text:
APÉNDICE
¿Imataq Juicio Hunaqqa?
¿IMANÖ Juicio Hunaq kanantataq pensanki? Dios nöpanman hukllëllapayan almankuna ëwarnin hutsankunapita juzgado kayänantam atska nunakuna pensayan. Hinamampis, ciëloman wakin ewkuyänanta y wakin ninawan rupaq ëwayänantapis pensayanmi. Tsënö kaptimpis, Bibliaqa rikätsimantsik Juicio Hunaqqa hukläya kanantam, manam mantsakëpaq hunaqtsu, sinöqa llapan altsakänan y kushikïpaq hunaqmi kanqa.
Apocalipsis 20:11, 12, QKW, nishqanchömi imanö Juicio Hunaq kanantapis apóstol Juan qellqarqan: “I rikarqä juk jatun yulaq trönuta i tseychow teykaqta, nowpanpitam eyqikuyarqan patsa i syelu, i manam ima sityu karqantsu peykunapaq. I rikarqä wanushqakunata, jatusaqkunata i ichikkunata, Dyospa [“tronopa”, NM] nowpanchow sheykayaqta; i librukunanam kichakashqa kayarqan, i juk libru kichashqa karqan, tseymi kawey libru; i wanushqakuna jusgashqa kayarqan librukunachow qellqashqa kosaskunapa, rureyninkunamannow” nishpa. ¿Pitaq tsë trönochö tëkaq Juezqa?
Rikanqantsiknöpis, Jehová Diosmi nunakunapa Hatun Juezninqa. Tsënö karpis, hukpa makinchömi nunakunata juzguëtaqa haqirishqa. Hechos 17:31 nishqanchömi apóstol Pablu willamantsik: “Diosmi sitashqa juc junaqta, enteru munducho nunacunata rurayanqanmanno acrashqan nunatawan jusgatsinanpaq”. Y tsë akrashqa Juez nunaqa, Jesucristom (Juan 5:22). Pero, ¿imëraq tsë Juicio Hunaq qallanqa y ëka tiemporaq kanqa?
Satanaspa mana alli nunankunata Armagedón nishqanchö Dios ushakäratsimuptinmi, tsë Juicio Hunaqqa qallëkonqa nimantsikmi Apocalipsis librochö (Apocalipsis 16:14, 16; 19:19–20:3). * Tsë Armagedón nishqan guerra pasariptinnam, Satanastawan demonionkunata uchkuman hitarkur wichqarenqa tsëchö waranqa wata kayanampaq. Tsëyaqnam, 144.000 ciëlochö gobernayänampaq akrashqakuna, nunakunata juzgayanqa y “Jesucristuwan waranqa wata mandacuyan[qa]” (Apocalipsis 14:1-3; 20:1-4; Romanos 8:17). Rikanqantsiknömi Juicio Hunaqqa waranqa wata kanqa y manam huk hunaqllatsu.
Tsë waranqa watam Jesucristu “cuentata mañanqa cawecaqcunata y wanushqacunata” (2 Timoteo 4:1). “Cawecaqcunata” nerqa, “mana yupetapis puedipaq mantsaquepaq alli shuyni” nunakunapaqmi parlan, këkunaqa Armagedón nishqan guerrapita kawëkar pasaqkunam kayan (Apocalipsis 7:9-17). Hina apóstol Juanqa rikarqan “wanushqakunata [...], Dyospa [“tronopa”, NM] nowpanchow sheykayaqta” cuentata qoyänampaq. Jesus änikonqannömi ‘wanushqacunaqa’ Cristo parlashqanta “wiyarirnin” kawariyämonqa (Juan 5:28, 29; Hechos 24:15). Y cuentata qoyanqan höraqa, ¿imataraq Juez rikanqa?
Apóstol Juan rikanqan visionchömi ‘librukuna kichakashqa kayarqan’ y “wanushqakuna jusgashqa kayarqan librukunachow qellqashqa kosaskunapa, rureyninkunamannow”. Kë librokunachöqa, ¿unë rurëninkunatsuraq qellqarëkarqan? Manam. Kë juiciochöqa manaraq wanur rurayanqankunatatsu manam juzgan. ¿Imanöpataq këtaqa musyantsik? Kikin Bibliachömi willamantsik, “wanushqana kaqqa hutsapita justifikashqanam”, nishpa (Romanos 6:7, QKW). Tsë kawarimoqkunaqa hutsannaqnam kawariyämonqa. Tsënöpam, tsë librochö qellqarëkaqqa shamoq tiempopaq yachatsikïkuna. Kawarimoqkuna y Armagedón nishqanta kawëkar pasaqkunapis, Diospa mushoq mandamientonkunatam wiyakuyänan, mana wanushpa kawëta munarqa. Kë librochömi waranqa watapaq Jehová Diospa mushoq mandamientokuna këkanqa. Tsë Juicio Hunaq tiempochö rurayanqampitam juzgado kayanqa.
Tsë tiempochömi, waranqëpayan nunakunapaq kanqa huk alli tiempo, Diospa voluntadninta yachakuyänampaq y rurayänampaq. Tsëpaqqa Diospa voluntadnimpita yachatsikïqa hinantin Patsapam kanqa. Y “justiciatam yachakuyan[qa] patsachö llapan täraq nunakuna” (Isaías 26:9). Tsënö kaptimpis manam llapan nunakunatsu Diospa voluntadnin rurëta munayanqa. Tsemi, Isaías 26:10 willamantsik: “Mana alli nunata kuyaptimpis manam justiciata yachakuntsu. Alli patsachö këkarpis mana allillatam rurëkanqa, y manam rikanqatsu Jehovapa hatun këninta” nishpa. Kë Juicio Hunaqchöqa mana alli nunakunaqa chipyëpam ushakäyanqa y manam imëpis kawariyämonqanatsu (Isaías 65:20).
Tsë Juicio Hunaq ushariptenqa llapan kawëkaq nunakunam chaskiriyanqa “rasumpëpa kawëta”, o hutsannaqnam kayanqa (Apocalipsis 20:5). Tsëmi, Juicio Hunaq tiempochöqa llapan nunakuna qallananchöno hutsannaq këman chäyanqa (1 Corintios 15:24-28). Tsëpitanam shamonqa huk último kaq prueba. Satanasmi uchkuchö wichqaranqampita horqashqa kanqa, y llapan nunakunata pruëbaman churanantam Jehová permitenqa (Apocalipsis 20:3, 7-10). Diablopa contranman churakaq nunakunaqa rikäyanqam Dios änikonqan kë profecía cumplikaqta: “Patsachöqa alli nunakunallam tärayänqa, y mana wanushpam tsëchö kawayanqa” (Salmo 37:29). Awmi, kë Juicio Hunaqqa huk kushikïpaq bendicionmi kanqa llapan wiyakoq y fiel nunakunapaq.
^ par. 1 Armagedón nishqampita más yachatsikïkunataqa tarinki, Perspicacia para comprender las Escrituras, vol. 1 nishqampa 680, 681, 1086, 1087, päginankunachö, y Adoremos al único Dios verdadero nishqan libropa 20 capïtulonchömi, kë ishkan librokunataqa Jehovapa testigonkunam rurayämushqa.


c: text/html

text:
Phinu ugru rimaykuna
Phinu ugru rimaykuna nisqaqa huk ural rimaykunap huk urin ayllunmi, anti Iwrupapi, chunka suqtayuq rimayniyuq, iskay chunka pichqayuq hunu rimaqniyuqmi. K'askachakuq rimaykunam.
Lliwmanta aswan rimaqniyuq phinu ugru rimaykunaqa unriya simim, phinis simim, istunya simipas.
Phinu ugru rimaykunap urin ayllunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Unriya (Magyar)
- Obugru rimaykuna
- Permu rimaykuna
- Komi
- Udmurtu (Wotyaku)
- Wolgaphinu rimaykuna
- Maru rimaykuna
- Mari (Cheremisu)
- Mordwinu simin
- Yaqa mana riqsisqa wañusqa phinu rimaykuna
- Phinusamu rimaykuna (Phinulapu rimaykuna)
- Sami rimaykuna (Lapu rimaykuna)
- Kunti sami rimaykuna
- Anti sami rimaykuna
- Baltikuphinis rimaykuna
- Sami rimaykuna (Lapu rimaykuna)
- Maru rimaykuna
Paqta rimakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yupaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hukmanta suqtakamaqa tukuy yupaykuna ñawpa ural rimaymanta rimakunam. Qanchispaq rimataq phinis simipi unriya simipipas indu iwrupiyu rimaykunamanta chaskisqa. Chunkapaq rimaqa ñawra hinam, sami simi, mari simi, masi simipi ñawpa yupay nisqapaq rimam. Chunkapaq komipi udmurtpipas das nisqa, unriyapi tíz nisqaqa iranu rimaykunamantas chaskisqa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kathuliku Inlisya
Kathuliku Inlisya (grigu simimanta: Kaθoλιkή Ekkλnσίa (katholikī´ ekklīsía) "sapsi inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Catholica, kastilla simipi: Iglesia Católica) nisqaqa Tayta Papap kamachisqan Tiksimuyuntinpi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta kunti Iwrupapi tukurqan, anti Iwrupapi, Bisantinu qhapaq suyupi kaq Orthodoksa Inlisyamantas rakispa.
Chunka suqtayuq kaq pachakwatapi prutistanti inlisyakunas Katuliku Inlisyamanta rakikurqan.
Ispañulkuna, purtuyiskunapas katuliku inlisyata Abya Yalaman mast'arqan, Tawantinsuyu iñiyta sarupaspa.


text:
Griguryu IV
Griguryu IV, Griguryu IV huk tawa ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. IV, Italya simipi: Gregorio IV) sutiyuq runaqa (* 827 watapi paqarisqa Roma? llaqtapi - † 11 ñiqin qhulla puquy killapi 844 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
20 ñiqin tarpuy killapi 827 watapimanta 11 ñiqin qhulla puquy killapi 844 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu IV.
[tl:Papa Gregorio IV]]


text:
Palistina kamachikuy
Palistina kamachikuy (arabya simipi دولة فلسطين Dawlat Filastin) nisqaqa Palistinap rakinkunapi 1994 watapi kamarisqa kamachiymi. Chay k'itikunataqa Israyil awqaqkunam 1967 watapi hap'irqan, aswan Palistina k'itikunatapas, tukuy ñawpa Palistina nisqa suyutam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Quchakuna:
- Mayukuna: Jordan Mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachaychiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Palistina kamachikuy.


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
¿Imataq “Hatun Babilonia”?
APOCALIPSIS sutichasqa libropi kaq wakin willakuykunaqa tupanachiykunapiwan rikchanachiykunawanmi qellqakurqa. Ejemplopaq, willawanchikmi huk chuchumika warmipa urkunpi “Hatun Babilonia” nispa qellqasqa kasqanmanta. Willawanchiktaqmi ‘achka yakukunapa’ hawanpi tiyasqantapas (Apocalipsis 17:1, 5, 15). Manam chay ruraytaqa atinmanchu aychayoq tulluyoq cheqap warmiqa, chaymi “Hatun Babilonia” nisqaqa huk tupanachiylla. ¿Imamantaq rikchakun?
Apocalipsis 17:18 nisqapim willakun “Hatun Babilonia” ‘kay pachapi reykuna kamachiq hatu-hatun llaqta’ kasqanta. “Llaqta” nisqan palabraqa huñulla kaq achkallaña runakunapim piensarichiwanchik. Hina kay ‘hatu-hatun llaqtataqmi’ ‘kay pachapi reykunata’ munaychakun. Chaynaqa allpantinpi munaychakuq hatu-hatun llaqtamanmi rikchakun Hatun Babilonia nisqaqa. ¿Imayna kaq llaqtataq? Chay llaqtaqa Allpantinpi munaychakuq religionkunam. Qawarisun imaynatam Apocalipsis libropi willakusqan yanapawanchik chayna kasqanta yachananchikpaq.
Kay pachapi atiyniyoq munaychakuqqa kanman allpantinpi kaq kamachikuqkunam, allpantinpi kaq hatun negociantekunam otaq allpantinpi kaq religionkunapas. Hatun Babiloniaqa manam allpantinpi kaq kamachikuqkunachu kanman, Diospa Palabranqa ninmi “kay pachapi reykunam [llapallan kamachikuqkunam] paywan huchapakurqaku”, nispa. Kay pachapi llapallan kamachikuqkunawan huchapakusqanmi rikchakun paykunawan hukllawakusqanta. Chayraykum Hatun Babiloniataqa sutichakun “chuchumika warmi” nispa (Apocalipsis 17:1, 2; Santiago 4:4).
Bibliam willawanchik kay chuchumika warmi puchukachisqa kaptin hatu-hatun llakiwan “kay pachapi negociantekunapas” waqanankumanta. Chaynaqa manataqmi allpantinpi kaq negociantekunachu Hatun Babilonia nisqaqa. Bibliapa textonkunam qawachiwanchik imaynam puchukachisqa kaptin kay pachapi reykunapas hinaspa negociantekunapas “karullamanta” qawarayanqaku (Apocalipsis 18:3, 9, 10, 15-17). Chaynaqa manamá Hatun Babiloniaqa allpantinpi kaq kamachikuqkunachu nitaq allpantinpi kaq negociantekunachu, aswanqa enteron pachapi munaychakuq religionkunam.
Allpantinpi munaychakuq religionkuna kasqantataqmi yachanchik llapallan nacionkunata ‘layqakusqanwan’ engañasqanpi (Apocalipsis 18:23). Espiritismoqa religionmi demoniokuna kallpanchasqankurayku. Chaymi mana admirakuypaqchu Hatun Babilonia nisqata ‘demoniokunapa yachanan’ nispa Biblia niptinqa (Apocalipsis 18:2; Deuteronomio 18:10-12). Chaymantapas kay Hatun Babiloniaqa cheqap cristianokunapa contranpim churakun; arí, ‘Diosmanta willakuqkunatawan’ ‘Diosllapaqña kawsaqkunatam’ qatikachan (Apocalipsis 18:24). Cheqap cristianokunatam llumpayta cheqnikun, chaymi ‘Jesusmanta willakuqkunata’ llumpayta qatikachan hinaspapas wañuchinmi (Apocalipsis 17:6). Chaynaqa Hatun Babiloniaqa allpantinpi kaq llapallan tukuy rikchaq pantay munaychakuq religionkunam.


text:
17 willakuy
¿Imaynatan iñiq t’aqakunata watukuq umalli yanapawanku?
Biblian askha kutita willan Bernabemanta apóstol Pablomantawan. Paykunaqa iñiq t’aqakunata watukuq umallikunan karqanku. ¿Iman paykunata kallpachaq chayta ruwanankupaq? Iñiqmasikunapi tukuy sonqowan interesakusqankun. Pabloqa sinchi karutaña viajanan karqan chaypas, watukusqan iñiqmasikunamanmi kutiyta munarqan imaynachus kashasqankuta yachananpaq, kallpachananpaq ima (Hechos 15:36). Pablo hinan kay tiempopi watukuq umallikunapas iñiqmasinkupi interesakunku.
Kallpachawanankupaq hamunku. Watapi iskay kutitan iñiq t’aqakunata watukuq umalli watukamuwanku. Paykunaqa 20 iñiq t’aqakunata hinan watukunku sapankawantaq huk semana kanku. Kallantaqmi iñiq t’aqakunata qhawariq umallipas, payqa watapin huk kutita watukamuwanku. Paymi iskay p’unchayta aparikuq hatun huñunakuyta umallin allinta aparikunanpaq. Paykunaqa experienciayoq cristianokunan kanku, chaymi imaymanata paykunamanta yachayku hinallataq esposankumantapas, casado kaqtinkuqa. Paykunaqa kallpachakunkun wayna-sipaskunata kurakkunatapas reqsinankupaq, kusikunkun ñoqaykuwan predicaspa, Bibliamanta yachachisqayku runakunaman visitaspapas. Paykunaqa huk umallikunawan kuskan iñiqkunata kallpachanankupaq wasinkuta visitanku, hinaspapas huñunakuykunapi hatun huñunakuykunapipas sumaq discursokunatan qonku (Hechos 15:35).
Llapaykupin interesakunku. Watukuq umallikunaqa iñiyniykupi allin kanaykutan munanku. Paykunaqa umallikunawan yanapakuq qharikunawan iman huñukunku iñiq t’aqa imayna wiñarisqanta qhawarinankupaq, chaypitaqmi yanapayta qonku ruwanankuta allinta aparinankupaq. Chaymantapas precursorkunatan yanapanku aswan allin predicaq kanankupaq, anchatataqmi kusikunku chayllaraq hamuqkunata reqsispa, iñiyninkupi wiñasqankuta qhawarispa ima. Chay umallikunaqa iñiqkunata ‘serviypi llank’aqkunan’ kanku, tukuy atisqankutataqmi ruwanku (2 Corintios 8:23). Ñoqanchispas kallpachakusun paykuna hina allin iñiyniyoq Dios sonqo runakuna kananchispaq (Hebreos 13:7).
¿Imaraykun watukuq umallikuna iñiq t’aqakunata visitanku?
¿Imatan ruwawaq chay visitakuna kaqtin?


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Musyantsikmi keynow kashqan ta: Imana kaq nunaku napis nunam kayan. Llapantsik tseynowlla kashqaqa tseynowllam derëchuñtsikkuna kapamantsik. I tseynow kaptinmi kushi, shumaq, allilla kawashun derëchuntsikkunawan (kikintsikpa kaqwan).
I derëchukunata mana wiyakurninpis mana alli nunakunam allápa allqotsayarqan wakin nunakunata. I tseynow allqotsanqanta musyar llapan patsachow nunakuna llakikur ajayarqan. I yapey mana tseynow kananpaqmi munantsik key patsa keynow kananta:
Parleyta munashqaqa yarpanqantsikmannowmi parlashwan llapantsik nunakuna. Kreyinqantsikmannowmi imamanpis kreyikurnin kashwan llapantsik nunakuna. Ama ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis. I manam ni pipis pishupukoq kanmantsu.
Allápa mana alli allqotsaq awtoridakuna kaptenqa mana meymanpis tsatakiyta, pwedirninmi awtorida wajaq sharkuyanman. I tseynow mana kananpaqmi alli kanman llapan nunakunapa derëchunkuna leykunachow alli qellqashqa kanman, llapantsik reqinapaq.
Imey kutipis mas shumaq kawakiychow llapan nasyonkuna jukninwan jukninwan kayánanmi kanan.
Nasyonkuna purwakarkur; kanan Naciones Unidas jutiyoq, eyllukayashqanchow nasyonkunam konstitusyonchow áninakuyarqan, keynow nunakunapa derëchunkuna kananpaq. Llapan imana kaq nunapapis derëchunkuna kanman. Pi nunapis nuna kanqannowmi ima nunatapis kikintanow rikanman. I nuna karninmi: Oliqopis, warmipis derëchunkunachowqa mana meyqanpis jukláyatsu kayanman. Llapan nasyonkunam ániyashqa Naciones Unidas yanapeyta, markakunachow key konstitusyonta mana qonqarishpa llapan nunakunata reqitsiyanqa shumaq kawakuyánanpaq.
Naciones Unidas eyllukayanqan kaq nasyonkunam yachatsinakuyashqa tsey kamatsiyanqanchow keynow rurananpaq. Nasyonkunachowmi llapan nunakunata yachatsikuyanman nunakunapa derëchunkúnata wiyakurnin kayananpaq.
Tsey intutsinakuyanqanchow keynow kananpaq nasyonkunam key derëchukunata llapan nunakunata káyitsiyanman.
I tseynow kaptinmi nasyonkuna purwakayanqanchow (asamblea generalchow) kanan willakayámushqa Llapan Nunakunapa Derëchun (Los Derechos Humanos). Key willakayámunqanchowmi, llapan patsachow imana kaq nunakunapapis derëchunkuna keykan. I mey markachowpis llapan nunakunam kawayanman key derëchukuna keykanqanmannow. I pi nunapis o gobiyernupis key derëchukunata yawarninmi imanowpapis nunakunata yachatsikuyanman ániyánanpaq. I mey nasyonchowpis llapan nunakuna key derëchukunata káyiyánanpaqmi kikin nasyonninchow i jinantin nasyonkunachowpis tukiy láyapa willakuyanman. I Naciones Unidaschow kaq nasyonkunachowpis i tsey nasyonkunapa kallpan kaq nasyonkunachowpis tseynow rurayanman.
Meyqan nunapis manam pipa sirweqnin nuna kananpaqtsu yurikushqa. I nuna karninmi meyqan nunapis juk láyatsu kayanman derëchunkunachowpis. I yarpachakiyta yacharninmi i allita mana allita shonqonkunachow mákurninmi nunakuna jukninta wiyanakur kayanman.
Key niyashqanmunqanchow derëchukunaqa llapan nunakunapaqmi kanqa imana kaq láya nunakunapaqpis, ima rikoq nunakunapis, warmikunapaqpis, ollqokunapaqpis, i mana kaq idiyomata parlaq nunakunapaqpis, ima relijyonninchow kaq nunakunapaqpis, ima politikuman kreyeq nunakunapaqpis, imaman kreyikoq nunakunapaqpis, meylo markayoq nunakunapaqpis, waktsa nunakunapaqpis kapoqyoq nunakunapaqpis, i imana kaq yurishqa nunakunapaqpis.
Llapan nunakunapa derëchunkunapis meyqan nasyonkunachowpis imanow gobyernu kaptinpis, nasyonkuna, ichik nasyonkunata nitirarpis, key derëchukunataqa niyaman qonqayanmantsu.
Juk nunapa derëchunmi kanman kawananpaq, i mana pipis jarqarishqa purikunanpaq i mana pipis peyta allqotsananpaq.
Manam meyqan nunapis pipa sirweqnin nuna kanmantsu. Manam meyqan nunatapis sirweqnin kananpaq ni imanowpa rantikushqa kanmantsu.
Manam ni meyqan nunata imeyká ashnutanow rutatarnin, mana ankuparnin maqarnin rurayanmantsu ni pikunapis.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman mey markachowpis leykuna kanqanmannow kananpaq.
Justisyankunachowmi llapan nunakunatam justisyankunataqa ratatsiyanman. Meyqan nuna kaptinpis llapanpaqmi key leykunaqa. Itsanqa juk awtorida ninqa meyqan nunatapis keynow nishpa: - Qampaqqa manam derëchiyki kantsu justisyachow, o keynow nishpa ninqa: - Key nunapaqqa manam justisya kanqatsu - nishpa. Tseynow niptinpis llapan nunakunapaqmi key derë'chunkuna. I tseynow nirninqa key deklarasyonchow ninqanta manam wiyakuyantsu.
Mey nasyonchowpis konstitusyon kaq leykunata o meyqan leykunata niana wiyakurriin juk nuna allqotsakunqa nuna mayinta. Tsey allqotsashqa nunaqa tsatakunmanmi alli kaq awtoridaman i tsey awtorida manam jaqerinmantsu keynow kananpaq leyninwan.
Manam ni pi awtoridakuna muneyninta rurarnin juk nunapa mana jutsan keykaptinqa tsey nunata ni pwestuman ni karselman llawitsiyanmantsu ni kuyey markanpita qarqoyanmantsu.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman tsatashqa kayanqanta alli kaq jweschow llapan nunakunapa nowpanchow altsananpaq. I juk nuna jutsayoqta tarirqa mana alli rurashqanpita !eykuna kanqanmannowmi qochiyanman derëchunkunata.
1. Tsatashqa karninqa juk nunaqa manam jutsayoqran jwes jutsan tarinqanyaq. Nunakunapa nowpanchow, justisyata jwes rurashqanchowmi, tsey nunapa derëchun kanman juk washaqnin peypaq parlakunanpaq.
2. Juk nuna imatapis ruranqa; i tseynow ruranqata manana rurananpaqqa juk mushoq ley kikinpa nasyonninchow o llapan patsachow karinqa. Tsey nunaqa rurashqanpita manam jutsayoqtsu kanman. Pi nunapis imata ruranqanchow mana alli kashqanta, ni pi musyarqantsu, manam jutsatsu kanman, ni nasyonninchow ni llapan patsachow; manam juk jutsapaq kantsu ishkey laya justisya.
Mana imapis keykaptenqa nuna mayinpa kaweykininman, ni yarwar mayinman (familyanman), ni pi nuna manam jaka kanmantsu, ni qellqakuyanqanta paqilapa leyikunmantsu, ni wayinman mana alli rurakoq yeykunmantsu. I ulikurkurnenqa nunakunapa jananchow nunapa wasan manam rimanmantsu. Tseynow mana alli nunakunapaq llapan nasyonkunachowmi leykuna kanmi.
1. Mey nasyonchow keykarninmi meyqan nunapapis derëchun kanman munanqanpa purikunanpaq, munanqan markachow tákunanpaq.
2. Mey nasyonpita o kikinpa nasyonninpita yarqushqa karninpis, meyqan nunapa derëchunmi kanman nasyonninman kutikunanpaq.
1. Pi nunapis mana alli awtorida qatikachaptenqa, tsey nuna derë'chunchowmi ashinman, meyqan nasyonchowpis tákunanpaq.
2. Lluta jutsakuna ruraq, Naciones Unidaskuna nishqanta mana ruraqkunaqa, manam key derëchuyoqtsu kayan.
1. Meyqan nunapapis derëchunmi kanman nasyonninpa nunan kananpaq.
2. Mana pitapis awtorida muneyniyta rurar waqanmantsu nasyonninpita, pi nunapis munarqa eywukunmanmi juk nasyonkunachow täraq.
1. Meyqan laya, mey nasyon, meyqan relijyonchow karninpis oliqopis, warmipis, llapan nunakuna mallwayarqa derëchunkunam kanman kasakurnin yarwar mayinkuna kayäpunanpaq. Warmipaqpis, ollqopaqpis tseynowllam derëchunkuna kanman kasakuyänanpaq. I kasadu keykäyanqanchow rakikayaptinpis derëchunkunam keykanman.
2. Ishkankuna warmi oliqo munanakurninmi kasakuyanman. Manam ni pipis pushanmantsu mana munanqanwan kasakunanpaq.
3. Yarwar mayikunawanmi qal]ayan markakuna nasyonkunam rikapäyanman i yanapäyanman alli kawayänanpaq.
1. Llapan nunam kapoqyoq kanman; munarqa japallan o piwanpis shuntukur.
2. Mana pitapis qochiyanmantsu kapoqninta.
Llapan nunapam derëchum kan, munanqannow yarpachakunanpaq, i rurananpaq, relijyonnin akrananpaq o jukta ashinanpaq; tseynow kashqanchow derëchunchowmi ninman japallan kashqanchow o nunakunapa nowpanchow.
Llapan nunam derëchunchow munanqanta ninanpaq o ruranapaq; tseypaqreykur nuna pipis piñapanmantsu ni qatikachanmantsu. Kikin rurashqantaqa shuntukiywanpis munarqa musyatsikunmanmi kikinpa nasyonninchow o juk nasyonkunachowpis.
1. Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman imapaq eyllukayänanpaq i ima purwakayanqanchow shuntukayänanpaq. I tsey purwakayanqanqa kanman manam pitapis piñapäyananpaq.
2. Manam munaqtaqa, manam pipis purwakan kanman qayanmantsu.
1. Llapan nunapam derëchun kanman nasyonninchow kamatsinanpaq; kikin o marka mayinta akrarkur kamatsikoq pushananpaq.
2. Meyqan nunakunapis derëchun kanman, nasyonkunapa ofisinanchow uryayänanpaq.
3. Pipis awtoridaman chan marka mayinkuna munaptinmi; key muneyninkunata rurayanman patsatsikoqkunapa watan ushkäriptin alli kaq marka mayinkunata akrar. Key akrakiykanman mana pipis rikareykämashqam.
Llapan nunakuna key patsachow kawarnin kayaptinmi derëchun kanman seguru sosyalninkuna kananpaq. I tseynow kananpaqmi mas kapoqyoq nasyonkuna yanapäyanman waktsa nasyonkunata; peykunanman rurayanman kanqanmannow. I tseynow gobiyernu ruraptinmi llapan nunakuna imeypis shumaq alli kawayanman, i munayanqanmannowmi winakuyanman.
1. Llapan nunakunapa derëchunmi kanman uryayoq kayänanpaq. I munanqan uryeytam akrayanman. I uryayanqanchow mana rureyta yacharqa o qeshyamarqa manam ruranmantsu. I llapan nasyonchowmi leykuna kanman mana uryayoq nunakunata yanapäyananpaq.
2. Tseynowlla uryeychow keykäyaptenqa tseynowllam ushkan kanman meyqan nunakunapapis.
3. Llapan uryakoq munatam ushkan qoyanman mana suwapashpa yawar mayikunawan alli kawananpaq; mana tseynow kaptenqa kamatsiyoqkunam leykunata qorqoyanman yanapakuyänanpaq.
4. Llapan nunapam derëchun kan purwakarkur sindikatu nishqanta ruraya'nanpaq; keyta rurayanman wallkinakushqa kayänanpaq.
Llapan nunapam derëchum kanman uryarirqa jamakurinanpaq; uryeykunaqa manam junareqnowtsu kanman; kamatsikoqkuna leychowmi keyta qeliqayanman. Jamakiynin chämuptinqa llapan uryakoqmi jamakuyanman mana ushkanta oqrashpa.
1. Meyqan nunapapis ushkäninmi atskam kanman alli kawakiychow kikin, warmin, i tsurinkuna kawayänanpaq. I ushkanmi tinkunman mikiyninkunapaqpis, ratashninkunapaqpis, wayinpaqpis, qeshyarninqa jampikuyänanpaqwan i estäduta pägananpaq llapan marka mayinkunapaq ruranqanta. I uryey mana kaptenqa, o qeshyakiykaptenqa, o soqru tikrakuriptenqa, o paju kaptenqa, o owkisyaptenqa, o imanowpapis mana uryeyta pwediptenqa, meyqan nunapapis derëchunmi kanman seguru sosyalnin tsarananpaq.
2. Wawayoq paju warmikunapaq i waktsa wamrakunapaq nasyonkunachow leyninkuna kanman munayanqanmannow yanapayänanpaq. Key ley llapan tsurikunapaqmi derëchunkunata ratatsin.
1. Meyqan nunakunapapis derëchunmi kanman yachakuyänanpaq. I yachakiy mana rantiyoqmi kanman primariyata ushanqanyaq. I llapan wamrakuna primariyachow yachakuyänanman. Keynow yachakiychowqa nunakuna derëchunchowmi kanman ima profesyontapis akrananpaq.
2. Yachakuyaqa kanman llapan nunakuna winayänanpaq; nuna mayinkunawan mana piñapänakur, wallkinakur kawayänanpaq; manam chikinakushpa, mana jorqapänakushpa, kuyanäkur nuna purapis, nasyon purapis; ima läya nunakunapis, imanow relijyon kaqpis, Naciones Unidasta yanapäkur alli kawakunapaq.
3. Teytakunapa derëchunmi kanman tsurinkunapaq yachatsikiyninta akrananpaq.
1. Pi nunapis derëchunchowmi kanman qotsukur, qatswakur, shumaq qotsukuwanta wiyakiyta, markanpa kaweynin qellqeyta, i marka mayinkuna ruranqanta meyqanpis tsari nmanmi kushikurinanpaq, yarpachakunanpaq.
2. Manam pipis derëchuyoqtsu juk rurashqanta noqam rurarqä ninanpaq; keynow mana kanapaq imatapis ruraqkuna wil lakuyanmanmi kamatsikoqkunaman.
Llapan nunakuna derëchun kan keychow qellqashqa kaqta, tseynow kananpaq.
1. Llapan nunam ruranan markan nishqanta, tseychow yurishqanpita, täran winanpis marka mayikunawan. Tseynow kawarnin alli nuna keyta yachakun.
2. Key deklarasyonchow derëchukuna nishqanmannow kaweykarninmi llapan nunakuna wiyachakuyanman nasyonchow leykuna kashqanta. I wakin nunakunapa derëchunkunata mana jalupashpa, shumaq kakushwan nunakuna kawayänanpaqmi, mana piñapänakur pipaqpis mana allim munarislipa, tseynow nunakuna kawakunapaqmi tsey leykunata gobiyernu rurashqa.
3. Key derëchukunata i muneykunata manam pipis rurayanmantsu mana Naciones Unidas munanqannowqa.
Key deklarasyonchowqa manam ni imapis kantsu meyqan nasyonpis, meyqan läya nunakunapis ni meyqan nunapis, nuna rnayinkunapa derëchunkunata micharnin kayänanpaq.


text:
Ivan Pavlov
Ivan Petrović Pavlov (rusiya simipi: ИBáH ПeTpóBич ПáBлoB) sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin tarpuy killapi 1849 watapi paqarisqa Ryazan llaqtapi - 27 ñiqin hatun puquy killapi 1936 watapi wañusqa Leningrad llaqtapi), huk Rusya mama llaqtaq kawsay yachaymanta hampi yachaymantapas yachaqsi karqan.
1904 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi).
Alma mater: San Petersburg Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ivan Pavlov.


text:
Iker Casillas
Iker Casillas Fernández sutiyuq runaqa; (* 20 ñiqin aymuray killapi 1981 watapi paqarisqa Madrid llaqtapi - ) huk Ispaña mama llaqtayuq wan Real Madrid piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta silicciun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Iker Casillas.
- Real Madrid
- FIFA
- Iker Casillas FootballDatabase
- Mejor portero del Mundo en la actualidad


text:
Paolo Maldini
Paolo Maldini sutiyuq runaqa, icha "Il Capitano"(* 26 ñiqin inti raymi killapi 1968 watapi paqarisqa Milano (Italya) llaqtapi - ), Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Cesare Maldini
Churinkuna: (2) Daniel wan Christian.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
AC Milan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paolo Maldini.


text:
Chiri mit'a
Chiri mit'a icha Chiripacha nisqaqa watapi aswan chiri mit'am. Chiri mit'apiqa suni tutam, pisillataq p'unchawmi, aslla achkiymi. Aswan chiri kaq suyukunapi chiri mit'api qasanmi, rit'inmi.
Tiksimuyup chincha larunpi chiri mit'aqa disimri, iniru, phiwriru killakunapim, uralan larunpitaq hunyu, hulyu, awustu killakunapim. Kalindaryukamaqa Qhapaq raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta pawqarwara p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chiri mit'a.


text:
12 Yachaqana
¿Imaynatá runaman willamuyku?
Jesusqa, niraj wañupushaspa nerqa: “Janaj pacha reinomanta evangelio tukuynejpi willasqa kanqa, tukuy runas yachanankupaj; chaypachamá tukukoyqa jamonqa”, nispa (Mateo 24:14). ¿Imaynatá chay willay Jallpʼantinman chayayta atinman karqarí? Jesús Jallpʼapi kashajtin imaynatachus willarqa, kikinta ruwaspa (Lucas 8:1-3).
Wasimanta wasi willamuyku. Jesusqa, discipulosninman wasimanta wasi willanankupaj yachacherqa (Mateo 10:11-13; Hechos 5:42; 20:20). Chantapis maynejpichus willanankuta kamacherqa (Mateo 10:5, 6). Kay tiempopipis, kikillantataj ruwayku. Sapa qotuchakuyman maynejpichus willananta kamachikun. Ajinamanta Jesuspa kamachisqanman jina, tukuy “runasman willa[muyku]” (Hechos 10:42).
Runaman tukuynejpi willayku. Jesusqa maypichá runa kaj, chaypi willaj, nisunman qocha kantuspi, pujyu qayllaspi ima (Marcos 4:1; Juan 4:5-15). Noqaykupis, kikillantataj runasman tukuynejpi Bibliamanta willayku: callespi, llankʼayninkupi, parquespi, telefononejtapis. Chantapis vecinosniykuman, familiaresniykuman, colegiomanta chayri llankʼaymanta compañerosniykuman, atikusqanman jina willarillaykutaj. Chayta ruwasqaykurayku, Jallpʼantinpi may chhika runas ‘salvacionmanta sumaj willaykunata’ uyariyta atishanku (Salmo 96:2).
¿Pimantaj Reinomanta sumaj willaykunata, imaynatachus kausayninpi yanapananmanta ima willariyta munawaj? Ama kay sumaj willayta qanllapaj japʼikuychu, wajkunamanpis atikojtinkama, ¡willariypacha!
¿Ima sumaj willaykunatataj willananchej tiyan?
¿Imaynatá Jehovaj testigosnin, Jesús jinallataj willayku?


text:
¿Ima shinataj familiaca cushilla causai tucun?
¿Imashi minishtirin...
...c’uyai?
...cullqui?
...shujtaj cosascuna?
BIBLIACA NINMI
‘Dios ima nishcata uyashpa cazujcunaca cushicunmi’(Lucas 11:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
C’uyaita ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Respetota ricuchishpami causashun (Efesios 5:
Cushillami causashun (Marcos 10:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Ishqui yuyaicunata ricushun:
Diosmi familiata callarichirca. Bibliapica Diosmi familiata callarichirca nishpami yachachin (Génesis 2:
18-24). Caita yachanaca ¿imamantataj alli can?
Shuj chimbapuraita churashun: mishqui micunata micucushcanguiman. Chai micunapi imallata churashcatami yachasha ningui. ¿Pitataj tapunguiman? Yanujtami tapunguiman ¿nachu?
Shinallataj, familiapi cushilla causangapajca, familiata callarichij Jehová Diostami imata ruranata tapuna cangui.
Diosca ñucanchijmanta preocuparinmi. Canpish cambaj familiapish Bibliapimi Jehová Diospaj consejocunata mashcana canguichij. Bibliapica ninmi: “Diosca cancunataca cuidaracunmi” nishpa. (1 Pedro 5:
6, 7). Jehová Diosca familiacuna alli causachunmi munan. Pai cushca consejocunaca tucuipimi ayudan (Proverbios 3: 5, 6; Isaías 48: 17, 18).
CASHNA TAPURI
¿Ima shinataj alli yaya mama, alli cusa, alli huarmi cai tucuni?
Cai versocunata mashcai EFESIOS 5:


text:
Namkin
Namkin icha Nam-kiyan [Nam-kiyan?; han simipi: 南京 Nom-cieng, Wade–Gilespi: Nan-ching, phinyimpi: Nánjīng; Llaqtap sutipaq, T'an qhapaq llaqta? (唐 Dhang) uma llaqta Qhin qhapaq llaqta/Qhiyan qhapaq llaqta? (淸 Tsieng) Kimlin? (金陵 Cim-ling).], abbreviated han simipi: Ñin (Ñin?; han simipi: 宁 Nieng), Chunwa Jiangsu pruwinsya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Namkin llaqtapiqa 7 588 900 runakunam kawsachkanku.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 495 a. C. wata.
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 distritukuna wan 2 cundadukuna:
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nankín.
- El sitio oficial del turismo en Kiyansu (inlish wan kastilla simipi)


text:
Sirbu rimay - Hurwat rimay (Srpskohrvatski / CpпckoxpBaTckи, Hrvatskosrpski) nisqaqa ñawpaqta Yuguslawya kasqa suyukunapi uralan islaw rimaykunam.
Chay Yuguslawya kasqa suyukunapiqa kay k'iti rimaykunam: Tapuna rimakama rakinachisqa:
- Štokavski: što? = "ima?"
- Kajkavski: kaj? = "ima?"
- Čakavski: ča? = "ima?"
Mawk'a islaw "ě" kunkallakama rakinachisqa:
- Ekavski: reka = "mayu", vreme = "mit'awi"
- Ijekavski: rijeka = "mayu", vrijeme = "mit'awi"
- Ikavski: rika = "mayu", vrime = "mit'awi"
1918 watamanta 1992 watakama Sirbu hurwat simi nisqaqa Yuguslawyap tukri simin nisqam karqa. Chay Yuguslawya puchukaptinmi, musuq mama llaqtakunapi manañam sirbu hurwat simimanta rimankuchu, llapa mama llaqta kikin rimayniyuq kayta munaspa.
Kunan pacha kay tukri simikunam kachkan, anchata rikch'anakuqmi rimaykuna, hap'iqanakunallam:
- Hurwat simi (štokavski, ijekavski, latin siq'i llumpawan qillqasqa)
- Busna simi (štokavski, ijekavski, turku rimasapa, latin siq'i llumpawan qillqasqa)
- Sirbya simi (štokavski, ekavski, kirilitsa siq'i llumpawan qillqasqa))


text:
Pachuca de Soto
Pachuca de Soto (otomí Njünthe; en nawa simipi: Pachoacan o Patlachihuacan); nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Hidalgo suyu uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mexicas kamasqa.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ? coloniakuna
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Karnawal
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pachuca de Soto.
- Pachuca de Soto Uficial Web
- Gobierno del Estado de Hidalgo - Sitio Web oficial
- Perfil Socio Demográfico de Pachuca de Soto
- Mapa de la Zona Metropolitana de Pachuca de Soto
- Club de Fútbol de Pachuca


text:
Litoral pruwinsya
Litoral pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Litoral de Atacama) nisqaqa Buliwyapi, Uru Uru suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Wachaqalla llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Pacha Qullu Kimsa Misa (Pacha Kkollu Quimsa Misa) (4702 m) (nina urqu) - Inka Kamachu (4792 m)
- Mayukuna: Lawqa mayu - Sawaya mayu
- Quchakuna:
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Litoral pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Archidona kiti
Archidona kiti nisqaqa (kastilla simipi: Cantón Archidona) Ikwadur mama llaqtapi, Napu markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Archidona llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Antisana kawsaykuska amachasqa allpa - Kutupaksi mama llaqta parki - Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parki
- Urqukuna: Sumaku nina urqu (3.732 m) - Wakamayu walla (Cordillera de los Wacamayos)
- Mayukuna: Misahualli mayu - Hollín mayu - Calmitoyacu mayu - Inchillaqui mayu - Jondachi mayu
- Quchakuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Archidona kitipiqa Napurunakunam tiyanku. Paykuna Cotundo kitillipi Ushpayaku kitillipipas kawsanku.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
106 ayllu llaqtam kimsa kitillipas kan: Archidona, Cotundo, Ushpayaku (San Pablo de Ushpayacu).
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achidona kitip allpanpi achka allpa wiram, Punkarayaku nisqa tiyaypim. Chayrayku hurquyta munanku, ichataq Rukullaktapi kawsaq runakuna manam munanku. Indihina runakuna paray sach'a-sach'api chakuspa mayukunapi challwakunata hap'ispa kawsanku. Chayrayku allpa wira hurquyrayku sallqa waqlliymanta mancharikunku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Istrilla intillamaqa (Bradypus variegatus) Sumaku Napu - Galeras mama llaqta parkipi kawsaq uywam.


text:
Johan Neeskens
Johannes Jacobus Neeskens sutiyuq runaqa Johan Neeskens icha, (* 15 ñiqin tarpuy killapi 1951 watapi paqarisqa Heemstede (Urasuyu) llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Johan Neeskens.
.


text:
Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy
PACHANTIN LLAQTAKUNAPI RUNAP ALLIN KANANPAQ HATUN KAMACHIKUY
Paqarichiq: Huñunashqa Nasyunkuna
Contents
- 1 Qallariy simi
- 2 Huk Ñiqin (1)
- 3 Iskay Ñiqin (2)
- 4 Kimsa Ñiqin (3)
- 5 Tawa Ñiqin (4)
- 6 Pichqa Ñiqin (5)
- 7 Suqta Ñiqin (6)
- 8 Qanchis Ñiqin (7)
- 9 Pusaq Ñiqin (8)
- 10 Isqun Ñiqin (9)
- 11 Chunka Ñiqin (10)
- 12 Chunka Hukniyuq Ñiqin (11)
- 13 Chunka Iskayniyuq Ñiqin (12)
- 14 Chunka Kimsayuq Ñiqin (13)
- 15 Chunka Tawayuq Ñiqin (14)
- 16 Chunka Pichqayuq Ñiqin (15)
- 17 Chunka Suqtayuq Ñiqin (16)
- 18 Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (17)
- 19 Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (18)
- 20 Chunka Isqunniyuq Ñiqin (19)
- 21 Iskay Chunka Ñiqin (20)
- 22 Iskay Chunka Hukniyuq Ñiqin (21)
- 23 Iskay Chunka Iskayniyuq Ñiqin (22)
- 24 Iskay Chunka Kimsayuq Ñiqin (23)
- 25 Iskay Chunka Tawayuq Ñiqin (24)
- 26 Iskay Chunka Pichqayuq Ñiqin (25)
- 27 Iskay Chunka Suqtayuq Ñiqin (26)
- 28 Iskay Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (27)
- 29 Iskay Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (28)
- 30 Iskay Chunka Isqunniyuq Ñiqin (29)
- 31 Kimsa Chunka Ñiqin (30)
- 32 Hawa tinkikuna
Qallariy simi[edit]
Pachantin ayllu wawap allin kawsaypi kananta yuyaykuspan, kay kamachikuy paqarin. Runap kawsay qasi kusi kawsaypi kananpaq, tukuy llakipi kaspapas "justicia" taripananpaq. Kikin runakayninta runa masinkunawan riqsichispa kawsananpaq.
Runap runa kayninta sarunchasqata rikuspan, wakin ima millay sallqa runakunap runa masinta ku'muchisqanta, waqachisqanta rikuspan, kay ancha sut'i kamachikuykuna rikhurin, aswan allin, aswan sumaq kawsay runap taripananpaq; mana imamanta manchakuspa, mana yarqayta muchuspa, sut'i simipi rimarispa qasi kawsaypi kananpaq.
Runapaqpuni tukuy ima allinkunapas kamasqa karqan. Chay kamasqa kasqanta riqsispan; "derechon" kasqanta yachaspan kay simikuna kamakun qharipas warmipas kuskachasqalla kawsanankupaq, sapa p'unchaw aswanta hananchakuspa. Kawsanankupaq: paykuna ukhupipas, llapa ayllu runa ukhupipas, sapanka runataqmi tukuy llakimanta qispisqalla purikunan, llapa "mundo" pachantinman qasi kawsay mast'arikunanpaq.
Tiksi muyuntin "mundup" "estadonkuna" huñuykunakuspan, ancha allinta rimanakunku "Organización de las Naciones Unidas" sutita churaykukuspa. Hina sumaqta, allinta yuyayukuspataq, ruwaspataq, huk sunqulla kamachinakunku yanapanakunankupaq, runap runakayninta, qispisqa kayninta, tukuy "derechunta" hunt'achinankupaq.
Chay rimasqanku hunt'akunanpaqtaqmi, hatun "Asamblea" nisqa, ancha sut'inta quwanchik kay "Declaración Universal de los Derechos Humanos" qillqapi, llapa llaqtakuna ch'ullallata yuyaykuspa runap allinkayninta takyachinanpaq, chay allin kamachikuy simikuna hunt 'akunanpaq.
Kaqllataqmi riqsichina, yachachina qhipa wiñay runamanpas, waynakunamanpas aswan allinta paykuna hunt'achinanpaq aswan allin yuyaytawanpas yapanankupaq, kikin "nacionninkupipas", pachantin nacionkunapipas.
HATUN RIMANAKUYPI CHANINCHASQA KAMACHIKUY
Huk Ñiqin (1)[edit]
Llapa runam kay pachapi paqarin qispisqa, "libre" nisqa, allin kawsaypi, chaninchasqa kawsaypi kananpaq, yuyayniyuq, yachayniyuq runa kasqanman hina. Llapa runamasinwantaqmi wawqintin hina munanakunan.
Iskay Ñiqin (2)[edit]
Kay hatun kamachikuyqa llapa runapaqmi, qasilla qispisqalla purikunanpaq, pipas kachun, mistipas, runapas, yuraqpas yanapas; warmipas, qharipas. Taytachakuna mamachakunapi iñiqpas. Pacha Mama yupaychaqpas; imayna yuyaykuq runapas. May llaqtayuqpas; wakchapas, qhapaqpas.
Kimsa Ñiqin (3)[edit]
Llapan runam kawsaypachapaq kamasqa, mana piqpa rimapayasqantaqmi purikunan kawsanan p'unchawkama.
Tawa Ñiqin (4)[edit]
Manam pipas runap chitasqan kamachipi puriyta atinchu. Runawan yanachikuyqa unayñam tukukapun, kay "Declaración de los Derechos Humanostaq" chaninchan chay tukukuyninta, wiñaypaq. Yanachikuyqa qunqaypachaman churasqan kapun.
Pichqa Ñiqin (5)[edit]
Manam pipas, piqpapas, k'irisqan, muchuchisqan, k'umuchisqan kananchu.
Suqta Ñiqin (6)[edit]
Llapa runap "derechunmi", maypipas runa hina "respetasqa" kananpaq.
Qanchis Ñiqin (7)[edit]
Leypaqqa, hatun kamachikuypaqqa llapa runapas kikillan, "igual" llamk'anchik; mana pitapas akllaspa, mana pitapas t'aqarparispa.
Pusaq Ñiqin (8)[edit]
Llapa runapaq churasqan sapanka "nacionpi", hatun llaqtapi "tribunalkuna", "leywan", "amparakunanpaq" piña mayña runakayninta sarunchayta munaptinpas.
Isqun Ñiqin (9)[edit]
Manam pipas yanqa qasinmantaqa muchuy wasipi wichq'asqapas, llaqtanmanta qarqusqapas kayta atinchu.
Chunka Ñiqin (10)[edit]
Llapa runapas, imamantaña huchachasqa kaspapas, "tribunalpa" uyarisqanmi kanan; chayman hina huchayuq kasqanpas, mana huchayuq kasqanpaq yachakunanpaq.
Chunka Hukniyuq Ñiqin (11)[edit]
Hayk'am huchachasqa runaqqa, kanmi "derechon" manam huchayuqchu kani, ninanpaq "justicia" taripanankama. Allin ch'uyaman "justicia" chayaspa, ima muchuymanpas churana, huchanman hina.
Chunka Iskayniyuq Ñiqin (12)[edit]
Manam piqpa imayna kawsakusqantapas tapupakuyta atinchikchu. Manataqmi imaynatas warminwan, wawankunawan tiyan chaytapas yachayta munananchikchu. Manam runap allin kasqanta, "honranta", allin runa kasqanta panpachanachu; Chaykuna ruwasqamantaqa "leymi" muchuchinan. Chay tukuywanpis, manam pipas qillqa apachisqanchikta, "carta" chaskinanchikta pakallapi, mana yachasqanchik "liita" yachayta atinchu. Llapa runam chay mana chaninmanta "libre" kanan, "leypa" "protejisqan.
Chunka Kimsayuq Ñiqin (13)[edit]
Llapa runam may munasqantapas purikunan, tiyananpaqtaq may llaqtatapas, may chiqastapas akllakunan. "Nacionninmanta" lluqsispapas kaqmi kutiykampuyta atillantaq.
Chunka Tawayuq Ñiqin (14)[edit]
Chiqnisqaña, qatiykachasqaña kaspapas, piqpa wasinpipas, maypipas pakuykukuyta atinmi, may "nacionpipas", may llaqtapipas, may chiqaspipas. Manam "común" huchayuqman aypanchu kay "derecho".
Chunka Pichqayuq Ñiqin (15)[edit]
Llapa runakunap "derechunmi huk nacionalidadniyuq" kay. Llapataqmi mayqin naciontapas tiyananpaq akllakuyta atin. Chaymantaqa manam pipas hark'akuyta atinchu. Manataqmi pipas, maypas "nacionalidadninchikta" qichuyta atinchu, nitaq huk "nacionalidad" akllakunanchikta tatichiyta atinchu.
Chunka Suqtayuq Ñiqin (16)[edit]
Qharipas warmipas hunt'asqa watanman chayaspaqa "casarakuyta" atin piwanpas maywanpas, mana piqpa hark'akusqan, yuraqwanña yanawanña, paykuna pura tinkuku, munanakunku chayqa. Warmi qhari wawakunantin tiyaspataqmi allin rimanakuypi tiyananku, kikin "derechuyuq" huk sunqulla tiyaspapis, t'aqanakuspapis.
Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (17)[edit]
Llapa runaqmi kanan hallp'apas, wasipas, tukuy ima kawsaypas, pay sapanpa, llamk'ananpaqpas, wakipi llamk'ananpaqpas. Manam piqpa kaqninpas qichuy atikunchu.
Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (18)[edit]
Llapa runam yuyaykukuyta, hamut'ayta atin yuyaychakusqanman hina. Manam pipas chaytaqa hark'ayta atinmanchu. Kaqtaqmi ima "religionpipas" kawsayta atin tukuy runap yachachkasqan.
Chunka Isqunniyuq Ñiqin (19)[edit]
Tukuy runapas umanpi yuyaykusqantam rimarinan manapitapas manchakuspa. Yuyaykusqantataqmi pachantin runaman, tiksi muyuntin, lliw "munduntin" runaman riqsichinan yachananpaq. Sut'im rimaqtan pacha kamaq taytachapas yanapan. Chay yuyaykukusqanmantaqa, ruwasqanmantaqa manam pipas chiqniytapas, huchachaytapas atinchu.
Iskay Chunka Ñiqin (20)[edit]
Pi runapas, may runapas huñunakuytaqa atinmi. Runa huñunakuyqa kananpunin; allin rimanakuypaq, sumaq rimanakuypaqqa. Ichaqa, manataqmi pipas tanqasqaqa, mat'isqaqa, ima huñunakuymanpas yaykunanchu.
Iskay Chunka Hukniyuq Ñiqin (21)[edit]
Llapa runapas atinmi llaqtanta "nacionninta" kamachiyta; chaypaq akllasqa, chaypaq churasqa kaspaqa; pay kikinpas, masi mink'anta churaspapas. Kuskallan llapa runapas kanchik, llapataqmi kamachikuq kaytapas atinchi Llaqtap munayninmi kamachikuqtaqa hurqun, llapa runamanta hukta akllaspa sumaq hatun rimanakuypi, "eleccionispi akllaspa.
Iskay Chunka Iskayniyuq Ñiqin (22)[edit]
Llapa runan, imaynam kawsasqanman hina llaqtanwan, "nacionninwan" quchikunan mikhuytapas, tukuy ima kawsaytapas; yachaytawanpas, yachayninman yapananpaq, chaywantaq hananchasqa runa kananpaq.
Iskay Chunka Kimsayuq Ñiqin (23)[edit]
Llapa runapaq kamasqan llamk'ayqa, sapanka runataqmi akllakunan imam munasqan llamk'ayta. Tukuymi llamk'ananpaq yanapasqa kanan. Yanqa, qasi kaytaqa mana runa atinchu. Runaqa chanintan, llamk'asqanman hina chaskinan "salariontaqa". Llapa runam chaskinan kallpanpa chanintaqa, paypa kawsananpaq hina; warminpa, wawankunap kawsananpaq hina. Manachaytaqmi llaqta runa yanapanan. Tukuy runam "sindicato" "organizayta" atin; hinallataq "sindicalizado" "derechun" "respetachinanpaq".
Iskay Chunka Tawayuq Ñiqin (24)[edit]
Llapa llamk'aq runapaqmi samana p'unchawqa churasqa. Kikillantaqmi, kaqllataqmi "vacaciones" ñisqa, sapa wata asllapas huk killa samayniyuq kanan mana llamkaspa "pagasqa".
Iskay Chunka Pichqayuq Ñiqin (25)[edit]
Llapa runapaqmi kanan allin kawsay, kaqllataq warminpaqpas, wawankunapaqpas. Kananmi mikhunanpas, wasinpas, p'achanpas; kanantaqmi hampiqnin "medicupas". "Seguro Socialpas" kananmi paypaqqa mana llamk'ayta atiptin, unquptin; warmin wañuptin, ima llakipiña kaptinpas. Wachakuq warmiqa rikusqam qhawasqam kanan. Wawakunapas kaqllataqmi kanan; "Casadop" wawanpas, mana "casadop" wawanpas.
Iskay Chunka Suqtayuq Ñiqin (26)[edit]
Tukuy runapaq churasqan "escuela", "colegio", "educación", llapataqmi chaykunata chaskinan mana qullqillamanta. Hatun yachaywasimantaqmi yaykunan aswan umayuq, yuyayniyuq, hamawtayuq hina. "Educacionqa" llapa runap aswan allinruna kananpaqmi, llapa runamasintin munanakunanpaqmi, maymantaña kaptinpas, may llaqtayuqña kaptinpas.
Iskay Chunka Qanchisniyuq Ñiqin (27)[edit]
Llapa runam riqsinan hatun yachayniyuqpa yachayninkunata, chaymi "ciencia" nisqa, llapan riqsinan tukuy sumaq ruwaykunata: "artes" sutiyuq. Llapa runam yachanan, aypanan hatun yachay, kawsay yachay, aswan hatun "filosofía" nisqa hamutay kuraq yachayta.
Iskay Chunka Pusaqniyuq Ñiqin (28)[edit]
Sapanka runam munannanchik kay hatun kamachikuy simikunap huntakunanta, llapa pachantin, "munduntin" llaqtakunapi.
Iskay Chunka Isqunniyuq Ñiqin (29)[edit]
Ayllunchikpi kawsaq runataqa, llaqtanchik runataqa, anchatan, munana, yupaychana; ayllun, llaqtan sapanka runatapas uywawanchik, wawanmi kanchik.
Kimsa Chunka Ñiqin (30)[edit]
Kay hatun kamachikuy simikunaqa manam huk runallapaqchu; manataqmi "nacionkunap" kamachiqkunallapaqchu, llapa runap allinninpaqmi, pachantin llaqtakunapitaqmi hunt'akunan.
Hawa tinkikuna[edit]
- http://qu.wikipedia.org/wiki/Pachantin_llaqtakunapi_runap_allin_kananpaq_hatun_kamachikuy (Qhichwa Wikipidiyapi qillqa)
- Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy (Qusqu Qhichwa simipi)


text:
HATUN WILLAY DERECHONCHISKUNAMANTA LLAPAN RUNAPAQ
WILLARIY IMAPAQCHA CHAY DERECHONCHISKUNA LEY
Llapanchis runakunaq runa kayninchis derechonchiskuna kan. Llapanchispapas kaq derechoyoqllan kanchis. Manan pipas qechuwaswanchu nitaq chinkachinmanchu.
Si chay derechonchiskuna reqsisqa kanqa, qawasqa kanqa, llapanchispa, chayqa hawkalla kawsasunchis, mana maqanakuspalla, nitaq cheqninakuspalla, nitaqmi qechupanakusunchu, hawkalla kasun.
Ñawpaq watakuna, manaraq derechonchis ley reqsisqa kachaqtin, chay wakin munaysapa runakuna, qarí tuku runakuna, valiq tukukuná, chay derechonchiskunata sarusqaku, cheqnisqaku, mana valiqman tukuchisqaku. Hinaspa runa masinta waqachisqaku, k'umuchisqaku, cheqnisqaku, sipinankukama.
Llapan runakuna munanchis chay derechonchiskunata, ima yuyayninchistapas piensasqanchistapas rimarinanchispaq, mayqen Diostapas khuyananchispaq, allin kawsakuypi tiyananchispaq, mana pitapas manchakuspa, hawka kusisqa tiyaspa kawsananchispaq.
Chay leykunaqa amaparawasunmi, derechonchiskuna qawasqa kananpaq. Mana qawasqachu ni respetasqachu kanqa, chayqa hatariswanmi runakuna, derechonchiskunata valichiq, allin k'apaq reqsisqa kananpaq.
Llapan chay nacion llaqtakuna allin hawka kawsaylla kayta atin, ama maqanakuspalla, ama cheqninakuspalla, nitaq qechapanakuspalla yanqa qariykachaspa.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi niwanchis qaynata: - Kanmi derechonchiskuna. Hinaspa, kanmi runa kayninchis. Hinaspa, warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis, - nispa qelqanku documentonkupi.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpin munan llapan runakuna chay derechonchiskunata reqsinanchista, hinaspa ruwananchista.
Llapanchis runakuna k'apaqta reqsisun qawasun yachasun chay derechonchiskunamanta, kay documentopi leyespa.
Chaymi chay willariy, chay Ieyesqanchis, imapaqcha chay derechonchiskuna kan chayta.
DERECHONCHISKUNA LEY
Hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi qelqanku llapan runakunaq derechonkunata, allin documentopi qelqaspa, allin reqsichinakunapaq. Llapallanchis kay mundopi kaq runakuna chay derechonchiskunata reqsichinakusun, yachapachinakusun, respetachinakuspa ruwachinakusun k'apaqta.
(1) HUK KAQ
Kanmi derechonchiskuna llapanchispa, nacesqanchismanta. Kantaqmi llapanchispa runa kayninchis. Manan runa kanchu manay derechoyoq. Huk runaq derecho hukpawan kaqllan kan. Kanmi derechonchis llapanchispa allin kawsay libre tiyananchispaq. Llapan runaqpan kan yuyayninchis yachanapaq. Llapanchis kasun llapa runa masinchiskunawan munanakunapaq, huk ayllu hina.
(2) ISKAY KAQ
Kay hatun ley kamachikuyqa llapanchispaqmi, pipas kachun, mistipas, puna runapas, yuraqpas, yanapas, warmipas, qharipas. runasimilla rimaqpas, castellano rimaqpas, hanaq pacha khuyaqpas, pachamama aypakuqpas, imayna yuyaq runapas, may llaqtamantapas, mana imayoqpas, wakchapas, qhapaqpas. Anchaykunapaqmi, llapanchispaq, kay hatun ley kamachikuyqa.
(3) KIMSA KAQ
Kanmi derechonchis kawsananchispaq. Manan pipas sipiwaswanchu, nitaqmi maqawaswanchu. Kantaqmi derechonchis libre kananchispaq.
(4) TAWA KAQ
Manan pipas esclavota hina llank'achiwaswanchu, sasata, uywata hina, mana munaqtaqa.
(5) PICHQA KAQ
Manan pipas, salqa uywata hina kachispa, k 'iriwaswanchu, nitaq muchuchiwaswanchu, nitaqmi k'umuchiwaswanchu mana runata hina.
(6) SOQTA KAQ
Kanmi derechonchis juezman demandakuq rinanchispaq, juez justicia ruwawananchispaq. Manan pipas hark'awaswanchu juezman rinanchista.
(7) QANCHIS KAQ
Llapa leypaqpas llapan runapas kaqllan kanchis. Manan pipas aqílasqa kayta atinchu.
Demandanchis kaqtinqa, manan juezqa sayakunmanchu mayqenmanpas. Juezqa llapa demandanchista kaqllata uyariyta atin. Hinaspa justiciata ruwayta atin llapanchispaq, mana imanpas sayakuspa.
(8) PUSAQ KAQ
Kanmi derechonchis amparawananchispaq, derechonchista saruqtinku. Derechonchista saruqtinkuqa, amparawanchismi chay juezkunapas autoridadkunapas. K'apaqtan amparawanchis, ama kaqmanta derechonchis sarunankupaq.
(9) ESQON KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqqa, yanqapuni capturasqa kayta atinchu, nitaqmi carcelman wichq'asqa kayta atinchu, nitaq llaqtanmanta qarqosqa kayta atinchu.
(10) CHUNKA KAQ
Demandanchis kaqtin, otaq cargochasqa kaqtinchis, kanmi derechonchis juezpapi willakunanchispaq. Juezqa iman kaqllata uyariyta atin, mana pimanpas sayakuspalla, nitaqmi pakallanta ruwanmanchu, llaqtaq qayllanpi ruwayta atin.
(11) CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Cargochasqa kaqtinchisqa, manan juezqa - Huchayoq kanki, - niwaswanchu, leyman hina manaraq yachaspa cheqaychus o manachus huchanchis kan chayta tarispa.
- Ñoqanchis imatapas ruwaqtinchis, manaraq chay ley t'aqtakamuchaqtin, manan chay ley huchachawaswanchu castigawananchispaq.
(12) CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Manan pipas, qasi kaqtaqa, yanqapuni turiyamuwaswanchu, ni ayllunchistapas, nitaq wasinchistapas, nitaq cartanchistapas. Manan pipas yanqapuni k'amiwaswanchu, nitaq huchachawaswanchu tumpaspa, nitaq runa kayninchista qepachiwaswanchu. Chaykunamantan ley amparawanchis.
(13) CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis libre purikunanchispaq maymanpas. Kantaqmi derechonchis maypipas tiyakunanchispaq, munasqanchisman hina.
- Kanmi derechonchis Peru llaqtanchismanta lloqsinanchispaq, qepakama kaqmanta Peru llaqtanchisman kutimpunapaq, munasqanchisman hina.
(14) CHUNKA TAWAYOQ KAQ
- Kan mi derechonchis llaqtanchispi nishuta ñak'arichiwaqtinchis qatiykachaspapas, huk llaqtamanpas lloqsinanchispaq, hinaspa hawka tiyananchispaq.
-
(15) CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llapanchispa nacionniyoq kananchispaq, ñoqanchischu Peruano kanchis chay hina kanapaq.
- Kantaqmi derechonchis nacionninchismanta lloqsispaqa hu~k nacionniyoq kanapaq.
(16) CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis, wiñayta ushaspa, llank'ayta yachaspa, kasarakunanchispaq, chaymanta wawakunayoq aylluyoq kananchispaq. Kasarakuswan piwanpas, munasqanchisman hina, ima rikuqwanpas, yuraqwanpas, yanawanpas, may llaqtayoqwanpas, ima Dios khuyaqwanpas. Hinaspataqmi warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis.
- Qaripas warmipas mayqenpas mana munaspanqa, manan kasarakunmanchu, nitaq pipas obliganmanchu, - Kasaray, - nispa, mana munaqtaqa.
- Chay tayta mama llapa wawankunayoqta estadoqa sumaqta yanapayta atin, huk tayta hinalla.
(17) CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis kaqninchiskunayoq kanapaq, kantaqmi derechonchis hayk'a runapas kuska kaqniyoq kaspa kaqninchis kananpaq.
- Manan pipas, qasi kaqniyoqtaqa, yanqapuni kaqninchiskunataqa qechuwaswanchu.
(18) CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas, yuyayninchisman hina, piensananchispaq, hinaspa imayna piensasqanchisman hina kawsanapaq, hinaspa mayqen Diostapas khuyananchispaq, pacha mamatapas, hanaq pachatapas, huktapas. Kantaqmi derechonchis, sapallanchis otaq hayk 'apas runakuna kuska, huñunakuspa kaspanchis, mayqen Diostapas adorananchispaq, kasunanchispaq, mañakunanchispaq, mayqen Diosmantapas yachachinanchispaq, mana pi tapas manchakuspa, sut 'inta ruwaspa.
(19) CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis imaynatapas yuyayninchispi piensananchispaq, hinaspa chay piensasqanchiskunata rimarinanchispaq, ama pitapas manchapakuspa, nitaq pipas hark'awaswanchu. Kantaqmi derechonchis piensasqanchista rimarinanchispaq periodicopi qelqachispapas, radiopipas, televisionpipas, may llaqtapipas kaspanchis.
(20) ISKAY CHUNKA KAQ
- Kanmi derechonchis huñunakunanchispaq, asambleapi hina, rimanakunanchispaq. Kantaqmi derechonchis asociacionta cooperativata ruwananchispaq.
- Manataqmi pipas yaykuchiwaswanchu ima asociacionmanpas, mana munaqtaqa.
(21) ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llaqta kamachiq kananchispaq, otaq votacionpi llaqta kamachiqta akllananchispaq. Llapanchis llaqta kamachiyman yaykuyta atinchis, llaqtaq akllasqan kaspa.
- Manan pipas llaqta kamachiyman yaykunmanchu, mana akllasqa kaspaqa.
- Akllasun votacionpi, munasqanchisman votaspa. Manataqmi pipas obligawaswanchu, -Hukllaman sayasun, - nispa.
(22) ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ KAQ
Kanmi derechonchis estadoqa yanapawananchispaq allin kawsaypi, allin taqyasqa, tukuyniyoq tiyanapaq, ama uywa hina kanapaq.
(23) ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis llank'ananchispaq ima llank'aypipas mayqen llank'aypas akllakunanchispaq, hinaspa mana llank'ayta tariqtinchistaq, estado yanapawananchispaq.
- Kanmi derechonchis, chay llank'asqanchisman hina, kaqlla pagopas chaskinanchispaq, mana pimanpas llallichastin.
- Llapan llank'aqpan kan derechonchis, llank'asqanchisman hina, allin pago chaskinapaq, familianchispas allin kawsaypi kananpaq, allin sumpayta chay pago aypananpaq.
- Kanmi derechonchis llank'aq masinchiskunawan huñunakunanchispaq, hinaspa ima derechonchistapas mañakuspa valechikunanchispaq.
(24) ISKAY CHUNKA TAWAYOQ KAQ
Kanmi derechonchis ílank'aspa samananchispaq, samariq hina kusikunanchispaq, ima pukílaypipas. Manan chay llank'achiqpas ruwachiwaswanchu nishu unayta mana samarichistin. Kantaqmi derechonchis wakin samariy p'unchawkunapas, hatun p'unchawkunapas, ganananchispaq.
(25) ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kusi kawsaypi kananchispaq, mikunanchis p'achanchis mana qesawananchispaq, wasinchis kananpaq, onqoqtinchis hampichiwananchispaq. Kantaqmi derechonchis pipas estadopas yanapawananchispaq, mana llank'aykuna kaqtinpas, onqoqtinchispas, manaña llank'ayta atiqtinchispas, machuyaqtinchis0ñapas, qarinchis warminchis wañuqtinpas, ima llakipiña kaqtinchispas. Hinaspa wachakuq warmikunapas wawakunapas derechonchis kan qawasqa yanapasqa kananpaq.
- Hinaspataqmi kasarasqaq wawanpas mana kasarasqaq wawanwanpas kaq derechoyoqllan kanchis qawasqa yanapasqa kananpaq.
(26) ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis estudiananchispaq, hinaspa obligatorio escuela primariapi estudiananchispaq mana qolqeta pagaspalla. Kantaqmi derechonchis, allin estudiasqanchisman hina, secondariapipas, estudios superiorespipas estudiananchispaq.
- Hinaspa escuelapi yachapanchis allin runa kayta. Hinaspa chay derechonchiskunata yachaspaqa khuyanakusun, may llaqtayoqña kaqtinchispas, may Diosniyoq kaspapas.
- Tayta mamakuna derechoyoq kanchis.imayna laya educacionpipas wawanchiskuna educananchispaq, estadoqpipas, particularpipas, munasqanchisman hina estudiachinapaq.
(27) ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ KAQ
- Kanmi derechonchis allin kayta yachapaspa kananchispaq, yachayninchisman hina, fiestakunapipas kanapaq, tusupakuypi takipakuypi tocapakuypi kanapaq folklorninchisman hina huk artekunapipas kanapaq.
- Hinaspa scienciaq ñawpasqanman hina, llapanchis chay scienciaq ruwasqankunayoq kanapaq, mosoq hampikunapas, aparatokunapas, maquinakunapas, hukkunapas.
(28) ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ KAQ
Llapa nacionkuna kuskalla ruwayta atinku, chay llapa qawasqanchis derechonchiskuna ruwaspa kanapaq.
(29) ISKAY CHUNKA ESQONNIYOQ KAQ
- Llapanchispan deberninchis kan ayllupipas llaqtapipas ima comun ruwaykunapipas yanapanapaq, kay Peru llaqtapipas estadoman yanapanapaq, atiyninchisman hina.
- Chay llapa ruwananchis derechonchiskunata ruwaspa, mana hukpa derechonwan qechupanakusunchu, cheqninakusunchu, saruchanakusunchu.
- Mana llaqtatapas naciontapas tusñuswanchu nitaq t'uktiswanchu, chay derechonchiskunata ruwaspa.
(30) KIMSA CHUNKA
Manan pipas kay qawasqanchis derechonchiskunata qechuwaswanchu, nitaq pakawaswanchu yachananchismanta, maypi kaqtinchispas.


text:
Chawpimayu rit'i urqu
Chawpimayu (kastilla qillqaypi: Nevado Chaupimayo) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Willkapampa distritupipas, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.557 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chukitakarpu
- Padreyoc rit'i urqu
- Sallqantay
- Saqsarayuq
- Tukarway
- Quriwayrachina rit'i urqu
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Wamantay
- Machu Pikchu
- Machu Pikchu llaqta
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
- Yanama mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Wamantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


text:
Phiruru
Phiruru nisqaqa muyuriq qalla. Puchkap phirurunqa kuyuy michanwan puchkata muyurichin. Allwiyapi phirurutaq waskata pusaq qallam, aysana kallpata huk puririyman pusanapaq. Sikllalla kuyunam.
Tiyaq phiruruta kuyuq phirurutapas riqsinchik.
Iskyanintin phiruru layakunamanta allinchasqa llamk'anaqa aysana phiruruntinmi (polipasto nisqapas). Chay aysana phiruruntinpiqa waskap huk puchunqa tiyaqlla watasqam. Chay watasqa iñupiqa tukuy kallpanpa kuskan kaq hap'ikuptinmi, ima wisnutapas huqarinapaq kuskallanmi kallpawan aysana tiyan.


text:
¿Imapïćha limayan Bibliaca?
Am, ¿ima ninquim?
Nunacunap yaćhaynin
Unay cuentucuna
Diospa limaynin
BIBLIÄMI NIN
“Lluy isquirbishacunaca quiqui-quiquinpa nishanmi [. . .], allincällaman caminaycamanchic” (2 Timoteo 3:16, Muśhü Limalicuy)
YA’ANCHICTA IMANUYPAM YANAPÄMANCHIC
Cawsayninchicpa, Bibliäćhu ima tapuycunactapis talishunmi (Proverbios 2:1-5)
Walan walan cawsayninchicćhu caminaycachimanchic (Salmo 119:105)
Walaśhaluncuna, sumä cawsaytam talishun (Romanos 15:4)
¿RASUMPACHUĆH BIBLIÄPA NISHAN?
Aw, quimsacta yaćhaycuśhun:
Manam Bibliaca cuntranacunchu. Bibliata escribipäcula 40 taytacunam, 1600 wataćhu yupay. Llapan yupaymi escribicunaca mana lisinaculcälachu. Chaynú captimpis manam Bibliaca cuntranacunchu, juc tantiayllactam limayan.
Rasuncällactam escribipäcula. Unay nunacuna cawsayninpi willacul un’atuculcanmi malcan llallichicuśhan cunacta, mana allin caynincunacta. Bibliata luläcunañatacmi mana pacapäculachu quiquin juchapacuśhantapis, nïtac malcan llallichicuśhantapis (2 Crónicas 36:15, 16; Salmo 51:1-4).
Ñawpa tiempucunapa nishancunapis cumplianñam. Bibliaca nilañam, 700 watap ipactalämi Jesús manalapis näciptin Belén uchuc malcällaćhu näcinanta (Miqueas 5:2). Ñatac, ¿mayćhumi näcila? Judá Belén uchuc malcällaćhu (Mateo 2:1-6).
Bibliaca ñawpa tiempucunapa nishannüllam lulacacuyan, manam nï jucllapis mana lulacacul’a canchu. Chaynú captin’a, ¿manachun Diospa nishanman chalapacuchwan? (2 Pedro 1:21.)
TANTIÄNAYQUIPA
¿Diospa limaynin imanuypam yanapämanman?
Bibliaćhumá talinqui ISAÍAS 48:17, 18; 2 TIMOTEO 3:16, 17


text:
YAPA
¿Cristianos cruzta apaykachanankuchu tiyan?
MAY chhika runas cruzta jatunpaq qhawanku, yupaychanku ima. Kay Enciclopedia Hispánica nisqa cruzmanta parlaspa jinata nin: “Cristiana religionqa cruzta apaykachanpuni”, nispa. Chaywanpis, ¿chiqa cristianos cruzta apaykachanankuchu tiyan?
Kay tapuyman kutichinapaqqa, Jesús mana cruzpi chakatasqachu wañupusqanta sut’ita qhawananchik tiyan. Griego simipi staurós rimayqa, “sayasqa k’aspiwan, sayasqa kurkuwan” ninakun, wakinkunataq kay staurós rimayta “cruz” nisqa rimayman tikrachisqanku. Chantapis kay staurós rimayqa, “mana jayk’aq chakasqa iskay k’aspista niyta munanchu […]. Griego simipi [Musuq Testamento] qillqakusqanpiqa mana maypi chakasqa iskay k’aspismanta parlanchu” (The Companion Bible).
Bibliata qillqaqkuna, imapichus Jesús wañusqantaqa, griego simipi, xýlon nispa sutichaq kanku, chay rimaytaq “k’ullu”, “kurku”, manaqa “k’aspi” kasqanta niyta munarqa (Gálatas 3:13).
Hermann Fulda juk jatun yachayniyuq runa, imaynatachus judíos kurkupi runata wañuchisqankumanta jinata nirqa: “Maypichus saqra runasta wañuchiq kanku chayniqpi mana juk sach’a kaptinqa, kurkuta sayachiytawan, chayman saqra runata, makinta wataspa, chayri takaykuspa warkhuykuq kanku, kikillantataq chakintapis takaykuq kanku”, nispa (Das Kreuz und die Kreuzigung [La cruz y la crucifixión]).
Bibliaqa, Jesús kurkupi wañusqanta sut’inchawanchik. Apóstol Pablo jinata nirqa: “Cristo preciowan kacharichiwanchej leypa maldicionninmanta, imaraykuchus payqa maldecisqa karqa noqanchejrayku. Diosmanta Qhelqasqapi nin: Kurkupi tukuy warkhusqa kajqa maldecisqa kachun, nispa”. Qheshwa Biblia nisqataq nin: “Maldecisqa kanqa tukuy k’aspipi warkhusqa kajqa”, nispa (Gálatas 3:13, 14). Pabloqa, kayta Deuteronomio 21:22, 23 p’itimanta qillqarqa. Chaypiqa rikunchik imaynatachus sach’api warkhuspa runata wañuchiq kasqankuta, manataq cruzpichu. Kurkupi wañuqqa, maldecisqa karqa. Chayrayku Jesucristo kurkupi wañusqanmanta, mana ima cuadropis chayri lantipis wasinchikpi kananchu tiyan.
Chantá yachakusqanmanjina Jesús wañupusqanmanta kimsa pachak watakama cristianosqa, yupaychayninkupi mana cruzta apaykachaqchu kanku. Chaymantaraq, juk kamachiq Constantino cristianomanjina tukuspa, chiqa cristiano yachachiykunata wasanchasqa, yupaychayninpitaq cruzta apaykachayta qallarisqa. Manapis yachakunchu imaraykuchus Constantino cruzta apaykachaq kasqanta, mana Jesucristop wañupuyninmanta yuyarikunanpaqchu apaykachaq. Cruzqa mana Diosmantachu jamun. Juk católico libroqa nin: “Cruztaqa, manaraq Jesucristo jamuchkaptin, mana Diosta riqsiq llaqtakuna apaykachaqña kanku”, nispa (New Catholic Encyclopedia). Wakin yachayniyuq runastaq, pachamamata yupaychaymanta, khuchichakuyta yupaychaymanta ima, cruz jamusqanta ninku.
Jina kaptin, ¿imaraykutaq cruzta apaykachayta qallarirqanku? Mana Diosta yupaychaqkuna “cristianosman” tukunankupaq. Chaywanpis Bibliaqa, lanti yupaychayta juchachan (2 Corintios 6:14-18). Arí, Bibliaqa, imaymana lanti yupaychayta qhisachan (Éxodo 20:4, 5; 1 Corintios 10:14). Chayrayku chiqamanta Diosta yupaychaqkunaqa, yupaychayninkupi mana cruzta apaykachankuchu.*
* Cruzmanta astawan yachakuyta munanki chayqa, Razonamiento a partir de las Escrituras, nisqa libropi, 91-95 paginasta ñawiriy. Kaytataq Jehovamanta sut’inchaqkuna urqhunku.


text:
Wikipidiya:Kayqa manam Wikipidiyachu
Yuyarina
Kayqa manam Wikipidiyachu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikipidiyaqa manam papilpi qillqasqachu. Hukchanam saqillan.
- Wikipidiyaqa manam simi qullqachu. Ama kay hinatachu qillqamuy: "T'anta (kastilla simipi: pan)", ichataq kay hinam: "T'anta nisqaqa hak'umanta rurasqa mikhunam."
- Wikipidiyaqa manam qallarina k'uskiykunachu. Ichataq huk k'uskikusqamanta willamuy.
- Wikipidiyaqa manam rimanakuna pampachu. Ari ninasunchik.
- Wikipidiyaqa manam llika t'inki, rikch'a, willañiqi qullqachu.
- Wikipidiyaqa manam priwadu nisqa runapaq p'anqantinchu. Anchayupallakunamanta qillqasunchik.
- Wikipidiyaqa manam willañiqintinchu (data base nisqachu).
- Wikipidiyaqa manam rurana kamachinachu.
Kayqa manam Wikipidiyapaq ruraqkunachu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikipidiyapaq ruraqkunaqa manam maqanakuy pampachu.
- Wikipidiyapaq ruraqkunaqa manam kamachinnaq waki ruraykachaychu.
- Wikipidiyapaq ruraqkunaqa manam runallaqta kamachina ruraykachaychu.
- Wikipidiyapaq ruraqkunaqa manam burukrasya nisqachu.
Mana Wikipidiya hina qillqaqa qullunam[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qallarisqa qillqa manam chay hina kaptinqa, qullunanmi kachun. Chaywan kay hinam sananchasqa kanman:
- Plantilla:Qulluna: Qanchisnintin p'unchaw rimanakusqa kanqa, p'anqachus qullusqachu manachu qullusqachu kanqa.
- Plantilla:Champay: P'anqa utqaylla qullusqa kachun.


text:
Patallaqta
Patallaqta icha Llaqtapata nisqaqa Inkakunap huk uchuy llaqtansi karqan, pata pata chakrasapa, Piruw mama llaqtapi Inka ñanpi, huk urqu kinraypi patapi, Kusichaka mayu patanpi, Willkapampamanta manas karuchu.
Manqu Inka Yupankis Qusqumanta ayqispa 1536 watapi Llaqtapatata kañirqan, ispañul awqaqkunap mana inka ñantachu tarinanpaq. Chayrayku awqakuna manas tarirqanchu.
Patallaqtap puchunkunaqa Machu Pikchumanta 4 km karum, Qusqu llaqtamantataq 50 km, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, Machu Pikchu distritupi tiyaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ñawpa llaqtakuna Patallaqta ñiqpi:
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Patallaqta.


text:
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk, sutipaq runaqa (* 19 ñiqin aymuray killapi 1881 watapi paqarisqa Selanik llaqtapi - 10 ñiqin aymuray killapi 1939 watapi wañusqa Istanbul llaqtapi). Turkiya pulitiku wan Umalliq.
1923 watamanta 1938 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Ali Rıza Efendi; Mama: Zübeyde Hanım
Ñawpaq warmi: Latife Usakligil
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mustafa Kemal Atatürk.
- Biografía y reformas (inlish simipi)
- La vida de Atatürk (inlish simipi)


text:
Nawidad
Nawidad (kastilla simipi: Navidad) nisqa p'unchawpiqa, iskay chunka pichqayuq kaq p'unchawpi qhapaq raymi killapim kristiyanukuna Jesuspa Belen llaqtapi paqarisqantam, wata hunt'aynintam phistakunku.
Imatataq Dyuspa Simin Qillqa nin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Dyuspa Simin Qillqa Lukaspa Qillqaspanpi kaytam Jesuspa yurisqanmanta willawanchik (Lukas 2:1-20 ):
- Chay p'unchawkunapim hatun kamachiq Augustuqa kamachikurqan llapa llaqtakunapi tiyaqkuna yupasqa kanankupaq.
- Kay runa yupayqa chayllaraqmi qallarirqan Sirya suyupi sullk'a kamachiq Kirinyu kamachikuchkaptin.
- Llapallataq yupasqa kanankupaq yurisqanku llaqtamankama rirqanku.
- Hinam Husiypas Galileapi Nazaret llaqtamanta Judea hap'iyman wicharqan, Davidpa llaqtam Belenman, Davidpa mirayninmanta kasqanrayku.
- Chaymanqa rirqan paywan kasarakunanpaq rimaykusqaña Mariyawan yupasqa kananpaqmi, Mariyaqa unquqmi kachkarqan.
- Paykuna chaypi kachkaptinkutaq wachakunan killaqa hunt'akurqan.
- Hinan phiwi qhari wawanta wachakurqan, walthanawan walthaykuspataq uywa qaranapi siriykachirqan paykunapaq tampupi mana kampu kasqanrayku.
- Belen llaqta qaylla kampupitaq michiqkuna kachkarqan uywankuta tutantin qhawaspanku.
- Chayllamanmi Apu Dyuspa anqelninqa paykunaman rikhurirqan, Apu Dyuspa lliplli kaynintaq paykunaman k'anchaykurqan, hinan sinchitapuni mancharikurqanku.
- Chaymi anqelqa paykunata ñirqan: "Ama mancharikuychikchu, ancha allin willakuytan willasqaykichik, chaywanmi llapa runa q'uchukunqa.
- Kunanmi Davidpa llaqtanpi huk Qispichiq yuripusunkichik, payqa Dyuspa Akllasqan Kristun, payqa Apunchikmi.
- Chayta yachanaykichikpaqqa kay hinatan tarinkichik: Huk wawan walthanawan walthaykusqa uywa qaranapi siriykusqa kachkanqa" ñispa.
- Chayllamanmi anqelwan hanaq pachapi achka anqelkuna rikhurimurqan Dyusta yupaychaspanku:
- "Dyusqa hanaq pachapi yupaychasqa kachun! Dyuspa khuyapayasqan runakunataq kay pachapi sumaqta kawsachun!" ñispa.
- Hanaq pachaman anqelkuna kutipuptinkutaq michiqkunaqa ñinakurqanku: "Hakuychikyá Belen llaqtata, hinaspa rikumusun Apunchik Dyuspa willawasqanchik imachus kasqanta" ñispa.
- Utqhaylla rispankutaq Mariyata Husiytawan, wawatapas uywa qaranapi siriykusqata tarirqanku.
- Chayta rikuspataq wawamanta anqelpa paykunaman ñisqanta willakurqanku.
- Chaymi llapan uyariqkuna muspharqanku michiqkunap willakusqanmanta.
- Mariyataq ichaqa chaykunata yuyaymanaspa sunqunpi allintapuni hap'irqan.
- Michiqkunataq uyarisqankumanta hina tukuy imapas kasqanmanta yachaspanku, rikusqankumantawan, Dyusta hatunchaspa yupaychaspa kutipurqanku.
Phistakuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Phistakuq runapuraqa Allinlla Raymi! nispa napaykunakunkum. Chinchay Abya Yalapi Iwrupapipas runapura kamarikunata, t'inkakunatam quykupuq. Santa Klaus (Papa Noel) sutiyuq runas wawakunaman chay kamarikunata qupuyta hamuqsi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Yanapa:P'unchaw
P'unchawta, ima pachatapas qillqayta munaspaykiqa, kay hinatam qillqamuy, chay pacha qillqasqa hunt'a kalindarypi rikuna p'unchaw qillqaman allin t'inkinapaq.
P'unchawkunapaq qillqakunaqa kay hinam kachun:
- [[p'unchawpa yupan ñiqin killap sutinpi]] [[watap yupan]] watapi
ahinataq:
- [[28 ñiqin pawqar waray killapi]] [[1515]] watapi
Kay hinata qillqasqaqa kay hinatam rikunki:
Kay ruranapaqqa {{Pun}} nisqa plantillatam llamk'achisunchik:
- {{Pun|p'unchawpa yupan|killap yupan|watap yupan}}
ahinataq:
- {{Pun|28|3|1515}}
Chay plantillata llamk'achispaykiqa, hinallatataqmi rikunki:
P'unchallata, manataq watap yupanta qillqamuyta munaspaykiqa plantillapi p'unchawpa killappapas yupayninkunata qillqamuy:
- {{Pun|p'unchawpa yupan|killap yupan}}
ahinataq:
- {{Pun|28|3}}
Plantillata chay hinata llamk'achispaykiqa, kay hinatam rikunki:


text:
Abhisit Vejjajiva
Abhisit Vejjajiva, thay simipi: อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ, (* 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1964 watapi paqarisqa Newcastle llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta musikuq, taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
2008 watamanta 2011 watakama ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Athasit Vejjajiva; Mama: Sodsai Vejjajiva
Ñawpaq warmi: Pimpen Sakuntabhai
Wawakuna: 2 (Prang Vejjajiva wan Punnasit Vejjajiva)
Yachaywasi: Chulalongkorn University’s Demonstration School, Scaitcliffe School wan Eton College.
Alma mater: Oxford yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Abhisit Vejjajiva.


text:
Joinville
Joinville llaqtaqa Brasilpi (Santa Catarina suyupi aswan hatun llaqta), Purtuyiskunap 1851 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 9 ñiqin pawqar waray killapi 1851 watapi
Joinville llaqtaqa 515 250-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Joinville.
- Munisipyu Joinville
- Diario ANotícia
- Circolo Italiano di Joinville


text:
Dyuspa Simin Qillqa
Dyuspa Simin Qillqa, Ch'uya Qillqa (Chuya Qillqa) icha Biblia nisqaqa kristiyanukunap Dyusmanta willaq qillqanmi, liwrukunap liwrun nisqapas. Kristiyanu iñiykamaqa Dyuspa kamachisqan runakunap qillqasqan.
Bibliapiqa iskay rakim: Ñawpa Rimanakuywan Musuq Rimanakuymi.
Ñawpa Rimanakuyqa Hudyukunap iwriyu simipi qillqasqan. Musuq Rimanakuy nisqataq grigu simipi qillqasqa kaspa Jesusmantam willakun.
Qhichwa simiman t'ikrasqakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bibliaqa lliw pachapi qillqakunamantaqa aswan rimaykunaman t'ikrasqam. Tukuy Bibliaqa suqta Qhichwa simi rimaykunamanñam t'ikrasqa. Kaypim lluqsisqanpa watankuna (wichq'achiqkunapi: Musuq Rimanakuypa):
- Urin Buliwya Qhichwa (Buliwyapi Qusqu-Qullaw) 1986 (1922)
- Chanka runasimi (Ayakuchu) 1987 (1958)
- Qusqu-Qullaw (Piruwpi) 1988, llamk'apusqa 2005 (1947)
- Chimpurasu Kichwa 1989 (1954)
- Imbabura Kichwa 1994 (1976)
- Inga kichwa (Kulumbya) 1996 (1971)
Dyuspa Simin Qillqap liwrunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Bible.is (ñawiriy, uyariy):
- Youversion.com (ñawiriy):
- Chuya Qellqa (Chanka runasimipi),
- Dios rimashca shimicunami (Chimpurasu Kichwa rimaypi),
- Diospaj shimi (Imbabura Kichwa rimaypi),
- Dios Rimashcata Quillcashcami (Kañari Kichwa rimaypi)
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)
- Qhichwa rimaykunapi Dyuspa Simin Qillqa: maypim tarinchik
- Lukaspa qillqasqanpa tawan ñawpaq uma rakikuna
- Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq): Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku. Irma Inugay de Phelps qelqasqan (QSHKS qillqaypi)
- Yaya Diospa Mushu Killkachishkan Shimi (Pastasa kichwa simipi)


text:
Szentes. Kossuth-square.
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 10:42 18 sit 2006 2816 × 2120 (1,45 MB) Kaboldy Szentes. Kossuth-square. Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
eo.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
hu.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
sr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Ryan Giggs
Ryan Joseph Willson Giggs sutiyuq runaqa (29 ñiqin ayamarq'a killapi 1973 watapi paqarisqa Cardiff llaqtapi - ) huk Kamri mama llaqtap piluta hayt'aqmi qarqan.
Churinkuna:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ryan Giggs.


text:
Mikhuy
Mikhuy nisqaqa mikhuq nisqa kawsaqkunap - uywakunap, runakunap - mikhunap ukhunchakuyninmi. Kay hinam runa mikhun:
- Kaniy: Mikhunamanta rakinkunata kuchun (kirukunawan);
- Khachuy: Kanisqa mikhunatam simipi ch'amqan (kirukunawan);
- Millp'uy: Khachusqa mikhuna hiq'imanmi rin;
- Mikhuna ukhunchakuy: Hiq'ipi, ch'unchulpi kaq mikhuna ismukuspa yawarman rin;
- Akay: Mikhunap sinchi puchunkuna uqutinta hawamanmi rin.
Runaqa kaywanmi mikhun:
- Q'uncha nisqapi manka nisqapim mikhunata yanun (wayk'un), wisllawan qawispa;
- Anqara nisqawan mikhunata apamun;
- P'uku nisqamantam kucharawan mikhun (ichataq kuchilluwan tinirurwanpas), suyk'umantataqmi upyan.


text:
Pierre Mauroy
Pierre Mauroy sutiyuq runaqa, (* 5 ñiqin anta situwa killapi 1928 watapi paqarisqa Cartignies llaqtapi - † 7 ñiqin inti raymi killapi 2013 watapi wañusqa Paris llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtapas pulitiku karqan.
1981 watamanta 1984 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Mama:
Ñawpaq warmi: Gilberte Mauroy
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Pierre Mauroy.
- (Ransiya simipi):


text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae, Magnoliopsida1)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida2)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Eudicotyledoneae / Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq


text:
Yaku
Yaku, Qusqupi Unu nisqaqa q'ispi puriqllam (likidu), t'inkisqa imayaymi, yakuchaqpa muksinmi. Huk yaku iñuwapiqa iskay yakuchaq iñukuwan huk muksichaq iñukum (H2O). 0 °C-manta aswan chiriyaspaqa, yaku chullunkuyanmi (rit'iyan). 100 °C-manta aswa q'uñiyaspataq, wapsiyanmi. 4 °C kaptinqa, puriqlla yaku aswan llasaqmi. Chullunkuqa puriqlla yakumanta aswan pisim llasaq.
Tiksi muyupiqa yakuta mayukunapim, quchakunapipas. Mayupiqa yaku purinmi, quchapitaq mana purinchu. Mama quchaqa kachiyuq yakum. Chay tukuy tiksi muyupi yakukunataqa yaku pacha ninchikmi.
Tukuy kawsaqkunaqa, yurakuna, uywakuna, runakunapas kawsanapaq yakuta mat'ipayanku. Mana yaku kaptin, wañunchikman.
Runaqa upyana yakuta yaku hurqunakunamantam icha pukyukunamantam hurqun. Yaku purichina nisqa wiruwan icha witkhuwan runap wasinkunamanmi purichiyta atinku. Hatun llaqtakunapi kawsaq runakunata yaku pilakunantam yakuwan ñukyunku.


text:
Bawtisay
Bawtisay, Bawtismu icha Bawtisu nisqaqa (grigu simipi: Bάπtισua, chaymanta kastilla simipi: bautismo; grigu simipi: BaπtίZeιv (baptizein) "ch'ultiy") kristiyanu tukuypa sananchanmi.
Dyuspa Simin Qillqakamaqa Bawtisaq Huwanmi huchankunata willakuq runakunata, ichataq Jesustapas Yurdan mayupi bawtisan (Mathiyu 3:1-17 ). Huchallikuqkunataqa bawtisan kutirinankupaq, huchankunata pampachanapaqmi (Mathiyu 3:6 , Markus 1:4 , Lukas 3:3 ). Huwan hina Jesuspa disipulunkunapas bawtisarqanku (Huwan 4:1 ).
Mathiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa (Mathiyu 28:19 ).
Runa "Jesu Kristu apuymi" nispa huchankunamanta pampachanapaq mañaspa yakupi ch'ultichikun, musuq kristiyanu kawsayta, Ch'uya Ispirituta chaskinanpaq. Chay hinas mawk'a runa wañurquptin musuq runas, Kristupi iñiywan allin kawsaq runa paqarin.
Pastur icha kuraqa iñiqta bawtisaspa ninmi: "Bawtisayki Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi" nispa.
Huk kristiyanu inlisyakunapi - Katuliku Inlisyapi, Urtuduksa Inlisyapi, Lutiranismupi - wawachakunatapas bawtisanku; manataq Bawtista inlisyapichu, iwanhilikal nisqa inlisyakunapichu.


text:
Botafogo FR
Botafogo FR' (Botafogo de Futebol e Regatas), icha Botafogo, nisqaqa huk Brasilniyuq piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1904 watapi Rio de Janeiro llaqtapi.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Conmebol Kupa (1): 1993
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Botafogo FR.
- Uficial web site (kastilla simi)


text:
Malwina wat'akuna
Malwina wat'akuna icha Malwinakuna (kastilla simipi: Islas Malvinas, inlish simi: Falkland Islands, phransis simipi: Îles Malouines) nisqaqa Atlantiku mama quchapi, Ninasuyup antinpi wat'akunam. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kulunyanmi, Arhintina mama llaqtap atiqllasqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1764 watapis Louis Antoine de Bougainville Malwinakunapi phransis kulunyatas kamarirqan, Saint-Malo sutiyuq phransis wasi llaqtanmanta Îles Malouines sutichaspa, ichataq 1766 watapi ispañulsi tukurqan. Arhintina 9 ñiqin anta situwa killapi 1816 watapi ispañamanta kacharispas, Malwinakuna paypa watankunas tukurqan. 1820 watapi arhintina mama llaqta llamk'aqkunas wat'akunata tiyarirqan.
1833 watapis Hatun Britanyas Malwinakunata tiyarispa hap'irqan, britanya kulunyata ruraspa.
1982 watapi Malwina maqanakuymi karqan. 2 ñiqin ayriway killapi 1982 watapi arhintina awqaqkunam wat'akunata tiyarirqan, ichataq qanchis simana qhipaqta inlish awqaqkuna ch'utirqan, arhintinakunata atipaspa. 14 ñiqin inti raymi killapi 1982 watapi arhintinakuna saqirparirqan. Chay Malwina maqanakuypiqa waranqamanta aswan runakunam wañurqan, 649 arhintina, 258 britanya awqaqkunam.


text:
Wamp'uy rimay
Wamp'uy rimay nisqakunaqa urin, chinchay suyukunapi, manataq chawpi suyukunapichu - Kulumbyapi, Ikwadurpi, chinchay Piruwpi, urin Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi - rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam:
- Yunka runashimi (Qhichwa II-A)
- Chinchay runashimi (Qhichwa II-B)
- Chachapuya runashimi
- Lamas-Luritu runashimi
- Kichwa (Ikwadurpi Kulumbyapipas). Chay rimaypaqqa Shukllachishka Kichwa nisqa allin qillqayninmi
- Urin qhichwa simi (Qhichwa II-C). Chay rimaypaqqa Urin runasimi nisqa allin qillqaymi
Kay hinatam rimanku:


text:
Chinchay runashimi
Chinchay runashimi nisqaqa Piruwpa chinchanpi, Ikwadurpi, Kulumbyapipas rimasqa, Kichwa nikuq qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [q] nisqa kunkatachu rimanku, ichataq iskaynintin /q/, /k/ kunkapaq [k] nispam, k-llatam qillqaspa. Mana urin runasimi hinaqa, mawk'a qhichwap /s/, /š/ kunkantaraq sapaqchankum, s, sh qillqaspa.
Chinchay runashimi rimaykunaqa kaymi:
- Chachapuya runashimi
- Lamas-Luritu runashimi
- Kichwa (Ikwadurpi Kulumbyapipas). Chay rimaypaqqa Shukllachishka Kichwa nisqa allin qillqayninmi


text:
Lección 13
Religioncuna ¿ima tucunatataj Bibliaca yachachin?
1. ¿Tucui religioncunachu alli can?
Tucui religioncunapimi alli shungu gentecuna tiyan. Chai gentecunataca Diosca mana cungarishcachu. Shinapish, religioncunaca achca mana allicunatami rurashca (2 Corintios 4:
Alli religionca Jehová Diostami jatunyachin. Cutin panda religionca Diostami pingaipi churan. Panda religionca Diosmanta, huañushcacunamantaca llullacunatami yachachin. Shinallataj, Biblia mana yachachishca yuyaicunatami yachachin. Diosca tucui gentecuna paimanta alli yachachunmi munan. Eclesiastés 9:
2. Religioncuna ¿ima tucunatataj Bibliaca yachachin?
Diostami c’uyanchij nishpa Diablopaj munaita ruraj religioncunaca Diosta mana cushichinchu (Santiago 4:4). Noepaj punllacunapi yacu juillu tiyashca q’uipami Babilonia llajta tiyarca. Babiloniapimi panda religioncunaca tiyai callarirca. Chaimantami Bibliapica tucui panda religioncunata “Babilonia jatun pueblo” nishpa shutichin. Gentecunata llaquichij, llullaj religioncunataca Diosca ñallami tucuchinga. Apocalipsis 17:
Tucui panda religionpi caj alli shungu gentecunataca, Jehová Diosca mana cungarishcachu. Chaimantami Bibliamanta alli yachachishpa panda religioncunamanta llujshichun ayudacun. Miqueas 4:
3. Alli shungu gentecunaca ¿imatataj rurana can?
Jehová Diosca paimanta yachasha nijcunata, allita rurasha nijcunataca mana cungarinchu. Chaimantami panda religioncunamanta llujshichun nin. Diosta c’uyashpa, paita cushichisha nishpaca mana alli causaita, panda crishcacunatami saquina can. Apocalipsis 18:4-ta rezapai.
Jesús huañushca q’uipa, apostolcuna yachachijpica alli shungu gentecunaca cushicushpami alli huillaicunata chasquirca. Jehová Diosmi paicunataca mushuj, cushilla, alli causaita charichun yachachirca. Chai gentecuna shinami ñucanchijpish Bibliamanta yachashpa Jehovata puntapi churashpa causana canchij. 1 Tesalonicenses 1:
Panda religionta saquishpa alli religionta catijpica, Diosca cushicushpami chasquin. Chaita rurajcunaca Diospaj amigomi tucun. Shinallataj achca huauqui panicunapaj c’uyaitami charin. Shamuj punllacunapipish huiñai causaitami charingacuna. ¿Cai bendicioncunata chasquisha ninguichu? Marcos 10:
4. Tucui Allpapi cushilla, alli causai tiyachunca ¿imatataj Diosca ruranga?
Panda religioncunata tucuchishpami Diosca cushilla, alli causaita apamunga. Chaimantami panda religioncunaca ña mana pandachinga. Gentecunatapish mana ch’icanyachingachu. Tucui gentecunami mana llullaj Jehová Diosllata adorangacuna. ¿Manachu caica shuj alli huillai can? Apocalipsis 18:


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Munashqantsita ruranantsipaq, runakuna ali jusgashqa kananpaq, y ali kawanantsipaqpis kay patsacho, tantyashwan imanoq lapantsikunapis bälishqantsita. Tsaynoqpa tantyashwan imanoq lapan runa mayintsikuna derëchun nishqankunata tsararaykashqanta. Manami pipis kay derëchun nishqankunata kachanmantsu.
Wakinkuna kay derëchun nishqankunata despresyar mana reqipäkushpan pasaypa mana ali kaqkunata rurapäkun. Rurapäkuptin interu munducho lapan runakuna shonqun rurincho rabyakärin. Tsawraqa lapanpita mas munashqannoq wilakärin mas alina kawapäkunanpaq kaynoq nir: "Lapan runakuna mana mantsakuypa kawanmanna y pishiychöpis manami kanmannatsu. Tsaynoqpis lapan runakuna ima yarpashqankunalatapis parlanman y munashqankunalamanpis kriyinman".
Laykuna kanman runakunapa derëchun nishqankuna mana elqashqa kananpaq. Tsay presïsumi kaykan. Mana kaptenqa imatapis mas rurayta mana pwëdir runakuna imaykanoqpapis mana ali awturidäkunapa kontran sharkapakun y tukuynoqpa nakatsikoqkunata elqätsipäkun.
Tsaynoqmi lapan nasyunkuna amistächo kawapäkunman. Tsaypis presïsumi.
Lapan nasyunkunapa delegädunkuna juntakärir eskribipäkorqan Nasyones Unidas nishqanpa qalaykatsinan kartata. Tsay kartacho eskribipäkorqan runakunapa derëchun nishqankunapita. Tsaynoqpis eskribipäkorqan imanoq runakuna balurniyoq kashqanta, y olqupaq warmipaqpis derëchun nishqankuna iwal kashqanta. Tsay eskribishqankunaman yärakärin Nasyones Unidas nishqanpa myemrunkuna. Tsaynoqpis tsay kartacho eskribiraykan kaynoq nir: "Librina arupäkushun ali kawayman chayapäkunantsipaq" nir.
Nasyones Unidas nishqanpa lapan myemrunkuna promitipakorqan yanapänakur arupäkunanpaq interu munducho runakunapa derëchun nishqankuna respitashqa kar kumplikänanpaq.
Kay promitishqanqa ali rurakashqa kananpaq, Iapantsikunapis juk yarpayla tantyapäkushwan kay derëchun nishqankunata.
Tsaymi Nasyones Unidaspa juntakashqan runakuna wilakun kayta:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNAPITA WILAKUSHQAN
Kay wilakushqan lapan runakunapis nasyunkunapis iwal tantyapäkunanpaq tsay derëchun nishqankunapitami. Tsaynoqpaqa lapan runakunapis y mandaq awturidäkunapis, kay wilakushqanman yarpashqala kashpanqa, yachatsipäkunman wakinkunata kay derëchun nishqankunata respitananpaq. Tsaynoqpis juklä nasyunkunawanpis shumaq animatsipäkunman nasyunnincho kaqkunata y wakin munaynincho kaqkunatapis kaynoq nir ninanpaq: "Kay derëchun nishqankuna lapan runakunapaqmi. Noqa tsay derëchunkuna nishqannoqlami ali kawashaq runa mayëkunawan'.
Lapantsikunapis Iibrimi yurishqantsi. Bälintsimi y derëchuntsikunapis wakinkaqkunanoqlapami. Yarpaynintsikunapis kaykanmi runa mayintsikunawan juk wawqinoq kuyanakur kawapäkunantsipaq.
Lapantsikunapaqpis kay wilakushqancho eskribishqankaq dere.chuntsikuna. Kay derëchuntsikuna iwalla kanman ima räsa runakunapaqpis, yoraqpaq yanapaqpis, warmipaq olqupaqpis ima kläsi rimaqkunapaqpis, mayqan relijyunkunaman kriyeqkunapaqpis, tsaynoq ima politikacho pureqkunapaqpis, mayqan nasyunpita runakunapaqpis, riku runakunapaq pobri runakunapaqpis, imanoq yurishqa kaqkunapaqpis, y tsaynoq imanoq kawaqkunapaqpis.
Kay derëchuntsikuna iwalla kanman lapantsikunapaqpis. Markantsi nasyunnoq kaptin o mana nasyunnoq kaptinpis, markantsi kikintsipa munaynintsicho kaptin o jukpa munaynincho kaptinpis, markantsipa awturidäninkuna imanoq kaptinpis, derëchuntsikuna iwalla kanman.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan mana pipis wanutsimänantsipaq, Iibri munaynintsicho kawanantsipaq, y mana pipitapis mantsakuypa kawanantsipaq.
Manami pipis rantishqa runanoq arunmantsu jukpaq.
Kastigashqa karpis, manami pipis fiypa nakatsishqaqa kanmantsu animal nakatsishqa kashqannoq, ni pasaypa umillatsishqapis kanmantsu.
Lapantsikunatapis maycho tsaychöpis awturidäkuna mana jarukuylapa ali respitamashwan.
Laykuna jusgamashwan lapantsita iwalla. Kay karta eskribishqa kashqanpita mana käsukoqkunapita Iaykuna kuydamashwan lapantsikunatapis mana despresyashqa kaylapa.
Juk runa, nasyunninpa layninta mana käsukur, mana al ita ruramaptintsi, derëchuntsi kanmi awturidäkunaman kejakoq aywanantsipaq. Y tsaycho lapantsi atyendishqa kashwan iwalla.
Manami pipis lutalaqa prësutsishqa kanmantsu karsil wayiman. Ni tsaynoqpis lutalaqa qarqushqa kanmantsu markanpita.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalapitapis runakunapa nawpancho jusgashqa kanantsipaq, alipita mana alipitapis. Tsay mana alita jusganman juk tsaycho mana jatikashqa kaq awturidä iwalla mana mayqanpapis faburnin sharkuylapa.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan "Jutsaynaqmi kanki" nimänantsipaq imalapitapis akusashqa kaptintsipis manaraq shumaq musyakashqa kaptenqa. Lay nishqannoq musyakashqa kanman lapan runakunapa nawpancho imalapis defyendikunantsipaqnoq kaykaptenqa.
2. Manami pipis kondenashqa kanmantsu rurashqanpita y mana rurashqanpitapis tsay jinan öraqa mana nawpapita patsa nasyunninpa laynincho "tsaynoq katsun" nishqa kaptin, y tsaynoqpis lapan nasyunkunapa yarpashqan layninkunachöpis. Jutsantsikunapita kastigashqa kanantsipaq kaqkunapita manami mastaqa kastigashqa kashwantsu jutsantsi kaptinpis.
Juk runataqa manami pipis lutalaqa imatapis ruranmantsu: kikinta, familyankunata, ni wayinkunatapis. Ni eskribishqan kartankunatapis ama kichanmantsu. Tsaynoqpis ama ashlinmantsu. Lapantsikunapami derëchuntsi kan tsaykunapita laykuna kuydamänantsipaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan maypapis libri purikunantsipaq y maychöpis nasyunnintsichöqa täkunantsipaq.
2. Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsipa nasyunnintsikunapita yarqunantsipaq y tsaynoqpis kutimunantispaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan juklä nasyunkunacho wayintsita ashir täkunantsipaq qatikachämaqnintsikuna kaptin.
2. Markantsipa kontran ni Nasyones Unidaspa kontran juk runa ima jutsatapis rurar manami ninmantsu "Noqapa derëchö kanmi juklä nasyunman aywakur täkunäpaq qatikachamaqn. kaptin." Jutsantsikuna ima politikakunapita kaptinmi itsanqa derëchuntsi kan qeshpikunantsipaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan may nasyunkunamanpis pertene.sinantsipaq.
2. Juk nasyunman pertenësiyta munaptintsi, manami pipis lutalaqa nimashwantsu "Manami qam pertenësinkimantsu kay nasyunman." Tsaynoqpis lutalaqa nimashwantsu "Qam manami kikikipa nasyunnikimanpis pertene'sinkimantsu."
1. Olqupapis y warmipapis, edäninman chayaptin, derëchun kanmi kasarakunanpaq. Tsaynoq derëchun kan kasarakunanpaq ima räsa runakunawanpis, mayqan nasyunman pertene.seqkunawanpis, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoq kasarakurmi derëchun kan familyanta formananpaq. Kasädu kar, rakikashqa kar, o mayqankuna nawpata wanuptinpis, derëchunkuna kanmi iwalla olqupaq y warmipaqpis.
2. Manami pipis fersanmantsu kasarakunanpaqqa. Itsanqa kasarakärenqa kikinkuna awninakur munanakushqalanpita.
3. Tsay kasarashqa kaqkunapitami juntakashqa kaykan lapan markakunapis. Tsaynoqpis derëchun kanmi runakuna y nasyunpa mandaqninkunapis kasarashqa kaqkunata kuydananpaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan imaykantsikunapis kikintsipaq kananpaq. Y tsaynoqpis derëchuntsi kanmi pi lawanpis imaykantsikunalachöpis dwëñunoq kapäkunantsipaq.
2. Manami pipis lutalaqa qechunmantsu pitapis imalankunatapis.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan shonquntsicho munashqantsita yarpanantsipaq y munashqantsi relijyunman kriyinantsipaq. Tsaynoq derëchuntsi kaptin trukashwan juk relijyunpita juk relijyunmanpis. Relijyunnintsita rikatsikushwan japalantsi y wakin runakunawanpis, kikintsikunalapaq o runakunapa nawpanchöpis. Tsaynoq rikatsikushwan yachatsikushpantsi, kumplishpantsi, y kultuntsikunata rurashpantsi.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan yarpashqantsita parlanantsipaq mana pipis fastidyaylapa. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi ima notisyakunalatapis ashinantsipaq runakunata mayatsinantsipaq imaykanoqpapis: parlaypa, eskribiypa, o radyupa pasatsiypapis mayqan nasyunkunamanpis.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan juk patsalaman juntakänantsipaq itsanqa mana búllata ruraylapa.
2. Mana munaptenqa manami pipis pitapis "kay noqakunaman pertenësiy" ninmantsu fersaypaqa.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan nasyunnintsikunacho mandaq kayta munar chayanantsipaq. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kikintsi jukta munashqantsi kaqta akranantsipaqpis mandaq kananpaq.
2. Lapantsikunapami derëchuntsi kan iwalla awturidä kanantsipaq nasyunnintsikunachöpis.
3. Markakunapa munayninchömi churakashqa kanman gobyernupa yanapäsheqnin awturidäkuna. Tsaykuna rurakashqa kanman käda bötukuna watakunalacho. Tsaymi Iapantsikuna imanoq karpis munashqantsi kaqpaq iwalla pakaylapa bötushwan. Tsaycho gänaq kaqmi yaykunman awturidä kananpaq. Mana pakaylapa bötorqa juknoqpa bötushwan awturidänintsikuna markantsi munashqannoq akrashqa kananpaq.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan ali kawanantsipaq. Wakin imayoqpis kaqkuna yanapäshinman mana imayoqpis kaqkunata. Tsaynoqpis nasyunnintsipita y juklä nasyunkunapitapis pwëdishqanyaq yanapäshinman pishiycho kawaqkunata lapan derëchunkuna kumplikänanpaq. Tsay yanapäshiy kanman respitashqa kanantsipaq y kikintsi aliyätsikunantsipaqpis.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsikuna munashqantsinoq arunantsipaq mana despresyashqa kaylapa. Shumaq sigurashqa kanman ima aruychöpis. Y tsaynoqpis aruynintsipita yarquptintseqa yanapäshishqa kashwan imalawanpis.
2. Lapantsikunapamj derëchuntsi kan mana despresyaylapa aruynintsikunacho iwal gänanantsipaq wakin aroq mayintsikunanoq.
3. Lapan aroqkunapami derëchun kan ali pägashqa kananpaq kikinpaqpis y familyankunapaqpis ali respitashqa runanoq kawananpaq. Pishëpakoqnoq kaptenqa yanapäshishqa kanman imanoqpapis runa mayinkunapita.
4. Lapantsikunapami derëchuntsi kan aroq mayintsikunawan juntakaykur imalatapis formanantsipaq mandaqnintsikunapita respi tatsimänantsipaq.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan aruynintsikunapita jamakunantsipaq. Manami aläpaqa arushwantsu pwëdishqantsipita mastaqa. Y tsaypita juk watata kumplirkuptin bakasyunnintsi kanman itsanqa pägashqa
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan ima!antsikunapis ali aypänanpaq kikintsikunapaq y familyantsikunapaqpis. Tsaykunapaqqa kanman kaykuna: mikuynintsikuna, röpantsikuna, wayintsikunapis. Tsaynoqpis qeshyaptintsi mëdikukuna atyendimashwan, y imalachöpis wakin runakuna yanapäshimashwan. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kuydashqa kanantsipaq mana aruynintsi kaptin, qeshyaqtukur mana aruyta pwëdiptintsipis, byúdayashqa kaptintsipis, awkin kaptintsipis, o ima desgrasya päsamaptintsipis.
2. Wachaq warmipa y akapa wamrankunapapis derëchun kanmi shumaq ali kuydashqa kananpaq. Kasarashqa kaqkunapa y mana kasarashqa kaqkunapapis wamrankuna iwalla derëchun kanmi kuydashqa kananpaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan dembaldila primarya kaq eskwëlakunaman yachakoq yaykunantsipaq. Manami ni juklaylapis mana yachakuypaqa kanmantsu. Tsaynoqpis mas jatun kaq yachakuy eskwëlakunapis kanman imalapis kayta munaptintsi yachakunantsipaq. Tsay eskwëlakunaqa lapan runakunata chaskinman iwalla yachashqantupu.
2. Kay yachakuy kanman noqantsikuna runa mayintsikunawan ali shonquyoq kanantsipaq. Tsaynoqpis kanman runa mayintsikunapa derëchunkunata respitanantsipaq, tantyanakunantsipaq, pasensyantsi kananpaq y pipis yanasantsi kananpaq. Tsaykuna kanman markantsikunawan, juklä nasyunkunawan, jukniraq räsakunawan, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoqpis yachakuy kanman yanapänantsipaq Nasyones Unidasta runakunata ali kawayman churananpaq.
3. Taytankunapami derëchun kan tsurinkunata munashqannoq imanoqpapis edukananpaq.
1. Lapantsikunapami derëchuntsi kan markantsikunacho kustumrintsikunata ruranantsipaq. Tsaynoqpa munaq kaqpa derëchun kan kantananpaq, dansananpaq, dibuj ananpaq, tukananpaq, puklananpaq, y imalatapis rurananpaq markanpa kustumrin kashqannoq. Tsaynoqpis juk yachaq imalatapis mushoqta ruraptenqa tsay kanman lapantsikunapaq juknintsi y juknintsipis mas ali kawanantsipaq.
2. Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalatapis mushoqta ruraptintsi o eskribiptintsi kikilantsipaq gänashqantsi kaqkuna kananpaq. Manami pipis ninmantsu lulakushpan "Noqami rurashqä kayta" tsaynoqpa apakunanpaq ruraq kaqpa derëchunta.
Lapantsikunapami derëchuntsi kan gobyernuntsi kananpaq nasyunnintsikunacho y lapan nasyunkuna juntakashqanchöpis kay derëchuntsikúna rasunpa kumplikashqa kananpaq.
1. Lapantsikunapami ruranantsikuna kan markantsicho kumplinantsipaq. Tsaynoqlapami aliyätsikuntsi kikintsikuna.
2. Derëchuntsikunata rurarpis mana qechushwantsu jukpa derëchunkunata. Tsaypaq kanmi laykuna respitatsikunantsipaq y tsaynoqpis reqitsimänantsipaq wakinkunapa derëchunkunapis kashqanta. Tsaynoqpis tsay laykuna kaykan ali shonquyoq runakuna kanantsipaq, ali respitanakunantsipaq, y ali runa mayintsikunawan kawanantsipaq. Tsay ali kaway kaykan runakuna awturidäninkunapaq bötushqan nasyunkunacho.
3. Kay derëchuntsikunata kumplishpantsi manami Nasyones Unidas nishqankunapa kontrannin yarqushwantsu.
Kay nishqankunacho manami qam tarinkimantsu derëchuykikuna kaptin pipa derëchunkunatapis elqätsinaykipaq imata rurashpaykipis. Tsaynoq kaykan qampaq, juk nasyunpaq, juntakashqa runakunapaq, o pi runalapaqpis.