text:
Benjamin Disraeli
Benjamin Disraeli sutiyuq runaqa (* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1804 watapi paqarisqa London llaqtapi, Inlatirrapi - † 19 ñiqin ayriway killapi 1881 watapi wañusqa London llaqtapi) huk britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti karqan. Glasgow Yachay sunturnin Rector (1871-1877).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Benjamin Disraeli.
- Benjamin Disraeli (1804-1881) (inlish simipi)


c: text/html

text:
Ecuador llaktapi kamachiyta rurak tantanakuymi kan, shuk wankuripillami llankan, shinallatak kikin kamachiyta, llankanapak kullkita, pushayta, llankay ñantami charin, kunanpika patsak chunka kimsa kanchis apukkunaka chunka kimsa minkarishkapi rakirishpami llankakunkkuna. Llankana wasika Quito kiti, Kamachiy Awlli wasipimi sakirin.
Mamallakta Tantanakuypak Killkakamayuk, Kipa killkakamayukpash mamakamachiy, shinallatak kay kamachiy rikuchishkata paktashpami akllashka kanka. Ishkay watatami kay llankaypi paktanka, shinallatak kutinpash akllariy ushankami. Llaktapi chay pachallatak ishkayyalli llankayta mana chariy ushankachu, shinapash sumak yachana wasipi yachachikkashpaka chayllatami paktari ushanka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
7 kaq yachatsikï
¿Imataq Diospa Gobiernon?
1. ¿Imataq Diospa Gobiernon?
Tsë gobiernoqa ciëlochömi këkan y ichikllachönam kanan gobiernokunata ushakäratsir Diospa munëninta ciëlochönölla kë Patsachö ruramunqa. Shuyaranqantsik Diospa Gobiernonqa entero Patsachö täraqkunatam juk kastatanölla tikratsinqa. ¿Këqa manaku alläpa alli willakï?
Llapan gobiernokunachöqa juk mandakoqmi kan, tsëmi Jehová Diosqa Tsurin Jesucristuta churashqa Gobiernonchö Mandakoq kanampaq.
2. ¿Imanirtaq Jesusqa alli mandakoq?
Pëqa alläpa kuyakoq, imëpis alli kaqta ruraqmi (Juan 1:14). Jina yanapamänapaqpis podernin kanmi. Kawariramurqa ciëlotam kutikurqan, y tsëchömi Diospa nöpanchö cargota chaskinqanyaq shuyararqan (Hebreus 10:12, 13). Diosqa Jesusta tsë cargota qoshqanam.
3. ¿Jukkunapis Jesuswan gobernayämunqatsuraq?
Awmi, Bibliaqa willakun Diosta sirweq yupashqalla cristiänokuna Jesuswan gobernayämunampaq kaqtam. Daniel 7:27 textom santokuna nin pëkunata. Puntata akrashqa santokunaqa kayarqan Jesuspa apostolninkunam. Y kananyaqpis Jehoväqa akrëkanllam warmitapis ollqutapis santo kayänampaq. Jesusnöllam pëkunaqa espïritunö kawariramur ciëlota ëwakuyan.
¿Ëkaqraq ciëlota ëwayanqa? Bibliaqa nin wallkaqlla kayanqantam, pëkunapaqmi Jesuspis “wallcalla” üshakuna nirqan (Lucas 12:32). Jesuswan gobernaqkunaqa 144.000 nunakuna o runakunam kayan.
4. ¿Imataq pasarqan Jesus gobernaq yëkuriptin?
Ciëloman gobernaq yëkurirqa, Satanastawan demonionkunatam puntataqa Patsaman qarqaramurqan 1914 watachö. * Tsëpita witsëpam Diabluqa rabiakur imëka mana allikunata rurar Patsachö qallashqa (Apocalipsis 12:7-10, 12). Tsëpitam waran waran imëka mana allikuna mirakïkan, guërrakuna, qeshyakuna, mallaqëkuna y alläpa Patsa kuyïkuna, tsëkunam rikätsikun Diospa Gobiernon ichikllachöna Patsata gobernamunampaq kaqta.
5. ¿Imakunataraq Diospa Gobiernon rurëkämun y ruramunqa?
Entero Patsapa yachatsikurninmi Diospa Gobiernonqa më tsë nacionpita ‘maytsicag runacunata’ juntëkan. Këmi rikätsimantsik alli shonquyoq atska millón ollqukuna y warmikuna Jesuspa mandädonchö kawayänampaq kaqta. Y pëkunaqa Diospa Gobiernon llapan mana allikunata ushakäratsimuptin salvakuyanqam. Tsëmi Diospa Gobiernonchö kawëta munarqa, Jesus ninqanta wiyakunantsik.
Tsë waranqa wata Gobiernonchömi, qallananchö Dios munanqanta noqantsikpaq ruramunqa. Entero Patsam juk shumaq huertaman tikranqa. Tsëpitanam Jesusqa Gobiernota Teytanta entreguëkunqa (1 Corintios 15:24-26). ¿Tsë Gobiernopita pillatapis willëta munankimantsuraq?
^ par. 12 1914 witsan Jesus gobernar qallanqampita más yachakïta munarqa, Rasumpëpaqa, ¿imatataq Biblia yachatsikun? libropa 215-218 päginankunata leiri.


text:
Richard Willstätter
Richard Martin Willstätter sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1872 watapi paqarisqa Karlsruhe (Alimanyapi) llaqtapi - † 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1942 watapi wañusqa Locarno (Suwisa) llaqtapi); Alimanya mama llaqtap huk Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi karqan.
1915 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi Hampi Yachaytaqpi).
Tayta: Richard Willstätter, Mama: .
Alma mater: München Yachay Sunturnin.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1915
- "On plant pigments" Conferencia Nobel de Richard Willstätter
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Richard Willstätter.


text:
Andrew Jackson
Andrew Jackson, sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin pawqar waray killapi 1767 watapi paqarisqa Waxhaw llaqtapi - † 8 ñiqin inti raymi killapi 1845 watapi wañusqa Nashville llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku runas karqan, umalliqnin (1829 watamanta 1837 watakama), ñawpaq Demokratiku Partidupi kaq umalliqsi.
Tayta: Andrew Jackson; Mama: Elizabeth Hutchinson. Alma mater:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Andrew Jackson.


text:
Waqaysapa Ñan
Waqaysapa Ñan (inlish simipi: Trail of Tears) nisqapiqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachinan 1830 watamanta 1838 watakama Pichqantin Siwilchasqa Runallaqtakunatas mama llaqtankunamanta Indyu Suyumansi (Indian Territory, kunan Oklahoma suyu) ayqichirqan.
1830 watapi Indian Removal Act nisqa kamachitas kamachirqanku, HAS-pa antinpi tukuy indihina runakunata Mississippi mayup kuntinpas ayqichinapaq. 1837 watakamaqa 46.000 runakunatas ayqichirqan. 15.000 ayqichisqa Chiruki runakunamantaqa 4.000 runachá wañurqan.


text:
Qaqa paluma
Qaqa paluma (Columba livia) nisqaqa huk urpim, Iwrupapi, Asyapi, Aphrikapipas kawsaq. Awya Yalapi musuq rikch'aqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ BirdLife International (2009). «Columba livia». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2010.4. 31 de enero de 2011 p'unchawpi rikusqa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qaqa paluma.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qaqa paluma


text:
Wayna Qhapaq
Wayna Qhapaq sutiyuq runaqa Inkakunap chunka hukniyuq ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup suqta ñiqintaq Sapa Inkan karqan, Tupaq Inka Yupankip churinsi.
1493 watamanta 1527 watakama qhapaq inkas karqan. Muru unquywansi wañurqan.
Iskaynintin churinsi qhapaqkuna tukurqan: Atawallpa Inka Kashamarka llaqtapis, Waskar Inka Qusqu llaqtapitaq.
Wayna Qhapaqpa kimsa kaq churinqa Inti Kusi Wallpa Waskar sutiyuqsi karqan, Hanan Qusqu panakap qhipaq kaqsi. Huk churintaq Pawllu Inka Tupaqsi karqan.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Tupaq Inka Yupanki


text:
¿Imam kaqtachu rimanki?
Piensariy kaypi: Hospitalpi Hampichikunapaq Yanapakuqkunamanta huk kaqnin ancianom congregacionpi huk mozowan ninakurqaku domingo tempranota Diosmanta willakuq lloqsinankupaq. Ichaqa, chay punchaw chayaramuptinmi ancianotaqa huk cristiano qayaramun señoranta carrowan accidente pasarusqanmanta. Hinaptinmi chay señorantaqa utqayllaman aparurqaku hospitalman. Chay cristianom ancianota nin señoran mana yawarta churachikuspalla operachikunanpaq doctorta maskaysinanpaq. Paykunata llakinpi yanapananraykum ancianoqa chay mozota nin mana lloqsiy atisqanmanta pampachaykunanpaq.
Kaypipas piensariytaq: casarasqa cristianokunam wasinpi cenanankupaq huk cristianata invitan, payqa iskay warmachankunatam sapallan uywan. Cenanankumanta warmachakunaman willaykuptinmi anchata kusirikunku. Paykunaqa chay cenanankupaq tuta chayamunantañam munachkanku. Ichaqa, huk punchawllaña faltachkaptinmi casarasqa iñiqmasinchikkunaqa invitasqan iñiqmasinchikta niykun mana atinankumanta. Chaymantam chay cristianaqa yacharun imanasqa mana cenay atisqankumanta. Casarasqa cristianokunataqa huk amistadninkunam chay cenananku tutallapaq invitarurqaku hinaptinmi paykunaqa arí niykurqaku.
Cristianokunaqa imapas nisqanchiktaqa cumplinanchikmi. Haykapipas ñoqanchikqa ‘imam kaqtam ninanchik’ (2 Cor. 1:18). Ichaqa, qallariy parrafokunapi qawamusqanchikman hinam imapas pasakusqanqa mana chaynallachu. Wakinpiqa manam imata ruwaspapas arí nisqanchiktaqa cumpliyta atichwanchu. Huk kutipim apostol Pablo chaynapi tarikurqa.
¿YANQATACHU PABLO RIMARQA?
Kimsa kaq kutipi Pablo illasqanpim Efeso llaqtapi kachkarqa, chayqa karqa 55 kaq watapim. Payqa chay llaqtamantam Egeo sutiyoq lamar qochanta chimpaspan Corinto llaqtaman riyta munarqa, chaymanta Macedonia llaqtaman rinanpaq. Chaymanta Jerusalenman kutimustinñataqmi Corinto llaqtapi kaq congregacionta kaqmanta watukuyta munarqa, chaynapi Corinto llaqtapi kaq cristianokuna Jerusalenpi kaq cristianokunaman yanapakuyninkuta apachinankupaq (1 Cor. 16:3). Chayna kasqantam 2 Corintios 1:15, 16 nisqanpi leenchik: “Kay confianzawanmi puntata qamkuna watukuq hamuyta munarqani chaynapi ristinpas hinaspa kutimustinpas yanapaykunaypaq. Macedonia lawman riq hinam qamkuna watukuykuyta munarqani, chaynataqmi kutimustinpas watukuykuytataq munarqani chaynapi Judea lawman rinaypaq yanapaykuwanaykichikpaq”, nispa.
Yaqachusmi Pabloqa sapaq cartasqanpi Corinto llaqtapi iñiqkunaman nirqa ama huchapakuq runakunawan juntakunankupaq (1 Cor. 5:9). Ichaqa chay carta qellqasqan qepamanmi Cloepa familian Pabloman willaykurqaku Corinto congregacionpi llumpay liryanakuy kasqanmanta (1 Cor. 1:10, 11). Chaymi Pabloqa illananpaq piensasqanta cambiarqa hinaspam qellqarqa huk cartata, chaytam kunan reqsinchik Corintoman apostol Pablopa Punta kaq cartasqan nispa. Chay qellqasqanpim iñiqkunata consejarqa hinaspa kuyakuywan corregirqa. Nirqataqmi puntata Macedoniaman rispan chaymantaña Corintoman rinanmantapas (1 Cor. 16:5, 6). *
Corintopi kaq iñiqkuna cartanta chaskiruptinkum congregacionpi kaq wakin “hatu-hatun [otaq hatun tukuq] apostolkuna” Pablo yanqa rimaq kasqanta rimarqaku. Chaymi Pablo nirqa: “¿Chay piensasqayqa manachum allin karqa? ¿Mana iñiq runa hinachu rurarqani? Paykunaqariki ‘Arí’ niruchkaspapas ‘Manam’ ninkuraqmi”, nispa (2 Cor. 1:17; 11:5).
¿Mana iñiq runa hinachu Pabloqa mana kaqpaqpas hinata hapirqa watukunanpaq nisqanta? ¡Manamá! Pablom nirqa: “¿Mana iñiq runa hinachu rurarqani?”, nispa. Chayna tapukuyta nisqanqa Corintopi kaq iñiqkunatachá yanaparqa Pablo yanqa rimaq kasqanta mana piensanankupaq.
Pabloqa yanqa rimaqpaq hapisqankumantam kaynata nirqa: “Diosqa confiakunapaqmi chaymi ñoqaykupas imam kaqta nikiku”, nispa (2 Cor. 1:18). Pabloqa Corinto llaqtaman watukunanpaq nisqantaqa cambiarqa iñiqkunapa allinninpaq kasqanraykum. 2 Corintios 1:23 nisqanmi qawachin paykunata ‘llakipayasqanrayku’ imanasqa rinanpaq piensasqan cambiasqanmanta. Chaynata ruwasqanwanmi tiempota qorqa manaraq pay watukuchkaptin mana allin ruwasqankuta allichanankupaq. Chaymi Macedonia lawpi kachkaspan Tito sutiyoq cristianopa willasqanmanta anchata kusikurqa, Pablopa chay cartasqanmi Corintopi kaq iñiqkunata yanaparqa huchankumanta wanakunankupaq (2 Cor. 6:11; 7:5-7).
JESUSNINTAKAMAM TUKUY IMA CUMPLIKUNQA
Pablo yanqa rimaq kasqanta nispankuqa, Diosmanta willakusqanpas mana confiakunapaq hina kasqanta nichkanmankupas hinam karqa. Ichaqa, Pablom Corintopi kaq iñiqkunata yuyarichirqa Jesucristomanta paykunaman willasqanta. Paymi nirqa: “Silvanopa, Timoteopa hinaspa ñoqapa qamkunaman willasqay Diospa Churin Cristo Jesusqa manam ‘Arí’ ninraqchu nitaq ‘Manam’ ninraqchu. Cristontakama willakuyqa cheqappunim”, nispa (2 Cor. 1:19). Pablopa qatipakusqan Jesucristoqa confiakunapaqmi karqa. Kawsakuyninpi hinaspa Diosmanta willakuyninpipas Jesusqa cheqap kaqtam nirqa (Juan 14:6; 18:37). Jesucristopa Diosmanta willakusqanqa cheqap hinaspa confianapaqmi karqa, Pablopas hina chayllamantam willakurqa, hinaptinqa Pablopa willakusqanpas cheqapmi karqa.
Jehova Diosqa cheqap kaqkunapa Diosninmi (Sal. 31:5, NM). Chayna kasqantam qawachin Pablo kayna qellqasqanpi: “Paypim cumplikun Diospa llapallan prometesqankunaqa”. Chaywanqa Jesucristomantam rimachkarqa. Kay Pachapi kachkaspan wañunankama Diosman sonqo kasqanmi sutillata qawachirqa Diospa tukuy promesankunaqa confiakunapaq kasqanta. Pabloqa nirqataqmi: “Chaymi Diosta alabaspanchikqa ‘Amen’ ninchik Cristo Jesusrayku”, nispa (2 Cor. 1:20). ¿Imanasqam chaynata nirqa? Jesusnintakamam Jehova Diospa promesankunaqa cumplikunqa.
Hinaptinqa, Jehova Dios hinaspa Jesucristo hinam imapas nisqanta Pabloqa cumplirqa (2 Cor. 1:19). Manam payqa “mana iñiq runa hinachu” karqa aswanqa confiakunapaqmi karqa (2 Cor. 1:17). Payqa chuya espiritupa munasqanman hinam kawsarqa (Gal. 5:16). Tukuy ima ruwasqanmi qawachirqa hukkunamanta nanachikusqanta. Payqa imam kaqtam rimarqa.
¿IMAM KAQCHU QAMPA IMAPAS NISQAYKI?
Bibliapa nisqanta mana kasukuq runakunaqa sapa kutim imapas nisqankutaqa mana cumplinkuchu tukuy imapas pasakusqanrayku. Negociokunapiqa documentota ruwanakuchkaspankupas manam chayman hinachu ruwanku. Achka runakunañataqmi casarakuyta qawanku manaña wañukunankukama prometenakusqankuta hinañachu. Arí, divorcianakuy astawan yapakusqanmi qawachiwanchik casarakuyta achka runakuna mana kaqpaqpas hapisqankuta (2 Tim. 3:1, 2).
¿Qampaqa imam kaqchu imapas nisqayki? Kay yachachikuypa qallariyninpi qawamusqanchikman hinam wakinpiqa imapas nisqanchikta mana cumpliyta atisunchu qonqaymanta imapas mana piensasqanchik pasarusqanrayku. Ichaqa imatapas prometekuspaykiqa tukuytam ruwanayki chayta cumplinaykipaq (Sal. 15:4; Mat. 5:37). Chaynata ruwaptikiqa hukkunam confiakunapaq, prometekusqanta cumpliq hinaspa imam kaqta rimaq kasqaykipaq hapisunki (Efes. 4:15, 25; Sant. 5:12). Kawsakuynikipi chayna kasqaykita runakuna qawasuspaykiqa ichapas allinta uyarisunki Diosmanta willakusqaykitapas. Chaynaqa, kallpanchakuyá imam kaqta rimanaykipaq.
^ par. 7 Corinto llaqtaman Punta kaq cartasqan qepallamanmi Pabloqa Troas llaqtaman illarqa, chaymantam Macedoniaman rirqa, chaypim Corinto llaqtaman Iskay kaq cartanta qellqarqa (2 Cor. 2:12; 7:5). Chaymanta qepamanñataqmi Corinto llaqtapi kaq congregacionta watukurqa.


text:
George Best
George Best sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin aymuray killapi 1946 watapi paqarisqa Belfast llaqtapi - 25 ñiqin ayamarq'a killapi 2005 watapi paqarisqa London llaqtapi) Chinchay Ilanda mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: George Best.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: George Best.


text:
Qin Shi Huang (chinu simipi: 秦始皇, pinyin: Qín Shǐhuáng, Wade-Giles: Ch'in Shih-huang), (* qhapaq raymi killapi 260 kñ watapi paqarisqa Handan llaqtapi - 10 ñiqin tarpuy killapi 210 kñ watapi 210 kñ watapi wañusqa Shaqiu llaqtapi), Zheng sutiyuq runaqa.
Qin panaqa Riy (247 kñ watamanta 221 kñ watakama) wan I Chunwa Hatun Qhapaq (221 kñ watamanta 210 kñ watakama)
Tayta: Zhuangxiang; Mama: Dowager Zhao.
Ñawpaq warmi:
Churikuna: Fusu, Gao, Jianglü, Huhai (Qin Er Shi).
Kaypipas qhawayEditar
Hawa t'inkikunaEditar
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Qin Shi Huang.


text:
Tamaulipas suyu
Tamaulipas suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Victoria llaqta llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1824 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
43 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Victoria llaqta, 305 155 runakuna.
- Reynosa, 608 891 runakuna.
- Heroica Matamoros, 489 815 runakuna.
- Nuevo Laredo, 373 725 runakuna.
- Tampico, 305 554 runakuna.
- Ciudad Madero, 197 216 runakuna.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tamaulipas suyu.
- Gobierno del Estado de Tamaulipas Uficial qillqa web.


text:
Aqha qunchu
Aqha qunchu (Saccharomyces cerevisiae) nisqaqa p'uchquchiq qunchu k'allampam, waqtuta ruranapaq, qunchu sankuwan t'antata mast'aranapaq llamk'achisqa.
Qunchuqa tukuchkaq, p'uchquchk'aq aqhapim, sirwisapim, winupim misk'imanta ethanultam tukuchin, chimlasayta lluqsichispa. Chay hinaqa misk'i kaqmanta waqtu upyanam tukukun.
Yuraq t'antata rurachkaptinkuqa, qunchu sankupi tukukuq chimlasay sankuta samp'achanmi.
Ch'iñicha wayaqacha k'allampa kaspam muruchankunata wayaqacha nisqakunapim puchuchin, llapa wayaqachapi tawantinmi murucha.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Aqha qunchu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Aqha qunchu


text:
Chawpikallki
Chawpikallki icha Chawpi Kallki (kastilla qillqaypi: Chopicallqui) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi , Yunkay pruwinsyapi, Yanama distritupi, Yunkay distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Shilla distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.345 mitrum aswan hanaq.
-
-
-
lluq'imanta pañaman: Waskaran, Wallqan, Chawpikallki rit'i urqukuna
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chaqllaku
- Chiqllarahu
- Tullparahu (Wantuy)
- Wallqan (Rahupakinan)
- Waskaran
- Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna


text:
Mana kamachiy tantanakuy
Mana kamachiy tantanakuy nisqaqa (MKT, inlish simipi: non-governmental organization NGO) manam mama llaqtapchu paqarichisqan, manam kamachiypachu kapuq tantanakuymi, kamachiymantaqa manam warkukuqchu. Kañinataqa wankurisqankunamantam icha hawamantam chaskiykun.
Huk mana kamachi tantanakuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- NGOs - The Self Appointed Altruists (inlish simipi)
- What is a Non-Governmental Organization? City University, London (inlish simipi)
- NGO's role in peace-building (inlish simipi)


text:
CAPÍTULO 2
Bibliaka Diospa libromi kan
Imamantatak Bibliaka mana shuktak librokuna shina kan.
Llakipi kakpika, Bibliaka imashinatak ñukanchiktaka ayudan.
Imashinatak yachanchik Bibliapi profeciakunaka mana llullakuna kashkata.
SHUK kuyashka amigo kanpa munashka regalota kukpika, manachu kushikushpa pagui nishpa japinkiman. Kanpa amigoka kanta kuyashpami chay regalotaka kushkanka.
2 Diospash shuk jatun valishka regalotami tukuykunaman kushka. Kay regaloka Bibliami kan. Bibliata kushkamantaka, tukuy shunkuwanmi Diostaka agradicina kanchik. Biblia shina shuktak libroka mana tiyanchu. Bibliapika yachachinmi, Diosmi jawa pachata, estrellakunata, Allpatapash rurarka nishpa. Punta karita, punta warmita imashina rurashkatapash Bibliapika yachachinmi. Shinallatak, kunan punchakunapi alli kawsachunpash Bibliapika achka consejokunatami kun. Ashtawankarin, kay Allpa shuk paraíso tukuchun, Dios imata ruranatapash Bibliapika yachachinmi. Shinaka, Bibliaka shuk jatun valishka regalomi kan.
3 Jehová Dioska, payta riksichun munashpami, Bibliataka kushka. Shinaka, Bibliata yachakushpallami, Diosta riksishun, Diospa alli amigokunapash tukushun.
4 Tukuy Allpapika achka gentekunami Bibliataka charin. Ñawpa Testamentota kashpa, Mushuk Testamentota kashpapash charinmi. Bibliaka 2.300 shimikunapimi tiyan. Gentekuna Bibliata charichunka, tukuy semanakunami achka waranka waranka Bibliakunata ruranakun. Shinaka, Biblia shina shuktak libroka mana tiyanchu.
5 Ashtawankarin, Bibliataka ‘Diosmi escribichishka’ (2 Timoteo 3:16). Dioska, imashinatak Bibliataka escribichirka. Bibliapika kashnami nin: “Tayta Diospaklla kawsanakuk runakuna kashpami, Diospak jucha illak Espíritu yarichikpi willanakushka” (2 Pedro 1:21). Kay versota alli intindinkapakka, yuyashun: Shuk abogado paypa secretariaman shuk cartata escribichishpaka, chay cartapi yuyaykunaka, pipatak kan. Secretaria escribishpapash, chay yuyaykunaka abogadopami kan. Shinallatak, runakuna Bibliata escribishka kakpipash, Bibliapi yuyaykunaka Diospami kan. Shinaka, tukuylla Bibliaka ‘Tayta Diospacha willachikuk Shimimi’ kan (1 Tesalonicenses 2:13).
BIBLIAKA KALLARIMANTA TUKURIKAMA MANA PANTARINCHU
6 Bibliataka 1513 a.e.c. watamanta kallarishpa, 1.600 watakuna kipami escribi tukuchirka. Bibliataka achka runakunami escribirka. Wakinkunaka profetakuna, juezkuna, reykunami karka. Kutin shuktakkunaka pescadorkuna, tarpukkuna, ovejakunata michikkunami karka. Lucas librota escribikpash doctormi karka. Achka runakuna Bibliata escribishpapash, mana chikan chikan yuyaykunatachu churarka. Bibliapi yuyaykunaka kallarimanta tukurikama shuklla yuyaymi kan.*
7 Bibliapi kallari libroka willanmi, llakikuna imashina tiyay kallarishkata. Kutin, Bibliapi tukuri libroka willanmi, tukuylla Allpa shuk paraíso tukunata. Ñawpa puncha gentekuna imashina kawsashkatapash Bibliapika willanmi. Ashtawankarin, Diospa munay imashina paktarinatapash Bibliapika willanmi. Chaymantami yachanchik Bibliataka Dios escribichishkata.
8 Bibliaka mana imapipash pantarinchu. Chayta yachankapakka, Levítico librota rikushun. Chaypika ninmi, shuk israelita unkushka kashpaka, shuktak gentekuna ama unkuchunka, karullami kawsana karka nishpa. Shuktak llaktakuna mana limpio kawsanata yachakpipash, israelitakunaka Diospa leyta kasushpaka limpio kawsanata yacharkami. Ashtawankarin, ñawpa punchakunapi gentekunaka kay Allpa imashina kaktaka mana yacharkachu. Shinapash, chay punchakunapillatakmi Bibliaka ña yachachirka, “kay pachataka [Allpataka], imapillapash na warkurkachu” nishpa (Job 26:7). Bibliaka unkuykunamanta, Allpamanta yachachinkapak libroka mana kanchu. Shinapash, Bibliata Dios escribichishkamantaka, Bibliaka imapipash mana pantarinchu.
9 Ñawpa puncha gentekunamanta parlashpaka, Bibliaka mana llullanchu. Bibliapika, gentekunapa shutikunata, paykunapa ñawpa familiakunapa shutikunatapash escribishpa churashkami. Shuktak librokunata escribik gentekunaka, paykunapa llakta llakichi tukushkakunataka mana escribinchu. Paykuna imapi pantarishkatapash mana escribinchu. Shinapash, Bibliata escribik runakunaka paykunapa llaktapi kawsakkuna imapi pantarishkataka mana pakanchu. Ashtawankarin, paykunallatak imapi pantarishkatapash paykunaka mana pakanchu. Números librota Moisés escribishpaka, pay imapi pantarishkataka mana pakashpami tukuyta willashpa escribirka (Números 20:2-12). Bibliaka, Diospa libro kaymantaka, mana shuktak librokuna shinachu kan. Bibliallami imatapash mana pakashpa tukuyta nin.#
BIBLIAPIKA ALLI CONSEJOKUNAPASH TIYANMI
10 Bibliataka Diosmi escribichirka. Chaymantami, Bibliaka ‘yachachinkapak, nallikuna alli purichun rimankapak, shinallata imatapash kashkatapacha rurashpa kawsanatapash yachachinkapak alli’ kan (2 Timoteo 3:16). Shinaka, Bibliapi consejokunata kasushpaka, ashtawan allimi kawsashun. Jehová Diosmi tukuy ñukanchikkunataka rurarka. Chaymantami, payka tukuy ñukanchikkunataka shunku ukukama riksin. Ñukanchikkuna kushilla alli kawsankapak, imata rurana kashkata imata mana rurana kashkatapash, Jehovaka allimi yachan.
11 Mateo 5-7 capitulokunapika, Jesuska achka alli consejokunatami kurka. Kay capitulokunapika, Jesuska yachachirkami imashina kushilla kawsanata, imashina mana piñanakushpa kawsanata, mana kullkipilla yuyanata, Diosta imashina mañanatapash Jesuska yachachirkami. Jesuspa consejokunaka kunan punchakunapipash alli kawsachunmi ayudan.
12 Bibliapika yachachinpashmi familiakunawan, shuktak gentekunawan ashtawan alli kawsanata. Shinallatak alli trabajanatapash Bibliapika yachachinmi. Bibliapi consejokunaka tukuy laya gentekunata ayudankapakmi kan. Chaymantami Dioska nirka: “Ñukami, kankunata Mandak Tayta Dios kani. Ñukami, kankunapak alli kachun kankunata yachachini” nishpa (Isaías 48:17).
BIBLIAPIKA PROFECIAKUNAPASH TIYANMI
13 Bibliapika achka profeciakunami tiyan, wakinkunaka ñami paktarishka. Shuk profeciapika, Jehovaka Isaiasman nirkami, Babilonia llaktaka tukuchi tukunkami nishpa (Isaías 13:19; 14:22, 23). Kay profecía imashina paktarinatapash Jehovaka willarkami. Jehovaka nirkami, shuktak llaktamanta soldadokunami yakuta chakichishpa, manapash makanakushpatak, Babilonia llaktaman yaykunka nishpa. Jehovaka willarkapashmi, Ciro shuti reymi Babilonia llaktataka tukuchinka nishpa (Isaías 44:27-45:2).
14 Kay profeciaka 200 watakuna kipami paktarirka. Chay 5 de octubre tuta 539 a.e.c. watapimi, soldadokunaka Babilonia llaktaman yaykunkapak chapanakurka. Dios nishka shinaka, Persia llaktamanta Ciro shuti reymi kay soldadokunataka mandakurka. Shinapash, Ciropa soldadokunaka manapash makanakushpatak, Babilonia llaktaman yaykurkakunachu.
15 Chay tutaka, shuk jatun upiyaytami babiloniokunaka ruranakurka. Tukuy muyuntin Babilonia llaktataka, jatun raku pirkakunami muyuriyakurka. Chaymantami, babiloniokunaka pipash kaymanka mana yaykumuyta ushankachu nishpa upiyanakurka. Babiloniokuna upiyanakunkakamaka, Ciroka shuk jatun larkata rurashpami, Babilonia llaktata yallikuk yakutaka chakichirka. Chay kipami, Ciropa soldadokunaka Babiloniata muyukuk jatun raku pirkakunakama chayarka. Shinapash, imashinatak Babilonia llakta ukumanka yaykurkakuna. Babiloniokunaka upiyaypi kashpami, Babiloniaman yaykuna punkukunataka paskashpa sakirka.
16 Babilonia llakta tukuchi tukushka kipaka, imatak tukuna karka. Jehovaka kashnami nirka: “Chaypika, pipash na ashtawan kawsankachu. Chaypi kawsankapaka, kati kati miraykunapash na tikrankachu. Chaypika, arabekunapash na carpakunata shayachinkachu. Michikkunapash, animalkunapak corralta na ashtawan chaypi charinkachu” (Isaías 13:20). Kay profecía nishka shinaka, Babilonia llakta tukuchi tukushka kipaka, shuk runallapash chaypika ña mana kawsanachu karka. Kay profecía paktarishkataka kanllatak rikuyta ushankimi. Kunan punchakunapika, kay ñawpa Babilonia llaktaka Irakpi Bagdad llaktamanta 80 kilometrokunata karupimi kan. Chaypika, kunan punchakunakamami Babilonia llaktapa pirka patakunaka urmashka, shitashkakuna tiyanakun. Jehovaka Isaiasman nirkami, Babiloniataka “tukuyllata tukuchik pichanakunawanmi, pichashpa tukuchisha” nishpa. Kay profecía paktarishpami, Babilonia llaktaka kunankama shitashka tiyakun (Isaías 14:22, 23).%
17 Bibliapi profeciakuna paktarishkata yachakushpaka, manachu ashtawan feta charinki. Jehová Dioska, imata rurasha nishpapash, mana llullashkachu. Shinaka, kay Allpata shuk paraisota rurasha nishpaka, kay Allpataka shuk paraisotami ruranka (Números 23:19). Ashtawankarin, “na llullak Tayta Dios” nishka shinaka, ‘kawsayta kawsakrinatapash’ charishunmi (Tito 1:2).^
‘DIOSPAK SHIMIKA KAWSAKMI KAN’
18 Imashinami ña yachakushkanchik, Bibliaka mana yanka librochu kan. Bibliapika kallarimanta tukurikama shuklla yuyaymi tiyan. Bibliaka imatapash mana pakashpa tukuytami nin. Shinallatak, achka consejokunata, profeciakunatapash charinmi. Ashtawankarin, apóstol Pablo nishka shinaka, “Tayta Diospak Shimika kawsak kashpami, ninan ushayta charin. Ishkanti ladoman filo filo tukuy espadatapash yalli kuchuy ushak kashpami almata, espirituta, mukukunata, ñutukutapash chawpirikta tuksinshna yarichikun. Shinallata yuyaykunatapash, shunku imata yarikuktapash, tukuytami riksichikun” (Hebreos 4:12).
19 Diospa ‘Shimika’ ñukanchik kawsayta mushukyachichunmi ayudan. Imapi pantarikukta yachachunpash Bibliaka ayudanmi. Diosta kuyanchik nishpaka, mana shimillachu nina kanchik. Diosta tukuy shunkuwan kuyashpaka, Bibliapi tukuy mandashkakunatami kasuna kanchik.
20 Imashinami ña yachakushkanchik Bibliaka Diospa libromi kan. Chaymantami, Bibliataka yachakuna kanki. Bibliata yachakushpaka, Diosta agradicishkatami rikuchinki. Ashtawankarin, Bibliata yachakushpaka, Diospa munashkatapash ashtawan allimi intindinki. Shamuk capitulopimi yachakushun, imashinami Dioska, paypa munashkakunata paktachinka.
BIBLIAPIKA KAYTAMI YACHACHIN
- Bibliaka Diospa libromi kan. Shinaka, mana llullanchu, mana pantarinchu (2 Timoteo 3:16).
- Bibliapi consejokunaka tukuy punchakuna alli kawsachunmi ayudan (Isaías 48:17).
- Jehová Dioska imata rurasha nishpapash paktachinmi (Números 23:19).
* Wakinkunaka ninmi, Bibliaka pantarinmi nishpa. Shinapash Biblia pantariktaka mana rikuchita ushanchu. Biblia mana imapipash pantarishkata yachankapakka, libro La Biblia… ¿la Palabra de Dios, o palabra del hombre?, capítulo 7-ta maskanki. Kay librotaka Jehovamanta willakkunami español shimipi llukchishka.
# Lucas 3:23-38 versokunapika, Jesuspa tukuylla ñawpa familiakunapa shutikunata rikunallami kanki
% Bibliapi shuktak profeciakunata ashtawan yachakunkapakka, folleto Un libro para todo el mundo, 27-29 paginakunata maskanki. Kay folletotaka Jehovamanta willakkunami español shimipi llukchishka.
^ Imashinami Babilonia llakta tukurina nishka profecía paktarirka, shinallatakmi Bibliapi shuktak profeciakunapash paktarishka. Tiro llakta, Nínive llakta tukurinatapash Bibliaka willarkami (Ezequiel 26:1-5; Sofonías 2:13-15). Danielpash willarkami, Babilonia llakta tukurishka kipaka, Medopersia, Grecia, shuktak llaktakunapash jatun mandakkuna tukunka nishpa (Daniel 8:5-7, 20-22). Jesucristopash achka profeciakunata paktachirkami. Chayta yachankapakka, apendiceta maskanki.
TAPUYKUNA
1, 2. Bibliaka, imamantatak shuk jatun valishka regalo kan.
3. Jehovaka, imamantatak Bibliataka kurka.
4. Bibliaka, imamantatak mana shuktak librokuna shina kan.
5. Dioska, imashinatak Bibliataka escribichirka.
6, 7. Imashinatak yachanchik Bibliataka Dios escribichishkata.
8. Imashinatak yachanchik Bibliaka imapipash mana pantarikta.
9. a) Imashinatak yachanchik, Bibliaka mana llullashkata. b) Imamantatak Bibliata escribikkunaka imatapash mana pakashpa tukuyta nirka.
10. Imamantatak yachanchik, Bibliaka alli kawsachun ayudakta.
11, 12. a) Mateo 5-7 capitulokunapika, imatatak Jesuska yachachirka. b) Bibliapika, imatatak ashtawan yachachin. Bibliapi consejokunataka, imamantatak kasuna kanchik.
13. Jehovaka nishka shinaka, Babilonia llaktaka imashinatak tukurina karka.
14, 15. Isaiaspa profeciaka, imashinatak paktarirka.
16. a) Babilonia llakta tukuchi tukushka kipaka, imatak tukuna karka. b) Isaiaspa profeciaka, imashinatak paktarirka.
17. Bibliapi profeciakuna paktarishkata yachakushpaka, imamantatak ashtawan feta charinki.
18. Apóstol Pabloka, imatatak ‘Diospak Shimimantaka’ nirka.
19, 20. a) Bibliaka, imashinatak ñukanchiktaka ayudan. b) Bibliata kushkamantaka, imashinatak Diostaka agradicina kanchik


text:
Norberto Alonso
Norberto Osvaldo Alonso (* 4 ñiqin qhulla puquy killapi 1953 paqarisqa Vicente López llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi - ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ 149 goles con River Plate, 14 con Vélez, 3 con el Olympique de Marsella y 14 con la selección argentina.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Norberto Alonso.


text:
46 Kaq Willakuy: Jerico llaqtapa murallanmanta
¿IMANASQATAQ Jerico llaqtapa murallanqa tuñichkan? Yaqapas bomba toqyasqanman hinam tuñichkan. Chay tiempopiqa manam karqaraqchu bombakunapas nitaq cañonkunapas. ¡Chaypas Jehová Diospa milagronmi! Qawasunchik imaynam chayqa karqa.
Jehová Diosmi Josueyta nirqa: ‘Soldadoykikunawanmi huk kutita sapa punchaw llaqtata muyumunkichik. Chaynatam rurankichik soqta punchaw. Apaychik contrato baulta. Ñawpaqnintam rinqaku qanchis sacerdotekuna carneropa waqranmanta cornetankuta tocastin.’
‘Qanchis kaq punchawpim llaqtata muyurimunkichik qanchis kutita. Cornetata unay neqta tocaptinku, llapallaykichik sinchita qaparinkichik. ¡Hinaptinmi llaqtapa murallanqa tuñirunqa!’, nispa.
Hinaptin, Josueyqa llaqtantinmi Jehová Diospa nisqanman hina rurarqaku. Jerico llaqtata muyurinankukama upallallam rirqaku. Cornetankuta tocasqallanku chaynataq muyuriqkunapa sarusqallankum uyarikurqa. Israel runakunapa enemigokuna Jerico llaqtapiqa mancharikurqakuchá. ¿Rikuchkankichu chay guindo waskata ventanapi warkusqata? ¿Pipam chay wasiqa? Rahabmá iskay wateqaqkunapa nisqanta kasukurqa. Wasin ukupim ayllunwan suyachkanku.
Hinaptinmi, qanchis kaq punchawpi qanchis kutikama muyuramuspankuña cornetankuta tocarqaku chaynataq soldadokuna qapariptinku murallaqa tuñiykamurqa. Chaymanta Josuey nirqa: ‘Wañuchiychik llaqtapi kaqkunata hinaspa kañaychik tukuy chaypi kaqkunata, aswanqa qorimanta, qollqemanta, broncemanta hinaspa fierromanta kaqkunaqa Jehová Diospa tesoronman yapasqam kanqa’ nispa.
Hinaptinmi iskaynin wateqaqkunata Josueyqa nirqa: ‘Wasinmanta horqomuychik Rahab warmita chaynataq llapallan aylluntapas’ nispa. Paykunallam salvakurqaku, wateqaqkunapa prometesqankuman hina.
Josuey 6:1-25.
Tapukuykuna
- ¿Imatam Jehová Diosqa kamachirqa soldadokunata chaynataq sacerdotekunatapas soqta punchaw ruranankupaq?
- ¿Imatam runakunaqa qanchis kaq punchawpi rurananku karqa?
- Dibujopi qawasqaykiman hina, ¿imataq pasachkan Jerico llaqtapa murallanwan?
- ¿Imanasqataq guindo waskaqa warkurayachkan ventanamanta?
- Jerico llaqtata hinaspa runankunatapas, ¿imata ruranankupaqmi Josueyqa soldadonkunata kamachirqa, ichaqa imatataq rurananku karqa chay llaqtapa qollqenkuta, qorinkuta, broncenkuta hinaspa fierronkuta tarispaqa?
- ¿Imata ruranankupaqmi iskaynin wateqaqkunata Josueyqa kamachirqa?
Sapaq tapukuykuna
- Josuey 6:1-25 nisqanta leey.
¿Imapim rikchakun Israel runakunapa qanchis kaq punchawpi Jerico llaqtata muyurisqankuqa kay tukupay punchawkunapi Jehová Diospa testigonkunapa predicasqankuman? (Jos. 6:15, 16; Isa. 60:22; Mat. 24:14; 1 Cor. 9:16.)
¿Imaynatam Josuey 6:26 nisqanpi willakuyqa 500 wata qepata cumplikurqa, hinaspa imatam musyachiwanchik Jehová Diospa nisqanmanta? (1 Rey. 16:34; Isa. 55:11.)


text:
¿Pichus munduta cachan?
¿Ninquiman ima can...
... Diuscka?
... humanocka?
... huaquin atiyníoj mana ʼrejsiscka?
BIBLIA NISCKANTA
«Túcuy mundocka ancha mana alli cajpa atiyninpi tian» (1 Juan 5:
«Chayraycu Diuspa Huaan amora, Supaypa ʼruanasninta, amchi ina ʼruáypaj» (1 Juan 3:
IMAINA CKAMTA YANAPASUYTA ATIN
Unanchasúysh maypi problemascka mundumanta ckallarerancu (Revelación [Apocalipsis] 12:12).
Suj súmaj munduta suyáypaj, rasonesta apisúysh (1 Juan 2:17).
¿BIBLIA NISCKANTA CREÉYPAJ, RASONESTA TIAN?
Ari, al menus quimsa:
Súpay Satanaspa gobiernoncka puchucáypaj sentenciascka tian. Jehová puchucayllata munan, Súpay Satanaspa atiyninúan ima humanidarpi tian.
Pay «Supayta amchi inata ʼruancka», y túcuy huajllichisckanta allichancka (Hebreos 2:
14, Traducción del Nuevo Mundo).
Diuscka munduta gobernanánpaj, Jesuscristót ajllara. Jesús mana quiquin can, cunanpa múndup gobernajninmanta pi mana alli trátaj y payllápaj múnaj can. Chayraycu, Diuscka Crístop reinúnpaj ʼrúaj ʼrisckanta nin: «Pay ushulumanta y huajchamanta cuyacuconcka y mana alli tratajcunamanta y piñas mackacojcunamanta, huajchaspa causayninta cheshpichiconcka» (Salmo 72:
13, 14).
Diuscka mana llullayta atin. Bibliacka mana muyus nin ima «Diuscka ni aicappas llullayta atin» (Hebreos 6:18). Chaynami, áicap Jehová imatachus ʼruásaj nin, chayta na ʼruascka ckaayta atiycu (Isaías 55:
10, 11). Y pay ʼrúaj ʼrisckanta can, ima «cunancka, cá múndup gobernajnin aaman huijchuscka cancka» (Juan 12:31).
TAPUNÁCUY
Mundocka, mana Súpay Satanaspa atiyninpi tiaptin, ¿imaina cancka?
Biblíap contestasckanta tarinqui SALMOPI 37:


text:
Qullpachaq, Chhukwi icha Nitruhinu (musuq latin simipi: Nitrogenium, grigu simimanta vιtpov "qullpa", Yevoς "paqari", Azōton, ΆZwtov "mana kawsaq" nisqapas), N nisqaqa huk mana q'illay qallawam, ñawpaq ñiqin, lliwmanta aswan llamsam (chhallam). Tiksi muyup wayra pachanpiqa lliwmanta aswan kaq wapsim, yaqa tawa kuti pichqa patma qullpachaqmi, iskaynintin iñukup iñuwankunayuq (N2).
Qullpachaqqa qullpapipas t'inkisqam.
Kawsa imayaypi achka k'illimsayaqwan t'inkisqa qullpachaqmi kan. Wanuchanapaq llamk'achinchik. Yurakunaqa t'inkisqa qullpachaqta allpamantam hurqunku, mana wayramanta atispanmi.


text:
Piyata
Piyata nisqaqa (Sarayaku runakunap kichwa rimayninmanta) aslla watakunapaq llamk'apusqa chakram, aslla puquna allpayuq sach'a-sach'a k'itikunapi.
Runakuna sach'a-sach'a k'itichata chaquspa huk, iskay watallatam chakra yurakunata puquchinku, chaymantataqmi chakrata purunman saqinku, sach'a-sach'ap musuqmanta wiñakunanpaq. Huk, iskay watamanta huk wayuq mallkikunam wiñan, chaymantataqmi aswan hatun sach'akunam, llukcha uku nisqapas. Chay hinatam musuq sach'a-sach'am tukukun. Runakunataq wakpi kaq k'ititam chaqun, musuqmanta aslla watakunapaq.


text:
Hillary Clinton
Hillary Diane Rodham Clinton sutiyuq warmiqa (* 26 ñiqin kantaray killapi 1947 watapi paqarisqa Chicago llaqtapi, Illinois suyupi, USApi) huk US-amirikanu pulitiku runam.
2009 watamantapacha Hukllachasqa Amirika Suyukunap hawa ministrunmi (Secretary of State, istaw sikritaryun) kachkan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'intikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hillary Clinton.
- Hillary Clinton web site oficial (en) (es)
- Biografía extensa en español por Fundación CIDOB


text:
Wikipidiya:Kayqa Qhichwa Wikipidiyam
Kayqa Qhichwa Wikipidiyam. Imatataq chayqa niyta munan?
Kay Wikipidiyaqa manam Qusqulla (Qosqo) qhichwachu, manam Ayakuchulla qichwachu, manam Anqashlla qichwachu, manapas Ikwadur kichwallachu. Kay Wikipdiyaqa tukuy qhichwa rimaqkunapaqmi. Chayrayku uralan runasimi nisqa allin qillqaytam llamk'achinchik, Wikipidiya:Allin qillqay nisqa p'anqapipas qhaway.
Chay uralan runasimi nisqata mana riqsispaqa, ama mancharikuychu! Kay Wikipidiyapi ima qhichwa k'iti rimaypipas qillqaspa yanapankiman. Ima mana hap'iqanalla qillqasqa rimakunataqa huk ruraqkunam allinchanqaku.
Manataq chay sapsi qhichwapi qillqayta munaspaqa, sapaqtaq qhichwa k'iti rimayllapi munaspaqa, huk sapaq Wikipidiyapi qillqaychik, icha k'iti rimaypi musuq Wikipidiyata qallarichiychik! Ahinataq, Qosqo rimaytaqa lluymanta astawanmi munani nispaqa, (QSHKS hina), chay k'iti rimaypa tuyruta - quz llamk'achiychik! Chay tuyrupaq Wikipidiyataq http://quz.wikipedia.org/ kanqa!
Musuq Wikipidiyata kamariyta munaspaykiqa, kaypi qhaway: http://incubator.wikimedia.org/
Ama mancharikuychikchu. Huk hatun rimaykunapaqpas k'iti rimayninkunapaq Wikipidiyankunam kachkanñam, ahinataq Italya simipaq (Lumbaart, Sicilianu hukkunapas), Aliman simipaqpas (Kölsch, Boarisch, Alemannisch hukkunapas).
Munakusqa ruraqkuna, kay Qhichwa Wikipidiyapi yanapawaychik! Ichataq sapaq k'iti rimayta munaspaykichikqa, chay k'iti rimaypi Wikipidiyapi qillqaychik.
Wakin qiĉwa kiti rimaykunapi kachkaqña Wikipidiya ruraykamaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wikipidiya ruraykunaqa kay k'iti rimaykunapiñam kachkan:
Incubator nisqapi:[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kichwa rimay (rimaymanta)
- Kashamarka rimay (rimaymanta)
- Wanka rimay (rimaymanta)
- Anqash rimay (rimaymanta)
- Marqus-Yaruwillka-Lawriqucha (rimaymanta)


text:
T'iktuna
Manchester United - Lille OSC 02.JPG
Huitième de finale retour Ligue des Champions 2006-2007.
P'unchaw
7 ñiqin marsupi 2007 watapi
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
Xavoun
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 19:02 5 sit 2007 1600 × 1200 (778 KB) Xavoun {{Information |Description=Huitième de finale retour Ligue des Champions 2006-2007. |Source=travail personnel |Date=7 mars 2007 |Author= Xavoun }} Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
fr.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Wamali pruwinsya
Wamali pruwinsya (aymara simipi: Wamali jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Huamalíes) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Wanuku suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Llata llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka hukniyuq distritunmi kan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruru, mawk'a llaqta


text:
Tukarway
Tukarway (kastilla qillqaypi Tucarhuay) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Mullipata distritupi, Killapampa pruwinsyapipas, Santa Teresa distritupi, Sallqantay rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.928 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Urupampa pruwinsya
- Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Humantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.


text:
San Miguel kiti
San Miguel kiti (kastilla simipi: Cantón San Miguel de Bolívar) nisqaqa Ikwadur mamallaqtapi, Bolívar markapi huk kitim. Uma llaqtanqa San Miguel llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
San Miguel kitipiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa San Pablo de Atenas kitillipi kawsanku.[1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitillinmi kan:
- huk llaqta kitilli: San Miguel kitilli
- suqta chakrapura kitilli: San Pablo, Bilován, Santiago, San Vicente, Balsapamba, Régulo de Mora.


text:
Iskay simipi iskay kawsaypi yachay
Iskay simipi iskay kawsaypi yachay (ISIKY) icha Iskay simi kawsaypura yachay (ISKAYA), kichwapi Ishkay shimi kawsaypura yachay (IShKY, kastilla simipi: educación intercultural bilingüe, EIB) nisqaqa iskay simipi yachaymi, astawanqa iskay kultura nisqa kawsay hinapi yachay. Chay yachay hinawanqa huk yachay wasikunapi yachanku, mama llaqtapi iskay icha aswan rimaykuna kultura nisqakunapas kaptin, lliw Awya Yalapi hinam.
Buliwyapi, Piruwpi, Ikwadurpi ISIKY nisqataqa yachay wasikunapi yachachin chayllapi, yachakuqkunap mama rimaynin manam kamachiy rimay, kastilla simi kaptin. Kastilla rimaq wawakunaman manaraq ñawpaq mama rimaykunatachu (qhichwa simi, aymara simi) yachachin. Chayraykuqa indihinakunata kunanraqpas kastillanuchankum. Chay qhichwa, aymara rimaykunata Andespa allin kawsayninta kastilla rimaqkunaman yachachiptin, chiqap iskay simipi iskay kawsaypi yachay kanman.
Astawanqa, achka yachaywasikunapi iskay simipi yachay kaptinpas, manaraq lliw icha lliwmanta aswan yachakuqkuna kikinpa mama rimayninpichu, ahina qhichwa simipi icha aymara simipi yachakunku, astawan kamachiy rimaypi kastilla simillapim.
Buliwyapiqa Qhichwa Suyu Yachachiymanta Kunaqmi (CENAQ) tukuy Buliwyayuq runakunapaq iskay simipi iskay kawsaypi yachaypaq rimapun.
Piruwpi iskay simipi iskay kawsaypi yachay llamk'aq indihina yachachiqkunaqa Iskay Simipi Iskay Kawsaypi Yachachiqkunap Mamallaqta Tantanakuynin (ANAMEBI) nisqapi wankurisqam.
Piruwpiqa Nonato Rufino Chuquimamani Valer sutiyuq yachachiqmi anchatam iskay simipi iskay kawsaypi yachaypaq llamk'achkan. Rikch'asapa qhichwa simi qullqatapas rurarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ¿Imapaq EBI?
- "Tukuypak yachay kachunmi" mañan Conai chashnallatak Ecuarunari. 29 ñiqin kantaray killapi 2009 watapi
- bvirtual.proeibandes.org / Félix Julca Guerrero: Uso de las lenguas quechua y castellano en la escuela urbana: Un estudio de caso (2000 watapi, Aquwitsay llaqtapi, Waras pruwinsya, Piruw) (kastilla simi; Ichikllachaw: r. 140 - 141)
- bvirtual.proeibandes.org / Olga Siles Veliz: Uso de los módulos quechuas en las unidades educativas de Pie de Gallo y Candelaria (Qulumi munisipyu, Quchapampa suyu, Buliwya; kastilla simi; Qhichwa simipi pisichaynin: r. 129 - 130)
- bvirtual.proeibandes.org / Ida Rosa Carcía Cayo: Niños quechuas en una escuela monolingüe en castellano (qhichwa simi, kastilla simi)
- bvirtual.proeibandes.org / Tito Medina Warthon: Enseñanza del castellano como segunda lengua en educación primaria en dos instituciónes educativas rurales de la región quechua del sur del Perú (Apurimaq) (qhichwa simi, kastilla simi)
- bvirtual.proeibandes.org / Cristina Teran: La Enseñanza de la lengua quechua en el sistema educativo escolar del área urbana de Tiquipaya (Tikipaya munisipyu, Buliwya, 2006) (kastilla simi; P'anqap pisiyaynin (qhichwa simipi): r. iv - x)
- Yupa awa simi taqi pdf


text:
Guangdong pruwinsya
Guangdong pruwinsya (kastilla simipi Provincia de Cantón, chun simipi: 广东, phinyimpi: Guǎngdōng, machu: Kwangtung, nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Guangdong llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
21 huk chunkaniyuq prefectura-llaqtanmi kan.
Yachay tarpuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simi kapchiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Guangdong pruwinsya.
- Uficial qillqa web (chun simipi)
- Guangdong saywitu (inlish simipi)
- Guangdong en el China Internet Information Center (inlish simipi)
Plantilla:Punku p'anqa Chunwa Runallaqta Republika


text:
Iskaysuphu asuka
Ukumari asuka[2] icha iskaysuphu asuka[3] (Arctocephalus australis) nisqaqa huk asukam, Urin Awya Yalap chalanpi kawsaq, Pasiphiku, Atlantiku mama quchakunapi. Challwakunatam mikhun.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Campagna, C. (IUCN SSC Pinniped Specialist Group) (2008). «Arctocephalus australis». Chikichasqa Rikch'aq Puka Sutisuyu, UICN nisqap kamachisqan 2014. 14 January 2009 p'unchawpi rikusqa.
- ↑ Arctocephalus: grigu simi, "ukumari uma".
- ↑ Kastilla simipi: Lobo marino de dos pelos.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Iskaysuphu asuka.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Iskaysuphu asuka


text:
Belém
Belém llaqtaqa Brasilpi (Pará suyupi uma llaqta wan wamp'urani), Amarumayu sach'a-sach'a suyupi huk hatun llaqtam, Purtuyiskunap 1616 watapis tiksisqan.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin qhulla puquy killapi 1616 watapi
Belém llaqtaqa 1 408 847-chá runayuq kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Belém.
- Munisipyu Belém
- Google Saywitu
- Belém, Ananindeua, Castanhal y Abaetetuba en WikiMapia
- Belém llaqta saywitu
- Información turísticas y cultural Belém


text:
Chaquy
Chaquy nisqawanqa runa sach'a-sach'atam kañaspa urmachin chakrata rurananpaq.
Ancha allin, puquna allpa kaptinqa - ahinataq yana allpa -, achka watakunatam allin chakrakunam kanqa, allin allpayuq chawa chakra nisqa.
Astawantaq piyata (ruku-mawka) nisqa chakrakunapi aslla watakunatam chakra yurakunata puquchinku, chaymantataqmi chakratam sallqaman saqinku, sach'a-sach'ap musuqmanta wiñakunanpaq. Huk, iskay watamanta huk wayuq mallkikunam wiñan, chaymantataqmi aswan hatun sach'akunam, llukcha uku nisqapas. Chay hinatam musuq sach'a-sach'am tukukun.
Ichataq sallqata mana allinta riqsiq runakuna sach'a-sach'ata chaquspa chaymantataq manaña sallqamanchu saqispa, sach'a-sach'a qullusqa kanqa. Chay hinatam achka paray sach'a-sach'akunam wañun.


text:
¿Imatataq ruranantsik kushi kushilla kanantsikpaq?
“Juk nuna mëtsika watakuna kawarnimpis, kushishqalla kawakutsun.” (ECL. 11:8)
1. ¿Jehoväpa ima bendicionninkunataq kushishqa kanantsikpaq yanapamantsik?
JEHOVÄQA kushishqa kanantsiktam munan, tsëmi mëtsika bendicionkunata qomantsik. Tantiyarinapaq, pëmi kawënintsik qomarquntsik y pëta alabanapaqmi utilisänantsik. Jina rasumpa kaq religionmanmi pushamarquntsik (Sal. 144:15; Juan 6:44). Jina kuyamanqantsiktam rikätsimantsik y mana jaqishpa sirwinapaqmi yanapamantsik (Jer. 31:3; 2 Cor. 4:16). Jinamampis, Diospa kaqchö atska mikïta chaskirnin y entëru Patsachö kuyakoq cristiänu mayintsikkuna kapamashqam, juk shumaq huertayashqa Patsachönöna kawëkantsik. Jina shamoq tiempupaq juk shumaq shuyäkïmi kapamantsik.
2. ¿Imatataq Diospa wakin sirweqninkuna pensayan?
2 Peru kushishqa kanapaq mëtsika bendicionkunata chaskiqashqapis, wakin cristiänukunaqa pensayan, pëkunata ni rurayanqankunata Jehovä mana precisaqpaq churanqantam. Tsënö mana alli pensëkunawan nitipakashqa karmi, höraqa ‘mëtsika watakunapa’ kushishqalla kawakïqa juk suëñunölla kanqanta pensayan. Pëkunaqa kawë imëka mana alli junaqkunalla kanqantam pensayan (Ecl. 11:8).
3. ¿Imakunataq höraqa mana allikunata pensatsimashwan?
3 Höraqa munanqantsikta mana lograr, qeshyapäkurnin o edäyashqana karninmi mana allikunata pensashwan (Sal. 71:9; Prov. 13:12; Ecl. 7:7). Y höraqa shonquntsik traicionëru karninmi, Diospa rikënimpaq allita rurëkashqapis mana allikunata pensatsimashwan (Jer. 17:9; 1 Juan 3:20). Satanasqa mana kaqpitam Diospa sirweqninkunata tumpan. Y höraqa Diablunö pensarninmi wakin nunakunaqa Elifaz Jobta ninqannö Diospaq mana precisanqantsikta creitsimënintsikta munayan. Peru tsëqa manam imëpis rasumpa kaqtsu kashqa (Job 4:18, 19).
4. ¿Imatataq kë yachatsikïchö rikäshun?
4 Llakikïkunawan “pasëpa paqaschö” cuenta purikaqkunawan Jehovä këkanqantam Bibliaqa willamantsik (Sal. 23:4). Tantiyarinapaq, Palabranwanmi pëkunata yanapan. Porqui Bibliaqa “ima puedeqcunatapis” ushakätsinapaqmi yanapamantsik. Tsëmi, kikintsikpaq mana allita pensanqantsikta jaqinapaqpis yanapamantsik (2 Cor. 10:4, 5). Kushi kushilla kanantsikpaq Biblia imanö yanapamanqantsikta rikärishun. Tsëmi, kikintsikta y wakinkunata kallpata qonapaq yanapamäshun.
BIBLIAQA ALLI KAQMAN PENSANAPAQMI YANAPAMANTSIK
5. ¿Imata ruranqantsiktaq kushi kushilla kanantsikpaq yanapamäshun?
5 Corintu markachö cristiänukunata apostul Pablu consejanqanmi alli kaqkunaman pensanapaq yanapamantsik, kënömi consejarqan: “Kikikikuna pruëbaman churakoqnö tantiyayë markäkïnikikunachö imanö këkäyanqëkita” (2 Cor. 13:5, NM). “Markäkïnikikunachö” nirqa Bibliapa yachatsikïninkunapaqmi parlëkan. Tsëmi, ‘markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta’ musyanapaqqa, parlanqantsik y ruranqantsik Bibliapa yachatsikïninwan igualanqanta rikänantsik. Tsënö kaptimpis, manam wakin wakinllatatsu cumplinantsik, sinöqa llapanchömi Biblia mandakunqannö y yachatsikunqannö ruranantsik (Sant. 2:10, 11).
6. ¿Imanirtaq alli rikänantsik ‘markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta’? (Rikäri kë yachatsikïpa qallananchö këkaq dibüjuta.)
6 Itsachi mana alli këkanqantsikta creirnin, imanö këkanqantsikta rikäkïta munashwantsu. Peru noqantsik creinqantsikpitaqa Jehovä pensanqanmi masqa precisan, porqui pëpa pensëninqa noqantsikpa pensënintsikpitapis ‘mas jatunmi’ (Is. 55:8, 9). Pëqa alli kaqkunata tarita munar y sirweqninkunata yanapanampaqmi imanö këkäyanqanta rikëkan y manam pëkunata jusganampaqtsu. Bibliapa yanapakïninwan markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta rikarninqa, Dios rikämanqantsiknömi rikäkushun. Tsëmi yanapamäshun mana alli pensënintsikkunata jaqinapaq y Jehoväpaq precisaq kanqantsikta cuentata qokunapaq. Tsëqa imëka cuartuntsikman Inti (Rupay) yëkamunampaq cortïnata kichareq cuentam kanqa.
7. ¿Imanötaq Diosta unë witsan sirweqkunapita yachakunqantsik yanapamantsik?
7 Diospa unë sirweqninkuna rurayanqanman yarpanqantsikmi markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta rikänapaq yanapamäshun. Pëkuna sientiyanqanta y pasayanqanta qam pasëkanqëkiwan igualatsi, y “pëkuna karninqa, ¿imataraq ruräman karqan?” nishpa tapukï. ‘Markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta’ y kushi kushi kanantsikpaq imanö yanapamanqantsikta kima ejemplukunata rikärishun.
WAKTSALLA VIUDA WARMI
8, 9. a) ¿Imakunapataq waktsalla viuda warmi pasëkarqan? b) ¿Ima mana allikunamanraq tsë viuda warmi pensëkarqan?
8 Jerusalen templuchö këkarmi Jesusqa waktsalla viuda warmita rikärirqan. Tsë warmi ruranqanmi alläpa mana rurëta puëdishqapis kushi kushilla kanantsikpaq yanapamäshun (leyi Lücas 21:1-4). ¿Imakunapataq tsë viuda warmi pasëkarqan? Qowan wanukushqa kaptinmi alläpa llakishqa këkarqan. Jina pushakoq religiösukunam alläpa sufritsiyaq, pëkunaqa viudakunata yanapayänampa rantinmi ‘wayincunacho imancunapis caqta qochipäyaq’ (Lüc. 20:47). Alläpa waktsa karninmi, juk nuna ichik rätullachö gananqantanölla, templuchö këkaq cäjaman winarirqan.
9 Ishkëlla qellëninwan templupa patiunman yëkurir imanö sientikunqanman pensari. Itsachi qowan kawëkaptin qonqampita alläpa wallkallata qoykanqanta pensarqan. O itsachi wakinkunata atska qellëta winaqta rikarnin penqakushqa sientikurqan. O Itsachi ishkëlla qellëninqa imapaqpis mana sirwinqanta pensarqan. Peru imanö kaptimpis, manam jaqirqantsu yanapakunanta pensanqankuna michänantaqa, tsëpa rantinqa puëdinqanmannömi rasumpa kaq adoracionta yanaparqan.
10. ¿Imanötaq Jesus rikätsikurqan tsë viuda warmi Jehoväpaq alläpa precisanqanta?
10 Tsë viuda warmi templu cäjaman winanqan qellë Jehoväpaq alläpa precisanqantam Jesusqa rikätsikurqan. Kënömi nirqan: “Llapancunapitapis [kapoqyoqkunapitapis, NM] taqe wactsa biudam masta winarcushqa”. Itsachi winanqa qellëqa wakin qellëkunawan takukärirqan, peru Jesusqa precisaqpaqmi churarqan y alabarqan tsë warmi ruranqanta. Templuchö qellëta rikaqkunaqa manachi pensayarqampistsu tsë ishkëlla qellënin Jehoväpa alläpa precisanqanta. Tsënö kaptimpis, Jehovä pensanqanmi masqa precisarqan, y manam nunakuna ni kikin viuda pensanqantsu. ¿Imanötaq kë willakï ‘markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta’ rikänapaq yanapamantsik?
11. ¿Imatataq waktsa viudata pasanqampita yachakuntsik?
11 Höraqa imëka pasanqantsikmi Jehoväpaq mas ruranantsikta michämashwan. Wakin cristiänukunaqa edäyashqana karmi o qeshyapäkurmi alläpa yachatsikïtaqa puëdiyannatsu. Peru ¿penqakurtsuraq ëka höra yachatsikuyanqanta informayanmantsu? Mana tsënö kaptimpis, itsachi Diospa markan entëru watachö ëka hörakuna yachatsikuyanqanta rikarnin alläpa mana yanapakunqantsikta pensashwan. Peru viuda warmipaq willakïmi imëka problëmakunapa pasëkarnimpis puëdinqantsikmannö ruranqantsikta Jehovä precisaqpaq churanqanta yachatsimantsik. Pasaq watachö Diospa kaqchö ruranqëkiman yarpë. Itsapis juk höra mas yachatsikunëkipaq kallpachakurqëki, tsënö ruranqëkitaqa Jehovä alläpa precisaqpaqmi churan. Viuda warmi ruranqannö yachatsikurnin llapan puëdinqëkita rurarqa, markäkïnikichö (yarakuynikichö) alli këkanqëkitam rikätsikunki.
“KAWËNÏTA JUKLLA USHAKÄRATSIMÏ”
12-14. a) ¿Imanötaq Elïas sientikurqan? b) ¿Imanir-raq Elïasqa alläpa llakikurqan?
12 Profëta Elïasqa Jehoväta mana jaqishpa sirweq y sinchi markäkïyoq nunam karqan. Tsënö kaptimpis, juk kutichöqa alläpa llakikurninmi Diosman kënö nir mañakurqan: “¡Këyaqllana! Kananqa, oh Jehovä, kawënïta juklla ushakäratsimï” (1 Rëy. 19:4). Mana alläpa llakikushqa kaqkunaqa itsachi pensayanman “lluta y raslla” parlarinqanta (Job 6:3). Tsënö kaptimpis, Elïasqa rasumpam alläpa mana alli sientikurqan y Jehoväqa manam piñakurqantsu kawëninta ushakäratsinampaq mañakuptin, tsëpa rantinqa shumaqmi yanaparqan.
13 ¿Imataq Elïasta alläpa llakikïman chätsirqan? Tsëllaraqmi juk milagruta rurarnin Jehovä rasumpa kaq Dios kanqanta rikätsikushqa karqan. Jina tsëllaran, Baalpa 450 profëtankunata wanuratsishqa kayarqan (1 Rëy. 18:37-40). Itsachi Elïasqa markanchö kaqkuna rasumpa kaq adoracionman kutiyänanta shuyararqan, peru manam tsënötsu pasarqan. Mana alli reyna Jezabelmi wanutsinampaq kaqta musyaratsirqan. Tsëmi wanïta mantsarnin sur kaq lädupa safakur (qeshpir) ëwakurqan, y Judä marka këkanqampa pasarirmi, tsaki y mantsëpaq jirkachö tsapäkïta ashirqan (1 Rëy. 19:2-4).
14 Japallan këkarnam, llapan ruranqankuna envänulla kanqanta pensarqan. Tsëmi Jehoväta kënö nirqan: “Manam unë kastäkunapita mas allitsu kä”. Awmi, Elïasqa alläpa llakishqa karninmi kastakunapa tullunkunanö y uchpankunanö mana imapaqpis sirweqnö sientikurqan. Jina kikinlla jusgakurninmi, Jehoväpaq ni wakin nunakunapaq mana precisanqanta pensarqan.
15. ¿Imanötaq Elïasta Jehovä rikätsirqan rikënimpaq alläpa precisaq kanqanta?
15 Peru Llapanta Puëdeq Diospa rikënimpaqqa Elïasqa alläpa precisaq nunam karqan. Tsëmi kallpata qonampaq Elïas kaqman juk angelta mandarqan. Jina Horeb jirkayaq chusku chunka junaqkunapa viäjanqanchö alli tsarakunampaqmi mikïnin y yakun qorqan. Y pëlla mana jaqishpa sirwinqanta pensaptinmi, Jehoväqa rikätsirqan mana tsënö kanqanta. Jinamampis, maskunachö yanapakunampaqmi mandarqan, y Elïasqa Jehovä ninqantam rurarqan. Chaskikurqanmi Jehoväpa yanapakïninta, y yapëmi kallpata tsarirqan profëtanö yanapakunampaq (1 Rëy. 19:5-8, 15-19).
16. ¿Imakunachötaq Jehovä yanapashurqunki?
16 Elïasta pasanqanmi markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta rikänapaq y alli kaqkunallam pensanapaq yanapamantsik. Puntataqa, Jehovä imëkanöpa yanapashunqëkiman yarpäri. Itsa imëllapis imëka problëmakunapa pasëkaptiki juk wawqi, juk anciänu o juk poqu cristiänu yanapashurqunki (Gäl. 6:2). Itsachi Bibliachö o publicacionkunachö leyinqëki o reunionkunachö wiyanqëki, markäkïniki mas sinchi kanampaq yanapashurqunki. Yapëchö tsë yanapakïkunata chaskirninqa, kikin Jehoväpita shamoqtanö rikë y pëman gracias nir mañakï (Sal. 121:1, 2).
17. ¿Imarëkurtaq Jehovä precisaqpaq churamantsik?
17 Ishkë kaq, yarpë mana allikunata pensarninqa itsa pantaratsimashwan. Jehovä imanö rikämanqantsikmi masqa precisan (leyi Romänus 14:4). Pëqa kuyarnin ruranqantsikpita y mana jaqishpa sirwinqantsikpitam precisaqpaq churamantsik, y manam jatun cösaskunata ruranqantsikpitatsu. Itsachi Elïasnöpis, pensanqëkipitapis masta Jehoväpaq rurëkanki. Itsachi mana cuentata qokurlla congregacionchö wawqikunata o panikunata yanaparirqunki. O itsachi kallpachakunqëkirëkur wakin nunakunata rasumpa kaqpita yachakuyashqa.
18. ¿Imatataq Jehovä cargukunata qomanqantsik rikätsikun?
18 Y kima kaqnam, Jehovä cargukunata qomanqantsikmi noqantsikwan këkanqanta rikätsikun (Jer. 20:11). Itsachi höraqa ruranqantsikkuna mana yanapakoqnö kanqanta rikarnin o imatapis Diospa kaqchö procuranqantsikta mana lograqnö karnin alläpa llakikushwan. Imanö ëkanö kaptimpis, llapantsikmi Diospa jutinta apantsik y alli willakïninkunata yachatsikuntsik, y tsë bendicionkunanöqa manam imapis kantsu. Tsëpenqa, ama imëpis Diosta jaqitsu. Tsënö rurarqa, Jesus kënö ninqantam wiyanki: “Pasamï noqawan mesacho juntu cushicunantsicpaq” (Mat. 25:23).
“ALLÄPA LLAKISHQA KËKAQPA MAÑAKÏNIN”
19. ¿Imanötaq Salmu 102 capïtuluta qellqaq sientikurqan?
19 Salmu 102 kaq capïtuluta qellqaq nunaqa ‘alläpa llakishqam’ këkarqan, juk parlakïchöqa, shonqunchö y cuerpunchömi alläpa nanatsikurqan. Jina ‘kallpannaqmi’ këkarqan, tsëmi pasanqan problëmakunachö tsarakunampaq kallpan karqantsu (Sal. 102, capïtulupa willakïnin). Alläpa nanatsikunqanta y japallanlla sientikunqantam ninqankunaqa rikätsikun (Sal. 102:3, 4, 6, 11). Y pëqa mana sirweqtanö Jehovä rikanqantam pensarqan (Sal. 102:10).
20. ¿Imataq yanapamäshun mana alli pensëkunata jaqinapaq?
20 Peru tsëkunapa pasëkarpis, Salmuta qellqaq nunaqa Jehoväta alabëta puëdirqanmi (leyi Salmu 102:19-21 *). Salmu 102 kaq capïtulu ninqannöpis, markäkïyoq nunakunapis imëka llakikïkunapa pasarmi tsëllaman yarparäkuyan. Salmuta qellqaq nunaqa “imëka wayi jananchö japallanlla këkaq pishqunömi” sientikurqan y problëmankunalla imëka yanaqaqnin kanqantam sientirqan (Sal. 102:7). Imëllapis tsënö sientikurninqa, salmuta qellqaq nunanö Jehoväta shonqupita patsë mañakï. Tsënö mañakunqëkiqa mana alli pensëkunata jaqinëkipaqmi yanapashunki. Jehoväqa “llapanta oqrashqa nunapa mañakïninkunatam wiyanqa, y manam mañakïninkunata desprecianqatsu”, tsëqa qampis tsënö awnikunqanman markäkï (Sal. 102:17).
21. ¿Imataq yanapamäshun kushi kushi kanantsikpaq?
21 Jina Salmu 102 kaq capïtuluqa, kushi kushilla kanapaqmi yanapamantsik. Jehoväwan amïgu këninman yarparanqanmi Salmuta qellqaq nunataqa kushishqa kanampaq yanaparqan (Sal. 102:12, 27). Y markanchö kaqkuna imëka problëmakunapa pasayaptimpis Jehovä yanapanampaq kaqta musyanqanmi alläpa shoqarqan. Alläpa llakikurnin puëdinqëkimannö yanapakïta mana puëdirninqa, imanö sientikunqëkita willarnin Jehoväman mañakï. Jina yamë këta qoshunëkipaq y jutimpita musyatsikuptiki yanapashunëkipaq mañakï (Sal. 102:20, 21).
22. ¿Imanötaq Jehoväta llapantsik kushitsita puëdintsik?
22 Rikärinqantsiknömi, markäkïnintsikchö imanö këkanqantsikta y Jehoväpaq precisaq kanqantsikta musyanapaqmi Bibliaqa yanapamantsik. Kë mana alli munduchöqa, manam chipyëpaqa mana alli pensëkunapita ni llakikïkunapita libritsu kashun. Peru mana jaqishpa Diosta sirwirninqa, Jehovätam kushitsishun y mana wanushpa kawakïtam chaskishun (Mat. 24:13).
^ par. 20 Salmu 102:19-21: “Porqui pëqa ciëluchö trönumpitam rikarämun, tsëpitam kë patsaman rikarämun, presu cuenta imëka llakikïkunawan nitipakashqakunapa mañakïninta wiyanampaq, y wanipaq condenashqakunata libranampaq; tsënöpa Sionchö Jehoväpa juntin reqishqa kanampaq y Jerusalenchö alabayänampaq”.


text:
León Gieco
Raúl Alberto Antonio Gieco, sutiyuq runaqa icha León Gieco (* 20 ñiqin ayamarq'a killapi 1951 watapi paqarisqa Cañada Rosquín llaqtapi ) Arhintina mama llaqtayuq takiq wan takichaq karqan.
Diskukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawikaruy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: León Gieco.
- LeonGieco.com


text:
Hugo Banzer
Hugo Banzer Suárez (10 ñiqin aymuray killapi 1926 paqarisqa Kunsipsyun llaqtapi, Santa Krus suyupi (Buliwya) llaqtapi, 5 ñiqin aymuray killapi 2002 wañusqa Santa Krus llaqtapi (Buliwya)), Buliwya suyup umalliqninmi karqan (21 ñiqin chakra yapuy killapi 1971 watamanta 21 ñiqin anta situwa killapi 1978 watakama, 6 ñiqin chakra yapuy killapi 1997 watamanta 7 ñiqin chakra yapuy killapi 2001 watakama.
Yayan: Cesar Banzer; maman: Luisa Suárez kasqaku.
Ñawpaq warmi: Yolanda Prada
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hugo Banzer.
- Galeria de Presidentes de Bolivia con Biografías
- Biografía extensa en la Fundación CIDOB
- Las violaciones a los Derechos Humanos en Bolivia
- La huelga de hambre de las mujeres de mineros en 1977


text:
Pakaraw distritu
Pakaraw distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de Pacaraos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi , Waral pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Pakaraw (Pacaraos) llaqtam. Pakaraw runakunaqa 20 ñiqin pachakwatakama Pakaraw runasimitas rimarqanku, kunantaq kastilla simillatam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Sallqantay (Qispiqanchi)
- Sallqantay nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Sallqantay (sut'ichana) rikuy.
Sallqantay (kastilla qillqaypi: Salcantay) (mana = Sallqantay, 6.271 m hanaq, Anta pruwisnyapi, Urupampa pruwinsyapi, Kumbinsyun pruwinsyapipas) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum Willkanuta wallapi, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Uqunqati distritupi, Siprinaqucha ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.800 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Qullpa Ananta (Qallanqati)


text:
Carrasco mamallaqta parki
Carrasco mamallaqta parki nisqaqa Buliwya mamallaqtap Quchapampa suyupi huk mamallaqta parkim, T'utura pruwinsyapi, T'iraqi pruwinsyapi, Chapari pruwinsyapipas, kay munisipyukunapi: Puerto Villarroel, Chimuriy, Tunari, Qulumi, T'utura, Puquna, Puqu, T'iraqi, Mayupurapas.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Ibisch and Mérida, 2003).
-
Siwis: Q'apaq siwis / Kanuwa ruya (Cedrela odorata)
-
Mara: Swietenia macrophylla
-
Wilka Anadenanthera colubrina
-
Qatawa Hura crepitans
-
-
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqa kawsay willkachasqa suyu mamallaqta parki uhupi
- Repechón mach'aykuna
- iskay mach'ay tayukunawan (Steatornis caripensis)
- huk mach'ay masukunawan
- quchakuna, San Rafael mayu San Mateo mayupas ñiqpi
- Inkachaka raqaykuna
- yurakuna (Sehuencas ñiqpi)
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Quchapampa - Tunari llaqta 160 km
- Tunari llaqta - Sallqa kawsay willkachasqa suyu 13 km
- Quchapampa - Sehuencas 116 km; Sehuencas - Monte Punku 13 km


text:
Manuel Amador
Manuel Amador Guerrero Pérez-Rojas sutiyuq runaqa, (* 20 ñiqin hatun puquy killapi 1904 watapi paqarisqa Turbaco llaqtapi - 1 ñiqin kantaray killapi 1909 watapi wañusqa Panama llaqtapi). Panama mama llaqta hampikamayuq wan pulitiku qarqan.
1904 watamanta 1908 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.
Tayta: José María Amador
Mama: Leguina María Mercedes Guerrero Córdoba.
Ñawpaq warmi: María Ossa.
Churinkuna: Manuel E. Amador.
Yachaywasi:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simipi:
Inlish simipi:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Manuel Amador.


text:
Chuntu
- Suntu (Coleoptera) nisqakunamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Chuntu, Mintu icha Wamp'ar (kastilla simipi: pirámide) nisqaqa huk pachankam, kimsak'uchu hina uyakunayuq, tiksi uyantaq k'imsak'uchum icha manam kimak'uchuchu. Chay kimsak'uchu hina, mana tiksi kaq uyankunaqa huk ñawch'in nisqa iñupim tinkunakun. Tiksi uyanqa achka k'uchum. Chay tiksiqa allinlla, huklla suni kaq manyayuq kaptinqa, allinlla chuntu ninchik.
Kimsak'uchulla chuntutaqa tawantin kimsak'uchu (tetrahedron) ninchikmi.
P'ulin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chuntup p'ulinnintaqa kay hinam yupahap'inchik: ; A = tiksip hallka k'iti k'ancharnin, h = ñawch'inpa hanaq kaynin tiksimanta.
Hallka k'iti k'anchar[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Allinlla chuntup hallka k'iti k'ancharninta kay hinam yupahap'inchik:
Layakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- phichqa uyayuq wamp'ar (pirámide pentagonal)
- sayt'u wamp'ar (pirámide rectangular)


text:
WILLAKUQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) JUNIO 2014
Kay qellqapi yachachikuykunataqa estudiasun 2014 watapi agosto killapa 4-31 punchawkuna ukupim.
Ama imawanpas harkachikuychu iñiynikipi ñawparinaykipaq
¿Imaynatam sasachakuykunata atipawaq iñiynikipi ñawparinaykipaq?
Leeqkunapa tapukuyninkuna
¿Allinchu kanman cristianokunapaq ayata kañay?
¿Imaynatam yanapachwan divorciasqa kaqkunata?
Qaway divorciasqa kaqkuna imayna tarikusqankumanta.
“[Jehova] Diosnikitam kuyanki”
¿Imatam Jesusqa niyta munachkarqa Jehova Diosta tukuy sonqonchikwan, tukuy vidanchikwan hinaspa tukuy yuyayninchikwan kuyanamanta nispanqa?
“Kuyankim runamasikita”
¿Imatam niyta munarqa Jesusqa runamasinchikta kuyanamanta rimasqanwan? ¿Imaynatam chayna kamachisqanta kasukuchwan?
¿Yuyachkankichu?
¿Leerqankichu qaynakunalla chaskisqayki Willakuq qellqakunata? Qaway Bibliamanta ima tapukuykunata kutichiy atisqaykimanta.
Hukmanyasqakunata Jehova Dios hina qawasun
Atichwanmi hukmanyasqakunata Jehova Diospa qawasqanman hina qawaytaqa.
Iñiqmasinchikkunata yanapasun imapas ruway atisqankupi ñawparinankupaq
¿Imaynatam mozo-sipaskunatawan chayllaraq bautizasqa kaqkunata kallpanchawaq ñawparinankupaq?


text:
Istriptukuku pharinhitis
Istriptukuku pharinhitis, istriptukuku amiktalitis, istriptukuku amuqlli unquy kaqqa, lat. Pharyngitis streptococcica, Amygdalitis streptococcica, kast. Faringitis estreptocócica, amigdalitis estreptocócica, mana chay dolor de garganta estreptocócico kaqqa (tunquri nanay riqsikuq hina) huk faringitis kaq hina huk bacteria huchayuq rayku sutichasqa estreptococo del grupo A.[1] Nanachin faringe kaqta, amígdalas kaqta wakin kutitaq laringe kaqta. Aswan rikukusqa sintomasqa kanku fiebre, dolor de garganta punkiy kay ganglios linfáticos kaqpi. Wawapurapi, 37% tunquri nanaywan[2] machu runakunapurapitaq 5 chanta 15% kay nanayllawantaq.[3]
Faringitis kaqqa huk bacteria huchayuq raykuqa huk unquy chimpachikuq huk unqusqa runawan kaptiykipacha. Lluqsiyninqa kay hisopado de garganta kaqmanta huk pachan willayta quchiy atinku. Mana ruwakunmanpischu kay qhawayqa imaraykuchus sanillachikuyqa ñikunman sintomasllamantapacha. Sichus diagnosticoqa ari ñikunña chay mana chay sichus kaynin ancha hatun, qukunku antibióticos kaqta aswan qhipa nanaykunata chinkachinapaq chanta aswan utqhay kutirinanpaq.[4]
Yuyarina
Signos y síntomas / Unanchakuna watupanakunawan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan rikukuq sintomasqa kay faringitis estreptocócica kaqmanta kanku dolor de garganta, fiebre aswan kay 38 °C (100,4 °F), secreción (pus kay amígdalas kaqpi) chanta punkisqa ganglios linfáticos.[4]
Wak síntomas kanku: dolor de cabeza, náuseas chanta vómitos, dolor abdominal,[5], dolor muscular,[6], mana chay fiebre escarlata mana chay puntos rojos en el paladar. Kay qhipakaq mana anchata rikukunchu ichaqa kan característico kay unquymanta.[4] Kay unquyqa huk período de incubación kaqniyuq huk mana chay kimsa p’unchawmanta chinpachikuy qhipanmanta, chanta síntomas rikhurimurqanku.[4] Mana qhaja tiyan chay, ojos enrojecidos, ch’aka, qhuña mana chay sarna simipi, manasina faringitis estreptocócica kanmanchu.[3]
-
Mouth wide open showing the throat
Infección de garganta con cultivo positivo de estreptococos del grupo A. Nótese la inflamación de las amígdalas con secreción blanca.
-
Boca bien abierta mostrando la garganta
Nótese las petequias o puntillado rojo en el paladar blando. Esto se encuentra rara vez pero es muy característico de la faringitis estreptocócica.[4]
-
Causas / Qallakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Faringitis estreptocócica kaqqa huk bacteria huchayuq kan kayqa sutichasqa estreptococo beta-hemolíticopa A qutunmanta (chantapas sutichakun GAS).[7] Wak basterias kay estreptococos mana beta-hemolíticospa grupo A kaqnin kaq chanta fusobacterias kaqkunapas faringitiskaqta quchikunkuman[4][6] Huk unqusqa runawan chiqan chanta qaylla kaptiyki chimpakun chayraykutaq maypichus achkha runakuna tiyanku chaypi, ejércitopi hina chanta yachaywasipi hina, chimpachikuy aswan hatun kanqa.[6][8] Tarikurqa kay ch’aki bacterias polvopi mana chimpachikuqchu kanku, kay juq’u bacteriasri kay kiru pichanapi mana chay wak rich’akuq kayman kaqkunapi kaqkunaqa chunka phichqayuq p’unchawkunakamapuni kawsankuman.[6] Mana rikukuqchu kay chimpasqa mikhunakunaqa kay unquyta quchikuqqa.[6] huk 12% wawakunapuramanta mana signosniyuq manataq sintomasniyuq kaqkunaqa kay bacteria GAS kaqniyuq tunqurinpi. [2]
Diagnóstico / Reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ima ruwaytachus faringitis unqusqa runakunaman quyta yachanapaqqa kay huk hinasqa Centor yuyay kaqkunawan llamk’akunman. Kaykunaqa willanku kay infección estreptocócica kaq kayninmanta phichqa clínicos criteriosman hina.[4]
Huk chanin qukun sapa hukman hina kay qatimuq criteriosman:[4]
- Manaraq tos
- Ch'amqasqa llulluwan gangliospa kunkan
- Pacha qalliy >38,0 °C (100,4 °F)
- Secreción utaq hinchazón kaqpa amígdalas kaqnin
- Watamanta sullk'a 15 watakunayuq (huk chiku menos sichus >44 watayuq tiyakun)
Ichaqa, kay Sociedad de Enfermedades Infecciosas de América mana ruwakuyninwanchu kachkan kay empíricos ruwaykunaman chanta antibióticos kaqkunallata qukunan tiyan ñin sichus cultivo lluqsiynin kusa kaptin chay.[3] Pruebasqa mana ruwakunmanchu kimsa watayuq uraman wawakunapi imaraykuchus estreptococos kay A qutumanta chanta fiebre reumática mana rikukuqchu kanku, ichapas huk hermanuyuq kay unquywan kanman chay.[3]
Pruebas de laboratorio/ K'uchu qhawana chuya ruwaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk isopado de fauces kay allinnin[9] huk faringitis estreptocócica kaqta tarinapaq huk 90–95% llulluwan kaqwan.[4] Chantapas huk prueba rápida de estreptococos kaqwan llamk’akunman (riqsichikuq huk utqhay prueba hina mana chay RADT). Ichapas kusa kan prueba aswan utqhay chay, huk llulluwan aswan pisi (70%) chanta nikusqa kikin (98%) kay faucesmanta hisopado .[4]
Lluqsiynin huk faucesmanta hisopado mana kan allin, sintomasman yapasqa chay diagnosticuta ch’uwanchan, sichus musphaypi kakuchkan chayqa.[10] Machu runapiqa, huk RADT negativo tiyapuqwan kusapacha diagnosticuta wich’unapaq, ichaqa wawapurapiqa huk tunquri cultivota ruwakunanta munakun kay lluqsiyta ch’uwanchanapaq.[3] Mana faucesmanta hisopatuta sapa p’unchaw ruwanachu sichus unqusqa mana sintomasniyuq chay, imaraykuchus wakin runakuna "apanku" sapa kuti kay bacterias estreptococos kaqkunata tunquripi mana ni ima nanayniyuq.[10]
Diferencial reqsichisa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay faringitis estreptocócica sintomasninku wak unquykunawan yapakuptinku chay, ancha ch’ampa diagnosticuta ruwana kanqa mana qhawayta ruwasparaq.[4] ch’ujuqa, qhuñaqa, diarrea chanta ojos irritados, enrojecidos kaqkunaqa k’ajaman yapasqa chanta uma nanayman ima aswan willakuq kanku kay dolor de garganta viral faringitis estreptocócica kaqta.[4] Kay rikukusqa punkiy kay kunka ganglios kaqmanta yapasqa tunquri nanaywan, k’ajawan chanta amígdalas punkiywan ima chantapas kay mononucleosis infecciosa kaqpi rikhurinman.[11]
Prevención[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay amigdalectomía mana chay amígdalas operación huk allin ñawpa willakuq kanman kay pikunachus sapa kuti tunquripi infeccioneswan kaqkunapaq (astawa kimsamanta watapi). [12] Ichaqa, kusakunaqa mana achkhachu chanta episodiosqa pachawan pisillachkan, aswan jaqaymanta kay aqllasqa ruwaykunamanta.[13][14] Kay episodios kutiruwakusqakuna kay faringitis kaqmanta kay Gas positivo quqkuna huk runapi pichus cronica GAS kayniyuq kaqpi pichus virales infeccionesta sapa kuti hap’ichkan chaypi rikhurimullankumantaq.[3] Mana allinchu tratamiento ruwanaqa kay runakuna qayllasqa unquyman ichaqa mana sintomasniyuqchu chay. [3] Ama munakunchu yanapana kay GAS unquywan runakunata imaraykuchus chimpachikuy kaynin chanta aswan qhipa nanaykuna ancha pisi chay.[3]
Tratamiento[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Faringitis estreptocócica kaqqa mana yanapasqa chinkapun huk machkha p’unchawkunapi.[4] Saniyachiy antibióticos kaqwanqa unquy kawsayninta pisillachin huk chunka suqta phanipi.[4] Imaraykuchus saniyachiyta kay antibióticos kaqwan jampinaqa kan aswan qhipa nanaykunata pisillachina kay hinata fiebre reumática chanta absceso retrofaríngeo [4] chanta ancha kusa sichus kay jisq’un p’unchawkunapi kay síntomas rikhurimusaptinpacha kamachikun chay.[7]
Analgésicos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Analgésicos kaqqa kay antinflamatorios no esteróideos (AINE) chanta paracetamol (acetaminofeno) kaqqa ancha kusa nanayta kay faringitis estreptocócica kaqwan kamachinankupaq.[15] lidocaína kaqqa sankhu ima chaypas kusa kanman.[16] Ichapas kay esteroides kaqkuna nanaywan yanapankuman chay[7][17] mana sapa kuti ruwanapaq kusachu.[3] Machu runakunaqa aspirinasta upyankuman ichaqa wawakunaqa ama upyanankuchu tiyan kay síndrome de Reyekaq rayku.[7]
Antibióticos[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay aqllasqa antibiótico Estados Unidospi kay faringitis estreptocócica kaqta saniyachinapaq kan penicilina V hark’ayninrayku, chaninninrayku chanta allin ruwayninrayku.[4] Europapitaq amoxicilinakaqta munakun.[18] Indiapi, maypichus k’aja reumática aswan hatun, penicilina benzatínica G kaqta kamachikun intramuscular hina ñawpa aqllayta hina sanillaypaq.[7] Allin antibióticos kaqqa kay síntomas thaskiyninta kay 3-5 p’unchawkunamanta huk p’unchawman pisillachin chantaqa chimpachikunata pisillachillantaq.[10] Yanapakunku aswanta imaraykuchus kay mana ancha rikukuq nanaykunata pisillachinapaq kay hinata fiebre reumática kaqta chanta abceso retrofaríngeokaqtawan.[19] Ichapas achkha kusa ñiykuna antibióticos saniyachiypaq kan chay, chantapas qhipa jamuyninkunata yachakunallantaq ima tiyan.[6] chanta allin mana imapas saniyayta kusa machu runakunaman pichunatachus mana allintachu jampikuna ruwan chaykunaman qunaqa.[19] Antibióticos kaqkunata faringitis estreptocócica kaqpaq willakun aswan hatun ritmuman suyasanchikmanta kay difusión grado.[20] Willakun eritromicina chanta wak kunamacrólidos mana chay clindamicina runakunapaq anchaalergias a la penicilinakaqkunayuq.[4][3] Ñawpaqta kay cefalosporinas kaqwan saniyachikunman tukuypaq, pikunapichus mana ancha ch’ampa alergiaschu.[4] Infeccionesqa kay estreptococo kaqpas huk glomerulonefritis aguda, kaqman apanman ichaqa, antibióticos upyayninqa mana kay qhipa ruwakuypaq frecuencianta pisillachinchu.[7]
Pronóstico[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Faringitis sintomasqa allichapunku saniyachiywan manapas chaywan kay kimsa – phichqa p’unchawninpi.[10] Antibioticoswan saniyachiyqa aswan qhipa nanaykunata chimpachiykunata pisillachin, wawakunaqa 24 chininita antibióticos upyaytawan yachay wasiman kutinkuman.[4] Machu runapiqa aswan qhipa nanaykunaqa ancha pisi.[3] Wawakunapiqa tukuy pachapi reumática k’ajaqa pisi rikukun, ichaqa, aswan riqsikuq kay cardiopatía qukuq kay Indiapi, África subsaharianapi chanta wakin k’uchus Australiamanta.[3]
Kay complicaciones faringitis kaqmanta estreptococo kaqrayku kanku:
Aswan pisi qullqi junt’achina kay unquypaq kay Estados Unidospi wawaspaq $350.000.000 kan.[3]
Epidemiología[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Faringitis aswan hatun ñiqi maypichus faringitis estreptocócica kachkan kaytaq 11 junu runakunapi huk watapi Estados Unidospi tarikun.[4] Aswan achkha unquykuna virusmanta kanku chay, kay estreptococos kay A beta-hemolitico qutumanta huchayuq kanku kay 15-30% kay unqusqakunamanta kay faringitis kaqwan wawakunapi chanta 5-20% machu runakunapi.[4] Kay unquykunaqa invierno tukukuptin rikhurimun chanta primavera qallariyninpi ima.[4]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Plantilla:DorlandsDict
- ↑ 2,0 2,1 Shaikh N, Leonard E, Martin JM (September 2010). "Prevalence of streptococcal pharyngitis and streptococcal carriage in children: a meta-analysis". Pediatrics 126 (3): e557–64. Error: Bad DOI specified. PMID 20696723.
- ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 Shulman, ST; Bisno, AL; Clegg, HW; Gerber, MA; Kaplan, EL; Lee, G; Martin, JM; Van Beneden, C (2012 Sep 9). "Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and Management of Group A Streptococcal Pharyngitis: 2012 Update by the Infectious Diseases Society of America.". Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America. PMID 22965026.
- ↑ 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 Choby BA (March 2009). "Diagnosis and treatment of streptococcal pharyngitis". Am Fam Physician 79 (5): 383–90. PMID 19275067. http://www.aafp.org/afp/2009/0301/p383.html.
- ↑ 5,0 5,1 Brook I, Dohar JE (December 2006). "Management of group A beta-hemolytic streptococcal pharyngotonsillitis in children". J Fam Pract 55 (12): S1–11; quiz S12. PMID 17137534.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Hayes CS, Williamson H (April 2001). "Management of Group A beta-hemolytic streptococcal pharyngitis". Am Fam Physician 63 (8): 1557–64. PMID 11327431. http://www.aafp.org/afp/20010415/1557.html.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Baltimore RS (February 2010). "Re-evaluation of antibiotic treatment of streptococcal pharyngitis". Curr. Opin. Pediatr. 22 (1): 77–82. Error: Bad DOI specified. PMID 19996970.
- ↑ Lindbaek M, Høiby EA, Lermark G, Steinsholt IM, Hjortdahl P (2004). "Predictors for spread of clinical group A streptococcal tonsillitis within the household". Scand J Prim Health Care 22 (4): 239–43. Error: Bad DOI specified. PMID 15765640.
- ↑ Smith, Ellen Reid; Kahan, Scott; Miller, Redonda G. (2008). In A Page Signs & Symptoms. In a Page Series. Hagerstown, Maryland: Lippincott Williams & Wilkins. pp. 312. ISBN 0-7817-7043-2.
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Bisno AL, Gerber MA, Gwaltney JM, Kaplan EL, Schwartz RH (July 2002). "Practice guidelines for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis. Infectious Diseases Society of America". Clin. Infect. Dis. 35 (2): 113–25. Error: Bad DOI specified. PMID 12087516.
- ↑ Ebell MH (2004). "Epstein-Barr virus infectious mononucleosis". Am Fam Physician 70 (7): 1279–87. PMID 15508538. http://www.aafp.org/afp/20041001/1279.html.
- ↑ Johnson BC, Alvi A (March 2003). "Cost-effective workup for tonsillitis. Testing, treatment, and potential complications". Postgrad Med 113 (3): 115–8, 121. PMID 12647478.
- ↑ van Staaij, BK; van den Akker, EH; van der Heijden, GJ; Schilder, AG; Hoes, AW (2005 Jan). "Adenotonsillectomy for upper respiratory infections: evidence based?". Archives of disease in childhood 90 (1): 19-25. PMID 15613505.
- ↑ Burton, MJ; Glasziou, PP (2009 Jan 21). "Tonsillectomy or adeno-tonsillectomy versus non-surgical treatment for chronic/recurrent acute tonsillitis.". Cochrane database of systematic reviews (Online) (1): CD001802. PMID 19160201.
- ↑ Thomas M, Del Mar C, Glasziou P (October 2000). "How effective are treatments other than antibiotics for acute sore throat?". Br J Gen Pract 50 (459): 817–20. PMID 11127175.
- ↑ Generic Name: Lidocaine Viscous (Xylocaine Viscous) side effects, medical uses, and drug interactions. MedicineNet.com (p'unchaw: 2010-05-07 )
- ↑ Effectiveness of Corticosteroid Treatment in Acute Pharyngitis: A Systematic Review of the Literature.. Andrew Wing. 2010; Academic Emergency Medicine
- ↑ Bonsignori F, Chiappini E, De Martino M (2010). "The infections of the upper respiratory tract in children". Int J Immunopathol Pharmacol 23 (1 Suppl): 16–9. PMID 20152073.
- ↑ 19,0 19,1 Snow V, Mottur-Pilson C, Cooper RJ, Hoffman JR (March 2001). "Principles of appropriate antibiotic use for acute pharyngitis in adults". Ann Intern Med 134 (6): 506–8. PMID 11255529. http://www.annals.org/cgi/reprint/134/6/506.pdf.
- ↑ Linder JA, Bates DW, Lee GM, Finkelstein JA (November 2005). "Antibiotic treatment of children with sore throat". J Am Med Assoc 294 (18): 2315–22. Error: Bad DOI specified. PMID 16278359.
- ↑ 21,0 21,1 UpToDate Inc.
- ↑ Stevens DL, Tanner MH, Winship J, et al. (July 1989). "Severe group A streptococcal infections associated with a toxic shock-like syndrome and scarlet fever toxin A". N. Engl. J. Med. 321 (1): 1–7. Error: Bad DOI specified. PMID 2659990.
- ↑ 23,0 23,1 Hahn RG, Knox LM, Forman TA (May 2005). "Evaluation of poststreptococcal illness". Am Fam Physician 71 (10): 1949–54. PMID 15926411.


text:
Manuel Avila
Manuel Avila Camacho sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin aymuray killapi 1897 watapi paqarisqa Teziutlán llaqtapi – † 13 ñiqin kantaray killapi 1955 watapi wañusqa Huixquilucan llaqtapi) mishikunapas Awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.
1940 watamanta 1946 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
Tayta:Manuel Ávila Castillo ; Mama: Eufrosina Camacho Bello .
Warmi: Soledad Orozco
Churinkuna: .
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Manuel Avila.


text:
Ruray rimana
Ruray rimana, Simichaq, Rimachiq icha Imachiq nisqaqa (kastilla simipi: verbo), ima rurasqatapas, ruraytapas, ruranatapas sut'ichaq rima layam.
Huk rimaykunapiqa - ahinataq qhichwa simipi, aymara simipi - tukuy ruray rimanaqa huklla kamachinallakamam rimanachakunku. Huk rimaykunapitaq - ahinataq kastilla simipi - manam kamachinallakamachu rimanachakunku.
Ruray rimanachay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Conjugación)
Ruway simikunaman qatiq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Sufijos verbales)
Los sufijos se puede utilizar en cualquier verbo para que la expresión sea coherente:
Ruwaykunaq pachan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Tiempo de los verbos)


text:
Magaly Solier
Magaly Solier sutiyuqqa (11 ñiqin inti raymi killapi 1986 watapi paqarisqa Palmayuq llaqtapi, Wanta distritupi, Wanta pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi) huk piruwanu aranway pukllaq warmim, takiqpas.
Magalyqa Lima, Wanta llaqtakunapim yachay wasiman rirqan. 2006 watapi Wanta llaqtapi hatun plasapi mikhunata qhatuchkaptin, Claudia Llosa sutiyuq kuyu walltay pusaqsi pilikulapi pukllanapaq mink'achirqan. Chaymanta Claudiap Madeinusa sutiyuq pilikulanpim pukllarqan.
Mancharisqa Ñuñu (La teta asustada) sutiyuq pilikulapim Fausta sutiyuq warmita pukllarqan, 2009 watapi Berlin llaqtapi Quri Ukumari Suñayta (Goldener Bär) chaskispa.
Magalyqa takinmi, takikunatapas kamarin, lliwninmanta aswan qhichwa simipi, hukkunatataq kastilla simipim. Ñawpaq diskunqa Warmi sutiyuqmi.
Diskunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Warmi
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- http://magalysolier.pe/
- Citaray, Jayna (Qayna), Ripu Ripusaqmi, Para Para, Magaly Solierpa takisqan, youtube nisqapi
- Quri Ukumari Suñay (Berlin, Alimanya, 2009 watapi): Magaly Solier riman takinpas qhichwa simipi (youtube)


text:
Bagri
Bagri icha Michi challwa (Siluriformes) nisqakunaqa saprasapa challwakunam, 2.000-chá rikch'aqniyuq rikch'aq ñiqim, Uralan Awya Yalapitaqmi 1.200 rikch'aqchá.
Kichwa runap riqsisqan rikch'aqninkunaqa sunkarum (Pseudoplatystoma), ch'ullasimim (Sorubim lima), such'im (Trichomycterus rivulatus), impam (Astroblepus ubidiai), challwa yawarta ch'unqaq kanirum (Vandellia cirrhosa), kalarmunam, kumparam, hukkunapas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Bagri


text:
LIBROPA SAPAQ YACHACHIKUYNINKUNA
Taytamanta, Churimanta hinaspa chuya espiritumanta cheqap yachachikuy
TRINIDAD nisqa yachachikuypi creeqkunaqa ninkum Taytapas Churipas Chuya Espiritupas hukllapi kimsa Dioskuna kasqanta. Ninkutaqmi kimsanku igualla kasqankuta, imapas atiqlla kasqankuta chaynataq mana pipa unanchasqan kasqankutapas. Chaynapim kay yachachikuyqa qawachin Taytapas Churipas Chuya Espiritupas hukllapi kimsanku Diospuni kasqankuta.
Kay yachachikuyta achkallaña hatalliqkunam mana explicay atisqankuta reqsikunku. Chaywanpas piensankupaschá chaynatapuni Biblia yachachisqanta. Ichaqa manam Bibliapiqa huk kutillapas rikurinchu hukllapi kimsa Dios kasqanmanta Trinidad nisqa palabraqa. ¿Tarichwanchu Bibliapa huk textollanpipas hukllapi kimsa Dios kasqanmanta yachachikuyta? Kay tapukuyta kutichinapaq qawarisun chay yachachikuy cheqappaq hina kasqanta qawachinankupaq huk kaqnin texto servichikusqankuta.
“SIMIQA DIOSMI”
Juan 1:1 nisqapim nin: “Tukuy imapa qallariyninpiqa karqañam Simiqa, chay Simiqa karqa Dioswanmi, chay Simiqa Diosmi”, nispa. Kay leesqanchik textopa urallanpim apostol Juan sutillata willawanchik chay ‘Simiqa’ Jesuspuni kasqanta (Juan 1:14). Kay textopi chay Simiqa Diosmi nisqanta leesqankuwanmi wakinkunaqa ninku Taytawan Churiqa huk Dioslla kasqankuta.
Yuyarinanchikmi chay texto leesqanchikqa griego rimaypi qellqakusqanta chaymantaña huk rikchaq rimaykunaman tikrakusqantapas. Bibliamanta yachaq wakin tikraqkuna “Simiqa Diosmi karqa” niptinkupas, hukkunaqa manam chaynatachu tikranku. ¿Imaynanpi? Ñawpaq griego rimaypi qellqakusqanpi alli-allinta reparaspankum musyakurqaku ñawpaq griego rimaypi qellqakusqanman hina allintapuni tikrayta munaspaqa huk palabrakunawan yanapachikunankumanta. Kaynatam qellqarqaku: “dios hinam karqa Simiqa”, “Simiqa dios kaqllam karqa” hinaspapas qellqarqakum “diosmi karqa Simiqa”, nispa (Juan. Texto y Comentario, de J. Mateos y J. Barreto, lectura alternativa; Los escritos originales de la comunidad del discípulo “amigo” de Jesús, de Senén Vidal; Cuarto Evangelio. Cartas de Juan, de J. J. Bartolomé, nisqa qellqakunapi). Kay qellqakunapi tikrakusqanman hinaqa chay Simiqa manam kikin Dioschu karqa. * Aswanqa qawachinmi Jehová Diospa tukuy unanchasqanmanta chay Simiqa aswan atiyniyoq kasqanta, chaymi chay Simitaqa “dios” nispa sutichakun. Taksa letrawan “dios” nisqa suti kay textopi qellqakusqanqa “atiyniyoq” kasqanta qawachinallapaqmi.
JUAN LIBROPA NISQANTA ALLINTA QAWARISUN
Yaqa lliw runakunam ñawpaq griego simitaqa mana yachankuchu. ¿Imaynatataq yachachwan apostol Juanpa imatapuni niyta munasqanta? Kaywan rikchanachisun, huk profesor alumnonkunaman huk yachachikuymanta yachachiy munasqanmanta. Yachachisqanman qepallamanñataq alumnonkuna sapaqtakama piensanku profesorninku imam yachachiy munasqanmanta. ¿Imaynatam yachanmanku imam yachachiy munasqanmanta? Profesorninkutapuni alli-allinta tapukuspankum. Chaynapich aswan allinta entiendenqaku imam yachachiy munasqanmanta. Chaynallataqmi Juan 1:1 nisqanta allinta entiendenapaqqa aswan allinmi kanqa Juan libropa nisqanta qawayninchik. Chaynapim yachasun pim Jesus kasqanmanta. Chayna rurayninchikmi yanapawasun cheqap kaqta yachananchikpaq.
Qawasun, Juan libropim 1 kaq rakiyninpi 18 yupayninpi apostol Juan kaynata qellqarqa: “Manam pipas [Tukuy atipayniyoq] Diostaqa rikurqachu haykapipas”, nispa. Ichaqa wakin runakunam Jesustaqa rikurqaku, chaymi apostol Juan nirqa: “Chay Simim [Jesusmi] runayaruspam yacharqa ñoqanchikwan Diospa cheqap kuyakuyninta qawachiwaspanchik. Qawarqanikum achkiynintapas”, nispa (Juan 1:14). Chaynaqa, ¿imaynanpitaq nichwan Churiqa tukuy atipayniyoq Diospi kasqanta? Juanqa nirqam “Simiqa karqa Dioswanmi”, nispa. ¿Imaynataq Simiqa Dioswan kachkaspanqa Diospuniqa kanman? Juan 17:3 nisqanpipas Jesusqa sutillatam qawachirqa hanaq pachapi kaq Taytan “sapallan cheqap Dios” kasqanta, chaywanmi qawachirqa Taytanwan mana kaqlla kasqankuta. Qellqasqan libropa yaqa tukupayninpim apostol Juanqa nirqa: “Kaykunataqa qellqarqani Jesusqa Diospa Churin Cristo kasqan creenaykichikpaqmi”, nispa (Juan 20:31). Kay textopi willakusqanman hinaqa Jesusqa manam Diospunichu aswanqa Diospa Churinmi. Tukuy kay textokunapi willakusqanta yachayninchikmi qawachiwanchik Juan 1:1 nisqanta imayna entiendenanchikta. Simi nisqata otaq Jesustam sutichakun “dios” nispa atiyniyoq kasqanrayku ichaqa manam tukuy atipayniyoq Dios hinachu.
HUK TEXTOKUNAWANTAQ TUPACHISUN
Yuyarisun rimasqanchik profesormanta. Profesorninku kaqllamanta allintapuni yachachichkaptinpas alumnonkuna hinallaraq iskayrayasqankupi piensariy. ¿Imatawanraqtaq ruranmanku? Huk profesortach maskanmanku hinaspach astawanraq tapupayanmanku. Sichu qepa tapukusqanku profesor punta tapusqanku profesorninkupa yachachisqanman hinalla yachachiptinqa yaqa llapallan alumnokunach manaña iskayrayanqakuchu. Chaynam Jehová Diosmantawan Jesusmanta apostol Juanpa yachachisqanta Bibliamanta manaraq entiendeqqa huk qellqaqpa willakusqanpich yachaykunataqa astawanraq maskanman. Ejemplopaq, apostol Mateopa willakusqanmanta rimarisun. Paymi Diospa piñakuynin punchawmanta Jesuspa kayna nisqanta qellqarqa: “Manam pipas yachanchu ima punchawmi otaq imay horam kutimunaytaqa, hanaq pachapi angelkunapas manam yachanchu nitaqmi Diospa Churinpas yachanichu aswanqa Taytallaymi”, nispa (Mateo 24:36). ¿Imaynatataq kay texto leesqanchikqa qawachin Jesusqa mana tukuy atipayniyoq Dios kasqanta?
Jesusqa ninmi Taytam Churimantaqa aswan yachayniyoqqa nispa. Tukuy atipayniyoq Diospuni Jesus kaptinqa Taytanpa yachasqantachiki paypas yachanman. Chaynapim qawanchik Churiwan Taytaqa mana kaqlla kasqankuta. Chaywanpas kanqaraqchá pim niqqa: “Jesusqariki iskay kawsayniyoqmi karqa: diosmi karqa hinaspapas runam karqa, chay rimasqantaqa runa kayninpimiki rimachkarqa”, nispa. Chay rimasqanku cheqapña kaptinpas, ¿imatataq nichwan chuya espiritumantaqa? Dios Tayta hina chuya espiritupas kaptinqa, ¿imanasqataq Jesusqa manaqa willakurqachu chuya espiritupas Diospa piñakuynin punchaw haykapi kasqanmanta yachasqantaqa? Aswanmi payqa nirqa Dios Taytalla chaytaqa yachasqanta.
Bibliata hinalla estudiaspam astawan yachanki kay yachachikuymanta huk textokunapas imatapuni yachachisqanta. Llapallan chay textokunapi willakusqanmi cheqaptapuni yachachiwanchik pim Tayta, pim Churi hinaspa imam chuya espiritu kasqanmanta (Salmo 90:2; Hechos 7:55; Colosenses 1:15).
^ par. 2 Juan 1:1 ima ninanmanta astawan yachanaykipaq, qaway Jehová Diospa testigonkunapa rurasqan 2008 watapi 1 de noviembre La Atalaya revistapa 24, 25 paginankunata.


text:
Seamus Heaney
Seamus Heaney sutiyuq runaqa (13 ñiqin ayriway killapi 1939 watapi paqarisqa Derry kundadupi - 30 ñiqin chakra yapuy killapi 2013 watapi wañusqa Dublín llaqtapi) Ilanda mama llaqtayuq harawi qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.
1995 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kawsay rikch'a[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Seamus Heaney.


text:
Kawallupi puriy
Kawallupi puriy nisqaqa kawallup wasanpi tiyaspa runap puriyinmi kawalluta purichispa.
Ñawpa pacha runap lliwmanta aswan utqaylla apaykachananmi karqan. Chayraykum chaski runakuna, awqaqkunapas kawallupi puriq karqan. Kunan pacha iskaymuyu, antakuru, antawa huk apaykachana kaptinmi, manañam sapsi apaykachanachu. Ichataq kunanraq kurku kallpanchaymi, kawallu yallinakuykunam.
Tawantinsuyupiqa manam kawalluta riqsirqankuchu. Hinaptinqa kawalluyuq ispañul awqaqkuna inka wamink'akunata aypallas atiparqan.
Chinchay Awya Yalapi inkill pampakunapitaq chakuq indihina runa llaqtakunapas kawallupi puriqsi karqan, ahinataq Lak'ota, Shayen (Tsitsistas, Cheyenne) hukkunapas.


text:
Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy
Ayar wawqikunamanta ñawpa willakuy
Ñawpaqmantan kay willakuy kan. Ñawpa watas tawa wawqikuna kasqaku, paykunaqa: Ayar Kachi, Ayar Uchu, Ayar Awqa, Ayar Manku nisqa kasqaku. Sapanka wawqikunas kaq warmillayuqtaq kasqaku, paykunaqa: Mama Waku, Mama Kuru, Mama Rawk’a, Mama Uqllu nisqa sutiyuq kasqaku.
Hukninkaq, Ayar Kachi sutiyuq wayqinkus, aswan kallpasapa runa kasqa, huk warak'allawansi urqukunata thuñichiq. Chayta rikuspas wawqinkuna chiqnikusqaku, mana rikuytapas atiqchu kasqaku.
Huk p'unchawsi wakin wawqinkuna, Ayar Kachitaqa mach'aypi wichq'arqapunku. Chayta ruraspas kimsantin wawqikunaqa ripuqku. Wanakawrimansi chayasqaku. Chaypis huk k'uychi rikhurisqa.
Ayar Uchu wawqis ñawparqusqa, chayllapis huk hatun wak’a rumiman tukurqapusqa. Chaypitaqsi Ayar Mankuta nisqa "Sutiykita Manku Qhapaqman t'ikray" nispa.
Iskaynin wawqikuna, tawa warmintin ripusqaku, chaysi Qusquman chayarqusqaku. Ayar Awqas ñawparqusqa, wakin qhawachkaptinsi, paypas huk rumiman tukurqapullasqataq.
Sapallansi Manku Qhapaqqa tawa warmintin qipasqa. Mama Wakus aswan mana manchakuq, allin amachakuq kasqa.
Qusquman chayarquptinkus Manku Qhapaq quri tawnata allpapi chinkaykachisqa. Chaypi tiyaq runapas Mama Wakuta rikuspas manchakuymanta ayqikusqaku. Chaypis Qusquta kamarqanku.


text:
François Hollande
François Gérard Georges Hollande sutiyuq runaqa, (* 12 ñiqin chakra yapuy killapi 1854 wata paqarisqa Ruan llaqtapi - ), Ransiya Mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
2012 watamanta ñawpaq kuti Ransiyapa Umalliqnin karqan.
Tayta: Georges Gustave Hollande
Mama: Nicole Frédérique Marguerite Tribert
Ñawpaq warmi: Ségolène Royal (2007 watakama) / Valérie Trierweiler
Churinkuna: Tomas, Clémence, Julien wan Flora.
Yachaywasi: Jean-Baptiste-de-La-Salle Rouen.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: François Hollande.


text:
Salcedo kiti
Salcedo kiti (kastilla simipi: Salcedo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Kutupaksi markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa San Miguel (icha Salcedo) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Salcedo kitipiqa Pansaliyu Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa San Miguel kitillipi, A. José Holguín kitillipi, Kusupampa kitillipi, Mulalillu kitillipi, Mulliquindil kitillipi, Pansaliyu kitillipipas kawsanku. [1]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suqta kitillinmi kan, huk laqta kitillim, San Miguel, pichqa chakrapura kitillipas: Antonio José Holguín (Santa Lucía), Kusupampa, Mulalillu, Mulliquindil (Santa Ana), Pansaliyu.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ www.codenpe.gov.ec/panzaleo.htm / Pansaliyu (kastilla simi)


text:
Pangor kitilli
Pangor kitilli [1] icha Juan de Velasco kitilli nisqaqa (kastilla simipi: Parroquia Juan de Velasco, tayta Juan de Velascomantam sutichasqa [2] ) Ikwadur mama llaqtapi huk kitillim , Kulta kitipi, Chimpurasu markapi. Uma llaqtanqa Pangor (Juan de Velasco) llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitillipiqa Puruha Kichwa runakuna kawsanku.
Kitillipi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Tayta Juan de Velasco
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ municipiodecolta (kastilla simi)
- ↑ www.enciclopediadelecuador.com (kastilla simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
|-


text:
Casimiro Huanca Jatun Yachay Wasi
Casimiro Huanca Jatun Yachay Wasi, Casimiro Huanca Hatun Yachay Wasi icha Casimiro Huanca Yachay Suntur nisqaqa (aymara simipi: Casimiro Huanca Jach'a Yatiñ Uta) Buliwya suyupi indihina yachay sunturmi, Chimuriy munisipyupim, Carrasco pruwinsyapim (icha T'utura pruwinsya), Quchapampa suyupim.
Casimiro Huanca sutiyuqmantam sutinchasqa. Mikhuy ruraychaqa, Sach'a kamay, Challwa kamaypas yachayninkunam.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Buliwyapi indihina yachay sunturkuna:
- Casimiro Huanca Jatun Yachay Wasi (qhichwa simipi, Chimuripi)
- Tupaq Katari Jatun Yachay Wasi (aymara simipi, Warisatapi)
- Apiaguaki Tüpa Jatun Yachay Wasi (waraniyi simi, Kuruyukipi)
- Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq
- Casimiro Huanca
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Casimiro Huanca Jatun Yachay Wasi (kastilla simi)


text:
P'uchqu qucha kiti
P'uchqu qucha kiti (kastilla simipi: Cantón Lago Agrio) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Sukumpiyu markapi, huk kitim. Uma llaqtanqa Musuq Loja llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mayukuna: Awariku mayu - Charapa mayu - Conejo mayu - Granito mayu - San Miguel mayu
- Quchakuna: Julio Marín qucha
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kitipiqa Kichwa runakunam (Napuruna), Cofán, Secoya runakunapas tiyanku.
Kichwa runakunaqa kay llaqtakunapi kawsanku:
Cofán runakunaqa Cofán Dureno ayllu llaqtapi kawsanku, Dureno kitillipi.


text:
Robert Schuman
Jean-Baptiste Nicolas Robert Schuman sutiyuq runaqa ( (* 29 ñiqin inti raymi killapi 1886 watapi paqarisqa Clausen llaqtapi - 04 ñiqin inti raymi killapi 1963 watapi wañusqa Scy-Chazelles llaqtapi) Ransiya mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.
1948 watamanta 1953 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.
Alma mater: Strasburg Yachay Sunturnin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Robert Schuman.