text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Xa roma k'a ri kolotajïk, ruq'atik ri tzij, chuqa' ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x chi ruwäch re ruwach'ulew, uxlaynäq k'a pa ruwi' ri nimaläj ruq'ij ruk'aslen ri winäq, chuqa' xa roma k'a ri mansachel man ewäl ruch'ojib'al kik'aslen konojel ri ach'alal ri'ïl chi ruwäch re ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri man etaman ta chuqa' ri man ya'on ta ruq'ij ruch'ojib'al rul'aslen jun winäq yeb'an k'ïy itzel taq b'anob'äl, nimaläj taq ch'a'oj pa ruk'u'x kik'aslen ri winaqi'; chuqa' xq'alajirisäx chi ri nimaläj rurayb'äl ri winäq ja ri xtirïl ta apo jun utziläj k'aslen ri man jun ta chïk xinb'iri'ïl, man jun ta chïk wayjal, meb'a'il, xa xtikïl ta apo jun k'aslen ri akuchi' man jun oyowal, man jun ch'a'oj rejqalen rub'ixik jun na'oj chuqa' man jun ta ch'a'oj rejqalen runimaxik ri jalajöj kuqub'ab'äl taq k'u'x;
Xa roma k'a chi yalan nimaläj rejqalen ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq k'atzinel ruto'ik rik'in taqanel q'atb'äl tzij, richin k'a chi ri winäq manäq ta xtub'än rajäl ruk'exel roma ri tijoj poqonal chuqa' ri itzel taq b'anob'äl nuk'ül pa ruk'aslen;
Xa roma k'a yalan nimaläj rejqalen rusamajixik jun utziläj ajowab'äl chi kikojöl ri juley chïk taq ruwach'ulew;
Xa roma k'a ri Nima taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' kikamlun rub'ixik kitzij chi rupan jun Taqanel Wuj ri kikuqub'ab'äl k'u'x pa ruwi' ri nimaläj taq ruch'ojib'al ruk'aslen ri winäq, ri nimaläj ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri winäq, chuqa' chi xa junan ruq'ij ruch'ojib'al ruk'aslen ri achin rik'in ri ixöq, chuqa' xkipab'a' ki' chunimirisaxik ri kik'ojlen chuqa' ri rutzil kiwäch ri winaqi' pa rub'eyal jun qitzij kolotajïk;
Xa roma k'a ri ruwa taq Rach'ulew Kachb'il ki' chuqa' ri Nima Moloj Ri'ïl kichin ri Ruwach'ulew Kitzob'ajin ki', xkipab'a' ki' chi ruchajixik ri qitzij ajowab'äl chuqa' ri qitzij ruch'ojib'al, ri qitzij rukolotajik kik'aslemal ri winaqi' chi ruwäch ri rach'ulew;
Xa roma k'a ri xa jun ta runojib'al ruk'ojlemal re ch'ojib'äl re' rik'in ri kolotajïk ja ta ri' ri xtiya' ruq'ij richin ri qitzij rusamajixik re jun utziläj samaj re';
Ri Nimaläj Moloj Ri'ïl nuya' rutzijol re Ruq'alajirisaxik chi Ruwäch Ronojel Ruwach'ulew re Ruch'ojib'al Ruk'aslen ri Winäq chi xa jun ta ri kinojib'al xtikib'än ri tinamït je' chuqa' ri ruwa taq Ruwach'ulew richin chi man xa xe ta ri winäq pa ruyonil chuqa' ri moloj taq ri'ïl, xtoqa ta pa kik'u'x jantape' ri ruya'ik rutzijol rik'in ri utziläj b'anob'äl chuqa' rik'in ri tijonïk, rik'in ri rusamajixik re ch'ojib'äl re' chuqa' ri kolotajïk, xa xtikichajij ta k'a ri rusamajixik re samaj re', xa eqal eqal ta k'a xtik'ïy ri ruya'ik ruq'ij pa taq ruwach'ulew man xa xe ta ri pa taq kitinamit ri ruwa taq Ruwach'ulew kitzob'ajin ki' chuqa' xa xtisamajïx ta ri pa taq ruwach'ulew e k'o pa taq kicholajen.
Konojel ri winaqi' kan kalaxib'en pe ri kolotajïk, ri junan kiq'ij, ri junan kejqalen, junan kich'ojib'al pa kik'aslen, xa achi'el k'a ri kik'ojlen, ri kinojib'al kichajin xa tik'amun k'a chi nimaläj konojel xtikajo' ki'.
Konojel ri winaqi' kichajin ronojel ri ch'ojinïk chuqa' ri kolotajïk e tz'ib'an chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re', stape' jun wi rutzub'al ri winäq, jun wi ruch'ab'äl, jun wi runimab'al k'u'x, jun wi runojib'al chi achin chi ixöq xa b'a chike jun chïk ruk'ojlen ralaxik, wi ta b'eyom, wi ta meb'a' xa junan kich'ojib'al.
Man xa xe ta k'a re', chuqa' man jun wi ta xtitz'et jun winäq xa roma ta rub'anikil jun ruwach'ulew, xa roma ta rub'eyal ruq'atb'al tzij ri ruwach'ulew chi näj chi naqaj chuqa' ri ruwach'ulew akuchi' k'o wi jun winäq, chuqa' man xa xe ta k'a chupan jun ruwach'ulew ri nusamajij ri' pa ruyonil chuqa' ri ruwach'ulew ri k'o pa kicholajen juley chïk, ri man pa ruyonil nisamäj chuqa' ri jun chïk ruwach'ulew niq'aton tzij pa ruwi'.
Man jun winäq xtiq'at ta chi ruwäch ri ruk'aslen, kan ralaxib'en pe ri kolotajïk chuqa' rujikirisanik ri ruk'aslen.
Man jun winäq ri xtichuq'ab'äx ta pa samaj chuqa' xtichuq'ab'äx ta chöj chi rilixik jun winäq; ri ruchuq'ab'an samaj chuqa' ri k'ayin taq winaqi' xa b'a chike na rub'anikil ch'a'oj rejqalen.
Man jun winäq ri xtiya' ta pa tijoj poqonal, pa ch'aykïl chuqa' ri chöj ta xtiq'at tzij pa ruwi' chuqa' chöj ta xtuk'ül itzel ta b'anob'äl ri man ruk'amun ta nib'an chi re jun winäq.
Ronojel winäq ütz nuch'ojij xa b'a kuchi' chi ruwäch ri rach'ulew ruq'ij ri ruk'ojlen pa rucholajen ri q'atb'äl tzij.
Konojel ri winaqi' xa junan kiq'ij chi ruwäch ri q'atb'äl tzij chuqa' xa junan kitz'etik kito'ik nub'än ri taqanel q'atb'äl tzij. Konojel xa junan kichajixik nib'an chi ruwäch ronojel ri etzelanïk nuq'äj rutzij re Q'alajirisab'äl Wuj re' chuqa' nuto' rik'in ronojel toq'onïk pa ruwi' ri etzelan taq k'u'x.
Ronojel winäq k'o chi ruchajin jun utziläj tob'äl chi ruwäch ri q'atb'äl taq tzij pa jun ruwach'ulew, xa ruk'amun chi tito' chi ruwäch ri itzel taq b'anob'äl nuq'äj rutzij ri k'atzinel taq rutob'al ri winäq, ruchajin ri nimaläj taqanel wuj chuqa' ri ruchajin ri taqanel q'atb'äl tzij.
Man jun winäq ri chöj ta xtichap, xtitz'apäx ri man jun ta rumak chuqa' ri chöj ta xtoqotäx el pa ruruwach'ulew.
Konojel ri winaqi' k'o chi xa junan rejqalen kiq'ij, richin ye'ak'axäx pa saqil chuqa' rik'in jun utziläj q'atb'äl tzij ri man jun ütz itzel nub'än nisamäj, richin ütz ruq'atik tzij nib'an chi re ri runch'ojib'al chuqa' ri k'o chi nub'än pa ruk'aslen jun winäq, chuqa' pa ruwi' xa b'a chike sujunïk nib'an chi rij jun winäq chi ruwäch ri q'atb'äl tzij.
1. Ronojel winäq ri rejqalen jun mak ütz nuch'ojij chi man jun rumak ta, wi manäq q'alajnäq ta wi kan ja rija' wi ri ajmak, pa ruq'a' raqän taqanel q'atb'äl tzij chuqa ri ruchojmilal nib'an pa rusaqil chi kiwäch ri winaqi' chuqa' ri akuchi' q'alajirisan ronojel rutob'al ri winäq.
2. Man jun winäq ri xtiq'at ta tzij pa ruwi' chuqa' xtewäx ta ir rumak xu taq xkulwachitäj ri b'anob'äl man rejqalen ta mak chi ruwäch ri ruwach'ulew chuqa' chi ruwäch ri juk'an ya' ruwach'ulew. Chuqa' man jun winäq ri xtirejqalej ta chïk jun nimaläj ch'a'oj ri xtik'o ta chi ruwäch ri nikiq'ät ri ajq'atöy tzij chupan ri ramaj pa ruwi' ri mak.
Man jun winäq ri xab'i janpe' xtuju' ta ri' pa ruk'aslen jun chïk winäq, kik'in ri ralk'wa'l, chi rachoch chuqa' pa rutaqkil taq wuj je', chuqa' xtub'än ta itzel taq na'oj chi rij jun winäq, chuqa' chi rij ri ruq'ij ri winäq. Ronojel winäq ruchajin rutob'al ri taqen q'atb'äl tzij wuj ri nich'o'n chi rij ri b'anob'äl chuqa' ri rusujuxik xb'an jun winäq.
1. Ronojel winäq xab'a kuchi' xtirajo' xtib'e wi man jun rejqalen chuqa' xab'a kuchi' na xtirajo' xtub'än wi ri rachoch chwäch jun ruwach'ulew, man jun rejqalen.
2. Ronojel winäq ütz nel el xab'a chike ruwach'ulew, chuqa' chupan ri ruwach'ulew rija' man jun rejqalen; chuqa' man jun rejqalen wi nirajo' chïk nitzolin el pa ruwach'ulew.
1. Wi jun winäq oqotan rij, ütz nuch'ojij ruk'ojlen juk'an chïk ruwach'ulew, ütz nuk'owasaj ri ruk'aslen chi ri', xab'a chike ruwach'ulew.
2. Re jun ch'ojikil tzij re' man jun ruq'ij chwäch ri q'atb'äl tzij taq jun mak, jun b'anob'äl , jun ch'a'oj kan petenäq wi pa ruwi' jun qitzij mak chuqa' wi nuq'ät rutzij rupixa' ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
1. Man jun winäq ri manäq ta ütz nirichinaj jun ramaq'il.
2. Man jun winäq ri chöj ta xtimaj ramaq'il chuqa' xtiq'at ta chi ruwäch ri amaq'il nirajo' jun winäq.
1. Taq nik'ajolïr jun ala', taq niq'opojïr jun xtän man jun achike xtiq'aton kichin richin yek'ule'; man ja ta ri rutzub'al, ri ramaq'il ri runimab'äl k'u'x xtiq'aton kichin richin ri k'ulb'ïk, richin nitikirba'a el jun ach'alal ri'ïl, chuqa' xa junan kich'ojinik chi kijuunal rik'in ri k'ulb'ïk, chupan ri kik'aslen taq e k'ulan chuqa' wi xtikijäch ki'.
2. Tikirel nib'an jun k'ulb'ïk wi kan qitzij rurayb'äl jun xtän chuqa' rurayb'äl jun ala' nik'ule'.
3. Ri ach'alal ri'ïl ja ri' ri rukowil ruk'aslen jun tzob'aj winäq, jun tinamït; re ach'alal re' k'o chi nito' nichajïx koma ri winaqi' chuqa' roma ri Ruwach'ulew.
1. Konjel ri winaqi' tikirel nik'oje' kib'euomäl pa taq kiyonil chuqa' taq kitzob'ajin ki'.
2. Man jun winäq ri kan chöj ta xtimaj ri rub'eyomäl chi re.
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri runojib'al, ri naläx pa ruk'u'x chuqa' ri runimab'al k'u'x; re ch'ojikil re' ruchajin chuqa' chi man jun achike rejqalen wi ri winäq nirajo' nujäl re runimab'al k'u'x ajun pa ruyonil chuqa' pa taq tzob'aj, wi ta pa saqil wi ta pan ewel, rik'in jun utziläj tijonïk, rik'in mejlen xukulen ri nimab'äl k'u'x chuqa' ri rusamajixik.
Man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri nuq'alajirisaj rub'ixik jun na'oj chuqa' ri achike nirajo' nub'ij; re ch'ojikïl re' ruchajin chuqa' ri manäq ütz ta xtinaq jun winäq xa roma ta ri nuq'alajirisaj, ri nuya' rutzijol, chi näj chi naqaj chupan xa b'a chike rub'anikil ruq'alajirisaxik ri na'oj.
1. Konojel winaqi' tikirel nikimöl ki' chuqa' ütz nikitzob'ajij ki' pa rutzil.
2. Man jun winäq ri chöj ta nichuq'ab'äx roken pan jun moloj ri'ïl.
1. Ronojel winäq ütz nirachb'ilaj, ütz nisamäj rik'in ri tata'aj pa jun ruwach'ulew, wi man nitikïr ta rija' ütz chuqa' nutäq el jun pa ruk'exel.
2. Konojel winaqi' xa junan kiq'ij richin ütz nikik'än jun samaj chi ruwäch ri kiruwach'ulew.
3. Ri kirayb'äl ri winaqi' chupan jun ruwach'ulew, ja ri' ri ruchuq'ayb'äl ruchuq'a' runojib'al ri tinamït; re rayb'äl re' niq'alajin chi kiwäch ri winaqi' taq kan ja rije' ri yek'aqon kiwäch jutaqil ri kitata'al ri ruwa taq ruwach'ulew rik'in jun utziläj rub'eyal ri cha'onïk xtib'an rik'in ri pan ewel juch'un wuj.
Jun winäq ri k'o pa ruq'a' raqän jun tinamït, re winäq re' k'o chi nuk'ül jikïl rutob'al pa ruwi' kiq'ajarik ri winaqi' chuqa' rik'in rutob'al ri aj juk'an ya' ruwach'ulew rik'in rucholajen ruchuq'a' ri jujun Ruwach'ulew, chuyakik chuk'iyik ri utziläj kik'aslen ri winaqi' chuqa' ri kinojib'al kib'anikil, ri man sachel ruq'ij ri winäq chuqa' ri ruk'iyik ruwinaqul jun winäq.
1. Konojel winaqi' tikirel nikïl jun kisamaj; chuqa' man jun winäq ri xtiq'at ta chi ruwäch ri samaj nirajo' nub'än, chuqa' man jun ütz itzel kitz'etik kitojik nib'an ri winaqi', k'atzinel chuqa' ruto'ik ri winäq rik'in ruya'ik rusamaj.
2. Konojel ri winaqi' xa tik'amun junan kitojik nib'an taq junan ruwäch samaj nikib'än; man jun itzel nitz'et nib'an.
3. Ronojel winäq samajel k'o chi niya' chi re ri qitzij rajäl ri rusamaj; ri rajäl niya' k'atzinel chi nub'än ronojel ri niraj nuk'utuj ri ruk'aslen rija' chuqa' ri ralk'wa'l; richin nuk'wa'j jun k'aslen ri ruk'amun nuchajij jun winäq; wi man xtub'än xa tik'amun nito'öx koma ri ch'aqa chïk moloj taq ri'ïl ri yeto'on ri winaqi'.
4. Konojel ri winaqi' xa ruk'amun nikitzob'ajij ki' richin ruto'ik ruk'ojlen ri winäq pa rusamaj.
Konojel winaqi' k'o chi niya' kuxlanib'al, ja na ri winäq ninojin achike nirajo' nub'än ri pa ruxlanib'al, chuqa' k'atzinel chi ri winäq xa etatel ri q'ij nisamäj chuqa' k'o chi nitoj jataqil ri nima kuxlanib'al niya' che jun juna' samaj.
1. Konojel winaqi' k'o chi nikïl jun utziläj k'aslen chuqa' ke ri' ri kalk'wa'l nikïl ta jun ruxnaqil kiwäch chuqa' ri niraj nuk'utuj ri kik'aslen, ri kan yalan k'atzinel ja ri kiway, ri kitzyaq, ri kachoch, ri kaq'omaxik chuqa' ri ch'aqa chïk k'atzinel pa kik'aslen; chuqa' k'atzinel chi niya' kitob'al taq man jun samaj ta, taq k'o yab'il, taq nikanäj küt jun winäq, taq nimalkanäj kan, tan nirijïx chuqa' ch'aqa juley chïk ri man nirïl ta chïk ri nirajowaj pa ruk'aslen re tob'äl niya' taq man rik'in ta rurayb'äl ri winäq k'o nuk'ulwachij.
2. Ri alanïk chuqa' ri k'ajol ala' k'atzinel chi ütz kichajixik, ütz kik'waxik yeb'an. Konojel ri ak'wala' ye'aläx kik'in k'ulanïk taq winäq chuqa' ri ye'aläx xa xe rik'in kite' xa k'o chi konojel junan kitz'etik, junan kito'ik nikik'ül rik'in ri q'atb'äl tzij.
1. Konojel ri winäq k'atzinel chi nikik'ül ri tijonïk. Re tijonïk re' ja re' ri sipan tijonïk nuya' ri q'atb'äl tzij pa ruwi' ri nab'ey taq wuqu' juna' tijonïk chuqa' ri oxi' chïk juna'. Re tijonïk che re nab'ey taq juna' k'o chi nikik'ül konojel ri winaqi'. Ri tijonïk richin jun samaj chuqa' ri ik'ownäq chïk b'a' ruq'ij xa ruk'amun chi tutaluj ri' chi kiwäch ri winaqi'; ri oken chupan ri nima'q taq tijonïk xa junan rub'anikil ri niya' chi ke konojel pa ruwi' ri rejqalen retamab'al ri winäq.
2. Ri tijonïk niya', k'atzinel chi nub'än jun utziläj samaj pa ruwi' ronojel ri niraj nuk'utuj ruk'aslen ri winäq chuqa' richin ri k'atzinel taq kolotajïk rejqalen ri k'aslen; xa xtuto' ta k'a ri joyowab'äl wäch, ri koch'onïk chuqa' ri ajowab'äl chi kikojöl ri ruwa taq ruwach'ulew, chuqa' xtuto' ta k'a kik'ojlen konojel ri winaqi' ri kan chupan wi ri ruwach'ulew ri' e alaxnäq wi, chuqa' aj nimab'äl k'u'x, chuqa' xa xtunimirisaj ta k'a ruk'ojlen ronojel ri samaj xtikib'än ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew richin man sachel ruk'aslen ri tik'asäs uxlanib'äl k'u'x.
3. Pa kiq'a' ri tete'ej tata'aj k'o wi rucha'ik ri tijonïk nikajo' nikiya' chi ke ri kalk'wa'l.
1. Konojel ri winaqi' tikirel nikib'än xa b'a chike samaj pa ruwi' ruk'ojlen ri kitinamit, chuqa' xa tikirel nikïl ri rutzil ri nima'q taq etamab'äl ruchajin ri kik'ojlen chuqa' tikirel chi yesamäj pa ruwi' ruk'iyilen ri nima'q taq etamab'äl chuqa' ri rutzil nikïl apo rik'in.
2. Konojel winaqi1 tikirel chi keto'on pa ruwi' ri utziläj taq na'oj, ri utziläj taq wachinel ri ütz nikichinaj xa roma ri nimaläj taq samaj, ri utziläj k'ochinel taq samaj, ri utziläj taq wuj rutz'ib'an jun winäq.
Ronojel winäq tikirel nuch'ojij rucholajen jun utziläj rub'eyal ruk'aslen chi ruwäch ch'aqa chïk ruwach'ulew ri akuchi' ri ch'ojikïl chuqa ri kolotajïk nuya' rutzijol re jun Ch'ojib'äl Wuj re', xa xtib'an ta k'a ronojel ri ronojel ri nuq'alajirisaj.
1. Ronojel winäq k'o chi nito'on rik'in ri retamab'al, ri ruchuq'a' chi re ri rutinamit, roma kan xa xe chi ri' man jun achike xtiq'aton ronojel ri xtub'än pa ruk'aslenri winäq.
2. Pa rucholajen ronjel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' rik'in rukusaxik ronojel niqa chi ruwäch ri nub'än, ronojel winäq xa xtunimaj k'a ri ütz tib'an, ri man ütz ta tib'an q'alajnäq chupan ri taqanel wuj, xa roma tik'oje' pa ruk'uxlal ri ruq'ajarik chuqa' ri ruq'ij ri kik'aslen ri ch'aqa chïk winaqi', chuqa' k'atzinel chi tib'an ronojel ruch'uch'ujil ri k'aslen, rucholajen ri kib'anob'al ri winaqi' chuqa' xa richin ütz ruk'waxik rub'eyal kik'aslen ri winaqi' akuchi' xa junan kiq'ij konojel.
3. Ronojel ri ütz nuch'ojij jun winäq chuqa' ri ronojel niqa chi ruwäch nub'än, man jun b'ey k'a ütz ta xtub'än ri nirajo' taq xa nuq'äj ri nirajowaj chuqa' ri tz'ib'atel pa kib'eyal ri Tzob'ajin taq Ruwach'ulew.
Man jun chi ke ronojel ri q'alajirisanïk e k'o chupan re jun Q'alajirisab'äl Wuj xtz'ib'äx, xa xtiq'ax ta pa kijolon chi xa nuya' ta q'ij chi re ruch'ojib'al jun ruwach'ulew, jun tzob'aj winaqi', jun winäq pa ruyonil, richin ta chi xa xtutikirb'a' xa b'a chike samaj chuqa' xtub'än xa b'a chike jun b'anob'äl ri nujäl ruq'ajarik ruch'ojib'al ruk'aslen jun winäq chuqa', ri nujäl ruq'ajarïk ri niqa chi ruwäch jun winäq nub'än, ya'on rutzijol chupan re Q'alajirisab'äl Wuj re'.


c: text/html

text:
Rikch'aqyay
Rikch'aqyay icha Iwulusyun (evolución) nisqaqa huk ñawpa kawsaq rikch'aqmanta musuq, huk kayninkunayuq rikch'aqpa tukukuyninmi.
Charles Darwinpa nisqankamaqa llapa rikch'aq manas tiyaqlla kayninkunayuqchu, ichataq hukchakuq kayninkunayuqsi. Huk rikch'aqpi kawsaqpuraqa hayk'a aslla chikanyanakuq kikin kaqkunap kayninkunas. Huk kayninkunaqa manas allinchu, hukkunataq allinsi. Chay allin kayninkunayuq kikin kaqkunaqa kawsanqas, hukkunataq wañunqas, sallqa akllay (selección natural) nisqamanta.
Ancha riqsisqa rikch'aqyaymanta yachaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pacha kamay yachay (kriyasyunismu, creacionismo)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
¿Kay yachaqanata %%pi leeriyta munawajchu?
Arí
Mana
Arí. Jesusllataj kayta nerqa :
“Noqa ñan kani, cheqa kajtaj, kawsaytaj; mana pipis Dios Tataman chayayta atinchu, mana noqanejta rispaqa”, nispa ( Juan 14:6). Chantapis mana iskaychakuykuchu Jesús Jallpʼaman jamusqanmanta, kausaynintataj noqanchejrayku qosqanmanta ima (Mateo 20:28). Astawanpis, pikunachus wañuyninpi, kausayninpi creejkunaqa, wiñay kausayta japʼinankupaj yanapanqa ( Juan 3:16). Chantapis creellaykutaj Jesusqa Diospa Reinonpi Rey jina kamachishasqanta, tumpamantawantaj Jallpʼantinman allin kausayta apamunanta. (Revelación [Apocalipsis] 11:15). Chaywanpis, Tatanmanta parlaspa kayta nerqa. “
Payqa noqamanta kuraj” nispa ( Juan 14:28). Kay nisqantataj creeyku, manataj creeykuchu Jesús tukuy atiyniyoj Dios kasqantaqa. Chayraykutaj Jesusta mana yupaychaykuchu.


text:
Achkiy
Achkiy, Qusqu-Qullawpi K'anchay, kichwapi Achik (latin simipi: lux) nisqaqa huk micha rikch'aqmi, ima k'anchaqpas. 380-manta 780-kama nanumitru pillunya suni kayniyuq iliktrumaqnitiku illanchaymi.
Achkiytaqa rikunapaq mat'ipayanchik. Chaypaqqa ñawinchik ukhunman hamunanmi tiyan.
Achkiy kay achkiy puyku nisqakunamanta paqarinmi:
- Inti
- Quyllurkuna
- Killa (intip k'anchapusqan)
- Planitakuna (intip k'anchapusqan)
Tiksi muyupi (sallqa kaqpi):
Runap rurasqan:
- K'anchanakuna (achkinakuna: pinchikillayuq, ninayuq)
Sapallan achkiy rikch'aq, pillunya suni kayniyuqqa, kikin llimphiyuqmi. Chay achkiy llimphikunataqa k'uychipim rikunchik. Lliw llimphi achkiykuna chaqrusqataq, inti k'anchaypi hina, yuraqmi achkiymi.


text:
Nuqayku ayllukasqaniku hatun yachaqkuna, artistakuna niykur hatun pusaqkuna, kay pachata huk llimpi rikunaykupaq, maskanaypaq allin kawsayta, llapanmi mana allín kawsayllata rikunku chaymi, nuqayku allin kawsayta kutichimusaqku.
Nuqaykupa llankayniyqa chaqrukan artistapa yachayninwan matematikukunapawan niykur musikupa allí ruwayninwanpas.
Sinchi kawsay anchatam gustawanku. Tapupakuqmi, mana uyakuqmi, llapan umata churasqam Kaniku allin ruwaykunapaq. Nuqayku yachasqayman iñiniku niykur ruwaniku inisqayhina.
Luis Triveño
Pay allin pusaqmi, allinta yachaqmi. Pay pusasqan, llankasqa achka proyectukunatam Africapi, Asiapi, Europapi, America Latinapi achkaq runakunawan niykur llankasqan coperacionkuna informalidapaq, llaqta wiñachiqkunapaq niykur llapan runakuna allin kawsananpaq llankaqkunapaq. Pay hatun pusaq kasqan “Instituto Libertad y Democracia nisqanpi”, chayhinapas hatun pusaq kasqan “productos de macroconsultpi” chaymanta llankasqan ministerio de economía y finanzas (MEF) nisqanpi yachachikuqhina. Kunanñam Proexpansionta pusachkan.


text:
Marcel Desailly
Marcel Odenkey Addy-Desailly sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin tarpuy killapi 1968 watapi paqarisqa Accra llaqtapi - ) mama llaqtayuq Gana piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcel Desailly.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcel Desailly.
- Uficial website


text:
Patalu kitilli
Patalu kitilli icha Juan Benigno Vela kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Juan Benigno Vela / Pataló) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim, Ampatu kitipi, Tunkurawa markapi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Phransisku, San Luís, San Alfonso, San Pedro
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipiqa Chibuleo Kichwa runakunam tiyanku.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Nasario Caluña, José Lligalo, Juanito Lligalo (ECUARUNARI-pa CONAIEpas kamaqninkuna)


text:
Orthodoksa Inlisya
Orthodoksa Inlisya (grigu simimanta: OpθόδoEn Ekkλnσίa (orthódoxī ekklīsía) "allin iñiy inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Orthodoxa, kastilla simipi: Iglesia Ortodoxa) nisqaqa anti Iwrupapi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta Bisantinu qhapaq suyupi tukurqan, kunti Iwrupapi kaq Kathuliku Inlisyamantas rakispa. Chay pacha inlisyap umanqa Bisantyu llaqtapis karqan, hatun Aya Sophiya ΆYιa Eoφίa (Santa Sophiya) nisqa hatun inlisyayuq. 1453 watapi Turkukuna Bisantyuta atispa Orthodoksa Inlisyata saruparqan, Islam nisqata mast'aspa.
Kunan pachaqa Grisyapim, Bulgaryapim, Makidunyapim, Sirbyapim, Rumanyapim, Ukranyapim, Bilaruspim, Rusyapim lliwmanta aswan hatun inlisyam.


text:
Por Dr. Alfredo Alberdi Vallejo
Wayqe, panaykuna:
Kaykay qepa watakunañam rikuriramunku yuraq qalas qara runakuna, chaykunamantaqa supaypa wachasqan italiana paya huk chilina warmipiwan, pallqo siminkuwan, munachkanku qachachayta Filipe Waman Pumapa runa sayayninta, qellqakusqanta, sutintawampas.
Wakin piru wañu “historiadurkunaqa” kullu uyankunata mana rikurichimunkuchu kay wayqeta michakunankupaq waknaña anqaymanta, pichikuna qinam chupanta chankanman satispanku ayqenku Waman Pumata sapallanta saqespa, wakinkunañataq chay “marqueskunapa”, “condekunapa”, “ministrukunapa” sikinta lampiykuspankum qollqentaqa chaskikaykamunku, sutinkunata qellqarispanku.
Kayna puni kaptinqa, “*Runa Yachachiy*” llika wasimanta yurichimusaqku, Waman Pumapa waqtampi sayarispa, ima qellqakunatawan orqoririspa, chay qala putukunapa wiswichasqanta mayllarinapaq.
Chayraykum, kaypi mañakamuchkaniku kay qellqata mirarichispa huk wayqe panikunaman apachinakunaspa, kayta willanakuspa, alli yachaykunapaq.
Napaykamuykichik,
Alfriduykichik.
—-
*Nawinchay*: Amam kay qellqataqa “kastillanuman” tikrachinkichu, runasimipillapi kachun.
Nota: Difunda sin traducir a otras lenguas para no perder la originalidad del mensaje


text:
Quriwayrachina rit'i urqu
Quriwayrachina (kastilla qillqaypi Corihuaynachina, Corihuayrachina) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Willkapampa wallapi, Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Santa Teresa distritupi, Saqsarayuq rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta +5.200 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wamantay (5.450 m)
- Kiswar urqu
- Sallqantay (6.271 m)
- Saksarayuq
- Tukarway (5.928 m)
- Quriwayrachina (maw'ka llaqta)
- Machu Pikchu
- Willkamayu
- Apurimaq mayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Machu Pikchu llaqta, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Humantay, Tukarway rit'i urqu, Kiswar rit'i urqu (Padreyuq).


text:
Kurt Waldheim
Kurt Waldheim ( * 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1918 watapi paqarisqa Sankt Andrä-Wördern llaqtapi - 14 ñiqin inti raymi killapi 2007 watapi wañusqa Wien llaqtapi). Awstiriya mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan diplumatiku qarqan.
8 ñiqin anta situwa killapi 1986 watamanta 8 ñiqin anta situwa 1992 watakama ñawpaq kuti Awstiriyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq warmi: Elisabeth Waldheim
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kurt Waldheim.


text:
FAMILIASPAJ YUYAYCHAYKUNA
Sipasniykiwan waynuchuykiwan mana chʼajwaspalla parlariy
JAPONMANTA MAYUMI * nin: “Imillitay 14 watasniyoj kashajtin, ancha simiraraman tukorqa. ‘Mikhuy wawáy’ nejtiy, payqa ‘yarqhawajtin mikhullashaj’ nispa kutichiwaj. Wasipi ruwanasta tukusqantañachus manachus tapurejtiytaj, ‘¡ama toriawaychu mamáy!’, nispa niwaj. Sapa kuti phiñanakunaykukama discutej kayku”.
Wawayki sipasitaña chayri waynuchuña * chayqa, kikin chʼampaykunapichá tarikunki, ichá pacienciaykitapis tukuchishanña. Brasilmanta Mariaqa, 14 watasniyoj sipasitanmanta nin: “Waway mana kasuwajtin, ukhuy tʼimpuriwanpuni. Chayllamanta siminakuyta qallariyku”, nispa. Italiamanta Carmelaqa, jinallapitaj rikukun. Pay nin: “Sapa kuti qhari wawaywan chʼajwayku. Cuartonpi wisqʼaykukojtillan chʼin kayku”, nispa.
¿Imaraykutaj wakin waynuchus ancha simiraras kanku? ¿Amigosninkumanta yachaqakusqankuraykuchu? Ichapis. Bibliaqa amigos, allin kajman chayri sajra kajman tanqayta atisqankuta ninpuni (Proverbios 13:20; 1 Corintios 15:33). Kay tiempopi kusirikunapaj imaspis, wawasta tatasninkuta mana kasukunankupaj tanqallantaj.
Chaywanpis mana chaykunallachu wawaykita uj jinayachishanman. Chay imasta entiendeytaj, wawaykiwan allillanmanta parlarinaykipaj yanapasonqa. Chayta qhawarina.
WAWAYKEQA TʼUKURIYTA YACHAKUSHAN
Apóstol Pablo qhelqarqa: “Wawallaraj kashaspa, wawa jina parlaj kani, wawa jina yuyaj kani, wawa jinataj imatapis unanchaj [chayri tʼukurej] kani. Jatunña kaspatajrí, wawa jina ruwanasta saqeporqani”, nispa (1 Corintios 13:11). Chaytaj cheqapuni. Wawaswan kuraj runaswanqa, mana kikintachu yuyanku. ¿Imaspitaj?
Wawasqa imamantapis iskaynejllamanta yuyanku, paykunapajqa allin chayri sajra. Kuraj runasrí, imata ruwanankupajpis allintaraj tʼukurinku, tukuy ladomanta qhawarispa. Sutʼinchanapaj, kuraj runasqa ruwasqanku allinchus chayri manachus kananpi tʼukurinku, imaynatachus wajkuna chayta qhawanankupipis. Kuraj runasqa ajinata tʼukuriyman yachasqa kanku, chaywanpis waynuchusqa chayta yachakushankuraj.
Bibliaqa waynuchusta “allin tanteayta” yachakunankuta yuyaychan (Proverbios 1:4, Quechua de Cuzce). Chantapis tukuy cristianosta “yuyayniykichejpi” “mosojyachisqa kaychej” nispa niwanchej, nisunman imachus allin, imatajchus mana allin kasqanta reparayta yachanata (Romanos 12:2; Hebreos 5:14). Wawayki chayta yachakushasqanrayku, ichapis wakin kuti qhasillamanta siminakusonqa, chayri imatapis parlarparillanqa (Proverbios 14:12). Jina kajtin, ¿imaynatá allillanmanta tʼukurichiwaj?
KAYTA RUWAWAJ: Wawaykeqa tʼukuriyta yachakushan. Ichá imatachus nisqanmantapis iskayrayashanraj. Chayrayku imaynatachus yuyasqanta yachanaykipaj, ñaupajta tʼukurisqanmanta allinta ruwasqanta niy. Ichá niwaj: “Mana kikinta yuyajtinchejpis, kusikuni tʼukurisqaykimanta”, nispa. Chantá yuyaynin allinchus manachus kasqanta reparananpaj yanapay. Ichá jinata niwaj: “Nisqaykiman jina ruwakojtin wawáy, ¿allinchu kanqa?”, nispa. Jinata nejtiyki, ichapis nisqanpi watejmanta tʼukurenqa, chayri aswan sumajta yuyaycharikonqa.
Ama qonqaychu: Wawaykita tʼukurichishaspa, ama yuyaynillaykitachu valechiy. Wayrallaman parlashasqaykita yuyajtiykipis, waynuchuykeqa ichapis nisqaykita japʼikushan, chay rato mana allin rijchʼajtinpis. Chayrayku ichá uj mashkha pʼunchayninman nisqaykita kasukonqa, chayri paypuni jinata yuyasqantachus nisonqapis.
Japonmanta Kenji nin: “Wakin kutisqa waway imatapis usuchejtin, sullkʼanta toriajtin, chayri imata ruwajtinpis chʼajwaj kaykupacha. Chaywanpis payqa yuyasqanta tapurinayta, entiendenayta ima munasqa. Ninaytataj: ‘Walej willariwanki wawáy’, ‘mana chaypi yuyasqanichu’, nispa. Ñaupajtaña jinata wawaywan parlariyman karqa chayqa, nichá chay chhika kutista chʼajwaykumanchu karqa”.
IMAYNA RUNACHUS KANANTA YACHAKUSHAN
Tatasqa wawasninkuta sapallankumanta kausayta yachanankupaj wakichinanku tiyan (Génesis 2:24). Wawaqa qhepaman imayna runachus kananta yachanan tiyan. Chaypajtaj tatasqa, kʼacha kaykunata, yuyaychakuyta, cheqan kajta reparayta ima yachachinanku tiyan. Chayta yachaj waynuchoqa, ima sajra ruwaymanpis tanqajtinku, ruwasqan imamanchus chayachinanpi tʼukurin. Tapukuntaj: “¿Imayna runataj kani? ¿Imaynatá kausayta munani? Ajinata kausaj runas, ¿imatá ruwankuman?”, nispa (2 Pedro 3:11).
Bibliaqa, joven Josemanta parlawanchej. Payqa imaynatachus kausayta munasqanta yacharqa. Chayrayku Potifarpa warmin paywan puñuykunanta nejtin, pay kuticherqa: “Imaynatataj noqa ruwasaj kasqa chay millaytari, juchallikusajtaj Diospa contrampiri?”, nispa (Génesis 39:9). Chay tiempopajqa, qhenchachakuyta juchachanapaj manaraj uj ley karqachu. Chaywanpis Joseqa, imatachus Dios chaymanta yuyasqanta repararqa. “Imaynatataj noqa” nisqanqa, Dios jina ruwayta munasqanta rikucherqa (Efesios 5:1).
Wawaykipis, imayna runachus kayta munasqanta yachakushan. Chaytaj may allin, imaraykuchus imaynatachus kausayta munasqanta yachaspaqa, mana piwanpis sajra kajman tanqachikullanqachu (Proverbios 1:10-15). Imayna runachus kayta yachakushasqanrayku, ichapis qanwan churanakonqa. Jina kajtin, ¿imatá ruwawaj?
KAYTA RUWAWAJ: Wawaykiwan siminakunaykimantaqa, imatachus nisqanta nillaytaj. “A ver wawáy, qan nishanki...”, nispa qallariwaj. Chantá tapuriwaj: “¿Imarayku chayta ninki wawáy? ¿Imataj jinata yuyachisunki?”, nispa. Yuyasqanta willasunanpaj yanapay. Yuyaynin allillan kajtintaj, mana qan jina yuyajtinpis, nisqanta valechiy.
Waynuchu imayna runachus kayta, imatachus ruwananta ima yachakusqanqa, allinninpaj. Bibliaqa tukuy cristianosman mana wawas jinachu kananchejta niwanchej, pikunachus “yachachiykunawan wayrawan jina kayman jaqayman apaykachachiku[nku]” (Efesios 4:14). Chayrayku wawaykita pichus kananta yachananpaj yanapay.
República Checamanta Ivanaqa nin: “Sipasitasniyta uyarejteyqa, paykunapis uyarillawankutaj, nisqay mana munasqankuman jina kajtinpis. Chantapis mana noqa jinapuni yuyanankupaj tanqanichu. Astawanpis paykunallamanta reparakunankuta saqeni”.
MAYCHUS KAJTA RUWAY
Waynuchusqa, juchʼuy wawas jina imaynatachus munayninkuwan llojsinankuta yachanku. Ama chayman wawasniykita yachaykuchiychu. Munayninkuwan llojsejtinku wakin kutis manaña qanwan phiñanakojtinkupis, kayta yuyachinki: “Tataywan kasuchikullasaj”, nispa. ¿Imatá mana jinata yuyanankupaj ruwawaj? Jesuspa yuyaychayninta kasukuy: “Parlayniykichejqa kay jina kachun: Arí, arí, nispa; chayrí: Mana, mana”, nispa (Mateo 5:37). Wawayki nisqaykita juntʼasqaykitapuni yachan chayqa, manaña munayninwan llojsinanpaj rabiachisonqachu.
Chaywanpis wawaykita uyariyta munasqaykita rikuchiy. Sutʼinchanapaj, ichá uj kutipi wasiman tumpa tardeta chayamuyta munasqanta nisonqa. Sutʼinchasusqanrayku chay kutipi “arí” nejtiykeqa, mana paywan atipachikushankichu. Manaqa kay yuyaychayta kasukushanki: “Tukuy runas yachachunku kʼachas [chayri uyariyta yachajkuna] kasqaykichejta” (Filipenses 4:5).
KAYTA RUWAWAJ: Familiaykita tantaykuspa, wasiman ima horastachus chayamunamanta, waj kamachiykunamanta ima parlariy. Imata kamachinapajpis wawasniykita uyariyta munasqaykita, sumajta tʼukurisqaykita ima rikuchiy. Brasilmanta Roberto nin: “Waynuchusqa, munayninku Diospa kamachiykunasninwan mana churanakojtin, tatasninku ‘ya’ niyta atisqankuta reparananku tiyan”, nispa.
Bibliaqa nin: “Tukuyninchej ashkha kutita pantanchej”, nispa (Santiago 3:2). Chayrayku tataspis pantallankutaj. Tata chayri mama, wawaykiwan chʼajwanaykipaj qan juchayoj kanki chayqa, perdonta mañakuy. Pantasqaykita reparakusqaykita rikuspaqa, wawaykipis kikinta ruwanqa, llampʼu sonqo kaytataj yachachinki.
Japonmanta Kenji nin: “Chʼajwa tukukusqantawan, rabiay thañirpariwajtintaj, wawayta perdonanawanta nini, phiñakuyniywan atipachikusqaymanta. Jinamanta paypis sonqonta tiyaykuchin, allinyakapuykutaj”.
^ párrafo 3 Sutisninkoqa mana chaychu.
^ párrafo 4 Kay yachaqanapi “waynuchu” rimayta astawan oqharejtiykupis, sipasitasmantawan parlashayku.
TAPURIKUY
Waway siminakunawanpaj, ¿noqachu juchayoj kani?
¿Imaynatá kay yachaqana wawayta entiendenaypaj yanapawanman?
¿Imatá ruwayman wawaywan mana chʼajwaspalla parlanaykupaj?


text:
Gustavo Díaz Ordaz
Gustavo Díaz Ordaz Bolaños sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin pawqar waray killapi 1911 watapi paqarisqa Serdán llaqtapi – † 15 ñiqin anta situwa killapi 1979 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) mishikunapas taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1964 watamanta 1970 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
1942 watamanta 1945 watakama Puebla suyu Kamachiq runa.
Tayta: Ramón Díaz Ordaz Redonet; Mama: Sabina Bolaños Cacho de Díaz Ordaz.
Warmikuna: Guadalupe Borja
Churinkuna:
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustavo Díaz Ordaz.


text:
Firenze
Firenze icha Florencia llaqtaqa Toscana riqyunpi, Italya mama llaqtapi kan. Wiñay kawsayninpaq, hatunwasikunanpaq, kusa khuskanpaqyuq, tukuy pacha riqsinku kay sumaq llaqta. Tiyan arkiwisquwil kan, hatun yachay wasikunamanta, istitusiun artimanta kawsaymantayuq, intiwatanamantayuq. Tukuynin riqsinqu munumintukuna midiuywumanta, rinashymintumantayuq. Nishu wank'akuna cuadrukunayuq kanqu kay llaqtapi. Nishuyuq watunku Firenze tukuy watakuna.
Tukuy runakunap qhapaq kayninmi (mawk'a llaqtarayku).
Yuyarina
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Reims, Ransiya
- Dresden, Alimanya
- Isfahan, Iran
- Kassel, Alimanya
- Kyōto, Nihun
- Philadelphia, USA
- Kraków, Pulska
- Gaziantep, Turkya
- Nanjing,Chunwa


text:
Asuwi
Asuwi (kastilla simipi: Azogues / San Francisco de Pelengui de Azogues) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kañar markapi Asuwi kitip uma llaqtanmi. Asuwi llaqtapiqa 31.151 runakunam kawsachkanku (2005).
Yuyarina
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Maki kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Panama k'umpukuna
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuritampu (10 km)
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Puykukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Kañar marka


text:
User:Awkiku
Alli puncha mashikuna, kaypimi llankakuni, runa shimita sinchiyankapak. Ñuka Franciamantami kani, shinapash Cotacachi llakta ñuka llakta shinami kan, shuk Cotacachimanta warmiwan sawarishkami kani, runa shimi ashta kuyanimi, ña rimanata ushani, shinapash ñuka nalli rimakpika willawaylla.
Kunan, kaykupi kidapay, ama kallpapaychu, runa shimita sinchiyankapak ayudapay, runa shimi ama wañunkapakka kaypimi tukuykunapura killkashun. Kaypi rimanakushun, kay wikipidiyapi ashtawan sumak yachaykunata churankapak.
Pense-bête de mots en kichwa
runa shimipi killkashka pamkakuna[edit]
- mamallaktapak sumak kawsay paktaykuna
- Asamblea nacional pankapi shuk rimayta maskankapak : [1]
- Runa simi rimaykunaka CODENPE pankapi : http://www.codenpe.gov.ec/index.php?lang=kw
- Runakunapak Hayñimanta Ruray Yuyay
- ECUADOR LLAKTAPAK MAMAKAMACHIY
- Bibliamanta ñawpak rimaykuna, [2] - Runa simi, Kastilla simiwan chapushkami.
- Secretaria de pueblos pankapi shuk rimayta maskankapak
- El Ciudadano pankapipash
- Secretaria de pueblos pankapipash
- Tukuy.net pankapi
- Ashtawan, ashtawanpash tiyanmi !


text:
Misk'i
- Misk'i nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Misk'i (sut'ichana) rikuy.
Misk'i nisqaqa huk q'aparmi, runap qallunpa ñawpaqninpi, ñawch'inpi mallisqa. Achka k'illimsayakukunam misk'i q'aparniyuq.
Kaymi huk misk'i kaq imayaykuna:
- Asukar icha Wiru misk'i (sakharusa, sacarosa): wayukunapi, misk'i wirupi
- Uwas misk'i (glukusa, glucosa): wayukunapi
- Wayu misk'i (fruktusa, fructosa): wayukunapi
Kay imayayniyuq mikhunakuna misk'i q'aparniyuqmi, ahinataq:
- Wayukuna (uwas misk'iyuq icha wayu misk'iyuq, icha iskaynintinniyuq)
- Palanta
- Muntipuquy
- Pira
- Sirwila
- Rinda
- hukkunapas
- Misk'i wiru (asukarniyuq)
- Lachiwa misk'i (ch'irkusqa uwas misk'iyuq, wayu misk'iyuq)
- Tukuy añakakuna (asukarniyuq)


text:
Joan Crawford
Joan Crawford icha Lucille Fay Le Sueur (chiqap) sutiyuq warmiqa (* 23 ñiqin pawqar waray killapi 1905 paqarisqa San Antonio llaqtapi, Texas suyupi - 10 ñiqin aymuray killapi 1977 wañusqa New York llaqtapi) aranwaypi, kuyu walltaypi Aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq. Oskar Suñaytas chaskirqan.
Qusan: Douglas Fairbanks Jr., Franchot Tone, Philip Terry, Alfred Nu Steele.
Churinkuna: Christina wan Christopher.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Oskar 1945: Mildred Pierce.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Joan Crawford.


text:
Juan Alberto Schiaffino
Juan Alberto Schiaffino Villano sutiyup runaqa, "Pepe" qayay suti (* 28 ñiqin anta situwa killapi 1925 watapi paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi - † 13 ñiqin ayamarq'a killapi 2002 watapi wañusqa Montevideo llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Internacional kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Personal suñay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mejor Jugador del Campeonato Uruguayo de Fútbol en 1945.


text:
¿Pitaj cai pachataca mandacun?
¿Imatataj ninguiman...
...Dios?
...gentecuna?
...Diablo?
BIBLIACA NINMI
‘Cai pachapajta rurajcunataca, Diablomi mandacun’ (1 Juan 5:
‘Diospaj Churica, Diablo imalla rurashcata chingachingapajmi shamurca’ (1 Juan 3:
CAITA CRINACA ¿IMA SHINATAJ AYUDAN?
Llaquicuna imamanta tiyashcatami entendinchij (Apocalipsis 12:12).
Alli causai tiyana cashcata shuyachunmi ayudan (1 Juan 2:17).
¿BIBLIA YACHACHISHCATA CRINACHU CANCHIJ?
Quimsa yuyaicunata ricushun:
Diabloca ña mana mandangachu. Diablo cai pachata mandashpa catichunca Diosca mana saquingachu. Chaimantami Diablota ‘chingachishpa’ alli causaita apamusha nin (Hebreos 2:
14).
Jesustami rey cachun Diosca agllarca. Jesusca mana cai pachata mandaj millai Diablo shinachu can. Diosca Jesús ima shina mandanatami huillan: Humildecunata, huajchacunata llaquingami. Umashca, llaquichishca causacujcunataca quishpichingami ninmi (Salmo 72:
13, 14).
Diosca mana llullanchu. Bibliapica mana pandarishpami ‘Diosca mana llullajchu’ nin (Hebreos 6:18). Jehová Dios imata rurasha nishpaca pajtachingami (Isaías 55:
10, 11). Paica nishcami, “cai pachata mandacujtapish caimanta shitana punllami” nishpa (Juan 12:31).
CASHNA TAPURI
Cai pachata Diablo ña mana mandacujpica ¿ima shinashi causashun?
Cai versocunata mashcai SALMO 37:


text:
Colón pruwinsya
Colón pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Colón), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Colónmi. 4 868,4 km2.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 27 ñiqin hatun puquy killapi 1852 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
241 928 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
5 distritukuna wan 40 kurregimyentukuna.
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Colón pruwinsya.


text:
Hindustani
Hindustani (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی, Hindustānī, hindī-urdū) nisqaqa chincha Baratpi, rimasqa indu k'iti rimaykunam.
Iskaynintin qillqa simim hindustani rimaymanta yurirqan: Baratpi Hindi simim, Diwanaqri siq'i llumpawan qillqasqa, Pakistan mama llaqtapitaq Urdu simitaq, arabya siq'i llumpawanmi qillqasqa. Hukllachasqa Qhapaq Suyup kasqa kulunyankunapipas mitmaqkunam rimanku. Phiyipi hindustani nisqa sutiwan tukri simipas. Chay iskaynintin simikuna ancha kaqllam, hapiqanakunallam. Baratpipas Pakistanpipas hindustani rimaypi pilikulakunatam qhawachinku, iskaynintin mama llaqtapi hapiqanalla.


text:
Gaius Iulius Caesar
Gaius Iulius Caesar sutiyuq runaqa (13 ñiqin anta situwa killapi 100 kñ watapi paqarisqa Roma llaqtapi; 15 ñiqin pawqar waray killapi 44 kñ watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk romanu awqaq pusaqsi, kawpaq runas, mama llaqta pusaqsi, qillqaqsi karqan.
Iulii nisqa romanu patrisyu aylluyuq kaspa Roma llaqtapi kawpaq runas tukurqan. Marcus Licinius Crassus sutiyuqwan, Gnaeus Pompeius Magnus sutiyuq awqaq pusaqwanpas 59 kñ watapi Romap kunsulninsi tukurqan. Chaymantataqsi Ilirya, Galya pruwinsyakunapi prukunsul kaspa chaymantas 58 kñ watamanta 51 kñ watakama watakunapi tukuy Galyatas atiparqan Rhein mayukama. Romanu llaqtayuq maqanakuypi 49 kñ watamanta 45 kñ watakama Pompeiusta atipaspa romanu republikata puchukachispa qhapaqmansi tukuchikurqan. 44 kñ watapis Marcus Iunius Brutuspa wañuchisqan karqan.


text:
Inampari distritu
Inampari distritu; (kastilla simipi: Distrito de Inambari) nisqaqa huk distritum Tampupata pruwinsyapi, Mayutata suyupi, Piruw mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Mazuko (icha Mazuco) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inampari distritupiqa Amarakaeri runakunam kawsanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Ångström
Ångström icha angstrom (sanancha: Å) nisqaqa mana-SI tupuy nasyunpura chaninchasqa karu kay tupum; 0.1 nm-ta kikim. Yachaq nutasyunpi 10-10m-hina (kamasqa hina) icha 1 E-10 m-hina (ixpuninsyal hina) qillqayta atikunmi, iskaynin 1⁄10000000000 mitruta niyta munanku. Mawkaqmi iñuku sayay, chaqllisinchi tinki karu kay sutti-achkiy ispiktrukunapas, tinkisqa sirkwitukunap diminsyunninkunapas ninapaq.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sutichasqa ångströmmi suysya llaqta pachaykamaq Anders Jonas Ångströmmanta (1814 watamanta - 1874 watakama) karan, ispiktruskupiyap huk tiksiqninsi.


text:
Tupaq Amaru iskay ñiqin
Tupaq Amaru iskay ñiqin sutinchasqapas José Gabriel Túpaq Amaru kay José Gabriel Kunturkanki, sutiyuq runaqa (19 ñiqin pawqar waray killapi 1738 watapi paqarisqa Tinta llaqtapi - 18 ñiqin aymuray killapi 1781 watapi wañusqa Qusqu llaqtapi), huk piruwanu qhichwa ankallis karqan.
Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 1780 watapi ankallikurqan.
Mana atiptinsi, 1781 watapi Ispañulkunaqa Tupaq Amaruta Yanaurqup mach'ayninkunapi hap'ispa Qusqu llaqtata apaspa chaypis sipirqanku.
Warmi: Mikaela Bastidas
Wawakuna: 3 (Hipólito (1761), Mariano (1762), Fernando (1768)).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tupaq Amaru (huk ñiqin)
- Inkarrí
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Educared (kastilla simipi)


text:
Marisol Espinoza
Marisol Espinoza Cruz sutiyuq warmiqa (* 31 ñiqin anta situwa killapi 1967 watapi paqarisqa Piwra llaqtapi - ), huk piruwanu willay kamayuq, pulitiku warmimpas.
Piruwanu Nasyunalista Partidu, Ollanta Humala partidupi wankurisqa kaspa, 2011 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Alma mater: Piwra Mama llaqta Yachay suturnin.
2006 watamanta 2011 Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marisol Espinoza.
- Sitio web de Marisol Espinoza en el Congreso de la República del Perú


text:
WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) JULIO 2014
Kay qellqapi yachachikuykunataqa estudiasun 2014 watapi septiembre killapa 1-28 punchawkuna ukupim.
Diosmanta willakuypim yanapakunku Micronesia lawpi
Pacífico lawpi kaq islakunapi predicaqkunam kimsa sasachakuykunata atipananku
“[Jehova Diosqa] reqsinmi pim paypa kasqantaqa”
¿Imaynatam yanapawanchik 2 Timoteo 2:19 nisqanpi cimientomanta hinaspa chaypi qellqasqa kaqkunamanta rimasqan Jehova Diospaq kaqkunata reqsinapaq?
Jehova Diospa serviqninkunaqa mana allinkunamantam karunchakunku
¿Imaynatam tupan mana allinkunamanta karunchakuy Moisespa tiemponpi pasakusqanwan? ¿Imatam chaymanta yachachwan?
Taytayta mana reqsispaypas allin Taytatam reqsiruni
Leey Diospa Llaqtanpi Punta Apaqkunapa huknin Gerrit Löschpa vidanmanta.
“Qamkunam testigoy kankichik”
¿Ima ninantaq Jehova Diospa sutiwan sutichasqa kayqa?
‘Tukuy hinastinpim testigoykuna kankichik’
¿Imanasqataq Jesusqa Jehova Diospa testigon kanankupaqqa mana nirqachu? ¿Imataq yanapawasun Diosmanta willakusqanchikpi mana hukmanyanapaq?


text:
Apustulkunap rurasqankuna
Apustulkunap rurasqankuna (grigu simipi: ΠpάEeις twv Aπoσtόλwv, kastilla simipi: Hechos de los Apóstoles) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Lukaspa grigu simipi qillqasqan. Kristiyanu Inlisyap qallarisqanmanta, Ch'uya Ispiritup hamusqanmanta, Jesuspa hanaq pachaman risqanmanta, apustulninkunap - Apustul Pawlu, Apustul Pidru - rurasqankunamanta willan. Musuq Rimanakuypa pichqa ñiqin qillqanmi.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Apustulkunap rurasqankuna, bible.is nisqapi:
- Apustulkunap rurasqankuna, bibles.org nisqapi:


text:
Kinraysuyu
Kinraysuyu (función) nisqaqa iskay yupay tantachisqapura apanakuymi, huk tantachisqap llapan nipanpaq wakin tantachisqapi huklla sut'inchasqa nipayuq.
Kay hinam kinraysuyup minuywantam qillqanchik:
Kinraysuyuqa kay iskaynintin phatantam hunt'an:
- Kay: Tukuy X-pa nipankunaqa Y-pa napankunawanmi apanakun, chayqa nin,
- Sut'i nipapurachi: X-pa llapan nipanqa Y-pa hukllalla nipanwanmi apanakun, chayqa nin, sichus
Llapa apanakuyqa, nipayuq, chaywan huk (hukllalla) apanakuq nipayuq, nisqam (kinraysuyu paqtachani), nisqa ranti.


text:
Puntarenas
Puntarenas llaqtaqa Kustarika mama llaqtap hatun llaqtanmi. Puntarenas pruwinsya wan Puntarenas kantun uma llaqtanmi. Puntarenas llaqta 70 682 runakunam kawsachkanku (2010).
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqta kamasqa 17 ñiqin tarpuy killapi 1858 watapi.
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sister Cities International, Inc. (SCI):
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Puntarenas.
- Puntarenas Munisipyu


text:
NA NQATAXACPI NA ỸOTTA'A'T SHIỸAXAUAPI MAYI NETALEC ANA 'ALHUA
Na Hua'auchiguii N'aqtacpi
Cha'ayi qaỹaỹateeta de'eda huesochiguii nataxac, qataq da huo'o ca qai'ot ỹaỹamaqchiguii, qataq da nlagaxayic mayi huetalec ana 'alhua, chigoqchigui, qataq da 'eetec da qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa, huo'otaq da qaỹacona ca lalamaxat i 'oonolec 'enauac na shiỹaxauasat.
Qataq qaỹaỹateeta da souaxat ca saqaỹaỹateelec lataxac, qataq da qaỹI'ina 'I da lataxac ca shiỹaxaua, da nachida da chigoqchigui da qai'otec ca qauem qataq da saqaiyacnapec na ỹale, ỹoqo'oyi namayipi sa ishit da pal da lavilỹaxac, qataq souaxat da qanasachigui nagui da qalapaxai da qaỹauotaique no'on llic na shiỹaxauasat, qataq naua aq naidauo na'axa'te mayi heutoiguilo da 'enauac na shiỹaxauapi ỹataqta huesochiguii qanqoỹin, imeuo da lcolanaxa qataq da lachoxoyic, qataq sa ishit da qoỹinapega souaxat ca l'aqtac qataq souaxat ca l'amqaanataxanaxac.
Qataq iuen da ne'ena maichi lataxac na shiỹaxauapi ỹataqta qanpaxatalec qataq qai'ot ca llic, yaqto' ca shiỹaxaua sa ishit da I'ot ca sa lhuennataxa, huaa nachi ishit da dataỹa 'aguet cam sa ishit da dechoxonnataxan huo'otaq ca huetaiya' naq'en ca lỹa.
Qataq iuen da qalapaxai da qai'ot ca llic da yaqto' nhuoteeta't 'enauac na netalguete naua ỹotta 'a't 'ale'u.
Cha'ayi ne'ena ỹotta 'a't shiỹaxauapi mayi hueto'ot na huaxaỹa't nta'alpi, na mayipi mashi sogote da nasachigui da ỹirei da l'aqtac da 'enapec ỹataqa pi'iỹa'a ne'ena l'atchiguii maichi lataxacpi na shiỹaxauapi, qataq da maichi l'amaqchic i 'oonolec, qataq da lta'adaic naigui i 'oonolec, qataq da 'eetec na mavipi da qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa, na ỹale qataq ana 'alo, qataq na mayipi I'axateec de'eda l'aqtac da yaqto' qai'ot ca llic da ỹaỹamaxai qanqoỹin na shiỹaxauapi qaica ca iueetac, yaqto' ca shiỹaxaua ỹataqta huesochiguii.
Qataq ne'ena nta'alpi mayi ỹalectau'a de'eda qai'ot, na mayipi ỹan da l'aqtac da 'enapec itauan da l'onataxanaxac nam huaxaỹa 't nta'alpi, da yaqto' ỹataqta qantela'a de'eda maichi lataxac nam netalguete naua ỹotta 'a't 'ale'u, qataq huesochiguii da I'ottac ca maichi laỹaanataxanaxac na shiỹaxauasat, qataq.
Qaỹaỹateeta da 'enauac ne'ena 'eeta'a't nhuennataxacpi qata ne'ena maichi lataxac na shiỹaxauapi, qataq da 'eetec da huesochiguii na mayipi, ỹataqta huo'o ca lta'araic naigui da ỹataqta qaipacchigui qai'ot, cha'avi maichi n'aqtac.
De'eda ima'a't ltaxaỹaxac na Nta'alpi
Lapaxai ne'ena n'aqtacpi mayi mashi qanasachigui da yaqto' mpaxatalec da maichi lataxac ma ỹotta't shiỹaxauapi, cha'ayi ỹataqta 'enauac da 'eeta'a't da lhuennataxac na mayipi, qaq ỹoqo'oyi iuen da 'enauac na shiỹaxauapi ỹotta'a't na l'aqtac n'aaxata 'a't, yaqto' i 'oonolec na mayipi hua'otaq na nocittagui ca l'onataxanaxac, ishit da nachi 'eetai' tatapigui lauel damayi, qataq ishit da huelec da I'ot, chigoqchigui naq'en ca paxaguenaxac, qataq da na paxaguenataxanaxac, qataq ipacchigui naq'en damayi, da ishit da nquigaxattashiguem ca I'ot cam qanayiuta'a 'alhua, qataq naua lỹa 't 'ale'u, da yaqtohuo'o da nuattonaguec qataq da qaipacchigui da qai'ot ivida'alo naua lỹa't 'ale'u mayi nataq'en nanettau'a de'eda, qataq naua lỹa't 'ale'u qanayiitalguete mayi hueto'oto da lamaxasoxonaxac ne'ena nta'alpi.
ARTÍCULO 1
'Enauac na naaxat shiỹaxauapi na mayipi huesochiguii qataq 'eeta'a't da l'amaqchic qataq da 'enec qataq ỹataqta ỹaỹate'n naua lataxaco qataq nua no'o'n nvilỹaxaco, qaq ỹoqo'oyi iuen da i 'oonolec ỹataqta itauan ichoxoden ca lỹa
ARTÍCULO 2
'Enauac na shiỹaxauapi ỹalectau'a 'enauac ne'ena lataxaguesat qataq da 'eetec da huesochiguii qanqoỹin namayipi mayi mashi qanasachigui qataq qoỹidelec ana'ana nede, qaica da huo'o ca qaiỹotauga 'enauac na shiỹaxauasat na'aictaga ca 'eetec ca l'ogueyaxac ỹale qataq 'alo, qataq naua l'aqtaqa nataq 'en da l'amqajnataxanaxac huo'otaq da 'eetec cam laỹaanec huo'otaq da 'eetec ca lỹa naỹaanataxanaxac, qataq cam chigoqta'a 'alhua, huo'otaq cam chigoxoigui, sallaxanec huo'otaq choxodaq huo'otaq cam lỹa lataxac.
Nataq'en sa ishit da huo'o ca qaiỹotauga huasoilec da llic ca laỹaanataxanaxac huo'otaq na ỹotta 'a't llic na lataxaguesat cam 'alhua mayi netaa ca shiỹaxaua, nachi 'en 'am da huo'otaq netaa ca 'alhua mayi nalamaxat qoỹittalec na alaqpi huo'otaq da chochi qaipataxalec da ilotague', qalaxayi sa ishit da ỹaqauga huo'otaq da 'ico ' noxonecpi hueto 'ot da lamaxasoxonaxac ca nta'a mayi ilotague que'eca 'alhua.
ARTÍCULO 3
'Enauac i 'oonolec na shiỹaxauasat nhuanau'a da ntaunaguec da nachaalataxac, qataq ỹataqta huesochiguii, qataq ỹataqta qantela'a da nachaalataxac.
ARTÍCULO 4
Qaica da huo'o ca 'ico' nlatac huo'otaq da chochi qaỹamaqtac cha'ayi de'eda 'eetec ca nlatac huo'otaq da llic da chochi qaỹamaqtaq damayi nagui sa ishit da qaỹashiita da qai'ot.
ARTÍCULO 5
Qaica da huo'o ca qaỹauo'o ca nhuaxanaguec huo'otaq da qai'ot ca ncoitaguec huo'otaq da saqaichidapec, qaica ca qoỹanaigui qataq saqaiyacnapec.
ARTÍCULO 6
'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da qaillapeguem da huo 'o ca taigue, na 'aicta xa da ỹaqa 'a ca hueta 'a, qalaq qailo'oguet cha'ayi n'attau'a 'enauac na lataxaguesat.
ARTÍCULO 7
'Enauac na shiỹaxauasat 'eeta'a't qaica da huo'o ca napacalec ca lỹa souaxat na ỹotta'at llic na nqataxacpi, sa ishit da qaiỹottacachi namayipi cha'ayi nachi 'eeta'a't da hueto'ot na ỹotta'a't nqataxacpi. 'Enauac 'eeta'a't da huoto'ot da ltelaqtaxanaxac na nqataxacpi, qaica da huo'o ca qaiỹottapeuga huo'otaq da saqaipaguelec ne'ena n'aqtacpi mayi qoỹittai.
ARTÍCULO 8
'Ennauac na shiỹaxauasat ishit da I'ot ca llic ca l'aqtac da ỹaneu'a na aloico l'o'pi nta'alpi mayi ilotague' cam 'alhua, da yaqto' ca mayi qanpaxatalec sa ishit da qan'aqchit cha'ayi mashi n'attau'a na nqataxacpi mayi I'ot da qailo'oguet camayi, mayi n'attalecpi que'eca 'alhua.
ARTÍCULO 9
Qaica da huo'o ca chichi qaỹacoolec da qaicoi', qaỹapou'a, huo'otaq da qai'odauec nachi ca llalaqpi, cha'ayi ca mayi huo'o naq ' enec da yi'oqchigui nachaalataxac, yoqo'oyi iuen da qaỹaỹamaxatchiguii ca qai'otec, huo'otaq qai'otec ca lỹalataxac mayi ishit da mpaxatalec da lataxac ca mayi.
'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da huo'o ca qaillapeguem da huo'otaq I'ada't ca laỹipi da yaqto' nachajlec qataq da deqalaec cam 'eetapeguec camayipi.
ARTÍCULO 10
Enauac na shiỹaxauapi ishit da huo'o ca I'ot, cha'ayi namayipi nachi 'eeeta'am na laỹipi, da ishit da qan'axaỹaxana ca 'enapec, qataq da qai'otec cam ỹaỹamaqchiguii lataxac, huaa qanqoỹin ca ỹaqauga l'onataxanqa' nam loicnatac na aloicpi, mayi ỹaqauga da yagto' qaỹaỹamaxaji ca llic da lataxac camayi, qataq cam ishit da I'ot lataxac, huo'otaq da qanmit cam negue't ca lataxac mayi qaỹaqtapeguelec camayi, mayi iuen da qaidolec nam lataxacpi mayi I'ot ca llic na lasouaxashitpi.
ARTÍCULO 11
-
Enauac na shiỹaxauapi mayi huo'o cam chochi qaỹasaqtapeguelec ishit da chochi qampaxatalec da huo'otaq saxanaxa da ỹoqta qaỹaỹateeta cam lasouaxashit da 'eesa, qaipacchigui ca 'enapec nam nqataxacpi qataq da llic da qanmit camayi, da huo'otaq saxanaxa da ỹoqta qaỹaỹateeta da ishit da dataỹa'aguet cam qaỹasaqtapelec lasouaxashit camayi.
-
Saishit da huo'o ca qaỹauo'o ca nhuaxanaguec souaxat cam I'ot, huo'otaq da huo'o ca lataxac saipaguelec, da huaqchigui da huo'o ca qai'ot mayi saishit da 'iso' na'aqchit nam lataxaguesat, mayi ishit da ỹashiita cam qanayiuta'a 'alhua huo'otaq cam lỹa 'alhua. Nataq'en saishit da qaỹasaxalec ca nhuaxanaguec lta'adaic mayi sanatenguet da lataxac co'ollaq qaitaxaỹapigui que'eca lasouaxashit.
ARTÍCULO 12
Qaica da huo'o ca qai'igueeta'a da huo'o ca qai'otec salataxac da lalamaxat nachaalataxac, huo'otaq na llalaqpi, qataq ca lma', qataq da qaimeten aca lede, huo'otaq da qaishigueeta'a da no'on lataxac camayi, huo'otaq da no'on n'aqtaguec cha'ayi 'enauac na shiỹaxauapi iuen da ntela'a qanqoỹin na lataxacpi mayi I'ot na llic cam chochi nshiguenataxanaxac huo'otaq nshiunaxanaxac.
ARTÍCULO 13
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit quenhuotapigui' qaica ca 'eetega qataq ishit da maichi lca'aique cam naa que'eca 'alhua mayi hueta'a.
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit da ca'ai cam hueta'a 'alhua, nachi 'en'am cam hueta'a ishit da huo'o taỹa lỹa 'alhua, qataq ishit da ỹI'iguelaxa cam chigoqchiguina 'alhua.
ARTÍCULO 14
-
Da huo'otaq huo'o ca qaicaatac, qalaq 'enauac na shiỹaxauapi ishit da nmitaique ca lli'iguenqa', qataq iuen da ỹataqta machigui qanqoỹin, nai'ctaxa cam hueta'a 'alhua.
-
Qalaxayi de'eda lataxac saishit da qai'ogoxona da huo'otaq qaỹataỹa'aguet ca I'ot nam loicnatac na lataxaguesat, da huo'otaq ỹataqta 'eesa cam qai'ot nasouaxashit huo'otaq cam lỹa lataxac mayi dataỹa'aguet name lataxacpi mayi nasachigui co'ollaxa nam ỹotta 'a't nta 'alpi mayi huaxaỹa't.
ARTÍCULO 15
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit, da nanedeuo cam hueta'a 'alhua.
-
Qaica da huo'o ca ishit da saqaỹashinem da nanedaxac cam hueta'a 'alhua, huo'otaq da nadalaxat da nanedeu'a ca lỹa'alhua mayi sa ishit da lma'.
ARTÍCULO 16
-
'Enauac na ỹale qataq ana 'alo da ivita da mashi ỹI qalaq ishit da saqaillapeguem ca I'ot souaxat da nqomshaxac huo'otaq cam chigoxoigui huo'otaq souaxat ca l'amqajnataxanaxac, nachi sa qaỹashinem da huadon uo'otaq da ỹauo'o na llalaqpi, huo'otaq da saqaỹalemaxat de'eda ladonaxac, da a nca'altaic ca mayi, huo'otaq da nalte' aca lhua.
-
Nachaqdata da ỹoqta huesochiguini camayi huo'otaq da ỹataqta ỹaỹamaxadeeta ca I'ot, nachi ishit da qaltaq huadon.
-
Cha'ayi ne'ena huadoota'a'tpi qataq na llalaqpi namayipi nachina na qanayiutapeguelec qataq nachina na 'ico'nllitai 'enauac na shiỹaxauapi cam qanayiuta'a qataq namayipi iuen da ỹataqta qampaxatalec que'eca qanayiuta'a 'alhua.
ARTÍCULO 17
-
'Enauac nashiỹaxauapi ishit da ỹauo'o na maiche lalamaxatpi, huo'otaq da nhuaata'ai' ca lỹa.
-
Qaica da huo'o ca chochi qaỹacojlec da qaillapeguem ca maichi lalamaxat.
ARTÍCULO 18
'Enauac na shiỹaxauapi saishit da qaillapeguem da huesochiguii lataxac da lhuennataxac, huo'otaq da lavilỹaxac qataq ca l'amqajnataxanaxac, nataq'en saishit da qaillapeguem da nadalaxat cam l'amqajnataxanaxac huo'otaq da lpi'iỹaxac, nataq'en saishit da qaillapeguem da ỹachaxan ca lpi'iỹaxac huo'otaq da l'amqajnataxanaxac, nai>>ctaxa da 'oonolec camayi hue'otaq da huaxaiguet na laỹipi, nachi 'en'am da ỹataqta nachaxaata huo'otaq da saishit da nachaxaata, souaxat da napaxaguenataxanaxac, qataq da llic da huo'o ca I'ot, huo'otaq da ỹataqta ilotelec da llic cam l'amqanataxanaxac.
ARTÍCULO 19
'Enauac na shiỹaxauapi saishit da qaillapeguem da I'axat da lhuennataxac huo'otaq da huo'o ca l'aqtac; qaq de'eda 'eetec da saishet da qoỹinapega damayi ivida'a nataq'en da saishet da huo'otaq saqaỹalemaxat camayi souaxat cam lhuennataxac mayi I'axateec co'ollaxa, qataq saishet da huo'otaq qanmittac, qataq camayi ishit da huo'o ca I'axateec lhuennataxac, na'aictaxa da qaỹoqtegeu ivida'a ca lỹa 'alhua, qataq ishit da ỹachalec aca camachaqca lmalate na na'axaỹaxacpi.
ARTÍCULO 20
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit da ỹalegueu'a da huo'o na ntaxaỹaxac, huo'otaq da ỹalegoigui da huo'o ca naneda't shiỹaxauapi, da I'ot da llic cam 'eetapeguec ỹaỹamaqchiguii.
-
Qaica da huo'o ca chochi naỹamaxalec da nanedeu'a qanqoỹin da huo'oi ca naneda't shiỹaxauapi.
ARTÍCULO 21
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit da do'onoataxaneu'a da l'onataxanaxac ca nta'a mayi ilotague' ca 'alhua cam hueta'a, ishit da maichi huapegue' da detaxaỹapegue' ca nta'a, huo'otaq da ỹauota'a ca ltaxaỹanexanec mayi maichi lca'egueshic.
-
'Enauac na shiỹaxauapi saisnit da qaillapeguem da huo'o ca inoxoneu'a cha'ayi nachi 'eeta'am 'enauac na laỹipi shiỹaxauapi da ishit da huo'o ca lo'onataxanaxac que'eca 'alhua mayi hueta'a.
-
Da lasataxac 'enauac na shiỹaxauapi nachida da I'ot da l'aaxac ca nta'a mayi ilo'ogue 'enauac namayipi, de'eda nasataxac damayi da qai'ot qalaq ỹataqta qaỹaỹamaxatchiguii da nallida't qanqoỹin, qataq da qaỹahuo'oi naua laloqo'te qanqoỹin de'eda allitaxac, de'eda allitaxac I'ot da qaỹatalec cam dauegaxan ỹaguec na nale, qataq saishit da qaỹauaachigui qanqoỹin cam nallij i 'oonolec, huo'otaq da qaỹahuota'a cam lỹa lataxac da huo'o ca qanallijlec da qaỹahuotaique da nta'a, mayi nataq'en ỹaỹamalechiguii.
ARTÍCULO 22
'Enauac na shiỹaxauapi mayi ỹalectaigui cam laỹipi ca hueta'a, namayipi ishit da qaỹauo'o aca lashieu, qataq na llalaqpi, qataq ishit da qaỹanem da ivita da iỹaxanaique. Chigoqchigui qanqoỹin aim laponguishi anom mayi ilotague' ca nta'a mayi ilotague' que'eca 'alhua, huo'otaq ana chigaqa'a na laỹipi nta'alpi naua lỹa't 'ale'u, mayi qaỹamaxatchiguii da llic da ilo'ogue ne'ena nta'alpi, 'enauac ne'ena shiỹaxauapi iuen da ỹataqta machiguini qanqoỹin qataq ishit da nhuanau'a de'eda nsallaxa qataq da ỹalecta'aguet 'enauac na laỹipi, qataq da maichi lataxac na mayipi, qataq 'enauac na lhueneguesat da nachaalataxac qataq qaica ca 'eetega da I'ot da maichi laaxataxac da maichi nachaalataxac.
ARTÍCULO 23
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit da ỹauo'o ca l'onatac qataq da maichi lca'aique ca ishit da I'ot l'onatac, qalaxayi nalochiguii qanqoỹin da lashiichiỹaxac qataq ỹataqta ỹaỹamaxadeeta qataq qaiqataxana'I da saishit da huo'o ca na'aq nachi qaica ca l'onatac camayi.
-
'Enauac na shiỹaxauapi saishit da huo'otaq qalca'atagui da qai'ot ca nshiitenaguec ca l'onataxanaxac, da lashiichiỹaxac nachi 'eeta 'am na leỹipi.
-
'Enauac na shiỹaxauapi mayi do'onataxaatac iuen daỹataqta nalochiguii qancoỹin da nshiitenaguec qataq ỹaỹamaqchiguii qanqoỹin qataq qaipactelec nachi 'en'am na llalaqpi, de'eda nshiitenaguec nateeteguet qanqoỹin da no'on lataxac camayi qataq ỹataqta qanaloqteeta't da ivita ca laloqo', huo'otaq da iuen da qaỹamaxaji cam saxanaxa da ime, huo'otaq ca lỹa lataxac mayi ishit da mpaxatalec da lataxac camayi.
-
'Enauac na shiỹaxauapi ishit da I'ayii da llic da no'onataxanaxac huo'otaq da nanedeu'a ca lỹa ilotague' da no'onataxanaxac da yaqto' ishit da qaiuejlec da l'onataxanaxac.
ARTÍCULO 24
'Enauac na shiỹaxauasat sa ishit da qaillapeguem da nmataxac, qataq ishit da huo'o ca lỹa I'ottac da ỹI'imaqta, qataq naua loga'te da l'onataxanaxac naloteguet qanqoỹin cam I'ottac, qataq naua laloxoqui' da nmateec qanqoỹin qaishiite'n.
ARTÍCULO 25
-
'Enauac na shiỹaxauasat iuen da ỹataqta nalochiguii qaica da huo'o ca iueetac qanqoỹin, nachi 'en'am na llalaqpi, no'oita qataq ỹaỹamaqchiguii, sa ishit da iueetac ca aloq qataq qaitaunec ca lỹa ntaunaxanaxac, nataq'en iuen da qaiqataxana'I aca nshiitenaqte da ivita da qaica ca l'onatac, huo'otaq da sano'on, huo'otaq da sada' aiigue, huo'otaq da pa'aic, qataq da mashi ỹa'axaiqui, huo'otaq da huaigui ca lỹa lataxac, huo'otaq da deqat ca chigoqtapoigui na lhueneguesat ỹasouaxat cam negue't ca lataxac mayi sa ishit da lhuennataxa ca mayi.
-
Da 'eetec aca 'alo da deco'o qataq na nogotolec iuen da ỹataqta qantela'a qataq qanayiuapegue'. 'Enauac na nogotolec mahyi chigoxoiguilo caua namoxo'u huo'otaq da ỹaqa'a aca chigoxoigui namayipi 'enauac 'eeta 'a't iuen da ỹataqta qantela'a.
ARTÍCULO 26
-
'Enauac na shiỹaxauasat iuen da ỹataqta napaxaguen, qalaxyi de'eda napaxaguenataguec sa ishit da ishiiten imauec de'eda hua'auchiguii napaxaguenataguec da yaqto' ỹaỹate'n naua llico na hua'auchiguii naỹaaneguesat. Ne'ena hua'auchiguii naỹaaneguesat iuen da ỹoqta qalapaxai da qai'ot. Da qalapaxai ca llic ne'ena ỹotta'a't naỹaaneguesat qalaq iuen da qaica ca ichiỹauga, qataq da qananedeu'a ne'ena qaỹoqotchiguemec naỹaaaneguesat qalaq qaica da huo'o ca qaiỹotauga, qalaxayi nataq'en iuen da qailoteguet cam ỹoqta 'eesa sa ivi' da nqat ne'ena naỹaaneguesat.
-
Qataq 'enauac ne'ena napaxaguenataxanaxacpi iuen da ỹoqta naaxat naq'en da lauattonaxanaxac na shiỹaxausat qataq ỹa'anaqchitec cam lataxac mayi ishit da I'ot qataq da huesochiguii naq'en namayipi, nataq'en itaunec da ỹaỹateeteguet na lataxacpi, qataq da 'eetec da qanhualaxaine' ca nỹa qataq da 'eetec da nhuoteeta't na netalguete naua ỹotta't 'ale'u, qataq 'enauacna ỹotta 'a't na l'aqtac huo'otaq ca l'amqajnataxanaxac, qataq da qalapaxai ca llic na I'otpi na ỹotta'at nta 'alpi mayi naneeta'a't da yaqto' lactapiguii na shiỹaxauasat.
-
Nam huo'o na llalaqpi ishit da maichi lca'ateu'a ca lataxac da napaxaguenatageuc na llalaqpi.
ARTÍCULO 27
-
'Enauac na shiỹaxauasat ishit da maichi chigoqchigui da ỹalegueu'a 'enauac na maichi lalamaxat lataxac cam netaigui shiỹaxauapi, qataq 'enauac na ỹaỹamaqchiguii lataxagesat na lalamaxat layaanecpi mayi ishit da ỹaỹamajni camayipi qataq ishit da ỹaconguet ca chigaqaigui.
-
'Enauac na shiỹaxauasat iuen da qantela'a cam lalamaxat laỹaanec, huo'otaq ca yi'oqchigui lalamaxat mayi chigaqaigui ca I'ottac laỹaanec, huo'otaq da I'ottac ana nere, huo'otaq na no'on ne'enaqtacpi mayi maichi lalamaxat l'onatac.
ARTÍCULO 28
'Enauac na shiỹaxauasat ishit da qai'otec ca llic da yaqto' qaica ca machicague't da ivida'alo naua lỹa't 'ale'u, mayi qailotagueta mayi nataq'en ividaugalo 'enauac ne'ena nqataxacpi mayi mashi qanasachigui, yaqto' ỹataqta qaipacchigui da qai'ot 'enauac ca 'enapec.
ARTÍCULO 29
-
'Enauac na shiỹaxauasat ishit da huo'o ca I'ottac cam hueta'a, cha'ayi nachicata cam hueta'a mayi huesochiguii da huo'o cam I'ottac qataq sa ishit da qoỹiitega.
-
Da ivita da huo'o ca ỹacoolec da I'ot huo'otaq cam lỹa lataxac mayi sa ishit da illapec da qai'ot ne'ena nqataxacpi, qalaq 'enauac na shiỹaxauapi ishit da qai'ot ca ỹashiita ne'ena nqataxacpi yaqto' ca mayi nataq'en ishit da huo'o ca qai'ot, qataq da qaipacchigui da qai'ot ca lataxac ỹaỹamaqchiguii, yaqto' 'enauac na shiỹaxauasat qaica ca machicage't qataq sa ishit da huo'o ca qoỹiitega.
-
N'ena nqataxacpi qataq da nataxac mayi huesochiguii, sa ishit da qai'onataxana da huo'otaq qaỹataỹa'aguet cam 'eetapeguec qataq nam l'auaxanec lataxac mayi lapaxai na ỹotta'a't nta'alpi mayi nanetta 'a't.
ARTÍCULO 30
Qaica qome da huo'o ca 'oonlec ne'ena nanettai mayi qanasachigui da qoỹinac chigoqchigui da I'ot ca l'aqtac ca camachicague't na nta 'alpi, da huo'otaq huo'o ca ỹanem shiỹaxauapi huo'otaq ca 'oonolec namayipi da yaqto' huo' ca ishit da ỹacoolecda I'ot, huo'otaq da ỹaueca'a't ca laỹipi da yaqto' nlaxaji ca 'oonolec ne'ena nqataxacpi, huo'otaq da nlaxaji da nataxac mayi huesochiguii, mayi mashi nasachigui qataq lapaxai.


text:
Paqariy
Wachay - Yuriy icha Paqariy:
Warmiqa mama tukuspa wawanta wachanmi. Wawaqa mamanpa rakhanmanta lluqsispa yurinmi icha paqarinmi.
Warmip runtuchan yumasqa kaptin, warmi wiksayan, kismapi musuq runacham wiñarin. Yumasqamanta isqun killa pacha, wachana nanay qallarinmi. Warmiqa wawanta rakhanmantam wachan. Wawa yuriptin, pupu waskata willunam atin. Chaymantataq thaminraq lluqsinmi. Lluqsisqa wawataqa ñuñunayaptin ñuñuchinam atin, ama hark'aychu.
Ñuñuq uywakunaqa runa hinam uñachankunata wachanku. Pisqukunataq huk uywakunapas runtukunatam wachanku. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta sapallam runtuta t'uqyachispa paqarinku.


text:
Rafael Guízar Valencia
Rafael Guízar Valencia (*26 ñiqin ayriway killapi 1878 watapi paqarisqa Cotija llaqtapi - † 6 ñiqin inti raymi killapi 1938 watapi wañusqa Mishiku llaqtapi) huk kathuliku Santu karqan wan Veracruz Aeropolipa hatun yaya.
- Tayta: Prudencio Guízar
- Mama: Natividad Valencia
- Runa sutin: Rafael Guízar y Valencia
- Tayta kura warachikuy: 1901, - Zamora
- Aeropolipa hatun yaya warachikuy: 1919 watapi
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Rafael Guízar Valencia.
- American Catholic


text:
Panwa kiti
Panwa kiti (kastilla simipi: Cantón Pangua) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Kutupaksi markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Shunku (El Corazón) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqasallqa suyukuna: Illinisa kawsaykuska amachasqa allpa
- Urqukuna:
- Mayukuna: Ankamarka mayu (Angamarca) - Piñanatuk
- Quchakuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Panwa kitipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Sunqu kitillipi, Muraspunku kitillipi, Pinllupata kitillipi Ramón Campaña kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Huk llaqta kitilli: Sunqu kitilli
- Kimsa chakrapura kitilli: Muraspunku, Ramón Campaña, Pinllupata
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/panzaleo.htm / Pansaliyu (kastilla simi)


text:
Pakaqi pruwinsya
Pakaqi pruwinsya icha Pakajaqi pruwinsya (aymara simipi: Pakaqi jisk'a suyu / Pakaxi jisk'a suyu; kastilla simipi: Pacajes) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Kuru Kuru llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Anallaqsi - Kunturiri rit'i urqu - Laram Q'awa
- Mayukuna: Achuta mayu - Huchusuma mayu - Mawri mayu
- Quchakuna: Aripunu qucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pusaq munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Jach'a Phasa pukara


text:
Rimashca Shimimi Aichayuj tucushca
1Callaripajca, Rimashca Shimica ñami tiyarca. Chai Shimica, Taita Dioshuanmi carca. Chai Shimica, Diosllatajmi carca.
2 Paica callarimantapachami, Taita Diosllahuantaj carca.
3 Diosca tucui ima tiyajtaca, Paihuanmi rurarca. Imata rurashpapish, Paillahuantajmi rurarca.
4 Paipimi causaica tiyarca. Chai causaimi, tucui runacunata achijyachij Luz carca.
5 Chai Luzmi amsataca achijyachicun.
Amsaca chai Luztaca manataj mishai tucurcachu.
6 Taita Dios cachajpimi, Juan shuti runa shamurca. 7 Tucuicuna crichun nishpami, Luzta paiman ricuchishpa, chaita tucuicunaman huillachun cacharca. 8 Mana Juanllatajchu Luz carca. Luz shamushcata huillachunllami paita cacharca. 9 Tucuicunata achijyachij chai Luzmi, ña cai pachaman chayamurca.
10 Pai quiquintajmi, cai pachapi carca. Cai pachaca Pai rurashcami. Cai pachapi causajcunaca, Pai rurashca cashpapish Paitaca mana rijsircacunachu. 11 Paipaj cajcunapajmanmi shamurca. Paicunapish mana chasquircacunachu. 12 Chashna cajpipish maijanlla Paita crishpa chasquijcunataca, Diosca Paipaj quiquin huahuacunatami rurarca. 13 Diospaj huahua tucungapajca mana yahuarmanta, mana aicha munaimanta, mana c'aripaj munaimanta huacharishcachu, ashtahuanpish Taita Diospaj munaimantamari Diospaj huahua tucun.
14 Rimashca Shimi aichayuj tucushpami, ñucanchijpurapi causarca. Paitaca, Diospaj shujlla Churi cashpa, Yaya shinallataj tucuita yalli sumaj cajtami ricurcanchij. Paica mana c'uyaipajta c'uyajpish, cashcatataj huillajpishmi carca.
15 Juanca, Paimanta huillacushpaca: «Caitamari sarunca: “Ñucapaj q'uipa shamucujca, ñucapaj ñaupami ña tiyarca. Chaimanta Paica ñucata yalli jatunmari” nishpa huillarcani» nircami. 16 Paica tucuita charij cashpa, mana c'uyaipajta c'uyashpa cujpimi, allicunataca tucuicuna jahuanpi jahuanpi chasquicunchij. 17 Mandashcahuanca Moisestami cachashca. Ashtahuanpish mana c'uyaipajta c'uyangapajpish, cashcatataj huillaj Shimicunahuanpish, Jesucristomari shamurca. 18 Taita Diostaca, pi manataj ricushcachu. Paihuan causaj, Paipaj shujlla Churillami ricushca. Paimi ñucanchijmanca rijsichirca.
Bautiźaj Juanca ‘Mana Cristochu cani’ nishcami
19 Jerusalenpi causaj judiocunami:
–Canca, ¿pitaj cangui?– nishpa, Juanta tapuchun curacunata, levitacunata cacharcacuna.
Paicuna tapujpimi, Juanca pi cashcata huillarca.
20 Juanca cashcallatatajmi huillarca, mana pacarcachu. Chaimantami:
–Ñucaca, mana Cristochu cani– nishpa huillarca.
21 Chashna nijpica:
–Shinashpaca, ¿pitaj canguiari? ¿Eliaschu cangui?– nijpi:
–Mana chaichu cani– nircami.
Shina nijpica:
–Shinashpaca, ¿Dios ima nishcata huillangapaj shamuna cashca, chai huillajchu cangui?– nijpipish:
–¡Mana!– nircami.
22 Chashna nijpica:
–Shinashpaca, ¿pitaj canguiari? ¿Canllatajca pi cashcatataj yuyanguiari? Ñucanchijta cachajcunaman huillagringapajmari, yachashun ninchij– nircacunami.
23 Chashna nijpimi, Juanca:
–Dios ima nishcata huillaj Isaiasca: “Shuj runamari shitashca pambapica: ‘Mandaj Diospaj ñanta allichichij. Pai purichunca, ama quingushpalla chaqui ñancunatapish ruraichij’ nicunmari” nishpami huillarca. Chai runamari cani– nishpami cutichirca.
24 Tapunaman shamujcunapuramanta fariseocunami, 25 Juantaca cashna nircacuna:
–Canca ‘Cristopish, Eliaspish, chai shamuna cashca huillajpish mana canichu’ ninguica. Shinashpaca, ¿ima nishpataj bautiźacunguiari?– nircacunami.
26 Chashna nijpimi, Juanca cashna nirca:
–Ñucaca, yacullahuanmari bautiźacuni, ashtahuanpish shujmari quiquincunapurallapitaj tiyan. Paitaca, manaraj rijsinguichijchu. 27 Paica ñucapaj q'uipa shamucushpapish, ñucapaj ñaupamari tiyashca. Chaimanta, ñucaca Paipaj pargate huatashcallatapish mana pascaipaj canichu– nircami.
28 Jordán yacu ch'imbanij Betabarapi Juan bautiźacujpimi, chashna tucurca.
Jesusca Taita Dios cachashca Malta Ovejami
29 Chai cayandij punllami Juanca, Jesús paipajman chayamucujta ricushpaca, cashna nirca:
–¡Riquichij, cai pachapi causajcunapaj juchata anchuchij, Taita Diospaj Malta Ovejaca Paimari! 30 Paitamari ñucaca: “Ñucapaj q'uipa shamucuj runaca, ñucapaj ñaupa ña tiyashcamanta, ñucata yalli jatunmari” nicurcani. 31 Ñucapish Paitaca manaraj rijsircanichu. Israelcunaman Paita rijsichingapajmi, yacuhuan bautiźashpa shamurcani– nircami.
32 Juanca caitapishmi pai quiquin ricushcata huillarca:
–Jahua pachamanta Diospaj Espíritu paloma shina uriyamushpa, Paipaj jahuapi tiyarishpa saquirijtami ricurcani. 33 Chaicamaca, Paitaca manaraj rijsircanichu. Yacuhuan bautiźachun ñucata Cachajmi: “Pipaj jahuapimi Ñuca Espíritu uriyashpa tiyarijta ricungui, chaimi jucha illaj Espirituhuan bautiźanga” nircami. 34 Ñuca quiquintaj chashna tucujta ricushpami: “Caimari Taita Diospaj Churica” nishpa huillani– nircami.
Punta yachacujcunatami Jesús cayashca
35 Cayandij punllapish cutinmi Juanca, paipaj yachacujcunamanta ishquihuan puricurca. 36 Jesús chaita puricujta ricushpami, Juanca:
–¡Riquichigari, Taita Diospaj Malta Ovejaca Paimari!– nirca.
37 Juan chashna nijpica, paipaj ishqui yachacujcunami Jesusta caticurcacuna. 38 Paicuna caticujpimi, Jesusca tigralla ricushpaca:
–¿Imatataj mashcacunguichij?– nijpi:
–Rabí, ¿maipitaj causangui?– nircacuna.
(Rabí nishcaca: “Yachachij” nisha ninmi).
39 Chashna tapujpi Jesusca:
–Jacuchij, ricunguichij– nijpimi, maipi causacushcata rijsigrircacuna.
Ña chuscu horas shina chishi cajpimi, chai chishica paihuan saquirircacuna.
40 Juan huillashcata uyashpa, Jesusta catishpa rij chai ishquimanta shujca, Simón Pedropaj huauqui Andresmi carca. 41 Paica, paipaj huauqui Simonhuanraj tupashpaca:
–Mesiashuanmari tupanchij– nircami.
(Mesías nishcapish, Cristo nishcapish “aceitehuan llihuishca” nisha ninmi).
42 Chashna nishpami Simontaca, Jesuspajman pushamurca. Jesusca Simonta ricurashpaca:
–Canca Jonaspaj churi Simonmi cangui. Cunanca, Cefas shutitami shutichini– nircami.
(Cefas nishcaca: “Pedro” nisha ninmi).
Jesusca Felipeta Natanaeltami cayashca
43 Jesusca, chai cayandij punlla Galileaman llujshiricushpami, Felipehuan tuparca. Paitami:
–Ñucata cati– nirca.
44 Felipepish Andreshuan, Pedrohuan causan Betsaidamantami carca. 45 Felipeca, Natanaelhuan tupashpaca:
–Moisés Quillcashca Mandashcapipish, Dios ima nishcata huillajcunapish huillashca runahuanmari tuparcanchij. Paica Nazaretmanta Josepaj churi Jesusmari– nircami.
46 Chashna nijpi Natanaelca:
–Nazaretmantaca, ¿ima alli llujshipajchari?– nijpi Felipeca:
–¡Shinashpaca jacuari, ricungui!– nircami.
47 Jesusca, Natanael Paipajman c'uchuyacujta ricushpami:
–Caitajcarinpish Israel runatajmi, paica umanata mana yachanchu– nircami.
48 Chashna nijpi Natanaelca:
–¿Ima shinataj ñucataca rijsingui?– nijpi, Jesusca:
–Cantaca, Felipe manaraj cayajpimari, higo yura ucupi cajpiraj ricurcani– nircami.
49 Chashna nijpimi, Natanaelca:
–Rabí, Canca Diospaj Churimari cangui. Canca, israelcunata jatun Mandajmari cangui– nircami.
50 Shina nijpi Jesusca, cashnami nirca:
–¿“Cantaca higo yura ucupi cajpirajmi ricurcani” nijllapichu, ñucataca cringui? Caita yallicunatapishmari ricungui. 51 Cancunaca, cunanmantapachami jahua pacha pascarishcatapish, Runa Aichayujpajman Taita Diospaj angelcuna huichiyacujtapish, uriyacujtapish ricunguichij. Chaica chashnatajmari– nircami.


text:
Ruphay mit'a
- Ch'aki mit'a nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Ruphay mit'a nisqaqa watapi aswan q'uñi mit'am. Ruphay mit'apiqa suni p'unchawmi, pisillataq tutam, achka achkiymi.
Tiksimuyup chincha larunpi ruphay mit'aqa hunyu, hulyu, awustu killakunapim, uralan larunpitaq disimri, iniru, phiwriru killakunapim. Kalindaryukamaqa Inti raymi inti t'ikrakuy p'unchawmanta puquy mit'a p'unchaw tuta kuskan kayninkama mit'am.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Ruphay mit'a.


text:
Sarayaku
Sarayaku nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Pastasa markapi, Pastasa kitipi, Bubunasa mayu patanpi huk llaqtam. Sarayaku llaqtapiqa waranqa kichwa rimaq runam kawsachkan, Sarayaku kitillipitaq 2200 kichwa runam. Sarayaku llaqtayuq runakunaqa Arhintina mama llaqtayuq CGC nisqa allpa wira ruruchinawan hayu kaspa llat'anasqa kanamantam amachakunapaq maqanakunku.
Sarayaku llaqtaqa Pastasa Runakuna Tantanakuy nisqapi wankurisqam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sarayakuqa paray sach'a-sach'asapam, ancha yura, uywa rikch'aqsapam. Achka mayukunam.
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sarayakupiqa iskay simipi iskay kawsaypi yachaymi: kichwa rimaypi, kastilla simipipas.
- Wawa wasikuna
- Sarayakupiqa suqta huch'uy yachay wasim.
- Sarayakupiqa huk chawpi yachay wasim.
- Sarayakupiqa huk yachay suntur hinam, Tumipampa, Lleida llaqtakunap hatun yachay wasikunawan llamk'anakuq.
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sarayaku runakunaqa challwa hap'iqmi, chakra runam, yura pallaqkunapas.
Sarayakuqa kawsay pacha karu puriy (ecology tourism) nisqamantapas musikunmi.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Marlon Santi Gualinga, kunan CONAIEpa umalliqnin


text:
Wanachay
Wanay icha Wanachay nisqaqa pi runamanpas paypaq millay kaq ruraymi huchallikusqanrayku, q'umallikusqanrayku.
Kay hinatam wanachanku:
- Tayta mamaqa wawanta wanachan mana uyarisqanrayku, ima millaytapas rurasqanrayku.
- Hinallataq yachay wasipi yachachiq mana uyariq, mana llamk'aq yachaqaqkunatam wanachan. Huk mama llaqtakunapim yachachiq ama maqachunchu, yachaqaqkunata rimapullachun, ruranakunatam qullachun.
- Mama llaqtaqa q'umalli nisqa huchallikuq, mana kamachikunakama ruraq runatam wanachan. Chay wananaqa taripay sunturpim kamarikunku. Kay wanaykuna hinam kachkan:
- Qullqi wanay: Taripasqa runaqa kañinatam quchun.
- Samk'ay wanay: Taripasqa runaqa samk'ay wasipim wichq'asqa kachun, huk mit'alla icha wañunankama (ancha millay rurasqanrayku).
- Wañuy wanay: Taripasqa runaqa wañuchisqa kachun (huk mama llaqtakunallapiraq, ancha millay rurasqanrayku): runa warkhunapi, uma kuchuywan, miyu wapsi ukhupi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi), pinchikilla tiyanapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). Huchallikuqqa wañunanta samk'ay wasipim suyan.
- Maqay wanay: Taripasqa runaqa maqasqa kachun, asutiwan icha k'aspiwan (pisilla mama llaqtakunapi: Iranpi, Sawud Arabyapi)
- Mutuy wanay: Taripasqa runaqa mutusqa kachun. Makinta, chakinta, huk kurku yawrikunatapas kuchunku (pisilla mama llaqtakunapi: Iranpi, Sawud Arabyapi)


text:
Pinu yura rikch'aq ayllu
Pinu yura rikch'aq ayllu (Pinaceae) nisqaqa huk llat'an muruyuq yurakunap rikch'aq ayllunmi, akwa raphiyuq, chhuquruqutu hina ruruyuq sach'akunam. Chay sach'akunaqa Iwrupapim, Asyapim, Afrikapim, Chinchay Abya Yalapipas wiñan.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'anakuna:
- Pinu (genus Pinus)
- Pisya (genus Picea)
- Alirsi (genus Larix)
- Pinawiti (genus Pseudotsuga)
- Awitu (genus Abies)
- Sidru (genus Cedrus)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pinu yura rikch'aq ayllu


text:
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya (معاوية ولد سيد أحمد الطايع, Ma‘āwiyah wuld Sīdi Aḥmad aṭ-Ṭāya) sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin ayamarq'a killapi 1941 watapi paqarisqa Atar llaqtapi - ) huk Muritanya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Muritanya Uma kamayuq (1981–1984 wab 1984-1992).
Tayta: , Mama: .
Warmi:
Churinkuna (?):
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya.


text:
Wp/qug/Amaru mayu
Amaru mayuka shuk Uran Abya Yalapi hatun mayumi kan. Chay mayuka Antikuna urkupi Mismi rasupi (Perú mamallaktapi) wacharin, shuk mayukunaka Bolivia mamallaktamanta, Brasil mamallaktamanta, Ecuador mamallaktamanta, Colombia mamallaktamanta, Venezuela mamallaktamantapashmi payman paykunapak yakuta karan. Amaru mayuka tukuy Tiksimuyupak muyukunata yalli yakuyukmi kan. Payka Antisuyupak hatun sachapi yallikun, paypak yakupi ashta challwakunaka, shuk wiwakunatapashmi kawsan.
Perú mamallaktapi, Antikunamanta uray rikpika, Huallaga, Pastaza mayukunawan chapukun, chay kipa, ña uray sachapi kakpika Ucayali mayu mayuwan, Napo mayuwan chapukun. Brasil mamallaktapi tawka shuk hatun mayukunaka payman yakuta karan : Putumayuka, Yana mayuka, Madeira mayutapash. Amaru mayuka kimsa hatun llaktapi (Iquitos, Manaos, Belémpash) yalikun. Paypak yakupi hatun wampukkunaka rin, Mamakuchamanta Iquitos llaktaman, Iquitos llaktamanta hawaman mana tukuy hatun wampukkuna rinata ushan.


text:
Quote:
Thanks Saima sis , ap nay apni ray ka izhar kiay aur aik nay rukh say hamain sochnay ka moqa diy , jo kay islami haqaeeq ki roshni main sahi aur ghalat janchnay main mada daita hay .
jaghan tak bat hay islam kay mutabiq tau main kuch kahna chahoon gi.
K islam kay mutabiq hamary Rasool pak kay mutabiq ,"Ilm Hasil karna her musalman aurat , mard aur bachay pay fara hay " tau kia bachoon kay un kay bunyadi haqooq nahi milnay chaeey .
Ager isklam kay mutabiq , khud Hazoor SAW ki taleemat kay mutabiq Zakat kay nizam ko barqarar rakha jay tau kia , in bachoon ko in ka munasib haq nahi mil sakta , saima sis ager aik poda bhi lagaya jata hay tau us ki bhi tab tak hifazat karna zarori hota hay , jab tak kay khud apni khoraq banay kay qabil na ho jay..warna ager usay us kay bachpan main hi Taiz Dhoop , chilchilati Thand , tofani barishjoon main lawaris chor diya jay tau , wo bhi apna wajood kho baithta hay .
Main apna kam khud apnay hath say karnay kay khilaf nahi, lakin kia yah zarori hay kay aik masoom bacha jab tak apni masomiyuat ki qurbani nahi daiata , usay zindagi ki bunayadi say bhi mahroom rakha jay. ?????
Aur ager Hazoor SAW kay farman ki bat ki jay k apna kam khud karna ain ibadat hay tau un bachoon kay baray main kia khayl hay jin ka school baig uthanay ,Gari ka darwaza kholnay kay liay bhi 2, 2 mulazim hotay hain .???????????????
Ap kay jawab aur ray ka intazar rahay ga.


text:
François Mitterrand
François Maurice Adrien Marie Mitterrand sutiyuq runaqa, (*26 ñiqin kantaray killapi 1916 paqarisqa Jarnac (Charente) llaqtapi - † 8 ñiqin qhulla puquy killapi 1996 wañusqa Paris llaqtapi), Ransiya Mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1981 watamanta 1995 watakamam ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Joseph Gilbert Félix
Mama: Marie Gabrielle Yvonne Lorrain
Ñawpaq warmi: Danielle Gouze
Wawakuna: Jean-Christophe, Gilbert, Mazarine.
Yachaywasi: Saint-Paul (Angulema).
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: François Mitterrand.
- (Ransiya simipi):


text:
11 KAQ YACHACHIKUY
¿Imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta?
¿Dioschu huchayoq kanman kay pachapi ñakariykuna kananpaq?
¿Imatataq Eden huertapi iskayrayachikurqa?
¿Imaynatam Diosqa allichanqa tukuy ñakariykuna rikurimusqanta?
1, 2. ¿Ima sasachakuykunataq ñakarichiwanchik, hinaspa imakunatam achka runakuna tapukunku?
GUERRA kasqan huk nacionpim warmikunawan wawakunapas waranqanpi wañurqaku. Llapallan wañuqkunatam huk hatu-hatun uchkupi pamparqaku, muyuriqninpiñataq taksa cruzchakunata churarqaku, sapakama cruzpiñataqmi kayna niqta qellqarqaku: “¿Imanasqamá kay ñakariykunaqa?”, nispa. Chaynatam astawan tapukunku sinchi ñakariypi tarikuqkunaqa. Llakikuywanmi chaynataqa tapukunku, guerrakunapi, hatun desgraciakunapi chaynataq onqoykunawan kuyasqanku runakuna wañukuptinku, wasinkuna tuñiruptin otaq imaymana sasachakuykunawanpas ñakariptinku. Yachaytam munanku imanasqam chay desgraciakunapi tarikusqankumanta.
2 ¿Imaraykutaq Jehová Diosqa saqen ñakariykuna kananta? Tukuy atiyniyoq, kuyapayakuq, yachayniyoq hinaspa justo kachkaptinqa, ¿imanasqataq kay pachapi kan llumpay cheqninakuywan mana allin ruraykunallañaqa? ¿Haykapipas kaykunata tapukurqankichu?
3, 4. a) ¿Imaynanpitaq yachanchik imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta nispa tapukuyqa mana hucha kasqanta? b) ¿Imaynatam Jehová Dios qawan mana allin ruraykunatawan ñakariykunata?
3 ¿Huchachu kanman imaraykutaq Diosqa saqen ñakariykuna kananta nispa tapukuyqa? Wakinkunam ninku chaynata tapukuspankuqa mana iñiyniyoq kasqankutawan Dios mana manchakusqankutam qawachichkanku, nispa. Ichaqa, Bibliata leespam yachanki imaynam Jehová Diospa sonqo serviqninkunapas chayna tapukusqankumanta. Ejemplopaq, Diosmanta willakuq Habacuc runam Jehová Diosta tapukurqa: “¿Imanasqataq qawachiwachkanki mana allin ruraykunataqa? ¿Imanasqataq rikuchiwachkanki sasachakuykunataqa? Ñoqapa ñawpaqniypiqa tukuy imam purmaypaq-purmachkan. Tukuy imam dañaypaq dañanakuchkan. Quejanakuyllam hatarichkan. Pleitonakuyllam hatarichkan”, nispa (Habacuc 1:3).
4 ¿Qaqcharurqachu Jehová Dios chayna tapukusqanmanta? Manam, manapunim qaqcharqachu. Aswanmi chayna tapukusqanta Bibliapi qellqachirqa. Chaymantapas yanaparqam chay tapukuyninta allinta entiendenanpaq chaynallataq iñiyninpipas wiñananpaq. Jehová Diosqa chaynallatam qamtapas yanapayta munasunki. Yuyariy, paymi ñoqanchikmanta “nanachikuqqa” (1 Pedro 5:7). Runakunamantaqa Diosmi aswanta cheqnin mana allin ruraykunatawan ñakariykunataqa (Isaias 55:8, 9). Hinaptinqa, ¿imanasqataq kay pachapi kan llumpay ñakariykunaqa?
¿IMANASQATAQ KAN LLUMPAY ÑAKARIYKUNA?
5. ¿Imakunata nispankum religionkunapi punta apaqkuna yachachinku imanasqa ñakariykuna kasqanmanta, ichaqa imatam Bibliaqa yachachin?
5 Achka runakunam religionninkupi punta apaqninkunata otaq yachachiqninkunata tapunku: imanasqataq sinchita ñakarinchik, nispa. Paykunañataq kaynata kutichinku: chayqa Diospa munayninmi, paymi ñawpaqmantaraq tantearqaña ñakariykuna kananmanta hinaspa imakuna pasananmantapas, nispa. Achka runakunatam ninku Diospa yachachikuyninkunaqa mana explicay atinam, ninkutaqmi Diosmi runakunatawan warmachakunatapas paywan kananpaq hanaq pachaman apakun, nispa. Ichaqa yacharusqaykiman hinaqa, Jehová Diosqa manam haykapipas chaynataqa ruranchu. Bibliam nin: “Mana allin rurayqa Diosmanta karunchasqayá kachun. Hucha rurayqa Tukuy Atiyniyoq Diosmanta karunchasqayá kachun”, nispa (Job 34:10).
6. ¿Imanasqataq achka runakuna Diosta tumpanku kay pachapi tukuy ñakariykuna kasqanmanta?
6 ¿Yachachkankichu imanasqataq runakuna Diosta tumpanku ñakariykuna kasqanmanta? Tukuy atiyniyoq Dios kay pachapi munaychakusqanta piensaspankum. Manam yachankuchu Bibliapa kay cheqap yachachikuyninta: kay pachapi Satanas kamachikuq kasqanta, chaymantaqa yacharunkiñam 3 kaq yachachikuypi.
7, 8. a) ¿Imakunapim mana allin ruraq runakunaqa munaychakuqnin Satanasman rikchakunku? b) ¿Imanasqataq huchallikuq kayninchik hinaspa qonqaymanta ‘hamuq tiempopas’ ñakariykunata apamun?
7 Bibliaqa sutillatam nin ‘kay pachapi mana allin kaqkunaqa Diablopa makinpi kasqanta’ (1 Juan 5:19). Chayraykum ñakariykuna kan. Kay pachapi mana allin ruraq runakunaqa Satanasmanmi rikchakunku, “paymi llapallan kay pachapi runakunata engañachkan” (Apocalipsis 12:9). Satanasqa llullam, cheqnikuqmi hinaspa runakunata ancha ñakarichiqmi. Chaymi makinpi kaq runakunapas llullakuq hinaspa cheqnikuq kanku chaynataq runamasinta ancha ñakarichiqpas kanku. Chaymi huk razon ñakariykuna kananpaq.
8 Iskay kaq razonqa Adanwan Eva Diospa contranpi hatarisqankumantapacha lliw runakuna huchayoq kasqanchikmi, 3 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinaqa. Chayraykum runakunaqa kamachikuq kayta munaspanku atipanakunku, chayna rurayninkum rikurichimun guerrakunata, runakunapi munaychakuyta chaynataq ñakariykuna kasqantapas (Eclesiastes 4:1; 8:9). Ñakariykuna kananpaq kimsa kaq razonñataqmi, “sapakamapaqmi [qonqaymanta] hamun tiempon” nispa Bibliapa nisqanmi (Eclesiastes 9:11). Kay pachapi kaq runakunata Jehová Dios mana munaychakusqanraykum ñakariykunamantaqa mana waqaychawanchikchu. Chaymi runakunaqa maypi kaspankupas qonqaymanta ñakariypi tarikunmanku.
9. ¿Imanasqataq seguropuni kachwan Jehová Dios ñakariykuna kananta hinalla saqenanpaqqa huk allin razonniyoq kasqanta?
9 Ñakarichiykunata Jehová Dios mana rikurichiq kasqanmanta yachayqa kusikunapaqmi. Manam Dioschu huchayoq, guerrakunawan, wañuchiykunawan nitaq sinchi parawan lloqllakunawanpas runakuna ñakarisqankumantaqa. Ichaqa yachananchikraqmi imaraykutaq Diosqa ñakariykuna kananta saqesqanmanta. Tukuy atiyniyoq kaspanqa atiyniyoqmi imaymana ñakariykunata chinkachinanpaqqa. Chaynaqa, ¿imanasqamá manaraq chinkachinchu? Jehová Diosta reqsiruspanchikmi yacharunchik ancha kuyakuq kasqanta, chaymi seguropuni kanchik ñakariykuna kananta hinalla saqenanpaqqa huk allin razonniyoq kasqanta (1 Juan 4:8).
DIOSMANTA ISKAYRAYACHIYMI RIKURIRUN
10. ¿Imatam Diosmanta Satanasqa iskayrayachirqa, hinaspa imaynatam chayta rurarqa?
10 Imaraykum Diosqa saqen ñakariykuna kananmanta yachananchikpaqqa yuyarinanchikmi qallariyllapi Eden huertapi imam pasakusqanmanta. Adantawan Evata huchallikunanpaq Satanas hikutaruptinmi, huk hatun iskayrayachiy rikurirurqa. Satanasqa manam Jehová Diospa atiynintachu iskayrayachirqa, payqa yacharqam tukuy atipayniyoq kasqantaqa. Aswanqa kamachikunanpaq derechontam iskayrayachirqa. Diosqa llullam hinaspa manam munanchu runakuna allin kaqkunawan kusisqa kanankuta nisqanwanmi Diabloqa Diosta qawachichkarqa mana allin kamachikuq hinata (Genesis 3:2-5). Nirqataqmi, runakunata Dios mana kamachiptinqa aswan allinmi kanmanku nispa. Chayna nisqanwanmi Satanasqa Jehová Diospa imayna kamachisqanta iskayrayachirqa.
11. ¿Imanasqataq Jehová Diosqa mana wañuchirqachu Eden huertapi hoqarikuqkunata?
11 Adanwan Eva Diospa contranpi hatarirusqankuwanmi kaynatapas nichkanmankupas hina nirqaku: ‘Manam necesitanchikchu Dios kamachiwananchiktaqa. Kikillanchikmi allin kaqtapas mana allin kaqtapas tanteakuchwan’, nispa. ¿Imaynatam Jehová Diosqa allichanman chay iskayrayachiyta? ¿Imaynatam rikuchinman angelkunamanwan runakunamanpas paypa contranpi hoqarikuqkunapa nisqankuqa llulla kasqanta hinaspa paypa rurasqan aswan allin kasqanta? Wakinkunam ninku Diospa contranpi chay hoqarikuqkunataqa wañuchinmanmiki karqa hinaspam huk runakunatañariki unanchanman karqa, nispa. Ichaqa Diosmi nirqaña kay Allpa pacha paraiso kananta hinaspa Adanpawan Evapa churi-wawankuna miraspanku kay Allpa pachata huntanankumantapas (Genesis 1:28). Jehová Diosqa cumplinpunim lliw rimasqantaqa (Isaias 55:10, 11). Chaynataq, contranpi hoqarikuqkunata Eden huertapi wañurachiptinqa manachá kamachikunanpaq derechonqa allichakunmanchu karqa.
12, 13. ¿Ima tupanachiytaq qawachin imaraykum Jehová Diosqa Satanasta saqen kay pachapi hinalla munaychakunanpaq hinaspa kikinkupuralla runakunapas kamachinakunankupaq?
12 Kay tupanachiypi yuyaymanasun. Huk profesormi alumnonkunata yachachichkan huk sasa yachachikuy allichayta. Qonqaytam huk yachaysapa mana kasukuq warma profesorninta nin chay sasa yachachikuy imayna allichasqaykiqa manam allinchu nispa, chaywanqa mana allin yachachiq hinatam profesorninta qawachichkan. Profesorninta hikutaspanmi warmaqa nin, ñoqam aswan allintaqa allichayman chay sasa yachachikuytaqa, nispa. Wakin estudiaqmasinkunapas paypa nisqanta creespankum profesorninpa contranpi hoqarikurunku. ¿Imatataq profesorqa ruranman? Hoqarikuq warmakunatach clasenmanta qarqorunman, ichaqa ¿ima ninmankutaq wakin estudiaqmasinkunaqa? Ninmankupaschá chay estudiaqmasin hinaspa hukllawakuruqninkuna razonniyoq kasqankuta. Profesornintach manaña respetanmankuchu, piensanmankupaschá profesorninku manchakusqanmanta sichu mana allin yachachiq kasqanmanta musyaruptinkuqa. Ichaqa profesormi contranpi hoqarikuq warmata nin lliw estudiaqmasinkunapa qayllanpi chay sasa yachachikuyta allichananpaq.
13 Jehová Diospas yaqa chayna kaqtam rurarqa. Yuyariy, Eden huertapi Diospa kamachikunanpaq derechonmanta iskayrayachikuptinqa manam Adantawan Evallatachu iskayrayachikurqa, aswanqa wara-waranqantin angelkunatawanmi (Job 38:7; Daniel 7:10). Contranpi hoqarikuy kasqanmanta Jehová Diospa imayna allichayninmi angelkunatawan lliw runakunatapas qawachinan pim aswan razonniyoq kasqanta. Chaynaqa, ¿imaynatam Jehová Diosqa allicharqa? Satanastam saqerqa runakunata munaychakunanpaq. Saqerqataqmi Satanaspa munasqanman hina runakuna kikinkupuralla kamachinakunankutapas.
14. ¿Imakunamantam cuentata qokunchik kikinkupuralla runakuna kamachinakunankupaq Jehová Dios saqesqanwan?
14 Rimasqanchik profesorqa yachanmi mana kasukuq warmapa hinaspa sayapakuqnin estudiaqmasinkunapa rimasqankuqa yanqa kasqanta. Yachantaqmi chay sasa yachachikuy mana kasukuq warmapa tanteasqanman hina allichakunanpaq saqesqanwan lliw estudiaqmasinkuna pim allin yachachiq kasqanta yachanankuta. Mana kasukuq warmakuna chay sasa yachachikuy allichayta mana atirusqankuwanmi allin sonqoyoq estudiaqmasinkunaqa yachanqaku profesorlla allin yachachiq kasqanta. Yachanqakutaqmi imanasqam chay mana kasukuq warmakunata clasenmanta qarqorusqanmantapas. Chaynallataqmi Jehová Diosqa yachan llapallan angelkunawan llampu sonqo runakunapas Satanaspa hinaspa demoniokunapa yanqa rimasqankumanta musyakunankuta, yachantaqmi kikinkupuralla runakuna mana kamachinakuyta atisqankutapas. Yachanqakum Jeremiaspa kayna nisqanta: “Dios Taytalláy, yachanim runaqa mana kikillanmanta kawsasqanta. Yachanim runaqa mana kikillanmanta purisqanta”, nispa (Jeremias 10:23).
¿IMARAYKUTAQ DIOSQA SAQEN ÑAKARIY UNAYÑA KANANTA?
15, 16. a) ¿Imaraykutaq Jehová Dios saqen unay tiempoña ñakariy kananta? b) ¿Imaraykutaq Diosqa mana harkakurqachu desgraciakunawan tukuy rikchaq ñakariykunapas kananta?
15 ¿Imaraykutaq Jehová Diosqa saqen ñakariy unay tiempoña kananta? ¿Imanasqataq mana allinkuna kananta mana harkakunchu? Yuyaymanasun ima iskay ruraykunatam chay rimasqanchik profesor mana rurananmanta. Manam harkakunmanchu chay mana kasukuq warma chay sasa yachachikuyta imayna allichananmantaqa, manataqmi yanapanmanchu chay sasachakuy allichaytapas. Chaynallataqmi Jehová Diospas tantearun iskay ruraykunata mana rurananpaq. Puntataqa, manam Diosqa harkakunchu Satanaswan qatiqninkunapas razonniyoq kasqankumanta qawachikunankutaqa. Chaypaqmi tiempo pasanan karqa. Wara-waranqa watakunapim runakunaqa imaymana Gobiernokunata reqsirqaku hinaspapas ciencia nisqapi chaynataq tukuy ima ruraykunapi ñawparirqaku. Chaywanpas wakchayayqa, suwakuyqa, guerrakunaqa hinaspa tukuy mana allin ruraykunaqa astawanmi yapakuchkan. Chaykunam qawachin runakunapa kamachikuynin yanqapaq kasqanta.
16 Chaymantapas, Jehová Diosqa manam Satanastaqa yanapanchu kay pacha munaychakusqanpiqa. Sichu Dios harkakunman desgraciakuna hinaspa huk rikchaq ñakariykunapas kananta, ¿manachu contranpi hoqarikuqkunata yanapachkanman? ¿Manachu piensachwan runapuraqa atichwanmi allin kamachinakuytaqa, nispa? Sichu Jehová Dios chaynata ruraptinqa satanaspa llullamasinchá kanman. Ichaqa, Bibliam paymanta nin ‘manapuni llullakuq Dios’ kasqanta (Hebreos 6:18).
17, 18. ¿Imatataq Jehová Dios ruranqa runakunapa munaychakuyninpi Satanaspa yanapakuynintakama imaymana ñakariykuna rikurimusqanwan?
17 ¿Imatam nichwan Jehová Diospa contranpi hoqarikuy kasqanrayku imaymana ñakariykuna rikurimusqanmanta? Yuyarisun Jehová Dios tukuy atiyniyoq kasqanta. Chaymi payqa chinkachinqapuni tukuy chay imaymana ñakariykunataqa. Yacharusqanchikman hinaqa kay Allpa pachaqa kaqllamantam sumaqyachisqa kaspan sumaq paraisoman tikrasqa kanqa. Jesuspa wañukusqanpi iñisqankuraykum kasukuq runakunaqa hucharayku ñakariykuna rikurimusqanmanta librasqa kanqaku. Wañuqkunañataqmi kawsarimunqaku. Chaynapim Jehová Diosqa Jesustakama ‘Diablopa rurasqankunamanta libraykuwasunchik’ (1 Juan 3:8). Chaykunataqa tanteasqan punchawpim ruranqa. Kusikunchikmi chay punchaw manaraq chayamusqanmanta, pacienciakuq kayninpim Jehová Diosqa cheqap kaqta yachachiwanchik payta servinanchikpaq (2 Pedro 3:9, 10). Chaymi Jehová Diosqa maskachkan payta serviy munaq sonqo runakunata, yanapachkantaqmi kay pachapi ñakariykunatapas aguantanankupaq (Juan 4:23; 1 Corintios 10:13).
18 Wakinkunaqa ninkupaschá sichu Dios Adantawan Evata paypa contranpi mana hoqarikuqta unancharuptinqa, manachá ñakariyqa kanmachu karqa nispa. Imarayku mana chayna unancharusqanmanta yachananchikpaqqa yuyariy Jehová Diospa huk sumaq regalo qowasqanchikmanta.
¿IMAYNATAM QAMQA DIOSPA REGALONTA SERVICHIKUNKI?
19. ¿Ima sumaq regalotam Jehová Diosqa qowarqanchik, hinaspa imanasqataq chaninchananchik?
19 5 kaq yachachikuypi qawasqanchikman hinam runakunaqa imapas ruranapaq akllakuyniyoq unanchasqa karqanchik. ¿Musyakuchkankichu ancha valorniyoq chay regalo kasqanta? Jehová Diosqa achka animalkunatam unancharqa, ichaqa manam tanteoyoq runakunata hinachu (Proverbios 30:24). Piensarisun runakunapa rurasqan carrokunapi, chay carrokunaqa manam kikillamantaqa kuyurinmanchu, runa manejaptillanmi maymanpas rinman. ¿Kusisqachu kachwan chaynata Dios unancharuwaptinchik? Manamiki. Chayraykum kusikunchik munasqanchikman hina ima ruranapaqpas akllakuyniyoq kasqanchikwan; ejemplopaq, imayna runa kananchikpaq, imayna kawsakuyniyoq kananchikpaq hinaspa amistadninchikkunata akllakunanchikpaqpas. Kusikunchikmi chayna akllakuyniyoq kasqanchikmanta, Diospas munanmi chayna kananchiktaqa.
20, 21. ¿Imaynatam ima ruranapaqpas akllakuyniyoq kasqanchikta allintapuni servichikuchwan, hinaspa imanasqam chayna ruraytaqa munachwan?
20 Jehová Diosqa manam munanchu obligasqalla kasukunanchiktaqa (2 Corintios 9:7). ¿Imatam tayta-mamakuna munanmanku: churi-wawankuna obligasqalla “anchatam kuyakuyki” ninantachu, icha sonqomanta kuyakuyki ninantachu? Chaynaqa tapukunaykim: “¿Imaynatam ñoqa servichikusaq ima ruranaypaqpas akllakuyniyoq unanchasqa kasqayta?”, nispa. Adanwan Evapas hinaspa Satanaspas akllakuyniyoq kasqankuta mana allintapuni servichikuspankum Jehová Diosta qepancharurqaku. ¿Qamqa imaynatam servichikunki ima ruranaykipaqpas akllakuyniyoq kasqaykita?
21 Qamqa atiwaqmi ima ruranaykipaqpas akllakuyniyoq kasqaykita allintapuni servichikuytaqa. Jehová Diosta yupaychaq wara-waranqantin runakunamanmi hukllawakuwaq. Paykunaqa Satanas llulla kasqanta hinaspa mana allinpuni kamachikuq kasqanta qawachisqankuwanmi Diospa sonqonta kusichinku (Proverbios 27:11). Qampas chaynatam rurawaq allin kawsakuyta akllakuspaykiqa. Qatiqnin yachachikuypim qawachkasunchik Diospa munasqanman hina kawsakuymanta.


text:
Ángel Labruna
Ángel Amadeo Labruna' (* 28 ñiqin tarpuy killapi 1918 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - 19 ñiqin tarpuy killapi 1983 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsonal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ángel Labruna.


text:
Miguel de Cervantes
Miguel de Cervantes y Saavedra sutiyuqqa (* 29 ñiqin tarpuy killapi - 1547 Alcalá de Henares llaqtapi paqarisqa - † 22 ñiqin ayriway killapi -1616 Madrid llaqtapi wañusqa), Ispaña mama llaqtamanta qillqaqmi karqan.
Llimanta aswan riqsisqa qillqasqanqa Don Quijote nisqa kawsay rikch'anmi karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La Galatea (1585)
- El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha (1605)
- Novelas ejemplares (1613)
- Rinconete y Cortadillo.
- .La Gitanilla
- El amante liberal
- Rinconete y Cortadillo
- La española inglesa
- El licenciado Vidriera
- La fuerza de la sangre
- El celoso extremeño
- La ilustre fregona
- Las dos doncellas
- La señora Cornelia
- El casamiento engañoso
- El coloquio de los perros
- Segunda parte del ingenioso caballero don Quijote de la Mancha (1615)
- Los trabajos de Persiles y Sigismunda (1617)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay sapa wiraqucha dun Qvixote Manchamantan
- Pin karan, imatan ruwaran, Manchay rihsisqa tukuy yallipah / Miguel de Cervantes Saavedra