text:
62 Kaq Willakuy: Davidpa ayllunpi sasachakuykunamanta
JERUSALEN llaqtapi David kamachikuchkaptinmi Jehová Diosqa Davidpa tropankunata yanaparqa enemigonkunata vencenanpaq. Canaan allpata Israel runakunaman qonanpaqmi Jehová Diosqa prometerqa. Hinaptin Jehová Dios yanapaptinmi tukuy chay allpakunata dueñochakurqaku.
Davidqa allin kamachikuqmi karqa. Payqa Jehová Diostaqa kuyanmi. Chaymi Jerusalenman yaykuruspan Jehová Diospa contrato baulninta chay llaqtaman aparqa. Davidqa templotam hatarichiyta munan chaypi Diospa baulninta churananpaq.
Chay watakunallapim Davidqa huchallikururqa. Payqa yacharqam hukpa kapuqninta hapikuruyqa mana allin kasqanta. Ichaqa Davidmi tarden law palacionpa qatanpi kachkaspan buenamozallaña warmita rikururqa. Payqa Betsabey sutiyoq warmim, qosanñataqmi Urias sutiyoq Davidpa soldadon karqa.
Davidqa Betsabeyta munapayaruspanmi palacionman pusarachimurqa. Betsabeypa qosanñataqmi Israel runakunapa enemigonkunawan peleachkarqa. Hinaptinmi Davidqa Betsabeywan puñururqa, chaymantam yacharurqa wiksayakurusqanta. Chaymi Davidqa mancharikurqa hinaspa tropakunapa jefen Joabwan llumpay peleaq tropakunapa puntanman Uriastaqa churarachirqa chaynapi wañunanpaq. Urias wañuruptinmi Davidqa Betsabeywan casarakurqa.
Jehová Diosmi Davidpaq llumpayllataña piñakururqa. Hinaspanmi Natanta kacharqa Davidman huchachananpaq. Dibujopim Natanpas chaynataq Davidpas kachkan. Davidqa huchapakusqanmanta pesakuspa wanakuptinmi Jehová Diosqa mana wañuchirqachu. Hinaspam Jehová Diosqa nirqa: ‘Chay mana allinkunata rurasqaykimanta desgraciatam kikikipa familiallaykimanta apamusaq’ nispa. ¡Mayna sasachakuykunaraq Davidpaqqa karqa!
Puntataqa, Betsabeypa wawan wañururqa, chaymantam Davidpa mayor kaq churin Amnon panin Tamarta abusarurqa. Chayta rurasqanmantam Davidpa churin Absalonqa Amnonta wañurachirqa. Chaymantañataq Absalonqa achka runakunawan kuyarachikuspa kikillanmanta reypaqña hatarikurqa. Hinaptinmi Davidpa runankuna Absalonpa runankunata vencerurqaku hinaspa Absalontapas wañurachirqaku. Cheqaptamá Davidqa sasachakuykunawan ñakarirqa.
Chayna sasachakuykuna kachkaptinmi Betsabeyqa Salomon sutiyoq Davidpa churinta wachakurqa. Chaymanta David machuyaruspa onqochkaptinmi churin Adoniasqa kikillanmanta reypaqña hatarirurqa. Hinaptinmi Davidqa Salomonpa umanman Sadoc sutiyoq sacerdotewan aceiteta tallichirqa reypaq churarusqanta qawachinanpaq. Chaymantañam Davidqa wañukurqa 70 watanpi. 40 watatam kamachikamurqa. Hinaptinmi Salomonña reyqa karqa.
2 Samuel 11:1-27; 12:1-18; 1 Reyes 1:1-48.
Tapukuykuna
- Jehová Diospa yanapasqanwan, ¿imataq Canaan allpapiqa pasarqa?
- ¿Imataq pasarqa David palacionpa qatanpi kachkaptin?
- ¿Imanasqataq Jehová Diosqa Davidpaqqa piñakururqa?
- ¿Pitataq dibujopi qawasqaykiman hina Jehová Diosqa kacharqa Davidta huchachananpaq, hinaspa Davidtaqa imakuna pasanantataq payqa nirqa?
- ¿Ima sasachakuykunataq Davidpaqqa karqa?
- ¿Pitaq Israel nacionpi reyqa karqa David wañuruptin?
Sapaq tapukuykuna
- 2 Samuel 11:1-27 nisqanta leey.
a) ¿Imaynatam Jehová Diosta serviyqa mana huchallikunanchikpaq yanapawanchik?
¿Imaynatam Davidqa huchallikunanpaq sonqonpi mana allinkunata hatallirqa, chayna pasasqanqa imaynatam kay tiempopi Jehová Diosta serviqkunata anyawanchik? (2 Sam. 11:2; Mat. 5:27-29; 1 Cor. 10:12; Sant. 1:14, 15.)
- 2 Samuel 12:1-18 nisqanta leey.
¿Imatam yachanmanku congregacionpi ancianokuna chaynataq tayta-mamakunapas Natanpa imayna Davidta consejasqanmanta? (2 Sam. 12:1-4; Pro. 12:18; Mat. 13:34.)
¿Imanasqataq Jehová Diosqa Davidta llakipayarqa? (2 Sam. 12:13; Sal. 32:5; 2 Cor. 7:9, 10.)


c: text/html

text:
Lech Kaczyński
Lech Aleksander Kaczyński sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin inti raymi killapi 1949 watapi paqarisqa Warszawa llaqtapi - † 10 ñiqin ayriway killapi 2010 watapi wañusqa Smolensk llaqtapi ). Pulunya mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku.
2005 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Pulunyapa Umalliqnin karqan.
2002 watamanta 2010 watakama ñawpaq kuti Warszawapa Kurakanin karqan.
Tayta: Mama:
Ñawpaq warmi: Maria Mackiewicz
Churinkuna: Marta Kaczyńska.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lech Kaczyński.
- Biografía en español por Fundación CIDOB

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Apulu munisipyu
Apulu munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Apolo) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Franz Tamayo pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki
- Mayukuna: Beni mayu - Qaqa mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna: Chalalan qucha - Santa Rusa qucha
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa qhichwa (Apulu qhichwa simi), kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
1
Ri Judas nuya' rutzil kiwech ri nimanela'
1Yin Judas, in jun chike ri rusamajela' ri Jesucristo y rach'alal ri Santiago, ninteq k'a el re wuj re' chiwe rix, ri ix ajowan y ix oyon roma ri qatata' Dios, ri chuqa' kan ix chajin roma ri Jesucristo. 2Ja ta k'a ri joyowanik, ri uxlanen y ri ajowabel ri nuya' ri Dios, xtik'oje' pa taq iwánima y kan ta k'iy ri xtik'ul.
Ri yeya'on tijonik ri xa man e qitzij ta
3Wach'alal ri yalan yixinwajo', yin kan janila k'a wajowan chi nutz'iban ta el jun wuj chiwe, pa ruwi' ri qakolotajik. Jak'a wakami ninna' chi k'atzinel ninbij chiwe chi rik'in ronojel iwánima tiwojqaj ri utz taq tijonik ri xeqak'ul toq xqanimaj ri Jesucristo, tijonik ri man nijalatej ta, ri xjach chike ri e ralk'ual ri Dios. 4Yin nintz'ibaj k'a el re wuj re', roma rik'in q'oloj xe'ok-apo chi'ikojol winaqi' ri nikiya' jun chik ruwech tijonik chiwe, y re' kan man jun xnaben. Ri winaqi' ri' kan k'iy chik k'a q'ij tibix-pe pa kiwi' roma ri Dios, chi xtipe ri nimalej ruk'ayewal pa kiwi'. Y roma ketaman chi ri Dios nukuy qamak, rije' kan rik'in chik ri' xkikuquba-wi kik'u'x richin yekibanala' ronojel ruwech etzelal. Y chuqa' rije' kan man nikinimaj ta chi xaxe ri Jesucristo ri ajaw ri k'o pa qawi'.
5Y wakami ninwajo' k'a ninnataj chiwe ri xuben ri Dios ojer kan. Rix iwetaman chi ri Dios xerelesaj-pe ri qati't-qamama' chupan ri ruwach'ulew Egipto. Jak'a toq xekolotej yan pe, k'ari' xeruk'is ri man xkikuquba' ta kik'u'x rik'in. 6Keri' chuqa' xuben ri Dios kik'in ri ángel ri man xqa' ta chikiwech ri akuchi e ruya'on-wi y xa xkiya' kan ri samaj ri ruya'on pa kiq'a', y xe'el-pe pa kachoch chila' chikaj. Jak'a re wakami ri Dios rubanon chike chi e ximil ri akuchi ruyon q'equ'm k'o. Chiri' e yakel-wi, koyoben ri q'ij toq xtiq'at-tzij pa kiwi'. 7Y keri' chuqa' xuben chike ri ojer taq winaqi' ri xek'oje' pa taq tinamit Sodoma y Gomorra y ri ek'o-apo chikinaqaj. Re winaqi' re' xemakun chi achi'a' chi ixoqi', kan xkikanola-ki' richin xemakun. Ri achi'a' man xekajo' ta ixoqi', xa kik'in chik achi'a' xek'oje-wi-qa. Roma ri' konojel ri winaqi' ri', ri Dios xeruya' pa q'aq' ri nik'at richin jantape'. Y re' richin nuk'ut chiqawech ri xtikik'uluwachij ri winaqi' ri nikik'uaj itzel k'aslen.
8Keri' chuqa' ri achik'anela' ri', ri nikiya' tijonik ri man e qitzij ta, rije' nikitz'ilobisaj ri kich'akul, niketzelaj ri ruq'atbel-tzij ri Dios y yech'on itzel chikij ri ángel. 9Jak'a ri arcángel Miguel, stape' k'o janila ruchuq'a' y ruq'ij chikiwech ri ch'aqa' chik ángel, man kan ta xik'o ruwi' ri ch'abel ri xubij chire ri Itzel-Wineq toq xkiben oyowal chirij ri ruch'akul ri Moisés. Rija' xaxe k'a kere' xubij: Ja ri ajaw xtiya'on pan awi' ri ruk'amon chawe, xcha' chire. 10Jak'a ri winaqi' ri nikiya' ri man qitzij ta tijonik, xa itzel yech'on chirij ri man q'axineq ta chikiwech. Ri ti juba' ri ketaman rije', ketaman achi'el ri chikopi' ri man yech'obon ta. Y jari' ri nikikusaj richin nikitz'ilobisaj ri kik'aslen.
11Kan toq'ex k'a kiwech ri winaqi' ri', roma xa kan achi'el ri itzel k'aslen ri xuk'uaj ri Caín ojer kan, jari' chuqa' ri kik'uan rije'. Y chuqa' nikiben achi'el xuben ri Balaam ri xa ja ri ch'akoj méro ri xurayij. Chuqa' rije' kan nikipaba-ki' chuwech ri Dios, achi'el xuben ri Coré y roma ronojel ri mak ri', xkek'is konojel. 12Ri winaqi' ri' xa nikik'en-pe ruk'ixbilal toq rix nimol-iwi' rik'in ajowabel y junan niben jun wa'in. Xa kan e achi'el ri yuq'unela' ri xaxe rije' nikitzuq-qa-ki' y man yekich'ob ta ri kawej. E achi'el ri sutz' ri man richin ta job ri e uk'uan roma kaq'iq'. Xa e achi'el chaqi'j taq che' ri man nikiya' ta kiwech, achi'el kaminaqi' taq che' ri e k'uqutajineq chik el. 13Chuqa' ri winaqi' ri' xa e achi'el jun palou ri janila nisilon. Kan nibolqo't, y ri itzel taq kibanobal xa achi'el ri woqoq. E achi'el chuqa' ch'umila' ri e eleneq chik el chupan ri kibey ri akuchi k'o chi yesaqirisan-wi. Y roma ri' xa kan e oyoben chik roma ri q'equ'm, ri akuchi xkebek'oje-wi pa ruk'ayewal richin q'asen.
14Rix iwak'axan chirij ri Enoc, ri jun rijatzul kan ri Adán, ri xalex chikikojol ri ruwuq sol winaqi'. Rija' xuq'alajirisaj k'a ri xkik'uluwachij ri itzel taq winaqi' ri xek'oje' toq xk'oje' rija'. Y kere' k'a xubij: Tiwak'axaj k'a. Ri ajaw kan xtipe e rachibilan-pe janila e k'iy ri kan e loq'olej, 15richin xtuq'et-tzij pa kiwi' konojel, y richin xtuya' ruk'ayewal pa kiwi' ri winaqi' ri man kik'uan ta ri k'aslen ri niqa' chuwech rija', xa ja ri itzel k'aslen kik'uan, y yekibila' poqon taq ch'abel chirij, xcha'. 16Keri' chuqa' ri itzel taq tijonela' ri ek'o chi'ikojol, yexebexot k'a chirij ronojel. Kan xaxe k'a nikisujula-ki', y xaxe ri itzel taq rayinik ri k'o kik'in. Rije' yekibila' k'a chuqa' ch'abel richin nikinimirisaj-ki'. Yekinimirisaj k'a ch'aqa' chik winaqi', xaxe richin yech'akon kan chikij.
Ri pixabanik y ri ruchojmilal
17Jak'a rix wach'alal ri yalan yixinwajo', man timestaj ri bin chik chiwe koma ri e taqon roma ri qajaw Jesucristo, pa ruwi' ri xkebanatej. 18Rije' xkibij chi chupan ri ruk'isibel taq q'ij xkepe winaqi' ri yeyojoben, y kan xaxe ri itzel taq rayinik ri k'o kik'in. 19Y ja winaqi' re' ri yebanon chike ri qach'alal chi nikich'arala-ki', rije' xa ja ri itzel ch'obonik uk'uayon kichin y man ja ta ri Loq'olej Espíritu.
20Jak'a rix wach'alal ri yalan yixinwajo', kan kixk'iy k'a rik'in ri loq'olej ruch'abel ri Dios ri iniman. Y toq yixch'on rik'in ri Dios, tiya' q'ij chi ri Loq'olej Espíritu niyuqen iwichin. 21Kan man tich'er kan iwi' chire ri ajowabel richin ri Dios. Y tiwoyobej k'a apo ri q'ij toq ri qajaw Jesucristo xtujoyowaj iwech y xtuya' ri ik'aslen man k'isel ta.
22Chi'ikojol rix ek'o winaqi' ri xa ka'i' kik'u'x pa ruwi' ri kolotajik. Ja k'a rix kan rik'in ajowabel tiq'alajirisaj chikiwech. 23Ch'aqa' chik winaqi' ri xa yebe yan pa q'aq' kan ke'ikolo' k'a kan chuwech ri q'aq'. Keri' chuqa' ri winaqi' ri kik'uan itzel taq rayinik, nik'atzin chi nijoyowaj kiwech. Jak'a k'o chi nichajij-iwi' chikiwech, richin man yixtzaq chuqa' rix chupan ri kibanobal rije'.
Ri ruk'isibel taq ch'abel
24Kan xaxe chire ri Dios ri qakolonel, ri nitikir yojruchajij richin man yojtzaq ta pa mak y nitikir nuben chiqe chi yojapon chila' chikaj rik'in ch'ajch'ojil y man jun qamak chuwech ri nimalej rajawaren, 25Chire rija' ronojel k'ojlemal, uchuq'a' y q'atbel-tzij roma ri qakolonel Jesucristo, ri rubanon-pe, re wakami y keri' tibe-q'ij tibe-seq. Kan keri' ta k'a.


text:
Mara yura rikch'aq ayllu
Mara yura rikch'aq ayllu (familia Meliaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk mara hina yurakuna:
- Siwis (genus Cedrela)
- Q'apaq siwis, Kanuwa ruya, Qupa p'anqa (Cedrela odorata)
- Atuq siwis (Cedrela lilloi)
- Yaku tukuta (Guarea macrophylla)
- Qupa p'anqa (Melia azedarach)
- Mara (Swietenia macrophylla)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mara yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Mara yura rikch'aq ayllu


text:
Las Tunas pruwinsya
Las Tunas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Las Tunas), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Las Tunas llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1976 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
534 279 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
8 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Las Tunas pruwinsya.


text:
Hugo Meisl
Hugo Meisl sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin ayamarq'a killapi 1881 watapi paqarisqa Malešov llaqtapi - 17 ñiqin hatun puquy killapi 1937 watapi wañusqa Wein llaqtapi) huk Awstiriya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Awstiriya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1934
- Ulimpiku pukllaykuna 1936)
- Herbert Chapman
- Vittorio Pozzo
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hugo Meisl.


text:
68 willakuy: Iskay wawakuna kawsarin
WAÑUSQAYKIMANTA kawsarimuqtiyki, ¿imaynan mamayki sentikunman? ¡Anchatachá kusikunman! Kawsarinmanchu wañusqa runa? ¿Hayk’aqllapas chay sucederanchu?
Qhawariy kay dibujopi runata, warmita, wawatapas. Chay runaqa profeta Eliasmi. Warmiqa Sarepta llaqtapi tiyaq viudan, wawataq paypa wawan. Huk p’unchaymi kay wawa onqosqa. Astawan onqospataq wañupuran. Chaymi Eliasqa wawaq mamanta nin: ‘Wawaykita qoway,’ nispa.
Pataman apaspan Eliasqa puñunaman wawata churan. Chaymanta mañakun: ‘Jehová Diosniy, ama hina kaspayki, wawata kawsarichiy,’ nispa. ¡Chaymi wawaqa samariyta qallarin! Urayachimuspan Eliasqa mamanta nin: ‘¡Qhawariy, wawaykiqa kawsarinpunmi!,’ nispa. Chaymi mamanqa anchata kusikun.
Eliseopas Jehová Diospa profetanmi. Payqa Eliastan yanaparan. Qhepamanqa paymanpas Jehová Diosqa qonmi atiyta milagrokuna ruwananpaq. Huk kutinmi rin Sunem llaqtata, chaypin huk warmi wasinpi sumaqta chaskin. Huk tiempo qhepatan chay warmi wawayoq karan.
Huk p’unchaymi wawaqa taytanpa llank’asqan chakrata riran. Qonqayllamantan qaparin: ‘¡Ay, umaymi nanawan!,’ nispa. Wasiman apaqtinkutaq chaypi wañun. ¡Sinchitan mamanqa llakikun! Chaymi Eliseota maskhamun.
Chayamuspan Eliseoqa wañusqa wawata marq’arikuspa cuartoman apan. Jehová Diosmanta mañakuspan wañusqa hawanman thallaykun. Wawaq cuerpon q’oñiriqtinmi qanchis kutita achhin. ¡Anchatan mamanqa kusikun wawan kawsarisqanta rikuspa!
Askha runakunañan wañun. Chaymi sinchita llakichin familiankutapas amigonkunatapas. Ñoqanchisqa manan atisunmanchu wañusqakuna kawsarichiyta. Jehová Diosllan atin. Chaymantaña yachasun millonninpi wañusqakuna kawsarichinanmanta.
1 Reyes 17:8-24; 2 Reyes 4:8-37.
Tapuykuna
- ¿Pikunan dibujopi kinsantin runakuna, iman wawata sucederan huk kutin?
- ¿Imatan wawapaq Elías Diosmanta mañakun, iman chaymanta suceden?
- ¿Iman sutin Eliaspa yanapaqnin?
- ¿Ima raykun Sunempi tiyaq warmi Eliseota valekun wasinta rinanpaq?
- ¿Imatan ruwan Eliseo, iman suceden wañusqa wawawan?
- ¿Imayna atiyniyoqmi Jehová Dios, imaynatan chay atiyninta rikuchin Eliaswan Eliseowanpas?
Huk tapuykuna
- Leey 1 Reyes 17:8-24.
¿Imaynapin pruebaman churasqa karan Eliaspa iñiynin kasukuyninpas? (1 Rey. 17:9; 19:1-4, 10.)
¿Ima raykun Sarepta llaqtapi viuda allin iñiyniyoq karan? (1 Rey. 17:12-16; Luc. 4:25, 26.)
¿Imatan yachachiwanchis Mateo 10:41, 42 textopi Jesuspa nisqan Sarepta llaqtapi viudamanta? (1 Rey. 17:10-12, 17, 23, 24.)
- Leey 2 Reyes 4:8-37.
¿Imatan Sunem llaqtayoq warmi yachachiwanchis qorpachaymanta? (2 Rey. 4:8; Luc. 6:38; Rom. 12:13; 1 Juan 3:17.)
¿Imaynatan wayqe-panakunata yanapasunman kay tiempopi? (Hech. 20:35; 28:1, 2; Gál. 6:9, 10; Heb. 6:10.)


text:
Willa Uqhukuna sallqa kawsay takyana
Willa Uqhukuna sallqa kawsay risirwa icha Willa Ch'urakuna sallqa kawsay risirwa (kastilla simipi: Refugio de Vida Silvestre Pantanos de Villa) suyuqa amachasqam kachkan, uqhukunam (ch'urakunam), Piruw mama llaqtapi, Lima pruwinsyapi, Santiago de Surco distritupi.
Yurakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Distichlis spicata
- Typha dominguensis
- Tutura: Scirpus americanus
- Paspalum vaginatum
Uywakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pantanos de Villa sallqa kawsay risirwapiqa kanmi 155 laya pisqukuna, 12 laya challwakuna, suchuqkuna, khankiqkunapas.
Pisqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pili: Anas bahamensis
- Puka pili Anas cyanoptera
- Calidris alba
- Hatun waqar Casmerodius albus = Ardea alba
- Charadrius vociferus
- Yuraq waqar Egretta thula
- Fulica americana
- Tiki Gallinula chloropus
- Qiwlla: Larus modestus
- Waqwa Nycticorax nycticorax
- Pandion haliaetus
- Podiceps major
- Podilymbus podiceps
- Tiwtinku Tringa melanoleuca


text:
James Rodríguez
James David Rodríguez Rubio sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin anta situwa killapi 1991 watapi paqarisqa Cúcuta llaqtapi - ), huk Kulumbya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Tayta: Rodríguez; Mama: Rubio.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Kulumbya)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa
- Radamel Falcao
- Mario Yepes
- Carlos Valderrama
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: James Rodríguez.


text:
Kawsachikuy imayay
Kawsachikuy imayay icha Nutrimintu (nutrimentum) nisqakunaqa kawsaqkunap kawsachikunanpaq muchusqan imayaykunam.
Uywakunap runakunappas mikhunanpi kaq kawsachikunanpaq kawsachikuy imayaykunaqa mikhuna imayay nisqapas, kaymi:
- K'illimsayaku (hidrato de carbono)
- Miqu (almidón): riwi murukuna, papa, kumar, rumu
- Asukar icha Wiru misk'i (sakharusa, sacarosa): wayukunapi, misk'i wirupi
- Uwas misk'i (glukusa, glucosa): wayukunapi
- Wayu misk'i (fruktusa, fructosa): wayukunapi
- Prutina (proteína): chaqullu, kiwicha, kinwa, qañawa; uywamanta mikhuna (runtu, aycha, kisu, lichi)
- Wira (grasa / lípidos): huk murukuna (inti wayta, inchik, asitunas), palta; uywa wira (mantika, nata, mantikilla)
Yurakunataq kay kawsachikuy imayaykunatam muchun, allpamanta hurquspa, wanuchanapipas kaq:


text:
José Miguel de Velasco
José Miguel de Velasco Franco sutiyuqqa (1795 paqarisqa Santa Krus llaqtapi, Buliwyapi, 1859 wañusqa Santa Krus llaqtapi, Buliwyapi) Buliwya suyup umalliqninmi karqan:
- 2 ñiqin chakra yapuy killapi 1828 watapi - 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1828 watapi
- 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1829 watapi - 24 ñiqin aymuray killapi 1829 watapi
- 22 ñiqin hatun puquy killapi 1839 watapi - 10 ñiqin inti raymi killapi 1841 watapi
- 18 ñiqin qhulla puquy killapi 1848 watapi - 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1848 watapi.
José Miguel de Velasco pruwinsyaqa José Miguel de Velascomantam sutichasqa.


text:
Punku p'anqa: Kawsay yachay
Kawsay Yachay
Kawsay yachay nisqaqa (latin simipi: Biologia; kastilla simipi: Biología) istudyah yachaymi tukuy kawsaqkunata. Kawsay yachaymi ñawpa musuqpas. Ñawpa yachay hina, Aristotelis (384 watamanta 322 watakama K.ñ.) Kawsay yachaypa taytansi. Paymi tiksikuh huk jatun qillqasqap paqarichoqnin watiqaypi.
XIX pachakwatapi, Kawsay yachay musuq yachaytam kawsay pachap wiñay kawsayninpa yanapanrayku tukuchikusqan: Schleiden Schwannpas Kawsaykuqpa Iñiyninmantam rimaranku; Pasteur Byuhinisismantam rimaran; Lamarck Darwinpas huktaq yachaqkunapas rikch'aqyaymanta rimaranku
Qillqakuna
Hatunruku Ima
Kaytataq yacharqankiri?
- Lliw kawsaqkuna kawsaykuqkunamanta ruwasqa kachkanku.
- Kawsaqkunap tawqa imaymanankukuna kan: uywakuna, yurakunapas, kallampakunapas ancha taksa kawsaqkunapas.


text:
4
Toq ri Jesús xch'on rik'in ri ixoq aj-Samaria
1Ri fariseo kak'axan k'a chi ri Jesús kan e k'iy nuqasaj ya' pa kiwi' y janila e k'iy ri yeruch'ek richin yetzeqeliben richin, kan más chuwech ri yetzeqeliben richin ri Juan, 2stape' ri Jesús man kan ta ja rija' ri niqasan ya' pa kiwi' ri winaqi'. Xa ja ri e rutijoxela' ri yebanon. 3Roma ri' rija' xel k'a el ri chiri' pa Judea y xtzolin chik jun bey pa Galilea e rachibilan ri rutijoxela'.
4Jak'a richin chi ye'apon k'a pa Galilea, k'o k'a chi yeq'ax na el pa ruwach'ulew Samaria. 5Ri Jesús, e rachibilan ri rutijoxela', xapon k'a pa tinamit Sicar ri richin ri Samaria, chunaqaj ri ulew ri ruya'on kan ri Jacob chire ri José ri ruk'ajol. 6Ja ri chiri' k'o-wi ri pozo ri xuk'ot kan ri Jacob, ojer. Chiri' k'a xtz'uye-wi-qa ri Jesús, roma rija' kan janila k'a kosineq-pe roma ri binen kibanon-pe. Ri' pa nik'aj-q'ij la'eq ri'. 7-8Y ri rutijoxela' e beneq pa tinamit chuloq'ik wey. Ri chiri' chuchi' ri pozo xapon k'a jun ixoq aj chiri' pa Samaria, chirelesaxik ruya'. Ri Jesús xubij k'a chire: Tabana' utzil tasipaj juba' ti nuya' richin ninqum, xcha'.
9Jak'a ri ixoq ri' xubij: Rat xa at jun judío. ¿Y achike roma jun judío nuk'utuj ruya' chire jun aj-Samaria?, xcha'. Keri' xubij roma ri e judío y ri e aj-Samaria man nikik'uaj ta ki'.
10K'ari' ri Jesús xubij chire ri ixoq ri': Rat man awetaman ta achike chi sipanik ri nusuj ri Dios. Chuqa' man awetaman ta in achike yin ri yik'utun juba' nuya' chawe. Xa ta awetaman, ja ta rat ri yak'utun aya' chuwe, y yin ninya' ta aya' ri kan niya'on k'aslen, xcha' ri Jesús.
11Jari' toq ri ixoq xubij chire: Re pozo nej qajineq-wi-qa, y rat man jun k'o awik'in richin nak'en-qa ya'. ¿Akuchi k'a nak'en-wi ri ya' ri niya'on k'aslen ri nasuj? 12¿Nach'ob chi rat k'o más aq'ij chuwech ri qamama' Jacob ri xbanon kan re pozo re'? Rija' xuqum re ya' re'; keri' chuqa' ri e ralk'ual y ri rawej, xcha'.
13Y ri Jesús xubij k'a: Ri yequmu re ya' re nel chupan re pozo re', man k'a nuk'owisaj ta el ri chaqi'j kichi' jumul. Xa kan nik'atzin k'a chi nikiqum más ya' richin nich'uch'u-qa juba' ri chaqi'j kichi'. 14Jak'a ri yequmu ri ya' ri ninya' yin, xtuben k'a chike chi man xtichaqi'j ta chik kichi'. Xa kan xtuben chike chi kik'in rije' nalex-wi ri ya' ri', y kan xtichoxin k'a pe richin nuya' k'aslen ri man k'isel ta, xcha'.
15K'ari' ri ixoq xubij chire ri Jesús: Taya' k'a ri ya' ri' chuwe yin, richin keri' man jun bey chik k'a xtichaqi'j ta nuchi', y richin man jun chik nik'atzin-wi chi yipe wawe' chuchi' re pozo chirelesaxik ya', xcha'.
16Jak'a ri Jesús xubij chire ri ixoq: Kabiyin y tabewoyoj ri awachijil, k'ari' yape chik wawe', xcha'. 17Jak'a ri ixoq ri' xubij chi rija' maneq rachijil. Roma ri' ri Jesús xubij chire: Kan qitzij wi ri nabij chi rat maneq awachijil. 18Roma kan e wo'o' yan awachijil kek'oje'. Y ri achin ri k'o awik'in wakami, xa man awachijil ta. Kan ruk'amon-wi k'a ri xabij chi maneq awachijil, xcha'.
19Kan jari' toq ri ixoq xubij chire: Yin ninch'ob chi rat at jun q'alajirisey ruch'abel ri Dios. 20Ri qate-qatata' ri xek'oje' ojer, pa ruwi' re jun juyu' re' xkiya' ruq'ij ri Dios. Ja chik k'a rix judío nibij chi ja ri pa Jerusalem ri k' chi nikiya'ox-wi ruq'ij ri Dios, xcha'.
21Jak'a ri Jesús xubij chire ri ixoq ri': Tanimaj k'a re xtinbij chawe. Kan xtoqaqa-wi k'a jun q'ij toq konojel winaqi' man xaxe ta chik pa ruwi' re juyu' re', ni man xaxe ta chik pa Jerusalem ri xtikiya-wi ruq'ij ri Dios. 22Rix aj-Samaria xa ja ri man iwetaman ta ruwech ri niya' ruq'ij. Jak'a roj judío kan qetaman-wi ri achike ri niqaya' ruq'ij, roma kan ja ri qik'in roj peteneq-wi ri kolotajik kichin ri winaqi' chupan ri kimak. 23Ri jun q'ij ri xinbij chawe chi kan nipe-wi, xoqaqa yan, richin chi konojel winaqi' ri nikajo' nikiya' ri qitzij ruq'ij ri qatata' Dios, ja ri Loq'olej Espíritu ri xtuk'uan kichin. Y ri Dios kan ja ri winaqi' ri yebanon keri' ri yerajo'. 24Ri Dios kan espíritu wi. Roma ri' ri winaqi' ri yeya'on ruq'ij, kan nik'atzin chi k'o ri Loq'olej Espíritu kik'in richin nikiya' ri qitzij ruq'ij, xcha'.
25Y ri ixoq xubij chire ri Jesús: Yin wetaman k'a chi k'o na jun q'ij toq xtoqaqa chuwech re ruwach'ulew ri rey ri k'o chi nipe, ri nibix chuqa' Cristo chire. Y toq xtoqaqa rija', ronojel k'a xtuq'alajirisaj chiqawech, xcha'.
26Ri Jesús xubij k'a chire: Ja yin ri'. Ja yin ri yitzijon awik'in, xcha'.
27Jari' k'a toq xe'apon ri rutijoxela', y rije' jun wi xkitz'et roma nitzijon rik'in jun ixoq aj-Samaria. Jak'a man xkik'utuj ta chire ri Jesús ri achike nutzijoj rik'in ri ixoq ri'. 28K'ari' ri ixoq ri' xuya' kan ri rukuku' y xbe pa tinamit richin xberubij chike ri winaqi' 29chi k'o jun achin xtzijon rik'in y xubij chire ronojel ri e rubanalon, y xubij k'a: ¿Man ja ta kami re' ri Cristo? Jo', y titz'eta', xcha' chike. 30Toq ri winaqi' xkak'axaj ri', xkiya' kan ri tinamit y xebe k'a akuchi k'o-wi ri Jesús. 31Y toq man jani k'a ke'apon ri winaqi', ri tijoxela' xkibij k'a chire ri Jesús chi tutija' ruway. 32Jak'a rija' xubij chike: Rix man niq'ax ta chiwech chi yin k'o nuway richin nintej, xcha'.
33¿K'o kami xk'amon-pe ruway?, xecha-qa ri tijoxela' chikiwech rije'.
34K'ari' ri Jesús xubij chike: Ri nuway yin ja ri ninben ri rurayibel ri taqayon-pe wichin y nink'is kan rubanik ronojel ri rusamaj ri ruchilaben-pe chuwe. 35Rix nibij k'a chi k'a k'o na kaji' ik' nrajo' richin nik'ol kiwech tiko'n. Jak'a yin ninbij chiwe chi titzu' ri tiko'n ri kan utz chik richin nikol ruwech. 36Ri xkek'olo k'a la tiko'n la', kan k'o k'a rajel-ruk'exel xtikik'ul, roma ri winaqi' ri xkeniman ri ruch'abel ri Dios xtikik'ul kik'aslen ri man k'isel ta. Y rik'in ri', ri e tikiyon kan ri ruch'abel ri Dios, kan xtikikot k'a kánima kik'in ri yek'olo re jun ruwech tiko'n re'. 37Wawe' kan qitzij wi k'a nel ri tzij ri nubij: Jun wi k'a ri nibanon kan ri tikoj y jun wi chik ri nik'olo ruwech ri tiko'n. 38Yin xixinteq k'a richin chi rix xaxe chik nik'ol ri tiko'n ri man ja ta rix ri xixsamajin. Roma ri ruch'abel ri Dios kan ch'aqa' chik k'a samajela' e tikiyon kan pa taq kánima ri winaqi', y rix xaxe chik k'a juba' samaj ri nibebana', xcha'.
39Chupan k'a ri q'ij ri', kan e janila chi winaqi' aj-Sicar ri xkikuquba' kik'u'x rik'in ri Jesús. Y ri' roma ri xberubij ri ixoq chike chi ri Jesús xubij chire ronojel ri e rubanalon. 40Rije' xbekik'utuj k'a chire ri Jesús chi tik'oje-qa chiri' kik'in. Y rija' xk'oje-qa ka'i' q'ij chiri'. 41Toq kak'axan chik ri ch'abel ri nubij ri Jesús, ek'o k'a ch'aqa' chik winaqi' ri xkikuquba' kik'u'x rik'in. 42Re winaqi' k'a re' nikibila' k'a chire ri ixoq ri xbeya'on rutzijol chike: Wakami kan qetaman chik k'a y niqanimaj chuqa', man xaxe ta roma ri xabij rat chiqe, xa kan niqanimaj chuqa' roma ri xqak'axaj roj. Xqetamaj k'a chi kan qitzij wi chi ja rija' ri Cristo, ri kolonel kichin konojel winaqi' ri ek'o chuwech re ruwach'ulew, yecha'.
Toq ri Jesús xuk'achojirisaj ruk'ajol jun achin ri k'o ruq'ij
43-44Roma ri' ri Jesús nubij chi jun ri niq'alajirisan ri ruch'abel ri Dios k'o ruq'ij xabakuchi napon-wi, jak'a ri pa rutinamit, xa man jun ruq'ij chikiwech ri ruwinaq. Toq ik'owineq chik ri ka'i' q'ij, xel-el ri chiri' pa Sicar y xuchop chik k'a el ri rubey richin nibe k'a pa Galilea. 45Jak'a toq ri Jesús xapon ri chiri', jebel ruk'ulik xban koma ri winaqi' aj chiri' roma re winaqi' re' xek'oje' pa Jerusalem richin ri nimaq'ij y xkitz'et ronojel ri xerubanala'.
46K'ari' ri Jesús xbe chik k'a jun bey ri pa tinamit Caná ri k'o chiri' pa Galilea, ri akuchi xuben chi xok vino ri ya'. Y ri chiri' pa Galilea, chupan ri tinamit Capernaum, k'o k'a jun achin aj-raqen richin ri rey, y rija' janila yawa' jun ruk'ajol. 47Re achin re', toq xrak'axaj chi ri Jesús peteneq k'a kela' pa Judea y xapon ri chiri' pa Galilea, xbe k'a rik'in. Rija' xberuk'utuj utzil chire richin nukol ta ri ruk'ajol chuwech ri kamik, roma ri ala' ri' xa kan niken yan k'a. 48K'ari' ri Jesús xubij: Man ta nitz'et ri meyel taq banobel ri yenben, xa man ta yininimaj, xcha'.
49Jak'a ri aj-raqen xubij chire ri Jesús: Wajaw, tabana' utzil yabe ta wik'in pa Capernaum, roma ri nuk'ajol xa kan niken yan, xcha'.
50Jari' toq ri Jesús xubij k'a chire: Katzolin. Ri ak'ajol man xtiken ta, xcha'. Y ri achin ri' kan xunimaj-wi ri xubij ri Jesús, y xbe. 51Toq ruchapon rutzolejen, ek'o k'a raj-ik'a' xepe chuk'ulik y xkibij chire chi ri ruk'ajol k'es, y man xken ta.
52Rija' xuk'utuj k'a chike ri aj-ik'a' ri' achike k'a hora toq ri ruk'ajol xq'alajin chi nik'achoj. Y ri aj-ik'a' xkibij: Ja toq k'a juba' tik'o kan ri nik'aj-q'ij ri iwir toq xk'is-el ri nimalej k'aten chirij, xecha'.
53Ri rutata' ri ala' yawa', chi'anin k'a xoqaqa chuk'u'x chi ja hora ri' toq ri Jesús xubij chire chi ri ruk'ajol man xtiken ta. Roma ri' rija' y ri e aj pa rachoch kan xkikuquba' kik'u'x rik'in ri Jesús. 54Jare' k'a ri ruka'n meyel banobel ri xuben ri Jesús ri chiri' toq xpe pa Judea richin xk'oje' chiri' pa Galilea.


text:
Marco Reus
Marco Reus ( 31 ñiqin aymuray killapi 1989 watapi paqarisqa Dortmund llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iwrukupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Borussia Dortmund
- Alimanya Superkupa (2): 2013, 2014.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marco Reus.
- fussballdaten.de


text:
Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur
Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur (kastilla simipi: Pontificia Universidad Católica del Perú, PUCP) nisqaqa Piruwpi, Lima llaqtapi huk kathuliku yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Sunturtaqa 24 ñiqin pawqar waray killapi 1917 watapi Jorge Dintilhac sutiyuq taytakuram kamarirqan. Chayrayku 98 watayuqmi kachkan, Piruwpi ñawpaq kathuliku yachay sunturmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur.
- Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur: Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)


text:
Lorena Vera
Lorena Vera sutiyuq runaqa (1970`s- Oaxaka de Juárez, Oaxaka, Mishiku), Mishikupi mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simi, llapim qillqarqan. Huk chilena takiqsi karqan, runaqa Mishiku mama llaqtayuq takiqmi, simi kastilla karqan.[1]
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mey
- Tangola, tangola
- La cumbia de la manta
- La tirana
- Corrido de Pedro Linares
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lorena Vera.
- Lorena y Los Alebrijes
- Lorena Vera in Myspace.com.


text:
¿Wanushqakuna kawariyämunqatsuraq?
¿Ima ninkimanraq?
¿Awmi?
¿Manam?
¿Itsapis?
BIBLIA YACHATSIKUNQAN
‘Alli ruraqta y mana alli ruraqtapis Diosqa cawaritsimunqam.’ (Hëchus 24:15, Teyta Diospa Mushoq Testamentun.)
¿IMANÖTAQ KËTA MUSYANQANTSIK YANAPAMÄSHUN?
Kuyë kastantsik wanuptinqa shoqamäshunmi (2 Corintius 1:3, 4).
Wanïta (wañuyta) mantsëpitam libramäshun (Hebrëus 2:15).
Wanushqa kuyë kastantsikkunawanmi yapë tinkushun (Juan 5:28, 29).
¿BIBLIA NINQANMAN CREISHWANTSURAQ?
Awmi, y këkunarëkur:
Diosmi kawëta qomarquntsik. “Cawenincuna qoshqa captiquim, llapanpis cawecayan” ninmi Bibliaqa (Apocalipsis 4:11; Hëchus 17:24, 25). Llapan kawëkaqkunata rurashqa këkarqa, ¿manatsuraq wanushqakunata kawariratsimunman?
Unë tiempuchö nunakunatapis (runakunatapis) Diosqa kawaritsirqanmi. Bibliaqa willakun puwaq kawariyämunqantam, y pëkunaqa kayarqan jövinkuna, mayorkuna, ollqukuna y warmikunam. Wakinkunaqa tsëllaraqmi wanushqa kayarqan, y juk nunanäqa (runanäqa) chusku junaqpanam wanushqa karqa (Juan 11:39-44).
Diosqa kawëninkunata kutitsitam munan. Jehoväqa wanïta (wañuyta) chikinmi (1 Corintius 15:26). Pëqa, tsë chikeqninta ushakätsitam munan, y tsëtaqa ruranqa wanushqakunata kawaritsimurninmi. Yarpëninchö këkaqkunatam Patsachö kawëkaqta rikëta munan (Juan 11:41-44).
KËTA TAPUKÏ
¿Imanirtaq edäyantsik y wanuntsik?
Respuestantaqa tarinki kë textuchömi ROMÄNUS 5:12.


text:
Pachamama
Pachamama nisqaqa ñawpan Tawantinsuyu iñiypi yupaychasqa lliw kaqta puquchiq tukuy pachantinpa hatun willka mamanmi.
Pachamamaqa tukuy sallqa pacham, kawsay pacham, yurakunata puquchiq chaywan runata mikhuchiq allpam, lliw pachantinmi, ima kawsaqpas, ima kawsayta quqpas.
Chaywan Pachamama willka kaptinsi, allin kawsayniyuq runa yupaychachun, sallqa pachata ama waqllichunchu.
Antikunapi ayllu llaqtachakunapi kawsaq indihina runakunaqa Pachamamaman mañaspa, ch'allaspa, kukatam quspa yupaychan. Paqu yachaqpaqa Pachamamaman qunan atinmi.
Pachamamaqa karqan ruru paqariq waka, wiñachiq runa mikuykunata. Hinasi piñaq, alli kayánankaq. Churapuyaq arpaykunata tarpuypi, aymuraypi; wasi ruwayta qallarirpas, ñan kichar, qillqay chakrata uchkur. Arparqa kayayaq llamapa wiranta, llamapa shullunta, chakisqa raprakunata, sara ruruta, kinuwata, achka nina rawraqapi. Michikuqkuna pistayaq huk manaqa iskay llamata, chaqchuyaq yawarninta kaypa wakpa. Mana chaykunata ruwaptin samuq yaqasa aymuray, unguykuna, wañuypas. [1].
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jesús Lara: "la cultura de los inkas" (1967)


text:
Santa Rosa Limamanta
Santa Rosa Limamanta (kastilla simipi: Santa Rosa de Lima), Isabel Flores de Oliva sutiyuq warmiqa (* 30 ñiqin ayriway killapi 1586 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 26 ñiqin chakra yapuy killapi 1617 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk kathuliku Santam karqan. Limaq Santa Rúsa, manaqa Limaq Mama Llúsha.
30 kaq p'unchawqa awustupi Santa Rosa Limamanta warmip raymi p'unchawninmi.
Yayan: Gaspar Flores; Mama: María de Oliva.
Ñawiriy kay yachay panq'ata[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mujica, Ramón, La Rosa Astrea, Lima.
- Del Busto, José Antonio, Santa Rosa de Lima.


text:
Isaac Albéniz
Isaac Manuel Francisco Albéniz y Pascual sutiyuq runaqa (* 29 ñiqin aymuray killapi 1860 watapi paqarisqa Camprodón llaqtapi - 18 ñiqin aymuray killapi 1909 watapi wañusqa Cambo-le-Bains llaqtapi) Ispaña mama llaqtayuq takichaq wan yatana qallwa waqachiqmi karqan.
Tayta: Ángel Lucio Albéniz y Gauna; Mama: María de los Dolores Pascual.
Warmi: Rosa Jordana y Lagarriga.
Churinkuna: (3).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Isaac Albéniz.


text:
José Mariano Jiménez
José Mariano Jiménez sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1781 watapi paqarisqa San Luis Potosí llaqtapi – 26 ñiqin inti raymi killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) Mishikunapas Awqaq pusaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
- Wiñay kawsay (Mishiku)
- Miguel Hidalgo
- Ignacio Allende
- Juan Aldama
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: José Mariano Jiménez.
- Documentos Facsímilares de Historia de México


text:
Ram Baran Yadav
Ram Baran Yadav (nipal simipi: रामवरण यादव) sutiyuq runaqa (* 4 ñiqin hatun puquy killapi 1948 watapi paqarisqa Saphai llaqtapi - ) huk Nipal mama llaqtapi wiñay hampikama yuq wan pulitiku karqan.
Tayta: Thani Yadav; Mama: Ram Rati Yadav.
Warmi: Julekha Yadav.
Churinkuna: Chandra Mohan, Chandra Shekhar wan Anita.
Yuyarina
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ram Baran Yadav.


text:
Thorbjørn Jagland
Thorbjørn Jagland ( * 5 ñiqin ayamarq'a killapi 1950 watapi paqarisqa Molde llaqtapi - ). Nurwiga mama llaqta pulitiku wan Uma kamayuq.
25 ñiqin kantaray killapi 1996 watamanta 17 ñiqin kantaray killapi 1997 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.
10 ñiqin kantaray killapi 2005 watamanta 1 ñiqin kantaray killapi 2009 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Rimana huñunakuy Umalliqnin karqan.
Tayta: Helge Th. Jagland; Mama: Ingrid Bjerknes.
Ñawpaq warmi: Hanna Grotjord
Churinkuna: 2; Anders (*1978) wan Henrik (*1986).
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Thorbjørn Jagland.


text:
Bartolomé Mitre
Bartolomé Mitre sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin inti raymi killapi 1821 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 19 ñiqin qhulla puquy killapi 1906 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq Awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1862 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1868 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Ambrosio Estanislao de la Concepción Mitre; Mama: Josefa Martínez Whetherton.
Warmikuna: Delfina María Luisa de Vedia y Pérez.
Churinkuna: (6).
Yachaywasi: .


text:
JW.ORG paginapu peliculacuna
Caipimi guaguacunamu, jovencunamu, tuqui familiamushi Bibliamunda peliculacunata tari pudingui. Shinaiti Jiubamunda yachachiccuna picuna queshcata, paicuna imata rracushcatashimi rricui pudingui. Chi pelicunacunataca caillapitimi rricui pudingui o guaiquiyachi pudingui.
PELICULACUNA
Jiubamunda yachachiccunaca alli organizarishami Bibliata yachachin
Bibliata ginticunamu yachachicpimi Jiubamunda yachachiccunataca mundo enteropi ginticunaca rricsin. Paicunaca ¿imashinati organizarin? ¿Maimundati cushquita llucchin?
¿Imashinati ginticunamu Bibliata yachachinchi?
Jiubamunda yachachiccunataca Bibliata gratis yachachishcamunda mundo entero ginticunaca rricsin. Bibliata ginticunamu imashina ñucunchicuna yachachicta rricuchunmi munanchi.
Ñucunchi tandanacuicunaca ¿imashinati can?
Ñucunchi Tandanacuna Guasicuna, ñucunchi tandanacuicuna imashina queshcata rricuchun munanchi.
¿Imamundati Bibliata yachana canchi?
Tuqui ladomunda achca ginticunaca, paicuna rrarishca tapuicunapu respuestacunata Bibliapimi tarishca. ¿Quiquinshi Bibliata yachangapu munanguichu?


text:
¿Imaynatá wawasta kʼamina?
JORGE: “Sapa kuti autota pasajta uyarispa ukhoyqa ras niwaj. Kaywan kinsa kutitaña wawayku Jordanqa, mana nisqayku horapichu chayamusharqa. ¿Maypí kashanmanrí? ¿Imayná kashanmanrí? ¿Manachu llakikunaykuta yuyanman imatajri? Chayamunanpajqa rabiawan phatasharqaniña.”
NICOL: “Warmi wawitaypaj qhaparisqanta uyarispa mayta mancharikorqani, qhawarinaypajqa, umitanta jaʼpiykukuspa waqashasqa. Tawa watitayoj hermaniton maqarqosqa.”
ESTEBAN: “‘Kay anillotaqa mana suwanichu, tarikuni’, nispa niwarqayku imillitayku Natali. Payqa 6 watitayojllaraj. Jatuchaj azul ñawisitusninwan qhawarispaqa, ni tumpa juchayojman rijchʼakorqa. Mana juchachakusqanta yuyasqanqa, sonqoykuta mayta nanacherqa, waqaytataj qallarerqayku. Imaraykuchus llullakushasqanta yacharqayku.”
¿AJINALLAPITAJCHU familiaykipis rikukun? Ajinallapitaj rikukuspa tapurikunkichu, ¿imaynatachus wawaykita kʼaminaykita? ¿Kʼaminaykipunichu kanman? ¿Wawasniykita jasutʼiy allinchu?
¿IMATAJ KʼAMIY?
Bibliapeqa kʼamiyta yachachiywan, yuyaychaywan, cheqanyachiywan ima kikinchan, manataj castigowanpunichu chayri wañuchej jina maqaywanchu (Proverbios 4:1, 2).
Wawasta uywayqa huertapi llankʼaywan kikinchakun. Huertayoj runaqa sumajta huertata wakichin, plantitasta, sachʼitasta ima qarpan, wanuchan, jampin, qhoran ima. Wakin kutitaj, ramasninta kʼutun cheqanta wiñanankupaj. Pay yachan imatachus ruwananta sachʼitas sumajta wiñanankupaj. Kikillantataj tataspis tukuy imata ruwanku wawasninkuta yachachinankupaj. Cheqan runas kanankupajtaj juchʼuymantapacha maynin kutipi jina kʼaminku. Imaynatachus huertapi llankʼaj runa allinllamanta sachʼaj ramasninta kʼutun, kikillantataj tataspis wawasninkuta kʼachamanta, munakuywan kʼaminku.
Jehovaqa tukuy tatasta imaynatachus wawasta uywanankupaj Bibliapi sumaj yuyaychaykunata sutʼinchan. Kʼamiykunata qosqan may sumaj kasqanrayku, kasukoj kamachisnenqa tukuy sonqo japʼikunku (Proverbios 12:1).Chayman jinapunitaj ruwanku (Proverbios 4:13). Diosqa 1) kʼamin munakuywan, 2) kʼamin maychus kajllata, 3) kʼamina kajtenqa kʼamin. Kʼamisqaykiman jina wawayki kasunasunta munanki chayqa Jehovamanta astawan yachakuy, kay kinsa yuyaychaykunaman jina ruwanaykipaj.
KʼAMIN MUNAKUYWAN
Diosqa munakuyninrayku, munakuywan kʼamin. Bibliataj nin: “Tata Diosqa, pitachus munakun, chayta castigan, uj tataqa wawanta munakuspa jasutʼin, ajinata”, nispa (Proverbios 3:11, 12). Astawanpis Jehovaqa mana sajrachu, manaqa “khuyakuyniyoj, kʼacha sonqoyoj, imamantapis mana usqhayta phiñarparikojlla” (Éxodo 34:6). Parlasqanwanpis mana kʼumuykachachinchu, nitaj sonqota nanachinchu imaraykuchus chaykunaqa uj “espada jina tʼojsin” (Proverbios 12:18).
Ni mayqen tata, Dios jina pacienciayojchu. Chayrayku wakin kuti rabiawan phatanaykipajña kashaspa, kayta yuyarikuy, phiñasqa kashajtiyki wawaykita jasutʼispaqa, imatapis ruwarpallawaj, wawaykitaj astawan kʼullukonqa. Chaytaj mana yuyayniyoj jina ruwasqaykita rikuchinman.
Chantapis wawaykita munakuywan kʼaminki chayqa, aswan allin risonqa. Kunanqa qhawarina imaynatachus Jorgewan, Nicolwan wawasninkuta kʼamirisqankuta.
Jorge: “Wawayku wasiman chayamojtin, warmiywan noqawanqa, sinchʼi phiñasqas kasharqayku. Jinapis parlasqanta uyarerqayku. Tutaña kasqanraykutaj qʼayallaña parlasunchej ninakorqayku. Diosmanta mañakuytawantaj puñukanporqayku, qʼayantinpajqa mana phiñasqañachu kasharqayku, allinllamanta parlarispataj wawaykoj sonqonta kuyuricherqayku. Paytaj pantasqanta reparaspa, kʼamisqaykuta japʼikorqa. Ajinapi cuentata qokorqayku rabiasqa kashaspa kʼameyqa mana allinchu kasqanta. Wawayku nisqanta uyarejtiykuraj, imaynatachus allinchayta yacharqayku.”
Nicol: “Lloqallituy hermanitanta maqarpasqanqa, maytapuni phiñachiwarqa. Phiñakuyniywan atipachikunaymantaqa, sonqoyta ñitʼiykukuspa cuartonman rinanta nerqani, chaykamataj sonqoy tiyaykuwarqa. Chaymantataj sutʼita entiendecherqani maqay mana allinchu kasqanta, hermanitantataj waqachisqanta ima. Chay ruwasqayqa allinpuni karqa, imajtinchus hermanitanmanta perdonta mañakorqa, abrazaykorqa ima.”
Jasutʼinapaj jina kajtinpis, wawastaqa munakuywanpuni kʼamina.
KʼAMIN MAYCHUS KAJLLATA
Jehová Diosqa “juchallikusqa[nchejman] jinalla” kʼamiwanchej (Jeremías 30:11; 46:28). Payqa allintaraj reparan, imaraykuchus imatapis ruwasqanchejta, ¿imaynatá tatas kikinta ruwankuman? Esteban sutʼincharin: “May sonqo nanasqas kashaspapis, imillitayku Natali imaraykuchus llullakuwasqaykuta mana entiendeyta aterqaykuchu. Chayrayku edadninta, manaraj tukuy imata yachasqanta ima qhawarispa kʼamerqayku”, nispa.
Nicolpa qosan Robertopis wawasnin imaraykuchus imatapis ruwasqankupi allintaraj tʼukurin. Chayrayku wawasninta niraj kʼamishaspa kaytaraj tapurikun: “¿Sapa kutichu ajinallatapuni ruwanku? ¿Saykʼusqachu kashanku? ¿Nichu allin kashanku? ¿Waj imachu kanman?”, nispa.
Ajinata tatas yuyaychakuspaqa, wawasninta mana machu runasta jinachu qhawanku. Apóstol Pablopis chayta sumajta yacharqa, chayrayku kayta nerqa: “Noqaqa wawallaraj kashaspa, wawa jina parlaj kani, wawa jina yuyaj kani”, nispa (1 Corintios 13:11). Roberto nillanpuni: “Wawa kashaspa imatachus ruwasqayta yuyarikoyqa, maychus kajllata wawasniyta kʼaminaypaj yanapawan”, nispa.
Wawasqa imapipis pantanqankupuni. Chaywanpis chayqa mana niyta munanchu ima sajrata parlarpajtinku chayri ruwarpajtinku, tatas qhawakunallanku kasqanta. Wawasniyki imatachus ruwayta chayri mana ruwayta atisqankuta allintaraj reparanki chayqa, maychus kajllata kʼamiyta atinki.
KʼAMINA KAJTENQA KʼAMIN
Malaquías 3:6 nin: “Noqa Tata Diosqa kasqay jinallapuni kani”, nispa. Diospa kamachisnenqa chaypi atienekunku, chayrayku nisqasninta creenku. Tatas wawasta imaynatachá kʼaminankuta nejtinku, chay nisqankuman jinataj kʼaminku chayqa, wawas nisqasninkupi creenqanku. Sichus tatas kusisqa chayri phiñasqa kasqankuman jinalla wawasta kʼamenqanku chayqa, wawasqa imatachus ruwayta mana yachayta atenqankuchu.
Imatachus Jesús nisqanta yuyarikuy, pay nerqa: “Parlayniykichejqa kay jina kachun: Arí, arí, nispa; chayrí Mana, mana”, nispa. Kay yuyaychaytaj, wawasta uywanapaj uj sumaj yanapa (Mateo 5:37). Ama imatapis ruwasaj niychu mana juntʼanayki kajtenqa. Wawaykita mana allinta ruwasqanrayku jasutʼisqayki nerqankiña chayqa juntʼaypuni.
Tatas imaynatachus wawasninkuta kʼaminankupaj parlarikunankoqa, may allinpuni. Roberto nin: “Wakin kutis warmiy, wawasniykuta imatapis mana ruwanankuta nejtenqa, noqamanñataj jamuwanku. Noqataj mana yachaspa ruwachillani. Jinapis warmiypa nisqanta yachaytawankama, nisqanta valechini ”, nispa. Sichus tatas imapipis mana uj yuyaylla kanku chayqa, allin kanman sapallankupi parlarikunanku imatapis uj yuyaylla ruwanankupaj.
KʼAMEYQA MAY ALLINPUNI
Jehová jina munakuywan, maychus kajllata, kʼamina kajtin kʼaminki chayqa, wawasniykipaj allin kanqa. Kʼacha kasqayki, yuyaychasqayki ima wiñay tukusqa runas kanankupaj yanapanqa. Chayrayku Biblia nin: “Wawamanqa imaynatachus kawsananta allinta yachachiy; machuyaynimpipis mana qonqanqachu chay yachasqantaqa”, nispa (Proverbios 22:6).


text:
Salasaka kitilli
Salasaka kitilli (kastilla simipi: Parroquia Salasaca) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Tunkurawra markapi. Pelileo kitipi. Uma llaqtanqa Salasaka llaqtam (476 llaqtayuq, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Salasaka kitillipiqa Salasaka Kichwa runakunam tiyanku. [1]
Ayllu llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ayllu llaqtakunam kan:
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Salasaka llakta (kichwa simi)


text:
Qichuychakra
Qichuychakra (kastilla simipi: Hacienda) nisqaqa hatun asindadu, patrun nisqa wiraquchaman kapuq chakrakunam, michinakunam.
Ispañulkuna Tawantinsuyuta, Awya Yalata atirqaptin, indihina runakunap allpankunata hap'ispas wiraquchapura rakinakurqan, inkuminda nisqata kamaspa. Piyun nisqa indihina runakunap patrunpaq llamk'ananmi karqan. Patrunqa piyunta saruqmi karqan, runakunapaq sasachakuy pachas karqan. Abya Yalapi musuq mama llaqtakuna Ispañamanta qispikurqaptin, indihinapaq manam allinyarqanchu. Ispañap qhapaqman kapusqa inkuminda nisqa allpakunas wiraquchakunap kapuynin tukuspa asindas tukurqan. Wiraquchakuna asindakunapi hinallaraqsi indihinakunata sarupurqan, chay mama llaqtakuna wiraquchap kapuyninrayku.
Iskay chunka kaq pachakwatapi indihinakuna chakra kamay allinchay nisqa allpankunata kutinapaq anchatam rimanakurqan. Buliwyapi, Piruwpi, Ikwadurpipas chayraykum chay hina chakra kamay allinchaykunapi allpakunata runakunaman kutichirqan. qhichwa, aymara ayllu runakunapas chakrankunata hap'ispa asindadukunata qarquspa allpankunata ayllu llaqtakunap kapuyninman kutichimuspa chaskirqanku. Chay ayllu runakunap tantanakuyninkunaqa Piruwpi Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuy nisqa tantanakuymi, Ikwadurpitaq ECUARUNARI nisqa tantanakuymi.


text:
Ruray rimana
Ruray rimana, Simichaq, Rimachiq icha Imachiq nisqaqa (kastilla simipi: verbo), ima rurasqatapas, ruraytapas, ruranatapas sut'ichaq rima layam.
Huk rimaykunapiqa - ahinataq qhichwa simipi, aymara simipi - tukuy ruray rimanaqa huklla kamachinallakamam rimanachakunku. Huk rimaykunapitaq - ahinataq kastilla simipi - manam kamachinallakamachu rimanachakunku.
Ruray rimanachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Conjugación)
Ruway simikunaman qatiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Sufijos verbales)
Los sufijos se puede utilizar en cualquier verbo para que la expresión sea coherente:
Ruwaykunaq pachan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Tiempo de los verbos)


text:
Griguryu VI
Griguryu VI, Griguryu VI huk suqta ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. VI, Italya simipi: Gregorio VI) Giovanni Graciano Pierleoni sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 19 ñiqin ayamarq'a killapi 1047 watapi wañusqa Köln llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
5 ñiqin aymuray killapi 1045 watapimanta 20 ñiqin qhapaq raymi killapi 1046 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu VI.


text:
Indira Gandhi
Indira Priyadarshini Gandhi (इन्दिरा प्रियदर्शिनी गान्धी) sutiyuq warmiqa (* 19 ñiqin ayamarq'a killapi 1917 paqarisqa Allahabad, (Indya) llaqtapi - 31 ñiqin kantaray killapi 1984 wañusqa Musuq Dilhi (Indya) llaqtapi), fue hija única de Jawaharlal Nehru, Indya mama llaqtayuq pulitiku.
Tomó su nombre de su marido Feroze Gandhi (sin ningún parentesco con Mahatma Gandhi).
Indya mama llaqtayuq Uma kamayuq 19 ñiqin qhulla puquy killapi 1966 watamanta 24 ñiqin pawqar waray killapi 1977 watapi watakama, 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1980 watamanta 31 ñiqin kantaray killapi 1984 watakama.
Tayta: Jawaharlal Nehru
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Indira Gandhi.


text:
Yoga
Yoga nisqaqa (Sanskrit simipi योग yoga "t'inkinakuy, huñunakuy", yuga "yugu" nisqamanta) Indyamanta hamuq yachay wayllukuymi, Hinduwismup darshana nisqa suqtantin yachachiyninpa huk yachachiyninmi. Yogapiqa yuyaypaq kurkupaqpas yachayruraykunatam llamk'anku (Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Kriya, Miditasyun, Asitismu), kurkuta nunatapas qutuchanapaq, sunqu hunt'a yuyanapaq.
Patanjali sutiyuq runas Bhagavad Gita (Yoga Sutra) nisqa qillqasqanpi yogap yachay wayllukuyninmanta willaykun. Upanishad nisqa qillqakunapipas Yogamanta qillqasqas.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurkupi kuskarichimuna (चक्र, chakra)


text:
K'anchaq Ñan
K'anchaq Ñan, Achkiq Ñan icha Akchiq Ñan, kastilla simipi Sendero Luminoso nisqaqa huk piruwanu, terrorista nisqa ankalli tantanakuymi. 1980 watamanta 1992 watakama piruwanu awqaqkunawan hayu kaspa tukuy Piruwpi mamallaqtayuq maqanakuyta rurarqan. Chaypacha aswanta Qhichwa runakuna llakispanmi, Sasachakuy pacham nirqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1960 watapi Wamanqa llaqtap yachay sunturninpi yachaq Abimael Guzmán sutiyuq (presidente Gonzalo nisqa) yachay wayllukuqmi chay tantanakuyta kamarirqan, José Carlos Mariátegui-p kamasqan Piruwanu Kumunista Partidumanta t'aqakusqa Piruwanu Kumunista Partidu - Puka Unancha nisqamanta t'aqakuspa. K'anchaq Ñanqa huk yachay sunturkunaman, Wankayuman, Limapi Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturninmanpas.
1980 watapi umalliq akllanakuypi Chuschi llaqtachapi akllana p'anqakunata kañispa maqanakuyta qallarirqan. Antikunapi, Ayakuchu, Apurimaq, Wankawillka suyukunapi karulla k'itikunapi kamachinatam hap'irqan. Mana munanayasqa misti qhatuqkunata, mamallaqta kapataskunatapas sipispa, achka qhichwa chakra runap sunqunkunatas chaskirqan. Chaywanpas, mana pi qhichwa runakunapas maoismu nisqapi iñirqanchu.
Fernando Belaúnde Terry sutiyuq Piruwpa umalliqninqa awqaqkunamanta manchakuspa, qallariypi mamallaqta pulisiyallatam maqanakuyman kacharqan. 1982 K'anchaq Ñan Wamanqapi samk'ay wasita ch'utispa masikunata qispichispa, pulitiku hayu runakunatataq sipiptin, Belaúndeqa Ayakuchu suyupi maqanakuy kamachiytam rimarirqan. Chaymantataq piruwanu awqaqkunaqa maqanakuytapuni qallarirqan, mana K'anchaq Ñanman hayullachu, ichataq tukuy indihina, qhichwa runaman hayum, k'apak qhichwa ayllu llaqtakunata puchukachispa (ahinataq Matara, Chiyara, Suqus, Tutus, Walla, Tikiwa, Wankaraylla, Sirkamarka, Qispillaqta, Aqumarka, Askipata, Iripampa, Pampay ayllu llaqtakunapi), hinallataqmi K'anchaq Ñanmi qhichwa runakunata ñak'aykurqan, lliw Lukanamarka llaqtayuq runakunatam wañuchispa, achka Uchuraqay llaqtayuq runakunatapas. Chay senderista nisqakunaqa achka kristiyanu pasturkunatapas sipirqan, 5 ñiqin tarpuy killapi 1992 watapi Rómulo Sauñe Quicaña sutiyuq Biblia t'ikraqtam.
Tukuy chay terror nisqa manchachiyninwan K'anchaq Ñanqa maqanakuyta tukuy Piruq mama llaqtapi, Lima llaqtamanpas mast'arqan. Chaypi 15 ñiqin hatun puquy killapi 1992 watapi María Elena Moyano illapayayarqanku.
Ichataq Piruwpi atiyniyuqkunap wañuy iskadrunninkunapas achka runakunatam, pulitiku hayunkunatam sipirqanku - ahinataq 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 1992 watapi Grupo Colina nisqaqa Pedro Huillca Tecse sutiyuq sindikatukunap pusaqninta.
Alberto Fujimori piruwanu umalliq kachkaptin, 12 ñiqin tarpuy killapi 1992 p'unchawpiqa GEIN (Grupo Especial de Inteligencia) nisqa pakasqa pulisiyam Abimael Guzmánta Lima llaqtapi hap'irqan. Chaymantapachaqa K'anchaq Ñanpa kallpan anchatam pisiyarqan, yaqata puchukaspa.
Chay mamallaqtayuq maqanakuypiqa 60.000-manta aswan, 80.000-chá runam wañurqan, paypurataq 75 %-nin qhichwa, huk indihinapas runam.
Maqanakuy puchukaptinpas, Antikunapiqa llik'isqa ayllukuna, llaqtakuna kakunmi. Tukuy millay rurasqamanta willanapaqqa, disimri killapi 2000 Valentín Paniagua sutiyuq umalliq Piruwpa Chiqappaq Allinyanakapunapaq Kacharimuynin (Comisión de la Verdad y Reconciliación de Perú) nisqata kamarqan. Chay kacharimusqa runakunaqa 16985 runata willachispa 21 tantaykunapi 9500 ñak'arichisqa runata uyarispa hatun willayta qillqarqan, 28 ñiqin chakra yapuy killapi 2003 p'unchawpi Alejandro Toledo sutiyuq umalliqman willaspa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna ñakariyninchik, paqarintaq hawkalla kawsakuyninchik. 20 wata sipinakuy 1980 watamanta 2000 watakama. Kaymi Comisión de la Verdad y Reconciliacionpa riqsichisqan qillqa. Instituto de Democracia y Derechos Humanos, Pontificia Universidad Católica del Perú, 2008 watapi ruwasqa (iskay kaq yupay)
- Punkupa Chakampi Yuyarinapaq. Imaynam kawsarqa Wankawillka llaqta hayna pachakunapi, sarutasqa usuchisqa ima chayta yuyarispa imatam kunampas, hamuq pachakunapipas rurachwan (qhichwapi), kaypi: El umbral de la memoria Pasado, presente y futuro en las memorias de la violencia en Huancavelica. Instituto de Defensa Legal, IDL, Lima, setiembre 2007, pp. 153–174 (PDF)
Ñak'arichisqa runakunap runasimipi willasqankuna, cverdad.org.pe[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wanta llaqtapi: Asunta Tambracc de Chávez, Maximiliana Urbano Vega (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Angélica Layme Córdova (9 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Basilia Gonzáles Morales, Villanuevap ikman (11 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Sabina Valencia Torres, Teodora Huincho Casapoma, Vicente Saico Tinco (11 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Juana Potosino Curo (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Marcelino Chumbes Abarca, Paulina Abarca Ortiz (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Victoria Taquiri del Pino, Víctor Amador Bravo Cana, Alejandra Sicha Ramírez (9 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Angélica Mendoza de Ascarza (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wanta llaqtapi: Nolberto Díaz Ramos, Virginia Quispe Urbano (12 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )
- Wamanqa llaqtapi: Julia Najarro (8 ñiqin ayriway killapi 2002 watapi )


text:
Willay pukyu
Willay pukyu nisqaqa k'uskiykuqpa icha willay kamayuqpa llamk'achisqan pukyum, imamantachus willakunata chaskin, liwrupas, willay p'anqapas, ima qillqapas, ichataq rikch'apas - llimphisqapas, siq'isqapas, hap'isqa rikch'a (phutu) nisqapas -, ima willayta atiqpas.
K'uskikuspaqa, pukyumanta willananchikmi tiyan, takyachisqanchikkunata khaqnaqchanapaq.
Willay pukyukunataqa kay hinatam rakinachinchik:
- Qallariy pukyu: imatachus ima runapas nirqan, imatachus qillqarqan. Wiñay kawsay yachaypiqa chay qallariy pukyukunallawanmi imakunatapas khaqnaqchanchik.
- Qatiq pukyu: imatapas yachaqkuna, k'uskiykuqkuna, willay kamayuqkuna imamantapas willarqan.


text:
Aymuray killapa, kimsa chunka punchapimi, pawkaryashka churanakunawan, Pujilí llaktamanta kushilla tushukkuna, mashi Francisco Velasco, Sapankawsay kikinyachishkapa pushaykamay apukta markak tayta tukuchun mañanaman shamurkakuna.
Shamuk tushukkunaka, Velasco apukman, shuk muru ruwanata muchikuwanpash churachirkakuna, kay rikurika, ñawpa pachamanta yanapachun mañay ruraymi kan. Shinami watanta Sapankawsay Pushaykamayka Corpus Christi raymita yanapashpa shamun.
“Ñawpa ruraykunata kawsachinaka, kunan pachata sinchiyachinmi, shamuk pachatapash ñukanchik sapi kawsay hawami wiñachin.
Raymi killapa, shuk niki punchapika, ñukanchik mama llaktapa pusak chunka wankurishka tushukkuna, shinallatak Bolivia, Perú, Colombia, México mama llaktakunamanta, kanchis wankurishka tushukkunawan tantarinakushpa Corpus Christi raymita kallarirkakuna. Kay raymika, Pujilí kitipi, mamallaktapa sapankawsay kikinyachishka shinami shutichishka kan.
Shinami, Francisco Velasco taytaka, chay raymipi wankurishpa, Pujilí llaktamanta, shuktak llaktakunamanta shamukkunatapash yupaycharka, Corpus Christi raymiman allí shamushkakkichik nishpa.
Kay raymipika, wawakuna, wamprakuna, kuytsakuna, rukukuna, mashna runa warmikunami kushilla kaynarkakuna, huyayay Pujilí, huyayay Corpus Cristi nishpa kiti llakta ñankunapi kaparirkakuna. Shinallatak kayashka pushakkunapash makikunapi waktarishpa llaktakunapa kawsayta sinchiyachik raymimanta kushiyarkakuna.
Ricardo Patiño, apuk mashipash, Pujilí llaktapa runakunata, pushakkunatapashmi, kayashkamanta yupaycharka.
Shinami, Sapankawsay Kikinyachishkapa Pushakkamayka, llaktakunapa wankurita, kikinyayta, ñawpa yuyarikunatapash sinchiyachin.
Taducción al kichwa: Bolívar Yantalema, 05/06/13


text:
Alf Ramsey
Alfred Ernest Ramsey sutiyuq runaqa, (* 22 ñiqin qhulla puquy killapi 1920 watapi, paqarisqa Dagenham llaqtapi - 28 ñiqin ayriway killapi 1999 watapi, paqarisqa Ipswich llaqtapi) huk Inlatirra mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykyuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukllaykamachiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1966: Atipaq.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alf Ramsey.


text:
Kuyuchina
Kuyuchina icha Mutur (motor) nisqaqa imatapas kuyuchinapaq llamk'anam. Huk michatam - pinchikilla, chaqllisinchi - kuyuy michamanmi t'ikran.
Huk kuyuchinakunaqa apaykachanapim, purichinapaq, hukkunataq tiyaq kuyuchinam, imatapas muyurinallapaq, huk tiyayllapi kuyunapaq - ahinataq pinchikilla hutk'unapi, kuyuchinayuq kuchupayanapi, huk llamk'anakunapi.
Kaymi huk kuyuchina layakuna:
- Wapsi kuyuchina: chaqllisinchi michata kuyuy michaman t'ikran;
- Rawray kuyuchina: chaqllisinchi michata kuyuy michaman t'ikran;
- Pinchikilla kuyuchina: pinchikilla michata kuyuy michaman t'ikran.


text:
Piluta hayt'ay
Piluta hayt'ay icha Futbul (inlish simipi: Football), Kichwapi Chakiyasiy icha Chakirumpay nisqaqa huk pilutawan pukllaymi, Tiksi muyuntinpi lliw pukllaykunamantaqa aswan chaninchasqam.
Iskay quchum, llapanqa chunka hukniyuq runayuq (huk punku amachaqniyuq), pukllana pampapi pukllanakunku. Llapa quchup huk punkunmi kan. Pilutataqa chakinwanmi hayt'aspa tinkuq masikunap punkunman chamqaspa taripayta munanku. Manapunim makiwanchu pukllananku. Isqun chunka minutumanta aswan taripaq quchuqa atipaqmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Awacha turrikuna
Awacha turrikuna (inlish simipi: Twin Towers) icha Pachantinpa Qhatuna Chawpin (World Trade Center) nisqaqa New York llaqtapi ancha hatun, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi lliwmanta aswan hatun wasikunam karqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpiqa terroristakuna New York llaqtapi pitu hatun wasintintam (World Trade Center, New York Twin Towers nisqata), Washington DC llaqtapi maqanakuy ministiryup (Pentagon nisqap) huk rakinta suwakusqa antankakunawan thuñichirqan, achka waranqa runakunatam wañuchispa. Chaymantam George Walker Bush terrorismu hayu maqanakuyta rimarirqan.


text:
Kiro Gligorov
Kiro Gligorov (makidunya simipi: Kиpo ГлиropoB) sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin aymuray killapi 1917 watapi paqarisqa Štip, llaqtapi - 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2012 watapi wañusqa Skopie llaqtapi) huk Makidunya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; mama: .
Warmi:
Churinkuna: ?.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kiro Gligorov.


text:
Historia 55: Shuk Wampraka Uchilla Kashpallatakmi Diosta Sirvirka
RIKUY kay alhaja, kuyaylla, uchilla wamprata. Payka Samuel shutimi kan. Kutin, Samuelpa umapi makita churakuk runaka Elí shutimi kan. Elika Israel llaktapi sumo sacerdotemi karka. Kutin, Samuelpa washapi gentekunaka Samuelpa taytamamakunami kan. Samuelpa taytaka Elcana shutimi kan. Kutin, Samuelpa mamaka Ana shutimi kan. Paykunami Samueltaka sumo sacerdote Elipakman pushamurka.
Samuelka 4 watakunata shinallami charin. Shina uchilla kashpapash, Samuelka Jehovapa tabernáculo wasipimi, Eliwan shuktak sacerdotekunawanpash kawsakrikun. Shinapash, Samuelpa taytamamakunaka, imamantatak Samueltaka uchilla kakpillatak Jehovapa tabernáculo wasiman pushamurkakuna.
Rikunki. Wawata mana charita ushashpami, Samuelpa mamaka llakilla kawsan karka. Chaymantami, Jehovapa tabernáculo wasiman rishpaka, Diostaka kashna nishpa mañarka: ‘Jehová Dioslla, shuk wawata charinkapak ayudaway. Kan ayudakpika, kanta sirvishpa kawsachunmi kanpa tabernáculo carpa wasiman kachasha’ nirka.
Shina nishpa mañakpimi, Jehová Dioska Anamanka shuk wawata kurka. Chay wawatami Samuel nishpa Anaka shutichirka. Samueltaka achkata kuyashpami, wawamantapacha Jehová Diosmanta yachachirka. Kipamanka, Anaka paypa kusataka nirkami: ‘Jehovaman nishka shinaka, Samuel ashata jatunlla kakpika, Jehová Diosta sirvichunmi tabernáculo wasiman pushakrini’ nishpa.
Chaymantami, imashinami kay dibujopi rikunki, Samuelpa taytamamakunaka Samueltaka tabernáculo carpa wasipi sakinkapak shamurka. Samuelpa taytamamakunaka, Jehovata sirvishpa kawsanatami Samuelmanka yachachirka. Chaymantami Samuelka, ‘Jehovapa wasipi sirvikrini’ nishpa kushikushka karka. Samuelpa taytamamakunaka tukuy watakunami Jehovata adorankapak, Samuelta rikunkapakpash tabernáculo carpa wasiman rin karka. Shinallatak, tukuy watakunami Samuelpa mamaka, shuk mushuk ropata Samuelmanka apan karka.
Shinami, Samuelka tawka watakunata tabernáculo wasipi Jehovata sirvishpa kawsakurka. Jehová Diospash israelitakunapash achkatami Samueltaka kuyan karka. Chay punchakunapika, Ofnipash Fineespash tabernáculo carpa wasipi sacerdotekunami karka. Paykunaka sumo sacerdote Elipa churikunami karka. Paykuna mana alli kakpimi, shuktak gentekunapash paykunata katishpa mana allikuna karka. Paypa churikuna mana alli kakpipash, Elika mana imatapash rurarkachu. Ashtawankarin, sacerdotekuna kashpa katichun sakirkallami.
Tabernáculo carpa wasipi mana alli cosaskunata rikushpapash, Samuelka chay mana alli cosaskunataka mana rurarkachu. Chay punchakunapika, wakin gentekunallami Jehovataka tukuy shunkuwan kuyan karka. Chaymantami, Jehová Dioska ña mana pi gentewanpash parlan karka. Shinapash, Samuel ña jatunlla kakpika imatak tukurka.
Rikunki. Samuelka tabernáculo carpa wasipimi puñukurka. Chaypimi Samuelka uyarka ‘Samuel, Samuel’ nishpa kayakta. Shina kayakpimi, Samuelka ‘kaypimi kani’ nishpa rikcharirka. Chay kipami, Samuelka utka jatarishpa Elitaka nikrirka: ‘Kaypimi kani, imapaktak kayawarkanki’ nishpa.
Samuel shina nikpimi Elika nirka: ‘Ñukaka, mana kantaka kayarkanichu. Kanpa camaman rilla’ nishpa. Shina nikpimi, Samuelka camaman kutin rirka.
Ña camapi kashpami Samuelka kutin uyarka, ‘Samuel, Samuel’ nishpa kayakta. Shina nikta uyashpami, Samuelka kutin jatarishpa Elitaka nikrirka: ‘Kaypimi kani, imapaktak kayawarkanki’ nishpa. Samuel shina nikpimi Elika nirka: ‘Ñuka wawalla, kantaka mana kayashkanichu. Kanpa camaman kutin tikraylla’ nishpa. Elí shina nikpimi, Samuelka paypa camaman rirka
Samuel kutin camaman rishpaka, kutinpashmi ‘Samuel, Samuel’ nishpa kayakta uyarka. Shina nikta uyashpami ña kutin Samuelka Elitaka nikrirka: ‘Kaypimi kani, imapaktak kayawarkanki’ nishpa. Samuel shina nishpa ña kimsa viajeta rikpimi, Elika cuenta japirka, Jehová Dios Samueltaka kayakushkata. Chaymantami Elika Samueltaka nirka: ‘Samuel, rilla kanpa camaman. Kutin kanta kayakta uyashpaka, “kaypimi kani Jehová Dioslla. Ñukaka kanpa sirvikmi kani. Imata nina kashpapash niwaylla” ninki’ nirka.
Shinami, Samuelta Jehová Dios kutin kayakpika, Samuelka Elí yachachishkata nirka. Samuel shina nikpimi Jehová Dioska nirka: ‘Elitapash paypa churikunatapash llakichikrinimi’ nishpa. Kipa punchakunamanka, israelitakunaka filisteokunawanmi makanakurka. Chaypimi, Ofnipash Fineespash wañurkakuna. Paykuna wañushkata uyashpaka, Elika achkata mancharishpami urmarka. Urmashpaka kunka tullupash pakirikta urmashpami Elika wañurka. Shinami, Jehová Dios nishkaka paktarirka.
Samuel wiñashpaka, Israel llaktamanta último juezmi tukurka. Samuelka ña rukulla karka. Chay punchakunapimi israelitakunaka Samueltaka nirka: ‘Ñukanchikkunaka, shuk rey mandachunmi munanchik’ nishpa. Israelitakuna shina nikpika, Samuelka achkatami piñarirka. Payka yacharkami, Jehová Dioslla paykunapa rey kana kashkata. Samuel achkata piñarikpipash, Jehová Dioska nirkami: ‘Gentekuna nishkata ruraylla’ nishpa.
1 Samuel 1:1-28; 2:11-36; 3:1-18; 4:16-18; 8:4-9.
Tapuykuna
- Dibujopi uchilla wampraka, ima shutitak kan. Kutin, chay uchilla wamprapa ladopi kimsa gentekunaka, pikunatak kan.
- Tabernáculo wasiman rishpaka, Anaka imatatak Diostaka mañarka. Anata Jehová uyashpaka, imatatak rurarka.
- Jehovapa tabernáculo wasiman pushakpika, Samuelka mashna watakunatatak charirka. Samuelpa mamaka, imatatak tukuy watakuna Samuelmanka apan karka.
- Elipa churikunaka ima shutikunatak karka. Paykunaka ima laya gentekunatak karka.
- Samuelwan parlankapakka, Jehová Dioska imatatak rurarka. Jehová Dioska, imatatak Samuelmanka nirka.
- Samuel wiñashpaka, imatak tukurka. Samuel rukuyakpika, israelitakunaka imatatak Samueltaka nirka.
Shuktak tapuykuna
- 1 Samuel 1:1-28 versokunata liyinki.
Elcanaka (Elqaná), imashinatak paypa familiataka ayudarka Jehová Diosta alli adorachun. Shinaka, familiakuna Jehovata alli adorachunka, taytakunaka imatatak rurana kan. (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fili. 1:10.)
Shuk jatun llakipi kashpaka, Anaka imatatak rurarka. Shinaka, ñukanchikkunapash llakipi kashpaka, imatatak rurana kanchik. (1 Sam. 1:10, 11; Sal. 55:22; Rom. 12:12.)
- 1 Samuel 2:11-36 versokunata liyinki.
Elika imashinatak rikuchirka Jehová Diosta kuyanapak rantika, paypa churikunatarak ashtawan kuyashkata. Shinaka, imamantatak ñukanchikkunaka mana Elí shina kana kanchik. (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Deu. 21:18-21; Mat. 10:36, 37.)
- 1 Samuel 4:16-18 versokunata liyinki.
Elika, ima chusku mana alli noticiakunatatak chaskirka. Chay noticiakunata chaskishpaka, Elika imatak tukurka.
- 1 Samuel 8:4-9 versokunata liyinki.
Israelitakunaka, imashinatak rikuchirka Jehová Diosta mana respetashkata. Kunan punchakunapika, imashinatak rikuchinchik Diospa Reinota respetashkata. (1 Sam. 8:5, 7; Juan 17:16; Sant. 4:4.)


text:
1
Toq ri Jonás xrajo' ta xrewaj-ri' chuwech ri Jehová
1Xk'oje' k'a jun achin rubini'an Jonás, ruk'ajol ri Amitai. Y k'o k'a jun q'ij ri Jehová xch'on rik'in rija' y xubij chire: 2Kabiyin chupan ri nimalej tinamit Nínive y taya' rutzijol chike, chi ri kimak kan xik'o yan ruwi', y roma ri' xkenk'is, xcha' ri Dios chire.
3Jak'a rija' man keri' ta xuben, xa xuch'ob richin nibe pa Tarsis*f1* richin nanimej chuwech ri Jehová. Y roma ri' xbe-qa chuchi' ri palou ri k'o pa Jope, y chiri' xril-wi jun barco ri nibe yan pa Tarsis. Xutoj ri ru-pasaje y xok-el chupan ri barco y xbe chikikojol ri winaqi' ri e beneq chupan, richin nrewaj-el-ri' nej chuwech ri Jehová. 4Jak'a ri Jehová xuben k'a chi xpe jun nimalej kaq'iq'-job pa ruwi' ri ya', y ri ya' nibolqo't-nibolqo't y roma ri' xkina' chi niwuluwu' yan ri barco. 5Roma ri' ri samajela' richin ri barco xkixibij-ki', y chikijujunal rik'in uchuq'a' xech'on rik'in ri ki-dios richin xkik'utuj to'onik. Y ronojel k'a ri ejqa'n xkitorila' kan chupan ri ya' richin chi nitzoyotzo-qa ri barco. Jak'a ri Jonás kan k'a chukojol k'a qa ri ejqa'n k'o-wi y chiri' kamineq chi waran. 6Jari' toq ri rajaw ri barco xqaqa-qa rik'in y xubij chire: ¿Achike roma toq yawer rat? Kayakatej y tak'utuj chire ri a-dios; rik'in juba' nujoyowaj qawech y man yojken ta, xcha'.
7Y ri Jonás kan xbejote' k'a pe kik'in, y konojel xkibila' k'a qa chikiwech chi achike roma nikik'uluwachij re jun ruk'ayewal re yakatajineq pa kiwi'. Y xkibij k'a chi nikisakij richin nikitz'et achoq pa ruwi' xtiqaqa-wi. Y keri' xkiben y xqaqa pa ruwi' ri Jonás. 8K'ari' xkik'utuj chire y xkibij: Tabij chiqe: ¿Achike roma peteneq re ruk'ayewal re' pa qawi'? ¿Achike roma at peteneq kere' rat? ¿Akuchi at peteneq-wi? ¿Achike atinamit? ¿Achike k'a ri e awinaq?, xecha' chire.
9Rija' xubij chike: Yin in hebreo, y ninya' ruq'ij ri Jehová ri Dios ri rajaw ri kaj, ri xbanon re palou y ri ruwach'ulew, xcha'.
10-11Rija' xutzijoj k'a chike chi animajineq chuwech ri Jehová, y toq xkak'axaj ronojel re' y xkitz'et chi ri kaq'iq' xnimer-pe, más xkixibij-ki'. Roma ri' xkik'utuj chire: ¿Achike k'a roma at animajineq-pe chuwech ri a-Dios? ¿Wakami achike k'a niqaben awik'in rat richin chi ri ya' nisile-qa y yojkolotej?, xecha' chire.
12Jari' toq ri Jonás xubij chike: Jare' ink'o pan iq'a'; kinik'aqa' kan chupan ri ya' y xtitane-qa. Roma xa woma yin peteneq re jun ruk'ayewal re' pan iwi', xcha'. 13Y rije' xesamej k'a richin chi xkitzolij ta ri barco chuchi' ri ya', jak'a man xetikir ta roma ri ya' nibolqo't-nibolqo't.
14Y rije' xech'on rik'in ri Jehová rik'in raqoj-chi'ij y xkibij: Niqak'utuj k'a utzil chawe, Jehová, chi man ta xtaya' pa qawi' ri rukamik re jun achin re', roma rik'in juba' xa maneq rumak, y rat kan awetaman k'a re yatajin chubanik, xecha'. 15K'ari' xkichop k'a el ri Jonás y xkik'eq kan chupan ri ya', y kan chi'anin k'a xtane' ri ya' ri nibolqo't. 16Y ri achi'a' ri xebanon, kan xk'oje' rukiy ri Jehová chikiwech; xkisuj kamelabel y xkiya' kitzij chi kan xtikisamajij. 17Y ri Jehová xunaba' jun nimalej ker richin xubeq' ri Jonás, y keri' ri Jonás, xk'oje' k'a oxi' q'ij y oxi' aq'a' pa rupan ri ker.


text:
4 kaj yachachikuy
¿Pitaj Jesucristo?
1. ¿Maychötaj Jesús kawar galaykurgan?
Patsacho manaraj yurirga juk espiritumi Jesusga kargan cielucho (Juan 8:23). Paytami puntata Jehová kamargan y wakinkunata kamashganchönami payga yanapargan. Paypaj parlarmi Bibliaga nin Diospa “japallan wamran” kanganta, kikin Dios kamashga kaptin (Juan 1:14). Jina ‘Wilakamoj’ nishpapis reguinchimi, Taytampa jutincho imaypis parlaptin.
2. ¿Imanirtaj Patsaman Jesús shamurgan?
Wamrantami Dios mandamurgan kay Patsaman, y chaypajga María jutiyoj warmipa pachanmanmi kawayninta churarkamurgan. Chaymi kayta ninchi: Jesusga manami juk runapa churinchu (Lucas 1:30-35). Kaykunaraykurmi payga kay Patsaman shamurgan: 1) rasumpa kajta Diospita yachachikunampaj, 2) ima mana alikunapa pasarpis Diospa munaynin rurayta yachachimänanchipaj, y 3) ‘salbamananchiraykur’ juchaynaj kawayninta gonampajmi.
3. ¿Imanirtaj salvamananchita necesitanchi?
Jesús salvamanganchiga juk runapa kawaynin mana ograkänampaj chaniyoj pagunömi (Éxodo 21:29, 30). Diosninchiga manami yarpaylapis yarparganchu runakuna wanuyänanta ni awkisyänanta. ¿Manaku Adantaga mayna Jehová nishga kargan mana wiyakuptinga wanunampaj kajta? Awmi ari. Juchata mana rurashga karga manami wanunmanchu kargan (Génesis 2:16, 17; 5:5). Biblia ningannöpis wanuyga Adanpa culpanraykurmi ‘galaykurgan’. Chaymi juchasapa kanchi y wanunchi. Chaypita salvamananchitaga aläpami munaykunchi.
Kanan kayman pensarishun, ¿pitaj salvamashwan juchapita y wanuypita? Wanurga kikinchipa juchalanchipitami pagakunchi, pero wakinkunapataga manami pagayta puedinchichu.
4. ¿Imanirtaj Jesús wanurgan?
Jesusga juchaynaj runami kargan, manami noganchikunanöchu. Chaurasga, manami juchanraykurchu wanurgan, sinoga noganchikunaraykurmi. Kuyay churinta mandamunganwanmi Diosga lapan shongunwan runakunata kuyanganta rikächikurgan. Jina Taytanta casukurmi Jesuspis rikächimargunchi alapa kuyapämanganchita.
5. ¿Imatataj kanan wichan Jesús ruraykan?
Patsacho kaykarmi Jesusga gueshyaykajkunata jampirgan, wanushgakunata sharkachirgan y nakaykajkunata yanapargan, chaynölami shamoj tiempuchöpis Diosta sirvejkunata yanapanga (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28). Jesustami Dios sharkarachimurgan espirituno cielucho kawanampaj (1 Pedro 3:18, NM). Chaynami Jesusga Taytampa derecha kaj laduncho shuyarargan, Patsacho gobernamunampaj autoridadta chaskinganyaj (Hebreos 10:12, 13). Kanan wichanga cieluchömi Jesusga gobernaykan, y chay ali wilakuytami gatejninkuna musyachikuykanchi.
Autoridadta chaskinganwanmi kay Reyga ichiklachöna lapan mana alikunata ushakärachinga. Lapan wiyakojkuna y Jesusman fe-ninta churajkunami imaykamayajpis Patsacho kawapäkunga, ¡y Patsaga juk shumaj huertamanmi tikranga!


text:
Magaly Solier
Magaly Solier Romero sutiyuqqa (11 ñiqin inti raymi killapi 1986 watapi paqarisqa Palmayuq llaqtapi, Wanta distritupi, Wanta pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi) huk piruwanu aranway pukllaq warmim, takiqpas.
Magalyqa Lima, Wanta llaqtakunapim yachay wasiman rirqan. 2006 watapi Wanta llaqtapi hatun plasapi mikhunata qhatuchkaptin, Claudia Llosa sutiyuq kuyu walltay pusaqsi pilikulapi pukllanapaq mink'achirqan. Chaymanta Claudiap Madeinusa sutiyuq pilikulanpim pukllarqan.
Mancharisqa Ñuñu (La teta asustada) sutiyuq pilikulapim Fausta sutiyuq warmita pukllarqan, 2009 watapi Berlin llaqtapi Quri Ukumari Suñayta (Goldener Bär) chaskispa.
Magalyqa takinmi, takikunatapas kamarin, lliwninmanta aswan qhichwa simipi, hukkunatataq kastilla simipim. Ñawpaq diskunqa Warmi sutiyuqmi.
Diskunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Warmi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Magaly Solier: “Allpaqa kawsayniymi” (Jorge Alejandro Vargas Pradowan rimanakuspa), Noqanchis – lliwpaq revistanchis, Yupay 03/ Wata 02 / Qosqo 2012, p. 12–13.
- “Qichwatam riki yachanayki, Roberto”. Magaly Solier, Sociedad Bíblica Peruana nisqap wasinpi, Santa Beatriz, Lima llaqtapi, Roberto Miranda (SBP-pa umalliqnin), Ricardo Cahuana, Germán Zañudo (Chuya Qillqa t'ikraqkuna) imawan rimanakuspa
- Citaray, Jayna (Qayna), Ripu Ripusaqmi, Para Para, Magaly Solierpa takisqan, youtube nisqapi
- Quri Ukumari Suñay (Berlin, Alimanya, 2009 watapi): Magaly Solier riman takinpas qhichwa simipi (youtube)


text:
Paqariy
Wachay - Yuriy icha Paqariy:
Warmiqa mama tukuspa wawanta wachanmi. Wawaqa mamanpa rakhanmanta lluqsispa yurinmi icha paqarinmi.
Warmip runtuchan yumasqa kaptin, warmi wiksayan, kismapi musuq runacham wiñarin. Yumasqamanta isqun killa pacha, wachana nanay qallarinmi. Warmiqa wawanta rakhanmantam wachan. Wawa yuriptin, pupu waskata willunam atin. Chaymantataq thaminraq lluqsinmi. Lluqsisqa wawataqa ñuñunayaptin ñuñuchinam atin, ama hark'aychu.
Ñuñuq uywakunaqa runa hinam uñachankunata wachanku. Pisqukunataq huk uywakunapas runtukunatam wachanku. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta sapallam runtuta t'uqyachispa paqarinku.


text:
Antonios Nikopolidis
Antonios Nikopolidis (grisya simi: Avtώvιoς Nιkoπoλίδnς) sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin qhulla puquy killapi 1971 watapi paqarisqa Chalkida llaqtapi - ) huk Grisya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antonios Nikopolidis.


text:
82 Kaq Willakuy: Mardoqueowan Ester reqsisqa kasqanmanta
JERUSALENMAN Esdrasqa manaraq richkaptinmi pasaq watakunallapi pasasqanmanta yachasunchik. Persia nacionpiqa Mardoqueowan Estermi Israel casta runakunamanta ancha reqsisqa karqaku. Chay nacionpim Esterqa reina karqa chaynataq primon Mardoqueopas iskay kaq gobiernaqmi karqa. Qawasunchikyá imaynataq chayqa karqa.
Ester warmachallaraq kachkaptinmi tayta-mamanqa wañukurqaku, hinaptinmi Mardoqueoqa churichakuspa uywarqa. Persia nacionpi Asuero sutiyoq reypa palacionqa Susa llaqtapim karqa, chaypim Mardoqueoqa huknin serviqnin karqa. Hinaptinmi huk punchaw Vasti sutiyoq reinaqa qosanta mana kasukurqachu, chaymi reyqa huk sipasta akllarqa paypa rantinpi reina kananpaq. ¿Yachankichu pitataq akllarurqa? Buenamoza Estertamá.
¿Qawachkankichu chay orgulloso runaman runakunapa kumuykusqanta? Payqa Persia nacionpi ancha reqsisqa Aman sutiyoq runam. Payqa munanmi rikusqayki tiyakuq Mardoqueopas paypa ñawpaqninpi kumuykunanta. Mardoqueom ichaqa manam qonqorakuqchu nitaq kumuykuqchu. Paypaqqa manam allinchu mana allin ruraq runaman kumuykuyqa. Chaymi Amanqa anchallataña rabiarurqa. Qawasunchikyá imatam rurarqa.
Amanqa Israel runakunamantam rey Asueroman llullakuspa kaynata willarqa: ‘Mana allin runakunam hinaspa manam leynikitapas kasukunkuchu. Chaynaqa chinkachisqa kanankupaqyá decretaykuy’ nispa. Rey Asuerom ichaqa mana yachanchu Israel castamanta warmin kasqanta. Hinaptinmi Amanpa nisqanta creeruspan, decretota qellqarurqa llapallan Israel casta runakunata señalasqa punchawpi wañuchinankupaq.
Reypa decretasqanmanta Mardoqueo yacharuspanmi sinchita llakikurqa. Hinaspanmi Esterman willachimurqa kaynata: ‘Reyman rispayá rimapayay salvawananchikpaq’ nispa. Persia nacionpi leyman hinaqa reypa kasqanmanqa manam yaykunachu mana qayasqan kaspaqa. Estermi ichaqa mana qayachkaptillan rirqa. Hinaptinmi reyqa makinpi kaq qorimanta tawnanta haywariykuptin wañunan kaptinpas Estertaqa manam wañuchirqakuchu. Chaymanta Esterqa convidoman invitarqa rey Asuerota chaynataq Amantapas. Chaypim reyqa Esterta tapurqa imata mañakusqanta. Esterñataqmi reyta nirqa paqarinnintin convido rurasqanman Amanwan kuska hamuptinku chayraq mañakunanta.
Hinaptinmi chay convidopi Esterqa reyman willarqa kaynata: ‘Ñoqata castaykunatawan kuskatam wañuchiwanqaku’ nispa. Chaymi reyqa piñakuruspan nirqa: ‘¿Pitaq chayna ruray munaq runaqa?’ nispa.
Esterñataqmi nirqa: ‘Chay enemigoyku hinaspa mana allin ruraq runaqa kay Amanmi’ nispa.
Chaymi reyqa llumpayllataña piñakururqa. Hinaspanmi Amanta wañuchinankupaq kamachirqa. Chaymantañam, reyqa Mardoqueota iskay kaq gobiernaq kananpaq churarurqa. Hinaptinmi Mardoqueoqa huk decretota rurarachimurqa Israel casta runakuna señalasqa punchawpi mana wañunankurayku peleanankupaq. Mardoqueoqa reqsisqa runa kaptinmi, achka runakunam Israel casta runakunata yanaparqaku chaymi paykunaqa enemigonkunamanta librakurqaku.
Ester 1:1-10:3.
Tapukuykuna
- ¿Pikunataq Mardoqueoqa hinaspa Esterpas karqaku?
- ¿Imanasqataq rey Asueroqa huk warmitaña reinapa rantinpi maskachimurqa, hinaptin pitataq akllarqa?
- ¿Pitaq Amanqa karqa, hinaspa imanasqataq anchallataña rabiarurqa?
- ¿Ima decretotam rurarqaku, hinaspa imatam Esterqa rurarqa Mardoqueopa nisqanta willaykuptinku?
- ¿Imataq Amanta pasarurqa, hinaspa imataq Mardoqueotapas pasarqa?
- ¿Imaynatam Israel casta runakunaqa enemigonkunamanta librakurqaku?
Sapaq tapukuykuna
- Ester 2:12-18 nisqanta leey.
¿Imaynatam Esterqa qawachirqa ‘hawkalla kawsakuspa sumaqllaña espirituyoq, otaq sumaq sonqoyoq kayqa’ ancha allin kasqanta? (Est. 2:15; 1 Ped. 3:1-5.)
- Ester 4:1-17 nisqanta leey.
Jehová Diosta servispa llaqtanta Ester yanapasqanman hina, ¿imaynatam ñoqanchikpas Jehová Diosta yupaychaspanchik kasukusqanchiktaqa qawachichwan? (Est. 4:13, 14; Mat. 5:14-16; 24:14.)
- Ester 7:1-6 nisqanta leey.
Esterpa rurasqanman hina, ¿imaynatam kay tiempopipas Diospa serviqninkunaqa qatikachasqa karqaku Diosta servisqankumanta? (Est. 7:4; Mat. 10:16-22; 1 Ped. 2:12.)


text:
Marcel Desailly
Marcel Odenkey Addy-Desailly sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin tarpuy killapi 1968 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcel Desailly.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcel Desailly.
- Uficial website


text:
Marcellin Champagnat
Marcellin Joseph Benoît Champagnat, (kastilla simipi: Marcelino José Benito Champagnat Chirat), sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin aymuray killapi 1789 watapi paqarisqa Marlhes llaqtapi - † 6 ñiqin inti raymi killapi 1840 watapi wañusqa Saint-Chamond llaqtapi) huk kathuliku Tayta kura wan Santu karqan.
6 Inti raymi killa Santu Marcellin Champagnat raymi p'unchawninmi.
Tayta: Chmpagnat; Mama: Chirat.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcellin Champagnat.
- Santos proclamados durante el pontificado de Juan Pablo II - Sitio oficial de la Santa Sede. (italya simipi)


text:
Parte 4: Israel llaktapi primer rey tiyay kallarishkamanta, israelitakunata Babilonia llaktaman preso apashkakama
Israel llaktapika Saulmi primer rey karka. Kipamanka, Saúl rey kachunka Jehová Dioska ña mana munarkachu. Chaymantami Jehová Dioska, Davidta akllarka Israel llaktapi rey kachun. Davidka, wampra kashpallatakmi Goliat nishka jatun jatun runarukuta wañuchirka. Kipamanka, rey Saulka ña mana rikunayachishpami, Davidtaka wañuchinkapak munarka. Chaymantami Davidka pakakushpa rirka. Kipamanka, Abigail nishka alhaja warmimi Davidtaka jarkarka mana allita ama rurachun.
Kipa punchakunamanka, Davidpa churi Salomonmi Israel llaktataka mandarka. Salomonka alli cosaskunatapash, mana alli cosaskunatapash rurarkami. Saulpash, Davidpash, Salomonpash cada unomi 40 watakunata mandarka. Salomón wañushka kipaka, israelitakunaka ña mana shuklla reyta charirkakunachu. Yuyari: Israel llaktapika 12 jatun familiakunami tiyarka. Chay 12 jatun familiakunami ishkaypi chawpirirka. Jawa ladopika, shuk reymi mandakurka. Kutin uray ladopika shuk reymi tiyarka.
Chay 12 jatun familiakuna chawpirishkamantaka, ñami 257 watakuna yallirka. Chay punchakunapimi, jawa ladopi sakirishka jatun familiakunata asiriokunaka tukuchirka. Paykunata tukuchishkamantaka, ñami 133 watakuna yallirka. Chay punchakunapimi, babiloniokunaka uray ladopi sakirishka jatun familiakunataka tukuchishpa sakirka. Shinami, achka israelitakunataka Babilonia llaktaman preso aparkakuna. Kay PARTE 4-pika, 510 watakunapi imashina kawsay tiyashkatami yachakushun.


text:
104 willakï: Jesús kutikun ciëlota
ATSKA kutish qateqninkunata yuripunaq Jesusqa. Huk kutinäqa 500 qateqninkunash rikäyänaq, ¿imapitaraq parlapaq Jesús? Teyta Diospa reinompitash. Tsë reinopita nunakunata yachatsinampaqshi kë Patsamanqa Jehoväqa kachamushqa kanaq Jesusta. Wanushqakunapita sharkamurpis tsëtash rurëkan Jesusqa.
¿Ima Teyta Diospa reinon kanqanta yarpankiku? Ciëlochö rasumpëpa Diospa gobiernonshi, y reypaq Dios Akrashqanqa Jesusshi. ¡Rikanqantsiknöpis mallaqaqkunata qarar, qeshyaqkunata kachakätsir, y wanushqakunata kawaritsir alläpa alli rey kanantam Jesusqa rikätsimarqantsik!
Waranqa wata ciëlochö Jesús reinamuptenqa, ¿imaraq kë Patsachöqa pasanqa? Hinantin Patsash selläma shumaq huerta tikrarenqa. Mananash wanutsinakïkuna, qeshyakuna ni wanïpis kanqanatsu. Selläma shumaq huertachö llapan nunakuna täräyänampaq Patsata Dios rurashqa kaptinmi kënö nintsik. Tsëpaqshi Edén huertataqa ruranaq. Llapan Teyta Dios munanqantash ruramonqa Jesusqa.
Jesús ciëlota kutikunan tiemposh chäramushqa. Pë kawëkanqantaqa musyayanshi qateqninkuna 40 hunaq yuripuyashqa kaptin. Pero ‘espíritu santota chaskiyanqëkiyaq, quedakuyë kë Jerusalenchö,’ nishpash ninaq manaraq ewkurnin. Diospa kallpanshi tsë espíritu santoqa, Teyta Dios munanqanta qateqninkuna rurayänampaqshi viento pükaqnö yanapëkonqa. ‘Hinantin patsachömi qamkunaqa noqapita willapäkuyanki,’ nishpash Jesús usharinaq.
Tsëpitanash, espantëpaq pasëkunaq tsë llapanta parlar ushariptin. Këchö rikanqëkinöshi, ciëloman lloqar qallëkunaq. Pero mananash qateqninkuna rikäyänaqnatsu pukutë tsaparkuptin. Tsënöshi ciëlota ewkur Patsachö qateqninkunaman Jesús gobernar qallëkamunaq.
1 Corintios 15:3-8; Revelación 21:3, 4; Hechos 1:1-11.
Tapukïkuna
- ¿Ëka qateqninkunaraq huk kuti Jesusta rikäyan, y imapitaraq parlapan?
- ¿Imaraq Teyta Diospa Reinon, y imanöraq waranqa wata Jesús gobernamuptin kawë kanqa kë Patsachö?
- ¿Ëka kutiraq Jesús qateqninkunata yuripïkorqa, pero ima hunaqnaraq chärishqa?
- ¿Manaraq haqirnin imataraq Jesús mandarqa qateqninkunata?
- ¿Imaraq tsë dibüjochö pasëkan, y imanöraq manana rikäyarqanatsu?
Wakin tapukïkuna
- Leinki 1 Corintios 15:3-8.
¿Imanöparaq Jesús rasumpëpa kawarimonqanta parlarqa apóstol Pablo, y kanan tiempo cristiänokunaqa imapitaraq pënö willapäkuyanman? (1 Cor. 15:4, 7, 8; Isa. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5.)
- Leinki Hechos 1:1-11.
Hechos 1:8 nenqannö, ¿mëyaqraq willapäki chänan karqa? (Hech. 6:7; 9:31; 11:19-21; Col. 1:23.)


text:
Lección 3
Ali villaigucunaca ¿Diosmandapachachu shamun?
1. ¿Imamandata Bibliataca Diosmi escribichishca ninchi?
Bibliapica ninmi, na huañushpami gentecunaca Alpapi causanga nishpa (Mateo 5:5). Bibliapica 66 librocunami tian. Callari picha librocunataca Moisesmi 3.500 huatacuna huashaman escribirca. Cutin Apocalipsis librotaca apóstol Juanmi 1.900 huatacuna huashaman escribirca. Dios paipa espíritu santohuan ayudajpimi, Dios agllashca 40 jaricunaca Diospa yuyaicunata escribirca (2 Samuel 23:2). Chaimandami Bibliataca Diosmi escribichishca ninchi. 2 Timoteo 3:
2. Biblia Diospa Shimi cajtaca ¿imamandata yachanchi?
Bibliaca Diospa Shimi cashpami, jipa punllacunapi ima pasanataca cabalguta villan. Pipash shina villaitaca na ushanllu (Josué 23:14). Tucui ushaita charij Diosllami jipa punllacunapi ima pasanata villan. Isaías 42:
Bibliaca cunan tiempopi librocunashnaca na canllu. Mundo enteropica 2 mil millón yali Bibliacunami 450 yali idiomacunapi llujshishca. Ñaupa tiempopi escribishca cashpapash cientificocunapa yachachishcacunahuan ricujpica Bibliaca na pandarinllu. Bibliata escribijcunaca tucuicunami shujlla yuyaita escribirca. * Bibliaca juyaj Dios cajtami ricuchin. Cunanbipash gentecuna aliguta causachunmi ayudan. Chaicunata ricushpami Biblia Diospa Shimi cajta crinchi. 1 Tesalonicenses 2:13, liipangui.
3. ¿Imatata Bibliaca yachachin?
Gentecuna aliguta causachun Dios munashcatami Bibliaca yachachin. Adanbash Evapash Paraisopi causanata chingachishcata, jipa punllacunapi cai Alpa cutin paraíso tucunatapashmi yachachin. Apocalipsis 21:
Bibliapica leycunatapash, ali causangapaj consejocunatapashmi tarinchi. Gentecunata Dios imashina tratashcata Bibliapi ricushpami, imashina Dios cajta yachanchi. Diosta ali rijsishpami paipa amigo cashun. Salmo 19:
4. Bibliata ali intindichunga ¿imata ayudanga?
Diospa Shimita ali intindichingapaca Jesusca textocunatami ali intindichin carca. Shinallatami Bibliata ali intindichun cai folletoca ayudanga. Lucas 24:
Diospa ali villaigucunaca imahuanbash na igualanllu. Shinapash huaquingunaca uyangapallapash na munashpami, chaimanda parlai callarijpica culiran. Quiquinda chaicuna desanimachichunga na saquinachu cangui. Bibliapica ninmi, Diosmanda yachajushpallami Paraisopi para siempre causai ushangui nishpa. Juan 17:3, liipangui.
^ par. 7 La Biblia... ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre? librota ricupangui.


text:
Chiriq sananku
Chiriq sananku, Chiri k'aspi, Chiri wayusa, Wayra p'anqa, Chaqruku (genus Brunfelsia) nisqaqa huk thansakunam, pawqar tuktuyuq, miyusapa, ancha sinchi sulluchiqmi. Umawa suyupi paqu hampiqkunaqa chhulli (chirichi) unquypi ruphariyta chirinapaq, tullu muqukuna nanaypipas hampinapaq llamk'achin.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'aqkuna:
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chiriq sananku.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chiriq sananku


text:
Antonio José de Sucre
Antonio José de Sucre Alcalá sutiyuqqa (3 ñiqin hatun puquy killapi 1795 watapi paqarisqa Cumaná llaqtapi, Winisuylapi, 4 ñiqin inti raymi killapi 1830 watapi wañusqa Berruecos llaqtapi, Kulumbyapi) Buliwya suyup iskay ñiqin umalliqninmi karqan (29 ñiqin qhapaq raymi killapi 1825 watamanta 18 ñiqin ayriway killapi 1828 watakama), Piruw suyup umalliqninmi karqan (23 ñiqin inti raymi killapi 1823 watamanta 17 ñiqin anta situwa killapi 1823 watakama).
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Antonio José de Sucre.


text:
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Kay willañiqiqa
Creative Commons nisqap hayñiyuqpa sutin willay 3.0 mana apasqa saqillayninwanmi saqillasqa.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/3.0 CC BY 3.0 Creative Commons Attribution 3.0 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 19:01 29 ukt 2007 2592 × 1944 (827 KB) Pagan {{Information |Description = {{en|Santa Caterina del Sasso}} |Source = Own work |Date = 2007-10-27 |Author = Pavel Gromov ( Pagan) |Permission = GFDL and CC-BY-3.0 |other_versions = none }} [[Category:Santa Caterina Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
it.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
la.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
nl.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
ru.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Trentino Urin Tirul
Trentino Urin Tirul nisqa suyuqa (italya simipi: Trentino-Alto Adige, aliman simipi: Trentino-Südtirol nisqaqa Italyap lliwmanta aswan chincha suyunmi. Uma llaqtanqa Trento llaqtam. 1919 watakamas chay suyuqa Awstiriyaman, Tirul suyumansi kapurqan.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Trentino Uralan Tirul suyuqa iskay pruwinsyayuqmi:
- Trentino (Trento pruwinsya, uma llaqta: Trento)
- Uralan Tirul (Bolzano pruwinsya, uma llaqta: Bolzano)
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Trentino Urin Tirul.


text:
Santu
Santu (qhari) icha Santa (warmi) nisqaqa - latin simimanta: sanctus, sancta; grigu simipi: άYιoς, άYιa [ágios, ágia]; iwriyu simipi: קדש, [qodesh] - kristiyanu inlisyapi Dyuswan allinta kawsaq iñiq runam, willka hina.
Apustul Pawlu nisqankamaqa llapa Dyuspi iñiq runaqa santum, mana chay allin rurayninkunaraykuchu, ichataq Dyuspa grasyallanraykum.
Kathuliku Inlisyapiqa Hatun Papam Dyuswan allin kawsayniyuq runakunata "santu runam karqan" nispa santuchan (kanunisasyun), Dyuspa yanapayninwan achachillakunata ruraptinmi icha Dyuspi iñiyninrayku sipisqa (martir) kaptinmi.


text:
Emiliano Zapata
Emiliano Zapata Salazar sutiyuq runaqa, (* 8 ñiqin chakra yapuy killapi 1879 watapi paqarisqa San Miguel Anenecuilco, (Morelos) llaqtapi - † 10 ñiqin ayriway killapi 1919 watapi wañusqa Chinameca, (Morelos) llaqtapi), Mishikupas Awqaq suyup hiniral.
Tayta: Gabriel Zapata; Mama: Cleofas Salazar
Ñawpaq warmi: Piedad Reyes
Wawakuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Emiliano Zapata.
- Zapata, Flores-Magón y el anarquismo,
- Emiliano Zapata 1909-1919 ç


text:
Theodore Richards
Theodore William Richards sutiyuq runaqa (* 31 ñiqin qulla puquy killapi 1868 watapi paqarisqa Germantown (USA) llaqtapi - † 2 ñiqin ayriway killapi 1928 watapi wañusqa Cambridge (USA) llaqtapi); Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1914 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).
Tayta: William T. Richards, Mama: Anna Mallack.
Alma mater: Harvard Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Davy Medal.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Theodore Richards.