text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Llapanchis runakunaq runa kayninchis derechonchiskuna kan. Llapanchispapas kaq derechoyoqllan kanchis. Manan pipas qechuwaswanchu nitaq chinkachinmanchu.
Si chay derechonchiskuna reqsisqa kanqa, qawasqa kanqa, llapanchispa, chayqa hawkalla kawsasunchis, mana maqanakuspalla, nitaq cheqninakuspalla, nitaqmi qechupanakusunchu, hawkalla kasun.
Ñawpaq watakuna, manaraq derechonchis ley reqsisqa kachaqtin, chay wakin munaysapa runakuna, qarí tuku runakuna, valiq tukukuná, chay derechonchiskunata sarusqaku, cheqnisqaku, mana valiqman tukuchisqaku. Hinaspa runa masinta waqachisqaku, k'umuchisqaku, cheqnisqaku, sipinankukama.
Llapan runakuna munanchis chay derechonchiskunata, ima yuyayninchistapas piensasqanchistapas rimarinanchispaq, mayqen Diostapas khuyananchispaq, allin kawsakuypi tiyananchispaq, mana pitapas manchakuspa, hawka kusisqa tiyaspa kawsananchispaq.
Chay leykunaqa amaparawasunmi, derechonchiskuna qawasqa kananpaq. Mana qawasqachu ni respetasqachu kanqa, chayqa hatariswanmi runakuna, derechonchiskunata valichiq, allin k'apaq reqsisqa kananpaq.
Llapan chay nacion llaqtakuna allin hawka kawsaylla kayta atin, ama maqanakuspalla, ama cheqninakuspalla, nitaq qechapanakuspalla yanqa qariykachaspa.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi niwanchis qaynata: - Kanmi derechonchiskuna. Hinaspa, kanmi runa kayninchis. Hinaspa, warmipas qaripas kaq derechoyoqllan kanchis, - nispa qelqanku documentonkupi.
Chay hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpin munan llapan runakuna chay derechonchiskunata reqsinanchista, hinaspa ruwananchista.
Llapanchis runakuna k'apaqta reqsisun qawasun yachasun chay derechonchiskunamanta, kay documentopi leyespa.
Chaymi chay willariy, chay Ieyesqanchis, imapaqcha chay derechonchiskuna kan chayta.
DERECHONCHISKUNA LEY
Hatun huñunakuy "Naciones Unidas" nisqanpi qelqanku llapan runakunaq derechonkunata, allin documentopi qelqaspa, allin reqsichinakunapaq. Llapallanchis kay mundopi kaq runakuna chay derechonchiskunata reqsichinakusun, yachapachinakusun, respetachinakuspa ruwachinakusun k'apaqta.
Kanmi derechonchiskuna llapanchispa, nacesqanchismanta. Kantaqmi llapanchispa runa kayninchis. Manan runa kanchu manay derechoyoq. Huk runaq derecho hukpawan kaqllan kan. Kanmi derechonchis llapanchispa allin kawsay libre tiyananchispaq. Llapan runaqpan kan yuyayninchis yachanapaq. Llapanchis kasun llapa runa masinchiskunawan munanakunapaq, huk ayllu hina.
Kay hatun ley kamachikuyqa llapanchispaqmi, pipas kachun, mistipas, puna runapas, yuraqpas, yanapas, warmipas, qharipas. runasimilla rimaqpas, castellano rimaqpas, hanaq pacha khuyaqpas, pachamama aypakuqpas, imayna yuyaq runapas, may llaqtamantapas, mana imayoqpas, wakchapas, qhapaqpas. Anchaykunapaqmi, llapanchispaq, kay hatun ley kamachikuyqa.
Kanmi derechonchis kawsananchispaq. Manan pipas sipiwaswanchu, nitaqmi maqawaswanchu. Kantaqmi derechonchis libre kananchispaq.
Manan pipas esclavota hina llank'achiwaswanchu, sasata, uywata hina, mana munaqtaqa.
Manan pipas, salqa uywata hina kachispa, k 'iriwaswanchu, nitaq muchuchiwaswanchu, nitaqmi k'umuchiwaswanchu mana runata hina.
Kanmi derechonchis juezman demandakuq rinanchispaq, juez justicia ruwawananchispaq. Manan pipas hark'awaswanchu juezman rinanchista.
Llapa leypaqpas llapan runapas kaqllan kanchis. Manan pipas aqílasqa kayta atinchu.
Demandanchis kaqtinqa, manan juezqa sayakunmanchu mayqenmanpas. Juezqa llapa demandanchista kaqllata uyariyta atin. Hinaspa justiciata ruwayta atin llapanchispaq, mana imanpas sayakuspa.
Kanmi derechonchis amparawananchispaq, derechonchista saruqtinku. Derechonchista saruqtinkuqa, amparawanchismi chay juezkunapas autoridadkunapas. K'apaqtan amparawanchis, ama kaqmanta derechonchis sarunankupaq.
Manan pipas, qasi kaqtaqqa, yanqapuni capturasqa kayta atinchu, nitaqmi carcelman wichq'asqa kayta atinchu, nitaq llaqtanmanta qarqosqa kayta atinchu.
Demandanchis kaqtin, otaq cargochasqa kaqtinchis, kanmi derechonchis juezpapi willakunanchispaq. Juezqa iman kaqllata uyariyta atin, mana pimanpas sayakuspalla, nitaqmi pakallanta ruwanmanchu, llaqtaq qayllanpi ruwayta atin.
Manan pipas, qasi kaqtaqa, yanqapuni turiyamuwaswanchu, ni ayllunchistapas, nitaq wasinchistapas, nitaq cartanchistapas. Manan pipas yanqapuni k'amiwaswanchu, nitaq huchachawaswanchu tumpaspa, nitaq runa kayninchista qepachiwaswanchu. Chaykunamantan ley amparawanchis.
Kanmi derechonchis imaynatapas, yuyayninchisman hina, piensananchispaq, hinaspa imayna piensasqanchisman hina kawsanapaq, hinaspa mayqen Diostapas khuyananchispaq, pacha mamatapas, hanaq pachatapas, huktapas. Kantaqmi derechonchis, sapallanchis otaq hayk 'apas runakuna kuska, huñunakuspa kaspanchis, mayqen Diostapas adorananchispaq, kasunanchispaq, mañakunanchispaq, mayqen Diosmantapas yachachinanchispaq, mana pi tapas manchakuspa, sut 'inta ruwaspa.
Kanmi derechonchis imaynatapas yuyayninchispi piensananchispaq, hinaspa chay piensasqanchiskunata rimarinanchispaq, ama pitapas manchapakuspa, nitaq pipas hark'awaswanchu. Kantaqmi derechonchis piensasqanchista rimarinanchispaq periodicopi qelqachispapas, radiopipas, televisionpipas, may llaqtapipas kaspanchis.
Kanmi derechonchis estadoqa yanapawananchispaq allin kawsaypi, allin taqyasqa, tukuyniyoq tiyanapaq, ama uywa hina kanapaq.
Kanmi derechonchis ílank'aspa samananchispaq, samariq hina kusikunanchispaq, ima pukílaypipas. Manan chay llank'achiqpas ruwachiwaswanchu nishu unayta mana samarichistin. Kantaqmi derechonchis wakin samariy p'unchawkunapas, hatun p'unchawkunapas, ganananchispaq.
Llapa nacionkuna kuskalla ruwayta atinku, chay llapa qawasqanchis derechonchiskuna ruwaspa kanapaq.
Manan pipas kay qawasqanchis derechonchiskunata qechuwaswanchu, nitaq pakawaswanchu yachananchismanta, maypi kaqtinchispas.


c: text/html

text:
Jehoväpa testïgunkuna—¿Pikunataq kayä?
Noqakunaqa imëka niraq kastakunapita y idiömakunapitam shayämö, tsënö kaptimpis juk rurëninkunawanmi juknölla kayä. Jinamampis llapampitapis masqa Jehovätam alabëta munayä, Bibliapa parlanqan Diosta y llapan imëkata kamaq diosta. Jesucristutam imëkachöpis qatita munayä y alläpam kushikuyä cristiänukuna nir qayashqa këta. Llapäkunam tiempökunata allipa utilisäyä nunakunata Bibliapita y Dios Gobiernumpita yachatsiyänäpaq. Jehovä Diospita y Gobiernumpita yachatsikuyanqärëkurmi Jehoväpa testïgunkuna nir reqishqa kayä.
Masta yachakï päginäkunachö. Kë päginäkunachö Bibliata leyi. Noqakunapita y creenciäkunapita masta yachakuri.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Schrefler mashipak kallari yuyay kashpapash shuktak mashikunapashmi kay llankayta rurankapak yanaparkakuna. Shinashpaka ña alliymana llamkayta ruray usharkakuna.
Kallariypika Thomas Sigl y Klaus Schrefler película nishkata ruray kallarirkakuna. 2003 watapi Martin Schemitsch mashi kimirirkami. Kipa llamkaytaka Elmar Ranegger mashimi rurarka, payka shuktak video “"Rhythmender Gewalt" shutirishka 2001 watapi ña Schrefler mashiwanmi llamkakurka
Walter Brantner Dr. Nachtstrom shina riksishkami peliculapak takikunata rurarka. Chaypakka, peliculata rikushpa Klaus Schreflerpak killkashkatapish katishpami rurashka.
Pushanakamayukka Georg Brandenburgmi (Quito llaktapika Luis Viracochami karka), Graz llaktaman 2004 watapi Klaus Schrefler mashiwan mármol nishkamanta shuk rikchayta rurankapak rirka.
Kay película nishkapi llamkayka, rimashka kamuta rurashpa, 500 virtula rikkchaykunta rurashpa, DVD maqueta nishkata rurashpa, 15.000 pacha unayarka.


text:
SECTOR QUECHUA (11)
El Centro de Comunicación y Desarrollo Andino (CENDA), este mes de junio, cumple 30 años de trabajo con comunidades y organizaciones campesinas e indígenas en áreas relacionadas con el sistema productivo campesino andino, educación, comunicación intercultural, gestión territorial indígena y estrategias propias de manejo, control del territorio y recursos naturales.
Waliqta kawsanapaqqa, sumaqta mikhuna, ñaraq wawakuna, machu runas, awichus ima. Chayta kallpachariyta munaspa CENDA wakichin microprogramas nisqata nutriciónmanta parlarikunapaq. Kay kutipi qallarisun ñawpaq kaq wakichiywan.
Chaqra llank’aq runa masiqtaqa may chhika yachaynin tiyan, kay yachayninkuqa unaymantapacha jamun, kuraq tatasmanta wawasman chayan. Kay kuti qhawarisun papa jallch’asqanchispi khuru rikhuriptin imaynata chinkachisunman. CENDA wasipi uk p’anqa kaymanta tiyan.
Añaskitu Puriskiri: Qankunaman watiqmanta qhichwa misk’i qallunchikpi Cuentosta chayachimuyku. Cuentosqa culturanchis, kawsayninchikmanta lluqsimun, kuraq tatakuna, kuraq mamakuna willarikunku, allchhistaq qhichi ninrilla uyarinchis. Comunidadesmanta cuentostaqa ama chinkachinachu, aswanta kallpachana.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Musyantsikmi keynow kashqan ta: Imana kaq nunaku napis nunam kayan. Llapantsik tseynowlla kashqaqa tseynowllam derëchuñtsikkuna kapamantsik. I tseynow kaptinmi kushi, shumaq, allilla kawashun derëchuntsikkunawan (kikintsikpa kaqwan).
I derëchukunata mana wiyakurninpis mana alli nunakunam allápa allqotsayarqan wakin nunakunata. I tseynow allqotsanqanta musyar llapan patsachow nunakuna llakikur ajayarqan. I yapey mana tseynow kananpaqmi munantsik key patsa keynow kananta:
Parleyta munashqaqa yarpanqantsikmannowmi parlashwan llapantsik nunakuna. Kreyinqantsikmannowmi imamanpis kreyikurnin kashwan llapantsik nunakuna. Ama ni pipis mantsakutsuntsu ni imapitapis. I manam ni pipis pishupukoq kanmantsu.
Allápa mana alli allqotsaq awtoridakuna kaptenqa mana meymanpis tsatakiyta, pwedirninmi awtorida wajaq sharkuyanman. I tseynow mana kananpaqmi alli kanman llapan nunakunapa derëchunkuna leykunachow alli qellqashqa kanman, llapantsik reqinapaq.
Imey kutipis mas shumaq kawakiychow llapan nasyonkuna jukninwan jukninwan kayánanmi kanan.
Nasyonkuna purwakarkur; kanan Naciones Unidas jutiyoq, eyllukayashqanchow nasyonkunam konstitusyonchow áninakuyarqan, keynow nunakunapa derëchunkuna kananpaq. Llapan imana kaq nunapapis derëchunkuna kanman. Pi nunapis nuna kanqannowmi ima nunatapis kikintanow rikanman. I nuna karninmi: Oliqopis, warmipis derëchunkunachowqa mana meyqanpis jukláyatsu kayanman. Llapan nasyonkunam ániyashqa Naciones Unidas yanapeyta, markakunachow key konstitusyonta mana qonqarishpa llapan nunakunata reqitsiyanqa shumaq kawakuyánanpaq.
Naciones Unidas eyllukayanqan kaq nasyonkunam yachatsinakuyashqa tsey kamatsiyanqanchow keynow rurananpaq. Nasyonkunachowmi llapan nunakunata yachatsikuyanman nunakunapa derëchunkúnata wiyakurnin kayananpaq.
Tsey intutsinakuyanqanchow keynow kananpaq nasyonkunam key derëchukunata llapan nunakunata káyitsiyanman.
I tseynow kaptinmi nasyonkuna purwakayanqanchow (asamblea generalchow) kanan willakayámushqa Llapan Nunakunapa Derëchun (Los Derechos Humanos). Key willakayámunqanchowmi, llapan patsachow imana kaq nunakunapapis derëchunkuna keykan. I mey markachowpis llapan nunakunam kawayanman key derëchukuna keykanqanmannow. I pi nunapis o gobiyernupis key derëchukunata yawarninmi imanowpapis nunakunata yachatsikuyanman ániyánanpaq. I mey nasyonchowpis llapan nunakuna key derëchukunata káyiyánanpaqmi kikin nasyonninchow i jinantin nasyonkunachowpis tukiy láyapa willakuyanman. I Naciones Unidaschow kaq nasyonkunachowpis i tsey nasyonkunapa kallpan kaq nasyonkunachowpis tseynow rurayanman.
Meyqan nunapis manam pipa sirweqnin nuna kananpaqtsu yurikushqa. I nuna karninmi meyqan nunapis juk láyatsu kayanman derëchunkunachowpis. I yarpachakiyta yacharninmi i allita mana allita shonqonkunachow mákurninmi nunakuna jukninta wiyanakur kayanman.
Key niyashqanmunqanchow derëchukunaqa llapan nunakunapaqmi kanqa imana kaq láya nunakunapaqpis, ima rikoq nunakunapis, warmikunapaqpis, ollqokunapaqpis, i mana kaq idiyomata parlaq nunakunapaqpis, ima relijyonninchow kaq nunakunapaqpis, ima politikuman kreyeq nunakunapaqpis, imaman kreyikoq nunakunapaqpis, meylo markayoq nunakunapaqpis, waktsa nunakunapaqpis kapoqyoq nunakunapaqpis, i imana kaq yurishqa nunakunapaqpis.
Llapan nunakunapa derëchunkunapis meyqan nasyonkunachowpis imanow gobyernu kaptinpis, nasyonkuna, ichik nasyonkunata nitirarpis, key derëchukunataqa niyaman qonqayanmantsu.
Juk nunapa derëchunmi kanman kawananpaq, i mana pipis jarqarishqa purikunanpaq i mana pipis peyta allqotsananpaq.
Manam meyqan nunapis pipa sirweqnin nuna kanmantsu. Manam meyqan nunatapis sirweqnin kananpaq ni imanowpa rantikushqa kanmantsu.
Manam ni meyqan nunata imeyká ashnutanow rutatarnin, mana ankuparnin maqarnin rurayanmantsu ni pikunapis.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman mey markachowpis leykuna kanqanmannow kananpaq.
Justisyankunachowmi llapan nunakunatam justisyankunataqa ratatsiyanman. Meyqan nuna kaptinpis llapanpaqmi key leykunaqa. Itsanqa juk awtorida ninqa meyqan nunatapis keynow nishpa: - Qampaqqa manam derëchiyki kantsu justisyachow, o keynow nishpa ninqa: - Key nunapaqqa manam justisya kanqatsu - nishpa. Tseynow niptinpis llapan nunakunapaqmi key derë'chunkuna. I tseynow nirninqa key deklarasyonchow ninqanta manam wiyakuyantsu.
Mey nasyonchowpis konstitusyon kaq leykunata o meyqan leykunata niana wiyakurriin juk nuna allqotsakunqa nuna mayinta. Tsey allqotsashqa nunaqa tsatakunmanmi alli kaq awtoridaman i tsey awtorida manam jaqerinmantsu keynow kananpaq leyninwan.
Manam ni pi awtoridakuna muneyninta rurarnin juk nunapa mana jutsan keykaptinqa tsey nunata ni pwestuman ni karselman llawitsiyanmantsu ni kuyey markanpita qarqoyanmantsu.
Llapan nunakunapa derëchunkunam kanman tsatashqa kayanqanta alli kaq jweschow llapan nunakunapa nowpanchow altsananpaq. I juk nuna jutsayoqta tarirqa mana alli rurashqanpita !eykuna kanqanmannowmi qochiyanman derëchunkunata.
Mana imapis keykaptenqa nuna mayinpa kaweykininman, ni yarwar mayinman (familyanman), ni pi nuna manam jaka kanmantsu, ni qellqakuyanqanta paqilapa leyikunmantsu, ni wayinman mana alli rurakoq yeykunmantsu. I ulikurkurnenqa nunakunapa jananchow nunapa wasan manam rimanmantsu. Tseynow mana alli nunakunapaq llapan nasyonkunachowmi leykuna kanmi.
Llapan nunapam derëchum kan, munanqannow yarpachakunanpaq, i rurananpaq, relijyonnin akrananpaq o jukta ashinanpaq; tseynow kashqanchow derëchunchowmi ninman japallan kashqanchow o nunakunapa nowpanchow.
Llapan nunam derëchunchow munanqanta ninanpaq o ruranapaq; tseypaqreykur nuna pipis piñapanmantsu ni qatikachanmantsu. Kikin rurashqantaqa shuntukiywanpis munarqa musyatsikunmanmi kikinpa nasyonninchow o juk nasyonkunachowpis.
Llapan nunakuna key patsachow kawarnin kayaptinmi derëchun kanman seguru sosyalninkuna kananpaq. I tseynow kananpaqmi mas kapoqyoq nasyonkuna yanapäyanman waktsa nasyonkunata; peykunanman rurayanman kanqanmannow. I tseynow gobiyernu ruraptinmi llapan nunakuna imeypis shumaq alli kawayanman, i munayanqanmannowmi winakuyanman.
Llapan nunapam derëchum kanman uryarirqa jamakurinanpaq; uryeykunaqa manam junareqnowtsu kanman; kamatsikoqkuna leychowmi keyta qeliqayanman. Jamakiynin chämuptinqa llapan uryakoqmi jamakuyanman mana ushkanta oqrashpa.
Llapan nunakuna derëchun kan keychow qellqashqa kaqta, tseynow kananpaq.
Key deklarasyonchowqa manam ni imapis kantsu meyqan nasyonpis, meyqan läya nunakunapis ni meyqan nunapis, nuna rnayinkunapa derëchunkunata micharnin kayänanpaq.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Yaqqa yumbay nasyungunami kach'anllapa kamachikuqningunata suq atun kunsijuman, chaypi parlanambaqllapa pax kunapura. Chay atun kunsijuqami shutin "Tandadu Nasyunguna" ("Naciones Unidas"). Chay Tandadu Nasyungunapa awturidarninguna allita yuyashpa kay leykunata rurashqallapa. Ama qonqananchiqllapa chay shumaq ley kunatami, kanaqa rurashqallapana kanchiq kichwapipis.
PUNTATA
Yumbay runakuna warmikunda day pachapi tiyaqkunami runakuna kanchiqllapa. Runa masikuna kashpa, ayllukunashina shumaqta tiyashun, ama piñchinakushpachu. Ancha baliqkuna kashpa dirichuyuq kanchiq may munashqanchiqpi allita tiyananchiq, munashqanchiqpi trabajananchiq. Dirichuyuqmi kanchiq allin tiñntiyuq, allin juyisniyuq kananchiqpaq. Manam allichu pwidiqkuna qesachanambaq wakin runa masindaqa. ashwanmi atumbis, takshapis ima layapis kashpa, shumaqta atinchiqllapa kawsayta.
Chayshina kaptimbis, wakin wapu runakunaq runa masinda qesachashpa, ancha maqashpa waqachishqallapa. Manam shonqonllapapiqa yuyashqallapachu "paxkunapismi noqashinalla dirichuyuq", nishpaqa. Amana chayshinachu tukunqallapa.
Kaytam ninillapa yumbay runakunata:
Aku shumaqta tiyaq, ama pitapis manchashpachu. Krisyishun munashqanchiqpi. Parlashun kriyishqanchiqta.
Yumbay llaqtakunapi allin leykunata ruranqallapa atinambaqllapa akrayta munashqanllapa kamachikuqningunata. Chayshina ruraptinllapami, leyningunata allita kasushpaqa, mananam maqanakunqallapachu.
Munanillapapismi yanapayta yumbay nasyungunata, shumaqta tiyanambaqllapa paykunapura, ama wanchinakushpachu.
Kaytapis yuyashun: yumbay nasyunninchiqkunapi rurashqallapa leykunata yach'ananchipaq ollqopis, warmipis dirichuyuq nishpa. Pullapam bidanqa ancha balin. Chaymi nasyunninchiqkunapi ancha trabajanchiq shumaqta runakuna tiyanambaqllapa. Yanapanchiqpismi llaqta masinchiqkunata, dirichuyuq kanambaqllapa. Kay Tandadu Nasyungunapa Atun Kunsijunmi kashpallapa "runapa chay dirichunguna ancha balin" nishpa, kay diklarasyunda iskibrinillapa, tukuy wata liyishpa, animakananchiqpaq, ama qonqananchiqpaq, yach'achinanchiqpaq tukuy nasyunninchiqkunapa llaqtangunapi.
1. Punta kaq:
Yumbay ollqokuna, warmikuna pullalla kashun leyninchiqkunawan. Manam ni pipapis kriyadunchu kanchiqllapa. Suqninchiq, suqninchiq atinchiqllapa yuyayta "imam alli, imam mana allichu" nishpa. Chayshina kaptin, shumaqta tiyashunllapa suq ayllushinalla.
2. Ishkay kaq:
Kay niykashqayllapaqam yumbay runakunapaq; tukuy kastakunapaq, imalaya kaqpaqpis, ollqopaq, warmipaq, yumbay Iaya rimaqkunapaq, ima Iaya lutrinayuqpaqpis; kapuqkunapaqpis, mana nimayoqpaqpis ima Iaya partiduta sigiqkunapaqpis, tukuy pipaqmi kayqa.
Kay nishqaykunaqam yumbay Iaya Ilaqtakunapaqpis: yumbay nasyungunapaq, yumbay prubinsyapaqpis.
3. Kimsa kaq:
Yumbay runa, warmikunapis dirichuyuqmi shumaqta kawsanan kay pachapi. Atinllapapismi kriyiyta paykuna munashqambi. Chaymi yumbay runakuna dirichuyuq ama qesachadu kanambaqllapa.
4.Ch'usku kaq:
Mananam kanqachu kriyaduqa. Manam atinchiqchu randiyta ni randikuyta runa masinchiqta animaltashina.
5. Pichqa (sinku) kaq:
Manam pipis dirichuyuqchu runa masinda suq lastimata qesachanambaq, imata rurashpa.
6. Suqta (sayis) kaq:
Yumbay runakunam dirchuyua kay leykunarayku. Kay leykunata kasushun ama pitapis dañachinanchiq.
7. Qanch'is (syiti) kaq:
Kay leykunaqam yumbaypaq. Chayri mana allichu kamachikuqkuna yanapanambaq kapuqkunatalla, pwidiqkunatalla. Yumbaytar chay awturidarkunaqa yanapanqallapa kapuq mana kapuqtapis. Ama akranqachu paykuna munashqanda.
8. Pusaq (uchu) kaq:
Yumbay runakuna, warmikunapis atinllapa dimandayta pitapis, mana allita tukuptinllapa. Juyiskunaqa yumbay llaqta masingunata washanqallapa ama ultrajanan chay uchayuq runakunaqa.
9. Isqon (nwibi) kaq:
Awturidarkuna mana surqoshpa juyismanda suq ordindaqa, manam atinllapachu karsilayta ni wichukuyta nasyunninmanda suq runataqa.
10. Ch'unga (dyis) kaq:
Yumbay runakuna, warmikuna dirichuyuq kanchiq allin juyisniyuq kananchiq. Chay juyiskunaqa allita uyashpa, shumaqta justisyata ruranqa; ama suqpaqllachu kanqa. Ashwanri yumbaypaq kanqa.
11. Ch'unga suqniyuq (unsi) kaq:
- Suq dimandadu runapaqqa, juyiskunaqa ama dasqa yuyanqachu "uchayuqmi kay runaqa", nishpaqa. Puntataqa allitaraq rikanqallapa yach 'anambaq "¿uchayuqchu ichu mana?" nishpa. Chaymandaqa uchayuq kaptinqa, yach'ashpa allita, imatapis ruranqallapa.
- Mushuq Ieyta rurashpaqam mana kasuqkunataqa atinchiq kastigayta. Chay mushuq ley kaptimbis manam kanchu dirichu kastigananchiqpaq runakunata unay tyimpupi mana kasukushpa tiyashqambaq, chay ley manaraq kashqanrayku chay tyimpupi. Chayshinallam mushuq kastigukunapis balin mushuq prisupaqila. Manam balinchu chay runa unaykunapi ima maluta rurashqanbaqqa.
12. Ch'unga ishkayniyuq (dusi) kaq:
Manam pipis mitikunqachu suq runapa wasinman ni ayllungunaman, ni kartanda kich'anqachu, dwiñun mana munaptinqa. Ama nishumbischu suqkunata: "chay runaqami mainatural" nishpaqa.
13. Ch'unga kimsayuq (trisi) kaq:
- Yumbay runakunam dirichuyuq purinambaq chay maykunata may munashqanda. Chaymi atin tiyayta may llaqtakunapipis.
- Suq runa munashpa, atin lloqshiyta nasyunninmanda maytapis rinambaq. Chayshinallami atin kutimuyta chay nasyunninman.
14. Ch'unga ch'uskuyuq (katursi) kaq:
- Qesachawaptinchiq kamachikuqkuna nasyunninchiqpi dirichuyuqmi kanchiq maskananchiq suq nasyunda, chaypi shumaqta tiyananchiq.
- Mana allita tukuptinchiq, manana dirichuyuqchu kanchiq mitikananchiq suq nasyunman washakananchiq kastigunchiqmandaqa.
15. Ch'unga pichqayuq (kinsi) kaq:
- Yumbay runakuna tukuy warmikuna dirichuyuq nasyunniyuq kanambaq. Peruwanukunata ama yanqa ninqallapachu: "Mananam peruwanuchu kangi" nishpaqa. Dirichuyuqpismi nasyunninmanda Iloqshinambaq.
- Manam atinllapachu ñigayta kambyanambaq nasyunninda.
16. Ch'unga suqtayuq (dyisisayis) kaq:
- Yumbay kasta ichu lutrinayuq runa, warmi, ch'ayashpa idarninman atinliapa kasarayta paykuna mayqan munashqanwan ruranambaq suq aylluta. Oliqo, warmi, kasarashpa, akrakashpa chayshinallam dirichuyuq.
- Manam pipis amalas suqkunata kasarachinanqachu. Suq runa warmiwan paykuna kikin munashpa, kasaranqallapa.
- Ayllunchiqkuna ancha balin. Chaymi awturidarkuna yanapanqa imashinapis pullan shumaqta, kawsanambaq.
17. Ch'unga qanch'isniyuq (dyisisyiti) kaq:
- Yumbay runam dirichuyuq ch'akrayuq, imayuq kananchiqpaqllapa. Sapalanlia manaqa suqkunawan ch'akrayuqqa atinchiq kayta.
- Manam pipis yanqa qoch'ikunqachu suq runapa imandaqa.
18. Ch'unga pusaqniyuq (dyisyocho) kaq:
Yumbay runa atin yuyayta, kryiyta munashqambi. Chayrayku atin akrayta munashqan lutrinata. Munashpaqa atimbismi kambyayta lutrinandaqa. Chayshinam atin lutrinambaq rimayta, yach 'achikuyta kikin wasimbi manaqapis maypipis. Chayshinam atimbis adurayta Dyusninda may munashqambi.
19. Ch'unga isqonniyuq (dyisinwibi) kaq:
Yumbay runakuna atin yuyayta munashqanda. Atin parlayta yuyashqanda. Manam pipis piñchinqachu chay runakunata yuyashqanda rimaptin. Dirichuyuqpismi runakuna yach'anambaq yumbay nutisyakunata.
20. Ishkay ch'unga (beynti) kaq:
- Yumbay runakuna shumaqta mana maqanakushpachu atin tandakayta suqkunawan.
- Manam pitapis atinchiqchu kamachiyta amalas tandakanan suqkunawan.
21. Ishkay ch'unga suqniyuq (beynti uno) kaq:
- Runapis, warmipis dirichuyuqmi karguyuq kanambaq llaqta masinguna akraptin. Paypis atin akrayta suqkunata karguyuq kanambaq.
- Yumbay runakuna, warmikunam pulla dirichuyuq parlanambaqllapa kamachikuqningunawan. Chay kamachikuqkunaqa ama suqkunapaqllachu kanqa. Ashwan yumbay llaqta masingunapaq pullapaq kanqa.
- Yumbay nasyumba gubyirnun kamachikunqa, llaqta masinguna munaptin kamachikunambaq. Chayri llaqta masinguna pakashpa ruranqa butasyunda, allita akrananllapa kamachikuqninda.
22. Ishkay ch'unga ishkayniyuq (beynti dos):
Yumbay gubyirnukuna yanapanqa mana nimayuq llaqta masingunata, amana padisinambaqilapa, mas allita mantyinikanambaqllpa imata rurashpa.
23. Ishkay ch'unga kimsayuq (beynti tres):
- Dirichuyuqmi yumbay runakuna imata ruranambaq. Atimbismi munashqan trabajuta maskayta. Kapatasninguna shumaqta rikanqa ama wañunan, ama padisinan qeshyaywan chay trabajupi. Manam kanchu dirichu yanqaqa paykunataqa wichukunambaq chay trabajunmanda.
- Yumbay runakuna pullan ruraq suq trabajupilla dirichuyuqmi pullalla ch'askinan pagunda. Manam allichu wakin achkata ch'askinambaq, wakinnataq ashlitatalla ch'askinambaqllapa.
- Yumbay trabajadurmi dirichuyuq ch'askinan qellayta aypanan kawsanambaq, ama padisinan mana nimayuq kashpa. Mana aypaptin paypaq, ayllumbaq, gubyirnun yanapanqa imashinapis.
- Yumbay runam dirichuyuq tandakanan sindikatuwan, chayshina washakanambaqllapa.
24. Ishkay ch'unga ch'uskuyuq (beynti kwatro):
Dirichuyuqmi yumbay runakuna samanambaq. Manam allichu qanch 'is (syiti) yumbay diyasninda trabaj anambaq. Atinllapapismi samayta bakasyunnimbi ganashpa.
25. Ishkay ch'unga pichqayuq (beynti sinko):
- Suq trabajaq runata pagaranqallpa atinambaq randiyta mikunanda, trapunda, kamanda, ambinda paypaq, ayllumbaqpis. Dirichuyuqpismi qeshyashpa choqrikashpa qellayta surqonambaq Siguro Sosyalmanda.
- Ukuyuq warmikuna, yumbay wambritukunapismi dirichuyuq ch'askinambaq Siguro Sosyalmanda ancha mana nimayuq kashpa, taytanguna kasadu kaptin, mana kasaduchu kaptimbis.
26. Ishkay ch'unga suqtayuq (beynti sayis):
- Yumbay runakuna warmikuna dirichuyuq yach'akunan iskwilapi primaryata ushyanangaman mana pagarakushpachu. Alli kanman sekundaryatapis chayshinalla ushyanambaq. Yumbay wambrakuna yach'akunqallapa iskwilapi. Yumbay ancha allita yach'akuqkuna, pubri kashpapis, kapuq kashpapis dirichuyuqmi yaykunan unibersidaman.
- Iskwilapi yach'akunqa allita yuyanambaq, shumaqta tiyanambaq Ilaqta masingunawan, suq llaqtamanda kaqkunawan, suq Iutrinayuqkunawan, yumbay nasyunmanda runakunawambis. Chayshinami yach'akunqallapa yanapanan Tandadu Nasyungunata ama pilyashpachu yumbay nasyunguna shumaqta kawsanambaqllapa.
- Taytanguna akranqa ima laya munashqan iskwilata, chaypi wambranguna yach'akunambaq.
27. Ishkay ch'unga qanch'isniyuq (beynti syete):
- Yumbay runakuna dirichuyuq Ilaqtamba kustumbringunata yach 'akunambaq. Kaptin llaqtambi biblyutika, atin liyiyta librungunata. Wakin runakuna yach'akushpa imata rurayta, yach'achinqa llaqta masingunatapis, chay suqkunapis yach'akunambaq.
- Chay punta imata ruraq runaqam dirichuyuq rurashqanda randikushpa, gananambaq. Manam allichu paypa rurashqanda suqkuna kupyashpa randikunambaq.
28. Ishkay ch'unga pusaqniyuq (beynti ocho):
Yumbay nasyungunapa gubyirnun awturidarnindin kasunqa yumbay kay iskibridu dirichukunata, yumbay llaqta masinguna shumaqta kawsanambaq.
29. Ishkay ch'unga isqonniyuq (beynti nwibi):
- Yumbay runakuna yanapanqa chay may tiyashqan llaqtanda. Chayshina ubligasyunninda rurashpa, shumaqta atinllapa kawsayta.
- Yumbay runakuna atinllapa rurayta munashqanllapata, alli kaptin, mana dañachiptin suqkunata.
- Kay dirichukunaqa mana kuntranqachu Tandadu Nasyungunapa leyningunataqa.
30. Kimsa ch'unga (treynta):
Kay dirichukunata liyishpa, ama ni suq gubyirnu, ni pipis yach'achikunqachu paylla munashqandaqa, qoch'inambaq llaqta masingunapa dirichungunata.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Kawsaypi yuyashpa, kishpiriy, paktakay, allpapachapi kasikllakawsay tiksi kakpimi tukuy runakuna sumak kawsayta charichun nishpa riksin; shinallatak sumaykayta(dignidad), paktapakta hayñita ayllumanta mana pi kichuchunmi riksin.
Kawsaypi yuyashpa, piñashpa mana riksina, runakunapak hayñita saruy, runapura wañunakuna yuyaymi tukuysami kawsaypi sapiyashka nin. Chaymi tukuysami lIakikunata IIaktakunaman apamushka. Chaymantami runakunaka tukuy IIaktakunapi kaparishpa kishpirishka kawsayta yuyashpa mashkay kallarin; wakcha runakuna, IIakta runakuna, upallalla kawsak runakuna, shitashka runakuna kishpirinata munan. Mashná kay pachapi kawsakkunami kay amsa, ñawsa, milli kawsaymanta lIukshinata munan. Kipaka kishpiy rimayta, yuyayta charina kan.
Kawsaypi yuyashpa, runakunapak hayñitaka, paypak hayñimi nishpa shuktak kamachi lIikakuna kamashka kachun. Shina waKcha runakuna piñaywan hatarikpi, tikra charikkuna mana wakchakunata hawalla wichkana wasiman pushachun, mana hawalla wañuchichunpash.
Kawsaypi yuyashpa, lIaktapura mayhanpash mashiyarishpa, alamarishpa kimirishpa alli IIankaykunata tukuy ayllukunaman rurashpa katichun. Shina alli kawsayta tukuykuna runakuna charichun.
Kawsaypi. yuyashpa, tinkirishka lIaktakuna hatun killkata katishpa runakunapak tiksihayñipi yuyashpa, sumaykayta runata chanishpa, kariwarmipak hayñi paktapakta kachun nishpa kutintak arinishka. Shina runa IIaktakuna allichirichun, paykunapak kawsaypash kishpirishpa kachun. Ama kutintak amsa IIakiman tikrachun nishpami tinkirishka IIaktakunaka kayhayñita arinishka.
Kawsaypi yuyashpa, tinkirishka lIaktakunapash. paktachinata minkarishpami runa hayñita kamanata arinishka. Shina mamallakta tantanakuykuna . yanapanakushpa, runanakunapak tiksihayñi, kishpiriypash tukuy runakunaman ~ paktachun yanapanka.
Kawsaypi yuyashpa, hayñi yuyaykuna, kishpirishka yuyay kuna tukuypi tiyachun, shina lIaktakuna arinishka kamachika, tukuysami kawsayta charik runakunaman pampanta paktachun.
TINKIRISHKA LLAKTAKUNA, HATUN TANTANAKUVTA RURASHPA LLAKTAKUNAMAN RUNAKUNAPAK HAVÑITA WILLAN
Titikirishka Ilaktakunaka, mamallaktakunapak hatun tantanakuypimi runapak hayñitaka tukuy lIaktakunaman willan. Llaktakunapak yuyay kashkamantaka, shukllashina tukushpa, tukuypak yuyay kan nishpami ñakarishpa pushana kan. Sapallél runakuna, tantarishka runakunapash, kishpiyrinapi punchanta yuyashpami kay hayñitaka paktachina kan. Kay hayñitapash, kishpiyrina yuyaytapash yachachikwasipi, ayllukunapi, tukuy mamallaktapi kamashpami apana kan. Tinkirishka Ilaktakunapash, shuktak mamallaktakunapash runakunapak hayñita. riksishpa paypak lIakta ukupipash paktachinami kan. Chaymi runa hayñipash, kishpiriypash pakarikshina rikurinka. Chaymi alli kawsaykuna tukuypak chayanka.
Tukuy runakunami maypipash kishpirishka, sumaykaypi(dignidad) paktapakta wacharin. Chay wawakunaka sumak yuyaykuna, tiksiyuyay (fundamental), huntami kan; chaymantami runapuraka shukllashina tukushpa, yanaparishpa kawsana kan.
Kay hayñita willashka kipaka tukuy runakunami ima tullputa, kawsayta, kariwarmita, rimayta, iñiyta, lIaktay yuyayta, maymanta kashkata, charik kashkata, wakcha kashkata, wacharishkata, shuktak yuyaytapash mana rakishpalla kishpriyta, runahayñitapash ch'arin.
Shinallatak: lIaktakak, kamachi yachak,istakak, mana paypak allpapi kawsak, chikan lIaktakak, lIapirishka Ilaktakak, saywashka Ilakta kakpash, kay hatun willaypi nishkashina, kishpiriyta, runapak hayñitaka charinmi, mana chikanyashka, manyayachishka kanchu.
Tukuykunami kikin kawsay, kishpiriy, kikin shayariy hayñita charin.
Mana pipash wanachiwasipi ñitishka, takashka kanachu, shinallatak mitayu lIankaypash ña mana tiyanachu. Tukuysami wanachiykunakatukurirkami, chayka ñami washapi sakirirka.
Mana pi watashka, utushka, makashka kankachu. Mana pi, anchamillashka,. wiwatashina rikushka, kumurichishka, lIapishka kankachu.
Tukuy runakaymi paykunapak hayñita charin, tukuy Ilaktakunapimi paypak kikin kapakkayta Uurídico) riksishka hayñita charin.
Kamachipak nawpakpika tukukunami paktapakta kanchik, runaka kamachik mana chikanyachishka paktapakta kamashka hayñitami charin. Tukuykunami TUKUY RUNAKUNAPAK HAYÑITA pipash sarushpa runakunata piñakukpi, millikukpika sinchita. shayarishpami harkana hayñíta charin. Tukuysami saruykachaytapash harkanami kan.
Tukuy runakunami kimsa kapakkamachikpak(tribunal) ñawpakpi, ima lIakimantapash pay illuta nishpa paktachina hayñita charin; paypak mclrYlakamathi arinishka, shuktak kamachikunapash arinishka tiksihayñita wakllichikukpika lIaktakunaka mana sakichún.
Mana huchayuk runataka pipash mana yanka watankachu. Wanachina amsa ukupi mana pipash churankachu, paypak allpamantapash mana surkunkachu.
Tukuy runami pay rimashkata kimsa kapyak kamachikpak ñawpakpi, tukuy runakunapak ñawpakpi, shuktak runakuna shinallatak paktapakta uyachina hayñita charin. Paytak mana kimirishka kishpichik kamachik,' hayñikunata, kanakayta (obligación) rikushpa shukkutin ima kaktapash nichun. Hucha tiyakpi wanachikanawasiman kachachun,. kutin mana hucha tiyakpika kishpichichun.
Mana pi kinkinpak kawsaypi, wasipi, ayllupi yanka yaykurinata charinchu. Kikin . alli shutitapash mana yanka kaminachu kan, kayman kachashka willaytapash mana paskanachu kan. Tukuy runami kamachiwan killparishpa, kikin kawsayman mana pipash satirichun harkana hayñita charin.
Tukuy runami kishpirishka yuyayta, shunkuyuyayta(conciencia), iñiyna hayñita charin. Shuktak iñinaman yallinata, pay munashka pachakamakta katina hayñitapash charinmi. Shinallatak shuklla, tantarishpapash shuk iñiyta katina hayñitami charin. Tukuykunapak ñawpakpi payllapash shuk iñiyta rikuchina hayñitami charin.
Tukuy runami imatapash willana, rimana hayñita charin, kaytaka mana pipash katirayashpa harkanata ushanchu. Taripayta, willayta, alli yuyayta chaskinatapash ushanmi. Pay wiñachishka sumak yuyaykunataka: ankimanta, karurikuchikmanta(televisión), shuktak ñanmantapash mana saywarishpalla willanatami charin.
Llaktapak ayllu kashkamantaka, tukuy runakunami kamashka kaws,ana hayñita charin. Allita kawsankapaka payllatakmi ñakarina kan, paypak mamallaktapash, kay ayllutaka shuktak lIaktakunapash yanapanatami charin. Paypak Ilaktapi tiyashka kullkiwan, nipakunawan yanaparishpa sumakta kawsana hayñitami charin. Kacharishka kawsayta charishpa, pay munashka wiñarina hayñitapashmi charin.
Tukuy runami samarina hayñita charin~ kacharishka samaypachata amikta kushiyarina hayñitapash charinmi. Tawka watakama, shaykunkakama lIankana kuskatami charin, samarishkamantapash kullkita hapinami kan.
Tukuy runami tukuy paypak lIaktapi kawsak runakuna, istallaktapi kawsak runakunapash nikishka kawsayta charichun yanapana hayñita charin. Shina kay hayñi, kishpiriypash tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikuna tukuy Ilaktaman paktachun.
Kay tinkirishka lIaktakuna willashka hayñikunata, kishpiriykunataka, shuklla runamanpash, tantanakuymanpash yankaka, mana pantata willanallachu. Runakunapak hayñita, kishpiriy yuyayta pichana yuyaytaka na charinachu.


text:
User Tag List
Results 1 to 2 of 2
Thread: spam spam spam
-
05-15-2015, 09:46 AM #1
-
09-20-2015, 04:37 AM #2
- Rank
- Juvenile
- Join Date
- Jan 2015
- Location
- I wish it was Japan.
- Posts
- 3
- Thanked 0 Times in 0 Posts
spam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spamspam spam c:I know how to code ouo


text:
KʼUTUNEM 28
¿Jas kʼo pa ri qakʼolbʼal pa Internet?
Ri Jesús xubʼij wariʼ chike ri rajtijoxelabʼ: «Chtunun ri ichaj chkiwach ri winaq, rech kekil ri utzalaj täq ichak, kakinimarisaj kʼu uqʼij ri iTat ri kʼo pa ri kaj» (Mateo 5:16). Rumal wariʼ, öj utz ukojik kqabʼan che ri jastaq che tijan kkesaj lo ri winaq, chkixoʼl kʼo ri Internet. Ri qakʼolbʼal pa Internet, jw.org/quc are ri qas kʼolbʼal jachiʼ kriqtaj wi chirij ri kkibʼano xuqujeʼ ri kikojonik ri testigos rech Jehová. ¿Jas kʼo chupam wariʼ?
Kyaʼ ubʼixik chirij ri ktaʼ chirij ri Loqʼalaj Pixabʼ che konojel ri winaq kechoman chirij. Katkunik kariq ri kyaʼ ubʼixik chirij jujun chike ri preguntas che nim kibʼantajik che kkibʼan ri winaq. Waqibʼ chike kyaʼ ubʼixik pa ri alaj wuj ¿La kawaj kawetamaj ri qastzij?, wariʼ kʼo pa Internet pa más che 400 chʼabʼal. Xuqujeʼ katkunik kariq ri Traducción del Nuevo Mundo pa más che 100 chʼabʼal xuqujeʼ kʼi nikʼaj chik wuj rech katkunik kawetaʼmaj chirij ri Loqʼalaj Pixabʼ, chkixoʼl kʼo ri wuj ¿Su qas kukʼut ri Loqʼalaj Pixabʼ?, xuqujeʼ ri kʼakʼ täq wuj rech La Atalaya xuqujeʼ ¡Despertad!, kʼi chike wa wuj riʼ kuya ksikʼix uwach o kta pa ri computadora xuqujeʼ kuya kkʼol pa audio, PDF o pa EPUB. Xuqujeʼ katkunik kaqʼaxej chuwach jun wuj tzij che kʼo pa kichʼabʼal winaq che kkaj kketaʼmaj. Kʼo videos chike kʼi kiwach winaq che kkita täj. Xuqujeʼ katkunik kata chirij usikʼixik uwach ri Loqʼalaj Pixabʼ, ri kbʼix chirij jun bʼantajik rech ojer esam pa ri Loqʼalaj Pixabʼ xuqujeʼ qʼojom rech bʼixonem rech kata chiʼ tijan ta katchakunik.
Ri qastzij chikij ri testigos rech Jehová. Xuqujeʼ kariq jastaq xuqujeʼ videos che kuya ubʼixik chirij ri kqabʼan che ri qachak pa ronojel ri uwach Ulew, jastaq che kchʼaw chikij ri testigos rech Jehová xuqujeʼ chirij ri tobʼanik chike ri kkiriq kʼäx. Katkunik kawetaʼmaj chikij ri qʼij che kebʼan ri nimaʼq täq riqbʼal ibʼ che naqaj chi kʼo wi xuqujeʼ jachiʼ e kʼo wi ri ja kbʼix sucursales chike.
Rumal wariʼ, tijan kqaya ukʼutik ri qastzij chike konojel ri winaq cho ronojel ri uwach Ulew. Winaq rech jalajoj nimaʼq täq tinamit, xuqujeʼ ri tinamit che sibʼalaj naj kʼo wi xuqujeʼ che sibʼalaj tew ubʼiʼ Antártida, tijan kketaʼmaj. Kqabʼan qachʼawem rech ri «utzij ri Ajawaxel kajabʼun aninaq» pa ronojel ri uwach Ulew rech kyaʼ uqʼij ri Ajawaxel (2 Tesalonicenses 3:1).
¿Jas tijan kubʼan che kitoʼik e kʼi winaq rech kketaʼmaj chirij ri Loqʼalaj Pixabʼ pa ri qakʼolbʼal pa Internet jw.org/quc?
¿Jas kawaj kawetaʼmaj pa ri qakʼolbʼal pa Internet?


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Preamble
Lapan runa libri kananpaq, mana pipis runa masinta jarupánanpaq, juchayoqta kastigananpaq, juchaynaq mana kastigasha kananpaq, piwansi runa masinwan mana pelyar mana liytur kushisha kawapákunanpaq kay pachach'u, mayna kaykan rurashana runa kayninta mana qech'unanpaq, chaynuy lapan iwal-la kananpaq, lapan runa chay kastanuyla kananpaq;
Runakuna respetachikunanpaq kanqanta mana reqermi y rikaykarpis jarukuypa ushayninpa mana kaqkunata rurasha, kanan chayta rikaykurmi rabyanasha. Lapan runakuna alich'u kananta munarmi kaynuy willakuykan. Kay rasunpa ali kawayman lapan runakunapis yaykunan, mana imapitasi manchakular, mana imapitapis pishipakular kushisha kawapäkuchun. Chay munanqannuy parlapäkonqan y munanqannuymi yärakärenqa.
Kaynuymi rurakanman rasunpa runakuna respetasha kananpaq. Chaynuypa runakuna mana kontran kayta yarpanqachu mandukunapaq ali ruraptenqa. Y mana alí ruraqkunata qarqonanpaq.
Chaynuymi imata rurananchipäsi rurakasha wakin nasyunkunawansi ali imach'üsi yanapänakur imata rurarsi kawananchipaq mana liytur mana pelyar kushisha.
Lapan nasyunkuna chaych'üraq eskribipäkusha yärakuyninta, rasunpa alim shumaq alim nipäkusha runakuna imanuy respetachikunanpaq kaykaqta, lapan runakuna alipaq rikasha kananpaq kanqanta musyar. Chaynuy olqo ni warmi kaqpis juknin jukninpis iwal respetasha kananpaq. Chaynuy willakasha lapan kawaq runakunapaq imatapis ali rurayta y mas ali libri runa kawananpaq.
Lapan runakuna nasyunkunapita qotukaqkuna nipäkusha rasunpa kay kumplikanqa. Lapan chaych'u nasyunkuna kaq shumaq respetänakunanpaq. Chaynuy imach'üsi kuyanakur willanakur imasi libri ali kaqta rurakärinanpaq y
Lapan runapis juk yarpayla respetachikunanpaq y mas libri lapanta shumaq rasunpa kumplichinanpaq;
ASAMBLEA GENERAL NIRAN ENTERO MUNDUCH'U
RUNAKUNAPAQ KAYNUYMI WILLAKUN KAY LEYKUNA RUNAKUNA IMANUY RESPETACHIKÄRINANPAQ KANQAN
Lapan juk yarpaylaman yarpananpaq, marka nasyunkuna uch'äkunan imanaypasi lapan runakuna mandukuna chayman yärakur rurapäkunanpaq. Lapan yärakur yach'achinakunanpaq, runa imanuy respetachikunanpaq y libri imapitapis kananpaq. Chaynuy yarpänan imasi ali rurayta nasyunninch'u juk nasyunkunawan. Chaymi kaykunataqa lapan musyapäkunan y rasunpa rurapäkunan. Chaynuymi lapan nasyunkunapita qotukaqkunaqa rurapäkunan, y wakinkaq nasyunkunapa rurinch'u kaq markakunapis.
JUK KAYNUYMI NISHA (1)
Lapan runa kay pachach'u yurin libri kawananpaq, lapanchinuy iwal respetasha kananpaqmi, mana pipis jarupänanpaq, lapanpis iwal yarpach'akuy yach'aqmi, alita mana alita tantiyar kawananpaq. Chaynuy runa masinwan juknin jukninwan kuyanakur kapäkuchun
ISHKAY KAYNUYMI NISHA (2)
Lapan runakunam libri kananpaqmi kay willakuych'u willakun. Chaynuylam ima kasta kaptinpis> ni yana ni yoraq kaptinsi, warmipäpis ni olqopäpis, ni imaniraq rimaych'u parlakuptinpis, ni imaman yärakuptinpis, imanuy yarpaynin kakuptinpis, may nasyunch'u yurisha kaptinpis, pobre kayman ni kapoqniyoq kayman yurisha kaptinpis, imanuykarpis runa respetasha kachun.
Jinarkur manam pipis juk niraqmi kay nenqachu nasyunninch'u mandanqanwan respetachikäriptin y wakin nasyunkunawanpis wakin runakunapita, wakin nasyun runakunapaq nenqanpita y nasyunkunach'u imanuy mandananpaq jaqepanqam mandaqnin, mana kikilankunapita kananpaq, mana imasi fiyupa ñakachinanpaq mandukuna nasyunninch'u.
KIMSA KAYNUYMI NISHA (3)
Lapan imaniraq karpis runakuna kawananmi respetachikur y libri munayninch'u y mana imapitasi manchakular.
CH'USKU KAYNUYMI NISHA (4)
Manam pipis aronqanchu mana pägaptinqa. Chaynuy mana imantasi rurachikunqachu nirantisha runantanuy aruchikuyta. Chaynuy rurachikuyqa kananqa manam kanchu. Kananqa manam kanchu maych'u chaych 'üsi.
PICHQA KAYNUYMI NISHA (5)
Manam pipis kanqachu somaq maqasha, fiyupa ñakachishaqa, ashlishaqa mana ali kanqankamaqa mana 1runata jinaqa.
SOQTA KAYNUYMI NISHA (6)
Lapan runapaq kanmi maych'u chaych'u karpis respetanakunan y ali runapaq rikasha kanan, wakin runakuna kanqannuy.
QANCH'IS KAYNUYMI NISHA (7)
Lapan runapäsi iwal-lam mana jarupänakunanpaq kaykäqa, manam wakinkaqpäqa achkachu ni wakin kaqpäqa walkalachu, kay mana jarupänanpaq kaqwanqa iwal mana jarupasham kanqa. Lapanpis chaynuy mana jarupasha, kuydasha, mana ch'eqnipasham kanqa. Alikaq runata respetächenqa y mana ali ruraq runata kastiganqa. Kay runa mana jarupänakunapaq lapan nasyunpita qotukaykur rurakanqanta manam pipis amachayta pwendinchu chaywan respetachikuptin.
PUSAQ KAYNUYMI NISHA (8)
Lapan runa mana jarupänakunanpaq kaykanqannuy mana rurapäkuptenqa, o "pipis manam chaynuychu, pitaq nin" chayta niptenqa aywachun jatun kaq manduman kijakunanpaq. Chay mandu chaych'u mana jarupänakunanpaq kanqantanuy ninanpaq chay jarupaq runata.
ISQON KAYNUYMI NISHA (9)
Manam pitapis yanqa juchaynaqta kikinpa munaynilanpitaqa wich'qanqachu karselkunaman munanqan órakama. Chaypita manam pipis qarqonqachu maypita maych'u kanqanpitasi manaräsi shumaq musyaykorqa.
CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (10)
Lapan runapämi kaykan mana jarupanakunanpaq, wakin jarupaptin iwal respetächikunanpaq. Juk runa runamasinta imasi pasaptin willakärinman lapan mayananpämi kijakuy rurakänanpaq. Jatusaq mandukuna imanuy kanqantasi rikananpaq, imanuy respetächikunanpaq kanqanta ninanpaq. Rasunpa o yanqa kanqanta musyananpaq jatun karselman ch'urakoq mandukuna.
CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (11)
- Pi runatapis mana "juchäkushata juchäkusham" niptin mana ruranqanta respetachikunanmi, manaräsi pipis rikaq o "rasunpam qam rurashkanki" nenqankamaqa jatunsaq mandukunach'u kejakushana karqa. Chaykama chay runa kuydasham kanman manaräsi rasunpa juchayoq kanqan musyakanqankama.
- Manam pipis juchäkonqanpita mastaqa ninmanchu pitapis nasyunninch'u o juk lädu nasyunch'usi, juchanta tariparurqa mananam chay juchäkonqan masmanqa ñakananpaq ch'urasha kanqachu pitapis ni imapitapis.
CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (12)
Manam pipis mana kaqpita pitapis turyapanmanchu ali kakoqta manam washanta rimanmanchu jukpata, ni ima aykapitasi ni imawansi. Chaynuy wasinch'u kastankunawan ali tiyakoqta ni mayqantasi, ni kartan apachikonqankunach'üsi. Lapan pi runapäpis manam yanqaqa imatasi rimanmanchu. Chaymi ali kakoqta turyapaptenqa kanmi runata mana jarupänanpaq rurakanqan, kijakur chaywan respetachikunanpaq.
CH'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (13)
- Pi runapis nasyunnin rurich'u munanqanpam purikonqa manam pipis amachanqachu. Chaynuy nasyunnin rurich'u may markach'üpis munanqanch'u akraykur wasinta ruraykur tiyakuchun.
- Lapan runam libri nasyunninpita juk lädo nasyunman yarqoyta munarqa yarqonanpaq. Nirkorqa kanqalan nasyunninman kutiyta munaptinsi.
CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (14)
- Pi runasi imapitasi qatikach'aytukusha karqa maypasi ali kananpaq asheq aywakunmanmi juk lädu nasyunkunaman chaych'u ali kawananpaq.
- Kayqa manam mana alita ruranqanpita kijakuptin qeshpeqkunapächu, kay mana jarupänanpaq rurashakunata, ni kay ley rurasha kaqkunata mana ruray munaqpächu, ni mana käsuy munaqpächu. Lapan nasyunpita qotukaykur rurapäkonqanqa.
CH'UNKA PICH'QAN KAYNUYMI NISHA (15)
- Lapan runam juk nasyunman ch'ayarqa iskribikunan chay kanqanch'u markänu kayta munarqa.
- Manam pipis amachanmanchu juk runa nasyunninman iskribikuyta munaptin, ni nasyunninpita juk lädo nasyunman ashukuyta munaptin.
CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (16)
- Lapan runa olqopis, warmipis naqana uch'anman yarpayninman ch'ayarnaqa munarqa kasarakunqam. Lapanpämi imaniraq kastapäsi ni yana ni yoraq, may nasyun runa karpis ni imaman yarakoq karpis. Chaynuypa yarina juk familya juk wasita ruraykur tiyakärinan, kasararkur y kasaranqanpita rakikarpis lamitä pura rakipanakärinan iman aykankunatasi.
- Kasarakorqa kasarakärinan shumaq ishkankuna munanakärir-rämi. Ishkanpasi mana amachaq kaptinrämi, ishkankuna pipitasi mana amachasha kanan.
- Kasarakärenqan junaqpita rikakan juk familyanam. Chayta ruran lapan runa warmi kay pachach'u tiyaq, tiyapäakunqanpita walka walkala achkamanna mirapäkun, kayta respetachinanpaq imasi kaptin kanqa familyanmi y nasyun mandukunam.
CH 'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (17)
- Lapan runapis respetachikonqam mana runa masin jarupänanpaq ima aykanpitasi kikinpa kananpaq, masta munarqa kikinpa kananpaq ashikunan.
- Manam pipis qarqosha qech'usha kanqachu kikinpapitaqa yanqa mana kaqpitaqa.
CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (18)
Lapan runam ima ayka munanqanman yarpäkunan mana pipis chayta amachanmanchu. Chaynuy imamansi munanqanman yärakuchun. Manam pipis amachanmanchu yärakonqanpita juk yärakuyman tikrakuptin. Chaynuy yärakonqanpita achka runata o juk runalata willapar yach'achiptin y yach'akuyninta yärakonqanman rurachiptin.
CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (19)
Lapan runam libri yarpach'akärinanpaq y yarpach 'akonqanta rimananpaq. Chayta manam pipis amachanmanchu ni chaypita rabyakunmanchu pay yarpayninta wakin runata willapaptin. Lapan runatam musyachinman maych'üsi imanuypasi, mayqan kasta rimaywansi musyananpaq.
ISHKAY CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (20)
- Lapan runam maych 'üsi imach'üsi qotukäpäkunman imatasi al ita rurananpaq kaptenqa, manam pipis amachanmanchu chayta.
- Manam pipis achka shuntakanqanman pushanmanchu mana munaqtaqa, chayman mana qotukayta munaptenqa.
ISHKAY CH'UNKA JUKNIN KAYNUYMI NISHA (21)
- Lapan runam nasyunninch'u presidenti kananpaq yaykuyta pwedin. Mana kikin karqa jinan markach'u akrasha runapaq bótunan.
- Lapan runam iwal-la wakin runakuna jina, chaymi mandu kaymansi yaykuyta pwedin nasyunninpaq.
- Marka runam munayniyoq presidenti o juk niraq mandu kananpaq ch 'uraych 'u. Chay mandu ch'uranakuy kanan jinan marka nasyun runakunapitam. Kay ch'uranakuy kanqa mana qonqaypam imaypis. Lapan chay nasyunch'u iwal bótapäkunan. Chay bótuqa kanan pakaylapa o makinta alsaypa o papilch'u munanqanpaq iskribirkur jitaykuypa.
ISHKAY CH'UNKA ISHKAYNIN KAYNUYMI NISHA (22)
Lapan runam imaypis achka qotukaykur aroqch'u käqa kawayninpaq pägasha kanman, aruykar imasi rurakunanpita mana manchakular kananpaq. Kay ali kaway y iwal kaway kikin nasyunpita kanan o juk lädo nasyunpita yanapasha kanan o achkaq runa qotukasha aroqpita yanapasha kanan, kikin runa mantinikunanpaq y wakin matinisha kananapaq.
ISIIKAY Cll'UNKA KIMSAN KAYNUYMI NISHA (23)
- Lapan runa arunanmi maych'üsi, munanqanch'u aruyninta ashikunan mana aruyniynaq kananpita.
- Lapan runam iwal pägasha kanan ima aruych'u karpis. Manam kanmanchu juknin mas achka pägasha y jukaqnin mas walka pägasha juk junaq aruyninpita.
- Lapan runa aronqanch'u aroqkaqpäqa kananmi juk junaq gananqanman yapasha mas ali kananpaq, seguränan kikinta y familyanta imanuysi kanqantanuy, runa kayninta o juk imanaypasi seguränan o imanaypasi yanapasha kananpaq.
- Lapan runa imach'üsi arorqa sindicato nenqanta rurapäkunan lapan qotukakuykur i ma aykach 'üsi respetachikärinanpaq, imanuy respetachikärinanpaq kaykaqta rikaykur.
ISHKAY CH'UNKA CH'USKUN KAYNUYMI NISHA (24)
Lapan runa aronqanpita jamanqam, jamaykur munanqanta rurananpaq, aronqanpita jamanman imay óra aroq yaykonqanta rikaykur, y chaynuy kada wata jamanman juk killa. Chay jamanqanpita pägasham kanan maych'ümi arun chaypita.
ISHKAY CH'UNKA PICHOAN KAYNUYMI NISHA (25)
- Lapan runa y familyankuna kanman ali kawayniyoq ali mikuypita, ali rópasha, kikinpa wasin kanman, me~diku qeshyar jampikoq aywananpaq y wakin mas munanqankuna. Aronqanch 'u segurasha kanman qeshyaqtukur byudo kedarur, aronqanch'u däflakurur, chachayarur o imasi juk niraq pasaptin mantinikunanpaq.
- Mamanpis wamrapis iwal kuydasham kanan ospitalch'u warmi qeshyakuruptenqa. Lapan wamra chaynuy shumaq atendisha kanan käsadu kikin warminch'u karpis o mana kasädu warminpita juk warmich'u karpis.
ISHKAY CH'UNKA SOQTAN KAYNUYMI NISHA (26)
- Lapan runam eskwelaman yach'akoq aywanan. Eskwelach'u yach'akonqanpitaqa manam pipis ni pitapis päganqachu, iskribiyta liyiyta yach'akunan primarianta ushanqankama. Kaykama lapan runam yaykunman yach'akunanpaq. Mas imapäsi yach'akuyta munaptenqa kanqa mas jatun eskwelakuna chaych'u ima yach'aymansi yaykunanpaq. Munaqkaqpäqa kanqa jatun eskwela imapäsi yach'akoqpäqa pi maypäsi lapanpämi kanqa.
- Yach'akonqaqa kikin yach'aq runa kananpämi, imanuy mana runa jarupänanpaq respetachikunanpämi. Manan pipis turyapasha kananchu alita imatasi rurakuptin. Asta mas ali kapäkuy ali kawakäriy mana liytur, mana pelyar wakin juk lädo nasyunkunawansi. Chaynuy achka imaniraq qotukaqkunawanpis, imaman yärakoqkunawanpis. Chaynuy karqa kapäkonqa alita rurar ali kawar kay lapan nenqantamuy kumpliptin.
- Taytankunaman akranan wamranpaq imapaq yach'akuymansi yaykunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA QANCH'ISNIN KAYNUYMI NISHA (27)
- Lapan runa libri yach'anqan markach'u kustumbrinkunata rurananpaq y rikananpaq, imatasi rurayta yach'arqa jina rurakuchun yach'anqankunata. Chaynuy markanch'u imatasi alita ruraptenqa chaych'u yanapächun.
- Pi runa imata ruranqanch'üsi alita yarqarachimuptenqa mana pipis ruranqanta rikakarachimuptenqa; chay rikakächimoqmi dweño kanan, paypa jutinch'u kanan. Chaynuy librukunach'u o librukunata kikinpa yarpaynilanwan iskribimorqa jutinch'ümi kanan. Chaynuy imatasi kikin ali ruranqanta rikakachimuptin kanqa. Manam juk rurakonqanta "noqam dweño kä" nir charikurkunmanchu ni jutinta ch'urachikunmanchu. Chaynuy ruraqpäqa kanmi leykuna respetachikunanpaq.
ISHKAY CH'UNKA PUSAQNIN KAYNUYMI NISHA (28)
Lapan runam kay mana jarupänakunanpaq rurakanqanta respetänan. Chaynuy imata rurana kaptinsi juk lädo nasyunkunawansi shumaq kachun. Kay leykuna nenqannuy rurakächun y shumaq rasunpa rurakächun.
ISHKAY CH'UNKA ISQONNIN KAYNUYMI NISHA (29)
- Lapan runa markach'u tiyaqkäqa ruranan lapan imanuy wakin rurapäkonqannuy chayta respetänan. Chaynuy lapanta rurar respetaptin markanch'u imatapis alita rurapäkonqa. Chay'nuy kikinpis alipaq rikasha kanqa. Chawraqa musyanqa markach'u imata rurana kanqantapis.
- Lapan nenqantanuy markach'u rurar y respetachikur mana piwanpis jarupächikur kaptin mana pipis amachanmanchu kawayninch'u. Lapan runapis kapäkunan ali kawaych'ümi imanuy leykuna nenqannuy, chaynuy lapanta respetar, wakin runakunawan mana imatasi ninakur kawapäkunanpaq, ali yarpayninwan yarpach'akur, wakin runakuna ali kanqanta rikananpaq, chaynuy achka runa qotukaykur aroqch'u karpis.
- Kay mana runa jarupänakunanpaq kanqanta manam pipis amachayta o ama chayta rurashunchu" nir lapan ruraqkunata ninmanchu. Lapan nasyunpita runakuna qotukaykur runakuna respetachikunanpaq rurapäkonqanta.
KIMSA CH'UNKA KAYNUYMI NISHA (30)
Kay respetachikunanpaq kaykaq rurapäkonqanch 'üqa manam ima leysi nasyunpa kaqtaqa rurakayta pwedinchu ni rurakashachu. Chaynuy walka qotukasha o juk runa ruranalanpächu kay mana jarupänakunapaq kaykaq. Chaynuy mana pipis kay ruraych'u rimanqankunata illakächiyta pwedinchu.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Cha'ayi qaỹaỹateeta de'eda huesochiguii nataxac, qataq da huo'o ca qai'ot ỹaỹamaqchiguii, qataq da nlagaxayic mayi huetalec ana 'alhua, chigoqchigui, qataq da 'eetec da qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa, huo'otaq da qaỹacona ca lalamaxat i 'oonolec 'enauac na shiỹaxauasat.
Qataq qaỹaỹateeta da souaxat ca saqaỹaỹateelec lataxac, qataq da qaỹI'ina 'I da lataxac ca shiỹaxaua, da nachida da chigoqchigui da qai'otec ca qauem qataq da saqaiyacnapec na ỹale, ỹoqo'oyi namayipi sa ishit da pal da lavilỹaxac, qataq souaxat da qanasachigui nagui da qalapaxai da qaỹauotaique no'on llic na shiỹaxauasat, qataq naua aq naidauo na'axa'te mayi heutoiguilo da 'enauac na shiỹaxauapi ỹataqta huesochiguii qanqoỹin, imeuo da lcolanaxa qataq da lachoxoyic, qataq sa ishit da qoỹinapega souaxat ca l'aqtac qataq souaxat ca l'amqaanataxanaxac.
Qataq iuen da ne'ena maichi lataxac na shiỹaxauapi ỹataqta qanpaxatalec qataq qai'ot ca llic, yaqto' ca shiỹaxaua sa ishit da I'ot ca sa lhuennataxa, huaa nachi ishit da dataỹa 'aguet cam sa ishit da dechoxonnataxan huo'otaq ca huetaiya' naq'en ca lỹa.
Qataq iuen da qalapaxai da qai'ot ca llic da yaqto' nhuoteeta't 'enauac na netalguete naua ỹotta 'a't 'ale'u.
Cha'ayi ne'ena ỹotta 'a't shiỹaxauapi mayi hueto'ot na huaxaỹa't nta'alpi, na mayipi mashi sogote da nasachigui da ỹirei da l'aqtac da 'enapec ỹataqa pi'iỹa'a ne'ena l'atchiguii maichi lataxacpi na shiỹaxauapi, qataq da maichi l'amaqchic i 'oonolec, qataq da lta'adaic naigui i 'oonolec, qataq da 'eetec na mavipi da qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa, na ỹale qataq ana 'alo, qataq na mayipi I'axateec de'eda l'aqtac da yaqto' qai'ot ca llic da ỹaỹamaxai qanqoỹin na shiỹaxauapi qaica ca iueetac, yaqto' ca shiỹaxaua ỹataqta huesochiguii.
Qataq ne'ena nta'alpi mayi ỹalectau'a de'eda qai'ot, na mayipi ỹan da l'aqtac da 'enapec itauan da l'onataxanaxac nam huaxaỹa 't nta'alpi, da yaqto' ỹataqta qantela'a de'eda maichi lataxac nam netalguete naua ỹotta 'a't 'ale'u, qataq huesochiguii da I'ottac ca maichi laỹaanataxanaxac na shiỹaxauasat, qataq.
Qaỹaỹateeta da 'enauac ne'ena 'eeta'a't nhuennataxacpi qata ne'ena maichi lataxac na shiỹaxauapi, qataq da 'eetec da huesochiguii na mayipi, ỹataqta huo'o ca lta'araic naigui da ỹataqta qaipacchigui qai'ot, cha'avi maichi n'aqtac.
De'eda ima'a't ltaxaỹaxac na Nta'alpi
Lapaxai ne'ena n'aqtacpi mayi mashi qanasachigui da yaqto' mpaxatalec da maichi lataxac ma ỹotta't shiỹaxauapi, cha'ayi ỹataqta 'enauac da 'eeta'a't da lhuennataxac na mayipi, qaq ỹoqo'oyi iuen da 'enauac na shiỹaxauapi ỹotta'a't na l'aqtac n'aaxata 'a't, yaqto' i 'oonolec na mayipi hua'otaq na nocittagui ca l'onataxanaxac, ishit da nachi 'eetai' tatapigui lauel damayi, qataq ishit da huelec da I'ot, chigoqchigui naq'en ca paxaguenaxac, qataq da na paxaguenataxanaxac, qataq ipacchigui naq'en damayi, da ishit da nquigaxattashiguem ca I'ot cam qanayiuta'a 'alhua, qataq naua lỹa 't 'ale'u, da yaqtohuo'o da nuattonaguec qataq da qaipacchigui da qai'ot ivida'alo naua lỹa't 'ale'u mayi nataq'en nanettau'a de'eda, qataq naua lỹa't 'ale'u qanayiitalguete mayi hueto'oto da lamaxasoxonaxac ne'ena nta'alpi.
'Enauac na naaxat shiỹaxauapi na mayipi huesochiguii qataq 'eeta'a't da l'amaqchic qataq da 'enec qataq ỹataqta ỹaỹate'n naua lataxaco qataq nua no'o'n nvilỹaxaco, qaq ỹoqo'oyi iuen da i 'oonolec ỹataqta itauan ichoxoden ca lỹa
'Enauac na shiỹaxauapi ỹalectau'a 'enauac ne'ena lataxaguesat qataq da 'eetec da huesochiguii qanqoỹin namayipi mayi mashi qanasachigui qataq qoỹidelec ana'ana nede, qaica da huo'o ca qaiỹotauga 'enauac na shiỹaxauasat na'aictaga ca 'eetec ca l'ogueyaxac ỹale qataq 'alo, qataq naua l'aqtaqa nataq 'en da l'amqajnataxanaxac huo'otaq da 'eetec cam laỹaanec huo'otaq da 'eetec ca lỹa naỹaanataxanaxac, qataq cam chigoqta'a 'alhua, huo'otaq cam chigoxoigui, sallaxanec huo'otaq choxodaq huo'otaq cam lỹa lataxac.
Nataq'en sa ishit da huo'o ca qaiỹotauga huasoilec da llic ca laỹaanataxanaxac huo'otaq na ỹotta 'a't llic na lataxaguesat cam 'alhua mayi netaa ca shiỹaxaua, nachi 'en 'am da huo'otaq netaa ca 'alhua mayi nalamaxat qoỹittalec na alaqpi huo'otaq da chochi qaipataxalec da ilotague', qalaxayi sa ishit da ỹaqauga huo'otaq da 'ico ' noxonecpi hueto 'ot da lamaxasoxonaxac ca nta'a mayi ilotague que'eca 'alhua.
'Enauac i 'oonolec na shiỹaxauasat nhuanau'a da ntaunaguec da nachaalataxac, qataq ỹataqta huesochiguii, qataq ỹataqta qantela'a da nachaalataxac.
Qaica da huo'o ca 'ico' nlatac huo'otaq da chochi qaỹamaqtac cha'ayi de'eda 'eetec ca nlatac huo'otaq da llic da chochi qaỹamaqtaq damayi nagui sa ishit da qaỹashiita da qai'ot.
Qaica da huo'o ca qaỹauo'o ca nhuaxanaguec huo'otaq da qai'ot ca ncoitaguec huo'otaq da saqaichidapec, qaica ca qoỹanaigui qataq saqaiyacnapec.
'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da qaillapeguem da huo 'o ca taigue, na 'aicta xa da ỹaqa 'a ca hueta 'a, qalaq qailo'oguet cha'ayi n'attau'a 'enauac na lataxaguesat.
'Enauac na shiỹaxauasat 'eeta'a't qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa souaxat na ỹotta'at llic na nqataxacpi, sa ishit da qaiỹottacachi namayipi cha'ayi nachi 'eeta'a't da hueto'ot na ỹotta'a't nqataxacpi. 'Enauac 'eeta'a't da huoto'ot da ltelaqtaxanaxac na nqataxacpi, qaica da huo'o ca qaiỹottapeuga huo'otaq da saqaipaguelec ne'ena n'aqtacpi mayi qoỹittai.
'Ennauac na shiỹaxauasat ishit da I'ot ca llic ca l'aqtac da ỹaneu'a na aloico l'o'pi nta'alpi mayi ilotague' cam 'alhua, da yaqto' ca mayi qanpaxatalec sa ishit da qan'aqchit cha'ayi mashi n'attau'a na nqataxacpi mayi I'ot da qailo'oguet camayi, mayi n'attalecpi que'eca 'alhua.
Qaica da huo'o ca chichi qaỹacoolec da qaicoi', qaỹapou'a, huo'otaq da qai'odauec nachi ca llalaqpi, cha'ayi ca mayi huo'o naq ' enec da yi'oqchigui nachaalataxac, yoqo'oyi iuen da qaỹaỹamaxatchiguii ca qai'otec, huo'otaq qai'otec ca lỹalataxac mayi ishit da mpaxatalec da lataxac ca mayi. 'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da huo'o ca qaillapeguem da huo'otaq I'ada't ca laỹipi da yaqto' nachajlec qataq da deqalaec cam 'eetapeguec camayipi.
Enauac na shiỹaxauapi ishit da huo'o ca I'ot, cha'ayi namayipi nachi 'eeeta'am na laỹipi, da ishit da qan'axaỹaxana ca 'enapec, qataq da qai'otec cam ỹaỹamaqchiguii lataxac, huaa qanqoỹin ca ỹaqauga l'onataxanqa' nam loicnatac na aloicpi, mayi ỹaqauga da yagto' qaỹaỹamaxaji ca llic da lataxac camayi, qataq cam ishit da I'ot lataxac, huo'otaq da qanmit cam negue't ca lataxac mayi qaỹaqtapeguelec camayi, mayi iuen da qaidolec nam lataxacpi mayi I'ot ca llic na lasouaxashitpi.
Qaica da huo'o ca qai'igueeta'a da huo'o ca qai'otec salataxac da lalamaxat nachaalataxac, huo'otaq na llalaqpi, qataq ca lma', qataq da qaimeten aca lede, huo'otaq da qaishigueeta'a da no'on lataxac camayi, huo'otaq da no'on n'aqtaguec cha'ayi 'enauac na shiỹaxauapi iuen da ntela'a qanqoỹin na lataxacpi mayi I'ot na llic cam chochi nshiguenataxanaxac huo'otaq nshiunaxanaxac.
'Enauac na shiỹaxauapi saishit da qaillapeguem da huesochiguii lataxac da lhuennataxac, huo'otaq da lavilỹaxac qataq ca l'amqajnataxanaxac, nataq'en saishit da qaillapeguem da nadalaxat cam l'amqajnataxanaxac huo'otaq da lpi'iỹaxac, nataq'en saishit da qaillapeguem da ỹachaxan ca lpi'iỹaxac huo'otaq da l'amqajnataxanaxac, nai>>ctaxa da 'oonolec camayi hue'otaq da huaxaiguet na laỹipi, nachi 'en'am da ỹataqta nachaxaata huo'otaq da saishit da nachaxaata, souaxat da napaxaguenataxanaxac, qataq da llic da huo'o ca I'ot, huo'otaq da ỹataqta ilotelec da llic cam l'amqanataxanaxac.
'Enauac na shiỹaxauapi saishit da qaillapeguem da I'axat da lhuennataxac huo'otaq da huo'o ca l'aqtac; qaq de'eda 'eetec da saishet da qoỹinapega damayi ivida'a nataq'en da saishet da huo'otaq saqaỹalemaxat camayi souaxat cam lhuennataxac mayi I'axateec co'ollaxa, qataq saishet da huo'otaq qanmittac, qataq camayi ishit da huo'o ca I'axateec lhuennataxac, na'aictaxa da qaỹoqtegeu ivida'a ca lỹa 'alhua, qataq ishit da ỹachalec aca camachaqca lmalate na na'axaỹaxacpi.
'Enauac na shiỹaxauapi mayi ỹalectaigui cam laỹipi ca hueta'a, namayipi ishit da qaỹauo'o aca lashieu, qataq na llalaqpi, qataq ishit da qaỹanem da ivita da iỹaxanaique. Chigoqchigui qanqoỹin aim laponguishi anom mayi ilotague' ca nta'a mayi ilotague' que'eca 'alhua, huo'otaq ana chigaqa'a na laỹipi nta'alpi naua lỹa't 'ale'u, mayi qaỹamaxatchiguii da llic da ilo'ogue ne'ena nta'alpi, 'enauac ne'ena shiỹaxauapi iuen da ỹataqta machiguini qanqoỹin qataq ishit da nhuanau'a de'eda nsallaxa qataq da ỹalecta'aguet 'enauac na laỹipi, qataq da maichi lataxac na mayipi, qataq 'enauac na lhueneguesat da nachaalataxac qataq qaica ca 'eetega da I'ot da maichi laaxataxac da maichi nachaalataxac.
'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da qaillapeguem da nmataxac, qataq ishit da huo'o ca lỹa I'ottac da ỹI'imaqta, qataq naua loga'te da l'onataxanaxac naloteguet qanqoỹin cam I'ottac, qataq naua laloxoqui' da nmateec qanqoỹin qaishiite'n.
'Enauac na shiỹaxauasat ishit da qai'otec ca llic da yaqto' qaica ca machicague't da ivida'alo naua lỹa't 'ale'u, mayi qailotagueta mayi nataq'en ividaugalo 'enauac ne'ena nqataxacpi mayi mashi qanasachigui, yaqto' ỹataqta qaipacchigui da qai'ot 'enauac ca 'enapec.
Qaica qome da huo'o ca 'oonlec ne'ena nanettai mayi qanasachigui da qoỹinac chigoqchigui da I'ot ca l'aqtac ca camachicague't na nta 'alpi, da huo'otaq huo'o ca ỹanem shiỹaxauapi huo'otaq ca 'oonolec namayipi da yaqto' huo' ca ishit da ỹacoolecda I'ot, huo'otaq da ỹaueca'a't ca laỹipi da yaqto' nlaxaji ca 'oonolec ne'ena nqataxacpi, huo'otaq da nlaxaji da nataxac mayi huesochiguii, mayi mashi nasachigui qataq lapaxai.


text:
Jehovapa testigunkuna, ¿pïkunataj kayä?
Nogakunaga kayä entero Patsacho may chay markakunapitami, chayno kaptimpis manami rakinakushgachu kaykäyä. Imapitapis masga Bibliata escribichej y lapanta kamaj Jehovalatami adorayä. Jesucristuta gatiyänäpajmi kalpachakuyä. Kushishgami kaykäyä cristianukuna nishpa gayayämangampita. Lapäkunami tiempükunata rakiyä Bibliapita y Diospa Gobiernumpita runakunata yachachiyänäpaj. Jehová Diospita y Gobiernumpita wakinkunata wilapäyaptïmi reguiyäman Jehovapa testigunkuna nishpa.
Paginäkunaman yaykuy. Paginanchicho Bibliata lei. Masta yachakuy nogakunapita y creenciäkunapita.


text:
Jehovaj Testigosnin ¿Pikunataj kayku?
Noqaykoqa, tukuy llajtasmanta kayku, tukuy laya parlayniyojtaj, chaywanpis kikin imasta ruwasqaykurayku ujchasqa kayku. Astawanpis, Jehová Diosta jatunchayta munayku, pimantachus Biblia parlan, tukuy imaj Ruwajnintaj. Cristo Jesús jina kausanaykupaj kallpachakuyku, Cristianos kasqaykutataj jatunpaj qhawayku. Bibliamanta, Diospa Reinonmanta ima runasman yachachinaykupajqa, sapa uj tiempochakuyku. Jehová Diosmanta, Reinonmanta ima parlarisqaykuraykutaj, Jehovaj Testigosnin sutiwan rejsisqa kayku.
Imastachus Internetpi churasqaykuta qhaway. Noqaykumanta, creenciasniykumanta ima astawan yachakuy.


text:
Huk kunturpa q’isansi
huk urqu patapi kasqa; chay q’isanmantapachas, kunturqa yarqasqallaña mikhunata
qhawapakusqa. Hinallapis huk chinkasqa uwihachata rikurqusqa, chaysi
phawaykuyta munasqa. Uwihachata sillunkunawan hap’irquspas, kunturqa
usqhayllapaq q’isanman aparqun.
Urquq qayllallanpis
huk k’illichu kachkasqa, hinaspas kunturpa ruwasqanta qhawasqa; chaysi,
yachapayayta munaspa, paypas huk uwihachamanñataq phawaykusqa. Ichaqa uwiha
millwapis sillunkuna mayt’urqukusqa; k’illichuqa manas phawaripuyta atisqachu.
Manas imayna chakuytapas yachasqachu.
Uwiha michiqqa,
chayta rikuspas, k’illichumanqa usqhaylla p’itaykusqa. Hap’irquspas chakinmanta
watarqusqa; chaymantaqa, wasinmansi k’illichutaqa apakapusqa. Wasinpiqa,
hanyarisparaqsi wawankuna kayhinata tapusqaku: “Imayniraq uywachatataq
apamurqankiri”, nispa. Uwiha michiqqa kayhinatas kutichisqa: “K’illichullam,
ichaqa payqa kunturpaqmi iñikun”, nispa.
AUTOR: Anónimo


text:
¿Testigo de Jehovacunaca picunataj canchij?
Chˈican chˈican llajtacunamanta, chˈican chˈican rimaita rimajcunami canchij. Tucuicunami shuj yuyailla tucushpa Bibliata quillcachij, Tucuita Ruraj Jehová Diosta adoranchij. Shinallataj Jesucristo causashca shinami causasha ninchij. Chaimantami cushicushpa Jesusta catijcuna canchij. Tucuicunami gentecunaman Bibliamanta, Diospaj Mandanamanta yachachingapaj tiempota surcunchij. Jehová Diosmanta, paipaj Mandanamanta huillashpa purijpimi ñucanchijtaca testigo de Jehovacuna nishpa rijsin.
Ñucanchij paginapi shujtaj ventanacunata ricui. Bibliata Internetpi rezai, mana cashpaca ñucanchij imata crishcata ricui o ñucanchij picuna cashcata rijsi.


text:
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa yawarta mana churachikunkuchu?
Rimasqanku, imam kaq
Rimasqanku: Jehova Diospa testigonkunaqa manam munankuchu doctorkunawan hampichikuyta, yanqapaq kasqanta piensaspanku.
Imam kaq: Testigokunaqa imawanpas unquspaykuqa kallpanchakunikum allin kaq doctorkunawan hampichikunaykupaq. Kikiyku utaq aylluyku operacionman yaykunan kaptinqa maskanikum yawarta mana churaspalla operay yachaq doctorkunata. Anchatam kusikuniku yawarta mana churaspa operanankupaq aparatokunata ruwasqankumanta. Manam testigokunallachu chaynataqa operachikunku, hukkunapas yawarta mana churachikuspallam operachikunku. Chaynataqa operachikunku yawarpi kaq unquykunawan mana hapirachikunankupaqmi.
Rimasqanku: Jehova Diospa testigonkunaqa Diosta mañakuspallam sanoyayta munanku.
Imam kaq: Ñuqaykuqa manam haykapipas yachachinikuchu Diosta mañakuspalla sanoyaymantaqa.
Rimasqanku: Achka qullqipaqmi yawarta mana churachikuspa operachikuyqa.
Imam kaq: Achka qullqipa chanin kaptinpas yawarta mana churachikuspalla operachikuyqa allinpaqmi, yawarta churarachikuspa ñakariymantaqa. *
Rimasqanku: Sapa watam achka testigokuna chaynataq warmachankupas yawarta mana churachikusqankurayku wañunku.
Imam kaq: Chayna rimasqankuqa llullam. Kay tiempopi doctorkunaqa sasa operana kaqkunatapas yawarta mana churaspallam operayta atinku. * Yawarta mana churachikuspalla operachikuqkunaqa allintam sanoyanku yuyayniyuqpas chaynataq warmachakunapas. * Ichaqa yawarta churachikuspa utaq mana churachikuspa operachikuqkunapas wakinpiqa wañunkum.
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa yawarta mana churachikunkuchu?
Jehova Diosta kasukusqaykuraykum. Bibliapim kamachin yawarta mana mikunapaq chaymi yawartaqa mana churachikunikuchu (Genesis 9:4; Levitico 17:10; Deuteronomio 12:23; Hechos 15:28, 29). Chaymantapas, Diospaqqa yawarninchikpim kawsayninchik kachkan (Levitico 17:14). Kawsakuy quwaqninchik Jehova Diosta kasukusqaykuraykum yawartaqa mana servichikunikuchu.
Imaynataña piensasqankumanta
Ñawpaq watakunapiqa doctorkunam piensarqaku yawarta mana churaspa operayqa sasallaña kasqanta. Chaymi niqku yawarta mana churachikuspalla operachikuy munaqqa wañuy maskasqanmanta. Kay watakunapiqa manaña chayna piensasqankumantam 2004 watapi doctorkunapaq qillqapi nirqa: “Yawarta mana churaspalla testigonkunata operasqanchikman hinam hamuq watakunapiqa runakunata operasunchik”, nispa *. 2010 watapipas doctorkunapaq huk qillqapim nirqa: “Yawarta mana churaspalla testigokunata imaynata operasqanchikqa yanapawasunmi hukkunatapas allinta operanapaq”, nispa (Medicina transfusional).
Wara-waranqantin doctorkunam enteron pachapi sasa operanapaq kaqkunata operachkanku yawarta mana churaspalla. Mana testigo kaqkunapas munankum yawarta mana churachikuspalla operachikuyta, chaynatam operachikuchkanku mana ancha qullqiyuq kaqkunapas.
^ par. 8 Medicina transfusional, página 14; Transfusion and Apheresis Science, volumen 33, número 3, página 349.
^ par. 10 Revista Española de Cardiología, volumen 59, número 5, páginas 507 a 509; Acta Médica Colombiana, volumen 26, número 5, página 261; The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, volumen 134, número 2, páginas 287 y 288; Texas Heart Institute Journal, volumen 38, número 5, página 563; Basics of Blood Management, página 2; Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.
^ par. 10 Revista de la Federación Argentina de Cardiología, volumen 34, número 3, páginas 407 y 408; Revista Española de Cardiología, volumen 60, número 7, páginas 727 a 731.
^ par. 14 Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, volumen 4, número 2, página 39.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
KAYNOQ NIRMI QALAYKUN
Munashqantsita ruranantsipaq, runakuna ali jusgashqa kananpaq, y ali kawanantsipaqpis kay patsacho, tantyashwan imanoq lapantsikunapis bälishqantsita. Tsaynoqpa tantyashwan imanoq lapan runa mayintsikuna derëchun nishqankunata tsararaykashqanta. Manami pipis kay derëchun nishqankunata kachanmantsu.
Wakinkuna kay derëchun nishqankunata despresyar mana reqipäkushpan pasaypa mana ali kaqkunata rurapäkun. Rurapäkuptin interu munducho lapan runakuna shonqun rurincho rabyakärin. Tsawraqa lapanpita mas munashqannoq wilakärin mas alina kawapäkunanpaq kaynoq nir: "Lapan runakuna mana mantsakuypa kawanmanna y pishiychöpis manami kanmannatsu. Tsaynoqpis lapan runakuna ima yarpashqankunalatapis parlanman y munashqankunalamanpis kriyinman".
Laykuna kanman runakunapa derëchun nishqankuna mana elqashqa kananpaq. Tsay presïsumi kaykan. Mana kaptenqa imatapis mas rurayta mana pwëdir runakuna imaykanoqpapis mana ali awturidäkunapa kontran sharkapakun y tukuynoqpa nakatsikoqkunata elqätsipäkun.
Tsaynoqmi lapan nasyunkuna amistächo kawapäkunman. Tsaypis presïsumi.
Lapan nasyunkunapa delegädunkuna juntakärir eskribipäkorqan Nasyones Unidas nishqanpa qalaykatsinan kartata. Tsay kartacho eskribipäkorqan runakunapa derëchun nishqankunapita. Tsaynoqpis eskribipäkorqan imanoq runakuna balurniyoq kashqanta, y olqupaq warmipaqpis derëchun nishqankuna iwal kashqanta. Tsay eskribishqankunaman yärakärin Nasyones Unidas nishqanpa myemrunkuna. Tsaynoqpis tsay kartacho eskribiraykan kaynoq nir: "Librina arupäkushun ali kawayman chayapäkunantsipaq" nir.
Nasyones Unidas nishqanpa lapan myemrunkuna promitipakorqan yanapänakur arupäkunanpaq interu munducho runakunapa derëchun nishqankuna respitashqa kar kumplikänanpaq.
Kay promitishqanqa ali rurakashqa kananpaq, Iapantsikunapis juk yarpayla tantyapäkushwan kay derëchun nishqankunata.
Tsaymi Nasyones Unidaspa juntakashqan runakuna wilakun kayta:
INTËRU MUNDUCHO LAPAN RUNAKUNAPA DERËCHUNKUNAPITA WILAKUSHQAN
Kay wilakushqan lapan runakunapis nasyunkunapis iwal tantyapäkunanpaq tsay derëchun nishqankunapitami. Tsaynoqpaqa lapan runakunapis y mandaq awturidäkunapis, kay wilakushqanman yarpashqala kashpanqa, yachatsipäkunman wakinkunata kay derëchun nishqankunata respitananpaq. Tsaynoqpis juklä nasyunkunawanpis shumaq animatsipäkunman nasyunnincho kaqkunata y wakin munaynincho kaqkunatapis kaynoq nir ninanpaq: "Kay derëchun nishqankuna lapan runakunapaqmi. Noqa tsay derëchunkuna nishqannoqlami ali kawashaq runa mayëkunawan'.
NISHOAN JUK (1)
Lapantsikunapis Iibrimi yurishqantsi. Bälintsimi y derëchuntsikunapis wakinkaqkunanoqlapami. Yarpaynintsikunapis kaykanmi runa mayintsikunawan juk wawqinoq kuyanakur kawapäkunantsipaq.
NISHQAN ISHKAY (2)
Lapantsikunapaqpis kay wilakushqancho eskribishqankaq dere.chuntsikuna. Kay derëchuntsikuna iwalla kanman ima räsa runakunapaqpis, yoraqpaq yanapaqpis, warmipaq olqupaqpis ima kläsi rimaqkunapaqpis, mayqan relijyunkunaman kriyeqkunapaqpis, tsaynoq ima politikacho pureqkunapaqpis, mayqan nasyunpita runakunapaqpis, riku runakunapaq pobri runakunapaqpis, imanoq yurishqa kaqkunapaqpis, y tsaynoq imanoq kawaqkunapaqpis.
Kay derëchuntsikuna iwalla kanman lapantsikunapaqpis. Markantsi nasyunnoq kaptin o mana nasyunnoq kaptinpis, markantsi kikintsipa munaynintsicho kaptin o jukpa munaynincho kaptinpis, markantsipa awturidäninkuna imanoq kaptinpis, derëchuntsikuna iwalla kanman.
NISHQAN KIMSA (3)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan mana pipis wanutsimänantsipaq, Iibri munaynintsicho kawanantsipaq, y mana pipitapis mantsakuypa kawanantsipaq.
NISHQAN CHUSKU (4)
Manami pipis rantishqa runanoq arunmantsu jukpaq.
NISHOAN PITSQA (5)
Kastigashqa karpis, manami pipis fiypa nakatsishqaqa kanmantsu animal nakatsishqa kashqannoq, ni pasaypa umillatsishqapis kanmantsu.
NISHQAN SOQTA (6)
Lapantsikunatapis maycho tsaychöpis awturidäkuna mana jarukuylapa ali respitamashwan.
NISHQAN QANCHIS (7)
Laykuna jusgamashwan lapantsita iwalla. Kay karta eskribishqa kashqanpita mana käsukoqkunapita Iaykuna kuydamashwan lapantsikunatapis mana despresyashqa kaylapa.
NISHQAN PUSAQ (8)
Juk runa, nasyunninpa layninta mana käsukur, mana al ita ruramaptintsi, derëchuntsi kanmi awturidäkunaman kejakoq aywanantsipaq. Y tsaycho lapantsi atyendishqa kashwan iwalla.
NISHQAN ISQUN (9)
Manami pipis lutalaqa prësutsishqa kanmantsu karsil wayiman. Ni tsaynoqpis lutalaqa qarqushqa kanmantsu markanpita.
NISHOAN CHUNKA (10)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalapitapis runakunapa nawpancho jusgashqa kanantsipaq, alipita mana alipitapis. Tsay mana alita jusganman juk tsaycho mana jatikashqa kaq awturidä iwalla mana mayqanpapis faburnin sharkuylapa.
NISHQAN CHUNKA JUK (11)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan "Jutsaynaqmi kanki" nimänantsipaq imalapitapis akusashqa kaptintsipis manaraq shumaq musyakashqa kaptenqa. Lay nishqannoq musyakashqa kanman lapan runakunapa nawpancho imalapis defyendikunantsipaqnoq kaykaptenqa.
- Manami pipis kondenashqa kanmantsu rurashqanpita y mana rurashqanpitapis tsay jinan öraqa mana nawpapita patsa nasyunninpa laynincho "tsaynoq katsun" nishqa kaptin, y tsaynoqpis lapan nasyunkunapa yarpashqan layninkunachöpis. Jutsantsikunapita kastigashqa kanantsipaq kaqkunapita manami mastaqa kastigashqa kashwantsu jutsantsi kaptinpis.
NISHQAN CHUNKA ISHKAY (12)
Juk runataqa manami pipis lutalaqa imatapis ruranmantsu: kikinta, familyankunata, ni wayinkunatapis. Ni eskribishqan kartankunatapis ama kichanmantsu. Tsaynoqpis ama ashlinmantsu. Lapantsikunapami derëchuntsi kan tsaykunapita laykuna kuydamänantsipaq.
NISHQAN CHUNKA KIMSA (13)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan maypapis libri purikunantsipaq y maychöpis nasyunnintsichöqa täkunantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsipa nasyunnintsikunapita yarqunantsipaq y tsaynoqpis kutimunantispaq.
NISHQAN CHUNKA CHUSKU (14)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juklä nasyunkunacho wayintsita ashir täkunantsipaq qatikachämaqnintsikuna kaptin.
- Markantsipa kontran ni Nasyones Unidaspa kontran juk runa ima jutsatapis rurar manami ninmantsu "Noqapa derëchö kanmi juklä nasyunman aywakur täkunäpaq qatikachamaqn. kaptin." Jutsantsikuna ima politikakunapita kaptinmi itsanqa derëchuntsi kan qeshpikunantsipaq.
NISHQAN CHUNKA PITSQA (15)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan may nasyunkunamanpis pertene.sinantsipaq.
- Juk nasyunman pertenësiyta munaptintsi, manami pipis lutalaqa nimashwantsu "Manami qam pertenësinkimantsu kay nasyunman." Tsaynoqpis lutalaqa nimashwantsu "Qam manami kikikipa nasyunnikimanpis pertene'sinkimantsu."
NISHQAN CHUNKA SOQTA (16)
- Olqupapis y warmipapis, edäninman chayaptin, derëchun kanmi kasarakunanpaq. Tsaynoq derëchun kan kasarakunanpaq ima räsa runakunawanpis, mayqan nasyunman pertene.seqkunawanpis, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoq kasarakurmi derëchun kan familyanta formananpaq. Kasädu kar, rakikashqa kar, o mayqankuna nawpata wanuptinpis, derëchunkuna kanmi iwalla olqupaq y warmipaqpis.
- Manami pipis fersanmantsu kasarakunanpaqqa. Itsanqa kasarakärenqa kikinkuna awninakur munanakushqalanpita.
- Tsay kasarashqa kaqkunapitami juntakashqa kaykan lapan markakunapis. Tsaynoqpis derëchun kanmi runakuna y nasyunpa mandaqninkunapis kasarashqa kaqkunata kuydananpaq.
NISHQAN CHUNKA QANCHIS (17)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imaykantsikunapis kikintsipaq kananpaq. Y tsaynoqpis derëchuntsi kanmi pi lawanpis imaykantsikunalachöpis dwëñunoq kapäkunantsipaq.
- Manami pipis lutalaqa qechunmantsu pitapis imalankunatapis.
NISHQAN CHUNKA PUSAQ (18)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan shonquntsicho munashqantsita yarpanantsipaq y munashqantsi relijyunman kriyinantsipaq. Tsaynoq derëchuntsi kaptin trukashwan juk relijyunpita juk relijyunmanpis. Relijyunnintsita rikatsikushwan japalantsi y wakin runakunawanpis, kikintsikunalapaq o runakunapa nawpanchöpis. Tsaynoq rikatsikushwan yachatsikushpantsi, kumplishpantsi, y kultuntsikunata rurashpantsi.
NISHQAN CHUNKA ISQUN (19)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan yarpashqantsita parlanantsipaq mana pipis fastidyaylapa. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi ima notisyakunalatapis ashinantsipaq runakunata mayatsinantsipaq imaykanoqpapis: parlaypa, eskribiypa, o radyupa pasatsiypapis mayqan nasyunkunamanpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA (20)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan juk patsalaman juntakänantsipaq itsanqa mana búllata ruraylapa.
- Mana munaptenqa manami pipis pitapis "kay noqakunaman pertenësiy" ninmantsu fersaypaqa.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA JUK (21)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan nasyunnintsikunacho mandaq kayta munar chayanantsipaq. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kikintsi jukta munashqantsi kaqta akranantsipaqpis mandaq kananpaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan iwalla awturidä kanantsipaq nasyunnintsikunachöpis.
- Markakunapa munayninchömi churakashqa kanman gobyernupa yanapäsheqnin awturidäkuna. Tsaykuna rurakashqa kanman käda bötukuna watakunalacho. Tsaymi Iapantsikuna imanoq karpis munashqantsi kaqpaq iwalla pakaylapa bötushwan. Tsaycho gänaq kaqmi yaykunman awturidä kananpaq. Mana pakaylapa bötorqa juknoqpa bötushwan awturidänintsikuna markantsi munashqannoq akrashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISHKAY (22)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan ali kawanantsipaq. Wakin imayoqpis kaqkuna yanapäshinman mana imayoqpis kaqkunata. Tsaynoqpis nasyunnintsipita y juklä nasyunkunapitapis pwëdishqanyaq yanapäshinman pishiycho kawaqkunata lapan derëchunkuna kumplikänanpaq. Tsay yanapäshiy kanman respitashqa kanantsipaq y kikintsi aliyätsikunantsipaqpis.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA KIMSA (23)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan kikintsikuna munashqantsinoq arunantsipaq mana despresyashqa kaylapa. Shumaq sigurashqa kanman ima aruychöpis. Y tsaynoqpis aruynintsipita yarquptintseqa yanapäshishqa kashwan imalawanpis.
- Lapantsikunapamj derëchuntsi kan mana despresyaylapa aruynintsikunacho iwal gänanantsipaq wakin aroq mayintsikunanoq.
- Lapan aroqkunapami derëchun kan ali pägashqa kananpaq kikinpaqpis y familyankunapaqpis ali respitashqa runanoq kawananpaq. Pishëpakoqnoq kaptenqa yanapäshishqa kanman imanoqpapis runa mayinkunapita.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan aroq mayintsikunawan juntakaykur imalatapis formanantsipaq mandaqnintsikunapita respi tatsimänantsipaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA CHUSKU (24)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan aruynintsikunapita jamakunantsipaq. Manami aläpaqa arushwantsu pwëdishqantsipita mastaqa. Y tsaypita juk watata kumplirkuptin bakasyunnintsi kanman itsanqa pägashqa
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PITSQA (25)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan ima!antsikunapis ali aypänanpaq kikintsikunapaq y familyantsikunapaqpis. Tsaykunapaqqa kanman kaykuna: mikuynintsikuna, röpantsikuna, wayintsikunapis. Tsaynoqpis qeshyaptintsi mëdikukuna atyendimashwan, y imalachöpis wakin runakuna yanapäshimashwan. Tsaynoqpis derëchuntsi kanmi kuydashqa kanantsipaq mana aruynintsi kaptin, qeshyaqtukur mana aruyta pwëdiptintsipis, byúdayashqa kaptintsipis, awkin kaptintsipis, o ima desgrasya päsamaptintsipis.
- Wachaq warmipa y akapa wamrankunapapis derëchun kanmi shumaq ali kuydashqa kananpaq. Kasarashqa kaqkunapa y mana kasarashqa kaqkunapapis wamrankuna iwalla derëchun kanmi kuydashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA SOQTA (26)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan dembaldila primarya kaq eskwëlakunaman yachakoq yaykunantsipaq. Manami ni juklaylapis mana yachakuypaqa kanmantsu. Tsaynoqpis mas jatun kaq yachakuy eskwëlakunapis kanman imalapis kayta munaptintsi yachakunantsipaq. Tsay eskwëlakunaqa lapan runakunata chaskinman iwalla yachashqantupu.
- Kay yachakuy kanman noqantsikuna runa mayintsikunawan ali shonquyoq kanantsipaq. Tsaynoqpis kanman runa mayintsikunapa derëchunkunata respitanantsipaq, tantyanakunantsipaq, pasensyantsi kananpaq y pipis yanasantsi kananpaq. Tsaykuna kanman markantsikunawan, juklä nasyunkunawan, jukniraq räsakunawan, ima relijyunkunaman kriyeqkunawanpis. Tsaynoqpis yachakuy kanman yanapänantsipaq Nasyones Unidasta runakunata ali kawayman churananpaq.
- Taytankunapami derëchun kan tsurinkunata munashqannoq imanoqpapis edukananpaq.
NISHOAN ISHKAY CHUNKA QANCHI (27)
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan markantsikunacho kustumrintsikunata ruranantsipaq. Tsaynoqpa munaq kaqpa derëchun kan kantananpaq, dansananpaq, dibuj ananpaq, tukananpaq, puklananpaq, y imalatapis rurananpaq markanpa kustumrin kashqannoq. Tsaynoqpis juk yachaq imalatapis mushoqta ruraptenqa tsay kanman lapantsikunapaq juknintsi y juknintsipis mas ali kawanantsipaq.
- Lapantsikunapami derëchuntsi kan imalatapis mushoqta ruraptintsi o eskribiptintsi kikilantsipaq gänashqantsi kaqkuna kananpaq. Manami pipis ninmantsu lulakushpan "Noqami rurashqä kayta" tsaynoqpa apakunanpaq ruraq kaqpa derëchunta.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA PUSAQ (28)
Lapantsikunapami derëchuntsi kan gobyernuntsi kananpaq nasyunnintsikunacho y lapan nasyunkuna juntakashqanchöpis kay derëchuntsikúna rasunpa kumplikashqa kananpaq.
NISHQAN ISHKAY CHUNKA ISQUN (29)
- Lapantsikunapami ruranantsikuna kan markantsicho kumplinantsipaq. Tsaynoqlapami aliyätsikuntsi kikintsikuna.
- Derëchuntsikunata rurarpis mana qechushwantsu jukpa derëchunkunata. Tsaypaq kanmi laykuna respitatsikunantsipaq y tsaynoqpis reqitsimänantsipaq wakinkunapa derëchunkunapis kashqanta. Tsaynoqpis tsay laykuna kaykan ali shonquyoq runakuna kanantsipaq, ali respitanakunantsipaq, y ali runa mayintsikunawan kawanantsipaq. Tsay ali kaway kaykan runakuna awturidäninkunapaq bötushqan nasyunkunacho.
- Kay derëchuntsikunata kumplishpantsi manami Nasyones Unidas nishqankunapa kontrannin yarqushwantsu.
NISHQAN KIMSA CHUNKA (30)
Kay nishqankunacho manami qam tarinkimantsu derëchuykikuna kaptin pipa derëchunkunatapis elqätsinaykipaq imata rurashpaykipis. Tsaynoq kaykan qampaq, juk nasyunpaq, juntakashqa runakunapaq, o pi runalapaqpis.


text:
Ri ACOTCHI (Associación de Comadronas Tradicionales de Chimaltenango)jun k'exelom molaj aj ri departamento richin Chimaltenango, Iximulew. Xtikir ri octubre 2,004 roma ri taq kik'atzin ri k'exeloma'. Nsamäj janila pa ruwi' ri k'exelom na'oj chuqa' ri kik'aslemal ri k'exeloma' chi k'o chupan ri molaj.
ACOTCHI nrajo' chi ronojel ri k'exeloma' yetikir yetzijon chuqa' yecha'on chupan ri molaj. Ri na'oj re' k'atzinel roma k'o chi nchojmirsax ri kiyab'ilar ri ixoqi' koyob'en chuqa' ri taq ne'y pa ronojel ri departamento. Chuqa' ri ACOTCHI nuya' tijonïk chike ri kexeloma', k'a ri njote' reqalen ri kisamaj. Ri tijonïk re' achi'el pa ruwi' ri pwäq, ri sik'inïk chuqa' tz'ib'anïk, ri aq'om q'ayïs chuqa' ojer aq'om nojib'äl, chuqa' ri taq samaj ri kaq'a' ri ixoqi'.
Chuqa' ACOTCHI nub'än taq aq'omanïk chupan ri ka'i' tinamït akuchi' nk'oje' wi wakamin. Tikirel ri taq aq'omanïk wakamin roma jujun aq'omanela' nkiya' ramaj po majun nkitoj ta. Ri aq'omanela' re' chuqa' yetikir yeto'on wi jun k'exelom nrïl jun ixöq royob'en xupo' ri' yalan yawa'. Pa k'isib'äl k'o jun aq'om k'ayb'äl richin ri ACOTCHI akuchi yetikir nkilöq wi ri aq'om qasan rajil ri winaqi'.


text:
iñinim llapa atipaq Dios Yayaman,
hanaq pachapi, kay pachapa ruraqninman;
iñinitaqmi Jesucristo paypa sapan churin apunchikmampas,
paymi Espiritu Santonta runa tukurqa,
Virgen Santa Mariamanta paqarimurqa,
Ponio Pilatopa siminmanta muchurqa,
cruzpi chakatasqam karqa, wañurqa, pampasqataqmi karqa;
uiku pachakunaman uraykurqa, kimsa ñiqin punchawpi, wañuqkunamanta kawsarimurqa;
hanaqa pachakunam wicharipurqa, chaypim Dios Yaya llapa atipaqpa alliq makimpi tiyachkan.
Chaymantam kay pacha puchukayta, kawsaqkunata wañuqkunatawampas taripaq hamunqa.
espiritu Santoman iñinim, Santa Iglesia catolicaman, Santokunapa hukllachakuyninman;
huchakunapa pampachayninman, aychapa kawsarimpuyninman;
wiñay kawsaymampas iñinitaqmi.


text:
Resolution 217 A (III) (10.12.1948)
Pachantin ayllu wawaq allin kausaypi kananta yuyaykuspan, kay kamachikuy paqarin. Runaq kausay qasi kusi kausaypi kananpaq, tukuy llakipi kaspapas "justicia" taripananpaq. Kikin runakayninta runa masinkunawan reqsichispa kausananpaq.
Runaq runa kayninta sarunchasqata rikuspan, wakin ima mil lay salqa runakunaq runa masinta ku'muchisqanta, waqachisqanta rikuspan, kay ancha sut'i kamachikuykuna rikhurin, ashwan allin, ashwan sumaq kausay runaq taripananpaq; mana imamanta manchakuspa, mana yarqayta muchuspa, sut'i simipi rimarispa qasi kausaypi kananpaq.
Runapaqpuni tukuy ima allinkunapas kamasqa karqan. Chay kamasqa kasqanta reqsispan; "derechon" kasqanta yachaspan kay simikuna kamakun qharipas warmipas kushkachasqalla kausanankupaq, sapa p'unchay ashwanta jananchakuspa. Kausanankupaq: paykuna ukhupipas, llapa ayllu runa uldiupipas, sapanka runataqmi tukuy llakimanta qespisqalla purikunan, llapa "mundo" pachantinman qasi kausay mast'arikunanpaq.
Teqse muyuntin "munduq" "estadonkuna" juñuykunakuspan, ancha allinta rimanakunku "Organización de las Naciones Unidas" sutita churaykukuspa. Jina sumaqta, allinta yuyayukuspataq, ruwaspataq, juq sonqolla kamachinakunku yanapanakunankupaq, runaq runakayninta, qespesqa kayninta, tukuy "derechunta" junt'achinankupaq.
Chay rimasqanku junt'akunanpaqtaqmi, jatun "Asamblea" nisqa, ancha sut'inta qowanchis kay "Declaración Universal de los Derechos Humanos" qelqapi, llapa llaqtakuna ch'ullallata yuyaykuspa runaq allinkayninta tajyachinanpaq, chay allin kamachikuy simikuna junt 'akunanpaq.
Kaqllataqmi reqsichina, yachachina qhipa wiñay runamanpas, waynakunamanpas ashwan allinta paykuna junt'achinanpaq ashwan allin yuyaytawanpas yapanankupaq, kikin "nacion-ninkupipas", pachantin nacionkunapipas.
JATUN RIMANAKUYPI CHANINCHASQA KAMACHIKUY
Llapa runan kay pachapi paqarin qispisqa, "libre" flisqa, allin kausaypi, chaninchasqa kausaypi kananpaq, yuyayniyoq, yachayniyoq runa kasqanman jina. Llapa runamasinwantaqmi wauqentin jina munanakunan.
Kay jatun kamachikuyqa llapa runapaqmi, qasilla qespisqalla purikunanpaq, pipas kachun, mistipas, runapas, yuraqpas yanapas; warmipas, qharipas. Taytachakuna mamachakunapi i-ñiqpas. Pacha Mama yupaychaqpas; imayna yuyaykuq runapas. May llaqtayoqpas; wajchapas, qhapaqpas.
Llapan runan kausaypachapaq kamasqa, mana piqpa rimapayasqantaqmi purikunan kausanan p 'unchaykama.
Manan pipas runaq chitasqan kamachipi puriyta atinchu. Runawan yanachikuyqa unayñan tukukapun, kay "Declaración de los Derechos Humanostaq" chaninchan chay tukukuyninta, wiñaypaq. Yanachikuyqa qonqaypachaman churasqan kapun.
Manan pipas, peqpapas, k'irisqan, muchuchisqan, k'umuchisqan kananchu.
Llapa runaq "derechunmi", maypipas runa jina "respetasqa" kananpaq.
Leypaq-qa, jatun kamachikuypaq-qa llapa runapas kikillan, "igual-lían kanchis; mana pitapas ajílaspa, mana pitapas t'aqarparispa.
Llapa runapaq churasqan sapanka "nacionpi", jatun llaqtapi "tribunalkuna", "leywan", "amparakunanpaq" piña mayña runakayninta sarunchayta munaqtinpas.
Manan pipas yanqa qasinmantaqa muchuy wasipi wesq'asqapas, Ilaqtanmanta qarqosqapas kayta atinchu.
Llapa runapas, imamantaña juchachasqa kaspapas, "tribunalpa" uyarisqanmi kanan; chayman jina juchayoq kasqanpas, mana juchayoq kasqanpaq yachakunanpaq.
Manan piqpa imayna kausakusqantapas tapupakuyta atinchischo. Manataqmi imaynatas warminwan, wawankunawan tiyan chaytapas yachayta munananchischu. Manan runaq allin kasqanta, "honranta", allin runa kasqanta panpachanachu; Chaykuna ruwasqamantaqa "leymi" muchuchinan. Chay tukuywanpis, manan pipas qelqa apachisqanchista, "carta" chaskinanchista pakallapi, mana yachasqanchis "liita" yachayta atinchu. Llapa runan chay mana chaninmanta "libre" l:anan, "leypa" "protejisqan
Llapa runan yuyaykukuyta, jamut'ayta atin yuyaychakusqanman jina. Manan pipas chaytaqa jark'ayta atinmanchu. Kaqtaqmi ima "religionpipas" kausayta atin tukuy runaq yachashasqan.
Tukuy runapas umanpi yuyaykusqantan rimarinan manapitapas manchakuspa. Yuyaykusqantataqmi pachantin runaman, teqsi muyuntin, lluy "munduntin" runaman riqsichinan yachananpaq. Sut'in rimaqtan pacha kamaq taytachapas yanapan. Chay yuyaykukusqanmantaqa, ruwasqanmantaqa manan pipas cheqniytapas, juchachaytapas atinchu.
Llapa runan, imaynan kausasqanman jina llaqtanwan, "nacionninwan" qochikunan mikhuytapas, tukuy ima kausaytapas; yachaytawanpas, yachayninman yapananpaq, chaywantaq jananchasqa runa kananpaq.
Llapa llank'aq runapaqmi samana p'unchayqa churasqa. Kikillantaqmi, kaqllataqmi "vacaciones" ñisqa, sapa wata aslíapas juj killa samayniyoq kanan mana llankaspa "pagasqa".
Sapanka runan munannanchis kay jatun kamachikuy simikunaq juntakunanta, llapa pachantin, "munduntin" llaqtakunapi.
Kay jatun kamachikuy simikunaqa manan juj runallapaqchu; manataqmi "nacionkunaq" kamacheqkunallapaqchu, llapa runaq allinninpaqmi, pachantin llaqtakunapitaqmi junt'akunan.
Perú "paisninchisqa" "munduntinpi paiskunamanta" ashwan ashkha rijchayniyoqmi, chay raykupischá llapa runaq sonqonman chayan, chaypistaqchá ch'ulla kausayllapi kan runaq llaqtan.
Kay "nacionninchispin" imaymana rijch 'aq runapas; imaymana simi rimaqpas; imaymana yachayniyoqpas juñuykunakun kushka, ancha unay watakunamantaña. Yunkayoq, qhiswayoq, punakunayoq ancha jatun jallp'api.
Chaymi kay "patriapi" tiyaq "peruano" runamasinchiskunaqa, kausayninku allin ñanman churay munaqkunaqa, sapa kuti, sapa p'unchay sumaq rimanakuypi kanan, sonqonkuq ashwan allinta tinkunanpaq, ñaupa pacha allin runakuna jina kausananpaq.
Kunan kamachiqninchis "gobiernon" musoq kausayman jaykunanchista munan; ashwan k'apaj chaninchasqa allin kausaypi kananchista munan. Jinataqmi juñunaykusqa "nacionkunata", "Naciones Unidas" nisqata, tawachunka watanpi, jaywarin kay runasimiman t'ijrasqa JATUN KAMACHIKUYTA, "Declaración Universal de los Derechos Humanos" nisqata.
Wakin pisi runakunallaq rimasqan simikunamanwanpas t'ijrakunmi kay nisqanchis Jatun Kamachikuyqa, mana piqpa kausaynin, mana piqpa yachaynin tanqasqa, wijch'urparisqa kananpaq; llapa jatun suyunchispi tantaykusqa llaqtakunaq jananchakunanpaq. Kayta ruwaspan "gobiernonchispa" allin yuyaykusqanta, tukuy sonqota churaspa, Perú kamachisqanta sut 'inchasun. Runasimipi rimaspan pachantin llaqtakunawan rimanakusun.


text:
Los comunarios entrevistados manifestaron que la crianza de gallinas es una actividad que complementa su alimentación, especialmente de niños y niñas que están en etapa de crecimiento.
Luis Gómez, de la comunidad Tujsapujyu dijo en quechua: "criolla wallpitasta iskaysituta recién rantikamuni, mikhunaypaq, alimentakunaypaq runtunwan".
Así también, Benigno Apaza Vargas, de la comunidad Titaqallu señaló: "wallpitasta yachayku uywayta, mana achkhatachu pisisitullata, alimento wawaspaq í, kanman runtitus mikhunaykupaq í, tukuy familiaykupaq".
Los comunarios también nos comentaron que, para la alimentación de las gallinas utilizan productos locales de la zona y para los cuidados o enfermedades algunos remedios caseros.
Celso Santos Ventura de la comunidad Huayqo Arriba aseguró lo siguiente: "Unquy jap'iqtinqa, aceititu, limoncitutawan ukyarichiyku, chayllata yakitupi tomachiyku anchhay moquillomanta kitachin, wallpaqa sach'itallapi puñukun, wakin juch'uy wasisituta ruwapuyku, wakin mana, runtu churaptinqa ajina juch'uy wasisitusta ruwapuyku, wakin balcón uritasllapi runtukun. Atuq rikhurimuptin allquswan kachaykuyku, chaypi dejachiyku, mana reparaykuchu chayqa apakapun á, pierdepuyku á".
Basilia Layme, de la comunidad Jach'asola comentó: "wallpitastaqa nuqaykuqa uywakuyku qaraspallapuni á, trigituwan, granituswan, mana wallpitasman sarataqa qaraykuchu, trigotawan mikhukun, cebaditata ima, runtitu mikhunanchiqpaq, runtitu mikhuspa yuyayniyuq kanku nin, unquykun chayqa, ch'uturallanku, chantaqa limón yakitullata quyku, wallpitata uywanapaq, putukituta jina ruwapuyku, kunanqa sumaq wallpa wasisitus ruwakuchkan, mana ajinachu karqa, nuqayku putukitullapi uywakuq kayku. Atuq tutalla apakapun, q'ayantinpaq chinkapun, chaypakqa wasisitu ruwapuyku putukituta y chayta wisq'ayku".
Benigno Apaza dijo: "wakin yachanku alimentos wallpitasman qarayta í, triguituta, cebada, chayllata qaray yachayku, chanta paykuna pastitusta, khuritus mikhunku, kapuwarqa wallpitasniyku, unquy jap'irpan patalla qhawaspa wañurapurqa, kutirichinaykupaq cebolla yakitullata jaywaq kayku, chaywan kutiripullaq, anchhay kusa".
Las familias de Titaqallo, Jach'asola, Colca chico, Pukara, Tujsapujyu, Titaqallu, Huayqo Arriba, Huayqo Abajo, Cerezo Waycha y Cóndor Waycha de la provincia Tapacarí, iniciaron con la construcción de corrales para la crianza de gallinas que contribuirán en su alimentación y nutrición.


text: 1Quivi cha ni ndaca ñahan ra Herode cacu ra Jesuu ñuun Beleen cha iyo cuenda ñuhun Judea. Suvi ni quivi can queta ra sacuaha chi ri tiñu. Inca ñuhun chiyo nu cana nicandi quichi ra, ta queta ra ñuun Jerusaleen, 2ta quechaha nducu tuhun ra ti: ―¿Ndaa cuu nu ni cacu ra cua cundaca ñahan chi ñivi ñuun judiio? Nducu tuhun ndi, vati cha ni ndehe ndi cha ndaa tiñu ra iti chiyo cana nicandi, ta vachi ndi, vati cuni ndi sacahnu tahan ndi chi ra ―cati ra ta ra. 3Tuhun can chini ra Herode can, ta quechaha saxini xaan ra, ta yuhvi tahan ndihi ñivi iyo ñuun Jerusaleen can. 4Tacan cuu, ta sacuiti ra chi ndihi ra sutu chahnu chi ndihi ra sacuaha ley chahnu, ta quechaha nducu tuhun ra chi ra ta ra ndaa cuu nu cua cacu ra Cristo. 5Tacan cuu, ta cati ndico ra ta ra ti: ―Iti ñuun Beleen cha iyo cuenda ñuhun Judea cua cacu ra, vati tacan ni taa ra ni cahan cuenda ra Ndioo nu ni quichi quivi. Cha cati ra ti: 6Ndioho ñivi ñuun Beleen cha iyo cuenda ñuhun Judea, cahnu xaan cha cua coo ñuun ndo, vati iin rai cahnu xaan cua quee ñuun ndo, ta cua cundaca ñahan ra chi ñivi ra Ndioo ñivi Israeel, cati ra ―cati ra sutu chahnu can ta ra. 7Tacan cuu, ta cana xehe ra Herode chi ra sacuaha chi ri tiñu, ta nducu tuhun ra chi ra ta ra ndaa quivi ni quechaha ndehe ra ta ra chi ri tiñu can iti siqui andivi. 8Tacan cuu, ta cati ra ti: ―Cuahan ndo iti ñuun Beleen, ta cua nanducu ndo chi ve luhu can. Ta tu cua nanihin ndo chi ve, cua quichi cati ndo ndico chihin yu, ta cua cuhun tahin, ta cua sacahnu tahin chi ve ―cati ra. Cuhva can tava tiñu ra chi ra ta ra ta cuahan ra ta ra iti ñuun Beleen. 9Cha yaha cati tuhun ra Herode can, ta cuahan ra ta ra. Ta ndehe ndico tucu ra chi ri tiñu ndehe xihna cuii ra chiyo nu ni quichi ra, ta iti nuu ra ta ra cuahan ri nda cua nda ni queta ri xini vehe nu caa ve luhu can. 10Ndehe ra ta ra nu chacuiñi ri, ta sii xaan quechaha cuni ra ta ra. 11Tacan cuu, ta quihvi ra ta ra tichi vehe can, ta ndehe ra ta ra chi maan ve luhu can chi ña Mariia sihi ve. Tacan cuu, ta chahnu chiti ra, ta sacahnu ra ta ra chi ve. Nuna ra ta ra cha naan ra, ta samani ra ta ra chihin ve. Samani ra xuhun cuaan. Samani ra cutu. Samani ra suchan xico vixin chahan. 12Yaha chacan, ta cahan ra Ndioo chi ra ta ra tichi ñumahna ti ña cua yaha ca ra ta ra nuu ra Herode. Chacan cuu cha quihin ra ta ra inca iti, ta cuahan ndico ra iti ñuun ra. 13Cha ni yaha cuahan ra sacuaha chi ri tiñu, ta cahan tucu ra tatun Ndioo chi ra Cusee tichi ñumahna, ta cati ra chi ra ti: ―Ndoyo, ta cua quihun chi ve luhu sehun chi sihi ve, ta cua cuhu chinu ndo iti ñuhun Egipto. Cua ndoo ndo tican nda cua nda quivi cua cati ndique chihun, vati cua nanducu ra Herode chi ve, vati cuni run cahni run chi ve ―cati ra tatun Ndioo can. 14Tacan cuu, ta quihin ra Cusee chi ve chi sihi ve chacuaa can, ta cuahan ñi iti ñuhun Egipto. 15Ican ndoo ñi nda quivi ni chihi ra Herode can. Cuhva can ni chinu cuhva ni cati ra cahan cuenda ra Ndioo nu ni quichi quivi, vati cha cati ra ti ñuhun Egipto cana ra chi sehe ra, cati ra Ndioo ―cati racan ta ra. 16Tacan cuu, ta nihin ra Herode cuhva ti sandahyu ñahan ra sacuaha chi ri tiñu chi ra, ta xaan xaan quechaha cuni ra. Tacan cuu, ta tachi ra tiñu cha cua cuvi ndihi ra cuati ndihi cha ña ta queta uvi cuiya cha iyo ñuun Beleen chi ndihi ñuun cuati cha iyo yatin ñuun can, vati cuhva can cuiya ve luhu can saxini ra Herode cuhva cha ni cati ra sacuaha chi ri tiñu can. 17Chinu cuhva cha ni cati tuhun ra Jeremiia nu ni quichi quivi, vati cati ra ti: 18Chini ñivi cha ndahyu ñivi ñuun Ramaa. Cuihya xaan cuni anima ñi, ta ndahyu chaa ñi. Cuvaa ñivi cuu ñivi ña Raquel cuenda sehe ñi, ta ña cuni ñi cha cahan vii tiñu chihin ñi, vati cha ni chihi ve ta ve, cati ra Jeremiia can. 19Tacan cuu, ta queta quivi chihi tahan ra Herode can, ta queta ndico tucu tatun ra chahnu Ndioo nu iyo ra Cusee iti ñuhun Egipto, ta quechaha cahan tucu ra chi ra Cusee tichi ñumahna, 20ta cati ra chi ra ti: ―Ndoyo, ta cua quihun chi ve luhu sehun chi sihi ve, ta cua cuhun ndico ndo iti ñuhun Israeel, vati cha ni chihi ra nducu cahni chi ve ―cati ra. 21Chacan cuu cha ni ndoyo ra Cusee, ta quihin ra chi ve chi sihi ve, ta quee ñi cuahan ñi iti ñuhun Israeel. 22Tacan cuu, ta chini soho ra ti ra Arquelao cuu ra ndaca ñahan ñuun Judaa, tiñu nuun ra Herode sutu ra. Chacan cuu cha yuhvi ra Cusee cuhun ndico ra iti tican. Ta cahan ndico tucu ra Ndioo chi ra tichi ñumahna, ta cuahan ra Cusee chi ñi iti ñuhun Galilea. 23Cuahan ra tican, ta ni chacoo ra iin ñuun nani Nazaret. Cuhva can ni chinu cha cati tuhun ra ni cahan cuenda ra Ndioo, vati cati ra ti ra ñuun Nazaret cua cuu ra Jesuu.