text:
Jehoväqa ordenädu Diosmi
“Llapan cosaskuna shumaqllapa y arreglowan rurakätsun.” (1 COR. 14:40)
1, 2. a) ¿Pitataq Dios puntata kamarqan? b) Dios punta kamanqan, ¿imakuna rurëyoqtaq kashqa? c) ¿Imanötaq musyantsik angelkuna alli ordenädu këkäyanqanta?
CIËLUTA y Patsata kamaq Jehoväqa llapantapis ordenädum rurashqa. Puntataqa japallan punta Tsurintam kamarqan, juk espïritum karqan y pëtaqa Diospa jutinchö parlaq kaptinmi “Willakoq” nir reqiyan. Willakoqqa atska millon watakunam sirwishqa. Bibliam kënö nin: “Manaraq imapis kaptinmi Willakoqqa këkarqanna y tsë Willakoqqa Dioswanmi këkarqan [. . .]. Willakoqwanmi Dios imëkatapis kamarqan, y mana pëwanqa manam ni imapis kanmantsu karqan”. Ishkë waranqa watapitapis masnam pasarishqa Dios Patsaman willakoqta mandamunqampita, Jesucristuqa jutsannaq nunam karqan, y Teytampa munënintam llapanta cumplirqan (Juan 1:1-3, 14, NM).
2 Manaraq Patsaman shamurmi Diospa Tsurinqa karqan “obra ruraq maestrunö” (Prov. 8:30). Pëwanmi Diosqa kamashqa millonyëpayan ciëluchö angelkunata (Col. 1:16, NTCN). Tsë angelkunapaqmi Biblia kënö nin: ‘Waranqa kuti waranqam sirwikäyarqan, y chunka waranqa kuti chunka waranqam nöpanchö shëkäyarqan’ (Dan. 7:10). Kë mëtsika angelkunam alli ordenädu këkäyan, tsëmi Jehoväpa “tröpankuna” nir reqintsik (Sal. 103:21).
3. a) ¿Ëka planëtakuna y qoyllurkuna kanqantataq pensayan? b) ¿Imanö patsakashqataq qoyllurkuna këkäyan?
3 ¿Y ima nintsiktaq ciëluta y Patsata kamanqampita? Jehoväqa mëtsika qoyllurkunata y planëtakunatam kamashqa. Juk periödicum kënö nin: “Juk mushoq estudiuta rurayanqanmi musyatsikun cientïficukuna qoyllurkuna kanqanta niyanqampitapis, kima kuti mas qoyllurkuna kanqanta. Tsë mushoq estudiuqa musyatsikun [. . .] mana yupëtapis puëdipaq kanqantam”. Qoyllurkunaqa grüpu grüpum patsakashqa këkäyan, y cada grüpuchömi millonyëpayan millon qoyllurkuna y mëtsika planëtakuna këkäyan. Y tsë grüpukuna juntakëkurmi jatun grüpuman tikrariyan, jina tsë jatun grüpukunanam juntakar mas jatun grüpuman tikrariyan.
4. ¿Imanirtaq nintsik Jehoväpa Patsachö sirweqninkunapis alli churanakushqa kayanqanta?
4 Angelkuna, qoyllurkuna y planëtakuna imanö patsakashqa këkäyanqanmi rikätsikun alli ordenädu këkäyanqanta (Is. 40:26). Tsëmi rikätsikun Kamakoqqa Patsachö sirweqninkunatapis alli ordenädu kayänampaq churanqanta. Porqui juk precisaq rurëtam cumpliyänan. Y tsëtam waranqëpayan watakuna markanwan rurëkashqa, y pëkunaqa unë tiempupis y kanan witsampis mana jaqitam sirwikäyan. Rikärishun wakin pasakunqanllata, Jehovä pëkunawan këkanqanta y ordenädu y yamë kawakïta qokoq Dios kanqanta (leyi 1 Corintius 14:40).
UNË WITSAN MARKANTAM CHURANAKUSHQA KAYÄNAMPAQ PATSÄTSIRQAN
5. ¿Imanirtaq Diospa munënin cumplikarqantsu?
5 Punta teytantsikkunata kamarmi kënö nirqan: “Wamrëkikuna katsun y atskaqyäyë y Patsa juntanqanyaq mirayë y dominayë, jina lamarchö pescädukunata, volaq animalkunata y patsachö llapan pureq animalkunatapis dominayë” (Gen. 1:28). Nunaqa miranan karqan llapan Patsata juntanqanyaq y shumaq huertaman tikratsiyanqanyaqmi. Peru llakikïpaqqa Adanwan Ëva mana wiyakuyanqanrëkur Diospa munënin juk tiempupa mana cumplikanqanmi (Gen. 3:1-6). Watakuna pasanqanmannömi, “Jehovä rikarqan nunapa mana alli rurëninkuna patsachö mirakïkanqanta, y shonqunkunachö llapan yarparäyanqankuna mana allillapaq imëpis këkanqanta”. Tsëmi, ‘rasumpa Diospa rikënimpaqqa patsa pasëpa mana alliman tikrarirqan, y patsachöqa pasëpa mana alli rurëkunam juntarirqan’. Tsëmi, llapan mana alli nunakunata ushakätsinampaq Jehovä apäkï tamyata apamunampaq decidirqan (Gen. 6:5, 11-13, 17).
6, 7. a) ¿Imanirtaq “Noëqa Jehoväpa rikënimpaq alli nuna karqan”? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.) b) ¿Imataq pasarqan Noëpa tiempunchö llapan mana alli nunakunata?
6 Peru “Noëqa Jehoväpa rikënimpaq alli nunam karqan”, porqui “tsë witsan nunakunapitaqa, alli ruraq nunam karqan”. Y ‘Rasumpa kaq Dioswan puriptinmi’ Jehoväqa jatun arcata ruranampa mandarqan (Gen. 6:8, 9, 14-16). Tsë arcam yanapakunan karqan nunakuna y animalkuna apäkï tamyapita salvakuyänampaq. Diosta wiyakurmi Noëqa “Jehovä llapan mandanqanta rurarqan”. Alli churanakushqa kar y familiampa yanapakïninwanmi arcata rurarqan. Y llapan animalkuna arcaman yëkuriyaptinmi, “Jehovä punkuta wichqarirqan” (Gen. 7:5, 16).
7 Manaraq Jesus shamunqan 2370 watam apäkï tamyawan Dios “ushakätsirqan patsachö llapan kaqkunata”, peru Noëtawan familiantaqa salvarqanmi (Gen. 7:23). Tsë tiempu llapan mana alli nunakunaqa ushakäyarqanmi, peru kanan witsan llapan nunakunam Noëpa mirënin kayan. ¿Imanir? Porqui Noë yachatsikuptinmi wiyakïta munayarqantsu (2 Pëd. 2:5).
8. ¿Imanötaq musyantsik Dios Awnikunqan Patsaman yëkuyänampaq israelïtakuna alli ordenädu këkäyanqanta?
8 Apäkï tamya kanqampita 800 watapitapis mas pasanqanchönam, israelïtakunata juk nacion kayänampaq patsätsirqan. Kawëninkunachö y Diosta imanö adorayänanchömi alli churanakushqa këkäyarqan. Tantiyarinapaq, mëtsikaq sacerdötikuna y levïtakunam kayarqan, jina “reunionta rurayänan carpa wayipa puntanchö sirweq warmikunapis” kayarqanmi (Ex. 38:8). Peru Jehovä markanta Canaan nacionman yëkuyänampaq mandaptinmi, mantsakurnin mëtsikaq wiyakuyarqantsu. Josuëwan Calebllam Dios Awnikunqan Patsaman musyapakoq ëwarnin, alli musyatsikïta willakuyarqan. Tsëmi, tsë llapan mana markäkoqkunata Dios kënö nirqan: “Awniyanqaq patsamanqa manam yëkuyankitsu, peru Jefunëpa wamran Caleb y Nunpa wamran Josuëllam yëkuyanqa” (Nüm. 14:30, 37, 38). Tiempuwannam Israel nacionpa pushaqnin kanampaq Josuëta Jehovä churarqan (Nüm. 27:18-23). Israelïtakunata Canaan nacionman manaraq yëkatsirninmi, kënö nirqan: “Ama karkaryëtsu ni mantsakëtsu, porqui Jehovä Diosnikiqa qamwanmi këkan mëpa ëwaptikipis” (Jos. 1:9).
9. ¿Imatataq rikätsikurqan Rahab?
9 Jehoväqa imëpis Josuëwanmi këkarqan. Tantiyarinapaq, pensarishun 1473 wata pasakunqanman. Jericö markapa amänunchömi israelïtakuna quedakuyarqan. Y Josuënam Canaan markaman ishkë musyapakoqkunata mandarqan rikapakuyänampaq. Tsë markachöqa cuerpunta rantikoq Rahab jutiyoq warmitam reqiyarqan, y pëmi wayinchö pëkunata pakarqan chikeqninkuna tsarita munayaptin. ¿Imanirtaq tsëta rurarqan? Musyapakoqkunata kënö nirqan: “Noqaqa rasumpam musyä tsë nacionta Jehovä qoyäshunëkipaq kaqta [. . .]. Porqui wiyayarqömi puka lamar yakuta pasayänëkipaq Jehovä imanö tsakitsinqanta [. . .], y amorrëokunapa ishkë reyninta ushakätsiyanqëkita”. Jina nirqanmi: “Jehovä Diosnikikunaqa rara ciëluchö y patsachöpis Diosmi” (Jos. 2:9-11). Pëman y markanman markäkuptinmi, Rahabtawan familianta Jehoväqa salvarqan Jericö markata israelïtakuna ushakätsiyaptin (Jos. 6:25). Rahabqa Jehoväman markäkunqanta y markanta respetanqantam rikätsikurqan.
PUNTA KAQ CRISTIÄNUKUNATAM CHURANAKUSHQA KAYÄNAMPAQ PATSÄTSIRQAN
10. ¿Imataq nirqan Jesus judïukunapa pushakoqninkunata y imanir?
10 Josuë pushaqninkuna kanqan witsanmi, israelïtakunaqa Canaan nacionchö markakunata ushakäratsiryan yëkuyarqan. Peru tsëpitaqa, ¿imataq pasakurqan? Qateqnin 1500 watakunaqa kutin kutinmi israelïtakuna Jehoväta cäsukuyarqantsu. Y Diospa Tsurin kë Patsaman shamunqan witsampaqqa, Jehoväta y diriginampaq churanqankunata chipyëpam wiyakuyarqannatsu, tsëmi Jesus kënö nirqan: “¡Ä, Jerusalen, Jerusalen nunacuna! ¡Qamcunam profetacunata wanutsiyanqui!” (leyi Mateu 23:37, 38). Mana wiyakuyanqanrëkurmi Jehoväqa despreciarqan judïukunapa pushakoqninkunata. Tsëmi Jesus kënö nirqan: “Mana cäsucuyanqequirecurmi, Diospa mandaquininman yecuyanquitsu; peru caru marca nunacunam siqa, cäsucuyänqanrecur tse mandadunman yecuyanqa” (Mat. 21:43).
11, 12. a) ¿Imataq rikätsikun apostulkuna kawayanqan witsan Jehovä juk mushoq markata chaskinqanta? b) ¿Pikunataq tsë mushoq markaman yëkïta puëdiyarqan?
11 Apostulkuna kawayanqan witsanqa, mana wiyakoq Israeltam Jehovä despreciarqan. Tsëqa, ¿Patsachö sirweqninkuna churanakushqa mana kayanqantanaku rikätsikun? Manam, juk mushoq markatam akrarirqan, tsëpaqqa Jesusman y yachatsikunqanmanmi markäkuyänan karqan. Tsë mushoq markaqa qallarqan, 33 wata Pentecostes fiestachö Jesuspa 120 qateqninkuna Jerusalenchö ellurëkäyaptinmi (qoriraykäyaptinmi), tsëchömi “derepentita sielupita wiyacorqan imeca shucuqui bientunoraq waqaq; y quecayanqan wayi juntam waquecorqan. Tsellanam ricariyarqan imeca nina rupaqno qalluno qalluno cada nunaman urämoqta. Tse öram Santu Espiritupa poderninchona ticrariyarqan, y tuquilaya idiomata parlarmi qallecuyarqan segun Santu Espiritu parlatsenqanmanno” (Hëch. 2:1-4). Kë pasakunqanmi cläru rikätsikurqan tsë mushoq markata Jehovä akranqanta.
12 Tsë junaqllam, “creyicoqcunaman yapaquecuyarqan quima waranqano (3,000) nunacuna”. Jina Bibliaqa nin: “Teytantsic [“Jehovä”, NM] permitiptinmi, Jesusman creyicurnin, salbacur waran waran yapacärëcayaq” (Hëch. 2:41, 47). Jesuspa qateqninkuna yachatsikuyanqanqa alläpa allim karqan, tsëmi “Diospa palabranta mas wiyacurnin, Teyta Jesusman creyicoqcuna allapa atscaq Jerusalencho miracäyarqan; asta saserdoticunapis atscaqmi Jesusman creyicur cäsucuyarqan” (Hëch. 6:7). Tsënöpam mëtsikaq alli shonquyoq nunakuna Diospa yachatsikïninta chaskikuyarqan y tsë mushoq markaman yëkuyarqan. Tsëpitanam tsë mushoq markaman “mana Israel” kaqkunata pushamur, Jehovä yapë rikätsikurqan yanapanqanta (leyi Hëchus 10:44, 45).
13. ¿Imata rurayänampaqtaq mushoq markanta Dios mandarqan?
13 ¿Imata rurayänampaqtaq Cristupa qateqninkunata Jehovä mandarqan? Jesusmi imata rurayänampaq kaqta yachatsikurqan. Bautisakurirninllam ‘Dios Yayapa Reynonpita’ yachatsikur qallarqan (Mat. 4:17, NTCN). Y qateqninkuna tsënölla rurayänampaqmi mandarqan. Jina kënömi nirqan: “Noqa rurashqäcunata willacurnin, puriyanqui Jerusalencho, Judeacho, Samaria marcacunacho; y jinantin munduyaqmi chäratsiyanqui” (Hëch. 1:8). Punta kaq cristiänukunaqa alleqmi entiendiyarqan imata rurayänampaq kaqta. Juk kutim, Antioquia de Pisidia markachö këkarnin, chikeqnin judïukunata Pabluwan Bernabë kënö niyarqan: ‘Presisarqanmi qamcuna israel caqcunataraq Diospa palabranta puntata willayänaqpaq. Peru qamcuna mana cäsuquita munayanqequirecurmi, y wiñe cawepaq mana imatapis musyeta munayaptiquim, cananqa mana israel caq nunacunaman ewar willacuyäshaq. Porqui tseno rurayänäpaqmi Dios palabrancho mandayäman: “Qamtam churaq mana israel caq nunacunapaqpis actsin cuenta canequipaq. Tsenam salbasionpaq alli willaquita willacurnin, jinantin mundu cuchunyaq chära[tsinki]” nir’ (Hëch. 13:14, 45-47). Apostulkuna kawayanqan witsampita patsëmi, Jehoväpa Patsachö këkaq markanqa nunakunata salvanampaq pë imata ruranqanta musyatsikïkashqa.
MËTSIKAQ WANUYAPTIMPIS, DIOSPA SIRWËQNINKUNAQA KAWËKÄYANLLAM
14. a) ¿Imataq pasarqan Jerusalenta apostulkuna kawayanqan witsanchö? b) ¿Pikunataq salvakuyarqan?
14 Cäsi llapan judïukunam alli willakïta chaskikuyarqantsu, jina manam cäsukuyarqantsu qateqninkunata Jesus kënö ninqantapis: “Imemi Jerusalen marcata soldaducuna rodearishqa täparaqta ricariyanqui, tsemi musyariyanqui Jerusalenpa ushaquenin junaq chämushqanta. Tseta riquecorqa, Judea marcacunacho täraqcuna qeshpir, ewacuyätsun jircacunapa. Quiquin Jerusalencho yachaqcunapis tsepeq safacuyätsun, y chacracunapa yarqushqa caqcunaqa ama cutiyätsuntsu” (Lüc. 21:20, 21). Tsënö parlanqanqa cumplikarqanmi. 66 watachömi, judïukuna mana revelakuyänampaq Cestio Galopa mandädunchö Röma soldädukuna Jerusalenta jiruroq cercäriyarqan. Peru illaqpitam witikuriyarqan. Tsëtam Jesuspa qateqninkuna provechayarqan Jerusalenpita y Judëapita yarquyänampaq. Unë pasakunqanta willakoq Eusebium nin Jordan mayuta tsimpayanqanta y Pela markaman qeshpiyanqanta. 70 watachönam, Titupa mandädunchö Röma soldädukuna kutiramurnin Jerusalenta ushakäratsiyarqan. ¡Jesus ninqanta wiyakurmi salvakuyarqan!
15. ¿Ima sasakuna pasëkaptintaq congregacionqa mirëkarqanlla?
15 Apostulkuna kawayanqan witsanchö cristiänukuna mëtsika problëmakunayoq këkäyaptin y markäkïninkuna pruëbaman churakëkaptimpis, congregacionqa mirëkarqanllam (Hëch. 11:19-21; 19:1, 19, 20). Tsëqa pasakurqan Jehovä bendiciptinmi (Prov. 10:22).
16. ¿Imatataq cada cristiänu ruranan karqan markäkïnin sinchi kanampaq?
16 Peru markäkïninkuna sinchi kanampaqqa cada cristiänum kallpachakunan karqan. Precisarqanmi Diospa Palabranta alleq estudiayänan, reunionkunaman ëwayänan y Diospita yachatsikuyänan. Kanan witsan pasakunqannöpis, kë rurëkunaqa juk congregacion sinchi y juknölla kanampaqmi yanapakun. Congregacionkunaqa alli churanakushqam këkäyarqan. Tsënöpam cristiänukunaqa anciänukunapa y siervu ministerialkunapa rurëninkunapita yanapakïta chaskiyarqan (Filip. 1:1; 1 Pëd. 5:1-4). Jinamampis, congregacionta watukakoqkunam watukayarqan, juk kaqqa Pablum karqan (Hëch. 15:36, 40, 41). Punta kaq cristiänukuna Diosta adorayanqannölla noqantsikpis ruranqantsikqa clärum këkan. ¡Alläpam agradecikuntsik unë ruranqannölla kanampis Jehovä markanta alli churanakushqata katsinqanta! *
17. ¿Imataraq yachakushun qateqnin kaq yachatsikïchö?
17 Kë ushanan witsankunaqa, Satanaspa mundun ushakëman chanqanmannömi, Diospa Patsachö këkaq markanqa ras ëwëkan. ¿Ëwëkanqanmannöku ëwëkantsik? ¿Diospa kaqchö masku poqïkantsik (poquykantsik)? Qateqnin kaq yachatsikïchömi rikäshun tsëkunata imanö ruranapaq kaqta.
^ par. 16 Rikäri 2002 wata 15 de juliu La Atalaya revistachö “Los cristianos adoran con espíritu y con verdad” y “Siguen andando en la verdad” neq yachatsikïkunata. Jina ¿Pikunataq Jehoväpa munëninta rurëkäyan? follëtuchömi willakun Jehoväpa Patsachö këkaq markampaq.


c: text/html

text:
1 capítulo
¿Imatan Biblia yachachin Diosmanta?
¿Cheqaqtapunichu Dios munakusunki?
¿Imaynataq Diosri? ¿Sutiyoqchu?
¿Payman asuykusunmanchu?
1, 2. ¿Ima rayku allin kanman tapukuy?
¿REPARARANKICHU wawakuna imaymanamanta tapukusqankuta? Wakinqa rimayta yachaspa hinan tapukuyta qallarinku. Yachayta munaspan ñawichanta allinta kicharispa tapukunku: “¿Ima raykutaq azulri hanaq pacha?”, “¿Ima raykun ch’askakuna k’anchan?”, “¿Pin urpikunata takiyta yachachiran?” nispa. Kallpachakunchisña kutichinapaq chaypas, mayninpiqa manan kutichiyta atinchischu. Allintaña kutichishaqtinchispas astawanmi tapukunku: “¿Ima rayku?” nispa.
2 Manan wawakunallachu tapukunku. Wiñasqanchisman hinaqa tapukushallanchismi imamantapas, yaqapaschá maymanpas chayanapaq, ima ñak’ariymantapas ayqekunapaq, otaq yachayta munaspalla. Askha runakunan ichaqa manaña allin tapukuykunata tapukunkuñachu. Otaq chay tapukuyninkuman manaña kutichiyta maskhankuchu.
3. ¿Ima rayku askha runakuna manaña allin tapukuykunaman kutichiykunata maskhankuchu?
3 Yuyaymanay kay libroq tapanpa tapuyninpi, kinsa paginamanta qanchis paginakama tapuykunapi, kay capituloq qallariynin tapuykunapipas. Chay tapuykunaqa allin tapukuykunan. Askha runakunan ichaqa manaña chay tapukuykunaman kutichiykunata maskhayta munankuchu. ¿Ima rayku? ¿Kutichinmanchu Biblia chay tapukuykunaman? Wakin runakunan ninku, Bibliaq kutichisqanqa sasa entiendenapaqmi, nispa. Wakinqa p’enqaypi kanankuta manchakuspan mana tapukunkuchu. Wakintaq ninku, religionpi umalliqkunan, yachachiqkunan chay tapuykunaman kutichiytaqa maskhananku, nispa. ¿Qanri ima ninkitaq?
4, 5. ¿Ima allin tapukuykunatan tapukunanchis, ima rayku chay tapuykunaman kutichiykunata maskhananchis?
4 Tariytapunichá munanki allin tapuykunaman kutichiykunata. Yaqapaschá kaykunata tapukuranki: “¿Ima rayku kaypi kashanchis? ¿Kanmanraqchu kay kawsaymanta huk kawsay? ¿Imaynataq Diosri?” nispa. Chay tapukuykunapi yuyaykusqaykiqa allinmi, ichaqa kallpachakunaykin chay tapuykunaman cheqaq kutichiykunata tarinaykipaq. Allin yachachikuq Jesucristo niran: “Mañakuychis qosunkichismi, maskhaychis tarinkichismi, waqyakuychis kicharimusunkichismi”, nispa (Mateo 7:7).
5 Allin tapukuykunaman kutichiykunata ‘maskhashallanki’ chayqa allinniykipaqmi kanqa (Proverbios 2:1-5). Imakunataña nirasunkiku chaypas, kanmi chay tapuykunaman kutichiykuna, tarinkin. Bibliapin tarikun manataqmi sasa entiendenapaqchu. Hinaspapas kusikuyta suyakuytawanmi qowanchis, yanapawasunmanmi kunanpas sumaqta kawsananchispaq. Qallarinapaqqa askha runakunaq tapukusqantan kutichikunqa.
¿RUMI SONQOCHU DIOS?
6. ¿Ima rayku askha runakuna ninku, Diosmanqa manan imapas qokunchu runakunaq ñak’arisqan, nispa?
6 Askha runakunan chhaynata ninku. Ninkun, sichus Dios qhawariwasunman chayqa manan khaynapichu kawsasunman, nispa. Kay pachapiqa nishupunin kashan hatun maqanakuykuna, cheqninakuy, nanaypas. Llapallanchismi onqonchis, ñak’arinchis, munakusqanchis runakunapas wañupunku. Chay rayku wakin runakuna ninku: “Sichus Dios munakuwasunman chayqa, ¿manachu chay sasachakuykunamanta qespichiwasunman?” nispa.
7. a) ¿Ima rayku religionpi umalliqkuna Diosta rikuchinku rumi sonqota hina? b) ¿Imatapunin Biblia yachachin ñak’arisqanchismanta?
7 Religionpi umalliqkunan astawan Diosta rikuchinku rumi sonqota hina. Hatun llaki kaqtinmi ninku, Diospa munayninmi karan, nispa. Chay nisqankuwanqa Diostan tunpashanku chay hatun llakikuna kasqanmanta. ¿Cheqaqchu kanman? ¿Imatapunin Biblia yachachin? Santiago 1:13 texton kutichin: “Pipas sasachakuypi wateqasqa kaspaqa, ama nichunchu: Diosmi wateqashawan, nispaqa. Diosqa manan mana allinpa wateqananchu, manataqmi pitapas Diosqa wateqanchu”, nispa. Diosqa manan huchayoqchu kay pachapi imaymana millaykuna kasqanmanta (Job 34:10-12). Hinallata Dios qhawan millay ruwaykuna kananta chaypas, manan paychu chay millaykunataqa ruwan.
8, 9. a) ¿Ima rikch’anachiywanmi rikuchiwaq millay kawsayta paqarichiywan millay kawsayta hinallata qhawaywan, mana kaqllachu kasqanta? b) ¿Chaninchu kanman Diosta huchachay runakunaq millay ñanpi purisqankumanta?
8 Chayta kay rikch’anachiywan astawan entiendesun: huk yachayniyoq taytan munakuq kayninpi kuraq churinta wasinpi hap’isharan. Churitaq taytanpa contranpi hatarispa wasimanta pasakapun. Millay ñanpi purispataq sasachakuykunapi tarikun. Niwaqchu, taytanmi huchayoq chay sasachakuykunapi tarikusqanmanta, nispa. Manapunichá (Lucas 15:11-13). Chhaynatan Diospas runakunata mana hark’aranchu millay ñanpi purisqankumanta, chay rayku Diosqa mana huchayoqchu ima sasachakuykunapipas tarikusqankumanta. Runakunaq ñak’arisqanmanta Diosta tunpayqa manan chaninchu kanman.
9 Diosñachá yachan ima rayku mana hark’anchu runakunaq millay ñanpi purisqankuta. Yachayniyoq, atiyniyoq Kamaqninchistaq chayqa, manan willawananchischu ima ruwasqanmantapas. Ichaqa munakuwasqanchis rayku willariwanchis. 11 capitulopin astawan yachasun ima rayku Dios mana hark’anchu runakunaq millay ñanpi purisqankuta. Ichaqa manapunin paychu huchayoq sasachakuyninchiskunamanta. Aswanmi, pay chay sasachakuyninchiskunata allichanqa (Isaías 33:2).
10. ¿Ima raykun nisunman, Diosqa tukuchinqapunin ñak’ariyta millay kawsaytapas, nispa?
10 Hinaspapas Diosqa ch’uya Diosmi (Isaías 6:3). Ch’uya Dios kasqan raykun mana ima millaypas sonqonpiqa kanchu. Chaymi tukuy sonqowan paymanta hap’ipakusunman, runakunapin ichaqa mana, waqllipuq kasqanku rayku. Allin kamachikuqña kankuman chaypas manan millay runakunaq ruwasqanta allichayta atinkumanchu. Diosmi ichaqa tukuy-atiyniyoq. Payqa tukuchinqapunin millay kawsayta ñak’ariytapas. Chay ruwayta qallariqtinmi millay kawsayta wiñaypaq tukuchinqa (Salmo 37:9-11).
¿IMAYNATAN DIOS SIENTEKUN MANA CHANIN RUWAYKUNAWAN ÑAK’ARIQTINCHIS?
11. a) ¿Imaynatan Dios qhawarin mana chanin-kaqta? b) ¿Imaynatan Dios qhawarin ñak’ariqkunata?
11 ¿Imaynatan Dios qhawarin kay pachapi, kawsayninchispipas imaymana sucedesqanta? Biblia nin, ‘Diosqa chanin [...] [kaqtan] munakun’, nispa (Salmo 37:28). Payqa qhawamushallanmi allin kaqta mana allin kaqtapas, mana chanin ruwaykunatataqmi cheqnikun. Biblia willan Diospa ‘sonqon maytapuni nanasqanta’ ñawpa tiempopi millay kawsay q’oñirisqanmanta (Génesis 6:5, 6). Diosqa kaqllapunin (Malaquías 3:6). Cheqnikushallanpunin millay ruwayta, ñak’ariqkunatataqmi ichaqa khuyapayan. Biblia nin: “Paymi qankunata qhawashasunkichis”, nispa (1 Pedro 5:7, Edición 1988).
12, 13. a) ¿Ima rayku munakuyniyoq kanchis, imaynatataq munakuq kayninchisri qhawarichiwanchis kay pachapi ñak’ariyta? b) ¿Imaynapi yachanchis Dios kay pachapi ñak’ariyta tukuchinanta?
12 ¿Llakikunchu Dios ñak’arisqanchista rikuspa? Chayta yachanapaq kaytawan qhawarisun. Bibliaq yachachisqan hina, Diosmi runata kamaran payman rikch’akuqta (Génesis 1:26). Dios sumaq kayniyoq kasqan raykun ñoqanchispas sumaq kayniyoq kanchis. Kaypi yuyaykuy, ¿llakikunkichu mana huchayoq runakunaq ñak’arisqanta rikuspa? Arí, llakikunkichá, Diosmi ichaqa astawanraq llakikun.
13 Runaq sumaq kayninkunamantaqa munakuq kayninmi aswan sumaqqa. Chaypipas Diosmanmi rikch’akunchis, Biblia nin: “Diosqa munakuymi”, nispa (1 Juan 4:8). Munakuq Dios kasqan raykun ñoqanchispas munakuq kanchis. Sichus atiyniyoq kawaq chayqa, ¿manachu kay pachapi ñak’ariyta, mana chanin kaytawan tukuchiwaq? ¿Manachu munakuyniyki kallpachasunkiman chayta ruwanaykipaq? ¡Arí, chaytapunichá ruwawaq! Chaytapunin Diospas ruwanqa, tukuchinqan kay pachapi sasachakuykunata. Kay libroq qallariy paginankunapi leesqaykiqa manan mosqoyllachu nitaq yanqa suyakunapaqchu: Diosmi prometen, chay rayku hunt’akunqapuni. Ichaqa Diostaraqmi allinta reqsina chay promesakunapi iñinapaqqa.
DIOSQA MUNANMI REQSINAYKITA
14. ¿Iman Diospa sutin, ima raykun sutinmanta waqyakunanchis?
14 ¿Imatan ñawpaqta ruwanki piwanpas reqsichikuyta munaspa? ¿Manachu sutiykitaraq willanki? ¿Diosri sutiyoqchu? Askha religionkunapin yachachinku, sutinqa “Dios” otaq “Señor” nisqan nispa, ichaqa “Dios”, “Señor” simikunaqa manan sutikunachu. “Rey”, “presidente” simikuna hina titulokunallan. Biblia yachachin Dios askha titulokunayoq kasqanta, “Dios”, “Señor” simikunapas titulonkunallan. Willallantaqmi sutinta: Jehová. Salmo 83:18 nin: “Qanllapuni Señor Diosqa [Jehová] kasqaykita yachachunku, qanllapuni teqsimuyuntinpi Ancha Hatun Dios kasqaykita reqsichunku”, nispa. Sichus Bibliaykipi Diospa sutin mana rikhurinchu chayqa, astawan yachanaykipaq maskhay kay libropi apéndice nisqapi 195-197 paginakunata. Bibliaq ñawpa qelqankunapiqa waranqanpin Diospa sutin rikhurin. Chay raykun Jehová Diosqa munan sutin reqsinaykita, sutinmanta waqyakunaykitapas. Bibliapin Diosqa yachachisunki pi kasqanta.
15. ¿Ima ninanmi Jehová, suti?
15 Kikin Diospunin Jehová sutitaqa churakun, ¿ima ninantaq Jehová sutiri? Lliw prometesqanta lliw munasqantapas hunt’aq ninanmi. * Manan Diospa sutin hinaqa kanchu, payllan chay sutiyoqqa. Hinaspapas Jehová Dios hinaqa manan pipas kanmanchu. ¿Imaynapi?
16, 17. ¿Imatan Jehová Diosmanta yachachiwanchis kay titulokuna: a) “Tukuy-atiyniyoq”? b) ‘Wiñay-wiñaymanta Rey’? c) “Kamaq”?
16 Jehová Diosmantan Salmo 83:18 textopi nin: ‘Qanllapuni teqsimuyuntinpi Ancha Hatun Dios kanki’, nispa. Hinaspapas payllatan nikun “Tukuy-atiyniyoq” nispa. Apocalipsis 15:3 texto nin: “Tukuy-atiyniyoq Señor Diosniyku, ancha hatun musphanan lliw ruwasqaykikunaqa. Llapa suyukunaq Reynin, chaninmi, cheqaqmi ñanniykikunaqa”, nispa. “Tukuy-atiyniyoq” nikun mana pipas pay hina atiyniyoq kasqan rayku. Mana atipana sinchi kallpayoqmi. 1 Timoteo 1:17 texton nillantaq ‘wiñay-wiñaymanta Rey’ nispa, chay titulon rikuchin mana kamasqa kasqanta, mana hayk’aq wañunantapas. Salmo 90:2 texton willan: “Qanmi wiñaymanta wiñaykama Diosqa kanki”, nispa. Chaypi yuyaykuyqa musphanapaqmi, ¿riki?
17 Jehová Diosllatan nikun Kamaq, nispa. Apocalipsis 4:11 texto nin: “Qanqa Señor Diosniyku, hatunchaytapas, yupaychaytapas, atiytapas chaskinaykipaq hinapunin kanki, tukuy imaymanata qan kamasqaykirayku, chaymi munayniykiwan kashankupas, kamasqapas karqanku”, nispa. Jehová Diosmi lliwta kamaran: hanaq pachapi angelkunata, tutapi k’anchaq ch’askakunata, frutayoq sach’akunata, lamar-qochapi mayukunapi kaq challwakunata, tukuy imaymanakunatawan.
¿ASUYKUWAQCHU JEHOVÁ DIOSMAN?
18. ¿Ima raykun wakin runakuna ninku, Diosmanqa manan asuykusunmanchu nispa, ichaqa imatan Biblia yachachin?
18 Wakinqa Diospa hatun kayninkunata yachaspan manchakunku. Ninkun, Diosqa nishu karupin kashan, manan qhawariwasunmanpaschu, nispa. ¿Cheqaqchu chay kanman? Bibliaqa manan chhaynatachu yachachin, aswanmi nin: “Diosqa manan sapankanchismantaqa karupichu kashan”, nispa (Hechos 17:27). Hinaspapas kayta mink’awanchis: “Diosman asuykuychis, hinan payqa asuykamusunkichis”, nispa (Santiago 4:8).
19. a) ¿Imaynatan Diosman asuykusunman, ima saminchaytataq chaskisun? b) ¿Diospa ima sumaq kayninkunan qanpaq aswan sumaq?
19 ¿Imaynatan Diosman asuykuwaq? Diosman asuykunaykipaqqa paymantan astawan yachanayki. Jesusmi niran: ‘Chay wiñay kawsayqa kaymi: Qan sapallayki cheqaq Dios kasqaykita, kachamusqayki Jesucristotawan reqsiyninku’, nispa (Juan 17:3). Arí, Bibliaq yachachisqan hina, Jehová Diosmanta Jesusmantapas yachayqa ‘wiñay kawsaymanmi’ apawasun. Yacharanchisñan ‘Dios ancha munakuq’ kasqanta (1 Juan 4:16). Ichaqa askhan Jehová Diospa sumaq kayninkunaqa, llapallantaqmi sumaqkama. Biblian willawanchis ‘khuyapayakuq, sumaq sonqo [...]. Mana usqhaylla phiñakuq, [...] tukuy tiempo munakuq, cheqaqtaq’ kasqanta (Éxodo 34:6). Payqa “sumaqmi, hucha pampachaykuqmi” (Salmo 86:5). Pacienciayoq (2 Pedro 3:9). Hunt’aq (1 Corintios 1:9). Biblia leesqaykiman hinan yachanki imaynatan Jehová Dios chay sumaq kayninkunata huk sumaq kayninkunatapas rikuchin.
20-22. a) Manaña Diosta rikunchischu chaypas, ¿imaynatan payman asuykusunman? b) ¿Imatan yuyaychasunkikuman Biblia estudiasqaykimanta, ichaqa imatan ruwawaq?
20 Diostaqa manan rikusunmanchu espíritu kasqan rayku (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Biblian ichaqa willawanchis imayna Dios kasqanta. Salmistaq nisqan hina qanpas Jehová Diospa ‘sumaq kayninta qhawawaqmi’ (Salmo 27:4; Romanos 1:20). Paymanta astawan yachanki chayqa, cheqaqpunin payqa qanpaq kanqa, astawanmi payman asuykunki astawantaq munakunkipas.
21 Pisi-pisimantan entiendenki ima raykun Biblia kallpachawanchis Taytanchista hina rikunapaq (Mateo 6:9). Diosqa manan kawsayllatachu qowaranchis, aswanmi munan sumaq kawsananchista imaynan allin taytapas munan wawankuna sumaq kawsanankuta hina (Salmo 36:9). Bibliaq nisqan hina, runakunapas Jehová Diospa amigonmi kasunman (Santiago 2:23). ¡Yuyaykuy chaypi: qanpas Kamaqpa amigonmi kawaq!
22 Biblia estudiasqaykita rikuspa yaqapaschá pipas yuyaychasunkiman estudiasqaykita saqenaykipaq. Llakikunkupaschá hukniray iñiyniyoq kapunaykimanta. Ichaqa ama pipas Dioswan amigo kanaykipaq kallpachakusqaykita hark’achunchu, Dioswan amigo kayqa manan imawanpas tupanmanchu.
23, 24. a) ¿Ima rayku mana p’enqakunaykichu tapurikuyta? b) ¿Imamantan yachasun qatimuq capitulopi?
23 Qallariypiqa manan lliwtachu entiendenki. Chay rayku ama p’enqakuspa yanapayta mañakuy. Jesusmi niran, k’umuykukuq wawa hina kayqa allinmi, nispa (Mateo 18:2-4). Yachasqanchis hina wawakunaqa tapukushallankun. Diosqa munanmi tapukuyniykikunaman kutichiykuna tarinaykita. Ñawpa tiempopi runakunapas anchatapunin Diosmanta yachayta munaranku. Chay rayku Diospa Simin Qelqakunata allinta t’aqwiranku hinapunichus kasqanta yachanankupaq (Hechos 17:11).
24 Jehová Diosta allinta reqsinapaqqa Bibliatan allinta t’aqwina, Bibliaqa manataqmi huk librokuna hinachu. ¿Imapitaq hukniray? Qatimuq capitulopin chayta yachasun.
^ par. 15 ¿Ima ninanmi Diospa sutin, imaynata rimakun? chaykunamanta astawan yachanaykipaqqa maskhay apéndice nisqapi 195-197 paginakunata.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Francisco Pizarro
Francisco Pizarro González, marqués sutiyuqqa (* 16 ñiqin pawqar waray killapi 1476 watapi [icha 1478] paqarisqa Trujillo (Ispañapi) llaqtapi - 26 ñiqin inti raymi killapi 1541 watapi wañusqa Lima llaqtapi) Tawantinsuyup ispañul atipaqninsi (kunkistadur nisqa) karqan. 1533 watapi Sapa Inka Atawallpatas Kashamarka llaqtapi wañuchirqan; chaysi Kastilla Kamachiy pacha qallarirqan.
1541 watapiqa Lima llaqtapi ispañul awqankunas Pizarrota wañuchirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Francisco Pizarro.


text:
Heilongjiang pruwinsya
Heilongjiang pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Heilongjiang, chun simipi: 黑龙江, phinyimpi: Hēilóngjiāng, machu: Heilungkiang, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Harbin llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 chunka kimsaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Heilongjiang pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Heilongjiang saywitu (inlish simipi)
- Heilongjiang en el China Internet Information Center (inlish simipi)
- Fotografías de la Fiesta de la Linterna de Hielo (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Gary Lineker
Gary Winston Lineker sutiyuq runapa, (30 ñiqin ayamarq'a killapi 1960 watapi, paqarisqa Leicester llaqtapi) sutiyuq runaqa huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Barry Lineker, Mama: Margaret Lineker.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gary Lineker.


text:
Anastasio Somoza
Anastasio Somoza García sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin hatun puquy killapi 1896 watapi paqarisqa San Markus llaqtapi - 29 ñiqin tarpuy killapi 1956 watapi wañusqa Ankun llaqtapi ) huk Nikarawa mama llaqtap Awqaq pusaq, pulitiku runam, Nikarawap umalliqninmi kachkan.
1937 watamanta 1947 watakama wan 1950 watamanta 1956 watakamañam umalliq karqan.
Tayta: Anastasio Somoza Reyes; Mama: Julia García.
Ñawpa warmi: Salvadora Debayle
Churinkuna: Lilian, Luis Anastasio wan Anastasio Somoza Debayle.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Anastasio Somoza.
- Anastasio Somoza García


text:
Campoverde distritu
Campoverde distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Campoverde) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Coronel Portillo pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa Nawa, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
TORREMANTA QHAWAJ (QOTUCHAKUYPAJ) ABRIL 2014
Kay revista Moisés jina creeyniyoj kanamanta parlashan. Rikuchintaj Jehová tataspa ruwayninkuta qhawasqanta, chayta juntʼanankupaj yanapasqanta ima.
Moisés jina creena
Moisesqa, creeyninrayku kay pachaj kapuyninta qhesacharqa, Diosta sirvisqantataj jatunpaj qhawarqa. ¿Imaraykú yuyaynin kasharqa janaj pachamanta jamoj tʼinkapi?
¿“Mana rikukoj Diosta” rikushanchejchu?
¿Imaynatá Moisesta creeynin yanaparqa runata mana manchachikunanpaj, Diospa nisqasninpi atienekunanpaj ima? Creeyniykita kallpachay mana rikukoj Diosta rikunaykipaj, pichus yanapayta munasunki.
Diosta sirvisqayrayku, bendicionesta japʼini
Sojta chunka phishqayoj watataña Diospaj llankʼasqanmanta, Robert Wallen sonqo juntʼasqa kashan. Imaraykuchus kusisqa kashasqanta qhawariy
Mana pipis atinchu iskay patronesta ujllapi sirviyta
Astawan qolqeta gananankurayku, wakenqa familiankumanta karuman ripunku. Casarasqa kausayninkuta, wawasninkuta, Dioswan allinpi kasqankuta, ¿yanapanchu?
Jehová yanapasunanpi atienekuy
¿Imatá uj tata watejmanta familianwan khuska kausakunanpaj ruwarqa karu llajtamanta kutimuytawan? ¿Imaynatá Jehová yanapan wajcha suyupi familianta uywananpaj?
Jehovaman agradecekuna yanapawasqanchejmanta
Jehová munakuwasqanchejta phishqanejmanta rikuchiwasqanchejta qhawariy. Imaynatachus yanapawasqanchejtapis yachakuy.
¿Yacharqankichu?
Unay tiempomanta runas, ¿imaraykutaj pʼachasninkuta llikʼirakoj kanku?


text:
Mohamed Morsi
Mohamed Mohamed Mursi Isa al-Ayyat, Mohamed Mursi sutiyuq runaqa arabya simipi: محمد محمد مرسى عيسى العياط (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1951 watapi paqarisqa Al Sharqia suyupi - 6 ñiqin kantaray killapi 1981 watapi wañusqa Qahira llaqtapi). Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitiku karqan.
2012 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Morsi; Mama:
Ñawpaq warmikuna: Naglaa Ali Mahmoud
Churinkuna: (5)
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mohamed Morsi.


text:
Ricardo Pavoni
Ricardo Elbio Pavoni Cúneo (* 8 ñiqin anta situwa killapi 1943 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi - ) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ricardo Pavoni.
- |Uruguay - Record International Players


text:
Wikipidiya:Mana hukllap qhawariyninlla
Huklla runap qhawariyninlla (inlish simipi: Point of View - POV) nisqataqa Wikipidiyapi ama qillqasunchikchu. Huk runakuna imatapas huk hina qhawariptinqa, imamantapas huk hina yuyaychakuptinqa, rimachina nisqa p'anqapi rimanakuspa mana hukllap qhawariyninlla (inlish simipi: Neutral Point of View - NPOV) nisqatam, tukuy runakunap qhawariyninkunatam qillqamusunchik.
Jimbo Wales sutiyuq Wikipidiyap kamaqnin nin: Mana hukpa qhawariyninllaqa apsulutum, manam rimanakunallachu nispa.


text:
Changsha
Changsha ( chun simipi: 长沙, machu chun simipi: 長沙市, phinyimpi: Chángshā), Chunwa llaqtap, Hunan pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 2 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Changsha.
- Changsha (inlish simipi)


text:
7 Yachachikuy
¿Imaynataq huñunakuyniykuqa?
Ñawpa tiempopi cristianokunaqa huñunakurqaku takinankupaq, orakunankupaq chaynataq Bibliata estudianankupaq, manam wakin religionkunapa rurasqanman hinachu ruraqku (1 Corintios 14:26). Huñunakuyniykuman rispaykiqa ñawpa tiempopi hina kasqantam qawanki.
Huñunakuypi yachasqaykuqa Bibliapa yachachisqanman hinam. Sapa semana tukuytam huñunakuniku 30 minutopi Bibliamanta discursota uyarinaykupaq, chaypim yachaniku Bibliapa nisqanman hina kay tiempopi imayna kawsanaykupaq kasqanta. Yachachimuqmi kallpanchawanku textokunata Bibliapi leenaykupaq. Qatiqninpiñataqmi Willakuq Estudiopi estudianapaq kaq revistata huk horapi estudiaspayku entiendesqaykumanta rimariniku. Diospa Palabranpi consejokunawan imaynata yanapachikunaykupaqmi yanapawanku. Allpantinpim 110.000 masnin congregacionkunapi hina kaq yachachikuykunallata estudianiku.
Allinta yachachiq kanaykupaqmi yanapawanku. Chawpi semanatam huñunakuniku kimsaman rakisqa yachachikuykunamanta yachanaykupaq. Punta kaqmi Biblia Estudianapaq Huñunakuy, chaymi 30 minutopi rurakun; chaypim tapuykunata contestaspa astawan yachaniku Bibliapa willakusqanmantawan yachachisqanmanta. Iskay kaqñataqmi Diosmanta Yachachinapaq Escuela, chayqa 30 minutopim rurakun. Chaytam qallariniku chay semanapaq Biblia leesqaykumanta rimarispa. Chaymantam chay escuelapi kaqkuna pisi tiempollapi leenku, demostracionta ruranku chaynataq discursota qonku; escuela dirigeqñataqmi imayna rurasqankupi reparaspan kallpanchawanku aswan allinta leenaykupaq otaq rimanaykupaq (1 Timoteo 4:13). Kimsa kaqñataqmi Diosta Servinapaq Huñunakuy, chayqa 30 minutopim rurakun; chaypim discursokunawan, demostracionkunawan chaynataq mayqen iñiqmasiykutapas tapuptinku contestasqankuta uyarispa yachaniku hukkunamanpas yachachinaykupaq.
Huñunakuyniykuman hamuspaqa Bibliamanta yachasqayku allinpuni kasqanmantam yachanki (Isaias 54:13).
¿Imakunapim reparanki huñunakuyniykuman hamuspaqa?
¿Mayqen huñunakuyniykumantaq riyta munawaq?


text:
Laja qucha mama llaqta parki
Laja qucha mama llaqta parki (kastilla simipi: Parque Nacional Laguna del Laja) mama llaqta parkiqa, suyuqa amachasqam, kachkan, Chili mama llaqtapi, Biyubiyu suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chilipi amachasqa sallqa suyukuna
- Ikwadurpi amachasqa sallqa suyukuna
- Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna
- Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna


text:
Abraham Lincoln sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin hatun puquy killapi 1809 watapi paqarisqa Hodgenville (Kentucky) llaqtapi - † 14 ñiqin ayriway killapi 1865 watapi wañusqa Washington D.C. llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 16 kaq umalliqnin (1861 watamanta 1865 watakama), ñawpaq Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.
Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.


text:
Apustul Pawlu
Apustul Pawlu, Pawlu Tarsumanta sutiyuq runaqa (grigu simipi Πaῦλoς, iwriyu simipi sutin שָׁאוּל, Scha'ul, Sawlu, Eaoύλ, Eaῦλoς, Saul, Saulos, שאול התרסי, Šaʾul HaTarsi; 5-chá 10-chá watapi paqarisqa Tarsu llaqtapi, Uchuy Asyapi, 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Apustulkunap rurasqankunamanta qillqakama paganukunap apustulun, ñawpaq kristiyanu misyuniri karqan. Ñawpaqta Sawlu sutiyuq hudyu yachaq kaspa kristiyanukunata qatiykachaq kaspa, Dimashqman purichkaspa sayarisqa Jesukristuta rikuspa kristiyanu iñiyman kutirikurqan (Rurasqakuna 9:3-29 ). Chaymanta Pawlu, "uchuylla kaq" sutichakurqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apustul Pawlu.


text:
Much'aykusqayki Mariya
Much'aykusqayki Mariya (latin simipi: Ave Maria) nisqaqa Kathuliku Inlisyapi Qullana Mariyata yupaychanapaq mañaymi.
Much'aykusqayki Mariya[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mañaypa ñawpaq kaq rakinqa Dyuspa Simin Qillqapi Anqilpa Napaykuyninmi (Lukas 1:28 ), Mariyap watukuyninpi Elisabetpa Napaykuyninpas (Lukas 1:42 ). Qhipaq kaq rakintataq taytakurakuna 13 ñiqin pachakwatapim yaparqanku.
Qhichwa simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Much'aykusqayki Mariya,
- Dyuspa grasyanwan hunt'asqan kanki,
- Apunchik Dyusmi qamwan,
- warmikunamanta qullananmi kanki,
- wiksaykimanta paqarimuq Jesus wawaykiri qullanantaqmi.
- Santa Mariya, Dyuspa Maman,
- ñuqayku huchasapakunapaq mañapuwayku kunan, wañuyniyku pachapipas.
- Hinataq kachun (= Amén).
Latin simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ave Maria, gratia plena,
- Dominus tecum,
- benedicta tu in mulieribus
- et benedictus fructus ventris tui Jesus.
- Sancta Maria, Mater Dei,
- ora pro nobis peccatoribus,
- nunc et in hora mortis nostrae.
- Amen.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimipi Kristiyanu Mañaykuna
- Much'aykusqayki Mariya (achka rimaykunapi)


text:
Paqpa yura rikch'aq ayllu
Paqpa yura rikch'aq ayllu (familia Agavaceae) icha Paqpa yura urin rikch'aq ayllu (subfamilia Agavoideae, familia Asparagaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 25 rikch'anayuq, 637 rikch'aqniyuq.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk chakana tuktuyuq yurakuna:
- chuchaw (genus Agave)
- chunta paqpa (Furcraea andina syn. Fourcroya andina)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Asparagaceae.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Asparagaceae


text:
¿Imataj familia kusisqa kananpaj yanapanman?
Ichá ninki...
... munakuy.
... qolqe.
... waj imas.
BIBLIAQA NIWANCHEJ
“Diospa Palabranta uyarispa kasojkunamari kusikuyniyojqa kanku.” (Lucas 11:28, Diosmanta Qhelqasqa.)
¿IMAYNATATAJ YANAPAWANCHEJ?
Cheqa munakuyta tarisunchej (Efesios 5:28, 29).
Respeto kanqa (Efesios 5:33).
Ujchasqa kasunchej (Marcos 10:6-9).
¿IMARAYKUTAJ BIBLIAJ NISQANPI ATIENEKUSUNMAN?
Imaraykuchus:
Dios familiata ruwarqa. Biblia nin: “Paymanta sutita japʼin tucuynin familia”, nispa (Efesios 3:14, 15, Mosoj Testamento 1956). Waj parlaypi nisunman Jehová ruwasqanrayku familiaqa kan. ¿Imaraykutaj chayta yachananchej tiyan?
Kaypi tʼukuriy; uj sumaj mikhunata mikhushaspa, imaynatachus wakichikusqanta yachanaykipaj, ¿pitataj tapuriwaj? Pichus waykʼojta, ¿icharí?
Ajinallatataj familiayki kusisqa kausakunanpajqa, Jehová Diosta tapurinayki tiyan, imaraykuchus pay familiata ruwarqa (Génesis 2:18-24).
Diosqa noqanchejmanta dakun. Qan, familiayki ima, Jehovaj yuyaychaykunasninta Bibliapi maskʼanaykichej may allin kanman, imaraykuchus Jehovaqa “qankunamanta dakun” (1 Pedro 5:6, 7). Jehovaqa allinninchejta munan, yuyaychaykunasninpis allinninchejpajpuni (Proverbios 3:5, 6; Isaías 48:17, 18).
ICHÁ TAPURIKUNKI
¿Imaynatá uj sumaj qosa, uj sumaj warmi, chayri uj sumaj tata kayman?
Kay tapuypa kutichiyninta tariwaj kay EFESIOS 5:1, 2; COLOSENSES 3:18-21.


text:
Tawantinsuyu
Tawantinsuyu nisqaqa Inkakunap mama llaqtankus karqan, tawantin suyuyuq kaq. Qusqu llaqtas uma llaqtan kaptin, unanchankutaq wiphalas karqan. Kunan pachaqa Antikunap runankunam kikinkunatapas llaqta suyunkunatapas kawsay saphintapas Tawantinsuyu nikunku.
Yuyarina
Inkakunap tawantin suyun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qusqu, Inkakunap uma llaqtanñas ñawpa pachañas Qusqu qhapaq suyu pachañas tawantin llaqta suyuyuqsi karqan. Chaypacha Hanan Qusqu, Urin Qusqu suyus karqan, chay iskay suyutaq iskaymansi rakisqa karqan, tawantin suyus.
1438 watapi Pachakutiq Inka Yupanki Chanka runakunata atipaspa hatunkaray suyuta hap'iptinsi, Inkakunap atiynin, mama llaqtan anchata mast'arikurqansi. Ñawpa pacha hina, manas qhapaq llaqtallapichu, ichataq tukuy atipasqan suyuntinpis tawantin rakin kamarirqanku. Chay tawantin suyunkaqa karqan: Chinchaysuyu, Antisuyu, Kuntisuyu, Qullasuyu. Suyunkunap kuchunkunaqa uma llaqtapi, Qusqupi, tarikurqanku. Tawa suyumanta Tawantinsuyu suti hamun.
Suyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chinchaysuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Antisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuntisuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qullasuyu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tawantinsuyu.
- Inka taytanchiskunaq kawsayninta yacharispa. Instituto Superior Público la Salle, proyecto CRAM II, Urubamba, Qusqu 2002.
- Inkakunap paqarisqanmanta: Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy, Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy. Runasimi.de, Waskaran portalmanta hamuq.


text:
Qhichwa simi
Qhichwa simi icha Runasimi ñisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.
Yuyarina
- 1 Huklla rimay icha achka rimay?
- 2 Qhichwa simip k'iti rimayninkuna
- 3 Wiñay kawsay
- 4 Allin qillqay hawa rimanakuy
- 5 Qhichwa simi kamachiy
- 6 Rikullay ima
- 7 Kaypipas qhaway
- 8 Hawa tinkikuna
- 8.1 Qhichwa runakunapaq simi qullqakuna
- 8.2 Simi qullqakuna: Qhichwa simi - Huk simikuna
- 8.3 Qhichwa simimanta yachay
- 8.4 Qhichwa simipi antañiqiq wakichiy
- 8.5 Wamaq runakunap qhichwa simita yachakunanpaq
- 8.6 Siq'i llumpa - ima sanampakunawan qillqay
- 8.7 Qhichwa simip k'iti rimayninkunamanta
- 8.8 Qhichwa simipi multimidyam
Huklla rimay icha achka rimay?
Simi yachaqkunaqa rimanakun, qhichwa simi hukllachu achkachu rimay. SIL International ñisqa tantanakuy ñinmi, 42 rimaymi, nispa. Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Sunturtaq ñinmi, huklla simi, Qusqu llaqtap rimayninmi huklla allin qhichwa simi, ñispa. Ichataq Chanka rimaqqa manam Wanka rimayta hap'inchu, Wankataq manam Chanka rimaytachu. Chayraykum ñinku, manam hukllachu rimay, ichataq achka qhichwa rimay ñisqa rimaykunap ayllunmi, ñispa.
Qhichwa simip k'iti rimayninkuna
Achka qhichwa k'iti rimaymi kachkan, iskaynintin hatun rimay huñum, achkataq aslla urin rimay huñum:
- Waywash rimaykuna (Qhichwa I)
- Wamp'uy rimaykuna (Qhichwa II)
- Yunka runashimi (Qhichwa II-A)
- Chinchay runashimi (Qhichwa II-B)
- Chachapuya runashimi
- Lamas-Luritu runashimi
- Kichwa (Ikwadurpi Kulumbyapipas): Chay rimaypaqqa Shukllachishka Kichwa nisqa allin qillqayninmi.
- Urin qhichwa simi (Qhichwa II-C): Chay rimaypaqqa Urin runasimi nisqa allin qillqaymi.
- Pakaraw runasimi (yaqa wañusqa)
Wiñay kawsay
Alfredo Torero sutiyuq simi yachaqpa nisqankamaqa qhichwa simi Lima suyupis paqarirqan. Chay k'itipi lliwmanta aswan k'iti rimaykuna kaptinmi, chaypi qhichwa simip qallarisqan karqan, nispa ninmi. Chaymantataqsi qhichwa rimayqa chawpi Antikunapis mast'arirqan, iskaynintin rimay huñuman (Waywash, Wamp'uy) rakispa. Inkakunalla chaymanta unay pachas Qusquman apamurqan, chaypi ñawpaqta mana qhichwata rimaptinkus. Inkakunaqa wamp'uy qhichwatas tukuy Tawantinsuyup rimaynin hinas llamk'achispa kunan Ikwadurmanpas aparqan.
Ispañulkuna Tawantinsuyuta atiparqaspa, 16, 17 ñiqin pachakwatakunapi Fray Domingo de Santo Tomás, Diego González Holguín sutiyuq ispañul tayta kurakunam ñawpaq qhichwa simimanta simi qullqakunatam simi kamachiykunatapas qillqarqanku.
Ispañulkunaqa ñawpaqta qhichwa simita qhatuna simi hinas, kristiyanuchay nisqapaqpas llamk'achirqan. Alli-allillamantataq kastilla simitas mast'arirqan, qhichwa simita, huk indihina simikunatapas ñit'ipaspa. Mana warkukuq republikakunallapi chaypi kamachiq wiraquchakunas qhichwa simitaqa tukrillapas saruparqan, kastilla simillata saqillaspa.
Piruwpi Juan Velasco Alvarado umalliq kaptin, 1975 watapi ñawpaq kutim qhichwa simita tukri simi hinaman kamachirqan. Chaywanpas, kunankamapas manam chiqap tukri simichu. Buliwyapi Evo Moralestaq 2006 watapim qhichwa simitam, aymara simitapas tukri simikunaman rurarqan.
Allin qillqay hawa rimanakuy
Qhichwa rimayninchikta tukri nisqa qhichwa siq'i llumpawan qillqanchik. Chay siq'i llumpanchikqa kimsantinmi hanllalliyuq. Rodolfo Cerrón Palomino yachaqmi chay allin qillqaytaqa kaman. Chay hinataqmi kunan Piruwpi Buliwyapipas qhichwa siq'i llumpatam llamk'achinku.
Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Suntur nisqaqa manam ari nispa, kunanraqmi pichqantin hanllalliwan qillqayta munan. Chay hinam Juan Velasco Alvaradop Piruwpi kamachisqan siq'i llumpa karqan, ichataq 1986 watallakamam tukri siq'i llumpa karqan, chaymanta kimsantin hanllalli tukrichasqa kaptinmi.
Qhichwa simi kamachiy
- Simi kamachiy (Shimip luliqnin)
Rikullay ima
- Qhichwa simi kapchiy
- Willakuykuna (Qhichwa, Aymara simikunapi)
- Qhichwa simipi pilikulakuna.
Kaypipas qhaway
Hawa tinkikuna
Qhichwa runakunapaq simi qullqakuna
- Yachakuqkunapa Simi Qullqa - Qusqu Qullaw Qhichwa Simipi (pdf, 8,16 MB)
- Yachakuqkunapa Simi Qullqa - Ayakuchu Chanka Qichwa Simipi (pdf, 7,98 MB)
- Yachakuqkunapa Shimi Qullqa - Anqash Qichwa Shimichaw (pdf, 8,62 MB)
- Clodoaldo Soto Ruiz (University of Illinois): RUNASIMI-KASTILLANU-INLIS LLAMKAYMANAQ QULLQA Ayakuchu-Chanka I rakta (pdf, 5,5MB)
- Kichwa Yachakukkunapa Shimiyuk Kamu (DINEIB, Ikwadur) (pdf, 7,7 MB)
Simi qullqakuna: Qhichwa simi - Huk simikuna
- Simi taqi Runasimi - Aliman - Inlish simi - Kastilla simi: achka k'iti rimaykunam, lliw simi qullqamanta aswan hatunmi; aswan allin qillqaykunapi (urin runasimi, QSHKS, Shukllachishka Kichwa, hukkunapas).
- Simi taqi / Diccionario Bilingüe Quechua - Castellano: Castellano - Quechua Cusco Collao - Quechua Ayacucho Chanka
- [ http://72.249.45.140/cd/diccionarios/DicQuechuaBolivia.pdf Iskay simipi yuyayk'ancha / Buliwya (Qhichwa simi - Kastilla simi)] (pdf 4,95 MB). Buliwya urin runasimi (j-niyuq).
- Abdón Yaranga Valderrama: Chanka runasimi - kastilla simi taqi (Diccionario Runasimi - Español), Qallariy simi (kastilla simipi) (pdf 2,2 MB); Al-Ll (pdf 1,2 MB); M-Z (pdf 2,0 MB). Piruw urin runasimi (h-niyuq).
- Simi Taqe Qheswa - Español - Qheswa (Qheswa simi hamut'ana kuraq suntur), Qusqu, Piruw, 2006 (pdf 3,8 MB). QSHKS qillqay.
- Vocabulario Políglota Inca: Castellano - Quechua (Qusqu, Ayakuchu, Junín, Ankash) - Aymara. Kastilla qillqay.
- Vocabulario kichwa - Español por asignaturas (ALKI Academia de la lengua kichwa, Ikwadur). Shukllachishka Kichwa.
- Kichwapa mushuq shimikuna (Ikwadur). Shukllachishka Kichwa.
- Pilwa shimi: Urin qhichwa - Kastilla simi / Kastilla simi - Wanka kichwa
- Publicar diccionarios de quechua en el internet. Qhichwa simi taqikunata internetpi uyaychay.
- ARUSIMIÑEE, Simiqullqa: kastilla simi - aymara simi - waraniyi simi - qhichwa simi
- Vocabulario de la lengva general de todo el Perv llamada lengva Qquichua o del Inca Ñawpaq Piruwpa simin sutiyuq Qhichwam icha Inka Simim, 1608 Diego González Holguín
Qhichwa simimanta yachay
- Anti Simikunap T'uqyaynin (Qhichwa simippas)
- Piruw malka kichwapiq hatun qillqa lulay
- Alain Fabre 2005
- Samuel Majerhua Castro, La escritura fonémica del quechua ayacuchano.pdf pdf
Qhichwa simipi antañiqiq wakichiy
Wamaq runakunap qhichwa simita yachakunanpaq
- RunasimiNet, Curso de Quechua
- Curso de Quechua (5 lecciones), Demetrio Tupah Yupanki (Red Científica Peruana, Qusqulla rimaypi, kimsantin hanllalli)
- Qhiswa rimayninchismanta yachaykuna (Waskaran wakichiy, Qusqulla rimaypi, kimsantin hanllalli)
- T'isimpa Yachakay Qhishwa runasimipi (Buliwya qhichwa, kimsantin hanllalli)
- Curso básico de Kichwa para hispanoparlantes, Nivel 1 (Ikwadur kichwa)
- Márcelo Grondin, Metodo de Quechua (Buliwya qhichwa, pichqantin hanllalli, Curso básico)
- Lecciones de Quechua para descargar. Leccion I al V en Formato PDF (QSHKS, Qusqulla rimaypi, pichqantin hanllalli), ZIP willañiqi
- Quechua lessons from Wikiversity
- Apurimaqpa runasimin (pichqantin hanllalli), pdf
Siq'i llumpa - ima sanampakunawan qillqay
- Qusqu runasimip siq'i llumpan
- Ima hinataq runasimita sumaqta qillqay
- Seq’ellunpa - pichqa hanllalliwan qillqaqkunap
Qhichwa simip k'iti rimayninkunamanta
- Qhichwa shimimanta saywitu (fedepi.org)
- Saywitu: Argentina mama llaqtapi Chili mama llaqtapipas simikuna
Qhichwa simipi multimidyam
- INDEPA, Piruwpa llaqta takin (qhichwa simipi widyum)
- Sonia Morales, Dina Páucar, Movistar ruruchinapaq qhaturipi
- Sonia Morales, wakin Movistar ruruchinapaq qhaturipi
- Noemí Vizcardo Rozaspa widyum (qhichwa simipi willaykunam
- Nancy Ayala, Blog: "Tukuy niraq willakuykuna" (qhichwa simipi blog)


text:
Kantō suyu
Kantō suyu (kastilla simipi: Región de Kantō nihun simipi: 関東地方, Hepburn simipi: Kantō-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tokyo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 563 428 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamachiykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 llaqta kamachiykuna (ken)[1]:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kantō" Japan Encyclopedia.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kantō suyu.


text:
Pinchikillachana
Pinchikillachana nisqaqa huk qallariy michata pinchikillaman t'ikranapaq phawrikam.
Q'uñi pinchikillachanakunapiqa ñawpaqta imatapas kañaspa yakuta q'uñichispa yaku wapsiwan turbinatam kuyuchispa pinchikilla ruraq (generator) nisqawan pinchikillatam ruran. Kaymi q'uñi pinchikillachanakuna:
Yaku pinchikillachanapiqa urmaq yakup kallpanmi turbinata kuyuchin, ahinataq pinchikilla ruraqta kuyuchispa.
Inti pinchikillachana, wayra pinchikillachana nisqakunaqa musuqchakuq michakunatam llamk'achinku, manam allpamanta tiyakunatachu hurquyta atin.


text:
La Rioja llaqta
La Rioja llaqtaqa Arhintina mama llaqtapi huk hatun llaqtam. La Rioja wamani uma llaqtap. La Riojapiqa 161 183 runakunam kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
La Rioja llaxtachan kuski ?.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: La Rioja llaqta.
- La Rioja Munisipyu


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) MAYO 2014
Kay revistan yanapawasun predicacionpi sasa entiendena tapuykunata tapuwaqtinchis allinta kutichinanchispaq. ¿Imaraykun Diospa llaqtanpaq hunt’aq sonqollapuni kananchis?
Mikhunayqa Diospa munayninta ruwaymi
Rey David, apóstol Pablo Jesucristopas Diospa munayninta ruwaspan kusikurqanku. ¿Imaynatan ñoqanchispas kusisqalla predicasunman sasa predicana cheqaskunapi?
¿Imaynatan sapankaman allinta kutichisunman?
Sasa tapuykunata tapuwaqtinchis, ¿imaynatan Bibliawan yuyaymanachisunman? Kaypin kinsa yanapaykunata tarinki.
Jesuspa yuyaychasqanman hina runakunata yanapasun
¿Imaynatan predicasqanchis runakunata qhawarinanchis? ¿Imaynatan Mateo 7:12 textopi leesqanchis yanapawasunman predicacionpi?
Jehová Diosmi yanapawarqan
Kenneth Little cristianon willakun mana manchali kananpaq imaynata Jehová Dios yanapasqanta. ¿Imaynatan tukuy tiempo Dios bendecirqan? Chaytan kaypi tarinki.
Diosqa ordenpin tukuy imatapas ruwan
¿Diosqa ordenpin imatapas ruwananchista munan, ¿imaynatan chayta rikuchin ñawpa tiempopi hinallataq apostolkunaq tiempopipas Diospa llaqtanmanta willakuy?
¿Diospa llaqtanwan kuskachu ñawparishanchis?
Saqraq kamachisqan millay pachaqa tukukapunqañan. ¿Imaraykun Diospa llaqtanman hunt’aq sonqollapuni kananchis?
“Askharaqmi ruwanaqa kashan”
Brasil nacionpiqa 760.000 más Jehová Diospa testigonkunan predicashanku. ¿Imaynatan chay ladopi predicayta qallarikurqan?


text:
46 yachachiy: Jericop pirqasnin
¿IMARAYKUTAQ Jericop pirqasnin thuñikuchkanku? Juk bombapis patanman urmaykuchkanmanjina. Chaywanpis chay tiempopiqa mana bombas kaqchu, nitaq ima cañonespis. ¡Kaypis Jehovap ruwasqan! Qhawarina imaynachus kay karqa.
Jehová Josueta nirqa: ‘Qam maqanakunapaq wakichisqa runakunawan, suqta p’unchayta llaqtata sapa p’unchay juk kutita muyuykunkichik tratomanta arcata apaspa. Qanchis sacerdotestaq pututusninkuta waqachispa ñawpaqinta rinanku tiyan’, nispa.
‘Qanchis kaq p’unchaypitaq qanchis kutita llaqtata muyurinkichik. Chaymanta sacerdotes unayta pututusninkuta waqachichunku, tukuy kallpankuwantaq qhaparichunku. ¡Chayllapi llaqtap pirqasninqa jukllata thuñikunqanku!’, nispa.
Josué llaqtawan Jehová nisqanta ruwarqanku. Paykunaqa ch’inlla muyurqanku, pututuslla, purisqankulla uyarikuq. Jericopi tiyakuqkuna maytacha mancharikurqanku. ¿Chay puka waskhata warkhusqata rikunkichu? ¿Piqpa chay wasi? Rahabpata, payqa watiqaqkuna nisqankumanjina ruwarqa. Tukuy ayllunwan wasi ukhupi suyachkanku.
Qanchis p’unchaypi, qanchis kutita Jericó llaqtata muyuytawan, pututusta waqachinku, maqanakuqkunataq sinchita qhaparinku, chayllapi pirqasqa thuñirpakunku. Josuetaq nirqa: ‘Tukuy runata wañuchiychik, llaqtata tukuy imasnintawan ruphachiychik, qurita, qullqita bronceta, fierrota ima, ama ruphachiychikchu, chaykunaqa Diosta yupaychana wasinpaq kanan tiyan’, nispa.
Josué 2 watiqaqkunaman nirqa: ‘Rahabta tukuy aylluntawan urqhumuychik’, nispa. Paykunaqa watiqaqkuna nisqankumanjina salvakurqanku.
Josué 6:1-25.
Tapuykuna
- Jehová nisqanmanjina, ¿imatataq qanchis p’unchaykunata, maqanakuqkuna, sacerdotes ima ruwananku karqa?
- ¿Imatataq qanchis p’unchaypi ruwananku karqa?
- Dibujopi rikunkijina, ¿imanakuchkantaq Jericop pirqasnin?
- ¿Imaraykutaq juk puka waskha chay wasipi warkhusqa kachkan?
- ¿Imatataq Josué Jericó llaqtawan, runawan ima, ruwanankuta nirqa, imatataq quriwan, qullqiwan, broncewan, fierrowan ima, ruwananku karqa?
- ¿Imatataq iskay watiqaqkunaman kamachikurqa?
Wak tapuykuna
- Josué 6:1-25 ñawiriy.
Israelitaspa qanchis kaq p’unchaypi Jericó llaqtata muyuspa purisqanku, ¿imapitaq kay qhipa p’unchaykunapi Jehovamanta sut’inchaqkuna willasqankuman rikch’akun? (Jos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Cor. 9:16.)
¿Imaynatá Josué 6:26 nisqan Hielpa tiemponpi junt’akurqa, imatataq yachachiwanchik Jehová parlasqanmanta? (1 Rey. 16:34; Isa. 55:11.)


text:
Niels Bohr
Niels Henrik David Bohr sutiyuq runaqa (7 ñiqin kantaray killapi 1885 watapi paqarisqa København llaqtapi - 18 ñiqin ayamarq'a killapi 1962 watapi wañusqa København llaqtapi) huk Dansuyu mama llaqtap pachaykamay yachaqsi karqan.
1922 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Tayta: Christian Bohr, Mama: Ellen Adler.
Alma mater: København Yachay Sunturnin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Niels Bohr.


text:
Liaoning pruwinsya
Liaoning pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Liaoning, chun simipi: 辽宁, phinyimpi: Liáoníng, machu: Liâu-nèn, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Shenyang llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
14 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 42 170 000 runakuna (Han runa 84,0%, Manchu runa 13,0%, Hui runa 0,6%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liaoning pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Liaoning (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Liaoning
- Información sobre Liaoning (inlish wan chun simikuna)
- Información sobre Dalian (kastilla simipi)
- Información sobre Dalian (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
- Killa nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Killa (sut'ichana) rikuy.
Killa nisqaqa tiksi muyuta muyupayanmi. Intimanta achkiyta chaskispa huk lawnin achkinmi, manataq huk lawchu. Huk kinraynin wiñaymi tiksi muyuman t'ikrasqam. Chay kinrayqa hunt'a achkiptin, hunt'a killa icha killa hunt'asqa ninchik. Manataq achkiptin, musuq killa ninchikmi.
Killaqa iskay chunka pusaqniyuq p'unchawpim - tawa simanapim - huk kutitam tiksi muyuta muyapayan, huk watapaq huk p'unchaw phaltaptin chunka kimsayuq kutitam. Huk muyusqanta - huk killa wañuymanta qatiqnin killa wañuykama - killa icha killa pacha ninchik.
Inkakunaqa killata Mama Killa nispa yupaycharqanku.
Killa mit'akunaEditar
Kaypipas qhawayEditar
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Killa.
Imagen a escala que muestra la distancia entre la Luna y la Tierra


text:
Lección 12
¿Ima shinataj Diospajman c’uchuyai tucunchij?
1. Diosca ¿tucui mañashcacunatachu uyan?
Tucuicuna paita mañashpa paipajman c’uchuyachunmi Diosca munan (Salmo 65:2). Shinapish, mana tucui mañashcacunatachu uyan. Shuj cusa paipaj huarmita maipish cachun rimajpica, Diosca cusapaj mañashcacunata mana uyanchu nishpami Bibliaca yachachin (1 Pedro 3:7). Israelitacuna cutin cutin mana allicunata rurajpica, paicunapaj mañashcacunataca Diosca mana uyarcachu. Shinapish, jatun juchacunapi urmajpipish shungumanta llaquirishpa Diosta mañajpica paica uyanmi. Isaías 1:
2. Diostaca ¿ima shinataj mañana canchij?
Jehová Dios ñucanchijta rurashcamanta, pai ñucanchij Dios cashcamantami paillata mañana canchij (Mateo 4:
Shungu ucullapi mañajpipish ñucanchijta Ruraj Diosca uyanmi (1 Samuel 1:
3. Tandanacuicunaca ¿ima shinataj ayudan?
Diosta mana crij gentecunapurapimi causanchij. Paicunaca shamuj punllacunapi Dios imata ruragrijta parlajpica, chanzata rurashpami asincuna. Chaita ricushpami huaquinpica Diospajman c’uchuyanata saquisha nishun (2 Timoteo 3:
Diosta servijcunahuan tandanacushpaca ashtahuanmi Diospajman c’uchuyashun. Testigo de Jehovacunapaj tandanacuicunaca paicunapaj alli causaita, paicunapaj crishcata ricushpa ñaupajman catichunmi ayudanga. Romanos 1:
4. ¿Ima shinataj Diospajman c’uchuyai tucungui?
Bibliapi yachashcata yuyarishpami Diospajman ashtahuan c’uchuyai tucungui. Dios rurashcacunapi, pai mandashcacunapi, pai imata rurasha nishcapimi alli yuyana cangui. Bibliapi yachashcata alli yuyana, Diosta mañanaca, Dios tucuita yalli c’uyaj, alli yachaj cashcata entendichunmi ayudanga. Josué 1:8; Salmo 1:
Diospi crishpa, paipi shunguta churashpallami paipajman ashtahuan c’uchuyangui. Diosta crinaca tarpushca granocuna shinami can. Tarpushcacunapica yacuta, abonota churanami minishtirin. Ñucanchij crishcacunata tarpushca granocunata shina cuidangapajca imamanta chashna crishcatami alli yuyarina canchij. Mateo 4:4; Hebreos 11:
5. Diospajman c’uchuyashpaca ¿ima bendicioncunatataj charishun?
Paita c’uyajcunataca Diosca achcatami c’uyan. Ñucanchij crishcacunamanta, huiñai causaita japinamanta ama imapish caruyachichunmi Diosca cuidan (Salmo 91:


text:
Pillpintu
Pillpintu nisqakunaqa (ordo Lepidoptera) pawqar-pawqar p'aspachasapa tawantin raprayuq, tuktu misk'ita ch'unqaspa tuktukunata sisachaq palamakunam. Sika-sika nisqa qirisankunaqa kuru hinam, yura mikhuq.
Mitan kamay, rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
- Wayt'ampu (Metardaris cosinga)
- Murira pillpintu (Bombyx mori)
- Kuka uru (Eleodora moyesi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pillpintu


text:
CAPÍTULO 12
Dios munanqannö kawë
¿Imanöraq Diospa amïgon këman chankiman?
Nunakunapaq Satanás mana alli parlanqanqa, ¿imanirtaq mana alli qampaqwan?
¿Ima rurëkunatataq Dios chikin?
¿Imanötaq Dios munanqannö kawankiman?
1, 2. ¿Pikunataq Jehová Diospa kuyë amïgonkuna kayarqan?
¿IMANÖ nunatataq amïguïkipaq akrankiman? Qamnö pensaqta, munanqëki asheqta, qamnö alli kawëyoqtachi ashinkiman. Hinamampis honrado y alli humilde y kuyakoqtachi ashita munankiman.
2 Unë tiempopitam alli nunakunata Dios akrashqa kuyë amïgonkuna kayänampaq. Abrahán nunatam amigö nishpa qayarqan (Isaías 41:8; Santiagu 2:23). Hina, “Davidtam shonqü tarin” nerqanmi, Pë munanqannö kaptin (Hechos 13:22). Y profeta Daniel nishqantapis “alläpa yachanëpaq” nunatanömi rikarqan (Daniel 9:23).
3. ¿Imanirtaq wakin nunakunataqa Jehová Dios akran amïgonkuna kayänampaq?
3 ¿Imanirtaq Abrahán, David y Daniel nunakunata amïgonkunatanö Jehová Dios rikarqan? Abrahán nunatam: “nenqätam wiyarqonki” nerqan (Génesis 22:18). Awmi, shonqunkunapita patsë mandanqanta ruraqkunamanmi Jehová Diosqa witin. Tsëmi, israelitakunatapis “nenqäta wiyayë y Diosnikikunam kashaq y qamkunaqa markämi kayanki” nerqan (Jeremías 7:23.) Jehová Diosta wiyakorqa amïgon këmanmi qampis chanki.
JEHOVÁ DIOSQA YANAPANMI AMÏGONKUNATA
4, 5. ¿Imanötaq sirveqninkunata kallpanwan Jehová Dios yanapan?
4 Yarpakurkï Jehová Diospa amïgon këqa alläpa alli kanqanman. Tsëmi Bibliachöqa, “Pëllata llapan shonqunkunawan kuyaqkunataqa kallpanwanmi yanapan” nimantsik (2 Crónicas 16:9). ¿Imanöraq qamtaqa Dios Yaya kallpanwan yanapashunkiman? Salmo 32:8 nishqanchömi willamantsik: “[Noqa Jehová Diosmi] käyikïniki qoshqëki, y alli nänipa purinëkipaqmi yachatsishqëki. Rikëkashqëkim willapänaqpaq” nishpa.
5 ¡Qamta Jehová Dios cuidëkushunëkitam kuyëllapa willëkushunki! Llapan wananqëki consëjokunatam pëqa qoshunki, y tsëta ruraptikeqa kushikïnikim qoshunki. Tsëmi, kawënikikunachö problemëkikunata altsanëkipaq y hipakïnikikunachö alleq tsarakunëkipaq yanapashïnikita Dios Yaya munan (Salmo 55:22). Y llapan shonqïkiwan Jehová Diosta sirverqa salmista nenqannömi qampis ninki: “Imëpis nöpämanmi Jehovata churarqö. Derechächömi pëqa këkan, y manam ishkinätsiyämanqatsu”, nishpa (Salmo 16:8; 63:8). Awmi, Pë munanqannö kawanëkipaqqa kikin Jehová Diosmi yanapashunki. Pero, musyanqëkinöpis kënö kawanëkitaqa Diospa chikeqninmi mana munantsu.
SATANASPA TUMPAKÏNIN
6. ¿Ima mana allitataq Satanás parlarqan nunakunapita?
6 Capítulo 11 nishqanchö yachakonqantsiknömi Satanasqa, Jehová Diospa gobiernompita mana allita parlarqan. Mana alli gobernantem, ulim o llullam, tsëmi Adanwan Eva allita mana allita kikinkuna akrakuyänantapis haqintsu nishpam Jehová Diosta tumparqan. Punta teytantsikkuna hutsaman ishkiriyanqanchönam tsurinkuna mirar Patsaman huntar qallëkuyarqan. Tsënam imanir nunakuna Jehová Diosta serviyanqantapis Satanasqa mana allita parlarqan. Tsënö mana alli parlarqa, “nunakunaqa manam rasumpa kuyartsu Diosta serviyan. Y contranmanmi pï mëtapis churarïman ichikllapis permitïkamaptenqa” neq cuentam nikarqan. Y Diablu tsënö pensanqantaqa musyatsimantsik Job nunapaq parlaq willakïmi. Pero ¿pitaq Jobqa karqan, y imanötaq Satanás mana alli parlanqanqa pëtapis hipatserqan?
7, 8. a) ¿Imanö kanqampitataq reqishqa karqan Job? b) Job, Jehová Diosta sirvenqampita ¿imatataq parlarqan Satanás?
7 Kima waranqa hoqta pachak pasashqa watakunachömi Jobqa kawarqan. Alläpa alli nunam karqan tsëmi Jehová Diospis nerqan: “Kë patsachöqa manam pëno kantsu, alli y mana hutsa ruraq, mana alli rurëkunapitaqa rakikashqa y llapan shonqunwan Dios sirveq” nishpa (Job 1:8). Awmi, Jehová Diosqa alläpam kuyaq Job nunata.
8 Diabluqa, imanir Job Jehová Diosta sirvenqampitam mana allita parlarqan. Tsëmi, Jehová Diosta nerqan: “¿Manaku [Jobta] y wayinta, llapan kapoqnintawan tsapänampaq hiruroq cercotanö qam churarqonki tsapäkïnikita[...]? Llapan ruranqantapis bendecirqonkim, animalninkunatapis miratserqonkim. Pero musyarinapaqqa, llapan kapoqninta makikiwan qochirïki, y mä, manakush cärëkichö maldecïkushunki” nishpa (Job 1:10, 11).
9. ¿Imatataq Jehová Dios rurarqan Diablu tumpakuptin, y imanir?
9 Jobqa imatapis chaskirllam Diosta servin y pruëbaman churakärerqa Diospa contranmi tikrarenqa nerqanmi Satanasqa. ¿Imatataq Jehová Dios rurarqan Diablu tsenö niptin? Job imanir Diosta sirvenqampita Satanas mana allita parlashqa kaptinmi, Jehová Dios permiterqan pruëbaman churananta. Tsënöpam, Diosta, Job kuyanqan o mana kuyanqampis musyakänan karqan.
JOB MANA ALLI KAWËMAN CHURAKÄRIN
10. ¿Ima hipakïkunapataq Job pasarqan, y imanöraq rikarqan?
10 Tsëllanam Satanasqa tukïläya hipakïkunaman churarerqan Jobta. Animalninkuna wanunanta suwayänanta y sirveqninkunata wanïkatsiyänantapis Satanasmi causëkorqan. Kë llapanqa waktsayëmanmi aparqan Jobta. Tsëpitanam fuerte vientowan Diabluqa wanïkatserqan chunka tsurinkunata. Pero tsë desgraciakunata pasëkarpis “Jobqa manam hutsallakorqantsu, ni Diosta culparqantsu” (Job 1:22).
11. a) ¿Ima mastataq Satanás rurarqan Jobta, y imatataq Jehová Dios permiterqan? b) Tsëläya qeshyanwan hipëkarpis, ¿imataq nerqan Job?
11 Satanasqa manam tsënöllatsu haqirerqan. Tsurinkunata, sirvientinkunata, animalninkunata y llapan kapoqninkuna oqranqanta aguantarpis, kikin Job qeshyarerqa Diospa contranmanmi churakärenqa nishpachi Satanás pensarerqan. Tsëmi, huk mana alli melanëpaq hipatsikoq qeshyawan Diablu pruëbaman churananta Jehová Dios permiterqan. Pero manam tsë llapanta pasëkarpis Dios Yayapita rakikarqantsu. Tsëpa rantenqa sinchipam nerqan: “¡Manam haqishaqtsu wanonqäyaqpis!” Diostaqa, nishpa (Job 27:5).
12. ¿Imanötaq Job contestarqan Diablupa mana alli parlakïninta?
12 Jobqa manam musyarqantsu tsë llapan desgraciankuna pasëkanqanqa Satanaspa rurënin kanqanta. Jehová Diospita mana allikunata Diablu parlëkanqanta mana alleq musyarmi, kawëninchö pasëkanqankunapitaqa Dios castiguëkanqanta pensarerqan (Job 6:4; 16:11-14). Tsënö kaptimpis, Jehová Diospa nawimpaqqa alli shonquyoqllam këkarqan. Hinamampis tsë alli portakïninwanmi Jobqa rikätsikorqan, imatapis munarllam nunakunaqa Diosta serviyan nishpa Satanás parlanqanqa ardë kanqanta.
13. ¿Dios Yayallapaq Job kanqan, Satanás imanö kanqantataq rikatsikorqan?
13 Satanaspa mana alli tumpakïnintam Jehová Diosqa alleq rikatserqan, Job pruëbakunata aguantanqanwan. Jobqa rasumpëpam Jehová Diospa amïgon karqan, y pëllapaq kanqampitam alläpa bendecïkorqan (Job 42:12-17).
NUNAKUNAPAQ SATANÁS MANA ALLI PARLANQANQA, ¿IMANIRTAQ MANA ALLI QAMPAQWAN?
14, 15. ¿Imanirtaq manam Jobllatatsu Satanás acusarqan sinöqa llapan nunakunatawanmi nintsik?
14 Satanás mana alli parlanqanqa manam Jobllapaqtsu karqan. Tsëqa noqantsikpaqwanmi karqan. Tsëmi Proverbios 27:11 nishqanchö Diospa Palabranqa alleq rikätsimantsik: “Yachaq kë wambrallä y shonqüta kushitsimï, qallapämar burlakëkämaqnïta contestanäpaq” nishpa. Job wanushqampita atska wata pasashqanchöna kë llapanta qellqayämonqanmi, Satanasqa mana allikunallata Diospita parlëkanqanta y sirveqninkunatapis tumpëkanqanllata musyatsimantsik. Jehová Dios munanqannö kawëkarqa, Satanás engañakoq kanqantam rikätsikushun y Jehová Diospa shonquntam kushitsishun. ¿Imanötaq qamqa tsëta rikanki? Kawënikita altsanëki kaptimpis, ¿manatsuraq Diablupa ulikïninta o llullakïninta rikatsikur yanapakonqëki alläpa shumaq kanman?
15 Yarpakurkï Satanás nenqanta: “kawëninrëkorqa llapan kapoqnintam Nunaqa qonqa” (Job 2:4). ‘Nuna’ nerqa, manam Jobllatatsu Satanasqa tumpëkarqan, sinöqa llapan nunakunatam. Awmi, Dios Yayallapaq qam kanqëkipitapis mana allillatam parlashqa. Imeka mana allipapis kawënikichö pasar Dios Yayata mana wiyakuptikeqa, imanöraq kushïkunman. ¿Imakunawanraq Satanás qamta ishkitsishunkiman?
16. a) ¿Ima toqllakunatataq Satanás churan Diospita nunakunata rakinampaq? b) ¿Imanötaq kë toqllakunawan Diablu, qamta ishkitsishunkiman?
16 Capítulo 10 nishqanchö rikanqantsiknömi, Satanasqa tukïläya toqllakunata churan Dios Yayapita nunakunata rakinampaq. Huk lädopaqa, “imeca mallaqashqa leonnomi qaparir qayarir, purican qamcunapa marcäquiniquicunata ushacäratsinanpaq” (1 Pedru 5:8). Y këtaqa mäkurinki Bibliapita yachakonqëkinö rurar qallëkuptiki amïguïkikuna, kastëkikuna y reqinakushqëkikuna chikishurniki qallëkuyaptinmi (Juan 15:19, 20). * Y huknin lädopanam, alli o ‘shumaq anjelman ticrarin’ Satanasqa (2 Corintios 11:14). Tsënömi ari, Diabluqa tukïläya toqllakunatam churan Dios Yayapita nunakunata rakikäratsir mana allikunaman ishkiratsinampaq. Huk toqllanqa qelanëmi. Itsapis, noqaqa manachi alli cristiano këman chämantsu nishpa pensaratsishunkiman (Proverbios 24:10). ‘Mallaqashqa leonno’ o “shumaq” angelnö karpis acusakïnenqa tsëllam, mana allikunapa kawënikichö pasar Diosta haqirinëkitam nikan. ¿Imanötaq Satanaspa mana alli parlakïninta, Job ruranqannö rikätsikunkiman?
JEHOVÁ MANDAMANQANTSIKTA WIYAKUSHUN
17. ¿Imarëkurtaq Jehová Diospa leyninkunata wiyakuntsik?
17 Dios munanqannö kawarmi Satanas tumpakoq kanqanta rikätsikunki: ¿Imanötaq këtaqa rurankiman? Bibliam nimantsik: “Jehová Diosnikillatam kuyanëki llapan shonqïkiwan, llapan kawënikiwan, y llapan kallpëkiwan”, nishpa (Deuteronomio 6:5). Diosta más kuyanqëkimanmi, llapan mañashonqëkita rurëta munanki. Tsëmi Apóstol Juan qellqarqan: ‘mandacushqancunata cäsucurnenqa, Diostam cuyantsic’, nishpa. Llapan shonqïkiwan Jehová Diosta kuyaptikeqa “mandacushqancunaqa manam sasatsu” o ajatsu (1 Juan 5:3).
18, 19. a) ¿Ima rurëkunatataq Dios chikin? (página 122 recuadrota rikë). b) ¿Alläpataku Jehová Dios mañakun?
18 ¿Imapaqtaq Diospa mandamientonkuna yanapamantsik? Wakinkunaqa kawënintsikchö mana allikunata mana ruranapaqmi kayan. Rikärïkï, página 122 nishqanchö “Jehová Dios chikenqanta ama rurashuntsu” nikanmi. Biblia prohibinqan mana alli rurëkunam tsëchöqa qellqarëkan. Rikäriptikeqa, itsa wakinqa alläpa mana allinötsu kayanman. Pero tsëchö këkaq textokunata leirir pensariptikeqa, Diospa leyninkuna alläpa alli kanqantam yachakurinki. Itsapis kawënikita altsanëki kanman y tsëqa manachi faciltsu kanman. Pero Dios munanqannö kawëkaqkunaqa alläpa kushikïtam tariyashqa (Isaías 48:17, 18). Y tsëtaqa qampis taririnkimanmi. ¿Imanötaq musyantsik?
19 Mana rurëta puëdenqantsiktaqa Jehová Dios manam mañamantsiktsu (Deuteronomio 30:11-14). Kikintsikpitapis masmi Pëqa reqimantsik, y mëyaq puëdenqantsiktapis musyanmi (Salmo 103:14). Hinamampis munanqanta ruranapaqmi kallpanta qomantsik. Apóstol Pablum qellqarqan: “Teyta Diosnintsicman marcäcushqaqa musyanmi meyaqlla awantanantsicpaq caqta. Tsemi tentasion chacaramuptinpis, yanapecamäshun imanopapis mana ishquinantsicpaq”, nishpa (1 Corintios 10:13). Alleq tsarakunapaqmi ‘poderninwan’ Jehová Dios yanapëkamäshun (2 Corintios 4:7). Tsënömi Pablupa kawëninchöpis karqan, tsëmi: “Imecapaqpis listum quecä, [...] callpanwan yanapamaptin”, nishpa nerqan hipakïkunata pasarir (Filipenses 4:13).
JEHOVÁ DIOSTA KUSHITSENQAN RURËKUNATA ASHISHUN
20. Dios kushitseq, ¿ima rurëkunatataq rurankiman y imanirtaq alläpa preciso?
20 Jehová Diosta kushitsinapaqqa manam Pë chikenqanta chikïllatsu. Hina kuyashwanmi pë kuyanqantapis (Romanos 12:9). ¿Alli pensaq y alli ruraq nunakunawanqa manaku kushi kushi kanki? Jehová Diospis tsënömi kushikun. Tsëmi Pë kuyanqankuna kuyëta yachakunëki. Salmo 15:1-5, nishqanchömi willamantsik imanö Dios kuyanqan nunakuna kayänanta. Bibliachö, espïritupa rurëninkuna nenqantam Jehová Diospa amïgonkunaqa rurayan, kë espïritupa rurëninkunata rurarqa: “Cuyanacuyanmi. Cushi cushim cawacuyan. Alli pasaquichomi cawayan. Allapa pasensiacoqmi cayan. Alli shonquyoqmi cayan. Juclaya nunam cayan, änicushqantapis cumpliyanmi, y umildim cayan, y peqancunatapis alli tsaräcoqmi cayan” (Gálatas 5:22, 23).
21. ¿Imataq yanapashunki Jehová munanqannö kawanëkipaq?
21 Kë alli rurëkunata ruranëkipaqqa Bibliapitam alleq yachakunkiman. Hinamampis qampita Jehová shuyaranqanta yachakurnenqa Pënömi pensanki (Isaías 30:20, 21). Jehová Diosta más kuyarqa, pëtam kushitsita munanki kawënikichö.
22. ¿Imatataq chaskinki Dios munanqannö kawarqa?
22 Jehová Dios munanqannö kawanapaqqa alleqmi sinchikushwan, mana alli kawënintsikkunata haqiqa qacha röpata qotukurir huk limpio ropata yakakoqnömi nimantsikmi Bibliachöqa (Colosenses 3:9, 10). Tsëmi salmistaqa nerqan: “Wiyakichöqa alli pägom kan”, nishpa (Salmo 19:11). Dios munanqannö kawarqa atska bendiciontam chaskinki. Hinamampis Satanaspa mana alli parlakïnintam contestanki, tsënöpam Jehová Diospa shonqunta kushitsinki.
^ par. 16 Llapan chikishoqnikikunataqa Satanasmi dominëkan ninantsu manam këqa. Pero, llapan mana allipa diosnenqa Satanasmi, Diospita rakikashqa nunakunaqa makinchömi këkäyan (2 Corintios 4:4; 1 Juan 5:19). Tsëmi, llapan nuna kushitsitatsu shuyarantsik Dios munanqannö kawarqa.


text:
Albert Einstein
Albert Einstein sutiyuqqa (*14 ñiqin pawqar waray killapi 1879 paqarisqa Ulm llaqtapi, Alimanyapi - 18 ñiqin kantaray killapi-1955 wañusqa Princeton llaqtapi, Hukllasqa Kasqakunapi) huk Alimanyayuq, mama llaqtanmanta ayqirqaspataq Hukllasqa Kasqakunayuq pachaykamay yachaq runam karqan.
Sapsi pachapi tiyaq chimpaykuna nisqa ñasatam kamarirqan.
Hudyu aylluyuq kaptinsi, Adolf Hitlerpa Nasyunalsusyalistankunas Alimanyamanta ayqichirqan.
1921 Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Eltern Hermann Einstein (*30 Chakra yapuy killa 1847 Buchau, Württemberg - †10 Kantaray killa 1902 Mailand llaqtapi). Mama: Pauline Einstein (* Koch; 8 Hatun puquy killa 1858 Cannstatt, Württemberg - †20 Hatun puquy killa 1920 Berlin llaqtapi).
Warmikuna: Mileva Marić / Elsa Löwenthal
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nobel Suñay Pachaykamaypi (1921)
- Medalla Copley (1925)
- Medalla Max Planck (1929)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Albert Einstein.
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Premio Nobel de Física en 1921
- El mundo como yo lo veo (Ensayo) Albert Einstein.
- Varios libros de Einstein en castellano
- ¿Fue Einstein un extraterrestre?
- Sobre la Teoría de la Relatividad (ebook)
- Escrito socialista de Einstein
- Biografía de Einstein
Inlish simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Archivos Oficiales de Einstein Online
- Archivos Albert Einstein
- Trabajos de Albert Einstein en el Proyecto Gutenberg
- Revista TIME 100: Albert Einstein
- Albert Einstein


text:
Irazola distritu
Irazola distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Irazola) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Padre Abad pruwinsyapi, Ukayali suyupi. Uma llaqtanqa San Alejandro llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tiyaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa Nawa, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kurakakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Irazola distritu.
- Saywitu: Ukayali suyu INEI


text:
Dámaso Pérez Prado
Dámaso Pérez Prado sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin qhapaq raymi killapi 1916 watapi paqarisqa Matanzas llaqtapi - † 14 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk Mambo Qhapaq Kuba mama llaqtapas Aranway pukllaq wan takiqsi karqan, simi kastilla karqan, takichaqpas qarqan.
Tayta: Pérez; Mama: Prado
Yuyarina
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Cerezo rosa
- Qué rico el mambo
- Mambo Nº 5
- Mambo Nº 8
- Mambo del Politécnico
- Mambo Universitario
- Mambo del taconazo
- La niña popoff
- Patricia
- Norma, la de Guadalajara
- Mambo en Sax
- Mambo a la Kenton
- El Ruletero
- Mambo en trompeta.
- Lupita
- La Chula Linda
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Referenciakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Enlaces externos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Dámaso Pérez Prado.
- "Mambo" Documental 52'


text:
Antonio José de Sucre
Antonio José de Sucre Alcalá sutiyuqqa (3 ñiqin hatun puquy killapi 1795 watapi paqarisqa Cumaná llaqtapi, Winisuylapi, 4 ñiqin inti raymi killapi 1830 watapi wañusqa Berruecos llaqtapi, Kulumbyapi) Buliwya suyup iskay ñiqin umalliqninmi karqan (29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1825 watamanta 18 ñiqin ayriway killapi 1828 watakama), Piruw suyup umalliqninmi karqan (23 ñiqin inti raymi killapi 1823 watamanta 17 ñiqin anta situwa killapi 1823 watakama).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antonio José de Sucre.


text:
JW.ORG direccionbi videoguna
Internetpi ñucanchi ima videogunara charishcara rijsi. Ailluunahuaj, maltaunahuaj, huahuaunahuaj Bibliamanda videogunara ricungui o copiara llujchingui. Testigo de Jehovagunamanda yachachij videogunara tupangui.
VIDEOGUNA
Testigo de Jehovaguna: purunturishcauna Diospa Shimira rimangahua
Testigo de Jehovaguna caran llactaunai Bibliamanda yachachijguna ajta rijsinun ¿Imasnara puruntunun, ¿Imasnara ñaupama pushanun? ¿Maimandara cuilquira llujchinun?
¿Imasnara Bibliara yachachinchi?
Bibliara gratis yachachishcamanda Testigo de Jehovagunaga intiru muidui ali rijsishca anun. Imasna yachachishcara ricui.
Ñucanchi tandarinaunaga ¿imasnara an?
Reinomanda Yachana Huasira rijsi. Shinallara chibi ima ruraushcara rijsi.
Videoclip: ¿Imarasha Bibliara estudiana angui?
Bibliaga ashca runaunara intiru munduibi ministirishca tapuigunara cutipangaj yanapan. ¿Candas yanapachu munanguichu?


text:
2 capítulo
Diosmi Bibliata qowanchis
¿Imapin Biblia hukniray huk librokunamanta?
¿Imaynatan Biblia yanapawanchis sasachakuykunata atipanapaq?
¿Ima raykun iñisunman Bibliaq profeciankunapi?
1, 2. ¿Ima rayku Biblia Diospa ancha sumaq regalon?
¿YUYARISHANKICHU amigoykiq sumaq regalo qosqasuykita? Maytachá kusikuranki chay regalo chaskisqaykimantaqa. Chay regalowanmi amigoyki rikuchiran hayk’a munakusqasuykita, chay regalo chaskisqaykimantaqa agradecekurankichá.
2 Ñoqanchispas Diostan agradecekunanchis Biblia qowasqanchismanta. Bibliapi yachasqanchistaqa manan maypipas yachasunmanchu. Willanmi hanaq pacha, ch’askakuna, Hallp’a, ñawpa warmi-qharipas kamasqa kasqanmanta. Bibliapiqa kallantaqmi sumaq kamachikuykuna sasachakuykunata llakikuykunatapas atipanapaq. Bibliaqa willallantaqmi imaynatan Dios kay Hallp’aman sumaq kawsayta apamunqa. ¡Arí, Bibliaqa ancha sumaq regalon!
3. ¿Ima raykun Jehová Dios Bibliata qowaranchis, ima raykutaq sonqonchista kusichin chay regalo?
3 Bibliaqa Jehová Diosmanta yachachiwasqanchiswanmi sonqonchista kusirichin, chaypin rikullanchistaq sumaq regalo kasqanta. Diosqa munanmi payta allinta reqsinanchista chay rayku Bibliata qowaranchis. Arí, Biblian yanapawanchis payman asuykunanchispaq.
4. ¿Ima ninkin Biblia askhanpi rakikusqanmanta?
4 Sichus Bibliayoq kanki chayqa, hukkunapas Bibliayoqmi kanku. Bibliaqa t’ikrakun hunt’asqata otaq wakillanta iskay waranqa kinsa pachak simikunapi hina, chay rayku Hallp’antinpi yaqa llapa runakuna Bibliayoq kanku. Bibliakunata ruwanku hunt’asqata otaq wakillanpi waranqa-waranqa millonninpi, sapa semanataq Bibliata rakispa huk millonta wasapanku. Biblia hinaqa manan ima libropas kanchu.
5. Bibliaqa ‘Diospa yuyaychasqanmi’, ¿ima ninanmi chay simi?
5 Hinaspapas Bibliaqa ‘Diospa yuyaychasqanmi’ (2 Timoteo 3:16). ¿Ima ninanmi ‘yuyaychasqa’ simi? Biblian kutichin: Runakunan “santo espirituq yuyaychasqan kaspan Diosmanta rimarqanku”, nispa (2 Pedro 1:21). Chayqa kaymanmi rikch’akunman, huk jefe secretarianta kamachin cartata qelqananpaq. Jefetaq niran chay cartapi ima qelqananta chayqa, chay cartapi willakusqanqa paypan manan secretariaqchu. Bibliapi willakuykunapas Diospan, manan qelqaq runakunaqchu. Chay raykun Bibliaqa ‘Diospa siminpuni’ (1 Tesalonicenses 2:13).
K’APAKTA WILLAQ LLIWPI TUPAQ LIBRO
6, 7. Bibliaq yachachikuyninqa qallariyninmanta tukukuyninkaman tupan, ¿ima raykun chay musphanapaq?
6 Bibliatan qelqaranku waranqa soqta pachak watapi, sapanka qelqaqtaq wak tiempopi qelqaran, paykunan karanku: chakrapi llank’aqkuna, challwaqkuna, uywa michiqkuna, profetakuna, juezkuna, kamachikuqkunapas. Lucas librota qelqaqpas médico karan. Chay qelqaqkuna maymantaña karanku chaypas, Bibliaq yachachikuyninqa tupanmi qallariyninmanta tukukuyninkama. *
7 Bibliapi ñawpakaq libron willan imaynatan kay Hallp’api sasachakuykuna qallariran, qhepakaq librotaq willan kay Hallp’a paraisoman tukupunanta. Bibliapin waranqa-waranqa watakunapi sucedesqanta qelqakuran, willasqantaq tupan Diospa munaynin hunt’akunanwan. Chay tupasqanmi musphachiwanchis, chhaynapin yachanchis Diospa yuyaychasqanpuni kasqanta.
8. Bibliaqa cienciamanta rimaspa k’apaktan willan, ¿imaynapi chayta yachanchis?
8 Cienciamanta willaspapas Bibliaqa k’apaktan yachachin. Bibliaqa willaranñan ciencia chayraq yachachisqanta. Yachanapaq, Levítico libropin ñawpa Israel suyupaq kamachikuykuna karan imayna bañakunamanta, p’acha t’aqsaymanta, onqosqakunata sapaqchaymantawan, wak suyukunaqa manan imatapas chaykunamanta yacharankuchu. Hinaspapas ñawpa tiempokunapin Hallp’a pacha imayna kasqanmanta pantasqata yachachiranku, Biblian ichaqa niranña muyu otaq rump’u kasqanta (Isaías 40:22). Willarantaqmi ‘ch’usaqllapi hallp’a pachapas warkusqa’ kasqanta (Job 26:7). Bibliaqa manan cienciamanta yachanapaq librochu, cienciamanta rimaspan ichaqa k’apakta willan. ¿Manachu Diospa Simin Qelqa chhayna kanan?
9. a) Bibliaqa ñawpa tiempomanta willaspaqa sut’illantan willan, ¿imaynapi chayta yachanchis? b) ¿Ima rayku Biblia qelqaqkuna sut’illantapuni willaranku?
9 Bibliaqa sut’illantan willan ñawpa tiempopi sucedesqanmantapas. Willanmi hayk’aq, maypi imayna sucedesqanta, pimanta willaspapas manan sutillantachu willan aswanpas machulankuq sutintawanmi willan. * Huk qelqaqkunaqa llaqtankuq atipachikusqanta pakanku, Biblia qelqaqkunan ichaqa sut’illanta qelqaranku huchallikusqankumanta llaqtankuq huchallikusqanmantapas. Yachanapaq, Moisesmi Números libropi qelqaran huchallikusqanmanta wanachisqa kasqanta (Números 20:2-12). Ñawpa tiempopi sucedesqanmanta willaq librokunaqa manan sut’intachu willanku, Biblian ichaqa sut’illantapuni willan Diospa Simin Qelqa kasqan rayku.
ALLIN YUYAYCHAQ LIBRO
10. ¿Ima raykun Biblia kawsayninchispi allinta yanapawanchis?
10 Bibliaqa Diospa yuyaychasqantaq chayqa ‘allinpunin yachachinapaq, anyanapaq, wanachinapaqpas’ (2 Timoteo 3:16). Allinta kawsananchispaqmi yanapawanchis. Bibliata leespan reparanchis Bibliata Yuyaychaq Dios allintapuni reqsiwasqanchista. Chayqa manan musphanapaqchu, yachasqanchis hina Kamaqninchis Jehová Diosmi Bibliataqa qelqachiran. Paymi ñoqanchismantaqa aswan allinta yachan sonqonchispi ima yuyaykusqanchista. Hinaspapas payqa yachanmi imata ruwananchis kusisqa kawsananchispaq ima millay ruwaykunamanta ayqekunanchistapas.
11, 12. a) ¿Imakunamantan Jesús yachachiran Orqo Patapi? b) ¿Imakunatawanmi Biblia yachachin, ima raykun yuyaychayninkuna allinpuni tukuy tiempopaq?
11 Orqo Patapi Jesuspa yachachisqanpi yuyaykuy, chayqa Mateo libropi 5-7 capitulokunapin tarikun. Chay ancha sumaq yachachikuykunapin Jesús imaymanamanta yachachiran, kusisqa kawsaymanta, phiñachinakuy allichaymanta, imayna mañakuymanta, qhapaq-kayta imayna qhawarinamantapas. Yachachisqanqa anchatan yanaparan runakunata, kunanpas yanapashallanmi.
12 Bibliapiqa kallantaqmi kamachikuykuna familiapaq, llank’anapaq, hukkunawan imayna kawsanapaqpas. Yuyaychayninkunaqa lliw runakunaq allinninpaqmi. Bibliapi chaniyoq yachaymantan Dios pisillapi profeta Isaiaswan kayta qelqachiran: “Ñoqan Diosniyki Señor Diosqa kani, ñoqan allinniykipaq yachachiyki”, nispa (Isaías 48:17).
PROFECIAKUNATA WILLAQ LIBRO
13. ¿Imatan Jehová Dios profeta Isaiaswan qelqachiranña Babiloniamanta?
13 Bibliapiqa kanmi askha profeciakuna wakintaq hunt’akunña. Hukninmanta yachasun. Profeta Isaiasmi kawsaran qanchis pachak wata ñawpaqta manaraq Jesús kay Hallp’aman hamushaqtin, paywanmi Jehová Dios willachiranña Babilonia llaqta thunichisqa kananta (Isaías 13:19; 14:22, 23). Willachillarantaqmi imaynapi llaqta atipasqa kanantapas. Llaqtaq chawpinta pasaq mayutan awqankuna ch’akichinanku karan, awqankunawan mana maqanakuspataq llaqtata haykunanku karan. Willallarantaqmi Babilonia llaqta atipaqpa sutinta: kamachikuq Ciro (Isaías 44:27–45:2).
14, 15. ¿Imaynatan hunt’akuran Babilonia llaqtamanta Isaiaspa profetizasqan?
14 Iskay pachak wata qhepatan 5, 6 octubre tutata, 539 watapi Babilonia llaqtaq qayllanpi huk ejército kasharan. ¿Pitaq umalliran? Persia suyupi kamachikuq Ciro. Lliwmi profeciaq hunt’akunanpaq hina kasharan. ¿Atipanmanchu Babilonia llaqtata Ciroq ejerciton mana maqanakuspalla?
15 Chay tutatan Babiloniapi runakuna fiestata ruwasharanku, llaqtankuta muyuriq perqakuna hatunkaray kasqanwanmi mana imatapas manchakurankuchu. Chaykaman Ciro allinta yuyaykuspa Babilonianta pasaq mayuta ch’akichiran, unu pisiyaqtintaq mayuntakama llaqtaman haykuranku. ¿Imaynatan perqayoq llaqtaman haykuranku? ¡Llaqtaq punkunkunatan qonqarusqaku wisq’ayta!
16. a) Isaiaspa profetizasqan hina, ¿iman sucederan Babilonia llaqtata? b) ¿Imaynatan hunt’akuran Babilonia raqay-raqay kananmanta Isaiaspa profetizasqan?
16 Jehová Diosqa nisqañan kayta Babilonia llaqtamanta: “Chaypiqa manan pipas hayk’aqpas tiyanqañachu, Árabe runakunapas manan chaypiqa karpakunqañachu, michiqkunapas manan uywankuta michinqañachu”, nispa (Isaías 13:20). Chay profeciaqa manan llaqta thunichisqa kanallantachu willaran, wiñaypaq raqay-raqay kanantawanmi willaran. Qanpas rikuwaqmi chay profecía hunt’akusqanta. Irak suyuq Bagdad capitalninpa 80 kilómetros uranpin kashan Babilonia llaqta raqay-raqayllaña. Manan pipas chaypi tiyanñachu, “pichasqata hinan ch’usaqyachisaq”, nispa Isaiaswan Jehová Diospa willachisqanqa hunt’akuranmi (Isaías 14:22, 23). *
17. ¿Ima raykun iñiyninchista kallpachan Bibliaq profeciankuna hunt’akusqan?
17 ¿Manachu Bibliaq profeciankuna hunt’akusqan iñiyninchista kallpachan? Arí, ñawpa tiempopi Jehová Diospa promesankuna hunt’akusqanmi rikuchiwanchis kay Hallp’a paraisoman tukunanpaq promesan hunt’akunanta (Números 23:19). Arí, ‘wiñay kawsaytan suyashanchis. Chay kawsaytan mana llullakuq Dios prometerqan, manaraq kay pachapas kamasqa kashaqtin’ (Tito 1:2). *
“DIOSPA SIMINQA KAWSAQMI”
18. ¿Ima niranmi apóstol Pablo ‘Diospa siminmanta’?
18 Kay capitulopi yachasqanchismi rikuchin Biblia hinaqa mana ima libropas kasqanta. Bibliapi yachaykunaqa qallariymanta tukukuykaman tupan, cienciamanta ñawpa tiempopi sucedesqanmanta willaspapas k’apaktan willan, yuyaychasqanpas allinninchispaqmi, profeciankunapas hunt’akunmi, ichaqa manan chay raykullachu Bibliaqa chaninniyoq. Apóstol Pablo kayta qelqaran: “Diospa siminqa kawsaqmi, atiyniyoqmi, llapa iskay filoyoq espadamantapas aswan filollañan. Almatapas, espiritutapas, moqo-moqotapas, chilinatapas taripanankaman haykun, sonqopi yuyaykusqakunatapas lliwtapunin sut’inchan”, nispa (Hebreos 4:12).
19, 20. a) ¿Imaynatan Biblia yanapawanchis mana hayk’aq reparakusqanchista qhawarikunapaq? b) ¿Imaynatan rikuchiwaq Biblia chaskisqaykimanta agradecido kasqaykita?
19 Diospa ‘siminta’ leesqanchisqa t’ikranmanmi kawsayninchista. Yanapawanchismi mana hayk’aq reparakusqanchista qhawarikunapaq. Manan simillanchiswanchu nina, Diosta munakuni nispa. Bibliapi yachachikuykunata kasukusqanchis otaq mana kasukusqanchismi rikuchinqa iman yuyayninchispi sonqonchispipas kasqanta.
20 Jehová Diosmi Bibliataqa qowanchis. Chaymi leenanchis, estudiananchis, munakunanchistaq. Bibliata t’aqwishallay chhaynapin rikuchinki Biblia chaskisqaykimanta agradecido kasqaykita. Chaymantapas, runakunapaq Diospa munasqanta aswan chaniyoqta qhawarinki. Qatimuq capitulopin yachasun imatan Dios munan runakunapaq, imayna hunt’akunantapas.
^ par. 6 Bibliamantan wakin runakuna ninku, manan lliwpichu tupan nispa, chayqa yanqa rimayllan. Chaypaq maskhay, La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? nisqa librota, 7 capitulota, chay librotaqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.
^ par. 9 Yachanapaq, Lucas 3:23-38 textopin k’apakta willashan Jesuspa machulankunamanta.
^ par. 16 Huk profeciakunamanta astawan yachanaykipaq maskhay Un libro para todo el mundo nisqa folletota, 27-29 paginakunata, chay folletotaqa Jehová Diospa testigonkunan ruwan.
^ par. 17 Bibliapi profeciakunaqa askhañan hunt’akun, Babilonia llaqta thunichisqa kasqanpas huk profeciaq hunt’akusqallanmi. Tiro, Nínive llaqtakunapas thunichisqan karan profeciakunaq nisqanman hina (Ezequiel 26:1-5; Sofonías 2:13-15). Danielpas willaranñan Babilonia qhepata hatun suyukuna rikhurimunanta, Medopersia, Grecia, hukkunapiwan (Daniel 8:5-7, 20-22). Apéndice nisqapi 199-201 paginakunapin tarinki Mesiasmanta profeciakuna Jesucristopi hunt’akusqanta.


text:
Chunta wachumanta ñawpa willakuy
Chunta wachumanta ñawpa willakuy
Chunta Wachuqa inkapa allin kaq kamachikuqninmi karqan, paypa qulla runakuwan maqanakuqsi kaq. Allin qhari kaspa qullakunataqa atipasqa.
Chunta Wachuqa Walla Walla rit'i urqutapas chakillapi puriqsi. Chimu runakunawanpas maqanakuqsi kasqa. Llapankus allin qhari qhari kawsaynintaqa yachasqaku. Chanka runakuna hatarisqanku ukhupipas Chunta Wachuqa aswan manchakunapaqhinas kaq.
Huk p'unchawsi Apu Inkaqa Chunta Wachuta nisqa: - "Qammi llapan awqaykunamantaqa aswan hatun kanki, ñuqapa ancha khuyasqay, chayraykun Anti runakuna atipamunaykipaq qamta akllayki, paykunaqa sach'a sach'api pakakuspankum mana unanchasqayta riqsinkuchu".
Chunta Wachuqa antikunaman yaykunanpaqsi allin umanwan qhawarispa kamarin. Runakunanmansi allin kanankupaq imaymanata quspa kamachin. Qusqu llaqtamanta puririchkaptinsi hanaq pachata yana phuyu muyurqamun.Chunta Wachuqa manas manchakunchu. Apu Awsanqatimanta, Apu Pachatusanmanta imas mañarikun, chaysi "ñuqaqa llalliqmi richkani, llallispan kutimusaq" nispa apukunata nin.
Apu Inkapas llaqtapa hawankamas pusan, chaypis, allin awqa kasqanrayku qurimanta sumaq llikllata quykun.
Chunta Wachuqa mana samarispas, mana sayk'uyta riqsispas, antikunata maskan. Yunka ukhuman yaykuspa, anti runakunapa tiyasqan ukhuman yaykuspa lliw sallqa uywakunata sipisqaku, anti ayllukunatapas lliw atipasqaku.
Huk p'unchawsi runakunaqa Chunta Wachuta nisqaku: - "Wiraqucha, manañam mikhunanchis kanñachu, kay yunka unquykunapas lliw wañuchipuwachkanchis" nispa. Chayta uyarispas Chunta Wachuqa samarinankupaq runankunata kamachin, kikintaq mikhunakunata, hampikunatapas maskaq rin.
Ñas achka p'unchawña purichkan, killapas muyusqanpi t'ikramunña, intipas sinchita rupaykamuchkan, ichaqa Chunta Wachu mana kutimunchu. Runankunataq suyasqankupi ch'ulla ch'ullamanta wañupuchkanku, tiyasqankupas ch'usaqña, mana runayuqña tukuchkan.
Chunta Wachumantaqa kayhinata willarikunku: Sallqa uywakunas phawaykunku, pikaq mach'aqwaykunas phawaykunku, uturunkukunas, wañuchiq pillpintukunapas, wañuchiq arañakunapas, imaymana uywakunas hap'iyta munasqaku.
Chay uywakunamantaqa allintas amachakusqa, llapantas llallispas sipisqa. Qipallatañas, Chunta Wachu puñuchkaptin, huk phiña sallqa Yaku mama phawaykusqa. Chay mach'aqwayqa hatunkaray raprayuqsi kasqa.
Chayta rikuspas Chunta Wachuqa kallpachakuspa chakinwan allpa ukhupi saphichakuspas sach'aman tukupusqa. Yaku mama sapa kuti phawaykuptinsi Chunta Wachuqa aswan k'ulluhina ch'uchuman tukupusqa. Mana llalliyta atispas Yaku mamaqa sayk'urqapun.
Chaymantapachas Yaku mamaqa mayuman tukupusqa, Chunta Wachutaq chunta sach'aman tukupullasqataq. Mayuqa phiñakuytas sunqunpi apan, sach'ataq sinchi kayta, mana p'akikuq kayta apallantaq.