text:
Tarpuj runahuan ch'imbapurashpa yuyachishca parlomi
1Jesusca chai punllallatajmi, huasimanta rishpaca, cucha uripi tiyarirca. 2 Chaipi tiyacujpimi, Pai yachachishcata uyashun nishpa achcacuna shamurca. Yallitaj achcacuna tandacujpimi, Jesusca shuj barcoman yaicushpa tiyarirca. Gentecunaca, tucuicunami cucha patapi carca. 3 Chaipimi Jesusca, yuyachij achca parlocunahuan cashna yachachirca: «Shuj runami tarpunaman llujshirca. 4 Muyuta pai shitacujpica, asha muyuca ñanpimi urmarca. Ñanpi urmashca muyutaca, pajarocuna shamushpami pallarca. 5 Shinallataj, asha muyuca rumilla allpapimi urmarca. Chai muyuca, ashalla allpa cajpimi utca huiñarca. 6 Chashna huiñashpapish inti llujshishpa rupachijpica, jahualla sapi cashcamanta, anguyashpa chaquirircallami. 7 Cutin asha muyuca, casha chaupipimi urmarca. Chaica, huiñashpapish, casha huiñashpa llapijpi mana p'ucurcachu. 8 Ashtahuanpish alli allpapi tarpushca muyuca, huiñashpa alli p'ucushpaca, maijanca shuj muyumanta patsajta, maijanca sujta chungata, maijanca quimsa chunga granotami p'ucurca. 9 Uyangapaj rinrinta charijca, uyaichigari» nircami.
10 Chashna parlashca q'uipami, Jesuspaj yachacujcuna Paipajman shamushpaca:
–¿Ima nishpataj canta uyajcunamanca, yuyachij parlocunallahuan yachachingui?– nishpa tapurcacuna.
11 Chashna tapujpica, Jesusca cashnami nirca:
–Cancunamanca, jahua pacha Diosmi, pai mandacun ima shina cashcata ricuchishca. Ashtahuanpish paicunamanca, mana ricuchishcachu. 12 Chai yachaita chasquijmanca, ashtahuan cungami. Chaimanta, ashtahuan yachangami. Ashtahuanpish chai yachaita mana chasquisha nijtaca, ashalla yachashcatapish quichungami. 13 Chaimantami paicunamanca, yuyachij parlocunallahuan yachachini.
“Paicunaca ricushpapish mana ricunchu,
uyashpapish mana uyashca shinallatajmi.
Mana yuyaita japincunachu.”
14 Dios ima nishcata huillaj Isaías cashna huillashcamari, paicunapi pajtashca:
“Mashnata uyashpapish, manataj yuyaita japincunachu.
Ricushpapish, ima cashcataca, manataj ricungacunachu.
15 Cai runacunaca, ch'ahuan shungumari tucushca,
ña mana uyancunachu.
Rinrin huichcarishca shina, ñahui mana ricuj shinami.
Mana chashna cashpaca, ricushpapish ima cashcata yachanmanmi,
uyashpapish yuyaita japinmanmi,
shungupi yuyaita japishpa ñucapajman cutirinmanmi” nishcami pajtashca.
16 Ashtahuanpish cancunaca, quiquin ñahuihuan ricushcamanta, quiquin rinrinhuan uyashcamanta cushicuichij. 17 Cunan cancuna ricushcataca Dios ima nishcata huillajcunapish, cashcata ruraj shujtaj runacunapish ricushun yuyashpapish mana ricurcacunachu. Cunan cancuna uyacushcatapish, uyashun yuyashpapish mana uyarcacunachu, chaica chashnatajmi.
Tarpuj runamanta parlashcatami Jesús entendichishca
18 Cunanca uyahuaichij. Tarpuj runamanta ñuca parlashcaca, caitami nisha nin: 19 Maijancunaca, Dios mandacunta huillajpi uyashpapish, mana yuyaita japincunachu. Alli huillaita uyashpa, shungupi tarpushcata shina charicujtaca, diablo cungachinllami. Paicunaca, ñanpi urmashca muyu shinami. 20 Alli huillaita uyashcahuan cushilla chasquijcunaca, rumilla allpapi urmaj muyu shinami. 21 Paicunaca, alli huillaita chaquishpapish, mana tucui shunguhuan crinchu. Chaimantami llaquicuna japijpi, mana cashpaca alli huillaita chasquishcamanta pi llaquichijpica, uchilla sapiyuj yura chaquirij shina, ña mana catishun nishpa saquirinllacuna. 22 Cai causaillapi imatapish charinata yuyajcunaca, casha chaupipi urmaj muyu shinami. Paicunaca cai causaipajlla tucuita yuyarishpa, charishcacunallapi yuyaita churashpami, alli huillaita uyashcataca cungarinllacuna. Chaimantami, grano illaj p'ichu yuracuna shina chushaj saquirincuna. 23 Ashtahuanpish Diospaj Shimita uyashpa, shungupi huaquichijcunaca alli allpapi tarpushca muyu shinami. Maijancunaca, shuj muyumanta patsaj granota, maijancunaca sujta chungata, maijancunaca quimsa chunga granota p'ucuj shinami causancuna– nircami.
Cizañahuan ch'imbapurashpa yuyachishca parlomi
24 Yuyachij cai parlotapishmi Jesusca, cashna parlarca: «Jahua pacha Dios mandacunca, shuj amo paipaj allpapi alli muyuta tarpuj shinami. 25 Ña tarpushpa, tucuicuna dormicujpimi, chagrayujta p'iñaj runaca tuta shamurca. Paimi trigo tarpushcapi cizaña muyuta shitashpa rirca. 26 Trigo ña tujtumujpimi, chai cizañapish chagru ricurirca. 27 Amopaj runacunaca, chashna huiñashcata ricushpaca: “Amo, canca alli muyutamari tarpuchircangui. Ima nishpatajshi cizañamari huiñashca” nishpami huillarcacuna. 28 Chashna huillajpi amoca: “Ñucata p'iñajmari chashna rurashca canga” nijpi, paipaj runacunaca: “¿Chai cizañacunataca anchuchigrishunchu?” nircacuna. 29 Shina nijpimi amoca cashna nirca: “Saquichijlla, ama anchuchigrichijchu. Cizañacunata anchuchicushpaca, ñataj trigotapish aisashpa shitanguichijman. 30 Tandana punllacama ishquindijtaj huiñachun saquichijlla. Chai punllapimari tandajcunataca: Cizañacunataraj rupachingapaj tandachishpa huataichij. Trigotaca, ñuca huasipi huaquichichij nisha” nircami» nishpami parlarca.
Mostaza muyuhuanpish, levadurahuanpish ch'imbapurashpa yuyachishca parlomi
31 Yuyachij cai parlotapishmi, Jesusca cashna parlarca: «Jahua pacha Dios mandacunca, shuj runa paipaj allpapi mostaza muyuta tarpushca shinami. 32 Chai muyuca, tucuita yalli uchilla cashpapish, huiñashpaca micuna tucui yuyucunata yalli jatun yurami tucun. Chashna jatun yura cajpimi, pajarocunaca chai yurapica, t'aźinta rurashpa causan» nircami.
33 Yuyachij cai parlotapishmi, Jesusca cashna parlarca: «Jahua pacha Dios mandacunca, levadurata shuj huarmi quimsa taza cutapi chapujpi, chai levaduraca tucui chaputa p'unguillichij shinami» nircami.
Yuyachij parlocunallahuanmi Jesusca yachachishca
34 Jesusca, Paita uyajcunataca, cai tucui yachanacunatami yuyachij parlocunallahuan yachachirca. Imata yachachishpapish, yuyachij parlocunahuantajmi yachachirca.
35 Dios ima nishcata huillajmi cashna nishca:
“Yuyachij parlollahuanmi, paicunamanca yachachisha.
Dios cai pachata rurashca punllamantapacha, pi mana
yachashcacunatami huillasha” nishcami.
Chaimi pajtashca.
Cizañamanta parlashcatami Jesús entendichishca
36 Jesusca chashna yachachishca q'uipami, tucui chaipi cajcunata ‘Cayacama’ nishpa, huasiman rirca. Chaipimi Jesuspaj yachacujcunaca:
–Chagrapi cizaña huiñashcata can parlashca imata nisha nishcata alli yachachihuaiari– nircacuna.
37 Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–Alli muyuta tarpujca, Runa Aichayuj ñucami cani. 38 Tarpuna allpa shinaca, cai pachapi causajcunami. Alli muyu shinaca, Dios mandacun huahuacunami. Cizaña shinaca, diablopaj huahuacunami. 39 Chagrayujta p'iñashpa cizañata tarpujca, diablollatajmi. Chagra tandanaca, cai pacha tucuri punllami, tandajcunaca angelcunami. 40 Ima shinami cizañata anchuchishpa, ninapi shitashpa rupachin, cai pacha tucuri punllapipish chashnallatajmi canga. 41 Runa Aichayuj ñucami, ñuca mandacunpi cajcunata pandachijcunatapish, millaita rurajcunatapish tandachichun, ñuca angelcunata cachasha. 42 Paicunata tandachishpaca, rupacuj horno ninapimi shitangacuna. Chaipimi huacangacuna, quirupish caniringacuna. 43 Ashtahuanpish cashcata rurajcunaca, paicunapaj Yaya mandacunpica inti shinami achij nicunga. Rinrinta charijca, caita uyaraichij.
Pacashca cullquihuan ch'imbapurashpa yuyachishca parlomi
44 Jahua pacha Dios mandacunca, allpapi pambashca pacalla tiyacuj achca cullqui shinapishmi. Chai pacashca cullquita shuj runa ricushpaca, chaillapitajmi alli pacashpa saquin. Chai q'uipaca achcata cushicushpami, paipaj tucui charishcacunata c'atushpa chai allpata randin.
Yallitaj sumaj perlahuan ch'imbapurashpa yuyachishca parlomi
45 Jahua pacha Dios mandacunca, sumaj perlasta mashcashpa randishpa purij runa shinapishmi. 46 Randingapaj mashcacushpaca tucuita yalli sumaj perlata ricushpami, paipaj tucui charishcacunata c'atushpa, chai perlataca randirca.
Linchihuan ch'imbapurashpa uyachishca parlomi
47 Jahua pacha Dios mandacunca, linchita jatun cuchapi shitashpa, tucui laya chalhuacunata japicuj shinapishmi. 48 Chalhuata japijcunaca linchipi jundajpica, cucha pataman aisamunmi. Chaipi tiyarishpaca chalhuacunata agllashpa, allicunataca canastapi huaquichinmi, mana allicunataca shitanmi. 49 Chashnallatajmi cai pacha tucuri punllapipish canga. Chai punllami angelcuna shamushpaca, millaita rurajcunataca allicunamanta agllangacuna. 50 Chashna agllashpaca, millaicunataca rupacuj hornopimi shitangacuna. Chaipimi huacangacuna, quirupish caniringacuna– nircami.
Yachachinaca charinacunata maucata, mushujta llujshichicuj shinami
51 Chai q'uipaca, Jesusca Paipaj yachacujcunataca cashnami nirca:
–Ñuca imalla yachachishcataca, ¿allichu yachacunguichij?– nirca.
Shina nijpimi paicunaca:
–Ari, Apunchij Jesús– nircacuna.
52 Shina nijpimi Jesusca:
–Jahua pacha Dios mandacunta yachashpa, Mandashcata yachachijca shuj huasiyuj yaya paipaj charishcacunamanta mushujta, maucata llujshichij shinami– nircami.
Nazaretpica Jesusta mana crishcacunachu
53 Yuyachij cai parlocunata parlashpaca, Jesusca chaimanta rircallami. 54 Ña Paipaj quiquin llajtaman chayashpaca, tandanacuna huasipimi yachachirca. Pai huillashcata uyajcunaca tucuicuna mancharishpami, cashna ninacurca:
–¿Maipishi cai runaca, cai tucuitaca yachamun? Ima shina cashpaca, cai tucui milagrocunatapishmari ruran. 55 Paica carpinteropaj churillamari. Paipaj mamapish Mariami. Paipaj huauquicunapish Jacobo, José, Simón, Judasmi. 56 Paipaj tucui panicunapish caillapitajmi causancuna. ¿Maipishi Paica cai tucuitaca yachamurca?– ninacurcami.
57 Chashna nishpami Jesustaca, mana ricunachircacuna. Chaimantami Jesusca cashna nirca:
–Dios ima nishcata huillajtaca, maipipish alli chasquishpa uyanllacunami. Ashtahuanpish quiquin llajtapimi, quiquin familiamanta callarishpa mana uyashun nincuna– nircami.
58 Jesusca, Paita mana crijpimi, Paipaj llajtapica mana achca milagrocunata rurarca.


c: text/html

text:
James Prescott Joule
James Prescott Joule sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1818 watapi paqarisqa Salford llaqtapi - 11 ñiqin kantaray killapi 1880 watapi wañusqa Sale llaqtapi); Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq mama llaqtap huk Pachaykamay yachaq wan Sirwisa makipi mantapas yachaqsi karqan.
Tayta: , Mama:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Iñuku
- Alessandro Volta
- John Davies
- John Dalton
- William Thomson, Huk Baron Kelvin
- Hermann Helmholtz
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Prescott Joule.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Puerto Quijarro munisipyu
Puerto Quijarro munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Puerto Quijarro) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Germán Busch pruwinsyapi, Santa Krus suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Quijarro llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puerto Quijarro munisipyupiqa kastilla simitam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ayoreo
- Cáceres qucha
- San Matías amachasqa sallqa suyu
- Chikitus runa
- Pantanal
- Utukis mamallaqta parki
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
P'uchqu
- P'uchqu q'apar nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chaqllisinchipiqa P'uchqu nisqakuna prutunkunata quykuq imayaykunam. P'uchqu llipt'a ruranakuy nisqapi p'uchquqa llipt'aman prutuntam (yakuchaq pusitiwu q'ipisqa iñukuta) qun. P'uchquwanqa yaku iñuwa llipt'a hinam ruranakun, idrunyu q'ipisqa iñuwa (H3O+) tukuspa. Chayrayku p'uchqu yakuwan chulluchisqaqa qanchismanta pisim pH chani nisqata ruran.
Kay hinam yakuchaq kluruchasqa yakuwan ruranakunmi:
- HCl + H2O → H3O+ + Cl-
Kaymi huk iskay p'uchqukunam:
- Yakuchaq kluruchasqa (HCl)
- Salina p'uchqu (H2SO4)
- Qullpa p'uchqu (HNO3)
- Aqha p'uchqu (CH3COOH)
- Sisi p'uchqu (HCOOH)


text:
Kichwa runa (Kichwaruna) nisqakunaqa - Inka icha Inga nikuqpas - lliw Kichwa rimaq runakunam, Ikwadur, Kulumbya, Chincha Piruwpi kaq Qhichwa runam, ahinataq Puruhakuna, Kañarikuna hukkunapas.
Ikwadur mama llaqtapi kichwa runakunap tantanakuyninqa ECUARUNARI nisqam.
Ikwadurpi, kichwa runakunaka ñawpak ashtawan waranka watakaman sapiyakurka. Tawka wiñay kawsay yachakkuna, Juan de Velascoshina yuyarkan, ashta watamanta, Inkakuna shamushkakaman, shuk mamallakta hatun pushak Kitupi kawsarka, pay Ikwadurpa Antikunata kawarkan, Puruha llaktamanta (Chimpurasu markapi), San Gabriel llaktaman (Karchi markapi). Chay hatun pushakka, Shyri nishkami. Kunanka, mana tukuy wiñay kawsay yachakkuna shina yuyan. Ashtawan yachakkuna yuyan, Ikwadurpi, Inkakuna shamushkakaman, mana shuklla hatun pushak tiyarka, shinapashmi tawka kurakakuna tiyarka, shuk kurakaka, tawka ayllu llaktakunata kawarkan[1]. Kipa, Inkakuna Tupak Yupankika Wayna Kapakkapash Ikwadurpi Antikunata kamachirirka, kipa Ikwadur Antikunapa runakuna Tawantinsuyupi kawsarkan. Kimsa chunka wata kipa, Ispañulkuna shamurka, Francisco Pizarro pushakmi, 1533 watapi Atawalpa Inkata wanchirka. 1534 watapi, Kunkistadur Sebastián de Belalcázarka Kitu llaktata hapirkan, chay llakta Ispañapakmi nirka. Chay kipa, 19 ñiqin pachakwataman, ashta kichwa runakunaka asindakunapi kawsarkakun, ashta llankakushun, shinapash mana kullkitapash, mana allpatapash charikurkan. 20 ñiqin pachakwatapi, hatun pushak Eloy Alfaro kichwa runakunapak hayñikunata kararkan, chay kipa, tawka runakunapak pushakkuna (shina Dolores Cacuango, Tránsito Amaguaña) hayñiman makakurka. Shinalla mushuk tantanakuykuna (shinalla ECUARUNARI), tukuchirirka, kashnalla kichwa runakunaka Iskay simipi iskay kawsaypi yachaykunata rurarka.
Kunan punchapi, ashta kichwa runakuna allpata llankakkunami kan. Kashna, tawka kichwa runakuna maki kapchiyta llankakkunami kan. Ashtawan kichwa runakunaka uchilla, mana sumak allpata charikun, shinalla kunan pachapi wakchalla kawsakun (2001 watapi, 87%)[2]. Shinapash Utawalu runakanaka, Sarakuru runakunakapash sumak maki kapchiykunata hatunkapa ruran. Paykunaka chay churanakunata, pachalinakunatapash Ikwadurpi karullaktapipash hatun. Shuktak kichwa runakunaka takikkunami kan.
Kichwa tushukkuna, llaktapak churanakunawan (Chikuy
)
Kichwa runakuna kichwa simita riman. Kichwa simika ashta dialectokunata (shina Sachapa kichwa, Chimpurasupa kichwapash, Impapurapa kichwapash etc.) charin, chaymanta yachachikkunaka Kichwa Amawta Kamachikpi tantanakurirka, paykunaka Shukllachishka Kichwa rurarka. Kunan, Iskay simipi iskay kawsaypi yachay wasikunapi, Shukllachishka Kichwaka yachachishkami kan. Shinalla, ashtawan kichwa runakunaka kastilla simita riman. Ayllu llaktakunapi, tawka runakunaka runa simita kastilla simiwan chapun, chay rimaykunaka chapushka nishkami.
Kichwa runakunapa kawsayka llaktapi hatun sapikunata charin. Paykuna yuyan Pachamamaka ñuka wasimi kan, chaymanta payman mikunakunata karan. Shinalla kichwa runakunaka yuyan, Inti kunukta, achiktapash ñukanchikman karan. Chaymanta Inti raymipi tukuy watakunapi tushunami, takinamipash kan. Kichwa runapa kawsaypi, ruku runakuna ashta kuyashkami kan, paykunaka taytaka, mamaka nishkami kan.
Ikwadurpi, kichwa runakuna Antikunapi, Amasuniyapipash kawsan. Amasuniya kichwa kunakuna mamallaktayuk kan. Paykuna Napu markapi, Pastasa markapi, Sukumpiyu markapi, Orellana markapipash kawsakun. Chay markakunapi, 80.000 kichwa runakuna kawsakun, CODENPE nin[3]. Amasuniya mamallaktapi, iskay runa llaktakuna tiyan, shuk runa llaktapi Napurunakunaka kawsakun, shuk runa llaktapipash Pastasa runakunaka kawsakun. Sarayaku shuk Amasuniya kichwa ayllullaktami kan.
Shuk kichwa runakuna Antikunapi kawsan. Antikunapi, tawka kichwa runa llaktakunaka tiyan :
- ↑ (es)ANTECEDENTES DE LOS PUEBLOS DE LA NACIONALIDAD KICHWA, Ikwadorpak Ministerio de Educación
- ↑ (es) Población indígena y afroecuatoriana en Ecuador: Diagnóstico sociodemográfico a partir del censo de 2001, p. 88
- ↑ Nacionalidad Kichwa Amazonia
- ↑ www.codenpe.gov.ec/ Kichwa runakunamanta (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Qhichwa Pastasa-Tigre (kastilla simipi)
- ↑ www.peruecologico.com.pe / Napuruna
- ↑ www.peruecologico.com.pe/ Quechua Lamista / Llakwash runakuna (kastilla simipi)


text:
1Ñucaca, Taita Diosta servij Pablomi cani. Jesucristomi huillagrichun mingahuarca. Taita Diosta crij, Pai agllashcacunaman, Diosta yuyarina shinataj yuyarinata yachachichunmi, ñucataca agllarca. 2 Cashcatataj huillaj Taita Diosca, tucuipaj ñaupami, ‘Huiñai causaita cushami’ nishca. Ñucanchijca, chai causaita chasquina yuyaillami shuyacunchij. 3 Chaitaca, cunan punllacuna huillachingapajmi charicushca. Chai ña pajtajpimi, ñucanchijta Quishpichij Taita Diosca, huillachun ñucata mandarca.
4 Ñucami, can Titoman quillcani. Canca, ñuca shinallataj crij cashcamanta, ñuca huahua shinami cangui.
Canmanca Yaya Diospish, ñucanchijta Quishpichij Apu Jesucristopish jatunta c'uyashpa, llaquishpa, sumaj causaita cuchun.
Titotaca Cretapi crijcunata allichichunmi mandashca
5 Cantaca Cretapica, crijcunata allichicushca saquirishcata, allichishpa catichunmi saquimurcani. Tandanacushca crijcuna tiyan chai tucui pueblocunapimi, ñuca mandashca shinallataj, cunaj yuyajcunata agllashpa churana cangui. 6 Pi mana juchachipaj alli causaj, shuj huarmiyujlla, crij huahuacunayujta agllangui. Paipaj huahuacunapish ama ‘Maipish cachun purij, mana caźujcuna’ nishpa juchachishca cachun. 7 Crijcunata ricujca, Taita Dios mingashcatami Paipaj maquipi charicun. Chaimanta paica, pi mana juchachipaj, alli causaj, mana jatun tucuj, mana p'iñarij, mana machaj, mana pihuanpish p'iñanacuj, cullquiyuj tucungaraicu ima mana allitapish mana ruraj cachun. 8 Huasiman pi chayajpipish alli chasquij, imatapish allita ruraj, alli yuyaiyuj, cashcata ruraj, Diospajlla causaj, tucui millaimanta jarcarij cachun. 9 Diosmanta allita yachashcatapish, ima shina yachachishca shinataj huaquichichun. Pai alli yachashpami, Diospaj Shimita ‘Mana chashnachu’ nijcunatapish cashcatataj huillashpa, paicuna pandarishcata ricuchishpa upallachinga.
10 Mana caźusha nijcunaca, ñamari achcacuna tiyan. Ashtahuanca, charishca aicha punta carata p'itichishcacunapuramantami chashnacuna jatarishca. Paicunaca, yanga imatapish rimashpami, umashpa purincuna. 11 Chashnacunataca upallachinatajmi. Paicunaca, cullquita japingaraicullami, manapish yachachina cashcata yachachishpa, tauca huasi familiacunata urmachishcacuna.
12 Paicunapaj shuj huillajllatajmi, paicunamantaca cashna nishca: «Cai Creta llajta runacunaca, llullapi rijsishcacunami, millai animalcuna shinami, q'uillacunami, micushpalla sirijcunami» nishcami. 13 Chaitaca allillatatajmi nishca. Chashna cajpimi, Jesusta alli crijcuna cachun, paicunataca sinchita rimai nini. 14 Chashna rimajpica, judiocunapaj parlocunatapish, cashcatataj yachachishcata saquijcunapaj parlocunatapish, ña mana chasquingacunapishchari.
15 Chuya shungucunapajca, imapish chuyallatajmi. Ashtahuanpish mapa shungucunapaj, mana crijcunapajca tucui imapish mapallatajmi. Paicunapaj yuyaipish, ucu shungupish mapallatajmi. 16 ‘Taita Diostaca rijsinchijmi’ nincunami. Chashna nijpipish, paicuna imalla rurashcacunata ricujpica, manapish Diosta rijsijcuna cashcatami ricuchincuna. Millananacuna, mana caźujcuna, ima allitaca mana rurai tucujcunami.


text:
Sawli
Sawli,[1] Ispada (espada)[2] icha Khillaychuki nisqaqa khillaymanta takasqan maqanakuypaq ayñim.
Ñawpa grigukunañam khillaymanta ayñinkunata ruraq karqan.
Inkakunaqa chay ayñita manam riqsirqanchu, q'iru, tullu, rumillamanta chukikunawan maqanakuspa. Chayraykum Ispañamanta awqakunaqa khillaychukinkunawan, illapakunawanpas utqaylla atiparqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Pachacamacpac Quillcashca Shimi. Edición bilingüe quichua-castellano. San Pablo, Madrid 1997. Tikrakkuna: Bernarda Ortiz, Antonio Brescuani. 901 pp. ISBN 8428520259. p. 894. Sauli: espada, cuchillo, machete. Juan 18:10–11, p. 385. Chaimantami Pedroca, saulita charicurca, llucchishpaca Jatun umupac Yanapacpac huasicamacpac alli rinrinta phitirca, chai huasicamacca Malco shutiyuc carca. Jesusca Pedrota nirca: "Saulitaca huacaichinapi huacaichi: ¿Ñuca Yaya upiana-pilchita cuhuashcataca manachu upiasha?".
- ↑ Huwan 18:10


text:
Bolívar marka
Bolívar marka (kastilla simipi: Provincia de Bolívar) nisqaqa huk markam Ikwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waranta llaqtam.
Kay markaqa Simón Bolívarmantam sutichasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitinmi kan, isqun llaqta kitilli 21 chakrapura kitillipas.
Pukyu: [1]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bolívar markapiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa aswanta kay kitikunapi kawsanku: Waranta kiti, Chillanes kiti, Chimpu kiti, Echeandía kiti, San Miguel kiti, Kaluma kiti.[2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimpurasu nina urqu (Chimpurasu markapi)


text:
1995 watamantapacha "Añaskitu" p'anqa ruwakun, periódico "Conosur Ñawpaqman" nisqapta uña wawan jina. "Añaskituqa" wawakuna ñawinanpaq, wawakunap ruwayninkuta, yachayninkuta, kawsayninkuta qhichwa qallupi qillqarimun. Sutita churanapaqtaq, radio Raqaypanpawan uk atipanaku ruwakurqa, chaymanta "Añaskitu" suti lluqsimun, wawakunawan khuchka llank'anapaq, wawakunapura riqsinakunankupaq, "Añaskitu" niqta parlanarikunankupaq. Añaskituqa ñapis 25 watantaña junt’arpan.
Añaskitu N° 93 may chhika ruwaykunata wawakunamanta, wawakunapaq apamun, kay kutipi wawakunawan kikin jallp’a patapi parlarimurqa, siminkumanta yacharisun ch’uñuta ruwayta, imatataq wawakuna ch’uñu ruwaypi ruwanku, may chhika yacharinapaq Añaskitupiqa, ñawirina kachun. Ñawirina.
Añaskitu p’anqata rantirikuyta munaspaqa CENDA wasiman chinpaykamuychis.


text:
Liaoning pruwinsya
Liaoning pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Liaoning, chun simipi: 辽宁, phinyimpi: Liáoníng, machu: Liâu-nèn, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Shenyang llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
14 prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 42 170 000 runakuna (Han runa 84,0%, Manchu runa 13,0%, Hui runa 0,6%).
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Liaoning pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Mapa de Liaoning (inlish simipi)
- China Internet Information Center (inlish simipi)
- Liaoning (kastilla simipi)
- El sitio oficial del turismo en Liaoning
- Información sobre Liaoning (inlish wan chun simikuna)
- Información sobre Dalian (kastilla simipi)
- Información sobre Dalian (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Antonio Gonzales
Antonio Emiliano Gonzales Canchari sutiyuq runaqa ( * 16 ñiqin aymuray killapi 1986 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq wan Universitario de Deportes piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Heilongjiang pruwinsya
Heilongjiang pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Heilongjiang, chun simipi: 黑龙江, phinyimpi: Hēilóngjiāng, machu: Heilungkiang, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Harbin llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2 chunka kimsaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Heilongjiang pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Heilongjiang saywitu (inlish simipi)
- Heilongjiang en el China Internet Information Center (inlish simipi)
- Fotografías de la Fiesta de la Linterna de Hielo (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Shenyang
Shenyang ( chun simipi: 沈阳, machu chun simipi: 瀋陽, phinyimpi: Shěnyáng), Chunwa llaqtap, Liaoning pruwinsya uma llaqtanmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna:
- Mayukuna:
Pulitika Rakyi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
9 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Shenyang.
- Shenyang (inlish simipi)


text:
Jesustaca huañuchingapajmi ima shina japinata yuyarishcacuna
1Cai tucuita huillashca q'uipami Jesusca, Paipaj yachacujcunataca cashna nirca:
2 –Pascuapajca, ishqui punllallami illan. Chaitaca, yachanguichijllatami. Chai punllapimi, Runa Aichayuj ñucataca, japishpa chacatangacuna– nircami.
3 Chai punllacunallatajmi, curacunata mandajcunapish, Mandashcata yachachijcunapish, israelcunata cunaj yuyajcunapish, curacunata mandaj Caifás shuti curapaj jatun huasi canllapi tandanacurca. 4 Chaipi tandanacushpami, Jesusta ima shina pacalla japishpa huañuchinata cashna yuyarinacurca: 5 «Cai fiesta punllapica ama japishunchij, ñataj gentecuna jatarishpa ñucanchijtaraj imata ruranman» nircacunami.
Betaniapimi Jesuspaj umapi aceiteta tallishca
6 Jesusca Betaniapica, leproso nishca Simonpaj huasipimi carca. 7 Chaipimi shuj huarmica, achca cullquihuan randishca mishquiman ashnacujta alabastro botellapi apashpa shamurca. Jesús micushpa tiyacujpimi, chai mishquiman ashnacujtaca, Paipaj umapi tallirca. 8 Yachacujcuna chaita ricushpaca, p'iñarishpami cashna nircacuna:
–¿Ima nishpataj cai mishquiman ashnacujtaca, chashna yanga tallinchu, imamí? 9 Caitaca, achca cullquipi c'atushpachari, huajchacunaman cunchijman carca– nishpami rimarcacuna.
10 Jesús chaita uyashpaca, cashnami nirca:
–¿Ima nishpataj cai huarmitaca, chashna p'iñashpa rimanguichij? Paica, ñucapajca allitamari ruran. 11 Huajchacunaca mana illangachu, ashtahuanpish ñucaca mana cancunahuan causacushallachu. 12 Cai huarmica, ñuca huañujpi pambanapajmi, mishquiman ashnacujtaca, ñaupashpa ñucapi tallin. 13 Cai pachapica, maipipish cai alli huillaita huillacushpaca, cai huarmi ñucapaj cashna allita rurashcatapish parlangacunami. Chashnami tucui uyajcuna caitaca yachangacuna, chashnatajmi canga– nircami.
Jesustaca Judas Iscariotemi huashalla japichina tucushca
14 Chai q'uipami, Paipaj chunga ishqui yachacujcunamanta Judas Iscarioteca, curacunata mandajcunapajman rirca. 15 Paicunatami Judasca:
–Jesusta cancunaman japichijpica, ¿mashnatataj cusha ninguichij?– nirca. Chashna nijpimi paicunaca quimsa chunga cullquita curcacuna.
16 Chai punllamantami Judasca, Jesusta ima shina japichinata yuyacurca.
Jesusca Pai huañushcata yuyarishpa micunatami callarichishca
17 Levadura illaj tandata micuna callari fiesta punllami, Jesuspaj yachacujcuna Paipajman c'uchuyashpaca:
–Pascua punllapi micunata Can micuchunca, ¿maipitaj allichigrichun ningui?– nishpa tapurcacuna.
18 Chaita tapujpimi, Jesusca cashna nirca:
–Jerusalenman richij. Chaipi causaj shuj runapaj huasiman rishpaca: “Yachachijca, ‘Ñuca punllami ñalla chayamucun. Cambaj huasipimi, ñuca yachacujcunandij Pascuapi micunataca micusha nini’ ninmi” nigrichij– nircami.
19 Chashna nijpimi yachacujcunaca, Jesús nishca shinallataj, Pascuapi micunataca allichircacuna.
20 Ña tutayajpica, Jesusca Paipaj chunga ishqui yachacujcunandijmi, micungapaj tiyarirca. 21 Ña micucushpami, Jesusca:
–Cancunapuramanta shujmari, ñucataca huañuchichun japichinguichij, chashnatajmi canga– nirca.
22 Chashna nijpica, yachacujcunaca tucuicuna achcata llaquirinacushpami:
–Apunchij Jesús, ¿ñucachu cantaca japichisha, imashi?– nishpa tapurcacuna.
23 Shina tapujpimi, Jesusca cashna nirca:
–Cunan ñucahuan cai platopi maquita satijmi, ñucataca japichinga. 24 Runa Aichayuj ñucataca, Dios Quillcachishcapi nishca shinami huañuchingacuna. Runa Aichayujta japichij runaca, ¡ai, imachari tucunga! Chai runaca, mana huacharishca cashpachari, alli canman carca– nircami.
25 Shina nijpimi, Paita japichij Judasca:
–Yachachij, shinashpaca, ¿ñucachu cantaca japichisha?– nirca.
Chashna nijpimi Jesusca:
–Ari, canllataj chashna ninguica– nircami.
26 Chashna micucushpami Jesusca tandata japishpa, Diosta mañashpa pagui nirca. Chai tandata chaupishpami:
–Japichij, micuichij, caica ñuca aichami– nishpa, Paipaj yachacujcunaman curca.
27 Shinallataj vino vasotapish japishpa, Diosta pagui nishpami, cashna nishpa curca:
–Tucuicuna caita ubyaichij. 28 Caica, achcacunapaj juchacunata anchuchingapaj ari ninacushca mushuj ruranamanta jichana ñuca yahuarta ricuchijmi. 29 Cancunaman huillanimi: Ñuca Yaya mandacunpi cancunahuan cutin ubyangacamami, uvas vinotaca cunanmanta cutinca mana ubyasha– nircami.
Jesusca Pedro ‘Paita mana rijsinichu’ ninatami huillashca
30 Cantota cantashca q'uipaca, Olivos yuracuna tiyan urcumanmi rircacuna. 31 Chaiman chayashpaca, Jesusca cashnami nirca:
–Dios Quillcachishcapica, cashnami nin: “Michijtaca huañuchishami. Huañuchijpica ovejacunaca caita chaitami ringa” ninmi. Chashnatajmi cunan tutaca, tucuicuna ñucata p'iñarishpa saquinguichij. 32 Causarishca q'uipaca, cancunapaj ñaupami Galileaman risha– nircami.
33 Jesús chashna nijpi Pedroca, cashnami nirca:
–Tucui caishujcuna p'iñarishpa canta saquijpipish, ñucatajca cantaca mana saquishachu– nircami.
34 Pedro chashna nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–Riqui, canca cunan tutallataj gallo manaraj cantajpimari, ñucataca quimsa cutin ‘Mana rijsinichu’ ningui. Ricungui, chashnatajmi rurangui– nircami.
35 Chashna nijpipish, Pedroca:
–Canhuan huañuna cashpapish, Cantaca manataj, ‘Mana rijsinichu’ nishachu– nircami.
Caishuj yachacujcunapish, tucuicunami chashnallataj nircacuna.
Getsemaní huertapimi Jesús Diosta mañashca
36 Chashna nishpa Jesusca, Paipaj yachacujcunandij Getsemaní shuti huertaman chayashpami:
–Chainijpi Diosta ñuca mañangacama, cancunaca caillapi tiyacuichij– nirca.
37 Chashna nishpaca Jesusca Pedrota, Zebedeopaj ishqui churicunata pushashpami raquirirca. Chaimantaca achcata llaquirishpa, chujchui callarishpami:
38 «Ñuca almaca, llaquihuan huañucunmari. Cancunaca, caipi ñuca shinallataj chaparashpa shuyacuichij» nirca.
39 Jesusca paicunapajmanta ashallata caruyashpaca, pambacama cumurishpami, cashna nishpa Diosta mañarca: «Ñuca Yayito, ima shinamanta cai jayajta ubyana shina llaquita mana apana cajpica, ñucamanta anchuchipai. Ñuca chashna nijpipish, ama ñuca munashca shinaca rurapaichu, ashtahuanpish Can munashca shina rurapailla» nishpami mañarca.
40 Yachacujcunapajman Jesús tigramushpaca, dormicujta japishpami, Pedrota cashna nirca: «¿Manachu cancunaca, ashacamallapish ñuca shina rijcharishca tiyacui tucurcanguichij? 41 Mana allita rurana yuyaicuna ama japichun rijcharichij, Diosta mañacuichij. Cancunapaj espirituca mañanata yuyanmari, ashtahuanpish aichapica shaicushcamari canguichij» nircami.
42 Cutin rishpaca, Jesusca: «Ñuca Yayito, jayaj ubyana shina cai llaquita ñuca apanallataj cajpica, can munashcata rurapailla» nishpa, caihuanca ishqui cutinmi mañarca.
43 Tigramushpaca yachacujcunataca, cutinllataj dormicujtami japirca. Dorminaihuan huañucushcamanta, ñahuicunapish huichcaricurcami. 44 Chaimantami chaillapitaj saquishpa, cutintaj Diosta mañagrirca. Caihuanca, ñami quimsa cutin ñaupaman mañashca shinallataj mañarca. 45 Yachacujcunapajman cutin tigramushpaca, cashnami nirca: «Cancunatajca dormicunguichij, samaricunguichijllami. Riquichij, Runa Aichayuj ñucataca, ñami juchayujcunaman japichina pajtamushca. 46 ¡Jatarichij, jacuchij! Ñucata japichij runaca, ñami chayamucun» nircami.
Jesustaca Judasmi japichishca
47 Jesús chashna rimacujpirajmi, Judasca chayamurca. Paica Jesuspaj chunga ishqui yachacujcunamanta shujmi carca. Chai Judashuanmi, curacunata mandajcunapish, israelcunata cunaj yuyajcunapish cachashca, achca runacuna espadacunahuan, caspicunahuan shamurcacuna. 48 Jesusta japichij Judasca, paihuan shamujcunataca: «Maijantami ñuca muchasha, chaimi canga. Chaita japinguichij» nishpami, yachachishca carca.
49 Jesuspajman chayamushpaca:
–Yachachij, ¿allillachu cangui?– nishpami mucharca.
50 Chaimantami Jesusca:
–Amigo, ¿imapajtaj shamungui?– nirca.
Chashna ninca, Judashuan shamujcunaca Jesustaca, ñapish huaicashpa japircallacunami.
51 Jesusta japijpica, Paihuan purijcunamanta shujmi, espadata surcurca. Chaihuanmi, curacunata mandaj curapaj servijtaca, shuj rinrinta p'itirca. 52 Chashna rurajpimi, Jesusca cashna nirca:
–Cambaj espadata huaquichi. Pipish espadahuan macanacujtaca, espadallahuantajmi huañuchingacuna. 53 Cunanllataj ñuca Yayata mañajpica, patsaj ishqui huaranga yalli angelcunata cachana cashcataca, ¿manachu yachangui? 54 Chashna mana mitsarishpa japichijpimi, Dios Quillcachishcapi nishca shinaca pajtanga– nircami.
55 Shinallataj Jesusca, Paita japijcunataca cashnami nirca:
–Cancunaca, ¿shuhuata shinachu espadacunahuan, caspicunahuan ñucataca japij shamurcanguichij? Ñucaca punllantami, Diospaj huasipi yachachishpa tiyacurcani. Chaipi cancunallahuantaj cajpipish, mana japircanguichijchu. 56 Dios ima nishcata huillajcuna Quillcashcacuna pajtachunmi, ñucataca cashna japij shamushcanguichij– nircami.
Chashna nijta uyashpaca, tucui yachacujcuna Jesusta saquishpa miticushpa rircallacunami.
Tandanacushca mandajcunapajmanmi Jesusta apashcacuna
57 Jesusta japijcunaca, curacunata mandaj Caifás shuti curapaj huasimanmi pusharcacuna. Chaipimi, Mandashcata yachachijcunapish, cunaj yuyajcunapish tandanacushca tiyacurcacuna. 58 Jesusta pushajpica, curacunata mandajpaj huasi canllacamami, Pedroca huasha huashalla catishpa yaicurca. Chai huasi canllaman yaicushpaca, Jesusta imata rurajta ricungapajmi, huasita cuidaj runacunahuan tiyarirca.
59 Chai huasipica, curacunata mandajcuna, cunaj yuyajcuna, tandanacushca tucui mandajcunandijmi tiyacurcacuna. Paicunami pitapish llullachishpa, Jesustaca huañuchinata yuyarcacuna. 60 Tauca runacuna Jesusmanta llullashpa huillajpipish, huañuchinapaj shina mana allitaca, mana japircacunachu. Chai q'uipaca, ñapish ishqui runacuna shamushpaca, cashna nishpami llullarca:
61 –Cai runaca, “Diospaj huasita urmachishpa, quimsa punllapi cutin shayachishallami” nircami. Ñucanchijtajmi chaitaca uyarcanchij– nircacunami.
62 Chashna nijpimi, curacunata mandajca shayarishcahuan Jesustaca:
–Canta chashna juchachijpipish, ¿manachu imata ningui?– nirca.
63 Chashna nijpipish, Jesusca imata mana nircachu. Chaimantami curacunata mandajca, cashna tapurca:
–Causacuj Taita Dios ricucunmi, ama llullashpa ñucanchijman huillai. ¿Canca Diospaj Churi, Quishpichij Cristochu cangui?– nircami.
64 Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–Ari, cambaj shimihuantajmi chashna ningui. Caitapish huillanimi: Cunanmantaca, Runa Aichayujtaca, Tucuita Rurai Tucuj Diospaj alli ladopi Tiyacujtami ricunguichij, p'uyupi tigramujtapish ricunguichijmi– nircami.
65 Chashna nijta uyashpaca curacunata mandajca, achcata p'iñarishpami, paipaj churanallatataj lliquishpa, cashna nirca:
–¡Cai runaca, Dios tucushpamari chashna nicun! Paita juchachishpa, pi shujtaj huillajcunataca ña mana ninchijchu. Dios tucushpa, chashna rimaricujtaca, cancunapaj rinrinhuantajmi uyashcanguichij. 66 Cunanca, ¿imatataj yuyanguichij?– nijpi caishujcunaca:
–Chashna rimashcamantaca, huañunami can– nircacunami.
67 Chashna nishpaca, Jesustaca ñahuipi ch'ucashpami, macarcacuna. Maijancunaca, ñahuipimi huajtarcacuna. 68 Chashna rurashpaca:
–¡Riqui, Quishpichij Cristo, huillaiari! ¿Pitaj cantaca macanchij?– nircacunami.
Pedroca Jesustaca ‘Mana rijsinichu’ nishcami
69 Chaicamaca Pedroca, huasi canllapimi tiyacurca. Chaipi tiyacujpi shuj servij huarmi shamushpaca:
–Canpishmari Galilea llajtamanta Jesushuan puricurcangui– nircami.
70 Shina nijpi Pedroca, tucui chaipi cajcunapaj ñaupajpimi:
–Imatapishchari nicungui, mana yachanichu– nirca.
71 Shina nishpa, chai huasi canlla punguta Pedro llujshicujpica, shujtaj huarmipish paita ricushpaca:
–Cai runapishmari, Nazaretmanta Jesushuan puricurca– nishpami, chaipi cajcunamanca huillarca.
72 Chashna nijpimi, cutin Pedroca:
–Diospish ricucunmi. Chai runataca, manataj rijsinichu– nirca.
73 Chashna nishca ashalla q'uipami, chaipi cajcuna Pedropajman c'uchuyashpaca:
–Canpishtajmari paicunapura cangui. Riquiari, can rimashcapish rijsinallamari– nircacuna.
74 Paicuna chashna nijpimi, Pedroca cashna nirca:
–Diospish ricucunmi. Ñuca llullajpica, ima llaquipish japichunlla, chai runataca mana rijsinichu– nicujpica, ñapish gallo cantarcallami.
75 Chaipimi Pedroca, Jesús ñaupaman nishcata yuyarirca. Paica Pedrotaca: «Gallo manaraj cantajpimi, ñucataca quimsa cutin ‘Mana rijsinichu’ ningui» nishcami carca. Chaita yuyarishpami canllaman llujshishpaca, achcata llaquirishpa huacarca.


text:
“Sarayqa sumaqtaq puqurpapuwan”
“Nuqa churani jatuchaq q’illu sarata, ‘’Compuesto 18’’, sarayqa kay wata sumaqta puqurpapuwan, maniyta iskay arrobata churallarqanitaq (uk yunta puriy), may waliq kasan, jinapis maní pallaqkuna, karu kaptincha mana jamunkuchu, mana kankuchu. Machkhachus uqharikunqapis, manaraq yachanichu. Cebolla churasallarqanitaq, ancha para mana saqiwanchu cebollata churaqta. Chaykamaqa cebolla plantapis pasararpapun, chhallararpan. Camote peruano phisqa wata jinaña Mizque vallesman chayamun, chayta churallarqanitaq, sumaq kasan camoteqa”.
“Tiempo q’ala cambiasqa, para qhipaman suchun”
Lorenzo Salazar, Villa Moderna, nin: “Qhawarisqaymanqa kay wataqa waliqlla kasan, qhipa saritas, qhipa paritas kasqanpiwan sumaq karisan. Kayna wataqa ch’aki wata karqa, pisi karqa saritapis, cebolla puqusqapis mana qullqichakurqachu, precio pampapi kasqan jawa. Kunan kay wataqa waliq kasan campesino masisninchikpaqqa. Qhipamanraq paritas kan. Tiempo q’ala cambiasqa, qhipan watapaqqa kikillantaqcha kanqa. Tiempo molestasqa. Ñawpaq makis as mana tarpukunñachu, churasqapis pierdenña. Tiempo qhipamanña suchun, San Andrés paras mana kanñachu. Kay wata mikhunanchikpaqqa saritaqa kanpuni”.
RAQAYPAMPA
“Wakinpataqa ch’aki jallp’as, chaypiqa lluqsisaspa ch’akipun”
Doroteo Vallejos, comunidad Trancapampa, (Autonomia Indígena Campesina Raqaypampa) nin: “Agostopi tiempo qhawasqaman jinaqa, kikin lluqsin, mana phuyus karqachu kimsa p’unchayta agosto qallariypi, chay mana para karqachu Todos Santos, San Andrés, enerokama. Chiqan chiqansitusllapi tunpa chhillchi paras karqa, chaysituswan tarpuyku. Wakin tarpusqas atikusqanman jina muchunku. Anchhaywanpis chay qhipas lluqsiqkunata chiqchi parañataq qurparin, ñaraq triguitosta, saritasta ima. Ajinapi 37%, 40% puqurinraq. Mikhunapaq kanpunipis. Wakinpataqa ch’aki jallp’as, chaypiqa lluqsisaspa ch’akipun. Qhipitas kaqkuna chaqritaqa wiñarqunraq, puqurinku”.


text:
Inti wayllay
Inti wallay icha Photosinthesis (Kastilla simipi: fotosíntesis, grigu simimanta: Φwtoσύvθeσις) nisqaqa yurakunap raphi q'umirwan intip achkiyninpi chimlasayta huk mana kawsaq imayaykunatapas yurap kawsa imayayninman t'ikraykuyninmi.
Yurakunap raphinkunapi kawsaykuqkunapiqa kawsaykuq inti wayllaq (khloroplastu) nisqakunam. Chay raphi q'umirniyuq (khlorophila nisqayuq) inti wayllaqkunawan inti wayllayta ruraspa yaku iñuwakunata ch'iqtanku, muksichaqta kachaykuspa. Chimlasayta wayra pachamanta hurquykuspa kikinpa imayayninta ruraykuspa hinatapas wiñaspa uwas misk'itam ruraykunku. Yurap kachaykusqan muksichaqtam ñuqanchik runakunataq kawsananchikpaq mat'ipayanchik. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik. Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan. Mana inti achkichkaptinqa, yura manam inti wayllayta atinchu.
Kay hinam inti wayllaypa ruranakuy paqtachanin:
-
6 CO2 + 12 H2O + achkiy → C6H12O6 + 6 O2 + 6 H2O
-
chimlasay + yaku + achkiy → uwas misk'i + muksichaq + yaku
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Inti wayllay.


text:
Uchpa kusituy
Uchpa nisqaqa (uchpamanta sutinchasqa) huk rock, blues nisqa qhichwa simipi takiq kusituymi. Freddy Ortiz, Antawaylla llaqtayuq runam, chay kusituyta paqarichirqan 1994 watapi Wamanqa llaqtapim. Wakin pichqa takiqkunaqa Wamanqa llaqtayuqmi.
Takiqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fredy Ortiz (Taki)
- Bram Willems (Hayñiq kitara)
- Marcos Maizel (Huk kaq kitara)
- Julio Valladares (Iskay kaq kitara)
- Ivo Flores (Batiriya)
- Juan Espinoza (Waqra phuku)
Diskunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Fredy Ortiz-wan tapuykutichiy, fransis AlmaSoror willay p'anqapi
- Runasimi.de: Uchpa sutiyuq kusituypa rurasqan takikuna - rimaynin
- Youtube nisqapi widyukuna: Ananaw, Corazón contento (qhichwa simipi)


text:
San Matiyu 1
Kayshinam karqan Jisukristupa unay agwilunguna
(Lk 3.23-38)
1Jisukristuqam unay Abrajamba, unay gubyirnu Dabidpa karu willkanmanda nasirqan. Kaypim iskibrini Jisuspa chay unay agwilungunapa shutingunata:
2Chay agwilun Abrajamba churinmi Isak shutirqan.
Isakpa churinqam Jakubu.
Jakubupa churingunaqam Juda masangunawan karqan.
3Chay Judaqam ishkay churiyuq karqan. Suqqam shutirqan Faris. Suqqam shutirqan Sari. Chay runakunapa mamanqam shutirqan Tamar.
Chay Farispa churinqam Isrum shutirqan.
Isrumba churinqam Aran;
4Aramba churinqam Aminadab;
Aminadabpa churinqam Nasun;
Nasumba churinqam Salmun;
5chay Salmumba churinqam Bus; Buspa mamanmi shutiq Rrab.
Chay Buspa churinqam Ubid;
Ubidpa mamanmi shutiq Rrut.
Chay Ubidpa churinqam Isayi.
6Isayipa churinqam karqan chay unay gubyirnu Dabid.
Chay Dabidmi alma Uriyaspa warmin biyudapi churiyuq karqan. Chay churinqam karqan chay gubyirnu Salumun.
7Salumumba churinqam Rrubun;
Rrubumba churinqam Abiyas;
Abiyaspa churinqam Asa;
8Asapa churinqam Jusafat;
Jusafatpa churinqam Jur;
Jurpa churinqam Usiyas;
9Usiyaspa churinqam Jutan;
Jutamba churinqam Akas;
Akaspa churinqam Isikiyas;
10Isikiyaspa churinqam Manasis;
Manasispa churinqam Amun;
Amumba churinqam Jusiyas.
11Chay Jusiyasqam churiyuq karqan isrraylinukunata prisushpa, Babiluña nasyunman apashqanllapa tyimpupi. Chaqa chay tyimpupim churin Jikuniyas yumbay masangunawan nasirqan.
12Chaymandaqam chay Jikuniyas Babiluñamanda Isrrayilman kutimushqan tyimpupi nasirqan churin Salatyil shutiq.
Chay Salatyilpa churinqam Surubabil shutirqan.
13Surubabilpa churinqam Abiyud;
Abiyudpa churinqam Ilyakin;
Ilyakimba churinqam Asur;
14Asurpa churinqam Saduk;
Sadukpa churinqam Akin;
Akimba churinqam Ilyud;
15Ilyudpa churinqam Ilyasar;
Ilyasarpa churinqam Matan;
Matamba churinqam Jakubu.
16Jakubupa churinqam Jusi shutirqan. Chay Jusim Maryapa qosanqa karqan. Chay Maryam Jisuspa mamanqa karqan. Chay Jisusllam Dyus Akrashqan Washadurpis shutin.
17Chayshinam chay agwilu Abrajanmandapacha agwilu Dabidkaman katursi agwilukuna karqan. Chay Dabidpa tyimpunmandapacham isrraylinukunata Babiluñaman apashqan tyimpukamambis katursi agwilukuna karqan. Chay tyimpumandapismi Jisukristu nasishqan tyimpukaman katursi agwilukuna karqan.
Jisukristum kayshina nasirqan
(Lk 2.1-7)
18Kayshinam Jisukristuqa nasirqan. Suq warmi Marya shutiqmi suq runa Jusi shutiqwan tratukushqa karqan kasarananllapa. Piru dunsillaraq kashpa, manaraq puñuptinllapam, chay Maryaqa pach'ayuqna (ukuyuqna) karqan, Dyuspa Santu Ispiritumba pudirninmanda. 19Kanan Jusiqam ancha allin runa karqan. Chaymi Marya “Pach'ayuqmi (Ukuyuqmi) kani”, niptin, mana munarqanchu dimandayta, ni suqkunata parlachiyta: “Suqwanmi kashqa”, nishpaqa. Ashwanmi munarqan uyaraplla (uyaralla) akrakayta Maryamandaqa. 20Chaymi akrakanambaq yuyaykaptinqa, Dyuspa suq anjilnin musqoynimbi Jusitaqa nirqan:
—Dabidpa karu willkan Jusi, ama manchaychu Maryawan kasaranaykiqa. Chaqa payqam mana runayuqchu kashqa. Ashwanmi Dyuspa Santu Ispiritumba pudirninmanda pach'ayuqqa (ukuyuqqa). 21Chay wambrituqam nasyun masin isrraylinukunata uchangunamanda rin washaq. Chayri nasiptinqa, Jisusta shutichiy. [Nuta: Chay shutin Jisusqam munan niyta: “Tayta Dyusmi washakun”, nishpa.]
22Tukuy chaykunam pasarqan, Tayta Dyus nishqan kumplinambaq. Chaqa payqam Santu Librumbi paypaq suq rimaqta kayshina iskibrichishqa karqan:
23Suq dunsilla china manaraq runawan puñushpam, pach'ayuq (ukuyuq) rin kaq. Chaymi rin qeshyaq suq wambrituta. Chay wambritundam rinllapa shutichiq Imanwilta.*
Chay shutinmi munan niyta: “Dyusmi noqanchiqkunawan”, nishpa.
24Chaymi Jusiqa puñuymanda rikch'akashpa, Dyuspa anjilnin kamachishqanshina rurashpa, Maryawanqa kasararqanna. 25Piru kasarashpapismi, Jusiqa mana puñurqanchu Maryawanqa, chay kulaka churin nasinangaman. Nasiptinqam Jusiqa chay wambritumbaqqa nirqan: “Jisusmi rin shutiq”, nishpa.


text:
WAYRA
Ñukapa uyaychakunatami waraka kallpan mamakuchata, hawa pachata, shulla waykukunata, kikinpa ukuk muchakuna. Ñawpamantami llakin Uyapay Ñukapa ukkuta imashinami kallpan. Kikinpa rikrakunapi pakaway kikinlla kunan tutalla, tamya chunlla pakinkakamaka mamakuchata, allpatapish, kikinpa rupakuk karalla. Yariyari wayra imashina kayakta karuta apankapak, kikinpa…
Llullu
LLULLU – (mama), ñuka llullu urpiku, huyayllaku kanki, shuk runtu shinaku kanki, ñuka llulluku, ña ima punchashi ña kichwakuta rimakunki. -(wawa), mlmalmlalllllllllllmlmlmalmlmalmlmalmalmlmlamla -(mama) imakutashi nikunki, huyayllakutami shimikuta kuyuchikunki, ñallami kanpa shimiku tukyanka, tukyashpaka ninan tullpu sisaku shina tukyamunka. -(wawa), lmlmlmllkhhhhhhhhhshsshhschhchchhchmmm…


text:
Noticias
Noticias Destacadas
Últimas noticias
Alli llankay yachay ima shina yachachina shinallatak yachanapash
En las Casas de las Bandas Tola llakta Quito kitypi, apakunmi allí llankaykunata ima shina yachachina shinallatak yachanapash, kay yachaykunataka willakunmi chunka ishkay yachana wasikunapi kunalla kallarikuk kari warmi wawakunaman, kay Dirección Nacional de Bienestar Social (DNBS).llankaymanta.
Tukuymantaka 116 runakuna yachachik mashikuna shinallatak kipa yachachik 26 mashi yanunata yachachikuna, chikan chikan llaktakunamanta yachakunmi kaykunapi: pukllaykuna, ñawikuna tullpukunawan, chuya pukpukunawan, ima shina yachana wasipi llankana, allí mikuyta akllana shinallatak shuktak llankaykuna. Allí llankaykunata karankapak wawakunaman, kay yachana wasikunapi.
Mamallaktapa chapakkuna Dirección Nacional de Bienestar Social llankaywan wankurishpa allí yachaykunatami charin allí yanapaykunata paktachinapak kay llankaykunawan mashkanmi shuktak yachaykunata mirachinapak, allí kawsayta charinapak, tantanakushpa allí llankay yachaykunata charinapak, kay uchilla wawakunapa yanapaykunata. Luis P./DNCE.


text:
Atisqa kay
- Kay rimaqa huk sut'ikunayuqmi; atiy rikuy.
Atisqa kay ( empoderamiento) icha atiy (poder) icha Atiyniyuq kay nisqaqa huk runap icha huk runakunap huk runakunata imatapas rurachiyta, uyarichiyta atiyninmi, wakipi, mama llaqtapi, tantanakuypi, ayllupi, ruruchinapi.
Kaypas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qarachayka. (Imperio).Huk llaqtakunata satin maqaypa rurinman.
- Qarachaykuna. (Imperial). Nishqa qarachaykapaq.
- Qarachaykunayuq. (Imperialismo). Huk llaqtalla llapan wakin hananpa imaykata ruran, kamachin.


text: google.com.qa blogspot.qa qu.edu.qa ooredoo.qa cbq.qa kiwi.qa vodafone.qa education.qa qf.org.qa hamad.qa olx.qa dohabank.com.qa cbq.com.qa qna.org.qa alarab.qa yellowpages.qa propertyfinder.qa qib.com.qa asd.edu.qa mme.gov.qa km.com.qa hmc.org.qa propertyhunter.qa qpost.com.qa dohainstitute.edu.qa qp.qa mec.gov.qa qatar.net.qa hukoomi.qa ecustoms.gov.qa qnl.qa akis.sch.qa qf.edu.qa lusailcity.qa sc.qa km.qa qrc.qa qtv.qa lusailnews.qa baladiya.gov.qa hbku.edu.qa phcc.gov.qa britishcouncil.qa censor.qa eramaidservices.qa hajj.gov.qa dotcom.com.qa mofa.gov.qa qiib.com.qa qm.org.qa ahlibank.com.qa qatartourism.gov.qa edudirectory.qa moj.gov.qa almeezan.qa mallofqatar.com.qa wego.qa ccq.edu.qa qatartribuneepaper.qa yat.qa marhaba.com.qa monsterindia.qa gisqatar.org.qa business.com.qa qweather.gov.qa dcss.qa phcc.qa bpsdoha.edu.qa prayers.qa qsl.com.qa qdl.qa marhaba.qa justproperty.qa mawared.qa neuvoo.qa mubawab.com.qa qcon.com.qa veoliawater.com.qa ubuy.qa aljazeera.net.qa connected.qa


text:
Mushuq chakin alli yarqupakuyaanapaq
Antaminachawqa, shumaq yarpaykachaarirmi, imanawpis alli arukuyaanapaq, alli yarqupakuyaanapaq, mushuq chakin arukuyaanapaq patsatsiyarquu.
Tsayraykurmi, allaapa alli riqitsiyaanaq, kay mushuq arukunapaq chakin, chusku naaniyuq kanqanta, kaymi papatsashqa concentradorachaw chusku wayikunachaw hanantsashqa, chuskunpaq huk huk naaninyan alli yarqupakunapaq.
Kay rurakuykunata nawpachaw alli yarqupakuyaanapaq katsiyaa: salurta hina maakuq maakuq arukuyta, llapanta taapashpa alliyayta, nunakunapa alliyayninta, shumaq rurakuyta hina alli apanakunapaq rurakuyta; kaykunata kutipar patsaykatsillayam, niykur nawpaman alli rikashqa kanqantsikta hina alliyaanapaq rurakuynintsikta churaykayaa.
Kay puntayuq shukshukunam, imanawpis kay enfoqui causativo kanqanta rikatsin. “Círculo Virtuoso” niqchaw kanqantsiktam kayitsikuyta munayaa; kaykunam llapan rikakuq, mana rikakuq kallpantsikta shumaq shumaq arukunapaq yanapakuyan.
Allaapa allim, nunantsikkunaraykur hina alli aruynintsikkunaraykur alli rikashqa kanqantsik, kaykunam alli yarqupakuyaanapaq rurakuynintsikta alliyaatsin. Tsaymi alli rikashqa kanqantsik uqrarqa, uqrashun alli arukuynintsikta, nunata, nuqantsikwan aruqkunata, qillayta, niykur tukuy nikachaqtam.


text:
Ayqiq
Ayqiq, kichwapi Mitikuk nisqa runaqa huk puystumanta, wasinmanta maymanpas, huk llaqtamanpas riqmi, qispichikunapaq. Wasi llaqtapi llakikuptinmi, achka ayqiqkunaqa wasinman kutimuyta manam atinchu.
Runaqa kaykunaraykum ayqin:
- maqanakuymanta qispichikunapaq;
- samk'ay wasimanta qispichikunapaq;
- wakcha kachkaymanta qispichikunapaq;
- hatun llaki tukuymanta icha sallqa waqlliymanta qispichikunapaq;
- huk runa llaqtaman kapuspanmi, huk rimayniyuq kaspanmi icha huk iñiyniyuq kaspanmi llaqta kamachiqkunap sarunchasqan kaspa, ch'utisqa kaspa;
- wasinmanta, llaqtanmanta ayqichisqa kaspa;
- mama llaqta kamachiqkunap mitmachisqa kaspa.


text:
Nino Benvenuti
Giovanni Benvenuti sutiyuq runaqa icha Nino Benvenuti (* 26 ñiqin ayriway killapi 1938 watapi paqarisqa Izola llaqtapi - ), Italyapi mama llaqtaq kurku kallpanchaq runa.
Tayta:
Yachay wasi:
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsunal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nino Benvenuti.
- Estadísticas de Benvenuti en boxrec.com


text:
Wayna Qhapaq
Wayna Qhapaq sutiyuq runaqa Inkakunap chunka hukniyuq ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup suqta ñiqintaq Sapa Inkan karqan, Tupaq Inka Yupankip churinsi.
1493 watamanta 1527 watakama qhapaq inkas karqan. Muru unquywansi wañurqan.
Iskaynintin churinsi qhapaqkuna tukurqan: Atawallpa Inka Kashamarka llaqtapis, Waskar Inka Qusqu llaqtapitaq.
Wayna Qhapaqpa kimsa kaq churinqa Inti Kusi Wallpa Waskar sutiyuqsi karqan, Hanan Qusqu panakap qhipaq kaqsi. Huk churintaq Pawllu Inka Tupaqsi karqan.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Tupaq Inka Yupanki


text:
Yampara pruwinsya
Yampara pruwinsya (aymara simipi: Yampara jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Yamparáez) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqichaka suyupi. Uma llaqtanqa Tarapuku llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yampara pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Yamparáez pruwinsya
- www.autonomia.gob.bo / municipio-de-tarabuco
- Tarapukumanta (kastilla simi)
- Pukllay - Tarapuku (kastilla simi)


text:
Título: Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta: Pragmática de los enunciados en el quechua. La Paz: Plural. 2014. 157 p.
Autor(es): Laime Ajacopa, Teófilo
Donación: Teófilo Laime Ajacopa
Descriptores:
Resumen: Kay k’uski yachayqa Qhichwapi rimarisqa rimay jap’inamanta “Pragmática de los enunciados en el quechua” ñispa sutinchasqa. Kay laya k’uskiyqa (investigación) yampara qhichwamanta allinta phaskaran, jinamanta sut’inchantaq. Yampara qhichwa rimayqa jaqay Chuqichaka departamento jap’iypi kan. Chay chiqanpi yampara qhichwata parlaqkunaqa unay pachamanta kawsakusqanku. Kunan pachapiri, paykunaqa qhichwa kawsayta yachaspa, qhichwa kawaypi tiyakuspa, kikin sumaq kawsaymanjina allin puriymanjina kawsakunku. Jinataq paykunap qhichwa rimayninqa allinpuni kachkan ñisunman. Chayta yachaspataq, Wulliwya mama llaqtapi, qhichwataqa astawan parlananchikpaq, qillqananchikpaq, yachananchikpaq ari. Kay k’uskiy p’anqaqa Universidad Mayor de San Andrés suntur-wasipi 2000 watapa tesis p’anqajina riqsichisqa karqa; kunanri, tukuy k’uskiqpaq, qhichwamanta yachaq runakunapaq rikhurichisqa kachkan.


text:
Llapachallan irqikunapas, warmakunapas, sipaskunapas, waynakunapas yachay wasiman chayaspa allin yachaykunata aypanankuta munayku. Chaymi, Estado nisqapa yachay wasinkunapiqa mana qullqillamanta chaskinqaku. Chaypiqa warmipas, qaripas kikinchasqan puririnqaku, kay democracia nisqata allinta qispichinankupaq, qipa watakunapi derechunkuta chaninchaspa kawsanankupaq. Sapa yachay wasipa llamkayninqa aswan riqsipasqam kanqa, Perú suyu ukupi huk hatun yuyay kamachisqanmanhina, sapa llaqtapa munasqanmanhina. Perú suyu yachay wasikunapiqa aswan kallpawansi sumaq kawsaypaq allin yuyaykuna, sunquchakuykuna ima churakunqa pachamamanchikta yupaychaspa tiyanapaq; chayhinallataq, mana ima ruray atiq runakuna maypipas chaskisqa kananpaq kamachikuykunata churachinqa.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Llapallan pichqa watanman chayaq wawakuna yachayman yaykunankupaq kamachikamunqa, chaypitaq wawakunaqa allin mikuyta, allin yachayta chaskinqaku sumaq wiñanankupaq. Chay huchuy yachay wasiqa llapan llaqta runakunapa wawankunatam chaskinqa, mana pitapas saqispa.
(ch) Campupi runapa churinkunapaqpas, llaqtapi tiyaqkunapa churinkunapaqpas kaq allin yachaykunallatam chaskinqaku; campupipas, llaqtapipas yachayqa mana pisiyananpaqmi tukuy imaymanata ruramunqa.
(h) Yachachiqkuna allin rikusqa kanankupaq kamachikullanqataq, chayqa kanqa llapa runakunapa yanapayninwan, chaywan paykunaqa allin yachachinankupaq, allin kawsaypi tiyakunankupaq, yachachinankupaqpas tukuy imata chaskinankupaq.
(i) Wawakuna, irqikuna, warmakuna, wayna sipaskunapa yachayninkuqa aswan yuyaypim rurakunqa, munasqanku rimayninkunata, ima apu taytakunapi iñisqankutapas chaninchaspa.
(k) Hawamanta hamuq musuq yachaykunapas, ciencia nisqa yachaykunapas aswanmi sapinchakunqa.
(l) Estado nisqapa kamachisqan universidad nisqa hatun yachay wasikunapi, educación técnica nisqa yachay wasikunapipas aswan allintam yachachikunqa, may suyupi, may llaqtapi tiyasqankumanhina.
(ll) Llapallan yachay wasikuna aswan allinta purinankupaqmi chaninchaykunata paqarichinqa, chaypi yachakuqkunapa derechosninkupas yupaychasqa kananpaq.
(m) Mana qillqay yachaqrayku ñawsachasqa runakunata chinkachinqa, chaypaq musuq politicakata kamachikunqa, chaypi campo runakunawan, yunka runakunawan, hatun llaqtakunapi kuchunchasqa runakunawan llamkananpaq.
(n) Reforma Educativa purinanpaq sapa wata qullqita yapanqa 0.25% Estado nisqapa (PBI) nisqa llapan qullqi chaskisqanmanta, chaywanpas munanqa 6% PBI nisqaman watapi aypananta.
(ñ) Cuerpo kallpanchay yachay (educación física nisqa) yachachiyta, ima sumaq ruray yachay (educación artistica nisqa) yachachiyta imas yachay wasikunapi yapamanta kallpawan churakunqa, wawakaymantapacha hatun pukllaykunapas yachachikunqa.
(p) Llapa runakunapa rimayninta uyarispa, institucionkunawan kuska, wawakunapa allin yachayninta qawanapaq kallpachakunqa.
(q) Waynakunapaq, sipaskunapaq, runakunapaqpas maypi kasqanmanhina llamkay yuyaypi yachachikuyta kallpachanqa.
(r) Waynakuna mana droga nisqaman yaykunankupaq, allin kawsayninku mana waqllichinankupaq, mana awqanakuypi purinankupaq, yachaykunata yachay wasikunapi mastarichinqa.
(s) Perú suyu ukupi achka simipi rimasqanchikrayku, tukuyniraq runakuna, ayllukuna kasqanrayku, iskay simipi, iskay kawsaypi (Educación Bilingüe Intercultural nisqapi) yachakuyta aswan ñawpaqman puririchinqa.


text:
1
Rimashca Shimimi Aichayuj tucushca
1Callaripajca, Rimashca Shimica ñami tiyarca. Chai Shimica, Taita Dioshuanmi carca. Chai Shimica, Diosllatajmi carca.
2Paica callarimantapachami, Taita Diosllahuantaj carca.
3Diosca tucui ima tiyajtaca, Paihuanmi rurarca. Imata rurashpapish, Paillahuantajmi rurarca.
4Paipimi causaica tiyarca. Chai causaimi, tucui runacunata achijyachij Luz carca.
5Chai Luzmi amsataca achijyachicun.
Amsaca chai Luztaca manataj mishai tucurcachu.
6Taita Dios cachajpimi, Juan shuti runa shamurca. 7Tucuicuna crichun nishpami, Luzta paiman ricuchishpa, chaita tucuicunaman huillachun cacharca. 8Mana Juanllatajchu Luz carca. Luz shamushcata huillachunllami paita cacharca. 9Tucuicunata achijyachij chai Luzmi, ña cai pachaman chayamurca.
10Pai quiquintajmi, cai pachapi carca. Cai pachaca Pai rurashcami. Cai pachapi causajcunaca, Pai rurashca cashpapish Paitaca mana rijsircacunachu. 11Paipaj cajcunapajmanmi shamurca. Paicunapish mana chasquircacunachu. 12Chashna cajpipish maijanlla Paita crishpa chasquijcunataca, Diosca Paipaj quiquin huahuacunatami rurarca. 13Diospaj huahua tucungapajca mana yahuarmanta, mana aicha munaimanta, mana cʼaripaj munaimanta huacharishcachu, ashtahuanpish Taita Diospaj munaimantamari Diospaj huahua tucun.
14Rimashca Shimi aichayuj tucushpami, ñucanchijpurapi causarca. Paitaca, Diospaj shujlla Churi cashpa, Yaya shinallataj tucuita yalli sumaj cajtami ricurcanchij. Paica mana cʼuyaipajta cʼuyajpish, cashcatataj huillajpishmi carca.
15Juanca, Paimanta huillacushpaca: «Caitamari sarunca: “Ñucapaj qʼuipa shamucujca, ñucapaj ñaupami ña tiyarca. Chaimanta Paica ñucata yalli jatunmari” nishpa huillarcani» nircami. 16Paica tucuita charij cashpa, mana cʼuyaipajta cʼuyashpa cujpimi, allicunataca tucuicuna jahuanpi jahuanpi chasquicunchij. 17Mandashcahuanca Moisestami cachashca. Ashtahuanpish mana cʼuyaipajta cʼuyangapajpish, cashcatataj huillaj Shimicunahuanpish, Jesucristomari shamurca. 18Taita Diostaca, pi manataj ricushcachu. Paihuan causaj, Paipaj shujlla Churillami ricushca. Paimi ñucanchijmanca rijsichirca.
Bautiźaj Juanca ‘Mana Cristochu cani’ nishcami
(Mat 3:11-12; Mar 1:7-8; Luc 3:15-17)
19Jerusalenpi causaj judiocunami:
—Canca, ¿pitaj cangui?— nishpa, Juanta tapuchun curacunata, levitacunata cacharcacuna.
Paicuna tapujpimi, Juanca pi cashcata huillarca.
20Juanca cashcallatatajmi huillarca, mana pacarcachu. Chaimantami:
—Ñucaca, mana Cristochu cani— nishpa huillarca.
21Chashna nijpica:
—Shinashpaca, ¿pitaj canguiari? ¿Eliaschu cangui?— nijpi:
—Mana chaichu cani— nircami.
Shina nijpica:
—Shinashpaca, ¿Dios ima nishcata huillangapaj shamuna cashca, chai huillajchu cangui?— nijpipish:
—¡Mana!— nircami.
22Chashna nijpica:
—Shinashpaca, ¿pitaj canguiari? ¿Canllatajca pi cashcatataj yuyanguiari? Ñucanchijta cachajcunaman huillagringapajmari, yachashun ninchij— nircacunami.
23Chashna nijpimi, Juanca:
—Dios ima nishcata huillaj Isaiasca: “Shuj runamari shitashca pambapica: ‘Mandaj Diospaj ñanta allichichij. Pai purichunca, ama quingushpalla chaqui ñancunatapish ruraichij’ nicunmari” nishpami huillarca. Chai runamari cani— nishpami cutichirca.
24Tapunaman shamujcunapuramanta fariseocunami, 25Juantaca cashna nircacuna:
—Canca ‘Cristopish, Eliaspish, chai shamuna cashca huillajpish mana canichu’ ninguica. Shinashpaca, ¿ima nishpataj bautiźacunguiari?— nircacunami.
26Chashna nijpimi, Juanca cashna nirca:
—Ñucaca, yacullahuanmari bautiźacuni, ashtahuanpish shujmari quiquincunapurallapitaj tiyan. Paitaca, manaraj rijsinguichijchu. 27Paica ñucapaj qʼuipa shamucushpapish, ñucapaj ñaupamari tiyashca. Chaimanta, ñucaca Paipaj pargate huatashcallatapish mana pascaipaj canichu— nircami.
28Jordán yacu chʼimbanij Betabarapi Juan bautiźacujpimi, chashna tucurca.
Jesusca Taita Dios cachashca Malta Ovejami
29Chai cayandij punllami Juanca, Jesús paipajman chayamucujta ricushpaca, cashna nirca:
—¡Riquichij, cai pachapi causajcunapaj juchata anchuchij, Taita Diospaj Malta Ovejaca Paimari! 30Paitamari ñucaca: “Ñucapaj qʼuipa shamucuj runaca, ñucapaj ñaupa ña tiyashcamanta, ñucata yalli jatunmari” nicurcani. 31Ñucapish Paitaca manaraj rijsircanichu. Israelcunaman Paita rijsichingapajmi, yacuhuan bautiźashpa shamurcani— nircami.
32Juanca caitapishmi pai quiquin ricushcata huillarca:
—Jahua pachamanta Diospaj Espíritu paloma shina uriyamushpa, Paipaj jahuapi tiyarishpa saquirijtami ricurcani. 33Chaicamaca, Paitaca manaraj rijsircanichu. Yacuhuan bautiźachun ñucata Cachajmi: “Pipaj jahuapimi Ñuca Espíritu uriyashpa tiyarijta ricungui, chaimi jucha illaj Espirituhuan bautiźanga” nircami. 34Ñuca quiquintaj chashna tucujta ricushpami: “Caimari Taita Diospaj Churica” nishpa huillani— nircami.
Punta yachacujcunatami Jesús cayashca
(Mat 4:18-22; Mar 1:16-20; Luc 5:2-11)
35Cayandij punllapish cutinmi Juanca, paipaj yachacujcunamanta ishquihuan puricurca. 36Jesús chaita puricujta ricushpami, Juanca:
—¡Riquichigari, Taita Diospaj Malta Ovejaca Paimari!— nirca.
37Juan chashna nijpica, paipaj ishqui yachacujcunami Jesusta caticurcacuna. 38Paicuna caticujpimi, Jesusca tigralla ricushpaca:
—¿Imatataj mashcacunguichij?— nijpi:
—Rabí, ¿maipitaj causangui?— nircacuna.
(Rabí nishcaca: “Yachachij” nisha ninmi).
39Chashna tapujpi Jesusca:
—Jacuchij, ricunguichij— nijpimi, maipi causacushcata rijsigrircacuna.
Ña chuscu horas shina chishi cajpimi, chai chishica paihuan saquirircacuna.
40Juan huillashcata uyashpa, Jesusta catishpa rij chai ishquimanta shujca, Simón Pedropaj huauqui Andresmi carca. 41Paica, paipaj huauqui Simonhuanraj tupashpaca:
—Mesiashuanmari tupanchij— nircami.
(Mesías nishcapish, Cristo nishcapish “aceitehuan llihuishca” nisha ninmi).
42Chashna nishpami Simontaca, Jesuspajman pushamurca. Jesusca Simonta ricurashpaca:
—Canca Jonaspaj churi Simonmi cangui. Cunanca, Cefas shutitami shutichini— nircami.
(Cefas nishcaca: “Pedro” nisha ninmi).
Jesusca Felipeta Natanaeltami cayashca
43Jesusca, chai cayandij punlla Galileaman llujshiricushpami, Felipehuan tuparca. Paitami:
—Ñucata cati— nirca.
44Felipepish Andreshuan, Pedrohuan causan Betsaidamantami carca. 45Felipeca, Natanaelhuan tupashpaca:
—Moisés Quillcashca Mandashcapipish, Dios ima nishcata huillajcunapish huillashca runahuanmari tuparcanchij. Paica Nazaretmanta Josepaj churi Jesusmari— nircami.
46Chashna nijpi Natanaelca:
—Nazaretmantaca, ¿ima alli llujshipajchari?— nijpi Felipeca:
—¡Shinashpaca jacuari, ricungui!— nircami.
47Jesusca, Natanael Paipajman cʼuchuyacujta ricushpami:
—Caitajcarinpish Israel runatajmi, paica umanata mana yachanchu— nircami.
48Chashna nijpi Natanaelca:
—¿Ima shinataj ñucataca rijsingui?— nijpi, Jesusca:
—Cantaca, Felipe manaraj cayajpimari, higo yura ucupi cajpiraj ricurcani— nircami.
49Chashna nijpimi, Natanaelca:
—Rabí, Canca Diospaj Churimari cangui. Canca, israelcunata jatun Mandajmari cangui— nircami.
50Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
—¿“Cantaca higo yura ucupi cajpirajmi ricurcani” nijllapichu, ñucataca cringui? Caita yallicunatapishmari ricungui. 51Cancunaca, cunanmantapachami jahua pacha pascarishcatapish, Runa Aichayujpajman Taita Diospaj angelcuna huichiyacujtapish, uriyacujtapish ricunguichij. Chaica chashnatajmari— nircami.


text:
Chayraq Wayra chuyarimun. El esperado relato de Gooria Caceres Vargas que cuenta la historia de a;guien que se dedica a robar peros y venderlos como carona de cordero, y de la historia y el del dueno de Wayra al buscar a su perro. Trama que le permite a lla narradora dar estampas de la vida local y las interecaciines humans en un ueblo al sur de Ayacucho. Gloria Caceres acaba de publicar Fulgor de mis recuerdos. u bello libro de poesia, y se va asentando como una gran narradora quechua. Para ella los Brillantes de Parinacochas
WAYRA
Gloria Caceres Vargas
Manaraq allinta achikyachkaptin, qaspi qaspipi, chakraman riq runakunapa, chutayasqa k’inqu k’inqu llantunkuna ñanpi rikurimusqa. Kay llantukunas astawan mastarikusqa utaq uchukyarusqa pakakuq killapa k’anchaqninwan. Pisqukunapa achikyay takin apupa takinhinas karumanta uyarichikusqa. Kay takis yachachiwanchik p’unchaw hamusqanta. Llaqtapi yuraq wasikuna rikurimuyta qallarichkanña, utulupa takinpas ña uyarichikuchkanña, allqukunapa wanwanyanpas.
Llaqtapa wichayninpi, wayquman riq ñanpi, yaqa iskinapi huk hatun wasipi tiyasqa tayta gubirnadurqa. Kay wasiqa iskay punkuyuq kasqa, huknin dispachunpaq, huknintaq warminwan tiyananpaq.
Chay p’unchawqa anchatas chirirqa chaymi llaqta runakuna puñunanta mana saqiyta munaspa astawan k’unichikunanpaq wasinpi qipakusqaku. Ichaqa manayá llapankuchu chaynata ruwasqa. Huk runakunas huñunakuspa gubirnadurpa wasinman risqaku. Wasi punkunpi hatunmanta rimasqaku gubirnadur uyarinanpaq, hustisiyata maskaspa risqanku. Mana pipas asuykamuptinsi, punkunta, bintananta kusata takaykusqaku. Wakin runakuna k’amiyta atipasqaku, wakintaq nisqaku “hatun kamachiqniykimanmi kay prublimawan chayasaqku hinaspa yachankiyá pim kasqaykuta” chayta nispas gubirnadurta manch’achiyta munasqaku.
Gubirnadurqa, puñuysapa kaspa, mana uyarisqachu runakunapa chaqwasqanta. Ratuman kay phiñasqa runakuna astawan punkunta takaptin bintananman asuykamuspa nisqa: “¡Llaqtamasiykuna! ¿imaynanpi kay ura chaskiykichikman? Kutimuychik inti chayaptinña. Qasillakuspa wasiykichikman ripuychik hinaspa k’uñi yakuta upyaspa kutikamuychik; chayllam rimasun. Ratukama, llaqtamasillay” chayta nispa bintananta wichkarparisqa.
Coltapi, ñawpaq timpupi, runakuna qasilla tiyakusqaku. Kay p’unchawkunallam runapa uywankuna allqunkunapas chinkakuq. Chaymi llaqta runakuna tapupakusqaku ¿Ima supaytaq llaqtanchikman chayarun, kayna kawsananchikpaq? nispas nisqaku.
Gubirnadurqa dispachunpi kaspañas, kihakuq runakunata chaskisqa. Dun Cleto, llapanpa sutinpi rimarirqa: Dun Lucas, hatun gubirnadur, ¡uyariykuwayku! Kay qipa punchawkuna uywachanchik chinkachkan, duña Panchapa, duña Lupipa, wallpankunata suwarunku. Dun Mauropa, iskay hatunkaray chitantapas. Dun Felixpa kimsa allqunkuna, ganadupa qipanpi puriqkuna, chinkarqun. ¿Riqsinkimiki, aw? Dun Pepichapa, puriqmasi allqunpas chinkanllataq; ñuqapa yana china allquchay karqa, chaypas manañam kanchu. Chaymi ñuqayku kaypi kachkaniku, qamta yachachinaykupaq tukuy kaypi pasasqanta. ¡Yanapaykuwayku! Tapupayayku runakunata, tayta gubirnadur. Makiykipim kachkan. Ama hina kaychu. Manam kayna kawsaymankuchu. Ñawpaq timpupi qasillam tiyakurqanchik, nispam dun Cleto tukuy kallpanwan, niykuq.
Llaqtamasiykuna, intindinim phiñakuyniykita. Kunanmanta atisqayta ruwasaq. Kachasaqmi barayuqkunata tukuy lawta maskananpaq, runakunata tapunanpaq. Manayá huk simanallapi tukuy willawasqaykichik chinkanmanchu. Sichus suwa kanman manam llaqtanchikmantachu, ichapas huk llaqtamanta hamuchkanku. Chayna kaptinqa hap’inayá kachkan suwataqa kastigananchikpaq. Intindinim, wallpata, chitata, karniruta suwasqankuta, ichaqa manam umayman yaykunchu, ¿imapaqtaq allquta kaykunapi suwanmanku? Ichapas llaqtamasinchik bukaduta qurqa, kisunta, aychanta suwakuptin; ichapas liyun mikururqa. Utaq sipirqanku supay runakunata qatipaptinku. ¡Chaytayá yachasun!– tumpa phinasqa tayta gubirnadurqa rimarirparisqa.
Chaynas gubirnadurqa llaqta masinta qasillachispa wasinkuman kachasqa. “Sichus imatapas tarispa yachachisaykichikyá” nispas nisqa. Gubirnadurta uyarispa llaqtarunakunaqa huk hukkama “yuspay taytay” nispa pasapusqanku.
Chakrakunapis papata s’apinmanta chutasqata tarisqaku, saratapas t’umpasqata tarisqakutaq. ¿Piyá chayna millayta llaqtapaq munanman? Qipa p’unchawkunas kimsa runakuna ganadu rantiq llaqtaman chayasqaku. Iskay riqsisqa ganadirukunas ganaduta rantispa llaqtata saqirparisqaku, ichaqa kimsa kaqmanta manam imatapas yacharqankuchu. ¿Pichá karqa? Colta runakunaqa tukuytam yachakuqku, manam imatapas pakanmankuchu karqa. Miski takiq yakuta nitaq waqaychaq apu urquta pakanmankuchu, ¡chaymi kawsay! Altu phawaq pisqukunapas chayta yachakuqku.
Chayna pinsamintukunawan kachkaptin tininti gubirnador yaykuykamusqa. Huk runata rikranmanta hap’ispa wasi ukuman tanqaykusqa. Hinaspa gubirnadurman nisqa: kalli uraypim kay runata hap’irqani, dun Polipa wasinta qawapayachkarqa. Sutinta tapuptiymi anchata phiñakuspa maqawayta munarqa. Chaymi dispachuykiman hatatamuchkani”, nispas nirqa.
Tayta gubirnadurqa waynata umanmanta chakinkama qawaspas, sutinta tukuy imakunatapas tapukachayta qallarisqa. Waynaqa taqsalla kasqa, huk uchuk k’ipichayuqlla.
Sutiyqa Telmo Salinasmi. Kunachallanmi chayarqamuni. Ushuamantam kani, mamaymi llaqtaypi unquchkan chaymi utqayllaña richkani. Tayta gubirnadur, niykuway ¿imaraykutaq kaypi kachkani? Manam imatapas ruwarqanichu nitaq pitapas maqarqanichu. Puriq runam kani; manam pitapas kaypi riqsinichu– ancha phiñasqa waynaqa, niykusqa. Chayta uyarispa, tayta gubirnadurqa barayuqta kamachisqa Telmopa k’ipinta pampaman tikraspa qawachinanpaq. Manas imapas karqachu.
Sichus kunallan chayamuchkanki ¿piwantaq ñanpi tuparqanki? Kunan p’unchawmanta llaqtaman chayamuq runata tapuchkaniku. Chayqa chiqallanta willamuwayku– nispas nisqa gubirnadurqa.
Tayta gubirnadur, huk runawanmi tuparqani, kargayuq asnukunata qatichkarqa. Uqhusqa qarakunatam kargan karqa, kabrapa qaranhina warkurayarqa, chakinmantapas yaku sut’uchkarqa. Yaqa chunka iskayniyuq qarakunam karqa. Chay runapa uyanta qawaykuptiyqa manch’achiqhinam karqa, taqsalla, mana allin p’achasqa; paypas kinrayllamanta qawaykuwaspa asnunta phawaykachirqa. ¿Imatataq yachayta munachkankichik, taytay? Chayllatam rikurqani. Kunantaq, tayta gubirnadur, ripunaymi kachkan. ¡Hikutaykusaq!– nispas nisqa waynaqa.
Chaymantas gubirnadurqa barayuqta kamachisqa waynata llaqta kantunkama pusananpaq. Lluqsichkaptinkus duña Saritawan huk runakunawanpas punkupi tuparqa hinaspa llapanta “buynus diyas” nispa waynaqa ripurparisqa. Chayamuq runakuna qawanakunkus hinaspa duña Sarita gubirnadurta waynamanta tapusqa: ¿Riqsinkichu chay runata? nispas. Qayna p’unchaw Comercio kallipi puriykachachkarqa, chaymanta dun Belisariyupa kamyunninman siqaykuspa Marcabamba lawman rirqa. ¿Imatataq kaypi ruwachkan, tayta gubirnadur? nispas duña Sarita tumpa utirayaspa astawan tapusqa.
Duña Sarita, ¿paychu karqa? ¿ichapas pantachkanki? Chay waynaqa Ushuatam richkan mamansi mana allinchu. ¿Ichapas llullakuwarqa? Ama chayta niwaychu. ¡Mamallay mama! ¿Ima supaytaq kay runakunaqa?, nispas gubirnadur nisqa.
Llapankupaq gubirnadurqa manam allintachu ruwarqa. ¿Imaraykutaq kay hawa runapa willasqanta iñinman karqa? ¿Akasu chay wayna suwa runakunawan tratuta ruwaspa paypas suwa kanman? Chay hawa runapunim uywankuta suwarqa. Kunantaq pakakuspahina ayqirqa. Mana sunquyuq runakuna: allquta sipispa qarankuta chutaqku ¿Imapaqmá chayta ruwasqaku?
***
Dun Pepicha ancha llakisqa kaspa, Pausata rirqa allquchamanta watukunanpaq, allqu qarakunamantapas astawan yachayta munaspa. Chaypis waka qara rantiq runakunata tarispa tapuq, ni pipas imatapas nisqachu; chaynallataq kabra qara ch’utiqkunatapas tapupayasqa; ni pipas yachasqachu. Pausapis yaqa kimsa wataña, allqukunaqa chayna chinkarqa. Allquyuqkunas maskasqaku tukuy lawpi mana tarispa, chaysi llapanku ninakusqaku karunapaqchá suwawarqanku, nispa. Kihawan unay timpu purisqaku. Mana imapas kaptin, runakunapa llakinqa timpuwan upallarusqa, aswan sunqunpi wasichakuspa sumaqllata kawsachisqaku.
Yaqa simanantin dun Pepicha Pausapi runakunata tapupayarqa allqu suwaqkunamanta. Wakin runakunas asipayaqku, wakintaqsi llakipayaspa mana imatapas ruwayta atipasqakuchu. Dun Pepichaqa, Wayra allquchan chinkasqanmantapacha sapay sapa rikurikurqa. Wayrawansi allqunta sutichasqa llampu llampulla kaptin, wayrahina ganadupa qipanpi phawaykachaptin. Sumaqsi karqa allin sayaqniyuq, chankankunapas rakuy kaku. Llaqtarunakunaqa ‘paqucha’ niqku yaqa uqiman riptin. Churintahina kuyakusqa. Chinkasqanmantapacha dun Pepicha yaqa wañuq runahina purisqa, pampallata qawaspa. Manam yarqaypas nitaq yakuyaypas paypaq kasqachu. Tutallapim kusikuq ichapas tariyman nispa, p’unchawpitaq, suyayninqa chinkaq. Warmin wañusqanmantapacha manas allintachu mikusqa; Wayrachallam kay pachapi kallpachirqa astawan kawsananpaq. Manaña kaptinqa, ¿imapaqmi kawsanman? nispas nikuq. Churinkuna Limata apayta munaptinku payqa mana munakunchu. ¿Imatataq Limapi ruwayman? nispa hamutasqa. “Tilibisur chimpanpi tiyarayaspa qawasqayta mana intindispa, yachaspa chaychallapichá wañuyta tarikuyman?” nispa nikuq. Dun Pepichaqa llaqtanpa yakunta wayranta k’anchaqnintapas anchata munakusqa, manam imaypas llaqtanta saqiyta munasqachu.
Dun Pepicha huk p’unchaw ancha saykusqa kaspa, mikuna wasiman yaykuspa mikunata k’uñi yakutapas mañakusqa. Mikuyta usyaspa mikuna wasiyuq runata tapusqa sichus karru kanman Coltata rinanpaq. Kay runa anchata llakipayaspa tukuymanta rimapayasqa. Chaynas miski rimaypi hap’inakuspa don Pepicha qunqarusqa llaqtan kutinanta; ña p’unchaw usyachkaptinña rakinakusqanku. Huknin karruman siqaykusqa, huknintaq Pausa plasa kantunpi sayarayaspa qipasqa. Tupananchikkama wawqiy. Ichapas huk p’unchaw tupachwanraq– makinta aywastin, nispas ninakusqaku. Karrupiña kaspas, don Pepicha asirikunraq: manayá sapay sapachu kachkani, kanmi runamasiy, wayqichay, ñuqamanta yachay munaq. Ichapas huk allquchata tarikuyman –chayta hamutaspa dun Pepicha puñurukusqa.
***
Llaqtapi runakunas qasilla unay tiyakuqku. Llakinkunata qunqaspa sunqunta qasiyachispa, achka ruwanaywan kaspa afanllaña tiyakusqaku. Dun Pepichapas huk allquta tarikuspa paywan kuskachakuspa tiyakusqa. Rayucha sutin kasqa. Kayqa maltalla, yuraqlla karqa, tukuy lawman phawaykachaq, wanwanyanwan Pepichata kusichispa.
Sara kusichu timpu qallarirqaña. Chaymi llapa kultiñukuna Qullqa chakraman astakuqku, tukuy imankunawanpas saranta kusichanankupaq. Colta saraqa huk lawkunapi ancha riqsisqa karqa, miski miski kaptin. Sapa tutas sara irapi runakuna humint’ata, rakuy rakuta ruwakuqku. Chayna kaptinsi “qulta maqt’a” nispa sutichasqaku, Colta maqt’ahina kaptin: hatunkaray, rakuy raku. Sapa p’unchaw, iskay kuti, sarayuqkunaqa suqta asnuta sara kargawan wasinman kachasqaku. Chaymi Coltapaq allin wata karqa, llapanku achka sarayuq kaspa.
Dun Pepicha manañam chakrata risqachu ancha machuchaña kaspa; chaymi uray kallipi huknin iskinanpi tiyakusqa, mayninta kargayuq asnukuna llaqtaman siqaqku, chaypim huk patachapi tiyakuspa, chayamuq asnukunata yupasqa. Chaynas sapa p’unchaw pukllakusqa: asnukunata yupaspa yacharqa pim achka sarayuq karqa kay watapi. Huk chawpi p’unchaw, duña Lula sapallanta rikuspa asuykusqa, wasinta pusananpaq, yuyu pikantita mikuchinanpaq. Rayuchanpas rinqas.
Dun Pepicha, asikustin, Lulapa makinmanta allillamanta puririchkarqa, hinaptinmi qunqayllamanta upallarparirqa. Manas puriyta atinchu, chakinkunas k’aspihina sayarayasqa. ¿Imanasqa? Huk asnupa karunanta rikuspa sunqun, tukuy kuwirpunpas takyarparirqa. ¡Chaymi! ¡chaymi! Manam pantaymanchu. Wayrachaypa qaranmi. ¡Qawaykuy! Manapunim pataymanchu– chayta niptinsi dun Pepichapa kuwirpun k’atatarparisqa. Asnutayá aypayta munasqa. Chay karunaqa allquypa qaranwan ruwasqachus-hinam kachkan, utaq manachu, nispas dun Pepicha ancha llakisqa nisqa.
¿Imanasunki dun Pepicha? ¡Qasillaykuy taytay! ¿Imatataq rikurqanki? ¡Niykuway, ama hina kaychu! ¡Willaykuway taytitu! yanapanaypaq– makinta hap’ispa, llakipayaspa duña Lula, niykusqa.
¡Malditos! ¡supaykuna! Manaraqmi ancha ñawsachu nitaq upachu kani. ¡Chaymi, Lulita! ¡Yanapaykuway! Hakuchik dun Robertopa wasinta. Tapusaqpunim maypim chay karunata tarirqa– ancha llakisqa allillamanta, dun Pepichaqa nispa nisqa.
Dun Pepicha, yanapasaykim; ichaqa mikukuyraq. Miski yuyu pikantim suyachkasunki, chaymanta maytapas pusasqayki. ¡Ama llakikuychu, taytay! ¡Pusasqaykim!
Lulita, machuchata llakipayaspa, awilunhinata kuyakurqa. Mikuyta usyaptinkus dun Robertopa wasinman pusarqa. Dun Pepicha wasita chayaspa raku kunkanwan nirparisqa: Imaynallam Roberto. ¿Maypitaq chay karunata, rumi qawanpi kaqta, tarirqanki? ¡Niykuway! ¿Qawarqankichu ima layam kasqanta?– nispas, kallpachakuspa dun Pepicha, nisqa.
Dun Pepicha, yaykuykamuy taytay, tiyarikuy, qampas duña Lula– nispas nisqa allin kunkawan.
¿Maypim chay karunata tarirqanki? Wayrachaypa qaranmi. Machucham kani ichaqa manam witachu. ¡Niykuway, ama hina kaychu! Yachaytapunim munani, nispas dun Pepicha rimaykusqa. Mirmakapim rantirqani yaqa huk killaña. Achka karunakunam karqa, llapanmanta kaymi anchata gustawarqa, millmasapa kaspa kusam ichinaypaqpas. Yaqa llama qarahinam llampulla kaptin, nispas dun Roberto nisqa.
Ancha llakisqa, tukuy laya pinsamintukunawan, dun Pepicha, Lulapa rikranmanta hap’irikuspa nisqa: Haku Lulita, kaypim manañam imatapas ruwasunchu– nispas punkuman puririsqaku. Dun Pepicha, ¿imanasqam ñuqawan phiñakunki? ¿Karunamantachu? Munaptiykiqa, qampaqmi kanqa, sunquymi p’akikun chaynata qawaptiyki. ¡Amaña llakikuychu! Chaynas nisqa dun Roberto nirqa.
Punkuman chakaspa, dun Pepicha, allillamanta muyurirparisqa karunata qawarinanpaq hinaspa qunqayllamanta duña Lulapa rikranmanta such’urparispa pampaman chayarparisqa mana Lula nitaq pipas hap’iyta atichkaptin. Dun Roberto phawayllaña asuykuptin, Pepichaqa ayañam kasqa. Pasakusqa kuyasqa Wayrachanwan huk mana riqsisqa llaqtapi tupanankupaq.


text:
Iwana
Iwana (kichwa simipi: hayampi[1]) (familia Iguanidae) nisqakunaqa huk yura icha aycha mikhuq qaraywakunam, Awya Yalapi, Usyanyapipas kawsaq.
Lliwmanta aswan hatun Iwanaqa pakasum, yura mikhuq, iskay mitrukama hatun iwanam. Huk rikch'aqkunaqa ayampim (aycha mikhuq), lluku-lluku (shampillu), pasarantu (puka kunkanta punkichin), qaraypuka, wisun.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Kichwa Yachakkukkunapa Shimiyuk Kamu hayampi iguana
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Iwana


text:
William Henry Bragg
William Henry Bragg sutiyuq runaqa (2 ñiqin anta situwa killapi 1862 watapi paqarisqa Cumberland llaqtapi - 12 ñiqin pawqar waray killapi 1942 watapi wañusqa London llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq Pachaykamay yachaqq mi qarqan.
1915 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).
Taytan: Robert John Bragg; Maman: Mary Wood.
Ñawpa warmi: .
Churinkuna: (?) William Lawrence Bragg.
Alma mater: King William's College wan Trinity College Cambridge Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: William Henry Bragg.


text:
1Ñuca c'uyashca huahuacuna, cancuna ima millaita ama rurachun nishpami, caicunataca quillcani. Maijan ima millaita rurashca cajpipish, ñucanchijmanta Yayahuan Rimajta charinchijmari. Paica, cashcata ruraj Jesucristomi. 2 Paica, ñucanchij juchacunamanta huañushpa, tucui ñucanchij juchacunata anchuchijmari. Mana ñucanchij juchacunallamantachu huañurca, ashtahuanpish tucui cai pachapi causajcunapaj juchacunamantapishmi huañurca.
3 Dios mandashcacunata caźushcapimi, Paita rijsij cashcataca ñucanchijllataj yachai tucunchij. 4 Maijanpish: «Ñucaca, Diosta rijsinimi» nishpapish, Pai mandashcacunata mana pajtachishpaca, llullallami. Cashcatataj yachachishcataca, manaraj entendishcachu. 5 Ashtahuanpish Dios imalla nishcata rurajmari, Taita Diosta c'uyashcatatajca ricuchin. Chashna cashpami ñucanchijca, Paihuan shujlla cashcataca yachanchij. 6 Maijanpish ‘Dioshuanmi cani’ nijca, Jesucristo causashca shinallatajmari causana.
7 Huauquicuna, panicuna, mana ima shujtaj manaraj mandashca mushujtachu cancunamanca quillcani. Callarimanta cancuna yachashca, ñaupa mandashcallatatajmi quillcani. Chai ñaupa mandashcataca, ñamari callarimanta uyashcanguichij. 8 Shina cajpipish, mushujta mandacuj shinamari quillcani. Caitaca, Jesucristo rurashca shinallataj, cancunapish ruranatajmi canguichij. Ñamari amsaca chingarimucun, cunanca achijyachij luztajmari ña achijyachicun.
9 Maijanpish, ‘Achijyachij luzpimi causani’ nishpapish, paipaj huauquita p'iñajca, amsapirajmi causacun. 10 Paipaj huauquita c'uyajca, achij luzpimi causacun. Paitaca, ña mana ima ñitcachi tucungachu. 11 Ashtahuanpish paipaj huauquita p'iñajca amsapimi, amsallapitajmi causacun. Chai amsallataj ñahui mana ricujta shina rurajpimi, maiman ricushcatapish mana yachan.
12 C'uyashca huahuacuna,
Diosca cancunapaj juchacunataca, Jesucristomantami perdonashca.
Chashna cajpimi, cancunaman caita quillcani.
13 Yayacuna, ima manaraj tiyajpi ña Tiyajta yachaj
chayashcamantami, cancunaman quillcani.
Q'uipalla huiñaicuna, cancunaca diablota mishashcanguichijmari.
Chaimantami cancunamanpish quillcani.
Huahuacuna, cancunapish Yaya Diosta rijsinguichijmi,
cancunamanpish quillcanimi.
14 Yayacuna, cancunaca ima manaraj tiyajpi,
ñaupamanta ña tiyajta rijsinguichijmi.
Chaimantami cancunaman quillcani.
Q'uipalla huiñaicuna, cancunamanca sinchi crijcuna cajpi,
Diospaj Shimitapish shungupi huaquichijcuna cajpi,
diablotapish mishajcuna cajpimi cancunamanca quillcani.
Cai pachataca ama c'uyaichijchu
15 Cancunaca cai pachatapish, cai pachapi imalla tiyajcunatapish ama c'uyaichijchu. Cai pachata c'uyajca, Yaya Diostaca mana c'uyanchu. 16 Cai pachapi tiyaj millai munaicunapish, ñahuihuan ricushpa munana mana allicunapish, charishcacunahuan jatun tucunapish mana Diosmanta shamunchu, cai pachallamantatajmi shamun. 17 Cai pachaca tucui millai munaicunandij chingaringallami. Ashtahuanpish Taita Dios munashcata rurajca, huiñaita causacungallami.
Cristo tucujcunamanta huaquichiringuichij
18 C'uyashca huahuacuna, ñamari tucuri punllacuna chayamushca. ‘Cristota p'iñashpa, Cristo tucushpa shamuj tiyangami’ nishcata uyarcanguichijmi. Cancuna uyashca shinallataj ñamari Cristota p'iñajcunaca achcacuna tiyan. Chaita ricushpami chai tucuri punllacuna ña chayamushcataca yachanchij. 19 Paicunaca ñucanchijpurallamantatajmi llujshirca. Ñucanchijpurapi cashca cashpapish manapish ñucanchijpurachu cashca. Ñucanchijpura cashca cashpaca, ñucanchijllahuantajmi saquirinman carca. Mana tucuicuna ñucanchijpura cashcata yachachunmi chashna tucushca.
20 Ashtahuanpish cancunaca Jucha illaj Dios cushca Espirituta charishcamantami, tucuita yachanguichij. 21 Cashcatataj yachachishca cai shimicunata mana yachajpi, yachachun nishpaca mana quillcanichu. Ashtahuanpish cashcatataj yachanataca cancunallataj yachanguichijmi. Chaimantami cancunamanca quillcani. Cashcatataj yachachishca shimicunamantaca ima llulla mana llujshinchu. 22 ¿Pitaj llulla? “Jesusca, mana Quishpichij Cristochu” nijmi llulla. Chashna nijca, Cristota p'iñajmi. Yayatapish, Churitapish ‘Mana tiyanchu’ nijmi Cristota p'iñajca. 23 ‘Jesusca mana Diospaj Churichu’ nijcunaca, mana Yaya Diospajchu. ‘Jesusca Diospaj Churimi’ nijca, Taita Diospajmi.
24 Cancunaca, callarimanta uyashcata shungupi alli huaquichichij. Callarimanta imalla uyashcata shungupi huaquichishca cashpaca Churihuanpish, Yayahuanpish shujllami canguichij. 25 Jesucristoca huiñai causaitamari, ñucanchijmanca cusha nirca.
26 Llullashpa cancunata crichisha nijcuna tiyajpimi caicunataca quillcani. 27 Shina cajpipish, cancunaca Jesucristo cushca Espiritutami chasquircanguichij. Chaimanta mana pi shujtaj yachachijta charina tucunguichijchu. Cancunaman cushca Espiritumi cashcatataj tucuita yachachicun. Shina cajpica, Diospaj Espíritu yachachicushca shinallataj Jesucristohuan causaichijlla.
Diosmantaca amataj ch'icanyashunchijchu
28 Cunanca c'uyashca huahuacuna, Jesucristo ricurijpi mana manchashpa ñahui ñahui ricuringapaj paihuan shujlla caichijlla. Chashna cashpami Pai shamujpi Paipaj ñaupajpica, mana pingarishpa anchurina tucushun.
29 Jesucristotaca cashcata ruraj cashcatami rijsinguichij. Shinallataj pipish cashcata ruraj cashpaca, Diospaj huahua cashpa chashna cashcata yachaichij.


text:
Ima ruraypas, ima llamkaypas llapan runakunawan kuska rimanakuspa rurasqa kananpaq rimanakuyku, chayqa Hatun Kamachinanmanhina apakunqa, llapan organizacionkuna, llaqtapi kaq institucionkunapas yanapakunanku; ichaqa partidos políticos nisqa aswantaqa yanapakunanku.
Chaykuna qispichinapaqmi Estado nisqaqa:
(a) Derechus políticos nisqa yuyasqalla kananpaq, allin qawasqalla apakunanpaqmi kamachikuykunata churanqa.
(ch) Partidos políticos nisqa ñawpaqman allin kallpanchasqa purinankupaq, mana chinkapunankupaq ima kamachikuykunata churallanqataq, chaymi allinllapi purinapaq, chuya chuyata qullqitapas aparinankupaq, rurayninkunatapas riqsichinankupaq yanapay kallanqataq.
(h) Perú hatun suyupi, suyunkunapipas, llaqtankunapipas lliw kamachiqkunaqa chuya chuya akllakuypi yaykunqaku.
(i) Chay akllanakuypiqa llapallan llaqta runakunam umalliqniyuq, kamachiqniyuq kananku, karupiña tiyaq runakunapas, campupiña, yunka suyupiña tiyaqkunapas umalliqniyuqmi kananku, manam pisi kasqankuraykuchu qunqasqa kananku.
(k) Ima ruraypas, ima llamkaypas llapan runakunawan kuska rimanakuspa rurasqa kanqa, chayqa Hatun Kamachina nisqanmanhina apakunqa, llapan organizacionkuna, llaqtapi kaq institucionkunapas, Partidos Políticos nisqakunapas yanapakunanku.


text:
Yosif Stalin
Iosif Vissarionovič Džugašvili (rusu simipi: Иocиф BиccapиoHoBич ДжyraшBили, kartul simipi: იოსებ ჯუღაშვილი) sutiyuq runaqa (18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1878 paqarisqa Gori llaqtapi, Kartulsuyupi, 5 ñiqin pawqar waray killapi 1953 wañusqa Moskwa llaqtapi), Yosif Stalin (Иocиф CTaлиH) nisqapas, Suwit Huñup pusaqnin karqan 1924 watamanta Leninta qatispa 1953 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1922 watamanta 1953 watakama, tiranu hinas qhapaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yosif Stalin.


text:
Kawallupi puriy
Kawallupi puriy nisqaqa kawallup wasanpi tiyaspa runap puriyinmi kawalluta purichispa.
Ñawpa pacha runap lliwmanta aswan utqaylla apaykachananmi karqan. Chayraykum chaski runakuna, awqaqkunapas kawallupi puriq karqan. Kunan pacha iskaymuyu, antakuru, antawa huk apaykachana kaptinmi, manañam sapsi apaykachanachu. Ichataq kunanraq kurku kallpanchaymi, kawallu yallinakuykunam.
Tawantinsuyupiqa manam kawalluta riqsirqankuchu. Hinaptinqa kawalluyuq ispañul awqaqkuna inka wamink'akunata aypallas atiparqan.
Chinchay Awya Yalapi inkill pampakunapitaq chakuq indihina runa llaqtakunapas kawallupi puriqsi karqan, ahinataq Lak'ota, Shayen (Tsitsistas, Cheyenne) hukkunapas.


text:
Pukallpa
Pukallpa (Puka Allpa) (kastilla simipi: Pucallpa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Ukayali mayu patanpi, Ukayali suyup uma llaqtanmi. Pukallpapiqa 180.000 runakunam kawsachkanku.
Yuyarina
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Miami-Dade County, Florida, USA
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pukallpa.
- Saywitu: Ukayali suyu
- Virtualperu.net: Pucallpa (inlish simipi)


text:
Yanapa:Wikipidiya Yanapana
Wikipidiya nisqaqa qispi insiklupidiyam, lliw tiksimuyuntinpi munaqlla runakunap qillqasqan. Kay qatiq qillqakunaqa yanapasunkichik, ñawirinaykichikpaq, qillqanaykichikpaq, kay Wikipidiyata allinchanaykipaqpas.
Kaymi Qhichwa simimanta pisilla yanapay, kastilla rimaqkunapaq
(ayuda sobre el quechua para hispanohablantes).
Qallariy simi
Kamachinapas rikch'anapas
Chasninapaq
Ñawparikusqa yanapay
Huk rimaykunapi Wikipidiyakunapi yanapana p'anqakuna
Si no encuentras la información que buscas, puedes preguntar en
donde seguro que algún usuario intentará ayudarte.


text:
Herbert Blaize
Herbert Augustus Blaize sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin hatun puquy killapi 1918 watapi paqarisqa Beausejour llaqtapi - 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi wañusqa St. George's, Grinada llaqtapi) huk Grinada mama llaqtayuq pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Dame Venetia Blaize
Churinkuna: Norma Blaize, Carol Jerome, Marion Fleary, Samuel Blaize, Marvin Blaize, Christopher Blaize.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Herbert Blaize.


text:
Jesusca alli Michijmi
1Corral punguta mana yaicushpa, maitapish huichiyashpa Ovejacunapajman yaicujca shuhuami, chapashpa huañuchijmi, chaica chashnatajmari. 2 Ashtahuanpish ovejacunata michijtajca, pungutami yaicun. 3 Paimanmi corralpi cuidajca, punguta pascashpa ricuchin. Ovejacunaca, michij rimajtaca uyanmi. Michijca paipaj ovejacunataca, shutipi cayashpami llujshichin. 4 Tucui paipaj quiquin ovejacunata canllaman llujshichishpaca, paicunata ñaupashpami rin. Ovejacunaca, michijpaj rimaita rijsishcamantaca catinllacunami. 5 Ashtahuanpish mana rijsishcataca mana catinchu. Mana rijsishcacunapaj rimaita uyashpaca, mancharishpa, maitapish rinllacunami– nircami.
6 Jesús cai parlohuan yuyachijpica, paicunaca imata nisha nishcata mana entendircacunachu.
7 Chaimantami, Jesusca cutin cashna nirca: «Ñucami ovejacuna yaicuna Pungu cani, chaica chashnatajmari. 8 Tucui Ñucapaj ñaupa shamujcunaca shuhuacunami, chapashpa huañuchijcunami carca. Chaimantami ovejacunaca, mana uyarcacuna. 9 Ñucaca Pungumi cani. Pipish Ñucamanta yaicujca, quishpiringami. Corralman yaicungami, llujshingami, micunatapish japingami. 10 Shuhuaca shuhuangapaj, huañuchingapaj, tucuchingapajllami shamun. Ñucaca causaita charichun, yallijta charichunmi shamurcani.
11 Ñucaca, alli Michijmi cani. Alli Michijca, ovejacunamantaca quiquin causaitami cun. 12 Ashtahuanpish cullquiraiculla michijca, mana michijtajchu, ovejacunapish mana paipajchu. Chaimantami atuj shamujpica, shitashpa miticugrinlla. Atujca ovejacunataca japishpa apanllami, caita chaita callpachinllami. 13 Chashna cullquiraiculla michijca miticunllami. Cullquimantalla michicushcamantaca, ovejacuna imapish tucuchun shitashpa rinllami.
14 Ñucaca, alli Michijmi cani. Ñuca ovejacunataca rijsinimi, paicunapish Ñucataca rijsinmi. 15 Ima shinami Yayaca ñucata rijsin, chashnallatajmi Ñucapish Yayataca rijsini. Ñucaca ovejacunamanta causaita cunimi.
16 Mana cai corralpi caj shujtaj ovejacunatapish charinimi. Paicunatapish pushamunatajmi cani. Paicunapish Ñuca rimashcataca uyangacunami. Shuj canllallami tucunga, shuj Michijllami tiyanga. 17 Cutinllataj chasquingapaj Ñuca causaita cushami. Chaimantami, Yayaca Ñucata c'uyan. 18 Pi mana Ñuca causaitaca quichui tucunchu, Ñucallataj huañusha nijpimi huañuchingacuna. Ñucallataj huañui tucunimi, Ñucallataj causari tucunimi. Ñuca Yayallatajmi chashna rurachun mandarca» nircami.
19 Chashna huillashcata uyashpaca, judiocunaca cutinllatajmi paicunapura ch'ican ch'icanta yuyashpa rimanacurcacuna. 20 Paicunapuramanta achcacunami: «Paica supai japishca, muspamari. ¿Imapajtaj uyacushunpish?» nircacuna. 21 Cutin shujtajcunaca: «Chashna shimicunataca supai japishca cashpaca, mana rimanmanchu. Supaica mana ricujcunapaj ñahuicunataca, ¿pascai tucunchari?» nircacunami.
Jesusca Diosllataj cashcatami huillashca
22 Jerusalenpica chiri punllacunapimi, Diospaj huasita mingashcata yuyarina fiestata ruracurcacuna. 23 Chai fiestapimi Jesusca Diospaj huasipica, Salomón shuti corredorpi puricurca. 24 Chaipi puricujpimi, judiocunaca muyujta shayarishpa Jesustaca:
–¿Maicamataj ñucanchijtaca muspachishpalla charisha ninguiari? Canllataj Cristo cashpaca, ña alli huillaiari– nircacunami.
25 Chaimantami Jesusca, cashna cutichirca:
–Ñamari huillarcani, cancunallataj mana crisha ninguichijca. Ñuca Yaya mandajpi Ñuca imalla rurashcacunata ricushpallataj, yuyaita japinamari canguichij. 26 Ashtahuanpish ña nishca shina, cancunaca mana Ñuca ovejacuna cashcamantami mana cringuichij. 27 Ñuca ovejacunaca Ñuca rimashcata rijsinmi, Ñucapish paicunata rijsinimi, Ñucataca catinllacunami. 28 Ñucaca paicunamanca huiñai causaitami cuni, paicunaca manataj chingaringachu. Ñuca maquimantaca, pipish manataj quichungachu. 29 Ñucaman cuj Ñuca Yayaca, tucuicunata yalli jatunmari. Ñuca Yayapaj maquimantaca, pipish manataj quichui tucunchu. 30 Ñucapish, Yayapish shujllami canchij– nircami.
31 Shina nijpi judiocunaca rumihuan shitashun nishpami, cutin rumicunata japircacuna. 32 Chaimantami Jesusca:
–Ñuca Yaya rurachun cachashca allicunataca, achcatamari rurashpa ricuchircani. ¿Maijan chaicunamantataj rumihuan shitashun ninguichigari?– nishpa tapurca.
33 Chashna nijpi judiocunaca:
–Allita rurashcamantaca, mana rumicunahuan shitashun ninchijchu. Ashtahuanpish runa cashca jahua, ‘Diosmi cani’ nishcamantami, rumicunahuanca shitashun ninchij– nircacunami.
34 Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–¿Cancunata Mandashpa Quillcashcapica: “ ‘Dioscunami canguichij’ nircanimi” nicuntaj shiná? 35 Manaca Diospaj Shimica llullangachu. Chaipica Taita Diosca, Paipaj Shimita chasquijcunatami, “Dioscunami canguichij” nishca. 36 Chaita yachashca jahuaca, ¿ima nishpataj Ñucataca: “Runa cashca jahuamari ‘Diosmi cani’ ningui” nishpa p'iñanguichij? Ñucatacarin Yaya Diosllataj Paipajlla ch'icanyachishpamari, cai pachaman cachahuarca. Chaimantami, ‘Diospaj Churimi cani’ nini. 37 Ñuca Yaya rurachun nishcata mana ruracujpica, Ñucataca ama crichijchu. 38 Ashtahuanpish Yaya rurachun nishcata ruracujpica, Ñucata mana crishpapish, chai rurashcacunallatapish crichigari. Chaita crishpami Ñucaca Yayahuan, Yayaca Ñucahuan shujlla cashcataca, alli yachanguichij– nircami.
39 Chashna nishcamanta cutintaj japishun nijpica Jesusca, paicunapaj maquimantami llushpirishpa rirca.
40 Chaimantaca, Jordán yacu ch'imbanijpi, ñaupaman Juan bautiźacushcaman tigrashpami, chaipi saquirirca. 41 Achcacunami Paipajman shamurcacuna. Paicunaca: «Juanca, ima milagrocunata mana rurashca cashpapish, cai runamanta pai imallata huillashpaca, manatajmari llullashcachu» nircacunami.
42 Chaimantami chaipica, achcacuna Jesusta crircacuna.


text:
PIKUNAN
CH’USTIKUNKU?
Sichus huq runa, chama (alegre) sonqonwan, sapa p’unchay kusisqalla kawsakun, chayqa
cheqaq runamanmi tukuyakapun. Ñawpaqchus millay runa, awqa runa, qechukuq runa karan,
chaymantataq imaymana allin ruwaykunawan sapa p’unchay ñawpaq uyanta wijch’upushan,
hoq p’unchaypitaq ch’ustisqa runaman tukurakapun. Chay runatan ñoqanchis ch’ustisqa
runa nispa ninchis, nispa sutichapunchis.
Hinallatachu kay kimsa ñeqen waranqallita chaskishanchis? Manachu sonqonchispi ñawpaq
runayninchista ch’ustikuyta yuyaranchis? Kikillanchu kay mosoq waranqallita purisunchis?
Huq Apusimipin qhawarinchisman: “machu kayniykichista ch’ustikuychis, mosoq runawantaq
p’achallikuychis”.
Askha runakunan kunan p’unchaykunapi sutinkumanta ch’ustikuyta munashanku. Cheqaq
sutinkutan ch’ustikuyta munakapunku. Sutinkumantas wakin runakunaqa p’enqakunku.
Manañas inkakunaq churinkuna kayta munankuchu. Imaraykun kayta ruwayta munashanku?
Kunanqa manayá inka runa kayta munankuchu. Paykunas español runakuna kayta
mushanku. Ichapaschá inglés runakuna, europa runakuna kayta munashanku.
Ichapaschá japones runakuna kayta munarakapunku.
Chaymantataq
manaña Runasiminchista rimaytapas munapunkuchu. Kunanqa ninku: inglés rimayta
munani, alemánta rimayta munani, francéstan rimayta munashani, mayqen
rimaykunatapas rimayta munashanku, Runasiminchistataq manaña rimaripuyta munankuchu.
Sichus ñoqanchis Runasiminchispi paykunata rimaripunchis, chayqa, “Iman chayqa?,
Imatan rimashanki?” Nispa nipuwanchis. Hina kaqtinqa: imapunin kay runakunapi, sonqonpi,
yuyayninkupi ruwakushan? Manachu yuyarishanku, maymantan kanku, pikunan taytamamankuna
kanku? Manachu yuyarishanku, may llaqtamantan kasqankumanta, mayqen llaqtapin qespirimuranku,
pikunan ayllumasinkuna kanku. Arí, chay runakunaqa kusatapunin yuyarishanku.
Chaykunaq
saphinqa, español suwa runakunapin kashan. Europa runakunapin kashan.
Askha unaymantañan kay saphikunaqa wiñashan. Kaykunamanta rimarisunchis:
Kunan p’unchaykunapin mana llank’ay kanchu. Chay warmikuna, chay qharikuna, chaqhay
llaqtakunamanta, karu llaqtakunamanta, yachayninkuta tukuspa, hatun llaqtakunaman
astakapunku, sapallanchus, wayqepanachus, pikunawanpas, astakapunku. “Chaqhay hatun
llaqtapin runa kasaq”, nispa, “hatun runan kasaq”, nispa. Kay hatun llaqtakunapitaq,
antisuyu runakuna, kuntisuyu runakuna, chinchaysuyu runakuna, qollasuyu runakunaqa,
mana imatapas ruwayta yachankuchu, mana imapipas llank’ayta yachankuchu. Qori qolqetaq
hap’iyta munashanku, mana imatapas ruwayta yachaspa, mana imapipas llank’ayta yachaspa.
Hina kashantintaq, qolqechanku tukurakapun, sarachanku, papachanku, tukurakapun.
Manañas qoqao kanñachu. Chayqa, ancha phiñasqa, ancha ñakasqaman tukurakapun, cheqaq
kaynintataq ch’ustikuyta munarapushan.
Yuyarisunchis
wakinkunata: cheqaq suti t’ijrasqan, pantasqa suti. (Tergiversación de algunos apellidos
y nombres de lugares):
Qespi = vidrio, transparente (Quispe)
Choqe = oro fino de mas de 22 kil. (Choque)
Wamani = aguilucho, pollo de águila (Huamaní)
Waman = halcón (Huamán)
Wallpa = gallina, ave (Huallpa)
Willka = santo, sagrado (Vilca)
Qhari = varón (Cari)
Puka allpa = tierra colorada (Pucalpa)
Wanka willka = roca sagrada (Huancavelica)
Ch’unpi willka = cinturón sagrado (Chunbivilcas)
T’itu = provindencia, prevención (Tito)
Kaykunata hinan, askhallatañan tarisunchisman. Kunanqa, cheqaqtachu rimashanchis?
Hinatapunin wakin runakunaqa ch’ustikuyta munanku.


text:
Asamoah Gyan
Asamoah Gyan sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin ayamarq'a killapi 1985 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Asamoah Gyan.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Asamoah Gyan.
- Gyan Asamoah's profile, stats & pics
- Official site profile
- Asamoah's Stats Page – RAI Sport
- Asamoah Stats Page – Gazzetta dello Sport
- Fifa 2006 World Cup Profile
- Asamoah Gyan Profile on ESPN