text:
Ch’uju unquy
Kay ch’uju unquy (chantapas kay nasofaringitis, rinofaringitis, utaq ch’uju) huk chimpachikuq vías respiratorias superiores kaqmanta unquy kaytaq ñawpaqta sinqaman hap’in. Aswan riqsisqa unqunayaq kanku ch’uju, kunka nanay, qhuña chaymanta k’aja ima chaymanta qamchismanta chunka p’unchawtahina qukun, ichaqa wakin kutiqa kimsa simanatahina qukun. Aswan kay 200 virusmanta kay ch’uju unquyta hap’ichikun, ichaqa aswan riqsisqaqa kanku kay rinovirus kaqkuna.
Kay vías respiratorias superiores kaqmanta chimpachikuykunaqa rak’ikunku mayqin kurpu k’uchumanchus hap’ikun chaymanhina. Aswan riqsikuq kutitaqa, kay ch’uju unquyqa sinqaman, kunkaman (faringitis) chaymanta kay senos paranasales (sinusitis) kaqman ima hap’in. Kay unqunayaq qukun kay inmunológica kutichiy kurpumantarayku kay chimpachikuq kaqman manataq aswantachu kay tejido thantakuy kay virus kaqraykuhinachu. Aswan riqsisqa hark’ayqa kan makita mayllakuna, ichapas nikun kay uyapaq máscaras kaqkunata churakuy kusallataq.
Mana hampiy kay ch’uju unquypaq tiyanchu, ichaqa unqunayaqnin hampikunman. Kayqa aswan hap’ikuq runakunapurapi chimpachikuq unquy: machu runaqa iskayta utaq kimsa kutita watapi hap’ichikun, wawataq suqtamanta chunka iskayniyuqkama kutita. Kay unquy chimpakuykunaqa ñawpamantapacha runata qatimun.
Yuyarina
- 1 Unanchaq chaymanta unqunayaq
- 2 Nanachiq
- 3 Fisiopatología
- 4 Diagnóstico
- 5 Hark’akuynin
- 6 Hampikuynin
- 7 Pronostico nisqa
- 8 Epidemiologia nisqa
- 9 Rikhurimuynin
- 10 Impacto economico nisqa
- 11 Yachana mask’ay
- 12 Referencias
- 13 Bibliografía
- 14 Enlaces externos
Unanchaq chaymanta unqunayaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan riqsisqa unqunayaq huk ch’uju unquymanta kanku, ch’uju, qhuña sinqa wichq’akuywan chaymanta kunka nanay ima. Wakin kutiqa, aycha nanay, sayk’u, uma nanay chaymanta yarqhay chinkapuy ima kanman.[1] 40% kaqpi casosmanta kunka nanay tiyan, 50% kaqpi ch’uju tiyan[2] chaymanta khuskanpi kay casosmanta aycha nanay.[3] Machu runaqa mana k’ajayuqchu kanku, ichaqa wawakunaqa ari.[3] Ch’ujuqa mana ancha sinchichu kay influenza kaqta qatiq kaqman tupachispa.[3] Kay ch’ujupas chaymanta k’ajapas ima machu runakunapi influenza ñisqata willaptinpas, rich’akuykuna tiyan kay iskay unquykunapi.[4] Achkha kay viruskunamanta ch’uju unquyta hap’ichikuq, kay asintomaticas chimpachikuykunata hap’ichillanmantaq.[5][6] Llimp’iqa kay llawsamanta utaq qhuñamantaqa ch’uwa, q’illu utaq q’umir kanman chaymanta mana willanchu ima laya viruschus kay chimpakuyta ruwachiq.[7]
Thaskiynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan rikukuqpi, ch’uju unquyqa sayk’uywan, chiriwan, achhuykunawan chaymanta uma nanaywan ima qallarin. Chaymanta machkha p’unchaw qhipantaqa qhuña chaymanta ch’uju qallarin.[1] Unqunayaq kaqkunaqa kay ñawpaq 16 phanikunapi rikhurinman [8] chaymanta aswan sinchinman chayan iskaymanta tawa p’unchawmanhina qallarisqanmanta.[3][9] Aswan rikukuqpi qamchis p’unchawmanta chunka p’unchawpihina chinkapun, ichaqa kimsa semanata unayllanman.[10] 35-40% kaqpi kay wawakuna casosmanta, ch’ujuqa aswan chunka p’unchawkunamanta unayllan chaymanta aswan 25 kaqmanta 10% kaqpi.[11]
Nanachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Virus[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquyqa huk viral chimpakuy kay vías respiratorias superiores kaqmanta. Kay aswan riqsikuq virus hap’ichiq kaqqa kan kay rinovirus kaq (30–80%), huk picornavirus laya kan kay 99 riqsisqa serotipos kaqwan.[12][13] Wakkunaq tiyapunku: coronavirus (10–15%), influenza (5–15%),[3] parainfluenza, virus sincitial respiratorio runamanta, adenovirus, enterovirus, chaymanta metapneumovirus.[14] Achkha kutiqa aswan huk virusmanta tiyan.[15] Tukuyta yupaspa, aswan kay 200 laya virales ukhina ch’uju unquykunamanta tiyan.[3]
Chimpachikuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquymanta virusqa chimpakun kay wayrapi yakumanta (aerosol), chiqan tinkunakuna kay chimpachisqa sinqamanta yakukunawan utaq fómites kaqwan ima (chimpachisqa imakuna).[2][16] Mana yachakunraqchu mayqinchus kay ñankunamanta aswan chaninniyuq.[17] Kay viruskunaqa kawsankuman unayta wayrapi chaymanta runakunataq makinkupi, ñawinkupi chaymanta sinqankupi ima apankuman, ahinata imaynatachus kay chimpachiy rinhina.[16] Kay chimpachiyqa aswan rikukun kay guarderías kaqpi chaymanta yachaywasikunapi ima, mayqinpichus wawas pikunachus mana unqunapaq sistemas kaqninku mana allin hatunllasqaschu chaymanta pisi llimphus kanku khuska kachkankurayku.[18] Kay chimpachikuykunaqa wasiman apakunku chaymanta wak yawarmasikunamantaq chimpachikun.[18] Mana yachakunku kay wayra hallich’asqa vuelos comerciales nisqakunapi huk chimpakuy ñan kachkanta.[16] Ichaqa, pikunachus qayllaman chukunku chaykuna aswan qaylla chimpachikunamanta kanku.[17] Kay virus ruwachisqas kay rinovirus kaqrayku aswan chimpachiq kanku kay ñawpa kimsa p’unchawkuna unqunayaqmanta, chantataq aswan pisi chimpachikuqkunaman tukupunku.[19]
Clima[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa ñiykunaqa ñin hukqa ch’uju unquyta hap’inman kay chiri pachapi unayta kaqrayku, parahina utaq invernal pachahina chaymanta chayhinata karqa imaynatachus unquy sutinta hap’irqa.[20] Kay kurpumanta chirillay ruwayninqa huk riesgo factorhina ch’aqwakuman apan kay ch’uju unquypaq.[21] Wakinkuna kay ch’uju unquyta hap’ichiq viruskunamanta estacionales kanku chaymanta aswanta hap’ikun kay chiri utaq huq’u pachapi.[22] Wakinkuna ñinku kayqa kan imaraykuchus wichq’asqa wasikunapi anchata kankurayku chaymanta wak runakuna qayllanpirayku; [23] aswanta kay wawakuna yachaywasiman kutinku chaykunapi.[18]Ichaqa, kay sistema respiratorio kaqpi tikraykunarayku kanman mayqinchus aswan manchhichiyta qukun.[23] Kay huq’u pacha achkhallachinman kay viral chimpachiyta imaraykuchus ch’aki wayra yanapan kay huch’uy partículas virales aswan karuman chayanankupaq chaymanta aswan unayta wayrapi kanankupaq. [24]
Wakkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay achkha runa unquymanta hark’akunaqa, ruwasqa huk ñawpa tinkunarayku kay ch’uju unquy viruskunaman, huk sinchi llamk’ayniyuq kay viral mirayninmanta hark’ayninpi, imaynatachus rikuchikun kay aswan wayna ayllukunapihina mayqinkunachus achkha tasasniyuq kay respiratorias chimpachikuykunamanta.[25] Wak riesgo factorqa kan huk pisi mana unqunapaq kay.[25][26] Kayman k’askakun kay mana puñuy atikuy chaymanta ancha tuyu kay ima aswan riesgoyuq kay chimpachiyta llamk’achinapaq kay tinkuna qhipanta huk rinovirus kaqman. Ñikun efectosninman k’askasqa kachkanta kay mana unqunapaq sistema kaqpi.[27][28]
Fisiopatología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñikun kay ch’uju unquy unqunayaq kaqninqa aswan k’askasqa kachkanku kay inmunológica kutichiywan kay virusman.[29] Kay mecanismo kay mana unqunapaq kutichiymantaqa sumaq riqsisqa sapa virusmanta. Ahinata, kay rinovirus kaqkunaqa chiqan tinkuywan chimpachikun; kay runa ICAM-1 receptoresman k’askakunku huk mana riqsisqakuna mecanismos kaqninta mayqinkunachus kay punkiymanta mediadores ruwaqkunata kacharinku.[29] Kay mediadores unqunayaqta ruwachinku.[29] Aswan rikukuqpi mana waqllinkuchu epitelio nasal kaqta.[3] Wakhinamanta, kay sincitial respiratorio (VSR) virusqa anchata chimpachikun chiqan tinkuywan chaymanta wayrapi yaku kaqninta. Chaymanta sinqapitaq kunkapitaq karinku manaraq vías respiratorias inferiores kaqman chayaptin.[30] Kay VSR kaqqa ari kay epitelial waqlliyta ruwan.[30] Kay parainfluenza aswan rikukuqpi sinqa, kunka chaymanta bronquios ima punkiyta qukun.[31] Huch’uy wawakunapiqa, tunqurita waqlliptin, kay crup unqunayaqninta qunman imaraykuchus kay vías respiratorias huch’uy kayninrayku.[31]
Diagnóstico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ukhinallachiy kay virales chimpachikuy vías respiratorias kaqpuramanta unqunayaq maypichus kanman ahinaman llamk’an. Kay ch’uju unquyqa aswanta sinqaman waqllin, kay faringitis kaqqa kunkaman, chaymanta bronquitis kaqqa surk’anman.[2] Ichaqa, achkha kikin unqunayaqniyuq kanman chaymanta achkha partes waqllisqas rikukunkuman.[2] Kay ch’uju unquyqa aswan rikukuqpi rinitis kaqhina utaq sinqa punkiy kaqhina riqsikun, huk tikrakuq ñiqiwan kay kunka punkiymanta.[32] Ancha rikukuq unqusqaqa sapan qhawakun.[3] Aswan rikukuqpiqa mana karunchakunchu kay agente viral kaqqa[32] chaymanta mana riqsiy atikunchu ima laya viruschus kasqanta kay unqunayaqpi umachakuspa.[3]
Hark’akuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay físicas hark’akuykunaqa kay ch’uju unquy virus mirakuymanta hark’akunapaqqa, sumaq kaq hark’akuykunalla kankuman hark’akunapaq.[33] Kaytaq maki mayllakuykunawan chaymanta barbijos churakuywan ima kan. Kay hampiwasi kitipi, qara makikunata chaymanta batata ima churakunku.[33] Mana allinchu ruwanaqa huk cuarentena kaqtaqa imaraykuchus unquyqa ancha riqsisqa chaymanta unqunayaq pisi aqllasqas kanku. Vacunacionqa ancha sasa imaraykuchus ancha achkha involucrasqa virus kan chaymanta usqhaytapacha wiñanku.[33] kay huk allin vacunamanta paqarichiyqa kan, ahinataqa, pisi atikuq.[34]
Sapa kuti maki mayllakuyqa allinsina kanman kay ch’uju unquy virus chimpachiy pisillananpaq, aswanta wawakunapurapi.[35] Mana yachakunchu sichus antivirales kaqkunata chaymanta antibacteriales kaqkunata yapayqa kay maki mayllakuyman aswan kusa kasqanta.[35] Kay barbijos churakuyqa unqusqa runakunawan tinkuypiqa allin kanman kasqa; ichaqa, mana achkha rikukuq kanchu runakunamanta karunchasqa kachinapaq.[35] Kay suplementos zinc kaqwan hampikuyqa allin kanman ch’uju unquy casosta pisillachinapaq.[36] Kay sapa kuti jampi upyanaqa kay vitamina C kaqwan suplementosmanta mana ch’uju unquy riesgonta utaq sinchiyninta pisillachinchu.[37]
Hampikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunankamaqa mana hampikuna utaq qhura hampikuna kanchu mayqinkunamantachus allin hampiynin sumaq evidenciasniyuq kasqanta kay chimpakuymanta unayllanninta huch’uyllachinapaq.[38], Ahinatataq, hampikuyninqa unqunayaq kaqllata chinkachinqa.[39] Sumaqta samarina, yakusta upyana, huq’u ukhunchik kananpaq chaymanta q’uñi millu yakuwan kunkata qhulluqachiyta ruwana ima allin ruwaykuna hampikunapaq kan.[14] Aswan achkha kusallayninkunaqa kay hampikuyninmanta yapakunku kay placebo efectoman.[40]
Unqunayaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay hampikuyninkunaqa mayqinkunachus unqunayaq kaqkunata sanillachiy yanapaq analgésicos kaqkunawan chaymanta simples antipiréticos kay ibuprofeno kaqhina kaqkunawan ima hamun[41] chaymanta kay paracetamol kaqwan ima.[42] Evidencias kaqqa mana rikuchinchu kay ch’ujupaq hampikuna aswan kusa kasqankuta kay chhilli analgésicos kaqkunamanta[43] manataq wawakunapi qukunan munakunchu kay mana evidencia kaqtinrayku mayqinchus kusa kayninta utaq waqlliypaq potencialninta rikuchiq.[44][45] 2009 kaqpi, Canada ch’uju unquypaq chaymanta ch’ujupaq hampikunata pillamanpas ranqhay churakuyta hark'arqa suyk’a wawakunapi suqta watamanta, imaraykuchus mana kusa hampiynin kaqmanta rikukuq kasqanrayku chaymanta kay phuti riesgostachus ruwanrayku ima.[44] Mana allin kamachiynin kay dextrometorfano kaqmanta (huk pillamanpas ranqhakuq ch’ujupaq hampi) hark’ana kaqninman aparqa achkha suyukunapi.[46]
Machu runakunapi, qhuña unqunayaq antihistamínicos primera generación kaqmanta kaqwan pisillachikunman; ichaqa mana allin rikukuqniyuqman t’inkikun kay somnolencia kaqhina.[39] Wak sinqa kicharichiqkuna kay pseudoefedrina kaqhina allinllataq kanku kay ayllupi.[47] Kay ipratropio aerosol kaqpi qhuña unqunayaqta pisillachinman, ichaqa mana ancha kusachu kay sinqa wichq’akuypaq. [48] Kay antihistamínicos segunda generación kaqmanta mana ancha kusasinachu kankuman.[49]
Mana achkha yachakuy kaqrayku, mana yachakunchu sichus huk yapakuy kay ingesta yakukunapi allinllachinchus unqunayaqta utaq pisillachinchus kay respiratoria unquyta.[50] Chaymanta huk kikin willay mana kaynin tiyan kay rupha wayra q’usñichasqa churakuypaq.[51] Huk yachakuy rikuchirqa kay mentoladas jawikuna qhasqupi churakuyqa yanapanman kay ch’isipi ch’ujuta, sinqa wichq’akuyta chaymanta mana puñuy atiyta allinchachinanpaq.[52]
[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antibióticos kaqkunaqa mana allinchu kanchu kay infecciones virales kaqkunapaq chayraykutaq mana allinchu kanku kay ch’uju unquy virus kaqkunapaq.[53] Kay efectos secundarios kaqkunarayku, waqlliy atinkuman, ichaqa, sapakuti hampikamachikunku.[53][54] Wakin imaraykukuna imaraykuchus antibióticos kaqkunan hampikamachikunkurayku kanku unqusqap munaynin, hampiqruna imayllatapas ruway munaynin, chaymanta kay hasallay sinchiman tukuykuna hark’ayta mayqinkunachus kay antibióticos kaqkunaman ari ñinkuman.[55] Mana allin antivirales millachiqkuna kay ch’uju unquy hampikuyninpi tiyanchu, ichapas wakin ñawpa yachay mask’aykuna allinninkunata rikuchirqankupas.[39][56]
Wak aqyanapaq hampikuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ichapas achkha wak aqyanapaq hampikuynin kaptinpas, mana cientifica evidencia tiyanchu mayqinchus yanapanman kay hampikuyninta.[39] Mana achkha evidencia kanchu kay 2010 kaqpi willarinapaqhina utaq wich’unapaqhina kay miel kaqwan hampikunapaq utaq sinqa mayllakuyta.[57][58] Wakin yachaykuna willanku zinc kaqta upyana kay 24 phani ukhupi kay unqunayaq qallarichkanmantapacha mana unqusqa runakunapi ch’uju unquy unayllayninta chaymanta sinchillayninta pisillachin.[36] Kay achkha ukhinakuna kay yachaykunapi munachin aswan yachayta mask’anata yachanapaq imaynatachus chaymanta mayk’aqchus kay zinc allin kanman.[59] Kay vitamina C efecto kaqninqa kay ch’uju unquypi hatunpi yachakurqa mana allin tarikuywan, manataq ahinatachu kay qusqa pachakunapi, aswanta kay runakunapi pikunachus actividad fisica kaqta chiri kitikunapi ruwaq.[37][60] Evidencia kay echinaces kaqwan hampikuyqa mana sinchichu.[61][62] Kay ukhina laya Echinacea kaqwan suplementosqa ukhina kankuman allinllayninpi.[61] Mana yachakunchu sichus ajus allin kanman.[63] Huk evidencialla vitamina D kaqwan mana allin kayninta tarirqachu.[64]
Pronostico nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquy mana sinchichu chaymanta aswan achkha kaqkuna unqunayaqninmanta huk semanapi allinllapunku.[2] Sichus sinchi champallaykuy tiyan chayqa ancha machu runakunapi, ancha wayna runakunapi utaq inmunosuprimidas runakunapi aswan rikukuqpi rikukun.[65] Secundarias infecciones bacteriales ruwakunman kay sinusitis kaqhina, faringitis kaqhina utaq otitis aguda kaqhina.[66] Tantiyakun 8% casosmanta sinusitis ruwakun, otitis kaqtaq ruwakun 30% casosmanta.[67]
Epidemiologia nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquyqa aswan riqsisqa runa unquy kan[65] chaymanta tukuy ayllukunaman pachamanta hap’in.[18] Machu runakunaqa watapi iskaymanta phichqa infecciones kaqtahina hap’in[2][3] wawakunataq watapi suqtamanta chunka ch’uju unquykunatahina hap’inkuman (yachaywasipi kaqkunari watapi chunka iskayniyuq ch’uju unquyhinata hap’inkuman).[39] Kay sintomaticas chimpakuykuna yupayninqa machu runakunapi yapakun kay mana unqunapaq sistema mawq’allayninrayku.[25]
Rikhurimuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ch’uju unquy causanpas riqsisqa kaptinpas kay 1950s kaqpi, kay unquyqa runakunawan kachkarqa ñawpamantapacha.[68] Unqunayaqnin chaymanta hampikuynin allinta willakun kay papiro egipcio Ebers kaqpi, aswan riqsisqa mawq’a hampiq p’anqa, qillqasqa ñawpata kay siglo 16 AC kaqpi.[69] Ingles kaqpi sutiqa, “common cold” kay siglo 16 kaqpi apaykachakurqa, kay rich’akuyrayku unqunayaqninpi kay chiriman rikuchikuy imawan.[70]
Reino Unido kaqpi, kay Medical Research Council paqarichirqa kay Common Cold Unit 1946 kaqpi chaymanta chaypi karqa maypichus kay rinovirus tarikurqa kay 1956 kaqpi.[71] Kay 70 watakunapi, kay CCU kaq rikuchirqa kay interferones kaqwan hampikuyninqa kay thapachakuy pachapi kay rinovirus chimpachiy kaqmanta hark’an kay unquymanta,[72] ichaqa mana hasa hampikuyninta ruway atirqachu. Kay 1989 kaqpi unidad kaqta wichq’arqanku, iskay watamanta kay yachay mask’ana hunt’achikuptin kay zinc kaqmanta gluconato tabletas kaqmanta hark’anapaq kay ch’uju unquykunata kay rinovirus kaqrayku, kay huk allin hampikuyninlla kay unidad thaskiyninpi.[73]
Impacto economico nisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan achkha pacha k’uchukunapi, mana allinta yachakunchu kay ch’uju unquy impacto kaqnin.[67] Kay Estados Unidos kaqpi, kay ch’uju unquy 75-100 junu jampiq runa tapuykunaman apan sapa wata, huk 7700 junu dólares watapi tantiyasqa chaninniyuq. Estadounidenses kaqkunaqa 2900 hunu dolaresta chikchanku kay pillamanpas ranqhay hampikunapi chaymanta 400 hunutataq kamachisqa hampikunapi kay unqunayaq allinllaypaq.[75] Aswan huk tercio runakunamanta huk jampiq runaman riqkuna huk antibióticos kamachiyta quchikurqanku, kaytaq efectosniyuq kay antibiótica k’ullukuypi.[75] Tantiyakun estadounidenses wawakuna 22-189 hunu yachaywasi p’unchawkunata sapa wata saqipunku kay ch’uju unquyrayku. Ahinatataq, tatakuna 126 hunu llamk’ana p’unchawkunata saqipunku ch’ujumanta unqusqa wawankuta qhawanankupaq. Kay 150 hunu saqipusqa llamk’ana p’unchawkunaman yapakuptin kay ch’ujumanta unqusqa llamk’aqkunarayku, kay total económico impacto kaqqa ch’uju unquymanta atipan kay 20 hunu dolaresta sapa wata.[14][75] Kay ch’uju unquyqa 40% saqipusqa llamk’ana kaqmanta huchachakun kay Estados Unidos kaqpi.[76]
Yachana mask’ay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkha antivirales yanakurqanku, ichaqa 2009 kaqkama ni huk allin karqachu kay ch’uju unquypaq.[56] kay antiviral pleconaril millachiq yanakuchkan mayqinchus allin kanman kay picornaviruspaq, kay droga BTA-798 chaymantapas.[77] Kay oral churakuynin kay pleconaril kaqmanta ch’ampa hark’akuy rikuchin, chayraykutaq kay aerosol kaqpi kayninta yachaqakuchkan.[77]
Yachay mask’aqkuna kay Universidad Maryland, College Par chaymanta kay Universidad Wisconsin-Madison kaqmanta kaqkunaqa kay tukuy riqsisqa virusmanta mayqinkunachus ch’uju unquyta hap’ichiq genoma kaqninta tarirqanku.[78] Plantilla:-
Referencias[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 1,0 1,1 Eccles Pg. 24
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Arroll B (March 2011). "Common cold". Clinical evidence 2011 (3). PMID 21406124.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Eccles R (November 2005). "Understanding the symptoms of the common cold and influenza". Lancet Infect Dis 5 (11): 718–25. Error: Bad DOI specified. PMID 16253889.
- ↑ Eccles Pg.26
- ↑ Eccles Pg. 129
- ↑ Eccles Pg.50
- ↑ Eccles Pg.30
- ↑ Textbook of therapeutics : drug and disease management (8. edición). Philadelphia, Pa. [u.a.]: Lippincott Williams & Wilkins. 2006. pp. 1882. ISBN 9780781757348. http://books.google.ca/books?id=aVmRWrknaWgC&pg=PA1882.
- ↑ al.], edited by Helga Rübsamen-Waigmann ... [et (2003). Viral Infections and Treatment.. Hoboken: Informa Healthcare. pp. 111. ISBN 9780824756413. http://books.google.ca/books?id=AltZnmbIhbwC&pg=PA111.
- ↑ Heikkinen T, Järvinen A (January 2003). "The common cold". Lancet 361 (9351): 51–9. Error: Bad DOI specified. PMID 12517470.
- ↑ Goldsobel AB, Chipps BE (March 2010). "Cough in the pediatric population". J. Pediatr. 156 (3): 352–358.e1. Error: Bad DOI specified. PMID 20176183.
- ↑ Palmenberg AC, Spiro D, Kuzmickas R, Wang S, Djikeng A, Rathe JA, Fraser-Liggett CM, Liggett SB (2009). "Sequencing and Analyses of All Known Human Rhinovirus Genomes Reveals Structure and Evolution". Science 324 (5923): 55–9. Error: Bad DOI specified. PMID 19213880.
- ↑ Eccles Pg.77
- ↑ 14,0 14,1 14,2 Common Cold. National Institute of Allergy and Infectious Diseases (27 November 2006) (p'unchaw: 11 June 2007 )
- ↑ Eccles Pg.107
- ↑ 16,0 16,1 16,2 editors, Ronald Eccles, Olaf Weber, (2009). Common cold (Online-Ausg. edición). Basel: Birkhäuser. pp. 197. ISBN 978-3-7643-9894-1. http://books.google.ca/books?id=rRIdiGE42IEC&pg=PA197.
- ↑ 17,0 17,1 Eccles Pg.211
- ↑ 18,0 18,1 18,2 18,3 al.], edited by Arie J. Zuckerman ... [et (2007). Principles and practice of clinical virology (6th edición). Hoboken, N.J.: Wiley. pp. 496. ISBN 978-0-470-51799-4. http://books.google.ca/books?id=OgbcUWpUCXsC&pg=PA496.
- ↑ Gwaltney JM Jr, Halstead SB (July 1997). "Contagiousness of the common cold". Journal of the American Medical Association 278 (3): 256. Error: Bad DOI specified.
- ↑ Plantilla:Cite news
- ↑ Mourtzoukou EG, Falagas ME (September 2007). "Exposure to cold and respiratory tract infections". The international journal of tuberculosis and lung disease : the official journal of the International Union against Tuberculosis and Lung Disease 11 (9): 938–43. PMID 17705968.
- ↑ Eccles Pg.79
- ↑ 23,0 23,1 Eccles Pg.80
- ↑ Eccles Pg. 157
- ↑ 25,0 25,1 25,2 Eccles Pg. 78
- ↑ Eccles Pg.166
- ↑ Cohen S, Doyle WJ, Alper CM, Janicki-Deverts D, Turner RB (January 2009). "Sleep habits and susceptibility to the common cold". Arch. Intern. Med. 169 (1): 62–7. Error: Bad DOI specified. PMID 19139325.
- ↑ Eccles Pg.160–165
- ↑ 29,0 29,1 29,2 Eccles Pg. 112
- ↑ 30,0 30,1 Eccles Pg.116
- ↑ 31,0 31,1 Eccles Pg.122
- ↑ 32,0 32,1 Eccles Pg. 51–52
- ↑ 33,0 33,1 33,2 Eccles Pg.209
- ↑ Lawrence DM (May 2009). "Gene studies shed light on rhinovirus diversity". Lancet Infect Dis 9 (5): 278. Error: Bad DOI specified.
- ↑ 35,0 35,1 35,2 Jefferson T, Del Mar CB, Dooley L, Ferroni E, Al-Ansary LA, Bawazeer GA, van Driel ML, Nair S, Jones MA, Thorning S, Conly JM (July 2011). Jefferson, Tom. ed. "Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses". Cochrane Database of Systematic Reviews (7): CD006207. Error: Bad DOI specified. PMID 21735402.
- ↑ 36,0 36,1 Singh M, Das RR (February 2011). Singh, Meenu. ed. "Zinc for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD001364. Error: Bad DOI specified. PMID 21328251.
- ↑ 37,0 37,1 Hemilä H, Chalker E, Douglas B, Hemilä H (2007). Hemilä, Harri. ed. "Vitamin C for preventing and treating the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (3): CD000980. Error: Bad DOI specified. PMID 17636648.
- ↑ Common Cold: Treatments and Drugs. Mayo Clinic (p'unchaw: 9 January 2010 )
- ↑ 39,0 39,1 39,2 39,3 39,4 Simasek M, Blandino DA (2007). "Treatment of the common cold". American Family Physician 75 (4): 515–20. PMID 17323712. http://www.aafp.org/afp/20070215/515.html.
- ↑ Eccles Pg.261
- ↑ Kim SY, Chang YJ, Cho HM, Hwang YW, Moon YS (2009). Kim, Soo Young. ed. "Non-steroidal anti-inflammatory drugs for the common cold". Cochrane Database Syst Rev (3): CD006362. Error: Bad DOI specified. PMID 19588387.
- ↑ Eccles R (2006). "Efficacy and safety of over-the-counter analgesics in the treatment of common cold and flu". Journal of Clinical Pharmacy and Therapeutics 31 (4): 309–319. Error: Bad DOI specified. PMID 16882099.
- ↑ Smith SM, Schroeder K, Fahey T (2008). Smith, Susan M. ed. "Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in ambulatory settings". Cochrane Database Syst Rev (1): CD001831. Error: Bad DOI specified. PMID 18253996.
- ↑ 44,0 44,1 Shefrin AE, Goldman RD (November 2009). "Use of over-the-counter cough and cold medications in children". Can Fam Physician 55 (11): 1081–3. PMID 19910592. PMC 2776795. http://www.cfp.ca/content/55/11/1081.full.pdf.
- ↑ Vassilev ZP, Kabadi S, Villa R (Mar 2010). "Safety and efficacy of over-the-counter cough and cold medicines for use in children". Expert opinion on drug safety 9 (2): 233–42. Error: Bad DOI specified. PMID 20001764.
- ↑ Eccles Pg. 246
- ↑ Taverner D, Latte GJ (2007). Latte, G. Jenny. ed. "Nasal decongestants for the common cold". Cochrane Database Syst Rev (1): CD001953. Error: Bad DOI specified. PMID 17253470.
- ↑ Albalawi ZH, Othman SS, Alfaleh K (July 2011). Albalawi, Zaina H. ed. "Intranasal ipratropium bromide for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (7): CD008231. Error: Bad DOI specified. PMID 21735425.
- ↑ Pratter MR (Jan 2006). "Cough and the common cold: ACCP evidence-based clinical practice guidelines". Chest 129 (1 Suppl): 72S–74S. Error: Bad DOI specified. PMID 16428695.
- ↑ Guppy MP, Mickan SM, Del Mar CB, Thorning S, Rack A (February 2011). Guppy, Michelle PB. ed. "Advising patients to increase fluid intake for treating acute respiratory infections". Cochrane Database of Systematic Reviews (2): CD004419. Error: Bad DOI specified. PMID 21328268.
- ↑ Singh M, Singh M (May 2011). Singh, Meenu. ed. "Heated, humidified air for the common cold". Cochrane Database of Systematic Reviews (5): CD001728. Error: Bad DOI specified. PMID 21563130.
- ↑ Paul IM, Beiler JS, King TS, Clapp ER, Vallati J, Berlin CM (December 2010). "Vapor rub, petrolatum, and no treatment for children with nocturnal cough and cold symptoms". Pediatrics 126 (6): 1092–9. Error: Bad DOI specified. PMID 21059712.
- ↑ 53,0 53,1 Arroll B, Kenealy T (2005). Arroll, Bruce. ed. "Antibiotics for the common cold and acute purulent rhinitis". Cochrane Database Syst Rev (3): CD000247. Error: Bad DOI specified. PMID 16034850.
- ↑ Eccles Pg.238
- ↑ Eccles Pg.234
- ↑ 56,0 56,1 Eccles Pg.218
- ↑ Oduwole O, Meremikwu MM, Oyo-Ita A, Udoh EE (January 2010). Oduwole, Olabisi. ed. "Honey for acute cough in children". Cochrane Database of Systematic Reviews (1): CD007094. Error: Bad DOI specified. PMID 20091616.
- ↑ Kassel JC, King D, Spurling GK (March 2010). King, David. ed. "Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections". Cochrane Database of Systematic Reviews (3): CD006821. Error: Bad DOI specified. PMID 20238351.
- ↑ Zinc for the common cold —Health News — NHS Choices. nhs.uk (2012 [last update]) (p'unchaw: 24 February 2012 )
- ↑ Heiner KA, Hart AM, Martin LG, Rubio-Wallace S (2009). "Examining the evidence for the use of vitamin C in the prophylaxis and treatment of the common cold". Journal of the American Academy of Nurse Practitioners 21 (5): 295–300. Error: Bad DOI specified. PMID 19432914.
- ↑ 61,0 61,1 Linde K, Barrett B, Wölkart K, Bauer R, Melchart D (2006). Linde, Klaus. ed. "Echinacea for preventing and treating the common cold". Cochrane Database Syst Rev (1): CD000530. Error: Bad DOI specified. PMID 16437427.
- ↑ Sachin A Shah, Stephen Sander, C Michael White, Mike Rinaldi, Craig I Coleman (2007). "Evaluation of echinacea for the prevention and treatment of the common cold: a meta-analysis". The Lancet Infectious Diseases 7 (7): 473–480. Error: Bad DOI specified. PMID 17597571.
- ↑ Lissiman E, Bhasale AL, Cohen M (2012). Lissiman, Elizabeth. ed. "Garlic for the common cold". Cochrane Database Syst Rev 3: CD006206. Error: Bad DOI specified. PMID 22419312.
- ↑ Murdoch, David R. (3 October 2012). "Effect of Vitamin D3 Supplementation on Upper Respiratory Tract Infections in Healthy Adults The VIDARIS Randomized Controlled Trial  Vitamin D3 and Upper Respiratory Tract Infections ". JAMA: the Journal of the American Medical Association 308 (13): 1333. Error: Bad DOI specified.
- ↑ 65,0 65,1 Eccles Pg. 1
- ↑ Eccles Pg.76
- ↑ 67,0 67,1 Eccles Pg.90
- ↑ Eccles Pg. 3
- ↑ Eccles Pg.6
- ↑ Cold. Online Etymology Dictionary (p'unchaw: 12 January 2008 )
- ↑ Eccles Pg.20
- ↑ Tyrrell DA (1987). "Interferons and their clinical value". Rev. Infect. Dis. 9 (2): 243–9. Error: Bad DOI specified. PMID 2438740.
- ↑ Al-Nakib W; Higgins, P.G.; Barrow, I.; Batstone, G.; Tyrrell, D.A.J. (December 1987). "Prophylaxis and treatment of rhinovirus colds with zinc gluconate lozenges". J Antimicrob Chemother. 20 (6): 893–901. Error: Bad DOI specified. PMID 3440773.
- ↑ The Cost of the Common Cold and Influenza. Imperial War Museum: Posters of Conflict. vads
- ↑ 75,0 75,1 75,2 Fendrick AM, Monto AS, Nightengale B, Sarnes M (2003). "The economic burden of non-influenza-related viral respiratory tract infection in the United States". Arch. Intern. Med. 163 (4): 487–94. Error: Bad DOI specified. PMID 12588210.
- ↑ Kirkpatrick GL (December 1996). "The common cold". Prim. Care 23 (4): 657–75. Error: Bad DOI specified. PMID 8890137.
- ↑ 77,0 77,1 Eccles Pg.226
- ↑ Plantilla:Cite news
Bibliografía[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ronald Eccles, Olaf Weber (eds) (2009). Common cold. Basel: Birkhäuser. ISBN 978-3-7643-9894-1.
Enlaces externos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Plantilla:Viral diseases Plantilla:Respiratory pathology Plantilla:Common Cold


c: text/html

text:
Richin yachʼon qikʼin
Röj janila yojkikot yeqatoʼ ri winäq ri nkajoʼ nketamaj más chi rij ri Biblia o chi rij ri samaj ri yeqabʼän ronojel ruwachʼulew. Richin yachʼon kikʼin ri ruqʼalajrisanelaʼ ri Jehová pa atinamit takusaj jun chi ke ri opciones ri kʼo qa pa xulan.
Takanoj jun Runimajay ri Ajawaren kichin ri ruqʼalajrisanelaʼ ri Jehová.
Takanoj achike nimamolojriʼïl richin ri oxiʼ qʼij ri nkibʼän ri ruqʼalajrisanelaʼ ri Jehová ri más naqaj nubʼän chawe.
Richin yachʼon qikʼin o yatzʼibʼan pe chi qe, takusaj jun chi ke ri direcciones ri kʼo qa pa xulan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Runasimi yachachiqkuna, Quechua teachers, Profesores de Quechua, Nous enseignons quechua. Traducciones, translations, tikraykuna, traductions. // runasimiy@gmail.com // correo@mundoquechua.org // WWW.FACEBOOK.COM/runasimiy TELEF. 996 394 284 (consultas al correo y contestamos prontamente)
sábado, 10 de agosto de 2013
Llaqtay Mamay
https://www.youtube.com/watch?v=e1VFcD5vy2w
Mamallay mamachallay maypiñaraq kanki
wawallaykiñataq runapa llaqtanpi
llakita pintuspan qanmanta waqachkan (x2)
Madre madrecita linda donde estarás?
y tu hijo llora por tí en pueblo ajeno,
envolviendo el sufrimiento.
Allpa mankachapim mamallay yanurqa
wiqinwan yapaspan mikuna pisiptin,
llampu simichanwan ninata pukuspan
muchuyta yanurqa mikuy kanankama,
llampu makichanwan ninata waykuspa,
llakita timpuchin kusiyanankama.
Mi madre cocinaba en una olla de barro
añadiendo sus lágrimas cuando escaseaba la comida,
soplaba el fuego con sus los labios suaves,
cocinaba la escasez mientras haya comida
atizaba el fuego con sus manos suaves,
herbía la tristeza mientras haya alegría.
Wawankunata huñuykullaspan
muyuriqchanpi tiyaykachikwaqku,
mikunachalla pisirqullaptin,
simichanmantam umiykullawaqku.
Reunía a sus hijos
y nos sentaba a su alrededor
y cuando la comida faltaba
de su boca nos daba de comer.
Maypiraq turillay panichallaykuna
maypiraq panillay wawqichallaykuna.
chiripi rupaypi waqaq masiykuna
qichwapi urqupi llakiq masiykuna(x2)
¿Dónde estarán mis hermanos, mis hermanas?
¿Dónde estarán mis hermanos, mis hermanas?
mis amigos que lloraban conmigo en el frío, en el calor
mis amigos que sufrían conmigo en las punas, en las quebradas.
Kuyay mamanchik qaqchawaptinchik,
kuskallanchikmi kumuykacharqanchik.
Kuyay taytanchik maqawaqptinchik,
tullpa punkupim kuska waqarqanchik.
Cuando nuestra querida madre nos reprendía,
juntos andabamos cabizbajos,
cuando nuestro querido padre nos castigaba,
llorabamos juntos en la puerta de la cocina.
Paqarin minchallam kutirqamullasaq
mana musyaychallam rikuriramusaq
pusuquy wayqunta, umaka kinrayta
sarawarkaynintam qispirqamullasaq.
mañana, pasado volveré,
sin previo aviso apareceré
por las quebradas de pusuquy (lugar), por las laderas de umaka (lugar)
por sarawarkay (lugar) arribaré.
Potrero wichayta, waywaka qipanta
qanchis qisquchantam chayarqamullasaq
por encima de potrero (lugar), por detras de waywaka (lugar)
por las siete curvas (lugar) llegaré
Retratochayta qawaykuspaqa
kuyay mamallay amaña waqaychu
wayunachaypi pachachallayta
qawaykuspaqa kusirikuchkayña
chayarqamusaqñam...
Viendo mi retrato,
ya no llores madre querida
viendo mi ropa en el lugar donde guardo
alegráte ya, ya llegaré.
jueves, 1 de agosto de 2013
Uso de Adjetivos y Adverbios quechua
jueves, 7 de febrero de 2013
Runasimipi videokuna
viernes, 1 de febrero de 2013
lunes, 29 de octubre de 2012
martes, 23 de octubre de 2012
cuento quechua, runasimi willakuy
¿Dónde estará mi madre?
Ischu ukupis huk yutu uqllasqa. Chay yutus nisqa: "Trigo maskakuq risaq", nispa.
Chaysi uqllasqanmanta trigo maskakuq risqa. Kunallanmi kutiramusaq nispansi, chay yutu risqa.
Qichpachallantas risqa trigo maskakuq, hinaspas manaña uqllasqañachu.
Mana maman uqallachkaptinsi huk yutucha tuqyaramusqa. Chay yutuchas qawasqa waqtankunata, hinaspas mana rikusqachu mamanta.
Chay tuqyaramuq yutuchas sunqunta tapukusqa: ¿Maypitaq mamay kachkan?, nispa.
Manas mayqin waqtapipas kasqachu, hinaspas chay yutucha nisqa: Risaqyá mamay maskaq, nispa.
Yutuchas maman maskaq risqa. Manas yachakusqachu imayna kasqanta, mana maman uqllachkaptinsi tuqyaramusqa. Waqtanpi maman kasqanta manas rikusqachu yutuchaqa.
Mamanta maskachkaspas llamawan tuparusqa. ¿Qamchu mamay kanki?, nispas yutucha llamata tapusqa. Llamaqa qawayllas qawasqa, manas imatapas nisqachu.
Yutuchaqa sunqunta nikusqa: Llamaqa manam mamaychu kasqa, nispa.
Hinaspas yutuchaqa tukuy niqman pawaykachasqa mamanta maskaspa. Manasá yachasqachu maman imayna kasqanta.
Chaynallas mamanta yutucha maskasqa, hinaspas tarukawan tuparusqa: Paytapas tapusqa: ¿Qamchu mamay kanki?, nispa.
¿Imaynataq ñuqa qampa mamaykiqa kayman?, nisqa chay tarukaqa. Ñuqaqa tarukam kani, nispa. Chaynata yutuchaman niptinsi, hinalla purisqa. Yutuchaqa sunqunpi nikusqa: Llamaqa manam mamaychu kasqa, tarukapas manataqmi mamaychu kasqa, nispa.
Chaymantas yutucha sunqunta tapukusqa: ¿Maypiraq kachkan? ¿Maypiraq mamay kachkanman?, nispa. Hinaspas wikuñawan tuparusqa. Yutucha tapusqa: ¿Qamchu mamay kanki?, nispa wikuñata. Ñuqaqa manam mamaykichu kani, ñuqaqa wikuñam kani, nispansi wikuñaqa nisqa.
Hinaspas chay yutuchaqa hinalla purisqa. Llamaqa manam mamaychu kasqa, tarukapas manataqmi mamaychu kasqa, wikuñapas manataqmi mamaychu, nispa nikusqa. ¿Ñuqapa mamay kanmachu karqa?, nispansi sunqunta tapukusqa.
Arí, kanmi mamayqa, nispansi nikusqa. Sumaqtam yachani mamayuq kasqayta. Imaynapas tarisaqmi, tarisaqmi, nispa.
Kunanqa yutuchaqa manas puriyllañachu purisqa, aswansi kallpayllaña risqa.
Hinaspansi huk atuqta rikurusqa. ¿Mamaychu wak kanman?, nispa sunqunta tapukusqa. Yutuchaqa manas sayasqachu tapukunanpaq. Aswansi kallpaspa nikusqa: Manañamyá mamayta tariniñachu, nispa.
Atuqqa manam mamaychu kasqa, nispa. Manas mayniqpipas mamanta tarisqachu. Yutucha manañas kallpasqañachu aswansi sayaykusqa, hinaspansi hawanta qawaykusqa, chaypis huk kunturta rikurusqa.
Waqaya, wak hanaypi mamay kachkasqa, nispas nikusqa yutucha. Qawaspansi qayasqa: mamáy, mamáy, mamáy nispa. Ichaqa manas kuturqa sayasqachu. Hinaspansi sunqunpi chay yutacha nikusqa: kay kunturpas atuq hinam manam mamaychu kasqa, nispa.
Chaymantas aswan hawanta qawaptin, rikurusqa avionta. Chaysi nisqa: Waqaya mamayqa wak hanaypiraq kachkasqa, nispa. Chaytas qawaspa qayakusqa: mamáy, kaypim ñuqaqa kachkani, nispa.
Ichaqa avionpas manas sayasqachu. Chaysi yutuchaqa sunqunpi nikusqa: manam kunturpas, avionpas uyarimuwanchu mana mamay kaspam, nispa. Hina chaypis yutuchaqa rikurusqa hatun carrota.
¡Kayqaya kunanqa tariruniña mamayta!, nispas nisqa. ¡Waqaya wakpi mamayqa kachkasqa! nispas nisqa.
Chay carromansi kallpaykuspa, siqarusqa. Chaysi carroman siqaruspa, qayakusqa: mamáy, mamáy, mamáy nispa chay hatun carrota.
Hinaspansi yutucha carropa qaparisqanta uyariruspan, tapukusqa: ¿Imá? manam qamqa mamaychu kasqanki, nispa kutichikusqa.
Yutuchaqa carro hawanpi nikusqa, ¿imamantaq siqaramuni? Uraykusaqmi kaymanta, nispansi qayakun, ¡sayaykuy! uraykuytam munani, nispa.
Ichaqa mana uyarispas, qaparistin carroqa risqa. Yutuchapas hinallas hawanpi risqa.
¿imayná? ¿maytaraq kay qapariq apawachkan? ¿imapaqtaq siqaramurani? Uraykuytam munani, nispas yutuchaqa qayakusqa. ichaqa manas hatun carroqa uyarisqachu, aswansi qaparispa yutuchataqa aparun.
Chaymantas chay hatun carroqa manaña qaparisqachu, sayarusqa, yutuchapas sayarusqas. Chaysi yutuchaqa tapukusqa:¿maypitaq kachkani? wasiytam riyta munani, mamaypatam riyta munani, nispa.
Chaynata nispansi carropa hawanmanta uraykusqa, rikuq rikuqllaña. Hinaspas rikurusqa wakin yutuchakunata tuqyasqataña mamantawan. Chaysi yutuchapa maman rikuruspataq nisqa: Kayqaya kaypiña kachkasqanki. ¿maytataq rirqanki? llakikurqanim qanmanta, nispa.
mamay kayqaya tariruykiña, nispas chay yutuchaqa kusikusqa.
Tuqyaramuspaymi mana qamta rikurqaykichu, hinaspaymi masqaniyki rirqani, nispas yutucha nisqa. Qamqa manam llama hinachu kasqanki, tupasqay taruka hinachu, wikuña hinachu, nispas nisqa. Kunturpas, avionwan kuska hanayninta pawaspanku manam uyariwarachu nispas nisqa yutuchaqa.
Qamqa ñuqa hina yutum kasqanki, nispas yutucha kusikusqa.
lunes, 24 de septiembre de 2012
carnaval cotabambino niñita bailando
domingo, 23 de septiembre de 2012
Declaración del Milenio
55/2. Declaración del Milenio
55/2. Kaypachapa Willarikuynin
Kaypachapa Willarikuynin
2.- Riqsiparinikum, llapanchikpa qawarinanchikta, llaqtanchikunapa allin kawsayninta hinataqmi qawarinanchik, kallpanchachinanchik runapa allin kayninta, hina kaqlla chay kaqlla kay pachapi kayninta. Hatun kamachikuq hinam allinta kamachina kaypachapi runakuna rayku, wakchakunapaq aswantaq warmakuna rayku, paykunam musuq runakuna kanqaku.
3. Hatun Huñunakuypa kamachiynintam aswan kallpanchachiniku Carta de las Naciones Unidas nisqanta, llapa runapaq kaptin, haykaqpaqpas kaptin. Kay pachapi llapan llaqtakunapa, aswan huñunakuy, qawarinakuy, tinkunakuy, rimarinakuy kaptinmi kallpanchakunqa chay hatun huñunakuypa kamachikusqanman hina.
4. Chay kamachiyman hinam kay pachapi allin kawsayta wiñaypaq puririchisaqku. Llapan llaqtakunawan chay kaqlla kaynintam munaniku, suyunkuna kaqta hinallataq imaynam kamachinakuyninkuta sumaqyachiyta, awqanakuymanta allinman chayayninyta llapan llaqtakunapa munasqam hina, qawa llaqtakuna atipasqan llaqtakunapa, kikinku kamachinakuyninkuta, ama qawa llaqta imapipas huk llaqtaman atipayninta, llapanchikpa imapipas chay kaqlla kayninta, imayna kaspapas, imapi iñispapas, imayna rimaspapas chayta mana qawarispa hinataq qawa llaqta yanapanakuytam qawariniku, ima wakcha kay, runa kay, kawsaynin sasachakuykunamanta qatarichinapaq.
5. Kay pachapi runakunapaqmi allin kallpanchay kanan, chaypaqmi allinta qawarispa puririchichanchik, kunanqa manam allintachu aypunakun chay musuq tinkunakuq llaqtakunapa kallpanchayninqa, hinallataq chaninpas. Riqsirinikum hatun atiysapa llaqtakunata, musuq kallpanchakuq llaqtakunatapas sasachakusqankuta, kay wakcha llaqtakuna yanaparinankupaq. Chay raykum llapanchik yanapanakuspa ñawpaqman qawarispa mana imatapas manchakuspa puririnanchik. Kay ruwaykunam llapan llaqtakunapaq kanan, wakcha llaqtakunapaq, huknin llaqtakunapaqpas chay raykum tukuy kamachiykunata ruwana, chay llaqtanakunawan kuskanchaykanakuspa.
• Chay kaqlla kay. Allin puririymanta, manam pitapas mayqin llaqtatapas micharichinachu. Warmipaq qaripaqpas chay kaqllam kanan imapas.
• Yanapanakuy. Llapan llaqtakunapa sasachakuyninkunaqa chay kaqllam, llapankupa qawasqanmi kanan, imaynam allin kaykuna, yanapanakuykuna hina. Sasachakuqkuna, wakchakunam aswan yanapanakuykuna chaskiqmi kanan, atipayniyuq llaqtakunamanta.
• Uyachanakuy. Kikin puram runakunaqa kawsarinanku, huk iñiqkuna, huk kawsaqkuna, huk rimaqkunapiwan. Chaykunam allin qawarina, manam manchachikunachu muchuchinakunataqchu, kaypachapi llaqtanchik puraqa. Llapan llaqtakunapim qawka kawsayta allin tinkunakuyta kallpanchananchik.
• Kay pachanchik allin qawarininmanta. Lliw kaysaykunaqa hinataq uywakunapas allin miray, allin kawsaypas, kanantam qawarinanchik allinman chayarinapaq. Chaymi hamuq runamasinchikunaman saqirisunchik kay pachanchikpa qukuwasqanchikta. Tikrachinam imaynam kunan kamachikuykunata, aswan allinpaq hamuqkunapaq, wawanchikunapa, wawankunapaqpas.
• Llapanchikpa ruwana. Llapan llaqtakunam allinta tinkunakuspa, sasachakuykuna mana mirananpaq, allin kawsayman hinataq allin yachayman chayanapaq imatapas ruranchik, tukuy imatapas kamachinakunanchik. Llapan huñunakuymanta aswan hatun kasqan rayku, chaymi Hatun Huñunakuyqa, aswan kamachikuykunatam, chaypaq hina ruwarinan.
9. Chay raykum kamachiniku:
• Hatun Huñunaykuta aswan kallpanchasun, qawka kay, allin kaytawan alllinta puririchinanpaq, chaypaqmi tukuy imatapas quna, mana awqanakuy kananpaq, allin kay takyananpaq awqanakuy tukuptin imapas allichanapaq. Chaypaqmi Asamblea Generalta mañaniku, Hatun Huñunakuypa Operaciones de Paz nisqan huñunakuyninpa, qawachiyninta aswan qawarisun nispa.
• Hatun Huñunakuyta huk huñunakuykunawan allinta tinkunachisun imaynam Capítulo VIIIpi kamachikuynin kaqta hina.
• Awqanakuna qawanapaq, chinkachinapaq, runakuna tukuy llaqtakunawan allinta imatapas ruranankupaq qawarina, hinataqmi llapan llaqtakunata mañaniku icha anrinikunmanm musuqmanta qawankuman ima Estatuto de Roma de la Corte Penal Internacional nisqanta.
• Llapallanchik tukuy imata rurachwan ama awqa manchakuy kananpaq, hinataq huk huñunakuykuna, kay nisqanchikpaq kaptin chaymanpas asuykunanchikpaq.
• Droga nisqan, runa wañuchiq, chinkachinapaq llapanchik imakunatapas rurananchik, llapan llaqtachikpi allinta kamachispa chinkachinapaq.
• Llapan llaqtakunapim aswan imakunatapas kallpanchaspa rurana, huchallikuyta chinkachinapaq, warmi rantiy, runa rantiy, mana allin qullqichakuypas tukunanpaq.
• Hatun Huñunakuy qullqi wanachiyninkunata tukurichisun, manam allinchu wakcha llaqtakunam aswan sasachakunku, aswan chay wanachiykunata tikrachisun allin kuti qawayman, chaynaqa chinkachisun chay wanachiykuna mana huchayuq runakunaman mana chayananpaq.
• Hukllamanta chinkachisun hatun awqanakunata, aswan nuclear awqanakuna nisqanta, chaypaq imatapas rurana chayna kananpaq, kanmantaqmi haykaqpas, llapan llaqtakuna qayarinapaq, chaypi kamachikuykunata, chay hatun awqanakuna, chinkachinapaq llapanchik qawarisunchik.
• Hinallataqmi taksa, sampa awqanakuna ama pipapas makimpi mirarinanpaq kamachikuykunata qawarina, allin kawsayman chayarinapaq, llaqtanchikunapi chay awqanakuna chinkananpaqpas imaynam Hatun Huñunakuypa Conferencian kamachikusqanman hina.
• Llapan llaqtakunata mañakuna, icha awqanakuna hapiy, allchay, ruray hinallataq mina personal nisqan awqana ama kananpaq, Convencionman tinkunakunankupaq, chinkachinapaqpas, hinataq tinkunakuchun allichasqa Protocolo mina awqana Convencionmanpas.
• ama suyaspa, ancha manuyuq kaq llaqtakunata aswan qawkayaykachinanpaq allin kamachikuyta rurachunku, hinataq llaqtakunapa manunkuta qupuchunku, chaypaqmi kay llaqtakuna, wakcha kayta, sapa llaqtankumanta chinkachinankupaq, imatapas rurananku; hinaspa
• wakcha kaymanta aswan lluqsiy munaq llaqtakunata, aswan yanapay, allin kawsayman chayarinankupaq kachun.
17. Quchapi musuq kallpanchakuq taksa llaqtakunapa sasachakuyninkuta qawariniku, chaypaqmi puririchiniku Programa de Acción de Barbados nisqanta, hinaspa qawarinikutaq Hatun Huñunakuypa 22 huñunakuy Asamblea Generalninpa kamachikusqanta. Qawa llaqtakunatam mañariniku, qawachunku chay wakcha taksa llaqtakunapa allin kawsayninta, imaynan kayninkuta.
18. Mana yaku patayuq kaq musuq kallpanchakuq llaqtakunapa sasachakuynin, muchuyninkunatapas qawarinikum, chay raykum mañakuniku yanapukuqkunata, hinaspa mirachimuchun chay qullqi yanapayninkuta, yachay yanapayninkutapas chay llaqtakunapaq, chayna wakisqa kasqankuta qawarispa allin puririyman yanapanankupaq, imankunapas kayman, chayman allinta aparinankupaq.
19. Hinataqmi kamachiniku:
• Qawarinataqmi chay watakunallapi, llapan llaqtapi warmi, qari warmakuna, primaria yachayllatapas tukunankupaq, chaywan warmi, qari warmapas, kaqlla tukuy yachayman atinankupaq.
• Chay watallapaqtaq pisichina, kimsaman tawamanta, mamakunapa wañuyninta, iskayman kimsamanta, manaraq 5 watayuq warmakunapa wañuynintapas, kunan kaqkunata qawaykuspa.
• Chaypachapaqmi harkayachina, chinkachina VIH/SIDA nisqan wañuy unquypa mirarinanta, chukchu unquypa wañuchikuyninta, hinataq huk llapa runa hapiq hatun unquykunatapas.
• Aswanmi qawarina wakcha warmakuna VIH/SIDA wañuy unquywan kaqkunata.
• 2020 watapaqmi 100 hunu wakcha runakunapa kawsayninta imaynallatapas allichachina, imaynam “Ciudades sin barrios de tugurios” kamachikuyninman hina.
• Rurana, haypachinataq kamachikuykunata, llapallan llaqtakunapa sipasnin, maqtankunapas allin llankayniyuq, chaninchasqayuq kanankupaq.
• Hampi ruraqkunata mañarina wamaq hampikunata mirachinankupaq, llapan musuq kallpanchakuq llaqtakunapi runakunapaq aypayninman kananpaq.
• Llaqta huñunakuywan sapaq huñunakuywanpas kuska allinta puririnankupaq, tukuy imatapas rurana wakcha kayta chinkachinapaq hinallataq allin kawsayman chayarinankupaq.
• Qawarinataqmi musuq yachaykunata llapanku aypunakunankupaq, aswan willarikuymanta, yacharichikuymanta yachaykunata imaynam Declaración Ministerial 2000 del Consejo Económico y Socialnisqanman hina.
• Sacha markakuna allinta patachanapaq, wiñarinanpaq, mirarinanpaqpas tukuy imatan rurarinanchik chayna kananpaq.
• Convenio sobre la Diversidad Biológica y la Convención de las Naciones Unidas nisqanpa kamachikuyninta, aswan mañarikusun nisqanman hina kananpaq, llaqtakuna ancha usyawan chunniqyayninmanta, Africa llaqtapi aswanqa.
• Yakukuna mana allin hapiyninta chinkachisun, tukuy kaq kamachikuykunata, chay patachachinapaq, llapanchik allinta aypunakupaq, lliw suyupipas, llaqtanchikpipas, kayllapipas.
• Runamasinchikuna, pacha llakichiq huk llakikunatapas pisirichinapaq qawarinanchikmi llapanchik chaypaq imatapas rurarapaq.
• Qawarinikutaqmi kayninchikmanta yachaykunaman pikunapas yacharinanpaq.
• Llapa llaqtanchikuna runapa, tukuy ima, allin kawsayninpaq kaqta kamachisun, allinta qawarispa chayna kananpaq.
• Llapan llaqtanchikunapi mirarichisun llaqtapa kamachiynin allinta puririnanpaq, hinallataq allin kawsayninchiktapas, aswan sapan kaqkunapatapas.
• Warmi chaqtaykunata chinkachinam, chaypaq Convecion nisqanta paqtachina chaykuna chinkananpaq.
• Huk llaqtayuq runamasinchikuna allin qawasqa kananpaqmi tukuy imatapas rurananchik, hinataq llankaqkunapaq, ayllunkunapaqpas, tukuchinam imayna kayninchikmanta, llaqtanchikunapi mana allin qawanakuy kaptin, hinaspa aswan allin kawsaypi kakunapaq, allinta kamachinakuna.
• Chay kaqlla llapanchik kuska allinta qawarinachikusun chaypi llaqtanchikunapa runamasinchikuna uyarichikunankupaq.
• Willarikuqkuna allinta yacharichiwananchikpaq imatapas rurasunchik chay kaqta hina willawananchikpaq.
Chay raykum kamachiniku:
• Qawa yanapanakuyta kallpanchana, hinallataq lluqsiq runakuna chaskiq llaqtakunatapas yanapana, chaykunata llapankuta yanapanankupaq, qawarinankupaq hinaspa lluqsiqta, huk runakunatapas kikillanmanta kutirinankupaq, musuqmanta llaqtankupi takyakunankupaq.
• Convención sobre los Derechos del Niño12 nisqanta musuqyachisun, puririchisun, hinaspa warmakuna rantiy, awqanakuypi kay, mana allin, millay ruraykunapi kaqta chinkachinapaq kamachikuykunata puririchisun.
• Llaqtakuna hawka kaypi takyakunankupaq yanapasunchik, takyachisunchik, hinaspa allin llaqta kamachiyman puririchisun, chayna kananpaq tukuy rikchaq yanapaykunata chayarichisun.
• Africapi wakcha kay chinkachinapaq, allin puriyman chayanapaq, tukuy rikchaq kamachiykunata rurasunchik, manunkuta tukuchisun, allinyachisun rantinakuyman lluqsinankupaq, musuq yachaykuna, qawa qullqiwan llankaq hamuy munaqkunata mirarichisunchik.
• Africata aswan yanapasunchik hatun VIH/SIDA wañuy unquy ama mirananpaq, hinallataq huk unquykunatapas.
• Consejo de Seguridadta aswan alliyachisunchik allinta qawarispa tukuy imaymanankunapi.
• Consejo Económico y Socialta kallpanchachisunchik, chayarisqanman hina, chaywan allinta puririnanpaq imaynam Cartapa kamachikuyninman hina.
• Corte Internacional de Justiciata kallpanchachisunchik llapa llaqtakunapa allin kawsay, hawka kawsaypas kananpaq.
• Hatun Huñunakuypa, sapa huñunakuynin, kikinku pura allinta qawarichinakunankupaq, ruranankupaqpas, aswan qawarisunchik.
• Organizacionta qawarisunchik atiyniyuq kananpaq, allinta kasqanpipuni kamachikuynin rurarinanpaq.
• Secretariata mañarisunchik, Asamblea Generalpa kamachikuyninkunaman hina, llapan llaqtakunapaq chay atiykuna aypunanpaq, aswan allin kamachikuykunawan, musuq yachaykunwanpas, hinaspa chay llaqtakunapa mañakuyninkunata, allinta qawarispa puririchichun.
• Convención sobre la Seguridad del Personal de las Naciones Unidas y el Personal Asociado nisqanman tinkunachiyta qawarisunchik.
• Hatun Huñunakuy, huk huñunakuyninkuna, Bretton Woods nisqan huñunakuy hinallataq Organización Mundial del Comerciopiwanpas allin puririyninta qawarisunchik allin kawsayman chayanankupaq, huk huñunakuykunaywanpas ima, hawka kay, musuq kallpanchakuypas, sasachakuypaq, allin kamachikuykuna tarinapaq.
• Sapaq huñunakuyman, yanapakuy huñunakuykunaman llaqtamanpas qawarisunchik, aswan allin kayman chayananpaq, Organizacionpa kamachikuynin allinta rurakunanpaq.


text:
¿Churankuchu Jehová Diospa testigonkuna diezmota?
Orqoy
Manan. Jehová Diospa testigonkunaqa manan pagaykuchu ni ima diezmotapas. Tukuy imatapas ruwayku sapankaq sonqoykuman jina churasqaykuwanmi. Ichaqa, ¿imaraykutaq Jehová Diosri kamachikuran diezmota churanankupaq? ¿Imaraykun Testigokuna mana chayta ruwankuchu?
Ñaupa Israel llaqtatan Diosqa kamachisqa diezmota otaq nisunman imapas kaqninkumanta chunka kaq parteta churanankupaq, chaytaqa sacerdotekunamanmi qonanku karan. Cristianokunan ichaqa manaña ruwanankuchu chayta, Bibliaq nisqanman jinaqa manañan junt’anankuchu chay kamachikuyta (Hebreos 7:5, 18; Colosenses 2:13, 14).
Chaymi noqaykuqa ima diezmotapas otaq ofrendatapas churashanaykumantaqa ñaupa cristianokuna jina ruwayku: mana obligasqalla tukuy sonqowan contribucionta churayku, chaymantapas sapankayku mana imata cobraspalla Diosmanta yachachiyku.
Chayqa Bibliaq nisqanman jinan kashan, 2 Corintios 9:7 texton nin: “Chayrayku, sapanka imaynatachus sonqonpi yuyaykusqanman jina qochun, ama mala voluntadwanchu nitaq obligasqa jinapaschu, Diosqa kusisqa qoqtan munakun”, nispa.
Astawan yachanapaq
SAPA KUTILLA TAPUKUSQANKU
¿Ima qolqewanmi gastokunata paganku?
Manataq qolqetapas diezmotapas mañaykuchu chayqa, ¿imaynapin predicación aparisqayku pachantinman mast’arikushan? Chaymantan kaypi yachanki.


text:
Archivo mensual: julio 2014
SUMAK TAKIK MASHITA RIKSISHUN
Mariela Condo takik mashipa kawsayta, kunan pachapi riksipashunchik.
Mashikuna shinallata kay takikunatapash uyapaychik
Takipa Shuti: Hacia dónde escapas
Takipa Shuti: Tarde o Temprano – Carlos Grijalva y Mariela Condo
WIÑAY KAWSAY – KILLKASHKA PANKA Nº 60, RAYMI KILLA (Junio 2014)
Ñukanchik mishki kichwa shimimanta wiñay kawsay killkashka pankapi riksishunchik
WIÑAY KAWSAY – KILLKASHKA PANKA Nº 59, AYMURAY KILLA (Mayo 2014)
Kikinkunapak tukuy shunkuwan wiñay kawsay pankata apamupanchik.


text:
Lección 5
¿Imatata Diosca cai Alpahuan ruranga?
1. ¿Imapata Alpataca Diosca rurarca?
Gentecuna causachunmi Diosca Alpataca rurarca. Cutin jahua cielotaca angelcuna causachunmi rurarca. Adanda, Evataca cielopi causachunga na rurarcachu (Job 38:
Jardín de Edenllami shuj Paraíso carca. Adanhuan Evahuan huahuacunata charijpi, gentecuna mirashpami tucui cai Alpa paraíso tucuna carca (Génesis 1:
2. Cunanbica ¿imamandata Alpaca na shuj paraíso can?
Paita na cazuimandami Diosca Adanda, Evatapash jardín de Edenmanda llujchirca. Chaimandami Paraisoca tucurirca. Pipash cai Alpata shuj paraisota ruraitaca na ushashcachu. Bibliapica nijunmi cai Alpaca nali, millai gentecunapa maquipimi can nishpa (Job 9:24). Génesis 3:
Gentecuna Paraisopi causachunmi Diosca munan. Chaitaca ¿pactachingacha? Ari. Diosca tucui ushaitami charin. Paipa munaitaca pactachingami (Isaías 45:18). Jipa punllacunapica, callaripi Dios munashcashnami gentecunaca Paraisopi causanajunga. Salmo 37:
3. Cai Alpaca ¿imashinata shuj paraíso tucunga?
Jesús cai Alpata mandajujpimi shuj paraíso tucunga. Armagedonbimi Jesusca ali angelcunahuan Diospa contracunata tucuchinga. Shinallata huaranga huatacunatami Diablota huatashpa vichanga. Contracunata tucuchijuj punllacunapica Diosta sirvijcunataca Jesusmi cuidanga. Chai jipaca Paraisopimi para siempre cushijushpa causanajunga. Apocalipsis 20:
4. ¿Ima horata llaquicunaca tucuringa?
¿Ima horata Diosca Alpamanda nalicunata tucuchinga? Nalicunata tucuchina punlla chayamujujta yachachunmi, ima llaquicuna ricurimunata Jesusca villarca. Cunanbimi ninanda llaquichij punllacunapi causanajunchi. Chaicunami ricuchin tucurimui punllacunapi causanajushcata. Mateo 24:
Jesús jahua cielomanda huaranga huatacunata cai Alpata mandajushpami llaquicunata tucuchinga (Isaías 9:
5. Paraisopica ¿picunallata causanga?
Diosta cazujcunallami Paraisopica causanga (1 Juan 2:17). Ali shungu gentecunata mascashpa Diospa ñaupajpi ali ricurichun yachachigrichi nishpami Jesusca mandarca. Paraisopi causachunmi Jehová Diosca ashtaca ashtaca gentecunata yachachijun (Sofonías 2:3). Testigo de Jehovacunapa tandanajuicunapica familia enteromi cushilla Diosta sirvinajun. Bibliapa ali villaigucunata uyashpami cusahuarmi ali causanata, huahuacunata ali cuidanatapash yachajun. Miqueas 4:


text:
Tsinghua Yachay sunturnin
Tsinghua Yachay Sunturnin THU (chunwa simipi: 清華大學, Qīnghuá Dàxué; kastilla simipi: Universidad Tsinghua) nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika Yachay sunturmi, Pikkin llaqta. Qhapaq runa: Gu Binglin
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tsinghua Hatun Yachay Sunturnintaqa 1911 watapi.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay suntur hatun runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tsinghua Yachay sunturnin.
- Qillqaq web
- Tsinghua University Library
- Tsinghua University News
- Inter-University Program for Chinese Language Studies at Tsinghua University


text:
45 kaq willakï
Jordán mayuta tsimpayan
¡RIKË! ¡Jordán mayuta tsimparëkäyan israelïtakuna! Pero ¿mëchötaq yakuqa këkan? Manaraq pasayaptenqa atskash yaku këkänaq, tsë tiempoqa alläpash tamyëkunaq. ¡Pero kananqa llapan yakush tsakirishqa! ¡Puka lamarta pasayanqannömi, tsimparëkäyan tsaki patsapa israelïtakunaqa! ¿Mëtaraq ewkushqa tsëtsika yaku? Mä rikärishun.
Jordán mayuta israelïtakuna tsimpayänan tiempo chäriptinshi, ‘nöpantsiktam arca del pacto nishqanta katakurkur sacerdötekuna ëwayanqa. Jordán mayuman chakinkunata yëkaratsiyaptinnam yaku tsakirenqa,’ nishpash nitsinaq Jehová israelïtakunata Josuëwan.
Tsëshi nunakuna nöpanta arca del pacto nishqanta katarkur sacerdötekuna apayan. Y Jordán mayuman chärirshi yakuman yëkuriyan sacerdötekuna. ¡Alli ruri këkarpis, sacerdötekuna yëkur qallëkuyaptinshi mayu tsakirinaq! ¡Tsëqa huk milagrosh! Más umaninchöshi Jehová tsapärinaq yakuta mana pasanampaq. ¡Tsakish quedarinaq mayu!
Tsaki mayu chöpimpash pasariyänaq arca del pacto nishqanta kataraq sacerdötekuna. ¿Kë dibüjochö rikëta puëdenkiku? ¡Tsëyaqnash, tsaki patsapa Jordán mayuta tsimpar qallëkuyänaq llapan israelïtakuna!
Llapan tsimpariyaptinnash, Jehová nitsinaq Josuëta 12 kallpayoq nunakunata: ‘Arca del pacto apaq sacerdötekuna mayuchö këkäyanqanyaq kutiyë. Y tsëpita apayämunki 12 rumikunata, ampipa llapëki quedakuyänëki sitioman churayänëkipaq. Tsënöpam, tsë rumikuna ima significanqanta wambrëkikuna tapuyäshuptikeqa, willayanki imanö arca del pacto nishqanta tsimpëkätsiyaptin Jordán mayu tsakirenqanta.’ ¡Y kë milagrotash tsë rumikuna yarpätsiyänan kanaq! Hina Josuëqa tsaki mayuchö sacerdötekuna shäräyanqanmanshi 12 rumita churanaq.
Por finnash, arca del pacto nishqan kataq sacerdötekunata, ‘lloqayämi Jordán mayupita,’ ninaq Josué. Y këta rurariyaptinnash yapë yaku ëwar qallëkunaq.
Josué 3:1-17; 4:1-18.


text:
Allin chiqap puriypi kawsay kananpaqmi huk kamachikuy lluqsimunanpaq rimanakuyku, ruray atinanchiktapas sapakama ruraspa, Derechosninchikkunatapas mana sarunchaspa kawsanapaq.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Pichus qasi kawsayta waqllichinqapas, turyanqapas, chaykunapaqmi wanachiykuna kamachikamunqa; hawka purikunapaq, qispisqa purikunapaq, runapa kaqninkunata mana pipas hapinanpaq ima, kallanqataq kamachikuykuna.
(ch) Perú suyupi tiyaq runakunapa derechunkunata kallpanchanapaq, Hatun Kamachinata, huk kamachikuykunatapas qawarispa tiyanapaqmi wakichinqa, chaykunawanmi hawka kawsayta runakunaqa tarinqa.
(h) Llaqtapipas, ayllupipas, wasi ayllupipas manaña maqanakuy, awqanakuy kananpaqmi kamachikamunqa, chaywanmi warmikunata, warmakunata, machu payakunata imam aswantaqa kallpawan qawarinqa.
(i) Maypichus aswan awqanakuy, chiqninakuy ima kan, chaypim kallpawan kamachikuy churakunqa.
(k) Hawkalla kawsaypi tiyanapaqmi yachay wasikunapi yachaykuna churakunqa, chayqa llapan runakunapa Derechosninkuna amachaspa purinapaq, imamantapas pampacharikuspa allin justicia aypanapaq.
(l) Llaqta runakuna hawka kawsaypi tiyanankupaq Estado nisqamanta qawaq institucionkuna allin kamachikuykuna aparikunqa.
(ll) Policía nisqa ukupipas allin runakayta, llaqtanchik allin chaninchayta yachachikunqa, hinallataq yachayninta mastarinqa huk musuq yachaykunawan, chaymanhinataq pagonkutapas chaskinqaku.
(m) Hatun llaqtakunapipas, huchuy llaqtachakunapipas hawkalla purikunapaq sistema nacional de seguridad ciudadana nisqata churachinqa, chaytas umallinqa alcaldekuna, Estado nisqapap llamkaq oficinakuna, llaqta runakunapa yanapayninwan.


text:
Prefectura marka kamachik ukumanta, kay martes 11 de octubre tutamanta, warmi wawakunapi yuyashpa yanaparkami; paykunapash yachachun, pushakkuna tukuchun nishpami prefectura yanapaykunatak ishki warmi wawakunaman chaskichirka.
Markapak pushak mashi Jorge Guamán Coronel, uchilla kallpa imashina purishkakunatak yuyarishpa, rimarkami, kunan kay pacha wawakuna imashina cambios culturales, sociales, tecnológicos kunatak charishkata, ashtawan, ayllu llaktakunapika runa unanchakunapash chinkarishpa samushka nirkami.
Kay yuyaykunawan mashi prefecto, bastón de mando pay 15 de agosto pucha prefecto tukushpa chaskiskatak kurkami mani verónica Ayalaman, kay yuyaykunawa, ayllu llaktakunapi, yachana washikunapi lideres pushakuna tukuchun nishpami markapak pushaka chonta kaspita chaskichirka.
Shinallatak, kipa pushak pani Silvia Bravo Cajas, kurkami “La bandera roja y azul”, uchilla warmi wawa Jomaira Floresman, kaymi kan ñukanchik lucha, yuyaykuna, cotopaxenses kashkatak rikuchik nishpami chaskichirka.
Chay kipa, mushuk pushakunaka rikukriskami, direcciones de Riego, Ambiente, Obras Públicas, Planificación, imashina llankaykunapi katikushkakunata riksinkapak; ashtawan, tantanakuykunapika rimarkami paykunapak kawsaykunatak.
Warmi wawakunapash lideres pushakuna tukuchuk kay llankaykunata ushallkami, alltawan, shamuk punchakunapi shukti yanapay llankaykunawan katinkami plan internacional, shinallatak prefectura marka kamachik ukumanta, chikan chikan llankaykunapi yanapamunka.


text:
Neymar
Neymar da Silva Santos Júnior icha Neymar Jr. sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi paqarisqa Mogi das Cruzes llaqtapi - ) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Tayta: Neymar da Silva Santos, Mama: Nadine Santos.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Neymar.
- Uficial qillqa web


text:
Qullana Mariya
Qullana Mariya nisqaqa (kastilla simipi: Virgen María, latin simipi: Virgo Maria, grigu simipi: Πapθέvoς Mapίa [Parthénos María]) Hisuspa maman karqan, kristiyanu iñiypi Apu yayapa Maman nisqa.
Kristiyanu iñiykamaqa wirhinsi (mana yuqusqa warmi) karqan, Husiy sutiyuq qiru llaqllaqwan tiyakuq. Ch'uya Ispiritup ch'uyalla, llump'aqlla yumasqan kaptinsi, Jesus wiksanpi tukurqan.
yayan: hutsannaq)|Huwakin, Mama: Hutsannaq Ana.
Kathuliku Inlisyapiqa Much'aykusqayki Mariya manaqa ( Mamita Mariya) nisqapim Qullana Mariyata yupaychanku.


text:
Zhao Ziyang
Zhao Ziyang , Zhao Xiuye (Chinu simipi: 赵紫阳, chino tradicional: 趙紫陽, pinyin: Zhào Zǐyáng , Wade-Giles: Chao Tzu-yang) sutiyuq runaqa, 17 ñiqin kantaray killapi 1919 paqarisqa Henan llaqtapi - 17 ñiqin qhulla puquy killapi 2005 paqarisqa Pikkin llaqtapi) Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtap pulitiku qarqan. .
1980 watamanta 1987 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta:
Ñawpaq warmi: Liang Boqi
Churinkuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Zhao Ziyang.
- (Inlish simipi):


text:
¿Ima ninmi Biblia?
¿Iman Diospa reinon?
WAKIN RUNAKUNAN NINKU Diospa reinonqa “sonqonchis ukhupin kashan”, nispa. Wakintaq ninku: “Lliu runakuna yanapakuqtinku qhepa tiempoman kay pachapi thaj kausay kananmantan rimashan”, nispa. Qanri, ¿ima ninkitaq?
BIBLIAN NIN
“Janaq pacha Diosqa mana jayk’aq thunikuq suyuta [otaq gobiernota] sayarichinqa, [...] llapa suyukunatan [runakunaq gobiernonta] ñut’uspa tukunqa” (Daniel 2:44). Diospa reinonqa paypa gobiernonmi.
¿IMATAWANMI BIBLIA NIN?
Diospa gobiernonqa janaq pachamantan kamachimun (Mateo 10:7; Lucas 10:9).
Diosqa gobiernontan utilizan munaynin janaq pachapi kay pachapipas ruwakunanpaq (Mateo 6: 10).
¿Jayk’aqmi Diospa gobiernon jamunqa?
¿IMA NIWAQTAQ?
Manan pipas yachanchu
Chayamunqañan
Manan jayk’aqpas chayamunqachu
BIBLIAN NIN
“Diospa gobiernonmanta allin willakuykunan pachantinpi willasqa kanqa llapa nacionkuna yachananpaq, jinan tukukuyqa chayamunqa” (Mateo 24:14). Diospa qhawarinanpaq jina suficientetaña runakunaman munayninmanta willakuqtinmi Diospa gobiernon kay pachapi tukuy mana allinkunata tukuchinqa.
¿IMATAWANMI BIBLIA NIN?
Manan pi runapas yachanchu Diospa gobiernon jayk’aq chayamunanta (Mateo 24:36).
Profeciakunan rikuchin Diospa gobiernon pisi tiempollamanta chayamunanta (Mateo 24:3, 7, 12).


text:
Q'upa yaku
Q'upa yaku nisqaqa runap map'achasqan yakum.
Wasikunapiqa runap ispayninmi, akanmi yakukunataqa map'achan. Ruraychaqapitaq ancha miyusapa q'upa yakukunapas tukukunmi. Chay q'upa yakukunaqa sallqatam waqllichin, sasachakuysapam. Muyuriq pacha amachanapaqqa chay q'upa yakukunaqa ch'uyachanam tiyan. Hatun llaqtakunamantaqa chay q'upa yakutaqa q'upa yaku kachaykuna nisqantam kachaykunku.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'upa yaku.


text:
7 WILLAKUY
¿Imaynatan huñunakuyniyku aparikun?
Ñawpa cristianokunaqa huñunakuyninkupin takiqku, Diosmanta mañakuqku, Diospa Simin Qelqata leeqku, t’aqwiqku ima (1 Corintios 14:26). Chay hinatan rikunki huñunakuyniykuman hamuspapas.
Bibliamanta allin yachachikuykunan kan. Sapa semana tukuytan sapanka iñiq t’aqakuna huñunakunku Bibliamanta discursota uyarinankupaq. Chayqa 30 minuton aparikun, chaypin willakamun imayna tiempopi kawsasqanchista, imaynatan Biblia yanapawasunman kawsayninchispi chaytapas. Chaypiqa llapa uyariqkunatan kallpachakun textokunata Bibliankupi maskhanankupaq. Chay qhepamanmi Qhawaq Revistata Estudianapaq Huñunakuy kan, chayqa huk horan aparikun, chaypiqa llapankun invitasqa kanku revistapi tapuykunaman kutichinankupaq. Chaypin yachayku Bibliapi yachachikuykunata imayna kasukuyta. Hallp’antinpi kaq 110.000 más iñiq t’aqakunapin kaqllata yachayku.
Allin yachachiq kanaykupaqmi yanapawanku. Chaypaqmi huk ch’isintan huñunakuyku, chay huñunakuypa sutinmi Diospaq kausasunchis nisqa, chayqa apakun Diospaq kausasunchis, juñunakuypi yachanapaq nisqa folletoq nisqanman hinan. Kinsapin t’aqasqa kashan. Huk kaq parteqa Bibliapi qori jina yachachikuykuna nisqan, chaymi yanapawanku Bibliapi yachachikuykunata astawan entiendenaykupaq, chaytan ñawpaqmantaña leemurayku. Iskay kaq partepiqa Allin yachachiq kasun nisqan, chaypin demostracionkunata rikuyku imaynatachus hukkunawan Bibliamanta parlaykuman chaymanta. Consejota qoq iñiqmasin yanapawanku imaynatachus leesqaykuta, hukkunawan parlasqaykutapas mejoraykuman chaykunapi (1 Timoteo 4:13). Kinsa kaq partetaq Cristiano kausayninchis nisqa, chaypin yachayku imaynatachus Bibliaq yachachisqanman hina kawsaykuman chayta, chaymantataq uyariqkunaq yanapayninwan aswan allinta Bibliata estudiayku
Huñunakuyniykuman hamuspan anchata admirakunki allin yachachikuykunata uyarispa (Isaías 54:13).
¿Imatan rikunki Jehová Diospa testigonkunaq huñunakuyninpi?
¿Mayqen huñunakuyniykumanmi ñawpaqta riyta munawaq?
Astawan yachanapaq
JUÑUNAKUYKUNA
¿Imaynatan huñunakuyniyku aparikun?
Qhawariy huñunakunayku wasikunata chaypi imakuna ruwasqaykutawan.
SAPA KUTILLA TAPUKUSQANKU
¿Imayna organizasqan kashanku Testigokuna?
Kaypin yachanki imaynatan Testigokuna Bibliamanta yachachikuyta chaskiyku chayta.


text:
CALLARI YUYAIMANTA | ¿ÑUCANCHIJTACA PITAJ AYUDAI TUCUN?
Llaquilla cashpaca ayudachunmi minishtinchij
¿Quiquin uchilla cashpa urmashcata yuyaringuichu? Urmashpaca maqui huajtarishpa sanpipish chugrirircanguichari. ¿Cambaj mamitaca imatataj rurarca? Cˈuyashpami ama huacaichu nishpa, ugllashpa inquitashca canga. Chugririshcatapish jambishpami ayudashca canga. Can huahua cashpa llaquilla cajpica siempremi cambaj mamitaca ayudashca canga.
Achca huatacuna pasajpica ashtahuan sinchi llaquicunatami charinchij. Chai llaquicunahuan cajpica ñucanchijta cushichishpa ayudachunmi minishtinchij. Pero ñucanchijta pi cushichijca mana tiyanllachu. Jatunyashpaca sinchi problemacunatami charinchij. Pero chai problemacunaca mamita ugllajllapi, jambijllapica mana anchunchu. Huaquincuna ima llaquicunata charishcata ricushun.
¿Cambaj trabajomanta llujshichishpa cachashcamanta llaquillachu cangui? Julián runaca: “Trabajomanta llujshichijpica ñucaca yallitajmi sustarircani. ¿Ñuca familiataca ima shinataj mantinishari? Cai trabajopica achca huatacunatamari cashcani. Mana alli trabajajpichu caimantaca llujshichishpa cachan imatajgari” nircami.
¿Divorciarishcamanta llaquillachu cangui? Raquel huarmica: “Ñuca cusaca 18 huatacuna huashamanmi shitashpa rirca. Chaimantami yallitaj llaquirishpa causarcani. Ñuca shungupish, ñuca tucui cuerpopish nanaihuanmi causarcani. Achca manchaitami charircani” ninmi.
¿Shuj millai ungüihuanchu cangui? ¿Cambaj ungüimanta manachu alliyai tucungui? Diosta servij Job runa layachari sintiringui. Paica: ‘Ñuca causaitaca pˈiñanayanmi, manataj causasha ninichu’ nircami (Job 7:16). Mana cashpaca 80 huatacunata charij Luis runa layachari sintiringui. Paica: “Huaquinpica huañui japichunllami shuyani” ninmi.
Cambaj cˈuyashca familia huañushcamanta llaquillachari cangui. Robert runaca: “Cambaj churica shuj accidentepimi huañurca nishpa huillajpica ñucaca mana crisha nircanichu. Chaita uyashpaca ‘shuj espada ñuca shunguta chaupij shinami tullu ñutcucama’ llaquirircani” ninmi (Lucas 2:35).
Julián, Raquel, Robert, Luispish jatun llaquicunata chˈimbapurajpica tucuita rurai tucuj Diosmi paicunata cushichishpa ayudarca. ¿Canpish llaquicunahuan cajpica Diosca ayudangachu? ¿Diosca ima shinataj cushichishpa ayudan?


text:
TORREMANTA QHAWAJ 5 KAJ 2016
¿Maypitaj sonqochayta tarisunman?
Tukuy necesitanchej sonqochasqa kayta, astawanqa sinchʼi llakiypi kashaspa. Kay revista parlashan Dios sonqochawasqanchejmanta llakiypi kashajtinchej.
Tukuy sonqochasqa kayta necesitanchej
¿Maypitaj sonqochayta tarisunman familianchejmanta pillapis wañupojtin, divorcio kajtin, mana trabajoyoj qhepakojtinchej chayri onqosqas kajtinchej?
¿Imaynatá Dios sonqochawanchej?
Tawa yanapas ñakʼarejkunapaj.
Llakiypi kashaspa sonqochasqas karqanku
Kay tiempopi wakin runas imaymana chʼampaypi kaspapis, sonqochasqas karqanku.
“Kay tukuy maqanakoyqa Tata Diospatamin”
¿Imaynatá David Goliatta atiparqa? ¿Imatá yachakunchej?
Davidwan Goliatwan. ¿Uj cuentollachu?
Wakin yachayniyoj runasqa mana creenkuchu. ¿Allinchu chay yuyasqanku?
Sajra, phiña runataj karqani
¿Imataj yanaparqa uj joven kausayninta cambiananpaj?
¿Imatá Biblia yachachin?
Runasqa, Diospa Reinonmanta tukuy imata ninku. ¿Imatá Biblia yachachin? Biblia kutichisqanqa tʼukunapaj jina.
Internetpi astawan leeriy
¿Uyariwanchejchu Dios paymanta mañakojtinchej?
Dios uyarinawanchejpajqa, munasqanman jina paymanta mañakunanchej tiyan.


text:
viernes, 14 de diciembre de 2012
Baltazarpaq kanchis kaqnin
¡Munasqetay Baltazar!, allqoychis Yeni wañuptin chaymanta mana qellqarani imatapas qamta. Qonqarani quichuata qellqayta rimaytapasina. Ancha llakiyoq karayku tukuy wasiychispi. Noqa waqarani tukuy punchawpi, mamayki astaan noqamanta, y Lautaro, mana waqarapas kachun, ancha llakiyoq kasa kara. Yachachina wasinmanta waqyaranku niasqaykupaq pay kasqanta kara ancha llakilu cha punchawkunapi.
Kunan punchaw waqaraykupas, pero sumaq imarayku kasa kara. Lautaro tukora Consejituta risqanta, y sumaq ranti tiasa kara. Qam amoranki noqa y mamaykian tataspa tinkunakunkunapi y sumaq video tiasa kara y tukuy atuchaqniykikuna marqanakorayku.
Ancha mikulo seguis karanki y ancha kusipas. Qampas Consejitupi req rinki amoq watapi. Payayki noqanchisan amus kawsas ka punchawspi, lunespi voliakonqa Tukumanpi. Pay munasus qaman puqllan tukuy punchawpi. Ancha churu kasqaykita ninmi.
¡Qonqayllakama yanasituy!
Kunan punchaw waqaraykupas, pero sumaq imarayku kasa kara. Lautaro tukora Consejituta risqanta, y sumaq ranti tiasa kara. Qam amoranki noqa y mamaykian tataspa tinkunakunkunapi y sumaq video tiasa kara y tukuy atuchaqniykikuna marqanakorayku.
Ancha mikulo seguis karanki y ancha kusipas. Qampas Consejitupi req rinki amoq watapi. Payayki noqanchisan amus kawsas ka punchawspi, lunespi voliakonqa Tukumanpi. Pay munasus qaman puqllan tukuy punchawpi. Ancha churu kasqaykita ninmi.
¡Qonqayllakama yanasituy!
sábado, 17 de noviembre de 2012
Baltazarpaq shoqta kaqnin
¿Mana saykunkichu sayacus tukuy punchawpi? Marisaan Tamian kutinki tukuy jueves pachapi puqllaspa. Y tukuy jueves chisipi puqllaq kanki mamaikian cosejitupi. Llallisqa semanapi ninayachicoranki dedoykita suk espiralan allpapi tiasqanta primusniykipapi. Noqa mana atini anchata puqllayta qaman tukuy punchawpi llamkas, pero utqa tukusaq llamkayta chisipi y chaymanta plaza Almagrupi req rinchis cha Lautaroan rerayku chayna.
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
Satiy dedosniykita punkus urapi gustasun, y chaymanta waqanki, nanaspa.
Maypitaq kanqanku wamaq vacacionesniykeqa? Mana yachani. Makanakuyku mamaykian anchata, ancha achqa qapariptin tukuy punchaw.
Sayanaani suk ratitu astaanta.
Sabadokama yanasituy!
sábado, 3 de noviembre de 2012
Baltazarpaq pichqa kaqnin
Ka tutamanta puñus kuterani y mana aterani qellqayayta qampaq, quichua yachachinayman rinay tiyasqayrayku, y voliakuspa, puñusqa tarerani, así que manja puqllayta qampaq aterani. Pero kunanqa, mamayki chuchanta pitichispashkaptin, wawqeyki puñushkaptin, qamwan puqllayta atinimi. Pero wamaqta, mayqan imasllatapas nisusqayki:
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
Qammanta seguis willasuyki: Yakoqa anchata gustasun qamta, y armachisuptiy, ancha achqata qam chapreyki, yakuta choqas mayqanllapipas. Kuyunkipuni a tukuy puncháw. Mana aykafchu kutinki suq reqpilla, tukuyta chamkanaas, tukuypi sayanaas. Kunan tecladota chamkashkas mana saqeyki noqa escribisunaypaq.
Waqas, qaparis, mana pipasan rikunaaranki utulitaykimanta, pero kunan na asinkimi sukkunaman (mana tukuyman), y nataq kammanta pukllanayki tiyan; chaypachaqa noqa mana saykukuni qaman puqllaspa. Wawqeykita munankipuni. Noqa cuentosta payta leeshkaptiy, qam pukllas purinky paysapa, y mana saqenki puñunanpaq.
Na tukuy akayas tiyaptiyki, noqa tikrasusqayki pañalniykita. Sabadokama, uturunguituy!
sábado, 27 de octubre de 2012
Baltazarpaq taa kaqnin
Utulitamanta atunyaq kanki. Chunkasniyki wiksa kanku y sincheqa kankupas tukuy punchawta tiakus sayakushkaptiyki. Unay mana rinaaq karanki ni pipasan manapi mamaykian tataykian Virginiaan captenqa. Kunan asinki tukuypaq. Mana asinaaptiykeqa, mana asinayki can, y noqa yachachinaani qam piñakunaanaspaqa atisqaykita. Y kutis piñakunkimi, mana mikuchisuptiy. Qapareq kanki anchata kusi kaspa. Y qaasqaykian wawqeykita, kusikus qaparinki sinchita. Ka semanapi yaqa mana aterani kayta puqllaytapas qaman, ancha aschqa llamqasqayrayku, pero utulitata atinpas, puqllaranchis. Tareranki ka semanapi allqoychispa Yeni mikunanta y anchata gustasora. Noqa mana saqesuyki chayta mikuyta pero noqa mana qaasushkaptiy, qam chayman wayrakachanki utqallas utqallas taa chunkasniykian mishiina y kimsata, taacha simiykipi satinki.
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
Qonqayllamanta, Baltazar. Yenita puricheq rini!
sábado, 20 de octubre de 2012
Baltazarpaq kimsa kaqnin
Kaypi noqaan kanki puqllaspa wiksaan. Qaya mamapa punchaun kan y qayna noqa kutera suni horaskama ruaspa cha suk videota qam y wawqeyki Lautaro nipunku munankish payta chaypi. ¿Nisorayki mikulu kasqaykita? Qayna rerankish mamaykian Lautaroan suk kumpleañospi y mamayki niara tukuy gentespi chaypi qaasoranku y aseranku ancha ashqata mikusqaykirayku. Tukuy puncháw mikunaanki, y manapi mikunaankichu, manapas puqllanaakichu, chaymanta puñunaanki. Gustasunmi puqllay qellqasniyan y plantasniykuan, pero mana atinkichu pakiyta imatapas, tatayki mamayki piñasqaykurayku. Kunanqa sayaspa kanki chamqanaaspa tecladota y ukuchata. Tukuy sabadosina, kusispa rini quichuamanta claseman.
¡Sabadokama yanasituy!
¡Sabadokama yanasituy!
sábado, 13 de octubre de 2012
Baltazarpaq ishqay kaqnin
Nisushkarayki ina, ancha utulita karanki paqarespa, y paqareptiyki, shoqta quillaspi amoqkuna yarqayki pacha karanku, mamayki mana qosunaaptin imatapas manapi kara ñuñonmantaqa. Utulitamanta wiñaranki, y tukuy punchawpi waqas piñakus karanki mikunaaspa astaanta... pero mamayki qoq kasa kara ñuñunmantallami.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
Utulitamanta, noqa yachachisorayki puqllanaykita lliqchasniykian, wiqsasnikian, sulkitusniykian, y wawqeyki Lautaropa imastisanpuni.
Pero qaana kasa kara qam mikunaachkaranki suqnin imasta, y shoqta quillasnioq kasqaykian, pureta, manzanata, hasta berenjenasta qosoq karayki, y qamta tukuyta anchata gustasora, ¡tukuy pacha astaanta munaspa!
Na mikus, mana astaanta piñaranki, manapi kasa kara mikunayki horaspi, kaq kasa kara kimsacha, taacha kutis sapa puncháw, y utulitamanta qochpakuyta qallareranki, y chaymantá mishiyna puriyta qallareranki, sayakus sapa tiakuna tarisqaykipi purinaykipi.
Sapallitan pullaspa, wakin kutis urmaranki umaykian, wakin kutis mana waqarankicha. Callepi, plazapi, warmis tapuanku aykapchus quillasnioq kanki, qam ancha lliqchasqaykirayku, y ancha kuyarishiki kasqaykirayku.
sábado, 6 de octubre de 2012
Baltazarpaq
Ancha penkakus qellqasuyky, waaita, kaipi, tukuy tiksi muyu leenanpaq ka kammanta ninaani. Utulita kankipas kachun, tukuyta unanchankipuni, pero mana leeyta yachankichu. Ka kaipi churanayta, suj punchaupicha leeq rinki, quichua aprendeptiykeqa, y manapi leesusqayki noqá. Kayta leeptiykeqa, mana uma ampipoqpapi rinayki tianqacha, tukuy utulita kaqniykimanta na yachanaykirayku.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Ama suyakuychu ka suni qellqa kananta, pero nisoq rini imaynachus kanki cunanqa, imaynachu paqareranki. Kasa kara wasiychispi, ancha utulita kankipas kachun. Ishqay kilus kimsa waranqa gramosnioq karanki paqarisqaykian. Wawqeiky Lautaro puñora, suq wachacheq, Anita sutinnioq kasa kara noqaychisan, y mamayky noqaan kasa karayku cuartoikupi. Mana imatapas qachpayoq wachasora payqa, pero anchata akayarami, pay. Ni yachara qam nasesqaytaqa. Noqa qaparerani: --¡Na nacera! --qaas umaykita lloqsiptin mamaykipa uranmanta.
Qonqayllakama Baltazar! Quichuap clasenkama req rini.
Suscribirse a: Entradas (Atom)


text:
5 YACHACHIKUY
¿Pikunan Diosta uyarirqanku Noepa tiemponpi?
Noepa tiemponpi runakunaqa sinchi mana allinkunatan ruwaqku (Génesis 6:5)
Adanwan Evawanqa wawakunayoqmi karqanku, chhaynapin Hallp’api askha runa mirarqan. Qhepamanmi wakin angelkuna Dios contra hatarillarqankutaq.
Paykunan kay Hallp’aman hamuspa runaman tukurqanku warmikunawan casarakunankurayku. Chay angelkunaq churiyasqan wawakunaqa kallpasapa sinchi millaymi karqanku.
Biblian willan runakuna sinchi mana allinta ruwasqankumanta, lliw yuyaykusqankupas mana allinllapuni kasqanmantawan.
Noeqa Diosta kasukuspan huk arcata ruwarqan (Génesis 6:13, 14, 18, 19, 22)
Noeqa allin runan karqan. Jehová Diosmi payman willarqan mana allin ruwaq runakunata hatun parawan chinkachinanta.
Kamachirqanmi huk hatunkaray arcata ruwananpaq. Chaymanmi familian haykunan karqan, hinallataq imaymana clase animalkunapas.
Noeqa willarqanmi runakunaman hatun para kananta, ichaqa manan uyarirqankuchu. Wakinqa asipayarqankun hukkunataq sinchita phiñakurqanku.
Arca ruwasqanta tukuspan Noeqa chayman animalkunata haykuchirqan.
Astawan yachanapaq
¡DIOSMANTA HAMUQ ALLIN WILLAKUYKUNA!
¿Imaraykun Dios hinallata qhawan millay ruwaykunata ñak’ariykunatapas?
¿Imaynapin millay ruwaykuna paqarirqan? ¿Imaraykun Dios hinallata qhawan ñak’ariykuna kananta? ¿Hayk’aqllapas tukunqachu ñak’ariykuna?


text:
Jehoväpa testicuncunap utunacuynincuna
Utunacuynicunapita yaćhay. Ashïcuy mayćhu utunaculcanäta.
¿Imanuymi utunacuynicuna?
Jehoväpa testiguncuna Diosta alawapäcunapa semanaćhu ishcaycutim utunaculcä (Hebreos 10:24, 25). Jay utunacuycaman lipacunmanmi llapa nunacunam, Bibliätam estudiapäcu ñatac yaćhapacumi imanuipa cawsaynïćhu yaćhachicuynincunacta lulanäpa.
Utunacuycaćhu lluy yupayćhümi tapuycuna can, munacunaca limalcalinmanmi. Tapuycunacaptin. Utunacuycata allayculpis camacalpis, tanquinchicmi Diostapis mañacunchic.
Manam testigulächu canman yaycamunampa; mayanpis śhamunmanmi. Manam illaypäćhu ni utupäcumpishchu.


text:
¿Imanasqataq Jehova Diospa testigonkunaqa guerramanqa mana rinkuchu?
Jehova Diospa testigonkunaqa kaykunaraykum guerramanqa mana rinikuchu:
Diospa kamachisqanta kasukusqaykuraykum. Bibliam nin Diosta serviqkunaqa ‘lanzankutapas rutunakunamanña tikranankumanta’ hinaspa guerrakunamanpas manaña rinankumanta (Isaias 2:4).
Jesuspa kamachisqanta kasukusqaykuraykum. Jesusmi apostol Pedroman kaynata nirqa: “Kutiykachiy espadaykita maymi kasqanman, espadawan llapa peleaqkunaqa espadawantaqmi wañunqa”, nispa (Mateo 26:52). Chayna nisqanwanmi Jesusqa yachachirqa qatiqninkunaqa pitapas mana wañuchinankumanta.
Jesusqa nirqataqmi qatiqninkunaqa kay pachapi mana allin ruwaykunawan mana chaqrukunankumantapas. Chaymi testigokunaqa mayqin gobiernomanpas mana sayapakunikuchu (Juan 17:16). Manataqmi harkakunikuchu soldadokunapa ima ruwasqankutaqa nitaq runakuna soldado kayta munaptinkupas.
Runamasiykuta kuyasqaykuraykum. Qatiqninkunamanmi Jesus nirqa: ‘Musuq kamachikuytam quykichik, kuyanakuychikyá’, nispa (Juan 13:34, 35). Testigokunaqa enteron pachapim wawqi-panintin hina kawsakuniku, chaymi mana munanikuchu wañuchinakuytaqa (1 Juan 3:10-12).
Apostolkunapa tiempopi iñiqkunata qatipakusqaykuraykum. Huk qillqam nirqa: “Apostolkunapa tiempopi kaq iñiqkunaqa guerramanqa manam rirqakuchu nitaqmi soldado kaytapas munarqakuchu”, nispa (Encyclopedia of Religion and War). Chaynataqa kawsarqaku kuyanakunankupaq hinaspa enemigonkuta mana chiqninankupaq Jesuspa kamachisqanta kasukusqankuraykum. Huk qillqapipas nirqam: ‘Jesuspi iñiqkunaqa manam munarqakuchu soldado kaytaqa, chaypaqqa saqinankum karqa Dios yupaychayninkuta’, nispa (Edward Gibbon, Historia de la decadencia y caída del Imperio romano).
Lliwpa allinninpaqmi yanapakuniku
Jehova Diospa testigonkunaqa maylaw nacionpi kawsakuspaykupas runamasiykupa allinninpaq kaqkunallata ruwanaykupaqmi kallpanchakuniku. Diosta kasukusqaykuraykum autoridadkunata kasukuniku.
‘Lliwchaykichikyá kasukuychik autoridadkunata’ (Romanos 13:1).
‘Rey Cesarpa kaqtaqa paymanyá quychik, Diosmanñataq paypa kaqta’ (Mateo 22:21).
Autoridadkunata kasukusqaykuraykum impuestota utaq imamantapas paganapaq kaptinqa paganiku, chaynataq runamasiyku allinlla kanankupaq kamachisqankutapas kasukuniku.


text:
Sach'a-sach'a qulluy
Sach'a-sach'a qulluy nisqaqa runap paqarichisqan sach'a-sach'akunap wañuyninmi.
Umawa paray sach'a-sach'akunam lliwmanta aswan ch'uqrinallam. Chay paray sach'a-sach'akuna qullukuptinqa, mana puqunachu kaq, as-aslla kawsachikuy imayayniyuq allpankunam chinkarin. Qullusqa sach'a-sach'akunapiqa yura, uywa rikch'aqkuna wañunmi.
Runakunaqa kaykunaraykum sach'a-sach'akunatam waqllin:
- Q'iruta (K'ulluta), yamt'atapas hurqunapaqmi sach'akunata muthunku;
- Michinakunata (ahinataq wakapaq) icha chakrakunata chaskinapaqmi sach'a-sach'akunata chaquspa qulluchinku;
- Sach'a-sach'akunata miyuchaspa - ahinataq puriq qullqiwan qurita hurquspa - wañuchinku;
- Hatun hark'a quchakunawan (yaku pinchikillachanakunapaq) hatun sach'a-sach'ayuq suyukunatam nuyuchinku.
Tukuy tiksimuyuntinpim chay sach'a-sach'a qulluyqa ancha hatun sallqa waqlliy sasachakuymi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sach'a-sach'a qulluy.


text:
Kuntur
Kuntur nisqaqa (Vultur gryphus) lliw phawaq pisqukunamanta aswan hatunmi.
Ima hinam kawsan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturkunaqa Antikunapim kawsanku. Q'isachanku hanaq hanaq qaqakunapi. Manam llumpay allintachu phawayta atin. Llumpaytam llasanku phawaypaqqa. Wichaymanta urayllamanmi phawanku allinniqta. Uraymanta hanaymanqa satasam phawanku. Aychatam mikhunku, wañusqa uywakuna.
Huk, iskay runtullatam wachanku. Kunturchakunaqa qalatu kanku. Suqta killa q'isapi kanku. Utqaylla hatunyanku, phuruchakunku, hinaspa phawaytaña qallarinku. Mana llumpaytachu miranku. Kay hatun pisqukunaqa waqaychananchik, ama lliw chinkananpaq.
Yawar phistapaq, turu pukllaypaq, kunturkunata hap'ispanku. Turu pukllaypaq hap'ispanku, kunturkunaqa ñakarichinku.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sanancha[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kunturqa Buliwyapi, Chilipi, Ikwadurpi, Kulumbyapipas huk mama llaqta sanancham, wallqanqankukunapi kan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Kuntur


text:
Wawaykita yachachiy
Tayta-mamakuna chay yachachikuykunawan yanapachikuychis Bibliamanta wawaykichisman yachachinaykichispaq.
Qallariynin
Deuteronomio textoq nisqanqa yanapasunkin wawaykikunata imaynata uywanaykipaq.
Huk pakasqa yachachikuy
Bibliaqa rimanmi huk pakasqa yachachikuymanta. ¿Munawaqchu chaymanta yachayta?
Rebecaqa Jehová Diostan kusichirqan
¿Imatan ruwasunman Rebeca hina kananchispaq? Kawsayninmanta willakuyta leey astawan yachanaykipaq.
Rahabqa Jehová Diospin confiarqan
¿Imaynatan Rahabpas familianpas salvakurqanku Jericó llaqta thunisqa kaqtin? Chaymanta yachay.
Huk sipasmi taytantapas Jehová Diostapas kusichirqan
¿Ima promesatan Jefteq ususin hunt’arqan? ¿Imaynapi pay hina kasunman?
Samuelqa allin kaqtan ruwashallarqan
Hukkunaña mana allinkunata ruwasharqanku chaypas Samuelqa allin kaqtan ruwashallarqan ¿Imaynapin Samuel hina kawaq?
Davidqa mana manchakuqmi karqan
Bibliaqa willanmi imarayku David mana manchakuq kasqanta. Chaymanta yachay.
¿Hayk’aqllapas manchasqa sapallayki sientekurqankichu?
¿Imatan Jehová Dios Eliasta nirqan sapallanpas kashanman hina sientekuqtin? ¿Imatan yachawaq Eliasmanta?
Josiasqa allin amigokunayoqmi karqan
Biblian willan Josiaspaq allinkaqta ruway sasa kasqanta. ¿Imaynatan amigonkuna payta yanaparqanku? Chaymanta yachay.
Jeremiasqa Jehová Diosmantan rimashallarqan
Runakunaña burlakurqanku phiñakurqanku chaypas, ¿imaraykun Jeremías Jehová Diosmanta rimashallarqan?
Jesusqa kasukuqmi karqan
Tayta-mamaykita kasukuyqa sasan mayninpiqa. ¿Imaynatan Jesuspa ruwasqan yanapasunkiman? Chaymanta yachay.
¿Pikunan Jesusmanta qelqarqanku?
Yachay pusaq Bibliapi qelqaqkunamanta, paykunaqa Jesuspa tiemponpin kawsarqanku paypa kawsayninmantataqmi qelqarqanku.
Pabloq sobrinonqa mana manchakuqmi karqan
Chay waynaqa tiontan salvarqan wañuchinankumanta. ¿Imatan ruwarqan?
Timoteoqa runakunatan yanaparqan
¿Imata ruwaspan Timoteo hina kusisqa kawsawaq?
Huk gobiernon kay pachata kamachimunqa
¿Imaynan kawsay kanqa Jesús kay pachata kamachimuqtin? ¿Munankichu paraisopi kayta?


text:
Francisco de Toledo
Francisco de Toledo, Conde de Oropesa sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin anta situwa killapi 1515 watapi paqarisqa Oropesa llaqtapi, Ispañapi - † 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1582 watapi wañusqa Sevilla llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1568 watamanta 1581 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Francisco de Toledoqa 1570 watapis inkisisyun nisqata Piruwman apaykamurqan. Indihinakunatas millaysapa sarupaspas inkumindatas, wiraquchapaq llamk'ay mit'a nisqatapas kamarirqan. 1572 watapis Tupaq Amaru sutiyuq qhipaq kaq Inkatas wañuchichirqan. 1581 watapis Ispañaman kutirqan.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- R. Levillier: Don Francisco de Toledo, Supremo organizador del Peru, kimsantin liwru, 1935.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Francisco de Toledomanta kawsay qillqa (kastilla simipi)
- Toledo, Francisco de, INFORMACIONES DE DON FRANCISCO DE TOLEDO, VIREY DEL PERÚ


text:
Griguryanu kalindaryu
Griguryanu kalindaryu nisqaqa 1582 watapi Griguryu XIII sutiyuq Tayta Papap kamarichisqan kalindaryum. Kunan pachaqa Tiksimuyuntinpi yaqa tukuy mama llaqtakunapim walichkan.
Griguryanu kalindaryukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Hulyanu kalindaryupi hinaqa, llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ichataq wakin kaqniyuq:
- Tawa pachakwan p'akinalla watakunaqa wakllanwatam, wakin pachakwan p'akinalla watakunataq manam wakllanwatachu.
Hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupipas wakllanwatakuna kaymi:
- 1904, 1908, 1912, 1916, 1920, ...
Hinallataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakuna kaymi:
- 1600, 2000, 2400, 2800, 3200, ...
Manataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakunachu kay watakuna:
- 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300, 2500, ...


text:
Urin Hatunmayu suyu
Uralan Hatunmayu suyu (Purtuyis simipi: Estado do Rio Grande do Sul) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqta: Porto Alegre.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Porto Alegre 1 413 094 runakuna.
- Caxias do Sul 441 332 runakuna.
- Pelotas 328 864 runakuna.
- Canoas 325 188 runakuna.
- Santa Maria 262 368 runakuna.
- Gravataí 257 428 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Urin Hatunmayu suyu.


text:
T'iktuna
Istanbulpaint.JPG
An unknown painter in Istanbul English:
İstanbul'da bilinmeyen bir ressam Türkçe:
P'unchaw
July 26, 2009 (26 Temmuz 2009)
Pukyu
Vikiçizer'in kendi çalışması-Own work by uploader Vikiçizer
Ruraq
Vikiçizer
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Saqillayqa huñikusqam kay atiqllata iskaychaypaq, mast'ariypaq icha wakinchaypaq kay saqillaypa phatankunakama:
, musuqchasqa 1.2 icha ima qhipaqnin kaq musuqchasqapas GNU Free Documentation License Free Software Foundation nisqap uyaychasqan; mana "mana wakinchana rakinakuna", "ñawpaq qata p'anqa" icha "qhipaq qata p'anqa" nisqa qillqayuq. Saqillaypa iskaychasqanqa nisqa rakipi ch'aqtasqam. GNU Free Documentation License http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL GNU Free Documentation License true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 13:06 27 ini 2010 3648 × 2736 (2,01 MB) Vikiçizer {{Information |Description={{en|1=An unknown painter in Istanbul}} {{tr|1=İstanbul'da bilinmeyen bir ressam}} |Source= Vikiçizer'in kendi çalışması-Own work by uploader Vikiçizer |Author=[[User:Vikiçizer|Viki Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
af.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
am.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ast.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
be-tarask.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
br.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
el.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
eo.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
gl.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
io.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
jbo.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
li.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
mwl.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
tr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
www.wikidata.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
“Dios Yayapa kuyakïninchö imëpis kawakuyë”
Kë librum yanapashïnikita puëdin Bibliapa musyatsikïninkunata wiyakur Dios yayapa kuyakïninchö imëpis këkänëkipaq.
Jehoväpa Testïgonkunata Pushaqkunapa cartan
Jehoväta llapan kuyaqkunatam Jehoväpa Testïgonkunata Pushaqkunaqa animamantsik Jesus ruranqanta qatinapaq, pëqa teytampa kuyakïninchömi imëpis këkarqan.
CAPÍTULO 1
“Këmi Dios kuyëqa”
Bibliaqa willakun, huk sencillulla mañakïwan Diosta kuyanqantsikta imanö rikätsinapaqmi.
CAPÍTULO 2
¿Imatataq rurashwan alli concienciayoq kanapaq?
¿Diospa rikënimpaq rakcha concienciayoq kar, tranquilotsuraq kashwan?
CAPÍTULO 3
Dios kuyanqan nunakunata kuyashun
Jehoväqa alläpa yachaqmi amïgonkuna akrëchöqa, y noqantsikpis pënömi kanantsik.
CAPÍTULO 4
¿Imanirtaq respetashwan autoridadta?
Kawënintsikchö kima precisaqkunachö wakimpa autoridadninkunata respetanapaqmi Diospa Palabranqa yachatsimantsik.
CAPÍTULO 5
Mundopa rurëninkunapita rakikashqa kashun
Diospa Palabranqa pitsqa formapam yachatsimantsik kë mundopita imanö rakikashqa kanapaq.
CAPÍTULO 6
Kushikunapaq imata rurarpis, ¿imanötaq alli kaqta akrashwan?
Kima tapukïkunam yanapashinïkita puëdin alli kaqta akranëkipaq.
CAPÍTULO 7
¿Diosnintsik rikanqannöku rikantsik kawëta?
¿Kawëta y yawarta Jehovä rikanqannö rikarllaku kawëta kuyantsik?
CAPÍTULO 8
Limpio nunakunatam Diosqa kuyan
Jehoväpa rikëninchö rakchakunaman mana ishkinëkipaqmi Bibliaqa yanapashïnikita puëdin.
CAPÍTULO 9
“Ama jucwan jucwan pununacur caquicayëtsu”
Cada watam mëtsikaq cristiänukuna hukwan hukwan pununakïman ishkiyan. ¿Imanötaq tsë trampaman mana ishkinëkipaq cuidakunkiman?
CAPÍTULO 10
Kuyakoq Diospa qarëninmi casado kawakïqa
¿Imanötaq alistakunkiman casakurir kushishqa kawakunëkipaqqa? Casakushqana karqa, ¿imatataq rurankiman casado kawakïniki mana ushakänampaq?
CAPÍTULO 11
‘Majequicunata respetar pellapaq cacuyanqui’
Kë hoqta tapukïkunapita yachakurninmi casado kawakïnikipaq yanapakïta chaskinki.
CAPÍTULO 12
Parlakïnintsikwan imëpis yanapakushun
Parlënintsikqa itsa yanapakunqa o manapis. Parlëniki Jehovä munanqannö kanampaq yachakï.
CAPÍTULO 13
Diosnintsik melananqan fiestakuna
Wakin fiestakuna y feriadokunaqa Diospa rikënimpaq allinö itsa kanman, pero rasumpa kaqchöqa Dios chikinqankunam.
CAPÍTULO 14
Llapanchöpis alli kaqllata ruraq
Wakinkunapaq rasumpa kaqllata ruranëkipaqqa puntata huktaraqmi ruranëki.
CAPÍTULO 15
¿Imanötaq trabäjontsikpita kushikushwan?
Pitsqa tapukïkunapa respuestankunam yanapashunki alli yarpachakïkur ima trabajotapis chaskinëkipaq.
CAPÍTULO 16
Diabluta y toqllanta chikishun
Satanas poderyoq kanqantaqa musyantsikmi, pero tsëmanqa manam alläpa yarpachakuntsiktsu. ¿Imanir?
CAPÍTULO 17
“Teyta Diosman marcäquiniquicunacho alli tsaraquicuyë”
Kë kima yanapakïkunam yanapashïnikita puëdin markäkïnikita sinchiyätsinëkipaq, y tsenopa Diospa kuyakïninchö imëpis kanëkipaq.
APÉNDICE
¿Imanötaq rikashwan Jehoväpa markampita qarqushqakunata?
¿Imanirtaq pasëpa rakikashwan Jehoväpa markampita qarqushqakunawan?
APÉNDICE
¿Imëtaq cristiänakuna peqankunata tsapäkuyanman, y imanirtaq tsë rurëqa alli?
Bibliaqa rikätsikun kima rurëkunachö musyanëkipaqmi.
APÉNDICE
Bandera saludë, votacionkuna y tröpaman ëwanampa rantin hukkunata ruratsiyanqan
¿Bibliapa mëqan yachatsikïninkunataq yanapashïnikita puëdin tsë asuntukunachö concienciëki alli kanampaq?
APÉNDICE
Yawarpita horqayanqa hampikuna y doctorkuna rurayanqan
Doctorkuna yawar asuntupaq imata niyäshuptikipis alli kaqtam akrëta puëdinki.
APÉNDICE
¿Imanötaq haqiyanman partenkunata kuparnin kikinkunapa munëninkunata ruraqkuna?
¿Imanötaq kë rakcha rurëpita cuidakunkiman?
APÉNDICE
¿Ima nintaq Biblia divorciakïpita y rakikëpita?
Biblia ninqannöpis divorciakushqakunaqa, ¿imëtaq yapë casakïta puëdiyanman?
APÉNDICE
Imanötaq altsayanman cristiänokuna negociorëkur piñatsinakïkunata
Huk cristiäno, ¿puëdinmantsuraq cristiänö mayinta demandëta?


text:
lunes, 17 de agosto de 2009
Wantinus yantaman risqa
Iskay wantinukunas aqa wasipi upyaspanku ninakunku: hakuchik paqarin yantaman pampachakrata nispanku, hinaspa paqarinninta kimsa asnuwan pasanki yantamanqa. Pampachakrata chayaruspankus akllanku allinin raku raku mullita. Tariruspankus kuchuyta qallaykunku. Manas kuchuyta atinkuchu hinaptinsi huknin wantinu nin: kayna iskayninchik kuchuspaqa manan kuchpasunchu kay kullutaqa.
Chaysi amigun nin: ñuqa siqarusaq hinaspay kuyuchimusaq hinaptinñataq qam kuchumunki, chaynatam wantinu qarikunaqa yantanku imataq wamanguinuchakuna, paykunaqa ataqutapas tijiriaswan rutuspankum sida pañuylupi apanku, ñuqanchikmi isusi qari qari kanchik ninspankus, hinaspas wantinullaqa qispirum mullipa mukukunman hinaspas taspimun. Chayna wantinukuna kachkaptinsi huk wamanguinu ñawpaqninkuta pasan hinaspansi nin: imay sunqulla, wak mulli kuyuchimuq qarimasiymi kanachallan wañurunqa chunchulninpas tuqyasqa niptinsi sacha kuchuq wantinuqa nin: qanmi wañurunkiqa, ñuqaykuqa alli allin uma yuqmi kaniku manam wamanguinukuna hinachu nispansi kuchuyta qallaykun. Yaqa iskaychunka puriyta hina richkaptinsi mulliqa qapapapáq! nispa kuchpakurun hinaptinsi kuyuchimuq wantinuqa wañurullan llapa aqallinpas tuqyasqa.
Chayta qawaykuspas sacha kuchuq wantinuqa kallpan wamanguinu haypaq, hayparuspansi nin: taytáy, qamqa Diuscha kanki imaynanpitaq yacharanki kunpañiruypa wañunanta nispa niptinsi wamanguinuqa nin: ñuqaqa manan Diuschu kani, ichaqa yachanim wantinukunapa tukuy ima muchunanta. Niptinsi wantinullaqa wiqi ñawintin tapun kaynata: taytáy imaytataq pagasayki kaykuna musyawas qaykikunamanta niptinsi huknin asnullaykitaña quykuway nin, wantinuqa asnutas quykun. Chaypi ichirikuspansi wamanguinuqa pasakun.
Wantinuqa huknin asnupis almata kargakun, hukninpiñataq ichikuykun hinaspas wantaman pasarun. Wicharimusqanpis alma kargayuq asnuqa ancha llasaywan supirum, hinaptinsi wantinuqa uyariruspan nin kikillanpaq: mamalláy mama, iskay supillañam suyawachkan wañunaypaq nispansi asnutaqa qatimum. Chaqpi ñanpis kaqlla asnuqa supirum hinaptinsi mamalláy, huk supillañam wañupaq faltachan nispansi ichikusqan asnupa chukchanmanta hapipakurun. Yaqa llaqtaman chayaykamuchkaptinsi almakarga asnuqa kaqlla supirum, hinaptinsi wantinuqa asnu ichikusqanmanta pampaman wichiykun hinaptinsi pataliyan, ñuqaqa taytachapa, taytacha wamanguinupa kamachisqanmi wañukuchkani! nispas pampapi pataliyan, millqutakun.
Chayna kachkaptinsi huk wamanguinu sumaq kaballupi ichisqa ganaduta qatichkasqa, hinaptinsi ganadukuna chy runapa millqutakuspanku qawaspa ayqiyta qallaykunku, hinaptinsi wamanguinuqa kaballumanta uraykuspan nin: imatam ruwanki yaq runa! hinaptinsi, wantinuqa hatariruspa nin: taytáy, qamqa kasqanki taytacham, wañuqtapas kawsachisqankim, chay chikuwan waqtawaspa kawsarichiqniyta rantirukuway nispas wantinuqa rantirun chikunta alma kargamusqan asnuwan. Almata qipikuykuspas chayarum almapa wasinman, hinaptinsi almapa warmin, churinkuna waqaspan hatu hatun misaman chutaykunku. Chutaykuspa vilachkaptinkus yantaman riq masin wantinuqa viyudata nin: ama waqaychikchu, ñuqam rantiramuni wañuq kawsachiq chikutita, kaywanmi ñuqa wañuchkaptiy kay chikuti rantikuwaqniy taytacha wamanguinu kayta quykuwanm kanallanmi qusaykitaqa kawsarachisaq nispas chiquta urquykamuspa misapi chutarayaq almallataqa maqtaparun. Manas almaqa kawsarinchu. Llapa vilaq runakunas prisuta hina apanku kumisaryaman, chaypis wantinuqa nin: ama imatapas ruqaqaychickchu, ñuqaqa wamanguinu taytanchikpa niwasqallantam ruwarani, paymi tukuy yachaq nispansi wantinullaqa allquwillkata pasan mulli pallaq. Yaqañachuch kutimuchanña...
Nota.- Transcripción literal del texto "Cátedra de Quechua", escrito por el Prof. Edilberto Lara Irala (1991)
Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)


text:
Rikch'a hap'ina
Rikch'a hap'ina icha Phutu kamara nisqaqa rikch'akunata hap'ispa waqaychanapaq llamk'anam.
Klasiku nisqa rikch'a hap'inawanqa rikch'akunata pilikula nisqapas achkiypi ruranakuq t'inkisqakunayuq sintapim hap'inchik.
Iliktruniku rikch'a hap'inawantaq rikch'akunata pinchikilla musyanawan willa waqaychanapim waqaychanchik.
Rikch'a hapinaqa ch'usaq kaham, huklla achkiyta yaykuchiq hutk'uyuq. Chay hutk'upiqa pallana lintim, kahap ukhunpi kaq huk lawpi kaq pilikulapi t'ikrasqa rikch'ata ruranapaq. Hutk'uta tuyllalla achkiypaq kichaptinqa, chay ukhupi sintapi chaqllisinchi t'inkisqakunam achkiypi rikch'atam ruran.
Kuyuq rikch'akunata pilikulapi hap'iq kamarataqa kuyuq rikch'a hap'ina ninchikmi.