text:
8 YACHAQANA
¿Imataq Diospa Reinonrí?
¿Imatataq Biblia Diospa Reinonmanta willawanchik?
¿Imatataq Diospa Reinon ruwanqa?
¿Mayk’aqtaq Diospa Reinon Diospa munayninta Jallp’api ruwanqa?
YAQHA tukuy runas, padrenuestro mañakuyta riqsinku. Chay mañakuypi Jesusqa, Diosmanta imaynatachus mañakunanchikta yachachiwanchik. Qhawarina ima kimsa mañakuytachus mañakunata, chantapis imatapunichus Biblia yachachisqanta.
2 Kay mañakuyta qallarichkaspa, Jesús payta uyariqkunaman nirqa: “Qankunaqa kay jinata mañakunkichej: Janaj pachapi kashaj Tatayku, sutiyki jatunchasqa kachun. Reinoyki jamuchun, munayniykitaj ruwasqa kachun, imaynachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis”, nispa (Mateo 6:9-13). ¿Imatataq kay kimsa mañakuy niyta munan?
3 Jehovap sutinmanta achkhataña yachakunchik. Chantá, imatachus munaynin junt’akunanpaq ruwasqanta, ruwananta ima yachakullanchiktaq. Chaywanpis, ¿imatataq Jesús yachachirqa, “Reinoyki jamuchun”, nispa? ¿Imataq Diospa Reinonrí? ¿Imaynatataq chay Reino Diospa sutinta jatunchanqa, llimphuchanqa ima? ¿Imaynatá Diospa Reinon jamuptin, Diospa munaynin ruwakunqa?
¿IMATAQ DIOSPA REINONRÍ?
4 Diospa Reinonqa, juk gobierno, payllataq chay gobiernota jatarichirqa. Chantá payllataq juk Reyta kamachinanpaq akllarqa. ¿Pitaq chay Reyrí? Chay Reyqa, Jesucristo. Payqa, runamanta astawan sumaqta kamachinqa; chayrayku Biblia nin: “Paymin yupaychasqa k’ata jatun kamachejqa, reykunaj Reynin, señorkunaj Señornintaj”, nispa (1 Timoteo 6:15). Jesusqa, mayqin kamachiqmantapis, astawan atiyniyuq allin ruwaykunata ruwananpaq.
5 ¿Maymantataq Diospa Reinon kamachimunqarí? T’ukuriy, ¿maypitaq Jesús kachkanrí? Yachanchikjina, Jesusqa wañuymanta kawsarimuytawan, janaqpachaman ripurqa (Hechos 2:33). Arí, Diospa Reinonqa janaqpachapi kachkan. Chayrayku, Biblia ‘janaqpacha reino’, nispa sutichan (2 Timoteo 4:18). Janaqpachapi kaspapis chay Reinoqa Jallp’aman kamachimunqa (Apocalipsis 11:15).
6 Jesusqa may sumaq Kamachiq. ¿Imaptintaq chayta ninchik? Imaptinchus payqa mana jayk’aq wañunqachu. Bibliaqa, Jesús mana kay pachapi kamachiqkunajinachu kasqanta nin, astawanqa paymanta nin: “Pay k’atamin ni jayk’aj wañojqa, pichus mana chimpay atina k’anchaypi tiyakoj”, nispa (1 Timoteo 6:16). Tukuy ima ruwasqanqa, wiñaypaq kanqa, chay allin ruwasqantaq may achkha kanqa.
7 Bibliaqa, Jesusmanta nin: “Patampi Tata Diospa Espíritun kanqa, chay Espiritutaj qonqa yachayta, yuyayta, yuyaychayta, atiyta, tukuy imata rejsiyta, Tata Diosta manchachikuyta ima. Payqa Tata Diosta manchachikuypi misk’irichikonqa. Payqa mana rikusqanman jinallachu juzganqa, nitaj uyarisqanman jinallachu justiciata ruwanqa. Manachayqa, cheqan kayman jina wajchasta juzganqa; kay pachapi llamp’u sonqoyojkunapaj justiciata ruwanqa”, nispa (Isaías 11:2-4). Kay p’itikunaqa, Jesús munakuywan, chiqanta kamachinanta yachachiwanchik. ¿Manachu kayjina k’acha kamachiqta munawaq?
8 ¿Imatataq astawan Diospa Reinon ruwanqa? Jesusqa mana sapanchu kamachinqa, manaqa, wak reykunawan ima. Apóstol Pablo Timoteoman nirqa: “Paywan khuskachus ñak’arisun chayqa, paywan khuskallataj reinopi kamachisunchej”, nispa (2 Timoteo 2:12). Arí, Pablo, Timoteo, wak chiqa sunqu runas imaqa, Jesuswan khuska janaqpachapi kamachimunankupaq, Diospa akllasqasnin kanku, ¿machkhataq kanku?
9Qanchis yachaqanapi rikunchikjina, apóstol Juan juk musquypijina rikusqanmanta jinata qillqarqa: “Chantá rikullarqanitaj Corderota [Jesucristota] Sión Orqo patapi [kamachinanpi] sayashajta, paywantaj kashajta pachaj tawa chunka tawayoj waranqa runasta. Paykunaj frentesninkupi paypa sutin, Tatampa sutin ima qhelqasqa karqa”, nispa. ¿Pikunataq kay 144.000 kanku? Juanllataq jinata kutichin: “[Paykunaqa] Corderoj qhepanta rinku mayllamampis rejtin. Paykunaqa runas ukhumanta rantisqa karqanku, ñawpaj poqoy jina Diospaj, Corderopaj ima”, nispa (Apocalipsis 14:1, 4). Arí, kamachinankupaq akllasqa runasqa, chiqa sunqu Jesucristop qhipanta riqkuna kanku. Paykunaqa, wañuytawan janaqpachapi kawsarimunqanku Jesuswan khuska kay Jallp’aman kamachimunankupaq (Apocalipsis 5:10). Chay 144.000 akllasqas kanankupaqqa, Diosqa, apostolespa tiemponkumantapacha chiqa sunqu runasllata akllayta qallarirqa.
10 Jehovaqa, jatun munakuyninta Jesusta, 144.000 runasta ima kamachinankupaq akllaspa, rikuchin. ¿Imaynamantá? Jesús ñuqanchikjina runa karqa, imaynatachus runa ñak’arisqanta yachan. Pablo Jesusmanta parlaspa jinata nirqa: “Pisi kallpa kasqanchejta yachaspa, khuyawanchej, imaraykuchus payqa juchaman urmanapaj tanqasqa karqa noqanchej jina. Chaywanpis payqa mana jayk’aj juchaman urmarqachu”, nispa (Hebreos 4:15; 5:8). Paywan kamachiqkunapis ñuqanchikjina ñak’arillarqankutaq. Astawanpis, juchasapa runa kasqankurayku juchasapa kayninkuwan maqanakurqanku, tukuy runasjinataq unqurqanku. Paykunaqa, ima ch’ampaykunapichus, ima llakiykunapichus rikukusqanchikta allinta yachanku.
¿IMATATAQ DIOSPA REINON RUWANQA?
11 Jesús mana Diospa Reinon jamunallanpaqchu mañakuyta yachachirqa, manaqa Jehovap munaynin “imaynatachus janaj pachapi, ajinallatataj kay pachapipis” ruwakunanpaq. Janaqpachapi angelesqa, Diospa munayninta ruwachkallankupuni. Chaywanpis 3 yachaqanapi yacharqanchikjina, juk saqra angelqa manaña Diospa munayninta ruwarqachu, astawanpis, Adanta, Evata ima juchallichirqa. Chunka yachaqanapi rikusunchik imatachus Biblia chay saqra angelmanta, nisunman Kuraq Supaymanta, yachachisqanta. Diosqa, Kuraq Supayta, supaykunata ima, janaqpachapi qhipakunankuta saqirqa. Chayrayku Jesús Jallp’api kachkaptin, janaqpachapi mana tukuychu Diospa munayninta ruwachkarqanku. Chayqa mana jinachu qhipakunan karqa. Jesús Diospa Reinonpi kamachiyta qallariytawan paykunawan maqanakunan karqa (Apocalipsis 12:7-9).
12 Apóstol Juan nirqa: “Janaj pachamanta uj sinch’i parlamojta uyarerqani: Kunanqa Diosninchejpa salvacionnin, atiynin, reinompis chayamunña, Cristompa atiynimpis. Hermanosninchejta ch’atajqa [Satanasqa] wijch’usqa kashan, pichus tuta p’unchay Diosninchejpa ñawpaqempi paykunata ch’ataykoj, chay”, nispa (Apocalipsis 12:10). ¿Qhawarinkichu ima iskay ruwaykunamantachus kay p’itipi parlakusqanta? Qallarinapaq, Jesucristo Diospa Reinonpi kamachiyta qallarirqa. Chaymantataq, Supayta janaqpachamanta Jallp’aman wikch’umurqa.
13 Qhipaman imaynatachus kay iskay ruwaykuna junt’akusqanta yachasunchik. ¿Imapitaq kaykuna tukurqarí? Janaqpachapi imachus kasqanmanta Biblia nin: “Chayrayku kusikuychej janaj pachakuna, chaypi tiyakojkunapis”, nispa (Apocalipsis 12:12). Arí, chiqa sunqu angelesqa kusikurqanku, Kuraq Supayta janaqpachamanta wikch’umusqankumanta. Janaqpachapiqa, tukuypis chiqa sunqu kanku, paykunapurataq sumaqta apanakunku. Jinamanta janaqpachapi Diospa munaynin ruwakuchkanña.
14 ¿Imatataq Jallp’amanta nisunman? Biblia nin: “Ay, kay pacha jallp’a patapi, mama qocha patapipis tiyakojkunamanta, imaraykuchus Kuraj Supayqa manchay phiñasqa qankunaman urayk’amun, yachaspa paypaj pisi tiempollaña kasqanta”, nispa (Apocalipsis 12:12). Satanasqa, Jallp’aman wikch’uchikamusqanrayku, manchay phiñasqa kachkan. Chayraykutaq, Jallp’api ch’ampaykunata ruwachkan. Qhipan yachaqanapi astawan chay ch’ampaykunamanta yachasunchik. Chaywanpis yachakusqanchikmanjina, ¿imaynatá Diospa Reinon jamuptin, kay pachapi Diospa munayninta ruwanqa?
15 Dios imatachus Jallp’apaq munasqanpi t’ukuriy. Kimsa yachaqanapi rikunchikjina, Edén huertapi Jehovaqa, tukuy Jallp’a, paraisoman tukunanta munarqa. Kuraq Supayqa, Adanta, Evatawan juchallichispa Jallp’apaq Diospa munayninta tumpata qhipachirqa, chaywanpis Diospa munayninqa mana tikrakunchu. Jehovaqa, parlasqanta junt’anqa: “Cheqan runasqa kay pachata herenciankupaj jap’enqanku, chaypitaj wiñaypaj kawsanqanku” (Salmo 37:29). Diospa Reinontaq chayta ruwanqa. ¿Imaynamantá?
16 Daniel 2:44 p’itipi kay profeciata tarinchik: “Chay reykuna kamachishajtinku, janaj pachapi kaj Dios uj reinota sayarichenqa, chaytaj mana jayk’ajpis chinkachisqachu kanqa, manataj mayqen reinopis payta atipanqachu. Tukuynin waj reinosta tukuchenqa, chay atipaj reinotajrí wiñaypaj sayanqa”. ¿Imatataq kay profecía Diospa Reinonmanta niwanchik?
17 Qallarinapaq niwanchik, Diospa Reinonqa “chay reykuna kamachishajtinku”, sayarinanta; nisunman kay pachapi runa kamachichkaptin, Diospa Reinon kamachiyta qallarinqa. Chantá niwanchik: Diospa Reinonqa, ‘mana jayk’aqpis chinkachisqachu kananta’. Mana jayk’aq pipis Diospa Reinonta atipaspa patanpi sayanqachu. Chantá nillawanchiktaq: Diospa Reinonqa, kay pachata kamachiqkunawan maqanakunanta, ‘manataq mayqin reinopis payta atipananta’. Tukuchanapaq niwanchik, Dioslla kay pachata wiñaypaq kamachinanta, ima kamachiymantapis astawan sumaq kananta.
18 Bibliaqa, Diospa Reinon kay pachata kamachiqkunawan maqanakuyninmanta tukuy imata willawanchik. Chay maqanakunapaq tiempo chayamuchkaptin, ‘supay espiritusqa’, “tukuy kay pachapi reyesman” llulla parlaykunawan ch’awkiyanqanku. ¿Imapaqtaq? “Paykunata [reykunata] tantamunankupaj wañuchinaku maqanakuman, Tukuy Atiyniyoq Diospa chay jatun p’unchaynimpaj”, tukuy kay reykuna “hebreo parlaypi Armagedón nisqa cheqapi” tantakunankupaq (Apocalipsis 16:14, 16). Kay iskay p’itikuna nisqanmanjina, kay pachata kamachiqkuna, Diospa Reinonwan maqanakunqanku, chay maqanakuytaqa Armagedón, nispa sutichakun.
19 ¿Imapaqtaq Diospa Reinon Armagedonpi maqanakunqa? Watiqmanta Jallp’apaq Diospa munayninpi t’ukurina: Diosqa kay pacha paraisoman tukunanta munan, chaypitaq junt’a runa payta yupaychaspa kawsanankuta munan. ¿Imaptintaq kunan Diospa munaynin mana ruwakuchkanchu? Kunanqa, juchasapa runas kasqanchikrayku unqunchik, wañunchik ima. Chaywanpis, 5 yachaqanapi yachanchikjina, Jesús ñuqanchikrayku wañurqa, wiñaypaq kawsananchikpaq. Juanpa nisqanmanta yuyarikunkichá: “Diosqa chay jinatapuni kay pachapi kaj chhikata munakusqanrayku, uj k’ata Churinta qorqa. Ajinamanta pillapis paypi creejqa mana chinkayman renqachu, astawanqa wiñay kawsayniyoj kanqa”, nispa (Juan 3:16).
20 Astawanpis, may chhika runas imaymana millaykunata ruwanku. Paykunaqa, llullakunku, ch’awkiyanku, khuchichakunku ima. Diospa munayninta mana ruwayta munankuchu. Chay saqra ruwaqkunata Armagedonpi, Diospa maqanakuyninpi, Dios chinkachinqa (Salmo 37:10). Astawanpis, kay pachata kamachiqkunaqa, Diospa munayninta ruwananpaq, mana runata yanapankuchu. Jukkunaqa, mana atiyniyuqchu kanku, wakkunataq qullqirayku ch’awkiyanku, wakinkunataq mana pimantapis khuyakunkuchu. Biblia sut’ita nin: “Maypachachus runaqa runa masinta chakisnin uraman churan paypa mana allinnillampaj”, nispa (Eclesiastés 8:9).
21 Armagedonmanta qhipaman Diospa Reinollan tukuy pachata kamachinqa. Chay Reinoqa Diospa munayninta ruwanqa, k’acha kawsaytataq apamunqa. Diospa Reinon Kuraq Supayta, supayninkunatawan kay pachamanta chinkachinqa (Apocalipsis 20:1-3). Chaypacha Jesús ñuqanchikrayku wañupusqanqa tukuyta yanapawasunchik, chiqa sunqu runastaq manaña unqunqankuchu, manañataq wañunqankuchu, manaqa wiñaypaq kawsanqanku (Apocalipsis 22:1-3). Chantá, Diospa Reinon Jallp’ata may k’acha paraisoman tukuchinqa. Jinamanta kay pachapi Diospa munaynin ruwakunqa, Diospa sutintaq jatunpaq qhawasqa kanqa, llimphuchasqa kanqa ima. ¿Imatá chay niyta munan? Chay Reinonrayku, tukuy runas Jehovap sutinta jatunpaq qhawanqanku.
¿MAYK’AQTAQ CHAY REINO KAYTA RUWANQA?
22 Jesús discipulosninman “Reinoyki jamuchun” nispa mañakuyta yachachichkaptin, Diospa Reinonqa manaraq jamurqachu. ¿Janaqpachaman Jesús ripusqantawanchu jamurqa? Mana. Pedro, Pablopis kay Salmo 110:1 nisqan Jesuspi junt’akusqanta willawanchik, chay p’ititaq nin: “Tata Diosqa Señorniyman nerqa: Kay pañaypi tiyarikuy, enemigosniykita chakisniyki uraman churanaykama, nispa” (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12-14). Arí, Jesucristoqa suyananraq karqa.
23 ¿Machkhatá Jesús suyanan karqarí? Kay 1800 watakunap tukukuyninpi, juk qutu Bibliamanta yachaqaqkuna 1914 watapi Jesús kamachiyta qallarinanta nirqanku. (Astawan kay watamanta yachayta munaspaqa kay librop yapanpi ñawiriy.) Tukuy ima kay pachapi rikukusqanqa, chay 1914 watamanta parlasqanku, chiqa kasqanta rikuchiwanchik. Bibliap profecian nisqanmanjina, 1914 watapi Jehovaqa, Cristota Reytajina Diospa Reinonman churarqa. Kunantaq, Kuraq Supaypaq “pisi tiempollaña” tiyan, chay tiempopitaq kunan kawsachkanchik (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Astawanpis, Diospa Reinonqa, kay pachapi Diospa munayninta ruwayta qallarinqaña. ¿Imatataq kay willaymanta niwaq? ¿Jinachu kanman? Qhipan yachaqanapi rikusunchik imatachus Biblia kay p’unchaykunamanta yachachisqanta.
BIBLIAP YACHACHISQAN
- Diospa Reinon janaqpachamanta kamachimunqa. Jesucristo chay Reinop Reynin, paywantaq 144.000 akllasqa runas kamachinqanku (Apocalipsis 14:1, 4).
- Diospa Reinonqa, 1914 watamantapacha kamachiyta qallarirqa, Kuraq Supaytataq janaqpachamanta Jallp’aman wikch’umurqa (Apocalipsis 12:9).
- Diospa Reinonqa, kay pachapi kamachiqkunata chinkachinqa, Jallp’atataq may k’acha paraisoman tukuchinqa (Apocalipsis 16:14, 16).
Kay yachaqanap tapuykunasnin
1. ¿Ima mañakuymantataq yachakusunchik?
2. ¿Ima kimsa mañakuytataq Jesús mañakuyta yachachirqa?
3. ¿Imastataq Diospa Reinonmanta riqsinanchik tiyan?
4. ¿Imataq Diospa Reinonrí, chantapis pitaq Reyninrí?
5. ¿Maymantataq Diospa Reinon kamachimunqa?
6, 7. ¿Imaptintaq Jesús may sumaq kamachiq kasqanta nisunman?
8. ¿Pikunataq Jesuswan kamachimunqanku?
9. ¿Machkha runastaq Jesuswan khuska kamachinqanku, mayk’aqtaq Dios chay runasta akllayta qallarirqa?
10. ¿Imaynatataq Jehová munakuyninta rikuchin Jesusta, 144.000 runasta ima kamachinankupaq akllaspa?
11. ¿Imaptintaq Jesús discipulosninman, ‘janaqpachapi munayniyki ruwakuchun’, nispa, Diosmanta mañakunankuta yachachirqa?
12. ¿Ima iskay ruwaykunamantataq Apocalipsis 12:10 parlan?
13. ¿Ima karqa janaqpachapi Kuraq Supay wikch’uchikamusqanmanta?
14. ¿Imataq kay pachapi tiyan, Kuraq Supay kay pachaman wikch’uchikamusqanmantapacha?
15. ¿Imatataq Jallp’apaq Diosninchik munan?
16, 17. ¿Imatataq Daniel 2:44 Diospa Reinonmanta niwanchik?
18. ¿Imataq Diospa Reinon kay pachata kamachiqkunawan maqanakuynin sutichakun?
19, 20. ¿Imaptintaq mana kunanpacha Diospa munaynin Jallp’api ruwakuchkanchu?
21. ¿Imaynatá Diospa Reinon kay pachapaq Diospa munayninta ruwanqa?
22. ¿Imaynatataq yachanchik Jesús Jallp’api kachkaptin manaraq Diospa Reinon jamusqanta?
23. a) ¿Mayk’aqtaq Diospa Reinon kamachiyta qallarirqarí? b) ¿Imatataq qhipan yachaqanapi yachakusunchik?


c: text/html

text:
Lila Downs
Ana Lila Downs Sánchez sutiyuq runaqa (9 ñiqin tarpuy killapi 1968 paqarisqa Oaxaka llaqtapi Mishiku), Mishikupi mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan inlish simipipas. Huk Ranchera takiqsi karqan, runaqa Mishiku mama llaqtayuq takiqmi, mishtika simi karqan.[1]
Yuyarina
Kawsay qillqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamanqa Ana Sánchez ayllu runa mishtika, taytantaq amirika mama llaqtapi paqarisqa Allen Downs. Sutinqa, Lila hindipi "grasyasapa warmi" niyta munansi. Indyapitaq Lila nisqaqa achkiypa pukllayninsi.
Musuq York llaqtapi, Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtapi 1992 watapi urqhurqa kantu, chanta Taki aranway sutichasqa ñawpaq kaq p'anqakunata inlish simipi qillqasqata. Kay taki kapchiy, Paul Cohen, suticharqa runasimita amirikawa sutiwan, ichapas kay rimay maymantacha tiqsikusqanmanta.
Downsqa Oaxaka de Juárez, Oaxaka llaqtakunapim yachay wasiman rirqan. 2002 watapi amirikawa llaqtapi hatun plasapi mikhunata qhatuchkaptin, Julie Taymor sutiyuq kuyu walltay pusaqsi pilikulapi pukllanapaq mink'achirqan, chaymanta Julie Frida sutiyuq pilikulanpim pukllarqan.
2011 sutiyuq pilikulapim Mariachi Gringo sutiyuq warmita pukllarqan, 2012 watapi Guadalajara llaqtapi Ariel Suñayta (Premio Ariel) chaskispa.
Lilaqa takinmi, takikunatapas kamarin, lliwninmanta aswan mishtika simipi, saputika simipi hukkunatataq kastilla simipim. Ñawpaq diskunqa La Sandunga sutiyuqmi.
Diskunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñit'isqa phiruru[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 1994 - Ofrenda
- 1996 - Azuláo: En vivo con Lila Downs
- 1999 - La Sandunga
- 1999 - Trazos
- 2000 - Árbol de la vida
- 2001 - La Línea
- 2004 - Una Sangre
- 2006 - La Cantina
- 2008 - The Very Best Of Lila Downs (El Alma De Lila Downs) (CD+DVD)
- 2009 - Ojo de Culebra
- 2010 - Lila Downs y La Misteriosa: En París Live à Fip
- 2011 - Pecados y Milagros
Kuyuq rikch'a waqaychana allwiya[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2007 - Lotería Cantada (DVD)
- 2010 - Lila Downs y La Misteriosa: En París Live à Fip
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2007 - iTunes- Live Session
Takikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yucu yucu ninu
- Ofrenda
- Nueve viento
- Nueve hierba
- Tres pedernal
- Luna
- Icnocuicatl
- Uno muerte
- La niña
- La línea
- Smoke (Acteal)
- Dignificada
- One blood
- Malinche
- Mother jones
- Brown paper people
- Una sangre
- La cumbia del mole
- Agua de rosas
- Little man
- Ojo de culebra
- Perro negro
- Skeletón
- Justicia
- Taco de palabras
- Tierra de luz
- Yo envidio el viento
- Silent thunder
- Mezcalito
- Palomo del comalito
- Pecadora
- La reina del inframundo
Pukyumanta willaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lila Downs.
- Lila Downs.com
- Letras de canciones en lyrics.time.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ecuador llaktapi kamachiyta rurak tantanakuymi kan, shuk wankuripillami llankan, shinallatak kikin kamachiyta, llankanapak kullkita, pushayta, llankay ñantami charin, kunanpika 137 apukkunami kayman chayamurka. Llankana wasika Quito kiti, Kamachiy Awlli wasipimi sakirin. Ashtawan Killka Katiy
CAL TANTANAKUYPAK LLANKAYKUNA
CAL Tantanakuyka, Kamachiy Awllita hatun pushakmi kan, kay wankuri llankaypika Mamallakta Tantanakuyta pushakmi pushakunka, shinallatak ishkay Kipa Pushakkuna, rimarikkuyta charik chusku apukkunami chaypi kanka. Killka kamachikka Mamallakta Tantanakuypi killkamanak, kipa killkamakpashmi chaypi kankakuna.
Kay Kamachiy Awllipi pushanapak wankuriyka kay awllita, kamaytapashmi charinkakuna:
1. Kamachiy Awlli llankanapak ñankunata rurana:
2. Rurarina kamachiykuna may mutsurishka pacha llankanapak riksirinapakpkashmi riksichinka;


text:
Adolf Hitler
Adolf Hitler (20 ñiqin ayriway killapi 1889 paqarisqa Braunau am Inn llaqtapi, Awstiriyapi, 30 ñiqin ayriway killapi 1945 wañusqa Berlin llaqtapi), huk aliman pulitiku runam karqan. Alimankunap "Pusaqnin" (der Führer) nikurqan. Iskay ñiqin pachantin maqanakuyta qallarirqaspa, ima hayk'appas aswan huchayuq runapura karqan.
Huk ñiqin pachantin maqanakuymanta Hitlerqa Nasyunalsusyalista Aliman Llamk'aqpa Partidun (NSDAP) nisqap umalliqnin tukurqan. Chay NSDAP partiduqa llamk'aqkunaman ancha hayu kaspa, musuq maqanakuypaq llamk'arqan, "qasi kanapaq kayku" nispa llullaspa.
1933 watamanta 1945 watapi wañuyninkama Alimanyap qhapaq suyu kansillirnin (Reichskanzler) karqan. 1 ñiqin tarpuy killapi 1939 p'unchawpi Pulunyata atiyta kamachirqaptin, hatun maqanakuy qallarirqan.
Hitler lliw Iwrupapi kawsaq hudyukunata wañuchiyta kamachiptin, Nazi nisqa yanapaqninkuna suqta hunu hap'isqa, ñit'ina samk'ay pampakunapi (Konzentrationslager nisqapi) samk'asqa runakunata sipiyta atirqanku. Chay hatun wañuchiytaqa Ulukawtuma ninkum. Maqanakuynintinpiqa pichqa chunka pichqayuq hunu runakuna wañurqan.
Aliman awqaqkuna maqanakuyta chinkachkaptin, Rusyamanta awqaqkunataq Berlin llaqtata 1945 watapi atichkaptin, Hitler warminta wañuchispa kikintapas wañuchikurqan, manañam Alimanyap puchukaynintachu rikuspa.


text:
Sisi
Sisi icha Sik'imira, kichwapi Añanku[1] nisqakunaqa (familia Formicidae) huk palamakunam.
Sisikunaqa waki palamam: Huk mama sisip wawankuna huk sisi wakitam ruran. Achka sisikunam chay hatun ayllupi kuska kawsanku. Wayna china, urqu sisikunapas raprayuqraq kaspa, yumanakurqaspa rapranta chinkachin. Yumasqa china sisiqa allpapi q'isatam wasichakuyta qallarin, tukuy sisi wakipaq. Chay huk sisi ayllupiqa tukuy sisikunap mamantaqa mama sisi icha sisi mama ninchik.
Mama sisip runtunkunamanta t'uqyaq qirisakunaqa kuru hinam. Llamk'aq sisikuna paqariptin, mama manaña llamk'anchu, runtukunallatam wachan. Sisikunaqa kikinpa mikhunanpaq tuktu misk'illata pallaspa qirisankunata wañusqaña icha wañuchisqan palamakunawan mikhuchin.
Sisikunaqa wiksanpa qhipanmanta sisi p'uchqutam ch'allpaspa amachakunku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Fabián Potosí C. et al., Ministerio de Educación del Ecuador: Kichwa Yachakukkunapa Shimiyuk Kamu, Runa Shimi - Mishu Shimi, Mishu Shimi - Runa Shimi. Quito (DINEIB, Ecuador) 2009.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sisi


text:
Juan Román Riquelme
Juan Román Riquelme (* 24 ñiqin inti raymi killapi 1978 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Román Riquelme.


text:
Wp/qug/Ransiw shimi
Ransiw shimi (kikin shimipi : Français) shuk Europamanta shimimi kan. Chay shimika Francia mamallaktamantami kan. Kunan pachapi, tawka mamallaktakunapi runakunaka chay shimita rimanakun : Kanadapi, Costa de Marfilpi, Suizapi, Runakunapak Congo Ripuplikapi...Inlish shimi shina, tukuy allpapachakunapi rimashkami kan, tukuy shimikunamanta pusaklla Ransiw shimimanta yallik rimashkami kapan.
Rimaykuna[edit]
Verbos nishkakunaka kashna tikrachishkami kan:
Rimaykunata kashna rurashkami kapan: Ñawpapi, pita imatapash rurakun nina kanchik, kipaka imata rurakun nina kanchik. Shinalla, Pierre mange, Pedro mikukun nin. Shina kakpi, verbo kipaka, imata Pedro mikukun nina kanchik: Pierre mange du pain, Pedro tantata mikukun.
Rimakkuna[edit]
Tukuy Francia mamallaktamanta runakuna uchillamanta Ransiw shimita rimanchu, chay mamallaktapi tukuy yachay wasikunapi Ransiw shimita yachachishkami kapan. Shinallatakmi, Quebec markapi (Kanadapi), uray Bilhikapipash, Inti yaykuypak Suizapash, Ransiw shimita mama shimimi kapan.
Ransiw shimipi sumak killkaykuna[edit]
Kapak Ransiw shimipi killkakkunaka chaykunami kan: Molière, Victor Hugo, Antoine de Saint-Exupéry, Honoré de Balzac, Marguerite Duras, Léopold Sédar Senghor, Paul Verlaine, Aimé Césaire, ashtawan shukkunapashmi.


text:
Huwan XXII
Huwan XXII, Huwan XXII iskay chunka iskay ñiqin (latin simipi: Ioannes PP. XXII, Italya simipi: Giovanni XXII) Jacques Duèze sutiyuq runaqa (* 1244 watapi paqarisqa Cahors llaqtapi - † 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1334 watapi wañusqa Avignon llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
5 ñiqin tarpuy killapi 1316 watapimanta 4 ñiqin qhapaq raymi killapi 1334 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan XXII.


text:
Carl von Linné
Carl Nilsson Linnaeus, 1762 watapi qhapaq kayninman t'ikrasqamanta Carl von Linné, latin simipitaq Carolus Linnaeus nisqapas (23 ñiqin aymuray killapi 1707 paqarisqa Råshult llaqtapi, Kronoberg suyupi, uralan Suysyapi; 10 ñiqin qhulla puquy killapi 1778 wañusqa Uppsala llaqtapi, Suysyapi) huk Suysya mama llaqtayuq kawsay yachaq runam karqan.
Carl von Linné-qa uywa, yura, k'allampa rikch'aqpaq iskaynintin simiyuq, latin icha grigu simipi mitan kamaypaq sutitam sut'ichaspa kanankamapas chaninchasqa mitan kamay llika nisqatam kamarqan.
Linné-pa sut'ichasqan rikch'aqpa mitan kamaypaq sutinkunatam L. qillqaspa pisichanchik.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carl von Linné.


text:
Carlos García-Bedoya
Carlos García-Bedoya Zapata sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin ayamarq'a killapi 1925 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - † 2 ñiqin kantaray killapi 1980 watapi wañusqa Lima llaqtapi) huk Piruw Mama llaqtapi Taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan qillqa runanam.
1979 watapi Piruwpa Hawa ministruninmi karqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Política Exterior Peruana. Teoría y Práctica
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'intikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carlos García-Bedoya.
- XXV Aniversario del deceso del Embajador Carlos García
- Veinte años de ausencia del Embajador Carlos García Bedoya


text:
Miqapaka kantun
Miqapaka kantun (kastilla simipi: Cantón Mecapaca) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk kantunmi , Chuqiyapu suyupi, Pedro Domingo Murillo pruwinsyapi, Miqapaka munisipyupi. Uma llaqtanqa Miqapaka llaqtam (251 runa, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunpiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Kantunpi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Miqapaka munisipyu: yupaykuna, saywitu (PDF; 447 kB)


text:
Kristiyanu iñiy
Kristiyanu iñiy nisqaqa Jesu Kristu qispichiq kaymanta iñiymi.
Kristiyanu iñiymantaqa Dyuspa Simin Qillqam willakun.
Yuyarina
Tiksinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kristiyanu iñiykama Jesusqa Dyuspa Churinmi. Huklla Dyusmi kaspa, chay Dyusqa kimsantin hinam:
- Yaya Dyusqa hanaq pachapi kamaqmi.
- Jesu Kristuqa Dyuspa churinmi. Iñiqnin runakunata huchankumanta qispichinapaq, hanaq pachapi wiñay kawsanankupaq kikinpa kawsanta Kruspi qurqan.
- Ch'uya Ispirituqa (Ispiritu Santu) iñiq runakunata pusanmi.
Dyusqa Israel llaqtanwan Sinai urqupi Moysesman Chunkantin Kamachiykunatam qillqachispa Ñawpa Rimanakuytam kamachirqan. Jesustaq Urqupi Kamiykuypiqa musuq kamachiykunatam kamarqan. Qhipaq Sinapiqa rakinakuspa Kruspi kurkunta yawarnintapas quspa Musuq Rimanakuyta kamachirqan iñiqninkunata huchankunamanta qispichinapaq, wiñay kawsanankupaq. Wañuymanta sayarispa wañuytam atiparqan. Pisilla chaymanta hanaq pachaman rirqan. Chaymanta pacha Dyuspa pañanpi tiyachkan. Hamunqa kay pachaman runakunata taripanapaq.
Apustulu Pawlu kristiyanu iñiytaqa mana hudyu kaq llaqtakunaman yachachirqan. Payqa hinapas wañuchisqa karqan.
Kristiyanukunaqa tiksi sut'iyachiyninkunataqa Iñini mañaypi rimaykunku.
Yayayku nisqa, Iwanhilista Matiyukama Jesuspa kamachisqan mañayqa ancha chaninchasqam.
Ima hinam kawsanku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kristiyanukunaqa huk runakunatam katisismunisqa qillqawan kristiyanu iñiymantam yachachinku, Jesusqa hanaq pachaman rina kaspa lliw iñiqninkunata chay yachachiyta kamachirqaptinmi.
Kristiyanu tukuspa, runaqa bawtisakun huchankunamanta qhispichikunapaq. Jesu Kristumanta yuyanapaq, huchanmanta qhispikunapaqpas Siñurpa Sinantam mikhun.
Lliwmanta aswan chaninchasqa kristiyanu phistakunaqa kaymi:
- Nawidad: Jesuspa paqarisqan
- Paskwa: Jesuspa sayarisqan
- Pintikustis: Ch'uya Ispiritup runakunaman mast'arikusqan
Paskwapqa ñawpaqnin tawa chunka p'unchawkuna mallaspa sasinku Jesuspa muchusqanta yuyanapaq. Paskwap qanchistaq ñawpaqnin p'unchawkunaqa Simana Santa nikun. Chay pachaqa Jesuspa muchasqanta Yerusalempi chayasqanmanta sayarisqankama pacha yuyaykunku.
Wiñay kawsaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jesuspa hanaq pachaman risqanmantapachaqa kristiyanukuna achka pisilla iñiykunaman rakikurqanku. Chayrayku kunan pacha achka kristiyanu inlisyakunam:
- Katulika inlisya
- Ortodoksa inlisya
- Protestantismu: Martin Luther-pa, huk rifurmatur nisqa runakunap kamasqan
Abya Yalapi kristiyanu iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ispañamanta Purtugalmantapas awqakunaqa Abya Yalapi chayamuspa, kaypi runakunata ñit'ipayta, qullqita qurita qichuytapas munaspa "katuliku, kristiyanukunam kayku" nispa llullarqan. Runakunap Tawantinsuyu iñiyta ama nichaspa, kristiyanu iñiyta runakunaman kamachirqan. Chay munay mana munaywan iñichiyqa manam Jesuspa siminkamachu karqan, kristiyanu iñiyqa runap qispillam kamarikuyninwan chiqaptaq iñinan kaptin.
Kunanqa Abya Yala mama llaqtakunapi lliw runakunamanta aswan katuliku kaptin, hukkunataq protestantu inlisyakunapi iñiqkunapas kanku. Chaywanpas, achka runakunam kunanraq Pachamamata huk apukunatapas yupaychan.
Hawa T'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Runasimipi Kristiyanu Mañaykuna
- Jesuitas del Perú. 1. Runasimipi Genesis, 45 Kb. 2. Runasimipi Katisismu, 58 Kb.
- HCJB - Cunan Cristo Jesus bendician - Afirmacion Doctrinal: Tucui Diospaj huahuacunami yachana canchi ...
- Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq): Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku. Irma Inugay de Phelps qelqasqan (QSHKS qillqaypi)


text:
Amayá kikillanchikpaq munaqqa kasunchu
“Pipas qatiwayta munaspaqa amaña kikillanpaq kawsaspayá ñakaristinpas qatiwachun” (MAT. 16:24).
1. ¿Imaynam Jesusqa karqa kay Pachapi kaspan?
KAY Pachapi Jesus kachkaspanqa manam kikillanpaqchu kawsarqa. Payqa kikinpa munasqanta qepanchaspanmi Diospa munayninta ruwarqa (Juan 5:30). Wañunankama Diosman sonqo kasqanwanmi cheqaptapuni qawachirqa hukkunarayku kawsasqanta (Filip. 2:8).
2. a) ¿Ima ninantaq kikillanchikpaq mana kawsayqa? b) ¿Imanasqataq hukkunarayku imapas munasqanchikta qepanchananchik?
2 Jesuspa qatiqninkuna kasqanchikraykum, pay hina mana kikillanchikpaqchu kawsananchik. Chaynaqa, ¿ima ninantaq kikillanchikpaq mana kawsayqa? Chay ninanqa, imapas munasqanchikta qepanchaspa hukkunapa allinninta maskaymi. Chayqa manamá tupanchu kikillanchikpaq imatapas munaywanqa (leey Mateo 16:24). Imapas munasqanchikta hukkunarayku qepanchayqa, yanapawasuntaqmi kikinchikpa munasqanchikta mana puntapi churanapaq (Filip. 2:3, 4). Jesuspa nisqanman hina chayna kayqa, ancha allinmi Jehova Dios serviyninchikpi ¿imanasqa? Hukkunata yanapanapaqqa kuyakuyniyoqmi kananchik. Chay kuyakuymi qawachin Jesuspa cheqap qatiqninkuna kasqanchikta (Juan 13:34, 35). Enteron pachapim Diospa serviqninkunaqa hukkunata yanapay munaq runakuna kanku. Paykunawan huk sonqolla kasqanchikraykum achka bendicionkunata chaskinchik.
3. ¿Imataq yanapakuy munasqanchikta pisi-pisimanta chinkarachinman?
3 Ichaqa pantaq kasqanchikraykum kikillanchikpaq munaq kanchik, chaymi pisi-pisimanta yanapakuy munasqanchikta chinkarachinman. Adanwan Evapas kikillanpaq munaq kasqankutam qawachirqaku. Evaqa Dios hina kaytam munarqa, Adanñataqmi Evawan kayta munaspan Unanchaqninta qepancharurqa (Gen. 3:5, 6). Satanasmi paykunata Jehova Dios yupaychayninkumanta karuncharurqa, hinaspam chaymantapacha lliw runakunata hikutan kikillanpaq munaq kanankupaq. Jesustapas chayna kananpaqmi hikutarqa (Mat. 4:1-9). Kunan tiempopipas, Satanasqa yaqa lliw runakunatam toqllanman wichiykachin, chaymi kikillanpaq munaq runakuna kanku. Chayraykum rikchan-rikchanlla kananchik paykuna hina mana kanapaq (Efes. 2:2).
4. a) ¿Atichwanchu kikillanchikpaq munaq kasqanchikta chinkarachiyta? b) ¿Ima tapukuykunatam qatiqninpi kutichisun?
4 Kikillanchikpaq munaq kaytaqa kaywanmi tupachichwan: ima fierrotapas rupaypi hinaspa parapi saqeruptinchikqa akaytam qallaykunman. May kasqallanpi saqeruptinchikqa, pisi-pisimantam chay fierroqa qalayta akaruspan manaña servikunmanñachu. Kunan tiempopiqa manamá atichwanchu pantaq kasqanchiktawan kikillanchikpaq munaq kasqanchikta chinkarachiytaqa, ichaqa rikchan-rikchanllamá kananchik mana chayna rikurirunapaq (1 Cor. 9:26, 27). ¿Imaynatam musyakuchwan kikillanchikpaq otaq mana kikillanchikpaq munaq kasqanchikta? ¿Imatam ruwachwan munasqanchikta qepanchaspa hukkunata astawan yanapanapaq?
BIBLIATA ESPEJOTA HINA SERVICHIKUSUN
5. a) ¿Imanasqam Bibliaqa espejo hina? (Qawariy 7 kaq paginapi dibujota.) b) Bibliata leespaqa, ¿imatam mana ruwananchikchu?
5 Espejoqa imayna rikchayniyoq kasqanchikta qawakunapaqmi yanapawanchik. Chaynallataqmi Bibliapas sonqonchikpi imayna kasqanchikta qawakuspa cambianapaq yanapawanchik (leey Santiago 1:22-25). Ichaqa, allintam espejotaqa servichikunanchik sumaqta yanapawananchikpaqqa. Utqaylla qawakuspaqa, yaqapaschá uyanchikpi imapas kasqanta mana musyakusunchu. Chaymantapas, waqtanpakuykuspa qawakuspanchikqa ichapas hukpa uyanta rikuchkachwan. Bibliapas allinta yanapawananchikpaqqa otaq sichu kikillanchikpaq munaq kasqanchikta qawachiwananchikpaqqa, manam utqayllamanchu nitaq hukkunapa pantasqankuta qawachinallapaqchu leenanchik.
6. ¿Imaynatam Bibliapa nisqanta mana qonqaspa kasukuchwan?
6 Ichapas sapa kuti otaq sapa punchaw Bibliata leechkanchik, chaywanpas yaqapaschá kikillanchikpaq munayqa sonqonchikpi mana musyaylla sapichakuchkanman. ¿Imaynam chayqa kanman? Kaypi piensariy: Santiagopa rimasqanpiqa chay runaqa manam utqayllamanchu espejopiqa ‘qawakun’. Santiagopa rimasqan ‘qawakuyqa’ griego rimaypiqa tupanmi “allintapuni qawakuywan”. Chaynaqa, ¿ima mana allintataq chay runaqa ruwan? Chay willakuymi nin: “Pasakuspanñataq[mi] chaylla qonqarun imaynam kasqanta”, nispa. Arí, chay runaqa pasakuspanmi mana imatapas ruwanchu cambiananpaq. Ichaqa, Bibliawan allinta yanapachikuq runaqa, manam qawayllachu-qawan aswanqa ‘mana qonqaspanmi kasukun’. Biblia leeyta saqerunanmantaqa hinalla leenanpaq hinaspa chayman hina kawsananpaqmi kallpanchakun. Jesuspas nirqam: “Sichu qamkuna seguinkichik nisqaykunata hinaspaqa cheqap discipuloykunam kankichik”, nispa (Juan 8:31).
7. ¿Imaynatam Bibliata servichikuchwan kikillanchikpaq munasqanchikta atipanapaq?
7 Chaynaqa, kikillanchikpaq munaq kasqanchikwan mana atipachikunapaqqa, Bibliatam allinta estudiananchik. Chaynata ruwaspanchikmi musyakusun imakunapi astawan kallpanchakunamanta. Ichaqa manamá chayllatachu ruwananchik, kallpanchakunanchiktaqmi aswan allinta estudianapaq. Bibliapa imapas willakuyninta allinta entienderuspaqa chaypi kasqaykita piensay hinaspa tapukuy: “¿Imatam ñoqaqa ruwayman karqa? ¿Allintachu tanteayman karqa?”, nispa. Chaymantapas, chay leesqanchikpi yuyaymanaspanchikmi kallpanchakunanchik chayman hina kawsanapaq (Mat. 7:24, 25). Qatiqninpi qawasun rey Saulmanta hinaspa apostol Pedromanta Bibliapa willakuyninkuna imayna yanapawananchikmanta.
REY SAULPA MANA ALLIN RUWASQANMANTA
8. ¿Imaynam rey Saulqa karqa kamachikuyninpa qallariyninpi, hinaspa imaynatam chayna kasqanta qawachirqa?
8 Rey Saulta ima pasasqanmi allinta qawachiwanchik kikillanchikpaq munaq kayqa hukkunata yanapanapaq harkawasqanchikta. Rey Saul kamachiyta qallaykuspanqa humilde runam karqa (1 Sam. 9:21). Makillanpi kachkaptinpas, payqa contranpi rimaq Israel runakunataqa manam wañuchiyta munarqachu (1 Sam. 10:27). Chaymantapas, payqa Diospa yanapakuynintam chaskirqa Amon casta runakunapa contranpi peleaspan. Reqsikurqataqmi Jehova Diospa yanapakuyninwan chay casta runakunata atiparusqankumanta (1 Sam. 11:6, 11-13).
9. ¿Imaynatam rey Saulqa kikillanpaq munaq rikurirurqa?
9 Ichaqa, imaynam fierropas pisi-pisimanta akaspan manaña servikunñachu, chaynam pisi-pisimanta hatunchakuyta hinaspa kikillanpaq munaq kayta rey Saulpas qallaykurqa. Amalec casta runakunata atiparuspanmi, payqa Diosta kasukunanmantaqa kikinpa munasqanta ruwarqa. Diospa kamachisqanman hina lliwta chinkachinanmantaqa payqa wakintam puchurachirqa. Chaymantapas, hatunchakuspanmi huk saywata hatarirachirqa (1 Sam. 15:3, 9, 12). Chaymantañataqmi, Diosmanta willakuq Samuel nirqa mana allin ruwarusqanmanta, Saulmi ichaqa mana reqsikuyta munarqachu. Wakin kasukusqanpi llumpayta reparaspanmi, payqa pantarusqanmanta runankunaman tumpaykurqa (1 Sam. 15:16-21). Chaymantapas, Jehova Dioswan amistadninpi piensananmantaqa, astawanmi piensarqa runakunawan allin reqsisqa kay munasqanpi (1 Sam. 15:30). ¿Imaynatam kay willakuyta espejota hina servichikuchwan munasqanchikta qepanchaspa hukkunata yanapanapaq?
10, 11. a) ¿Imatam yachachiwanchik Saulpa mana allin ruwasqanqa? b) ¿Imatam ruwananchik Saul hina mana rikurirunapaq?
10 Puntataqa, rey Saulpa mana allin ruwasqanqa yachachiwanchikmi kikillanchikpi mana hapipakunapaq. Ñawpaqpi mana kikillanchikpaq munaq kaspanchikpas, manam chayraykuchu nichwan hinalla chayna kanamanta (1 Tim. 4:10). Ama qonqasunchu, rey Saulqa allin runam karqa qallariypiqa, chaskirqataqmi Diospa favornintapas. Ichaqa manamá atiparqachu kikillanpaq munaq kasqantaqa. Chaymi Jehova Diosqa mana kasukusqanrayku qepancharurqa.
11 Chaymantapas, manamá imakuna kasukusqallanchikpichu reparananchik, reparananchiktaqmi pantasqanchikkunapipas chaynapi cambianapaq. Chaynata mana ruwaspanchikqa espejopi qacha uya kasqanchikta mana qawakuspa mosoq pachallanchikta qawakuy hinam kanman. Saul hina mana llumpay hatunchakuq kaspapas, tukuy imapim rikchan-rikchanlla kananchik pay hina mana rikurirunapaq. Pipas consejota qowaptinchikqa reqsikusunyá, amayá mana kaqpaqqa hapisunchu nitaq hukkunamanqa tumpasunchu. Saul hina kanamantaqa chaskikusunyá (leey Salmo 141:5).
12. ¿Imaynatam kikillanchikpaq mana kawsayqa yanapawachwan hatun huchata ruwaruptinchik?
12 Ichaqa, ¿imatam ruwachwan hatun huchata ruwaruspa? Saulqa llumpaytam repararqa runakunawan allin qawasqa kasqanpi, chayna kasqanmi mana yanaparqachu Dioswan allin kananpaq. Amayá paytaqa qatipakusunchu. Kikillanchikpaq mana kawsasqanchikmi tanqawasun penqakuyta qepanchaspa yanapakuyta maskanapaq (Prov. 28:13; Sant. 5:14-16). Huk cristianom 12 watanpi millakuypaq qalalla kaqkuna qawayta qallaykurqa hinaspanmi pakallapi hinalla qawarqa chunka wata masnin. Paymi nin: “Ancha sasam karqa señorayman hinaspa ancianokunaman willayqa. Willaykuspaymi ichaqa llasawaqniy qepimanta librakuruq hina tarikurqani. Wakin amistadniykunaqa hukmanyarurqakum siervo ministerial kasqayta saqesqaymanta, piensarqakum paykunata qepancharusqayta. Chayna kaptinpas, manam iskayrayanichu Jehova Dios kunan servisqaywan kusisqa kasqanmanta. Paypa imayna qawawasqanmi imamantapas aswan allinqa”, nispa.
PEDROPA ALLIN RUWASQANMANTA
13, 14. ¿Imanasqam ninchik Pedroqa wakinpi kikillanpi piensaq kasqanta qawachisqanmanta?
13 Apostol Pedroqa kikillanpi mana piensaq kasqantam qawachirqa Jesuswan kuska kasqanpi (Luc. 5:3-11). Chayna kaptinpas, wakinpiqa manam chayna kasqantachu qawachirqa. Huk kutipim Pedroqa piñakururqa Jacobowan Juan, Jesuspa munaychakusqanpi alleq lawninpi hinaspa ichoq lawninpi tiyanankupaq mañakuptinku. Ichapas chaynataqa piñakururqa huk kaqnin lawninpi kikin tiyayta munasqanrayku, paytamá Jesus nirqa sumaq ruwayniyoq kananmanta (Mat. 16:18, 19). Chaymantam Jesusqa Jacobota, Juanta, Pedrota hinaspa wakin apostolninkunata nirqa mana kikillankupi piensaq kanankupaq chaynataq mana hatunchakunankupaq (Mar. 10:35-45).
14 Chaynata nichkaptinpas Pedroqa yapatawanmi kikillanpi piensaq kasqanta qawachirqa. Jesusmi apostolninkunata nirqa llapanku qepancharunankumanta, Pedrom ichaqa wakiqninmanta hatunchakuspan paylla mana qepanchananmanta nirqa (Mat. 26:31-33). Ichaqa kikillanpi hapipakusqanraykum chay tuta Jesusta qepancharurqa. Payqa imapas pasananta mana munaspanmi Jesusta kimsa kutikama negarurqa (Mat. 26:69-75).
15. ¿Imanasqam Pedropa imayna kasqanqa yanapawanchik?
15 Chayna kaptinpas, Pedroqa allin kaqkunatam ruwarqa qatipakunapaq. Payqa anchata kallpanchakuspan hinaspa chuya espiritupa yanapakuyninwanmi kikillanpi piensaq kasqanwanqa mana inturachikurqachu, aswanmi controlakuq hinaspa kuyakuq kasqanta qawachirqa (Gal. 5:22, 23). Chaymantapas, hukmanyananpaq hina sasachakuykunapim tarikurqa. Huk kutipim apostol Pablo runakunapa qayllanpi payta qaqcharurqa mana allin ruwarusqanmanta, hinaptinmi humildadwan chaskikurqa (Gal. 2:11-14). Pedroqa manamá Pablo chayna qaqchasqanmantaqa sientikururqachu, aswanmi kuyasqan wawqenta hina qawarqa (2 Ped. 3:15). Chayna kasqanmi yanapawananchik kikillanchikpi mana piensanapaq.
16. ¿Imaynatam ñakariykunapi tarikuspa kikillanchikpi mana piensasqanchikta qawachichwan?
16 ¿Imaynam tarikunchik ñakarichisqa kaspanchikqa? Pedrowan wakin apostolkunaqa Diosmanta willakusqankurayku presochasqa hinaspa maqasqa kaspankum, “llumpay kusisqallaña” tarikurqaku (Hech. 5:41). Ñoqanchikpas ñakariykunapi tarikuspaqa Pedrotam qatipakuchwan, hinaspam Jesus hina mana kikillanchikpaq kawsasqanchikta qawachichwan (leey 1 Pedro 2:20, 21). Chayna kayqa yanapawasuntaqmi haykapipas huk anciano corregiwaptinchik. Pedropa imayna kasqanta qatipakuspanchikmi mana sientikurunanchikchu (Ecl. 7:9).
17, 18. a) ¿Ima tapukuykunatam ruwakuchwan congregacionpi imatapas haypayta munaspanchik? b) ¿Imatam ruwachwan kikillanchikpaq munaq kasqanchikta musyakuspaqa?
17 Pedropa imayna kasqanqa yanapawanchiktaqmi Dios serviyninchikpi ima ruwaytapas haypanapaq. Chaypaqqa imapas munasqanchikta qepanchanapaqmi kallpanchakunanchik. Ichaqa amayá hukkunawan allin reqsisqa kayta munasqanchikraykuqa imatapas haypanapaqqa kallpanchakusunchu. Tapukusun: “¿Imanasqam Jehova Diosta astawan serviyta munani? ¿Yaqachu Jacobowan Juanpa mañakusqankuman hina allin reqsisqa kayta munaspay?”, nispa.
18 Kikillanchikpaq munaq kasqanchikta musyakuspaqa, Diostayá mañakusun mana chayna kanapaq. Chaymantañataq ñoqanchik alabasqa kananchikmantaqa kallpanchakusun tukuy imapi Jehova Dios hatunchasqa kananpaq (Sal. 86:11). Ichapas congregacionpi reqsisqa kanapaq kallpanchakunamantaqa, astawan kallpanchakuchwan chuya espiritupa rurunkunaman hina kawsanapaq. Wakinpiqa ichapas congregacionpi allinta yachachinapaq anchata kallpanchakuspanchik Salonta limpiaytañataq mana kaqpaqpas hapinchikchu. Chayna kaptinqa kallpanchakuchwanmi Romanos 12:16 (leey) nisqanta kasukunapaq.
19. ¿Imatam ruwachwan Bibliapi qawakuspa pantaq kasqanchikwan mana hukmanyanapaq?
19 Espejopi hina Bibliapi qawakuspa imapipas pantasqanchikta musyakuspaqa yaqapaschá hukmanyasun. Chayna kaptinqa, yuyarisun Santiagopa tupanachisqanta. Santiagopa nisqanman hinaqa mana qonqaspam Diospa ‘alli-allin leyninta’ kasukunanchik (Sant. 1:25). Arí, tukuy chaypi niwasqanchikta mana qonqaspanchikmi hinalla kallpanchakunanchik aswan allin kanapaq. Chaynaqa, amayá llumpaytaqa hukmanyaychu pantaq kasqaykiwanqa, llapanchikmi pantaq runakuna kanchik (leey Eclesiastes 7:20). Jehova Diosqa wakin serviqninkunata yanapasqanman hinam qamtapas yanapayta munasunki. Sichu qam Bibliapa yachachikuyninkunata kasukunki chaynataq mana kikillaykipaq munaq kanaykipaq kallpanchakunki, hinaspaqa Diospa chaskisqan kaspaykim achka bendicionkunata tarinki.


text:
Rikch'a hap'ina icha Phutu kamara nisqaqa rikch'akunata hap'ispa waqaychanapaq llamk'anam.
Klasiku nisqa rikch'a hap'inawanqa rikch'akunata pilikula nisqapas achkiypi ruranakuq t'inkisqakunayuq sintapim hap'inchik.
Iliktruniku rikch'a hap'inawantaq rikch'akunata pinchikilla musyanawan willa waqaychanapim waqaychanchik.
Rikch'a hapinaqa ch'usaq kaham, huklla achkiyta yaykuchiq hutk'uyuq. Chay hutk'upiqa pallana lintim, kahap ukhunpi kaq huk lawpi kaq pilikulapi t'ikrasqa rikch'ata ruranapaq. Hutk'uta tuyllalla achkiypaq kichaptinqa, chay ukhupi sintapi chaqllisinchi t'inkisqakunam achkiypi rikch'atam ruran.
Kuyuq rikch'akunata pilikulapi hap'iq kamarataqa kuyuq rikch'a hap'ina ninchikmi.


text:
Marnay say pehlay
2 niak sirat log jo hamesha har mushkil par allah ka shukr ada kartay hayn jo mil jay usi par guzara kartay hayn.ye soch kar kay marnay kay baad unhayn jannat milay gi or achay achay khanay bhi.
aik din wo ma jatay hayn.
Marnay ka baad.
un ko jannat milti hay.or un kay liay nashtay may chay papay atay hayn.
wo dono wo bhi Allah ka shukr karkay kha laitay hayn kay lunch may kuch acha hoga.lakin lunch may bhi yehi hota hay
phit raat kay khanay may bhi. khair dosra din ata hay to phir yehi nashta dekh kar wo
farshiton say poochtay hayn kay ham nay to zindagi may itni takalif uthain or phir bhi shukr sabr kia. takay jannat may achay achay khanay or aram milay ga lakin yahan bhi hamain chay papay mil rahayn hain.
farshitay jawab detay hayn : ab kia tum 2 kay liay ham bryani ki deg pakain gay.:wk


text:
Muruyuq
Muruyuq, Muruchaq icha Tuktuyuq nisqakunaqa (Spermatophyta, grigu simimanta Eπepuatόφuta, "muru yurakuna") lliw tuktuyuq, muru icha ruru ruraq yurakunam. Lliw yurakunamanta aswan achkaqa tuktuyuq yurakunam.
Muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Akwayuqkuna (Coniferae / Pinophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae / Magnoliophyta)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Cycadophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ginkgophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gnetophyta.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Magnoliophyta.


text:
Felipe Calderón
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa (* 18 ñiqin chakra yapuy killapi 1962 watapi paqarisqa Morelia llaqtapi - ), Mishiku mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2006 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin karqan.
Tayta: Luis Calderón Vega; Mama: Carmen Hinojosa Calderón
Ñawpaq warmi: Margarita Zavala
Churinkuna: 3 (María, Luis Felipe wan Juan Pablo)
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Felipe Calderón.
- * Sitio oficial de la Presidencia de la República
- Programa de Resultados Electorales Preliminares
- Biografía extensa en la Fundación Cidob


text:
Tansu Çiller
Tansu Penbe Çiller, sutiyuq warmiqa (* 24 ñiqin aymuray killapi 1946 watapi paqarisqa Istanbul llaqtapi - ). Turkiya mama llaqtap musikuq, pulitiku, ministru, Uma kamayuq qarqan.
1993 watamanta 1996 watakama kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.
1996 watamanta 1997 watakama Turkiya Hawa ministru.
Tayta: ; Mama:
Ñawpaq qusan: Özer Uçuran Çiller
Churinkuna (2):
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tansu Çiller.


text:
Plantilla:Punku:Kusa qillqa/Qhichwa simi
Qhichwa simi icha Runasimi nisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.
Qhichwa simi icha Runasimi nisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.


text:
Qiru
- Qiru nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Qiru (sut'ichana) rikuy.
Qiru icha K'ullu nisqaqa huk ancha llamk'achisqam imaykanam. Sach'akunapi yuriptin, sach'ap chillkinkunamantam - kurkunmanta k'allmakunamantapas - hurqunchik. Thansakunapas qiruyuq yurakunam. Sach'ap chillkikunataqa qiru k'aspi hinam llamk'achinchik. Rakhu kurkumantaqa qiru p'alltakunatam kuchunchik.
K'ullu nisqataqa llamk'achinchik wasichaypaq, kuyuylla (kawitu, tiyana, hamp'ara, k'irana) ruranapaq, ima ruranapaqpas.
Qirup puchunkunamanta, kallmakunamantapas yamt'a nisqatam ruranchik, kañaspa wasita q'uñichinapaq yanunapaqpas.


text:
Runtu
- Runtu nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Runtu (sut'ichana) rikuy.
Runtu nisqataqa pisqukunam huk uywakunapas miranapaq wachanku. Pisqukunaqa runtunkunata uqllanku. Mana hinallapas, huktaq uywakuna runtunkunata intip q'uñiyninpim saqinku malquchap puqunanpaq. Uñachakunaqa, malqukuna nisqa, chaymanta, uqllay pacha nisqamanta runtuta t'uqyachispa paqarinku.
Pisqup runtunkunaqa isku rumi qarayuqmi.
Runakunaqa wallpakunatam huk pisqukunatapas uywanchik runtunkunata mikhunapaq.
Ñuñuq uywakunataq manam runtutachu wachanku, runa hinam uñachankunata wachaspa.


text:
Bartolomé Mitre
Bartolomé Mitre sutiyuq runaqa (* 26 ñiqin inti raymi killapi 1821 watapi paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - † 19 ñiqin qhulla puquy killapi 1906 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq Awqaq pusaq, pulitikupas runam karqan.
1862 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 12 ñiqin kantaray killapi 1868 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan.
Tayta: Ambrosio Estanislao de la Concepción Mitre; Mama: Josefa Martínez Whetherton.
Warmikuna: Delfina María Luisa de Vedia y Pérez.
Churinkuna: (6).
Yachaywasi: .


text:
11 willakuy
¿Imaraykun hatun huñunakuykunapi huñukuyku?
¿Rikushankichu kay fotokunapi runakuna kusisqa kasqankuta? Paykunaqa hatun huñunakuyniykuman riqkunan. Ñawpa tiempopi Diosta serviqkunaqa watapin kinsa kutita huñunakuqku. Ñoqaykupas chhayna hatun huñunakuykunapi huñukuspan kusisqa kayku (Deuteronomio 16:16). Watapin kinsa kutita huñukuyku; kanmi huk punch’ay huñunakuy, iskay p’unchay huñunakuy, kinsa p’unchay huñunakuy ima. ¿Imapin chay huñunakuykuna yanapawanku?
Llapa iñiqmasiykuwan hukllachawanku. Israelitakunaqa anchatan kusikuqku ‘huñunasqa runakuna qayllapi’ Jehová Diosta hatunchaspa. Ñoqaykupas ancha kusisqan kayku chay sumaq huñunakuykunapi iñiqmasiykuwan kuska Diosta yupaychaspa (Salmo 26:12; 111:1). Chay hatun huñunakuykunapin reqsinakuyku huk iñiq t’aqakunamanta otaq huk nacionkunamanta Testigokunawan. Chawpi p’unchaytan huñunakusqayku localpi mikhuyku, chaypi iñiqmasikunawan kaspataq kusisqa kayku (Hechos 2:42). Chaypin rikuyku Hallp’antinpi ‘iñiqmasikuna’ cheqaqtapuni munanakusqaykuta (1 Pedro 2:17).
Allin iñiyniyoq kanaykupaq yanapawanku. Israelitakunaqa huñunakusqankupin Diospa Qelqanmanta ‘uyarisqanku simikunata entiendeqku’, chaytaqmi kawsayninkupi yanaparqan (Nehemías 8:8, 12). Ñoqaykupas ancha allinpaqmi qhawariyku hatun huñunakuykunapi yachasqaykuta. Sapanka huñunakuypaq temaqa Bibliamantan horqosqa kashan. Chaypin sumaq discursokunawan demostracionkunawan ima yachachiwanku Diospa munayninta ruwanaykupaq. Hinaspapas kay sasa tiempokunapi sasachakuykunata atipaq cristianokunan experienciankuta willaspa kallpachawanku. Kinsa punch’ay huñunakuypin kan drama nisqa, chaypin ñawpa tiempopi hina p’achakuspa Bibliaq willasqanta rikuchinku, chaypi yachasqaykupas allinniykupaqmi. Llapa hatun huñunakuykunapin kallantaq bautismo, chaypin Diosman qokuqkuna bautizakunku.
¿Imaraykun hatun huñunakuykuna ancha kusikunapaq?
¿Imapin yanapasunkiman hatun huñunakuyman riy?


text:
Musuq Loja
Musuq Loja (kastilla simipi: Nueva Loja) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi Sukumpiyu markap uma llaqtanmi, P'uchqu qucha kitipi. Musuq Loja k'itipiqa ancha achka allpa wiratam hurqunku.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Musuq Loja llaqtataqa 1970 watapis kamarirqanku. Chaypi kaq paray sach'a-sach'apiqa Hukllachasqa Amirika Suyuyuq, Texaco sutiyuq ruruchinap llamk'aqkuna allpap ukhunpi allpa wiratam tarirqan, k'itita Lago Agrio ("P'uchqu qucha") sutichaspa, Sour Lake sutiyuq, Texas suyupi kaq Texacop tiyaynin llaqtamanta. Chaymantapacha chay llaqtaqa anchatam wiñarqan.
Musuq Loja k'itipi kaq sach'a-sach'aqa ancha dañuchisqañam.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
{stub}}


text:
Wp/qug/Inti Raymi
Inti Raymika, shina San Juan nishka, shuk Punasuyumanta hatun raymimi kan, chay raymika Tawantinsuyu pachamantami kan. Kay raymika punchan punchan Inti killapi rurashkami kan. Kunan pachapi, Punasuyupi kawsak (Perúpi, Boliviapi, Ecuadorpi) ayllu runakuna Inti raymita ruran. Ecuador mamallaktapi, kichwa runakunaka Inti Raymipi tushun, takikkunata takin, llaktakunata hapinkapakka makanakunmi. Sinchita charinkapak, tushukkunaka pukyukunapi, mayukunapipash arman, chay rurayka Armay Tuta nishkami kan.
-
Inti Raymi, Kutakachi llaktapi
-
Inti Raymi, Saksaywaman pukarapi, Cuzco llaktapi
-
Chibuleo runakunaka Inti Raymita ruranmi (2008 watapi)
Ashtawan yachakunkapak[edit]
Kaypipash rikupay[edit]
Hawa tinkikuna[edit]
- Wiñay Kawsay (killkana panka), Inti killa, 2010 wata, chunka-ishkayniki, 5, 17, 18, 19, 20


text:
Urmamuq yakukuna
Urmamuq yakukuna nisqaqa phuyumanta, wayra pachamanta allpaman urmaykuq yakukunam.
- Para nisqaqa phuyumanta urmaykuq sut'ukunam.
- Rit'i nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku umiñachakunam.
- Chikchi nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku rump'ukunam.
- Sulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa yakuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas yaku sut'u tukukuq.
- Chhulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa chullunkuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas chullunku umiñacha tukukuq.


text:
Urin Yunka pruwinsya
Urin Yunka pruwinsya (kastilla simipi: Sud Yungas) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk pruwinsyam, Chuqiyapu suyupi.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Pilón Lajas kawsay pacha risirwa
- Urqukuna: Mururata - Illimani
- Mayukuna: Cotacajes mayu - Unduavi mayu
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora Faunapas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa munisipyunmi kan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Quripata munisipyu
Quripata munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Coripata) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chinchay Yunka pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Quripata llaqtam (2.205 llaqtayuq, 2001 watapi).
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan.
Kantun - (Uma llaqta):
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quripata munisipyupiqa Aphru-buliwiyanu runakunam tiyanku.
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Echeandía kiti
Echeandía kiti (kastilla simipi: Echeandía) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Bolívar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa Echeandía llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Echeandía kitipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku.[1]
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kitillinmi kan: Echeandía kitilli.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Manuel Echeandía (1783-1850)


text:
Buliwyapi indihina yachay suntur
Kunan Buliwyapi indihina yachay suntur nisqakunaqa kimsantinmi.
Chay indihina yachay sunturkunataqa Buliwyap Evo Morales sutiyuq umalliqninmi kamarirqan 2 ñiqin chakra yapuy killapi 2008 watapi Umalliqpa Hanaq Kamachisqanwan (Decreto Supremo) 29664 kamarirqan.
Buliwyapi indihina yachay sunturkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Yachay Suntur Casimiro Huanca nisqa qhichwa simi yachay sunturqa Chimuriy munisipyupim, Carrasco pruwinsyapim, Quchapampa suyupim. Casimiro Huanca sutiyuqmantam sutinchasqa. Mikhuy ruraychaqa, Sach'a kamay, Challwa kamaypas yachayninkunam.
- Yachay Suntur Tupaq Katari nisqa aymara simi yachay sunturqa Warisata kantunpim, Umasuyu pruwinsyapim, Chuqiyapu suyupim. Tupaq Katari sutiyuqmantam sutinchasqa. Qullawpa chakra kamaynin, Mikhuy ruraychaqa, P'acha ruraychaqa, Uywa hampiy kamaypas yachayninkunam.
- Yachay Suntur Apiaguaki Tüpa nisqa waraniyi simi yachay sunturqa Kuruyukipim, Ivo kantunpim, Machariti munisipyupim, Luis Calvo pruwinsyapim, Chuqichaka suyupim. Apiaguaki Tüpa sutiyuqmantam sutinchasqa. K'illimsa yakuchaq, Sach'a kamay, Challwa kamay, Uywa hampiy kamaypas yachayninkunam.


text:
Apiaguaki Tüpa Jatun Yachay Wasi
Apiaguaki Tüpa Jatun Yachay Wasi, Apiaguaki Tüpa Hatun Yachay Wasi icha Apiaguaki Tüpa Yachay Suntur nisqaqa (aymara simipi: Apiaguaki Tüpa Jach'a Yatiñ Uta) Buliwya suyupi indihina yachay sunturmi, Kuruyukipim, Ivo kantunpim, Machariti munisipyupim, Luis Calvo pruwinsyapim, Chuqichaka suyupim.
Apiaguaki Tüpa sutiyuqmantam sutinchasqa. K'illimsa yakuchaq, Sach'a kamay, Challwa kamay, Uywa hampiy kamaypas yachayninkunam.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi indihina yachay sunturkuna:
- Casimiro Huanca Jatun Yachay Wasi (qhichwa simipi, Chimuripi)
- Tupaq Katari Jatun Yachay Wasi (aymara simipi, Warisatapi)
- Apiaguaki Tüpa Jatun Yachay Wasi (waraniyi simi, Kuruyukipi)
- Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq
- Apiaguaki Tüpa
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Apiaguaki Tüpa Jatun Yachay Wasi (kastilla simi)


text:
Francisco Morales Bermúdez
Francisco Morales Bermúdez Cerruti sutiyuq runaqa, (* 4 ñiqin kantaray killapi 1921 paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 p'unchawpis Juan Velasco Alvarado sutiyuq Piruwpa umalliqnin kaq hiniralta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan, kikinta umalliqman tukuchikuspa.
1980 watapi umallina akllanakuykunapi Fernando Belaúnde atiptinsi, 28 ñiqin anta situwa killapi payman kamachinanta qurqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- A short history of Peru
- U.S. Department of State - Background Note: Peru
- General Morales Bermúdez sorprendido de su inclusión en juicio italiano


text:
Apurimaq mayu
Apurimaq icha Apu Rimaq nisqaqa Piruwpi, Ariqipa suyupi, Apurimaq suyupi, Ayakuchu suyupi, Qusqu suyupipas, huk 730,70 km suni mayum. Mismi urqukunapi pukyunmi, chaymanta Anti suyupi sach'a-sach'anta kallpaspa Ukayali mayuta chayamun.
Pukyunmantaqa 731 kilumitrupi Mantaru mayuwan tinkun. Chay tinkunmanta urin rakintaqa Iniy mayu (kastilla simipi: Río Ené), chaymantataqmi Tampu mayu (Río Tambo) nispa sutichanku. Chay Tampu mayuqa Ukayali mayupim chayamun.
Apurimaq mayumantaqa Apurimaq suyum sutichakun.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
-
-
Apurimaq mayup pukyun 15°31′31″S, 71°41′27″W (Mismi urqupi)
-
-
huk chaka, Chuqik'irawman ñanpi
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mismi urqu
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Apurimaq mayu.


text:
Hatun qucha
Hatun qucha icha Lamar qucha nisqakunaqa (Kastilla simipi: mar, grigu simipi: Θάλaσσa [Thálassa]) mana allpa pachakunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun yakukunam.
Ancha hatun quchakunaqa mama quchakunam, allpa pachakunap rakisqan:
Tiksimuyup hawanqa 71 % hatun quchakunam. Chay yaku pachap 31,7 %-nin 4000 mitrumanta 5000 mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq yurakuna inti wayllayninwan wayra pachapi muksichaqpa 70 %-ninmi lluqsichin.
Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy yaku pachap p'ulinninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha kachisapam, kikin wisnup 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu.


text:
Sakisili kiti
Sakisili kiti (kastilla simipi: Cantón Saquisilí) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Kutupaksi markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Sakisili llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Sakisili kitipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa Sakisili kitillipi, Kanchawa kitillipi, Chantilin kitillipi, Kuchapampa kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tawa kitillinmi kan, huk llaqta kitillim, Sakisili kitilli, kimsa chakrapura kitillipas: Kuchapampa, Kanchawa, Chantilin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/panzaleo.htm / Pansaliyu (kastilla simi)


text:
Markuni
Markuni (kastilla qillqaypi: Marconi) nisqaqa Piruwpi, Urupampa wallapi, huk urqum Qusqu suyupi, Killapampa pruwinsyapi, Wayupata distritupi, Urupampa pruwinsyapipas, Ullantaytampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta ~5.319 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqantay
- Pumasillu
- Waq'aywillka
- Willka Wiqi
- Willkapampa walla
- Willkamayu
- Ullantaytampu
- Machu Pikchu
- Aguas Calientes
- Luq'umayu
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Machu Pikchu, Aguas Calientes, Wiqi Willka rit'i urqu (Verónica), Malaga q'asa, Halankuma, Patakancha mayu, Ullantaytampu llaqta.


text:
Waras
Waras (kastilla simipi: Huaraz) nisqaqa huk piruwanu hatun llaqtam, Anqash suyupi, Waras pruwinsyap Waras distritupas uma llaqtanmi. Waras llaqtapiqa 190.000 runakunam kasachkan.
Waras ñiqpiqa Willkawain nisqa mawk'a llaqtam. Wantar Chawinqa Waras llaqtamanta manam karuchu.
Yuyarina
Waras thuñisqa 1941 watapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 watapi p'unchawpa pachapaqariypis huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'uta Hiraquchatapas llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywaspa thuñichispa suqta, qanchis waranqa runatas wañuchirqan.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waras llaqta ñiqpi kay urqukunam:
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Simana Santa - Waraspi
- Unay willakuykunawan kay ruraqpa willakuyninkuna
- Yuraq Urqukunap saywitunkuna
- Saywitu: Anqash suyu
- bvirtual.proeibandes.org / Félix Julca Guerrero: Uso de las lenguas quechua y castellano en la escuela urbana: Un estudio de caso (2000 watapi, Aquwitsay llaqtapi, Waras pruwinsya, Piruw) (kastilla simi; Ichikllachaw: r. 140 - 141)


text:
Juan Evo Morales Ayma sutiyuq runaqa (26 ñiqin kantaray killapi 1959 paqarisqa Isallawi llaqtapi, Jurinuqa kantunpi, Buliwyapi) huk buliwiyanu, aymara simi rimaq pulitiku runam.
Evo Moralesqa huk kuka chakrarunap pusaqnin karqaspa, Susyalismuman Rikch'arimuy (MAS) partidup umalliqnin tukurqan. Hukllachasqa Amirika Suyukunap pusaqninkunaqa Buliwyapi mana kukata puquchinapaq sat'irikuspa runakunata anchatam phiñachirqan. USA-man "ama sat'ikuwaykuchu" nispa Evo Morales Buliwyapi umalliy akllanakuypi MAS partidupaq sayakurqan. 18 ñiqin qhapaq raymi killapi 2005 watapi umalliy yallinakuypi lliw kunkakunap 54-%-ninwan yallirqaspa, 22 ñiqin inti raymi killapi 2006 p'unchawmantam Buliwyap umalliqnin kachkan.


text:
Uyuni kachi qucha
Uyuni kachi qucha (kastilla simipi: Salar de Uyuni icha Salar de Tunupa ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ancha hatun kachi qucham, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Daniel Campos pruwinsyapi, Ladislao Cabrera pruwinsyapi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
-
Uyuni kachi qucha - Quwiphasa kachi qucha - Puwpu qucha
-
Tunupa nina urqu Uyuni kachi quchawan
-
-
Uyuni kachi quchapiqa kachitam hurquchkanku.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Uyuni kachi qucha.


text:
Jehová tukuy imata maychus kananman churan
“Diosqa tukuy imata maychus kananman churan. Sonqo tiyaykuchej Diostaj.” (1 COR. 14:33, NM.)
1, 2. 1) ¿Pitataj Dios ñaupajta ruwarqa chantá imastataj paynejta ruwarqa? 2) ¿Imaynatá yachanchej ángeles maychus kanankuman churasqas kasqankuta?
RUWAWAJNINCHEJQA, tukuy imata maychus kajtapuni ruwan. Payqa, kʼata Churinta ñaupajta ruwarqa. Bibliataj chay Churi ‘Palabra’ kasqanta nin, Diospa sutinpi parlasqanrayku. Biblia paymanta parlaspa nin: “Qallariypeqa Palabraqa karqapuni. Chay Palabraqa Dioswan kasharqa”, nispa. Payqa may chhika watastaña cielopi Diosta sirvisharqa. Biblia paymanta nillanpuni: “Tukuy imasqa paynejta ruwasqa karqa, ruwasqa kajmantataj mana paywanqa mana imapis ruwasqachu karqa”, nispa. Diosqa Jesusta kay Jallpʼaman kachamorqa. Chaymanta kunankamataj iskay waranqa watas kurajña kashan. Jesusqa juntʼa runa karqa, tukuy sonqotaj Tatanpa munayninta ruwarqa (Juan 1:1-3, 14).
2 Diospa Churin manaraj kay Jallpʼaman jamushaspa “Yanapaj Maestro jina karqa” (Pro. 8:30, NM). Paynejtataj Jehovaqa janaj pachapi waranqa waranqa angelesta ruwarqa (Col. 1:16). Chay angelesmanta Biblia nin: “Waranqa waranqastaj payta sirverqanku, millones millonestaj paypa ñawpaqempi sayarasharqanku”, nispa (Dan. 7:9, 10). Chay tukuynin ángeles maychus kanankuman churasqas kasqankurayku, Bibliaqa Diospa “soldadosnin” kasqankuta nin (Sal. 103:21).
3. ¿Mashkha chʼaskastaj, planetastaj tiyan, chantá imayna churasqastaj kashanku?
3 Jehovaqa cielopi ashkha chʼaskasta, planetasta ima ruwarqa. Periódico El Universal nisqanman jina, mashkhachus chʼaskas kasqanmanta kunallanraj yachakusqanman jinaqa, ñaupajta yachayniyoj runas yachasqankumanta kinsa kutiswanrajsina aswan ashkha kasqan yachakun. Nisunman may chhika mana yupayta atina kasqankuta. Chay chʼaskasqa galaxiaspi maychus kananpi churasqas kashanku, sapa galaxiapitaj ashkha chʼaskas, planetas ima tiyan. Ashkha galaxiastaj jatuchaj qotuspi churasqas kashanku, chay jatuchaj qotustaj aswan aswan jatuchaj qotuspi.
4. ¿Imaynatá yachanchej Jehová llajtanpi tukuy imata maychus kananman churasqanta?
4 Jehovaqa, angelesta, chʼaskasta, planetasta ima, maychus kanankuman churan, chaytaj tʼukunapaj jinapuni (Isa. 40:26). Kay pachapi kamachisninwanpis kikillantataj ruwan. Chaytaj paykunata yanapan, Diosmanta japʼisqanku ruwayta sumajta juntʼanankupaj. Cheqamantapuni Jehovaqa llajtanta unaymantapachaña yanapashan, llajtanpi kajkuna cheqa sonqollapuni Payta sirvinankupaj. Kunantaj qhawarina imaschus rikuchisqanta Jehová llajtanwan kashasqanta, imaraykuchus Jehovaqa “tukuy imata maychus kananman churan” (1 Corintios 14:40 leey; 1 Cor. 14:33, NM).
JEHOVAJ ÑAUPA TIEMPOMANTA KAMACHISNIN
5. ¿Imaraykutaj Diospa munaynin Jallpʼapi mana juntʼakorqachu?
5 Jehovaqa, ñaupa tatasninchejta ruwaytawan nerqa: “Miraychej, kay pachaman juntʼaychej; atiyniyojtaj kaychej, kamachispa mama qochapi kaj challwasta, tukuy pʼisqosta, jallpʼa patapi tukuy qhatatakojkunatawan”, nispa (Gén. 1:28). Runasqa pisimanta pisi miraspa kay Jallpʼaman juntʼananku karqa, Diospa munayninman jina uj paraisoman tukuchinankupaj. Adanwan Evawan mana kasukusqankuraykutaj Diospa munaynenqa mana juntʼakorqachu (Gén. 3:1-6). Watas pasasqanman jinataj Jehová “Diosqa rikorqa runaspa ashkha millay sajra ruwasqasninkuta, qhepamampis tukuy sajrallatapuni ruwayta yuyasqankuta”. “Ñawpaqempi[taj] kay pachaqa imaymana juchawan juntʼa karqa, chejninakuywan ima”. Chayraykutaj Jehovaqa, sajra runasta Jatun Parapi chinkacherqa (Gén. 6:5, 11-13, 17).
6, 7. 1) ¿Imaraykutaj Noé “Diospa ñawpaqempi khuyakuyta tarerqa”? (21 paginapi dibujota qhawariy.) 2) ¿Imapitaj tukorqanku Noej tiemponmanta sajra runas?
6 “Noeqa Diospa ñawpaqempi khuyakuyta tarerqa” cheqan runa kasqanrayku. “Sumaj runataj chay tiempo runa mita ukhupi” karqa. Pay “kʼatalla Diospa munayninta ruwarqa”, chayraykutaj Jehová kamacherqa arcata ruwananta (Gén. 6:8, 9, 14-16). Chay ruwasqan arcapitaj pay, familian, animales ima salvakorqanku. Noeqa “Diospa tukuy kamachisqanta ruwarqa”. Diospa nisqanman jina ruwasqanrayku, familianpa yanapayninwantaj chay arcata tukorqa. Animalesta arcaman qhatiykusqantawantaj, Jehová “arcaj punkunta wisqʼaykorqa” (Gén. 7:5, 16).
7 Arcaman mana yaykojkunatataj Jatun Parapi ‘chinkacherqa’. Noeta, familianta imallataj salvarqa. Chay Jatun Paraqa 2370 watapi Jesús niraj jamushajtin karqa (Gén. 7:23). Kay pachapi tukuy runasqa Noemanta, familianmanta ima miranchej. Arcaman mana yaykojkunarí wañorqanku, “cheqan kajta willaj Noeta” mana kasukusqankurayku (2 Ped. 2:5).
8. ¿Imayna wakichisqataj kasharqa Diospa llajtan, Sumaj Jallpʼaman yaykunankuta Dios kamachishajtin?
8 Jatun Paramanta 800 watas qhepaman, Jehovaqa israelitasta llajtan kanankupaj wakicherqa. Sumajtataj yachacherqa imaynatachus kausanankuta, imaynatachus Payta yupaychanankuta ima. Sutʼincharinapaj, chay llajtapeqa sacerdotes, levitas ima karqanku. Chantapis “Tinkukuna Toldo punkupi sirvej warmis[ta]” churarqa (Éxo. 38:8). Jehová llajtanta Sumaj Jallpʼaman yaykunankuta kamachejtintaj ashkhas manchachikorqanku, nitaj kasukorqankuchu. Chayrayku paykunaman nerqa: “Makiyta oqharispa qonayta nerqani, chay jallpʼamanqa mana yaykunkichejchu. Chaymanqa Jefonej churin Calebwan, Nunpa churin Josuellawan yaykonqanku”, nispa. Calebwan, Josuellawan yaykunankuta nerqa, imaraykuchus paykunalla Sumaj Jallpʼamanta allin imasta willarqanku (Núm. 14:30, 36-38). Aswan qhepamantaj Jehovaqa, Josueta llajtanta kamachinanpaj churarqa (Núm. 27:18-23). Manaraj Sumaj Jallpʼaman Josué Israel llajtata pusaykushajtintaj, Jehová payman nerqa: “Sumaj kallpasapa, waputaj kay. Ama manchachikuychu, nitaj qʼewakuychu. Noqa Señorniyki Tata Diosqa qanwampuni kasaj, maymanchá rinki, chaypi”, nispa (Jos. 1:9).
9. ¿Imaynatá Rahab Jehovata, llajtanta ima qhawarqa?
9 Jehovaqa, cheqamantapuni Josueta yanaparqa. Israelitasqa 1473 watapi Jesús niraj jamushajtin Jericó llajtaj qayllanpi jarasqa kasharqanku. Josuetaj chay llajtaman iskay wateqajkunata kacharqa. Paykunataj phisu warmi Rahabpa wasinman chayarqanku, chay warmitaj chay iskay runasta rey mana japʼichinanpaj wasi pataman pakaykorqa. ¿Imaraykutaj chayta ruwarqa? Rahabqa iskaynin wateqajkunaman nerqa: “Noqa yachani Tata Diosqa qankunaman kay jallpʼata qosqasuykichejta [...]. Noqayku uyariyku, Egiptomanta llojsimushajtiykichej, Diosqa Puka Qocha nisqata iskayman khallaspa [salvasusqaykichejta]. Yachallaykutaj qankuna [...] chinkarparichisqaykichejta amorreospa iskaynin reyesninkuta”, nispa. Chantapis nillarqataj: “Señorniykichej Tata Diosqa janaj pachapipis, kay pachapipis Dios”, nispa (Jos. 2:9-11). Rahabqa Diosta sirviyta ajllasqanrayku, israelitasman ujchaykukusqanrayku ima, israelitas Jericó llajtata japʼikapushajtinku familianwan khuska salvakorqa (Jos. 6:25). Rahabqa creeyniyoj kasqanta, Jehovata, Diospa llajtanta ima jatunpaj qhawasqanta rikucherqa.
JESUSPA TIEMPONPI DIOSPA KAMACHISNIN
10. ¿Imatataj Jesús, judiospa religionninkuta kamachejkunaman nerqa, imaraykutaj?
10 Josué kamachishajtin, israelitasqa Canaanpa jallpʼasninta ujmanta uj japʼikaporqa. Qhepan, 1500 wataspitaj israelitasqa sapa kuti Diosta wasanchallarqankupuni, Jesús kay Jallpʼapiña kashajtintaj astawanraj chayta ruwarqanku. Chayraykutaj Jesús nerqa: “Jerusalén, profetasta wañuchej”, nispa (Mateo 23:37, 38 leey). Jehovaqa, judiospa religionninkuta kamachejkunata qhesacharqa mana kasukusqankurayku. Chayrayku Jesús paykunaman nerqa: “Diospa reinonqa qankunamanta qhechusqa kanqa, jinataj Diospa munayninta ruwajkunaman qosqa kanqa”, nispa (Mat. 21:43).
11, 12. 1) ¿Imataj rikuchin Jehová mosoj llajtata ajllakusqanta? 2) ¿Pikunataj chay mosoj llajtamanta karqanku?
11 Jehovaqa, Jesús kay Jallpʼaman jamusqanmanta pisi tiemponman wasanchaj Israel llajtata qhesacharqa. Chaywanpis kay Jallpʼapi cheqa sonqo kamachisnin karqaraj, paykunaqa Jesucristota, yachachisqanta ima kasukorqanku. Chayraykutaj paykunata llajtan kanankupaj Pentecostés 33 watapi ajllakorqa, Jerusalenpi 120 Jesuspa yachachisqasnin tantasqa kashajtinku. Chay kuti “ujllata janaj pachamanta uj sonay uyarikorqa, sinchʼitapis wayramushanman jina. Chay sonayqa wasi ukhuman juntʼaykorqa”. Chantá “paykunaman nina larway qallus jina rakʼisqa rikhurerqa, tiyaykorqataj sapa ujpa patanman. Tukuyninkutaj Espíritu Santowan juntʼasqa karqanku. Jinapi waj parlaykunapi parlayta qallarerqanku, Espíritu Santo atiyta qosqanman jina” (Hech. 2:1-4). Chay tʼukuna imasqa, Jehová chay mosoj llajtata allinpaj qhawasqanta rikucherqa, imaraykuchus chay llajtapi kajkunaqa Jesuspa yachachisqasnin karqanku.
12 Chay pʼunchayllapitaj “kinsa waranqa jina yapakorqanku creejkunaman”. Biblia nisqanman jinaqa Jehová “sapa pʼunchay [qotuchakuyman] yapasharqa, salvasqa kananku karqa, chaykunata” (Hech. 2:41, 47). Jesuspa yachachisqasninpa willayninkutaj tukuy runasman chayasharqa, “ajinamanta Diospa Palabran tukuynejpi uyarikorqa. Jinataj ashkhas Jerusalén llajtapi kajkuna creerqanku [...]. Jinallataj ashkha sacerdotespis” (Hech. 6:7). Chay mosoj llajtaj willayninta ashkha llampʼu sonqo runas uyarerqanku. Aswan qhepaman “mana judío kajkunamampis Diosqa” espíritu santonta qollarqataj (Hechos 10:44, 45 leey).
13. ¿Imatá Dios llajtanman kamacherqa?
13 Jehová, Jesuspa yachachisqasninman willamunankuta kamachisqanqa sutʼi karqa. Jesustaj kay Jallpʼapi kashaspa imaynatachus ruwanankuta rikucherqa. Bautizakuytawan “janaj pacha reinomanta” willayta qallarerqa (Mat. 4:17). Yachacherqataj pay jina ruwanankuta. Chayrayku nerqa: “Noqamanta testigos jina willankichej Jerusalenpi, tukuy Judea jallpʼapi, Samariapi, tukuy kay pachaj kʼuchusninkama”, nispa (Hech. 1:8). Ñaupa cristianosqa sutʼita yacharqanku imatachus Jesús ruwanankuta munasqanta. Uj kuti Pablowan Bernabewan Pisidiapi kaj Antioquía llajtapi kashaspa paykunawan chhoqonakoj judiosman nerqanku: “Diospa Palabranta qankunamanraj willanayku karqa. Qankunatajrí qhesachankichej, nitaj wiñay kawsaytapis japʼikuyta munankichejchu. Chayrayku kunanqa mana judío kajkunaman ripusqayku. Señorqa kay jinata kamachiwarqayku: Mana judío kajkunapaj uj kʼanchay kanaykipaj churayki, tukuy kay pachapi runasman salvacionmanta willanaykipaj”, nispa (Hech. 13:14, 45-47). Jehovaj llajtanqa, Jesuspa tiemponmantapacha imatachus Jehová runasta salvananpaj ruwasqanmanta willashan.
DIOSPA KAMACHISNIN MANA CHINKANQANKUCHU
14. ¿Imataj karqa Jerusalén llajtamanta, chantá pikunataj mana wañorqankuchu?
14 Ashkha judíos sumaj willaykunata mana uyarerqankuchu, nitaj kasukorqankuchu imatachus Jesús yachachisqasninman nisqantapis. Jesús yachachisqasninman nerqa: “Jerusalén llajtata soldadoswan muyurisqata rikuspa, yachaychej thuñikunan chayamusqanta. Chaypacha Judeapi kajkuna orqosman ayqechunku, Jerusalenpi kajkunataj llajtamanta jawaman llojsichunku. Jinallataj chajraspi kajkuna ama llajtaman kutirimuchunkuchu”, nispa (Luc. 21:20-22). Jesuspa nisqantaj juntʼakorqapuni. Judiosqa, romanospa contranpi oqharikorqanku. Cestio Galo, kamachiyninpi kaj Romamanta soldados imataj Jerusalén llajtata 66 watapi muyuykorqanku thuñinankupaj. Jinallapitaj riporqanku. Jesuspa yachachisqasnintaj Jerusalenmanta, Judeamanta ima ayqeyta aterqanku. Unay tiempomanta qhelqaj runa Eusebio nisqanman jina, ashkhas Jordán mayuta chimpaytawan, Pereapi kaj Pela llajtaman ayqerqanku. Kay 70 watapitaj Tito, kamachiyninpi kaj Romamanta soldadoswan kutimorqa, Jerusalenta thuñinankupaj. ¿Imataj karqa Diospa cheqa sonqo kamachisninmanta? Jesuspa kamachisqanta kasukusqankurayku, mana wañorqankuchu.
15. ¿Imaraykutaj Diospa Palabran tukuynejman chayashallarqapuni?
15 Ñaupa tiempomanta cristianos chʼampaykunapi rikukojtinku, qhatiykachasqas kajtinku, creeyninku pruebaman churasqa kajtinpis, “Diospa Palabran tukuynejman chayasha[llarqapuni]” (Hech. 11:19-21; 19:1, 19, 20). ¿Imaraykú tukuynejman chayashallarqapuni? Imaraykuchus Jehová llankʼayninkuta bendecisharqa (Pro. 10:22).
16. ¿Imatataj sapa uj cristiano creeyninta kallpachananpaj ruwanan karqa?
16 Sapa uj cristiano creeyninta kallpachanan karqa. Chayrayku may sumaj karqa Diosmanta Qhelqasqasta sapa pʼunchay ukhunchananku, tantakuykunaman rinanku, Diosmanta kusiywan willamunanku ima. Chay ruwaykunaqa qotuchakuyta kallpacharqa, ujcharqa ima, kay tiempopi jina. Arí, qotuchakuykunapeqa ancianos, siervos ministeriales ima karqa. Chay hermanos tukuy sonqo yanapayta munasqankuraykutaj, qotuchakuymanta hermanos paykunawan yanapachikoj kanku (Fili. 1:1; 1 Ped. 5:1-4). Chantapis qotuchakuykunata waturejkunaqa, hermanosta Pablo jina kallpachaj kanku (Hech. 15:36, 40, 41). Ñaupa tiempomanta qotuchakuykunaqa, kay tiempomanta qotuchakuykuna jina wakichisqaspuni karqanku. Chayraykutaj, ¡mayta Jehovaman agradecekunchej!
17. ¿Imamantataj qhepan yachaqanapi yachakusunchej?
17 Kay qhepa pʼunchaykunapi, Satanaspa pachan tukukuyninmanña chayashan, kay Jallpʼapi kaj Diospa llajtantaj ni jaykʼaj jina ñaupajman rishallanpuni. ¿Diospa llajtanwan khuskachu ñaupajman rishanchej? ¿Diosta yupaychaypi ñauparishanchejchu? Qhepan yachaqanapi chaykunamanta astawan yachakusunchej.


text:
Wata
Huk Wata nisqaqa huk tiksi muyup intita muyupasqanmi. Huk wataqa 365 (kimsa pachak suqta chunka pichqayuq), tawa p'atmayuq p'unchawniyuq, 12 (chunka iskayniyuq) killa pachayuq.
Trupiku nisqa wat'aqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa 366 p'unchawniyuq wakllanwatam, wakin watakunataq 365 p'unchawniyuqmi. Griguryanu kalindaryupiqa wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Kaymi watap killankuna:
- Qhulla puquy killa icha Iniru (kastilla simipi: Enero)
- Hatun puquy killa icha Phiwriru (kastilla simipi: Febrero)
- Pawqar waray killa icha Marsu (kastilla simipi: Marzo)
- Ayriway killa icha Awril (kastilla simipi: Abril)
- Aymuray killa icha Mayukilla (kastilla simipi: Mayo)
- Inti raymi killa icha Hunyu (kastilla simipi: Junio)
- Anta situwa killa icha Hulyu (kastilla simipi: Julio)
- Chakra yapuy killa, Qhapaq situwa killa icha Awustu (kastilla simipi: Agosto)
- Tarpuy killa, Uma raymi killa icha Sitimri (kastilla simipi: Septiembre)
- Kantaray killa icha Uktuwri (kastilla simipi: Octubre)
- Ayamarq'a killa icha Nuwimri (kastilla simipi: Noviembre)
- Qhapaq raymi killa icha Disimri (kastilla simipi: Diciembre)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qayna wata (Qanyan wata), Ura wata (el año pasado)
- Hamuq wata (Shamuk wata), Q'aya wata (próximo año)
- Inti wata (año solar)


text:
Matanzas pruwinsya
Matanzas pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Matanzas), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Matanzas llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2011 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
677 300 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
13 munisipyukuna:
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Matanzas pruwinsya.


text:
Mikhail Lomonosov
Mikhaíl Vasilievich Lomonosov sutiyuq runaqa (rusya simipi: Mиxaи́л Bacи́лbeBич ЛoMoHócoB)(* 19 ñiqin ayamarq'a killapi 1911 watapi paqarisqa Misháninskaya llaqtapi - 15 ñiqin ayriway killapi 1765 watapi wañusqa San Petersburgo llaqtapi) huk Rusyap mama llaqtayuq qillqaq wan pachaykamay yachaq runam.
Tayta: ; Mama: .
Ñawpa Warmi: Elisabeth Christine Zilch
Yachay wasi: .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- María Sánchez Puig, Diccionario de autores rusos. Madrid: Ediciones del Orto, 1995.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mikhail Lomonosov.


text:
Sepp Maier
Josef-Dieter "Sepp" Maier sutiyuq runaqa (28 ñiqin hatun puquy killapi 1944 watapi paqarisqa Metten llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Alimanya Bayern München (1966-1979)
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampionatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa Participacionkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sepp Maier.
- Sepp Maierep tukri llika tiyaynin


text:
T'inki kachkay
T'inki kachkay nisqaqa imayaypa kachkayninmi, kay hinam kachkayta atin:
- Sinchiyasqa: Imayayqa manam p'ulinnintachu, rikch'aytachu hukchan. Chay hinam kay pacha phatakunapi, wasi q'uñipi rumikuna, qiru, q'ispillu, hukkunapas. Sinchiyasqa yakutaqa chullunku ninchikmi.
- Puriqlla: Imayayqa manam p'ulinnintachu, ichaqa rikch'aytataqmi hukchan. Chay hinam kay pacha phatakunapi, wasi q'uñipi yakum.
- Wapsi: Imayayqa p'ulinnintam rikch'aynintapas hukchan. Chay hinam kay pacha phatakunapi, wasi q'uñipi wayra pacham. Wapsiyasqa yakutaqa yaku wapsi ninchikmi.
Sinchiyasqa imayayqa puriqchana iñumanta aswan q'uñikuptin puriqllam tukukun, puriqchana iñumanta aswan chiriyaptintaq sinchayanmi. Puriqlla imayayqa wapsichana iñumanta aswan q'uñikuptin wapsim tukukun, puriqchana iñumanta aswan chiriyaptintaq puriqlla tukukunmi.


text:
- Inka nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Inka (sut'ichana) rikuy.
Inka[1][2] nisqakunaqa ñawpaq pacha Antikunapi, Tawantinsuyu nisqan mama llaqtapi kawsaq runakunap hawaykawsayninsi karqan.
Chay hinataq "Inka" nispa Sapa Inka nisqa Inka qhapaqkunatam ninchik.
Wiñay kawsasqanEditar
Manqu Qhapaq chunka iskayniyuq ñiqin pachakwatapi Qusqu llaqtatas kamaptin, Inkakunap qhapaq suyus qallarirqan. Aswansi wiñarqan, Awya Yalapi achka runa llaqtakunatas atipaspa.
1438 watapis Pachakutiq Inka Yupanki Sapa Inkaqa Chanka runakunata Yawarpampapi atispa, pachakutiy hinapi inkakunap musuq hatun Tawantinsuyuta kamarqan. 1460 watapi chay Pachakutiqqa Wankakunatas atirqan, 1470 watapitaq Chimukunatas.
Mama llaqtaqa manas sunitachu kawsarqan: 1533 watapi, Ispañamanta hamuq Francisco Pizarros awqaqninkunawan Kastilla Atiy nisqapi Sapa inka Atawallpataqa Kashamarkapi puchu wañuchirqan; chaysi Kastilla Kamachina pacha qallarirqan.
Kamayuqkunapa siminku Qhichwa simis karqan. 700 huch'uy simis karqanku. Runa apukunatas muchananku Inkapa kamayuqkuna munarqanku. Uma apunku Intis karqan. Qhapaq Inkakunaqa intip churinsi karqan.
Tawantinsuyu mama llaqtaqa tawantin suyunkayuqsi karqan: Chinchaysuyu, Antisuyu, Kuntisuyu, Qullasuyu. Suyukunapa kuchukuna uma llaqtapi, Qusqupi, tarikurqanku. Tawa suyumanta Tawantinsuyu suti hamun.
Kapchiynin allwiyanpasEditar
Inkakunaqa q'illay takaytaña riqsirqan, antamanta, qullqimanta, qurimantapas achalakunata, llamk'anakunatapas - ahinataq tumikunata - ruraspa.
Inkakunap awaqninkunaqa aswan sumaq p'achakunatam ruraq karqan. Unkunkunapi pallasqa suyu-suyukunapas karqan, tukapu nisqa suyu-suyukunapas.
Khipu q'aytukunawanmi yupasqakunamanta willakunata hallch'aq karqan.
Hatun qhapaq wasinkunataqa rumilla pirqawan rurarqanku, mana pirqa llut'anata churaspa.
- Inkakunap wasichasqankuna qhaway.
Inkakunaqa q'ulluta hurqunapaq Antikunapi sach'a-sach'akunata waqaychaspas wiñachiq karqan.
- Antikunapi sach'a kamay qhaway.
RaymikunaEditar
RikchakunaEditar
-
-
Inka chaka (Apurimaq mayu, 1845)
-
-
-
-
Inka armakuna
-
Inka maki kapchiy
-
Kaypipas qhawayEditar
PukyukunaEditar
Hawa t'inkikunaEditar
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Inka hawaykawsay.
- Inka taytanchiskunaq kawsayninta yacharispa. Instituto Superior Público la Salle, proyecto CRAM II, Urubamba, Qusqu 2002.
- Inkakunap paqarisqanmanta: Titiqaqa quchamanta ñawpa willakuy, Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy. Runasimi.de, Waskaran portalmanta hamuq.


text:
Kay tapuykunamanta yachankapak munankimanchu
Gentekunaka achka tapuykunatami charin. Kanpash manachu kay tapuykunapi yuyashkanki:
- Dioska ñukanchikta kuyanchu.
- Shuk punchaka llakikuna, makanakuykunaka tukurinkachu.
- Wañushka kipaka, imatak tukunchik.
- Wañushkakunaka kawsarinkachu.
- Dios ñukanchikta uyachunka, imashinatak mañana kanchik.
- Kushilla kawsankapakka, imatatak rurana kanchik.
Kay tapuykunamanta yachakunkapakka, imatatak rurankiman. Wakinkunaka shuktak gentekunata, pastorkunata, curakunatami tapunkuna. Tapukpika, paykunaka chikan chikan yuyaykunatami yachachin. Kutin wakinpika, paykunapa yachachishkakunaka alli shinami rikurin. Shinapash, asha watakuna kipaka, chay gentekunapa yuyaykunaka ña mana alli rikurinchu.
Kay jawapi tiyakuk tapuykunamanta ashtawan yachankapakka, shuk alli libromi tiyan. Chay libroka maykantak kan. Diosta mañakushpaka, Jesucristoka nirkami: “Kanpak shimika napacha llullakchu” nishpa (Juan 17:17). Kunan punchakunapika, chay Shimitami, Diospa Shimi (Biblia) nishpa riksinchik. Kay hojapika achka gentekunapa tapuykunamanta, imata Biblia yachachiktami rikukrinchik.
Dioska ñukanchikta kuyanchu.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Kunan punchakunapika achka llakikuna, achka mana alli ruraykunami tiyan. Chaymantami achka religionkunaka yachachin, shina kawsachunmi Dioska munan nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Job 34:10 versopi, Biblia Quichua Chimborazoka ninmi: ‘Mana allita ruranaka Diosmantaka karupimi kan. Millayta ruranapash, Tukuyta Rurak Diosmantaka karupimi kan’ nishpa. Dioska, gentekunata kuyaymantami shamuk punchakunapika achka bendicionkunata kay Allpaman apamunka. Chaymantami Jesuska kashna mañankichik nirka: “Jawa pachapi tiyakuk ñukanchi Taytalla […]. Kan mandanaka, ucha chayamuchunmi munanchi. Imashnami jawa pachapika kan munashkashna ruranakun, chashnallata kay pachapipash, kan munashkashna ruranakushpami alli kanman” nishpa (Mateo 6:9, 10). Shinaka, ñukanchikta achkata llakimantami, Dioska paypa Churita kay Allpaman kacharka (Juan 3:16).
Kay versokunatapash liyinki: Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
Shuk punchaka llakikuna, makanakuykunaka tukurinkachu.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Jatun makanakuykunapika waranka waranka gentekunami wañun. Chaymantami tukuy ñukanchikkunaka achkata llakirinchik.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Diospa Reino mandakukpika, tukuy muyuntin Allpapimi gentekunaka kasilla, alli kawsankakuna. Chaypika, “makanakuyta yachachinapash, na ashtawan tiyankachu”. Shinallatak, gentekunaka ‘paykunapak espadakunataka, yapuna rejakunamanmi tikrachinkakuna’ (Isaías 2:4). Ashtawanpash tukuy llakikunata, mana alli ruraykunataka Diosmi tukuchinka. Chaymantami Bibliapika kashna nin: “Tayta Diosmi, paykunapak ñawimantaka, tukuylla wikita pichanka. Wañuypash, wakaypash, llakipash, nanaypash, na ashtawan tiyankachu. Punta ima tiyashkapash illankami” nishpa (Apocalipsis 21:3, 4).
Kay versokunatapash liyinki: Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
Wañushka kipaka, imatak tukunchik.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Gentekuna wañukpipash paykunapa almaka mana wañunchu nishpami, achka religionkunaka yachachin. Kutin wakinkunaka ninmi: “Wañushkakunaka gentekunataka llakichinmi, ayudanmi” nishpa. Shinallatak shuktakkunaka ninmi: “Mana alli gentekunataka, Dioska uku pachapimi unay unaykama rupachun kachan” nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Eclesiastés 9:5 versopika ninmi: “Wañushkakunaka, imatapash na yachanchu” nishpa. Chaymantami wañushkakunaka uyaytapash, rikuytapash, parlaytapash, yuyaytapash mana ushankuna. Shinaka, wañushkakunaka pitapash ayudayta, llakichitapash mana ushankunachu (Salmo 146:3, 4).
Kay versokunatapash liyinki: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
Wañushkakunaka kawsarinkachu.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Tukuykunami ñukanchik familiakunawan, amigokunawan kushikushpa kawsankapak munanchik. Chaymantami shuk familia, shuk amigo wañukpika, kutin rikunkapak munanchik.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Wañushkakunaka kawsarinkami. Jesuska kashnami nirka: ‘Wañushpa pampay tukushkakunaka, tukuyllami ñuka rimakta uyashpaka kawsarinka’ nishpa (Juan 5:28, 29). Chay wañushkakuna kawsarishpaka, maypitak kawsanka. Dioska shuk kuyaylla, alhaja paraíso Allpapi gentekuna kawsachunmi munarka. Shinaka, wañushkakuna kawsarishpaka paraíso Allpapimi kawsankakuna (Isaías 65:21-25). Shinallatak, shamuk punchakunapika Diosta kasuk gentekunapashmi mana wañushpa, mana unkushpa chay paraíso Allpapi kawsankakuna. Chaymantami Bibliapika nin: Justokunami, “llaktataka japinka. Chay llaktapika, kawsaytami kawsanakunka” nishpa (Salmo 37:29).
Kay versokunatapash liyinki: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
Dios ñukanchikta uyachunka, imashinatak mañana kanchik.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Maykan religionmanta kashpapash, gentekunaka ninmi: “Diostaka mañanchikmi. Shinapash, Dioska ñukanchik mañashkakunataka mana uyanchu” nishpa.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Mañanata yachachikushpaka Jesuska nirkami: “Diosta mañakushpaka, ama chay shimikunatallata kutin kutin tikrashpa mañankichu” nishpa (Mateo 6:7). Shinaka, ñukanchikpa mañashkakunata Dios uyachun munashpaka, mana chay shimikunatallatak kutin kutin ninachu kanchik. Ashtawanpash, Dios munashka shinami mañana kanchik. Dios munashka shina mañankapakka, Diospa munay maykan kashkatami yachana kanchik. Chaymantami, 1 Juan 5:14 versopika nin: ‘Pay munashkashna ñukanchi imata mañakuktapash, Dioska uyanllami’ nishpa.
Kay versokunatapash liyinki: Salmo 65:2; Juan 14:6; 16:23, 24; 1 Juan 3:22.
Kushilla kawsankapakka, imatatak rurana kanchik.
GENTEKUNAKA, IMAMANTATAK KAY TAPUYTA RURANKUNA. Achka gentekuna ninmi: Kushilla kawsankapakka achka kullkita, tukuy gentekunapa respetota charinami ministirin nishpa. Chaymantami, paykunaka chay cosaskunatalla maskashpa kawsankuna. Achka kullkita charishpapash, shuktak gentekunapa respetota charishpapash, gentekunaka mana kushilla kawsankunachu.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN. Jesuska nirkami: “Diosmanta yachakunkapak, paykunapak shunkupi ninanta [achkata] munakkunaka, ninantami kushikun” nishpa (Mateo 5:3). Jesús nishka shinaka, kushilla kawsankapakka, Diospa munaytami Bibliapi yachakuna kanchik. Shinallatak, Bibliapa consejokunata ñukanchik kawsaypi paktachishpaka alli, kushillami kawsashun (Lucas 11:28).
Kay versokunatapash liyinki: Proverbios 3:5, 6, 13-18: 1 Timoteo 6:9, 10.
Kay hojapika, sukta ministirishka tapuykunamanta Biblia imata yachachishkatami rikushkanchik. Shinapash, ashtawan yachakunkapak munankimanchu. Diosmanta ashtawan yachakunkapak munashpaka allimi kan. Wakinpika yuyankichari: “Ñukanchikta Dios kuyashpaka, imamantatak llakikuna tiyachun sakishka. Shinallatak, familiawan kushilla alli kawsankapakka, imatatak rurana kani” nishpa. Kay tapuykunamantaka, Bibliami ashtawan yachachin.
Kay tapuykunamanta Biblia yachachikpipash, achka gentekunaka mana liyinkapak munankunachu. Paykunaka ninkunami: “Bibliata intindinaka sinchimi kan” nishpa. Gentekuna shina nikpipash, Bibliapa yachachishkakunata ashtawan intindinkapak munankimanchu. Bibliata ashtawan alli intindichunka, Jehovamanta willakkunaka imatatak rurashkakuna.
Jehovamanta willakkunaka, Imatatak Bibliaka yachachin nishka librotami llukchishkakuna. Kay libroka, gentekunapa tapuykunamanta Bibliawan yachachinkapakmi kan. Shinallatak, Jehovamanta willakkunaka gentekunapa wasikunaman rishpami, Bibliamanta asha asha yachachinkuna. Kan munakpika, kanpa wasiman rishpami tukuy semanakuna Bibliamanta yachachinkakuna. Bibliamanta yachachishpaka mana kullkita mañankunachu. Waranka waranka gentekunami, Bibliataka kashna yachakushkakuna. Achka gentekunakarin nishkami: “Achka tapuykunamantaka, Bibliapimi alli yachakushkani” nishpa.
Bibliapa yachachishkakuna alli kashkataka, kanpashmi yachay ushanki. Bibliapa yachaykunaka, panta krishkakunata, mana alli yuyaykunata sakichunmi ayudan. Chaymantami Jesuska nirka: “Na llullashpa willashkami, kankunataka kacharichinka” nishpa (Juan 8:32). Shinaka imashinami rikukushkanchik, Bibliaka kushilla, alli kawsachunmi ayudan.


text:
Guaviare suyu
Guaviare suyu nisqaqa (kastilla simipi: Departamento del Guaviare) Kulumbya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa San José Guaviare llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Departamento p'unchaw kamasqa 4 ñiqin anta situwa killapi 1991 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Guaviare suyu: 4 munisipyukuna:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guaviare suyu.
- Uficial qillqa web Guaviare Gubirnasyun (kastilla simipi)
- Informacion ambiental de la Amazonia colombiana


text:
TORREMANTA QHAWAJ JULIO 2014
¿Imaraykú kʼacha runas ñakʼarinku?
Sajra ruwaykunamanta, ñakʼariykunamanta ima, ¿Dioschu chayri karma nisqachu juchayoj? ¿Maykʼajllapis chinkanqachu?
¡Imaymana llakiykuna tiyan!
Tukuy Atiyniyoj Dios kan chayqa, ¿imaraykú kʼacha runasta sajra imasmanta mana jarkʼanchu?
¿Imaraykú kʼacha runas ñakʼarinku?
Bibliapi imaraykuchus ñakʼarisqanchejmanta kinsa sutʼinchaykunata tariwaj.
¿Imatá Dios ruwanqa sajra ruwaykunawan?
Uj sumaj Jallpʼapi kʼacha runasta manaña ñakʼarejta, ¿rikuyta munawajchu?
Pistolaywanpuni purej kani
Annunziato Lugaràqa may manchachikuna pandillerosmanta ujnin karqa, tantakuna wasiman risqan pʼunchaymantapachataj kausaynin tijrakorqa.
¿Imaynatá wawasta kʼamina?
Bibliamanta kinsa yuyaychaykuna wawasta kʼaminaykipaj yanapasunkiman.
¿Yacharqankichu?
Ñaupa tiempopi barcosta yaku mana yaykunanpaj, ¿imawan lluchʼej kanku? Ñaupa tiempopi, ¿imaynatá challwasta chʼakichej kanku?
¿Mana rikukoj Diosta rikuyta atiwajchu?
Diosta rikunaykipaj, ¿imatá ruwawaj?
Bibliaj kutichiykunasnin
¿Dioswan parlareyqa, yanapayninta mañakunallapajchu?


text:
12 yachachikuy
¿Imaynatam Diosman asuykuchwan?
1. ¿Lliw runapa mañakusqantachu Diosqa uyarinman?
Diosmi kallpanchan lliw runakunata oracionnintakama payman asuykunankupaq (Salmo 65:2). Manam ichaqa lliw runapa mañakusqantachu uyarin. Bibliam nin, señoranta ñakarichiq runapa mañakusqantaqa Dios mana uyarisqanta (1 Pedro 3:7). Ñawpa tiempopi serviqnin israelitakuna sapa kutilla mana allinta ruraptinkum Diosqa mana uyarirqachu mañakusqankuta. Ichaqa huchanmanta wanakuspa mañakuqtam uyarin.
2. ¿Imaynatam Diosta mañakuchwan?
Orakuspam Diosta yupaychanchik, chaymi Jehová Diosllata mañakunanchik (Mateo 4:10; 6:9). Huchallikuq kasqanchikraykum Jesuspa sutinpi mañakuna, paymi huchanchikrayku wañurqa (Juan 14:6). Jehová Diosqa manam munanchu rezakunanchiktaqa otaq leespa mañakunanchiktaqa, orakunanchikqa sonqonchikmantam.
Unanchawaqninchikqa uyarinmi sonqollanchikpi mañakusqanchiktapas (1 Samuel 1:12, 13). Paymi kallpanchawanchik imay horapas orakunanchikpaq; mañakuchwanmi hatarinapaq, puñunapaq, mikunapaq hinaspa ima sasachakuypi tarikuspapas.
3. ¿Imaynatam huñunakuykunaqa yanapawanchik?
Mana iñiyniyoq runakunapa kasqanpim kawsanchik, paykunaqa burlakunkum Allpa pachapi hawkayay kananpaq Diospa prometesqanmanta. Chaykunam sasachawachwan Diosman asuykunapaq kallpanchakusqanchikpi (2 Timoteo 3:1, 4; 2 Pedro 3:3, 13). Chaymi Diosman asuykunapaqqa Diosta serviq cristianokunawan huñunakunanchik. Paykunapas necesitankum kallpanchananchikta.
Jehová Dios kuyaqkunawan huñunakuspaqa astawanmi payman asuykusun. Testigonkunawan huñunakusqanchikmi iñiyninchikpi yanapawasun, chaypim tarisun iñiyninkupi suni kaqkunata.
4. ¿Imaynatam Diosman asuykuwaq?
Diosmanta yachasqaykikunapi yuyaymanaspam. Yuyaymanaytaq rurasqankunapi, imayna consejasqankunapi chaynataq prometesqankunapipas. Yuyaymanasqanchikwan mañakusqanchikmi yanapawasun Diosqa ancha kuyakuq hinaspa yachayniyoq kasqanmanta entiendenapaq.
Confianzawanmi Diosman asuykuyta atinki paypi iñispaqa. Iñinapaqqa Diospa Palabrantam sapa kuti estudiana, chaypaqqa imamantapas yachasqanchikkunapim yuyaymanana.
5. ¿Imaynatam yanapasunki Diosman asuykuyniki?
Jehová Diosqa kuyaqninkunapim reparan. Wiñay kawsaypi suyakuyniki mana yanqachakunanpaqmi amparasunki (Salmo 91:1, 2, 7-10). Imakunamantapas cuidakunaykipaqmi chaynataq imaynata astawan kusisqa kawsakunaykipaqmi yachachisunki.


text:
Iñuku huk'i p'akiy
Iñuku huk'i p'akiy icha Iñuku huk'i ch'iqtay nisqaqa niwtrunpa icha huk tiksi k'atachap qallarichisqan iskay icha aswan rakiman iñuku huk'ip p'akiynin.
Iñuku huk'iqa p'akisqa kaspaqa, huk qallawap iñukunkunamanmi rakirin, aswan niwtrunkunatam kachaspa. Chay niwtrunkunaqa huk iñukukunata p'akiyta atinmi. Huk illanchaykuq qallawap achka iñukunpa rump'u hina - kritiku wisnumanta aswan - kaptinqa, illanchayninmanta wallqa ruranakuymi qallarinmi, iñuku huk'i t'uqyay tukuchispa.
Chay iñuku huk'i p'akiywanqa mancha-manchay micham paqarin. Chay michataqa iñuku huk'i ayñikunapim, iñuku huk'i pinchikillachanakunapipas llamk'achinku.


text:
Rimanakuy:Ankash qallu
Indicativo = rikurquchiq
Manuchay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
[[1]]
Chikikuyan, piñakuyan, munayanchun runasimipaq qillqasa, chaynapas Yupa kamay qillqatapas yaqachiyan; qatikachakuyan qillqaq masikunata, harkaayan; 'wañuchiyan'.Yachaq tukuyan, allistukuyan, kikinkunasi lluta qillqaykar, 'kamay' niyan lluta inlismanta t'ikrakur. Chaymi wakin witikuyasa, runa yanapaqta, runa ruwaqta rikuyan alqo onqoyyuqtanuw.--190.118.39.224 21:52 9 ini 2014 (UTC)´
Ruranqantsikta[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wañukur, ushakakur, haqishun; ukuntsik ismunqa, allpayanqa, ichik qillqantsik, alli umawamn, allishunquwan tsaymi shumaqqa, tsaykunatatam wanantsik, karu runakuna musyananpaq ima kanqantsikta.--Tarpuq (rimanakuy) 18:37 28 hul 2014 (UTC)


text:
¿Jatun ñakʼariykuna kajtin yanapakunkuchu?
Arí, Jehovaj testigosnenqa jatun ñakʼariykuna kajtin yanapakuykupuni. Jehovaj testigosnenqa waj runastapis yanapariyku. Gálatas 6:10 yuyaychasqanman jina ruwayku. Nintaj: “Chayrayku atikushajtenqa, sapa kuti tukuypaj allinta ruwana, astawanqa creeypi hermanosninchejpaj”, nispa. Chantapis ajina llakiypi rikukojtinku runasta kallpachayku, sonqochayku ima (2 Corintios 1:3, 4).
¿Imaynatá wakichikunku yanaparinankupaj?
Jatun ñakʼariy pasasqanmantawan, chay lugarmanta ancianosqa tukuynin qotuchakuyninkumanta hermanosman wajyarinku. Yachanankupaj imaynachus kashasqankuta, allillanchus kasqankuta yachanankupajwan. Chantá, Sucursalman willarinku imaynachus kashasqankuta, ima yanapaytataj chaykama ruwasqankuta ima.
Chay llajtapi qotuchakuykuna, necesitasqa hermanosta mana yanapayta atinkuchu chayqa, Diospa Llajtanta Kamachejkuna yanapanapaj wakichikunku. Sucursaltaj seccionesta sutichanku yanapakunankupaj, waj lugarmanta Jehovaj testigosnenqa tiemponkuta, kapuyninkuta ima qonku yanaparinankupaj (Proverbios 17:17). Ñaupa tiempomanta cristianosqa kikillantataj ruwarqanku manchay yarqhay kajtin (1 Corintios 16:1-4).
¿Ima qolqewantaj ruwakun?
Munasqankuman jina qolqesituta churasqankoqa Jehovaj testigosninpa sucursalman apachikun. Chaymanta uj chhikata jatun ñakʼariypi rikukojkunapaj apaykachakun (Hechos 11:27-30; 2 Corintios 8:13-15). Yanapakojkunataqa mana pagakusqanrayku, chay qolqeqa jatun ñakʼariypi kajkunallapaj tʼaqakun. Chantapis qolqetaqa sumajta apaykachakun (2 Corintios 8:20).


text:
Kulli simi
Kulli simi nisqaqa kunan Chincha Piruwpi - Qispi kay suyupi (Hulkan pruwinsya, Utusku pruwinsya, Santiago Chuku pruwinsya, Wamachuku pruwinsya - ñawpa Wamachuku suyupi) Kashamarka suyupi (Kashamarka pruwinsyapi - ñawpa Kuwismanku suyupi), Anqash suyupipas (Pallasqa pruwinsyapi), qunti yunkamanta Marañun mayukama - ñawpa pacha lliwanta aswan rimaqniyuq rimaysi karqan. Kulli simiqa 1950 watakunapichá wañurqan, ichataq manam riqsinchikchu, hayk'apllapi.
Kaymi huk kulli simimanta rimakuna:
- ahhi: warmi
- čallua: challwa (qhichwa simimanta)
- čollapù: wañuy
- ču: uma
- čuko: allpa
- čukuáll: sunqu
- gorán: mayu
- kankiù: asiy
- kañi: ñaña, pani
- keda: qucha
- kimit: wawqi, turi
- kinù: tayta
- koñ, goñ: yaku
- kumù: upyay
- miù: mikhuy
- mù: nina
- mùñ: killa
- tay: urqu
- urù: sach'a
- usù: runa
Kaymi huk kulli simimanta llaqta sutikuna:
- Kunchuku: "yaku allpa"
Ichá Inkawasi-Kañaris, Kashamarka rimaypipas huk rimakuna kulli simimanta, ahinataq das (utqaylla), inap (k'uychi), shukaki (uma nanay).