text:
Historia 9: Noeka Shuk Jatun Arcatami Rurarka
NOEKA warmiyuk kimsa churiyukmi karka. Paypa kimsa churikunaka Sem, Cam, Jafet shutikunami karka. Paykunapash warmiyukkunami karka. Shinaka, Noepa familiapika 8-purakunami karka.
Shuk punchaka, Jehová Dioska Noetaka mandarkami: ‘Shuk arcata ruray’ nishpa. Chay arcaka, shuk jatun jatun caja shinami kana karka. Yakupi wampunallapashmi kana karka. Dioska Noetaka nirkapashmi: ‘Chay arcataka kimsa pisota ruranki. Shinallatak, chikan chikan ukukunatapash ruranki’ nirkami. Chay chikan chikan ukukunaka mikunakunata churankapak, Noepa familiakuna, animalkuna kawsachunmi karka.
Dioska Noemanka nirkapashmi: ‘Tukuy kay Allpapi mana alli gentekunata tukuchinkapakka, manchanaytami tamiyachikrini. Chaymanta, arcaman yaku ama yaykuchunka, arcataka breawan pintanki’ nirka. Ashtawankarin Dioska nirkami: ‘Arca ukuman mana yaykushka gentekunaka, tukuyllami wañunka’ nishpa.
Tayta Dios shina nikpimi Noepash, paypa churikunapash chay jatun arcataka utka ruray kallarirkakuna. Shinapash, mana alli gentekuna paykunata rikushpaka achkatami asirkakuna. Tayta Dioska mana alli gentekunata tukuchikrinmi nishpa Noé willakukpipash, paykunaka mana krirkakunachu. Ashtawankarin, maytashi tamiyanka nishkakunami manchanayta asishpa, mana allikunatalla rurashpa kawsanakurka.
Chay jatun arcata rurankapakka, Noepash paypa familiapash achka watakunatami sinchita trabajarkakuna. Arcata rurashpa ña tukuchikpimi, Dioska Noetaka nirka: ‘Kunanka, tukuy laya animalkunatami chay arca ukumanka yaykuchina kanki. Wakin animalkunataka ishkay ishkay yaykuchinki. Kutin shuktak animalkunataka 7, 7-mi yaykuchina kanki. Shinallatak, tukuy laya pajarokunatapash arca ukumanka yaykuchinki’ nirkami. Dios shina mandakpimi, Noeka Diospa tukuy mandashkakunata paktachirka.
Animalkunata ña yaykuchishka kipaka, Noepash paypa familiapash arca ukuman yaykurkakunami. Paykuna yaykushka kipaka, Dioska arca punkutaka alli wichkashpami sakirka. Punkuta wichkashka kipami, Noepash paypa familiapash Jehová Dioska ñallami tamiyachinka nishkakuna shuyanakurka. Kunanka yuyashun: Kan arca ukupi kashpaka, Dioska ñallami tamiyachinka nishpa shuyakunkimanchu karka.
Génesis 6:9-22; 7:1-9.
Tapuykuna
- Noepa familiaka mashnapurakunatak karka. Noepa kimsa churikunaka, ima shutikunatak karka.
- Jehová Dioska, imatatak Noetaka ruranki nishpa mandarka. Imamantatak Noetaka shina mandarka.
- Arcata Noé rurakukpika, shuktak gentekunaka imatatak nirkakuna.
- Dios nishka shinaka, animalkunataka mashna mashnatak Noeka arcamanka yaykuchina karka.
- Arca punkuta Jehová wichkashka kipaka, imatatak Noepash paypa familiapash rurarkakuna.
Shuktak tapuykuna
- Génesis 6:9-22 versokunata liyinki.
Imamantatak Jehová Dioska Noetaka kuyan karka. (Gén. 6:9, 22.)
Jehová Dioska munanchu gentekuna makanakushpa, piñanakushpa kawsachun. Shinaka, makanakuykunata, piñanakuykunata televisionpi rikunaka allichu kan. (Gén. 6:11, 12; Sal. 11:5.)
Jehová Diospa organización imatapash mandakpika, imashinatak Noé shina kashkataka rikuchishun. (Gén. 6:22; 1 Juan 5:3.)
- Génesis 7:1-9 versokunata liyinki.
Noé juchayuk wacharikpipash, Noepa alli shunkuta rikushpami Dioska chaskirka. Chayta yachashpaka, imashinatak ñukanchikkunaka sintirina kanchik. (Gén. 7:1; Pro. 10:16; Isa. 26:7.)


c: text/html

text:
¿Cambaraicu Bibliaga ima tan?
¿Imatata ninguima? ¿Bibliaga . . .
. . . runagunahua yuyai chan?
. . . yanga cuintashcalla chan?
. . . manashaga Diospa Shimi chan?
BIBLIAGA CASNAMI NIN
“Diosllata paihua runagunata yuyachisha quillcachira tucui paihua shimita.” (2 Timoteo 3:16, El Nuevo Testamento Quichua de Pastaza.)
DIOSPA SHIMIMANDA YACHAIGA ¿IMASATA YANAPAI TUCUNGUI?
Camba causaibi llaquiguna tiashcamandami tapuigunata charingui. Chitaga Bibliaibimi tupanata ushangui (Proverbios 2:
Caran punzha alita causangahua yanapaigunatahuas charingui (Salmo 119:
Shamungarau punzhagunaibihuas sumac causanata charingahua chapaungui (Romanos 15:4).
BIBLIA NISHCATAGA ¿IMARAICUTA QUIRINA ANCHI?
Biblia nishcata quiringahuaga, quimsa nishcagunata ricushun:
Bibliaga mana shucta shucta nisha pandarinzhu. Bibliataga 40 runagunami 1.600 huatagunaibi quillcasha tucuchinaura. Bibliata quillcaccunapura mana ricsinacushahuas, Bibliaga mana shucta shucta nisha pandarinzhu. Randiga shuclla yuyaitami charin.
Bibliata quillcaccunaga mana imatas pacashachu quillcanaura. Ñaupa punzhagunaibi pasashcata quillcaccunaga paigunahua llacta llaquigunata charishcatahuas pacanaunmi. Randi, Bibliata quillcaccunaga paiguna quiquin juchatahuas, llactahua juchagunatahuas mana pacashcaunachu (2 Crónicas 36:
15, 16, NM; 1 Timoteo 1: 13).
Biblia nishcagunaga tucuimi pactarin. Bibliaga 2.000 huataguna huashamami rimara, cunan punzhagunaibi ima llaquiguna tiangaraushcata (Mateo 24:
4-7; 2 Timoteo 3: 1-5). Chiga ricuchinmi Biblia nishcaguna sirtupacha Diospa Shimi ashcata. Chiraicumi Bibliaibi quirina anchi.
Bibliaibi shuc nishcagunahuas huinmi pactarishca. Tucui cai nishcaguna pactarishcata ricushaga, ¿manachu Bibliaga Diospa Shimi ashcata quirina anchi? (2 Pedro 1:21.)
TAPURI
Diospa Shimiga ¿imasata yanapanata ushahuan?
Chi tapuitaga cai textogunami cutichinga ISAÍAS 48:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ninasuyu
Ninasuyu nisqaqa (kastilla simipi: Tierra del Fuego) Uralan Awya Yalap uralan manyanpi kaq wat'akunam, Arhintinaman Chilimanpas kapuq, Magallanes k'ikllup allpa pachamanta rakisqan. Kay wat'akunamanta aswan hatun wataqa Hatun Ninasuyu wat'a nisqam.
Ninasuyup uralanpiqa Urnu ñawch'iyuq Urnu wat'am, Chiliman kapuq.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ninasuyu.
- Sitio oficial de la provincia argentina de Tierra del Fuego


text:
Lawqa mayu
Lawqa mayu (kastilla simipi: Río Lauca) nisqaqa huk 225 km suni mayum, Buliwya mama llaqtapi, Uru Uru suyupi, Litoral pruwinsyapi (Iskara munisipyupi, Iskara kantunpi, Payrumani del Litoral kantunpi, Machaqamarka Krus munisipyupi), Sajama pruwinsyapi (Turqu munisipyupi, Chachakumani kantunpi), Sawaya pruwinsyapi (Sawaya munisipyupi, Saqawaya kantunpi), Chili mama llaqtapipas, Arika Parinaqutapas suyupi, Parinaquta pruwinsyapi. Pukyunqa Qutaqutani ñiqpim. Quwiphasa kachi quchaman purin.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Lawqa mayumanta (kastilla simi)


text:
Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu
Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu (Orobanchaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi. Achka atam yurakunam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk ayamaych'a hina yurakuna:
- qiswa ñukch'u (Bartsia gracilis)
- ayamaych'a (Rhinanthus sp.)
- yawar t'ayqu (genus Castilleja)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Ayamaych'a yura rikch'aq ayllu


text:
§Wikirikchaqman allinmi hamusqaykichik!
Wikirikchaqqa Wikimedia kamarisqap ruraykamayninmi. Kunan pachaqa kamarichkanchikraqmi, sapsillataq Wikirikchaqqa kawsaq rikch'aqkunapaq kichasqa, qispi yuyarinam, rikuchinam kachun, yachay sunturkunapi, yachaqpura hinam. Ñataq Wikirikchaqqa huk Wikimediap ruraykamayninkunapaq rimanakuy pampam kachun. Allwiyrakikunaqa kaymi kanqa: uywa (Animalia), yura (Plantae), k'allampa (Fungi), añaki (Bacteria), ñawpa añaki (Archaea), ch'ulla kawsaykuq (Protista), huk kawsaqkunapas.
"Wikirikchaqqa qispim, kawsay sapsi kapuy kaptinmi!"
Wikirikchaqmanta tapuykuyta munaptiykiqa, ama iskaychakuychu sutiykita e-chaski kachana sutisuyuman qillqamuyta.
- Wikipidiyapi mitan kamaymanta qillqa
- Village pump nisqa p'anqapi kunan ruraymantam rimanakunchik.
- Done and to do nisqa p'anqapitaq rurasqañakunamantam, sakumasqa ruranakunamantapas willaykunata tarinki.
- Wikispecies FAQ nisqa p'anqataq huk tiksi tapuykunatam kutichin.


text:
Qispichiy yaya yachay
Qispichiy yaya yachay icha Qispichiy thiyuluhiya (Teología de la liberación) nisqaqa Awya Yalapi paqarisqa kristiyanu yaya yachay puririymi, wakchakunap kunkan nikuq.
Qispichiy yaya yachayqa wakcha runakunata llakichisqa, ñit'isqa, sarupasqa kaymanta qispichiytam munan. Dyuspa Simin Qillqapi qillqasqakunamanta ch'uyanchaspa, wakchap hayñinkunaqa Dyuspa hayñinkunam (2ñ Moyses (Exodus) 22:21-23 , Rimakuykuna 14:31 , Rimakuykuna 17:5 ), Dyusqa wakchakunatam akllan (Santyagu 2:5 ) nispa. Hinallataq Jesus wakchakunawan kikinchakun (Mathiyu 5:3 ), pichus wakchata saminchan icha ñakapan, hinallataqmi taripay p'unchawpi Dyuspa chaskisqan icha q'illisqan kanqa (Mathiyu 25:31-46 ).
Qispichiy yaya yachayta q'imiq lliwmanta aswan riqsisqa taytakurakunaqa piruwanu Gustavo Gutiérrezmi, brasiliru Leonardo Boffmi, ikwaduryanu Leonidas Proañopas.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qispichiy yaya yachay.


text:
Adolfo Pedernera
Adolfo Alfredo Pedernera sutiyuq runaqa (* 15 ñiqin ayamarq'a killapi 1918 watapi paqarisqa Avellaneda llaqtapi - 12 ñiqin aymuray killapi 1995 watapi wañusqa Buenos Aires llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi ) huk Arhintina mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta Kampiunatokuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pirsonal suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Adolfo Pedernera.


text:
Waraniyi runa
Waraniyi runa nisqaqa lliw Waraniyi simita rimaq runakunam, Arhintina, Brasil, Buliwya, Parawayi mama llaqtakunapi tiyaq.
Waraniyi runa llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunamanqa achka runa llaqtakunam kapun: Simba, Chiriwanu (Chiriguano), Mbya (Mbyá), Achiy wayaki (Aché Guayakí), Kaywa (Kaiwá), Chiripa (Chiripá), Pay tawitira (Paí tavyterá), Tapitiy (Tapieté), Shita (Xetá).
Buliwyapi Waraniyi runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwya suyupiqa 133.393 Waraniyi runa kawsan, Chiriwanu nisqakunam, Santa Krus suyupi, Chuqichaka suyupi, Tarija suyupipas [2].
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Waraniyi runakunaqa Waraniyi simitam (Rimakunap ayllun: Tupi waraniyi) rimanku.
Huk rimakuna (Qhichwa simi - Wanariyi simi):
- qhari: aba
- warmi: cuña
- uma: cang
- k'aklla: tatipi
- ñawi: teza
- rinri: apizacua
- maki: mbo
- inti: cuarací
- killa: yací
- yaku: I
- nina: tata
- urqu: ibiti
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Waraniyi runa.


text:
Francisco Morales Bermúdez
Francisco Morales Bermúdez Cerruti sutiyuq runaqa, (* 4 ñiqin kantaray killapi 1921 paqarisqa Lima llaqtapi) huk Piruw mama llaqtayuq awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.
29 ñiqin chakra yapuy killapi 1975 p'unchawpis Juan Velasco Alvarado sutiyuq Piruwpa umalliqnin kaq hiniralta wamink'a maqaypi kamachinamanta qarqurqan, kikinta umalliqman tukuchikuspa.
1980 watapi umallina akllanakuykunapi Fernando Belaúnde atiptinsi, 28 ñiqin anta situwa killapi payman kamachinanta qurqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- A short history of Peru
- U.S. Department of State - Background Note: Peru
- General Morales Bermúdez sorprendido de su inclusión en juicio italiano


text:
Karim Benzema
Karim Mostafa Benzema sutiyuq runaqa (* 19 ñiqin qhapaq raymi killapi 1987 watapi paqarisqa Lyon llaqtapi, Ransiya mama llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqtap kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Karim Benzema.


text:
Binidiktu I
Binidiktu I, Binidiktu I huk ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. I, Italya simipi: Benedetto I) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 30 ñiqin anta situwa killapi 579 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
2 ñiqin inti raymi killapi 575 watapi watamanta 30 ñiqin anta situwa killapi 579 watapi watakama Tayta Papam.
Tayta: Bonifasyu.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu I.


text:
Impakucha
Impakucha (kichwa rimaypi; urin runasimipi: Impaqucha, Imbakucha nisqapas, kastilla simipi: Laguna de San Pablo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk qucham, Impapura markapi, Impapura nina urquñiq, Utawalu kitipi.
Impakucha makñanpi, Utawalu runakunaka tuturata hapin, Tutura wampunakunata, esterakunatapash shinankapa. Paykuna, chay esterakunata, karu llaktaman hatunkapa apamun.
Impakuchapiqa impa (Astroblepus ubidiai) nisqa challwachakunam kawsan. Runa huk challwakunatam challwayrayku apamutpinmi, kunanqa pisillañam impakuna kachkan. 1964 watapi Impakuchaman apamusqa "simisapa" yana lubinam (Micropterus salmoides) impakunatam mikhun. Chayrayku ima chaypi yaqa wañusqa rikch'aqmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Impakuchamanta (kastilla simi)


text:
Zamora Chinchipi marka
Zamora Chinchipi marka nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk markam. Uma llaqtanqa Zamora llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Podocarpus mama llaqta parki - Yakuri mama llaqta parki
- Urqukuna: Zamora Chinchipi - Congüime
- Mayukuna: Mayu-Chinchipi mayu - Nangaritza mayu - Zamora mayu
- Quchakuna: Cisam quchakuna
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Isqun kitinmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Zamora Chinchipi markapiqa Sarakuru Kichwa runakunam tiyanku. [1] Paykunaqa kay kitillikunapi kawsanku:
Suyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Saraguro llakta (kichwa simi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zamora Chinchipi marka.


text:
Tokushima
Tokushima (nihun simipi: 徳島市, Hepburn: Tokushima-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Tokushima llaqta kamachiy llaqtam, Shikoku suyu hatun llaqta. 191,23 km2
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin kantaray killapi 1889 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
267 343 runakuna.
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Tokushima.
- Uficial qillqa web Tokushima (inlish simi)


text:
Joaquín Crespo
Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1841 watapi paqarisqa San Francisco de Cara llaqtapi - † 16 ñiqin ayriway killapi 1898 watapi wañusqa La Mata Carmelera llaqtapi) huk Winisuyla mama llaqtapu awqaq pusaqmi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: Crespo; Mama:
Warmi: Jacinta Parejo.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Joaquín Crespo.
- Analítica


text:
1
Ri Moisés nunataj ri xusuj ri Jehová chike pa ruwi' ri juyu' Horeb
1Wawe' tz'ibatel-wi ri xubij ri Moisés chike ri israelita, toq ek'o chiri' pa tz'iran ruwach'ulew Arabá ri k'o pa relebel-q'ij chire ri raqen-ya' Jordán. Ek'o k'a chiri' chuwech-pe ri taq'aj Suf, pa xaman chire ri tz'iran ruwach'ulew Parán, y ri tinamit Tófel, Labán, Haserot y ri Dizahab. 2Y richin yatel-pe pan Horeb y yatapon pa tinamit Cadés-barnea y nak'uaj ri bey richin ri ruwach'ulew Seír ri k'o chuwi' taq juyu', k'o chi yabiyin julajuj q'ij. 3Y chupan k'a ri kawineq juna' richin ke'el-pe ri israelita pan Egipto, chupan ri nabey q'ij chire ri ik' julajuj, jari' toq ri Moisés xch'on kik'in ri ruwinaq y xukamuluj ronojel achi'el ri rubin ri Jehová richin nikiben. 4Y re' xubij ri Moisés toq xeruch'ek yan kan ri Sihón ki-rey ri winaqi' amorreo ri chiri' pa tinamit Hesbón, y ri Og rey richin ri ruwach'ulew Basán ri chiri' pa tinamit Edrei y Astarot. 5Y toq k'a ek'o na pa relebel-q'ij chire ri raqen-ya' Jordán, ri chiri' pa ruwach'ulew Moab, jari' toq ri Moisés xuben chike chi niq'ax jebel chikiwech re pixa' re', y kere' k'a xubij: 6Ri Jehová ri qa-Dios, xch'on qik'in pan Horeb y xubij: Janila ix yalojineq-qa, chuxe-pe re juyu' re'. 7Kixk'olon k'a el y tichapa' chik k'a el bey y kixbiyin pa li'an ruwi' taq juyu' pa kiruwach'ulew ri winaqi' amorreo y ri winaqi' ri ek'o chikinaqaj. Chuqa' pa ruwach'ulew Arabá y ri ruwa taq juyu' y chupan ri taq'aj ri k'o kojol juyu', pa Négueb, y ri ruwach'ulew ri ek'o chuchi' ri palou y k'a rik'in ri kiruwach'ulew ri cananeo, ri Líbano y k'a rik'in ri raqen-ya' Éufrates. 8Tiwetamaj k'a chi kan ja yin yiya'on chiwe ri ruwach'ulew, kixok chupan y tichapa' k'a y kan tibana' iwichin chire ri ruwach'ulew ri nuya'on nutzij chire. Yin in Jehová, chi kan chike ri iwati't-imama', Abraham, Isaac y ri Jacob y chiwe rix ri ix kijatzul kan rije' ninya-wi, xcha' ri Jehová, xcha' ri Moisés.
Toq xecha'ox kan ri to'onela'
(Ex 18:13-27)
9Y ri Moisés chuqa' xubij chike ri winaqi': Chupan ri q'ij ri', toq k'a ojk'o na pan Horeb, yin xinbij chiwe chi nuyon yin man yitikir ta yixink'uaj. 10Roma ri Jehová ri qa-Dios xuben chiqe chi janila xojk'iyer yan y kan oj achi'el chik ri kajlabal ri ch'umila' ri ek'o chila' chikaj. 11Ri Jehová ri qa-Dios, ri kichin kan ri qati't-qamama', xtuben ta chiqe chi yojk'iyer pa 1,000 más chuwech ri ojk'o wakami, y kan ta xqojrurtisaj achi'el ri rusujun kan. 12Roma nuyon yin man yitikir ta ninchojmirisaj ronojel ri ruk'ayewal ri iwichin rix, ri ibanobal y ronojel ri ich'ojikil. 13Wakami, ke'icha-pe chupan ri tzobaj ri ixk'o-wi, achi'a' ri e aj-na'oj, ri e nowineq, ri kan k'o kiq'ij, richin chi xkenya' pan iwi', xicha' chiwe.
14Y rix xibij chuwe: Kan utz niqak'axaj ri nawajo' naben, xixcha'.
15Y keri' k'a toq yin xencha' ri achi'a' ri', y ja rije' ri xenya' pan iwi': Pa kiwi' 1,000 winaqi', pa kiwi' wok'al, pa kiwi' kawineq lajuj y pa kiwi' lajujteq winaqi' y ja rije' ri yeyuqen iwichin. 16Y kere' k'a xinbij chike ri to'onela': Ri q'atoj-tzij ri xtiben, kan ta choj, kan pa ruchojmilal k'a xtiben kik'in ri qawinaq y ri man qawinaq ta. 17Man tiben rukojolil kik'in ri winaqi' chupan jun q'atoj-tzij, xa junan tibana' kik'in, chi k'o kiq'ij chi maneq kiq'ij. Man jun achoq chuwech tixibij-iwi', roma re q'atoj-tzij re' kan richin ri Dios. Wi k'o jun k'ayew nuben chiwech, tik'ama-pe wik'in yin, richin chi ja yin ri yichojmirisan, xicha' chike.
18Y chupan ri q'ij ri' yin xinbij chiwe ronojel ri achike ruk'amon richin niben.
Ri kablajuj nachanela'
(Núm 13:1-14:4)
19Roj kan xojel k'a pe pan Horeb y xojpe pa ruchojmilal ri k'echelaj ri k'o pa kiruwach'ulew ri winaqi' amorreo, achi'el ri xubij ri Jehová ri qa-Dios chiqe. Xqaq'axaj k'a ri itzel y ri nimalej tz'iran ruwach'ulew, y keri' xojoqaqa pa Cadés-barnea. 20Y jari' toq xinbij chiwe: Xojoqaqa k'a chupan re ruwi' taq juyu' kichin ri winaqi' amorreo, ri nuya' ri Jehová ri qa-Dios chiqe. 21Tiwetamaj k'a chi ri Jehová ri qa-Dios nujech ri ruwach'ulew chiqe, kixbiyin k'a q'anej y tichapa' y kan tibana' iwichin chire, kan achi'el ri rubin ri Jehová chike ri qati't-qamama'. Man k'a tixibij-iwi' y man kixmayamo-qa, xicha' chiwe. 22Jari' toq xixpe wik'in y xibij chuwe chi más ta utz xa ta yeqateq-el ka'i-oxi' achi'a' richin nibeketamaj kan jebel ri ruwach'ulew y toq xketzolin-pe xtokibij chiqe ri achike bey ri k'o chi xqojjote-wi-el y achike tinamit xqojapon-wi.
23Y ri xibij, kan xqa' chinuwech y roma ri' xencha' k'a e kablajuj achi'a', jujun chupan ri jujun tzobaj. 24Y ri achi'a' xebe k'a chuwi' taq juyu' y xe'apon k'a pa taq'aj Escol y xketamaj k'a jebel ri achike rubanik ri ruwach'ulew. 25Y xekik'amala-pe ri yewachin chiri' y xokik'utu' chiqawech y xokitzijoj chiqe. Y xkibij k'a chi ri ruwach'ulew ri nuya' ri Jehová Dios chiqe, kan janila jebel. 26Y man rik'in ri', rix man xiwajo' ta xixbe-el, xa xipaba-iwi' y man xitaqej ta ri ruchojmilal ri ruya'on kan chiqe ri Jehová ri qa-Dios. 27Y k'ari' xichop yixxebexot pa taq iwachoch ri e banon rik'in tzieq y xibij: Ri Jehová xa kan man yojrajo' ta, roma ri' xojrelesaj-pe pan Egipto, xaxe richin yojrujech pa kiq'a' ri winaqi' amorreo richin yojkikamisaj. 28Wakami k'a ¿Akuchi k'a xqojbe-wi? Ri qawinaq ri xeqateq xojokixibij y xkibij chiqe chi ri winaqi' ri ek'o chiri' kan más kuchuq'a' y más nima'q kipalen chiqawech roj y ri kitinamit kan janila e nima'q, y e sutin-kij rik'in tz'aq ri kan janila nej e jotol chikaj. Y chuqa' xkibij chiqe chi xekitz'et kan ri e rijatzul ri Anac. Y roma ri' xqamalij qak'u'x, xixcha'.
29Jak'a yin xinbij chiwe: Man tixibij-iwi' y man kixbaybot chikiwech. 30Roma ri Jehová ri qa-Dios, kan beneq chiqawech, y kan ja rija' ri xtibanon ri oyowal pa qak'exel, achi'el ri xuben qik'in toq xojel-pe pan Egipto. 31Y ri pa tz'iran ruwach'ulew, rix xitz'et chi ri Jehová ri qa-Dios xojruk'en-pe, achi'el jun tata'aj toq nuk'uaj ri ti ruk'ajol. Kan keri' k'a rubanon-pe qik'in chupan ri qabey ri qabanon-pe, k'a re akuchi xojoqaqa-wi, xicha' chiwe. 32Y man rik'in ri' man xikuquba' ta ik'u'x rik'in ri Jehová ri qa-Dios. 33Rija' kan beneq k'a chiqawech, ri chaq'a' kan yojrusaqirisaj k'a rik'in jun achi'el q'aq', y ri paq'ij kan nuk'ut k'a chiqawech rik'in ri sutz' pa'el chikaj, ri akuchi k'o chi yojbe-wi y ri akuchi yojk'oje-wi-qa.
Ri Jehová xoyower kik'in ri israelita
(Núm 14:20-35)
34Toq ri Jehová xrak'axaj ri xibij rix, jari' toq xyakatej royowal, y xuya' rutzij y xubij: 35Man jun achin chire re itzel sol winaqi' re' ri xtitz'eton ta ri utzilej ruwach'ulew ri nusujun kan chike ri iwati't-imama'. 36Xa kan xaxe k'a ri Caleb ri ruk'ajol ri Jefuné ri xtitz'eton ri ruwach'ulew ri akuchi xq'ax-wi. Y re' xtinya' k'a chire rija' y chike ri e rijatzul, roma kan rutijon-pe ruq'ij richin in rutzeliben-pe, chayineq kan ri Jehová.
37Chuqa' ri Jehová xyakatej royowal wik'in yin iwoma rix y xubij chuwe chi chuqa' yin man xkinok ta apo chupan ri ruwach'ulew ri'. 38Chuqa' xubij: Jak'a ri ato'onel Josué, ri xtok-apo chupan ri ruwach'ulew ri' pan ak'exel rat. Tabij chire chi tutija' ruq'ij, roma ja rija' ri xtich'aron ri ruwach'ulew chikiwech ri ch'aqa' chik israelita. 39Stape' rix xich'ob chi ri e etzelanel iwichin xkekik'uaj-el ri taq iwalk'ual, re ak'uala' k'a re', ri k'a man jani k'o kina'oj, xa chike k'a rije' xtinya-wi ri ruwach'ulew, xke'ok-apo y kan xtikichinaj kan. 40Rokik nibanatej re' kixtzolin y kixbiyin chupan ri tz'iran ruwach'ulew chupan ri bey ri nibe rik'in ri Kaqa-Palou, chayineq kan ri Dios.
Toq ri israelita xech'akatej
(Núm 14:39-45)
41Rix kere' k'a xibij chuwe: Kan qitzij na wi chi oj makuwineq chuwech ri Jehová; wakami k'a xqojbe y xtibeqabana' oyowal achi'el ri rubin ri Jehová ri qa-Dios chiqe, xixcha' chuwe. Xik'uaj k'a el ri ikamisabal chi'ijujunal, y kan xich'ob chi man k'ayew ta richin yixjote-el chupan ri ruwach'ulew ri' richin niwichinaj. 42Jak'a ri Jehová xa xubij chuwe yin chi tinbij chiwe chi man kixjote-el richin nibebana' oyowal, roma rija' man k'o ta chik iwik'in, y rix xa xkixch'akatej k'a pe koma ri e etzelanel iwichin.
43Y yin kan xinbij chiwe, jak'a rix man xiwak'axaj ta, rix xa xipaba-iwi' chire ri ruchojmilal ri rubin ri Jehová, rik'in ri inimirisanen, kan xixjote-el chuwi' taq juyu'. 44Jak'a ri winaqi' amorreo ri ek'o chiri' xa xixkik'ul chi oyowal y k'ari' xixkoqotaj-pe, kan e achi'el k'a q'atz'utuj ri xebejopojo-pe chiwij y kan xixkich'ek k'a chiri' pa ruwach'ulew Seír y xixkitzeqelibej k'a pa tinamit Hormá. 45Toq rix xixtzolin-pe, k'ari' xixoq' chuwech ri Jehová, jak'a rija' man xixrak'axaj ta y man xniman ta chiwe.
Ri juna' ri xkiq'axaj chupan ri tz'iran ruwach'ulew
46Keri', k'o chi xojk'oje' kan k'iy juna' ri chiri' pa Cadés.


text:
Historia 83: Jerusalén Llaktapa Pirkakunataka Kutinmi Rurarkakuna
RIKUY kay israelitakunata. Paykunaka Jerusalenpa pirkakunata kutin shayachinkapakmi sinchita trabajanakun. Shinapash, imamantatak paykunaka kutin chay pirkakunataka shayachinakun. Yuyari: 152 watakunata washamanka, rey Nabucodonosormi Jerusalenpa pirkakunatapash urmachishpa, punkukunatapash rupachishpa sakirka. Chaymantami, israelitakunaka Jerusalenpa pirkakunataka kutin shayachinakun. Shinapash, Babilonia llaktamanta tikrashkantinka, Jerusalenpa pirkakunata shayachitaka israelitakunaka mana usharkakunachu.
Shinaka yuyay: Jerusalenpa pirkakuna illakpika, contrakuna yaykumunkami nishpaka, israelitakunaka mancharishkakunami kawsashkanka. Chay punchakunapimi, Nehemías nishka runaka, Jerusalenpa pirkakunata rurashpa ayudankapak rirka. Shinapash, Nehemiaska pitak karka.
Nehemiaska israelitami karka. Israelita kashpapash Susa nishka llaktapimi, reypa wasipi trabajan karka. Yuyari, Susa llaktapimi Mardoqueopash Esterpash kawsan karka. Shinaka, Mardoqueowanpash Esterwanpash alli amigokunami Nehemiaska kashkanka. Shinapash, Bibliapi nishka shinaka, Nehemiaska mana rey Asueropakka trabajanchu karka. Nehemiaska rey Artajerjespakmi trabajan karka.
Yuyari: Rey Artajerjeska alli reymi karka. Rey Artajerjesmi Esdrasmanka achka kullkita kurka, Jehovapa jatun wasita allichikrichun nishpa. Jehovapa jatun wasita allichishpapash, Jerusalén llaktapa pirkakunata ruraytaka Esdraska mana usharkachu. Chaymantami, Nehemiaska Jerusalén llaktapa pirkakunataka rurarka. Shinapash, Nehemiaska imashinatak ruray usharka.
Rikunki. Jehovapa jatun wasita allichinkapak Esdras rishkamantaka, ñami 13 watakuna yallirka. Chay punchakunapimi, Nehemiaska reyman vinota yallichishpa trabajan karka. Chay trabajoka mana jawalla trabajochu karka. Imamantatak mana jawalla karka. Reyman vinota yallichikmi rikuriyana karka, vinoka venenowan kakta, mana venenowan kaktapash.
Shuk punchaka, Nehemiaspa wawki Hananimi shuktak israelitakunantin Nehemiasta rikunkapak rirkakuna. Chaypimi Nehemiastaka nirka: ‘Israelitakunaka llakillami kawsanakun. Jerusalén llaktapa pirkakunatapash, manarak shayachita ushashkanchikchu’ nishpa. Hanani shina nikpimi, Nehemiaska achkata llakirishpa Jehová Diostaka mañay kallarirka.
Shinami, Nehemiaska llakilla purikurka. Chaymantami rey Artajerjeska, ‘imamantatak llakilla purikunki’ nishpa Nehemiastaka tapurka. Rey shina nikpimi Nehemiaska nirka: ‘Israelitakuna llakilla kawsanakukpi, Jerusalén llaktapa pirkakunapash urmashka kakpimi, ñukaka llakilla kani’ nirka. Nehemías shina nikpimi reyka nirka: ‘Imapitak kantaka ayudayta ushani’ nishpa.
Rey shina nikpimi Nehemiaska nirka: ‘Jerusalén llaktapa pirkakunata kutin shayachinkapak richun sakiway’ nishpa. Nehemías shina nikpimi rey Artajerjeska nirka: ‘Ama llakirikuychu. Kaspikunatapash apashpa rilla’ nishpa. Jerusalenman chayashpaka, Nehemiaska tukuy israelitakunawanmi parlarka, Jerusalén llaktapa pirkakunataka kashna rurashun nishpa. Nehemías shina nikpika, israelitakunaka achkata kushikushpa nirkakuna: ‘Shinaka, kunanllatak ruray kallarishunchik’ nishpa.
Jerusalenpa pirkakunata israelitakuna rurakukpika, contrakunaka achkata piñarishpami ninakurka: ‘Jakuchik paykunata wañuchinkapak. Jerusalenpa pirkakunata rurashpa katichunka, mana sakinachu kanchik’ nishpa. Contrakuna shina ninakukta yachashpaka, Nehemiaska tukuy israelitakunamanmi espadakunata, lanzakunata kurka. Chay kipami israelitakunataka nirka: ‘Paykunataka mana manchanachu kankichik. Kankunapa wawkikunamanta, churikunamanta, warmikunamanta, wasikunamantapash makanakunami kankichik’ nishpa.
Nehemías shina nikpimi, israelitakunaka sinchi tukushpa tutapash punchapash espadata, lanzata chaririyashpa Jerusalenpa pirkakunataka rurarkakuna. Shina sinchita trabajashpami, Jerusalenpa pirkakunataka 52 punchakunapilla tukuchirkakuna. Chay pirkakunata tukuchishpaka, contrakuna yaykumunkami nishpaka, israelitakunaka ña mana mancharkakunachu. Ashtawankarin, Esdraspash Nehemiaspash Diospa leykunata yachachikpika, israelitakunaka kushillami kawsarkakuna.
Kushilla kawsanakushpapash, ñawpa punchakunapi shinaka ña mana kawsanakurkachu. Yuyari: Ñawpa punchakunapika, Israel llaktamanta reymi paykunataka mandakurka. Shinapash, chay punchakunapika Persia llaktamanta reymi paykunataka mandakurka. Chaymantami Jehová Dioska nirka: ‘Shamuk punchakunapika shuk mushuk reytami kusha. Chay reymi, Israel llaktamanka ashtawan alli kawsayta kunka’ nishpa. Chay reyka pitak kan. Imashinashi chay reyka tukuy Allpapi gentekunaman alli kawsayta kunka. Chay rey chayamunkakamaka, 450 watakunami yallirka. Chay watakuna yallishka kipami, shuk wawa wacharirka. Chay wawaka imatak tukurka. Chaytaka shuktak historiakunapimi yachakushun.
Nehemías capítulo 1-manta, capítulo 6-kama.
Tapuykuna
- Jerusalén llaktapa muyuntin pirkakuna mana tiyakpika, israelitakunaka imashinashi sintirirka.
- Nehemiaska pitak karka.
- Reypa wasipika, ima trabajotatak Nehemiaska charirka. Chay trabajoka, imamantatak mana jawalla karka.
- Nehemiaska imamantatak llakilla karka. Chaymanta, imatatak reytaka nirka.
- Nehemías llakilla kakpika, rey Artajerjeska imatatak rurarka.
- Jerusalenpa pirkakunata ama rurachun nishpa, contrakuna jarkankapak munakpika, Nehemiaska imatatak israelitakunataka nirka.
Shuktak tapuykuna
- Nehemías 1:4-6; 2:1-20 versokunata liyinki.
Jehová ayudachunka, Nehemiaska imatatak rurarka. (Neh. 2:4, 5; Rom. 12:12; 1 Ped. 4:7.)
- Nehemías 3:3-5 versokunata liyinki.
Teqoitakunaka imashinatak karka. Kutin, teqoitakunata “mandakkunaka” imashinatak karka. Shinaka, ancianokunapash siervo ministerialkunapash, imatatak paykunamantaka yachakuna kan. (Neh. 3:5, 27; 2 Tes. 3:7-10; 1 Ped. 5:5.)
- Nehemías 4:1-23 versokunata liyinki.
Contrakuna kutin kutin llakichinkapak munakpipash, israelitakunaka imamantatak sinchi tukushpa Jerusalenpa muyuntin pirkakunataka rurashpa katirkakuna. (Neh. 4:6, 8, 9; Sal. 50:15; Isa. 65:13, 14.)
Israelitakunamantaka, imatatak yachakuyta ushanchik.
- Nehemías 6:15 versota liyinki.
Sinchi feta charimantami, israelitakunaka Jerusalén llaktapa tukuylla pirkakunataka ishkay killakunapilla tukuchirka. Shinaka, sinchi feta charinaka, imamantatak alli kan. (Sal. 56:3, 4; Mat. 17:20; 19:26.)


text:
Gerd Müller
Gerd Müller sutiyuq runaqa (3 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi paqarisqa Nördlingen llaqtapi - ) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi. 1974 watapi Kunti Alimanya quchuntinwan Piluta Hayt'ay Pachantin Kupatam ayparqan. Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa atipanakuykunapi chunka tawayuq kutim punkuta tariparqan.
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Gerd Müller.


text:
Uchuraqay
Uchuraqay nisqaqa (kastilla simipi: Uchuraccay) huk piruwanu qhichwa ayllu llaqtacham karqan, Wanta distritupi, Wanta pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw mama llaqtapi. Mama quchap hawanmanta tawa waranqa mitru aswan hanaqmi.
Uchuraqay llaqtachaqa Akchiq Ñan maqanakuyraykum ancha riqsisqa. 1981 watapiqa 470-raq runakunas kawsarqan. 26 ñiqin qhulla puquy killapi 1983 watapi Uchuraqay llaqtayuq runakunaqa pusaq willay kamayuqkunatas, iskay qhichwa yanapaqtapas sipirqan, Sinchis nisqa Piruwanu Siwil Wardya kamachirqaptinsi. Qhipaqnin killaykunapitaq Akchiq Ñanpa awqaqninkuna, chaymantataq piruwanu awqaqkuna 135 Uchuraqayniyuq runakunata - paypura 57 warmikunata - sipirqan. 1984 watapi tukuy runakunas Uchuraqay llaqtamanta ayqispa saqirqan.
1993 watapis aslla runakuna musuq llaqtachata kamarirqan, ichataq manam kaqlla puystupichu.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Informe Final de la Comisión de la Verdad (kastilla simipi)


text:
2 willakï: Huk selläma shumaq huerta
¡KË LLAPANTA rikärïki! ¡Imanö shumaqmi këkan! Rikë qorakunata, montikunata, wëtakunata y llapan animalkunata. ¿Rikankiku kë dibüjochö mëchö elefantekuna y leonkuna këkäyaqta?
¿Mëpitataq yarqaramushqa kë selläma shumaq huerta? Mä rikärishun imanöshi Teyta Dios alistanaq kë Patsata noqantsikpaq.
Puntatash, Teyta Dios ruranaq verde qorakunata patsachö. Tukïläya montikunata ichiktapis y hatuntapis. Këkuna winarnash shumaqyätsiyänaq Patsata. Pero manash tsëllapaqtsu kayänaq. Wakinqa mikunantsik qomänapaqwanshi kayänaq.
Tsëpitanash, Teyta Dios ruranaq pescädokunata yakuchö kawayänampaq y pishqukunata ciëlochö volayänampaq. Ruranaqshi hina allqukunata, mishikunata y cabällokunata; ichisaq y hatusaq animalkunatapis. ¿Täranqëkipa ima animal-llapis kanku? ¡Imanö allim karqan Teyta Dios noqantsikpaq kë llapanta rurëkamunampaq!
Tsëpitanash Patsapa huk kuchunta akrarïkur selläma shumaqta rurarinaq. Tsë huertapaqqa, Edén nishpash shutin churanaq. Perfectosh kanaq. Llapampis tsëchöqa alläpa shumaqshi kanaq. Tsëshi Teyta Diosqa munanaq llapan Patsa kë shumaq huerta ruranqannö kananta.
Pero kë dibüjota yapë rikärïki. ¿Musyankiku, kë huertachö ima pishenqantaraq rikarqan Teyta Dios? Mä rikärishun.
Génesis 1:11-25; 2:8, 9.
Tapukïkuna
- ¿Imanötaq Teyta Dios alistarqan kë Patsata noqantsikpaq?
- Teyta Diosqa atska animalkunatam rurarqan. ¿Reqinkiku wakin wakinllatapis? (Dibüjota rikäri.)
- ¿Imanir-raq hukläya karqan kë Edén huerta?
- ¿Imanö Patsa kanantaraq Teyta Dios munarqa?
Wakin tapukïkuna
- Leinki Génesis 1:11-25.
¿Imataraq rurarqan Teyta Dios kima kaq hunaqchö? (Gén. 1:12.)
¿Imataq pasarqan chusku kaq hunaqchö? (Gén. 1:16.)
¿Ima animalkunataraq Teyta Dios rurarqan pitsqa y hoqta kaq hunaqkunachö? (Gén. 1:20, 21, 25.)
- Leinki Génesis 2:8, 9.
¿Ima especial montikunataraq Teyta Dios kamarqan tsë selläma shumaq huertaman, y imataq significarqan?


text:
Wachay kamachiy
Wachay kamachiy nisqa kawpaywanqa mama llaqtapi kamachiqkuna llaqtayuq runakunap wawankunap yupaynintam, wachayninkunap, paqariyninkunap yupaynintam kamachiyta munan.
Kay ruraykunawanmi wachyta kamachiyta munanku:
- Chichuyay hark'anawan (ullu islampu, ispiral, chichuyay hark'ana hampi, hukkunapas);
- Sulluchiy (Chunwapi);
- Qumichiy, ikumichiy, urwachiy, amuqchay
Huk mama llaqtakunaqa llaqtayuq runakunata chichuyay hark'ayman atipakunkum. Chay hina Chunwapi runakunatam huklla wawayuq aylluman atipakuspa munay mana munay sulluchinkum. Piruwpitaq Alberto Fujimori umalliq kaptin, qhichwa, aymara warmikunatam munay mana munay ikumichirqanku.


text:
Naska siq'ikuna
Naska siq'ikuna nisqaqa Naska k'itipi (Naska pruwinsyapi Ika suyupi, Piruwpi) ñawpa pacha huk runa llaqtap siq'isqan hatunkaray rikch'akunam: qinti, k'usillu, sik'imira, hukkunapas. Kinsa chunka iskay siq'ikuna kan: uywakuna, huknin; wakin, sach'akuna [1].
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhawana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa-español- qheswa/Simi taqe; Qosqo- Peru, 1995
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Naska Siq’ikunaqa
- Nazca Lines Research (inlis simi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naska siq'ikuna.


text:
Coronel Portillo pruwinsya
Coronel Portillo pruwinsya (aymara simipi: Coronel Portillo jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Coronel Portillo) nisqaqa Piruw mama llaqtap Ukayali suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Pukallpa llaqtam.
Kay pruwinsyaqa Pedro Portillomantam sutichasqa.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Sira ayllu llaqta risirwa - Sierra del Divisor risirwa suyu
- Mayukuna: Awaytiya mayu - Ukayali mayu
- Quchakuna: Yarinaqucha
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qanchis distritunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa Ashaninka, Cashibo-Cacataibo, Shipibo-Conibo runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]
Pruwinsyapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Ukayali suyu
- Pucallpa.com (kastilla simi)
- www.mpcp.gob.pe


text:
Napaykuy
Napaykuy icha Rimaykuy nisqaqa huk runawan rimanakuyta qallarinapaq icha tukuchinapaq, chay runata, runakunata taripaspa icha paymanta saqirparispa, payta kacharparispa ima rimasqapas, huk runaman allin kayta munapuspa.
Napaykunakuspaqa makinchikkunata haywarinakusunchik icha marq'anakusunchik. Hinallataqmi kacharparispaqa, icha makinchikwan raphapapasunchik. Huk mama llaqtakunapitaq rimaykunakullaspa manam makita haywarinakunkuchu, ahinataq Asyapi - Chunwapi, Nihunpi - k'umukullankum.
Kaymi huk taripay allin simi napaykuykuna (qhichwa simipi):
- Rimaykullayki taytay/mamay! - Chaskillaykim mamay/taytay!
- Allillanchu? - Allillanmi!
- Ima hinallataq kachkanki? (Imaynallataq kachkanki?) - Allinllam!
- Allin p'unchaw taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
- (kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenos días! nisqapas)
- Allin ch'isi taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
- (kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenas tardes! nisqapas)
- Allin tuta taytay/mamay (tayta ... / mama ...)! - Qampaqpas mamay/taytay!
- (kastilla simimanta chaskisqa ¡Buenas noches! nisqapas)
- Ama llulla, ama suwa, ama qilla! - Qampas hinallataq!
Kay hinatam huk runata qayakunchik:
- Yaw! - wawqipura (huk qhari huk qharita)
- Paw! / Yay! - panita (huk qhari huk warmita)
- Ñay! / Ña! - ñañapura (huk warmi huk warmita)
- Tuy! - turita (huk warmi huk qharita)
Kaymi huk saqirpariy, kacharpariy rimakuna:
- Rikunakusunchik!
- Tupanakusunchik!
- Rikunanchikkama!
- Tupananchikkama!
- Huk kutikama!
- Huk p'unchawkama!
- Ratukama!


text:
Javier Mascherano
Javier Alejandro Mascherano sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin inti raymi killapi 1984 watapi paqarisqa San Lorenzo llaqtapi - ) huk Arhintina Italya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yaya: ; Mama: .
Warmi:
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Quri Medalla Ulimpiku pukllaykuna 2004
- Quri Medalla Ulimpiku pukllaykuna 2008
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Arhintina)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Ulimpiku pukllaykuna 2004
- Ulimpiku pukllaykuna 2008
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Javier Mascherano.


text:
Qhiwar
Qhiwar (kastilla simipi: Qquehuar) nisqaqa Sikuwani distritupi (Qanchi pruwinsyapi, Qusqu suyupi, Piruwpi), Qusqumanta Punukama khillay ñanpi huk ayllu llaqtam, Sikuwani llaqtamanta qanchis kilumitru karum.
Qhiwar llaqtaqa pichqa sayayuqmi: Quchakunka, Krus Kunka, Wanquqala, Warmillaqta, Sirqupata (barriyu nisqakuna), Llawlliru (sapsi, anexo nisqa). Kimsa waranqa runayuqmi, qanchis waranqa hiqtaryayuq.
Ñawpa pacha Pampa Qhiwar llaqtapi kimsa kurakas kawsarqanku: Apu Chillka, Apu Qhuqru, Apu Hump'iri. 20 ñiqin pachakwatap qallarisqanpis asindadukunas hamurqanku runakunap allapanta qichuspa. Chaywanpas, Piruwpa kamachinan (Augusto Leguía) 14 ñiqin inti raymi killapi 1929 watapi Qhiwar ayllu llaqta riqsirirqanmi. 1964 watapi Qhiwarniyuq runakuna allpankunata tiyapuykacharqankus mana aypaspa. 1973 watapitaq general Velascop llamk'aqninsi asindaduta qarqurqan allpankunata runakunaman kutichispa. Chayrayku 2001 watapi Qhiwar runakuna Velascopaq wank'atas churarqanku.
Iskay primaria yachay wasiyuqmi. Huk yachay wasiqa 1920 watamantas kan, huktaq 1963 watamantas. Chay yachay wasikunapiqa kastilla simillapis yacharqanku. Kunantaq iskay simipi iskay kawsaypi yachay nisqatam yaykuchiyta munanku.
Qhiwartaqa huk rimay k'uskiykuymantam riqsisqa llaqta. Chaypi qhichwa yachachiq Nereo Aqules Hancco Mamani sutiyuq runa yachay wasinpi yachaqaqkunap rimayninmanta, kastillanuchayninmanta k'uskiykurqan. Runakunaqa qhichwa simitam rimanku. Wakin llaqtakunapi hinaqa, Qhiwar llaqtapipas wawakuna astawantaq kastilla simitam rimanku.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t’inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saywitu: Qusqu suyu
- Nereo Hancco Mamani (qhichwa yachachiq): Irqikunap qhichwa simi kastilla simi ima Qhiwar ayllupi rimasqankumanta


text:
94 Kaq Willakuy: Warmachakunata Jesuspa kuyasqanmanta
QAWAY Jesusqa warmachatam abrazaykuchkan. Payqa cheqaptamá warmachakunatapas kuyan. Jesusta qawaq runakunañataqmi apostolninkunam. ¿Imatam Jesusqa paykunata nirqa?
Jesuswan apostolninkunaqa karumanta kutimuspankum chayllaraq chayaramunku. Paykunaqa kikinkupuram ñampi atipanakurqaku. Chaymi illamusqankumanta chayaramuspanku Jesusqa tapurqa: ‘¿Imamantataq atipanakustin hamurqankichik?’, nispa. Jesusqa yachanmi imamanta atipanakusqankuta ichaqa paykunata tapurqa willakunankupaq.
Apostolkunam ichaqa upallalla karqaku, ñanpi kikinkupura pim aswan reqsisqa kasqanmanta atipanakusqankumanta. Wakin apostolkunaqa aswan reqsisqa kaytam munanku. ¿Imaynatataq Jesusqa ninqa ancha reqsisqa kayta munayqa mana allin kasqanta?
Jesusqa warmachata qayaspan apostolninkunapa qayllanpi sayachirqa. Hinaspam discipulonkunata nirqa: ‘Cheqaptapunim nikichik: Warmakuna hina mana kaspaykichikqa manam yaykunkichikchu Diospa munaychakusqanmanqa. Chaynaqa kay warma hina humillakuqmi Diospa munaychakusqanpiqa aswan allin reqsisqa kanqa’ nispa. Yachankichu, ¿imanasqataq chaynataqa nirqa?
Warmachakunaqa manamá piensankuchu hatunchakuypi nitaq ancha reqsisqa runa kaypipas. Chaymi apostolkunaqa warmachakunamanta yachaspanku manam hatunchakunankuchu nitaq atipanakunankuchu.
Wakin kutikunapipas, Jesusqa warmachakunata llumpayta kuyasqantam qawachirqa. Chay killakunallapim wakin runakunaqa warmachankunata apamurqaku Jesusta qawaykunankupaq. Hinaptinmi apostolkunaqa Jesusman asuykunankuta harkakurqaku. Jesusmi ichaqa nirqa: ‘Ama harkaychikchu wawakuna ñoqaman hamunanta, kay wawakuna hina kaqkunapaqmi Diospa munaychakusqanqa’ nispa. Hinaspam warmachakunata abrazaykuspan bendeciykurqa. ¡Mayna sumaqmi warmachakunata Jesuspa kuyasqanta yachayqa! ¿aw?
Mateo 18:1-4; 19:13-15; Marcos 9:33-37; 10:13-16.
Tapukuykuna
- ¿Imanasqataq Jesuspa discipulonkunaqa karumanta illamuspa atipanakustin hamurqaku?
- ¿Imanasqataq Jesusqa huk warmachata qayaspa apostolninkunapa chawpinpi sayachirqa?
- ¿Imayna kayninkupitaq apostolkunaqa warmachakuna hina kananku?
- Killakuna pasaruptin, ¿imaynatam Jesusqa warmachakuna kuyasqanta qawachirqa?
Sapaq tapukuykuna
- Mateo 18:1-4 nisqanta leey.
¿Imanasqataq Jesusqa rikchanachikuykunawan valechikuspa yachachirqa? (Mat. 13:34, 36; Mar. 4:33, 34.)
- Mateo 19:13-15 nisqanta leey.
Warmachakunapa, ¿ima sumaq kayninkutam qatikuchwan Diospa Munaychakusqanmanta bendicionkunata chaskinapaq? (Sal. 25:9; 138:6; 1 Cor. 14:20.)
- Marcos 9:33-37 nisqanta leey.
¿Imatataq Jesusqa discipulonkunaman yachachirqa allin reqsisqa kayta munapayaymanta? (Mar. 9:35; Mat. 20:25, 26; Gal. 6:3; Fili. 2:5-8.)
- Marcos 10:13-16 nisqanta leey.
¿Pikunataq Jesusmanqa asuykuyta atinmanku karqa, hinaspa imatataq congregacionpi ancianokunapas paypa rurasqanmanta yachanmanku? (Mar. 6:30-34; Fili. 2:1-4; 1 Tim. 4:12.)


text:
Ruraq:Sumiaz/Mama llaqtakuna
Mama llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Achkam p'anqakuna mama llaqtakunamanta sutisuyuyuq. Chay wiki p'anqakunapiqa t'inkikunam kachun sapa mama llaqtamanta p'anqakunawan. Chay ruranapaqqa kaykunata llamk'achisunchik:
Achka sanampa tuyrukunam kan. Kay Wikipidiyapiqa kimsantin sanampa ISO 3166 tuyrutam, Mama llaqtapura ulimpya kumitiypa tuyruntapas llamk'achinchik.
Kapiqa qhichwa simipi sutikunam. Kikin sutikunata qhawanaykipaqqa mama llaqtamanta p'anqapi qhaway.
*Kunan sutikuna tuyrunkukunawan ISO 3166pi COI tuyrukunapas


text:
Wp/qxn/Wari wamani
Kay wamanita niyan kastilla shimichu Provincia de Huari. Wari wamani Ankash suyuchu hatiran; kayna, Tsikan llaqta Piruwchu. Yuriran Piruw Ispañapita qishpinqanchu. 1821 wata, Pawkarwaray killa, Apushimita hinchi-qillqaran Waylas suyu pushaq, Turibio Lusuriaqa, Waraspita. Wari shariran hatun llaqta Piruwwan paqta.
Contents
Pushana hinchi rakiy[edit]
Wari wamanichu chunka suqta distritukuna hatirayan:
- Wari
- Wántar Chawin
- Wakachi
- Wachis
- Wakchis
- Wántar
- Maasin
- Pawkas
- Puntuw
- Rawapanpa
- Rapayan
- Tayta Markus
- Chaná Tayta Pitru
- Uqu
- Kahay
- Anra
Tinkuykuna[edit]
Chinchapa, tinkun Karlus Fermin Fitskarral wamaniwan, Antunio Raimondi wamaniwan; Antipa, Wanuku suyuwan; Uripa, Bulunisi wamaniwan; Qontipa: Rikway wamaniwan, Waras wamaniwan, Qarwaq wamaniwan, ushan tinkur Ashuka wamaniwan.
Patsa tupuy, ayka tákuqkuna[edit]
Waripa patsatupuynin 2771.9 km²; 2007 Lano nin: Wari wamanichu yachayan 62 598 runakuna, 30 463 warmikuna.[1] Kichwa shimita rimayan 45 838; aymara shimita,ratatsiyan 59; 58 721 yupakasha kimsa watata ushashakunata. Tsaynú kaptin, 78,05% riman kichwa shimita.[1]
Llaqta yachaymuruy[edit]
Warimarkachu, Waritushuta shumatsiyan, kastilla shimichu niyan: Caballeros de Huari. Karu markachusi tushuyan: Arikipachu, tsaynú Intirnitchu. Tushu yarqun Kantaray killa, Mama Llusha kushikunanpaq.Warirunakuna, allish, mishita mikuyan, qurpatasi kachuskatsiyan. Tayta kurakuna hipiyasha Ankash runashimichu atska qillqata, allapa mañakuyan Kastilla shimipita; lluta qashpir, kichwa shimita yaqatsiyan. Shumatsiyan "Mama Huarina" raymita, maypitasi warirunakuna kutiyan allis qotsuyananpaq.Turupukllasi kan.


text:
1
Ri Dios nubij chi nipabex chik q'anej ri rachoch
1K'o k'a jun q'alajirisey ruch'abel ri Dios rubini'an Hageo. Y chupan k'a ri nabey q'ij chire ri ruwaqxaq ik' chire ri ruka'n juna' richin ri q'atbel-tzij richin ri rey Darío, ri Dios xch'on k'a pe rik'in ri Hageo y xuya' jun rutzijol chire richin nubij chire ri q'atoy-tzij pa ruwi' ri ruwach'ulew Judá rubini'an Zorobabel ruk'ajol ri Salatiel, y chire chuqa' ri nimalej sacerdote rubini'an Josué, ruk'ajol ri Josadac. 2Y ri Jehová ri k'o ronojel uchuq'a' pa ruq'a' xubij chire ri Hageo: Ri awinaq nikibij chi man jani napon ruq'ijul chi nipabex chik q'anej jun bey ri wachoch. 3Wakami k'a tak'utuj chire ri tinamit, 4wi kan ruk'amon chi rije' ek'o pa taq jebelej jay, rokik ri wachoch yin xa mulumik abej rubanon. 5Roma ri' yin Jehová ri k'o ronojel uchuq'a' wik'in ninbij: Tich'obo' jebel wi utz ri yixajin chubanik. 6Rix xixtikonej-qa, jak'a xa juba' ok ri xik'ol. Yixwa', jak'a man ninoj ta ri ipan. Yixqumun, jak'a man nik'o ta qa ri chaqi'j-ichi'. Nikusaj itziaq pim, jak'a man yixmeq'e' ta chupan. Y ri nuk'ul rajel chiq'ij, achi'el xa nuk'ul pa jun peqes ri xa teq'el.
7Yin Jehová ri k'o ronojel uchuq'a' wik'in ninbij chiwe chi tich'obo' k'a wi utz ri yixajin chubanik. 8Kixjote' k'a pa ruwi' ri juyu', y tik'ama-pe ri che' richin nipaba' chik jun bey ri wachoch, roma re' niqa' chinuwech y nuya' nuq'ij. 9Rix nikanoj janila, jak'a juba' ok ri niwil; y ri juba' ri nik'en-pe chi'iwachoch, yin ninben chire chi chaq k'ate' nik'is-qa. Y rix nik'utuj achike roma. Y re' kan roma k'a ri wachoch wulatejineq, rokik chi'ijujunal rix xaxe ri nik'atzin chire ri iwachoch rix ri nikanoj. 10Roma ri', maneq chik job, y ri ulew man xuya' ta pe ri tiko'n. 11Y xinben chi man niwachin ta chik ri k'echelaj, ri juyu', ri itiko'n, ri juwi-uva, ri olivo y ronojel ri nuya' pe ri ruwach'ulew. Y chuqa' man xkixk'iyer ta chik rix, ni ta ri iwawej man xkek'iyer ta chik. Y ronojel ri itiko'n man xtel ta chik pe, nicha' ri Jehová, xcha' ri Hageo.
Ri tinamit nikinimaj rupixa' ri Dios
12Jari' toq ri Zorobabel, ri Josué y konojel ri winaqi', xkak'axaj ri ruch'abel ri Jehová ri ki-Dios ri xubij ri Hageo. K'ari' rije' xkik'en rukiy y xkiya' rejqalen ri Jehová. 13Jari' toq ri Hageo, xch'on chik rik'in ri tinamit, y xubij ri rubin-pe ri Jehová chire. Xubij k'a chi ri Jehová k'o kik'in. 14-15Y rik'in re' ri Jehová xuk'asoj kánima ri Zorobabel, ri Josué y konojel ri winaqi' israelita. Y roma ri' xepe chupan ri q'ij juwineq kaji' chire ri ik' ri', y xkitikeriba' chik q'anej ri rachoch ri Dios.


text:
Zachary Taylor
Zachary Taylor sutiyuq runaqa (*24 ñiqin ayamarq'a killapi 1784 watapi Barboursville llaqtapi – † 9 ñiqin anta situwa killapi 1850 watapi Washington DC) Hukllachasqa Amirika Suyukunap awqaq pusaq wan ñawpa umalliqninsi karqan (1849 watamanta - 1850 watakama).
Tayta: Richard Taylor; Mama: Sarah Stroher.
Warmi: Margaret Smith
Churinkuna:
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Zachary Taylor.


text:
Binidiktu III
Binidiktu III, Binidiktu III kimsa ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. III, Italya simipi: Benedetto III) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa Roma llaqtapi - † 17 ñiqin ayriway killapi 858 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
29 ñiqin tarpuy killapi 855 watapi watamanta 17 ñiqin ayriway killapi 858 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu III.


text:
Muy pocos argentinos saben que el Acta por la cual se proclamó la Independencia de nuestro país, el 9 de julio de 1816 en San Miguel de Tucumán, fue redactada simultáneamente en español y en quechua. A continuación ofrecemos la versión paleográfica del original y las versiones en español y en alfabeto quechua moderno.
Versión paleográfica en quechua
Versión en español
Versión en alfabeto quechua moderno
Versión paleográfica en idioma Quichua
Cai sumacc ancha camayocc San Miguel Tucmanmanta hatum llacctapi, waranccapusacc pachacc chunca socctayocc watacc ccanchis quillacc isckon ppunchaynimpi, llacctanchecc raycu cchawanancupacc Hamauttacuna hatun tantacuy, congreso nisccapi tantascca, tucui soncconcuwan, tucui yachaynincuwan unancharccancu ttaccacuynincheccta cunancama camachicquenchecc auccacunamanta: huc similla tucuyneccpi llacctanchecc cunacc cay ruracunanta munasccancu, uyaricun, huc munaylla hinantin ruraynincuwan, yuyaynincuwan, wañuy, wañuy, wañuy munapayasccancuta sutti suttipi ricuchincu; chaywampis, yuyaspa cay hatun simipi casccanta paycunacc, llacctancunacc, wawancunacc wawampapis cusisamin, ú chiquin, Hamautta Ranticuna alliy alliymanta huctawan huctawan cai hawa rimarccancu. Allin allinta unanchaspañari, tapuscca carccancu?
Munanquichecchu tucui llacctacuna piraycuchus Ranti canquichecc España reycunamanta ttaccacuspa, payccunac quiquin atiyninpi, camachiynimpi cquheparinancuta? Caita uycariytawan, usccay usccayta hatarispa: munaycunnispa ccaparincuc; aswan callpayocc cai sutti munaynincu cananpaccri hucmanta hucmanta munaycu nerccancu; tucuipa yachayninman chayananpaccri cai hinata cquellccarccancu.
Ñoccaicu cai Americacc Anti suyumpi tantascca, llacctacunacc Rantin, ñoccaicuman Pacchacamaccta waccyaspa llacctaycucc sutimpi, llacctaycucc camachiynimpi hanac-pachaman cai pacha tucui llacctacunaman, tucui runacunaman soncoycucc llamppu, checcan unanchayninta, ricuchispa, rimariycu yachachiycu Muyu-pachacc ccaillampi;
sutti huc munaynillan cai tucuy llactacunacc ccasccanta, lliqquiy saccra watanasta, imawanchus yanccalla España Reycunaman watascca carccancu: atiyninta suancunamanta ppataspari huc hatun llacta ruracunancu; paicuna quiquin cunan camachecc Rey Fernando ccanchismanta, wawancunamanta, llactanmantawan wiñaypacc ttaccascca; cairaycuri hatun sumacc atiywan sutippi cquecheparincu, imaynachus aswan allin cancca cusisamimpacc tucui imancu unanchascca, hina camachiyta paycuna quiquin maquinmanta ccocunanpacc; tucui tanta ñaupaccta, cquhepamanri hucmanta hucmanta hinata ccaparincu, yachachincu, huctawan huctawanri rincu; caita hunttanancupaccri, ñoccaycupi chura cuspa puraccmanta watanacuncu, causaynincuwan, tiyapuynincuwan, sumac sutincuwan. Picunamanchus yacha chicunan, yachachiscca cachun, tucuipa vincrinman chayanamanpacc; hawa llactacunacc unanchanampacri imaraycuchus ruranchecc cai sumacc checcan rurayta, sutti cquelccapi tucui churacuchum. Congreso wasipi rurasca selloycuwan sellasca, secretarioycucc cquellccanwan callpachascca.
Cai hina juramentota tucui llacctancheccpi tiyacucc runacuna.
¿Juranquichu Pacha-camacc Apu Yayanchecc raycu santa cruz raycuwampis + ttimpurichiyta, hamachhaita, mayneccpipis camarichiyta cai Americacc Anti Suyumpi tantascca hatun llaxtacunacc ttaccacuyninta ccanchis Fernando España reymanta, wawasninmanta, llacctanmanta, tucui hawa llaccta camachecc cunamantawan?
¿Juranquichu Pacha-camacc Apu Yayancheccman, ari ninquichu llacctancheccman, atiyninraicu, camachiyninraicu tucui callpaquiwan sayariyta causainiyquita, sumacc sutiyquita, tucui imayquita chincarichinayquicamaypis?
Ari, hinatan jurani.
Hinata ruracctiyqui Pacha-camacc yanapasuchun, manari pai muchuchisuchun llaccta mamancheccri ñacasuchun.
Hamautta Antonio Saenz F.N.Laprida
Buenos Ayres llacctacc rantin San Juan llacttacc rantin tucui rantista camachecc
Versión parafrástica en idioma español
ACTA. En la benemérita y muy digna ciudad de San Miguel de Tucumán a nueve días del mes de julio de mil ochocientos diez y seis, terminada la sesión ordinaria, el Congreso de las Provincias-Unidas continuó sus anteriores discusiones sobre el grande y augusto objeto de la independencia de los pueblos que lo forman. Era universal, constante y decidido el clamor del territorio entero por su emancipación solemne del poder despótico de los reyes de España; los representantes sin embargo consagraron á tan arduo asunto toda la profundidad de sus talentos, la rectitud de sus intenciones é interés que demanda la sanción de la suerte suya, pueblos representados y posteridad. A su término fueron preguntados si querían que las Provincias de la Unión fuesen una nación libre e independiente de los reyes de España y su metrópoli? Aclamáron primero, llenos del santo órden de la justicia, y uno á uno reiteráron sucesivamente su unanime y espontaneo decidido voto por la independencia del país, fixando en su virtud la determinación singuiente.
DECLARACION.
Nos los representantes de las Provincias-Unidas en Sud-América, reunidos en congreso general, invocando al Eterno que preside el universo, en el nombre y por la autoridad de los pueblos que representamos, protestando al cielo, á las naciones y hombres todos del globo la justicia que regla nuestros votos, declaramos solemnemente á la faz de la tierra, que es voluntad unánime é indubitable de estas provincias romper los violentos vínculos que las ligaban á los reyes de España, recuperar los derechos de que fueron despojados e investirse del alto carácter de una nación libre é independiente del rey Fernando 7., sus sucesores y metropoli; quedar en consecuencia de hecho y de derecho con amplio y pleno poder para darse las formas que exija la justicia é impere el cúmulo de sus actuales circunstancias. Todas, y cada una de ellas, así lo publican, declaran y ratifican, comprometiendose por nuestro medio al cumplimiento y sosten de esta su voluntad baxo del seguro y garantía de sus vidas, haberes y fama. Comuníquese á quienes corresponda para su publicación, y en obsequio del respeto que se debe a las naciones, detállense en un manifiesto los gravísimos fundamentos impulsivos de esta solemne declaración. Dada en la Sala de sesiones, firmada de nuestra mano, sellada con el sello del congreso y refrendada por nuestros diputados secretarios.
Francisco Narciso de Laprida, diputado por San Juan, presidente.
Dr.Antonio Saenz, diputado por Buenos Ayres.
Kay sumaq ancha kamayuq San Miguel Tukmanmanta hatun llaqtapi, waranqa pusaq pachak chunka suqtayuq wataq qanchis killaq isqun p’unchayninpi, llaqtanchikrayku qhawanankupaq Hamawt’akuna hatun tantakuy, congreso nisqapi tantasqa, tukuy sunqunkuwan, tukuy yachayninkuwan unancharqanku t’aqakuyninchiqta kunankama kamachiq qhinchik awqakunamanta: huk similla tukuy niqpi llaqtanchikkunaq kay rurakunanta munasqanku, uyarikun, huk munaylla hinantin rurayninkuwan, yuyayninkuwan, wañuy, wañuy, wañuy munapayasqankuta sut’i sut’ipi rikuchinku; chaywampis, yuyaspa kay hatun simipi kasqanta paykunaq, llaqtankunaq, wawankunaq wawanpapis kusi samin, u chikin, Hamawt’a Rantikuna alliy alliymanta huktawan huktawan kay hawa rimarqanku. Allin allinta unanchaspañari, tapusqa karqanku?
Munankichikchu tukuy llaqtakunapiraykuchus Ranti kankichik España reykunamanta t’aqakuspa, paykunaq kikin atiyninpi, kamachiyninpi qhiparinankuta? Kayta uyariytawan, usqhay usqhayta hatarispa: munaykun nispa qaparinkuq; aswan kallpayuq kay sut’i munayninku kananpaqri hukmanta hukmanta munayku nirqanku; tukuypa yachayninman chayananpaqri kay hinata qillqarqanku.
Ñuqayku kay Amerikaq Anti suyunpi tantasqa, llaqtakunaq Rantin, ñuqaykuman Pachakamaqta waqyaspa llaqtaykuq sutinpi, llaqtaykuq kamachiyninpi hanak-pachaman kay pacha tukuy llaqtakunaman, tukuy runakunaman sunquykuq llamp’u, chiqan unanchayninta, rikuchispa, rimariyku yachachiyku Muyu-pachaq qayllanpi; sut’i huk munayniyllan kay tukuy llaqtakunaq kasqanta, llik’iy saqra watanasta, imawanchus yanqalla España Reykunaman watasqa karqanku: atiyninta suwankunamanta p’ataspari huk hatun llaqta rurakunanku; paykuna kikin kunan kamachiq Rey Fernando qanchismanta, wawankunamanta, llaqtanmantawan wiñaypaq t’aqasqa; kayraykuri hatun sumaq atiywan sutip’i qhichiparinku, imaynachus aswan allin kanqa kusi saminpaq tukuy imanku unanchasqa, hina kamachiyta paykuna kikin makinmanta qukunanpaq; tukuy tanta ñawpaqta, qhipamanri hukmanta hukmanta hinata qaparinku, yachachinku, huktawan huktawanri rinku; kayta hunt’anankupaqri, ñuqaykupi churakuspa puraqmanta watanakunku, kawsayninkuwan, tiyapuyninkuwan, sumaq sutinkuwan. Pikunamanchus yachachikunan, yachachisqa kachun, tukuypa uyaqrinman chayanamanpaq; hawa llaqtakunaq unanchananpaqri imaraykuchus ruranchik kay sumaq chiqan rurayta, sut’i qillqapi tukuy churakuchun. Congreso wasipi rurasqa selloykuwan sellasqa, secretarioykuq qillqanwan kallpachasqa.
Kay hina juramentota tukuy llaqtanchikpi tiyakuq runakuna.
¿Jurankichu Pachakamaq Apu Yayanchikrayku santa cruzraykuwanpis + t’impurichiyta, hamach’ayta, may niqpipis kamarichiyta kay Amerikaq Anti Suyunpi tantasqa hatun llaqtakunaq t’aqakuyninta qanchis Fernando España reymanta, wawasninmanta, llaqtanmanta, tukuy hawa llaqta kamachiqkunamantawan?
¿Jurankichu Pachakamaq Apu Yayanchiqman, ari ninkichu llaqtanchikman, atiyninrayku, kamachiyninrayku tukuy kallpakiwan sayariyta kawsayniykita, sumaq sutiykita, tukuy imaykita chinkarichinaykikamaypis?
Ari, hinatan jurani.
Hinata ruraptiyki Pachakamaq yanapasuchun, manari pay muchuchisuchun llaqta mamanchiqri ñakasuchun.
F.N.Laprida, San Juan llaqtaq rantin tukuy rantista kamachiq
Hamawt’a Antonio Saenz, Buenos Ayres llaqtaq rantin


text:
Tintin yura rikch'aq ayllu
Tintin yura rikch'aq ayllu (familia Passifloraceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, Tiksimuyuntinpi 18 rikch'anayuq, 840-chá rikch'aqniyuq.
Antikunapiqa lliwmanta aswan kururunku (genus Passiflora) nisqap rikch'aqninkunam wiñan.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
- hampaway (Passiflora mixta)
- ukucha hampaway (Passiflora gracilens)
- kita hampaway (Passiflora mollissima)
- ñawpa machu hampaway (Passiflora trifoliata)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Tintin yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Tintin yura rikch'aq ayllu


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Chanka runasimi (Ayacucho Quechua)
Babel llaqtapi torre hatarichisqankumanta
- Kay pachapiqa lliw runakunam karqaku huk rimayniyoqlla.
- Chaymi intipa qespimunan lawmanta lloqsimuspanku tarirurqaku Sinar lawpi huk pampata hinaspam chaypi yacharqaku.
- Paykunam ninakurqaku: -Rurasunchik ladrillokunata hinaspa kañasunchik hornopi -nispa. Chaymi rumikunapa rantinpi ladrillokuna servikurqa. Breañataqmi mezclamanta servikurqa.
- Paykunam ninakurqaku: -Hatarichisunchikyá llaqtata, perqasuntaqyá cielokama haypaq torretapas chaynapi ancha reqsisqa kananchikpaq. Yanqañataqmi tukuy hinastinman kay pachapi cheqeruchwanchik -nispa.
- Ichaqa Tayta Diosmi uraykamuspan qawarqa runakunapa rurasqan llaqtata chaynataq torretapas.
- Chaymi Tayta Dios nirqa: -Kay runakunaqa kachkan huk castallam, rimankupas huk rimayllatataqmi. Chayraykum kay ruraytapas qallaykunku, chaynaqa ruray munasqankumantaqa manam imapas sayachiyta atinmanchu.
- Chaynaqa uraykuspanchikyá pantarachimusun rimayninkuta chaynapi mayqanninkupas rimasqankuta mana entiendenakunankupaq -nispa.
- Chaynatam Tayta Dios cheqerachirqa tukuy hinastinman chay sitiomanta chayraykum llaqta hatarichiytapas dejarurqakuña.
- Chayraykum chay llaqtata Babelwan suticharqaku, chaypim Tayta Dios kay pachapi runakunapa rimayninta pantanarachirqa hinaspam tukuy kay pachapa hawanman cheqerachirqa.
Source: Chuya Qellqa Ñawpaq Testamento.
El Antiguo Testamento en Quechua Ayacuchano Sociedad Bíblica Peruana, 2011.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Information about Ayacucho Quechua
Tower of Babel in Quechuan Languages
Ayacucho Quechua,
Cañar Highland Quechua,
Cusco Quechua,
Kichwa,
Quechua del Huallaga,
Quichua del Chimborazo,
South Bolivian Quechua
Other Tower of Babel translations
By language |
By language family


text:
Pedro Pablo Kuczynski
Pedro Pablo Kuczynski Godard (3 ñiqin kantaray killapi 1938 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk piruwanu musikuqmi pulitikupas, hukllachasqa suyukunayuqpas. 2001 watamanta 2002 watakama, 2004 watamanta 2005 watakama Piruwpas Musiku ministrunmi karqan, 2005 watamanta 2006 watakamataq uma kamayuqmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pedro Pablo Kuczynski.
- Llika tiyaynin
- Tukri rakiqunan, Twitter nisqapi
- (inlish simipi) Pedro Pablo Kuczynskita tapupayay Newsweek, 28 ñiqin hatun puquy killapi 2005 watapi


text:
Maya hawaykawsay
- Maya nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Maya (sut'ichana) rikuy.
Maya hawaykawsay nisqaqa ñawpa pacha Chawpi Awya Yalapi maya rimaykunata rimaq runa llaqtakunap ancha kururasqa hawaykawsaymi karqan.
Yukatan yaqa wat'api chunka tawayuq kaq pachakwat'api Maya runakunap hawaykawsaynin ismurqaptinpas, kunan Watimalapi K'iché, Kaqchikel, Tsutuhil runa llaqtakunas sisakuspa qhapayarqan. Chay llaqtakunaqa chunka pichqayuq wat'api ispañul kunkistadurkunap atisqan karqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Maya hawaykawsay.


text:
Pirqakachun yura rikch'aq ayllu
Pirqakachun yura rikch'aq ayllu (familia Crassulaceae) nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, 34 rikch'anayuq, 1370 rikch'aqniyuq. Yaku waqaychaq wira raphiyuq yurakunam.
Rikch'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaymi huk pirqakachun yurakuna:
- ch'uqriyuyu (Kalanchoe pinnata)
- sach'asapallu p'anqa (Gurania spinulosa)
- kuychi-kuychi, pirqa kachun, kunquha (Villadia virgata)
- luraypu pirqakachun (Echeveria chiclensis)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pirqakachun yura rikch'aq ayllu.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pirqakachun yura rikch'aq ayllu


text:
QHAWAQ (HUÑUNAKUYPI ESTUDIANAPAQ) NOVIEMBRE 2014
Kay revistapin kashan 2014 watapi 29 diciembre killamanta 2015 watapi 1 febrero killakama estudianapaq yachachikuykuna.
¿Imaraykun allinninchispaq Jesuspa kawsarimpusqan?
¿Imakunan sut’inchan Jesuspa kawsarimpusqan cheqaqpuni kasqanta? Kaypi yachay tawa sut’inchaykunamanta. ¿Imanaqtinmi allinniykipaq Jesuspa kawsarimpusqan?
¿Imanaqtinmi ch’uya kananchis?
¿Mana entiendenapaq hinachu Levítico libro? Chaypi yachachikuykunaqa qori hina chaniyoqmi, chaymi yanapasunki Diosta ch’uya sonqowan servinaykipaq.
Tukuy kawsayninchispin ch’uya kananchis
¿Imaynan kasun Jehová Diosta tukuypi kasukuspa, aswan allin kaqta payman qospa, Bibliata allinta estudiaspapas?
Jehová Diosta yupaychaq llaqta
¿Chaskinchu Dios sonqomanta yupaychaqkunata ima religionpiña kaqtinkupas?
Diospa mosoq llaqtan
¿Imaynatan Diospa llaqtanmanta kasunman?


text:
Inka Wasi (sut'ichana)
Inkawasi nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Inkakunap rurasqan wasi, qhaway Inkakunap wasichasqankuna;
- Inka Wasi llaqta: Inka Wasi distritupi, Phirriñaphi pruwinsyapi, Lampalliqi suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Wankawillka): Pilpichaka distritupi, Waytara pruwinsyapi, Wankawillka suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Ayakuchu): huk ñawpa llaqta, Pullu distritupi, Pariwanaqucha pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Lima): huk ñawpa llaqta, Lunawana distritupi, Kañiti pruwinsyapi, Lima suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Asway): (kastilla simipi: Ingahuasi, ñawpa pacha Qunuwasi), Kumpi kitillipi, Tumipampa kitipi, Asway markapi, Ikwadur
- Inka Wasi (P'utuqsi): Uyuni kachi quchapi, Buliwya mama llaqtapi
- Inka Wasi urqu: saywa Arhintina-Chili


text:
T'iktuna
Sluis Workum 12.JPG
Sluis Workum. Nederlands:
Canal Lock in Workum. English:
P'unchaw
12 ñiqin awustupi 2007 watapi
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
Udo Ockema
Ñuqaqa, kay rurasqaypa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqayta uyaychachkanim kay qatiq saqillaykunawan:
Kay willañiqiqa
Creative Commons nisqap hayñiyuqpa sutin willay 3.0 mana apasqa saqillayninwanmi saqillasqa.
Qispilla rurarillay:
rakinakuy – iskaychay, mast'ariy, maymanpas kachay kay rurasqata
musuqmanta chaqruy – rurasqata tupayay Kay phatakuna tukuptinqa:
Ruraqpa sutinta willay – Kay rurasqataqa ruraqninpa icha saqillaqninpa sut'ichasqan hina unanchanaykim (ichataq amapuni kay hinachu, pay q'imisunkiman icha rurayniykita q'iminman rikch'akunman).
http://creativecommons.org/licenses/by/3.0 CC BY 3.0 Creative Commons Attribution 3.0 true true
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 19:14 27 sit 2007 1024 × 684 (126 KB) TUFOWKTM {{Information |Description= Sluis Workum / Canal Lock in Workum |Source=eigen werk / self-made |Date= see exif |Author= Udo Ockema }} Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
ay.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
de.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
en.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
fy.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
nl.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
zh.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
14
Ri Jesús xubij chi ri xtiniman richin xtapon rik'in ri Dios
1Ri Jesús xubij chike ri rutijoxela': Man tisach ik'u'x; tikuquba' ik'u'x rik'in ri Dios, kan keri' chuqa' tibana' wik'in yin. 2Ri chila' chikaj ri akuchi k'o-wi ri nata', k'o k'a akuchi xkek'oje-wi ri ye'apon rik'in. Wi man ta qitzij chi keri', yin jun wi ta chik rubixikil xinben-apo chiwe. Yin wakami yibe chubanik rutzil ri akuchi xkixbek'oje-wi ri chiri'. 3Chubanik k'a ri' toq yibe y kan xkipe chik jun bey, y xkixink'uaj wik'in richin chi akuchi xkik'oje-wi yin, chiri' chuqa' xkixk'oje-wi rix. 4Kan iwetaman-wi k'a ri bey ri napon akuchi ri yibe-wi yin, xcha'.
5Jak'a ri Tomás xubij chire ri Jesús: Wajaw, roj man qetaman ta akuchi yabe-wi. ¿Achi'el k'a toq xtiqetamaj achike bey niqak'uaj-el?, xcha'.
6Y ri Jesús xubij: Ja yin ri bey, yin ri qitzij y ja yin chuqa' ri k'aslen. Xaxe k'a ri xtiniman wichin xtapon rik'in ri nata'. 7Wi kan iwetaman nuwech yin, kan iwetaman k'a chuqa' ruwech ri nata'. Re wakami kan itz'eton chik, y roma ri' iwetaman chik ruwech, xcha' chike.
8Ja chuqa' ri' toq ri Felipe xubij chire ri Jesús: Wajaw, tak'utu' k'a ri tata'ixel chiqawech, xaxe ri' ri niqajo', xcha'.
9Jak'a ri Jesús xubij chire: Felipe, ¿man jani awetaman nuwech? Yin, kan k'o yan k'a juna' kik'oje-pe iwik'in. Ri tz'eteyon wichin yin, rutz'eton k'a chuqa' ri nata'. ¿Achike k'a roma toq rat nabij chi nink'ut ri nata' chiwech? 10¿Man nanimaj ta rat chi ri nata' k'o wik'in yin, y yin ink'o rik'in rija'? Ri ch'abel ri xinq'alajirisaj chiwech man nuch'abel ta yin, jak'a kan rik'in k'a ri nata' peteneq-wi. Roma rija' kan wik'in yin k'o-wi y ja rija' ri nibanon re samaj re'. 11Kan kininimaj k'a chi yin ink'o rik'in ri nata' y rija' k'o wik'in yin. Y wi man yininimaj ta roma re ninbij chiwe, titzu' k'a ri nusamaj richin ninimaj. 12Kan qitzij wi k'a ninbij chiwe: Ri kan xtukuquba' ruk'u'x wik'in, kan xkerubanala' k'a chuqa' ri samaj ri' ri xenben yin. Y kan más k'a nima'q taq samaj xkerubanala', roma jari' toq yin ink'o chik rik'in ri nata' chila' chikaj. 13Ronojel k'a ri xtik'utuj pa nubi' yin, kan xtinya-wi. Richin keri' niq'alajin ri ruq'ij-ruk'ojlen ri nata', woma yin. 14Wi k'o k'a ri xtik'utuj pa nubi' yin, kan xtinya-wi-pe chiwe.
Toq ri Jesús xubij chi ri Dios xtuteq-pe ri Loq'olej Espíritu
15Wi rix yiniwajo', kan ninimaj ri pixa' ri yenbij chiwe. 16Y yin xtink'utuj k'a chire ri nata'. Y rija' kan xtuteq k'a pe jun chik ri nito'on iwichin richin xtik'oje' iwik'in richin jantape'. 17Ri' kan ja ri Loq'olej Espíritu, ri nitijon iwichin chire ri qitzij. Y rija' man tikirel ta richin nik'ul-apo, koma ri winaqi' ri k'a kikuquban na kik'u'x rik'in re ruwach'ulew. Roma ri Loq'olej Espíritu xa man tz'etel ta ni man ketaman ta chuqa' ruwech. Jak'a rix kan iwetaman chik ruwech, roma kan xtik'oje-wi chi'ikojol. Y rija' kan jantape' xtik'oje' iwik'in. 18Yin man xkixinmalij ta kan stape' xkibe, roma xa kan xkipe chik iwik'in. 19Jak'a ri winaqi' ri k'a kikuquban na kik'u'x rik'in re ruwach'ulew, xa juba' chik k'a ok re xkinkitz'et. Jak'a rix kan xkinitz'et-wi. Y roma kan k'o-wi nuk'aslen, rix chuqa' xtik'oje' ik'aslen kere'. 20Y chupan k'a ri q'ij ri' xtiq'alajin jebel chiwech chi yin kan ink'o-wi rik'in ri nata', rix ixk'o wik'in y yin iwik'in rix. 21Ri kan k'o ri nuch'abel pa ránima y kan yerutaqej ronojel ri pixa' ri yenbij, kan yirajo-wi. Y ri kan najowan wichin yin, kan xtajowex k'a roma ri nata', y yin chuqa' kan xtinwajo' y xtinq'alajirisaj-wi chuwech, xcha'.
22Jari' k'a toq ri Judas, ri jun chik tijoxel man ja ta ri Judas Iscariote, xuk'utuj chire ri Jesús: Qajaw, ¿achike k'a nel chi tzij chi xaxe chiqawech roj xtaq'alajirisaj-wi-awi', y man naq'alajirisaj ta awi' chikiwech ri winaqi' ri kan k'a kikuquban na kik'u'x rik'in re ruwach'ulew?, xcha'.
23Roma ri' ri Jesús xubij: Ri kan yirajo', kan nuben ri nubij ri nuch'abel. Ri jun ri xtibanon keri', kan xtajowex-wi roma ri nata' chuqa'. K'ari' ri nata' y yin kan xqojpe rik'in y xtiqaben k'a qachoch ri pa ránima. 24Jak'a ri man najowan ta wichin, man nuben ta ri nubij ri nuch'abel chire. Y ri ch'abel ri iwak'axan wik'in yin, man k'a wichin ta yin. Kan ja ri nata' ri taqayon-pe wichin, ja rija' ri yoyon-pe re ch'abel re' chuwe.
25Ronojel k'a re ch'abel re', kan e nuq'alajirisan-wi-pe chiwech rokik ink'o iwik'in. 26Y toq yin man ink'o ta chik iwik'in, ri nata' xtuteq-pe ri Loq'olej Espíritu richin yixruto'. Y ja rija' ri xtik'oje' iwik'in pa nuk'exel. Y kan jak'a chuqa' rija' xkixtijon y xtunataj ronojel ri ch'abel ri e nubin kan yin chiwe.
27Ri uxlanen ri k'o wik'in yin, kan jari' k'a ri ninya' kan chiwe. Jak'a ri uxlanen ri' man achi'el ta k'a ok ri uxlanen ri nikisuj ri winaqi' ri xa k'a kikuquban na kik'u'x rik'in re ruwach'ulew. Roma ri' man tisach ik'u'x, y man tixibij-iwi'. 28Xa kan iwak'axan wik'in chi nubin chi yin kan xkibe-wi, jak'a yipe chik iwik'in. Y wi rix yalan ta yiniwajo', nikikot ta ri iwánima, roma yin kan rik'in k'a ri nata' yitzolin-wi-el, roma rija' kan más wi k'a ruq'ij ke chinuwech yin. 29Re' ninya' yan kan rutzijol chiwe, richin keri' toq xtapon ruq'ijul, xa kan xtinimaj ri nubin kan chiwe.
30Y re wakami xa man k'iy ta chik ch'abel re xtinbij kan chiwe, roma ri Itzel-Wineq ri chapayon re ruwach'ulew noqaqa yan. Jak'a rija' man jun ruq'a' chuwe yin. 31Ri ninben, kan ja ri nata' ri xitaqo-pe chubanik, richin chi ri winaqi' richin re ruwach'ulew tiketamaj chi yin ninwajo' ri nata'. Wakami k'a qojyakatej-el y qojel-el wawe', xcha'.


text:
TAPANMANTA | JESÚS KACHARICHIWANCHEJ ¿IMAMANTÁ?
Jesuspa wañuyninta yuyarikusqayku ¿maykʼaj, maypitaj?
Jesusqa, wañupunan ñaupaj chʼisinpi, discipulosninman wañuyninta yuyarikunankuta kamacherqa. Pay nerqa: “Kayta ruwaychej noqamanta yuyarikuspa”, nispa (Lucas 22:19).
Kay wataqa, Jesuspa Wañuyninta Yuyarinapaj tantakuyta viernes 3 de abril pʼunchaypi, Inti yaykupusqantawan ruwasqayku. Jehovaj testigosnenqa qanta, familiaykitawan chayman wajyariyku. Chaypitaj sutʼinchakonqa imaraykuchus Jesús wañunanpuni karqa chayta, imaynatatajchus yanapawasqanchejta.


text:
Park Chung-hee
Park Chung-hee, Korianu simipi: 박정희, hanja simipi:朴正熙, Bak Jeonghui, Pak Chǒnghŭi sutiyuq runaqa, (* 14 ñiqin ayamarq'a killapi 1917 paqarisqa Seonsan llaqtapi - 26 ñiqin kantaray killapi 1979 wañusqa Siul llaqtapi).
1963 watamanta 1979 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan.
Tayta: ; Mamma
Ñawpaq warmi: Yuk Young-soo
Wawakuna:
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Park Chung-hee.
- Park Chung-hee


text:
106 willakuy: Carcelmanta kacharichisqa
QHAWARIY cárcel punku kichaq angelta. Jesuspa apostolninkunatan kacharishan. ¿Ima raykun carcelpi kasharanku?
Pisi tiempollaraqmi pasan Jesuspa qatikuqninkuna santo espíritu chaskisqankumanta. Kaymi suceden: Huk tarden Juanwan Pedrowan rinku Jerusalenpi yupaychana wasita. Chaypin, punkuq haykunanpi tarinku such’u runata, payqa nacesqanmantapachan chhayna kasqa. Sapa p’unchaymi chayman apanku yupaychana wasiman haykuqkunamanta limosna mañakunanpaq. Juantawan Pedrotawan rikuspan paykunamantapas limosnata mañakun. ¿Imatan paykuna ruwanku?
Sayaspan qhawanku. ‘Manan qolqey kanchu,’ ninmi Pedro, ‘ichaqa imachus kapuwaqniytan qosayki. ¡Jesucristoq sutinpi, sayarispa puriy!’ nispa Pedroqa paña makinmanta runata aysarin, chaymi payqa usqhaylla sayarispa puriyta qallarin. Chay milagro ruwasqanmi runakunata musphachispa kusichin.
‘Jesusta kawsarichiq Diospa atiyninwanmi kay milagrotaqa ruwayku,’ ninmi Pedro. Paypas Juanpas rimashaqtinkun, hamunku religionpi umalliqkuna. Jesusmi kawsarin, nispa willasqankumantan phiñasqa kashanku. Chaymi iskayninkuta carcelman apanku.
Paqaristinmi religionpi umalliqkuna huñukunku. Pusamunkun Pedrota, Juanta, hanpisqanku runatawan. ‘¿Ima atiywanmi kaykunata ruwarankichis?,’ nispan tapunku.
Jesusta kawsarichiq Diospa atiyninwanmi, nispan Pedro kutichin. Sacerdotekunaqa manan ima ruwaytapas atinkuchu, manataqmi negankumanchu chay milagro rikusqankutapas. Chay raykun, apostolkunata kacharispa kamachinku amaña Jesusmanta rimanankupaq.
Apostolkunaqa predicashallankun Jesusmanta, onqosqakunatapas hanpishallankun. Kay milagrokuna ruwasqankumantan lliw llaqtakunapi yachanku. Chay raykun Jerusalenpa qayllanpi llaqtakunamantapas onqosqakunata apanku apostolkunaq hanpinanpaq. Chaymi religionpi umalliqkunaqa apostolkunata cheqnipakuspa carcelpi wisq’anku. Chayllamanmi huk sucedellantaq.
Tutatan Diospa angelnin cárcel punkuta kichan, kaypi rikusqayki hina. Angelmi nin: ‘Ripuychis, hinaspa yupaychana wasipi sayaspa runakunaman predicamuychis,’ nispa. Apostolkunata pusamunankupaq soldadokunata paqaristin kachaqtinku, apostolkunaqa manaña chaypichu kanku. Chaymantañan yupaychana wasipi tarispa pusanku sala del Sanedrín nisqaman.
‘Jesusmanta amaña rimanaykichispaqmi kamachiraykichis,’ ninkun religionpi umalliqkunaqa. ‘Qankunan ichaqa Jerusalenta hunt’achinkichis yachachiyniykichiswan,’ nispa. Apostolkunan kutichinku: ‘Diostan kasukunayku kamachiqniykuta hina manan runakunatachu,’ nispa. Chaymi paykunaqa predicashallanku. ¡Paykunaqa allin ejemplon ñoqanchispaqqa!
Hechos 3-5.
Tapuykuna
- ¿Iman suceden Pedrota Juantapas yupaychana wasita haykushaqtinku?
- ¿Ima ninmi Pedro wist’u runata, imatan Pedro qon qolqemantapas aswan chaniyoqta?
- ¿Ima raykun religionpi umalliqkuna phiñakunku, imatan ruwanku Pedrowan Juanwanpas?
- ¿Ima ninmi Pedro religionpi umalliqkunata, ima nispan apostolkunata kamachinku?
- ¿Ima raykun religionpi umalliqkuna cheqnipakunku, iman suceden apostolkunata iskay kutipi carcelpi wisq’aqtinku?
- ¿Ima nispan kutichinku apostolkuna sala del Sanedrín nisqaman apaqtinku?
Huk tapuykuna
- Leey Hechos 3:1-10.
Manaña kay tiempopi milagrokunata ruwanchischu chaypas, Hechos 3:6 texto nisqan hina, ¿imaynatan Diospa Kamachikuyninmanta chaniyoq willakuykunata rikunanchis? (Juan 17:3; 2 Cor. 5:18-20; Fili. 3:8.)
- Leey Hechos 4:1-31.
Predicasqanchista hark’aqtinku, ¿imapin qatikunanchis ñawpaq siglopi wayqe-pananchiskunata? (Hech. 4:29, 31; Efe. 6:18-20; 1 Tes. 2:2.)
- Leey Hechos 5:17-42.
¿Imaynatan hawa runakuna allin yuyaywan qhawarinku predicasqanchista ñawpa tiempopi kay tiempopipas? (Hech. 5:34-39.)


text:
Kariwayrasu
Kariwayrasu (kastilla qillqaypi: Carihuairazo) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Tunkurawa markapi, huk nina urqum, Ampatu kitipi, Pilawin kitillipi, Mocha kitipipas, Mocha kitillipi.[1] [2] Pikchunqa mama quchamanta 5.018 mitrum aswan hanaq. Chimpurasu urqumantaqa chunkalla kilumitru karum.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Kariwayrasu.


text:
Binidiktu XI
Biatu Binidiktu XI, Binidiktu XI huk chunka huk ñiqin (latin simipi: Benedictus PP. XI, Italya simipi: Benedetto XI) Nicolás Boccasini sutiyuq runaqa (* 1240 watapi paqarisqa Treviso llaqtapi - † 7 ñiqin anta situwa killapi 1304 watapi wañusqa Perugia llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
22 ñiqin kantaray killapi 1303 watapi watamanta 7 ñiqin anta situwa killapi 1304 watapi watakama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Binidiktu XI.


text:
Roger Milla
Albert Roger Mook Miller icha Roger Milla sutiyuq runaqa (* 20 ñiqin aymuray killapi 1952 watapi paqarisqa Yaoundé llaqtapi - ) mama llaqtayuq Kamirun piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Roger Milla.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Roger Milla.
- Milla.fr.tc Sitio web oficial de Roger Milla


text:
Bastian Schweinsteiger
Bastian Schweinsteiger sutiyuq runaqa (* 1 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi paqarisqa Kolbermoor bei Rosenheim llaqtapi) huk Alimanya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Bastian Schweinsteiger.
- FC Bayern
.


text:
¿Pichus munduta cachan?
¿Ninquiman ima can...
... Diuscka?
... humanocka?
... huaquin atiyníoj mana ʼrejsiscka?
BIBLIA NISCKANTA
«Túcuy mundocka ancha mana alli cajpa atiyninpi tian» (1 Juan 5:
«Chayraycu Diuspa Huaan amora, Supaypa ʼruanasninta, amchi ina ʼruáypaj» (1 Juan 3:
IMAINA CKAMTA YANAPASUYTA ATIN
Unanchasúysh maypi problemascka mundumanta ckallarerancu (Revelación [Apocalipsis] 12:12).
Suj súmaj munduta suyáypaj, rasonesta apisúysh (1 Juan 2:17).
¿BIBLIA NISCKANTA CREÉYPAJ, RASONESTA TIAN?
Ari, al menus quimsa:
Súpay Satanaspa gobiernoncka puchucáypaj sentenciascka tian. Jehová puchucayllata munan, Súpay Satanaspa atiyninúan ima humanidarpi tian.
Pay «Supayta amchi inata ʼruancka», y túcuy huajllichisckanta allichancka (Hebreos 2:
14, Traducción del Nuevo Mundo).
Diuscka munduta gobernanánpaj, Jesuscristót ajllara. Jesús mana quiquin can, cunanpa múndup gobernajninmanta pi mana alli trátaj y payllápaj múnaj can. Chayraycu, Diuscka Crístop reinúnpaj ʼrúaj ʼrisckanta nin: «Pay ushulumanta y huajchamanta cuyacuconcka y mana alli tratajcunamanta y piñas mackacojcunamanta, huajchaspa causayninta cheshpichiconcka» (Salmo 72:
13, 14).
Diuscka mana llullayta atin. Bibliacka mana muyus nin ima «Diuscka ni aicappas llullayta atin» (Hebreos 6:18). Chaynami, áicap Jehová imatachus ʼruásaj nin, chayta na ʼruascka ckaayta atiycu (Isaías 55:
10, 11). Y pay ʼrúaj ʼrisckanta can, ima «cunancka, cá múndup gobernajnin aaman huijchuscka cancka» (Juan 12:31).
TAPUNÁCUY
Mundocka, mana Súpay Satanaspa atiyninpi tiaptin, ¿imaina cancka?
Biblíap contestasckanta tarinqui SALMOPI 37:


text:
Wesley Sneijder
Wesley Benjamin Sneijder sutiyuq runaqa, (* 9 ñiqin inti raymi killapi 1984 watapi paqarisqa Utrecht llaqtapi - ) mama llaqtayuq Urasuyu piluta hayt'aqmi qarqan.
Tayta: , Mama: .
Warmikuna:
Yuyarina
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mamallaqtapura kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Individual suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Piluta Hayt'ay (Urasuyu)
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2006
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2010
- Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014
- Arjen Robben
- Robin van Persie
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Wesley Sneijder.
.


text:
Griguryu VIII
Griguryu VIII, Griguryu VIII huk pusaq ñiqin (latin simipi: Gregorius PP. VIII, Italya simipi: Gregorio VIII) Alberto di Morra sutiyuq runaqa (* 1100 watapi paqarisqa Benevento llaqtapi - † 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1187 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Tayta Papam karqan.
25 ñiqin kantaray killapi 1187 watapimanta 17 ñiqin qhapaq raymi killapi 1187 watapikama Tayta Papam.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Encíclicas[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Griguryu VIII.


text:
Pusaq kaq t’aqa: Biblia nisqanqa hunt’akunmi
Bibliaqa manan ñawpa tiempopi sucedesqanmanta cheqaq willakuykunallatachu willan, hamuq tiempopi ima sucedenantapas willanmi. Runakunaqa manan atinkuchu hamuq tiempomanta willayta. Chay raykun yachanchis Bibliaqa Diosmanta hamusqanta. ¿Ima ninmi Biblia hamuq tiempomanta?
Diospa hatun maqanakuyninmantan willawanchis. Kay maqanakuypin Diosqa Allpamanta chinkachinqa tukuy mana allin ruwaykunata, millay runakunatapas, Diospa kamachinkunatan ichaqa qespichinqa. Diospa churasqan kamachikuq Jesucriston apamunqa Diospa kamachinkunapaq kusikuyta thak kawsaytawan, mana hayk’aqpas onqonqakuchu nitaq wañunqakuchu.
Kusikunchismi sumaq paraisoman Allpata Diospa tukuchinanmantaqa. Ichaqa, ¿imatan ruwananchis chay paraisopi tiyanapaq? Qhepa kaq willakuypin yachasun imatan ruwananchis Diospa sumaqkuna qosqanta chaskinapaq. Chay rayku leey PUSAQ Kaq T'aqata, chaypin yachanki hamuq tiempopaq Bibliaq nisqanta.


text:
20 yachachiy: Dina llakiyman urman
¿RIKUNKICHU pikunatachus Dina watukuchkan? Canaanmanta warmikunawan masichakuchkan. ¿Kayta ruwaspa Jacob tatanta kusichinmanchu karqa? Kay tapuyman kutichinapaqqa, imaynatachus Abraham, Isaac ima, Canaán warmikunata qhawasqankuta yuyarina.
¿Abraham churin Isaac Canaanmanta warmiwan casarakunanta munarqachu? Mana. ¿Isaac Rebecawan, churin Jacob Canaanmanta warmiwan casarakunanta munarqankuchu? Manallataq. ¿Imaraykutaq?
Canaanmanta runaqa lantista yupaychaq kanku, mana qusapaq, warmipaq k’acha runachu karqanku, nitaq masichakunapaqpis. Chayrayku Jacobqa mana ususin Dina chay runakunawan purinanta munarqachu.
Dina phutiyman urmarqa. ¿Dibujitupi, Dinata qhawarichkaq runata rikunkichu? Sichem sutikun. Juk p’unchayqa Dina paykunata waturikuq rirqa, chaypitaq Sichem Dinata kallparpaspa mana munachkaptin paywan puñuykun. Kayqa mana allinchu karqa, imaraykuchus casarasqaslla khuska puñunanku tiyan. Kay Sichem ruwasqanqa may phutiykunaman aparqa.
Dinap turankuna chayta uyarispa mayta phiñakurqanku, Simeón Leviwan phiñakuspa pakayllamamanta espadankuwan llaqtaman yaykuytawan, Sichemta wak qharikunatawan wañuchirmurqanku. Kay saqra ruwayqa Jacob tatanta mayta phiñachirqa.
¿Imaynamanta kay llakiy qallarirqari? Dina mana Diosta kasukuqkunawan tantakusqanrayku. Ñuqanchikpis mana Diosta kasuqkunawanqa mana tantakusunchu ¿ichari?
Génesis 34:1-31.
Tapuykuna
- ¿Imaraykutaq Abrahamwan Isaacwan churisninku Canaanmanta warmiswan casarakunankuta mana munarqankuchu?
- ¿Allinpaqchu Jacob ususin Canaanmanta sipaskunawan masichakusqanta rikurqa?
- ¿Pitaq dibujitupi Dinata qhawachkan, imanarqataq Dinata?
- ¿Imatataq Simeón Leviwan (Dinapta turankuna) Dinata ruwasqankumanta uyariytawan ruwarqanku?
- ¿Jacob churisnin ruwasqankumanta kusikurqachu?
- ¿Imaynatá kay familiapi llakiykuna qallarirqa?
Wak tapuykuna
- Génesis 34:1-31 ñawiriy.
¿Sapa kutichu Dina Canaanmanta sipaskunawan masichakuq riq? (Gén. 34:1.)
¿Imaraykutaq Dina kallparpachikusqanmanta tumpa juchayuqllataq karqa? (Gál. 6:7.)
¿Imatataq kunan waynas sipaspis, Sichem Dinata ruwasqanmanta yachakunkuman? (Pro. 13:20; 1 Cor. 15:33; 1 Juan 5:19.)


text:
Tapiete runa
Tapiete (Tapieté, Guasurango, Tirumbae, Yanaigua, Ñanagua) nisqaqa lliw tupi waraniyi rimayta rimaq runakunam, Urin Awya Yalapi, Hatun Chaku suyupi, Arhintinapi, Parawayipi, Buliwyapipas, Tarija suyupi, Hatun Chaku pruwinsyapi, Villamontes munisipyupi tiyaq.
Tiyay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Buliwyapi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rimay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Tapiete runakunaqa huk tupi-waraniyi rimaytam rimanku.
Huk sutikuna (qhichwa simi - tapiete simi)
- Qhari - cuimbá
- Warmi - tapipe
- Uma - yanca
- Nina - tata
- Yaku - eu
- Inti - crafu
- Killa - yafu
- Hanaq pacha - ara
- Quyllur - yafu


text:
Juan Pablo Duarte
Juan Pablo Duarte Díez sutiyuq runaqq (* 26 ñiqin qhulla puquy killapi 1813 watapi paqarisqa Colonial llaqtapi - 15 ñiqin anta situwa killapi 1876 watapi wañuisqa Caracas llaqtapi ). Kustarika mama llaqtap awqaq pusaq wan pulitiku runa karqan.
Tayta: Juan José Duarte Rodríguez; Mama: Manuela Díez Jiménez
Ñawpaq warmi:
Churinkuna: .
Yachaywasi:
Alma mater: .
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Pablo Duarte.


text:
Maria Reiche
- Kay qillqasqa Ayakuchu-Chanka sutiyuq simipi kachkan.
Maria Reiche sutiyuq warmiqa (* 15 ñiqin aymuray killapi 1903 watapi paqarisqa Dresden llaqtapi, Alimanyapi - 8 ñiqin inti raymi killapi 1998 watapi wañusqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk aliman yupana yachaqmi, mawk'a llaqtakunata k'uskiykuqpas karqan.
Maria Reiche paqarisqa Alimanyapi Dresden sutiyuq llaqtapi 15 kaq punchawpi mayu killapi 1903 watapi. Paqarisqan llaqtapi yachakurqan yupanayachayta , yachay wasipi yachachinanpaq. 1932 watapi Piruwman chayamurqa, aliman kunsulpa churinkuna uywananpaq Kusku llaqtapi. Achka wata qhepata, Limaman astakamurqa. Chaypi llamkarqa Paul Kosok sutiyuq arkyulugupaq qillqasqanta tikraspan. Paul Kosok llamkarqa Naska siq'ikunamanta. Chaykunamanta ñawinchaptin, Mariapa uman rikcharirurqa Naskapa siqinkunapaq. 1947 watamanta payñataq librukuna qillqayta qallarirqa. Sumaqta Naska siqikunamanta willakuyninwan qatirqa yaqa wañunankama. Pay yanaparqa wakinkuna yachakunankupaq, allin riqsinankupaq Nascapa pampankunata. Paya kachkaspa Maria chaskira Piruw istadumanta aswan hatun urdinta, Orden del Sol sutiyuq. Chaywan llamkasqanta chanincharaku. UNESCOmanta chaskirqa Machu Pikchuwan sutichasqa midallata. 1998 watapi Maria wañurqa Hospital de las Fuerzas Aereas wasipi, Lima hatun llaqtapi. Naskapa hichpanpi pampakurqa, allin pampasqata. Wañusqanrayku huk llaqtakunamantapas chayamurqaku achka kamachikuqkuna. Yachasqan wasi Naskapa hichpanpi kunan musiyu hina kachkan.


text:
53 willakuy: Jefté promesata ruwan
¿HAYK’AQLLAPAS ruwarankichu promesata, hunt’anaykipaqtaq sasa karan? Chaytan ruwaran kay dibujopi rikusqanchis runa, chay raykun sinchi llakisqa kashan. Paymi Jefté, Israelpi mana manchakuq allin Juez.
Jeftepa kawsasqan tiempopiqa manañan Jehová Diostachu israelitakunaqa yupaychanku. Yapamantan mana allinkunata ruwashanku. Chaymi Jehová Diosqa mana yanapanchu Amón runakuna ñak’arichiqtin. Ichaqa Jehová Diostan israelitakuna waqyakunku: ‘Qanpa kamachisqaykita mana kasuspan huchallikuyku. ¡Qespichiwayku!’ nispa.
Israelitakunaqa pesapakunkun mana allinkuna ruwasqankumanta. Chaytan rikuchinku Jehová Diosta yapamanta yupaychaspa. Chay raykun Jehová Diosqa paykunata hukmanta yanapan.
Israelpi runakunan Jefteta akllanku Amón llaqtamanta millay runakunawan maqanakunanpaq. Jefteqa anchatan munan chay maqanakuypi Jehová Diospa yanapananta. Chaymi Jehová Diosman prometen: ‘Atipachiwanki chayqa, maqanakuymanta kutimuqtiy wasiymanta ñawpaq lloqsimuq runatan qanman qosayki,’ nispa
Jehová Diosqa uyarinmi Jeftepa prometesqanta chaymi yanapan maqanakuypi atipananpaq. Wasinman chayaqtin, ¿pin ñawpaqta lloqsimun Jefteta chaskinanpaq? Sapallan ususinmi. ‘¡Ay, ususilláy! ¡Amayá llakichiwaychu! Ñoqaqa Diosmanmi prometerani, rimasqaytaqa hunt’anaymi,’ nispan Jefteqa waqayta qallarin.
Jeftepa promesanmanta yachaspan, ususinpas llakikullantaq, taytantapas amigonkunatapas saqenanta yachaspa. Payqa wañunankaman Jehová Diosta servinqa Siló llaqtapi. Chaymi taytanta nin: ‘Jehová Diosman prometesqaykitaqa hunt’anaykin,’ nispa.
Chaymi Jeftepa ususinqa ripun Silota, chaypin yupaychana karpapi Jehová Diosta servin wañunankama. Israelpi warmikunan sapa watan tawa p’unchayta visitanku, chaypin llapallanku kallpachanakunku. Lliwmi Jeftepa ususinta munakunku Jehová Diosta serviq allin warmi kasqan rayku.
Jueces 10:6-18; 11:1-40.
Tapuykuna
- ¿Pin Jefté, ima tiempopin kawsaran?
- ¿Imatan Jehová Diosman Jefté prometeran?
- ¿Ima raykun Jefté llakikun amonitakunata atipaspa wasinman kutiqtin?
- ¿Ima ninmi Jefteq ususin taytanpa prometesqanta yachaspa?
- ¿Ima raykun runakuna munakunku Jefteq ususinta?
Huk tapuykuna
- Leey Jueces 10:6-18.
¿Imatan yachanchis israelitakuna sapa kutin Jehová Diosta mana kasukusqankumanta? (Jue. 10:6, 15, 16; Rom. 15:4; Apo. 2:10.)
- Leey Jueces 11:1-11, 29-40.
¿Imaynapin yachanchis “ruphachina sacrificiota” hina ususinta Jefteq qosqanqa, mana ususin ruphachiychu kasqanta? (Jue. 11:31; Lev. 16:24; Deu. 18:10, 12.)
¿Imaynatan Jefté ususinta sacrificiopi haywaran?
¿Imatan yachanchis Jehová Diosman Jefteq promesan hunt’asqanmanta? (Jue. 11:35, 39; Ecl. 5:4, 5; Mat. 16:24.)
¿Imaynapin cristiano wayna-sipaskuna Jefteq ususin hina kankuman tukuy tiempo Jehová Diospaq llank’aspanku? (Jue. 11:36; Mat. 6:33; Fili. 3:8.)


text:
Thaykaq: Pablo Roma
Pawachaku p’itullchaq Rantillikukunaq: Lorena Salim
kamaypawakunamnata neqa t’aqayaq ch’uwinna kuyuchikuna tijsiqkuna qheapankunapi:
Chaupin:
- P’itullcha Juqllachi: Rantillikukuna
- Qhespi Llajtakuna T’aqayamanta
- Ajllaku Qhellqa Tijtukuna Sapankallikuna
- T’nkinku Rimakayana
- Masichanakau Kitikamakuna
- Ñaupa ñeqe Yachukay
Ruwaqay chananchaytaq qellqatijtukuna atichun ch’uwa rimakuta Paqar kitijpa Paqar wamanikuna kuyusmanqokunawan, llajtawakikunawan wajkunaq kancharkuna paqar kitimanta wakichinapaq wiñachi kuskachaypiatichun wijch’uyta t’aqayakuna misti chijnikutawan Paqar Kivi Argentinapi.
Yanapakuy Rimaqenakunapi yanapanaku kitikamayukuna wajkuna jujllapiwan, pawakukuna pawakuwan kitikamayukuna, chaupinpi MERCOSURpa, imachus kapuyninpi.
Kuyurichiy purajmanta puririchinapaq rantillikunajta Suyukitijkuna kamanikunaq Buenos Aires Sapanka Llajtapi.
Kuyukukuna
- Pawachana jap’isqa pawachakunata llanta runawaki llank’aq neqa t’aqayaq, mistichijniku mitaysanatapiwan.
- Tijtutana mirachina pawachanakuna llanta runa wakikunawan kuska sapankakuna paqar kivi tijsimuyuntinwan allwiyakuna qharqopanapaq tukuy ima t’aqayaq misti chijnikuta Paqar Kivi Argentinapi.
- Pawachana kuyuchinan rantillikukunan INADIq Wamanikunapi kuyusmanqo wasikunawan ima allin watunasqa, qhawapayaspa ñauparichispa riuchakuna kuyuchi sapa Junín markapaq.
- Atina tuki kuyuchina llajtawakiq kasqanta qhawachisqa wakichispa wijch’una t’aqayata, chinpapachiy kajtinpis atiykanajta manari atipanaku kajtin ajllaku kuyuchimanta.
- Pawachana K’usmiykuna tijsimuyukunata, paqarkitikuna, Suyukuna, wamanikuna kuyusmanqo wasikunawan t’aqayamanta ima ajllapana chay llank’akunata qellqawakita mirachina willay chayananpaq.
- Chhikapay ñauk’iy wakin kancharkuna paqarkitiq tantanakun pawachakunpi allin yachaqaq Pawaq Runakunapaq Allawkan Paqarkikuna ujllachasqa, pawaq paqar mant’asuyumanta wakin puywakakuna Tijsimuyumanta yachachiqechun rimapanaku tukuyninwan INADIwan.
- Tijsiq T’inkinakuta kancharkuna kamachillikuna pawachanakuna mana kamachillikunawan masikay INADIman waq paqarkitikunawan pawachanakunata tijsimuyupi, ajina qhaukipay ima allin tuprakuna qellqa tijtukunata ñaupachi kachun wakichiy Paqarkitinchispi.
- Ruwaqana ajllaku qellqa tijtukuna kuyukukuna kuskamanta pawachaku tijsimuyukunawan wajkunapiwan.
- Tanqana qellqa tijtukunata llinp’aqachi sapankallikuna sapa ujnín rimanapa t’aqayamanta imaynachus yauñapakuna kunawa qellqapi jap’iqan “musikay qellqaman paqar kiti neqa t’aqayaman- t’aqayaqa Argentinapi; chinpurchay yauñapakuna ima k’askalli jina, apusimijman jap’isqan 1086/2005 yupanan jinallataq allwiyakunan wakin paqarkiti neqa t’aqayaq.


text:
Bibliamandaca ¿imatata yuyapangui?
Gentecunapa yuyailla escribishca libro cajta.
Llullacunatalla nij libro cajta.
¿Diospa Shimi cajtachu yuyapangui?
BIBLIACA NINMI
“Dios escribichishca tucui Shimicunaca paillata yarichishpa escribishcami” can nishpa. (2 Timoteo 3:
BIBLIACA AYUDANMI
Ñucanchi causaipi minishtirishca tapuicunamanda yachachun (Proverbios 2:
Aliguta causachun (Salmo 119:105).
Jipa punllacunapi ima tucunata yachachun (Romanos 15:4).
¿IMAMANDATA BIBLIAPI CRINA CAPANCHI?
Quimsa yuyaicunata ricupashun:
1 Na pandarinllu. Bibliataca 40 jaricunami mil seiscientos huatacunapi escribishpa tucuchirca. Paicunaca shuj shuj tiempopi causashpapash shujlla yuyaitami escribirca.
2 Escribijcunaca imatapash na pacarcachu. Librocunata escribij gentecunaca paicunapa llacta guerracunapi mishai tucushcataca na villanllu. Cutin Bibliata escribij gentecunaca paicunallata imapi pandarishcata, paicunapa llactapash imapi pandarishcataca na pacashpami escribirca (2 Crónicas 36:
15, 16; Salmo 51: 1-4).
3 Bibliapi nishcacunaca tucuillami pactarin. Bibliaca 200 huatacuna faltajpillatami Babilonia llactaca tucuchi tucugrinmi nishpa villarca (Isaías 13:
17-22). Ima shuti rey paicunata tucuchinatapashmi villarca (Isaías 45: 1-3).
Bibliapi nishcacunaca ñami ashtacacuna pactarishca. Chaicunami ricuchin, Bibliaca Diospa Shimipacha cajta (2 Pedro 1:21).
TAPURIPAI
¿Imashinata Bibliaca ñucata ayudanga? nishpa.
Bibliapi ima nijta ricupai ISAÍAS 48:


text:
Lars Løkke Rasmussen
Lars Løkke Rasmussen ( * 15 ñiqin aymuray killapi 1964 watapi paqarisqa Vejle llaqtapi - ). Dansuyu mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq.
5 ñiqin ayriway killapi 2009 watamanta ñawpaq kuti Dansuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Jeppe Rasmussen; Mama: Lise Løkke Rasmussen
Ñawpaq warmi: Sólrun Løkke Rasmussen
Churinkuna:
Yachaywasi:
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Lars Løkke Rasmussen.


text:
27 yachachiy: Egiptopi juk saqra runa kamachin
DIBUJOPI runakunaqa, wak runakunata llakiyta llamk’achichkanku. ¡Qhawariy chay siq’uchkaqta! Llamk’aqkunaqa Jacobpa ayllunmanta kanku, israelitakuna sutichasqa kanku. Maqaqkunataq Egiptomanta kanku. Paykuna israelitakunata maqaspa llamk’achinku. ¿Imaraykutaq jinari?
Jacobpa familianqa unayta allinta Egiptopi tiyakurqanku. Joseqa Faraonpa qhipanpi kamachinapaq atiyniyuq kaspa, paykunata jark’aq. José wañupusqanmanta juk musuq Faraón Egiptopi kamachiyta qallarirqa.
Kay saqra Faraonqa israelitakunata watayapurqa. Paykunata kamachinapaq saqra runata churarqa. Egipciosqa llaqtasta ruwachikuspa israelitakunata phutiyta llamk’achirqanku. Chaywanpis israelitakuna mayta mirarqanku. Egiptomanta runaqa israelitakuna achkha atiyniyuq kasqankurayku mancharikurqa.
¿Imatataq Faraón ruwarqari? Parterasta nacekuq wawitasta wañuchinankuta nirqa: ‘Qhari wawa nacekuptin wañuchinkichik’, nispa. Chay warmikunaqa, k’acha runa karqanku, mana uña wawitasta wañuchirqankuchu.
Chayrayku Faraonqa llaqtanta jinata kamachirqa: ‘Tukuy qhari wawasta wañuchiychik. Warmi wawasllata kawsaqta saqiychik’, nispa. ¿Manachu kay ruwaykuna saqra kasqanta niwaq? Qhawarina imaynamanta juk qhari wawita mana wañurqachu.
Éxodo 1:6-22.
Tapuykuna
- ¿Pikunataq chay runasta, maqaqkuna kanku?
- ¿Imatataq israelitaswan José wañupusqantawan ruwarqanku?
- ¿Imaraykutaq Egiptomanta runa israelitasmanta manchachikurqanku?
- ¿Imatataq Faraón parterasman kamachirqa?
Wak tapuykuna
- Éxodo 1:6-22 ñawiriy.
¿Imaynatá Jehová Abrahamman parlasqan junt’akuyta qallarichkarqa? (Éxo. 1:7; Gén. 12:2; Hech. 7:17.)
¿Imaynatá parteras kawsayta jatunpaq qhawasqankuta rikuchirqanku? (Éxo. 1:17; Gén. 9:6.)
¿Imaynatá Jehovap munasqanta ruwasqankurayku parterasta t’inkakurqa? (Éxo. 1:20, 21; Pro. 19:17.)
Abrahampa mirayninmanta Diospa parlasqanta, ¿imaynatá Satanás Diospa munayninta pantachiyta munarqa? (Éxo. 1:22; Mat. 2:16.)


text:
Eduardo Rodríguez Veltzé
Eduardo Rodríguez Veltzé sutiyuq runaqa (* 2 ñiqin pawqar waray killapi 1956 watapi paqarisqa Quchapampa llaqtapi, Buliwyapi) huk buliwyanu pulitikum. Buliwya suyup umalliqninmi karqan (9 ñiqin inti raymi killapi 2005 watamanta 22 ñiqin qhulla puquy killapi 2006 watakama).
San Agustin yachay wasiman purisqa, Quchapampa llaqtapi San Simun hatun yachay wasiman (Universidad Mayor de San Simón) purisqa.
- Master of Public Administration at Harvard University's John F. Kennedy School of Government.


text:
Salomón Lerner Ghitis
Salomón Lerner Ghitis sutiyuq runaqa (4 ñiqin hatun puquy killapi 1946 watapi paqarisqa Lima llaqtapi) huk piruwanu Allwiya kamayuqmi, pulitikupas.
Ollanta Humala Piruwpa umalliqninman akllasqa kaspa Salomón Lernerta uma kamayuqninman rurarqan. Yanaqucha, Tintaya qhuyakuna k'itikunapi kawsaq runakuna sallqa waqlliyrayku thutuptinmi, Salomón chay runakunawan rimanakuyta munarqan. Ollanta Humalataq mana rimaynakuyta munaspa thutuq runakunata wardyakunawan sarupayta munarqan. Chayrayku Salomón wakin ministrukunawan kamachinamanta saqirqan. Chaymanta Ollanta Humala Oscar Valdéstam uma kamayuqman rurarqan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Salomón Lerner Ghitis.