text:
Sutirimana
Simi kamachiypitaq suti icha sutirimana (kastilla simipi: sustantivo, latin simimanta: substantivum) nisqaqa imatapas, ima kaqtapas sut'ichaq rima layam.
Yuyarina
- 1 Huklla yupa (Sapaq yupa) - Achka yupa
- 2 Rikch'ayrimana + Suti
- 3 Kapuy k'askaq
- 4 Hina k'askaq
- 5 Sutip phatmakuynin
- 6 Kaypipas qhaway
- 7 Hawa T'inkikuna
Huklla yupa (Sapaq yupa) - Achka yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Singular - Plural)
Rikch'ayrimana + Suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikch'ayrimanaqa huk rimaykunapi - ahinataq qhichwa simipi, aymara simipi, nawa simipi, inlish simipi, aliman simipi, grigu simipi, rusu simipi - sutirimanap ñawpanpim; hukkunapitaq - ahinataq latin simipi, kastilla simipi huk romanu simikunapipas, pulaku simipi - sutirimanap qhipanpim.
Huklla yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achka yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kapuy k'askaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay kapuy k'askaqkunaqa kastilla simipi manam kanchu, chay rimaypi kapuy rimakunam kan.
Kapuy k'askaqkunaqa huk k'askaqkunap ñawpanpi yapakun.
Hina k'askaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay hina k'askaqkunaqa kastilla simipi manam kanchu, chay rimaypi hina rimakunam kan.
Sutip phatmakuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Clasificación del sustantivo)
Mana chanin suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ukhupiqa tarikunku.
- Pillpintu Mariposa
- Q'inti Picaflor
- Ninakuru, Pichinkuru Luciérnaga
- Pachak chaki Cienpies
- Uru Araña
- Apasanka Tarántula
- Qampu Tarántula Felpada
- Uru millu Araña Venenosa
- K'anka Gallo
- K'alla Loro
- Mach'aqway Culebra
- Sach'achakuna Arbustos
- Qurakuna Yerbas
- Millay qura Mala yerba
Achka-achkamanta sutichasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana yuyay atina suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chanin sutichaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama Uqllu
- Ullantay
- Husilu (Joselo)
- … etc.
Rikuy hap'iy atina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykuna kanku:
Mana rikuy, mana hap'iy atina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Phatman-phatman sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Saphi hina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykunaqa kanku haqay sutikuna imaynapipas rimakullan, qhawarichiy …
Achka sutiwan sutichaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykunaqa sapanqa suti puririn ashkha ashkhaman.
qhawarichiykuna…
- Hampina wasi
- … kanraq.
Huk rimaykunamanta hamuq sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Sustantivos que derivan de otras palabras)
- Sutimanta hamuq (Sustantivo Nominal)
- Simichaqmanta ranpaqninmanta hamuq (Sustantivo Derivado de un Adjetivo)
- Sutiq simichaqmanta hamuq (Sustantivo derivado de un verbo)


c: text/html

text:
Radu Vasile
Radu Vasile sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin kantaray killapi 1942 watapi paqarisqa Drăgășani llaqtapi - 3 ñiqin anta situwa killapi 2013 watapi wañusqa Bukuresti llaqtapi) huk Rumanya mama llaqtayuq wiñay kawsayuquqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: .
Churinkuna: Mihai, Tudor, Ioana.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Radu Vasile.
- Romania on line

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Enrico Fermi
Enrico Fermi sutiyuq runaqa (29 ñiqin tarpuy killapi 1901 paqarisqa Roma llaqtapi, Italyapi - 28 ñiqin ayamarq'a killapi 1954 wañusqa Chicago llaqtapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) huk pachaykamay yachaqsi karqan.
1938 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Alma mater: Scuola Normale Superiore Pisamanta.
Warmi: Laura Capon. Churinkuna (2): Giulio wan Nella.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Enrico Fermi.


text:
Yaku pacha
Yaku pacha nisqaqa tukuy Tiksi muyuntinpi yakukunam, mayukunapim, quchakunapi, wayra pachapi kaq yaku wapsipas, hatun muyuntinpi muyuriq.
Tiksi muyupiqa kay yakukunatam riqsinchik:
- Mama quchakuna (Pasiphiku, Atlantiku, Indiku)
- Hatun quchakuna (Chawpi hatun qucha, Yana hatun qucha, Chinchay hatun qucha, Kaspi hatun qucha hukkunapas)
- Quchakuna (Piruwpi: Titiqaqa qucha, Chinchayqucha hukkunapas)
- Mayukuna
- Allpa ukhupi yaku
- Wayra pachapi yakukuna
- Yaku wapsi
- Phuyukuna
- Paray (tamyay)
- Urmachkaq rit'i (lastay)
- Tiyaq rit'i: hatun chullunkukuna (Antartikapi, Kalalit Nunatpi, urqukunapi chullunkukuna)
Tukuy kawsaqkunaqa, yurakuna, uywakuna, runakunapas kawsanapaq yakuta mat'ipayanku. Mana yaku kaptin, wañunchikman.


text:
Chuqichaka
Chuqichaka nisqaqa (kastilla simipi: Sucre, ñawpa pacha Charcas, chaymantataq Chuquisaca) Buliwya suyup uma llaqtanmi. Chuqichaka llaqtapiqa 300.000 runam kawsachkan.
Yuyarina
Tukuy runakunap qhapaq kaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1991 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chuqichaka.


text:
7 KAQ YACHACHIKUY
Kuyasqanchik wañukuqkunapaq cheqap suyakuy
¿Imanasqataq seguropuni kachwan wañuqkuna kawsarimunankumanta?
¿Munanpunichu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
¿Pikunataq kawsarimunqaku?
1-3. ¿Imataq enemigo hina llapallanchikta qatikachawachkanchik, hinaspa imaynataq tarikunchik Bibliapa nisqanmanta yachaspanchik?
PIENSARIY kaypi: qanmi enemigoykimanta lluptichkanki, payñataqmi qanmanta aswan kallpasapa chaynallataq aswan kallpaqpas. Qamqa rikurqankiñam achka amigoykikunatapas wañurachiqta, chaymi hapirususpaykiqa manam llakipayasunkichu. Maynataña kallpaptikipas, haypaykamusuchkankiñam. Manañachusmi lluptiytaqa atinkichu. Ichaqa libraykusunaykipaqmi yanapaqniki qonqaymanta rikuriramun. Payqa aswan atiyniyoqraqmi chay enemigoykimantaqa hinaspam yanapaykuytapas munasunki. ¡Mayna allinmi chayqa!
2 Chayna kaqllam qamtapas huk enemigo qatikachasuchkankiña. Ichaqa, manam qamllatachu, llapallanchiktam qatikachawachkanchikqa. 6 kaq yachachikuypi yachasqanchikpi hinam Bibliaqa qawachiwanchik enemigonchik hina wañuy kasqanta. Manam pipas wañuymantaqa librakuchwanchu nitaq atipanchikmanchu, rikurqanchiktaqmi kuyasqanchikkunatapas wañurachisqanta. Jehová Diosmi ichaqa wañuymantapas aswan atiyniyoqqa. Paymi kuyakuq Librawaqninchikqa. Ñam rikuchirqaña wañuyta atipasqantaqa, chaynallataqmi wañuytaqa wiñaypaqpuni chinkachinqaña. Bibliam niwanchik: “Qepallaña chinkachinapaq kaq enemigoqa wañuymi”, nispa (1 Corintios 15:26). ¡Suma-sumaq willakuymi chayqa!
3 Huk ratollapas piensarisun pi kuyasqanchikpas wañukuptin mayna llakipi tarikusqanchikpi. Chaynapim entiendesun wañuqkuna kawsarimunankumanta Jehová Diospa promesan kusichiwasqanchikta (Isaias 26:19). Paymi wañuqkunata kawsarichimunqa, chaymi wañukuqkunapaq suyakuyninqa.
KUYASQANCHIK WAÑUKUPTIN
4. a) ¿Imanasqataq Jehová Diospa sientesqantaqa yachanchik Lazaro wañukuptin Jesuspa sientesqanpi? b) ¿Pikunawantaq Jesusqa sinchita kuyanakurqa?
4 ¿Kuyasqayki aylluykichu otaq amigoykichu wañukurqa? Sinchi llakipi tarikuspaykichá llumpayta waqarqanki mana imatapas rurayta atispayki. Chaynapi tarikuspanchikmi Diospa Palabran astawan kallpanchawananchikta necesitanchik (2 Corintios 1:3, 4). Bibliam yachachiwanchik Jehová Dios hinaspa Jesuspas wañuyta imaynata qawasqankuta. Willawanchikmi Jesuspa kuyasqan amigon wañukuptin imayna sientekusqanmanta, chaynapim Taytanpa llakikusqantapas qawachirqa (Juan 14:9). Jerusalen llaqtaman rispanmi watupayarqa Betania hichpallanpi yachaq Lazarota chaynallataq Mariatawan Marta paninkunatapas. Llumpaytam kuyanakurqaku chaymi Bibliaqa nin: “Jesusqa sinchitam kuyarqa Lazarota, kuyarqataqmi Martatapas chaynataq ñañantapas”, nispa (Juan 11:5). Ichaqa Lazarom wañukurqa 6 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa.
5, 6. a) ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa Lazaropa wañukusqanmanta ayllunkunawan amistadninkuna waqaptinku? b) ¿Imaynanpitaq kallpanchawanchik Jesuspa sinchi llakikusqan?
5 ¿Imaynataq Jesusqa sientekurqa amigon wañukuptin? Bibliam willawanchik Lazaropa ayllunkunatawan amistadninkunata Jesus watukusqanmanta, paykunam Lazaro wañukusqanmanta waqachkasqaku. Paykunata qawaykuspanmi “sonqonpi sinchita llakirikurqa” hinaspam ‘waqarqapas’ (Juan 11:33, 35). ¿Imanasqataq sinchita llakikurqa? ¿Manachu ima suyakuypas Lazaropaq karqa? Karqapunim suyakuyninqa. Jesusqa yacharqam sumaqllaña milagro pasakunanmanta (Juan 11:3, 4). Chayna pasakunan kachkaptinpas payqa ancha llakisqam tarikurqa pipas wañukuptinqa.
6 Jesuspa sinchi llakikusqanqa kallpanchawanchikmi. Yachachiwanchikmi Taytanwan paypas wañuyta cheqnisqankuta. Chaymantapas Jehová Diosqa ancha atiyniyoqmi kay enemigonchikta chinkachinanpaqqa. Qawarisun Jehová Diospa atiyninwan Jesus milagro rurasqanmanta.
“¡LAZARO, LLOQSIMUY!”
7, 8. ¿Imaynanpitaq Lazaropa wañukusqanmanta yachaqkunapaqqa mana ima suyakuyniyoqña Lazaroqa karqa, ichaqa imatam Jesus rurarqa?
7 Lazaroqa machaypim pampasqa kachkarqa, chaymi Jesusqa kamachirqa machaypa hatun rumi tapasqanta suchuchinankupaq. Tawa punchawñam wañukun, asnarichkanñachá nispanmi Martaqa harkakuyta munarqa (Juan 11:39). Runakunapa piensasqankuman hinaqa manachá ima rurakuytapas atikunmanñachu karqa.
8 Rumita suchurachiptinkum Jesusqa nisyunneqta qayarqa: “¡Lazaro, lloqsimuy!”, nispa. ¿Imataq chaynaqa pasakurqa? ‘¡Wañuqmi lloqsiramurqa!’. (Juan 11:43, 44.) Maynatachá runakunaqa kusikurqaku chayta rikuruspankuqa. Paninkunawan ayllunkunapas, chaynataq amigonkunawan vecinonkunapas yacharqakupunim Lazaro wañurusqantaqa, ichaqa kaqllamantam ancha kuyasqanku Lazarowan tupaykurqaku. Mosqoyninkupi hinachá runakunaqa chayta qawaspanku tarikurqaku. Kusikuywanchá abrazaykuspankuraq chaskiykurqaku. Chaynapim wañuytaqa vencekurqa.
9, 10. a) Lazarota kawsarichisqanpi, ¿imaynatam Jesus qawachirqa pimanta atiy chaskisqanta? b) ¿Imakunapim yanapawanchik kawsarimuykunamanta Bibliapi leesqanchikkuna?
9 Jesusqa manam nirqachu kikillanmanta milagrota rurarusqantaqa. Manaraq Lazarota qayachkaspanmi wañuqkunata kawsarichiq Jehová Dios Taytanta mañakurqa (Juan 11:41, 42). Manam chay kutillapichu Jehová Diosqa Churinman atiyta qorqa wañuqkunata kawsarichinanpaqqa. Lazoropa kawsarimuyninqa huk kaqllanmi isqon kawsarimuykunamanta Bibliapa willakusqanmantaqa. * Chaykunamanta yachayqa anchatam kusichiwanchik. Qawachiwanchikmi Jehová Dios mana pimanpas sayapakuq kasqanta, chaymi kawsarichirqa mozo-sipaskunata, machu-payakunata, warmi-qarikunata, Israel runakunata chaynataq forasterokunatapas. Runakunapa ancha kusikusqankutam kay willakuykunapi qawanchik. Ejemplopaq, huk sipaschata Jesus kawsarirachiptinmi tayta-mamanwan chaypi kaqkunapas “admirakuspanku sasasasata creerqaku” (Marcos 5:42). Manachá haykapipas paykunaqa qonqanmankuchu Jehová Diospa rurasqantaqa.
10 Jesuspa kawsarichisqan runakunaqa kaqllamantam tiempo risqanman hinaqa wañurqaku. Chaynaqa, ¿yanqapaqchu kawsarichinman karqa? Manapunim. Bibliapa kay willakuyninkunam cheqap yachachikuykunata qawachiwanchik hinaspapas sumaq suyakuytam qowanchik.
IMATAM YACHACHIWANCHIK KAWSARIMUYMANTA WILLAKUYKUNA
11. ¿Imaynatam qawachin Bibliapa willakusqanman hina Lazaropa kawsarimusqan Eclesiastes 9:5 nisqanmanta?
11 Bibliam yachachiwanchik wañuqkunaqa ‘manaña imatapas yachasqankuta’, chaywanqa nichkanmi manaña maypipas kawsasqankuta chaynataq manaña imatapas yachasqankuta. Chayna kasqantam Bibliaqa astawan qawachin Lazaromanta willakuspan. Wañuymanta kawsariramuspanqa, ¿runakuna admirakunankupaqchu hanaq pacha imayna kasqanmanta willakurqa? ¿Manchakuypaq nina rawrachkaqmantachu willakurqa? Manam. Bibliaqa manam chaymantaqa ninchu. Tawa punchaw Lazaro wañusqa kachkaspanqa ‘manañam imatapas yacharqachu’ (Eclesiastes 9:5). Puñuchkaq hinallam kachkarqa (Juan 11:11).
12. ¿Imanasqataq seguropuni kachwan Lazaro cheqaptapuni kawsarimusqanmanta?
12 Lazaropa kawsariramusqanmi qawachin wañuqkunapa kawsarimuynin mana cuento hinalla kasqanta aswanqa qawachinmi cheqappuni kasqanta. Achka runakunapa qayllanpim Jesusqa Lazarota kawsarirachirqa. Jesusta cheqnichkaspankupas yachachiypi punta apaq religiosokunaqa manam negarqakuchu Jesuspa milagro rurasqantaqa. Aswanmi nirqaku: “¿Imatataq rurasun? Kay runaqa achkatañam milagrokunata rurarun?”, nispa (Juan 11:47). Achka runakunam kawsarimuq Lazarota qawanankupaq rirqaku, chaymi Jesuspi iñirqaku. Lazaropa kawsarimusqanta rikuspankum yacharqaku Jesusqa Diospa kachamusqan churin kasqanta. Lliw runakunam chay milagromantaqa yacharqaku, chaymi rumi sonqo religiosokunaqa rimanakurqaku Jesustawan Lazarota imayna wañurachinankumanta (Juan 11:53; 12:9-11).
13. ¿Imanasqataq seguro kachwan wañuqkunata Jehová Dios kawsarichimunanmanta?
13 ¿Yanqalla creeychu kanman wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manapunim; Jesusmi nirqa huk punchawmi “llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku”, nispa (Juan 5:28). Tukuy kawsaq Unanchaq Jehová Diospaq, ¿sasachu kanman wañuqkunata kaqllamanta kawsarirachiyqa? Jehová Diospa mayna yuyarisqanmantam penden. ¿Yuyarinmanchu payqa wañukuq kuyasqanchikkunata? Yuyaymanay kaypi: ¡mana yupay atina lucerokunatam Diosqa sapakamata sutichan! (Isaias 40:26.) Chaynaqa Jehová Diosqa yuyarinpunim kuyasqanchik wañuqkunapa imayna kasqantaqa, munachkantaqmi kaqllamanta kawsarichimuytapas.
14, 15. Jobpa nisqanman hinaqa, ¿munachkanchu Jehová Dios wañuqkunata kawsarichiyta?
14 ¿Maynatataq Jehová Dios munachkan wañuqkunata kawsarichiytaqa? Munasqanmantapunim Bibliaqa yachachin. Diosman sonqo Job sutiyoq runam kaynata tapukurqa: “Sichum huk runa wañukuspanqa ¿yaqachum huktawan kawsarimunqa?”, nispa. Jobqa rimachkarqa Jehová Dios qayamunankama sepulturapi suyananmantam. Chaymi Jehová Diosta nirqa: “Qayakamuptikim ñoqañataq contestamusqayki. Hinaptinqa unanchawasqaykimantachá sientiypaqña-sientiwanki”, nispa (Job 14:13-15).
15 Chaynaqa, Jehová Diosqa munachkanpunim wañuqkunata kawsarichiytaqa. ¿Manachu chay yachayqa anchata kallpanchawanchik? Ichaqa, ¿imaynataq hamuq tiempopi kawsarimuyqa kanqa? ¿Pikunataq kawsarimunqaku, hinaspa maypitaq kawsarimunqaku?
“LLAPALLAN WAÑUQKUNAM KAWSARIMUNQAKU” SEPULTURAPI KASQANKUMANTA
16. ¿Imayna kawsakuypiñam kawsarimuqkunaqa kawsanqaku?
16 Ñawpa tiempopi wañuqkuna kawsarimusqankumanta Bibliapi leesqanchikmi yachachiwanchik hamuq tiempopi imam pasananmanta. Kay Pachapi kawsarimuq runakunaqa kuyasqan ayllunkunawanmi huñunakurqaku. Chay kawsarimuykunamantapas hamuq tiempopi kawsarimuyqa aswan allinraqmi kanqa. 3 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa, Diosqa munachkanpunim kay Allpa pachata paraisoman tikrayta. Chaymi wañuqkunaqa kawsarimunqaku manaña guerrakuna, onqoykuna nitaq mana allin ruraqkunapa kasqanpiña. Aswanmi kusisqallaña kay Pachapi wiñaypaq kawsakunqaku.
17. ¿Hayka runakunataq kawsarimunqaku?
17 ¿Pikunataq kawsarimunqaku? Jesusmi nirqa, ‘qayasqayta uyarispankum llapallan wañuqkuna kawsarimunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Chaynallataqmi Apocalipsis 20:13 nin: “Lamar qocha qomurqa chaypi kaq wañusqakunata, qomurqataqmi wañuypas chaynataq wañusqakunapa kasqanpas [“Hades”, NM] chaypi kaq wañusqakunata”. Hades ninanqa llapallan wañuqkunapa sepulturanmi. (Qawariy kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 212 kaq paginanta hinaspa 213 kaq paginantawan.) Llapallan chaypi kaqkuna kawsarimuptinkum wañukuqkunapa kasqanqa chunnirayanqa. Apostol Pablom nirqa: ‘Allin runakunatawan mana allin runakunatam hamuq punchawpi Diosqa kawsarichimunqa’, nispa (Hechos 24:15). ¿Ima ninantaq kayna rimasqanqa?
18. ¿Pikunataq ‘allin runakunawan’ kawsarimunankupaq yupasqa kachkanku, hinaspa imaynatataq kay suyakuyqa qamta yanapasunki?
18 ‘Allin runakunawan’ kawsarimunankupaqmi yupasqa kachkanku Noey, Abrahan, Sara, Moises, Rut, Ester chaynallataq hukkunapas, paykunaqa kawsarqaku manaraq Jesus kay Allpa pachaman hamuchkaptinmi. Hebreos libropi 11 kaq rakiyninpim wakiqnin kay sonqo qari-warmikunamanta rimachkan. Chaynallataqmi kay tiempopi Jehová Diospa wañukuq serviqninkunapas ‘allin runakunawan’ yupasqa kachkanku. Wañuqkuna kawsarimunankumanta suyakuyninchikmi librawanchik wañuy manchakuymanta (Hebreos 2:15).
19. ¿Pikunataq ‘mana allin runakunaqa’, hinaspa ima sumaq suyakuytataq Jehová Diosqa paykunaman qonqa?
19 Achka wara-waranqanpi runakunam Jehová Diostaqa reqsiyllapas reqsirqakuchu, chaymi Diostaqa mana servirqakuchu nitaq munaynintapas rurarqakuchu. ¿Imam paykunawan pasanqa? Chay ‘mana allin runakunaqa’ manam qonqasqachu kanqaku. Jehová Diosmi paykunatapas kawsarichimunqa chaynapim payta reqsinqaku hinaspam servinqakupas. Waranqa wata ukupim wañuqkuna kawsarimunqaku, hinaspanmi kay Allpapi Diospa munayninta ruraqkunawan huñunakunqaku. Suma-sumaq tiempom chay tiempoqa kanqa, chay tiempotam Bibliaqa sutichan Juicio Punchaw nispa. *
20. ¿Ima ninantaq Gehena nisqaqa, hinaspa pikunataq wiñaypaq wañunqaku?
20 ¿Nichwanchu kaywan, lliw wañuqkuna kawsarimunankumanta? Manam. Bibliam willakun wakin wañuqkuna “Gehena” nisqapi kasqankumanta (Lucas 12:5, NM). Ñawpa Jerusalen llaqtapa hawa lawninmi qopa wischunapaq karqa, chaypim wañuqkunatawan qopatapas kañaqku, chaytam sutichakurqa Gehena nispa. ¿Imayna kaq wañusqakunatam Judiokuna chayman wischurqaku? Mana pampanapaq nitaq mana kawsarimunankupaq hina kaqkunallatam. Chaymi Gehena nisqaqa rikchakun wiñaypaq wañuymanmi. Jesusmi wañuqkunata juzgaypi yanapakunqa Jehová Diosmi ichaqa aswan Hatun Juezqa (Hechos 10:42). Diosqa manam kawsarichimunqachu mana kasukuq millakuypaq ruraqkunataqa nitaq mana cambiay munaq runakunatapas.
HANAQ PACHAPAQ KAWSARIMUYMANTA
21, 22. a) ¿Imay clase kawsarimuytaq kachkanpas? b) ¿Pitaq karqa espiritupi punta kawsarimuq?
21 Bibliaqa yachachintaqmi huk clase kawsarimuymantapas, hanaq pachapi kawsanapaq espiritu cuerpopi kawsarimuymantam. Bibliaqa willawanchikmi huk runalla hanaq pachapaq kawsarimusqanmanta, payqariki Jesucristom.
22 Runa kachkaspanmi Jesusqa enemigonkunapa makinpi wañurqa, ichaqa manam wiñaypaqchu Jehová Diosqa sonqo Churintaqa sepulturapiqa saqerurqa (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Kawsarirachirqam ichaqa manam runata hinañachu. Bibliam willawanchik espiritu cuerpopi Jesus kawsarimusqanmanta (1 Corintios 15:20, 44). ¡Mayna admirakunapaqmi chayqa! Jesusmi atiyniyoq espiritu hinaña kaqllamanta kawsarqa (1 Corintios 15:3-6). Paymi hanaq pachaman riqkunamanta punta kawsarimuq karqa (Juan 3:13). Ichaqa manam payllachu kawsarimunanqa karqa.
23, 24. Jesuspa nisqanman hinaqa, ¿pikunataq kanku ‘aslla kaqkuna’, hinaspa llapanpiqa haykataq kanku?
23 Hanaq pachaman kutinanmanta yachaspanmi Jesusqa sonqo qatiqninkunata nirqa, “risaqmi qamkunapaq lugar allichamuq”, nispa (Juan 14:2). Hanaq pachaman riqkunatam suticharqa ‘aslla kaqkuna’, nispa (Lucas 12:32). ¿Haykam kanku hanaq pachaman riqkuna? Apostol Juanpa Apocalipsis 14:1 qellqasqanmi nin: “Qawarispaymi rikururqani Sion Moqopa hawanpi Carnero sayachkaqta. Paywanmi sayachkasqa pachak tawa chunkan tawayoq waranqa runakuna, paykunaqa kachkasqa Carneropa sutinwan hinaspa Taytanpa sutinwan urkunkupi qellqasqakamam”, nispa.
24 Kay 144.000 sapaqchasqa runakuna ukupim Jesuspa apostolninkunapas kachkanku, paykunatam hanaq pachapi kawsanankupaq Jehová Diosqa kawsarichimunqa. ¿Haykapitaq hanaq pachapaq kaqkuna kawsarimunku? Apostol Pablom qellqarqa Jesucristo ñoqanchikwan kachkanmanpas hina tiempopi chay kawsarimuy kananmanta (1 Corintios 15:23, NM). Chay tiempopim kawsachkanchik, chaymantam astawan yachachkasunchik 9 kaq yachachikuypi. Kunan tiempopiqa 144.000 sapaqchasqakunamantam pisillaña puchuchkanku. Paykuna wañuptinkuqa chaypunillam kawsarimunku hanaq pachapi kawsanankupaq (1 Corintios 15:51-55). Ichaqa, yaqa llapallan wañuq runakunapa hamuq tiempopaq suyakuyninqa kay Allpa pacha paraisoña kaptin kawsarimuyninkum.
25. ¿Imatataq yachasunchik qatiqnin yachachikuypi?
25 Seguropunim kawaq enemigonchik wañuytaqa Jehová Dios wiñaypaq chinkachinanmanta (Isaias 25:8). Tapukunkipaschá: “¿Imatataq ruranqaku hanaq pachaman riqkunaqa?”, nispa. Diospa Munaychakusqanpim kamachikunqaku. Qatiqnin yachachikuypim chaymantaqa astawan yachasunchik.
^ par. 9 Wakiqnin willakuykunapas kay textokunapim tarikun, 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56, y Hechos 9:36-42 y 20:7-12.
^ par. 19 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 213 kaq paginanmanta 215 kaq paginankama qawaspaykim astawan yachanki imam Juicio Punchaw kasqanta hinaspa runakuna imayna juzgasqa kanankumantapas.


text:
Ollanta Humala
Ollanta Moisés Humala Tasso sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin inti raymi killapi 1962 watapi paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu awqaq pusaqmi, pulitiku runam, Piruwanu Nasyunalista Partidupi wankurisqam. 28 ñiqin anta situwa killapi 2011 watapi p'unchawmanta Piruwpa Umalliqninmi kachkan.
Ollantap taytanqa Isaac Humala sutiyuq kumunistam karqan, Etnocacerismo nisqa rikch'arimuypa kamariqninmi.
Ollantaqa Piruwpa awqaqsuyunpi sirwispa awqaq pusaqmi tukurqan. K'anchaq Ñanta maqanakurqan 1991 watapi Tinku Mariya llaqtapi, 1992 watapi Mamay (Madre Mía) llaqtapipas. Hinaspas qispi kaypaq ruraq runakunatapas wañuchirqansi, wichq'arqansi.[1].
Alberto Fujimori Piruwpa Umalliqnin kachkaptinmi, 29 ñiqin kantaray killapi 2000 watapi Ollantaqa Antauro Humala sutiyuq mayor kasqa wawqinwan suqta chunkachá awqaqkunawanpas Lukumpa llaqtapi Alberto Fujimoriman awqallikurqan, huk hiniralta tawa qhuya llamk'aqkunatapas wichq'aspa. Awqaqkuna mana q'imiptinmi, Ollanta Humala chaymanta ayqirqan. Paytaqa awqaqsuyumanta qarqurqankum, ichataq Fujimori urmaptin Ollantata pampacharqanku.
2006 watapi Piruwanu Nasyunalista Partidutam kamarirqan, umalliq tukunapaq kampañatam qallarirqan. 4 ñiqin inti raymi killapi 2006 watapi p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Alan García-wan hayu kaspa lliw akllaykunap 47-%-ninwan mana atispa chinkarqan.
2011 watapi musuqmanta umallina akllanakuykunapi aynirqan. Chayrayku huk partidukunawan Gana Perú nisqa akllanakuy tantanakuytam kamarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi p'unchawpi akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Keiko Fujimoritam atirqan lliw kunkakunap 51,6-%-ninwan.[2]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Humala, des Andes au sommet, liberation.fr, 2011
- ↑ Peru election winner Humala congratulated by rival
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ollanta Humala.
- Ollanta Humalap tukri kampaña llika tiyaynin (kastilla simipi)
- Piruwanu Nasyunalista Partidup tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)
- Biografía por Fundación CIDOB (kastilla simipi)


text:
Pinchikilla chaqna
Pinchikilla chaqna nisqaqa huk tiksi k'atachakunap kayninmi, niyatiwu (iliktrunkuna, iñuku hawapi) icha pusitiwu (prutunkuna, iñuku huk'ipi) kayta atiq. Imayaykunam pinchikilla chaqnayuq kayta atin, iliktrunkuna aswan (niyatiwu chaqnachaq) icha aswan pisi (pusitiwu chaqnachaq) kaptinqa.
Pinchikilla chaqnakunaqa kallpakunatam aknanakunmi. Kaqlla kaq pinchikilla chaqnakunaqa (iskay pusitiwu icha iskay niyatiwu) karunchanakunmi, huk hina kaqtaq (puwitiwu niyatiwuwan) qayllachanakuspa hap'inakunkum. Iskay mana kaqlla iñupura pinchikilla mast'aymi. Mana pinchikilla pusaq kaptinqa, chay iñupura pinchikilla suyu kanmi, pinchikilla pusaq kaptintaq, payninta chaqllisinchi chaqna purinmi, pinchikilla puriy nisqa.
Pinchikilla chaqnayuq iñukukunataqa iñuwakunatapas iyun ninchikmi.


text:
La Atalaya, ¡Despertad! revistacuna
Cay revistanchiccuna yaluyan Bibliapimi, 150 imaymana limayćhu liguinquiman, uyalinquiman grabanquimampis. La Atalaya revistami willayämanchic enterun allpaćhu imacuna pasaśhancami, Bibliaćhu unaypi nishannu cayan. Nunacunata consuylanmi Diospa Gubiernunpi allin willacuyninwan, chaynupam Jesusman chalapacuyta yaćhachimanchic. ¡Despertad! revistami canan tiempo ima llaquicunapïpis yanapämanchic. Licalichimäninchicman chalapacayachimanchic jawca cay allpaćhu cawsanapa.


text:
Thykaq:Julia Contreras
Yakuchaq ñaupañeqe
Ruwaku chanincha qellqa tijtu atichikun paqarkitita k’askachispa wamanikunapiwan kuyusmanqokunawan ima, runawakipiwan imaymana waqkuna paqarkitimanta ruwaspa ñaupachinapaq kuskamanta wiqch’unapaq t’aqayaykunata misti chiqnikunata Paqar kiti Argentinapi.
K’askachiy, t’iqtupiwan chaninchay ruwaki sayarichisqata imachus ruwanamanta ima puriqnichiypi kamaypawakuna yachaqayachinawan; pawachaku wakichisqa yuyal churasqa mant’a tiqsiypakuna pawachaku ch’ipakuna runa wakimanta.
Kuyukuna
- Pawachakuy tukuyninmanta watupasqa imaynachus wakichi kay junt’achi saqtaychapi.
- Jaywana ruk’awikunata yatanaqpakunata allwiyakunata, wakichiqkuna kamayukuna, chayachinku tukuy imata mirananpaq, paqarnillanpi neqa t’aqayaypi.
- Puraqnachiypi jap’iyninman ñaupaqman apanapaq tantachiypi runa wakikunaq pawaypawakunapi qellqatiqtu ajllakupiwan.
- Junín kaqllamanta qhawasqa jinaqa kallpachaku kawaypawakuna k’askaypi, jina t’aqayamanta, ñaupayman apanku qellqatiqtuta.
- Allin ruwayta apakunanpaq qellqatiqtukuna ajllakuna wakichikupi wakinkuna tiqsiyqellqa t’ojpankunapi.
- Chaninchana ruwasqamanta apasta qellqatijtumanta tupuna ch’antuchinta mat’iykunapaq allin kananpaq.
- Chaninchana runawakipi kasqanta, qhawapa ruwaqapi apasta kasqanta qellqatijtukunata.
- Pawaynichina wamayrakunata paykunallataq atinankupaq chayachinata runawakiman tijsiyqellqakunaman yachachijkunaqninmanta, wamanikunaq wakichiyninmanta sinch’i wakichikupi ruwapi ruwaqkuna, apyninpi kaqtin manari atipanaku ajllakupiwan kuyukuynin.
- Wakichipi tanqachina yachachinapi mirachiyta, willapaypi wakichispa chaninchata ashkhanchay runawaki qhapchinkanpi,puraqmanta kausaypi imaymanakunaqpata chinkachiy kananpaq kuyuku t’aqayaq, misti chijniku lakakuna.
- Ch’uwinyana uq chaupin kichasqa kunana qellqa aylluwakiman willaypi rak’iynapaq willama tukuyninpi neqa t’aqayaq tijsimuyuq, paqarkitiq wamaninpiwan.
Kanchar masiq
- Qellqa tijtu paqarkitiq wakin,: Sut’in kikinchasqaman qhari warmikuna pura.
- Qellqa tijtu kullakaynin yachachiqkunaqpa wakichiypi ama t’aqakuna yachachiqeq k’apllujunt’ayninman.
Kanchar tijsi qhapchinkaq
- Qellqatijtu Judiaq Ayllun.
- Qellqatijtu Arabe Musulmanpa Ayllun
- Qellqatijtu Armeniaq Ayllun.
- Qellqatijtu Mitmarikunaq, Runakunaq Allawkan AMA t’aqakuyman.
- Qellqatijtu Afrosanayninmanta neqa t’aqaya misti chijniku lakamantawan.
- Qellqatijtu Yuriqe Ayllukunaq
Kanchar Tañí
- Qellqatijtu VIH.(SIDA).
- Qellqatijtu Thañi yuyaychaypa mana t’aqayapaq.
Kanchar Yachachiqeqpa
- Qellqatijtu Ñaupachi ashkhanchasqa yachaqayapi
- Qellqatijtu llallikakunaq ch’ipan ama kamachikuqkunaqpa.
- Qellqatijtu Runakunaq allawkan qhespiman amachasqa qhespimanta qhespichaykuna.
- Qellqatijtu Mark’a kay, llajtakamay runakunaq allawkan.
Kanchar wakichakuyniyoq
- Qellqatijtu runakunaq Mana uyariyniyoq
Wajkunaq qellqatijtu q’allupakuna
- Qellqatijtu ñawraq k¡ayllu.
- Qellqatijtu Machukuna Kurajkuna.


text:
CAPÍTULO 5
Tukuy gentekunata kishpichinkapakka, Dioska imatatak rurarka
Imamantatak Dios kishpichichun ministirkanchik.
Tukuy gentekunata kishpichinkapakka, Dioska imatatak rurarka.
Chaymanta, ima bendicionkunatatak charinchik.
Jehová kishpichishkamantaka, imashinatak agradicina kanchik
YUYAY: Ima regalota kukpitak, kanka kushikushpa japinkiman. Manachu kanpa ministikushka, munakushka regalo kakpika, kushikushpa japinkiman.
2 Gentekuna achka regalokunata kukpipash, Jehová Dioska tukuytami ñukanchikmanka kushka. Tukuyta kushka jawapash, Jehovaka paypa Churi Jesucristopa kawsaytapash kushkami (Mateo 20:28). Churipa kawsayka jatun valishkami kan. Imamantatak jatun valishka kan. Dios paypa Churipa kawsayta kushkamantami, ñukanchikkunaka kushilla kawsayta ushanchik. Jehová Dioska ñukanchikta achkata kuyashpami, paypa Churipa kawsayta kurka.
IMAMANTATAK DIOS KISHPICHICHUN MINISTIRKANCHIK
3 Ñukanchikkunata juchamanta wañuymanta kishpichinkapakmi, Jehovaka paypa Churipa kawsayta kurka (Efesios 1:7). Ñukanchikka imamantatak juchayukkuna tukurkanchik. Imamantatak wañunchik. Chay tapuykunata yachankapakka, yuyarinami kanchik Adán imata rurashkata. Shinami, alli intindishun imamantami ministirkanchik, Jehová paypa Churipa kawsayta kuchun.
4 Jehová Dios Adanta rurashpaka, Adanmanka jucha illak kawsaytami kurka. Adanka tukuypi jucha illak kashkamantaka mana unkunachu karka, mana rukuyanachu karka, mana wañunapashchu karka. Dioska Adantaka achkatami kuyan karka. Chaymantami, Bibliapika nin: “Adanka, Tayta Diospak churimi karka” nishpa (Lucas 3:38). Imashinami shuk taytaka paypa churitaka achkata kuyan, shinallatakmi Jehovapash Adantaka achkata kuyan karka. Paypa churi Adanta kuyaymantami, Jehovaka Adanwan parlan karka. Imata ruranata imata mana ruranatapash Adanmanka willarkami. Shuk alli trabajotapash Adanmanka kurkami (Génesis 1:28-30; 2:16, 17).
5 Adantaka “Tayta Diosman rikchaktapachami rurarka” (Génesis 1:27). Yuyarinkichu, Jehovaka gentekuna shina aychayuk tulluyukka mana kanchu. Jehovaka shuk espiritumi kan. Payta rikuytaka mana ushanchikchu (Juan 4:24). Shinaka, imamantatak Adantaka Tayta Diosman rikchak nin. Kutin yuyari: Dioska kuyak, justomi kan, alli yuyayta, ushaytapash charinmi. Shinaka, Adanta Diosman rikchakta rurarka nishpaka, Adantapash kuyak kachun, justo kachun, alli yuyayta charichun, ushaytapash charichun rurashkatami nikun. Ashtawankarin, Adantaka mana animalta shinachu rurarka. Shuk animalka kawsaymantallami kawsan. Shinapash, Adanka yuyayta usharka, Diosta kasunata, mana kasunatapash. Diosta kasushpaka, Adanka paraíso Allpapimi mana wañushpa kawsanman karka.
6 Diosta mana kasushpami, Adanka juchayuk tukurka, wañurkapash (Génesis 3:17-19). Adán juchayuk tukushpaka, jucha illak kawsaytaka ña mana charirkachu. Chaymantami, tukuy gentekunapash ña mana jucha illak kawsaytaka charinchik. Diospa Shimipika kashnami nin: “Juchata ruranaka, shuklla runamantami kay pachapika kallarirka. Chay juchamantami, wañuypash kallarirka. Shinallatami tukuykuna juchata rurashkamantaka, wañuypash tukuykunapakman yallikun” (Romanos 5:12). Shinaka, Adán juchata rurashkamantami, paypa wawakunapash juchayukkuna wacharirka. Chaymantami Bibliapika nin, Adán juchata rurashpami, tukuy paypa wawakunataka juchaman wañuyman jatuk shina jaturka nishpa (Romanos 7:14). Adanpash Evapash alli yachashka jawa Diosta mana kasuymantami, juchamanta wañuymantapash ña mana kishpirita usharkakuna. Shinapash, paykunapa wawakunaka kishpirita usharkachu.
7 Adanpa wawakunata kishpichinkapakmi, Jehovaka paypa Churipa kawsayta kurka. Imamantatak Jehovaka paypa Churipa kawsayta kuna karka. Chayta alli intindinkapakka, yuyashun: Kanpa familiata secuestrakpika, imatatak rurana kanki. Kishpichinkapakka, kullkitami pagana kanki. Kutin yuyashun: Bibliapi nishka shinaka, shuktakkunapa cosasta wakllichishpaka, imatatak rurana kanki. Chay cosas mashna valishkatallatakmi pagana kanki.
8 Imashina ña yachakushkanchik, Adán juchata rurakpimi, tukuy ñukanchikkunaka juchayukkuna kanchik, wañunchikpash. Shinapash, ñukanchikkunata kishpichinkapakka, Jehová Dioska paypa Churipa kawsayta kushpami pagarka.
GENTEKUNATA KISHPICHINKAPAKKA, JEHOVAKA IMATATAK KURKA
9 Adán juchapi urmakpimi, tukuykunaka jucha illak kawsayta chinkachirkanchik. Tukuykuna juchayukkuna kashkamantaka, ñukanchikpa kawsayta kushpa pitapash kishpichitaka mana ushanchikchu (Salmo 49:7, 8). Shinaka, jucha illak kawsayta kutin charinkapakka, imatatak ministirkanchik. Bibliapi nishka shinaka, imata chinkachishpapash chaytallatakmi kuna karka (Deuteronomio 19:21). Shinaka, jucha illak kawsayta kutin charinkapakka, shuk jucha illak runa paypa kawsayta kushpa ‘tukuykunata kishpichichunmi’ ministirkanchik (1 Timoteo 2:6).
10 Tukuy gentekunata kishpichinkapakka, Jehovaka imatatak rurarka. Paypa ashtawan kuyashka, jucha illak punta Churitami kay Allpaman kachamurka (1 Juan 4:9, 10). Churipash paypa Taytata kasushpaka, jawa pachata sakishpa shamurkami (Filipenses 2:7). Imashina ña yachakushkanchik, Jehovaka shuk milagrota rurashpami, Jesuspa kawsaytaka Mariapa wiksapi churarka. Kay milagrota rurakpimi, Jesuska jucha illak wacharirka (Lucas 1:35).
11 Imashinatak shuklla runa paypa kawsayta kushpa tukuykunata kishpichita usharka. Yuyarishun, shuklla runa juchata rurakpimi, tukuy gentekunaka juchayukkuna wacharinchik, wañunchikpash. Adán, Diosta mana kasushpaka, jucha illak kawsaytaka ña mana charirkachu. Chaymantami, paykunapa wawakunaman jucha illak kawsaytaka ña mana kuyta usharka. Shinapash, Bibliapi nishka shinaka, “kipa Adán” nishka tiyarkami. Kay kipa Adanka Jesusmi karka (1 Corintios 15:45). Jesuska jucha illakmi karka. Jesuska tukuypimi Diostaka kasurka. Chaymantami, Jesuska paypa jucha illak kawsayta kushpa, tukuy gentekunata kishpichita usharka. Adán ñukanchikkunata juchaman wañuyman jatukpipash, Jesuska paypa kawsayta kushpami ñukanchikkunataka rantishpa kishpichirka (Romanos 5:19; 1 Corintios 15:21, 22).
12 Jesús kay Allpaman shamushpaka, achka llakikunatami charirka. Jesustaka preso japishpami, manchanayta makashpa, kipamankarin shuk jatun raku kaspipi warkushpa llakinayta wañuchirka (Juan 19:1, 16-18, 30; apendiceta maskanki). Imamantatak Jesuska achka llakikunata charirka. Satanaska yankata juchachikushkata rikuchinkapakmi, Jesuska chashna llakikunataka charirka. Satanaska, ima nishpatak juchachirka. Llakikunata charishpaka, pipash Diostaka mana kasunkachu nirkami. Shina nishpa Satanás llakikunata churakpipash, Jesuska tukuypimi Diostaka kasurka. Jehová Dioska, paypa kuyashka Churi tukuypi kasukta rikushpaka, achkatami kushikurka (Proverbios 27:11).
13 Dioska, imashinatak ñukanchiktaka kishpichirka. Ñukanchikta kishpichinkapakka, paypa jucha illak Churitami, 14 de nisán 33 e.c. watapi wañuchun sakirka. Jesuska paypa jucha illak kawsaytaka “shuk viajella” kushpami wañurka (Hebreos 10:10). Kimsa punchakuna kipaka, Jehovaka Jesustaka espíritu shinami kawsachirka. Jesuska jawa pachaman tikrashpaka, Diospa ñawpapi ñukanchikmanta rikurirka (Hebreos 9:24). Jesuspa jucha illak kawsayta chaskishpami, Jehovaka ñukanchiktaka juchamanta, wañuymantapash rantik shina rantishpa kishpichirka (Romanos 3:23, 24).
IMA BENDICIONKUNATATAK CHARINCHIK
14 Jehová kishpichikpimi, juchayukkuna kashpapash achka bendicionkunata charinchik. Shinaka, kunan punchakunapi, shamuk punchakunapika, ima bendicionkunatatak Dioska kunka.
15Juchakunata kishpichinmi. Juchayukkuna wacharishkamantami, allita rurankapak munashpapash, wakinpika mana allita ruranchik. Imata parlakushpa, imata rurakushpapash, tukuykunami pantarinchik. Jesús paypa kawsayta kushkamantami, ‘Dioska ñukanchipak juchakunata anchuchishpa kishpichin’ (Colosenses 1:13, 14). Shinapash, Dios kishpichichunka, tukuy shunkuwanmi juchakunamantaka llakirina kanchik. Shinallatak, Jesuspa shutipimi kishpichiway nishpa mañana kanchik (1 Juan 1:8, 9).
16Dioswan alli amigokuna kayta ushanchikmi. Mana allita rurashpaka, ñukanchikllatak alli kawsaytaka mana ushanchikchu. Shinapash, paypa Churipa kawsayta kushkamantaka, Jehovaka ñukanchikta kishpichinmi. Ashtawankarin, ñukanchikkuna juchayukkuna kakpipash, Dioska ñukanchikpa adoracionta chaskinmi (Hebreos 9:13, 14). Chaymantami, Diosmanka tukuyta willashpa mañayta ushanchik (Hebreos 4:14-16). Dioswan alli amigokuna kashpaka, ñukanchikllatakpash alli kushillami kawsashun.
17Paraíso Allpapipash mana wañushpa kawsachun sakinkami. Romanos 6:23-pika ninmi: “Juchata rurashpa kawsakkunamanka, wañushpa chinkakrinatami kukun” nishpa. Shinapash ‘Apunchi Cristo Jesusmantami, kawsayta kawsakrinataka Tayta Dioska yanka karamukun’. Imashinami capítulo 3-pi yachakurkanchik, Paraíso Allpapika achka bendicionkunami tiyanka (Apocalipsis [Revelación] 21:3, 4). Jehová paypa Churipa kawsayta kushkamantaka, Paraíso Allpapimi mana unkushpa, mana wañushpa kawsashun. Shinallatak, shuktak achka bendicionkunatapash charishunmi. Kay bendicionkunata charinkapakka, Jehovatami agradicina kanchik, paypa Churipa kawsayta kushkamanta.
JEHOVATAKA, IMASHINATAK AGRADICINA KANCHIK
18 Jehová ñukanchikta kishpichishkamantaka, imamantatak agradicina kanchik. Yuyashun: Pipash kanman shuk alli regalota kukpika, manachu payka achkatamari kuyawashka yuyashpaka, kushikushpa chay regalotaka japinkiman. Jehová Dioska paypa kuyashka Churipa kawsayta ñukanchikmanta kushpaka, shuk jatun valishka regalotami kurka. Juan 3:16-pika kashnami nin: “Tayta Dioska, kay pachapi kawsakkunata ninanta kuyashpami, paypak shuklla Churita karamurka” nishpa. Kay versopi nishka shinaka, ñukanchikta achkata kuyashpami, Jehovaka paypa Churita kay Allpaman kachamurka. Jesuspash ñukanchikta achkata kuyashpami, paypa kawsayta ñukanchikmanta kurka (Juan 15:13). Shinaka, yuyarinami kanchik Jehovapash Jesuspash tukuy ñukanchikkunataka achkatami kuyan (Gálatas 2:20).
19 Shinaka, imashinatak Jehovataka agradicina kanki. Jehovata agradicishpaka, Jehovatami ashtawan alli riksina kanki (Juan 17:3). Jehovata ashtawan alli riksinkapakka, Bibliatami kay librowan yachakuna kanki. Jehovata ashtawan riksishpaka, Jehovataka ashtawanmi kuyanki. Shinallatak, Jehovata ashtawan kuyashpaka, paypa mandashkakunatapash paktachita ushankimi (1 Juan 5:3).
20Jesús paypa kawsayta kushkataka krinami kanki. Bibliapika ninmi: “Diospak Churita maykanpash krishpaka, kawsayta kawsakrinatami charin” nishpa (Juan 3:36). Jesusta krishpaka, imatatak rurana kanchik. Santiago 2:26-pika ninmi: ‘Allita ruranakunata na paktachishpaka, wañushkashna yankami tukun’ nishpa. Shinaka, Jesusta krini nishpaka, mana shimilla ninachu kanchik. Ashtawankarin, imatami Jesús parlan karka, ruran karka, shinallatakmi ñukanchikkunapash parlana kanchik, rurana kanchik (Juan 13:15).
21Jesús wañushka punchata yuyarinkapakka, tukuy watakunami tantanakuna kanki. Jesuska, 14 de nisán 33 watapimi, paypa apostolkunawan tantanakurka. Imapaktak tantanakurka. Jesuska, paypa wañushka punchata imashina yuyarinata rikuchinkapakmi tantanakurka. Chay tantanakuytami Bibliapika ‘Apunchi Jesús wañushkata yarina’ puncha nishpa shutichin (1 Corintios 11:20; Mateo 26:26-28). Paypa wañushka punchata yuyarinkapak tantanakuchunmi, Jesuska kashna nishpa mandarka: ‘Ñukata yarishpa, kashna rurashpa katinkichilla’ nishpa (Lucas 22:19). Chashna tantanakushpami, Jehovapash, Jesuspash ñukanchikta kuyashkata yuyarinchik. Shinallatak, chashna tantanakushpaka, Jehovata Jesustapash agradicishkatami rikuchinchik.*
22 Jehová paypa Churipa kawsayta ñukanchikmanta kushpaka, shuk jatun valishka regalotami kurka (2 Corintios 9:14, 15). Jehová paypa Churipa kawsayta kushkamantaka, shamuk punchakunapika wañushkakunapash kawsarinka. Wañushkakuna kawsarinataka capítulo 6, capítulo 7-pimi yachakushun.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Ñukanchikta kishpichinkapakmi, Jehovaka paypa punta Churita kay Allpaman kachamurka. Ñukanchikta juchamanta wañuymanta kishpichinkapakmi, Jesuska wañurka (Efesios 1:7; 1 Juan 4:9, 10).
- Jehová paypa Churipa kawsayta kushkamantami, juchakunamanta kishpirinchik, Diospa ñawpapi alli rikurinchik, mana wañushpa kawsaytapash charishun (1 Juan 1:8, 9).
- Jehová ñukanchikta kishpichishkata agradicishpaka, Jehovatami ashtawan alli riksina kanchik. Jesustapash krinami kanchik. Shinallatak, Jesús wañushka punchatapash yuyarinami kanchik (Juan 3:16).
* Jesuspa wañushka punchamanta ashtawanmi yachakunkapakka,apendiceta maskanki.
TAPUYKUNA
1, 2. a) Ima regalotatak kushikushpa japinkiman. b) Imamantatak Jesuspa kawsayka jatun valishka regalo shina kan.
3. Imamantatak Jehovaka paypa Churipa kawsayta kurka. Imatatak yuyarina kanchik.
4. Adantaka, imashina kawsachuntak Jehovaka rurarka.
5. Imamantatak Adantaka “Tayta Diosman rikchaktami rurarka” nin.
6. Diosta mana kasushpaka, Adanka imatak tukurka. Paypa wawakunapash, imatak tukurka.
7, 8. Jehovaka, imamantatak paypa Churipa kawsayta kushpa pagana karka.
9. Kishpirinkapakka, imatatak ministirkanchik.
10. Gentekunata kishpichinkapakka, Jehovaka imatatak rurarka.
11. Imashinatak shuklla runa paypa kawsayta kushpa tukuy gentekunata kishpichita usharka.
12. Llakikunapi kashpapash Diosta tukuypi kasushpaka, Jesuska imatatak rikuchirka.
13. Imashinatak kishpichi tukurkanchik.
14, 15. ‘Dios ñukanchikpak juchakunata anchuchishpa kishpichichunka’, imatatak rurana kanchik.
16. Imamantatak Dioswan alli amigokuna kayta ushanchik. Diospa alli amigokuna kashpaka, imashinatak kawsashun.
17. Jehová paypa Churipa kawsayta kushkamantaka, ima bendicionkunatatak charishun.
18. Jehová paypa Churipa kawsayta kushkamantaka, imamantatak agradicina kanchik.
19, 20. Jesuspi krishpaka, imatatak rurana kanchik.
21, 22. a) Jesús wanushka punchataka, imamantatak yuyarina kanchik. b) Capitulo 6, capitulo 7-pika, imatatak yachakukrinchik.


text:
Yunka runashimi nisqaqa Piruwpa Kashamarka, Lampalliqi, Lima suyunkunapi rimasqa qhichwa simip k'iti rimayninkunam.
Chinchay rimaykunapiqa manañam [h] nisqa kunkatachu rimanku, ahinataq manam hatun nispachu, ichataq atun nispam rimanku. Mana urin runasimi hinaqa, mawk'a qhichwap /s/, /š/ kunkataraq sapaqchankum, s, sh qillqaspa, hinallataq /ch/, /ĉ/ kunkatapas, ch, ĉ (ch' Kashamarkapi) qillqaspa. Manam chinchay runashimi hinachu, ichataq urin runasimi hinam, mawk'a qhichwap /k/, /q/ kunkantaraq sapaqchanku.
Chinchay runashimi rimaykunaqa kaymi:


text:
Griguryu IX
Griguryu IX, Griguryu X huk isqun ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. IX, Italya simipi: Gregorio IX) Ugolino de Segni sutiyuq runaqa (* 1170 watapi paqarisqa Anagni llaqtapi - † 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1241 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
21 ñiqin pawqar waray killapi 1227 watapimanta 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1241 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Griguryu IX.


text:
Henry Ford
Henry Ford sutiyuq runaqa (* 30 ñiqin chakra yapuy killapi 1863 watapi paqarisqa Dearborn llaqtapi, Michigan suyupi - † 7 ñiqin ayriway killapi 1947 watapi wañusqa) Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchina pusaqsi karqan, Ford Motor Company sutiyuq antawa ruruchinap kamariqninsi, tawqa ruraykuypa kamariqninsi.
Tayta: William Ford (1826-1905); Mama: Mary Litogot (c. 1839-1876).
Warmi: Clara Bryant
Churi: Edsel Bryant
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Henry Ford.
- Ford Foundation


text:
Allpa llamk'ay
Allpa llamk'ay nisqaqa runap yurata uywatapas kamachiynin. Chay kamachiyninwanqa runap manañam chakunan, sallqa yurakunata pallanan chayllachu atin. Allpa llamk'ayqa iskaynintin kuraq llamk'aymi:
- Chakra kamay nisqapi chakranchikkunapi chakra yurakunatam yapunchik, tarpunchik, aymuranchik, chay yurakuna puqunanpaq, mikhunanchik tukunanpaq.
- Michiypitaq uywanchikkunatam wayllakunapi, q'achuwan michinchik.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Allpa llamk'ay.
- La agricultura andina


text:
Henri Becquerel
Antoine Henri Becquerel sutiyuq runaqa (15 ñiqin qhapaq raymi killapi 1852 watapi paqarisqa Paris llaqtapi - 27 ñiqin chakra yapuy killapi 1908 watapi wañusqa Le Croisic llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1903 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Alexandre-Edmond Becquerel; Mama: .
Ñawpa warmi: Lucie Jamin / Louise Désirée Lorieux.
Alma mater: École Polytechnique wan École des Ponts et Chaussées.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Henri Becquerel.


text:
Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Wayra tanqana
Wayra tanqana p'acha,[1] Wayra apana p'acha[2] icha Wamp'una p'acha nisqaqa wamp'uta wayrawan kuyuchinapaq hatun p'acha p'alltam, wayra wamp'u nisqa wamp'u chawpinpi t'uyurka nisqa sayaq hatun k'aspipi watasqa.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:17, 27:40. Qosqo rimaypi, Sociedad Biblica Peruana, 2004: wayraq tanqanan [ñawpaqkaq] tela.
- ↑ Apustulkunap rurasqankuna 27:40. Ayakuchu rimaypi, Rómulo Sauñe, Donna Sauñe, Sociedad Biblica Peruana, 1987: wayrapa apanan [ñawpaqnin] tela.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayra wamp'ukuna.


text:
Michoacán suyu
Michoacán suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Morelia llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1823 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
113 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Morelia 597 511 runakuna.
- Uruapan del Progreso 264 439 runakuna.
- Zamora de Hidalgo 141 627 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Michoacán suyu.
- Gobierno del Estado de Michoacán Uficial qillqa web.
- Infodigital parte 1
- Infodigital parte 2
- La Ruta de Don Vasco en Michoacán


text:
pacha
Runa simi (Qhichwa rimay)
Suti
pacha
- Tukuy imapas kaq, lliwnintin kaq
- Pachakamaq sutiyuq apuqsi tukuy pachatas kamarisqa.
- Imamanpas tukuy kapuqnin
- Allpa pachatapas yaku pachatapas wayra pachatapas ama miyuchasunchu.
- Yayayku hanaq pachapi kaq.
- Tiksimuyu
- Tukuy pachapi runakunaqa qispi kachun.
- Urin kaq
- Rumim pachaman urmarqan.
- Hayk'ap kaqpas, hayk'ap kunan kaqpas
- Ancha ñawpa pacha huk runas kasqa.
- Ñuqa wawa kaptiy, manaraqmi tiliwisyunchu karqan. Chay pacha wawakuna wasi hawapim pukllaq karqanchik.
- Mit'a
- Sisa pachapiqa tukuy yurakunam sisanku.
- Huk p'unchawpa iskay chunka tawayuq t'aqan, ura nisqapas
- Huk p'unchawqa iskay chunka tawayuq pachayuqmi.


text:
9 Yachachikuy
¿Imaynatataq huñunakuypaq allinta preparakuna?
Jehová Diospa testigonkunawan Bibliata estudiaspaqa tiempowanraqchá preparakunki. Huñunakuypaqpas chaynatam ruranayki. Allinnikipaqmi kanman ima punchawpi preparakunaykipaq tanteasqaykiman hina ruraynikiqa.
Tanteay maypi hinaspa haykapi estudianaykipaq. ¿Imay horapitaq allinta entiendewaq? ¿Tutapayta manaraq llamkaynikiman richkaspa, icha tutapichu warmaykikuna puñuruptinña? Tiempochakunaykipaq sasa kaptinpas tanteay haykapi estudianaykipaq, ama imawanpas harkachikuychu chay ruraynikitaqa. Hawkalla estudianaykipaq sitiota maskay hinaspa apagay radiota, televisionta chaynataq telefonotapas. Manaraq estudiayta qallarichkaspa Diosta mañakuy imawanpas mana intuchikunaykipaq chaynataq Diospa Palabranta allinta entiendenaykipaqpas yuyaymanay (Filipenses 4:6, 7).
Señalay chaylla contestanapaq kaq palabrakunata. Yachachikuy imamanta kasqanpi reparay. Reparaytaq yachachikuypa titulonpi, sapa subtitulon yachachikuywan imayna tupasqanpi, qawaytaq dibujonkunata hinaspa aswan allinnin kaq yachachikuykunamanta yuyarinapaq kaq tapuykunata leey. Chaymantataq sapa parrafota leespa tapuykuna contestanapaq kaqta maskay. Mana copiasqa textokunata Bibliaykipi maskay hinaspa yachachikuywan imayna tupasqanpi reparay (Hechos 17:11). Tapuykunata contestanapaq kaq palabrakunata yuyanaykipaq señalay. Chayna preparakusqaykiqa yanapasunkim munaspaykiqa makikita hoqarinaykipaq hinaspa entiendesqaykimanta huñunakuypi rimarinaykipaq.
Sapa semanapaq yachachikuykunata chaynata preparakuspaykiqa astawanraqmi Diospa Palabranmanta yachanki (Mateo 13:51, 52).
¿Imaynatam hinaspa haykapim huñunakuypaq preparakuwaq?
¿Imaynatam preparakuwaq huñunakuypi rimarinaykipaq?


text:
Lima amanqay
- Ama wakin amanqay nisqa yurakunawan pantaychu.
Lima amanqay icha Amanqay chaylla (Ismene amancaes syn. Hymenocallis amancaes) nisqaqa Lima suyullapi, chala suyupi kaq luma nisqa urquchakunapi wiñaq waytam.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ App. Bot. Reg. 46, 1821 watapi. Lima amanqay - Trópicos
- ↑ «Ismene amancaes». Royal Botanic Gardens, Kew: World Checklist of Selected Plant Families. 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2009 watapi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lima amanqay.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Lima amanqay


text:
California, Berkeley Yachay Suntur
California, Berkeley Yachay Suntur (inlish simipi: University of California, Berkeley) nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi huk yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
California, Berkeley Yachay Suntur, 23 ñiqin pawqar waray killapi 1868 watapi kamarisqa karqan (146 watayuq).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- California, Berkeley Yachay Suntur: Tukri llika tiyaynin (inlish simipi)


text:
Nonato Rufino Chuquimamani Valer
Nonato Rufino Chuquimamani Valer sutiyuq runaqa huk piruwanu qhichwa simi yachachiqmi, qillqaqpas, Asankarumantam.
Kunanqa Pawqartampu llaqtapim yachachichkan. Piruwpi iskay simipi iskay kawsaypi yachay nisqapaq liwrukunatam rurachkan, Piruwpa Yachachiy Ministiryupaqpas llamk'achkapsa. Yachay wasipaq qhichwa simi qullqatam rurarqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nonato Rufino Chuquimamani Valer, hukkunawan: Yachakuqkunapa Simi Qullqa, Qusqu Qullaw Qhichwa Simipi. Ministerio de Educación, Lima (Perú) 2005.


text:
Cascales kiti
Cascales kiti (kastilla simipi: Cantón Cascales) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Sukumpiyu markapim, huk kitim. Uma llaqtanqa El Dorado de Cascales llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Cofán Bermejo kawsaykuska amachasqa allpa
- Urqukuna:
- Mayukuna: Awariku mayu - Kuka mayu - San Miguel mayu
- Quchakuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cascales kitipiqa Napurunakunam tiyanku.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kitillinmi kan:
- huk llaqta kitilli: El Dorado de Cascales
- iskay chakrapura kitilli: Sevilla, Santa Rosa de Sucumbíos.


text:
Intillama kitilli
Intillama kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Veracruz / Indillama) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Pastasa markapi, Pastasa kitipi. Uma llaqtanqa Intillama llaqtam
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipiqa Pastasa Kichwa runakunam tiyanku.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Marlon Santi Gualinga, kunan CONAIEpa umalliqnin
- Sapara runa


text:
Kunturillu mayu
Kunturillu mayu (Condorillo, Kunturillo)[1] icha Rocha mayu nisqaqa, Capitán Martín de la Rocha sutiyuqmanta sut'ichasqa, Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, juk 115 km suni mayum. Pukyunmi Quchapampa wallapi, yaku tinkuqmi Tapaqarimanta Tintayamantawan, Sakawa llaqtap antinpi. Tinkun Arqi mayuwan.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Kunturillu mayu (chawpipi, lluq'imanta pañakama), Killaqullu llaqtapi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ cocha-banner.org Walter Sánchez, INIAM, Universidad Mayor de San Simón, Cultural Corner - The River Rocha or Kundurillu


text:
Paul Sabatier
Paul Sabatier sutiyuq runaqa (* 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1854 watapi paqarisqa Carcassonne (Ransya) llaqtapi - † 14 ñiqin chakra yapuy killapi 1941 watapi wañusqa Toulouse (Ransya) llaqtapi); Ransya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1912 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Tayta: Sabatier, Mama: .
Alma mater: Collège de France, École normale supérieure, Lycée Pierre-de-Fermat
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Davy Medal
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Paul Sabatier.


text:
Ignacio de Loyola
Íñigo López de Regalde, Ignacio de Loyola S.J (San Ignacio de Loyola, SJ), sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin kantaray killapi 1491 watapi paqarisqa Azpeitia llaqtapi - † 31 ñiqin anta situwa killapi 1556 watapi wañusqa Romna llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan.
31 ñiqin anta situwa killapi San Ignaciu raymi p'unchawninmi.
Tayta: Yáñez de Oñaz ; Mama: Loyola.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ignacio de Loyola.
- Web oficial de los jesuitas en España.
- San_Ignacio_de_Loyola


text:
Achanqaray
Achanqaray, Achanqara (Qusqu, Buliwya) icha Achankaray (Anqash) (genus Begonia) nisqakunaqa waytasapa qurakunam, 800 rikch'aqniyuq rikch'anam, Awya Yalapi, Aphrikapi Asyapipas wiñaq, achanqaray t'ikakuna ayllumantam (Begoniáceae).
Achka achala waytakunam. Iska iskaymanta urqu chinantinpi t'ikan, pukamanta pantikama llimphikunapi. Wiru tulluyuq, hatun muyu raphiyuq, raphinpa wasanpi anku hina puriqniyuq. T'ikanpa tullunqa tunpan sunin, wiruna, qhatqi, purgapaq allinmi.
Achanqaray papaqa, kay yurap ch'ullan saphin, papaman rikch'asqa, chukchu hampinapaq allinmi, kaq ima k'ipchan unquykunapaqpas.
Yunka Achanqaraq nisqaqa achanqaraypa huk ayllunmi, sach'a yuram, huk utaq iskay mitru nisqata hanankama. Wiñan yunka ukhupim, Chawpi Awya Yalamanta Ura Awya Yalakama. Hatun raphiyuqmi, warku warku t'ikayuqmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Achanqaray.


text:
Francisco de Toledo
Francisco de Toledo, Conde de Oropesa sutiyuq runaqa (* 10 ñiqin anta situwa killapi 1515 watapi paqarisqa Oropesa llaqtapi, Ispañapi - † 15 ñiqin chakra yapuy killapi 1582 watapi wañusqa Sevilla llaqtapi) huk ispañul awqaq pusaqsi, 1568 watamanta 1581 watakamataq Piruwpa wirriyninsi karqan.
Francisco de Toledoqa 1570 watapis inkisisyun nisqata Piruwman apaykamurqan. Indihinakunatas millaysapa sarupaspas inkumindatas, wiraquchapaq llamk'ay mit'a nisqatapas kamarirqan. 1572 watapis Tupaq Amaru sutiyuq qhipaq kaq Inkatas wañuchichirqan. 1581 watapis Ispañaman kutirqan.
Liwrukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- R. Levillier: Don Francisco de Toledo, Supremo organizador del Peru, kimsantin liwru, 1935.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Francisco de Toledomanta kawsay qillqa (kastilla simipi)
- Toledo, Francisco de, INFORMACIONES DE DON FRANCISCO DE TOLEDO, VIREY DEL PERÚ


text:
Huk ñiqin pachantin maqanakuy
Huk ñiqin pachantin maqanakuy nisqaqa huk hatun maqanakuymi karqan, 1914 watamanta 1918 watakama.
Chawpi atiykuna nisqa mama llaqtakuna - Alimanya, Awstiriya-Unriya, Turkiya, Bulgarya - maqanakurqan kay hayukunawan, Entente nisqa: Fransya, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Rusya, Italya, Rumanya, Hapun, Hukllachasqa Amirika Suyukuna (1917 watamanta). Entente nisqakunaqa 1918 watapim atirqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuypiqa achka hunu runas wañurqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Sadi Carnot
Marie François Sadi Carnot, Sadi Carnot sutiyuq runaqa, (* 11 ñiqin chakra yapuy killapi 1837 watapi paqarisqa Limoges) llaqtapi - † 25 ñiqin inti raymi killapi 1894 watapi wañusqa Lyon llaqtapi), Ransiya mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.
1887 watamanta 1894 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Hippolyte Carnot
Mama: Jeanne-Marie Dupont-Savignat (1816-1897).
Ñawpaq warmi: Cécile Dupont-White.
Churinkuna:
Yachaywasi: Lycée Condorcet
Alma mater: École Polytechnique wan École des Ponts et Chaussées.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Sadi Carnot.
(ransiya simipi)]


text:
Chao distritu
Chao distritu (kastilla simipi: Distrito de Chao) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Qispi kay suyupi , Wiru pruwinsyapi, 4 ñiqin qhulla puquy killapi 1995 watapi kamasqa (umalliq Alberto Fujimori). Uma llaqtanqa Chao llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
22 826 runakuna (11 872 qhari, 10 954 warmi)
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Anta situwa killa: Karmin Pallan.
- Qhapaq raymi killa: Puertapas Pallan
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2011-2014: Ney Heli Gamez Espinoza.


text:
Shinzo Abe
Shinzo Abe, (Nihun simipi: 安倍 晋三 Abe Shinzō), sutiyuq runaqa,(*21 ñiqin tarpuy killapi 1954 paqarisqa Nagato llaqtapi - ).
2012 watamanta ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Shintaro Abe; Mama: Yoko Kishi
Ñawpaq warmi: Akie Abe
Wawakuna:
Yachaywasi: Seikei High School
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shinzo Abe.
- (Nihun simipi):


text:
APÉNDICE
Juicio Punchaka, imatak kan
JUICIO Puncha nikta uyashpaka, imapitak yuyanki. Achka gentekunaka krinmi, Juicio Punchapika achka waranka waranka almakuna Diospa ñawpapi shayarinkapak rikta. Chay punchapika, alli gentekunapa almakunaka jawa pachamanmi rinka nin. Kutin, mana alli gentekunapa almakunaka uku pachamanmi rupankapak rinka nin. Shina nikpipash, Bibliapi nishka shinaka Juicio Punchaka mana mancharina punchachu kan. Ashtawankarin, kushilla, alli kawsana punchami kan.
Apóstol Juanka Juicio Punchamanta parlashpaka, Biblia Quichua Chimborazo Apocalipsis (Revelación) 20:12 versopika kashnami nin: “Wañushkakunataka jatunkunatapash, uchillakunatapash Diospak ñawpakpi shayakuktami rikurkani. Librokunapash paskashkami karka. Shinallatak kawsanaman rinapak shuktak libropash paskashkami karka. Wañushkakunaka paykuna imalla rurashkakunata chay librokunapi killkashka tiyakuk shinallatakmi rikuchishka karka”.
Jehová Dioska tukuy gentekunapa ashtawan jatun Juezmi kan. Shinapash, pitatak akllashka Juicio Punchapi Juez kachun. Hechos 17:31-pika apóstol Pabloka kashnami nin: ‘Dioska, ñami shuk punchata akllashka. Chay punchapimi, kay pachapi kawsakkunaka imata rurashkatapash rikuchishpa, imatapash kashkatapacha ruranka. Chashna rikuchinkapakmi, tukuykuna yachachun pay akllashka runataka, wañushkakunapak chawpimanta kawsachirka’. Kay versopi nishka shinaka, Jehová Diosmi Jesustaka akllashka Juicio Punchapi Juez kachun (Juan 5:22). Shinaka, Juicio Punchaka ima punchapitak kallarinka. Juicio Punchaka, shuklla punchachu kanka.
Armagedón shuti jatun makanakuypimi, Satanaspa mandana punchakunaka tukurinka. Chay kipami, Juicio Punchaka kallarinka (Apocalipsis 16:14, 16; 19:19-20:3). Armagedón kipaka, Satanastapash, demoniokunatapash uku uku utkumanmi waranka watakunakama shitanka. Chay ‘waranka watakunapika’, 144.000 akllashkakunaka juezkuna shina, reykuna shinami ‘Cristowan mandanakunka’. Paykunami, kay Allpapi kawsak gentekunataka mandanka (Apocalipsis 14:1-3; 20:1-4; Romanos 8:17). Shinaka, Juicio Punchaka mana shuklla punchachu kashka. Juicio Punchaka waranka watakunami kan.*
Kay waranka watakunapimi, Jesucristoka ‘kawsakkunaman, wañushkakunamanpash, imata paykuna rurashpa kawsashkata rikuchinka’ (2 Timoteo 4:1). Kay versopi nishka shinaka, ‘kawsakkunaka’ pikunatak kan. Kawsakkuna nishpaka, ‘pipash na cuentay ushanalla, ashtaka gentekunatami’ nikun. Paykunaka, Armagedón jatun makanakuypi kishpirishkakunami kan (Apocalipsis 7:9-17). Chay punchakunapimi, Jesús nishka shinaka, ‘wañushpa pampay tukushkakunaka’ kawsarinka. Chaymantami, apóstol Juanka ‘wañushkakunatapash Tayta Diospak ñawpakpi shayanakuktami rikurkani’ nin (Juan 5:28, 29; Hechos 24:15). Kawsakkunapash, wañushkakunapash, Diospa ñawpapi shayanakushpaka, imatak tukunka.
Apóstol Juanka ‘librokuna paskarikuktapash’ rikurkani nirkami. “Chay librokunapi escribishpa churashkatami, paykuna imashna rurashkashnallata Dioska, wañushkakunaman rikuchikurka” nin. Shinapash, manarak wañukpillatak, juchakunata rurashkakunatachu Dioska chay librokunapi escribishpa charikun. Mana, mana shinachu kan. Bibliapi nishka shinaka, manarak wañushpallatak juchakunata rurashkakunataka Jehovaka mana yuyarinchu (Romanos 6:7). Shinaka, imatashi chay librokunapika escribishpa charikun. Chay librokunapika Diospa mushuk mandashkakunami tiyakunka. Shinaka, mana wañushpa kawsankapakka, Juicio Punchapi kawsarishkakunapash, Armagedonpi kishpirishkakunapash Diospa tukuy mandashkakunatami kasuna kan. Shinapash, Juicio Punchapi, Diospa mandashkakunata mana kasukkunaka tukuchi tukunkami.
Achka waranka waranka gentekunaka Diospa munayta mana yachakushpallatakmi wañushka. Juicio Punchapika paykunapash kawsarinkami. Paykunamanka Jehová Diospa mandashkakunata imashina paktachinatapash yachachinami kanka. Chay punchakunapimi, ‘kay pachapi kawsakkunaka imatapash kashkatapacha rurashpa kawsanata yachakunka’ (Isaías 26:9). Shinapash, mana tukuykunachu Diospa mandashkakunataka kasunka. Isaías 26:10-pika ninmi: “Nallita rurak runaka, payta llakishpa na llakichikpika, imatapash kashkatapacha rurashpa kawsanataka na yachakunkachu. Allikuta rurakkunapak llaktapi kawsashpapash, nallitaka rurakunkallami” nishpa. Diosta mana kasuk gentekunaka Juicio Punchapimi tukuchi tukunka (Isaías 65:20).
Kay Juicio Punchapimi, gentekunaka asha asha jucha illakkuna tukunka (1 Corintios 15:24-28). Juicio Puncha tukurikpika, kay Allpapi gentekunaka ima juchatapash ña mana charinkachu. Waranka watakuna tukurishka kipaka, Satanastaka uku uku utkumanta kacharinkami. Satanasta kacharikpika, kay Allpapi gentekunata pantachinkapakmi llukshinka (Apocalipsis 20:3, 7-10). Shinapash, Satanás ñukanchikkunata ama pantachichunka, Diospa mandashkakunata kasushpami kawsana kanchik. Chashnami, ‘kay allpamantaka mana chinkarishunchu’ (Proverbios 2:21, QC). Shinaka, Juicio Punchaka mancharina punchaka mana kanchu. Ashtawankarin, Diosta alli adorakkunaka Juicio Punchapimi achka bendicionkunata charinka.
* Armagedonmanta ashtawan yachankapakka, Perspicacia para comprender las Escrituras, volumen 1, página 680, 681, 1086, 1087-kunata maskanki. Shinallatak, Adoremos al único Dios verdadero libropi capítulo 20-tapash maskanki. Kay librokunataka Jehovamanta willakkunami español shimipi llukchishka.


text:
4 KAQ YACHACHIKUY
¿Pitaq Jesucristoqa?
¿Ima sutiwantaq Jesusllata sutichachwan?
¿Maymantam hamurqa?
¿Imayna runataq karqa?
1, 2. a) ¿Imanasqataq reqsisqa runamanta uyarisqallanchikwanqa mana nichwanchu allintañam reqsiruni nispaqa? b) ¿Imatam Jesusmanta pantaspanku ninku?
KAY pachapiqa achkallañam reqsisqa runakunaqa kachkan. Wakinmi ancha reqsisqa kanku llaqtankupi, hatun llaqtakunapi otaq nacionninkupipas, wakinñataqmi enteron pachapi. Ichaqa reqsisqa runapa sutinta yachasqaykiwanqa manamá niwaqchu chay runataqa reqsiniñam nispaqa, otaq imayna kasqantawan imayna kawsasqantaqa yachaniñam nispaqa.
2 Iskay waranqa watakunaña kay Pachapi Jesuspa kawsasqanmanta pasaruptinpas, enteron pachapim paymanta hinalla rimanku. Chaywanpas manam cheqaptachu yachanku Jesucristo pi kasqanmantaqa. Wakinkunam ninku payqa allin runallam karqa nispa. Hukkunañataq, Diosmanta willakuq runallam karqa nispa. Wakinñataqmi ninku Jesusqa yupaychanapaq Diosmi, nispa. Chayna rimayninku, ¿cheqapchu kanman?
3. ¿Imanasqataq ancha allin Jesusmanta cheqap kaqta yachaynikiqa?
3 Ancha allinmi Jesusmanta cheqaptapuni yachaynikiqa. ¿Imanasqa? Bibliam niwanchik: “Chay wiñay kawsayniyoqqa kanku sapallan cheqap Dios kasqaykita reqsiqkunam hinaspa kachamusqayki Jesucristota reqsiqkunam”, nispa (Juan 17:3). Arí, Jehová Diosmanta hinaspa Jesucristomanta cheqap kaqta yachaynikiqa yanapasunkimanmi kay pachapi sumaq paraisopi wiñaypaq kawsakunaykipaq (Juan 14:6). Chaymantapas Jesusqa sumaq ejemplotam saqerqa imayna kawsakunamanta hinaspa runamasinchikwan imayna kananchikmantapas (Juan 13:34, 35). Kay libropa punta kaq yachachikuyninpim Diosmanta cheqap kaqta yacharqanchik. Kunanñataqmi Bibliapa yachachisqanman hina Jesucristomanta yachasunchik.
MESIAS CHAYAMUNANMANTA
4. ¿Ima ninantaq Mesias hinaspa Cristo nisqa sutikuna?
4 Manaraq Jesus nacechkaptinmi Bibliaqa willakurqaña Diospa kachamusqan Mesias otaq Cristo hamunanmanta. Mesias nisqa (hebreo rimaypi) hinaspa Cristo nisqa (griego rimaypi) sutikunaqa “Nombrasqa” ninanmi. Chayraykum kay hamuq runaqa Diospa nombrasqan otaq akllasqan karqa hatunchasqa kananpaq. Kay libropa wakiqnin yachachikuyninkunapim astawan yachasunchik Diospa lliw promesankuna Mesiastakama cumplikunanmanta . Yachasuntaqmi kunan tiempopipas Jesus bendeciwananchikmanta. Manaraq Jesus nacechkaptinchá runakunaqa tapukurqakuña: “¿Pitaq Mesiasqa kanman?” nispa.
5. ¿Imamantam Jesuspa qatiqninkunaqa seguropuni karqaku?
5 Punta pachak wata ukupi Jesuspa qatiqninkunaqa manam iskayrayarqakuchu suyasqanku Mesias, Jesus kasqanmantaqa (Juan 1:41). Qatiqnin Simon Pedrom mana iskayrayaspan nirqa: “Qamqa kanki kawsaq Diospa Churin Cristom”, nispa (Mateo 16:16). Chaynaqa, ¿imanasqataq Jesuspa qatiqninkunaqa mana iskayrayarqakuchu Jesuspuni Mesias kasqanmantaqa? ¿imanasqataq ñoqanchikpas seguro kachwan Jesus Mesias kasqanmanta?
6. ¿Ima tupachikuytaq entiendechiwanchik imaynatam Jehová Dios yanaparqa payman sonqo kaq runakunata Mesiasta reqsinanakupaq?
6 Jesucristo manaraq hamuchkaptinmi Diosmanta willakuqkunaqa Mesias chayamuptin imayna reqsinamanta willakurqakuña. Tupachinapaq, sichu mana reqsisqayki runata maskaq riwaq carrokunapa chayamunan lawman otaq avionkunapa tiyanan lawman hinaspa chaypi achkallaña runakuna kanman, ¿manachu allin kanman chay runapa imayna rikchayniyoq kasqanta reqsiyniki? Chaynam Jehová Diospas paymanta willakuq runankunawan willachirqa Mesias imakuna rurananmanta chaynataq imakuna pasananmantapas. Chaynapim Diosman sonqo kaq runakunaqa chay willakuykunapa cumplikusqanta qawaspanku mana iskayrayaspa Mesiastaqa reqsinmanku karqa.
7. Jesusmanta iskay willakuykunapa cumplikusqanta willariy.
7 Qawarisun iskay ejemplokunata. Punta kaq: qanchis pachak wata masnintaraqmi Diosmanta willakuq Miqueas willakurqaña Juda nacionpi taksa kaq Belen llaqtachapi Mesias nacenanmanta (Miqueas 5:2). Chaynaqa, ¿maypitaq Jesus nacerqa? Chay llaqtachapipunim (Mateo 2:1, 3-9). Iskay kaq: Daniel 9:25 nisqanmi pichqa pachak wata ñawpaqtaraq willakurqaña ima watapi Mesias rikurimunanmanta tanteanapaq, rikurimurqaqa 29 kaq watapim. * Kay willakuykunapa chaynataq wakin willakuykunapa cumplikusqanmi qawachin Jesus Mesias kasqanta.
8, 9. ¿Imaynatam Jesuspa bautizakusqanpi astawan qawakurqa Jesus Mesias kasqanta?
8 29 kaq wata tukupayninpim astawanraq qawakurqa Jesus Mesias kasqanta. Chay tiempopim Jesusqa Jordan mayupi bautizakunanpaq Bautizaq Juanta mañakurqa. Jehová Diosmi Juanta prometerqa señalta qonanpaq chaynapi Mesiasta reqsinanpaq, chay señaltam qorqa Jesus bautizakuptin. Bibliam willawanchik: “Ñoqam rikurqani Chuya Espiritu hanaq pachamanta paloma hina uraykamuspa Jesuspa hawanman tiyaykuqta. [. . .] yakupi bautizanaypaq kachamuwaqniymi niwarqa: “Qawankim Espiritu uraykamuspa runapa hawanman tiyaykuqta, paymi bautizanqa Chuya Espirituwan.” Paytaqa ñam rikurqaniña chaymi willakuni payqa Diospa Churin kasqanta.”, nispa (Juan 1:32-34; Mateo 3:16, 17). Bautizaq Juan señalta qawaspam chaynataq uyarispanmi mana iskayrayarqachu Diospa kachamusqan Jesus kasqanmantaqa. Chay punchawmi Jehová Diospa chuya espiritun otaq imatapas atiq kallpan payman huntaykurqa chaynapim Jesusqa Mesiaspi otaq Cristopi rikurirurqa Kamachikuq Jefe hina kananpaqña (Isaias 55:4).
9 Bibliapa willakuyninkunapa cumplikusqanpiwan kikin Jehová Diospa nimusqanpas sutillatam qawachin Jesus Mesias kasqanta. Bibliaqa kutichintaqmi Jesucristomanta kay iskay tapukuykunatapas: maymanta hamusqanta chaynataq imayna runa kasqanmantapas.
¿MAYMANTAM JESUSQA HAMURQA?
10. ¿Imatam Bibliaqa yachachin manaraq kay Pachaman Jesus hamuchkaptin maypi kawsasqanmanta?
10 Bibliam yachachin Jesus manaraq kay Pachaman hamuchkaspan hanaq pachapi kawsasqanmanta. Ejemplopaq, ñawpaqmantaraq Belenpi Mesias nacenanmanta willakusqanmantapas Diosmanta willakuq Miqueasqa nirqañam: “Ñawpaqmanta rikurimuqraqmi payqa”, nispa (Miqueas 5:2). Chaynallataqmi achka kutita kikin Jesuspas nirqa manaraq runa hina kay pachapi kachkaspan hanaq pachapi kawsasqanmanta (Juan 3:13; 6:38, 62; 17:4, 5). Chaypim Jesusqa espiritu hina Jehová Dioswan kuska kawsakurqa.
11. ¿Imaynatam Bibliaqa qawachin Jehová Diospa ancha kuyasqan Churin Jesus kasqanta?
11 Achka razonkunam kan Señorninchik Jesucristo Jehová Diospa ancha kuyasqan churin kasqanmanta. Diospa punta kaq unanchasqan kasqanraykum Biblia nin: “Payqa karqañam llapa imakunapas manaraq unanchasqa kachkaptinqa”, nispa (Colosenses 1:15). * Chaymantapas Taytanpa ancha kuyasqanmi payqa, ‘sapallan churin’ kasqanrayku (Juan 3:16). Chaynatam Biblia sutichan mana pipa yanapakuyninwan Jehová Dios unanchasqanrayku. Chaymantapas Jesusllam Jehová Diostaqa yanaparqa tukuy kaqkunata unanchananpaq (Colosenses 1:16). Sutichantaqmi, ‘Simi’ nispa (Juan 1:14). Chayna sutichasqa kasqanmi qawachin Taytanpa sutinpi rimasqanta. Willarqachá kamachikuykunatawan willakuykunata Diospa unanchasqan angelkunaman chaynataq runakunamanpas.
12. ¿Ima pruebakunataq kachkan Diospa punta kaq Churin mana kikin Dios hina kasqanmanta?
12 ¿Wakin runakunapa creesqankuman hinachu Diospa punta kaq Churinqa kikin Dios hina kanman? Manam chaynatachu Bibliaqa yachachin. Ñawpaq parrafopi yachasqanchikman hinam Churiqa unanchasqa karqa. Chayraykum Jesuspa qallariyninqa kan, Jehová Diosmi ichaqa wiña-wiñaypaq Dios (Salmo 90:2). Sapallan churiqa manam haykapipas piensayllapas piensarqachu Taytanman igualakuytaqa. Bibliaqa cheqaptapunim yachachin Tayta Churimanta aswan atiyniyoq kasqanta (Juan 14:28; 1 Corintios 11:3). Jehová Diosllam “Tukuy Atipayniyoq Dios” (Genesis 17:1). Chayraykum pay hinaqa mana pipas kanchu. *
13. ¿Ima ninantaq Biblia “Mana rikuy atina Diospa rikchayninqa Cristom” nispa niptin?
13 Jehová Dioswan piwi Churinqa lucerokunapas kay Allpa pachapas manaraq unanchasqa kachkaptinmi wara-waranqantin watakuna hanaq pachapi kuska kuyanakuspanku kawsakurqaku. ¡Maynatachá kuyanakurqaku! (Juan 3:35; 14:31.) Kay kuyasqa Churiqa Taytan hinam karqa sumaq kayninkunapi. Chaymi Bibliaqa paymanta nin “Diospa rikchayninqa Cristom”, nispa (Colosenses 1:15). Imaynam warmakunapas taytanman rikchakunku, chaynam hanaq pachapi Diospa Churinpas sumaq kayninkunapi Taytanman rikchakun.
14. ¿Imaynatataq runa hinaqa nacerqa Jehová Diospa sapallan Churin espiritu kachkaspa?
14 Jehová Diospa sapallan Churinqa manam obligasqachu hanaq pachataqa saqemurqa kay Allpa pachapi runa hina kawsananpaqqa. Ichapas qam tapukunki: “¿Imaynataq espiritu kachkaspaqa runa hinaqa nacerqa?”. Hanaq pachapi kaq Piwi churin nacenanpaqmi Jehová Diosqa milagrota rurarqa, chuya espiritunwanmi Juda nacionpi Maria sutiyoq doncella sipasqa wiksayakururqa. Chaymi Jesuspa taytanqa manam runachu karqa, chayraykum Mariaqa mana huchayoq wawata wachakurqa hinaspam Jesus sutiwan suticharqa (Lucas 1:30-35).
¿IMAYNA RUNATAQ JESUSQA KARQA?
15. ¿Imaynatam Jesustakama Jehová Diosta astawanraq reqsichwan?
15 Kay Pachapi Jesuspa tukuy rurasqan hinaspa rimasqankunapas yanapawanchikmi astawan reqsinanchikpaq. Hinaspapas paynintakamam Jehová Diostaqa sumaqta reqsichwan. ¿Imaynata? Yuyarisun kay Churiqa Taytanman rikchakuqpunim. Chayraykum huk kaqnin qatiqninta nirqa: “Ñoqata rikuqniyqa Taytatapas rikuykunñam”, nispa (Juan 14:9). Bibliapim achka yachachikuykunata tarinchik Mateo, Marcos, Lucas hinaspa Juan sutiyoq librokunapi Jesucristopa kawsakuyninmanta, imam rurasqankunamanta chaynataq sumaq kayninkunamantapas.
16. ¿Imamantataq Jesusqa puntataqa astawan willakurqa, hinaspa pipataq chay yachachiyninkunaqa karqa?
16 Jesustam suticharqaku “Yachachikuq” nispa (Juan 1:38; 13:13). ¿Imamantataq yachachirqa? Puntataqa ‘Diospa munaychakusqanmantam allin noticiata’ willakurqa, chayqa Diospa Gobiernonmanta sumaq willakuymi. Kay gobiernom hanaq pachamanta kamachikamunqa enteron Allpa pachata hinaspam Diosman sonqo kaq runakunata anchallataña bendecinqa (Mateo 4:23). ¿Pipataq chay yachachikuyqa karqa? Jesuspunim nirqa: “Kay yachachisqayqa manam ñoqallapachu aswanqa kachamuwaqniypam” otaq Jehová Diospam nispa (Juan 7:16). Jesusqa yacharqam Taytanpa munasqanta: Diospa Munaychakusqanmanta allin noticiakunata runakuna yachananta. 8 kaq yachachikuypim astawan yachasunchik chay gobiernomanta hinaspa ima rurananmantapas.
17. ¿Maykunapitaq Jesusqa yachachirqa, hinaspa imanasqataq predicananpaq anchata kallpanchakurqa?
17 ¿Maykunapitaq Jesus yachachirqa? Runakuna maypi tarikusqankupim: chakrakunapi, taksa hinaspa hatun llaqtakunapi, mercadokunapi hinaspa wasikunapipas. Jesusqa manam tiyakuspachu runakuna payman hamunankutaqa suyarqa aswanqa paykunamanmi rirqa (Marcos 6:56; Lucas 19:5, 6). ¿Imanasqataq anchata kallpanchakurqa llumpayta predicananpaq hinaspa yachachinanpaqpas? Taytanpa munaynin kasqanraykum siemprepuni chaytaqa cumplirqa (Juan 8:28, 29). Llakipayaspantaqmi achkallaña payman hamuq runakunamanpas predicarqa (Mateo 9:35, 36). Punta apaq religiosokunam Diosmanta hinaspa munayninmantapas cheqap kaqta yachachinanku karqa, ichaqa manamá chaynatachu yachachirqaku. Jesusmi ichaqa yacharqa allin noticiakunamanta uyarinankupaq necesitasqankuta.
18. ¿Jesuspa ima allin kayninkunataq gustasunki?
18 Jesusqa llakipayakuqmi, kuyakuqmi hinaspapas sumaq sonqoyoqmi karqa. Kuyakuywanmi runakunataqa sumaqta rimapayarqa, chaymi warmachakunapas paypa qayllanpiqa kusisqa tarikurqaku (Marcos 10:13-16). Manamá pimanpas sayapakurqachu. Cheqnirqam runakunapa mana allin rurayninkutaqa (Mateo 21:12, 13). Warmikunata mana respetowan runakuna qawaptinkupas, payqa sumaqtam respetarqa (Juan 4:9, 27). Jesusqa llampu sonqomá karqa. Huk kutipim apostolninkunapa chakinta mayllarqa, sirvientekunallapa chay ruray kachkaptinpas.
19. ¿Ima ejemplom qawachin ñakariq runakunata Jesus llakipayasqanmanta?
19 Jesusqa llakipayaqmi ñakariq runakunataqa, chaytam qawachirqa Diospa atiyninwan onqoqkunata hanpispan (Mateo 14:14). Ejemplopaq, leprawan onqoq runam Jesusman asuykuspan nirqa: “Munaspaykiqa allinyaykachillawayá”, nispa. Jesusqa sonqonpim llakipayarqa chay ñakariq runataqa. Chaymi llapchaykuspan nirqa: “Arí, munanim, allinyayña”, nispa. ¡Hinaptinmi onqoqqa sanoyarurqa! (Marcos 1:40-42.) ¡Imaynaraqchá chay runaqa sientekurqa!
WAÑUNANKAMAM DIOSMAM SONQO RUNA KARQA
20, 21. ¿Imanasqataq nichwan Jesusqa sumaq ejemplom kasukunapaq chaynataq Diosman sonqo kanapaqpas?
20 Jesusmi sumaq ejemplo Diosta kasukunapaq chaynataq Diosman sonqo kanapaqpas. Jesusqa Taytanpaqmi sonqo karqa ima sasachakuykunapiña kaptinpas, runakuna contranpi kaptinpas chaynataq ñakariykunaña kaptinpas. Mana iskayrayaspanmi Satanaspa munapayachisqankunataqa qepancharqa (Mateo 4:1-11). Qallariypiqa manam wakiqnin ayllunkunapas paypiqa creerqakuchu. Aswanmi nirqaku: “Locoyarunmi”, nispa (Marcos 3:21). Jesusmi ichaqa mana hukmanyaspan Diospa kamachisqantaqa hinalla kasukurqa. Enemigonkuna insultaspan maqaptinpas payqa controlakuqpunim, manamá kutipakuytapas munarqachu (1 Pedro 2:21-23).
21 Jesusqa wañukunankamam Diospaq sonqo karqa, enemigonkuna sinchita ñakarichispa wañuchiptinpas (Filipenses 2:8). Yuyaymanay wañukusqan punchawpi ñakariykuna aguantasqanmanta. Payqa aguantarqam kamachikuqkuna presochaptin, yanqa rimaqkuna tukuy imaymanata kamiptin, mana allin juezkuna yanqamanta presochaptin, runakuna paymanta burlakuptin chaynataq soldadokuna ñakarichiptinpas. Qerupi warkurayaspanmi wañuchkaspanña rurasqanmanta nirqa: “¡Tukusqañam!”, nispa (Juan 19:30). Kimsa punchaw pasaytam espiritu cuerpoyoqtaña Taytanqa kawsarichimurqa (1 Pedro 3:18). Mana achka semanakuna pasayllatam hanaq pachaman kutirqa hinaspam “Diospa alleqninpi tiyaykurqa” atiyta chaskinanpaq suyaspa (Hebreos 10:12, 13).
22. ¿Ima suyakuymi kan wañunankama Jesus Diosman sonqo kasqanrayku?
22 ¿Ima suyakuymi kan wañunankama Jesus Diosman sonqo kasqanrayku? Jesuspa wañukusqanwanmi wiñay kawsayta chaskichwan qallariymantapacha Jehová Diospa munasqanman hina enteron Allpa pacha paraisoña kaptin. Qatiqnin yachachikuypim qawasunchik imaynatam yanapawanchik Jesuspa wañukuynin chay sumaq suyakuyta chaskinapaq.
^ par. 7 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 197 kaq paginanmanta 199 kaq paginankamam yachachichkan Danielpa willakusqan Jesuspi imayna cumplikusqanmanta.
^ par. 11 Jehová Diostaqa Tayta nispam ninchik tukuy ima Unanchaq kasqanrayku (Isaias 64:8). Jesucristo Diospa unanchasqan kasqanraykum Diospa Churin nispa ninchik. Chayraykutaqmi Bibliaqa angelkunatapas Adantapas Diospa churin nispa sutichan (Job 1:6; Lucas 3:38).
^ par. 12 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 201 kaq paginanmanta 204 kaq paginankama qawaspaykim tarinki achka yachachikuykunata imayna Diospa punta kaq Churin mana kikin Dios hina kasqanmanta.


text:
¿Llaquilla causaica tucuringachu?
¿Imatataj ninguiman...
...ari?
...mana?
...imachari?
BIBLIACA NINMI
‘Diosca paicunapaj ñahuicunamantaca tucui huiquitami p’ichanga. Huañuipish, huacaipish, llaquipish, nanaipish ña mana tiyangachu’ (Apocalipsis 21:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
Yaya Dios mana llaquichicushcatami entendishun (Job 34:10).
Llaquilla cajpi Dios ima shina sintirishcata yachashpaca cushicushunmi (Zacarías 2:8).
Llaquicuna tucurina cashcatami crishun (Prov. 2:
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Ishqui yuyaicunata ricushun:
Llaquicunata, llaquichijcunatapish Diosca p’iñanmi. Ñaupa punllacunapi paipaj llajtata llaquichijpica ¿ima shinataj Diosca sintirirca? Bibliaca ninmi: paipaj llajtata ‘p’iñaj runacuna llaquichicujta’ ricushpaca Diosca achcatami llaquirirca nishpa (Jueces 2:
18).
Shujtajcunata llaquichij gentecunataca Diosca p’iñanmi. Bibliaca ninmi: ‘manapish ima millaita rurajpi yanga huañuchijtaca’ Diosca p’iñanmi nishpa (Proverbios 6:
16, 17).
Cada unomantami Diosca preocuparin. Diosca ñucanchij llaquicunata paiman huillachunmi munan. ‘Diosca cancunata cuidaracunmi’ nishpami Bibliaca yachachin (1 Pedro 5:7).
Pai agllashca reyhuanmi, Diosca ñalla cada unopaj llaquicunata tucuchinga (Mateo 6:
CASHNA TAPURI
Diosca ¿imamantataj llaquilla causachun saquishca?
Cai versocunata mashcai ROMANOS 5:12; 1 TIMOTEO 2:3, 4.


text:
Thierry Henry
Thierry Daniel Henry (* 17 ñiqin chakra yapuy killapi 1977 watapi paqarisqa Les Ulis llaqtapi, Ransiya mama llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) No incluye los datos acumulados en AS Monaco wan Juventus FC.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(*) Incluyendo quchu
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Thierry Henry.
- Ficha de Henry - Web Oficial FC Barcelona
- Thierry Henry website (es, fr)


text:
¿Imayćha ñacacuyca camacanman?
Am, ¿ima ninquim?
Aw
Manam
Ichapiśhćha
BIBLIÄMI NIN
“Manañam can’añachu wañuypis, awćhuypis, wa’acuypis, nanaypis, nï ima llaquipis lluy punta cäcunaca camacäśhañamari [can’a]” (Apocalipsis 21:3, 4, Muśhü Limalicuy)
YA’ANCHICTA IMANUYPAM YANAPÄMANCHIC
Yaćhaśhunmi Dios, mana ñacachimaśhanchicta (Santiago 1:13)
Yaćhaśhuntacmi, Dios llaquipamaśhanchicta, chay’a cushichimäśhunmi (1 Pedro 5:7)
Yaćhaśhuntacmä walaśhalun tiempucunäćhu, manañam ima ñacacuypis can’añachu (Apocalipsis 21:4)
¿RASUMPACHUĆH BIBLIÄPA NISHAN?
Aw, ishcayta yaćhaycuśhun:
Dios’a ćhïninmi, ñacacuycata yan’al tumpacuycata. Bibliami niyan Jehovata nanaypam nanala unay malcanta licayaptin ñacachipäcuptin, juc naciuncuna ćhinicuywan mäcuyalcaptin (Jueces 2:18).
Dios’a manam munanchu, nunamasinta ñacachi nunacunacta. Bibliämi nin: “Taytanta mamanta mayan nuna-masintapis wañuchïcunäpämi” (1 Timoteo 1:9, Muśhü Limalicuy).
Tayta Dios’a, llapa nunactam watucuyan. Masqui ya’allam yaćhá niyaptiquipis “ima llaquiculcaśhayquitapis Tayta Diospa maquinman-ari ćhulaycäliy; paymari ñawillanćhu cayalcächishunqui” (1 Pedro 5:7, Muśhü Limalicuy).
Diospa Gubiernunwan, camaśhñam chincachin’a llapa nunacunäpa ñacacuyninta. (Mateo 6:9, 10). Manaläpis ćhamuptin, cuyayllawanmá cunsuylaycämanchic sumä payman chalapacuptinchic (Hechos 17:27; 2 Corintios 1:3, 4).
TANTIÄNAYQUIPA
¿Imapićha Dios cayächinla llaquicuycäta, ñacacuycäta?
Bibliaćhumá talinqui ROMANOS 5:12; 2 PEDRO 3:9


text:
Lección 13
¿Bibliaga imara nin religiongunamanda?
1. ¿Tucui religionguna alichu an?
Tucui religiongunai tianmi Yaya Diosta tucui shunguhua casungaj munajcuna. Yaya Diosga paita llaquijcunara ricusha cushiyan, shinallara cuirangahua munanmi. Shinajpis ashca runauna religión shutii uchaunara ranushca (2 Corintios 4:
Ali religionga Diospa shuti Jehovara atunyachinmi, randi panda religiongunaga manali yachachisha, llullasha Diospa shutira manali saquichinushca. Shinallara huañushcaunamanda yachachishaga shujcunara pandachinushca. Randi Jehová Dios munanmi tucuiguna paita ali rijsinuchu. Leapai Romanos 6:23; 1 Timoteo 2:
2. Shamuj punzhaunai ¿religionguna imara tucungaranun?
Supai munashca cuinta causasha, quirij mani nijpis Yaya Dios yachanmi paiguna llulla ashcara (Santiago 4:4). Ñaupa Babilonia llactai panda religionguna callarinuca. Chiraigu Diospa Shimi tucui manali religiongunara ninmi “Atun Babilonia” nisha. Runaunara umachij, llaquichij religiongunara Yaya Dios ñallai tucuchingaraun. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 17:
Tucurina punzha mana shamujllaira, Jehová Dios tucui religiongunamanda ali shungu runaunara tandachiun. ¿Imasnara tandachiun? Paihua cierto Shimira yachachisha tandachiun. Leapai Juan 6:
3. Ali shungura charijcuna ¿imara rurana anun?
Jehová Dios llaquinmi pai mandashcara tucui shunguhua pactachingahua munajta. Chiraigu cutin cutin nin, panda religiongunamanda ucta llujshichi nisha. Yaya Diosta cierto llaquishaga, paiguna causaira turcanunga Yaya Diosta cushiyachingaj. Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 18:4.
Jesús huañushca huasha, ali shungura charij runauna apostolguna yachachishcaunara cushilla uyanuca. Jehová Dios chi mansu runaunara yachachica, ali gustu, cushilla causangahua. Shinallara ali causanara chapasha catinuchu Yaya Dios yanapaca. Chi mansu runauna cuinta, ñucanchis Jehová Dios camachishcara cushihua, tucui shunguhua pactachinami anchi. Leapai 1 Tesalonicenses 1:
Panda religionda saquisha, ali religionda catijcunara Jehová Dios cushilla chasquingami. Panda religionda saquijcuna Diospa amigoguna tucunun. Shinallara, intiru mundui Diosta ali sirvijcunahua aillu cuintami tucunun. Astaumbas huiñai causaira apingaranun ¿Casna ali causanara charingaj munanguichu? Leapai Marcos 10:29, 30; 2 Corintios 6:
4. Runauna ali causanuchu Yaya Dios ¿imara rangaraun?
Panda religiongunara Jehová tucuchijpimi intiru mundui cushi causana tiangaraun. Shinallara mana caran muntun religionguna tiangachu. Intiru mundui tucui causajcuna Jehová Diosllara parijulla adoranunga. ¿Manzhu cai ali gustu cuintashcauna ali uyarin? Leapai Ricuchina (Apocalipsis) 18:20, 21; 21:
[Epigrafe de página 27]
Ali religionga caran tunu runapura llaquinusha causanuchu yanapan


text:
13 kaj yachachikuy
Biblia wilakunganno, ¿imataj religiunkunawan pasanga?
1. ¿Alichuraj lapan religiunkuna kayan?
Lapan religiunkunachömi ali shongu runakuna kayan. Y paykunataga Diosninchi kuyanmi, y ¡chayga ali wilakuymi! Pero lakikuypajga religiunpa jutincho alapa mana alikunata rurayanganmi (2 Corintios 4:3, 4; 11:13-15). Wakin religiunkunapaj parlarmi noticiakunacho wiyanchi terroristakunata yanapäyashganta, colorninkunaraykur wanuchinakuyashganta y pishi wamrakunata tukuyta rurayashganta. ¡Mayraj kayga lakichishga ali shonguyoj runakunata!
Rasumpa kaj religiunga Jehovatami respetan, pero lutan kajga ofendinmi. Kaymi Diosninchipita, wanushgakunapita y Biabliacho mana yurimoj yachachikuykunapita lutankunata yachachikuyan. Pero Jehovaga munan runakuna rasumpa kajta Paypita musyayänantami.
2. Biblia wilakunganno, ¿imataj religiunkunawan pasanga?
Diosga manami chaskinchu “Diosta kuyä” nirpis Satanás munashganno kawaj runakunataga (Santiago 4:4). Bibliaga ‘Jatuncaray Babilonia’ nishpami lutan religiunkunata gayan, chaynöga nin unay Babilonia markacho mana ali religiunkuna yuriyashga kaptinmi. Ichiklachönami runakunata pantakächej lutan religiunkunata ilajpita Diosninchi ushakärachinga.
Jehovaga manami gonganchu lutan religiunkunacho kaykaj ali shonguyoj runakunata, y paykunatami markanman apaykämun. ¿Imano? Rasumpa kajpita yachachirmi.
3. ¿Imatataj rurayanman ali shonguyoj runakuna?
Jehovaga yarpanmi rasumpa kajta kuyaj y ali kajta rurayta munaj runakunata. Chaymi luta religiunpita yarguyänanta munan. Y Jehovata kuyarga listumi kaykäyanga cambiayänampaj.
Apostulkunapa tiempunchömi ali shonguyoj runakunaga Diospa ali wilakuyninta kushishga chaskikuyaj. Jehovapa yanapakuyninwanmi chay runakunaga kushi kushila ali kawayta tariyargan. Paykunanölami noganchipis espiritual kajta puntaman churarkur Diosninchipa ali wilakuyninta chaskikunanchi.
Luta religiunninta jaguirirkur rasumpa kajpita yachakojkunataga kushishgami Diosninchi chaskin. Paykunaga Dioswanmi amigo kayan, kuyakoj cristianukunawanmi goturäyan y imaykamapis kawaytami shuyaräyan. ¿Kay bendiciunkunata chaskita munankimanchuraj?
4. ¿Imatataj Dios ruranga kay Patsacho jauka y kushi kushi kaway kanampaj?
Luta religiunkunata ushakärachirmi Jehovaga ali kawayta apamunga. Mananami pantakächikoj ni rakikächikoj religiunkunaga kanganachu. Lapan runakunami Jehová Dioslata adorapäkunga. ¿Manaku kayga juk ali wilakuy?


text:
11 kaq yachatsikï
¿Imanirtaq asamblëakunachö juntakäyä?
¿Rikankiku këchö kushishqa këkaqkunata? Asamblëäkunaman ëwaqkunam kayan. Jehoväqa unë tiempochö sirweqninkunata nirqan watachö kima kuti juntakäyänampaqmi, tsënöllam noqakunapis alläpa kushikuyä asamblëäkunachö atskaq juntakar (Deuteronomio 16:16). Tsëmi, watachö kima asamblëakunata rurayä: juk junaqlla kaq asamblëata; ishkë junaq kaq asamblëata, y kima junaq jatun asamblëata. ¿Imachötaq yanapayäman?
Cristiano mayïkunawan más kuyanakuyänäpaqmi yanapakun. Israelïtakunaqa alläpam kushikuyarqan ‘atskaq juntakashqachö’ Jehoväta alabarnin, noqakunapis tsënöllam alläpa kushikuyä atskaq cristiano mayïkunawan junto Jehoväta adorarnin (Salmo 26:12; 111:1). Tsënö reunionkunam yanapayäman juk congregacionpita y hasta juk nacionpita Testïgokunawan reqinakuyänäpaq. Pullan junaqnam llapäkuna tsë localchö junto mikuyä, tsëmi yanapayäman más reqinakuyänäpaq y kuyanakuyänäpaq (Hechos 2:42). Tsëchömi rikäyä entero Patsachö “Diosman creyicoq” cristiano mayïkunawan alläpa kuyanakuyanqäta (1 Pedru 2:17).
Diospa kaqchö más poquyänäpaqmi yanapakun. Diospa Palabranta ‘yachatsir entiendetsiyanqanqa’ israelïtakunata alläpam yanaparqan (Nehemías 8:8, 12). Noqakunapis alläpam estimayä asamblëakunachö yachatsikayämunqankunata. Llapan yachatsikïkunapis Bibliallapitam. Shumaq discursokunawan y demostracionkunawanmi yachatsiyäman Diospa munëninta imanö rurayänäpaqpis. Jina kë mana alli tiempokunachö cristiano mayïkuna problëmankunata imanö venciyanqampita willakarayämunqanmi alläpa yanapayäman. Jinamampis, jatun asamblëakunachöqa Bibliapitam shumaq yachatsikayämun, actuacionkunata rurar unë tiempochö vestikuyanqan röpakunawannö. Llapan asamblëakunachömi Diosta sirwita munaqkunaqa bautizakuyan.
¿Imanirtaq asamblëakunaqa alläpa kushikïpaq?
¿Imanöraq yanapashunkiman mëqan asamblëäkunallamampis ëwanqëki?


text:
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi paqarisqa Kolbermoor bei Rosenheim llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bastian Schweinsteiger.
- FC Bayern
.


text:
Naha
Naha (nihun simipi: 那覇市, Hepburn: Naha-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Okinagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 38,99 km2
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 20 ñiqin aymuray killapi 1921 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
310 476 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chunwa Fuzhou, 1981
- USA Honolulu, 1961.
- Nihun Kawasaki, 1996.
- Nihun Nichinan, 1969.
- Brasil São Vicente, 1978.
- Brasil São Paulo.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naha.
- Uficial web site


text:
Kawsay pacha yachay
Kawsay pacha yachay (kastilla simipi: ecología, grigu simimanta: OιkoλoYίa: oίkoς, "wasi", λόYoς "simi") nisqaqa kawsay pachamanta yachaymi, tukuy Tiksi muyuntinpi kawsaqkunamantam: runakunam, uywakunam, yurakunam, k'allampakunam, añakikunapas (Bacteria). Lliw kawsaqkunaqa huk kawsaq llikam kanchik.
Kawsay pachapiqa chikan kawsaqkuna kay hinam kawsan, hatun kawsay llika nisqapi:
- Wayllaqkuna - yurakuna anqas añakikunapas - mana kawsa imayaymanta kikinpa kawsa imayayninta ruraykunku. Raphi q'umir nisqawan inti wayllayta ruraspa yaku iñuwakunata ch'iqtaspa muksichaqtam wayra pachaman kachaykunku. Chimlasayta wayra pachamanta hurquykuspa uwas misk'itam ruraykunku. Wayllaqkunaqa mana wakinpa kawsa imayaynintachu mat'ipayanku, ichaqa mana kawsa imayayllatam, waya pachamanta chimlasayta, allpapi t'inkisqa qullpachaqta, phusphuruta, huk t'inkisqa qallawakunatapas.
- Mikhuqkuna - uywakuna runakunapas - yurakunata icha huk uywakunata mikhuspa kawsa imayayta mat'ipayanku. Huk kawsaqkunap kawsa imayaymanta kikinpa kawsa imayayninta mana kawsa imayaykunatapas ruraykunku, chimlasayta yakutapas wayra pachaman kachaykuspa.
- Ismuchiqkuna - k'allampakuna añakikunapas - wañusqa kawsaqkunata akasqakunatapas ismuchispa kawsanku. Mikhuq hinam hukkunap kawsa imayayninta mat'ipayanku, ichaq wañusqa imayaytam. Hinallataq chimlasayta yakutapas wayra pachaman kachaykunku.
Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Yurakunaqa chay chimlasayta kaysanankupaqmi mat'ipayanku, inti wayllaypi chimlasayta hurquykuspa muksichaqta ruraykunku. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kawsay pacha yachay.


text:
Kulunya
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; Colonia rikuy.
Kulunya nisqaqa huk karuq kaq mama llaqtap atisqan, kapuynin hina hap'isqa suyum, manañam qispichu kachkaq, warkukuq, manam kacharisqachu.
Kulunya pacha nisqapi Iwrupapi mama llaqtakuna - Ispaña, Purtugal, Inlatirra, Ransiya, Urasuyu, qhipaqtaq (chunka isqunniyuq kaq pachakwatap puchukayninpi) Alimanyapas, Italyapas - Afrikapi, Asyapi, Abya Yalapi, Awstralyapi, Usiyanyapi suyukunata, mama llaqtakunata kulunyacharqan, chaypi kawsaq indihina runakunata sarupaspa.
Abya Yalapi Kastilla Atiy nisqawan indihinakunap muchuyninmi qallarirqan.
Abya Yalapi mitma wiraquchakuna chunka pusaqniyuq kaq pachakwatap puchukayninpi (Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Inlatirramanta), chunka isqunniyuq kaq pachakwatapi (Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi: Ispañamanta, Purtugalmanta) qispikurqan, indihinakunata qhipaqmanraq sarupaspa. Asyapi, Afrikapi kaq runa llaqtakuna iskay chunka kaq pachakwatallapi, Iskay ñiqin pachantin maqanakuypa qhipanpi qispikurqan. Chay mama llaqtakunaqa kunanraqmi musikunwan Iwrupa mama llaqtakunamanta, Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta wachuriq kachkanraqmi. Chaytaqa musuq kulunya pachatam ninchik.
Kunan pachaqa Tiksimuyupi pisillaraqmi kulunyakuna:
- Ransiyaman kapuq: Ransis Wayana, Wadilup, Martinik, Ransis Pulinisya, hukkunapas
- Hukllachasqa Qhapaq Suyuman kapuq: Malwinakuna, hukkunapas
- Hukllachasqa Amirika Suyukunaman kapuq: Guam, Anti Samuwa, Burinkin, hukkunapas
- Urasuyuman kapuq: Urasuyu Antillakuna
- Ispañap, Purtugalpa kulunyankunaqa manañam kachkanchu.


text:
Héctor Scarone
Héctor Pedro Scarone Beretta sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1898 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi - † 4 ñiqin ayriway killapi 1898 watapi wañusqa Montevideo llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1930
- Awya Yala Kupa (4): 1917, 1923, 1924 wan 1926.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Héctor Scarone.


text:
Such'i qucha (Apulupampa)
Such'i qucha (kastilla simipi: Laguna Suches) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi Piruw mama llaqtapipas, huk qucham, Apulupampa sallqa pacha suyu uhupi, Apulupampa urqukunapi. Buliwya suyupiqa Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi,Suchi kantunpi tiyan, Piruw llaqtapiqa Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananea distritupi tiyan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Such'i mayu
- Ananiya rit'i urqu
- Chawpi Urqu
- Hatun Palumani
- Sina llaqta
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Sina llaqta, Ananiya rit'i urqu, Chawpi urqu, Hatun Palumani, Palumani Tranka, Such'i qucha
- Apulupampa urqukuna


text:
Víctor Paz Estenssoro
Víctor Paz Estenssoro sutiyuqqa (2 ñiqin kantaray killapi 1907 watapi paqarisqa Tariha llaqtapi, Buliwyapi, 7 ñiqin inti raymi killapi 2001 watapi wañusqa Tarija llaqtapi) huk buliwyaki taripay amachaqmi, llaqta pusaqpas karqan. Kimsa kuti Buliwyap umalliqninmi karqan, Nasyunalista Pachakutiy Rikch'arimuy (Movimiento Nacionalista Revolucionario, MNR) nisqap kamariqninmi karqan Hernán Siles Zuazowan. 1952 watapi Buliwya Mamallaqta Pachakutiypa pusaqninmi karqan.
Chay Buliwya Pachakutiywanqa, kaykunatam kamachirqan: 1) Chayanta qhuya mamallaqtachay; 2) Chakra kamay allinchay; 3) Tukuy runakunapaq akllanakuy hayñin; 4) Yachachiy allinchay.


text:
Miguel Angel
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, Miguel Angel sutipaq, (* 6 ñiqin pawqar waray killapi 1475 watapi paqarisqa Caprese llaqtapi, Italyapi - †18 ñiqin ayriway killapi 1564 watapi wañusqa Roma llaqtapi, Italyapi), huk wasichay kamayuqmi (arkitiktu), rumirum (iskultur), llimphiqmi, tarina kamaqmi, pachaykamay yachaqmi, quyllur yachaqmi, pacha yachaqmi, pacha tupuy yachaqmi, yura yachaqmi, chaqllisinchi yachaqpas karqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Miguel Angel.
- Biografía y proyectos
- Pinturas ampliables de Miguel Ángel Buonarroti
- Pinturas de Miguel Ángel
- Otra Biografía
- Michelangelo
- Biografía de las vidas de Vasari edición Torrentina 1560
- Artehistoria.com


text:
Silala urqu
Silala (kastilla simipi: Cerro Silala / Cerro Silala Chico) nisqaqa Antikunapi, Buliwyap Kunti Wallanpi, Siluli ch'in pachapi, huk nina urqum Buliwya suyupi, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi, San Pawlu Lipis munisipyupi Hatun Qitina kantunpi, Chili mama llaqtapipas. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 4.750 m / 5.685 maswan hanaqmi.
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ichik Silala
- Siluli ch'in pacha
- Likankawur
- Linsur
- Uturunku (nina urqu)
- Tuqurpuri
- Hatun Qitina kantun
- Siluli ch'in pacha
- Silala mayu


text:
Marksismu
Marksismu nisqaqa Karl Marx-pa yuyaychakusqan yachay wayllukuymi, pulitika hap'iqaykuymi, Marksista nisqa runakunap hap'isqan.
Marksismu nisqakama kay waki pachakunam karqan, kachkan, kanqa:
- Qallariy waki (Qallariy kumunismu)
- Isklawu waki (Sirwiy waki)
- Phiwdalismu (Patrun piyun waki: inkuminda, asinda hina)
- Kapitalismu
- Susyalismu - Llamk'aqkunap atiynin
- Kumunismu - Klasinnaq waki
Marksismukamaqa klamk'aqkunap hap'inanmi atin kapitalistakunap kapuqninkunata llamk'aq llaqtapaq, chaywanmi kapitalismu wakimanta susyalismu, chaymantataq kumunismu wakita llamk'apunapaq.