yataycurllam, jina öra yawar apayninpita cuticasquirgan.
45 Señor Jesucristonam tapucurgan: “¿Pitan llatapäta yatamurun?” nir.
Runacunawan waquincag yanagencuna “Manam nogatsu” niyaptinnam, Pedro nirgan: “¡Maestru, cayläya atscag runachöga jucnin jucninpis tangayäshunquim! Tsaycu gamga ‘¿Pitan llatapäta yatamurun?’ ninqui.”
46 Pero Señor Jesucristoga yapaymi nirgan: “¡Piycarpis yatamashgam! Podernï yargogtam sentirgö.”
47 Tsaynö yatanganta tantiyasquiptinnam, mana imanö pacayta puedirnin tsay warmi alläpa mantsacashga Señor Jesucristopa puntanman gongorpacuycur willargan, llapan runacuna wiyaycayaptin imanir yatangantawan cuticanganta.
48 Señor Jesucristonam warmita nirgan: “Ïja, nogaman rasumpa criyicurmi cuticargoyqui. Cananga alli päsacuychö tranquïlo cushishga aywacuy.”
49 Señor Jesucristo tsaynö parlaycaptinmi, Jairopa wajinpita juc runa shamur nirgan: “Tayta Jairo, tsuriquiga wañushganam. ¡Amana Maestrupa umantapis nanatsiynatsu!”
50 Tsayta wiyasquirmi Señor Jesucristo Jairota nirgan: “Ama mantsacaytsu, nogallaman firmi criyicamuyga, wamrayqui rasumpam cuticanga.”
51 Jairopa wajiman chärirnam, discïpulun Pedrota, Juanta, Santiagota y wamrapa taytantawan mamanta ruriman yaycatsirgan. Waquincag runacuna yaycuyänantaga manam munargantsu.
52 Wamra wañushgacaptinmi wagtachö runacuna gayaraycachar wagaycäyargan. Tsayta ricaycurmi Señor Jesucristo nirgan: “Ama wagayaytsu. Wamraga manam wañushgatsu puñucashgallam.”
53 Wamra wañushgana canganta musyarmi, Señor Jesucristota llapan runacuna asipäyargan.
54 Pero Señor Jesucristonam maquinpita achcurcur wamrata nirgan: “Wamra, sharcamuy” nir.
55 Wamranam jaynin cutiycuptin, jina öra cawasquir sharcamurgan. Señor Jesucristonam nirgan: “Wamrata micuynin garayay” nir.
56 Wamrapa taytanwan mamannam alläpa mantsacäcur cushishga cayargan. Señor Jesucristonam mandargan: “Ama cay ricäyangayquita ni pitapis willacuyanquitsu.”


text:
5
Moisés guelgashgan leycunapa munaynincho manana cashgansi
1 Señorninsi Jesucristuta chasquicushgana caycarga manami Moisés guelgashgan leycunapa munayninchösu caycansi. Sayno caycaptenga say leycunata cumpliyänayquipä pipis obligayäshuptiqui ama cäsupäyaysu.
2 Apostolnin canäpä Jesucristo churamash captinmi noga në: Ama yarpäyaysu cuerpuyquita señalacuyaptiquirä Jesucristo salvayäshushgayquita. Sayno yarpäyaptiquega pay salvayäshushgayquita manacagmanmi churaycäyanqui.
3 Yapaypis caynömi në: Pipis: “Tayta Diosninsi jusäcunapita perdonamänanpä cuerpöta señalacushä” nerga Moisés guelgashgancunata lapantarä cumplisun.
4 Moisés guelgashgan leycunata cumpliyashpayqui salvacuyta munarga cuyapäcog Jesucristuta manacagmanmi churaycäyanqui. Sayno carga manami salvashgasu cayanquipä.
5 Jesucristuman yäracur Santu Espíritu munashganno cawarmi isanga salvash cashunpä.
6 Sayno salvash cashunpä cuerpunsi señalash captinpis o mana señalash captinpis. Sayno caycaptenga cuerpunsi señalash cashganpitapis más alega caycan Jesucristuta chasquicur cuyanacur cawashgansimi.
7 Jesucristuta chasquicur salvashgana caycarga ¿imanirtä yarpaycäyanqui Moisés guelgashgan leycunata cumplirrä salvacuyänayquipä cashganta?
8 Sayno yarpäyashgayquega manami acramagninsi Tayta Diosninsi munashgannösu caycan.
9 “Walca levadüralami mäsata jacasin” niyashgannölami lutan yachasicuyta juc runalapis chasquicuptenga waquinpis chasquicuyangapä.
10 Noga yäracuycämi cay yäsishgäta chasquiyänayquipä cashganta. Lutan yachasicogcunataga Tayta Diosninsimi pï captinpis juzgangapä.
11 Cuerpunta señalacunanpä cashganta nogapis yachaycäsishgätami waquin runacuna nicäyan. Sayno nerga paycuna manacagtami jitapaycäyäman. Jesucristuta chasquicogcuna cuerpunta señalacunanpä nogapis yachasiptëga Israel mayëcuna manami chiquiyämanmansu. Saynöpis salvamänansipä Jesucristo cruzcho wanushganta manami manacagman churayanmansu.
12 “Gamcuna señalacurrämi salvacuyanqui” nir yachasishogniquicunaga alimi canman cuerpunta cutapita cusuriycuyaptinpis.
Santu Espiritupa maquincho cawanansipä yachasicuy
13 Waugui-panicuna, Jesucristo salvayäshushcanqui Moisés guelgashgan leycunapa munaynincho cayashgayquipita librina cayänayquipämi. Librina caycarga ama yarpaylapis yarpäyaysu jusalicuyänayquipä libri cayashgayquita. Jusalicuyänayquipa trucanga jucniqui jucniquipis cuyanacur ali cawayay.
14 Moisés guelgashgan leycunachöpis cayno nirmi guelgaraycan: “Runa mayiquita lapan shonguyquiwan cuyapanqui.” Say nishganno runa mayiquita cuyarga lapan leycunatami cumpliycanqui.
15 Sayno caycaptenga ¿imanirtä chiquinacur mishiwan algu pelyaycagno caycäyanqui? Sayno chiquinacorga resientisinacuyashpayqui gargunacuyanquipämi.
16 Waugui-panicuna, lutan yarpashgayquicunata rurar cawayänayquipa trucanga Santu Espíritu tantyasiyäshushgayquinöla cawayay.
17 Lutan yarpashgayquicunata rurar cawayashpayquega Santu Espiritupa contranmi caycäyanqui. Santu Espíritu manami munansu sayno cawayänayquita. Sayno caycaptenga lutan yarpaycuna yarpayniquiman shamuptin ama cäsupäyaysu.
18 Saynöpis ama yarpäyaysu Moisés guelgashgan leycunatarä cumpliyänayquipä cashganta, sinöga Santu Espíritu tantyasiyäshushgayquita cäsucuyay.
19 Jusalicur cawagcunaga adulteriucho cayan, runacuna chinëru cayan, warmicunapis waynäcuyan,
20 ïdulucunata adorayan y runa mayinta brujeasiyan. Saynöpis runa mayincunata chiquiyan, imalapitapis rabiacuyan, nanaparänacuyan, rimanacayäsin, resientisinacuyan,
21 envidiöso cayan, [runa mayinta wanusiyan,] upyalaman churacäyan, shincacurcur lutancunata rurayan y saynöla imatapis masta mana alicunata rurayan. Gamcunata wilä sayno cawagcunaga Tayta Diospa naupanman mana chäyänanpä cayashgantami.
22 Santu Espiritupa maquincho cawarmi isanga cuyanacunsi, cushicunsi, ali cawansi, imapitapis pacenciacunsi, runa mayinsita yanapansi, alita ruransi y aunishgansitapis cumplinsi.
23 Saynöpis manami yachag-tucunsisu y imatapis alilata ruranansipä shumag tantyacunsi. Sayno cawarga manami ima leytapis manacagman churaycansisu.
24 Jesucristuta chasquicushgana caycarga jusalicuycuna yarpayninsiman shamuptinpis manami cäsupansinasu.
25 Saypa trucanga Santu Espiritupa maquincho caycarga pay tantyasimashgansino imaypis cawashun.
26 Sayno cawaycarga ama runa-tucushunsu. Saynöpis runa mayinsiwan chiquinacushunsu.


text:
20
Macedonia y Acaya provinciacunaman Pablo aywashgan
1 Bülla chawarcuptinnami waugui-panicunata Pablo gayaycasir shacyäsergan Tayta Diosninsi munashganno imaypis cawayänanpä. Saypitanami aywacorgan Macedonia provinciapana.
2 Macedonia provinciachöna marcan marcan purergan Jesucristuta chasquicogcunata shumag tantyasir. Saypitana päsargan Acaya provinciaman.
3 Saychömi targan quimsa quila. Saypita Siria provinciaman büquiwan cuticunanpä caycar mayargan Acayacho tag Israel runacuna payta wanusiyänanpä wilanacuyashganta. Saymi büquiwan aywananpa trucanga Macedonia provinciapa päsar chaquilapana aywargan.
4 Paywanmi aywayargan Pirrupa surin Sópater, Aristarco, Segundo, Gayo, Timoteo, Tíquico y Trófimupis. Pirrupa surin Sópaterga Berea marcapitami cargan. Aristarcuwan Segundoga Tesalónica marcapitami cayargan. Gayoga Derbe marcapitami cargan. Tíquico y Trófimunami Asia provinciapita cayargan.
5 Paycuna naupacur nogacunata shuyäyämargan Troas marcacho.
6 Levadüraynag Tantata Micunan fiesta päsariptinmi Filipos marcapita nogacuna büquiwan aywayargä Troas marcaman. Saypita pisga junagta Troas marcacho naupagcunata taripäyargä. Saychömi quëdacuyargä ganchis junag.
Euticuta Pablo cawarisishgan
7 Troaschönami Jesucristuta chasquicog mayëcunawan domingo junag shuntacäyargä Tayta Diosta alabayänäpä y Santa Cënata upuyänäpäpis. Waraynin tuta Pablo aywacunanpäna carmi juc wayipa quimsa cag pïsuncho yachasergan pulan pagasyag.
8 Saychömi asca mechërucunata sarisiyargan asicyänanpä.
9 Say shuntacäyashgä cuartupa ventänanchömi juc magta Eutico jutiyog jamaraycargan. Pablo yachaycäsiptinmi say magta punucäcushpan ventänapita jegacurporgan pampaman. Saypita wanushtana jogarcuyargan.
10 Sauraga Pablo urarpur say wanush magtata macalacurcorgan. Nircur waugui-panicunata nergan: “Ama mansacäyaysu. Cawarimushganami.”
11 Nircur Pablo yapay wisargan yachaycäsishgan cagman Santa Cënata upuyänäpä. Saycho pasa warashganyag yacharcasir aywacorgan.
12 Say magtatanami cawaycagtana wayinman pushayargan. Magta cawarimushganpitami lapanpis cushicuyargan.
Troaspita Miletuman Pablo aywashgan
13 Troas marcapita Asonyag Pablo chaquilapami aywargan. Nogacunanami büquiwan naupacuyargä, Asonchöna Pabluta shuntayänäpä.
14 Asoncho shuntacarnami lapäcuna aywacuyargä büquiwan Mitilene marcaman.
15 Mitilenipitanami waraynin junag chäyargä Quío nishgan islapa simpanman. Saypita waraynin junagna chäyargä Samos nishgan islaman. Saypita [Trogilio marcacho punurcur] juc junagtarä chäyargä Mileto nishgan marcaman.
16 Pentecostés nishgan fiestapä Jerusalenman imaycanöpapis Pablo chayta munaptinmi Efesuman mana chaylapana aywayargä.
Mayor wauguicunata Pablo yäsishgan
17 Mileto marcachönami Pablo gayasimorgan Efesucho tag mayor wauguicunata paycunawan parlananpä.
18 Chäyämuptinmi nergan: “Gamcunaga musyanquimi cay Asia provinciaman chämushgä junagpita-pasa imano cashgätapis.
19 Israel runacuna chiquimaptinpis nacashpä wagarpis Tayta Diosninsi munashgantami imaypis rurashcä.
20 Jesucristupa ali wilacuyninta lapantami gamcunata yachasishcä cällicunachöpis y wayiquicunachöpis.
21 Israel runacunata y mana Israel runacunatapis wilapashcä jusancunata cacharir Señorninsi Jesucristuta chasquicuyänanpämi.
22 Santu Espíritu nimaptinmi cananga Jerusalenman aywaycä. Isanga sayman chaptë ima päsamänanpä cagtapis manami musyäsu.
23 May marcacunachöpis runacuna carcilman wichgamänanpä y nacasimänanpä cashgantami isanga Santu Espíritu musyasimash.
24 Sayta musyarpis manami laquicösu. Nogaga wanushgäyagmi cumplishä wilacuyninta wilacunäpä Jesucristo churamashganta. Saymi pï-maytapis wilapäshä Jesucristo salvamagninsi cashganta.
25-27 “Cananpitaga manami maygayquipis ricayämanquipänasu. Jesucristupa wilacuyninta lapantami wilapashcä. Wilapashgäpitanaga manami jusayogsu cä runacuna mana chasquicuyaptinpis.
28 Ama gongäyaysu salvamänansipä Jesucristo cruzcho wanur yawarninta jichashganta. Nogansi-raycu wanush caycaptenga cuidä jusalicuyanquiman. Saynöpis mayor wauguicuna cayänayquipä Santu Espíritu churaycäyäshuptiquega waugui-panicunata shumag ricayay misicog runa uyshancunata ali ricashganno.
29 “Noga musyämi aywacuptëga lutan yachasicogcuna fiyu atognöpis shayämunanpä cayashganta. Paycunaga waugui-panicunata pantacäsirmi lutancunata yachasenga.
30 Manami paycunalasu lutanta yachasenga, sinöga gamcunapitapis waquin sharcuyangami lutanta yachasicog. Manami Jesucristo munashganno cawananta munarsu yachasenga, sinöga quiquincunata cäsucuyänanta munarmi.
31 Sayno mana cayänayquipä shumag tantyacuyay. Yarpäyay quimsa wata sacaypapis junagpapis avëcis hasta wagapaypapis lapayquita shumag yachasishgäta.
32 “Wauguicuna, Tayta Diosninsi munashganno cawanayquipämi imaypis payta manacuycä. Ama gongäyaysu cuyamagninsi Jesucristupa wilacuyninta yachasishgäcunata. Say wilacuyninta cäsucorga Tayta Diosninsi munashgannömi cawayanquipä. Saynöpami gloriaman char lapan yäracogcunawan juntu herenciata chasquicuyanquipä.
33 Gamcuna cagcho caycar manami pitapis resientipashcäsu ni guellayninpä, ni gorinpä, ni mödananpäpis.
34 Musyayashgayquinöpis quiquëmi arorgä nistashgäcunapäga. Sayno arurmi yanapargä nogawan puregcunatapis.
35 Gamcunapis sayno rurar waquin cagta yanapänayquipämi imaypis yachasishcä. Sayno yanapänacur cawanansipämi Jesucristupis yachasergan: ‘Pipis yanapäshunayquita shuyacunayquipa trucanga runa mayiquita yanapänayquitami Tayta Diosninsi munan.’ ”
36 Sayno yäsircurmi Pablo gongurpacuycur paycunawan Tayta Diosninsita manacuyargan.
37-38 “Cananga manami más ricayämanquipänasu” nishganpitami lapanpis laquish wagar Pabluta macalayargan. Nircurnami büqui caycashgan cagman aywayargan payta despachayänanpä.


text:
William Ramsay
William Ramsay (* 2 ñiqin kantaray killapi 1852 watapi paqarisqa Glasgow (Iskusyapi) llaqtapi - † 23 ñiqin anta situwa killapi 1916 watapi wañusqa High Wycombe (Inlatirra) llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1904 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: William Ramsay, Mama: Catherine Robertson.
Alma mater: Glasgow Yachay Sunturnin wan Tübingen Yachay Sunturnin
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: William Ramsay.


text:
Claudio Gentile
Claudio Gentile sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin tarpuy killapi 1953 watapi paqarisqa Tripoli llaqtapi - ) huk Libya Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: ; Mama:
Warmi
Churinkuna:
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Claudio Gentile.
- Uficial Qillqa web


text:
Yawli wamani
Yawli wamani (kastilla simipi: Provincia de Yauli) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Sunin suyupi, huk wamanim. Uma llaqtanqa Uruya llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin qhapaq raymi killapi 1906 watapi, José Pardo y Barreda Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Antikuna rit'i urqu Jitpa (La Viuda) - Turumuchu
- Mayukuna:
- Quchakuna:: Antaquta (icha Quriway) - Markapumaqucha
- Q'asakuna: Antikuna q'asa (Tíclio) - Kumpi q'asa
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka distritunmi kan:
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Pachan simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]


text:
Abdoulaye Wade
Abdoulaye Wade sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin aymuray killapi 1926 watapi paqarisqa Kébémer llaqtapi - ) huk Sinigal mama llaqtayuq taripay amachaq, musikuq wan pulitiku qarqan.
Warmi: Vivian Wade.
Churinkuna (2): Karim wan Sindjely.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sinigalpa wiñay kawsaynin
- Moustapha Niasse
- Mame Madior Boye
- Idrissa Seck
- Cheikh Hadjibou Soumaré
- Souleymane Ndéné Ndiaye
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Abdoulaye Wade.


text:
Llipt'a
- Akullina llipt'a nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chaqllisinchipiqa Llipt'a nisqakuna prutunkunata chaskiykuq imayaykunam. P'uchqu llipt'a ruranakuy nisqapi p'uchquqa llipt'aman prutuntam (yakuchaq pusitiwu q'ipisqa iñukuta) qun. Llipt'awanqa yaku iñuwa p'uchqu hinam ruranakun, yakumuksi q'ipisqa iñuwa (OH-) tukuspa. Chayrayku p'uchqu yakuwan chulluchisqaqa qanchismanta aswanmi pH chani nisqata ruran.
Kay hinam amunyaku yakuwan ruranakunmi:
- NH3 + H2O → NH4+ + OH-
Kaymi huk iskay p'uchqukunam:
- Amunyaku wapsi (NH3)
- Natriyu yakumuksi (NaOH)
- Kalyu yakumuksi (KOH)


text:
Kawsayninchismanta Niykunatax Yachachiykunatax (Refrenes y dichos del quechua) 4
Mana k´uychiman ruk´anawan rikhuchinachu urk´ananchis murukux nin.
Qhapax kanaqa uj phuyu jinallamin imaxtinchu ñak´ariypi kawsariypi tukuy ima pachapax.
Manamin maxt´a kaspaqa sipaskunata ajllanachu chay jinata ruwaxtinchisqa mana munasqawan qhipakunchis nin.
Mana sipas kaspaqa mana rixsisqa waynawan parlanallachu imaxtinchus paykunaqa q´utiyawanchis nin.
Mana wasi punkupi tiyanachu jina tiyaxtinchisqa runamin Ilullakuspa parlakux nin.
Mana juch´uy wawaman waqachinachu jina waqaspaqa nuqanchispax waqaykun nin.
Mana Ilawar masipura sawarakunachu jina kaxtinqa ujninchis wañunchis.
Mana qhari wawanchismanqa uyanta k´umuykuchinachu imaxtinchus uj p´unchayqa mana runaqa runamanjina qhawariwanchixchu nin.
Mana sipaskunaqa qinata phukunanchu tiyan jina phukuxtinqa ñuñunkuta phukuykakunku nin.


text:
26
Pablom Agripap puntanćhu limaliyta allaycun
1 Chaymi chayćhu Pablocta Agripa nila: “Canan limaliy juchachapäcuśhuśhayquipïta” nil.
Niptinmi Pablo maquinta chacchalcul limayta allaycula: 2 “Tayta Agripa, ya'a cushisham cayá ampa ñawpäniquićhu, cay Israel-masïcuna juchachapämäśhanpïta difindicunäpä. 3 Am rasunpa cay Israel custumrïcunacta, lluy cay cüsacunapïta sumätam yaćhanqui. Chaymi Taytay mana piñacullal uyaliycamänayquipä mañacullac.
Juchachänincunanümi Pablopis chalapacun
4 “Llapan Israel-masïcunam tuquicta yaćhapäcun näsishá malcaćhu müsu caśhäpïta aśhta Jerusalenman ćhaycul paycunawan cusca yaćhanäcama imanuy cawsaśhätapis. 5 Cay malcanchicćhu lluy chalapacuycunapïta mas sasannin cäcätam, chay fariseo custumrictamá tucuy śhun'üwan atilá. Paycuna munal'a rasunpa caśhanta niycälishunqui. 6 Paycunanu wañücuna śhalcamunanpä awquillunchiccunaman Dios limalicuśhanman chalapacuptïchun juchachayalcämanman. 7 Ñatac jinantin malcäpa ćhunca ishcayniyu milaynincunapis cayta ćhasquipäcunanpämi tutay-walächi Diosninchicta alawapäcul alcayalcan. Canan, Tayta Agripa, paycunanu chalapacuśhäpïmi cayman quijäläliman. 8 Icha ¿‘Diosninchic ¡¿imanuypatá wañücunacta śhalcachimunman?!’ niyalcanquichun imatá?
Pablom willapan chalapacücunäta aticaćhaśhanta
9 “Cananmá willaśhayqui. Unay cawsaynïćhu Diosninchicta masta sirbiynïwanmi Nazaret Jesusman chalapacücunäta imaymanap chincachiyta ya'apis pinsalá. 10 Rasunpa chaynütam lulalá. Puydï sasirdüticuna awniycamaptinmari Jerusalenćhu wićhalá. Jinaman ‘Wañuchishä’ nipäcuptinpis cushisham ya'apis awnilá. 11 Jinamanñatacmi juntunaculcänan wasicunamanpis yaycuycul supayninta apachilá Diosta jalutaculcänanpä. Ya'apa śhun'üpis timpuyaptinmi aśhta juc-lädu calu malcacunaćhüpis aticaćhalá.
Pablom chalapacuyninpi Agripacta willan
12 “Chay intinsiunwanmi puydï sasirdüticunäpa pudirnin Damasco malcäta lilá. 13 Chayćhu liyaptïmari, Tayta Agripa, chay ćhawpi muyunnu altu sïlupi intïpïtapis mas-maslä muyülïnïman liwshimänïcunamanpis acchilpämun. 14 Jinaptin lluy cućhpäläliptïmi Israel limayćhu: ‘Saulo, Saulo, ¿imapïtan wañuchiyta llallächacul aticaćhamanqui? Cay lulayniqui cunca cuchuyniquipämi garuchap puntanta saytäcä-yupaypis’ nilpämun.
15 “Chayćhümi: ‘¿Pim cayanqui taytay?’ nilá.
“Niptïmi: ‘Quiquin aticaćhaśhayqui Jesusmi ya'a cayá. 16 Canan śhalcuy-ari. Anwan lisichiculá nuná canayquipämi, canan licaśhayquita śhamü muyuncunäćhu licachinaccätapis willacunayquipämi. 17-18 Ñatac quiquïmi licaycuśhayqui malca-masiqui Israelpïwan mana-Israelcunapïpis. Chay mana-Israelcunamanmi canan caćhac mana tantiayniyücunäta tantiaycachinayquipä, tutapä cawsayninpi acchïman julaycamunayquipä, chaynütac Satanaśhpa maquinpïpis Diosman julaycamunayquipäpis. Ya'aman chalapacamäcätá Diosmi juchancunacta pampachaycul jucllachan'a chuya chalapacücunäwan cuscacta wiñay cawsayta ćhasquipäcunanpä’ niman.
Pablom yan'alpi wañuchiyta munaśhanpi willan
19-20
“Chaynu nimaptinmi, Tayta Agripa, chay caćhamäśhanta, mana upatucullal willacuyta allayculá Damascoćhu, Jerusalenćhüpis intiru Judeap malcancunaćhüpis. Malca-masí, mana malca-masí captinpis, llapantapis ćhuncay-ćhuncay anyanaculá: ‘Juchayquipi wanaculcul Diosman filtacalcämul cawsayniquićhu wanacuśhayquita camalachipäcuy’ nil. 21
Chaymi juntunacunan chuya wasićhu Israel-masïcuna chalalcälimal wañuchiyta munapämäla. 22
Jinapämaptinpis Tayta Diospa yanapayninwanmi canancama masïsu chalapacul sumä mana sumä nunamanpis jinalla willacuyá. Paycunactanümari amcunactapis willaycälic Moiseswan Diospa willacünincuna willacuśhallanta: 23
‘Caćhamuśhan Salbacücätam ñacalcachil wañuchipäcun'a. Jinapäcuptinpis paymi puntacta śhalcamun'a wañücunäpi Israel mana-Israelcunactapis wiñay cawsayta unanpä’✡
nil” nila.
Pablom Agripacta chalapacüman ñaćha awnïchin
24 Chaynu Pablo limayaptinmi tayta Festo juclla nïlun: “Pablo, alli-alli yaćhayniqui ¡¿lücuchishunquichun imam?!” nil.
25 Niptinmi: “Tayta Festo, manam lücüśhachu cayällá. Cay nishäca tincüninman rasuncällamari. 26 Tayta Agripa lluy caycunapi tuquicta yaćhayaptinmi paypa puntanćhu mana manchalillal limayá. Sigürupis caycunapi tuquictam yaćhan. Manamá pacallap lulaśhactachu limayá. 27 Tayta Agripa, ¿Diospa willacünincunap isquirbishanman am chalapacunquichun? Aw-ari, chalapacuyanquimá” nin.
28 Chayćhu Agripañatac: “¿‘Rätullam caytá awnichishä chalapacüman’ nilchun imam niyämanqui?” nin.
29 Niptinmi: “Ñacayta ütac rätulla captinpis, mana cadinayülla ya'anu canayquipä Dios munachun, mana amllactachu, sinu'a lluy cayćhu uyalimäcunätapis” nila.
30-31 Nïluptinmi chayćhu tayta Agripa, Festo, Berenice ñatac lluy puydïcunäpis śhalcutityalcul liculcan juc-lädućhu limanacamü. Chayćhümi quiquin-pula ninaculcan: “Cay umri manam ima juchacta lulaśhanpis camalanchu wañuchisha cananpä nï wićhalänallanpäpis” nil.
32 Chayćhu tayta Agripañatac Festocta nin: “Cay umri caćhaycuśham canman cala quiquillan Cesarca Romaćhu arrinlananpä mana mañacuptin'a” nil.


text:
Ignacio de Loyola
Íñigo López de Regalde, Ignacio de Loyola S.J (San Ignacio de Loyola, SJ), sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1491 watapi paqarisqa Azpeitia llaqtapi - † 31 ñiqin anta situwa killapi 1556 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Ispaña mama llaqtayuq kathuliku Santu qarqan.
31 ñiqin anta situwa killapi San Ignaciu raymi p'unchawninmi.
Taytan: Yáñez de Oñaz ; Maman: Loyola.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ignacio de Loyola.
- Web oficial de los jesuitas en España.
- San_Ignacio_de_Loyola


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 091 (Who is the thief 3)
91. Pitaj suwa 3
Ringuwan Batuwan imata jina qhawasqanku misionero Jeepinmanta cableta aysamojtaqa, chanta uj perqa kinrayman yuraj telawan sumajta amarikojta. Chay tukuyta misinero ruwasqanqa ni jayk’aj rikusqanku chaykuna kasqa, uj campopi juch’uy llajtita India suyupeqa. Mana jayk’ajpis películata qhawasqankuchu.
Sahib Grub: "Tata Dios munakusunkichej, uj k’ata Churinta kay jallp’aman kachamorqa, sutintaj Jesús. Jesúsqa Dios kashaspapis runaman tukuspa jamorqa, ni ima juchayoj karqa, ni mana allin kaypis Paypi karqachu. Diostataqa juchata chejnikun, wañuywantaj jasut’in, Jesústari chay jasut’ita noqanchejrayku aparqa wañuspa k’aspi cruzpi. Chaywampi Diostataqa wañuymanta kawsarichimorqa, sichus creenkichej chay Jesúspi chayqa, salvasqa kankichej janaj pachamantaj chayankichej."
Película tukukojtinqa, Pandu sutiyojqa juch’uy armonionta tokarisqa. Mayqellampis munajtaj parlariyta atisqanku misioneri Sahib Grup-wan.
Ringu: "Sahib, ¿mayk’ajkamataj kaypi noqaykuwan qhepakunkiri? Astawan yachayta munani chay Diosniykimanta."
Sahib Grub: "Q’aya jaqay wasa puebletumanñataj risqayku. Jinapis yuyani tinkunanchejtaraj."
Ringuwan Batuwanqa wasinkuman ripunankuña kasqa, jinapis mana saqena jina kasqa chay takiykunata uyariyqa… ¿Pitaj qhawashanmanchu karqa chaypi kajta? Manasina pipis qhawashanmanchu karqa. Uj ratonmantaj tukuy imata oqharejtinku mayman mana pakaykukuyta atispa uj thata wasi laqayaman pakaykukusqanku.
Chay tuta mana wasinkuman ripuspa kikimpi qhepakusqanku, aswan tutanejtataj manchiywan kharkatiyta qallarisqanku, killa k’anchajpis yaykupusqaña, pastus ukhusman sat’ikusqanku manchiymantaqa.
Ringu: "Batu, jaqaypi imacha kuyushan, uj tigresina, ari tigrepuni karqa. Ñawisnin llijurimojta rikunipuni."
Batu: "¿Manachu mosqokushallanki?"
Ringu: "Imaynata ari, mana puñushanichu, sut’isitutapuni rikuni."
Q’ayantin paqarintaj tukuy parlayta qallarisqanku, chay tuta tigre purisqanmantaqa.
Hombre: "Uj tigrepuni kasqa, chay runa mikhu tigre."
Mujer: "¿Ima? ¿Mayk’aj? ¿Maypi kasqari?"
Hombre: "Jaqay wasa ranchupi uj runata atacas tigrepuni a."
Ringu: "Ari, noqaykupis rikurqaykupuni tigretaqa."
¡Parlaqa manchay kasqa! tukuy chayllamanta parlasqanku, chanta uj kuraj tataña k’ita uywakunata jap’ej ujta ninankama.
Cazador: "Allin kanman uj wakata wañuchinanchej, chay aychatataj mayu kantuman churamusunchej. Chanta sach’a patamanta qhawamusun escopetaswan, yawarta riparamuspa jamunqapuni a, aychata mikhoj jamojtinkamataj kikimpi baleaspa wañuchisunchej."
Hombre: "Ringu, ¿noqaykuwan rinkichu? Yanapanawaykuta munasqayku."
Ringuqa chayta nejtinku manchayta kusikusqa kuraj runakunawan khuska rinanmantaqa. Chaywampis manchachikushasqarajpuni, manchikunapaj kasqa chay pueblopi tigreta jap’inaqa. Chaymanta kharkasqa chiri chiriswan oqharirichikusqa, imata jinataj suyashasqa…
Qhepallampiña tigre wañuchiyman chayachisqayku chaychu.
Personajes: Relator, Ringu, Batu, Sahib Grub, cazador, mujer, hombre
© Copyright: CEF Germany


text:
Sutip rantin
Sutip rantin nisqaqa (kastilla simipi: pronombre) sutirimanap rantinpaq llamk'achisqa rima layam (ñuqa, qam, pay, pi, ima, kay, chay, hukkunapas).
Sutip rantin phasmikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Clasificación del pronombre)
- 1. Runa sutip rantinkuna (Pronombres Personales)
- 2. Kaqniyuq sutip rantinkuna (Pronombres Posesivos)
- 3. Riqsichiq sutip rantinkuna (Pronombres Demostrativos)
- 4. Tapukuq sutip rantinkuna (Pronombres Interrogativos)
- 5. Mana chaninchaq sutip rantinkuna (Pronombres Indefinidos)
Runa sutip rantinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tapukuq sutip rantinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana chaninchaq sutip rantinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Kawsasqamanta rawrana
Kawsasqamanta rawrana nisqakunaqa wañusqa kawsaqkunamanta - lliwmanta astawan yurakunamanta - chaskisqa, kawsa imayay kaq rawranakunam, kutipayaq michayuq (mana rumiyasqa rawrana hina).
Kay rawraykunapi kaq kawsasqamanta micha nisqaqa hallch'asqa inti micham, yurakunap inti wayllaywan wiñaspa llamk'achisqanmi.
Kawsasqa imayaykunata kañaspa chay kawsasqamanta michatam ancha ñawpa pachamantaña chaskinchik: yanunapaq, wasi q'uñichinapaq. Musuq allwiyakunawantaq kawsasqamantaqa rawrana pinchikillachanakunapi pinchikillatam ruranku, ichataq antawakunapim llamk'achinku.
Kaymi huk kawsasqamanta michayuq rawranakuna:
- Q'iru yamt'a, k'ullumanta puchunkuna
- Runap icha uywap akasqan
- Chhalla (chakra yurakunap puchunkuna)
- Chakra yurakuna
- Misk'i wiru
- Kulsa (Brassica napus)
- Papil q'upa
- hukkunapas
Chakra yurakunatapas rawraptin, runakunapaq sallqa pachapaqpas sasachakuykunam hamun: Manaña mikhunapaqchu, ichataq rawranapaqmi puquchinku, ahinataq antawapaq ethanulpaq misk'i wirutam Brasilpi. Chaywan aswan runakunata yarqanman. Ancha hatun chakrakunatam llamk'achinku, sallqa pachata waqllispa, sach'a-sach'atataq qulluspa.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kawsasqamanta rawrana.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kawsasqamanta diesel.


text:
8
Leprawan gueshyagta Jesucristo aliyäsishgan
(Marcos 1.40-45; Lucas 5.12-16)
1 Lömacho yachasishganpita Jesús urämuptinmi saysica runacuna payta gatiräyargan.
2 Leprawan gueshyaycag runami Jesuspa puntanman gongurpacuycur ruwacorgan: “Sänu canäpä aliyaycasilämay, taytay” nir.
3 Sayno ruwacuptinmi Jesús yataycorgan: “Cananpitaga aliyashganami canqui” nir.
Sayno nisquiptinmi jinan höra leprawan gueshyaycashganpita aliyasquergan.
4 Nircurmi Jesús nergan: “Ama pitapis wilanquisu noga aliyäsishgäta. Saypa trucanga Moisés guelgashgancho nishgannöpis templuman ayway aliyashgana cashgayquita cüra ricashunayquipä. Nircurna Moisés guelgashgancho nishgannöla aliyashgayquipita lapantapis ruranqui. Aliyashgana cashgayquita cüra nishuptiquimi lapanpis musyayanga rasunpaypa aliyashgayquita.”
Capitanpa ashmayninta Jesucristo aliyäsishgan
(Lucas 7.1-10; Juan 4.43-54)
5 Saypita Capernaum marcaman Jesús chaptinmi Roma soldäducunapa capitannin Jesusman aywaycur ruwacorgan:
6 “Ashmaynëchä pasaypa ansa wayëcho jitaraycan, taytay. Mananami sharcunanpä valorninpis cannasu” nir.
7 Sayno niptinmi Jesús nergan: “Aywashä ari, aliyäsinäpä.”
8 Sayno niptinmi capitán nergan: “Israel runacunawan mana Israel runacuna mana chänacuycäyaptenga ¿imanöparächi wayëmanpis chanquiman, taytay? Saymi ruwacö ashmaynëta caylapita aliyaycasinayquipä.
9 Nogapis mandamagnëpa munayninchömi caycä. Saynölami munaynëcho soldädöcunapis caycäyan. Maygantapis: ‘Ayway’ niptëga aywanmi. ‘Shamuy’ niptëga shamunmi. Imatapis rurananpä niptëga ashmaynëpis ruranmi. Gamga nogapita más munayyogmi canqui. Saymi yäracö nishgayqui lapanpis ruracänanpä cashganta.”
10 Capitán sayno yäracuptinmi Jesús cushicorgan. Saymi paywan aywag runacunata nergan: “Payno ali yäracamag runataga manami ni Israel runacunachöpis tarishcäsu.
11 May-say nacionpita shamog runacunaga ascagmi gloriaman chäyanga Tayta Diosninsi puestushgan micuyta Abrahamwan, Isaacwan y Jacobwanpis cushishla micunanpä.
12 Waquin runacunami isanga Tayta Diosninsipa wilacuyninta yacharpis nogata mana chasquicayämashganpita gloriaman chäyangasu. Saypa trucanga mansariypä sacaymanmi gaycush cayangapä. Saychömi fiyupa wagar quiruntapis uchuyangapä.”
13 Nircurnami capitanta Jesús nergan: “Wayiquipa cuticuy. Yäracamashgayquipitami ashmayniqui aliyashna.” Say nishgan hörami capitanpa ashmaynin aliyargan.
Asca gueshyagcunata Jesucristo aliyäsishgan
(Marcos 1.29-34; Lucas 4.38-41)
14 Saypita Pedrupa wayinman Jesús aywar tarergan Pedrupa suedran pasaypa ansa fiebriwan jitaraycagta.
15 Saymi gueshyagpa maquinta Jesús yataycuptin jinan höra aliyasquergan. Aliyarcurnami micuyta paycunata garargan.
16 Pasa sacaycaptinnami Jesusman apayämorgan supaycuna nacasishgan asca runacunata. Say runacunapitami supaycunata Jesús juc shimila gargorgan. Saynölami tucuy gueshyawan gueshyagcunatapis aliyäsergan.
17 Sayno aliyäsinanpä captinmi profëta Isaías cayno guelgargan:
“Paymi gueshyansita apash.
Fiyupa nacanansipä cagtapis paymi nacash” nir.
Paywan puriyta munagcunata Jesucristo tantyasishgan
(Lucas 9.57-62)
18 Asca runacuna juntapaycuyaptinmi discïpuluncunata Jesús nergan: “Büquiwan wac simpaman päsashun.”
19 Büquiwan päsananpä caycaptinmi Moisés guelgashgan leycunata yachaseg runa Jesusta nergan: “Maypa aywaptiquipis gatiräshayquimi, taytay.”
20 Sayno niptinmi Jesús nergan: “Atogcunapaga machaynincuna canmi. Saynömi pishgucunapapis gueshuncuna can. Nogapämi isanga cansu maycho punuycunaläpäpis.”
21 Saypitanami juc discïpulun nergan: “Papänë wanuptin pampaycurrämi gamwan aywashä, taytay.”
22 Saymi Jesús nergan: “Wanushcunaga wanush mayinta pampayäsun. Gamwanga aywashun.”
Vientupäwan yacupä Jesucristo munayyog cashgan
(Marcos 4.35-41; Lucas 8.22-25)
23 Sayno nircurmi büquiman discïpuluncunawan Jesús wisargan.
24 Gochata simpaycäyaptinmi Jesús punucäcorgan. Sayyagmi fiyupa vientuwan yacu pulchagyar büquita talpucäsinanpäna caycargan.
25 Saymi discïpuluncuna Jesusta ricchasiyargan: “¡Talpucaycansinami! ¡Salvaycayälämay, taytay!” nir.
26 Sayno niyaptinmi Jesús nergan: “¿Imanirtä gamcuna sayjinanpa mansacash caycäyanqui? ¿Manacu nogaman yäracayämanqui?”
Nircurmi sharcurcur vientutapis yacutapis chawänanpä Jesús olgutupargan. Sayno olgutupasquiptinmi vientupis yacupis chawasquerganna.
27 Sayta ricarmi discïpuluncunaga quiquinpura mansacash niyargan: “Yacupis vientupis sayno cäsucuyänanpäga ¡imajinanparä munayyog payga caycan!”
Supaycuna löcuyäsiyashgan runacunata Jesucristo cachacäsishgan
(Marcos 5.1-20; Lucas 8.26-39)
28 Gochapa simparmi discïpuluncunawan Jesús chäyargan Gadara marca washaläninman. Saychömi panteonpita supaycuna löcuyäsiyashgan ishcay runacuna yargayämorgan. Paycuna segaypa mansaypä cayaptinmi pipis päsagsu say panteón puncupaga.
29 Jesusta ricäriyashpanmi fiyupa gaparäyashpan niyargan: “¡Diospa surin Jesús! Infiernuman gaycamänayquipä höra manarä chämuptin ¡cay runapita ama gargaycalämaysu!”
30 Paycuna caycäyashganpita más washaläninchömi asca cuchicuna micuycäyargan.
31 Saymi supaycuna ruwacuyargan Jesusta: “Cay runacunapita gargamarga tagay cuchicunaman yaycuyänäpä cachapaycayälämay” nir.
32 Sayno manacuyaptinmi Jesús aunergan manacuyashganta. Auniptinmi supaycuna ishcan runacunapita yargurir yaycucuycuyargan say cuchicunaman. Saymi cuchicunaga löcutäyashpan tunapa cörrir gochaman jegacurpuyargan. Saychömi shengaypa wanuyargan.
33 Sayta ricaycurmi cuchi misegcunaga mansacash cörrila aywayargan marcaman runacunata wilayänanpä. Chaycurmi wilacuyargan löcuyash runacunapita supaycunata Jesús gargushganta y cuchicuna gochaman jegar shengaypa wanuyashgantapis.
34 Wilayaptinmi marcapita runacuna aywayargan Jesús caycashgan cagman ima päsaycashgantapis ricayänanpä. Chaycurmi segaypa mansacash lapanpis Jesusta niyargan saypita aywacunanpä.


text:
Ramiro Prialé
Ramiro Prialé Prialé (* 6 ñiqin qhulla puquy killapi 1904 watapi paqarisqa Wankayuq llaqtapi - † 25 ñiqin hatun puquy killapi 1988 watapi wañusqa Lima llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq taripay amachaqi wan pulitikupas qarqan.
APRA partidupi wankurisqan kaspa. Sinator, apulliqpas karqan.
Taytan: Pedro Sixto Prialé Ráez; Maman: Edelmira Prialé Morales.
Warmikuna: Carmen Luzmila Jaime Torres
Churinkuna (5): Ramiro Alfonso, Raquel Edelmira, Pedro José, Víctor Gustavo wan Carmen Luzmila.
Yachay wasi: Mama llaqtap Santa Isabel Yachay wasi (Wankayuq).
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
Piruwpa Sinatu Umalliq (1964-1965)
QillqaskankunaLlamk'apuy
SuñaykunaLlamk'apuy
- Orden El Sol del Perú, en el grado de Gran Cruz, Gobierno del Perú
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ramiro Prialé.


text:
¿Imataq usuchikuyri?
Imaymanakunapi usuchikuyqa nikunman. Wakinmi astawan yuyaykunamanta willakunku, kawsayninkuna rayku utaq waqhina kaqtinku wakin rinakunata usuchinakunku. Wakintaq astawan kawsayninchikmanta willakuykuna rayku utaq política raykullataq kanman, usuchikuyqa ñuqanchik millayta qhawakusqanchikmi hinaspa ñawray kawsayninchikta usuchikunchik ima, kawqa imaymana willakuykunawan sayapakun (biológico, cultural, económico utaq étnico nisqakunawan) kayqa político, económico hinallataq social puriykuna maskamuspa hatarichinku.
Chaynaqa, usuchikuyqa fenómeno social hina qhawarisqa kanman sapa punchaw kawsayninchikpi kaq (kay hinakunapi: usuchikuy chansakunapi) Estadowantaq (kay hinakunapi: mana siminchikpi Estadoqa serviciokunata kuqtin) usuchimuspa wakin runakunaman hinallataq huñusqakunamanpas derechonkunamanta.
¿Ima rayku ñawray kawsayninchikmanta waqchakuy hinallataq usuchinakuywan mana kaqllachu?
Ichaqa iskayninkuqa kuskanchakunku, usuchikuyqa fenómeno social hina qhawarisqan yuyaykunamanta ikhuriq (huñunakuykunaq rimayninkunapi, ayllupi kayninchikmanta) ayllu kawsayninchikpi mastarisqa qhawachikun. Chaykunaqa ñawray kawsayninchikmanta waqchakuy hina qhawarikun kaykunaqa ikhurin kaqninchikmanta, kawsayninchikmanta, qullqiyuq utaq mana qullqiyuq kaqninchikmantapas, sapankayninchikmanta utaq ayllukaqñinchikmantapas.
¿Imaynataq ñawray kawsayninchikmanta waqchakuyri?
Qhawarinayli sichus kay kimsa willarikuykuna ikhurinku:
• Waq hinakuy, hukaqkunallapaq: hukaq runaman utaq aylluman.
• Waq hinakuy kasqan rayku: kaytaqa rurakun kaqmanta (llimpi kayninchikmanta, aycha utaq chukcha llimpiq kaqmanta, uyanchikpa kasqanta, uchuy utaq hatun kasqanchikmanta waqkunamantapas) hinallataq ñawray kawsayninchikmantapas (simi rimasqanchikamanta, kawsay rurayninchikmanta, pachakuyninchikmanta, yuyayninchikmanta, ayllu kasqanchikmantapas ima) sapanka runakunamanta utaq ayllumantakunapas.
• Aypasqanta: kawsayninchikpaq derechonchikunata sarunchasqanta sapanka runakunamanta utaq ayllukunamantapas.
¿Imataq estereotipo hinallataq prejuicio nisqakuna?
Estereotipo nisqaqa imaynata wakin runakuna qhawaykuwanchik sapankanchikman utaq ayllu hina. Mana kikin runakunawan kawsaykuchpaqa mana yachaspa ima rimakuykuna hatarikun. Prejuicio nisqañataqmi imaymana mana allinta riqsispa millay willakuykuna runakunamanta utaq ayllukunamanta hatarichiymi. Yanqamanta manaraq yachaspa churapakuy willanakuy ima.
¿Usuchikukuna kutichikuy kanchu?
Waqchakuyqa hinallataq usuchikuyqa mana ñankunan kanchu, aswan nisunman kaqninchikmanta (qaranchikpa llimpikunamanta, imaymana qaranchik kasqanmantapas, chukchanchikmantapas, huchuy utaq hatun kasqanchikmantapas, imaymanakunamanta ima) hinallataq ñawray kawsayninchikmantapas (mama siminchikunamantapas, imayna rimaynichikamantapas, iñiyninchikmantapas, kawsayninchikmantapas hinallataq mayqin ayllu kasqanchikmantapas) mana imayninwampas kay millay qhawarikuyqa huntachikunchu. Ichaqa, ñawpaq pachakunamanta pacha waqchasqa ayllukuna kan chaypi kachkanku afrodescendiente nisqa runakuna hinallataq yunqa andikunamantas hamuq ayllukunapas.
¿Allinchu “raza” nisqawan waq runakunata waqchakuyqa?
Mana, raza nisqakunaqa mana kanchu. Mana “razas” nisqakuna runakunapi kanchu chayqa rimakuyllapi ikhurimuran runakuna waqchakunankupaq kaqninkunamanta rayku, mana allin yuyaykunamanta hapikuspa.
¿Sichus “ch’uti” utaq “yana” nispa pitapas niyman pukllaspalla utaq munakuspa usuchikuyllataqchu kanman?
“ch’uti” hinallataq “yana” nisqaykunaqa millay niykuna ñawpaq pachakunamanta aysirakamun chaykuna pipas runa kayninta pisiyachimun aswan afro descendiente nisqakunamanta, ayllu hamuqkunamantapas, yunka hinallataq andikunamanta hamuqkunamantapas. Kay usuchikuyqa kaq kayninchikta hinallataq derechonchikunatapas pisiykachimun.
Sumaqllapi utaq munay rimakuyllapi chaykunata ninakuyku nispa, khayna millay usuchikuy kawsaypi kaykusunman hina. Hinallataqmi, chay hina sutichasqakuna mana sunqunkuta kirikunchu nispallawan pampachasunman millaw usuchikuy kawsayta chinkachisunmachu, chay millay nisqakunaqa pukllay ukhupipas nisqakuqtinpas pitapas sunqunta kirimunpuni.
¿Ima rayku Ministerio de Cultura mana pay kikin denunciakunata churanchu?
Yachanchik hina Ministerio de Cultura usuchikuykunata hinallataq ñawray kawsayninchimanta waqchakuykunamantapas qhawariq ichaqa mana quejakunata utaq denunciakunata ñan puririchinapaq kanchu nitaq wanaykunata churallantaqchu. Chay rayku, waqchakuy penal denunciakunata churakunanpaq, Ministerio Público nisqa llamkaynin rayku denunciata purichiyta atin runakuna willakamuqtinku, kikin fiscalía utaq comisaría nisqakunapi.
Runakunaqa administrativo ñankunakunatapas kichayta atinku denunciakunata hinallataq waqchaqkunata wanayta churamunankupaq ima lliw kasqankunapi.
¿Imatan rurakun willarikuqkuna waharikuykunapi?
Ley kamachiy N° 28278 yupaychasqa – Radio hinallataq televisionpa Ley kamachiynin sumaqta willarikuqkuna willakunankupaq ñanta hinallataq Código de Ética nisqakunatawan churan, sapankakunapaq utaq huñusqakunapaqpas. Willarikuqkuna waharikuyninkunata, Ministerio de Transportes y Comunicaciones (MTC nisqa) llamkayninwan qhawarinan. Imaynatam quejata churakuwaq kaypi qhaway: web del observatorio nisqapi


text:
2
Pablu yachachikun sakra mana alli rurak runa llullachikunanta.
1 Wawkinikuna, paninikuna, ñukaykuna ñami yachachishkaykichina Jesukristu shamuptin rinanchikunata paywan tinkunakuk.
2 Chaymanta tiyan llullachishunayak runakuna. Paykuna rimansapa Jesukristu kutimushkantana. Kartata kachashushkankichi rimashpa ñukaykuna kachashkaynikunata. Ñukaykunaka manami chay kartata killkarkaykichichu. Chay runakuna Tata Diospa Espiritun yanapananta rimaptinkunapish ama kreyiychichu. Ama manchakushpa yuyaychichu Jesukristu kashkan shamushkantana.
3 Imatapish willashuptinkuna ama nima layapi chay llulla runakunata kreyiychichu. Yachanchisapa manara Jesukristu kutimuptinra yaka tukuy runakuna Tata Diosta sukaman chiknishpankuna mana kasunayanankunata. Chaypina suk sakra mana alli rurak llullakuk runa shamunka. Tata Dios rimashka chay sakra mana alli rurak runata mana tukuyniyuk ninaman kachananpa.
4 Chay Tata Diosta chiknik runaka Tata Diospa wasinpi yaykushpa doyñuyanka. Chaypi tiyarishpa tukuy runakunata willankasapa paylla dios kaptin payllata kuyanankunapa.
5 ¿Manachu yuyankichi chay llaktaykichipi kashpaynikuna tukuy kayta yachachishkaynikunata?
6 Kankuna yachankichina pimi chay sakra runata michaykananta manara tiempun kaptin amara rikurinanpa.
7 Kunan tiempu ñami aypa mana alli rurak runakuna pakallalla llullachikuypi puriykansapa. Llullachikuypi katinankuna tiyan chay sakra runata michaykak llukshinan tiempukaman.
8 Chaypina mana ni pi michak tiyaptin chay sakra mana alli rurak llullachikuk runaka rikurinka. Chaymanta Jesukristu allima llipyaynin ukupi shamushpa shiminwan pukushpa chay mana alli rurak runataka mana tukuyniyuk ninaman kachanka.
9 Jesukristu manara shamuptinra Satanas chay sakra mana alli rurak runata yanapaptin sukaman llullachikushpa manchakuna layata ruranka.
10 Chaypina tukuy laya mana allita rurashpa rawrak ninaman riykak runakunata sukaman llullachinkasapa. Chay runakunaka mana munarkansapachu Tata Diospa rimananta kuyashpa kasuyta. Chayrayku Tata Dios chay rawraykak ninamanta mana salvankasapachu.
11 Tata Dios paykunata sakinkasapa tukuy shunku llullata kreyinankunapa.
12 Chay mana Tata Diospa rimananta kreyinayak runakuna sukaman kushikunsapa mana allita rurashpankuna. Chayrayku Tata Dioska kastigankasapa.
Tata Dios sukaman kuyawashpanchikuna animuchiwanchisapa allita rurashpa kawsananchikunapa.
13 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, ñukaykuna kushikushpa Tata Diosta agradesinisapa kankuna paypa rimananta kreyiptikichi. Tata Diospa Espiritun yanapashuptikichi allita rurashpa kawsaykankichi. Tata Dios kuyashushpaykichi kallarinan tiempumantapacha akllashushkankichi salvadu kanaykichipa.
14 Ñukaykuna Tata Dios salvawananchikunata yachachikuptinikuna payka kayashushkankichi allita kreyishpa kawsanaykichipa. Kayashushkankichi sieluman rinaykichipa Señorninchi Jesukristuwan tantalla sukaman kushikushpa kawsanaykichipa.
15 Wawkinikuna, paninikuna, yachachishkaynikunata killkashkaynikunata allita kreyishpa mana kunkashpa kawsaychi.
16 Kikin Señorninchi Jesukristu Tata Diosninchiwan mana tukuyniyukta kuyawashpanchikuna sukaman kushichiwashunchisapa. Willawashkanchisapa sieluman rinanchikunata paywan tantalla kawsak.
17 Chayrayku Tata Diosta roygani kankunata animuchishunaykichipa yanapashunaykichipa allita rurashpa allita rimashpa kawsanaykichipa.


text:
23
Fariseo religionniyoq runakunata Jesús q'aqchasqanmanta
(Mar 12.38-40; Luc 11.37-54; 20.45-47)
1 Jesusmi discipulonkunata hinallataq chaypi kaq runakunatapas, khaynata niran:
2 —Moisespa escribisqan leykunata yachachinankupaqqa autorizasqa karanku, fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunallapiwanmi.
3 Chaymi qankunaqa paykunapa yachachisqanta, sonqoykichispi waqaychaspa kasukunaykichis. Ichaqa amataqyá paykunapa imapas ruwasqankutaqa qatipakunkichishchu. Paykunaqa manan yachachisqankutaqa ruwayman churankuchu.
4 Hinaspapas paykunaqa runakuna cumplinanpaqmi sasa kamachikuykunata kamachinku. Ichaqa manan ni huk dedollankuwanpas yanapankuchu chay kamachisqankuta runakuna cumplinankupaqqa.
5 Paykunaqa runakuna rikunallanpaqmi imatapas ruwanku. Chaymi llapallan runakuna rikunanpaq, qaramanta ruwasqa p'alta cintakunapi Bibliamanta textokunata escribispanku, mat'enkupi hinallataq brazonkupi watakunku. Hinallataqmi allin adornasqa k'ancharishaq p'achakunawan p'achakunkupas, (saynapi runakuna rikuspa “waq runaqa Diosta kasukuqmi”, nispa ninankupaq).
6 Hinaspapas paykunaqa Diosmanta yachachina sinagoga wasiman rispankupas, otaq fiestakunaman mikhunankupaq rispankupas, sumaq atiendesqa kaytan munanku. Hinallataqmi allinnin asientokunallapi tiyaytapas munanku.
7 Hinaspapas paykunaqa mercadokunapipas runakuna ancha respetowan rimayukuspa “yachachikuq”, nispa ninankutan munanku.
8 Qankunaqa amayá saynachu kaychis. Qankunaqa amayá permitiychishchu runakuna “yachachikuq” nispa nisunaykichistaqa. Yachachiqniykichisqa noqallan kani, hanaq pachamanta hamuq Cristo kasqayrayku. Chaymi qankunaqa llapaykichispas wawqentin hinalla kankichis.
9 Hinaspapas qankunaqa amayá kay pachapiqa ni pi (yachachikuq) runatapas ninkichishchu: “Taytay” nispaqa. Qankunapa cheqaq Dios Taytaykichisqa ch'ullallan. Payqa hanaq pachapin kashan. [Nota: Kay textopi “Taytay” nisqanqa manan rimashan kay pachapi papanchismantachu. Aswanqa rimashan Diospa sutinta oqarispa “Padre” nispa kay pachapi sutichakuq runakunamantan].
10 Qankunaqa amayá permitiychishchu “Kamachikuq” nispa runakuna nisunaykichistaqa. Qankunapaqqa, noqa Diosmanta Hamuq Salvadorllan kamachiqniykichisqa kani.
11 Qankuna ukhupi aswan más importante kaq runaqa, llapaykichista serviqninmi kanan.
12 Pipas paytukusqa kaspa wakinninmanta aswan más importante kayta munaqqa, humillasqan kanqa. Ichaqa pipas humillakuspa wakinninta serviqmi, hatunchasqa kanqa.
13 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa manan dejankichishchu runakuna Diospa gobiernasqan sumaq glorianman haykunantaqa. Nitaqmi qankunapas haykunkichishchu, nitaq wakintapas haykunanta munankichishchu.
{
14 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa viudakunapa wasintan qechushankichis. Saynata ruwashaspapas una-unaytaraqmi orakushankichis, allin runakuna hina rikusqa kanaykichispaq. Chayraykun qankunaqa ancha-ancha castigasqa kankichis}.
15 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa tukuy lawman rispaykichismi, religionniykichisman iñinanpaq runakunata rimapayamushankichis. Chay runakunata convencerachispan infiernoman pusashankichis, qankunamanta ishkay kuti mastaraq castigasqa kanankupaq.
16 Ay, ¡imaynaraq kankichis runakunata pusaq ñawsakuna! Qankunan ninkichis: “Sichus pipas templopa sutinta oqarispa juramentota ruwaqqa, chay juramento ruwasqantaqa dejallanmanmi. Ichaqa sichus pipas templo ukhupi qori waqaychasqankupa sutinpi juramentota ruwaqmi, cumplinanpuni”, nispa.
17 ¡Qankunaqa mana yuyayniyoq ñawsakunan kankichis! Diospaq separasqa qoriqa, templo ukhupi kasqanraykullan ch'uyanchasqa. Ichaqa Dios yupaychana templon aswan más importante chay templo ukhupi qorimantaqa, chay qorita ch'uyanchasqanrayku.
18 Hinaspapas qankunaqa nillankichistaqmi khaynata: “Sichus pipas altarpa sutinta oqarispa juramentota ruwaqqa, chay juramento ruwasqantaqa dejallanmanmi. Ichaqa sichus pipas altarpa hawanpi ofrenda waqaychasqankupa sutinpi juramentota ruwaqmi, cumplinanpuni”, nispa.
19 ¡Mana yachayniyoq ñawsakuna! ¿Mayqentaq aswan más importanteri, ofrendachu icha Diospaq ofrendata churana altarchú? Ofrendamanta aswan más importanteqa Diospa altarninmi.
20 Pipas altarpa sutinpi juramentota ruwaspaqa, manan altarllamantachu juramentotaqa ruwashan, aswanqa altarpa hawanpi kaqkunamantawanmi.
21 Hinallataq, sichus pipas templorayku juramentota ruwaspaqa, manan templollamantachu juramentotaqa ruwashan. Aswanqa Diosmantawanmi juramentotaqa ruwashan, chay templopi Diospa presencian kasqanrayku.
22 Saynallataqmi hanaq pachapa sutinpi juramentota ruwaqpas, Diospa tiyanan trononmantawan, hinallataq chay tronopi tiyaq Diosmantawanmi juramentotaqa ruwashan.
23 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunan diezmota qonkichis yerba buenamanta, anismanta, hinaspa cominosmantawan ima. Ichaqa Diospa kamachisqankunataqa manataqmi ruwaymanqa churankichistaqchu. Diosqa kamachiranmi khaynata: “Runamasiykichispa favorninpi imatapas allinta ruwaychis. Ancha khuyapayakuq kaychis. Hinallataq Diospa kamachikusqankunatapas llapanta kasukuychis”, nispa. Kay kinsantin kamachikuykunatan ruwanaykichis, wakin kamachikuykunatapas mana qonqaspalla.
24 ¡Runakunata pusaq ñawsakuna! ¡Qankunaqa tomanaykichisman urmaykuq ch'uspichatapas suysunkichismi. Caballomantapas aswan más hatunkaray camello animaltan ichaqa, enterollanta millp'unkichis! [Nota: Israel nacionniyoq runakunapaqqa ch'uspipas, hinallataq camello animalpas mana mikhuna animalkunan karanku, leypi prohibisqa kasqanrayku. Chay ch'uspiwanmi Jesusqa comparachiran uchuy kaq kamachikuy leykunata; chay camello animalwantaqmi Jesusqa comparachiran hatun kaq kamachikuy leykunata. Paykunan Moisespa leyninkunamanta chay ch'uspi hina uchuy kamachikuykunata allinta cumplinankupaq preocupakuranku. Ichaqa chay camello hina hatun kamachikuykunata cumplinankupaqtaqmi mana preocupakurankuchu].
25 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa tazatapas platotapas hawallantan maqchinkichis. Ichaqa ukhunñataqmi qenllillaña kashan. Saynallataqmi qankunaqa runakuna rikunallanpaq allin cambiasqa kashankichis. Ichaqa sonqoykichistaqmi ancha qenllillaña kashan, suwakusqaykichiskunawan, hinallataq mana allin ruwasqaykichiskunawan ima.
26 ¡Fariseo religionniyoq ñawsa runakuna! Primertaqa tazatapas platotapas ukhuntaraqyá allinta maqlliychis, saynapi hawanpas ukhunpas limpio kananpaq.
27 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa, runakuna qawarinallanpaqmi sumaq cambiasqa kashankichis, imaynan panteonpi nichupa hawanpas sumaq yuraqwan pintasqa hina. Ukhuykichistaqmi ichaqa wañusqakunapa tullunwan, hinallataq tukuy qenllikunawan hunt'asqa kashan.
28 Qankunaqa llapallan runapa rikunallanpaqmi, allinta imatapas ruwaq tukushankichis. Sonqoykichispin ichaqa ishkay uya mana allin ruwaq runakuna kashankichis.
29 Ay, ¡imaynaraq kankichis ishkay uya fariseo religionniyoq runakuna, hinallataq leykunata yachachiq runakunapas! Qankunaqa Diosmanta willakuq ñawpaq profetakunapa p'ampakusqan sepulturankunapa hawanpin sumaq perqakunata hatarichishankichis. Hinallataq allin justo runakunapa sepulturankunatan sumaqta adornashankichis.
30 Hinaspapas qankunaqa ninkichismi khaynata: “Sichus chay profetakunapa tiemponpi kawsaykuman karan chayqa, manan noqaykuqa permitiykumanchu karan, chay ñawpaq profetakunata, wañuchinankutaqa”, nispa.
31 Ichaqa, saynata nishaspaykichispas, qankunaqa chay ñawpaq profetakunata wañuchiq runakunawan igualmi kashankichis.
32 ¡Qankunapas tukupaychisyá, profetakunata wañuchiq ñawpaq runakunapa qallarisqanta!
33 ¡Mach'aqwaypa miraynin hina runakuna! (Qankunaqa llulla runakunan kankichis. Mach'aqwaypa venenon hinan qankunapa simiykichismantaqa lloqsimun). Chaymi niykichis, ¡qankunaqa nina rawray infiernomantaqa manan ayqekunkichishchu!
34 Noqan mandamusaq qankunaman Diosmanta willakuq profetakunata, ancha yachayniyoq runakunata, hinallataq Diosmanta yachachiq runakunatapas. Ichaqa paykuna hamuqtinmi, wakintaqa qankuna wañuchinkichis, otaq cruzkunaman chakatankichis. Wakintataqmi sinagoga wasikunapi p'anankichis. Wakintañataqmi llaqtan-llaqtan qatikachankichis.
35 Chayraykun qankunaqa allin runakunata kay pachapi wañuchisqaykichismanta culpayoq kankichis, Cainpa wawqen Abelmanta qallarispa asta Berequiaspa wawan Zacarías profetapa wañuchisqankukama. Zacarías profetaqa wañuchisqa karan, sacrificio ruwana altarmanta temploman haykuna punkuq ladonpin.
36 Cheqaqtapunin niykichis, chay llapallan castigokunaqa kunan tiempopi kawsaq runakunamanmi chayamusunkichis profetakunata wañuchisqaykichisrayku, nispa.
Jesusmi llakikuran Jerusalén llaqtapi tiyaq runakunamanta
(Luc 13.34-35)
37 Jerusalén llaqtata qawarispanmi Jesusqa niran:
—Ay, ¡Jerusalén llaqtapi tiyaq runakuna! ¡Qankunan Diosmanta willakuq profeta runakunata wañuchirankichis! ¡Saynallataqmi qankunaqa Diospa mandamusqan runakunatapas rumiwan p'anashaspalla wañuchirankichis! ¡Noqaqa maytan munarani qankuna huñuykuyta, imaynan huk wallpapas chiwchichankunata raphran ukhupi huñuykun chay hinata! Ichaqa manan munarankichishchu huñuykunaytaqa.
38 Chayraykun Diosta yupaychanaykichis templopas, hinallataq llaqtaykichispas, wasiykichispas wikch'usqa kanqa.
39 Cheqaqtapunin niykichis, manañan rikuwankichishñachu kutimunay tiempo chayamunankama. Chay tiempo chayamuqtinñan ninkichis: “Alabasqayá kachun Diospa Sutinpi Hamuq Salvadorqa”, nispa.


text:
Sunqu wat'a risirwa
Sunqu wat'a risirwa, Shunku wata risirwa (kastilla simipi: Reserva de Vida Silvestre Isla Corazón y Fragatas) suyuqa amachasqam kachkan, Ikwadur mama llaqtapi, Manawi markapi, San Vicente kitipi, Sucre kitipipas.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Anhinga anhinga
- Calidris minutilla
- Egretta tricolor
- Eudocimus albus
- Fregata magnificens
- Himantopus mexicanus
- Pandion haliaetus
- Pyrocephalus rubinus
- Quiscalus mexicanus


text:
Wp/qug/Kichwa runakuna
Kichwa runakunaka Abya Yalamanta Ayllu runakunami kan. Paykunaka Ecuador mamallaktapi Punasuyupi Antisuyupipashmi kawsan. Paykunaka kichwa shimita (Runa shimi) riman. 2001 watapi, INEC nin 451 783 kichwa rimakkunaka Ecuador mamallaktapi kawsarka, ashtawan Chimborazo markapi (125 771, Imbabura markapi (62 079), Cotopaxi markapipash (50 070). Antisuyupi paykuna Napo markapi (37 166), Orellana markapi (21 073), Pastaza markapipash (13 813) kawsan[1]. CODENPE nin Antisuyu kichwa runakunaka mamallaktayukmi kan, paykuna ishkay llaktakunapura chawpishkami kan : Pastaza runakunaka Pastaza markapi kawsan, Napurunakuna shuk Antisuyupi markakunapi kawsan. Antikunapi kawsak kichwa runakunaka chunka-sukta runallaktapura chawpishkami kan, shinapash tukuy chay runallaktakunaka ECUARUNARI tantanakuypi tantanakushkami kan.
Shinallatakmi, kichwa runakunaka Perú mamallaktapi, Loreto suyupi kawsan[2], paykunaka Colombia mamallaktapipash, Putumayupa manyakunapi kawsan[3].
Ñawpa pachamanta hatun katariykunata rurarkanmi, icha shul ayllu runakunawan, icha kicha runakunapuralla, shina Fernando Daquilema pushakpa hatun katariy (1871 watapi), 1990 watapa hatun katariy tukuy Ecuador mamallaktapa ayllu runakunawan, ashtawan shuk katariykunami. Kichwa runakunapa wakin pushakkuna chay shutikunami kan : Tránsito Amaguaña, Dolores Cacuango, Luis Macas, Marlon Santi, Humberto Cholango, Nina Pacari, Awki Tituaña, Fernando Daquilema. Sumak kichwa killkakkunaka chay shutikunami kan: Ariruma Kowii, Luis Cordero Crespo. Shuk riksishka kichwa runakunaka kay shutikunami kan: Mesías Maiguashca, ashtawan, ashtawanpash.
Ashtawan yachakunkapak[edit | edit source]
Kaypipash rikupay[edit | edit source]
Maymanta surkushka[edit | edit source]
- ↑ Instituto Nacional de Estadísticas y Censos (INEC) La población indígena del Ecuador, Análisis de estadísticas socio-demográficas, INEC, 2006. p. 37
- ↑ Pueblo Secoya y Kichwa demandan respeto a sus territorios, AIDESEP, 2011
- ↑ Kichwa Leguízamo - claves Runas Antisuyu


text:
Astawan riqsiykuy Gloria Cáceres Vargasta hinallataq Perumanta q’ala allquwan anikayninta …
Pedro- Santiago Allemant – nirqa Huñunakuy Patrimuniyu Pirwanu Amachanapaq – Association pour la protection du patrimoine péruvien (APPP) qillqaq.
¿Imaytaq runasimipi qillqayta hinallataq chay simiman tikrayta yacharqanki?
Universidad Federico Villarrealpi yachaq kaptiy, 1967 watakunapi, Literatura Latinoamericanapa yachachiqnin huk testuta runasimipi quwarqa ispañul simiman tikranaypaq. Chaymi huk wamaq llamkaynin tikraypi karqa. Ñuqaqa iskay simita allinta rimarqani chaypim ñuqa musyarqani runa simipi qillqay atisqaytapas.
¿Imapitaq runasimi pirwana uywanukawan tinkunku?
Tukuy kaypi kawsayqa kikin uywaykuna, sachakunapas hukkunapas ima, runasiminchikhina, musikanchikhina, llapanku yachayninchikpa, kawsayninchikpa patmanmi. Hinaspa kichwa simipas ancha kusam llaqtapa yuyayninta riqsichiptin. Llaqtapa kikin uywankuna, kikin sachankunapas kawsayninchikpi tukuy timpu ñuqanchikwan karqa hinaspa kaykunaqa achka willaykunapi, ñawpaq kulturakunapi riqsichikurqa.
¿Uchuklla kaspa utaq sipaskayniykipi allquchakunawanchu karqanki?
Uchuklla kaspa allquchayuqmi karqani, huk ancha allin Kajera sutiyuq karqa. Kayqa manam wakin allqukunahina karqachu, kuskachakuwaspapas llapan pukllanakuypi ñuqanchikwan karqa: huk kutikunapi vaka karqa, hukkunapitaq asnu utaq pisqu, imakunapas karqa. Ñuqanchikwan pukllaspapas taytaypa yanapaqninmi karqa, paymi vakakunata qawaq karqa, pusaqpas. Tukuy timpu allquchayuq karqani, llampulla kaptinku hinaspa tukuy kuyayninta quwaqku mana imata suyaspa ichapas qawaykunallanchikpaq.
¿Imataq hamutanki Perumanta q’ala allqumanta?
Uchuklla, sipas kaspapas manam q’ala allquchakunata riqsirqanichu. Ñuqaqa tukuy laya allquchayuq karqani chuskituchakunapas karqa; kayta manam anchatachu qawapayana karqa; Huk punchawtaq subrinay huk uchuk china allquchawan wasipi rikurimurqa, qarachanpas chukulatihina karqa, rinrisapa, ñawisapa ima. Luna Pelotawan suticharqa. Uchukchalla karqa. Chinuykuptiy qarachanqa lluskay lluska karqa, kuyakunapaq, yaqa wawachatahina chinukunapaq. Chay pachamantapacha, ayllunchikpam karqa, kuyakuyninchikta h’apispa.
¿Imaraykutaq “Perumanta q’ala allqu” ruwaqkunata runasimiman tikraspa yanapayta munarqanki ?
Pedro- Santiagota riqsiptiy UNESCOpi, Parispi, 2015 watapi hinaspa Perumanta q’ala allqumanta llamkasqanta yachaspa anchata tukirqani. Yachayqa paykunahina runakuna tukuy ima kawsasqanta ñawpaq yachayninchikmanta chaninchayta munasqankuta anchata hanllachiwarqa, astawanyá Perumanta q’ala allqukunamanta llamkaptin, mana qullqita chaskispa, chaykunam utirayachiwarqa hinaspa yanapayta munarqani ruwasqan dukumintalta runasimiman tikraspalla, hukkunatapas sichus pay qukuwayta munaptin. Pedro-Santiagoqa Françoispas timpunta, kallpanta qullqintapas churanku dukumintalta ruwanankupaq maypi kay hatun allquqa mana isturiyanchikllatachu aswan amerikapa isturiyantapas chanincharqanku. Kay allqucha tukuy imata, manam allin timputapas llallispa kawsarqa.
¿Imapim qampaq runasimiqa Perumanta q’ala allquwan tinkunku?
Runasimiqa Perumanta q’ala allquwan, iskayninku yachayninchikpa patman kanku, kaykunaqa timpupa tukuy mana allin kasqanta atipaspa unarqanku. Chaymi runasimipi kachkan huk rimana “allqu” kawsayninta riqsichinanpaq. Kunantaq, runasimiqa huk hatun ayllu maypi achka rimanakuna kachkanku kay allquchata sutichinankupaq /alqu/ ~ /allkho/, chayqa kayta ninku: allquqa tukuy timpu pirwanu runawan karqa kunanpas wiñaypas
Pilikulapi nisqanmanhina, Perumanta q’ala allquqa astawan riqsichikuchkan tukuy tiqsimuyupi chaymi llapa riqsisqa sintifikukuna, prufisiyunalkuna qawamanta hamuspa mana runasimita rimaspa allqupi ñawinkuta churanku astawan yachanankupaq. ¿Imayna kakunki paykunapa hamutasqanta runasimiman allqupa kitin paqarisqanman apaspa?
Runasimiman tikrayqa yupaychasqa sintifikukunapa prufisiyunalkunapa pirwanu utaq manapas yuyasqanqa, ñuqapaqqa ancha hatun qullqiyachisqa llapanpi karqa. Hinallataq runasimipi riqsichiyqa yanapayqa huk uqarikuymi ñuqapaqqa karqa ichaqa manayá q’ala allquta tiqsimuyupi riqsichispalla aswan runasimita tikranapaq rimanapaq ruwaptinchik. Wiñaymi, allquqa runapa ichpanpi karqa kuskachakuspa. Chaymi iskayninku sintifiku susiyalkunata, kay allqu riqsisqakunata munanku, riqsichikuypi chaninchaykupi yanapanankupaq iskayninku kawsaptinkuraq hinaspa uqarikuqninchikmi.
Chay rimanakuypi Pachakamak Musiyupa ruwasqanpi Tupakman (huknin kaq allqu pilikulapi rikurimuq) asuykuyta atispa ¿Imatataq sintirqanki kikin allquta rikusqa ñawpaq pilikulapi rikusparaq pirwanu nativu allqu hinata?
Llapa allquchakunaqa hatun kuyakuyniyta richkarichin, chaymi hamutani kay allquchakunataqa rimayllanmi faltachkan, chaymi Tupakta rikuptiy, huknin kaq dukumintalpi rikurimuqta, payman asuykuspa, chakichanta hap’ispa kuyayniyta runasimipi amurani hinaptinmi payqa qasilla qiparqa. Huk ratullam karqa kuyakuyninta tinkuchispa; ñuqallapaqmi karqa. Payqa ancha qasilla qiparqa. Pilikulata rikuchiyta usyaptin, Tupakqa Pedro Santiagopa marqanpi karqa llapan rimanakuy usyanankama.
¿Willawankimanchu Luna Pelotamanta?
Luna Pelotaqa ichpaykuyman chayarqa pichqa killayuq kaspalla chaymantapacha ayllunchikman huñukurqa; qallariyninpi mancharisqa karqa hinaspa Patitata mamachakuspa llapa aylluta hap’irqa. Qallariyninpi runakunata riqsispa mancharisqa kakun hinaspa qipaman asuykuspa kuyachikuqlla. Ñam pichqa watayuqña kanqa.
¿Imapim kankichik?
Luna Pelotawan ancha huñusqa kanchik, aylluykupa hukniykuhinam; Luna Pelotaqa huk allqukunawan tiyan, urqu, china allquwan huk llayakunamantapas ichaqa paypa huk akllasqa kitin kan maypi payqa wakinmanta churakun. Payqa hatun quyam, llallisqa allqupa wawanhina allqukunapa llallinakuypi. Chaymi munaysapa kuyaysapa kachkan.
¿Imatataq paypaq munawaq?
Luna Pelotapaq astawan allin kayninta munani, hina kusisqa kananpaq, alllin kayninwan, wiñaypaq ñuqaykuwan kuskachakunanchikpaq. Sichus allinta yachachinmanku karqa kunanqa llalliq allqu kanman, karqa mamanhina. Chiqanpuni payqa ancha sumaq, yuyaysapa allin sayaqniyuqwan kaspa.
Kay laya allquchakunamantaqa astawan wischusqa kasqankunamanta, mana chaninchakusqanmanta Estado Pirwanuta waqyamunchik kay allquchakunata amachanankupaq sichus Leypas kaspa Patrimonio vivo nisqanqa paykunaqa manam allinchu kanku, aswan vakunakunata churanmanku, china allquchakunata china kayninta qurunmanku, ima laya allquwanpas tupaspa tupaymitapi chichukuspa uñachankuna mana allinta qispinmanchu. Wasinpi allquyuq ayllukunata napaykuni chaynallataq wakin allquchakunata, kallipi puriqkunata mana mikuspa unqusqata kunaykuni.
Gloria Cáceres Vargas, Ayakuchupi paqarirqa, 2 aymuray killapi (mayo) 1947 watapi. Payqa qillqaq, trikraq yachachiqmi Lengua Y Literatura peruana nisqanpim. Literaturata runasimipi ispañul simipipas yanaparqa harawikunawan, willaykunawan iskay simipi qillqaspa.
Qillqasqankunapi ispañul simipi, runasimipipas (kichwa sureño) kachkanku Riqsinakusun/ Conozcámonos, Munakuwaptiykiqa/ Si tú me quisieras, Wiñay suyasqayki / Te esperaré siempre yYuyaypa k’anchaqnin / Fulgor de mis recuerdos.
Huk willaykunata español simimanta runasimiman tikrarqa, chaykunapi kachkan Kimsa willaykuna Jose Maria Arguedaspa; Warma Kuyay (Amor de niño) (1935), Yawar willay (Aviso de sangre) (1945), chaymanta Hijo Solo (Sapan churi) (1957), runasimiman tikrasqa riqsichikurqa 2011 watapi.
Invitasqa karqa riqsichinakuypi: Instituto Porras Barrenecheapi – Limapi (2015), UNESCOPA kitinpi – Parispi (2015), Huamanqapi Universidad Nacionalninpi– Ayacuchopi (2017), Consulado del Perú – Florenciapi, (2017), Universidad de la Sapienza – Romapi (2017) hukkunapipas.
Chaymantaqa, yanaparqa huk munachikuy ruwanakunapi Perumanta q’ala allquta amachanankupaq, plikulata runasimiman tikraspa kaytaq chay sutiyuqllawan karqa, hinallataq vidiyukunata, rimanakunata Huñunakuy Patrimuniyu Pirwanu Amachanankupaq – Association pour la protection du patrimoine péruvien (APPP) runasimiman tikrarqa
Yanapayninqa patrimuniyu kultural pirwanu hap’ina utaq mana hap’inapas riqsichiypi waqachaypi ancha riqsikuyniyuq karqa achka tiqsimuyu institusiyukunapi.


text:
2 PEDRU
PEDRU ISHKAYNIN KUTI KREYIKUKMASINKUNATA KILLKARKAN
1
Pedru Tata Diosta kreyik runakunata rimachinsapa.
1 Munanayni wawkinikuna, paninikuna, Jesukristupa mandunpi kaptini payka ñuka Pedruta kachamuwashka rimananta yachachikuypi purinaynipa. Salvawakninchi Jesukristu sukaman alli rurak Diosninchi kaptin kankuna ñukaykunashina sukaman kushikushpa payta kreyishpa kawsaykankichi. Payta kreyiptikichi kay kartata killkaykaykichi.
2 Kankuna Tata Diosta Señorninchi Jesukristuta riksiptikichi sukaman yanapashushpaykichi kushichishunkichi.
Pedru yachachiwanchisapa imashnami Jesukristuta katishunchisapa nishpa.
3 Jesukristuta riksiptinchikuna Tata Dios sukaman tukuy laya atipak kashpa yanapawanchisapa allita rurashpa payta kuyashpa kawsananchikunapa. Jesukristu sukaman almirana laya alli rurak kashpa sukaman kuyawashpanchikuna kayawashkanchisapa payllata kasushpa kawsananchikunapa.
4 Jesukristu sukaman kuyawashpanchikuna willawashkanchisapa sukaman allimata yanapawananchikunata. Kankuna chay alli willawashkanchikunata kasushpa kawsashpaykichi atipankichi Jesukristushina allita rurashpa kawsayta. Manana chay mana Jesukristuta kreyik runakunashinanachu munanaykichillata rurashpa kawsankichi.
5 Chayrayku Jesukristuta kreyishpa kawsashpaykichi sinchikushpa allillata rurashpa kawsaychi. Chashna allillata rurashpa kawsashpaykichi Tata Diospa rimananta allita yachakuychi.
6 Tata Diospa rimananta yachakushpaykichi kikikichi kamachinakuychi. Kikikichi kamachinakushpaykichi mana shaykushpalla Jesukristuta katishpa kawsaychi. Jesukristuta katishpa kawsashpaykichi payta kuyashpalla kawsaychi.
7 Jesukristuta kuyashpalla kawsashpaykichi tukuy Jesukristuta kreyikmasikichiwan kuyanakushpa kawsaychi. Kuyanakushpa kawsashpaykichi tukuy runamasikichita kuyashpa kawsaychi.
8 Ashwan ashwanta allita rurashpa kawsashpaykichi kamachiwakninchi Jesukristuta sukaman kushichinkichi. Payta ashwan allita riksinkichi. Payta riksishpaykichi manami yankapachu katiykankichi.
9 Mana Jesukristuta ashwan ashwanta kasushpa kawsashpanchikunaka iden mana alli kawakuk runakunashinami kanchisapa. Manana yuyanchisapanachu Tata Dios ñawpa uchanchikunamanta perdonawashkanchikunata.
10 Wawkinikuna, paninikuna, Tata Dios akllashushkankichi paypa mandunpi kawsanaykichipa. Chayrayku mana shaykushpa tukuy shunku kreyishpa payllata katiychi. Tata Diospa rimananta allita kasushpaykichi mana uchapi urmankichichu.
11 Chashna allita rurashpa kawsaptikichi Tata Dios sukaman kushikushpa sieluman pushashunkichi paywan kushikushpa kawsanaykichipa. Chaypi salvawakninchi Jesukristu mana tukuyniyukta sukaman allimata tukuy layapi kamachikuykan.
Pedru tukuy yachachikushkanta yuyachiwanchisapa.
12 Kankunaka ñami Tata Diospa rimananta allitana yachankichi. Chayta allita kreyishpa kawsaykankichi mana llulla kaptin. Chayta allita yachaykaptikichipish ñuka kashkan tukuyta yuyachiykaykichi.
13 Amarapish wañushpaynira sukaman munani tukuy yachachishkaynikunata yuyachiynikichita.
14 Señorninchi Jesukristu willawashka utka wañunaynitana.
15 Chayrayku tukuy yachachishkaynikunata yuyachiykaykichi wañushkayniwasha ama kunkanaykichipa.
16 Ñuka yachachikukmasinikunawan ñami allitana yachachishkaykichi Señorninchi Jesukristu tukuy laya ruray atipak kananta. Yachachishkaykichina kashkan shamunanta. Chashna yachachishpaynikuna manami kikinikunapa yuyanaynikunamantachu kuentukunata parlachishkaykichi. Ñukaykuna tukuy laya yachak Jesukristuta kikinikuna ñawinikunawan kawarkanisapa.
17 Suk kuti urkupi kashpaynikuna kawarkanisapa Tata Dios Jesukristuta sukaman kuyashpa llipyachiptin. Uyarirkanisapa Jesukristuta kuyashpa alabaptin. Sielumanta Tata Dios willarkan: “Kayka wambraynimi. Paytami sukaman kuyani.”
18 Chashna Tata Dios sielumanta willaptin chay akllashkan urkupi kashpaynikuna uyarirkanisapa.
19 Tata Dios sielumanta rimashka kaptin yachanchisapa chay ñawpa yachachikuk runakunapa killkashkankuna deveras allima kananta. Chayrayku chaykunata allita kasuychi. Chay killkashkankunaka alkusa tutapi rawraykakshinami. Jesukristu kashkan shamunankaman Tata Diospa rimanan pakarinan llukshimuykak luserushina yachachiwanchisapa. Jesukristu kashkan shamushpa inti lusnin kawachiwananchikunashina tukuy layata yachachiwashunchisapa.
20 Allita uyariwaychi. Ñukanchikuna manami kikinchikunallachu atipanchisapa Tata Diospa rimananta entiendiyta.
21 Ñawpa alli yachachikuk runakuna mana kikinkunapa yuyayninkunallatachu yachachikurkansapa. Tata Diospa Espiritun chay alli rurak runakunata yachachiptinkuna Tata Diospa rimananta allita yachachikurkansapa.


text:
Josepmir Ballón
Josepmir Aaron Ballón Villacorta sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1989 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Josepmir Ballón.


text:
Santiago Ramón y Cajal
Santiago Ramón y Cajal (* 1 ñiqin aymuray killapi 1852 watapi paqarisqa Petilla de Aragón llaqtapi - † 17 ñiqin kantaray killapi 1934 watapi wañusqa Madrid llaqtapi); Ispaña mama llaqtap huk Hampikamayuqpi mantapas yachaqsi karqan.
1906 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi ).
Tayta: Justo Ramón Casasús, Mama: Antonia Cajal.
Alma mater: Zaragoza Yachay Sunturnin.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Santiago Ramón y Cajal.
[[Katiguriya:]]