text:
Un total de 280 armas de fuego y 1.115 carachosa, aprehendidos entre el 2014 y 2020, durante los operativos de control antidelincuencial, desarrollados por personal del...
Ecuador mamallaktapa chapakkuna kay Dirección Nacional de Antinarcóticos llankaywan ña rikushkami kay Río Bravo llakta kay Manabí markapi, shuk antaka rurikuk tukyashkami, apakushkami kay sustancias ilícitas...
Kay Comando de la Zona 8, llankaymata kay Policía Judicial llankaywan, kutin hapishkami kay Guayaquil kitypi kimsa antawakuna shuwashkata, shinallatak hapishkami kimsa runakunata. Shuk rimarikunatami charishka...
Kay 23:30 saylla pacha awkari tuta, shuk kipikuna aparik antawatami hapishka yanapak chapakkuna kay allí tapuykunata rurak mashi chapakkuna paykunami apakushka kay Kuri rumikunata. Kay aparik...
Kay sachapi kawsak paypak shuti quilico pishkuta, hapishka shuk warmi kay Otavalo ayllu llaktapi, ña utkami kuchuyashka kay Unidad de Policía Comunitaria (UPC) llankay wasiman ña...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, kay Unidad de Inteligencia Antidelincuencial (UIAD) llankaywan, alli tapuykunawan paktachishkami kay “Mega Impacto 28” llankayta ña tantachishka kay Impacto “518 – 519 –...
Kay tutamanta shinallatak chishi kay 12 chillay puncha kapak killa 2018 wata, Mamallaktapa Chapak kay Zona 1 llankaymanta chapakkuna ña chayashkami kay Ancón de Sardinas Palma...
Kay chillay tuta 27 sasi killa, shuk chapakmi purikushka kay runakunata aparik intercantonal antawa ukupi, chimpapurashkami llakichik runakunawan paykunami kay antawa ukupi llakichishpa shuwanata munashka. Kay...
Kay Subdirección de Investigación Contra el Derecho a la Propiedad (Sidprobac-Florida), llankaymanta yaykushkami shuk wasiman kay Mz, 990, de la cooperativa Bastión Norte, llaktamanta ña kutin...
“Tukyakuna mana kanchu wawakuna pukllanapa” Mamallakta Chapakkunapa alli willaykunami tukuy mamallaktapi, kay Grupo de Intervención y Rescate (GIR) llankaywan harkanapa shinallatak ama llakikunata apanapa, kay makiwan...
Ángelo Florencio M. C., shinallatak Fernando Augusto I. B., runakunata apashka kay Centro de Privación de Libertad de la Zona 8, llankayman kay Unidad de Garantías...
Pishka runakunata hapishka, paykunamanta kimsa shuktak llaktamanta runakunata, apakushka kuri allapa rumikunata, kamachikta pakishpa. Kay runakunata ña hapishkami kay kullka tutamanta kay Ibarra kitypi. Chapakkunapa llankay...
Chikan chikan rikurayay ruraykunapi harkashkami kay Ibarra shinallatak Otavalo kitypi ama hatuchun 950 dosis de marihuana shiraykunata, kanchis runakunatami hapishka, paykunamanta shuk 16 watayuk wambra musu....
El Comando de la Zona 8 de Policía, llankaymanta kay Subdirección de Investigaciones de Delitos Contra la Propiedad (Sidprobac), llankaywan willashkami kay Ximena y Piedrahita llakta...
Shuk runata pakalla hapishka sukta kaspiwan rurashkalla uchilla pishkupa wasikunata, kay ukupi charikushkami 10 mama sacha pishkukunata, hatunata munashka kay mercado Amazonas, en Ibarra hatuna wasikunapi....
Ashka waranka kay kaspi caballo tiyarinapi shinallatak chakipi churarishka kallpaywan “Respeta al Ciclista” shutiwan llankay mamallaktapa chapak kay Jefatura Provincial de Tránsito y Seguridad Vial, llankaywan...
Kay Jujan kity, Guayas markapi, kay Unidad de Inteligencia Antinarcóticos con Coordinación Europea (UIACE), llankaymanta chapakkuna ña paktachishkami kay operación “Big Ben”, llankaywan ña paktachishkami kay...
Shuk wanachik kay Unidades de Delitos de Contravenciones de Guayaquil llankaymanta ña mantashkami Víctor José U. J., runapa hawapi, shuk killka wanachikta 200 saylla pachakunata, ayllu...
Ecuador Mamallaktapa Chapak kay distrito Eugenio Espejo llankaypi charishkami kay mishak wawakunata, kay proyecto “Comandante Por Un Día” llankaywan, Micaela Guamán de la escuela San José...
Ecuador Mamallaktapa Chapakkuna, kay Dirección Nacional de Delitos contra la Vida, Muertes Violentas, Desapariciones, Extorsión y Secuestro (Dinased), llankaymanta pakta llankaywan ña tantachishkami mama ushushiwan 36...


c: text/html

text:
Mamallakta Tantanakuy akllarka, 89 apuchikunawan, Pamela Aguirre Castro, Milton Velásquez Díaz chayshina Luis Sarango Macas akllarkakuna, Mamakamachiy Rikukwasipi mushuk kishpichikkunata akllashpa churanapak yaykushpa paktachichun akllarkakuna.
Chay akllaykunata paktachirkakuna 432, 433 shinapash 434 niki Mamallakta Kamachik ashtawanpash kay 180 niki Garantías Jurisdiccionales y Control Constitucional Kamachik, killkaykunapi killkakatishpa shinallatak tinkuchik hatun kallarikuna awlli kishpirikunata paktachishpa akllarkakuna.
Kamachiy Killkak Luis Almeida Morán, tukuykunapak shuktikunata siksichi pachapi, Ecuador Mamallakta aripaktachi tukuy mutsurikunapi rikushpa shinapash awlli maymutsurikunapi paktalla llankaykunata allichichun, shinapash achikllay paktakay ashtawanpash kikinyashpa tiyachun rimarkakuna.
Chay kimsa runakunata akllaypak Mamakamachik killkaypi riksichinkuna, maypika mishaypak yaykushpa katikkuna tukuy killkaykunapi mañashkakunata paktachina kan Orgánica de Garantías Jurisdiccionales y Control Constitucional Kamachik, ashtawan kariwami tiyanami nishpa, shinapash chay akllaykunata alli paktachishka mana shinashpaka llakichishkachu rikushpa kallarimanta chay katipi paktachishpa yallichishka nirkakuna.
432 niki Mamallakta kamachik kay killkakatikunapi kay Mamakamachiy Rikukwasipi, iskun kishpichikkunami wankurin paykunapak minkashka llankaykunata imashina kamachikkunapi riksichishkapi rikushpa iskun watakunata paykunapak wallita apankakuna, kipaman mana kutin mishayman yaykuy tiyanchu shinapash kimsa watakunapi mushukyachinkuna.
PV/gu-k

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
14 YACHAQANA
Khuyakuyniyoj kayta yachakorqa
1. ¿Maymantaj Jonás rinan karqa? ¿Imaynataj kasharqa Jonás chay llajtaman qayllaykushaspa?
JONASQA tʼukurinanpaj tiempoyojchá karqa, imaraykuchus Nínive llajtaman chayananpajqa 800 kilometrosta (160 leguasta) purinan karqa, nisunman uj killata chayri astawanchus. Chantapis chay llajtaman chayananpajqa, maynintachus rinanta ajllanan karqa. Payqa vallesnejta, lomasnejta, Siriaj chʼin pampasninpa kantusninnejta, jatuchaj mayusnejta ima chimpanan karqa. Chantá Siria, Mesopotamia, Asiria suyuspi puñunan karqa. Manchikusqan llajtaman qayllaykusqanman jinataj imaynachus rinanpi tʼukurerqachá.
2. ¿Imaynatá Jehová, Jonasta yachacherqa ñaupaqenmanta mana ayqeyta atisqanta?
2 Jonasqa, sumajta yacharqa Jehovaj ñaupaqenmanta mana ayqeyta atinanta. Imaraykuchus 13 yachaqanapi yachakorqanchej jina, ñaupaj kuti ayqeshajtin, Jehovaqa Jonasta kasukoj kayta, kʼumuykukoj kayta ima pacienciawan yachachinanpaj, barcopi rishajtin sinchʼi para wayrata oqharicherqa. Chay jatun qochapi mana wañunanpajtaj uj jatun challwanejta salvarqa, chay challwataj oqoykorqa kinsa pʼunchayninmantaj qocha kantuman lanzarparimorqa. Jonás chayta nichá qonqarqachu (Jon. 1, 2 capítulos).
3. ¿Ima kʼacha kaytataj Jehová, Jonasman rikucherqa? ¿Ima tapuytaj rikhurin?
3 Jehovaqa, watejmanta Jonasta Niniveman rinanta kamacherqa. Chay kutipitaj Jonasqa, Jehovata kasukuspa Niniveman rerqa (Jonás 3:1-3 leey). ¿Jehovaj kʼamisqanman jinachu yuyayninta tijracherqa? Jehovaqa khuyakusqanrayku wañuymanta salvarqa, mana kasusqanmantataj mana castigarqachu, willayninta juntʼananpajtaj watejmanta Niniveman rinanta nerqa. Chaywanpis, ¿Jonás wajkunamanta khuyakuyta yachakorqachu? Juchasapas kasqanchejrayku mana wajkunamanta khuyakuyta atillanchejchu. Chayrayku qhawarinachej imatachus Jonás ruwasqanta, imatachus paymanta yachakuyta atisqanchejta ima.
Ninivitas sajra ruwayninkumanta pesachikorqanku
4, 5. ¿Imajtintaj Jehová Nínive “jatun llajta” kasqanta nerqa, imatataj chay paymanta yachachiwanchej?
4 Jonasqa, mana entienderqachu imaraykuchus Jehová Nínive llajtata allinpaj qhawasqanta. Biblia nisqanman jina “Niniveqa jatun llajta karqa” Diospa ñaupaqenpi (Jon. 3:3). Jonás libropitaj Jehová Diosqa, Nínive llajtata 3 kutispi “jatun llajta” nin (Jon. 1:2; 3:2; 4:11, NM). ¿Imaraykutaj Jehová, Nínive llajtata may allinpaj qhawarqa?
5 Niniveqa, may unaymantapachaña karqa, imaraykuchus chay llajtataqa Jatun Para pasayta Nimrod sayaricherqa. Chay llajtaqa, may jatun karqa, ichá waj llajtaswan ujchasqa kasqanrayku. Chay llajtaj uj kantunmanta uj kantunkama rinapajtaj kinsa pʼunchay chaki puriy jina karqa (Gén. 10:11, 12; Jon. 3:3). Niniveqa sumaj llajta karqa templosniyoj, jatuchaj perqasniyoj, jatuchaj wasisniyoj ima. Diostaj, mana sumaj llajta kasqanraykuchu chay llajtata allinpaj qhawarqa, manaqa chay llajtamanta runasta khuyasqanrayku. Jaqay tiempopi chay llajtaqa may rejsisqa karqa. Chay llajtayojkuna sajra imasta ruwajtinkupis, Diosqa paykunamanta llakikoj. Imaraykuchus payqa sapa uj runata munakun, sajra ruwayninkuta saqenankuta, pesachikunanta imataj munan.
6. 1) ¿Imaraykutaj Jonás Nínive llajtata manchachikorqa? (Sutʼinchayninta qhawariy.) 2) Jonás imaynatachus willasqanmanta, ¿imatá yachakunchej?
6 Jonasqa, Niniveman chayaytawan pachaj iskay chunka waranqa kurajniyoj runas chay llajtapi tiyakusqankuta rikuspa astawanrajchá mancharikorqa. * Chantá ashkha runas kaj kanku chaynejman, uj pʼunchay puriyta jina yaykorqa, ichá Jehovaj juiciosninta tukuy uyarinankupaj jina willananrayku. Mana yachanchejchu imaynatachus Jonás chay runasman willasqanta. Ichá payqa Asirio qalluta parlayta yacharqaña, chayri Jehovachus chay qalluta parlananpaj yanaparqa. Chayri ichá hebreo qallullapi willarqa, chaytataj ninivitaspaj waj runa tijrachipunman karqa. Jina kajtin chayri manapis, willaynenqa sutʼi, nitaj kusikunapaj jinachu karqa, pay nerqa: “Kaymanta tawa chunka pʼunchayman Nínive llajtaqa chinkachisqa kanqa”, nispa (Jon. 3:4). Jonasqa mana iskaychakuspa kutin kutita willarqa, ajinamanta creeyniyoj kasqanta, mana manchikuyniyoj kasqanta ima rikucherqa. Noqanchejpis chay kʼacha kaykunata rikuchinanchej tiyan.
Jonaspa willaynenqa sutʼi, manataj kusikunapaj jinachu karqa
7, 8. 1) ¿Jonaspa willasqanta ninivitas uyarerqankuchu? 2) Jonaspa willayninta uyariytawan, ¿imatá ruwarqa Nínive llajtaj reynin?
7 Ashkha ninivitas Jonaspa willasqanta uyarerqanku. Cheqamantachá payqa yuyarqa ninivitas willayninta mana uyarinankuta, phiñakunankuta ima. Chaywanpis chay runasqa uyarerqanku, tukuytaj chaymanta parlasharqanku, arí, willaynenqa llajtantinman chayarqa (Jonás 3:5 leey). Chay llajtapeqa, tukuy runas sajra ruwayninkumanta pesachikorqanku. Chayta rikuchinankupajtaj ni mikhullarqankupischu. Chantá chay llajtamanta reypis yacharqa, tukuy runas pesachikushasqankuta.
8 Reyqa, Jonaspa willasqanta uyarispa Diosta mayta manchachikorqa, ruwasqasninmantataj pesachikorqa. Jinapi payqa kamachina tiyananmanta sayarispa, “pʼachasninta lluchʼukuspa, llakiy pʼachasta churaykukuytawantaj ushpha patapi tiyamorqa” llakiyninta rikuchinanpaj. Chantá reyqa, yanapajkunasninwan tukuy llajtaman uj kamachiyta rejsicherqa, mana pipis mikhunankuta, tukuypis llakiy pʼachasta churakunankuta, jinallataj uywasninkupis. * Reyqa, llampʼu sonqowan llajtan sajra ruwaykunata ruwasqanta repararqa. Yuyarqataj sonqomantapacha pesachikojtinku Dios paykunamanta khuyakunanta, chayraykutaj nerqa: “Ichapis Diosninchej jinamanta juchasninchejta pampachanman, kʼajaj phiñakuynintaj tiyaykunman, jinamanta mana wañusunchu”, nispa (Jon. 3:6-9, Qheshwa Biblia).
9. ¿Imatataj wakin yachayniyoj runas mana creeyta atillankuchu, chantá imaynatá yachanchej chay nisqanku mana cheqachu kasqanta?
9 Wakin yachayniyoj runasqa, ninivitas usqhayllata pesachikusqankuta mana creeyta atillankuchu. Wakinkunataj, ninivitas ashkha llulla cuentospi creesqankuraykulla pesachikusqankuta ninku. Chaywanpis ni ima rikuchinchu chay nisqanku cheqapuni kasqanta, imaraykuchus aswan qhepaman Jesucristo ninivitas cheqamantapuni pesachikusqankuta nerqa (Mateo 12:41 leey). Jesusqa sutʼita yacharqa imamantachus parlashasqanta, imaraykuchus ninivitas pesachikushajtinku, payqa janaj pachapi kasharqa tukuy imatataj rikorqa (Juan 8:57, 58). Cheqamanta noqanchejpis ni jaykʼaj yuyananchejchu tiyan sajra runas kausayninkuta mana tijrachinankuta. Yuyarikunachej Jehovalla yachasqanta imachus runaspa sonqonkupi kasqanta.
Jehovaj khuyakuynenqa mana runaspata jinachu
10, 11. 1) ¿Imatá ruwarqa Jehová ninivitas pesachikojtinku? 2) ¿Imaraykutaj Jehová ninivitasta juzgashaspa mana pantarqachu?
10 ¿Imatá ruwarqa Jehová ninivitas pesachikojtinku? Jonás kayta qhelqarqa: “Diosqa sajra ruwayninkuta saqespa allin ñanman kutirikusqankuta rikuspa, mana ruwarqachu imatachus ruwayta yuyasqantaqa”, nispa (Jon. 3:10).
11 ¿Imaraykutaj Jehová ninivitasta mana castigarqachu? ¿Juzgashaspa pantarqachu? Mana. Bibliaqa, Jehová cheqan kajman jinapuni ruwasqanta sutʼinchan (Deuteronomio 32:4 leey). Phiñakuynenqa, ninivitas sajra ruwayninkumanta pesachikojtinku tiyaykorqa, manañataj castigarqachu chay runasta, astawanpis paykunamanta khuyakorqa.
12, 13. 1) ¿Imaynatá Jehová kʼacha, khuyakuyniyoj ima kasqanta rikucherqa? 2) ¿Imaraykutaj Jonaspa willasqan mana llullachu kasqanta nisunman?
12 Jehovaqa, mana llulla religionta apaykachajkuna yachachisqankuman jina “rumi sonqochu” nitaj “sajrachu”. Astawanpis Payqa kʼacha, khuyakuyniyoj ima. Niraj pitapis castigashaspa, kamachisninwanraj willachin, imaraykuchus sajra runas ruwayninkumanta ninivitas jina pesachikunankuta, sajra ruwayninkuta saqenankuta ima munan (Eze. 33:11). Uj kuti profeta Jeremiasman nerqa: “Ima ratollapis munaspaqa atiyman tʼirayta, urmachiyta, chayri phiriyta ima naciontapis [...]. Chantá sichus chay nación sajramanta tʼaqakun chayqa, chay apachimunay karqa, chay jasutʼita manaña apachimusajchu”, nispa (Jer. 18:7, 8).
Jehovaqa, sajra runas ruwayninkumanta ninivitas jina pesachikunankuta munan
13 Chantá, ¿Jonaspa willasqan llulla kasqantachu nisunman? Mana, imaraykuchus ninivitasman willarqa sajra ruwayninkumanta mana pesachikojtinku imachus paykunawan kananta. Paykunataj chayta uyarispa pesachikorqanku, manachus pesachikunkuman karqa chayqa, Jehová chay runasta castiganman karqa. Tiemponmantaj Jehová chay llajtata castigarqapuni (Sof. 2:13-15).
14. ¿Imaynataj Jonás kasharqa Jehová ninivitasta mana castigasqanmanta?
14 Jonasrí, ¿imaynataj kasharqa Jehová ninivitasta mana castigasqanmanta? Paymanqa, mana allinchu rijchʼarqa, chayrayku mayta phiñarikorqa (Jon. 4:1). Chantapis Tukuy Atiyniyoj Diosmanta mañakushaspa, kʼamishanmanpis jina mañakorqa. Llajtallanpi, wasillanpi qhepakunan allin kasqanta, ninivitasta mana castigananta yachasqantapuni, chayrayku Tarsisman ayqeshasqanta ima nerqa. Chantapis Diosman, “mañakuyki wañuchinawaykita; allin kanman wañupunay kawsanaymantaqa”, nispa nerqa (Jonás 4:2, 3 leey).
15. 1) ¿Imataj Jonasta phiñacherqa? 2) ¿Imaynatá Jehová profetanta yanaparqa?
15 ¿Imataj Jonasta phiñacherqa? Mana yachanchejchu imapichus yuyashasqanta; ninivitasman Jehovaj juiciosninta willasqallanta yachanchej. Chay runasqa willasqanta creerqanku, nitaj Jehová paykunata castigarqachu. ¿Jonás manchachikorqachu asipayanankuta, llulla profeta ninankuta ima? Chaytaqa mana yachanchejchu. Payqa, ninivitas pesachikusqankumanta, Jehová khuyakuyninta rikuchisqanmanta ima mana kusikorqachu, astawanpis jatunchakuyninwan, phiñakuyninwan ima atipachikorqa. Jehovataj, profeta Jonaspi allin imasta qhawallarqapuni, chayraykutaj mana castigarqachu Jonás, Payta mana jatunpaj qhawasqanmanta. Astawanpis pacienciawan yanapananpaj, jinata nerqa: “Ajinata phiñakuspaqa, yuyankichu allinta ruwashasqaykita?”, nispa (Jon. 4:4). ¿Chay tapuyman Jonás kuticherqachu? Bibliaqa, mana ni imatapis ninchu.
16. ¿Imatataj mana entiendeyta atillasunmanchu, chantá imatá Jonaspa kausaynin rikuchiwanchej?
16 Ichapis Jonás mayta pantasqanta nisunman, chaywanpis yuyarikunanchej tiyan pantaj runas kasqanchejrayku Dios imaynatachus uj imata allinchasqanta mana entiendeyta atillasqanchejta. Sutʼincharinapaj, wakin runasqa Dios wakin llakiykunata jarkʼanan, uj sajra runata usqhayllata castiganan, kay sajra pachata tukuchinanña kasqanta ima ninku. Chaywanpis Jonaspa kausaynenqa kayta rikuchiwanchej: Dios imaynatachus uj imata allinchasqan yuyayninchejwan churanakojtenqa, mana paychu pantasqa kashan, manaqa noqanchej.
Jehová, Jonasta khuyakuyniyoj kayta yachacherqa
17, 18. 1) ¿Imatá Jonás ruwarqa Nínive llajtamanta llojsiytawan? 2) ¿Imaynataj Jonás kasharqa mathi yura rikhurisqanmanta, chʼakirparisqanmanta ima?
17 Profeta Jonasqa Nínive llajtamanta sonqo pʼakisqa llojsimorqa. Wasinman kutinanmantataj, inti llojsimuy ladoman riporqa, llajtata chaymanta qhawananpaj. Chaypitaj uj llanthuchata ruwakuspa chay llajta thuñisqa kananta suyarqa. ¿Imaynatá Jehová profetanman khuyakuyniyoj kayta yachacherqa?
18 Chay tuta “uj mathi yurata rikhuricherqa”. Jonasqa rijchʼarispa, mathi yurata llanthuchanman kʼuyusqata rikorqa, chaytaj llanthuchanmanta nisqaqa, sumajta llanthorqa. Chay mathi yurata rikuspa mayta kusikorqa, imaraykuchus ichá yuyarqa Dios payta allin ñawiwan qhawashallasqantapuni. Chaywanpis Diosqa mana ruphaymanta jarkʼayllatachu, phiñakuyninta tiyaykuchiyllatachu munarqa, manaqa sonqonman chayayta munarqa. Chayrayku, “mathi yurata khuruwan” khuruykucherqa, chʼakirparichinanpaj. Chantá uj sinchʼi qʼoñi wayrata inti llojsimuynejmanta wayrachimorqa, Biblia nin jinataj Jonasqa “sonqorpar[erqa]”. ¿Imaynatá chayta Jonás qhawarqa? Watejmanta qʼenaqakuspa, Diosmanta jinata mañakorqa: “Aswan allin kanman wañunay kawsanamanta nisqaqa”, nispa (Jon. 4:6-8).
19, 20. ¿Imaynatá Jehová, Jonasta tʼukurinanpaj yanaparqa?
19 Chantapis Jehová Diosqa watejmanta Jonasta tapurillarqataj: “Chay jinatapunichu phiñakunki mathi yura chʼakirpayasqanmanta?”, nispa. Jonastajrí jinata kuticherqa: “Arí, rabiawan wañushaniña”, nispa. Jehová Diosqa yacharqa chay kutipi profeta Jonasman khuyakuyniyoj kayta yachachinan kasqanta (Jon. 4:9).
20 Jehovaqa, Jonasta tʼukurichiyta munaspa uj mathi yura chʼakipusqallanmanta llakikushasqanta nerqa, mayqentachus mana paychu tarporqa, nitaj paychu wiñacherqa. Chayraykutaj tapurerqa: “Noqarí manachu astawanraj khuyakunay karqa Ninivemanta? Chay llajtapi tiyakunku pachaj iskay chunka waranqa kurajniyoj runas, pikunachus mana yachankuchu imachus jucha kasqanta, chaykuna, jinallataj ashkha uywaspis”, nispa (Jon. 4:10, 11). *
21. 1) ¿Imatá Jehová chay kikinchaywan Jonasman rikuchiyta munarqa? 2) ¿Imatá Jonaspa kausayninmanta yachakusunman?
21 ¿Imatá Jehová chay kikinchaywan Jonasman yachachiyta munarqa? Jonasqa, chay mathi yura wiñananpaj ni imata ruwarqachu. Jehová ninivitasman kausayta qorqa, Jallpʼapi tukuy kausajkunaman jinataj kausanankupajpis tukuy imata qorqa. Jonasqa, 120.000 runasta, uywasninkuta ima, jatunpaj qhawananmantaqa mathi yurata astawan jatunpaj qhawarqa. Cheqamantapuni Jonasqa payllapi yuyasharqa, mathi yuramantapis manaña llanthusqanrayku llakikorqa. Ninivitasta Jehová mana castigasqanmanta phiñakusqanpis payllapi yuyasqanta rikucherqa, imaraykuchus allinpaj qhawachikuyllata munarqa, llakikorqataj llulla profeta ninankumanta. Kausaynenqa, imaynachus kashasqanchejta qhawarikunapaj yanapawanchej. Cheqamanta tukuypis, noqallanchejpi mana yuyanapaj kallpachakunanchej tiyan. Mayta agradecekunchej Jehovaman, pacienciawan pay jina khuyakuyniyoj kanapaj yachachiwasqanchejmanta, wajkunaj allinninkuta maskʼanapaj yanapawasqanchejmanta ima.
22. 1) Jehovamanta khuyakuyniyoj kayta, ¿Jonás yachakorqachu? 2) ¿Imatá Jonaspa kausayninmanta yachakusunman?
22 ¿Jonás khuyakuyniyoj kayta yachakorqachu? Jonás libroqa, mana chaymanta astawan parlanchu. Wakin yachayniyoj runas, Jonás khuyakuyniyoj kayta mana yachakusqanta nejtinkupis, Jonás libro Bibliapi kashasqanqa khuyakuyniyoj kayta yachakusqanta rikuchiwanchej. Imaraykuchus yachakusqanman jina, Jonás librota, profeta Jonaspuni qhelqarqa. Jonasta rikushawajpis jina tʼukuriy, Jonasqa, llajtanpiña Jonás librota qhelqashan, ichá machituña, aswan yachayniyojtaj, ñaupajmanta nisqaqa kʼumuykukoj sonqoyoj. Pantasqasninmanta pesachikuspataj pantasqasninta, mana kasukoj kasqanta, kʼullu runa kasqanta, mana khuyakuyniyoj kasqanta ima qhelqashan. Cheqamantapuni Jonasqa khuyakuyniyoj kayta Jehovamanta yachakorqa. Noqanchejrí, ¿khuyakuyniyoj kayta yachakusunchu? (Mateo 5:7 leey.)
^ párr. 6 Israelpa chunka ayllusninpa capitalnin Samariapeqa, Jonaspa tiemponpi 20.000 chayri 30.000 runas tiyakusqankuta yachakun, chaytaj ni kantunpis karqachu Ninivepi tiyakojkunamanta nisqaqa. Ichá uj tiempota Nínive llajta, Jallpʼantinpi kaj llajtasmanta aswan jatun karqa.
^ párr. 8 Kayqa ichapis mana creenapaj jinachu kanman, chaywanpis chayta ñaupa tiempopi runas ruwaj kanku. Greciamanta Heródoto nisqanman jina, persaspis soldadosta may rejsisqa kamachej wañupojtin, ninivitas jinallataj uywasninkuwan ruwasqanku.
^ párr. 20 Jehová Dios chay runas juchʼuy wawas jina “mana yachankuchu imachus jucha kasqanta” nispaqa, kamachiykunasninmanta mana ni imata yachasqankuta nisharqa.


text:
Datem del Marañón pruwinsya
Datem del Marañón pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Datem del Marañón) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Lorenzo llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 2 ñiqin chakra yapuy killapi 2005 watapi, Alejandro Toledo Umalliqmi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Suqta distritunmi kan.
WakiLlamk'apuy
RunakunaLlamk'apuy
Kay wamanipiqa Chayawita, Shipibo-Conibo, Wamwisa runakunam kawsanku.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
IñiyLlamk'apuy
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Datem del Marañón pruwinsya.
- Saywitu: Luritu suyu


text:
Antonio Gonzales
Antonio Emiliano Gonzales Canchari sutiyuq runaqa ( * 16 ñiqin aymuray killapi 1986 watapi paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq wan Universitario de Deportes piluta hayt'aqmi.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
1Manasés chunca ishcay (12) watayoj caycaran ray cayta gallaycur. Jerusalencho ray caran pichga chunca pichgan (55) wata.
2Ichanga Tayta Diosta mana wiyacur fiyupa mana allita ruraran. Israel runacunapa ñaupanpita Tayta Dios gargushan runacuna rurashanno juchallatana ruraran.
3Papänin Ezequías juchuchishan capillacunatapis yapay allchachiran. Baalta rispitar adurananpaj altarcunata yapay rurachiran. Asera diosa-niraj ïdulutapis yapay rurachiran. Chayno rurarmi goyllarcunatapis rispitar aduraran.
4Jerusalenpäga Tayta Dios «Tiyanämi canga» nisha caran. Chaypis Tayta Diospa Templuncho ïdulucunapaj altarcunata yapay rurachiran.
5Tayta Diospa Templunpa ishcan-lä sawannincunachöpis goyllarcunata adurananpaj altarcunata rurachiran.
6Ïdulucunata rispitashpan wamrancunatapis sacrifisyuta rurar rupachiran Ben-hinom guechwacho. «Brüjucunapis espiritistacunapis cachun» niran. Musyacoj caytawan almacunawan parlayta yachacuran. Chayno rurashancuna Tayta Diospäga fiyupa mana alli caran. Chayno rurarmi fiyupa rabyachiran.
7Nircur rurachishan ïdulutapis churaran Diospa Templun ruriman. Templupäga Davidtawan wamran Salomonta Tayta Dios nisha caran: «Jerusalentaga llapan Israel trïbucunapitami acrashcä. Chaymi Templöchöga imaycamapis tiyashaj.
8Llapan nishäcunata cumlichun, wiyacuchun. Sirbimajnë Moiseswan willachishäcunataga llapanta cumlichun. Chauraga unay caj awiluncunata goycushä nasyunpita manami imaypis yapayga gargushächu Israelcunata.»
9Manasesga Judá runacunatawan Jerusalén runacunata fiyupa juchatami rurachiran. Israelcunapa ñaupanpita Tayta Dios illgächishan runacunapitapis mas piyur juchallata rurachiran.
10Tayta Diosga willaparan Manasesta, llapan runacunatapis. Ichanga manami wiyacuranchu.
11Chaypitami Tayta Diosga camacächiran Asiria raypa mandaj suldäruncuna shamunanpaj. Paycunami Manasesta prësu charircur runsi cadinacunawan watarcur Babiloniaman aparan.
12Fiyupa ñacashpanrämi Manasesga Tayta Diosta mañacuran. Chayrämi unay caj awiluncuna rispitashan Tayta Diospa ñaupancho arpinticuran.
13Mañacuptin Tayta Dios yanapar camacächiran Jerusalenman cutiycur yapay ray cananpaj. Chayrämi Manasesga tantiyacuran Janajcho caycaj Tayta Dios japallan Dios cashanta.
14Chaypitaraj Manasesga allchachiran Davidpa Siudänin cantuncunata. Pergachiran Gihón Ragrapita inti yaganan caj-läpa Ofelpa päsachir Pescädu Puncucama. Fiyupa altuta pergachiran. Judächo caycaj curalasha siudäcunamanga llapanman churaran mandaj suldärucunata.
15Tayta Diospa Templunpitapis jitariran ïdulucunatawan juc-lä runacuna «diosnë» nishancunata. Ïdulucunapaj rurashan altarcunata Templu caycashan jircapita, Jerusalencho cajcunatawan ushajpaj jitariran. Chaycunataga siudäpita juc-läman jitariran.
16Nircorga Tayta Diospa altarninta allchachiran. Agradësicushpan alli goyaypita sacrifisyuta pishtaran. Judá runacunatapis niran Tayta Diosta adurananpaj.
17Chaypis runacunaga Tayta Diospaj puytush lömacunacho caycaj altarcunacho sacrifisyu uywacunata pishtarcaycaran.
18Manasespa waquin willapan, Tayta Diosta ruwacur mañacushan y Tayta Diospa jutincho willacojcuna willapashancunapis isquirbiraycan Israelcunapa raynincunapa acta librunchömi.
19Tayta Diosta mañacushan, Tayta Dios imano yanapashan, ima-ayca juchata rurashan, may puytush lömacunacho capillacunata rurachishan, manaraj arpinticur Asera diosa-niraj ïdulucunata, waquin ïdulucunata mayman churashanpis willapancunaga isquirbiraycan profëtacunapa willapan isquirbiraycashanchömi.
20Wañuptin pampaycäriran palasyunman. Wamran Amón jutiyojna ruquin ray caran.
21Amón ray cayta gallaycur caycaran ishcay chunca ishcay (22) watayoj. Jerusalencho tiyar ray caran ishcay wata.
22Ichanga Tayta Diosta mana wiyacur papänin Manasesno fiyupa juchallata ruraran. Papänin Manasés rurachishan ïdulucunata rispitashpan uywacunata rupachiran.
23Papänin Manasesnöga Tayta Diospa ñaupancho mana arpinticurannachu. Chaypa ruquenga mas juchallatana ruraran.
24Quiquin Amontaga suldäruncunallami contran jatarir palasyullancho wañuycachiran.
25Chayno wañuycachiptin llapan runacunana rabyacarcärir wañuchiran ray Amonta wañuchejcunata. Nircorga ruquin ray cananpaj churaran wamran Josías jutiyojtana.


text:
GyShiDo-San nisqaman tikrakuy kimsa ichiypi!
Kaypim tukuy imapas qallarin kaypitaqmi tukukunpasâ¦
Kayta willay
Ayllunchik wiñachiyta yanapaway! Willay masichaykikunata tweet nisqapi, korreo electrónico nisqakunapiwan. Get Your Shit Done nisqawan sullullta rikuchinaykipaq GyShiDo suti nisqakunapiwan qillqay correo electrónicoykipim. Qillqay kay hashtaq #GyShiDo nisqata llapan redes sociales nisqakunapi
Slack nisqata tikray GyShiDo nisqaman
Scott Murray masinchikqa Slack emojis nisqata ruwarqa: allin kawsayta quy rimasqaykikunaman chay qanchis código de honor nisqakunapiwan. Kaypim qaway.
Allinta kallpachakuy, sasachaykunata llallipanaykipaq.


text:
San Miguel Aqu distritu
San Miguel Aqu distritu nisqaqa (kastilla simipi: Distrito de San Miguel de Acos) Piruw mama llaqtapi huk distritum, Lima suyupi , Waral pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Aqu llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1956 watapi, Manuel Prado Umalliqmi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritupiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Iñiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtap amachana santun[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- San Miguel arkanhil.
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Miguel Aqu distritu.
- Piruwpi pruwinsyakuna distritukunapas: Yupaykuna (INEI)
- Saywitu: Waral pruwinsyap distritunkuna
- Saywitu: Lima suyu


text:
Leymah Gbowee
Leymah Roberta Gbowee sutiyuq warmiqa (* 1 ñiqin hatun puquy killapi 1972 watapi paqarisqa Monrovia llaqtapi - ). huk Libirya mama llaqtayuq pulitiku.
Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2011 watapiqa chiqniq (Ellen Johnson-Sirleaf wan Tawakkul Karman).
Taytan: ; Maman: .
Ñawpaq qusan: . Churinkunaː 6.
Yachaywasi: Alma materː .
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Leymah Gbowee.


text:
Eduardo Rodríguez Veltzé
Eduardo Rodríguez Veltzé sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin pawqar waray killapi 1956 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi - ) huk Qullasuyu mama llaqtayuq pulitikum.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (9 ñiqin inti raymi killapi 2005 watamanta 22 ñiqin qhulla puquy killapi 2006 watakama).
San Agustin yachay wasiman purisqa, Quchapampa llaqtapi San Simun hatun yachay wasiman (Universidad Mayor de San Simón) purisqa.
- Master of Public Administration at Harvard University's John F. Kennedy School of Government.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Eduardo Rodríguez Veltzé.
- www.worldlingo.com


text:
Damaris Mallma Porras
Damaris Mallma Porras sutiyuqqa, Damaris chaylla nisqapas (26 ñiqin qhulla puquy killapi 1986 watapi paqarisqa Wankayu llaqtapi, Piruw llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq takiqmi (qhichwa simipi). Victoria Porras Quintanilla (Saywa, Victoria de Ayacucho) sutiyuq takiq warmip wawanmi.
Damarisqa 24 ñiqin hatun puquy killapi 2008 watapi 49 ñiqin Festival Internacional de la Canción de Viña del Mar nisqapi Qullqi Qiwlla Suñay (Gaviota de Plata) nisqatam chaskirqan, Tusuykusun nisqa takisqanpaq.
Diskunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pilikula[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Coliseo (2011)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Damaris Mallma Porras.
- Damaris: Tusuykusun (youtube), 2008 watapi


text:
Carrasco mamallaqta parki
Carrasco mamallaqta parki nisqaqa Buliwya mamallaqtap Quchapampa suyupi huk mamallaqta parkim, T'utura pruwinsyapi, T'iraqi pruwinsyapi, Chapari pruwinsyapipas, kay munisipyukunapi: Puerto Villarroel, Chimuriy, Tunari, Qulumi, T'utura, Puquna, Puqu, T'iraqi, Mayupurapas.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Ibisch and Mérida, 2003).
Siwis: Q'apaq siwis / Kanuwa ruya (Cedrela odorata)
Mara: Swietenia macrophylla
Wilka Anadenanthera colubrina
Qatawa Hura crepitans
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Sallqa kawsay willkachasqa suyu mamallaqta parki uhupi
- Repechón mach'aykuna
- iskay mach'ay tayukunawan (Steatornis caripensis)
- huk mach'ay masukunawan
- quchakuna, San Rafael mayu San Mateo mayupas ñiqpi
- Inkachaka raqaykuna
- yurakuna (Sehuencas ñiqpi)
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Apakaychana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Quchapampa - Tunari llaqta 160 km
- Tunari llaqta - Sallqa kawsay willkachasqa suyu 13 km
- Quchapampa - Sehuencas 116 km; Sehuencas - Monte Punku 13 km


text:
1Jotam ray cayta gallaycur ishcay chunca pichgan (25) watayoj caycaran. Jerusalencho ray caran chunca sojtan (16) wata. Maman caran Jerusa Sadocpa wamran.
2Jotam Tayta Diosta wiyacur rurashancunaga papänin Uzías rurashanno allilla caran. Tayta Diospa Templunman ichanga mana yaycuranchu. Runacunaga sïguir jucha rurayllacho caycaran.
3Jotammi Templupa guepanpa caj puncuta allchachiran. Ofel pergatapis masta yapachiran.
4Judächöga jircacunachöpis achcatami siudäcunata aruchiran. Munticunachöpis pipis mana yaycunanpaj curalachiran. Ricachacunan törricunatapis rurachiran.
5Amonpa rayninwanpis guërracho caran. Amón runacunataga pillyar binsiran. Chaura chay wata Amón runacunaga impuestuta pägaran quimsa waranga quimsa pachacnin (3,300) quïlu guellayta, chunca waranga (10,000) säcu rïguta, juc chaynöta sebädatapis. Chaynömi quimsa watacama pägaran.
6Jotamga Tayta Diosta wiyacusha carmi fiyupa munayniyoj ricacuran.
7Jotampa waquin willapan, suldäruncunawan jircacunapa purir imata rurashanpis isquirbiraycan Israelpawan Judäpa raynincunapa acta librunchömi.
8Jotamga ray cayta gallaycushan öra caycaran ishcay chunca pichgan (25) watayoj. Jerusalencho ray caran chunca sojtan (16) wata.
9Pay wañuptin pampaycäriran unay awiluncuna pampacushan Davidpa siudäninman. Chaypitaga ruquin ray caran wamran Acaz.


text:
Wikipidiya:Mana hukllap qhawariyninlla
Huklla runap qhawariyninlla (inlish simipi: Point of View - POV) nisqataqa Wikipidiyapi ama qillqasunchikchu. Huk runakuna imatapas huk hina qhawariptinqa, imamantapas huk hina yuyaychakuptinqa, rimachina nisqa p'anqapi rimanakuspa mana hukllap qhawariyninlla (inlish simipi: Neutral Point of View - NPOV) nisqatam, tukuy runakunap qhawariyninkunatam qillqamusunchik.
Jimbo Wales sutiyuq Wikipidiyap kamaqnin nin: Mana hukpa qhawariyninllaqa apsulutum, manam rimanakunallachu nispa.


text:
Saqtan pruwinsya
Santa pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Santa) nisqaqa Piruw mama llaqtap Anqash suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Chimputi llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 12 ñiqin hatun puquy killapi 1821 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Isqun distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
Pruwinsyapiqa aswanta kastilla simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
T'aqanakuy
T'aqanakuy (divorcio) nisqaqa warmip qusanmanta, qharip warminmanta pasaqpaq rakinakuyninmi, kasarakuypa puchukayninmi, taripakuqpa kamachisqan. Manaraq t'aqanakusqa, ichataq manaña khuskanchu kawsaq qhari warmiqa rakinakusqa nisqam. Runa t'aqanakuyta munaspaqa, taripay sunturman rinanmi.
T'aqanakuytaqa achka sasachakuymi qatin:
- Wawankuna, churinkuna kaspaqa, maypim, mayqinwanmi kawsanqa?
- Warmi (icha qhari) mana llamk'aywan qullqita chaskikuspaqa, ima hinam chaskikunqa?
- Pitaq kuskanpa wasinmanta lluqsinqa, pitaq kakunqa?
Achka kutipi chaymantaqa taripay sunturmi kamachin.


text:
Alberto Spencer
Alberto Pedro Spencer Herrera sutiyuq runaqa, (* 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1937 watapi paqarisqa Ancón llaqtapi - 3 ñiqin ayamarq'a killapi 2006 watapi wañusqa Cleveland llaqtapi) huk Ikwadur mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: , Maman: América Herrera.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura Kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Alberto Spencer.


text:
Habib Bourguiba
Habib Bourguiba (arabya simipi: حبيب بورقيبة Ḥabīb Būrqībah) sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1903 watapi paqarisqa Monastir llaqtapi - 6 ñiqin ayriway killapi 2000 watapi wañusqa Monastir llaqtapi) huk Tunisya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Mathilde Lorrain / Wassila Ben Ammar
Churinkuna (2): Habib Bourguiba, Jr. wan Hajer Bourguiba.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Habib Bourguiba.


text:
Yakumanta pachamamaq unquyninmanta
Juk kuti jatun tatayta tapurqani. Tata tata wawa kawsayniykimanta imatataq niwankiman.
Jatun Tatayqa llakiy uya qhawawaspa umanta ikhaykachaspa jinata kutichiwarqa.
Ñawpa kawsayqa sumaq kaway karqa llimphu wayrayuq ch’uwa yakuyuq mana q’usñiyuq
Janaqpachapi inti tatayuq kay jallp’apitaq pachamamayuq.
Muyuq wayrampis muyuririspa phuyukunata turiariq karqa illapawantaq wach’irichispa yana phuyuta waqachiq karqa.
Chay waqaywantaq jallp’a junt’ata chhillchirichispa qarpariq karqa.
Tata k’uychitaq q’ala kusisqa janaqpachapi wiphalitanta warkhurikuspa jaqay chhillchi paritapi juk wayñituta tusukuq karqa, P’isqukunataq misk’i khuyuypi paykuna pura atipakuspa Sapa paqarin tukuy puñuqta rich’achiq kanku.
Ñawpa kawsayqa sumaq kawsay karqa. ch’uwa yaku paramuspa ma ni imawan ch’alikuspa mallkikunata p’uturichirqa. Chhulla yakupis larq’a pampapi q’achuq laqhinpi
thapachakuspa sapa paqarin tukuy puriqta juq’uchaq karqa.
Ñawpa kawsayqa sumaq kawsay karqa, kunan kama tapukuni
Imaqtinchus inti tata kay kawsayta qhichuwanchiq
mamaqhuchata wanp’uspa tukuy q’inquta purispa
karu runa chayanuspa waq kawsayta apamunku.
Chayman pacha ñawpa kawsay wañurispa
waq kawsayta kicharparin musuq kawasay sutiyuqta.
Karuruna chayamuspa wiñanata jatunyayta apamunku.
Ruwachawan allwiyawan tukuy ima llamk’anawan wayrachata ch’ichichanku.
Parapis millay q’usñiwan chaqrukuspa qarpay yakuta q’arkuyachin.
Pampapis q’ara pampalla manapuni t’ikarinchu, ch’akiymanta laqrakuspa ma yurata p’utuchinchu.
Mayukunata ch’ichichanku.
Mamaquchapi q’ikyawiq sut’uyninwan challwakunata wañuchinku, Chay ruwacha q’usñiwantaj janaqpacha anqasmanta yanayapun. Chay q’usñipi intiq wach’in qhillayaspa ma utqhayta kutirinchu.
Chay raykutaq jallp’a junt’a q’uñiripun. Kay kawsayqa manaña ñawpajinachu.
ma parananpi paran, upyana yaku tukukapun , sumaq kawsaypis ujinayan
tarpuy jallp’ataq ch’akipun.
Jatunyaywan ruwachawan allwiyawan pacha muyu unqurparin, Kay unquyqa musuq unquy
Calentamiento global sutinku, Ama pacha wañunanpaq jallp’a junt’ata khuyana.
Sach’ararata k’utunamanta inkhanamanta pakana.
Mayu yakuta larq’a yakuta millay q’upa jich’anamanta jark’ana, Mayukunata pichaspa yakunta ch’uwayachina. Nilonmanta plastikunanta jallp’anchiqta jark’arina
Imata apanapaqpis ch’uspata wayaqata kutamata raphimanta k’uyumanta ruwakuna
Chay raphiqa chay k’uyuqa jallp’aq masin mana payta unquchinchu
Runakuna jallp’anchiqta wañunamanta jarq’arina, Wawakunapaq qhipa runa kawsaqkunapaq
Puquq jallp’ata suyarichina, Ñuqamchik jina llimphu wayrata ch’uwa yakuta riqsinankupaq.
Tata k’uychiwantaq janaqpachapi wiphalitanta warkhurikuspa Jaqay chhillchi paritapi juk wayñituta tusunankupaq.
Jatun tatayta uyarispa yakumanta pachamamaq unquyninmanta sumaqtapuni umachakuni
Puñuspapis tataypata k’amiyninta yuyarispa yakuwan musqurikuni


text:
Tawna sirk'a
Tawna sirk'a (Arteria) nisqaqa yawarta sunqumanta hawaman pusaq sirk'am, ñit'iysapa yawarniyuq.
Achka yawar ñit'iyraykum kay tawna sirk'a pirqankunaqa ch'illa sirk'apmanta aswan rakhum, sinchi aychayuqmi, llusp'i sinchi aycham.
Kurkupi yawrikunaman pusaq tawna sirk'api puka yawar nisqaqa wayaysapam (chhuhusapam, O2), surq'anman pusaq surq'an tawna sirk'apitaq yana yawar nisqa chimlasaysapa (CO2) yawarmi.
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tawna sirk'a.


text:
Yachachikuykunapa tukupaynin
“Iñiywan hinaspa pacienciawanyá Diospa promesan chaskiqkunapa rurasqanta ruraychik” (HEBREOS 6:12).
1, 2. ¿Imanasqataq chaylla kallpanchakunanchik astawan iñiyniyoq kanapaq? Rikchanachiyman hina rimarimuy.
¡MAYNA allinmi iñiyniyoq kayqa! Iñiymanta uyarispaqa chayllam piensanchik ancha allin kasqanpi. Iñiytaqa tupachichwanmi imatapas utqaylla ruwaywan. ¿Imanasqataq utqayman ruwananchik? Manaraq iñiyniyoq kaspaqa iñiyniyoq kanapaqmi utqaylla kallpanchakuna, iñiyniyoqña kaspapas hinallam utqaylla kallpanchakunanchik iñiyninchikpi allinta takyanapaq. ¿Imanasqataq astawan kallpanchakunanchik?
2 Kay rikchanachiypi piensariy, rupaypi puramente yakunayasqa richkawaq mana yakuyuq qalaypaq chunniq karu ñanninta. Yakuta tariruspaqa tomaykuspachá apakusqayki yakutaqa anchata cuidanki rupaywan mana waspirunanpaq. Kay tiempopiqa mana yakuyuq qalaypaq chunniqpi hinam tarikunchik mana iñiyniyoq runakunapa kasqanpi. Chaymi anchata kallpanchakunanchik iñiyninchikpi hinalla takyanapaq, mana chayqa yaku hinam waspirunman otaq chinkarunman. Yaku mana kaptinqa wañuruchwanmi chaynallataqmi iñiyninchik chinkaruptinqa manam atichwanchu Jehova Diospa amistadnin kayta (Rom. 1:17).
3. ¿Imaynatataq Jehova Diosqa yanapawanchik iñiyniyoq kanapaq? ¿Imakunatam chaypaqqa ruwananchik?
3 Diosqa yachanmi iñiyniyoq kayqa ancha allin kasqanta, yachantaqmi kay tiempopiqa iñiyninchikpi takyayqa sasa kasqantapas. Chaymi astawan iñiyniyoq kanapaq Palabranpi qellqachirqa payman sonqo iñiyniyoq runakunamanta. Apostol Pablopa qellqasqanwanmi kaynata kallpanchawanchik: ‘Aswan iñiywan hinaspa pacienciawan Diospa promesan chaskiqkunapa ruwasqantayá ruwaychik otaq qatikuychik’, nispa (Heb. 6:12). Jehova Diospa organizacionninpas kallpanchawanchikmi kay libropi yachamusqanchikman hina Diosman sonqo runakunapa iñiyninkuta qatipakunapaq. ¿Imatataq chaypaqqa ruwananchik? Punta kaq: hinallam kallpanchakunanchik iñiyninchikpi takyanapaq, iskay kaq: hamuq tiempopi Diospa promesankuna cumplikunanpim yuyaymananchik.
4. ¿Imatam Satanasqa ruwarun runakunapa iñiyninwan? ¿Imanasqam Satanastaqa mama manchakunanchikchu?
4 Astawan iñiyniyoq kanapaqyá hinalla kallpanchakusun. Iñiyniyoq kayninchiktam yanqacharuyta munan kay pachapi kamachiq Satanas. Paymi allpantinpi yaqa lliw runakunapa iñiyninta chinkarachin. Iñiyninchikpi hinalla takyanapaqpas manam facilchu. Satanasqa ñoqanchikmanta aswan atiyniyoqmi, ichaqa manam manchakunanchikchu. Atichwanmi iñiyniyoq kaytaqa chaynataq hinalla iñiyniyoq kanapaq kallpanchakuytapas. Jehova Diosqa cheqap iñiyniyoqkunapa amistadnin kaytam munan. Paypa yanapayninwanqa Satanas Diablotam atipasun, manam karunchawasunchu Diosninchikmantaqa (Sant. 4:7). Iñiyninchikta Satanas mana chinkarachinanpaqmi hinalla kallpanchakunanchik astawan iñiyniyoq kanapaq hinaspa tukuy sonqonchikwan Jehova Diospi confianapaq. ¿Imaynata chayta ruwachwan?
5. ¿Imaynatam ñawpa tiempopi Diosman sonqo runakuna iñiyniyoq kayta atirqaku?
5 Diosta serviqkunaqa manam iñiyniyoqñachu nacerqaku. Iñiyniyoqqa karqaku Jehova Dios chuya espiritunwan yanapaptinmi (Gal. 5:22, 23). Paykunaqa Diospa yanapaynintam mañakurqaku, Diosñataqmi mañakusqankuman hina iñiyninkupi kallpancharqa. Ñoqanchikpas Jehova Diostayá mañakusun chuya espiritunwan yanapawananchikpaq, payqa qowasunmi mañakusqanchikman hina kawsaptinchikqa (Luc. 11:13). Ichaqa, ¿imatawanraqtaq ruwachwan?
6. ¿Imaynatam astawan yanapachikuchwan Diosman sonqo runakunamanta yachaspa?
6 Kay libropiqa Diosman sonqo wakin runakunapa iñiyllankumantam yacharunchik. Bibliapiqa astawanraqmi kachkan (leey Hebreos 11:32). Allinmi kanman sapallanchikpi estudiaspa paykunamanta sumaqta yachayqa. Sapa willakuymantam yachanapaq kachkan achka yachachikuykuna. Yanqa-yanqallata leespaqa manachá atisunchu paykuna hina iñiyninchikpi takyaytaqa. Diosman sonqo runakunamanta yachasqanchikwan vidanchikpi yanapachikunapaqqa paykunamantam qellqanchikkunapi maskaspa allinta yachananchik imay tiempopi kawsasqankumanta. Chaynata estudiaspaqa paykunamantam astawan yachasun ‘ñoqanchik hina sentimientoyoq’ kasqankumanta (Sant. 5:17). Chaywanqa yachasuntaqmi ima sasachakuywanpas imayna sientekusqankumanta.
7-9. a) ¿Ima ninmankutaq ñawpa tiempopi Jehova Diosta serviqkunaqa kay tiempopi yupaychanankupaq niptinku? b) ¿Imata ruwaspam iñiyninchikpi allinta takyasun?
7 Chaymantapas iñiyninchikpim allinta takyasun Jehova Diospa kamachiwasqanchikkunata kasukuspa. Chaymi Biblia nin: ‘Iñiyninchikqa manam valenchu allin kaqkunata mana ruwaptinchikqa’, nispa (Sant. 2:26). Ñawpa tiempopi Diosta serviq runakunaqa mayna kusikuywanchá kasukunmanku karqa kay tiempopi Jehova Diospa kamachisqankunataqa.
8 Piensariy kaypi, ima ninmantaq karqa Abraham kaynata payta niptinku: “Kunanmantaqa Jehova Diostam yupaychanki iñiqmasikikunawan kuska sumaq Salonkunapi chaynataq hatun asambleakunapi, manañam rumimanta ruwasqa altarkunapiñachu Diostaqa yupaychanki”, nispa. Payqa, maynatachá kusikunman chayta uyarispan hinaspa ñawpa tiempomantaraq Diospa prometesqankuna imayna cumplikusqanmanta yachaspan (leey Hebreos 11:13). Otaq Eliasta kaynata ninmanku: “Baal taytacha yupaychaqkunata wañuchinaykimantaqa chaynataq Diosta qepanchaq gobernantepa sasachasqan tarikunaykimantaqa wasin-wasinta rispañam Diospa allin noticianmanta willakuspa runakunata consuelanki chaynata suyakuyniyoq kanankupaqpas yanapanki”, nispa. Mana iskayrayaspankuchá paykunaqa tukuy sonqonkuwan chaylla kasukunmanku karqa.
9 Chaynaqa iñiyninchikpi hinalla takyanapaqyá kallpanchakusun ñawpa tiempopi Diosman sonqo qarikuna chaynataq warmikuna imayna servisqankuman hina Diosta servispa. Chaynata ruwaptinchikqa kay libropa yachachikuyninkunapa qallariyninpi yachamusqanchikman hinam paykunaqa amistadninchik hina kanqaku. Chaymantapas kawsarimuptinkum paykunawanqa astawanraq amistadta armasun.
10. ¿Imamantam kusikusun sumaq huertayasqa Allpa pachapiqa?
10 Suyakuyninchikpim hinalla hapipakunanchik. Diosman sonqo runakunaqa Jehova Diospa prometesqankuna cumplikunanpim suyarqaku. ¿Chayna suyakuyniyoqchu ñoqanchikpas kanchik? Piensariy, ¡mayna kusikuypaqchá kanqa Diosta serviq runakuna kawsarimuptinku chaskiykuyqa! (Leey Hechos 24:15.) ¿Ñachu piensarunkiña imakunamanta tapunaykipaq?
11, 12. ¿Imakunamantam kawsarimuptinku tapuwaq? a) Abelta. b) Noeyta. c) Abrahamta. d) Rutta. e) Abigailta. f) Esterta.
11 Ichapas Abelta tapuwaq tayta-maman imayna kasqankumanta otaq Eden huertaman yaykunapaq sitiota cuidaq querubinkunawan rimasqanmanta. Noeytaqa yaqapaschá tapuwaq ichapas nefilim hatunkaray runakuna manchakusqanmanta otaq arcapa ukunpi huk watapuni animalkunata imayna cuidasqanmantapas. Abrahamtaqa tapuwaqpaschá Ur llaqtata imayna sonqowan saqesqanmanta otaq cheqaptachu Jehova Diosmanta Sem yachachirqa.
12 Ñawpa tiempopi Diosman sonqo warmikunatapas yaqapaschá tapuyta munanki. Ichapas Rutta tapuwaq Jehova Diosta servinanpaq ima kallpanchasqanmanta. Abigailtañataq tapuwaq Davidta yanapasqanmanta qosan Nabalman willay manchakusqanmanta. Estertawan Mardoqueotañataq ichapas tapuwaq judiokuna librasqanku qepata vidanku imayna kasqanmantapas.
13. a) ¿Imakunamantam ichapas tapuwasun Diosman sonqo runakuna kawsarimuspanku? b) ¿Munankichu ñawpa tiempopi Diosman sonqo runakuna reqsiykuyta?
13 Paykunapas tukuytachá tapuwasun. ¡Mayna kusikuywanchá willasun tukupay tiempo imayna kasqanmanta hinaspa sasachakuykuna kaptin Dios llaqtanta imayna yanapasqanmantapas! Paykunaqa, ¡maynatachá kusikunqaku Diospa lliw prometesqankuna imayna cumplikusqanmanta yachaspankuqa! Chaymantapas paykuna kawsarimuptinkuchá reqsiykuspanchik anchata kusikusun. Ichaqa chay tiempo chayamunankamayá iñiyninkupi yuyaymanasun. Iñiyninkuta qatipakuspaqa paykunawan kuskam wiña-wiñaypaq Jehova Diosta servisunchik.


text:
Ernesto Zedillo
Ernesto Zedillo Ponce de León sutiyuq runaqa (* 27 ñiqin qhapaq raymi killapi 1951 watapi paqarisqa Mishiku llaqtapi – ), huk Mishiku mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku qarqan.
1994 watamanta 2000 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.
Taytan: Rodolfo Zedillo Castillo; Maman: Martha Alicia Ponce de León.
Warmikuna: Nilda Patricia Velasco.
Churinkuna: (5) Ernesto, Emiliano, Carlos, Nilda Patricia wan Rodrigo..
Alma materː Mishikupa IPN wan Yale Yachay Sunturnin.
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ernesto Zedillo.


text:
Fernão de Magalhães
Fernão de Magalhães (kastilla simipi: Fernando de Magallanes) sutiyuq runaqa (* 1480 paqarisqa Ponte da Barca; † 17 ñiqin ayriway killapi 1521 watapi wañusqa Cebu wat'api) purtuyis hatun wamp'u pusaq, tariykuqpas karqan, Ispañap qhapaqninkunapaq wamp'uq. Ñawpaq tiksimuyu iruru puriyta pichqantin wamp'unwan qallarispa, manas tukuchirqanchu, maqanakuypi Cebu wat'api wañuchisqa kaspa. Hukllas wap'un - Victoria ("atipay") sutiyuq - Ispañman kutimurqan. Chaymantaqa Antonio Pigafetta sutiyuq masinsi willarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fernão de Magalhães.
- Biografía de Magallanes
- Tripulación de la Expedición de Magallanes — Elcano
- Primera circunnavegación a la Tierra. Crónica de una odisea
- Relazione del primo Viaggio intorno al Mondo, por Antonio Pigafetta, crónica radio en 15 episodios. Ransis simipi, Pigafetta-p qillqasqanmanta t'ikrasqa. CD-MP3.


text:
Kunturillu mayu
Kunturillu mayu (Condorillo, Kunturillo)[1] icha Rocha mayu nisqaqa, Capitán Martín de la Rocha sutiyuqmanta sut'ichasqa, Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, juk 115 km suni mayum. Pukyunmi Quchapampa wallapi, yaku tinkuqmi Tapaqarimanta Tintayamantawan, Sakawa llaqtap antinpi. Tinkun Arqi mayuwan.
LlaqtakunaLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
Kunturillu mayu (chawpipi, lluq'imanta pañakama), Killaqullu llaqtapi
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
PukyukunaLlamk'apuy
- ↑ cocha-banner.org Walter Sánchez, INIAM, Universidad Mayor de San Simón, Cultural Corner - The River Rocha or Kundurillu


text:
Sutirimana
Simi kamachiypitaq suti icha sutirimana (kastilla simipi: sustantivo, latin simimanta: substantivum) nisqaqa imatapas, ima kaqtapas sut'ichaq rima layam.
Huklla yupa (Sapaq yupa) - Achka yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Singular - Plural)
Rikch'ayrimana + Suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikch'ayrimanaqa huk rimaykunapi - ahinataq qhichwa simipi, aymara simipi, nawa simipi, inlish simipi, aliman simipi, grigu simipi, rusu simipi - sutirimanap ñawpanpim; hukkunapitaq - ahinataq latin simipi, kastilla simipi huk romanu simikunapipas, pulaku simipi - sutirimanap qhipanpim.
Huklla yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achka yupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kapuy k'askaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay kapuy k'askaqkunaqa kastilla simipi manam kanchu, chay rimaypi kapuy rimakunam kan.
Kapuy k'askaqkunaqa huk k'askaqkunap ñawpanpi yapakun.
Hina k'askaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chay hina k'askaqkunaqa kastilla simipi manam kanchu, chay rimaypi hina rimakunam kan.
Sutip phatmakuynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Clasificación del sustantivo)
Mana chanin suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay ukhupiqa tarikunku.
- Pillpintu Mariposa
- Q'inti Picaflor
- Ninakuru, Pichinkuru Luciérnaga
- Pachak chaki Cienpies
- Uru Araña
- Apasanka Tarántula
- Qampu Tarántula Felpada
- Uru millu Araña Venenosa
- K'anka Gallo
- K'alla Loro
- Mach'aqway Culebra
- Sach'achakuna Arbustos
- Qurakuna Yerbas
- Millay qura Mala yerba
Achka-achkamanta sutichasqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mana yuyay atina suti[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chanin sutichaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama Uqllu
- Ullantay
- Husilu (Joselo)
- … etc.
Rikuy hap'iy atina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykuna kanku:
Mana rikuy, mana hap'iy atina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Phatman-phatman sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Saphi hina sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykunaqa kanku haqay sutikuna imaynapipas rimakullan, qhawarichiy …
Achka sutiwan sutichaq[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaykunaqa sapanqa suti puririn ashkha ashkhaman.
qhawarichiykuna…
- Hampina wasi
- … kanraq.
Huk rimaykunamanta hamuq sutikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
(Sustantivos que derivan de otras palabras)
- Sutimanta hamuq (Sustantivo Nominal)
- Simichaqmanta ranpaqninmanta hamuq (Sustantivo Derivado de un Adjetivo)
- Sutiq simichaqmanta hamuq (Sustantivo derivado de un verbo)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Bolívar marka
Bolívar marka (kastilla simipi: Provincia de Bolívar) nisqaqa huk markam Ikwadur mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waranta llaqtam.
Kay markaqa Simón Bolívarmantam sutichasqa.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis kitinmi kan, isqun llaqta kitilli 21 chakrapura kitillipas.
Pukyu: [1]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Bolívar markapiqa Waranka Kichwa runakunam tiyanku. Paykunaqa aswanta kay kitikunapi kawsanku: Waranta kiti, Chillanes kiti, Chimpu kiti, Echeandía kiti, San Miguel kiti, Kaluma kiti.[2]
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Chimpurasu nina urqu (Chimpurasu markapi)


text:
Caterina da Siena
Santa Caterina da Siena, (kastilla simipi: Santa Catalina de Siena), Caterina Benincasa sutiyuq warmiqa (* 25 ñiqin pawqar waray killapi 1347 watapi paqarisqa Siena llaqtapi - † 23 ñiqin ayriway killapi 1380 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq kathuliku santas qarqan.
30 ñiqin ayriway killapi Santa Catalina raymi p'unchawninmi.
Taytan: Jacopo Benincasa; Maman: Lapa Piagenti (o Piacenti)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Catalina de Siena.
- Vita Santa
- Libro della divina dottrina
- Sito dei caterinati


text:
Alaj ruk'aslem ri Firefox chuqa' k'o rik'in Mozilla, akuchi' majun ch'akoj rojqan, ri yeruch'ojij taq ruch'ojib'al pa k'amab'ey, eruchajin ri to'onelal taq nimamoloj chuqa' nub'än chi tapon pa kiq'a' konojel ri K'amaya'l chijun ri ruch'akul.
Xnuk' ri Firefox ruma k'ïy achoq uma. Ri ri' nuq'ajuj chi yojtikïr niqasamajij ri man yetikïr ta nikib'än ri ch'aqa' chik, achi'el kinuk'ik ch'aqa' chik taq tikojil chuqa' taq b'anikil ri man e'ewan ta. Niqato' ri ach'ojib'al richin ichinanem rik'in samajib'äl achi'el ri ichinan okem pa K'amaya'l rik'in Chajinïk chuwäch Ojqanïk.
Niqana'ojij chi kichin ri winaqi' ri K'amaya'l, man richin ta ch'akoj. Jun jaloj kik'in ch'aqa' chik taq nimamolojri'ïl, man yeqak'ayij ta ri taq atzij. rat awetaman naya' q'ij achike yetikïr yetz'eto ri runatab'al akanoxik chuqa' awokem pa k'amaya'l. ¡Cha'oj — toq k'o jun raxinäq K'amaya'l, nawïl xab'akuchi'!
Rik'in ri yeqato' ri taq ach'ojib'al pa k'amab'ey, chuqa' eqachapon chi kowil ri kuchuq'a' ajto'onel nimamoloj toq yojsamäj kik'in qachib'il chijun ri ruwach'ulew richin yeqachilab'ej utziläj taq samaj richin raxnaqil ri K'amaya'l. Ruma ri' toq rat nacha' ri Firefox chuqa' röj yatqacha'.


text:
Chakrarahu
Chakrarahu, Chakra rahu, Chakra Rahu (Chacrarraju),[1] Shaprarahu, Shapra rahu, Shapra Rahu icha Shaprarasu (Shapraraju) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Qaras distritupi, Yunkay pruwinsyapipas, Yanama distritupi, Yunkay distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 6.112 mitrum aswan hanaq.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Parun qucha Garcilaso rahuwan (chawpi); paña: Chakrarahu rit'i urqup kinraynin
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Artisunrahu
- Chawpikallki
- Llankanuku quchakuna
- Pisqu
- Parun qucha
- Waskaran
- Wantuy
- Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Instituto Geográfico Nacional, Perú


text:
Carl Gustav Jung
Carl Gustav Jung sutiyuq runaqa (26 ñiqin anta situwa killapi 1875 watapi paqarisqa Kesswill llaqtapi - 6 ñiqin inti raymi killapi 1961 watapi wañusqa Küsnacht llaqtapi), huk Suwisa mama llaqtayuq nuna yachaqsi, ankucha yachaq, yachay wayllukuqpas karqan, Sikuanalisis nisqap kamariqninsi.
Warmiː Emma Rauschenbach.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Carl Gustav Jung.


text:
Federico García Hurtado
Federico García Hurtado de Mendoza sutiyuq runaqa, icha Fico García ( * 29 ñiqin tarpuy killapi 1937 watapi paqarisqa Qusqu llaqtapi - † 23 ñiqin kantaray killapi 2020 watapi wañusqa Limaq llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq qillqaq wan kuyu walltay pusaq runam qarqan.
Warmi: Pilar Roca. Churinkuna: Federico wan Silvia.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- El paraíso del diablo.
- Piel de fuego
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuntur wachana (1977)
- Laulico (1980)
- La leyenda de Melgar (1981)
- Tupac Amaru (1984)
- La lengua de los zorros (1992)
- La yunta brava (2000)
- El forastero (2002)
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Federico García Hurtado.


text:
Ancha yupaychana qelqaqqa, paqarirqan Limapi 7 febrero killapi, 1833 watapi; chaypachan suyunchis ukhupi, wallakunaq mana kasukuspa ankallikuyninkuna apakusharqan, imakunan mana allinchu karqan llaqtaq allin thakpachapi kawsananpaq.
Taytamamanmi karqanku, Pedro Palma hinallataq Dominga Sorianopas; manaraq sawasqa kashaqtinkus paqarimusqa. Qhepa p’unchaymanñas legitimasqa kasqa.
Tayatansi misti kasqa, pay kikinpa reqsikusqan hina. Qaqapanpamantas kasqa (Cajabamba) Qaqamarkamanta (Cajamarcamanta) pis Limaman hamusqa qhatupi llank’aq.
Mamansi kasqa Cañete llaqtamanta, sirk’antas phawaq, indio yawar hinallataq español yawarpas africanowan taqrusqa.
Noel yachaywasimansi risqa, hinallataq, Orengomanpas, Convictorio de San Carlosmanpas.
1848 watapis qallarisqa qelqaq hina, “La bohemia de mi tiempo” nisqa ayllumansi hukllakusqa.
Qallarisqaqa harawita qelqaspas, hoq panta sutikunawan. Hinallataqsi hoq Lima mit’awakunapi qelqasqa –yaqa llapankus mana unay kawsayniyoq kasqaku.
1849 watapis ñawpaq ñeqen Dramanta qelqasqa. Imas mana hayk’aqpas qayllachakusqachu; ichaqa allintas limañokuna chay rayku reqsikusqaku; 1858 watapis manaña teatrota qelqapusqachu.
Chaymantas histórico t’aqapi qelqasqa, chaypin kashan “Corona patriótica” (1853) qelqariman. Qhepamantaqsi imaymanawan tupaqkunamanta qelqallasqataq, kay qelqakunas, Tradiciones Peruwanakunaq muhun kashanman.
1853 watapis hukllanakusqa “Cuerpo Político de la Armata Peruana” nisqa aylluman, kinsa ñeqen oficial hina, chaysi llank’asqa qoleta “Libertadpi”, “Almirante Guisse bergantinpi, “Rimaq transportepi”, hinallataq “Loa” vaporpipas.
1857 watapis chay ayllumanta t’aqasqa kasqa, General Ignacio Vivancota ankallikuyninpi qatisqan rayku, pin ankallikusqa Ramón Castillaq hayun; ichaqa aswan chaniyoq yanapakuyninsi ruwakusqa 1860, José Galvezpa wasinta haykuyta munaspa mana atiyninku; kaytaqa ruwasqaku: civilkunas hinallataq wallakunas, pikunan kasqaku “liberal” yuyayniyoq.
Ankallikuyninkuq mana llalliyninwantaqsi, Palma qarqosqa kasqa Chile suyuman; hinas 1860 watapi Valparaisoman chayasqa.
Chay llaqtapis literatura tarpuy wasikunaman risqa, hinallataq “Sociedad Amigos de la Ilustración” nisqa ayllumanpas hukllakusqa.
Hinallataqsi yanapasqa “Revista del Pacíficota”, chay qhepanman “Revista de Sudamericatapas”, kay qhepamantas kasqa qelqa umalliqnin. Agosto killapis, 1863, Peru suyupi ”anmistíata” qokuqtin, Susyunchisman kutinpusqa.
Julio killapis, 1864 watapi Parápi Consul hina kamachasqa kasqa, wikch’uyukusqas kay llank’ayta, aswansi mañakusqa samayta, Europata rinan rayku.
Huk wata qhepatas Perúman kutinpusqa, Perú Españawan seqachinakuypi, hinas Callaopi awqanakuyman haykusqa 2 púnchay mayu killapi 1866 watapi, José Galvezpa yanapaqnin hina.
Qhepa watanmansi haykullasqataq coronel José Baltaq ankallikuyninman. Kay qhepa runa, Perú suyu umalliqman chikllukusqa kaqtintaqsi, secretario particularnin kasqa.
Presidente Balta sipisqa qaqtintaqsi, 1872 watapi. Palma karunchakapusqa wiñaypaq politikamanta; hinas literaturallapaq kawsaynin kasqa. Chay watas llaqtaman qayllachasqa ñawpaq ñeqen Tradicionninkunata.
1879 watapis, Chilewan awqanakuy qallarishaqtin, Ricardo Palmaqa, ña allin reqsisqa qelqaqña kasqa, español simi pachapi; qelqayninkunas allin reqsisqa revistakunaman chayasqa.
1881 watapis, yanapakusqa Miraflores amachakuypi, Reducto Nº 2, nisqapi, coronel Ramón Ribeyroq kamachin hina. Chay pachan chilenokuna Miraflores balnearopi wasinta ruphachisqaku. Chaypin llapan qelqarimankuna ruphapusqa; “Los marañones” novelanpas hinallataq “Memorias del Gobierno de Baltapas”.
Chilenokunan wañuchirqanku mana wallakunatachu aspas llaqta runakunatawan, hinan apakurqan wañuy, suwakuy, ruphachiy ima; chay llaki raykun Buenos airesta ripuyta yuyaykurqan; “La Prensa de Buenos Aires”, nisqa mit’awaq dueñonmi munachirqan, aylluntin Buenos Airesman astakuyninta “redactor literario” hina llank’ananpaq.
Chay pachallataqmi, Peru suyu kamachikuq Miguel Iglesias arichachirqan Biblioteca Nacional de Perú, director kananpaq; kay bibliotecan q’ala thumichisqa kasharqan, awanakuypa hamun hina.
Kaypi llank’ayninmi ancha allin reqsisqa karqan, mana bibliotecapaq qolqe kasaqtinmi, mana imamanta hoqmanta hatarichirqan.
Ancha reqsisqa kayninta muhunchaspan, kay pachapi ancha chaniyoq qelqaqkunamanta qelqarimankunata mañakurqan, chaykunawansi bibliotecata hoqmanta hatarichisqa. Chay raykun sutiyarqanku: “Uskha bibliotecariota hina”.
28 p’unchay julio killapi 1884 watapin, Palma, Biblioteca Nacional del Perúta hoqmanta hoqmanta kicharqan; 1912 watakaman umallirqan biliotecata; Perusuyu kamachikuqwan seqachinakuy kasqan raykun Palma mit’asqa kasqa, qelqaq Manuel Gonzalez Pradawan, pin ñawpa p’unchaykunamanta pacha Palmaq awqan kasqa.
Bibliotecario hina llank’ayninmantan karunchakurqan, ichaqa kay pachapi allin reqsisqa literatoñan karqan; astakurqanmi Mirafloresman, mapin kawsarqan wañuynin pachakama. Wañupurqanqa 6 p’unchay octubre killapin 1919; Ministro de Estado hina yupaychaywanmi p’anpasqa karqan.
Ricardo Palmaqa, hispanoamericano pachapi, “romantisimo peruano” hinan ancha allin reqsisqa. Qespisqa yuyaykuyniyoqmi karqan, hinallataq literaturapi mosoq kamaynikunayoq.
Harawiku hinaqa, europea romántica mayutan qatirqan, maypin tarikusharqan: José Zorrilla, “ensayista” alemán Heirich Heine, francés Victo Hugo hinallataq Lord Byrontapas.
Género Literario nisqapiqa, mast’arirqan Harawikunata (1855), Armoníasta. Libro de un desterradota (1865), Pasionariasta (1870), Verbos y gerundiosta (1877), hinallataq t’ikrarqan Enrique Heineta.
Poesías nisqa qelqarimapitaqmi (1887) mast’arirqan yaqa llapan harawi kamayninkunata, "La bohemia limeñata” 1848 watamanta 1860 watakama. “Confidencias literariasta". Qhepa p’unchaykunamantaq “San Martín” harawinta mast’arirqan (1890). “Filigranas”, “Aguinaldo a mis amigos” nisqa qelqarimanmi karqan qhepa kaq (1892 watapi).
Hinallataqmi “Lira Americana” nisqapi huñurqan. Aswan allin peruano, chileno hinallataq boliviano harawikunaq harawinta 1865 watapi.
Historico llank’aypin tarikushan Anales de la Inquisición de Lima (1863), “Monteagudo y Sánchez Carrión”, “Páginas de la historia de la independencia” (1877), hinallataq “Refutación a un compendio de historia del Perúpas” (1886).
Academia Peruana de la Lengua, nisqa umalliqmi karqan, chaypin anchata llank’arqan, 5 punchay mayo killamanta pacha (1887), aswantaqa (Mosoq simikunatawan Amerikapi paqariq simikunatawan) Real Academiaman qayllachayninpi (1897) imakunan rikhurishan “Anales de la Academia Correspondiente de la Real Española en el Perú” nisqapi. “Neologismos y americanismospi”, “Papeletas lexicográficaspi” qelqa rimanpi rikhurishan mosoq simikunata Academiaq reqsikunanpaq (1896). “Recuerdo de España (1898) maytan literatonchis rirqan 1892 watapi, imatan hoqmanta mast’arikurqan “Recuerdos de España” nisqa umalliqniyoq, “La bohemia de mi tiempoq ñawpanta (1899).
“Tradiciones Peruanastaqa” Palmaqa qelqasqa mañaraq Chileman qarqosqa qashaspas 1860 watapi. Ichaqa mast’arirqan chayraq 1872 watapi. Chaymantaqmi qatirqan “Tradiciones”. Iskay ñeqen qatiq 1874 watapi. Kinsa ñeqenta 1875 watapi, Tawa ñeqentataq 1877 watapi. Pisqa ñeqenta 1883 watapi. Soqta ñeqenta kasqan watallapitaq (1883), “Ropa vieja”, nisqata (1889), hinallataq “Ropa apolillada” 1891 watapi.
Buenos Airespin (1890) mast’arirqan ñawpaq ñeqen edicionta, hinallataq Españapipas “Tradiciones peruanas” umalliyoqta (1893-1896).
Qhepa watankunamantaq wast´arikurqan “Tradiciones y Artículos históricos” (1899), “Cachivaches” (1900). “Mis últimas tradiciones peruanas y cachivachería” (1906). “Apendice a mis últimas tradiciones peruanas” (1910), wañupusqan qhepatataqmi “Palma de la juventud” nisqata (1921 watapi).
“K’uchukuyniytan mast’ariyta munani universidad ayllunchisman, hamawt’anchiskunaman, llank’aqninkunaman, yachaqninkunaman, hinallataq kay yachaywasimanta lloqsiqkunamanpas, mink’akuykichismi kallpachakuspa hamuq watakunaman aswan hanayman thaskirinanchispaq”.
Iván Rodríguez Chávez
Rector URP
Nº 040-2016 Kamachikuywanmi, SUNEDO Consejo Directivo, 40 programanchiskunata allinta sut’inchaspa, “Licenciamintonta” mast’arin Universidad Ricardo Palmaman; maypin kay “carrerakunamanta” aswan chaniyoq kanku: Medicina, Ingeniería ima, imakunan ña “internacional creditasqaña” kanku.
Kay reqsikuymi churawanchis, 9 Hatun Yachasywasikunatawan kuska, ñawpaq ñeqenpi, pikunan “licenciamientonta” Perú suyunchispi aypanku. Chay raykun umalliqninchis Rector Iván Roguíguez Chávez, periodistakunaq tapukuyninman, kutichin, imapin rikuchin tukuy ima allin ruwasqankunata.


text:
Marcelo Vieira
Marcelo Vieira da Silva Júnior icha Marcelo sutiyuq runaqa (* 12 ñiqin aymuray killapi 1988 watapi paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi - ) huk Brasil Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.
Taytan: , Maman: .
Warmi: Clarisse Alves.
Churinkuna: Enzo Gattuso Alves Vieira.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Brasil)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2018
- Roberto Carlos
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Marcelo Vieira.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Marcelo Vieira.
- Uficial qillqa web


text:
E-chaski
E-chaski (inlish simipi: e-mail) nisqaqa antañiqiqwan qillqasqa, antañiqiq llikanta icha internet nisqanta kachasqa apaqillqam.
Kay hinam e-chaskiqa allichasqam:
- E-chaskip uman
- From: - Kachaq (e-chaski imamayta: huk_suti_1@tantanakuypa_sutin_1)
- To: - Chaskiq (e-chaski imamayta: huk_suti_2@tantanakuypa_sutin_2)
- Cc: - Huk chaskiqkuna
- Bcc: - Mana rikunapaq huk chaskiqkuna
- Subject: - Yuyancha (imamanta willasqa)
- Date: - P'unchaw, pacha (rurasqap pachan)
- E-chaskip kurkun
- Kurkupi willanakunatam qillqanchik.
- Attachment: Yapasqa, MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) nisqa tantari qillqawan t'ikrasqa


text:
La Rivera munisipyu
La Rivera (kastilla simipi: La Rivera) nisqaqa huk ñiqin munisipyu, Puerto de Mejillones pruwinsyapi, Uru-Uru suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Rivera llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Challani - Kimsa Krus (Tres Cruzes) +5.300 m - Llamiraya
- Mayukuna:
- Quchakuna:
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Huk kantunmi kan: La Rivera kantun.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
La Rivera munisipyupiqa kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Siparaya (Sawaya pruwinsyapi)
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
Urmamuq yakukuna
Urmamuq yakukuna nisqaqa phuyumanta, wayra pachamanta allpaman urmaykuq yakukunam.
- Para nisqaqa phuyumanta urmaykuq sut'ukunam.
- Rit'i nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku umiñachakunam.
- Chikchi nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku rump'ukunam.
- Sulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa yakuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas yaku sut'u tukukuq.
- Chhulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa chullunkuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas chullunku umiñacha tukukuq.


text:
Enrico De Nicola
Enrico De Nicola sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin ayamarq'a killapi 1877 watapi paqarisqa Napoli llaqtapi - † 1 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi wañusqa Torre del Greco llaqtapi) huk Italya mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.
Taytan: Maman: .
Yachay wasi: Liceo classico Antonio Genovesi.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Enrico De Nicola.


text:
Manqus distritu
Mankuq distritu icha Manqus distritu (kastilla simipi: Distrito de Mancos) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Yunkay pruwinsyapi, Anqash suyupi. Uma llaqtanqa Mankuq llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Distritupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piruwpi pruwinsyakuna distritukunapas: Yupaykuna (INEI)
- Saywitu: Yunkay pruwinsya / Qarwa pruwinsya pdf


text:
Qimis munisipyu
Qimis munisipyu (kastilla simipi: Municipio de San Pedro de Quemes) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chinchay Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qimis (San Pedro de Quemes) llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Aswan hanan urqukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta mama indihina runakunam, 45,0 % Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qimis munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Ch'usaq yupay
Ch'usaq, kichwapi illak nisqaqa mana ima kaqtapas niq yupaymi. Yupay sanampanqa 0.
0 imapas icha "ch'usaq" imapas nisqaqa mana imapas niyta munanmi.
{} = pa yupaynin.
Mayqan yupapis katsun x, tsaypita yarqun
Ch'usaq ima yupayman yapasqaqa chay yupaymi kakun: .
Ch'usaq ima yupaymanta qichusqaqa chay yupaymi kakun: .
Ch'usaqwan ima yupaypas mirasqaqa ch'usaqmi tukukun: .
Manam saqillanchu ch'usaqwan rakiy: .
Huqmi lluqsin hatarisqa
Hukwan (1) ch'usaqllawan (0), llapan yupaykunata atinchik qillqayta.


text:
23 YACHAQANA
Perdonayta yachakorqa
1. ¿Imaraykutaj Pedro manchay llakisqa kasharqa?
PEDROQA, imaynatachus Jesús chay kutipi payta qhawasqanta ni jaykʼaj qonqapunmanchu karqa. Ruwasqanwan Jesusta llakichisqantachus chayri phiñachisqantachus, ¿Jesuspa uyanpi reparanmanchu karqa? Mana yachanchejchu imaraykuchus Bibliaqa kayllata nin: “Chantá Señorqa kutirikuspa, Pedrota qhawarerqa”, nispa (Luc. 22:61). Chay kutipiraj Pedroqa manchayta pantaykusqanta reparakorqa. Jesuspa nisqantaj juntʼakorqa, imaraykuchus Pedroqa, imatachus mana ruwasajchu nisqanta ruwarqa: Yachachejninta qhesacharqa. Chayrayku Pedroqa manchay llakisqapuni kasharqa.
2. ¿Imatataj Pedro yachakorqa, imaynatataj ruwasqan yanapawasunman?
2 ¿Apóstol Pedro perdonta tariyta atinmanchu karqa? Arí. Pedroqa jatun creeyniyoj kasqanrayku, pesachikuspa pantasqanta allincharqa, ajinamanta Jesuspa perdonninta tarerqa, wajkunatapis perdonayta yachakorqa. Noqanchejpis perdonayta yachakunanchej tiyan. Apóstol Pedroj pantasqanmanta yachakuytaj mayta yanapawasunchej.
Maytaraj yachakunan karqa
3, 4. 1) ¿Imatataj Pedro, Jesusta taporqa, chantá imatataj ichá yuyasharqa? 2) ¿Imaynatá Jesús, Pedrota reparacherqa jaqay tiemponmanta runas jina yuyashasqanta?
3 Sojta killa ñaupajta Capernaumpi kashaspa Pedroqa, Jesusta taporqa: “Señor, wawqey contrayta juchallikojtenqa, mashkha kutitataj juchasninta perdonasajri? Qanchis kutitachu?”, nispa. Qanchis kutita nispa ichapis, may khuyakuyniyoj kasqanta yuyakusharqa, imaraykuchus jaqay tiempopi religionta kamachejkunaqa kinsa kutillata perdonana kasqanta yachachej kanku. Jesustajrí kuticherqa: “Noqa niyki: Mana qanchis kutillatachu; astawanqa, qanchis chunka kuti qanchiskamaraj”, nispa (Mat. 18:21, 22).
4 Chayta nispaqa, pillapis ima sajratapis ruwawasqanchejmanta mana yuyarikunallanchejtapunichu yachachisharqa, manaqa ashkha kutita perdonananchejta yachachisharqa (1 Cor. 13:4-6). Jesusqa, Pedrota reparachiyta munarqa chay tiempopi runas jina yuyashasqanta, imaraykuchus chay runasqa, pillapis ima sajratapis ruwasqanmanta yuyarikullajpuni kanku. Chaywanpis cheqa cristianosqa, pillapis contrankuta ima sajratapis ruwasqanmanta qonqapuspa, ashkha kutista perdonanku (1 Juan 1:7-9 leey).
5. ¿Maykʼajtaj perdonay may allin kasqanta reparanchej?
5 Pedroqa, mana imatapis Jesusman kuticherqachu, chaywanpis Jesuspa nisqan, ¿sonqonman chayarqachu? Wakin kuteqa, perdonanawanchejta necesitasparaj, wajkunata perdonay may allin kasqanta reparanchej. Chaytaj Pedroj kausayninpi rikukorqa. Pedroqa, Jesús wañupunan pʼunchay ñaupaj chʼisin ashkha kutispi Jesús perdonananta necesitarqa.
Jesusqa ashkha kutispi Pedrota perdonarqa
6. Llampʼu sonqo kayta apostolesninman Jesús yachachishajtin, ¿imatá Pedro nerqa, chantá imaynatá Jesús kuticherqa?
6 Jesusqa, chay chʼisillatawanña runa jina kausanan karqa. Discipulosninmantaj maytaraj yachachinan karqa. Chay chʼisi discipulosninpa chakisninta mayllaspa, llampʼu sonqo kayta yachacherqa, imaraykuchus kamachislla chakista mayllaj kanku. Chayrayku Pedroqa Jesusman nerqa: “Qanchu chakisniyta mayllawanki? [...] Mana jaykʼajpis chakisniyta mayllawankichu”, nispa. Imaraykuchus mayllayta munasqanta Jesús sutʼinchajtintaj, Pedroqa “makisniyta, umaytawan mayllaway” nispa nerqa. Jesús phiñakunanmantaqa, kʼachamanta imaraykuchus chakisninkuta mayllasqanta discipulosninman sutʼincharqa (Juan 13:1-17).
7, 8. 1) ¿Imatá Pedro ruwarqa waj apóstoles jina? 2) ¿Imaynamantá Jesús kʼacha kasqanta, perdonayta yachaj kasqanta ima rikucherqa?
7 Tumpamantawan apostolesqa, siminakuyta qallarerqanku pichus aswan kurajpaj qhawasqa kasqanmanta. Pedropis paykunawan khuskachá siminakusharqa. Chaywanpis Jesusqa, munakuywan paykunata yuyaycharqa, astawanpis payllawanpuni kasqankuta allinpaj qhawasqanta nerqa. Chantá nillarqataj: “Kunan chʼisi noqata tukuyniykichej saqerpariwankichej”, nispa. Chay ratopacha Pedroqa, ni jaykʼaj payta saqerparinanta nerqa, paywan khuska wañunan kashajtinpis. Jesustaj payman nerqa: “Kunan tutapacha, manaraj gallo iskay kutita waqashajtin, qan kinsa kutita ninki noqata mana rejsiwasqaykita”, nispa. Pedrotaj, wajkuna payta saqerpajtinkupis, ni jaykʼaj payta saqerparinanta jatunchakuspa nerqa (Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luc. 22:24-28; Juan 13:36-38).
8 Jesús discipulosninpaj may pacienciayoj kasqanqa, tʼukunapaj jina, imaraykuchus tumpamantawan mayta ñakʼarinanta yachaspapis, apostolesninpa kʼacha kaykunasninta qhawashallarqapuni. Chay tutapacha apóstol Pedro payta mana rejsisqanta ninanta yacharqa, chaywanpis payman nerqa: “Qampajrí noqa mañapuyki, creesqayki ama pisiyanampaj. Qantaj kutirikuspa, kallpachay hermanosniykita”, nispa (Luc. 22:32). Jesusqa, paypi mayta atienekorqa, chayrayku pesachikuspa kutirinpusqantawan cheqa sonqollapuni Diosta sirvinanmanta mana iskaychakorqachu. Jesusqa may kʼacha kasqanta, perdonayta yachaj kasqanta ima rikucherqa.
9, 10. 1) ¿Imaraykutaj Jesús Getsemaní huertapi Pedrota kʼamerqa? 2) ¿Imatataj Pedroj kausaynin rikuchiwanchej?
9 Pisi horasninman Getsemaní huertapi, Pedroqa ashkha kutispi Jesuswan kʼamichikorqa. Jesusqa, may llakisqa kasharqa, amigosninpa yanapaynintataj necesitarqa. Chayrayku Diosmanta mañakamunankama, Pedrota, Santiagota, Juantawan mana puñuspa suyanankuta nerqa, chaywanpis sapa kutimuspa, paykunata puñushajta tariparqa. Ajinapis Jesusqa, paykunata perdonarqa nerqataj: “Cheqatapuni espiritoqa wakichisqa kashan kasunapaj, aycha cuerpotajrí pisi kallpayoj”, nispa (Mar. 14:32-41).
10 Chaymantataj, ashkha runas espadasniyoj, kʼaspisniyoj ima jamorqanku. Chaypacha Jesuswan, discipulosninwanqa, imallatapis allin yuyaywan ruwananku karqa. Pedrotajrí ajinata ruwananmantaqa, usqhayllata espadanta sikʼikuspa, kuraj kaj sacerdotej kamachinpa ninrinta wajtaspa qholurparerqa. Jesustaj watejmanta may pacienciawan Pedrota kʼamerqa, chay kamachejpa ninrintapis llankhaykuspa kʼaskaykuchiporqa. Discipulosninmantaj espadata mana oqharinankuta nerqa, chay nisqantataj kunanpis kasukushanchej (Mat. 26:47-55; Luc. 22:47-51; Juan 18:10, 11). Arí, Jesusqa, ¡ashkha kutispi paciencianta Pedroman rikucherqa! Pedroj kausaynenqa, tukuypis sapa kuti pantasqanchejta rikuchiwanchej (Santiago 3:2 leey). Chayrayku tukuypis perdonasqa kayta necesitanchej. Chaywanpis Pedroqa, chay chʼisipi astawanraj pantaykorqa.
Pedroqa maytapuni pantaykorqa
11, 12. 1) ¿Imaraykutaj nisunman Pedro mana manchachikoj runa kasqanta? 2) ¿Imaynamantataj Pedro nisqanta mana juntʼarqachu?
11 Jesús chay runasman noqatachus maskʼashawankichej chayqa, saqeychej apostolesniy ripunankuta, nerqa. Pedrotaj, Jesusta jarkʼananpaj ni imata ruwayta atispa, waj apostoleswan ayqerikaporqa.
12 Uj ratomantawan, Pedrowan, Juanwanqa, niña ayqesharqankuchu. Ichá Anaspa wasi qayllanpi qhepakorqanku, imaraykuchus Jesusta ñaupajta Anaspa wasinman aparqanku. Chaymanta Jesusta waj ladomanñataj apashajtinku, Pedrowan, Juanwan “karu qhepallanta” qhaterqanku (Mat. 26:58; Juan 18:12, 13). Mana nisunmanchu Pedro manchachikoj runa kasqanta, imaraykuchus, espadasniyoj, kʼaspisniyoj, chhika runaspa qhepanta risharqa, chantá yuyarina ujnin soldadoj ninrinta wajtaspa qholurparisqanta. Chaywanpis, ¿manachu nerqa ni jaykʼaj Jesusta saqerparinanta, paywan wañunan kashajtinpis? (Mar. 14:31.)
13. ¿Imaynatá Jesuspa qhepanta rinanchej tiyan?
13 Pedro jina kunanpis ashkha runas, Jesuspa qhepanta rishasqankuta mana reparachikuyta munaspa, “karu qhepallanta [Jesusta] qhat[ishanku]”. Chaywanpis aswan qhepaman Pedrollataj, Jesuspa qhepanta rinanchejpaj, qayllitamanta qhatinanchej kasqanta nerqa, wajkuna chejniwajtinchejpis (1 Pedro 2:21 leey).
14. ¿Imatá Pedro ruwasharqa Jesusta juchachashajtinku?
14 Juanwan, Pedrowanqa, kuraj sacerdote Caifaspa jatun wasinkama chayarqanku, chaywanpis Juanlla pationman yaykorqa, Pedrotajrí calle punkupi qhepakorqa. Chantá Juan llojsimuspa, punkuta qhawaj warmita parlapayaytawan Pedrota pusaykorqa. Patiopiña kashaspataj, Pedroqa waj ladomansina riporqa nitaj Jesusta maskʼajchu rerqa. Astawanqa patiopi waj kamachisman qayllaykorqa paykunawan khuska nina qayllapi qʼoñikunanpaj. Ashkha runastaj Jesuspa contranta llullakuspa parlanankupaj, Caifaspa wasinman yaykusharqanku (Mar. 14:54-58; Juan 18:15, 16, 18).
15, 16. ¿Imaynatá juntʼakorqa imatachus Jesús, Pedro ruwananta nisqan?
15 Pedro qʼoñikushajtintaj punkuta qhawaj warmeqa, Pedrota astawan allinta qhawarispa, nerqa: “Qampis Galilea llajtayoj Jesuswan purej kanki”, nispa. Pedrotaj, “mana payta rejsinichu, nitaj yachanichu imatachus nisqaykita” nispa nerqa. Mana reparachikuspallataj calle punkuman riporqa, punkuta llojsishajtintaj waj sipasñataj payta rikuspa, chaypi kajkunaman nerqa: “Kaypis nazareno Jesuswan kasharqa”, nispa. Pedrotajrí juramentowan nerqa: “Mana chay runata rejsinichu”, nispa (Mat. 26:69-72; Mar. 14:66-68). Chaypiwanqa iskay kutitaña Jesusta mana rejsisqanta nerqa. Chantá ichapis gallo waqajta uyarerqa, mancharisqa kashasqanraykutaj, mana yuyarikullarqapischu Jesús kay nisqanmanta: “Manaraj gallo waqayta, kinsa kutita ninki mana rejsiwasqaykita”.
16 Astawan mana reparachikuyta munashajtintaj, uj qotu runasñataj Pedroman qayllaykorqanku. Paykunamanta ujnintaj mayqenpatachus Pedro ninrinta qholurparisqa, chay runaj ujnin parienten karqa, Pedrotataj nerqa: “Manachu qanta huertapi paytawan rikorqayki?”, nispa. Pedrotaj kutin kutita juraspa nerqa: “Mana chay runata rejsinichu”, nispa. Chayta nispataj kinsa kutitaña Jesusta mana rejsisqanta nisharqa. Chay ratopachataj gallo waqarqa. Chaywantaj iskay kutitaña gallo waqajta uyarerqa (Juan 18:26, 27; Mar. 14:71, 72).
17, 18. 1) ¿Imatá ruwarqa Pedro mayta juchallikusqanta reparakuspa? 2) ¿Imatataj Pedro yuyanman karqa?
17 Chaypachallataj Jesusqa, uj balconman llojsimuspa Pedrota qhawarerqa. Jinallapi Pedroqa, maytapuni pantaykusqanta reparakorqa, imaraykuchus Yachachejninta qhesacharqa. Juchallikusqanmanta mayta llakikuspa jawaman llojsiporqa. Killa juntʼa kʼanchashajtillanrajtaj chʼin callesninta riporqa. May llakisqa kashasqanraykutaj, ni thaskiytapis aterqañachu, llakiyninwan atipachikuspataj sonqo nanayta waqarikorqa (Mar. 14:72; Luc. 22:61, 62).
18 Pillapis Pedro jina juchallikuspaqa, chay ruwasqan mana perdonanapaj jina jatun jucha kasqanta yuyanman. Cheqamantachá Pedropis jinata yuyarqa. ¿Pedrota Jesús perdonanmanchu karqa?
Juchallikusqan, ¿mana perdonanapaj jinachu karqa?
19. ¿Imaynataj Pedro kasharqa Jesús wañupusqantawan, chantá imaynatá yachanchej mana llakisqallapunichu qhepakusqanta?
19 Chay kutipi diantinta imayna llakisqapunichus Pedro kashasqanta mana yachanchejchu. Jesús mayta ñakʼarispa wañupusqantawan, ¡maytachá Pedrota sonqon juchacharqa Jesusta qhesachasqanmanta! Chantá, chay chʼisipi Yachachejninpa sonqonta nanachisqanpi tʼukurejtin, ¡astawanrajchá sonqon juchacharqa! Cheqamantapuni Pedroqa, manchay llakisqa kasharqa, chaywanpis mana jinallachu qhepakorqa. Biblia nisqanman jina Pedroqa, pisi tiemponman Jesuspa waj apostolesninwan tantakuyta qallarerqa (Luc. 24:33). Tukuyninkuchá chay chʼisi Jesusta saqerparisqankumanta mayta pesachikorqanku, chayrayku tantakuspa purajmanta sonqochanakorqanku.
20. ¿Imatá yachakunchej Pedroj ruwasqanmanta?
20 Pedro, waj apostoleswan tantakuspa sumajta ruwasqanta nisunman, imaraykuchus Diospa mayqen kamachinpis juchapi urmajtenqa, pantasqanmanta llakisqallapuni kananmantaqa, kausayninta cheqanchananpaj kallpachakunanqa aswan allin (Proverbios 24:16 leey). Pedroqa, may llakisqa kashaspapis waj apostoleswan tantakuspa creeyniyoj kasqanta rikucherqa. Juchallikusqanchejmanta may llakisqa kashaspaqa, ichá wajkunamanta karunchakusunman (Pro. 18:1). Chaywanpis creeyninchej sinchʼi kananpajqa, tantakuykunaman rinallanchejpuni tiyan (Heb. 10:24, 25).
21. Pedro waj discipuloswan kashaspa, ¿imatá uyarerqa?
21 Pedro, Jesuspa waj discipulosninwan kashaspa, mana creenanpaj jina, Jesuspa cuerpon aya pʼampanapi manaña kashasqanta uyarerqa. Chantá pay, Juan ima aya pʼampanaman correrqanku. Juanqa, Pedromanta aswan sullkʼasina kasqanrayku aya pʼampanaman ñaupajta chayarqa, chaywanpis mana aya pʼampana ukhukamachu yaykorqa. Pedrotajrí qhepanta chayaspa mana iskaychakuspa aya pʼampana ukhuman yaykuykorqa, aya pʼampanatataj chʼusajllata tariparqa (Juan 20:3-9).
22. ¿Imaraykutaj Pedro manaña iskayrayasqachu kasharqa?
22 Qallariypeqa, Pedro mana creerqachu Jesús kausarimusqanta. Wakin cheqa sonqo warmispis, iskay ángeles nisqankuman jina, Jesús kausarimusqanta willasqankuta nillataj creerqachu (Luc. 23:55–24:11). Chaywanpis, niraj chay pʼunchay tukukushajtin, Pedroqa manaña iskayrayasqachu kasharqa, nitaj sinchʼi llakisqañachu, imaraykuchus Jesusqa, may atiyniyoj espíritu jina kausarimorqa, tukuy apostolesninmantaj rikhurerqa. Apóstoles nisqankuman jinataj, ñaupajtaqa Pedroman rikhurerqa (Luc. 24:34). Aswan qhepaman apóstol Pabloqa, Jesús kausarimusqanmanta parlaspa nerqa: “Chantá rikhurerqa Pedroman, chaymantataj chunka iskayniyoj apostolesman”, nispa (1 Cor. 15:5). Arí, chay pʼunchayllataj, Pedro sapallan kashajtin, Jesusqa payman rikhurerqa.
Pedroqa, ashkha kutispi Jesús perdonananta necesitarqa. ¿Pitaj perdonasqa kayta mana necesitanmanchu?
23. ¿Imaraykutaj cristianos jatun juchapi urmaspa Pedromanta yuyarikunanku tiyan?
23 Bibliaqa, imaynamantachus Pedroman rikhurisqanmanta mana sutʼita willanchu. Chaywanpis Pedroqa maytachá kusikorqa munasqa Yachachejninta watejmanta rikuspa, imaraykuchus pantasqanmanta pesachikuspa perdonta mañakuyta atinman karqa. Arí, Pedroqa, Jesús perdonananta mayta munarqa. Jesustaj mana iskaychakuspa payta perdonarqa. Kunanpis cheqa cristianosqa, maykʼajllapis juchallikuspa Pedromanta yuyarikunanku tiyan, nitaj yuyanankuchu tiyan ruwasqanku mana perdonanapaj jinachu kasqanta, imaraykuchus Jehovaqa, “runaj tukuy juchanta kantumanta pampachan”, Jesustaj Tatan jinallataj ruwarqa (Isa. 55:7).
Tukuy sonqo perdonarqa
24, 25. 1) Galilea qochapi Pedro chay chʼisi challwasta japʼisqanmanta sutʼinchay. 2) ¿Imatá Pedro ruwarqa sutʼiyashajtinña Jesús uj milagrota ruwasqantawan?
24 Jesusqa, discipulosninta Galileaman rinankuta nerqa, chaypi paykunawan tinkunanpaj. Galileaman chayajtinkutaj Pedroqa, challwasta japʼej rerqa, paywan khuskataj waj discipulospis rillarqankutaj. Pedroqa, unaytaña challwiri jina llankʼasqanrayku qochapiña kashaspa, chʼipasta japʼispa, yaku qhollchoqeyashajta rikuspa ima, kusisqachá kasharqa. Chaywanpis chay tutantin mana uj challwallatapis japʼerqankuchu (Mat. 26:32; Juan 21:1-3).
25 Sutʼiyamushajtinñataj, uj runa rikhurispa chʼipata botej pañannejman choqaykunankuta nerqa. ¡Chayta ruwaspataj 153 challwasta japʼerqanku! Chay ratopacha Pedroqa, chay runa Jesús kasqanta reparaspa qochaman phinkiykuspa qocha kantukama waytʼarqa. Jesustaj brasa patapi challwasta chayachispa paykunaman jaywarqa. Chantá Pedrota parlapayarqa (Juan 21:4-14).
26, 27. 1) ¿Imatá Jesús kinsa kutita Pedrota tapurerqa? 2) ¿Imaynatá Jesús, Pedrota perdonasqanta rikucherqa?
26 Chay ashkha challwasta japʼisqanmanta parlaspa, Pedrota taporqa: “Munakuwankichu kaykunamanta astawan?”, nispa. ¿Challwiri jina llankʼaytachu astawan Pedro munakorqa, chayri Jesustachu? Chay pʼunchaykunallapi Pedroqa, kinsa kutita Jesusta mana rejsisqanta nerqa. Kunantaj Jesusqa, waj discipulosninpa ñaupaqenkupi, kinsa kutita Pedrota tapurerqa payta munakusqantachus manachus. Chay kinsa kutispi Jesusta munakusqanta nejtinkama, Jesusqa, munakuyninta rikuchinanta Pedroman nerqa. ¿Imaynamantá? Ovejasninta michipuspa, nisunman Jesuspa discipulosninta yanapaspa (Luc. 22:32; Juan 21:15-17).
27 Ajinamanta Jesusqa, Pedroman rikucherqa paypaj, Tatanpaj ima may valorniyojraj kasqanta, qotuchakuypi cristianosta sumajta yanapananta ima. ¡Ajinamanta Pedrota perdonasqanta rikucherqa! Perdonasqanmantataj Pedroqa, maytachá Jesusman agradecekorqa.
28. ¿Imaynatataj Pedro sutinman jina ruwarqa?
28 Jesús kamachisqanman jina Pedroqa, may chhika watasta hermanosta kallpachaspa llankʼarqa. Pacienciawan, munakuywan imataj, Jesuspa discipulosninta yanaparqa. Pedroqa, sutinman jina, (sutenqa “rumi” niyta munan) creeypi sinchʼita sayarqa, qotuchakuypitaj atienekunapaj jina karqa. Chaytaj iskay cartasta qhelqasqanpi rikukun, mayqenkunachus Bibliaj waj librosninwan khuska kashan. Chantá chay cartasninpeqa, Jesús jina wajkunata perdonayta yachakusqanta mana qonqapusqan, sutʼi rikukullantaj (1 Pedro 3:8, 9; 4:8 leey).
29. ¿Imatá Pedroj creeyninmanta, Jesús khuyakuyniyoj kasqanmanta ima yachakunchej?
29 Noqanchejpis apóstol Pedro jinallataj perdonayta yachakunanchej tiyan. ¿Sapa pʼunchaychu Jehová Diosmanta perdonta mañakunchej imallapipis pantasqanchejmanta? ¿Jehová perdonawasqanchejpichu atienekunchej, juchanchejta pampachasqanmanta mana iskaychakuspa? ¿Wajkunata tukuy sonqochu perdonanchej? Ajinata ruwaspaqa, apóstol Pedro jina creeyniyoj kasqanchejta, Jesús jinataj khuyakuyniyoj kasqanchejta rikuchisunchej.


text:
Naska pruwinsya
Naska pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Nasca) nisqaqa Ika suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Naska llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 23 ñiqin qhulla puquy killapi 1941 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa distritunmi kan.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Naska pruwinsya.
- Saywitu: Ika suyu


text:
Yuri Gagarin
Yuri Alekséyevich Gagarin sutiyuq runaqa (rusya simipi: Юpий AлekceeBич ГarapиH)(* 9 ñiqin pawqar waray killapi 1934 watapi paqarisqa Klúshino, Smolenskpas Óblast llaqtapi - 27 ñiqin pawqar waray killapi 1968 watapi wañusqa Novosyolovo, Vladimirpas Óblast llaqtapi) huk Rusyap mama llaqtayuq Phawaq awqaq suyu runam karqan.
Tayta: Alexey Ivanovich Gagarin; Mama: Anna Timofeyevna Gagarina.
Warmi: Valentina Goryacheva
Yachay wasi:
Alma mater: Yachay suntur.
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yuri Gagarin.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Yuri Gagarin.
- El primer hombre en el espacio
- El increíble viaje de Yuri Gagarin


text:
Margaret Mitchell
Margaret Mitchell sutiyuq warmiqa (* 8 ñiqin ayamarq'a killapi 1900 watapi paqarisqa Atlanta llaqtapi - 16 ñiqin chakra yapuy killapi 1949 watapi Atlanta wañusqa llaqtapi), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.
Taytan: Eugene, Maman: Maybelle.
Qusankuna: Berrien Upshaw (1922–1924) /John Marsh (1925–1949).
Yachaywasi: Smith College
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Gone with the Wind (kastilla simipi: Lo que el viento se llevó).
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pullitzer Suñay 1937.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Margaret Mitchell.


text:
Guillermo Lasso
Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza sutiyuq runaqa (16 ñiqin ayamarq'a killapi 1955 watapi paqarisqa Guayaquil llaqtapi - ) huk Ikwadur mama llaqtayuq pulitiku runam.
12 ñiqin ayriway killapi 2021 watapi p'unchawpi umalliy yallinakuypi lliw kunkakunap 53 %-ninwan yallirqaspa, 24-5-2021 p'unchawmantam Ikwadurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) kachkan, GAndrés Arauzta qatispa.[1]
ReferencesLlamk'apuy
- ↑ Ecuador goes with conservative banker in presidential vote. Associated Press (11 April 2021)


text:
Uyuni kachi qucha
Uyuni kachi qucha (kastilla simipi: Salar de Uyuni icha Salar de Tunupa ) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk ancha hatun kachi qucham, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Chinchay Lipis pruwinsyapi, Daniel Campos pruwinsyapi, Ladislao Cabrera pruwinsyapi.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
Uyuni kachi qucha - Quwiphasa kachi qucha - Puwpu qucha
Tunupa nina urqu Uyuni kachi quchawan
Uyuni kachi quchapiqa kachitam hurquchkanku.
PukyukunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Uyuni kachi qucha.


text:
Guadalajara (Jalisco)
Guadalajara (nawa simi Ātemaxac) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Jalisco suyu uma llaqtanmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cristóbal de Oñate, kamasqa 14 ñiqin hatun puquy killapi 1542 wata.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2 300 coloniakuna
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Romeria (Zapopan)
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Guadalajara.


text:
Kitakyūshū
Kitakyūshū (nihun simipi: 北九州市, Hepburn: Kitakyūshū-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Fukuoka llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta. 484,14 km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 10 ñiqin hatun puquy killapi 1963 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 000 271 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
7 distritukuna (ku):
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kitakyūshū.
- Kitakyūshū uficial qillqa web


text:
Oscar Huaman Aguila comparte su traducción de Itaca de Contantin Kavafis que ha llegado a buen puerto. Escuchar y leer esta y demás traducciones al quechua de varias fuentes es un aliciente útil para las nuevas generaciones de creadores de literatura quechua escrita. Manam rimasqallaykita pakinalla. Gracias Oscar.
Itaca
Itakaman illariyta qallarispaqa,
ancha karu ñan kananta mañakuykuy,
imaymana kaqkunawan tinkuyta,
ima ruwayniyuq kayta mañakuykuy.
Ama manchakuychu lestregonkunata nitaq ciclopikunata
ni ancha piñakuq Poseidóntapas,
manam chayna kaqkunata puriyniykipi tarinkichu,
sichu yuyayniyki allin ancha kaptinqa,
akllas kusikuyniyki nunaykitawan
wirpuykita huntaykuptinqa manam tarinkichu.
Nunayki mana apaptinqa
mana runakaq Poeseidónta,
ni lestregonkunata ni cíclopikunata
qamman nunayki sayariptinqa, manam tarinkichu.
Ancha karu ñan kaqta mañakuykuy.
Achka ancha usyay pacha achikyaykuna killapi,
-¡ima kusikuywan, quchukuywan!-
Mana imaypas qawasqayki puertokunam chayaniyki kachun.
Feniciapa hatun qatunkunapi sayaykuy,
hinaspa sumaq rantikuykunawan,
churu, lachuq, sachapa wiqiwan, yana sunquyuq sachapawan
chaynallatq imaymana sumaq miski asnariykunwan
ancha achka atisqayki sumaq asnariykunawan intukuykuy.
Achka egiptupa llaqtakunaman qawaq riy
yachanaykipaq, hatun yachaqninkunamanta yachayku.
Itacatam pasayta yuyayniykipi apanayki.
Chayman chayayniykim purinayki kanan.
Ichaqa ama illariyniykita hikutaychu.
Unay watakuna kachun illariniyki,
machullaña, islapi,
tukuy ima ñanpi tarisqaykiwan
mana Itacallata suyaspa apuyasqaykiwan.
Itacaqa sumaq illariytam quykusunki.
Mana paywanaqan, manam illariyta qallariwaqchu karqa.
Ichaqa manañam kanñachu qusunayki.
Wakchayasqataña tarispapas, Iticaqa manam llullakusurqankichu.
Chaynapim, yachayniyuqman chayasqankiwan,
yachaykiñam,
ima Itacakuna kasqanta.
Konstantino Kavafispa harawin


text:
Sergio Busquets
Sergio Busquets Burgos sutiyuq runaqa (* 16 ñiqin anta situwa killapi 1988 watapi paqarisqa Sabadell llaqtapi - ), huk Ispaña mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Taytan: Carlos Busquets.
Yachaywasi: .
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sergio Busquets.


text:
Mancharisqa Ñuñu
Mancharisqa Ñuñu (kastilla simipi qallariy sutin: La teta asustada) nisqaqa huk piruwanu pilikulam, 2009 watapi rurasqa. Kuyu walltay pusaqninqa Claudia Llosa karqan.
Kay pilkulaqa Limapi kawsaq sipasmantam willaykun, Fausta sutiyuq, Magaly Solierpa pukllasqan. Piruwpi Sasachakuy pachapi maman huk qharip wiyulasqan karqaspa Limata astakurqan. Faustaqa maman hina qharikunata anchata manchaspa kawsan, rakanta papawan wichq'aspa. Tukuy p'unchaw llakiysapa harawikunata takin. Maman wañuptin Fausta huk warmip wasinpi llamk'ayta qallarin, Chay warmitaq, Aida sutiyuq, Faustapaq mana allinchu kaptin, Fausta mamanpa ayanwan ripun, hatun qucha patanpi p'ampanapaq.
Magaly Solierqa Mancharisqa Ñuñupaq 2009 watapi Berlin llaqtapi Quri Ukumari Suñaytam (Goldener Bär) chaskirqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- La teta asustada sutiyuq pilikulamanta qillqa, inlish simipi, kastilla simipi, Internet Movie Database nisqapi
- Mancharisqa Ñuñupaq Quri Ukumari Suñay (Berlin, Alimanya, 2009 watapi) (youtube nisqapi)
- Reseña de La Teta Asustada
- Video de la La teta asustada en rtve.es
- MySpace de Selma Mutal con la música de la película y otras mas