text:
El Banco de Desarrollo del Ecuador B.P. (BDE) desempeña un rol fundamental en la materialización, a nivel territorial, de los desafíos del Gobierno Nacional para garantizar el progreso en todo el país. Esta función se cumple a través del financiamiento de programas, obras y proyectos, principalmente de infraestructura productiva, servicios básicos, fortalecimiento institucional, equipamiento, vivienda, educación, entre otros.
BDE rurakwasika Wiñariy Kullkiwasi nishka ukupimi kan. Kayka nisha ninmi, kay kullkimañachik rurakwasikunaka rantikkunata yanapankapak rurashka kan, maykankunami mana shuktak kullkiwasikunapi yanapayta tarikkunapak rurashka kan. Kay llankaywanmi mamallakta ashtawan wakchayashka llaktakunapi sumak kawsayta purichiywan rurakwasipa sinchi kullkikamaywan kullkimañachiywanpash tinkichinchik. Kay paktaymi ñukanchikpakka ancha mutsurishka, shinallatak ñukanchikpa ruraykunatapash pushan.
Kaypakka, Kullkiwasika paypak paktaykunataka tawka rantikkunaman kullkimañachiykunawanmi paktachin, kaywanmi tukuylla mamallaktapi sumak kawsayta yanapashpa. Kashnami, BDE rurakwasika rurayuyaykuna ña ruranakukpi kullkimañachiykunawan, shinallatak llaktakunapa kullkikamaykunaman mushuk kullkikunawanpash yanapan.
Chaltura ñanmanta yanapashka – Santiago del Rey, Imbabura markapi.
Cuenca hatunllaktamanta chuya yaku llikata alliyachiy hatunyachiypash, Azuay markapi.
Wiñariy Kullkiwasi shina BDE wasika paypa rantikkunamanka tikrachina kullkita, mana tikrachina kullkitapash karan, kay kullkikunawanmi ashtawan yalli wakchayashka llaktakunapi rurayuyaykunata sinchiyachishpa yanapan. Kay llankayka ñukanchikpa rurakwasipa ruranapipash muskuypipashmi tiyakun, alli kawsayta yanapashpa ñukanchikpa rantikkunaman, llaktayukkunamanpash kullkita kuk rurayuyaykunawan.
Kullkiwasipa kullkikunataka tawka rurayuyaykunata purichinkapakmi kachashka kan, nishun, mamallaktapa tawka kitikunapi mapayaku tutukunapak, chuya yakupak, mapakunata tantachinapakpashmi kushka kan, kayshinami llaktayukkunapa alli kawsayta yanapashpa, shinallatak wakcha kawsayta llakikunantintapash anchuchinapi yanapashpa.
Shinallatak, shuktak Kullkiwasipa llankay ñanka apariykanchapash ñankunapashmi kan, kaykunawanmi katuy, purimunakuna, llaktakunapa tinkinakunapash shinallatak shuktak ruraykunapash sinchiyarinkuna. Kikinyarik Shiwayashka Pushaykamaykunaka ñukanchikpa kapak rantikkuna kakpimi Kullkiwasipa kullkikunataka llaktakunapi hatun llaktakunapipash runakuna kawsayta alliman shikanyachinaman kachashka kan.
Mamallaktapa ima tukukukta rikushpaka Kullkiwasipakka shuktak kapak ruraykunami kan: Parkuy, Yakupanpay Mitsay, Yachakuy, Rurakwasi Sinchiyariy, Hatunllakta Wiñariy, Kallpa, Allikay, shukkunapash.
BDE rurakwasika llaktakunapi Formación Bruta de Capital nishkapika yanapakmi kan, llaktakuna pushaykamaykunapa mana katuk charishkakunataka maykankunawanmi ima katunakunatapash pukuchinkuna chaykunatamari Kullkiwasika tukuylla mamallaktakunapi tawka ruraykunaman kullkimañachishpa mirariyachin, kayka mamallakta wiñarimuchunka, llankay tiyachun, llaktayukkuna ashtawan alli kawsachunpash ancha mutsurishkami kan.
Kay yuyaykunawanmi Kullkiwasika kaykunapi paypa ushaykunata tantachin:
- Conceder créditos oportunos y con un adecuado dimensionamiento, que promueven una alta rentabilidad social bajo líneas de trabajo consolidadas, como las de infraestructura, servicios básicos y la cartera de vivienda, contribuyendo con Programas prioritarios del Gobierno para atender importantes demandas de la sociedad.
- Ampliar y mejorar la oferta de productos y programas financieros del Banco para atender nuevos nichos de mercado, priorizados como parte de la estrategia nacional de desarrollo del Estado, mediante el impulso y financiamiento de proyectos que complementen esfuerzos con el sector privado, a través de asociaciones público-privadas; proyectos autosustentables; y, proyectos que fomenten y efectivicen la responsabilidad social y ambiental.
- Pachamamata kamak waki kullkikamay wiñariyta tankana, chaypika Kullkiwasi llankaypankaka kimirinllapachami, chaymantami ashtawan sumak kullkimañachiy yuyayman rinaka (Waylla Kullki) mutsurishka kan, mushuk alli ashakullkipak rurayyachaykunata maskashpa.
Ñukanchikpa rantikkunapa mutsuriykunapak alliyachishka kullkimañachiy yanapaykunata charinami; ashtawan wiñariy mutsurikuk suyukunata yanapankapakmi yuyashpa, shinallatak kullkikuna allikayta mana kunkarishpantin Kullkiwasipak ruraykunaka ima pachakunapipash tiyachun yuyashpa Ecuador wakita alli mitachinkapak.
Marcabelíman ñanta ruray. El Oro Markapi.


c: text/html

text:
Joe Louis
Joseph Louis Barrow sutiyuq runaqa, icha Joe Louis (* 13 ñiqin aymuray killapi 1914 watapi paqarisqa Alabama llaqtapi - 13 ñiqin aymuray killapi 1981 watapi wañusqa Las Vegas llaqtapi) huk USA mama llaqtap saqmanakuyuq karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Muhammad Ali
- Jack Johnson
- Jack Dempsey
- Rocky Marciano
- Larry Holmes
- James J. Jeffries
- George Foreman
- Sugar Ray Robinson
- Henry Armstrong
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joe Louis.
- Ufisyal Web Site

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Allinta takyapakuspa wiñayqa allinmi, chaymi peru suyunchikpa munayniy. Chay aypanapaqmi kay chunka qanchisniyuq, abril killapi, iskaychunka waranqa chunkapusaqniyuq watapi, kamachi ruwaqkuna, qurqumura chay Ley marco sobre Cambio Climático sutinchasqata.
Kay leymi yanapawasun, chay qasakuna, llumpay chirikuna, llumpay parakuna, asllayachinapaq, chaynataqmi yanapakun allinta yachaykuspa tanichisun chay emisión de carbono nisqanta, hinaspa waqaychasun llapa sachakunata Kay Ley Marco sobre Cambio Climático...
Leer más


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUY MIGUEL LITTÍN, ALLENDE EN EL LABERINTO PUSHAKTA RIKSIN
Hatun yuyariwan, Mamallakta Tantanakuy, Chile llaktamanta Miguel Ernesto Littín Cucumides yachakta naparka, mushuk runakunata wallpana rayku shuyukurik yachaypi shuk yachachipi rikuchirka, chaykunawan runakunapak tiksi chanimanta rikuchirka.
Kay riksitaka, mama Gabriela Rivadeneira, manarak “Allende en su Laberinto”, shuyu kuyurikta rikuchishpami chayachirka, Miguel Littín yachakmi kay shuyutaka rikuchirka, Mamallakta Tantanakuy wasipi, José Mejía Lequerica ukupimi karka, chaypimi Salvador Allende kanchis saylla kawsayta rimarkakuna, payta kuchullamanta yanapakkunawanmi karka, Moneda wasipi, 11 puncha, kuski killa, 1973 watapi karka.
Chile llaktamanta Littín, kay cineastas interculturales yachaykunapimi karka, kay yachayka Consejo Nacional de Cinematografía de Ecuador tantarimi yachayta kurka.
Mamallakta Tantanakuyta pushak, mama Gabriela Rivadeneira, Littín Apyalapak ista llaktakunapi llankashkatami rikuchirka, Apyayala llaktakunapi kuyaywan llankashkata charin, chaymanta kay yuyaywan, mushuk llankaykunata riksichyirka, shinami “Allende en su Laberinto” llankayta riksichirka.
Chile llaktamanta yachakka, 70 watata charirka, mama Gabriela Rivadeneira hatun riksita rurarka chaymanta, payka runakunapak, warmikunapak, ñakarikkunapak shutipi kikinpak kawsayta kurka, llapikkunawan makanakurka, llakta ushayta mashkarka.
Kay tantaripi, mama Gabriela Rivadeneira, Miguel Littín paykunapak yachayta rantinchirka, kay yachaykunaka kikinkaymanta, kawsaytarpuymanta, kawsaykunawan kimirinakuy tiyachun llankayta riksichirkakuna.
Kutin Miguel Littín shuyu kuyurikta rurakmi kan, payka griegos, palestinos kawsaymanta shamuk yachakmi kan; Universidad de Chile llaktapi arawata pushak karka, shinami Gobierno de la Unidad Popular (1970-1973) watakunapi karka, kay watakunapimi Allende pushakwan riksishka tukurka. 1964 watamanta pushak tukunka akllarikukpi yanaparka.
México llaktapi pakakukushpa kashpa, Actas de Marusia (1976) llankayta pusharka, Chile llaktapak, salitre kuskapi llankayta rikuchin. Shinami Mejor Película y Mejor Dirección karka– Oscar como Mejor Película Extranjera shuyukuyurik karka, Cámara de Oro del Festival de Cannes shutita charirka.
Chunka tukuri watapi Sandino (México, Nicaragua, Italia y España, 1989) llaktakunamanta shuyu kawsayta rikuchirka, (Chile llaktamanta, 1994), shinallatak (Chile, España, Italia, 2000) watapimi karka, (Chile llakta, 2009) watapi karka. Tukuripika Allende en su laberinto (2014) rikuymi karka,
RSA/js/pv/jc-kichwa


text:
Alberto Andrade
Alberto Manuel Andrade Carmona sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1943 watapi paqarisqa Limaq llaqtapi - † 19 ñiqin inti raymi killapi 2009 watapi wañusqa Washington llaqtapi), huk Piruw mama llaqtayuq taripay amachaq, ruruchiq wan pulitikupas karqan.
1990 watamanta 1995 watakamapim Miraflorespa kurakan akllasqa tukurqan.
1996 watamanta 2002 watakamapim Limap kurakan akllasqa tukurqan.
Somos Piruw partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Taytan: Alberto Andrade Blanco, Maman: Delicia Carmona Castillo.
Warmi: Ana Botteri Herrera.
Churinkuna: (4).
Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto Andrade.
- Limapas Munisipyu


text:
Miguel de la Madrid
Miguel de la Madrid Hurtado sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1934 watapi paqarisqa Colima llaqtapi – † 1 ñiqin ayriway killapi 2012 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi), huk Mishiku mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1982 watamanta 1988 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
Taytan: Miguel de la Madrid Castro; Maman: Alicia Hurtado Oldenbourg.
Warmikuna: Paloma Cordero.
Churinkuna: (5) Gerardo, Federico wan Enrique de la Madrid Cordero.
Alma materː Mishiku Mama llaqtap Awtunuma Yachay Sunturnin.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Miguel de la Madrid.


text:
Ichuqa munisipyu
Ichuqa munisipyu (kastilla simipi: Municipio Ichoca) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ichuqa llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kantunmi kan.
Kantun - (Uma llaqta):
- Ichuqa kantun
- Franz Tamayo kantun
- General Camacho kantun
- Gualberto Villarroel kantun
- Pacollo kantun / German Busch kantun
- Villa San Antonio Sirarani kantun
- Luruwata kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.[1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Alawsi kiti
Alawsi kiti nisqaqa (kastilla simipi: Alausí) Ikwadur mamallaqtapi, Chimpurasu markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Alawsi llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka kitillinmi kan, huk llaqta kitillim, Alawsi kitilli, isqun chakrapura kitillipas: Achupallas, Wasuntu, Multitud, Pistishi, Pumallakta, Tixan, Sibambe, Sevilla, Wikra.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Alawsi kitipiqa Puruha Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku: Alawsi kitilli, Achupallas kitilli, Wasuntu kitilli, Multitud kitilli, Pumallakta kitilli, Sibambe kitilli, Tixan kitilli. [1]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Puruha (kastilla simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alawsi kiti.


text:
Eleftherios Venizelos
Eleftherios Venizelos (grisya simipi: Eλeuθέpιoς BevιZέλoς) sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin chakra yapuy killapi 1854 watapi paqarisqa Khanià (Ta Xavιά) llaqtapi - 18 ñiqin pawqar waray killapi 1936 watapi wañusqa Paris llaqtapi), huk Grisya mama llaqtayuq pulitiku.
1910 watamanta 1915 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq warmi: Maria Katelouzou (1891-1894); Elena Skylitsi (1921-1936)
Churinkuna: Kyriakos wan Sofoklis Venizelos.
Yachaywasi:
Qillqaskankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Eleftherios Venizelos.
- Sitio de la Fundación Venizelos


text:
Wamra
Wamra, Chanka runasimipi Warma nisqaqa, Qusqupitaq irqi nisqapas wawamanta aswan hatunña, tawa icha aswan watayuq, ichataq manaraq sayaq runam, qharipas warmipas. 7-13 watayuq warmi wamraqa p'asñam, qhari wamrataq maqt'am.
Ayllu llaqtapiqa wamrakuna sullk'a wawqi ñaña pani turi nisqakunatam uywan, uywakunatam michin.
Inka, Tawantinsuyu pachapis hukmanta pichqakamas watayuq wawakunatas wamra nirqan.
Wanka limaypi, Lamas-Luritu rimaypipas warmi wawakunatam wamla ninku, Ikwadur kichwapitaq wayna qharikunatam.


text:
Marcelo Vieira
Marcelo Vieira da Silva Júnior icha Marcelo sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin aymuray killapi 1988 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - ) huk Brasil Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: , Maman: .
Warmi: Clarisse Alves.
Churinkuna: Enzo Gattuso Alves Vieira.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Brasil)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018
- Roberto Carlos
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcelo Vieira.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcelo Vieira.
- Uficial qillqa web


text:
Sun Yat-sen
Sun Yat-sen, (Chinu simipi: 孫德明, pinyin: Sun Yixian) sutiyuq runaqa, (12 ñiqin ayamarq'a killapi 1866 watapi paqarisqa Cuiheng (Guangdong) llaqtapi, - 12 ñiqin pawqar waray killapi 1925 watapi wañusqa Beijing llaqtapi), huk Chunwa mama llaqtayuq hampikamayuq wan pulitiku qarqan
1 ñiqin qhulla puquy killapi 1912 watamanta 1 ñiqin ayriway killapi 1912 watakamam ñawpaq kuti Chunwapa Umalliqnin qarqan.
Ñawpaq warmi:
Lu Muzhen (1885-1915) / Soong Ching-ling (1915-1925).
Churinkuna: Sun Fo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sun Yat-sen.
- (Chinu simipi):
- (Inlish simipi):


text:
Otoniel Alcedo
Otoniel Alcedo Culquicóndor, S.D.B. sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin anta situwa killapi 1914 watapi paqarisqa Ayawaka llaqtapi - 20 ñiqin inti raymi killapi 1997 watapi wañusqa Lima llaqtapi ), huk Piruw mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.
1966 watamanta 1979 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.
Taytan: Alcedo; Maman: Culquicóndor.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Otoniel Alcedo.


text:
Norman Hunter
Norman Biter Yer Legs Hunter sutiyuq runaqa, icha Norman Hunter, (* Pun|29|10|1943 paqarisqa Gateshead llaqtapi - † ), huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Norman Hunter.
- National football teams (inlish simipi)


text:
Wikipidiya:Allinmi hamusqaykichik
Qhawariy "qillqay" nisqa ñit'inata, llapa qillqap hawa rakinpi. Wikipidiyapiqa, munaspalla lliw p'anqakunatam llamk'apuyta atinki, hallch'asqa ruraqpa sutiykiwan icha mana hallch'asqa.
Imataq Wikipidiya?
Wikipidiyaqa insiklupidiyam, ruraqninkunap ayninakuspan rurasqan. Achka runakunam tarinakun Wikipidiyata allinchaykuspan. Llamk'apusqankunataqa wiñay kawsay p'anqapim, ñaqha hukchasqa p'anqapipas rikunki. Wandaluchasqa p'anqakunaqa utqaylla kutichisqam kanku.
Ima hinatataq yanapayman?
Ama mancharikuychu Wikipidiyap p'anqankunata allinchayta—ima p'anqatapas llamk'apuriy: Sinchilla wapulla p'anqakunata allinchay. Chay hinatam kay Wikipidiyamantaqa lliwmanta allin willay pukyutam rurasunchik.
Llamk'apuyqa ancha atinallam:
- P'anqata allinchanaykipaqqa qillqay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap hawa rakinpi) ñit'iy.
- Willanaykikunata qillqamuy.
- P'anqata waqaychay nisqa ñit'ina butunpi (p'anqap ura rakinpi) ñit'iy qillqasqaykikunata waqaychanaykipaq. Ñawpaqta qhawanallaykipaqtaq "ñawpaqta qhawallay" butunta ñit'iy.


text:
Chhuka
Chhuka icha k'uchu nisqaqa iskaynintin kuska siwk siq'ipura p'alltam. Tinkuyninqa (nipakutichi) k'utmu ninchik.
Hunt'a chhukaqa (hunt'a p'allta muyu hina) kimsa pachak suqta chunkayuq k'atmayuqmi (= 360°) icha chiqaluwawan kaqllam (≈ 3,1416 rad). Chiqan chhukataq isqun chunka k'atmayuqmi icha kuskan chiqaluwam.
Chhuka layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
K'awchi chhukaqa isqun chunka k'atmamanta aswan pisim.
Chiqan chhuka (paqta k'uchu)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
Murq'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Suni chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.
P'ukru chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
.
Hunt'a chhuka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
, rad.


text:
Kiku Huhimuri
Keiko Sofía Fujimori Higuchi ( icha Kiiku Suqya Huhimuri Hiyuchi) sutiyuq warmiqa {25 ñiqin aymuray killapi 1975 watapi paqarisqa Lima llatapi) huk Piruw mama llaqtap pusaq warmim.
Keiko Fujimori Higuchiqa Alberto Fujimorip ususinmi. Mark Vito Villanellawanmi kasarakusqa kachkan, iskay wawayuqmi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapim istudyarqan musikuy kamachinata, Musuq York llaqtapi Stony Brook University nisqapi, Boston llaqtapi Boston University nisqapipas.
Fuerza Popular nisqa partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Apu kamaq wasiman akllasqa karqan.
2011 watapi sharichirqan Shamuqpaq Intuy raki pusanatam , umalliq tukunapaq purikachayta qallarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Ollanta Humala -wan hayu kaspa lliw akllaykunap 47-%-ninwan mana atispa chinkarqan.
2016 watapi umallina akllanakuykunapi musuqmantam aynirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Pedro Pablo Kuczynskitaqmi Keiko Fujimorita atirqan, Keiko lliw kunkakunap 49.88-%-ninta aypaptinmi.[1]
2021 watapi umallina akllanakuykunapitaq musuqmantam atipasqa karqan. Qispi Piruw nisqap pusaqnin Pedro Castillo sutiyuq 18 ñiqin ayriway killapi 2021 watapi Piruw akllanakuykunapim Piruwpa umalliqnin kananpaq tukuy akllaykunamanta 18,92%-ninta chaskirqan, tukuy mañakuqkunamanta aswan achka akllaykunata chaskisqa. 6 ñiqin inti raymi killapi 2021 watapi Piruwpa umalliqnin kanapaq akllanakuykunapi iskay muyuriypim umalliqman akllasqa kaspa Keiko Fujimoritam atiparqan, tukuy akllaykunamanta 50,12%-ninta chaskispa, Keiko 49,88%-ninta chaskiptin. Achka p'unchawtaq akllanakuypi atipaqqa manam riqsisqachu karqan, 6 ñiqin inti raymi killapi 2021 watapi p'unchawllapim rimarisqa karqan. Keikotaqmi nirqan, manam allintachu rurasqa karqan, ñuqam kani chiqap atipaq, nispa.
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ Resultados ONPE al 100%: PPK obtiene 50.12% y Keiko Fujimori 49.88%. La República, 9 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kiku Huhimuri.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 104 (Pharaoh is obstinate 4)
104. Faraón mana munanchu 4
Aarón: "¿Moisés, cheqamanta qanchu kani? Sonqo tiyaykuy qampaj."
Moisés: "Aarón, imatataj rikushanirí, mana creeymanchu kaytaqa. Kay chhika unay tawa chunka watakunaña mana rikunakorqanchejchu."
Chay wawqekunaqa kusiywan ujllaykunakunku, maytataj kusikunku.
Diostata wakichisqa iskayninkupaj uj ruwanata. Moisésqa kacharichinan karqa Israel llajtata Egiptopi wata runa kayninkumanta, wawqentaj yanapanan karqa. Faraónwan tinkoj rinanku karqa, chay runa wañuchi sajra runa kamchejman. Chaypajtaj necesitarqanku kallpata.
Moisés: "Faraón, Señor Dios, Israelitakunaj Diosninku ajinata nin: Saqey llajtajta rinaykupaj."
Faraón: "¿Señor Dios? ¿Pitaj chayrí? Mana noqa rejsinichu pitapis, chantapis mana noqa saqesajchu pitapis kaymanta llojsijtaqa. Ajinaqa chinkaychej ñawpaqeymanta, ¡niraj nima kashajtin!"
Faraónqa mana Diosta uyarispa kasunampajchu kasharqa ni ima kashajtin.
(gritando)
Faraón: "¡Qhella runas! usqay llank’aychej. Kunanmantaqa manaña ichhuta qosqaykuchu adobeta ruwanaykichejpajqa, qankuna pallaj rinaykichej tiyan. Chanta maskhatachu kunankama ruwaj kankichej, ajinallatataj ruwanaykichej tiyan, ni új pisita."
Chay jinaqarí, allinyanantaqa, astawan mana allin kasqa chay runakunapajqa tukuy imapi. Israelitastaj chaymanta mayta Moiséspa contranta thutuyta qallarisqanku, Moiséstaj Tata Diosman qhaparikusqa:
Moisés: "¿Señor Diosniy, imapajtaj Faraónwan parlajta kachamuwarqankirí? Kunanqa aswan mana allin riwayku ñawpajmanta nisqaqa. Ni imatapis ruwankichu Israel llajtata kacharichinaykipajqa."
Dios: "Rikunkimin imatachus Faraónwan ruwasqayta, llajtayta kacharinankama noqa qanwan kasaj. Imatacha nisqaytaqa, junt’anipuni chaytaqa ama qonqaychu. Kacharichisajpuni."
Tata Diosqa askha jasut’iykunata kachamusqa egipciosmanqa.
Niño: "Uj kuti yawarman tukuynejpi yaku kaj chhikata tukorpachirqa. Chaywampis Faraónqa manapuni creerqachu."
Niña: "¡Ay khuchi! may chhika jamp’atos tukuy suyuman junt’aykorqa. Faraónpa puñuna camanman ima junt’aykusqanku yú."
Niño: "Chanta manchay sich’i granizoñataj tukuy ima kajta tukuykullarqataj."
Niña: "Ari, kinsa p’unchaytapis laqha tuti kallarqataj. Ní chay t’ukuna imakunapis Faraónpa sonqonta kuyuricherqanchu. Rumimanta umayojpis kanman karqa jina karqa Faraónqa."
Niño: "Chay tukuy castigostaj mana israelitakunaman chayasqachu, chaymá sumajqa. Chaymantataj Tata Dios nisqa, uj aswan mana allin kay jasut’ita kachamunanta."
Dios: "Qhepa kaj castigota Faraónman apachimusaj, chanta llojsinkichej."
Chaykutitawan Moisésqa rillasqataj Faraónwan tinkuspa parlajqa.
Moisés: "Kunan tuta Dios pasanqa Egipto-nejta, sapa wasipitaj kuraj kaj qhari wawa wañunqa. Chaypitaj yachanki Israel llajtaj Diosnin kawsasqantaqa."
¿Chaypiwan reconocenmanchu? Qhepankutillapiña willasqayki.
Personajes: Relator, Moisés, Faraón, Dios, niño, niña
© Copyright: CEF Germany


text:
KAY MUSHUK ALLPA KAMACHIYTA ATINAKUSHPA KATINKA
Gabriela Rivadeneira Burbano, Mamallakta Tantanakuyta pushak, kay Orgánica de la Función Legislativa kamachiyta katishpa, Mamallakta Tantakuypak 311 yupay tantariwan katinkapa, kamachiy killkakkuna atinakunakuchun kayarka, kaya 9H30 sayllamanta kallarinka, kaypimi Tierras Rurales y Territorios Ancestrales kamachiyta atinakunka.
Kay mushuk kamachiyka, Comisión de Soberanía Alimentaria minkashkapi 50 tantari shuk watata llaktakunapi atinakushkami kan, shinallatak FENOCIN tantarimanta, Coordinadora Nacional Campesina Eloy Alfaro tantarimanta, Consejo de Pueblos y Organizaciones Indígenas Evangélicos tantarimanta, Corporación de Montubios del Ecuador tantarimanta, Red Agraria y la Conferencia Plurinacional por la Soberanía Alimentaria tantarantán yuyaykunata hapishkami kan.
Kay llankayta minkashka kallari atinkauyta charinkapa pichka rimankuyta llaktakunapi charirka, chusku hatun tantarikunata tantarikunawan charirka, chaypimi tantarikunapak, kamaywasikunapak,
Kay mushuk kamachiyka awkikay mikunata kamankapa, Ecuador llaktapi kawsak runakuna charichun karpushka kapukkunata mirachinkapa hillaykunata, ñankunata wiñachin.
Kay mushuk kamachiywan allpata mawkayachinkapa, yaykurinkapa ñankunata mashkan, chay allpakunaka runakunata yanapanka, pachamaman kawsayta kunka; shinallatak tarpukushka allpata, charishka allpata allichinka, allpata paktapakta rakinata yanapanka, kapukkunata unipak charina, allpata kamachiywan shutichina.
Tantarishpa llankachun yuyachina, pakllatapi kawsak ayllukunapak pukuchita sinchiyachinkapa tukuylla llaktayta wallpana. Shinallatak pukuchishpa katikuyta, mintalayta, murukunata shuktakyachita kamachiyka yanapanka; shukpaklla makipi allpa mana kachun, paklla allpakunata ama uchillapi, pitinata harkana.
Kay Soberanía Alimentaria minkashka, Mamallakta Tantanakuy tantakuyta, llaktata, ayllullaktata, runallaktata, yana runakunata, yunka runakunata, sapsi hayñita charik runakunata tapuchun minkarka. Kay kamachiy paykunata llakichinata rikushpami katuna kan.
PV/jc-kichwa


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 165 (The secret place is taken 3)
165. Pakakunapi uj pakasqa kashan 3
Rut: (entusiasmada) "Margarita tiyay, doña Robinger invitawan. ¿Munan sabadota mellizosninta paseachimunayta? ¿riymanchu? Noqa riyta munani tiyay ama jark’awaychu."
Tía Margarita: "Uumm, mana atikunqachu, doña Millermanña nerqani sobrinonta pujllachinaykita."
Rut: "Mana noqa chayta munanichu, chejnikuni chaykunataqa. Noqa riyta munani chayman risaj."
Tía Margarita: "Rut, riy puñunayki wasi ukhuman. Noqa yuyarqani cheqamanta cambiasqaykitapuni."
Rut: "¡Ima dakuwan noqata, amapis kachawayku!" (golpe de puerta)
Importarqapuni, cama pataman chuqarpakuytawan atisqankuta waqasqa.
Tía Margarita: "Rut, ¿imanantaj imamanta kunan waqashankirí?"
Rut: (sollozando) "Ujtawampis phiñakullaniñataj. ¿Munakullawanmampunichu Sumaj Michejqa? ¿Tíyay, yuyankichu perdonanawanta?"
Tía Margarita: "Perdonasonqapuni á Rut, arrepentikuspa perdónta mañakojtiykeqa, Jesúsqa perdonasunqapuni."
Rutqa chayrato orakusqa, chanta tíyanmantapis perdón mañakusqa. Chay ch’isitaj tranquila puñukapusqa, q’ayantin paqarinanta kusisqa suyaspa. Payqan Felipewan riyta munasqanku montepi pakasqa ch’uyllankumanqa.
Tuta tutamantaña llojsisqanku. Monte ch’umis ukhupi ch’ujllankoqa ñak’aylla rikukusqa. Felipe imata jina yaykuytawan, chayrato llojsirqamullasqataj.
Felipe: "¡Pichari chay ukhupi kashan! ¡yuy, llojsimuy usqayta chay ukhumanta! Kayqa noqaykoj ch’ujllayku."
Terry: "Mana munanichu thanta ch’ujllaykichejtaqa. Aswan k’achitutaraj noqa ruwarikusaj."
Thutuspa uj yoqallitu llojsimusqa, q’ala thata camisayoj, pantaloninin llik’irasqa. Chunka watayoj jina kasqa chay yoqallituqa.
Felipeman Rutmanwan chay yoqallitu amigonku kanan gustarisqa. Jinaqa Terry sutiyoj yoqallituqa sumaj kawsaqenkuman tukusqa, manchay misk’itataj qoqawinkutapis mikhurisqanku.
Terryqa tukuy mana yachasqanku imakunata chay monte ukhupi rejsichisqa, Terry sach’asman mono jina ch’ipakuyta yachasqa, nima sach’atapis manchikojchu kasqa wicharinampajqa.
Felipe: "¡Chaykamalla, Terry! ¡Amaña llojsiychu! ¡Chay ramaqa ancha ñañito!"
(crujido de rama que se quiebra)
Qhaparirispa pampa chamusqa Terryqa, mana kuyurej kikimpi wijch’urayasqa.
Felipe: "Rut, kawsashansina, qan kaypi qhawashay noqa yanapajkunaman risaj."
Rutqa manchikuspa orakuyta qallarisqa:
Rut: "Señor Jesús, por favor ama wañojta saqeychu arí. Qanmanta willayta munani, qampa ovejitayki paypis kanampaj."
Jinapi yanapaqa chayasqapuni, alliysituwan Terrytaqa wantuspa hospitalman apasqanku.
Felipe: "¿Rut, creenkichu Terry wañunanta?"
Chaymanta qhepan tinkuynillanchejpiña yachanki.
Personajes: Relator, Rut, tía Margarita, Felipe, Terry
© Copyright: CEF Germany


text:
Jun winäq yerutz'ët jun 4,000 eltzijol q'ij q'ij. We nana'ojij chi yalan k'ïy, xtiqa chawäch ri q'atöy taq eltzijol.
Jun q'atöy eltzijol, jun kema' nokisäx richin niq'at kitzijik ri eltzijol, ka'i' rub'eyal nisamäj. Ri nab'ey, nuq'ät akuchi' nitikïr pe ri ruk'u'x eltzijol, richin man niq'alajin ta pe pa ri ruxaq. Ri jun chik yerelesaj ri taq peraj k'o eltzijol chi kipam.
Re eltzijol re' rik'in jub'a' e silowäch yetararyax, yatrojqaj pa k'ïy ruxaq, ojqanela', taq kikuki aj rox winäq, chuqa' juley chik. Richin nawokisaj jun q'atöy, yatikïr ye'akanoj taq tz'aqat e k'o richin ri awokik'amaya'l. Firefox, achi'el ri ke'anik'oj re kitz'aqat taq q'atöy re'. Tapitz'a' pa re rucholajem re' (o tacha' jun chik ri ütz chi re ri awokik'amaya'l) achike na ri awajowaxik.
K'o ri AdBlocker Ultimate ri yerelesaj el konojel ri taq eltzijol, po jujun chi ke ri taq atalutzij chuqa' ch'uti talutzij e k'o ruma ri eltzijol. We k'ïy winaqi' yekiq'ät ri taq eltzijol k'o chupam, rik'in jub'a' nikitz'apij.
ri elenel taq eltzijol yalan e itzel. Keq'at rik'in Popup Blocker richin majub'ey xke'atz'ët chik kiwa.
Jun jeb'ël q'atöy eltzijol ja ri AdBlock, ütz richin Chrome, Safari chuqa' Firefox. Tawokisaj richin nawelesaj eltzijol pa Facebook, YouTube chuqa' Hulu.
Pa Firefox yatikïr nawokisaj Ichinanem o Ruq'atik Rupam richin nachajij awi' chi kiwäch ri ojqanela' yekitäq chawe ri taq eltzijol.
Richin nitikirisäx, tapitz'a' pa ri ruk'utsamaj Firefox, pa ri rajsik rajkiq'a' rutz'ik ruwäch. Akuchi' yewachin oxi' juch' kiwarab'en ki'. Pa ri k'utsamaj niq'alajin, tacha' Ruq'atik Rupam. K'o ta chi natz'ët jun elenel xar kajtz'ik rik'in jalajoj taq cha'oj.
We majun nub'än chawe ri eltzijol chuqa' man naya' ta rejqalem achi'el ojqanela' chuqa' taq kikuki aj rox winäq nikiya' retal ri rub'i' awäch, xtik'atzin chawe ri Pa Rub'eyal cha'oj. Richin man yatkojqaj ta chik, pa ri pa Rub'eyal rub'anikil tawokisaj jun rutzuwäch Ichinan Okik'amaya'l.
Wi ri eltzijol nutz'ila' ri aq'ij, rik'in ri Jikïl rub'anikil yatrutzilaj. Re rub'anikil re' yeruq'ät ri ojqanela' chuqa' ri taq kikuki aj rox winäq, ri etaman kiwäch pa ronojel rutzuwäch Firefox.
Ri Ichinan rub'anikil yeruya' chawäch ronojel ri taq karta chuwa ri ch'atal. Chi ri' natz'ët achike naq'ät, achi'el ojqanela', taq kuki chuqa' ch'aqa' chik. We naya' q'ij chi jun ruxaq nrokisaj kuki, at k'o chik pan Ichinan rub'anikil.
Tapitz'a' pa ri Ojqanela' kajtz'ik, ri xke'aq'ät pa ka'i' rub'anikil. Jun ye'aq'ät toq nawokisaj ri ichinan okik'amaya'l. Jun chik toq nib'an pa ronojel tzuwäch. Tawetamaj chi we nacha' chi jantape' xke'aq'ät, rik'in jub'a' jujun taq ruxaq man pa rub'eyal ta yesamäj.
Ri taq ruxaq ye'atz'ët yekitäq Taq Kuki chawe. Re taq yakb'äl e k'o pa ri awokik'amaya'l chuqa' nikinik'oj achike nab'än pa jujun ruxaq. Toq jun ajsik'ach'ich' nujotob'a' kajil chawäch ruma chijun q'ij xatz'ët kajil kiwujil, ri ri' rusamaj jun kuki.
Ri Firefox nuya' q'ij chawe richin ye'aq'ät ronojel ri taq kikuki aj rox winäq o xa xe ri yekijikib'a' ri ojqanela'. Tanataj chi toq ye'aq'ät ri taq kuki, xtub'än chi rik'in jub'a' jujun taq ruxaq man xkesamäj ta.
We man nawajo' ta chi ri nab'än pa k'amab'ey tokisäx richin eltzijol, yatikïr natäq chi ke ri ruxaq “Matyox po mani matyox” rik'in ri cha'oj Mani Ojqanem rucha'oj Firefox. Man tojel ta ri to'ïk, po ri jujun taq ruxaq ajk'amaya'l ri yeto'on man xkatkojqaj ta.
K'o re', jun q'atöy eltzijol yatruto' richin anin yatok pa k'amaya'l. Toq nisamajïx jun eltzijol rik'in jub'a' eqal nub'än chi re ri ruxaq. Man xa xe ta ri', chuqa' k'o chi ye'atz'apila' ri taq eltzijol yetuk'ulun pe, toq ke ri' kan eqal xtawïl ri tajin nakanoj.
We nawajo' nawetamaj pa ruwi ri ruq'atik eltzijol, k'ïy taq ruk'amal q'atoj e k'o richin ri Firefox chuqa' kichin ch'aqa' chik taq okik'amaya'l. We nawajo' ye'atojtob'ej ri taq q'atonela' nrokisaj ri Firefox, taqasaj jun okik'amaya'l ri runab'eyisaj ri awichinanem.


text:
Kay Coordinadora Nacional de Derechos Humanos (CNDDHH) sutichasqaqa llaqtamanta purirq huñukunap aswan hatun huñunmi, Perú suyupi runakunap derechunkunata amachaspa, risqsichispa hinallataq yachachispam llamk’am.
1985 watapi paqarisqanmantapacha, kay CNDDHHqa Abya Yala hatun suyupipas aswan riqsisqan, lliw suyuyuntinpi runakunap derechunkunamanta amachachispa puriqkunatan huñunachin. Kunankunaqa, kay Coordinadora Nacional de Derechos Humanosqa Consejo Económico y Social Naciones Unidas (ONU) hatun wasipa tapupayanan Status Consultivo Especial nisqam, hinallataqmi Organización de Estados Americanos (OEA) hatun wasiman yaykunanpaq mink’asqa.
1985 watapin, runakunaq derechunkunamanta amachakuqkunan huñunakurqanku, chaypin kamarirqanku huk Comité de Solidaridad “Mártires de Uchuraccay” nisqa huñuta, isqun (9) periodistakuna wañuchisqa karqan Ayacucho ayllupi chay yachakunanpaq. Kay huñun CNDDHHpa ñawpaqnintaqa kamarikurqan. (Astawan qhaway). Astawan qhaway .
Suyunchispi runakunap phaqlla hinallataq llapan derechunchiskunata kasunakuspa tiyayta chaninchasun; kamachi ruraqkunap rimayninman, runakunaq derechunkunamanta sasachakuykunata yuyaykunata churasun hinallataq imayna allichakunanpaq llapamanta rimanakuspa kasunakuspa puririy ch’ilayanampaq llamk’asun.
Kay huñum llapan CNDDHHpi huñunasqa llamk’aqkunata umallin. Sapa iskay (2) watan huñunakun, chaypin imayna puriykunata qhawarin runakunap derechunmanta qillqatan mast’arin, musuq llamk’aqkunata chaskin, hinallataq CNDDHHpa kamachiyninkuna mana kasukuqkunata huchakuqkunata qarqupun; musuq Consejo Directivo Nacional qamachikuq umalliqkunata akllan.
Imakunapas ruranapaq kamachikuqmi kay umalliqkunaqa, paykunan chunka pichqayuq (15) llamk’aqkuna kanku, hinallataqmi kan CNDDHHpa Secretaría Ejecutiva nisqa. Chay Suyuntin Kamachikuqkunapa Plan Operativo Anual nisqatan qispichinku hinallataq llamk’ana huñukunata, Secretario(a) Ejecutivo(a) nisqatan akllan utaq watiqmanta kutiykachin.
Puriysiq Comiteqa Secretaría Ejecutiva nisqatan yanapan, paykunan Suyuntin Kamachikuq Umalliqkunawan llamk’aqkuna kanku.
Secretaría Ejecutiva nisqaqa CNDDHHpa rantinmanta llaqta kamachiq umalliqkunawanmi rimarin, hinallataq hawa suyupi kaqkuna Organización de Estados Americanos hatun wasiwan chaymanta Organización de las Naciones Unidas hatun wasipiwan. Llamk’aysiqninkunapas kanmi Hatun Huñunakuy Asamblea Nacional nisqapa hinallataq Suyuntin Kamachikuq Umalliqkunawan rimanakusqankutan hunt’achinku. Wakin kuskamanta llamk’aqkunawan ruraykunatan qispichinku, aswan riqsichisqa kananpaq, suyuntinpi willakuykunata hinallataq runakunaq derechunkunamanta ruraykunatan hunt’achinku. Huñupi llamk’aqkunawan uyarinakuspa rimanakuspa. Wakin masinkunamantan willakuyninkunata chaskin chaywan Informe Anual nisqa qillqakunanpaq.
Kay CNDDHHpaqa llamk’aq huñunkuna kanmi, chaypin llamk’aqpura hamut’anku, t’aqwirinku hinallataq imapas ruraykunatam qillqaman churarinku kuskamanta llamk’anankupaq. Hinallataqmi rimanakuykunata chaninchan wakin kaq huñukunata mink’aspa runakunap llaqtayuq kasqankumanta, imakuna rurayniyuq derechunkumanta rimanakuykuna apakunanpaq.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 112 (Mirror of the truth)
112. Espejoqa maychus kajta rikuchiwanchej
¿Maskha kutitataj kuna espejopi qhawarikorqankirí?
Marcosqa espejopi qhawarikusqa, uyanta rikukuytawantaj, mana allinchu kasqa. Jinapis yakutawan jabóntawan mayllakunapaj mask’aj tinantaqa, espejota jap’ispa manchay phiñasqa pampaman chpqasqa. (Ruido de vidrios rotos)
Asikunapaj jina í, cheqapuni á. Ajinallataj askha kanku chayman rijch’akojta Bibliawan ruwajkuna. Bibliaqa uj espejo jina kuwaj runakunapaj, juch’uykunapajpis kawsayninkupi mana allin kajta rikuchinampaj, manataj gustanchu.
Jeremíasqa chay jinata jina kawsasqa profeta kashaspaqa, nisunmanchu, Diospa kamachin Israelpi. Sap uj mensajesninqa uj espejo jina kasqa llajtayojkunapajqa. Imapichus mana allin kashasqankuta nisqapuni, jinapis manapuni cambiayta munasqankuchu. Diostata askhata pacienciakusqa paykunawanqa, 50 watasta.
Voz de Dios: "Jeremías jap’iy chay papiro rollota, chaymanta qhelqay tukuy nisqasniyta, ichachus uyarispa kawsayninkuta cheqanyachinkuman."
Chaypachaqa chay ruwanaqa unaypaj kasqa, Jeremíasqa yanapajninman tukuy Diospa nisqanta qhelqanampaj nisqa.
Jeremías: "Baruc, tukushanchejñapuni. Yachanki jina mana noqa temploman riymanchu, imaraykuchus chejnikuwanku. Qan rispa kay Diospa nisqanta apaspa chaypi ñawirimuy."
Micaíastaj uyarishasqa chay Barucpa ñawirisqantaqa, usqay usqaytataj palacioman t’ijuspa mask’asqa reyta, chanta ministrosninta ima.
Micaías: "Baruc templopi ñawirin Diospa nisqasninta. Kawsayninchejqa mana allinchu kashasqa, chaymantataj Diostata jasut’iwasun."
Ministro: "Ajá, kayman kunitampacha apamuwaychej chay rollo oqharisqata."
Baruc jamun. Diospa nisqasninqa uj espejo jinapuni kasqa, Dios kasqa uj espejo jina chaypi ministrospajpis.
Ministro: "Baruc, ¿imaynapitaj chay tukuyta qhelqarqankirí?"
Baruc: "Jeremías tukuyninta dictawarqa, noqataj tintawan qhelqallarqani."
Ministro: "Reyman willamunanchej tiyan, Baruc, Jeremíaswan pakaykukuy, nipí yachanqachu maypichus kashasqaykichejtaqa."
Rey Joaquínqa sumaj tiyaykusqa wasimpi chirimanta ninapi q’oñikuspa, kawsaynimpitaj askha imakuna mana maychus kanampichu kashasqa, nitaj nimatapis uyariyta munasqachu imatachus Dios nisqantaqa. Sapa uj párrafo nisqata ñawirejtinku, k’utuspa ninaman choqaykusqa. Chayta ruwasqa tukuynin rollota tukuchinankama.
Pakakusqampitaj Jeremíaswan Barucwanqa watejmanta qhelqallasqankutaj.
Diospa munakuyninqa may chhika jatun, noqanchejpajpis Diostata nisqasninta qhelqachillasqataj. Noqa qanta niriykiman: sapa p’unchay leeypuni Bibliataqa.
Diostata munan k’achata qhawakunaykita, ¡sonqoyki ukhutapipis kikillantaj!
Personajes: Relator, Jeremías, voz de Dios, ministro, Baruc, Micaías
© Copyright: CEF Germany


text:
Tawka mamallaktakunapi runakunaka Krikurianu watapachata charin, chay watapachaka chunka ishkay killakunata charin. Inka runakunaka shinallatakmi chunka ishkay killakunayuk watapachata charirka, killakunapak shutikuna Raymikunamanta, tarpuna muyuypachamantapash surkushkami karka. Kunan pachapi, runa shimipi, killakunapak shutikuna chaykunami kan[1] :
Maymanta surkushkaEdit
- ↑ Runa shimi - Mishu shimi shimiyuk kamu, p. 242
- ↑ Calendario Inca, pueblosoriginarios.com, Felipe Guaman Poma de Ayala killkakmanta


text:
Kisa yura rikch'aq ayllu
Kisa yura rikch'aq ayllu (Urticaceae) nisqaqa huk iskay phutuy raphiyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, lliwmanta aswan qurakunam, 550-chá rikch'aq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Kisa (Urtica)
- Chini (Urera)
- biyu chini (Urera caracasana)
- kirusapa chini (Urera baccifera)
- wakra chini
- yana chini
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kisa yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kisa yura rikch'aq ayllu


text:
Utsu
Utsu, manaqa uchu ( Kastilla simipi , 'ají', tayikimanta ), huk ayaq ruru; mikuyan mikuywan tallur.
- Llullu utsu, apayamun hacha hacha manta, uchukllaylla allapa ayan. Siwullawan, aswawan puqutsiyan huk killayaq; tsaypita mikuyan tsaki mikuywan.
- Qarwa utsu, chakita rantikuyan, aqu suyumanta apayan.
- Puka utsu, aqu suyupi miran; mikuykunata pukayachiyan. Haka pichuman wiñayan.
- Chawa utsu kachillawan aqasha utsu; tsaynuulla papata mikuyan tuhir tuhir, wahichupis, papa allaychupis, ayaapukurqa aswatakar yakutakar upyrkuyan.
- Qatsa utsu utsuta ruquyan sutayninpa, tsaypita tsakitsiyan mahakur; wanar manaqa mikuyta munarqa aqayan marachaw tuñayta kuyutsir, wakin yakullaman tullpurkuyan, allapan ayan.
Utsuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Utsuy niyan huk mikuy qarakuyta; alhwiris, raymi ruraq, riqishqankunata qayan, shumaq mikutsin, qutsuyan , tushuyan, llapan mikupakuqkuna watanpaq niyan imata qarananpaqkaqta, imawan yanapananpaqkaqta. Tasyawmi rurayan hirka suyupa markanchaw.
Kay shutiwan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Utsupanpa taksha marka, Llunpa listritu, Lururiaqa wamanichu, Ankash suyuchu, karru nani chashana; tsaypitaqa tsayllana Yurmapìs, Yanamapis.
- Utsupatay hirka panpalla ( morro); tsaychuu chakrakuna atska kan harata muruyaananpaq, Pisqupanpa listritu qichwa urayninchu.
- Ayar Uchu yanqa unay runa, huk nisqa nin chusku wawqish kayaanaq: Ayar Manqu, Ayar Awqa, Ayar Kachi; paykunash Inkakunapa mamallaqtanta sharitsiita qallariyaanaq.


text:
Saksaywaman
Saksaywaman nisqaqa (Saksaq Waman, Sasa Waman nisqapas) Inkakunap rurasqan pukaras karqan. Puchunkunaqa 2 km Qusqu llaqtamanta karum.
Manqu Qhapaq iskay ñiqinqa ispañulkunata Saksaywamanpis ch'utispa manas atirqanchu.
Saksaywamanpiqa Warachikuy nisqa raymita phistanku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Saksaywaman.
- Saksaywaman llaqtamanta
- Muyuqmarkamanta


text:
Sara pruwinsya
Sara pruwinsya (kastilla simipi: Sara) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Santa Krus suyupi. Uma llaqtanqa Portachuelo llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna: Piray mayu, Wapay mayu (ñawpa pacha: Sara mayu)
- Quchakuna:
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta mana indihina runakunam Qhichwa runakunapas tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sara pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, waraniyi, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Tacuarembó
Tacuarembó Uruwayi mama llaqtap hatun llaqtanmi. Tacuarembó suyun Uma llaqtam. Tacuarembó llaqtapiqa 54 757 runakunam kawsachkanku
? km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 21 ñiqin qhulla puquy killapi 1832 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
54 757 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tacuarembó.
- Uficial qillqa web


text:
AMWAN
Wanca Limay
Usted está aquí
Ima pasaśhancuna
Achin malcaćhu
Achin malcaćhümi müsu, lasaccunäpa juntunacuynin cala. Chaymanmi śhapämula lluy malcacunäpïta, tayta mamacuna, walaśh wamlacunäpis. Chay juntunacuyninmanmi ya'acunacta ayachipämäla yaćhachipäcunäpä. Chayćhümi “müsum wasinpïta licun” nishan libruwan yaćhachipäcunäpä, chay libructa aypuyta allaycapäcuptí lluy nunacunaca maquinta chacchalcamul libructa quitanacalälin, lïgipäcunanpä, licapäcunanpä. Chayćhü lïgïta mana yaćhäcunäñatacmi liträtuncunallacta licacaćhaycälil müsu lasaccunäman pasälälin. Ñatac Dominga, 40 ćhunca watayu walmim lïgiyta mana yaćhalpis cushisha-cushisha licacuyan lïgiy yaćhänüpis yaćhachicücäwan cusca. Caycunam masta callpanchaycapämäla lïgiyta, isquirbiyta wanca limayninćhu yaćhachipäcunäpä.
Wanca limayćhu Santa Rosa de Iláćhu uru/acapacunacta yaćhachiptí
Lluy uru/acapacunacta yaćhachiyta allaycuptïmi, puntallactá ash uru/acapacunalla śhapämula, sumä manchacalälisha. Chayćhu manam mayanpis wanca limayta limañächu, manatacmi lïgiñpäcuñäpischu. Waquincunam nila: "Mamänïwan awilämi chaytá limapäcun" nil. Ñatac yaćhachishäpam ash-ashllacta yaćhayculpis mastaña munacuyalcan. Chaymi paycuná yaćhayta
munayninwan callpanchaculcäla. Ishcay muyuncäćhüñatacmi ya'acuna nipäculá. "Canan'a manañaćh śhapämun'achu" nil llaquisha cayalcälá. Ñatac chay muyunpä lluy willanacälälil mas achcaña ćhälälimun. Chayćhu cushisha yaćhapäculmi nipäman: "¿Imaymi cutipämunqui yaćhachipämänayquipä? Tuquillam caña, mastam yaćhayta munapäcú" nil.


text:
Hernán Crespo
Hernán Jorge Crespo sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin anta situwa killapi 1975 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.
Warmi: Alessia Andra Rossi.'
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'aq Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hernán Crespo.8


text:
LLANKAY PAKTAKAY KAMACHIY KARI WARMI LLAKTAYUKKUPAK KAWSAYTA MUSHUKCHINKA
“Kunan, 2015 watapi, kay Código Laboral kamachiyta wallpashpa katishun, shinapash, kay karmapi utkashpa mushukyachina mutsurikpi, kay mushuk Justicia Laboral y Reconocimiento del Trabajo del Hogar kamachiypak kallari atinakuyta tukuchirkanchik, waranka waranka kari warmi llankakkupak kawsayta mushukchinka”, Gabriela Rivadeneira, Mamallakta Tantnakuyta pushak shina rimarka, kaytami Contigo ¡de ley!, kay willaytaka Tumbaco shulkamanta, Mamallakta Tantanakuypak Ankimanta uyachirka.
Mamallakta Tantanakuyta Pushak, kay Código de Trabajo y la Ley de Seguridad Social kamachiyta mushukyachishpaka, wasi mamata kamanka, pay kullkita mana hapishpa wasipi llankak kakpimi kay kamachiyka kamanka, kaywan pay yuyakyashpa, tisiku tukushpa, shuktak llakita charishpa alli yanapayta charinka, chaypak ishkay dólar kullkita churanka, kay bono solidario hapikukpika, Mamallakta iskun dóla kullkita kunka, chaywan 70 dólar kullkita payayashpa hapinka. Kayman chanimaruta yapanchik, kaymi kawsaykaman yaykurishka ayllu yaykurichun tiksita shina hapinchik.
Shinallatakmi warmi llankakkuna chichu kashkamanta llankaymanta ama llukshichishka kachun kaman, tisiku kakpi, tantarita pushak kakpi suktakkunata kaman. Chichu warmita llankaymanta surkukpi, pushak kakpi surkukpi kamachiymi sinchita shayarinka. Llankakta kuk kay llakita rurakpika sinchitami wanachina nishpa, yapa rimarka.
Chunka kimsa, chunka chusku llankay kullkita hapina hawa, kay Ecuador llaktapi kawsayta mushukyachina Gabriela Rivadeneira nirka, kunanka kapak killapi, karwa killapimi hapin. Wata tukurikpi, yachaykuna kallarikpimi kay kullkikunataka hapinkapa yuyarishkami kan. Shinapash, kari warmi llaktayukkkuna, kay kullkikunaka munashkata rantinkapallami kan. Sapan killa hapishpami wakaychinata ushanka, watapak wakaychinka, shinami paypak kullkita mirachinka, shinami achkata yanaparinka.
Ista llaktakuna tantari
Shuk manyamanta, Ecuador llaktamanta Mamallakta Tantanakuy, kay hunka tukuri punchapi tantarinkapa wasimi kanka, kay punchakunami Foro Parlamentario Asia Pacífico ishkaychunka kimsa tantari pusharinka, 17 Mamallaktakuna tantarinka, ñami 218 runakuna shutita killkachishka kanka, kaypimi mintalay hawa, kamay hawa, tukuy wiñariy hawa rimanka, sumak Kawsay yuyay ukupimi kanka.
Tukuykunaman paskashka tantarimi kanka, ishkantin manyamanta kamachiy killkakkunami tantarinka, suyupurami tantarinka, Mamallakta Tantanakuymanta hatun yuyayta wiñachinka, shina allpapachapi hatun llakikuna rikushkata samachinkapami kanka.
EG/pv/jc-kichwa


text:
James Polk
James Knox Polk sutiyuq runaqa (*2 ñiqin ayamarq'a killapi 1849 watapi Pineville llaqtapi Meckenburg – † 15 ñiqin inti raymi killapi 1849 watapi Nashville) Hukllachasqa Amirika Suyukunap taripay amachaq, apulliq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1845 watamanta - 1849 watakama).
Tayta: Samuel Polk; Mama: Jane Knox .
Warmi: Sarah Childress
Churinkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: James Polk.


text:
Grupo de Investigación en Inteligencia Artificial y Tecnologías de Asistencia (GI-IATa)
Grupo de Investigación en Inteligencia Artificial y Tecnologías de Asistencia (GIIATa) sinchi wiñarina rurayñankuna mashkan saquichu ñukanchikpak waki ashtawan mutsushka runallakta charichu imapacha yaykuna hillaykunata yanapanapak allichikyanaku ruraykunata, yachachiyta, sinchichinapakpash kikinpak yallima sapsipash.
Grupo de investigación en Tecnologías de Información y Comunicación asociadas a discapacidad (TICAD)
Grupo de investigación en Tecnologías de Información y Comunicación asociadas a discapacidad (TICAD), waki chasninata munan purachishkakuna taripaykunawan yaykuchi yanapanaman manawshaywan kak runakunapak kinkillay atillinapakpash.
Grupo de Investigación de Educación Inclusiva (GEI)
Grupo de Investigación de Educación Inclusiva (GEI) sinchiyachinata munan mana harkachik charik shuklla yachachikamay ayllullaktata, paypa alliyayashka atichishpa shuklla yachachikamay yaykuchikpi shuktamanyayachaypipash, maykanmi ukuyan yachapuykuna rurachikpi yachayñankuna uyarichaymanta chikanyay yachakukman, ashtawan irki runallaktakunata uyashpa chinkayay maklluypi kakkunata uyashpapish, tukuykunaman sumakyak shuklla yachachiy paktankapak shinallata ashtawan yaykuchik wakikuna wiñariypakpash, kapaktukukamaykuna, kawsaykuna, yachayruraykunapish kutsiyachiy mutsurikmi.


text:
Home -- Quechua -- Perform a PLAY -- 166 (Must Terry die 4)
166. Terry wañupunqachu 4
Felipe: "Rut, ¿creenkichu Terry wañupunanta?"
Rut: "Mana, Jesúsmanta mañakorqani sanoyachinanta."
Felipe: "Noqapis mañakullarqanitaj, jinapis mana yachanichu uyarinawantaqa."
Rut: "Qan uj ovejita Sumaj Michejpata kanki chayqa, uyarisonqapuni."
Felipe: "¿Chanta imaynapitaj Sumaj Michejpa ovijitan kasunmanrí?"
Rut: "Qan ninayki tiyan Paypata kayta munasqaykita."
Rutqa hermanonman qosqa pastor Robingerpa regalasqan Sumaj Michejmanta cuadrotaqa.
Felipe: "Munani qan ruwasqanki jinata ruwayta, sapayta saqeway."
Chaymanta manchay kusisqa uyayoj Jesuspataña kasqanta tukuy sonqo nirisqa Felipeqa. Uj cartata Terry apachisqanta astawan kusichisqa paykunataqa:
"Munasqa Felipe, chanta Rut, manaña hospitalpiñachu kashani, ama jina kaspa waturikuwaychej. Kay cheqapi tiyakuni: Álamo ch’ujlla, jatun mayu kantupi nipej chayanannej montepi; saludasunkichej kawsaqeykichej Terry" nisqa carta chayaykusqa.
¿Álamomanta ch’ujlla, manyu kantupi? ¿Kawsaqenkuqa uj thanta ch’ujllapichu tiyakunman karqa? Felipeqa alliyllawan punkuta takaykusqa. (golpes)
Madre: "¿Imatataj kaypi munankichej?"
Rut: "Terry invitawarqayku."
Madre: "¿Terry accidentakushajtin, paywan kasqankichej chay wawakunachu kankichej? Jina chayqa yaykumuychej."
Terryqa camampi puñushasqa mana kuyurej. Sinch’i tullitu q’ellupachataj kashasqa. Chay kawsaqesninta rikuytawan waqay ñawisninmanta t’akarikusqa, Felipewan Rutwanqa mana yachasqankuchu imamanta parlaytaqa. Chay wasi ukhuqa manchikuna jina laqha kasqa, chimpachataj. Terryqa sinch’i nanaykunawan kashasqa. Chawpi p’unchay mikhuna horasta mamanqa uj vaso téllata qosqa, uj sillp’a t’anta khuchusqatawan. Felipewan Rutwanqa ni jayk’aj yuyasqankuchu kawsaqenku Terry chay jina wajcha kasqantaqa. Wasinkuman kutispataj tukuyta tiyanku Margaritaman willasqanku, paykunataj nisqanku sapa p’unchay kawsaqenku Terryta watukoj rinankuta.
Felipe: "Noqa chay montesmanta fotosniyoj libroyta apasaj."
Rut: "Noqataj uj bolsa manzanasta, chanta Bibliatawan maypichus nishan Sumaj Michejmanta chayta ima."
Felipe: "Mamanmantaj qosunchej 4 Euros qolqeta jallch’akusqanchejmanta lecheta Terrypaj rantipunampaj."
Rut: "Chaypajqa khuskanin qolqella alcanzanqa."
Felipe: "Tukuy qolqeta apasunchej, chanta ñanta rin jinataj imatachus apananchejtawan yuyarisun."
Ajinatataj ruwasqanku chay wawakunaqa. Yachallawaj pìwanchu chay monte ukhupi tinkusqankutaj á.
Chaytaqa qhepallampiña yachasun.
Personajes: Relator, Felipe, Rut, madre
© Copyright: CEF Germany


text:
Pinu yura rikch'aq ayllu
Pinu yura rikch'aq ayllu (Pinaceae) nisqaqa huk llat'an muruyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, akwa raphiyuq, chhuquruqutu hina ruruyuq sach'akunam. Chay sach'akunaqa Iwrupapim, Asyapim, Afrikapim, Chinchay Abya Yalapipas wiñan.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Pinu (genus Pinus)
- Pisya (genus Picea)
- Alirsi (genus Larix)
- Pinawiti (genus Pseudotsuga)
- Awitu (genus Abies)
- Sidru (genus Cedrus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUY GUAYAQUIL KISHPIYRIPI WAÑUSHKAKUNATA YUYARIRKA
Mama Gabriela Rivadeneira, Mamallakta Tantanakuyta pushak Guayaquil kishpiyri puncha kakpi, 195 wata washaman wañushkakakunata yuyarishpa ayawasipi hatun kamachikkunantin sisakunata churarka, chayka Parque Centenario kuskapi sakirin.
Mamallakta Tantanakuyta pushak, Tarqui awkakuna ñanta rurashka pampakunata usharka, chaypimi Mamallakta Pushak, Rafael Correa; Guayas markata Pushak, Julio César Quiñónez kamachik; Coordinador de Seguridad, César Navas hatun kamachik; Defensa Nacional, Fernando Cordero hatun kamachik, Comando Conjunto de las Fuerzas Armadas, Luis Garzón hatun kamachik. Kay kamachikkunapash sisa kamarikunata churarka, Puerto Principal llakta kakpi shinarka.
Willak ñankunata katishpa, mama Gabriela Rivadeneira, kay punchapi Guayaquil llaktata naparka, Sumak Kawsay llaktata wallpankapa, ñakarishpa wañukkunapak punchata kawsakta charina maymutsurikmi kan nirka.
Kipaman Mamallakta Tantanakuyta pushak, Mamallaktapak hatun kamachikkunantin tukushpa, ayawasikunapi sisata churarka, shinallatak kay Desfile Cívico – Militar purinapi kamachikkuna karka, chikan chikan Fuerzas Armadas tantarikuwan Guayaquil llaktapak hatun raymi kakpi, payman kamarikunata kurka, shinami ayakunapak punchata paktachirka.
JS/jc-kichwa


text:
Belém
Belém llaqtaqa Brasilpi (Pará suyupi uma llaqta wan wamp'urani), Amarumayu sach'a-sach'a suyupi huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1616 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin qhulla puquy killapi 1616 watapi
Belém llaqtaqa 1 408 847-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Belém.
- Munisipyu Belém
- Google Saywitu
- Belém, Ananindeua, Castanhal y Abaetetuba en WikiMapia
- Belém llaqta saywitu
- Información turísticas y cultural Belém


text:
Urin qhichwa simi
Urin qhichwa simi nisqaqa Piruwpa urinpi (Wankawillka, Ayakuchu, Apurimaq, Qusqu, Ariqipa, Punu suyupi), Buliwyapi, chincha Arhintinapipas rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [š] nisqa kunkatachu rimanku, ichataq iskaynintin /s/, /š/ kunkapaq [s] nispam, s-llatam qillqaspa. Aswan k'iti rimaykunapi hinaqa, /ĉ/ nisqa kunkatapas manañam rimankuchu, ichataq iskaynintin /ch/, /ĉ/ kunkapaq [č] nispam, ch-llatam qillqaspa.
Urin qhichwa rimaykunaqa kaymi:
Urin qhichwa simipaqqa, tukuy k'iti rimayninkunapaq huk allin qillqaymi kachkanñam, Rodolfo Cerrón Palominop kamarisqanmi: Urin runasimi.


text:
Muhammad Ali
Cassius Marcellus Clay, Jr. sutiyuq runaqa, icha Muhammad Ali (* 17 ñiqin qhulla puquy killapi 1942 watapi paqarisqa Louisville llaqtapi - 3 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi wañusqa Phoenix llaqtapi) huk USA mama llaqtap saqmanakuyuq kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan. Apuwasinyuq pukllaykuna Kurku kallpanchaq
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Muhammad Ali.
- Ufisyal Web Site
- IMDb: Muhammad Ali


text:
Philipp Lahm
Philipp Lahm ( 11 ñiqin ayamarq'a killapi 1983 watapi paqarisqa München llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2013: Qullqi Piluta - Piluta Hayt'ay Pachantin Klubkuna Kupa
- 2013: FIFA/FIFPro Pachantin XI
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Philipp Lahm.
- Uficial web
- fussballdaten.de
- Lahm - Bayern München


text:
César Milstein
César Milstein (* 8 ñiqin kantaray killapi 1927 watapi paqarisqa Bahía Blanca llaqtapi - † 24 ñiqin pawqar waray killapi 2002 watapi wañusqa Cambridge llaqtapi); Arhintina- HQS mama llaqtap huk hampikamayuq mantapas yachaqsi karqan.
1984 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Hampi Yachaypi ).
Tayta: Lázaro Milstein, Mama: Máxima Vapñasrsky.
Warmi: Celia Prilletensky.
Alma mater: Buenos Aires Yachay Sunturnin wan Cambridge Yachay Sunturnin.
QillqasqankunaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: César Milstein.
- Instituto Nobel Qillqa web, Yachaypi Nobel Suñay 1959 (inlish simipi)


text:
Richard von Weizsäcker
Richard Freiherr von Weizsäcker sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin ayriway killapi 1920 watapi paqarisqa Stuttgart llaqtapi - 31 ñiqin qhulla puquy killapi 2015 watapi wañusqa Berlin), huk Alimanya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitku qarqan, umalliqninmi kachkan.
1981 watamanta 1984 watakama ñawpaq kuti Berlin llaqtapa Kurakanin karqan.
Taytan: Ernst von Weizsäcker; Maman:
Marianne Graevenitz.
Ñawpaq warmi: Marianne von Weizsäcker
Churinkuna: 4
Alma mater: Balliol College / Grenoble Yachay Sunturnin / Göttingen Yachay Sunturnin (Alimanya)
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Richard von Weizsäcker.


text:
Ch'ichi Qhapaq
Ch'ichi Qhapaq (kastilla qillqaypi Chichicapac, Chichiccapac, Chichicápac, Chichijapac, Chichi Cápac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum,[2] Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Ayapata distritupi, Makusani distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.510 / 5.614 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ IGN, Piruw
- ↑ lib.utexas.eduSaywitu
- Saywitu: Allin Qhapaq, Chichi Qhapaq, Wila Kunka, Qillwa Quta Rit'i, Makusani llaqta, Ullachiya llaqta
- Saywitu: Kallawaya pruwinsya, Punu


text:
Belo Horizonte
Belo Horizonte llaqtaqa Brasilpi (Minas Gerais suyupi), Amarumayu sach'a-sach'a suyupi huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1897 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1897 watapi
Belo Horizonte llaqtaqa 2 385 639-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Belo Horizonte.
- Sitio Munisipyu Belo Horizonte
- Arquitectura Belo Horizonte - ARQBH
- Google Saywitu Belo Horizonte MG Brasil


text:
2022 watapi sitwa killapi yuyaykuna
Ñawpaqqa sapa killapaqmi karqan intención general hinallataq intención misionera. Papakunaqa iñiqkunatan mañakuqku chay yuyaykusqankumanta mañakunankupaq. Kay qhipa watakunapi Franciscoqa misionero kayta saqirqa. Sapa killa iskay yuyaywan hamunaypaqmi tantearuni. Kaypi iskay yuyaykuna 2022 watapi sitwa killapaq.
General: Señor Jesucristo, mañakuyku wañuy huchata kutichipunanpaq maypipas chinkachisqa otaq suyasqa kananpaq.Sapa runa wañuchiq hap’ispa wañuchisqa kananpaq, mana ima mana huchayoq runapas muchuchisqa kananpaq qoy.
Misionero: Señor Jesucristo, mañakuyku llapa paganokuna cristiano kanankupaq. Llapa paganokunata k’anchariy, kay pachaq k’anchaynin, kawsay t’anta, ñan, cheqaq kaq, kawsay kawsarimpuy kasqaykita yachanankupaq, Dios hinallataq Qespichiq hina chaskisunaykipaq.


text:
T E S T I M O N I O S - Z O N A C O N O S U R
“Rumipi chhullita karqa, chayqa waliqlla paras kananpaq”
Eustaquio Montaño, 54 años (Coluyo Grande-Carrasco): “Kay wata qhawachkani Epizana lomata, junio, julio killapi rit’imurqa, chaytaq waliq wata kananpaq, mana rit’in chayri mana waliq watapaq, chiripis kay wata achka kan, qhipakama chanta chiri kan, para normal kananpaq.
Phuyus varian, qhipitata rikhurimun, paras mana ñawpamunchu, phuyu ñawpa diasmanta chayri, paras ñawpamun, kunanri qhipitata paras qallarin. Rumipi chhullita karqa, atuq señapuni, 8 de septiembreta completota waqan, pisillata waqan chaypis, tiempo acompañakullanqa, puquysituspis karillanqa. Chhillchipis kaypi karichkallan, wakin lugaresman mana chayanchu nin. Kay wata achkata rupharachinku, chay atin ch’aki watasta apachikuyta. Tarpuniña waych’ita, quyllu papita, sani; puru wanituwan tarpukuni”.
“Thaqupis q’arallapi t’ikaykun, tiempo manaña ñawpaqta jinachu”
Segundino Silva, (Marquilla-Campero): “kay wata llakiylla kawsay kanqa, qayna wata jina pisilla para kanqa. Agosto 2 lluqsimun phuyitus, 1 día mana phuyumunchu, iphunanpaqchá ajinata ruwamun. Sach’akunamanta qhipata kutiriykun, thaqituspis qhipata q’arallapi t’ikaykun, chayqa sara puqunanpaq, manaña atuq waqanqañachu, manaña uyariykuñachu, watamanta wata chinkapuchkan. Thaqu tiemponpi t’ikan, pero mana paramunchu, manataq paranchu, falseakun, qhawani manataq kikinchu resultan.
Ñawpaqta aciertasallarqani. Clima cambiakapun. Primera siembra mana waliqchu kanqa, segundo y tercero tarpusqayku waliq kanqa. Para manaraq kanchu, primera siembra ch’akikapunqa. Papa phina mana kanchu, sara phina juch’uylla kachkan. Sarata codeco, ch’uspillo, q’illu sara, waqay ch’uritu tarpukuni”.
“Cabrilla qhawani, opapacha mana allinchu lluqsimun”
Lorenzo Salazar, 90 años (Villa Moderna-Mizque): “Agostopi qhawarirqani wayraqa sumaqlla kasan, para qhipakama kanqa, tiempo bambalean, 20 de eneromanta recien paras qallarinqa. Rumi k’amparqani, tumpallata qhusqurimun, cabrilla qhawani, opapacha mana allinchu lluqsin, qhipata para kanqa, kunan tarpuykunankupaq mana kasanchu. Kay iskay wata jina tiempo cambiachkan. carnavalespiraq paras kanqa tarpuypaq.
Chuqlli, chilikchi sach’as mana t’ikarinchu, chaysitu mana allinchu, para paranqa qhipata. Sara phina tumpitalla, phichqa, chunka bolsita jinalla, mikhusun puquyta, mana vendenapaq kanqachu. Nuqanchik kawsakunchik yakuwan, jallp’awan. Papa waych’a chawpita tarpuni, q’illu sara, yuraq sara, aycha sarita. Maní septiembrepi tarpuni. Pisillataña llank’ani, kuraq runaña kani. Wawas llank’achkanku. Wawas mana tiempo qhawayta yachankuchu”.
“Tarku qhipata t’ikan, para qhipakama kanqa”
Doroteo Vallejos Montaño, 65 años (Trancapampa-Mizque): “Agosto killapi 1 de agosto phuyu mana karqachu, noviembre killapi mana paranqachu, 2 de agosto tumpita phuyumurqa, navidadpaq paranqaña uchikata, chillchinqa, 3 de agosto phuyu karqa, enero killapi para kanqa, 4 de agosto aswan phuyu karqa, febrero, marzo pisinqaña para, killa abril manaña para kanqachu, phuyu mana karqapunichu. Hasta 6 de agosto qhawani, chayri junt’akunpuni qhawasqayqa. Tarku qhipata t’ikan, para qhipakama kanqa. Atuqta uyarirqani, agosto killapi qhipallata waqallantaq, mana tukuychanchu chutullata waqan, sarasta saqirpanqapunicha paras nichkani, mana qhipakamachu paranqa, mana completanchu.
Kunan wata tarpusaq papa runa, papa kapiro, laqmu, yuraq sara, q’illu sara, trigo mana churasaqchu competencia achkha, 130 pesada, mana convienenchu. Q’aya paranapaqqa qhawakullantaq, misiq ñawin yachallantaq, ch’isiman, q’aya parananpaq ñawinqa yanayanpacha, chhillchinapaq imaqa tumpalla yanan wiñan, mana junt’anchu”.
Kay jina runa masiq parlaynin, aswanta yachayta munaspa, ñawiriychik periódico "Conosur Ñawpaqman" Nº 173, Noviembre-Diciembre 2019 watamanta.
CENDA


text:
Hukllachasqa Amirika Suyukuna
Hukllachasqa Amirika Suyukuna icha Hukllachasqa Awya Yala Suyukuna, icha Qurikashqa Sinchawkakuna [1] HAS (inlish simipi United States of America; tsalaki simi ᏌᏊᎢᏳᎾᎵᏍᏔᏅᏍᎦᏚᎩ ᎾᎿ ᎠᎺᏰᏟ) USA nisqaqa Chinchay Awya Yalapi mama llaqtam.
- 9 629 891 km²
- 297 700 000 runakuna (2005)
- Uma llaqta: Washington DC
- Umalliq: Joe Biden (2021-)
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika RakiyLlamk'apuy
50 suyu:
SimikunaLlamk'apuy
- Inlish simi: ufisyal rimay hina llamk'achisqa
- Kastilla simi: 30 000 000 rimaqkuna
- lliw USA runakunap 18 %-nin wasinpi manas inlish simitachu riman.
Hatun llaqtakunaLlamk'apuy
WillaychaLlamk'apuy
- ↑ Ankash qallu


text:
1
Qallariy rimaykuna
1Jayk'aqchus tukuy ima qallarichkarqan chhikaqa, Rimayqa kapurqanñapunim; jinataq mayqinchus Rimay kachkan chayqa Dioswanmi kachkarqan, chay Rimaytaq Dios kikinmi karqan.
2Qallariypiqa paymi Dioswan kachkarqan. 3Payniqnintam Diosqa imaymana kaqkunata ruwarqan; mana paywanqa, manam imapas kaypi kaqkunamantaqa ruwakurqanchu.
4Kawsayqa paypim kachkarqan, kay kawsaytaq tukuy runakunapaq k'anchayninmi karqan.
5Kay k'anchaymi laqa ch'amakakunapi lliphipichkan, chay laqa ch'amakakunataq manam wañjachiyta atichkarqankuchu.
6Juan sutiyuq Diospaq kachamusqan uj runam karqan, 7paytaq chay k'anchaymanta uj sut'inchaqjina rimasqanniqta tukuyninku iyaw ninankupaq willaq kachamusqa karqan. 8Juanqa manam chay k'anchaychu kachkarqan, manachayqa chay k'anchaymanta willanampaq kachamusqallam karqan. 9Tukuy runakunaman k'anchariq chiqan k'anchayqa kaypachamanmi jamuchkarqan.
10Chay Rimay kachkan chayqa kaypachapiñam kapurqan; chaywampas Diosqa payniqtam kaypachata ruwarqan, kaypachapi kaqkunataq paytaqa manam riqsirqankuchu.
11Paytaq pay kikimpaq jallp'anman jamurqan, chaywampas pay kikimpaq llaqtamasinkunaqa manam jap'iqachkarqankuchu.
12Chaywampas pikunachus payman jap'iqachkarqanku jinataq iyaw nichkarqanku chaykunamanqa, Diospaq wawankunaman tukupunankupaq atiyta qupurqan.
13Paykunataq Diospaq wawankunam kanku, manam kaypachapaq jinataq runakunapaq munasqanmanjinachu, manachayqa Dios kikinmi paykunata kachikun.
14Chay Rimay kachkan chaytaq runaman tukuspam nuqanchis chawpipi kawsakurqan.
Sumaq k'anchaynimpi athunchasqa kasqantapas rikunchismi, mayqintachus Tatamanta ancha munakuywan junt'aykusqa jinataq chiqampi kaq uj sapa churin kasqanrayku jap'iqarqan.
15Juanqa paymantam ajinata nispa willarqan: “Kaymi willayniypi ajinata nichkarqani chayqa: Nuqapaq qhipayta jamuchkan chayqa nuqamanta niqtimpas astawan ñawpaqkaqmi, imaraykuchus payqa manaraq nuqa kachkaqtiyqa kapurqanñapunim,” –nispa.
16Qhapaq kayninmantaqa, tukuyninchismi uj sumaq kayninta waj sumaq kayninjawapi wajmanta wajmanta jap'iqanchis. 17Imaraykuchus kamachiyqa Moisesniqtam qukurqan, chaywampas munakuywan jinataq chiqankaqwanqa Jesucristoniqta sut'impi ruwakurqan. 18Manam jayk'aqpas Diosta pipas rikurqankuchu; manachayqa uj sapa churin pichus Dios kikin kachkan, jinataq payqa Tatawan ancha munakuywan ujllapi kawsakusqanraykum nuqanchispaq Tataman riqsinanchista quwanchis.
Bawtisaq Juanqa Jesucristomanta willan
(Mt 3.11-12; Mc 1.7-8; Lc 3.15-17)
19Kaymi, jayk'aqchus judiokunapaq kurajkaqninkunaqa Jerusalén llaqtamantapacha sacerdotekunata jinataq levitakunatawan Juanman pitaq pay karqan nispa tapurimunankupaq kacharqanku chhika Juan willachkarqan chaykunaqa. 20Payqa ajinata nispa sut'inta willarqan:
–Manam nuqa Mesiaschu kani –nispa.
21Wajmanta tapurillarqankutaqmi:
–¿Ajinaqa pitaq kankiri? ¿Diospaq sutimpi willaq Eliaschu kanki ichä? –Nispa.
Juantaq ajinata nirqan:
–Manam chaychu kani –nispa.
Paykunataq astawanraq tapuykurqanku:
–Chhikaqa, ¿jamunan kachkarqan chay Diospaq sutimpi willaqchu kanki ichä? –Nispa.
Paytaq –Manapunim, nispa jaynirqan.
22Paykunataq ajinata nirqanku:
–¿Pipunitaq qan kankiri? Pikunachus kachamuchkawanku chaykunaman willanapaq rimayniykita munayku. ¿Qan kikinmanta, imatataq niwankichismanri? –Nispa.
23Juantaq paykunaman ajinata jaynirqan:
–Nuqaqa ch'usaq qasi pampapi uj kunka qaparichkan, ‘Dios Tatapaq uj chiqan ñanta wisq'arariychis nispa,’ nichkan chaymi kani; imaynatachus Diospaq sutimpi willaq Isaiasqa nichkarqan ajinata –nispa.
24Juanwan rimanapaq purichkarqanku chay fariseokunapaq kachasqankunataq, 25ajinata tapurillarqankutaq:
–Ajinaqa, qanchu Mesías mana kachkanki, manataq Eliaspas, jinataq Diospaq sutimpi willaqpas kachkanki chhikaqa, ¿imamantataq bawtisachkankiri? –Nispa.
26Juantaq paykunaman ajinata jaynirqan:
–Nuqaqa unuwan bawtisaykichis; chaywampas qankuna chawpipiqa ujkaq mana riqsisqaykichismi kan 27paytaq nuqapaq qhipaytaraq jamuykuchkan. Pipaqchus nuqaqa manam wata runanman chayaytapas atichkanichu –nispa.
28Tukuy kaykunaqa Jordán mayumanta chimpaniq Betania nisqa chhikapim ruwakurqan, maypichus Juanqa bawtisachkarqan.
Jesusqa Diospaq uwijanmi
29Qhipantin p'unchaytaq, Juanqa Jesuspaq payman qayllachakumuchkasqanta rikurqan, jinaspataq ajinata nirqan: “¡Qhawariychis, chaypim kaypachapaq juchankunata qichuq Diospaq uwijanqa jamuchkan! 30Jayk'aqchus ‘nuqamanta niqtimpas astawan atiyniyuqmi qhipaymanta jamuchkan, imaraykuchus payqa nuqamanta niqtimpas ñawpaqtaraqmi karqan.’ nispa nichkarqani chhikaqa, paymantam rimachkarqani –nispa. 31Nuqa kikimpas manam pi kasqantapas yachachkarqanichu; chaywampas Israel llaqtapaq riqsinanraykum unuwan bawtisaspa jamuchkarqani” –nispa.
32Juanqa ajinata willarqallantaqmi: “Ch'uwa Ajayuta uj urpijina janaqpachamanta pay pataman tiyjatarinapaq uraqamuqta rikurqani. 33Nuqaqa manaraqmi pi kasqantapas yachachkarqanichu; chaywampas pichus unuwan bawtisanaypaq kachamuchkawan chayqa, ajinatam nirqawan: ‘Pi patamanchus Ch'uwa Ajayu tiyqataqta rikunki, chaymi Ch'uwa Ajayuwan bawtisaqqa –nispa.’ 34Nuqaqa rikupuniñam, jinaspataq paypaq Diospaq Churin kasqanmantapas irkataqjinallataqmi kachkani.” –Nispa.
Jesuspaq ñawpaqkaq yachaqaq qatiqninkuna
35Qhipantin p'unchaytaq, Juanqa wajmanta chay chhikallapitaqmi iskaynin qatiqninkunawan kachkarqan. 36Jayk'aqchus Jesusman chayniq purichkaqta rikurqan chhikataq, Juanqa ajinata nirqan:
–¡Qhawariychis, chaymi Diospaq uwijanqa! –Nispa.
37Iskaynin Juanpaq qatiqninkunataq chayta uyarirqanku, jinaspataq Jesusman qatipurqanku. 38Jesustaq qhipaniqman qhawarimurqan, qatimuchkasqankuta rikuspataq paykunaman ajinata tapurirqan:
–¿Imatataq maskachkankichisri? –Nispa.
Paykunataq ajinata nirqanku:
–Yachachiq, ¿maypitaq tiyakunkiri? –Nispa.
39Jesustaq paykunaman ajinata jaynirqan:
–Rikunapaq jamuychis –nispa.
Paykunataq purispa, maypichus tiyakurqan chayta rikumurqanku, paywan kuskataq chay p'unchay qaynaramurqanku, imaraykuchus ch'isiñam kapurqan.
40Iskayninkumanta Juanman uyarispa Jesusman qatipurqanku chaymanta ujkaqqa Simón Pedropaq wawqin Andresmi karqan. 41Ñawpaqta Andresqa wawqin Simonman tariparqan, jinaspa payman ajinata nirqan:
–Mesiastam taripayku (kaytaq Cristo niyta munan) –nispa.
42Chhikamantataq Andresqa maypichus Jesús kachkarqan chayman Simonta pusarqan; jayk'aqchus Jesusqa Simonta rikurqan chhikaqa payman ajinata nirqan:
–Qan Juanpaq churin Simón kanki, chaywampas sutiykiqa Cefas #1.42 Cefas: Kay sutiqa arameo simipim ajinaqa, griego rimaypitaq Pedro niytam munan; chay sutikunataq rimayninchispiqa Qarqa niytam munallantaq nisqam kapunqa –nispa.
Jesusqa Felipeta jinataq Natanaeltawan wajan
43Qhipantin p'unchaytaq, Jesusqa Galilea suyuniqman purqaruchkarqan. Felipeman tariparqan jinaspataq payman ajinata nirqan:
–Qatimuway –nispa.
44Kay Felipeqa Betsaida llaqtaniqmantam karqan, Andreswan, Pedrowampas chayniqllamantataqmi karqanku. 45Felipeqa Natanaelta maskaq purispa payman ajinata nirqan:
–Pimantachus Moisesqa kamachiy qilqasqakunapi qilqachkarqan, jinataq Diospaq sutimpi willaqkunapas qilqachkarqanku chaytam taripayku. Payqa Nazaret llaqtapi tiyakuq Josepaq churin Jesusmi kasqa –nispa.
46Natanaeltaq ajinata nirqan:
–¿Nazaret llaqtamantaqa ima allimpas lluqsinmanchuri? –Nispa.
Felipetaq payman ajinata jaynirqan:
–Jamuy jinaspa qan kikin yachqatay –nispa.
47Jayk'aqchus Jesusqa Natanael qayllachakumuchkaqta rikurqan chhikaqa ajinata nirqan:
–Kayqa, uj chiqan israelita runam jamuchkan, mayqimpichus manam uj juch'uy llulla kaypas kachkanchu –nispa.
48Natanaeltaq payman ajinata tapurirqan:
–¿Imaynamantataq riqsiwankiri? –Nispa.
Jesustaq payman ajinata jaynirqan:
–Jayk'aqchus higo sach'apaq llanthun chhikapi kachkarqanki, manaraq Felipe wajachkarqasunki chhikam qanta rikumurqayki –nispa.
49Natanaeltaq Jesusman ajinata nirqan:
–Yachachiq, ¡qan Diospaq Churin kanki, qan Israel llaqtapaq kurajkaq llaqta apaykachaqninmi kanki! –Nispa.
50Jesustaq ajinata jaynirqan:
–¿Higo sach'apaq llanthun chhikapim kachkarqanki nispa niyki chayraykullachu iyaw niwankiri? Imaraykuchus kaymanta niqtimpas astawan athun ruwaykunataraqmi rikunki –nispa.
51Jesusqa nirqallantaqmi:
–Sut'inta niykichis, qankunaqa janaqpacha wisq'arakuqta jinataq Nuqa runapaq Churinjawapi angelkuna chimpachkaqta jinataq uraqamuchkaqta rikunkichis –nispa.


text:
Blanca Luz Brum
Blanca Luz Brum Elizalde sutiyuq warmiqa (* 31 ñiqin qhulla puquy killapi 1905 watapi paqarisqa Pan de Azucar llaqtapi - 7 ñiqin chakra yapuy killapi 1985 watapi wañusqa Santiago llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtayuq willay kamayuq, qillqaq qarqan.
Qusan: Juan Parra del Riego (1921-1925) / David Alfaro Siqueiros (1929-1935) / Jorge Béeche / Carlos Brunson.
Churinkuna: Eduardo Parra del Riego, María Eugenia Béeche, Nils.
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- José Carlos Mariátegui
- Francisco Pintos
- Vicente Basso Maglio
- Jesualdo Sosa
- Carmelo de Arzadun
- Justino Zavala
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Blanca Luz Brum.


text:
Harry Belafonte
Harold George Belafonte, Jr. sutiyuq runaqa, icha Harry Belafonte (1 ñiqin pawqar waray killapi 1927 watapi paqarisqa New York llaqtapi - ) huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq, takichaq wan aranway pukllaq runam. Calypso riy.
Taytan: ; Maman: .
Warmikuna: Marguerite Byrd (1948-1957) / Julie Robinsón (1957-2004) / Pamela Frank (2008 watamanta).
Churinkuna: (4) Adrienne, Shari, David wan Gina.
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Grammy Awards
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Marlon Brando
- Tony Curtis
- Walter Matthau
- Beatrice Arthur
- Sidney Poitier
- Warren Beatty
- Joan Collins
- Clint Eastwood
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Harry Belafonte.
- IMDb


text:
Hugo Sotil
Uuyu Sutil Yirin' (Hugo Sotil Yerén Kastilla simipi) asipay suti "Chuulu" (* 8 ñiqin pawqar waray killapi 1949 watapi paqarisqa Ika llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Pukllana wasikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Istadistikakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participasyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiuonatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hugo Sotil.
- Hugo "Cholo" Sotil MSN Encarta
- Glorias de nuestro deporte: Hugo Sotil
- CONMEBOL. COM: Hugo "Cholo" Sotil, un grande de todos los tiempos


text:
Wankayu
Wankayu nisqaqa (kastilla simipi: Huancayo) huk piruwki hatun llaqtam, Sunin suyup uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin inti raymi killapi 1572 watapi, icha Santísima Trinidad de Huancayo. Jerónimo de Silva.
Wankayopi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Josué Sánchez (* 1945, huk llimphiq)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wankayu.
- Saywitu: Hunin suyu
- Saywitu: Wankayu pruwinsyap distritunkuna


text:
Willy Brandt
Herbert Ernst Karl Frahm, chaymantataq Willy Brandt sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1913 watapi paqarisqa Lübeck llaqtapi; 8 ñiqin kantaray killapi 1992 watapi wañusqa Bonn llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum karqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
1957 watamanta 1966 watakama Kunti Berlinpa kurakan karqan.
1969 watamanta 1974 watakama kunti Alimanya mama llaqtap kansillirninmi karqan.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan 1971 watapi.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Willy Brandt.


text:
MAMALLAKTA TANTANAKUY KAY EDUCACIÓN SUPERIOR KAMACHIY PAKTAKUKTA KATINKA
Mama Gabriela Rivadeneira Mamallakta Tantanakuyta pushak, Diego Vintimilla kamachiy killkak, Educación, Cultura, Ciencia y Tecnología minkashkaman yaykurishka, kayta pushankapa shuk tantarita wallpana nirka, paykuna imashina Orgánica de Educación Superior (LOES) llankakukta rikunka.
Mamallakta Tantanakuyta Pushak willana ñanpi, Ecuador llaktapak yachakukkunapak, sumak yachana wasipi yachakukpak munayta hapina nirka, imashina yachana kamachiy llankakushkata rikuna nirka. Kay mañayatami Mamallaktapak pakta runakunapak hatun tantaripi rikuchirka, shinami Diálogos Nacionales por la Justicia Social rimanakuypi, Utkachikkunawan llaktakunaman willarka.
“Imashina kamachiy llankashkata rikushpa, yachaykuna sinchiyashkata rikuchishun, urmaykuna tiyakpika kay Mamallakta Tantanakuymanta Educación Superior allichishka kanka”, nishpa willarka.
Sumakrurakkuna, kamachiy killkakkuna, LOES kamachiy llankayta taripayka 6 killami kanka, shina asha asha chayarishpa kay kamachiyta allichina nirka.
Paymanta Diego Vintimilla kamachiy killkak, yachakukkunapak tantarikunawan rimarishkanchik, kipaman Educación, Cultura, Ciencia y Tecnología minkashkakuna, tukuylla, shukpaklla Sumak Yachana wasikunawan rimarinka, paykunawan LOES kamachiy paktashkata rikunaka.
Kay Educación Superior kamachiyta kamaykushpa, katishpa pichka watata alli llankashkata, llakichishkata rikushun, kay llakikunata amawta ayllullakta (yachachikkuna, yachakukkuna, pushakkuna rikunata charin).
Kay llankaytaka sumakyachana llika, Senescyt (Secretaría Nacional de Educación Ciencia y Tecnología), CES (Consejo de Educación Superior), CEAACES (Consejo de Evaluación, Acreditación y Aseguramiento de la Calidad de la Educación Superior) kamaywasimanta kamachikkuna rikunka, paykunami imashina LOES katimushkata tikra rikuchinka.
“Llaktakunaman llukshishpa alli shunkuwan tawka kamachikkunawan, yachachikkunawan, yachakukkuwan, rimarishun, paykunami mushuk rikuykunata churanka”
Shinallatak, LOES kamachiy llankashkata tantarishka runakuna, kay Federación de Estudiantes Universitarios del Ecuador, Federación de Estudiantes Politécnicos del Ecuador, tantarikunami tyukuykuna rimanakuyman haykurinka, panchi killa, pawkar killakamami mushuk yuyaykuna rikurinka.
JS/jc-kichwa


text:
MAMA GABRIELA RIVADENEIRA, SHUK MAÑAYTA CELAC MUSHUK PUSHAKMAN MAÑAYTA CHURASHKA
Mama Gabriela Rivadeneira, Mamallakta Tantanakluyta pushak Domínico llaktamantami kan, payman CELAC mushuk pushakman mañayta chayachirka, payka Danilo Medina shutimi kan, kay mañayka 17 Mamallaktakuna killkashkami kan, kay llaktakunaka Red Parlamentaria por la Soberanía y Unidad Latinoamericana y Caribeña tantariman kimirishkami kan.
Kay Unasur wasipi chayachishka pankaka, chay IV Cumbre de la Comunidad de Estados Latinoamericanos y Caribeños (CELAC) tantaripi rimashka ukupimi kan, 25 iñukunata charin, Apya-yala llaktakunapak munaytami rikuchin “kay chunka watakama ushashkata takakkunapak ñawpakpi ukllanatami rikuchin, kay suyupi charikkuna ama llakichichun harkana”.
Kay mañaypika, kamachiy killkkakkuna, kishpiyrishka kawsankapa ukllana, willana nirka, shinallatak kay América Latina, Caribe llaktakunapi awkikay tiyachun llankana nirka, CELAC tantari kasilla kawsana suyu kachun rimashkata kutintak arinirkakuna, Mamallaktakunapak ukupi yuyarikuna tiyakman ista llaktakuna ama yaykurichun.
Kay mañaypash Mamallaktakuna ukupi Mamallaktapura llakikuna tiyakta allichina ñankunata charina nirka, Mamallakta Tantanakuymanta kallarishpa llaktakuna takakta anchucnhina, llakta ushayta pushakuk Hatun kamachikkunata urmachinata munakta, ista llaktakunapak munayta paktachishpa, ukllashpa llakichikta anchuchina nirka.
Mama Gabriela Rivadeneira, Mamallakta Tantakuyta pushak, kay mañayka 30 kamachiy killkakuna llakta ushay yuyaywan killkashkami kan, Quito llaktapak Mamallakta Tantanakuy ukupi tantarimanta llukshishka kipa killkashkami kan.
Mama Gabriela Rivadeneira kay Mamallaktapak kamachiy killkakkuna rimarinaka may allimi kan, chay tantaritaka Parlatino shutipimi pushana alli kan nirka.
Shamuk Red Parlamentaria por la Soberanía y la Unidad Latinoamericana y Caribeña tantarika, Buenos Aires llaktapimi kanka, chaypimi alli yuyaykunata surkunka.
JS/jc-kichwa


text:
Sigmund Freud
Sigmund Freud sutiyuq runaqa (Sigismund Schlomo Freud nisqapas, 6 ñiqin aymuray killapi 1856 watapi paqarisqa Příbor|Freiberg (Chiku simipi: Příbor) Murawya(Murawa) llaqtapi - 23 ñiqin tarpuy killapi 1939 watapi wañusqa London llaqtapi), huk Awstiriya mama llaqtayuq nuna yachaqsi, ankucha yachaq, yachay wayllukuqpas karqan, Sikuanalisis nisqap kamariqninsi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sigmund Freud.


text:
Cuento andino en Quechua
Iskay waynamanta
Nawpa pachaqa, uj ayllupi uj waynawan uj sipaswan munanakusqanku ninku.
Waynax sutinqa Jasintu kasqa sipaspata sutintax Isika kasqa.
Chay ayllupi jina munanakuspa iskayninku sawarakuyta munaspa manchayta puriykachasqanku jinamanta chay purikachasqanta yachaspa mana Jasintux ayllunqa chay sipaswan sawarakunankuta munasqankuchu nin.
Jina mana munaxtinkutax uj ch´ujIlaman Jasintuqa Isikata
-akapusqa. Chay ch´ujllapitax Jasintuqa Isikaman ajinata nisqa:
Isika nuqa wasiyman p´achata mikhunata qulqita ima uqharix wasiyman kutisax chaykunawan maymanpis nuqanchis ripusunchis nispa mañakusqa.
Chayta uyarispa Isikaqa Jasintuman ajinata kutichisqa:
Jina kaxtin riy ari nispa kutichisqa.
Jinamanta wasinman Jasintuqa kutisqa jina chayaytawantax nayanankama suyasqa.
Wasinpitax wayk´una wasipi mamanwan tatanwan kanankamatax wasinman yaykurparisqa jina yaykuspaqa puñuna wasi chicianta risaxtintax alqu ayriasqa chayta uyarispatax tatanwan mamanwan lluxsirqamusqanku chaypitax uj runata puñuna wasiman yaykuxta rikhuscianku.
Chaymanta mamanqa ajinata nisqa:
- Puñuna wasiman uj suwa runa yaykunkun usqhay jachata apamuy kaypi suwata wañuchisunchis nisqa.
Chayjinamanta wasi ukhuman iskayninku yaykurparisqanku jina yaykurparispatax ujllata jachawan suwax umanta phawarparichisqanku chayta ruwaytawantax suwata qhawanankupax k´anchanata jap´ichisqanku.
Jina k´anchanawan qhawaspatax chay suwa runaqatax wawankulla kasqa nin chayta rikhuspa warmiqa wawanchista wariuchisqanchis nispa manchayta waqasqanku.
Chayjimanta q´ayantin tukuy ayllu Jasintuta p´anpanankupax wakichikusqanku jina wakichikuytawantax tukuy imanta wakichispa wawankuta p´anpaykamusqanku.
Chayjimanta Jasintuqa aya runaman tukuspa munasqan chayman kutisqa nin.
Chaypitax imanakunkitaxri umaykita nispa Isikaqa tapusqa. Paytax urmakuni nispa kutichisqa.
Kunanqa tukuy ima apamusqaywan jatun llaxtaman ripusunchis chaypiqa tukuy ima tiyan mana chay llaxtapi mikhuymantapis ni imamantapis ususunchu nispa nisqa.
Chayjinamanta karu llaxtaman aya runagaIsikata pusasqa jina karutaña paykunaqa risqanku nitax ni jayk´ax chay llaxtaman chayayta atisqankuchu.
Qayllaña qayllaña nispa aya runaqa sipasta Purichillasqapuni chayjinata risaspa jina ch´isiyaxtin uj wasiman chayarparisqanku.
Chay wasipitax mana wasi ukhtonan aya runaqa yaykuyta
munasqachu aswanpis wasi punkullapi payqa qhipakusqa.
Ajinamanta Isikallata wayk´ux kachaykusqa chayjinamanta chawpi paykuna puñunankama wasiyuxqa jisp´arakux lluxsimusqa aypitax Isikata aya runawan puñuxta rikhusqa.
Chayta rikhuspa q´ayantinqa wasiyuxqa sipasman willasqa a jinata:
- Mana qan runawanchu risanki aswanpis qan uj aya runallawan risanki nispa nisqa.
Iskatax wasiyuxman ajinata nispa kutichisqa:
- Kunan imanaymantaxri nuqari nispa tapukusqa.
Chayjinata tapurixtintax wasiyuxqa a jinata kutichisqa:
- Paywan rinaykipaxqa chhaxrañata ñaxch´ata llipixta ima apakunayki tiyan chanta manarax jatun mayuman chayasaspatax amapuni qan chinpankichu imaxtinchus chay mayu chinpapi jatun llaxta tiyan chayqa aya llaxta tiyan nispa nisqa nin.
Jina wasiyux nisqanman jina Isikaqa tukuy imata uqharikuspa ayarunawan risqa jina risaspa risaspa uj jatun mayuman chayasqanku chay mayu chinpapitax uj quri llaxta jina kasqa nin.
Chaymanta aya runaqa Isikaman chayamunchisña nisqa kunanqa kay mayullataña chinparqunanchis tiyan.
Chayamanta sispasqa kutichisqa.
Naupaxta ganrax chinpay nisqa.
Chayjinamanta aya runaqa chinpasqa jina chinpanankamatax sipasqa ayqimusqa nin.
Chimpamanta manaña Isikata rikhuspa qhipanta qhaparispa qhaparispa aya runaqa sipasta qhatimusqa.
Isikatax ayqimusqanmanta ña taripamusaxtin qhipanman chhaxrañata wijch´usqa chay chhaxrañatax sach´a sach´aman tukusqa chaykamatax Isikaqa ayqimullasqapuni chaymanta ujtawan qhipanpi aya runaqa rikhurimullasqatax. Jina kaxtin ujtawan ña taripamusaxtinria ñaxch´atañatax chuqasqa. Chay ñaxch´atax khiska khiskaman tukusqachayta atipamunankamatax Isikaqa ayqimullasqapuni nin.
Chayjinata ayqimusaxtin ujtawan qhipanpi aya runaqa rikhurimullasqatax chaymanta niya taripamusaxtin lliphixÒatatax wijch´usqa chay lliphixtax nina quchaman tukusqa nin.
Chaypi aya runaqa qhipakapusqa ninku.
Chayjinamanta Isikaqa llaxtanman manchay llakisqa kutipusqa ninku.
Chaypi kay willay tukukun.


text:
Guglielmo Marconi
Guglielmo Marconi (kastilla simiː Guillermo Marconi) sutiyuq runaqa (15 ñiqin ayriway killapi 1879 watapi paqarisqa Bologna llaqtapi - 4 ñiqin anta situwa killapi 1937 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq ruruchiq, allwiya kamayuq wan wallpariqmi qarqan.
1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Giuseppe Marconi; Maman: Annie Jameson.
Ñawpa warmi: Maria Cristina Bezzi Scali (1927-1937).
Churinkuna: Maria Elettra.
Alma mater:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guglielmo Marconi.


text:
T'aychun
T'aychun (chinu simipi: 臺中 o 台中, chinu simplificadu: 台中, pinyin: Táizhōng, Kastilla simipi: Taichung) hatun llaqtaqa Chunwa Republika mama llaqtap.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
29 distritukuna
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: T'aychun.
- T'aychun oficial web (chunwa wan inlish simipi)


text:
Patranka
Patranka (Spheniscus humboldti) nisqaqa Uralan Abya Yalap kunti chalanpi kawsaq pinwinum, mama qucha patapi q'isachaq. Aswantaqa chuqi challwakunatam, huk uchuy challwata, umachakikunata, yukrakunatapas mikhun.
Chinaqa iskay runtutam wachan, ichaqa hukllam kawsarin. Urqu chinawan kuska kawsan, sapsi runtuta uqllaspa.
Piruwpiqa 13.000-chá patrankakuna kawsachkan. Runap challwayninrayku pisillaraq challwakuna kaptin, runap chakunraykupas pinwinukuna pisichkanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Patranka


text:
2
1 Chaymari “Mana llaquichipäcunäpä yapa watucünin manam yaycuśhächu” nilá. 2 Ñatac llaquïlächiptí ¿ya'acta mayantan cushichimanman? Amcuna llaquichishacunällaćhari. 3 Chaymá puntacta caynu isquirbimulá “¿Ima allinmá cushichimänïcunaca llaquichimaptin canman?” nil. Aśhwanpa chalapaculá lluypis chaycusca cushicunanchicpämi. 4 Ñatac isquirbiycälimulac sumä llaquisham, aśhta wa'aynïwancamam. Manam llaquiculcänayquipächu, sinu'a maynu sumä cuyaśhäta tantiapäcunayquipämi.
Pampachaycul cunsuylaycäliy
5 Ñatac mayanpis llaquiman ćhulamäcá manam ya'allactachu llaquichiman, sinu'a llapayqui-yupaypämi cayan. Chayurá manamá anchap-yupaytachu niyalcac. 6 Chay nuna allinpacunanpä lluy-yupay anyapapäcuśhayquillapäñam caycun'a. 7 Aśhwanpam pampachaycul cunsuylaycälinayqui, anchap llaquicuycäwan mana ñitichicuyänanpä. 8 Chaymi mañaculcac cuyacuyniquita paywan caśhan rasunpa camalaycachipäcunayquipä. 9 Chay-laycum punta cartacta isquirbiycamulá yaćhachicuynïta cäsuculcäśhayquita mana cäsuculcäśhayquitapis tuquicta yaćhapaycälinacpä. 10-11 Sïchuśh pampachaycuna captin'a ñatac amcuna pampachaycäliptiqui'a ya'apis pampachaycümi. Amcuna-laycumari Jesusninchicpa puntanćhu pudirninnuy pampachaycülá chay Satanaśhca mala-mäñancunawan mana jitaycayämänanchicpä. Chaypa mala-mäñancunacta tuquictamá yaćhayanchic.
Allin willacuypa jucnin wayuyninmi capäcunqui
12 Má, chaypïta Troas malcäman Jesuspïta willacunäpä ćhäluptïmi Taytanchic puncucunacta quićhaycula. 13 Chaynu cayaptinpis chalapacü-masinchic Titocta mana talilmi mana jawcachu calá. Chaymi “jamallá” nilcul Macedoniacta pasaculá.
14 Ñatac Tayta Dios maypa liptinchicpis Jesuspam imaćhüpis altullaćhu caycachimanchic tuqui mishqui aśhnä-yupay cä allin willacuyninta maymanpis milaycachishtin. Caypïtamari sulpäta ucú. 15 Tayta Diospá ya'anchic Jesuspa allin aśhnayninnümi salbacücunäpäpis chincacücunäpäpis cayanchic. 16 Mana chalapacücunätá wañuyta unancätam tantiachinchic. Salbacücunätam ichá cawsayta unancäta tantiachinchic. Caynütalä lulaycunanpä ¿mayanmá caycunman? 17 Manamá chay juc achca nunacunanüchu cay allin willacuywan illaychacuyalcá. Aśhwanpam Diospa puntanćhu paypa caćhannuy Jesuspa nunannuy allin śhun'üwan cäcällacta limapäcú.


text:
Gerd Müller
Gerd Müller sutiyuq runaqa (3 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi paqarisqa Nördlingen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi. 1974 watapi Kunti Alimanya quchuntinwan Piluta Hayt'ay Pachantin Kupatam ayparqan. Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa atipanakuykunapi chunka tawayuq kutim punkuta tariparqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Gerd Müller.


text:
Jaboneropak ayllullaktapi… mayhanpash mana urmashpaka lluchanmi. Shinami urmarka alcaldesa pushak Magdalena Ayala, ninan allikachishka llamkak, shinapash umaytukurkami Mana vakunarina kashpapash vacunarirka. [Versión Español] Radionovelakunapi: Jaboneropak Ayllullaktapi.
>
LIBRETO
CONTROL MÚSICA CARACTERÍSTICA
LOCUTOR Jaboneropak ayllullaktapi
LOCUTORA Pandemiamanta rimaykuna
LOCUTOR Ishkay capítulo
LOCUTORA CHAY TANTAMANTALLATA MUSPAÑA
CONTROL MÚSICA CARACERÍSTICA
EFECTO AMBIENTE BARRIO
EUSEBIO Jaboneropak ayllullaktapi… mayhanpash mana urmashpaka lluchanmi. Shinami urmarka alcaldesa pushak Magdalena Ayala, ninan allikachishka llamkak, shinapash umaytukurkami Mana vakunarina kashpapash vacunarirka. Ari shinami nin huchachishka pankakunapika. Juzgado nishka ukuman ñukawan hakuchi, chaypimi piñanakuyka timbuyta timbukun.
JUEZ Mana allichu, pushak. Chay vakunakunaka yupashkallami kan, Ministerio de Saludmanta ukumanta kutinlla yupashkami kan. ¿Ama huchachichun imatapash ninkapak munankichu?
ALCALDESA shinami, pushak juez. ¿kayna wacharishka yuyakunkichu? Awka willachirishkaka mana makanakuypi wañunchu. Ñukaka, warmi awka.
JUEZ Rimapaylla, awka, warmi awka ninkapak munarkani.
ALCALDESA (PAPEL SUENA) Ñuka mañarkanimi chaskirkanipashmi Ministerio de Salud ukumanta kay rurayta pantachinkapa ari nishka pankakunata.
JUEZ ¿Imatak rurankapak?
ALCALDESA Ayllullaktapi kawsakkunan alli kayta rikuchikkunamanta, ama ima nishkakunata yankata katichun.
JUEZ Shinaka, ¿yankatallachu ruraktukurkanki? ¿Nachu vakunarirkanki?
ALCALDESA Mana yankamanta. Ñukaka yachashpami vakunarirkani. Imashina nikuni, pushak ministropak arinishkawan. Kaypimi paypak killkashka. ¿Ña ripashallachu?
EUSEBIO Alcaldesa Magdalena Ayalaka, ninan sapiyashka warmimi. Yana yana akchawan, misha warmi kan. Paytaka mana piñay ñawiwan rikushkanichu.
CONTROL MÚSICA
EUSEBIO Alcaldesa juzgadomanta llukshikta rikukuni. Umata ñawita hawapi churashpa rikun. Jaboneropak Ayllullaktapi tukuy kawsakkunata vakunankapak nishpa. Rikushunmi pastor ima nikta,
Shinallatak, alli uma watarishka warmi bestiapak señalmanta rimakuktapash. Shinapash, kunanka alcaldesa pushakka mana llakipichu kashka, Gumercinda, ruku bodegapi hatuk… paytami huchachishka ninakun.
VECINO 1 Mashi Gumersinda, picharina pankata hatuway… ¿ charinkichu?
GUMERSINDA ¿Mashnata munanki?
VECINO 1 ¡Mashna charishkata! ¡Tukuyta apakrini!
GUMERSINDA Kishpichiway tapuymanta, mashi… ¿ Imapaktak chay tukuyta munanki?
VECINO 1 Kay… kay pandemiawanka… (MEDIA VOZ)… Yapata isma yalinakunchik (MONEDAS)… Yupaychani, Yupaychani…
GUAPO (2P) ¡Gumersinda, mashi Gumercinda!
GUMERSINDA Imakuta munapanki… Alcohol, gelta nishkakunata churaripay… shamupaychik, shamupaychik, picharina pankakunata ñana charinichu, shinapash chayralla pallashka tomatekunata charinimi…
GUAPO Mana, mashi Gumersinda, ñukanchikmi ashtaka kullki willaywan shamunchi.
GUMERSINDA Mana, ñukaka mana fankalla japina kullkikunawan pukllanichu. Llamkashpallami alli kawsayta charinchi.
GUAPO Shuk uchilla llamkaykuta apamunchi… Rikuy kay cajakunata… Corona Virus millay unkuyta rikunkapakmi…
GUMERSINDA ¿Ñukaka imata kaykunawan rikunata charini?
GUAPO Kikinmi hatukrinki… chawpi kikinpak, chawpi ñukanchikpak. ¿Imatak niwanki?
GUMERSINDA Chay pruebakunataka hampik ukukunapi karan… mana ima kullkitapash mañanllu.
GUAPO Karanmi karian. Ñana tiyanchu. Ukupi llankak riksi mashikunami kay cajakunata ñukanchikma kurka. (MEDIA VOZ) kayta hatukrinchi, mashi. Allimi chawpirinkapak. Kikin 100pak hatushpa 50ta hapinki. Tukuyta upallaku. Upashina…¿hamuktarkankichu?
GUMERSINDA Kunkaychi wamprakuna, ñukaka mana mapa llankaykunapi satirinichu. Dios ama munachun. Dios yayapak, Dios churipak, espíritu santopak.
GUAPO Ñami satirishka kanki mashiku. ¿rikunkichu camarawan chay wamprata? ñuka riksi mashimi. Ñami fotokunata cajawan shayakukta llukchirka. Mana nikpika, internetman witsikachishpa kikinta huchachishun. Ari ninki, kikin ari nikpika fotokunata anchuchishunllami.
GUMERSINDA Ama kayta rurawaychu, pitapash mana llakichi warmimi kani… (LLORA)
GUAPO (AMENAZA) ¿Mana pitapash llakichik?… puñushpalla, ¿nachu?… shinaka upallaku… chawpi-chawpi, yuyarinki.
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
EUSEBIO Shukpallmi llakipi, Apolonio chay rraku runa, antawakunawan llankak, llakipi satirishka. Nishpaka Apoloniopak warmi. (GRITOS LEJANOS) ¿Chay kaparita uyankichu?… Ñukataka pipash mana kayarkachu, shinapash uchalla chayakrini… shuyaychi…
MARTA ¿Manachu pinkanayan?… Tachuelakunata shitashpa antawakunapak llantakuna tukyachinki…
APOLONIO ¿Kanmanka pitak shina nirka, shimisapa warmiwanchu sawarishkani?
MARTA Nima shimisapa… Alcandesapak antawapash kayna tachuelakunawan utukurirka…
APOLONIO Kampak shimipi tachuelakunata churakrini… Pandemiapimi kanchi, ¿hamuktankichuk? Imamantapash kawsanami kanchi… ¿fufurufakunawanchu chay esquinapi shayakunkapa munanki? Shuk tutakunapi kulkita llukchinkimi, ¿nachu?
MARTA Apolonio ama rimawaychu… ¡ama imatapash niwaychu, ñukata rinsinki, uyanki!
APOLONIO Kay warmika kutichinata yachakushka… kanka upallami ñukata uyanata yachakukrinki, mulakuna shina… ¡kaspiwan!
APOLONIO Shina…
MARTA Paktara, kanka mana takariwankichu ¿uyakunkichu?
APOLONIO Mana takarishachu, mukitishami… ¡hayka yachakunki pitak kaypi pushan!… ¡hayka kampak kusata respetanki!
NIÑA Tayta, ama ñuka mamata makaychu… ¡tayta! (LLORA)
APOLONIO Kampak ukuman ripay ama makachun munashpaka… mana allí wiñachiska warmikuna… chay feminista tantanakuykunapi umata kunuchirianka… Ñukapash shuk kunata kunuchikrini… ¡yanka warmikuna!
EFECTO GRITOS
EUSEBIO Pandemiaka millay karikunata ashtawan millayachishka. Runakunaka maytapash yuyanakun kay wichari kawsaykunawan…
Kay aylluta rikuychi… patio illa shuklla ukupi kawsan,
samayta hapinkapakpash mana charin… carcel shinami kan… Imasha ñuka mashi nishka shina, “yankalla, imatapash mana rurashpa kawsashpa pinarini, ña politicoman tikrasha yashpa” (RÍE)
CONTROL MÚSICA DRAMÁTICA
FREDY Pushak Alcaldesa…
ALCALDESA Niway, Fredy… yalimuy, yalimuy… Kanka Eusebiopak churimi kanki ¿nachu?
FREDY Kikinta yanapankapak, alcaldesa.
ALCALDESA Ajá. ¿imatak maskanki kaypi?
FREDY Rikunki. Ñukaka kayna tantanakuypi karkani. Wakinkuna pandemiaka supaypakmi kan nin, shukuna canela yakuwan hanpinalla nin… Yapa uma illay, ¿nachu?
ALCALDESA Yapami, Fredy. Tukuykunaman alli willachinata, hamuktashpa sakirichun ruranata shinana kanchik.
FREDY Chaypak pachami shamuni. ¿Imashinashi chay ruraykunata shinashun willachik antakunata mana charishpaka?
ALCALDESA Ari, shinapash ashtaka antakunami kay kitipi tiyan…
FREDY Chay rikuna uyana antakunapika llakikunatalla yallichin, millay unkuywan patsak wañushkakunata, waranka contagiarishkakunamanta… Yachachikuna mana tiyanllu.
ALCALDESA ¿Imata ruray ushashun, Fredy?
FREDY Shuk uyachik anta. Shuk ayllullaktakunapa uyachik anta.
ALCALDESA ¿Shuk uyanchik anta?
FREDY Ari, shuk uyachik antata charishpaka shuk shuk willachikunata rurayta ushanchik, tukuy ayllukunata parlachita… ¡chaypipash vacunakuna ninan mutsurishkamanta rimankapak!
ALCALDESA Alli yuyaymi rikurin, Fredy. Shinapash… ¿Imatatak mutsurin chaypaka? ¿ahska kullkiwan?
FREDY Mana, willachinkapa antakunata rantinkapaka mana yapa kullki mutsurinchu. Gobierno frecuenciata nishkata kuchun maskana kanchi.
ALCALDESA Ñuka chaykunata rikusha. Shinapash, ¿rimakkuna, willachikkuna, imatalla rimanakunaka?
FREDY Wambrakunapak tatanakuyta charinchi, alcaldesa. Kimsa chunka wanprakunami kanchi ruranata munanchik, imatapash na ruranakunchikchu.
ALCALDESA Ninan alli proyectomi uyarin, Fredy
FREDY Kikin, frecuenciata maskay ñukaka tantanakuymanta wamprakunawan rimakrini ucha kallarinkapak.
CONTROL MÚSICA DE TRANSICIÓN
EUSEBIO Ñuka churi Fredy, chunka pusak watakunatami charin, ayllullaktapak antamanta rimarka. Alli kachirkanimi.
Mana yacharkanichu wamprakuna imashina ñawpaman apankata. Punku wichashka kakpika waktachinallami mutsurin.
Chaymantami ñuka yanapasha nirkani. Shinapash Apolonio mashitaka mana yanapakrinichu.
MARTA Pushak policía, shuk juchachita churankapak shamuni.
POLICÍA ¿Pitak, imashpata juchachikrinki?
MARTA Ñuka kusa Apoloniota, chay antawapik llankakta, kikin riksinki.
POLICÍA Kikintapash riksinimi. Shinapash, ¿Imanishpata juchachikrinki, payka llamkak kari, ayllupak tayta, shuk…?
MARTA Wasipi llakichishkamanta. Rimaykunawan, kaparikunawan, waktaykunawan…
POLICÍA Waktashkata rikuchiway
MARTA ¿Imata rikuchichun ninki?
POLICÍA Waktashkakunata. Kikinka llakichishka ninki, ñukaka nima waktashkata mana rikunichu.
MARTA shinakashpaka, wañuchishka kiparachu juchachinkapa shamuchun munanki.
POLICÍA Mana shina kanllu, ñukaka kikinpa nishkata uyakunimi… paytapash uyanami kani. waktachishkakunata rikuchiway
MARTA Tukuy shina kankichik. Kikinka shuk waktak runami kanki, kari kari kani nishka.
POLICÍA Paktara shimikunawan… kikintami wichashpa sakikrini.
MARTA Kankunaka ¡chay tantanakunamantallata muspaña kankichik! Ñukapak pachakunata chinkachinkapak shamushkani…
POLICÍA Mana ninata nikkunaka, mana munashkata uyanmi. Ripashun. Pushakta millay rimashkamanta wichaytukukrinki.
CONTROL MÚSICA DE CIERRE
LOCUTORA Radialistas Apasionadas y Apasionadoskunapak llankaykuna.


text:
San José Chikitus
San José Chikitus (kastilla simipi: San José de Chiquitos) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Santa Krus suyupi, huk llaqtam, Chikitus pruwinsyap uma llaqtanmi.
Karu puriyLlamk'apuy
- Inlisya: 1990 watapis UNESCO Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
- Kunsipsyun qucha (San José Chikitus munisipyu)
Llaqtapi paqarisqaLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San José Chikitus.
- San José Chikitus munisipyu: yupaykuna, saywitu