text: 1Cesarea marcachömi targan juc runa Cornelio jutiyog. Payga “Italiano” nishgan batallunpa capitanninmi cargan. 2Paymi wayincho tagcunawan Tayta Dios munashganno cawargan. Sayno carmi nisidächo cagcunata imaypis yanapargan y Tayta Diosninsita imaypis manacorgan. 3Saymi juc junag, malway intino caycaptin, Cornelio ricargan Tayta Diosninsipa angilninta. Say angilmi nergan: “¡Cornelio!” 4Saymi segaypa mansacash ricaraycashgancho angilta taporgan: “¿Imatä, taytay?” nishpan. Sayno niptinmi ángil nergan: “Tayta Diosninsi wiyashushcanquimi manacushgayquita. Muchogcunata yanapashgayquitapis ricashmi. 5Cananga Tayta Diosninsipa wilacuyninta tantyasishunayquipä cachacuy Jope marcaman Simonta pushamunanpä. Simonpa jucag jutinmi caycan Pedro. 6Payga posädaraycan suëla rurag Simonpa wayinchömi. Paypa wayin caycan lamar cuchunchömi.” 7Ángil aywacuptinnami Cornelio gayargan ishcay ashmaynincunata y juc yäracushgan soldädutapis. Say soldädoga cargan Tayta Diosninsi munashganno cawagmi. 8Paycunatami ángil nishgancunata wilaparcur cachargan Jope marcaman. 9Waraynin pulan junagnami Cornelio cachashgan runacuna Jope marcaman chaycargan. Pedro posädacushgan wayichönami micuyta sayrä yanucuycargan. Saymi micanaycarpis Pedro wisargan wayi jananman Tayta Diosninsita manacunanpä. Tayta Diosta manacuycashganchömi elagpita ricargan ciëlo quicharaycämogta. Saychömi ricapacorgan jatuncaray jacu-nirag uraycämogta. Say jacutaga chuscun puntanpita watashtami uräsimorgan. 12Naupanman chaycuptinmi ricargan lapan mana micunapä cag uywacunata. Saychömi caycargan chuscun chaquinpa pureg tucuy casta uywacuna, lashtaypa puregcuna y vuelagcunapis. 13Saypitanami wiyargan ciëlupita: “Pedro, say uywacunata pishtarcur micuy” nimogta. 14Sayno niptinmi Pedro nergan: “Manami say uywacunataga noga micömansu, taytay. Manami imaypis micushcäsu mana micunäpä nishgayqui uywacunataga.” 15Sayno niptin yapay nimorgan: “Micunayquipä nicaptënaga ama yupaytupämaysu: ‘Say uywacunataga manami micömansu’ nishpayqui.” 16Pedruta sayno nimorgan quimsa cutimi. Nircurnami say jacuta uywantinta ciëlupa cutisicorgan. 17“¿Imapärä cayta ricasimash?” nir yarpachacuycaptinmi Cornelio cachashgan runacuna chäyargan posädaraycashgan wayiman. 18Chaycuyashpannami niyargan: “Tapuculäshayqui, taytay. Simón Pedro ¿caychöcu posädaraycan?” nir. 19Say hörami ricashganpita Pedro yarpachacuycargan. Sayno yarpachacuycaptinmi Santu Espíritu payta nergan: “Simón, quimsa runacunami ashiycäyäshunqui. 20Ama mansariysu paycunawan aywayta. Nogami say runacunata cachamushcä paycunawan aywanayquipä.” 21Sayno niptinmi jucla tincupar say runacunata Pedro nergan: “Say ashiycashgayqui runaga nogami caycä. ¿Imalapätä ashiycäyämanqui, taytacuna?” nergan. 22Saymi paycuna niyargan: “Capitán Corneliumi cachayämash gamman shayämunäpä, taytay. Payga Tayta Diosninsi munashganno cawag ali runami. Sayno captinmi payta cuyan Israel runacunapis. Gamta gayasishunayquipäshi Tayta Diosninsipa angilnin payta nish. Wayinmanshi aywayculäshun Tayta Diosninsipa wilacuyninta yachasinayquipä.” 23Pasa tardina captinmi Pedro paycunata posädasergan posädarashgan wayicho. Saypita waraynin tutanami Pedro aywargan Cornelio cachacushgan runacunawan. Paycunawanmi aywayargan Jopicho tag waquin wauguicunapis. 24Aywayashganpita warayninrämi chäyargan Cesarea marcaman. Paycuna chäyänanpämi castancunawan y cuyanacuyashgancunawanpis wayincho Cornelio shuyacuycäyargan. 25Chaycuyaptinnami Cornelio yargamorgan payta chasquicunanpä. Nircur Pedrupa puntanman maquinta chogpacuycur gongurpacuycorgan. 26Saymi Corneliuta Pedro nergan: “¡Sharcuy! Nogapis gamno runalami cä.” 27Saypitanami parlaraycar yaycuyashpan tarergan asca runacuna Corneliupa wayincho juntaraycäyagta. 28Saymi Pedro nergan: “Gamcuna musyayanquimi mana Israel runacunawanga mana shuntacäyänäpä ni wayinmanpis mana chäyänäpä cashganta. Sayno caycaptinpis Tayta Diosmi tantyasimash mana Israel runacunamanpis chänäpä. 29Saymi gayasimaptiqui jucla shamushcä. Canan nimay imapä gayasimashgayquitapis, taytay.” 30Saymi Cornelio nergan: “[Ayunar] Tayta Diosninsita manacuycaptëmi cay hörano chipipiycag mödanash runa yuripämash. Say yuripämashganpita cananwanga chuscu junagnami päsash. 31Yuriparcamarmi nimash: ‘¡Cornelio! Tayta Diosninsi wiyashmi manacushgayquita. Ricashmi muchogcunata yanapashgayquitapis. 32Cachacuy Jope marcaman Simonta pushamunanpä. Paypa jucag jutinmi caycan Pedro. Paymi Tayta Diosninsipa wilacuyninta tantyasishunquipä. Pedroga posädaraycan suëla rurag Simonpa wayinchömi. Suëla rurag Simonpa wayenga caycan lamarpa cuchunchömi.’ 33Sayno nimaptinmi jucla cachacamushcä pushamushunayquipä. Shamushgayquipita cushicö, taytay. Tayta Diosninsipa wilacuyninta wiyayta munarmi lapäcuna shuntacaycur caycho shuyaraycäyashcä.” 34Saymi Pedro nergan: “Canan rasunpaypami musyä Tayta Diosninsega pï-maytapis cuyapashganta. 35Payga cuyapanmi munashganno cawag cagtaga pitapis. 36Gamcuna musyayanquimi Israel runacunata Tayta Diosninsi musyasishgan ali wilacuy ima cashgantapis. Say wilacuymi nican Jesucristuta chasquicogcunata Tayta Diosninsi perdonananpä cashganta. Jesucristoga lapan runacunapa Diosninmi caycan. 37Jesucristo manarä wilacuptinmi Juan Bautista Galilea provinciapita-pasa runacuna bautizacuyänanpä wilacorgan. 38Say wisanmi Nazaret marcapita cag Jesuspis wilacur galaycorgan. Paymanmi Santu Espirituta Tayta Diosninsi cachamorgan munayyog cananpä. Saymi marcan marcan purergan milagrucunata rurar y diablo gueshyasishgan runacunata cachacäsir. 39“Nogacunami ricayashcä Jerusalencho, Judea provinciacho y waquin marcacunachöpis Jesús rurashgancunata. Cruzcho wanusiyaptinpis quimsa junagtami Tayta Diosninsi payta cawarisimush. Saymi paywan tincuyashcä. 41Cawarircamuptin manami lapan runacunasu paywan tincush, sinöga nogacunalami. Paywan tincuyänäpäga Tayta Diosninsimi naupapita-pasa acrayämash. Saymi wanushganpita cawarimuptin paywan juntu micur upur cayargä. 42Nircurnami lapan runacunaman Jesús cachayämash wilacuyänäpä: ‘Jesustami Tayta Diosninsi churash lapan runacunata juzgananpä. Manami cawagcunalatasu juzganga, sinöga wanushcunatapis cawarircasimur juzgangapämi.’ 43Manami nogacunalasu Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilacuycä, sinöga Tayta Diosninsipa unay profëtancunapis wilacuyashmi. Paycunapis cayno nirmi wilacuyargan: ‘Tayta Diosninsi cachamushgan salvadorta pipis chasquicuptenga jusancunapita perdonashmi canga.’ ” 44Tayta Diosninsipa wilacuyninta wilapaycaptinmi Corneliupa wayincho lapan shuntacash caycagcunaman Santu Espíritu chargan. 45Sayno charmi paycunata juc idiömacunapa parlasergan. Sayno parlasiptinmi Tayta Diosninsi cuyapäcog cashganta cushishla lapanpis parlayargan. Sayno parlayashganta wiyarmi Pedruwan aywag Israel runacuna niyargan: “¡Mana Israel runa caycaptinpis Tayta Diosninsi paycunaman Santu Espirituta cachamush!” 47Saymi paywan aywag Israel runacunata Pedro nergan: “Nogansino paycunapis Santu Espirituta chasquicuycäyaptenga jucla paycunatapis bautizashun.” 48Pedro sayno niptinmi Jesucristupa jutincho paycunata bautizayargan. Saypitanami Corneliupa wayincho juntaraycag runacuna Pedruta ruwayargan ishcay quimsa junaglapis paycunata goyäpänanpä.


c: text/html

text: 1Canan ¿quiquiqui-pulacunaćhu ćhïninacuycuna lïtunacuycuna maypïtá śhalcamun? ¡¿Manachun śhun'uyquićhu cä mana allin munayniquicuna lüchanacuśhanpi?! 2Amcuna maynu wañupacuyalpis manam taliycälinquichu. Masqui wañuchiyta jicutayalcal, wañupacuyal, lüchanacuyal maynu-maynüpa umayquip śhalcuyalpis manatac munaśhayquita talipäcunquichu. Rasunpa nï uywanquichu Tayta Diosta mana mañaculcalmá. 3Ñatac mañaculpis mana ćhasquipäcunquichu juyu śhun'uyquiwan aychayquip munayllanpä captinmá. 4¡Pasaypi ipanchäcuna! ¿Manachun yaćhapäcunqui cay pachap cunchawänin cayniquiwan Tayta Diospa ćhïnicünin caśhayquita? Mayanpis cay pachap cunchawänin cayta munäcunacá Tayta Diospa ćhïnicüninmanñam licalïlun. 5¿Icha yan'alchun isquirbishancunaćhüpis niyan: “Ćhulamäśhanchic ispiritunmi wañuy-wañuy payllapäña munamanchic” nil? 6Ñatac Tayta Dios'a llaquipayninwanmi allincäćhu canapä masta callpanchaycamanchic. Chaymi Diospa shiminćhüpis niyan: “Nunatucücunätá Tayta Diosmi śhaycachin; mana nunatucücunätam ichá llaquipayninwan yanapaycun” nil. 7Chayurá Diosllanchicpa maquillanman-ari ćhulacuy. Jinaman supaycäta awantaycuptiqui'a ayicun'am. 8Tayta Diosninchicman aśhuycälimuy; chayćha paypis aśhuycälimuśhunqui. ¡Jucha-sapacuna, maquiquita pa'acänuy, mana allin lulayniquicunacta caćhaycuy! ¡Ishcay cäracuna, śhun'uyquita allichaculcay! 9¡Juchayquipïta llaquiculcay, wa'apäcuy, awćhupäcuy! ¡Chay asicaćhacuyniquitapis wa'acuyman-ari muyuchiy; cushicuyniquitapis llaquicuyman-ari muyuchiy! 10Ñatac Taytanchicman-ari uyshuycäliy altuman julaycälishunayquipä. 11Chalapacü-masïcuna, ama-ari jamuyänacuyalcaychu. Mayanpis chalapacü-masinta jamuyäcá ütac cäraycücá camachicuytapis jamuyayanmi, cäraycuyanmi. Chaynu camachicuytapis cäraycuyal'a manañam lulaycüninchu canqui sinu'a cäraycüninñam. 12Ñatac jucllay cäraycamäninchic salbaycamäninchiccällamari camachicuyta uycüca, cäraycüca cayan. Chayurá ¿mayantucultan juccunacta jamuyal cäraycuyanquiman? 13Canan sumäta uyalipämay “Canan muyun wala muyun wic malcactam cay malcactam lishun; chayćhümi wata intiru alli-allin nigusyucunacta lulal illaypa janallanćhu caśhun” nïcuna. 14Amcuna manamá yaćhapäcunquichu wala muyun ima pasanantapis. ¿Imamá cawsayninchic? Pucutaynüllamá, rätulla licalilcamul chincacüllamari. 15Chaymi limayniqui caynu canman: “Tayta Dios munaptin'a cawsaśhunmi; jinalćha caytapis wictapis lulaśhun” nil. 16Amñatacmi ichá yaćhätucul quiquillayqui nunatucuyanqui, alawacuyanqui. Chaynu nunatucuy manamá allinchu. 17Chayurá mayanpis allin lulana caśhanta yaćhayal, mana luläcá juchactam lulayan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Benjamín ayllu runakuna, Jerusalenmanta ayqekuychis, pakakuna cheqasta maskhakuychis, Tecoa llaqtapi putututa tocamuychis, Bet-haquerem llaqtapi ninata q'osñichimuychis, hatun mana allinmi wichay ladomanta qhawapayamushan, hatun manchana llakin hamushan. 2Sión llaqta, ¿manachu nirqayki: sumaq q'achuq wiñanan qhatan kanki, nispa? 3Michiqkunan ovejantinkama hamunku, muyuriqniykipin ch'ukllaykukunku, sapankan uywanta ñawpaqenpi michikun. 4Awqankunan ninku: ¡Llaqtawan maqanakunanchispaq wakichikusun! ¡Haku! ¡Kuskan p'unchayta phawaykusun! nispa. Chaymantan ichaqa ninku: ¡Ikiraqmi! Ch'isiyarqapunñan, llanthupas sinchitañan wikch'urqapun. 5Chay hinaqa, tutallaña phawaykusun. ¡Palacionkunatapas thunimusun! nispa. 6Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi kamachikun: Mallkikunata kumpaspa seqanata tawqakuychis Jerusalenman perqanta phawaykunapaq. Kay llaqtaqa muchuchinapaq nisqan kashan, pisichanakuymi, sarunchanakuymi chaypi kashan. 7Jerusalenmantan paqarimun millay ruwaykuna, pukyumanta unu phullpumuq hinaraq. Chaypiqa millay ruwaywan maqanakuyllawanmi uyarikushan, chaypiqa nanayllawan k'iriyllawanmi rikukushan. 8Jerusalén llaqta, kayta uyariway, paqtataq qanmanta t'aqarikuyman, paqtataq raqay-raqayman tukuchiykiman, paqtataq mana runaq tiyanan suyuman tukuchiykiman, nispa. 9Tukuy-atiyniyoq Señor Diosmi nin: Israel runakunamanta puchuqta qhellapay, uvas chakra qhellapaq hinaraq, huk kutimantawan k'allmankunamanta pallapay, uvas chakra pallapaq hinaraq, nispa. 10Ñoqataq nirqani: ¿Pitañataq nisaqri? ¿Piñataq uyariwanqa willaqtiyri? Señor Diosníy, paykunaqa mana ninriyoqmi kanku, manan uyarinkumanñachu. Willachiwasqaykiwanqa asikunkun, manan simiykita munankuñachu. 11Ñoqapas kay llaqtapaq phiñakuyniykiwan hunt'aykusqan kashani, manan hinalla kayta atiniñachu, nispa. Señor Diosmi niwarqan: Callepi puriq erqekunaman phiñakuyniyta chayachiy, huñunasqa wayna-sipaskunamanwan chayachiy. Qharintin warmintinmi muchunqaku, kurak runakunapas, yuyaq runakunapas muchunqaku. Kay suyupi tiyaqkunata muchuchiqtiymi, 12wasinkupas, hallp'ankupas, warminkupas wak runakunaq kapunqa. 13Llapanmi hatunpas huch'uypas yuyaykunku mana chaninpi qolqeta tarispa qhapaqyayta, profetakunapas sacerdotekunapas q'otuqkunallan kanku. 14Llaqtaypa k'irintan patallanta hampipayanku: Allillanmi kanqa, nispa, tukuy imapas mana allinkama kashaqtin. 15¿Chay millay ruwasqankumantaqa p'enqakurqankuchu? ¡Manan! Manan yachankuchu imachus p'enqakuy kasqanta, manan uyallankupas pukayarirqanchu. Chayraykun paykunapas wakinkuna hina urmallanqakutaq, ñoqa muchuchiqtiyqa pasaqtan ch'inyapunqaku. Ñoqa Señor Diosmi chayta nini. 16Señor Diosmi nirqan: Ñan palqariypi sayaykuspa qhawarikuychis, ñawpa ñankunata tapurikuychis, mayqenchá allin ñan kasqanta tapurikuychis, chaynintataq puriychis, chaypin allin kawsayta tarinkichis. Qankunataq ichaqa nirqankichis: Manan chaynintaqa puriykumanchu, nispa. 17Qankunapaq qhawaqniykichiskunata churaspan nirqani: Pututu tocaytan makilla uyarinkichis, nispa. Qankunataq ichaqa: Manan uyariykumanchu, nirqankichis. 18Chaymi nini: Uyariychis, suyukuna, imachus llaqtaypi kananta rikuychis. 19Kay pacha, uyariy, kay llaqtamanmi hatun llakita apamusaq, millay mana chanin yuyaykusqankuq rurunta, paykunaq manapuni kasuwasqankumanta, yachachisqayta pisichasqankumantawan. 20¿Imapaqñan qankunaqa Sabá suyumanta inciensotapas apamuwankichis? ¿Imapaqñan karu suyumanta misk'i cañatapas apamuwankichis? Ñoqaqa manan munaniñachu sacrificio ruphachimusqaykichistapas, manallataq wakin ofrendakunatapas, nispa. 21Chayraykun Señor Diosqa nin: Kay llaqtataqa misk'achispan urmachisaq. Taytantin churintinmi urmaykapunqaku, wasimasintin reqsinakuq-masintinmi kuskapacha wañupunqaku, nispa. 22Señor Diosmi nin: ¡Qhawariychis! Askha runan wichay llaqtamantapacha hamushan, sinchi atiyniyoq llaqtan karu suyumantapacha q'epichakamushan. 23Armankuqa p'eqtakunawan espadakunawanmi, awqa sonqo mana khuyapayakuqmi kanku, chay runakunaq qapariyninkupas lamar-qochaq phoqchiqeynin hinaraqmi uyarikun. Caballokunapin wakichisqa phawamushanku, Sión llaqta, qanwan maqanakuqmi hamushanku, nispa. 24Jerusalenpi runakunataq nishanku: Huk willakuytan yacharqoyku, manchakuymantan kallpaykuraq chiriyarqapun, sinchitapunin llakikuymanta nanachikushayku wachakuy nanayniyoq warmi hinapuni. 25¡Amaña hawata lloqsiychischu, amaña ñantapas puriychischu! Awqaykichismi armantinña kashan, manchakuywan muyuykusqan kashanchis, nispa. 26Ñoqataq nini: Llaqtalláy, qhasqa p'achawan llakikuymanta p'achakuychis, usphaman qhospaykuychis. Yana p'achawan p'achakuspa, sapallan wawamanta hina waqaychis, thuniqqa qonqayllan phawaykamuwasunchis, nispa. 27Señor Diosmi niwarqan: Ñoqan llaqtayman churayki allintapuni huchanmanta wanachinaykipaq, imaynachus purisqantapas qhawanaykipaq, nispa. 28Ñoqataq nirqani: Señor Diosníy, llapankun millay mana kasukuqkama kanku, simi apa waqllisqa runakunaraqtaqmi kanku, fierro hina, bronce hina mana sientiqmi kanku. 29Kallpawan fuelli ninata phukuqtinmi titiqa chullurin, qhoqayaynintaq ichaqa mana lloqsinchu. Yanqanpaqmi llaqtay ch'uyanchaytaqa yuyasqani, millay runakunaqa manapunin chinkankuchu. 30Aswanmi: Wikch'usqa sarroyasqa qolqe nisunman, qan Señor Dios paykunata wikch'upusqaykirayku, nispa.


text: 1Jinata rishaspa, Jacob rikorqa Esauta tawa pachaj runasninwan jamushajta. Chayrayku wawasninta mamasninkumankama t'aqaykorqa: Leaman, Raquelman, iskaynin kamachisnin Bilhamanwan Zilpamanwan. 2Ñawpaj puntamanqa churarqa chay kamachisnintaraj wawasnintawankama, chaymanta Leata wawasnintawan, qhepa puntamantaj Raquelta wawan Josetawan. 3Jinaytawantaj, Jacobqa ñawpaykuspa, qanchis kutita pampakama k'umuykukorqa, wawqen Esaumantaj qayllarqa. 4Esautajrí correspa, Jacobta ojllaykuspa much'aykorqa. Chantá iskayninku waqarikorqanku. 5Chaymanta Esauqa warmista, wawastawan qhawarispa, wawqenta taporqa: Kaykuna pikunataj kankuri? nispa. Jacobtaj nerqa: Chaykunaqa kanku kamachiykej wawasnin, Diospa qowasqan, nispa. 6Jinata nishajtinku, iskaynin kamachis Bilhawan, Zilpawan sapa uj wawasninkuwan Esauman qayllaykuspa, qonqoriykukorqanku, pampakama umankuta chayachinankukama. 7Qhepantataj Leañataj wawasninwan qayllaykorqa kikinta ruwaspa. Qhepa qhepatataj Raquelqa Josewan qayllaykuspa, kikillantataj qonqorikorqa. 8Chantá Esaú taporqa Jacobta: Imatataj yuyanki kay chhika t'aqastawan taripasusqaywanri? nispa. Jacobtaj nerqa: Qampa k'acha kayniykita tariyta munaspa jamushani, nispa. 9Esaú nerqa: Mana, wawqéy, noqajtaqa tiyapullawan; qampata kajqa, qampata kakullachun, nispa. 10Jacobtajrí nillarqapuni: Sichus noqapaj k'acha kanki chayqa, jap'ikullaway kay qosusqasniyta. Qanta rikuspaqa kikin Diostapis rikushayman jina kani, qan may k'acha sonqowan suyawasqaykirayku. 11Jap'ikullayña kay uywasta, mana imaypis pisipuwanchu. Chay jinatapuni Jacob nejtenqa, ñak'aymanta Esauqa jap'erqa chay tukuy ima qosqanta. 12Chaymantataj Jacobman nerqa: Jina kajtenqa, jaku ripuna. Noqa ñawpaqeykita risaj, nispa. 13Jacobtajrí nerqa: Munasqa wawqéy, yachanki jina, wawasniy pisi kallpasllaraj kanku, chantapis ovejasniy, wakasniy juch'uy uñasniyoj kanku; sayk'uspa, uj p'unchayllachari wañurankuman. 14Chaypajqa qanllaraj ñawpaykapushay kay kamachiykimanta. Noqaqa pisimanta pisi jamullasaj uywaspa, wawaspa thaskimusqankuman jina. Chantá Seirpi tinkukullasunchej. 15Esaú nerqa: Jina kajtenqa, saqesqayki noqawan jamoj wakin runasta, nispa. Jacobtaj nerqa: Ama chaymantaqa llakikuychu, imaraykuchus qampi khuyakuyta tariniña, nispa. 16Chay ratopacha Esauqa Seirman kutiporqa. 17Jacobtajrí chaymanta riporqa Sucotman. Chaypi wasita ruwakorqa, jinallataj ch'ujllasta ruwarakorqa uywasnimpaj. Chayrayku chay cheqata suticharqa Sucot sutiwan. 18Jacobqa Padan-arammanta allillanta, walejllataj chayarqa Canaanman. Chayman chayaspataj, Sichem llajtaj chimpampi jarakorqa. 19Chaypitaj jallp'ata rantikorqa Sichem sutiyojpa tatan Hamorpa churisninmanta pachaj phisuswan; chaypi jarakorqa. 20Jinaspataj, uj altarta ruwarqa, suticharqataj Diosqa Israelpa Diosnin sutiwan.


text: 1Tukuy chaykunata kawashkayniwasha kawarkani chikan alli atipak angelta sielumanta puyu ukunpi urayamuptin. Chay angelpa uman sawanpi suk chirapa tiyarkan. Uyanka intishina sukaman llipyarkan. Chankankuna rawraykak orkonkunashina rikurirkan. 2Chay angelka suk taksha killkadu karapa kichariduta makinpi aparkan. Alli ladu chakinwan manllayba kochapi sarukurkan. Lluki ladu chakinwan allpapi sarukurkan. 3Chaypina chay angelka pumashina sinchita kaparirkan. Kapariptinna runa rimakunanshina kanchis kuti sinchita troynarkan. 4Chashna chay kanchis troynokuna rimakushkanwasha ñuka Juan rimashkankunata killkanayaykarkani. Chaypina uyarirkani sielumanta suk angel willawaptin: “Chay kanchis troynokuna rimashkankunata ama killkaychu ama ni pi yachanankunapa.” 5Chaypina chay manllayba kochapi allpapi shayaridu kawashkayni angelka alli ladu makinta altuta chutachirkan. 6Chashna makinta altuta chutachishpa rimarkan: “Tata Dioska mana tukuyniyukta kawsan. Paymi sieluta allpata manllayba kochata rurarkan. Tukuy laya chaykunapi tiyakta rurarkan. Mananami illannachu Tata Dios tukuy rimashkanta rurananpa. 7Chay kanchisnin angel kallariptin trompetanta pukuyta Tata Dioska ñawpamantapacha yuyashkanta rurankana. Payka ñawpa alli yachachikukkunata willashkanshina tukuy layata ruranka.” 8Chaypina chay sielumanta shamuk angelka ñuka Juanta kashkan willawarkan: “Rillay chay kicharidu roskaduta chaskik chay kochapi allpapi shayaridu angelpa makinmanta.” 9Chashna willawaptin rirkani chay angeltaka chay roskaduta mañak. Payka kuwashpa willawarkan: “Kay killkadu roskaduta mikuy. Mikuptiki shimikipi mishkishina ñukñuk kanka. Wiksaykipi ayak likidu tukunka.” 10Chay killkadu roskaduta chay angelmanta chaskishpayni mikurkani. Mikuptini shiminipi sukaman mishkishina ñukñuk likidu karkan. Chayta mikushkayniwashana wiksaynipi ayak likidu tukurkan. 11Chaypina chay angelka willawarkan: “Kanka tukuy llaktakunapi kawsak runakunata, tukuy chay runakunapa kamachikukninkunata, tukuy laya rimanayuk runakunata kashkan willanayki tiyan tukuy Tata Dios rimashkanta rurananta.”


text: 1Iñiywanmi suyasqanchikta chaskinanchikpaq seguranchik. Iñiyllawantaqmi manaraq rikusqanchiktapas cheqap kasqanpaqña hapinchik. 2Iñiyllankuwanmi abuelonchikkunapas reqsisqa karqaku. 3Iñiyllawanmi yachanchik kay pachatawan lucerokunatapas rimarispallan Dios unanchasqanta. Chaynaqariki kunan qawasqanchikkunaqa mana kaqmanta rurasqam karqa. 4Iñiyllawanmi Abelqa wawqen Cainmantapas aswan allinnin ofrendata Diospaq kañarqa. Chayraykum allin ruraqpaq Dios chaskirqa hinaspam ofrendanmantapas alabarqa. Wañusqaña kaspanpas Abelqa iñiyniyoq kasqanmantam ejemplo kunankama kachkan. 5Enoc manaraq wañukuchkaptinmi iñisqanrayku kawsachkaqllata hanaq pachaman Dios pusakurqa chaymi manaña tarirqakuchu. Manaraq apasqa kachkaptinmi Diospa agradonpaq kasqanmanta willakurqaku. 6Mana iñiyniyoq kaspaqa Diostaqa manam agradachwanchu. Diosman asuykuspaqa pay kasqantam creena, creenataqmi maskaqninkunataqa favorecesqanmantapas. 7Iñiyllawanmi Noeypas hamuq punchawkunapi pasananmanta Dios willaykuptin payta manchakuspan buqueta rurarqa familianta chaypi salvananpaq. Iñiyninwantaqmi kay pachapi kaqkunatapas condenarqa hinaspam chaskirqa iñiymanta hamuq allin kawsakuyta. 8Iñiyllawanmi Abrahampas, Dios kamachiptin llaqtanmanta lloqsirqa herencia hina chaskinan allpaman, pasarqamá manaraq reqsichkaspanpas. 9Iñiyllawanmi Diospa prometesqan allpapipas runapa allpanpi hina forastero purirqa. Herencia chaskiqmasin Isaacwan Jacobpas karpakunallapim yacharqaku. 10Abrahamqa suyarqa cimientoyoq llaqtatam otaq trazaspan Diospa rurasqan llaqtatam. 11Iñiyllawanmi Sarapas qolloq kachkaspanpas Diospa atiyninwan wiksayakuruspan yuyaq kayninpiña wachakururqa. Creerqamá prometeqnin Diosqa confiakunapuni kasqanpi. 12Chayraykum Abrahamqa wañukunanpaq hina yuyaqña kachkaptinpas miraynin nacerqa cielopi lucerokuna hinaña hinaspa lamar qochapa patanpi mana yupay atina aqo hinaña. 13Chay llapallan runakunaqa iñiyniyoqllam wañukurqaku Diospa prometesqanta manaraq chaskichkaspanku. Chaywanpas Diospa cumplisqanta hinaña qawaspankum creerqaku, chaynapim kay pachapiqa forasterolla hinaspa huklaw llaqtayoqlla kasqankumanta willakurqaku. 14Chaynata willakuspankuqa huk llaqtataraq maskasqankumantam reqsichikuchkarqaku. 15Lloqsimusqanku llaqtamanta yuyarispankuqa chay tiempokunallachá kutikunmanku karqa. 16Paykunaqa hanaq pachapi kaq aswan allin llaqtatam anchallataña munachkarqaku, chayraykum Diospas paykunapa Diosnin kayta mana penqakunchu, paykunapaqmi prepararqa huk llaqtata. 17Pruebasqa kaspanpas Abrahamqa iñiyllawanmi churinta wañuchinanpaq churakuykurqa. Promesakuna chaskiq Abrahanmá sapallan churinta presentarqa: 18“Cheqap castaykiwan sutichasqaqa kanqa Isaacllamantam” nispa Dios nichkaptinpas. 19Wañuruptinpas Diosqa atiyninwan kawsarichiq kasqanpim Abraham yuyaymanarqa. Abrahamqa wañusqakunamanta kawsarimuchkaqta hinam churinta chaskiykurqa. 20Iñiyllawanmi Isaacpas hamuq kaqkunamanta Jacobpaqwan Esaupaq Diospa bendicionninta mañakurqa. 21Iñiywantaqmi Jacobpas wañukunan hichpaña tawnanman hapipakuykuspan kumukuykurqa hinaspam Joseypa sapakama churinkunapaq Diospa bendicioninta mañakurqa. 22Iñiyllawantaqmi Joseypas wañukunanpaqña kachkaspan rimarirqa Israelpa miraynin runakuna Egipto nacionmanta lloqsinankumanta, kamachikurqam tullunkunatapas apanankupaq. 23Iñiyllawantaqmi Moises naceptinpas paypa tayta-maman kuyayllapaq kasqanta qawaykuspanku kimsa killa pakarurqaku. Manataqmi Rey Faraonpa kamachikuynintapas manchakurqakuchu. 24Iñiyllawantaqmi Moisespas yuyayniyoqña karuspan reypa churinpa wawanwan sutichasqa kayta mana munarqachu. 25Hucha vidapi kawsaspan ratollapaq kusikuykunapi kananmantam payqa Diospa runankunawan kuska ñakariytaña akllakuykurqa. 26Egipto runakunapa qori-qollqenmantapas astawanqa Cristorayku insultasqa kaytam qori-qollqeta hina akllakuykurqa, chaynataqa rurarqa Diosmantaña pagon chaskiyta suyaspanmi. 27Iñiyllawantaqmi Moisesqa, reypa piñakuynintapas mana manchakuspan Egiptomanta pasakurqa. Mana rikuna Diosta qawachkaq hinam kallpanchakurqa. 28Iñiyllawantaqmi Pascua Fiestatapas rurarqa hinaspam yawartapas challarqa piwi churikuna wañuchiq angel Israelpa mirayninkunata mana wañuchinanpaq. 29Iñiyllawantaqmi Israelpa mirayninkunapas, Puka lamar-qocha kicharikuykuptin chaki allpanta pasarqaku. Egipto runakunam ichaqa pasayta munaspanku heqeparurqaku. 30Iñiyllawantaqmi qanchis punchawpuni Jerico llaqtata muyururqaku hinaptinmi perqankuna tuñirurqa. 31Iñiyllawantaqmi Rahab sutiyoq chuchumika warmipas llaqta wateqaq riq runakunata allinllata samaykachirqa, chayraykum mana wañururqachu mana kasukuq runakunawanqa. 32¿Imapaqñataq hukkunamantapas willakuyman? Manam tiempo kanchu, Gedeonmanta, Baracmanta, Sansonmanta, Jefteymanta, Davidmanta, Samuelmanta chaynataq Diosmanta willakuqkunamantapas rimanaypaq. 33Paykunaqa iñiyninkuwanmi huklaw nacionkunata vencerqaku, justiciawan gobiernarqaku, Diospa prometesqankunata chaskirqaku, leonkunapa mana mikusqan karqaku. 34Ninapipas manam ruparqakuchu, espadawan wañuchisqa kanankumantam lluptirqaku, mana kallpayoq kachkaspankupas kallpanchakurqakum, guerrapi peleaspankupas valorchakuspankum huklaw llaqtayoq tropakunata ayqechirqaku. 35Warmikunam wañusqamantaña kawsarichisqata ayllunkuta chaskiykurqaku. Wakinñataqmi kaspikunawan waqtapasqa karqaku ichaqa librasqa kayta mana munaspankum wañurqaku chaynapi aswan allin vidaman kawsarimunankupaq. 36Wakinkunatam burlakurqaku, azoterqaku, cadenarqaku hinaspam carcelkunaman churarqaku. Chayna pruebakunatamá chaskirqaku. 37Wakinñataqmi karqa rumikunawan choqapasqa, serruchasqa hinaspa espadakunawan wañuchisqa, wakinñataqmi ovejakunapa, cabrakunapa qaranwan churakuykuspanku kaypi-chaypi purirqaku, wakinñataqmi wakchayachisqa hinaspa llakichisqa karqaku. 38Kay pacham mana paykunapaq hinachu karqa, chayraykum chunniqkunapi, orqokunapi, machaykunapi hinaspa qaqa uchkukunapi purirqaku. 39Chay llapallan runakunapa iñiyninmantam allinta rimarqaku, ichaqa manam mayqanninkupas Diospa prometesqantaqa chaskirqakuchu. 40Diosmi ñoqanchikpaqpas allin kaqkunata tantearqa chaynapi paykunapas ñoqanchikwan kuska qespichisqa kanankupaq.


text: 1Rey Uziaspa wañukapusqan watapin Señor Diosta rikurqani, paymi altopi tiyashasqa kamachikunan hatun tiyananpi, qoysu p'achanmi yupaychana wasita hunt'aykushasqa. 2Paypa altonpin k'anchashaq serafinkuna kashasqa, chaykunan soqta raphrayoqkama kasqaku. Iskay raphrankuwanmi uyankuta pakakusqaku, iskaywantaq chakinkuta pakakusqaku, iskaywantaq phalasqaku. 3Paykunapuran waqyanakurqanku: ¡Tukuy-atiyniyoq Señor Diosqa ch'uyay-ch'uya, ch'uyapunin! ¡Paypa lliphlli-kayninqa kay pachantintan hunt'aykun! nispanku. 4Chay hinata qapariqtinkun yupaychana wasiq punkunraq chhaphchikurqan, wasimantaq q'osñi hunt'aykurqan. 5Hinan nirqani: ¡Ay ñoqamanta, imanaykusaqtaq, wañurqosaqchá kunanqa! Tukuy-atiyniyoq Señor Diostan rikurqoni, payqa Reymi, ñoqaqa millay qhelli simi runan kani, millay qhelli simi rimaq runakuna ukhupitaqmi tiyanipas, nispa. 6Chay raton k'anchashaq serafinkunamanta huknin ñoqaman phalarimurqan. Altar patamanta sansata tenazakunawan hap'ispan apamuwarqan, 7hinaspan chaywan simiyta tupaykuwaspa niwarqan: Qhawariy, kay sansan simiykita tupaykusunki, huchallikusqaykin pichasqa, huchaykikunan pampachasqa, nispa. 8Chaymantataq Señor Diospa kunkanta uyarirqani: ¿Pitataq kachasaq? ¿Pitaq ñoqanchismanta willaq rinqa? nishaqta. Hinan ñoqaqa kutichirqani: Ñoqan kaypi kashani, ñoqata kachaway, nispa. 9Chaymi niwarqan: Phaway, kay llaqtata nimuy: Anchataña uyarishaspapas manan entiendenkichischu, allintaña qhawashaspapas manan reparankichischu, nispa. 10Kay runakunaq sonqonta rumiyachiy, ninrinkutapas roqt'uyachiy, ñawinkutapas ñawsayachiy, ama uyarinankupaq, ama rikunankupaq, ama entiendenankupaqwan. Ahinapin ñoqaman mana kutirikamuwanqakuchu, manataq qhaliyachisqapaschu kanqaku, nispa. 11Chaymi ñoqaqa tapuykurqani: Señor Diosníy, chaykunari, ¿hayk'a unaytaq kanqa? nispa. Paytaq niwarqan: Llaqtakuna lliw thunisqa, mana ch'ulla tiyaqniyoq kanankama, wasikunapas mana ch'ulla runayoq kanankama, campokunapas purun-purun kanankama, 12runakunata presota karu suyuman apachinaykama, kay suyu ch'usaqpuni-ch'usaq kanankama. 13Runakunamanta chunka p'akillanña qhepanman chaypas, wañuchisqallapunin kanqa, ichaqa imaynan encina sach'apas, roble sach'apas wit'usqa kurkunmanta ch'ikchimun, chay hinatan ch'uya llaqtayqa ch'ikchimunqa, nispa.


text:
Hatun panda
Hatun panda (Ailuropoda melanoleuca) nisqaqa huk ukumarim, yanapas yuraqpas, Chunwa mama llaqtapi urqukunapi kawsaq. China suru (Bambusa) raphikunatam chillkikunatapas mikhun. Ancha chikichasqa rikch'aqmi. Aycha uquq ñuñuq (Carnivora) nisqakunaman kapuspanpas, yaqa yuralla mikhuqmi.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Lü, Z, Wang, D. & Garshelis, D.L. 2008. Ailuropoda melanoleuca. IUCN 2010. Lista Roja de Especies Amenazadas IUCN. Version 2010.1.  . Consultado el 22 Abril 2010.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hatun panda.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Hatun panda


text: 1Kaykunapa qepantam Jesus huktawan rikurirqa discipulonkunaman Tiberias Qochapa patanpi, kaynatamá rikurirqa: 2Simon Pedrowanmi kachkarqa mellizowan sutischasqa Tomas, Galilea law Cana llaqtayoq Natanael, Zebedeopa churinkuna hinaspa iskay discipulonkuna. 3Simon Pedrom nirqa: —Risaqyá challwakuq —nispa. Chaymi wakinninpas nirqa: —Hakuchik ñoqaykupiwan —nispa. Botepi rispankum chay tutaqa mana imaniraqtapas challwarqakuchu. 4Achikyamuqtam Jesus qochapa patanpi sayachkarqa, discipulonkunañataqmi mana yacharqakuchu Jesus kasqanta. 5Jesusmi nirqa: —Qarikuna ¿manachu challwa hapisqaykichik kan? —nispa. Paykunañataqmi nirqaku: —Manam kanchu —nispanku. 6Chaymi Jesus nirqa: —Botepa alleqnin lawman mallaykichikta wischuychik hinaspaqa hapinkichikmi. Nisqanta hina ruraspankum manaña malla chutayta atirqakuñachu achkallaña challwa kasqanrayku. 7Jesuspa kuyasqan discipulonñataqmi Pedroman nirqa: —Payqa Señormi —nispa. Simon Pedroñataqmi Señor kasqanta yacharuspan mana pachayoq kasqanrayku huknin pachanta hinakuykuspan yakuman pawakaykamurqa. 8Wakiqnin discipulonkunañataqmi botewan yakupa patanman chayamurqaku challwata mallapi aysamuspanku, yakupa patanmanqa karqa yaqa huk cuadrallañam. 9Qochapa patanman chayaramuspankum tarirurqaku nina sansata, chaypa hawanpiñataq challwatawan tantata. 10Jesusmi nirqa: —Challwa hapimusqaykichikta apamuychik —nispa. 11Simon Pedrom boteman yaykuspa qochapa patanman mallata chutamurqa hunta challwayoqta, chaymi karqa pachak pichqa chunkan kimsayoq hatun challwakuna, achkallaña challwa kachkaspapas manam mallataqa llikirurqachu. 12Jesusmi nirqa: —Hamuychik mikusunchik —nispa. Manataqmi mayqan discipulonpas atirqachu: “¿Qamqa pitaq kanki?” niyta. Yacharqakum payqa Señorpuni kasqanta. 13Jesusmi asuykuspa qoykarirqa tantatawan challwata. 14Kaywanqa kimsakamañam Jesusqa discipulonkunaman rikurirqa wañusqanmanta kawsarimuspan. 15Mikuruptinkuñam Simon Pedrota Jesus tapurqa: —Juanpa churin Simon ¿paykunamanta mastachu kuyawanki? —nispa. Pedroñataqmi nirqa: —Arí Señor, qanmi yachanki kuyasqayta —nispa. Chaymi Jesus nirqa: —Chaynaqa ovejachaykunatayá michiy —nispa. 16Huktawanmi tapurqa: —Juanpa churin Simon ¿kuyawankichu? —nispa. Pedroñataqmi nirqa: —Arí Señor, qanmi yachanki kuyasqayta —nispa. Chaymi Jesus nirqa: —Chaynaqa ovejaykunatayá nanachikuy —nispa. 17Kimsakamaña tapuspanmi nirqa: —Juanpa churin Simon ¿kuyawankichum? —nispa. Pedroñataqmi llakikururqa kimsa kutikamaña “Kuyawankichu” nispa tapuptin, chaymi nirqa: —Señor, qamqa tukuy imatam yachanki, yachankim kuyasqaytapas. Chaymi Jesus nirqa: —Chaynaqa ovejaykunatayá michiy. 18Cheqaptapunim niki, mozoraq kaspaykiqa weqawnikita watakuykuspam riq kanki munasqaykiman, yuyaqña kaptikim ichaqa hukña watasunki rikraykita hoqariptiki hinaspam pusasunki mana riy munasqaykikunaman. 19Chaynata nispanmi Jesus entiendechirqa cruzpi wañuspa Pedroqa Diosta alabananmanta, paytam nirqa: —Qatiway —nispa. 20Pedrom qepanta qawarispan rikururqa Jesuspa kuyasqan discipulon qatimuchkaqta. Paymi Pascuapi cenaptinku waqtanpi kaspa tapurqa: “Señorlláy ¿mayqantaq traicionasunki?” nispa. 21Payta rikuruspanmi Jesusta Pedro tapurqa: —Señor, paytaqa ¿imataq sucedenqa? —nispa. 22Chaymi Jesusñataq nirqa: —Munaptiyqa payqa kawsanmanmi kutimunaykamapas ¿imataq qamtaqa qokusunki? Qatiway —nispa. 23Chaymi iñiqkuna ukupi noticia karqa: “Chay discipuloqa manas wañunqachu” nispanku. Jesusqa nichkarqa manam mana wañunanmantachu, payqa nirqa: “Munaptiyqa payqa kawsanmanmi kutimunaykamapas ¿imataq qamtaqa qokusunki?” nispam. 24Chay discipulopunim kaykunata willakuchkan hinaspam qellqachkan. Chaymi yachanchik tukuy nisqanqa cheqap kasqanta. 25Achkallañam kachkan Jesuspa tukuy ima rurasqankunaqa, sichu sapakamamanta qellqaptinkuqa piensasqayman hinaqa manachá kay pachapas haypanmanchu llapa libro churanapaq.


text: 1Chaura nä pacha wararamuptinga sacerdöti mandagcunawan Israel castachru alinninpag ricasha chacha runacunam lapan rimanacarärin Jesusta wanuchinanpag. 2Jinarcurmi chay gobernador Pilatoman aywachicurcan watashata. Chaura chrarärichirga paypa maquinmanshi jitayarärin. 3Chaura chay reguechig Judasga Jesús wanuchisha cananpag nipäcunganta nä musyarurga “Lutantam cayta rurarü” nirmi, chay quima chrunca golgueta apacurcur aywarunag, chay sacerdöticuna mandagcunaman jinaman chay alinninpag ricasha chacha runacunaman 4chrarurmi cay nin: “Mana juchaynagta wanuchipäcunaypag reguechirnï alisca juchatam rurasha cä”. Niptin chay runacunaga “¿Imamantag nogacunaman aywaramunqui? ¡Ima supaysi cacuy!” nipäcusha. 5Chaynuy niräriptin Judasga Diospa wayin sawan ruyiman chay golgueta wicaparcurmi aywacun. Jinarcurmi jurcacurunag. 6Chaura sacerdöticuna mandagcunaga golgueta palarcurmi cay ninacarärin: “Cay golguetaga ama chrurashunchu Diospag golgue chruracunacagmanga. Cay golguega cayan wanuchinanchipag päganganchim”. 7Nircurmi rimanacarärin manca rurag runapa pampanta chay golguewan rantipäcunanpag. Chayta rantipäcura juc casta runacuna wanugta chayman enterrapäcunanpagmi. 8Chaymi canancamas chay pampapa jutinga cayan ‘Yawar pampa’ nisha. 9Chaynuypam ruracara Diospa unay willacugnin Jeremías cay nir isquirbingan: “Quima chrunca golguetam charirärin. Chayga cara Israel runacuna ‘Chaynuyta pägashun’ nipäcunganmi. 10Chaywanmi rantirärira ‘Manca rurag runapa pampanta’ Munayniyog Dios ningannuyla” ninmi. 11Chaura Jesusga cayara Pilatopa naupanchrümi. Jinarcurmi Pilatoga tapurun cay nir: “¿Gamchu Israel castacunapa reynin cayanqui?” Niptinmi Jesusga “Au, gam ningaynuymi cayä” nirun. 12Nätan sacerdöticunapa mandagnincunawan alinninpag ricasha chacha runacuna ima-aygata juchacharcayaptinsi, Jesús manam imatas nirachu. 13Chaura Pilatoga cay ninmi: “¿Manachu imatas ninqui chaynuy lapanta gampita rimarcayaptin?” 14Nätan niyaptinsi Jesusga manam imatas pasay nirachu. Chaura chay upälala captin, gobernadorga mayacasham ricacarun. 15Chay Pascua fiestachrüga, Pilatoga wata watam cachrarichrag cara juc runata carcelpita runacuna munanganta. 16Chauraga cara juc runam carcelchru wichrgasha Barrabás jutiyog. Payga cara lapan runacunapitas alisca reguesham. 17Chaura runacuna goturarcayaptinmi Pilatoga tapurun cay nir: “¿Maygan cachrarinätatag munarcayanqui? ¿Barrabastachu? u ¿‘Cristo’ ningan Jesustachu?” nir. 18Pilatoga shumagmi tantiara Jesusta chregnipaylapita payman aywachipäcunganta. 19Chaura juchacunata taripäcunanchru tayayaptinmi Pilatopa warmin cachracurun juc runata cay nichig: “Ama chay mana juchaynag runata imatas ruraychu. Canan pagasmi sueñüchru Dios alisca cunchuyächiman paypa janan” nir. 20Nätan alinninpag ricasha chacha runacunawan sacerdöticunapa mandagnincunaga runacunatam yachrarärichin “¡Barrabasta cachrariy! Nätan Jesusga ¡wanuchisha cachun!” nipäcunanpag. 21Chauraga yapaymi Pilatoga tapurun runacunata cay nir: “Cay ishcay runapita ¿maygantatag cachrarishag?” Niptinmi paycuna “Barrabasta cachrariy” nirärin. 22Chaura Pilatoga cay nirunshi: “Chaura ‘Cristo’ ningan Jesustaga ¿imatatag ruräman?” Niptinga lapanmi “¡Cruzchru wanuchisha cachun!” nirärin. 23Nipäcuptin Pilatoga cay nirunmi: “Chauraga ¿ima juchatatag rurarayan?” Niptin runacuna masmi gaparäcurcan “¡Cruzchru wanuchisha cachun!” nir. 24Chaura Pilatoga nä pinsiangannuy mana ima ruraytas atiparga, jinaman runacuna mas gaparayta galacayäriptinga, yacuwanmi maquinta maylacurun chay runacunapa naupanchru cay nir: “Cay mana juchaynag runata wanuchipäcuptiqui nogaga manam juchayogchu cashag, ¡antis gamcunam juchayog capäcunqui!” 25Niptin chay runacuna cay nirärinmi: “Au, nogacunam jinaman castä aywagcunam juchayog capäcushag”. 26Chaura nipäcuptin Pilatoga Barrabastam cachrarirachimun. Nätan Jesustam alisca astirachin soldäduncunawan. Jinarcurmi cruzchru wanuchipäcunanpag paycunapa maquinman jitayurun. 27Chaypitam soldäduncuna Jesusta aywachicurcan Pilato mandanan wayi puncuman. Chayga cara soldäducuna cacurcänanmi. Chaychrümi Jesuspa muyurigninman lapan chaychru cag soldäducunata goturärichin. 28Jinarcurmi Jesusta garapachrarcurga, jatiräripun reypa puca jacunta. 29Chaypitam cashapita awasha corönata umanman jatiräripun. Nätan derëchacag maquintam aptarärichin juc chagla gueruta. Jinacarcärirmi naupanman gongorpacuyur asipapäcura “Cawachun Israel castacunapa reynin” nir. 30Chaypitam togapapäcura. Nätan chagla charichipäcunganwanmi umanchru wipyay ushapäcura. 31Chaynuypa ima-aygatas ruracarcärirga, chay jacupurcangantam shogtiräripun. Jinarcurmi jacuräripun quiquinpa jacunta. Chaypitam aywachicurcan cruzman clävapäcamunanpag. 32Chaypita nä yargorcayarmi tincurärin Cirene marcapita Simón jutiyog runawan. Jinarcurmi paytaga charicarärin Jesuspa cruzninta apananpag. 33Chaura ‘Gólgota’ ninganmanmi chrarärin. (‘Gólgota’ ninanga ‘Uman tullu gotu’ ninanmi.) 34Chaychrümi gorärin vïnuta juc atgagwan tacushata. Nä malirur Jesusga manam upyayta munarachu. 35Chaypitam nä Jesusta cruzman clävacarcärirga, chay soldäducuna Jesuspa jacunta aypunacarärin chüsarcur chüsarcur. 36Jinacarcärirga chaychrümi tacayärin ima pasanantas rircarapäcunanpag. 37Nätan imapita cruzman clävapäcungantas musyapäcunanpag cruzpa umanman chrurarärin “CAYGA ISRAEL CASTACUNAPA REYNIN JESUSMI” nir isquirbishata. 38Chaychru capäcura ishcaymi suwacuna Jesusnuysi cruzman clävasha, jucninmi cara derëchanchru, nätan jucninmi cara ichogninchru. 39Nätan chaypa pasagcunam ashlipapäcug umancunata awircayar cay nir: 40“¡Gam Diospa wayinta juchruchig jinaman quima junaglachru gangalanta sharcachig, razonpa Diospa-mayin carga, mä quiquiqui salvacuy! Jinaman chay cruzpita jegarpamuy” nircayar. 41Chaypitaga sacerdöticunapa mandagnincunawan Moisés isquirbinganpita yachrachigcunas, jinaman chay Israel castachru alinninpag ricasha chacha runacunas Jesusta nipäcura cay nirmi: 42“Juccunataga salvara, nätan quiquingä manatan salvacuyta atipanchu. Razonpa Israel castacunapa reynin carga, mä canan cruzpita jegarpamuchun. Jegarparamuptinga ‘Payga razonpa reyninchim’ nishunmi. 43Payga Diosmantar yupachicura, cananga cay cruzpita Dios jorgochun munarga. Payga ‘Diospa-mayinmi cayä’ niratar” nipäcuram. 44Chaynuymi chay suwacuna paywan clävarayagsi Jesusta ashlipapäcura. 45Jinarcurmi chraupi junag cayaptin pachaga chacarun. Chaynuyla cara quima üraran. Chauraga chay chacashala nä quima üraman nachrgarayaptinmi, 46Jesusga gayachracarun lapan calpanpam cay nir: “Elí, Elí, lama sabactani”. (Chayga ‘Dios-mayï, Dios-mayï, ¿imanirtag dëjaramanqui?’ ninanmi.) 47Chaynuy niptinga chaychru cayagcunapitam juc ishcay cay nipäcura: “Cay runa gayacuyan Diospa willacugnin Eliastam” nir. 48Chaylam chaychru carcayagpita jucga wayrala esponjata ogorachin puchgorisha vïnuman. Jinarcurmi juc chaglapa puntanman chrurayur Jesusta chacchayächin shogonanpag. 49Nätan waquincagmi “Jina cachun, mä aywamuchun Elías cruzpita jorgonanpag” nipäcura. 50Chauraga yapaymi Jesusga lapan calpanpa gayachracaramun. Jinarcurga chaylam wanurun. 51Chayüram Diospa wayin ruyichru chay racta telonsi lachirura ishcayman, janapita uraman. 52Jinamanmi pachasi alicusa cuyurun. Chay cuyuyaptilanmi gagacunas sagrarun. Jinarcurmi Dioslapag cawag unay wanusha runacunas cawacarärimun. 53Chaura chay cawacämushacuna Jesús nä wanushapita cawacaramuptinran, yaycapäcura Diospag nisha Jerusalén marcaman. Chaychrümi achca runacuna ricapapäcusha. 54Chaura chaychru pachrac soldäducunapa mandagninwan Jesusta täpag soldäducuna aliscam manchacarärin chay pacha cuyugta jinaman imas pasagta ricarärir. Chauraga “Cay runa razonpa cara Diospa-mayinmi” nipäcuram. 55Chaychru capäcura achcam warmicunas carulapita rircararcayar. Chay warmicuna aywapäcamusha cara Galileapitam, paycuna Jesustam atendipäcug. 56Chay warmicunapita jucmi cara Magdalapita María, jucmi cara Jacobopawan Josëpa maman María, jinamanmi Zebedeopa warmin. 57Chaypitam nä pacha chacanayaptinga chraramun juc capogniyog runa, José jutiyog Arimatea marcapita. Paysi nä muyusha cara Jesuspa discïpulunmanmi. 58Paymi aywarun Pilatoman “Jesuspa cuerpunta enterramushag” nig. Niptinmi Pilatoga “Äri” nirun. 59Chaura Josëga wancurun Jesustaga lïnupita rurasha allanyag tëlawanmi. 60Jinarcurmi chrurarun quiquinpa mïchunpag gagachru uchrcunganman. Chaypitam jatun lasag rumiwan mïchupa puncunta wichrgarcur aywacun. 61Chay mïchucagchrüga carcayara Magdalapita Mariawan jucag Mariam tayarcayar. 62Chaypitam enterracungan junag warantinga, chay jamana junag nä pasaruptinga, sacerdöticunapa mandagnincunawan fariseocuna gotucarärin Pilatocagman. 63Jinarcurmi payta cay nirärin: “Tayta, yarparärï chay casqui runa cawayar, cay nir rimangantam: ‘Wanungäpita quima junag pasashachrümi cawacämushag’ ningantam. 64Chauragar nilay soldäduycunata chay mïchu täpacug quima junagcama aywapäcunanpag, chay discïpuluncuna pagaspa aywaramur cuerpunta mana suwapäcunanpag. Jinacarcärirga ‘Cawacaramunmi’ nipäcungam. Chaynuy nipäcuptinga, chay naupacag casquipitaga masmi pantacaräringa cay guepacag casquiwanga”. 65Niräriptinmi Pilatoga cay nirun: “Cä cayan soldäducuna. Aywapäcuy paycunawan”. Jinaman nipäcuy imata rurapäcunanpagsi. 66Niruptinga aywacurcan mïchuncagtam. Chayman chrarärirga chay chaparagnin rumita unancharärin runa quichraptin musyacänanpag. Chaypitam nirärin soldäducunata tapapäcunanpag.


text: 1Waugui-panicuna, tsaynog captinpis gamcunaga carcaycanqui pishi wamranog mana tantyacoglaragmi. Santu Espíritu munashgannog cawanayquipag cashganta manarag tantyaptiquimi gamcuna cagcho caycar tsayrag yachacuycag wamracunatanogpis yaparir yaparir tsaylata yachatsishcä. 2Iti wamrata micuyta manarag micuptin chuchulawan maman ashmashgannogmi nogapis gamcunata galaycunan cag yachatsicuycunalatarag yachatsishcä. Cananyagpis mana tantyacog carmi pishi wamranoglarag carcaycanqui. 3¿Imanirtag tsaynog carcaycanqui? Noga mayashcä gamcuna chiquinacur rimanacur cawarcaycashgayquitami. Tsaynog cawarga Jesucristuta mana chasquicog runacunanoglami cawarcaycanqui. 4Waquinniquega: “Pablo yachatsishgantami chasquicö” y waquinniquega: “Apolos yachatsishgantami chasquicö” nishpayqui chiquinacurcaycanquimi. Tsaynog chiquinacorga Jesucristuta mana chasquicog runacunanoglami cawarcaycanqui. 5Tsaynog ninayquipäga ¿pitag cä noga? Tsaynogpis ¿pitag Apolusga? Nogacunaga Tayta Diosnintsipa wilacognilanmi carcaycä. Paypa wilacuyninta wilacäriptëga manami nogacunatatsu chasquipäcamashcanqui, sinöga Jesucristutami. 6Muruta murog runa murushgannogmi gamcunata wilapashcä Jesucristuta chasquicärinayquipag. Apolusnami juc runa murushganta pargognogpis Jesucristupa wilacuyninta mastana tantyatsishushcanqui. Murushgantsita winatsimushgannogpis Tayta Diosnintsimi gamcunata shumag tantyatsishushcanqui Jesucristuman yäracärinayquipag. 7Manami nogantsitsu murushgantsita winatsimuntsi, sinöga Tayta Diosnintsimi winatsimun. Tsaynoglami wilacushgäta chasquicur yachacunayquipäga nogatsu ni Apolustsu munayniyog carcaycä, sinöga Tayta Diosnintsimi. 8Murog cagpis pargog cagpis chacra ali wayunanpag arushgannogmi nogapis Apoluspis Tayta Dios munashgannog cawapäcunayquipag yachaycätsë. Chacracho arogcuna arushganpita päguta chasquishgannogmi nogapis y Apoluspis gloriaman chayashpä chasquinäpag cagta chasquishagpag. 9Nogacunaga mincaynoglami Tayta Diospa wilacognin carcaycä. Gamcunanami Tayta Dios aruycätsishgan chacranog carcaycanqui. Tsaynogpis gamcunaga carcaycanqui Tayta Dios sharcaycätsishgan wayinogmi. 10Jesucristunami wayipa cimientunnog caycan. Apóstol car paypa wilacuyninta wilacurmi nogapis wayipa cimientunta sharcatsegnog caycä. Gamcunatanami Tayta Diosnintsi yanapaycäshunqui tsay cimientu janancho wayita sharcatseg albañilnog canayquipag. 12Jesucristo munashgannog ali cawashpayquega öruwanpis guellaywanpis o cuyaylapag chip-chipyaycag rumicunawanpis wayita sharcatsegnogmi carcaycanqui. Jesucristuta chasquicushga carpis lapan shonguyquiwan pay munashgannog mana cawashpayquimi itsanga gueruwan, ogshawan, o rämacunawanpis wayita sharcatsegnog carcaycanqui. 13Imanogpis cawashgantsipitami juicio final junag Jesucristo juzgamäshunpag. Tsay junag juzgamashpantsega lapan rurashgantsicunata ninawanmi camarcongapag. 14Öruwanpis guellaywanpis o cuyaylapag rumicunawanpis sharcatsishga wayinog rurashgantsicuna captenga tsay nina manami ushangatsu. Tsaymi gloriacho premiuta chasquishunpag. 15Gueruwan, ogshawan, o rämacunawanpis sharcatsishga wayinog rurashgantsicuna captinmi itsanga nina rupar ushangapag. Tsaymi gloriaman chayar ima premiutapis mana chasquishunpagtsu. Tsaynog captinmi wayita nina rupaptin runa imaycanogpa gueshpir salvacushgannog nogantsipis apënas salvacushunpag. 16¿Manacu musyapäcunqui Tayta Diosnintsi täcunan templun carcaycashgayquita? Tsaynogpis ¿manacu musyapäcunqui Santu Espíritu gamcunacho taycashganta? 17Tsaymi Jesucristuta chasquicog mayiquita manacagman churarga paycunacho caycag Santu Espiritutapis manacagman churarcaycanqui. Tayta Diosnintsipa templun captenga payman yäracogcunata manami manacagman churashwantsu. Pitapis tsaynog rurag cagtaga Tayta Diosnintsi infiernumanmi gaycongapag. 18Tsaynog caycaptenga shumag tantyacäriy mana yachag-tucog canayquipag. Yachag cashgayquiman atiënicunayquipa trucanga mana yachag-tucuylapa cawapäcuy. Tsaynog cawarmi tantyacärinquipag Tayta Diosnintsi munashgannog cawanayquipag. 19Yachag-tucog runacunataga Tayta Diosnintsi manacagmanmi churangapag. Palabranchöpis caynogmi escribiraycan: “Tayta Diosnintsega yachag-tucogcunata manami cäsupangatsu.” 20Tsaynogpis caynogmi escribiraycan: “Tayta Diosnintsi musyaycanmi yachag runacuna manacagcunata yarpaycashganta.” 21Tsaynog niycaptenga runacuna yachag cashganman ama atiënicäriytsu. 22Tsaynog caycaptenga nogaman ni Apolusman ni Pedrumanpis ama atiënicärimaytsu. Gamcunatapis Jesucristumi salvashushcanqui. Tsaynogpis Jesucristoga Tayta Diosnintsiwanmi caycan. Mushog patsatapis chasquinquipagmi. Tsaynog caycaptenga cawarpis wanurpis ni ima pasashuptiquipis runaman yäracärinayquipa trucanga Tayta Diosnintsiman yäracäriy.


text: 1Señor Diosmi Moisesta nirqan: –Aaronpa churin sacerdotekunata nimuy, Señor Diosmi nin: Aman llaqtaykichispi ayata tupaykuspa qhellichakunkichischu. 2Ichaqa qaylla familiaykichis, mamaykichis, taytaykichis, churiykichis, ususiykichis, wawqeykichis, 3wasiykichispi tiyaq soltera panaykichispas wañullaqtinmi qhellichakuwaqchis. 4Ichaqa manan qhellichakuwaqchischu wak familiaykichispa ayanta llamispaqa. 5Wañuqniyoq kashaspaykichisqa aman umaykichista rutukunkichischu, aman sunkhaykichistapas rutukunkichischu, amallataq cuerpoykichistapas kuchukunkichischu. 6Ñoqa Diosniykichispaqmi ch'uya kankichis, amataq sutiyta pisichankichischu, qankunaqa mikhuna ofrendakunatan ñoqaman haywawankichis, chayrayku ch'uya kaychis. 7Aman casarakunkichischu rabona warmiwanpas, violasqawanpas, qosanpa wikch'usqan warmiwanpas, sacerdoteqa ñoqapaq ch'uya kasqaykichisrayku. 8Llaqtaqa Diospaq t'aqasqatan qhawasunkichis, qankunaqa ñoqa Diosniykichispa t'antaytan haywankichis. Llaqtaqa ch'uyatan qhawasunkichis, ch'uyanchaqniykichis Señor Diosqa ch'uya kasqayrayku. 9Sacerdoteq ususinchus qhelli huchapi puriyta qallarinqa chayqa, taytantan p'enqayman churan. Ninawan kanasqan kanqa. 10Wawqenkuna ukhupi uma sacerdoteqa hawina aceitewan uman hawiykusqan karqan, ch'uya p'achakunata p'achakunanpaqpas churasqan karqan. Chaymi uma sacerdoteqa chukchanta ama paskakunqachu, p'achankunatapas ama llik'ikunqachu wañuqniyoq kaspa. 11Aman pi runa wañusqamanpas qayllaykunqachu, aman taytanraykupas mamanraykupas qhellichakunqachu. 12Amallataq yupaychana cheqasmantapas lloqsinqachu, chaytapas qhellichanqachu, hawina aceiteywan t'aqasqa kasqanrayku. Ñoqaqa Señor Diosmi kani. 13Uma sacerdoteqa doncella warmiwanmi casarakunqa. 14Aman viudawanpas, wikch'usqawanpas, violasqawanpas, rabonawanpas casarakunqachu, aswanpas llaqtan doncella warmiwanmi casarakunqa. 15Ahinapin mirayninta llaqtanpi mana qhellichanqachu. Ñoqa Señor Diosmi paytaqa ch'uyanchani, nispa. 16Señor Diosmi Moisesta nirqan: 17–Aaronta nimuy, Señor Diosmi nin: Qhepa mirayniykipi mayqen mirayniykipas imanpas mana qhali kaqtinqa, aman ñoqa Diosninpa t'anta ofrendayta haywaq asuykamuwanqachu. 18Mayqen qharipas imanpas mana qhali kaqtinqa aman asuykunqachu: ñawsa qharipas, wist'upas, iman wit'usqapas, millay rikch'ayniyoqpas, 19p'akisqa chakiyoqpas, p'akisqa makiyoqpas, 20qhopupas, eqopas, qoyrusqa ñawiyoqpas, qarachiyoqpas, seqsi onqoyniyoqpas, kapasqapas. 21Aaronpa mirayninmanta mayqen qharipas imanpas mana qhali kaqtinqa, aman ñoqa Señor Diosman ruphachina ofrendata haywawananpaq qayllaykamuwanqachu. Manan payqa qhalichu, manan ñoqa Diosninpa t'anta ofrendayta haywaq asuykamuwanqachu. 22Mikhunataqa ch'uyay-ch'uyamanta kaqtapas ch'uyamanta kaqtapas mikhunmanmi, 23ichaqa manan cortina ukhumanqa qayllaykunqachu, manallataq altarmanpas, paypa imanpas mana allin kasqanrayku. Chay hinapin ñoqa yupaychana cheqasta mana qhellichanqachu. Ñoqaqa Señor Diosmi kani, paykunata ch'uyanchaqmi kani, nispa. 24Moisestaq chayta willarqan Aaronman, churinkunaman, Israel llapa runakunamanwan.


text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae, Magnoliopsida1)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida2)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Eudicotyledoneae / Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Qatasqa muruyuq


text: 1Pascua Fiestapaq soqta punchawllaña faltachkaptinmi Jesus rirqa Lazaropa yachasqan Betania llaqtachaman. Paytam Jesus kawsarichirqa wañusqamantaña. 2Jesuspaq convidota ruraptinkum Marta servirqa, Lazaroñataqmi mesapi tiyachkarqa Jesuswan. 3Mariañataqmi apamurqa sinchi precioyoq miski asnaq yaqa huk botella aceiteta. Chayqa rurasqa karqa nardo sutiyoq sachamantam, chaywanmi Jesuspa chakinman untaykurqa hinaspam chukchanwan chakichirqa. Chaymi wasi huntata miskillataña asnarirqa. 4Discipulonkunamanta traicionaqnin kaq Judas Iscariotem nirqa: 5—Huk wata jornalpa chanin kay miski asnaq aceitetaqa rantikuruchwanchiki karqa, hinaspachiki chay qollqetaqa wakchakunaman qoykuchwan karqa —nispa. 6Judasqa nirqa chaynataqa manam wakchakunata kuyaspachu aswanqa suwa kaspanmi, paymi qollqeta waqaycharqa, chaymi payqa horqokuq qollqe waqaychasqanmanta. 7Chaymi Jesus nirqa: —Ama harkakuychu, kaytaqa waqaycharqa pampakunay punchawpaqmi. 8Wakchakunaqa qamkunawanmi haykapkamapas kanqa, ñoqam ichaqa mana tukuy tiempochu qamkunawan kasaq. 9Achkaq judiokunam yacharurqaku Betaniapi Jesus kasqanta hinaspam rirqaku Jesustawan wañusqanmanta kawsarimuq Lazarota qawamunankupaq. 10Lazarota rikuramuspankum achkaq judiokuna jefenkumanta karunchakurarqaku hinaspam iñirqaku Jesusman. Chaymi sacerdotekunapa jefenkunañataq rimanakurqaku Lazarotawanña wañurachinankupaq. 12Paqarinnintintam Pascua Fiestaman achkaq riqkuna yacharurqaku Jerusalenman Jesuspa risqanta. 13Paykunam kuchurqaku palmerapa kallmankunata hinaspam rirqaku Jesus chaskiq kaynata qaparispanku: —¡Yupaychasunchik! ¡Alabasqayá kachun Señorpa sutinpi hamuq Israel castakunapa Reyninqa! —nispa. 14Jesusmi asnochata tariramuspa sillakaramurqa Bibliapa nisqan cumplikunanpaq: 15Sion llaqtapi yachaqkuna, ama manchakuychikchu. Reynikichikmi hamuchkan. Asnopi silladam hamuchkan. 16Discipulonkunaqa manaraqmi entienderqakuchu chaykunataqa. Jesus hanaq pachaman kutikuptinñam yuyarirqaku chaykunaqa ñawpaqmantaraq qellqasqaña kasqanta, yuyarirqakutaqmi Jesuspaq chaykuna rurasqankutapas. 17Lazarota Jesuspa kawsarirachisqan rikuqkunam willakurqaku sepulturamanta qayaykuspa kawsarirachisqanta. 18Chayraykum runakuna tariparqa Jesusman chay milagro rurasqanta yachaspanku. 19Fariseokunañataqmi ninakurqaku: —Manam ima ruraytapas atichwanchu, qawaychik llapa runakunam payta qatichkanku —nispa. 20Fiestapi adoranankupaq riqkunam karqa wakiqnin Grecia nacionmanta kaqkuna. 21Paykunam asuykurqaku Felipeman, Felipeqa yacharqa Galilea lawpi Betsaida llaqtapim. Paytam ruegakurqaku: —Señor, reqsiykuytam munaniku Jesusta —nispa. 22Felipeñataqmi rirqa Andresman willaq, iskayninkum rirqaku Jesusman willaq. 23Jesusmi nirqa: —Ñam tiempoña Diosmanta Hamuq Runaqa hatunchasqa kananpaq. 24Cheqaptapunim nikichik, allpaman huk trigo wichispa mana wañuspanqa hina kaqllam kanqa, wañuspanmi ichaqa achkallataña rurunqa. 25Pipas vidallan kuyaqqa wiñaypaqmi pierdenqa, pipas kay pachapi vidan cheqniqñataqmi wiñay kawsananpaq waqaychasqa kanqa. 26Pipas serviwayta munaspaqa qatiwachunyá, payqa ñoqapa kasqaypim kanqa, serviwaqniytaqa Taytaymi ancha reqsisqata ruranqa. 27—Kunanmi hukmanyasqa kachkani. Chaynaqa ¿imanisaqtaq? ¿Icha: “Taytáy, salvaykuway kunan rato imapas sucedewananmanta” nispachu nisaq? Ñoqaqariki kaynata kunan ñakarinaypaqmi hamurqani. 28Chaynaqa Taytáy, sutikitayá hatunchayña. Hinaptinmi hanaq pachamanta qayakamurqa: —Ñam hatuncharuniña, chaywanpas huktawanraqmi hatunchasaq —nispa. 29Chaypi kaq runakunañataqmi uyarispanku nirqaku: —Rayom toqyaramun —nispa. Wakiqninñataqmi nirqaku: —Angelmi rimapayaykamun —nispa. 30Jesusñataqmi nirqa: —Kay qayakuytaqa uyarinkichik manam ñoqaraykuchu aswanqa qamkunaraykum. 31Kunanmi kay pachapi kaqkuna juzgasqa kanqa, qarqosqataqmi kanqa kay pachapi kamachiqkuq diablopas. 32Chakatawaptinkum llapallanta pusamusaq kikiyman. 33Kaynata nispanmi entiendechirqa imaynam wañukunanmanta. 34Runakunañataqmi nirqa: —Leypiqa uyarirqaniku: “Cristoqa wiñaypaqmi kawsanqa” niqtam. ¿Imaynataq qamqa ninki: “Diosmanta Hamuq Runaqa cheqaptapunim chakatasqa wañunqa” nispaykiqa? ¿Pitaq chay Diosmanta Hamuq Runaqa? 35Chaymi Jesusñataq nirqa: —Pisi punchawllañam kasaq qamkunata achkinaypaq. Achkiypiyá puriychik qamkunawanraq kachkaptiyqa chaynapi tutayay mana vencerusunaykichikpaq. Pipas tutayaypi puriqqa manam yachakunchu mayman risqantapas. 36Qamkunawanraq achkiy kachkaptinqa achkiymanyá iñiychik, chaynapi achkiypi kanaykichikpaq. Kaykunata niruspanmi Jesus paykunamanta pakakururqa. 37Jesus achkallaña milagrokunata rurachkaptinpas manam paypi iñirqakuchu. 38Chaynapim cumplikurqa Diosmanta willakuq Isaiaspa nisqan. Paymi nirqa: Señorlláy, willakusqaykutaqa creerqa ¿pitaqsi? Señorqa revelarqa atiynintaqa ¿pimantaqsi? 39Manamá pipas creeyta atirqachu. Isaiasqa qellqarqataqmi: 40Runakunatam Dios ñawsayarachirqa. Paykunapa sonqontam rumiyachirqa chaynapi mana rikukunankupaq, chaynapi mana entiendenankupaq, chaynapi mana kutirikamuwanankupaq, chaynapi mana sanoyachinaypaq. 41Isaiasqa nirqa chaynataqa Jesuspa kanchariyninta rikuspanmi chaymi rimarqa paymanta. 42Chaywanpas achkaq kamachikuq judiokunam iñirqaku Jesusman. Fariseokunaraykum mana libretachu willakuqku chaynapi huñunakunanku wasimanta mana wischusqa kanankupaq. 43Chay kamachikuq judiokunaqa munarqa runakunapa alabanantam Diospa alabananmantapas. 44Jesusmi qayakuq hina nirqa: —Pipas ñoqaman iñiqqa manam ñoqallamanchu iñin aswanqa kachamuwaqniy Taytaymanwanmi. 45Ñoqa rikuwaqniyqa kachamuwaqniytapas rikunmi. 46Ñoqaqa achkiy hinam hamurqani kay pachamanqa, pipas ñoqapi iñiqqa manañam tutayaypiñachu kanqa. 47Pipas nisqaykunata uyarispan mana kasukuqtaqa manam ñoqachu condenasaq, ñoqaqa hamurqani manam runakunata condenaqchu aswanqa salvaqmi. 48Pipas despreciawaspan nisqaykunata mana kasukuqpaqa ñam kanña juzgaqnin, ñoqapa nisqaykunam paytaqa tukupay punchawpi juzganqa. 49Ñoqaqa manam kikillaymantachu rimani, kachamuwaqniy Taytaymi kamachiwarqa imam rimarinaytaqa chaynataq imam yachachinaytaqa. 50Ñoqaqa yachanim, Taytaypa kamachikuyninqa wiñaypaq kawsay qokuqmi, ñoqapa nisqaykunaqa Taytaypa kamachiwasqanman hinam.


text: 1Hinaqtinmi Pabloqa umalli runakunata allinta qhawaykuspa nirqan: –Wawqeykuna, ñoqaqa ch'uya sonqoywanmi Diospa qayllanpi kay p'unchaykama kawsani, nispa. 2Chaymi uma sacerdote Ananiasqa Pabloq ladonpi kaqkunata kamachirqan siminpi ch'aqlanankupaq. 3Hinan Pabloqa payta nirqan: –¡Yaw, iskay uya, qantaqa Diosñataqmi ch'aqlasunki! ¿Kamachikuy simiman hina juzgawanaykipaq tiyashaspaykichu kamachikuy simi contra kamachishanki ch'aqlawanankupaq? nispa. 4Qayllanpi sayashaqkunataq nirqanku: –¿Chay hinatachu Diospa uma sacerdotenta k'aminki? nispa. 5Pablotaq nirqan: –Wawqeykuna, manan yacharqanichu uma sacerdote kasqantaqa. Diospa Simin Qelqan nin: “Llaqtaykipi kamachikuqmantaqa aman mana allintaqa rimankichu”, nispa. 6Pabloqa wakin saduceokuna wakintaq fariseokuna kasqanta reparaspanmi umalli runakunaq huñunakuyninpi kunkayoqta nirqan: –Wawqeykuna, ñoqaqa fariseon kani, fariseoq churin. Wañusqakunaq kawsarimpunanta suyakusqay hawan ñoqaqa juzgasqa kashani, nispa. 7Chay hinata niqtinmi, fariseokunaqa saduceokunawan churanakuyta qallarirqanku, hinan huñunakuyqa t'aqanasqa karqan. 8Saduceokunaqa ninkun: Manan kawsarimpuypas, angelpas, espiritupas kanchu, nispa. Fariseokunan ichaqa: Chaykunaqa kanmi, ninku. 9Sinchi qapariy kaqtinmi fariseokuna t'aqamanta kamachikuy simita wakin yachachiqkuna sayarispa churapakurqanku: –Kay runapiqa manan ima mana allintapas tariykuchu. Espiritupaschá angelpaschá paytaqa rimaykun, nispa. 10Sinchi churanakuy kaqtintaq comandanteqa, Pablota llik'irqarinankuta manchakuspa kamachikurqan soldadokuna uraykamuspa, chawpinkumanta Pablota usqhaylla qechurqospa cuartelman apaykunankupaq. 11Qhepantin tutataq Señorqa Pabloman rikhurispa nirqan: –¡Kallpachakuy Pablo! Imaynan Jerusalén llaqtapi ñoqamanta willakurqanki, ahinallatataqmi Roma llaqtapipas willallankitaq, nispa. 12Qhepantin p'unchaytaq wakin judío runakunaqa huñunakuspa jurarqanku: –Pablota wañuchinanchiskama ama mikhusunpaschu ukyasunpaschu, nispa. 13Chay juramento ruwaqkunan karqan tawa chunka kurak. 14Paykunan sacerdote umallikunaman kurak runakunamanwan rispa nirqanku: –Ñoqaykuqa juramuykun Pablota wañuchinaykukama mana imatapas mallinaykupaq. 15Kunanqa, qankuna umalli runakunapiwan comandantemanta mañachimuychis paqarin qankunaman Pablota pusachimunanpaq, paymanta aswan sut'ita imatapas yachayta munaq tukuspallaykichis, ñoqaykutaq manaraq pay chayamushaqtin wañuchinaykupaq makillaña suyashasaqku, nispa. 16Ichaqa Pabloq pananpa churinmi rimanakusqankuta uyarirqan, hinaspan cuartelman haykuspa Pabloman willamurqan. 17Chaymi Pabloqa capitankunamanta hukninta waqyarispa nirqan: –Kay waynachata comandanteman pusaripuway, huk willakuymi willamunan kashan, nispa. 18Hinan payqa waynachata comandanteman pusaykuspa nirqan: –Kaypi preso kashaq Pablon waqyariwaspa valekamuwan kay waynachata qanman pusamunaypaq, huk willakuyta willanasuykipaq, nispa. 19Comandantetaq makinmanta hap'iykuspa wakllaman pusarispa waynachata tapurqan: –¿Imatan willawanki? nispa. 20Chaymi waynachaqa nirqan: –Judío runakunan rimanakushanku: Paqarin comandanteta valekusun Pablota umalli runakunaq huñunakuyninman pusananpaq paymanta aswan sut'itapuni imatapas yachaq tukuspalla, nispanku. 21Ichaqa aman paykunata creenkichu, paykunamantaqa tawa chunka kurak hina qharikunan Pablota suyapashanku. Chay runakunan juranku payta wañuchinankukama mana mikhunankupaq, mana ukyanankupaq. Chaymi kunan listollaña kashanku, chay hinatapuni kamachinaykita suyaspanku, nispa. 22Hinaqtinmi comandanteqa waynachata kachapuspa kamachirqan: –Kay willawasqaykitaqa aman pimanpas rimarinkichu, nispa. 23Hinan comandanteqa iskay capitanninta waqyaspa kamachirqan: Iskay pachak chakillapi puriq soldadokunata, qanchis chunka caballería soldadokunata, iskay pachaktataq lanzakunayoqta alistamuychis, las nueve horas tutata Cesarea llaqtaman rinaykichispaq. 24Hinallataq caballokunatapas alistamuychis, Pablota sillaykachispa kamachikuq Felixman allin waqaychasqata apanaykichispaq, nispa. 25Hinaspan kay hina cartata paykunawan apachirqan: 26Ñoqa Claudio Lisiasmi, qan ancha respetasqa kamachikuq Felixta napaykamuyki. 27Kay qharitan judío runakuna hap'irqanku, hinaspan wañuchinankupaqña kashaqtinku, soldadoykunawan qechuchirqani Roma suyu runa kasqanta yachaspa. 28Imamantachus payta huchachasqankuta yachayta munaspaymi judío umalli runakunaq huñunakuyninman pusarqani, 29hinaspan yachamurqani paykunaq kamachikuy siminku contra ruwasqallanmanta payta huchachasqankuta, ichaqa manan ima huchatapas paypiqa tarirqanichu, wañunanpaq hinapas carcelpi kananpaq hinapas. 30Chaywanpas Pablota wañuchinankupaq judío runakunaq rimanakusqankuta yacharqospaymi qanman payta apachimushayki. Payta huchachaqkunatapas kamachillanitaq imapas contranpi kaqtinqa qayllaykipiña uyanpi ninankupaq, nispa. 31Hinan soldadokunaqa kamachisqaman hina tutalla Antípatris llaqtaman Pablota pusarqanku. 32Qhepantin p'unchaytaq chakipi puriq soldadokunaqa cuartelman kutipurqanku, caballería soldadokunallaña Pablowan rirqanku. 33Cesarea llaqtaman chayaspankutaq kamachikuq Felixman carta apasqankuta qospa Pablotapas qayllanman pusaykurqanku. 34Kamachikuq Felixtaq cartata leespa Pablota tapurqan may provinciamantachus kasqanta. Cilicia provinciamanta kasqanta yachaspataq 35nirqan: –Huchachaqniykikuna chayamuqtinña uyarisqayki, nispa. Hinaspan rey Herodespa kamachikunan wasipi wisq'amunankupaq kamachikurqan.


text: 1Jesusmi yapamanta yaykurqa huñunakunanku wasiman, chaypim kachkarqa chakisqa makiyoq runa. 2Fariseokunañataqmi wateqachkarqaku Jesusta samana punchawpi sanoyachiptinqa chaymanta acusanankupaq. 3Jesusmi chakisqa makiyoq runata nirqa: —Hatarispayki kay chawpipi sayay —nispa. 4Hinaspam runakunata tapurqa: —¿Imatataq ley permitiwanchik samana punchawpi rurananchikpaq? ¿Runapa allinninpaq ruraytachu icha mana allinninpaq ruraytachu? ¿Runa kawsachiytachu icha wañurachiytachu? —nispa. Paykunañataqmi upallalla karqaku. 5Hinaptinmi Jesus muyuriqninpi kaqkunata qawarirqa piñakuywan. Rumi sonqo kasqankumanta llakikuspanmi, chay runata nirqa: —Haywariy makikita —nispa. Haywariykuptillanmi makin sanoyarurqa. 6Chaymi fariseokuna lloqsimuspanku Herodespa partidonkunawan tanteanakurqaku: —¿Imaynatataq Jesusta wañurachichwanchik? —nispanku. 7Jesusñataqmi discipulonkunapiwan qochapa patanman pasakurqa hinaptinmi achka runakuna Jesusta qatirqaku Galilea lawmanta. 8Jesuspa tukuy imakuna rurasqanta yacharuspankum rirqaku qawaq Judea lawmanta, Jerusalen llaqtamanta, Idumea lawmanta, Jordan Mayupa waklawninmanta. Rirqakutaqmi Tiro hinaspa Sidon llaqtakunapa muyuriqninmantapas. 9Achkallaña runakuna chaypi kasqanraykum mana ñitirachikunanpaq discipulonkunata Jesus kamachirqa huk boteta alistanankupaq. 10Jesus achka runata sanoyarachisqanraykum llapa onqosqa runakuna payta llapchaykunankupaq ñitinakustin asuykurqaku. 11Demonioyoqkunañataqmi Jesusta rikuruspanku ñawpaqninpi qonqorakuykurqaku hinaspam qaparirqaku: —Qamqa kanki Diospa Churinmi —nispanku. 12Jesusñataqmi paykunata sinchita kamachirqa: —Amam pimanpas willankichikchu pim kasqaytaqa —nispa. 13Jesus orqo lawman rispanmi qayarqa akllasqankunallata chaymi paykuna Jesusman asuykurqaku. 14Akllarqam chunka iskayniyoq qarikunata paywan kuska purinankupaq hinaspa Diospa munaychakusqanmanta willakamunankupaq. 15Kay akllasqankunamanmi atiyta qorqa demoniokunata qarqonankupaq. 16Chay chunka iskayniyoq discipulonkunam karqa: Simon, paytam suticharqa Pedrowan, 17Zebedeopa churin Jacobowan Juan, paykunatam suticharqa Boanergeswan piñakuqllaña kasqankurayku. 18Wakinñataqmi karqa Andres, Felipe, Bartolome, Mateo, Tomas, Alfeopa churin Jacobo, Tadeo, cananista partidomanta kaq Simon 19hinaspa Judas Iscariote, paymi qepata Jesusta traicionarurqa. 20Jesusmi discipulonkunawan kutimurqa wasiman hinaptinmi huktawan achkallaña runakuna huñunakaramurqa chaymi paykunaqa manaña mikuytapas atirqakuchu. 21Jesuspa ayllunkunam chaypi kasqanta yacharuspanku hamurqaku pusanankupaq: “Locoyarunmi” nispa runakuna rimaptinku. 22Diospa leynin yachachiqkunapas Jerusalen llaqtamanta hamuspankum nirqaku: —Kay runaqa demoniokuna kamachiq Beelzebupa huntasqanmi kachkan chaymi qarqon demoniokunata —nispanku. 23Chaymi Jesus paykunata qayaspan nirqa: —Kikintaqa Satanasqa manam qarqokunmanchu —nispa. Entiendenankupaqmi rikchanachirqa: 24—Sichu huk nacionpi runakuna chaqwallapi kawsaptinkuqa chayllam chay nacion tukurunman. 25Manataqmi rakinakusqa familiapas takyanmanchu. 26Chaynataqmi Satanaspas kikinpa contranpi hatarispaqa manaña takyanmanchu, chayllam tukurunman. 27—Kallpasapa runapa wasinmantaqa manam pipas suwakuyta atinmanchu manaraq payta chaqnaruspaqa. Chaqnaruspam ichaqa imankunatapas chay suwaqa apakunman. 28—Cheqaptam nikichik: Diosqa pampachanqam runakunapa tukuy huchantapas chaynataq kikinta kamisqankutapas. 29Chuya Espiritu kamiqkunatam ichaqa mana haykapipas pampachanqachu, paykunaqa wiñaypaq huchayoqmi kanqaku. 30Chaytam Jesus nirqa runakunaman “Jesusqa demonioyoqmi” nispa rimasqankurayku. 31Jesuspa kasqanmanmi chayarurqaku mamanwan wawqenkuna, hawallapi sayaykuspam payta qayachirqaku. 32Jesuspa muyuriqninpi tiyaqkunam nirqaku: —Mamaykim wawqekikunapiwan qanmanta tapukuspanku hawapi kachkanku —nispa. 33Jesusmi nirqa: —¿Pitaq mamay, pitaq wawqeykuna? —nispa. 34Muyuriqninpi tiyaqkunata qawarispanmi nirqa: —Kay runakunam mamaywan wawqe-paniykunaqa. 35Pipas Diospa munasqan ruraqmi wawqeyqa, paniyqa hinaspa mamayqa.


text: 1Timoteo, waugui-panicunata shacyätsinqui Tayta Diosnintsita agradëcicur lapan runacunapag imaypis manacunanpag. 2Tsaynogpis Tayta Diosnintsita manacäritsun nación mandag reycuna y waquin autoridäcunapis ali mandananpag. Ali mandananpag Tayta Diosnintsi yanapaptinmi nogantsipis tranquïlo cawar Tayta Diosnintsi munashgannog cawashunpag. 3Lapan runacunapag Tayta Diosta manacorga pay munashgannogmi manacuycantsi. 4Payga munan lapan runacuna, ali wilacuyninta chasquicur, salvashga canantami. 5Paypa wilacuynenga caynogmi niycan: Pï-maypagpis juclaylami Tayta Diosnintsega. Tsaynogpis Tayta Dioswan ali cawanantsipag juc runalami salvamagnintsi. Tsay salvamagnintsi runaga Jesucristumi caycan. 6Paymi wanushga lapan runacunata Tayta Diosnintsi perdonar salvananpag. Tsaynog salvacog cashgantaga may-tsaychöpis wilacurcaycanmi. 7Tsay wilacuyta wilacunäpagmi Tayta Diosnintsi churamashga. Tsaymi apostolnin car may-tsaychöpis mana Israel runacunata ali wilacuyninta yachaycätsë. 8May-tsaychöpis juntacashgancho Tayta Diosta manacunanpäga wauguicuna manami piwanpis rimanacushgatsu canman ni pitapis nanaparaycanmantsu. 9Warmicunapis pengacuypäga ama jaticäritsuntsu. Tsaynogpis ama yarpachacäritsuntsu agtsanta aläpa altsacärinanpag ni aläpa adornacärinanpagpis. 10Fïnu röpalapag yarpachacärinanpa trucanga Dios munashgannog alicunata rurar cawananpag yarpachacäritsun. 11Iglesiacho yachatsipäcushganta warmicuna upälala chasquicutsun. 12Musyashgantsinogpis Adanta camarcurragmi Evata Tayta Diosnintsi camargan. Tsaynogpis manami Adantatsu Satanás engañargan Tayta Diosnintsi mandashgancunata mana cäsucunanpag, sinöga Evatami. Tsaymi juntacashgancho warmicuna olgucunata mana yachatsinmantsu ni mandanmanpistsu. 15Tsaynog cananpa trucanga warmicuna wawancunata shumag ashmapäcutsun. Nircur Tayta Diosnintsiman yäracur pï-maywanpis cuyanacur cawatsun. Tsaynog cawarga salvacärengami.


text: 1Kunan qankunaman qoshani kay kamachisqasniyta kasuychej, ajinamanta kawsakunaykichejpaj, ashkhamantaj tukunaykichejpaj. Ima jallp'atachus Tata Diosqa tatasniykichejman juraspa nerqa qonanta, chay jallp'aman yaykuychej, jap'ikapuychejtaj. 2Yuyarikuychej ima ñantachus Señorniykichej Tata Dios pusamusorqachej ch'in pampanta, chayta, tawa chunka watata chay purisqaykichejpi qankunata k'umuykuchispa, pruebaman churaspataj, ajinamanta imatachus yuyasqaykichejta yachanampaj, kamachisqasnintapis kasunkichejchus, manachus, chayta. 3Ñak'arichisorqachej, yarqhachisorqachejtaj chaypis, Maná nisqa t'antata mikhuchisorqachej, mayqentachus manaraj rejserqankichejchu qankuna, nitaj ñawpa tatasniykichejpis, chayta. Ajinamanta Diosqa yachachisorqachej runaqa mana t'antallawanchu kawsasqanta, manachayqa Tata Diospa siminmanta tukuy llojsej nisqaswan ima kawsasqanta. 4Chay tawa chunka watas junt'api p'achasniykichejqa mana thantakorqachu, nitaj chakisniykichejpis punkerqankuchu. 5Sonqoykichejpi yuyarikuychej imaynatachus Señorniykichej Tata Dios castigasqasuykichejta, imaynatachus uj tataqa wawasninta jasut'in wanachinampaj, ajinata. 6Señorniykichej Tata Diospa kamachisqasninta kasuychej, puriychejtaj ñannimpi, Payta manchachikuspa. 7Señorniykichej Tata Diosqa pusasonqachej sumaj jallp'aman, ashkha yaku wayq'osniyoj jallp'aman, vallesninmanta, orqosninmanta ima phullchimushaj juturi yakusniyojman. 8Chay jallp'apeqa poqon cebada, trigo, uvas, higos, granadas, olivos ima; chantapis kallantaj aceite, abeja misk'i ima. 9Chay jallp'apeqa mana imamanta usunkichejchu, nitaj ima pisisonqachejchu. Rumisninmanta fierrota orqhonkichej, orqosninmantataj cobreta. 10Ajinata sumajta imatapis mikhuspa, sajsakuytawan, Señorniykichej Tata Diosta yupaychankichej, chay jina sumaj jallp'ata qosusqaykichejmanta. 11Señorniykichej Tata Diosta amapuni qonqankichejchu. Kamachisqasninta junt'aychejpuni, chantá nisqasninta, leyesninta ima, mayqenkunatachus kunan kamachiykichej, chaykunata. 12Maypachachus sumajta mikhuspa sajsakunkichej, sumaj wasista ruwakuspataj chaypi tiyakunkichej, 13chantapis maypachachus wakasniykichej, ovejasniykichej ima mirajtinku, qoriykichej qolqeykichej imataj kajtin, chaypacha, 14ama wapuykachaspa jatunchakunkichejchu. Amataj qonqapunkichejchu Diosta, imaraykuchus Payqa Egiptomanta orqhomusorqachej, wata runallapuni kashajtiykichej. 15Señorniykichej Tata Diosqa chay jina jatun musphay ch'in pampasta purichisorqachej, venenoyoj katari chawpista, alacranespa chawpinta ima. Chay ch'in pampaspeqa mana ima yakupis karqachu. Chaywampis chhankamanta yakuta orqhospa, ujyachisorqachej. 16Chay jina ch'impi Maná nisqa t'antata mikhuchisorqachej, mayqentachus tatasniykichejpis mana rejserqankuchu, chayta. Ajinamanta qankunata k'umuykucherqa, yachanampaj imaynachus kasqaykichejta, qhepamanqa allin rinasuykichejpaj. 17Ama sonqoykichejpi yuyankichejchu: Noqanchejpa atiyninchejrayku, sumajta trabajasqanchejraykutaj kay tukuy qhapajyayqa tiyapuwanchej, nispa. 18Señorniykichej Tata Diosmanta yuyarikunkichejpuni, yachaspa Paymin atiyta qosusqaykichejta qhapajyanaykichejpaj. Ajinamanta Pay junt'anqa imatachus nisqanta ñawpa tatasniykichejwan tratota ruwaspa, imaynachus kunan kashan, ajinata. 19Sichus qankuna Señorniykichej Tata Diosta qonqapuspa, waj dioskunaj qhepankuta rinkichej, yupaychankichejtaj chayqa, noqa sut'inta niykichej: Cheqamantapuni chinkachisqa kankichej. 20Imaynatachus Tata Diosqa nacionesta ñawpaqeykichejmanta chinkachenqa, ajinallatataj qankunatapis Diosqa chinkachisonqachej, sichus Payta mana kasunkichej chayqa.


text: 1Abram isqon chunka isqonniyoq watayoq kashaqtintaq, Señor Diosqa payman rikhurispa, nirqan: –Ñoqan Tukuy-atiyniyoq Diosqa kani, munayniyman hina chaninta kawsay. 2Ñoqan qanwan rimanakusaq, anchatan askhayachisqayki, nispa. 3Hinaqtinmi Abramqa pampakama k'umuykukurqan, Diostaq payta nirqan: 4–Kaymi qanwan rimanakuyniy: Askha runaq taytanmi kanki. 5Manañan sutiykiqa Abramchu kanqa, aswanpas sutiykiqa Abrahammi kapunqa, askha runaq taytanpaq qanta churasqayrayku. 6Anchatan askhayachisqayki, runakunan qanmanta miranqa, hinallataq reykunapas qanmanta paqarinqa. 7Ñoqan qanwanpas mirayniykikunawanpas rimanakusqayta wiñaypaq hunt'asaq, ahinapin qanpapas mirayniykikunaqpas Diosniykichis kasaq. 8Qanmanwan mirayniykimanwanmi kay tiyashasqaykichis hallp'ata qosqaykichis. Lliw Canaán hallp'an wiñay herenciaykichis kanqa, qankunaq Diosniykichistaq kasaq, nispa. 9Diosqa Abrahamta nillarqantaqmi: –Qantaq ichaqa rimanakuyniyta waqaychanki, qanpas mirayniykiq mirayninkunapas. 10Kaymi ñoqawan qankunawan mirayniykikunawanpas rimanakuyniy kanqa hunt'anaykichispaq: Llapa qharikunan qankunawan tiyaqkuna, qhari-kaynin señalasqa kanqaku. 11Qhari-kayniykichis qarachatan kuchuqakunkichis, ñoqawan qankunawan rimanakusqay señal kananpaq. 12Qankunawan kashaq pusaq p'unchayniyoq llapa qhari wawan señalasqa kanqa, wasiykipi naceqpas, mana mirayniyki mayqen karu llaqtayoqmanta rantikusqaykipas. 13Wasiykipi naceqpas, rantisqa kaqpas llapankun señalasqa kanqaku, ahinapin wiñaypaq rimanakuyniy señalqa cuerpoykichispi kanqa. 14Mana señalasqa runaqa ayllun ukhumantan qarqosqa kanqa, rimanakuyniyta p'akisqanrayku, nispa. 15Diosqa Abrahamta nillarqantaqmi: –Sarai warmiykitaqa amañan “Sarai” ninkiñachu, aswanpas sutinqa kapunqa “Sara”. 16Ñoqataq payta saminchasaq, paypin churitapas qollasqaykitaq. Arí, paytan saminchasaq, hinan suyukunaq maman kanqa, paymantan runakunaq reynin paqarinqa, nispa. 17Hinaqtinmi Abrahamqa pampakama k'umuykukuspa asikurqan, sonqonpitaq nirqan: –¿Pachak watayoq runapaqchu qhari wawa nacenman? ¿Sarapas isqon chunka watayoqñachu wachakunman? nispa. 18Hinaspanmi Abrahamqa Diosta nirqan: –Allinchá kanman Ismaelqa qanpaq hina kawsanman chayqa, nispa. 19Hinan Diosqa kutichirqan: –Cheqaqtapunin warmiyki Saraqa wawata qanpaq wachakunqa, sutichankitaq Isaacta. Rimanakuyniytataq paywan wiñaypaq takyachisaq, hinallataq mirayninkunawanpas. 20Ismaelpaqpas uyarillarqaykitaqmi. Paytaqa saminchasaqmi, mirachisaqmi, anchatan askhayachisaqpas. Chunka iskayniyoq kamachikuqkunatan churiyanqa, hatun suyumantaq tukuchisaq. 21Rimanakuyniytan ichaqa Isaacwan takyachisaq, paytan Saraqa qanpaq wachakunqa kunan hina tiempo q'aya watapi, nispa. 22Hinaspan paywan rimayta tukuspa, Diosqa Abrahampa qayllanmanta ripurqan. 23Abrahamtaq churin Ismaelta hap'ispan, wasinpi llapa naceq kamachikunatapas, llapa rantisqankunatapas, wasinpi kaq llapa qharikunatapas, chay kikin p'unchaypi paykunata qhari kaynin qarachata kuchuqaspa señalarqan, Diospa kamachisqanman hina. 24Abrahamqa señalakushaspa isqon chunka isqonniyoq watayoqmi karqan, 25churin Ismaeltaq chunka kinsayoq watayoq karqan señalashaqtinku. 26Chay kikin p'unchaypin señalasqa karqan Abrahampas churin Ismaelpas, 27hinallataq wasinpi llapa qharikunapas, wasinpi naceq kamachikunapas, karu llaqtayoqkunamanta rantisqakunapas, paywan kuskan señalasqa karqanku.


text: 1Pablowan Silaspiwan viajashaspankun, Anfípolis llaqtanta hinallataq Apolonia llaqtantawan pasaranku. Hinaspan asta Tesalónica llaqtakama chayaranku. Chay llaqtapin Israel nacionniyoq runakunapa huñunakunanku sinagoga wasi karan. 2Chaymi Pabloqa, costumbrenman hina, chay sinagoga wasiman rispa, chaypi kinsa sábado discutinakuq hinaraq Bibliamanta yachachiran. 3Hinaspan Pabloqa paykunaman entiendechiran, Diosmanta Hamuq Salvadorpa wañusqanqa, hinallataq kawsarimusqanpas necesario kasqanmanta. Hinaspan khaynata niran: —Kay Jesusmanta rimasqayqa, Diosmanta Hamuq Salvadormi, nispa. 4Chaymi wakin Israel nacionniyoq runakunaqa, Jesucristopi creespanku, Pablomanwan hinallataq Silasmanwan juntakuranku. Saynallataqmi Diosta yupaychaq Grecia nación lawmanta ashka runakunapas, hinallataq allin reqsisqa ashka warmikunapas, Jesucristopi creeranku. 5Saynata runakuna Jesuspi creeqtinkun, Jesuspi mana creeq Israel nacionniyoq wakin runakunaqa envidiakuranku. Hinaspan paykunaqa mana ima ruwaq qella runakunata callemanta mashkamuspanku yachachiranku, Pablopa hinallataq Silaspa contranpi ch'aqwata hatarichinankupaq. Chaymi chay qella runakunaqa callekunaman rispanku astawan ashka qellamasin runakunata huñumuspa, Jasón sutiyoq runapa wasinman riranku, Pablota Silastawan orqomuspa, maqanankupaq. 6Ichaqa chay Jasonpa wasinpi Pablota Silastawan mana tarispankun, Jasonta arrastraspa, hinallataq Jesucristopi wakin creeqmasinkunatawan presochaspa, llaqtapi autoridadkunaman apamuranku. Hinaspan altota qaparispa, paykunata acusaranku khaynata: —Kay runakunan enteron llaqtakunapi ch'aqwata hatarichimushanku. Hinaspan kay llaqtanchismanpas ña chayaramunkuña contranchispi ch'aqwata hatarichinankupaq. 7Chay runakunatan kay Jasonqa wasinpi chashkiruspa samachishan. Hinaspapas paykunaqa manan kasukunkuchu rey Cesarpa kamachikusqantaqa. Aswanmi reyninchispa contranpi rimaspanku, nishanku khaynata: “Noqaykupa reyniykuqa hukmi. Paypa sutinqa Jesusmi”, nispanku. 8Chay nisqankuta uyarispankun chay llaqtapi runakunaqa, autoridadkunapiwan ima, anchata phiñakuspanku ch'aqwaman haykuranku. 9Hinaspan chay runakunaqa, Jasonmanta, hinallataq wakin creyentekunamantawan ima, huk garantiata pagachikuspa kacharipuranku. 10Tutayaramuqtinmi Jesucristopi creeq runakunaqa apurayllaman Pablota Silastawan Berea llaqtaman mandaranku. Chayman chayaruspankun, Pabloqa Silaspiwan Diosmanta yachachina sinagoga wasiman riranku. 11Chay Berea llaqtapi tiyaq Israel nacionniyoq runakunaqa, Tesalónica llaqtapi tiyaq Israel nacionniyoq runakunamantaqa aswan más llamp'u sonqoyoq runakunan karanku. Chaymi paykunaqa Diosmanta allin willakuykunata sumaqta uyarispa chashkiranku. Hinaspan Bibliata sapa p'unchaw leespa allinta estudiaranku, saynapi Pablopa hinallataq Silaspa yachachisqankuqa, allinchus icha manachus kasqanta yachanankupaq. 12Chaymi chay Berea llaqtapi tiyaq Israel nacionniyoq ashka runakunaqa, Señor Jesucristopi creeranku. Saynallataqmi Grecia lawmanta ashka qarikunapas, hinallataq ashka respetasqa importante warmikunapas, Señor Jesucristopiqa creellarankutaq. 13Hinaqtinmi chay Tesalónica llaqtapi tiyaq Israel nacionniyoq runakunaqa, Diosmanta Berea llaqtapi Pablo willasqanta yacharuspanku, chay llaqtaman riranku. Hinaspan chay llaqtapi runakunaqa hatariranku, Pablopa contranpi ch'aqwata ruwanankupaq. 14Chaymi chay llaqtapi creyentekunaqa apurayllaman Pablota lamar qochapa patanman ayqechiranku. Ichaqa Silasñataqmi Timoteopiwan, chay Berea llaqtallapi qepakuranku. 15Chaymantan Pablota ayqechiq runakunaqa, Atenas llaqtakama Pablotaqa compañaranku. Hinaqtinmi Pabloqa chay compañaqninku runakunata encargaran, paykuna Berea llaqtaman kutispanku, Silastawan Timoteotawan khaynata ninankupaq: “Pablon qankunaman encargota apachimusunkichis, Atenas llaqtaman apurayllaman rinaykichispaq”, nispa. 16Pabloqa Atenas llaqtapi Silasta Timoteotawan suyashaspanmi, runakunapa ruwasqan ashka idolokunata rikuran. Chaymi payqa anchata llakikuran, (chay Atenas llaqtapi runakuna ashkallaña idolokunapi creesqankurayku). 17Hinaspan Pabloqa Israel nacionniyoq runakunawan, hinallataq Grecia lawmanta Diosta yupaychaq runakunapiwan ima, Diosmanta yachachina sinagoga wasipi discutiranku. Saynallataqmi Pabloqa Jesucristomanta runakunawan parlaq sapa p'unchaw plazakunaman riran. 18Saynallataqmi Pabloqa wakin epicurio nisqa yachayniyoq runakunawanpas, hinallataq estoico nisqa yachayniyoq runakunawanpas discutinakullarantaq. Chayta uyarispan wakinninku khaynata niranku: —¿Imatataq riman kay cuento q'epi runarí? nispanku. Wakinñataqmi niranku: —Huk dioskunamantan yachachishan, nispanku. Saynataqa niranku, Pabloqa Jesucristomanta allin willakuykunata, hinallataq qepa tiempoman wañusqakuna kawsarimunanmantawan yachachiqtinmi. 19Hinaqtinmi Pablota hap'ispa apamuranku huñunakunanku Areópago sutiyoq lugarman. Hinaspan khaynata niranku: —¿Chay mosoq yachachisqaykikunari, ima ninantataq nin? 20Qanqa noqaykumanmi mana hayk'aq uyarisqayku yachachikuykunata yachachiwashankiku. Chaymi noqaykuqa allinta entiendechiwanaykikuta munayku, nispanku. 21Chay Atenas llaqtayoq runakunaqa, hinallataq chaypi tiyaq forastero runakunapas, huk mosoq yachachikuykunallamantan uyariyta, hinallataq parlaytapas munaranku. 22Chaymi Pabloqa chay Areópago lugarpa chawpinpi sayaspa, khaynata niran: —¡Atenas llaqtayoq runakuna! Qankunaqa qawarisqayman hinan ashka dioskunata serviq, hinallataq ancha religioso runakuna ima kasqankichis. 23Noqaqa kay llaqtaykichis ukhupi purishaspaymi, qawarispay, yupaychanaykichis ashka lugarkunata rikurani. Hinaspapas rikullaranitaqmi mana diosniyoq huk illaq altartapas. Chay altarpin khayna escribisqa kasqa: “Mana reqsisqa Diospa altarnin”, nispa. Chay mana reqsisqaykichis Diosta adorasqaykichismantan, noqaqa kunan willasqaykichis. 24Chay mana reqsisqaykichis Diosmi ruwaran kay pachata, hinallataq kay pachapi tukuy ima kaqkunatapas. Paymi kay pachapa, hinallataq hanaq pachapa dueñonqa. Chayraykun payqa mana runakunapa ruwasqan templopichu tiyan. 25Hinaspapas Diosqa manan necesitanchu ni pi runapas yanapanantaqa. Aswanmi payqa llapallan runakunaman qowanchis kawsayta, samadyayta, hinallataq tukuy imakunatapas. 26Diosqa huk runallamantan enteron mundontinpi kaq runakunata mirachiran, kay pachapi tiyanankupaq. Hinaspapas Diosmi decidiran hayk'aq nacenankuta, maypi tiyanankuta, hinallataq maypi wañunankutapas. 27Saynatan Diosqa ruwaran, kay pachapi llapallan runakuna Diosta mashkaspa tarinankupaq. Chaymi cheqaqtapuni niykichis, Diosqa manan noqanchismantaqa karupichu kashan. 28Aswanmi Diosqa noqanchiswan kashan. Chaymi noqanchisqa Diospa yanapayninwan kawsanchis, purinchis, hinallataq kay pachapi vidayoqpas kanchis. Chaymi qankunamanta poesía escribiq wakin runakunapas khaynata niranku: “Noqanchisqa Diospa wawankunan kanchis”, nispanku. 29Saynaqa Diospa ruwasqan kashaspanchisqa, amayá Diosmantaqa piensasunchu runakunapa ruwasqan idolokuna hina kananpaqqa. Chaykunaqa runapa piensasqanman hinallan ruwasqa kashanku qorimanta, qolqemanta, hinallataq rumimanta ima. 30Ichaqa ñawpaq tiempokunamantaraqmi runakunapa huchallikusqanta Diosqa hinallata dejaran. Saynataqa dejaran, runakuna mana yachaspa huchallikusqankuraykun. Ichaqa kunanmi Diosqa kamachimun, enteron llaqtakunapi runakuna huchankumanta wanakuspa, Diosman kutiripunankupaq. 31Hinaspapas Diosqa ñan akllarunña, ima p'unchawtas kay pachapi runakunata huchankumanta juzgananpaqqa. Chay p'unchawpin Diosqa runakunata juzganqa, mana pimanpas sayapakuspalla. Hinaspapas Diosqa Señor Jesucristomanmi autoridadta qon, llapallan runakunata juzgananpaq. Chaypaqmi Diosqa Jesucristota kawsarichimuran, payqa cheqaq juez kasqanta llapallan runakuna yachanankupaq, nispa. 32Chaymi chaypi kaq wakin runakunaqa, wañuqkunapa kawsarimunamanta uyariruspanku, asikuspa burlakuranku. Ichaqa wakin runakunañataqmi khaynata niranku: —Kaykunamantaqa huk p'unchawña rimapayawankiku, nispanku. 33Hinaqtinmi Pabloqa paykunapa chawpinkumanta pasapuran. 34Ichaqa wakin runakunañataqmi Señor Jesucristopi creeranku; hinaspan Pablowan kushka riranku. Chay runakunan karanku: yachaysapa runakunapa huñunakunanku Areópago juntamanta Dionisio sutiyoq, saynallataq Dámaris sutiyoq warmipas; hinallataq Señor Jesucristopi creeq huk runakunapas.


text: 1Chaypitaga ricapurü chay Achrcashnuysi cayag Cristotam Sión ningan gotuchru shayayagta. Payga cayänag pachrac chruscu chrunca chruscuyog waranga runacunawanmi. Chay runacunapa urcunchrüga isquirbisha canag chay gotuchru shayayag Cristopa jutinmi, jinaman Dios Taytanpa jutinmi. 2Chauraga mayarü jana pachachrümi alisca wagarimugta, juc mayu alisca chrarpamugtanuy, juc räyu pachryamugtanuy, jinaman arpa töcagcuna töcamugtanuy. 3Jinarcurmi cantapäcunag juc mushog cantata, chay trönuchru tayayagpa naupanchru, chay chruscu angelcunanuysi cayagpa, jinaman mandag runacuna cayagpa naupanchru. Nätan manam pisi yachracuyta atipänagchu chay cantata. Yachracuytaga atipänag cay pachachru chay pachrac chruscu chrunca chruscuyog waranga salvasha runalancunam. 4Paycunaga capäcunag warmiwan mana juchäcushacunam, mana warmi regueg capäcur. Jinaman mayta aywarsi chay Achrcashnuysi cayag ningannuy cawagcunam. Chaycuna capäcunag cay pachrachru jucpa maquinpita rantishancunam. Paycuna capäcunag, chay naupa pogomugtachu imatas “Cayga cachun Diospag, jinaman chay Achrcashnuysi cayagpag” ninchi, chaynuymi. 5Jinaman paycuna capäcunag mana casqui rimagmi, nätan Diospa naupanchru mana pasay juchaynagmi. 6Chaypitam ricapurü juc angelta jana pacha chraupinchru päriyagta. Payga camacushala cayänag cay pachachru lapan nacionchru yachragcunata, lapan rimaychru rimagcunata, lapan marcacunachru yachragcunata, tucuy casta runacunata, chay imaypita imaycamas cayag ali willapata willananpagmi. 7Chaylam payga gayacuypanuy cay niramun: “Tayta Diosta manchacurcay, jinaman alawapäcuy. Cananga nä chararamun juchacunata taripänan junagmi. Chaura gongorpacuyur lipucayäriy, umaycunas pampaman tupangancama, jana pachatas, cay pachatas, jatun gochratas, pucyucunatas camagpa naupanman” niramun. 8Chaypitam guepanta aywamug juc angelga cay niramuntag: “¡Juchrurunmi Babiloniaga! ¡Juchrurunmi chay jatun marcaga! Chay marcaga pasay shincananpag pitas vïnuta upyachignuymi, lapan nacionchru runacunata ima-aygas ganra lutancunawan juchäcachira”. 9Chay niramuptinga mas guepanta aywamug ushanan angelga gayacuypanuymi cay niramun: “Pisi chay animalta, jinaman chay animal nirayagta runacuna rurapäcunganta alawagga, u urcunchrüsi u maquinchrüsi unanchächicugga, 10canga razonpa Diospita cunchuchisham. Nätan paytaga cunchuchinga azufriwan nina rupagchrümi, chay mana juchäcug angelcunapa, nätan chay Achrcashnuysi cayagpa naupanchru. 11Nätan chaynuylam chay rupapäcungan goshchri jegayan imay aygaysi, nätan chay animalta, jinaman chay animal nirayagta runacuna rurapäcunganta alawagcunaga, nätan chay animalpa jutinwan unanchächicugcunaga, manam rätulas aliga capäcungachu. Antis pagaspas junagpas chaynuylam cunchurcayan” niramun. 12Nä chay ángel rimayta usharuptinga jucmi ricacaramun, cay nir rimayar: “Gamcuna, Diospa runancunaga, chaynuyla awantarcayay ima-aygata cunchuyarsi, Dios ninganta cäsucurcay, jinaman Jesusman chaynuyla yupachicurcay” niyar. 13Chaypitaga mayarü jana pachapita cay nimagtam: “Isquirbiy cayta: Cananpitaga Munayniyog Jesusman yupachicunganpita wanugcuna cushisham capäcunga”. Niptinga Espirituga “Au, jamapäcuchun chay alisca uryapäcunganpita. Nätan chay imas rurapäcunganga yarpashalam cayan” ninmi. 14Niruptinga rircärïmi, jinarcurmi cayänag yurag pucutay. Nätan chay pucutaypa jananchrümi tayayänag jana pachapita shamusha runa nirayag, örupita corönan jatisha, jinaman fïnu jüsin aptasha. 15Chaypitam juc angelga yargaramun Dios cacunancagpita chay pucutay jananchru tayayagta cay nir gayachracuyar: “Pasay-pacha rutuy chay jüsiquiwan. Cananga nä chraramun rutunay junagmi. Nätan cosechanapag trïgu pogoshanuymi nä runacuna carcayan wac pachachrüga”. 16Niptinga chay pucutaychru tayayagga pasay-pacham cay pachachru trïgunuysi cayag ali runacunata shuntarun. Chaynuypam cosechashanuy ricacarun. 17Chaypitaga yargaramun juc angeltan, jana pachachru Dios cacunancagpita juc fïnu jüsim aptashatag. 18Chaypitas yargaramuntan ninata munayninchru cachig juc angelsi altarcagpita. Jinarcurmi payga chay fïnu jüsin aptashataga gayacuypanuy cay nin: “Pasay-pacha chay fïnu jüsiquiwan cosechay wac pachachru pogosha üvasnuysi cayag juchasapa runacunata”. 19Niptin angelga pasay-pacham jüsinwan cosecharun. Chauraga cosechasham ricacarun. Jinarcurmi üvastaga jitayurun, üvas jaruna jatun pözuman. Chaynuymi Diosga üvas jarugnuysi alisca piñasha chay runacunata cunchuchinga. 20Nätan chay üvastaga jarupäcunag marcapita washachrümi. Jinarcurmi chay üvas jarupäcunganpitaga yargaramun yawar juc mayunuy, caballucunapa frënuncama chrarcug, jinaman sogta chrunca chruscuyog lïwa carucama.


text: 1Jesús rishaspa, rikorqa uj runata, pichus nacekusqanmantapacha ciegopuni kasqa. 2Yachachisqasnintaj Payta taporqanku: Yachachej Señor, imajtintaj kay runaqa ciego nacekorqa? Tatasninchu juchallerqanku, chayrí paychu? nispa. 3Chantá Jesús kuticherqa: Mana paychu juchallikorqa, nitaj tatasninchu, astawanqa chay jina nacekorqa Diospa ruwanasnin paypi rikuchisqa kanankupaj. 4P'unchayraj kashajtin, Kachamuwajpa ruwanasninta ruwananchejpuni tiyan; tutaqa chayamushanña, chaypachataj ni pi imatapis ruwayta atenqachu. 5Kay pachapi kanaykamaqa kay pachapaj k'anchay kani, nispa nerqa Jesusqa. 6Chayta niytawan, Jesusqa thoqayninwan uj chhika t'uruta ruwaspa, ciego runaj ñawisninman jawiykorqa. 7Chantá payta nerqa: Kunanqa riy, Siloé nisqa estanque yakupi mayllakamuy, nispa. Siloé niyta munan kachasqa. Ciego runataj rispa, mayllakamorqa, chantá rikushaj kutimorqa. 8Chantá kawsaqesnin, tukuy payta ciego kashajtillanraj rejsejkuna ima nerqanku: Manachu kayqa tiyakuspa mañakoj karqa? nispa. 9Wakin runas nerqanku: Arí, paypuni, nispa. Wakintaj nerqanku: Mana paychu, nispa. Wajkunataj nerqanku: Payman rijch'akun, nispa. Paytajrí nerqa: Arí, noqapuni kani chay runaqa, nispa. 10Chaymantá taporqanku: Imaynamantataj ñawisniyki kicharikorqankuri? nispa. 11Paytaj kuticherqa: Chay Jesús sutiyoj runaqa t'uruta ruwaspa, ñawisniyman jawiykuwarqa, niwarqataj: Siloeman rispa, mayllakamuy, nispa. Rispa, mayllakamorqani, chay ratopachataj rikuyta aterqani. 12Chantá taporqanku: Kunan maypitaj kashan chay runari? nispa. Paytaj kuticherqa: Mana yachanichu, nispa. 13Chantá ciego karqa, chay runata fariseospa ñawpaqenkuman pusarqanku. 14Samarikuna p'unchay karqa, maypachachus Jesusqa t'uruta ruwaspa, ciego runaj ñawisninta qhawaricherqa, chaypacha. 15Fariseos ujtawan ciegota tapullarqankutaj imaynamantachus ñawisnin rikuyta atisqanta. Paytaj kuticherqa: T'uruwan ñawisniyman jawiykuwarqa; chantá mayllakamorqani, kunantaj rikuni, nispa. 16Chaypacha wakin fariseos nerqanku: Chayta ruwaj runaqa mana Diosmantachu kanman; Payqa samarikuna p'unchayta mana waqaychanchu, nispa. Wakintaj nisharqanku: Imaynatataj uj juchasapa runa chay jina milagrosta ruwanmanri? nispa. Ajinamanta paykunapurapi t'aqanakuy karqa. 17Chantá ciego karqa, chay runata ujtawan tapullarqankutaj: Qanrí, ima ninkitaj, ñawisniykita qhawaricherqa, chay runamanta? nispa. Paytaj nerqa: Noqa nini profeta kasqanta, nispa. 18Judiostajrí mana creerqankuchu chay runa ñawpajta ciegopuni kasqanta, imaynamantachus qhawarisqanta ima; chayrayku tatanta, mamantawan wajyacherqanku. 19Paykunatataj taporqanku: Kaychu, ciego nacekorqa ninkichej, chay wawaykichejqa? Imaynamantataj kunan rikuyta atinri? nispa. 20Tatasnintaj kuticherqanku: Arí, payqa wawayku; ciegopuni nacekorqa. Chaywampis kunanqa rikuyta atin. 21Mana yachaykuchu imaynamantachus kunan pay rikun, chayrí pichus ñawisninta kicharerqa, chayta. Payqa machu runaña. Payta tapuychej, pay kikin willasonqachej. 22Jinata tatasninku nerqanku judiosta manchachikuspa, imaraykuchus judiosqa parlanakusqanku, pillapis Jesusta Mesías kasqanta nin, chaytaqa sinagogamanta wijch'unankuta. 23Chayrayku tatasnin nisqanku: Payqa machu runaña; payta tapuychej, nispa. 24Judiosqa watejmanta wajyarqanku, ciego karqa, chay runata, nerqankutaj: Diosta jatunchaspa, maychus kajta parlay. Noqayku yachayku chay runaqa juchasapa kasqanta, nispa. 25Paytajrí kuticherqa: Noqa mana yachanichu, juchasapachus manachus kasqanta. Jinapis kayllata yachani: Ñawpajta ciegopuni karqani, kunantaj rikuyta atiniña, nispa. 26Ujtawan tapullarqankutaj: Imanasorqataj? Imaynamantataj ñawisniykita kicharerqa? nispa. 27Paykunamantaj kuticherqa: Willarqaykichejña, qankunataj mana uyariwayta munankichejchu. Imapajtaj ujtawan willanayta munankichejri? Qankunapis yachachisqasnin kayta munallankichejtajchu? nispa. 28Chantá paytaqa manchayta rimaykorqanku: Qanmá chay runaj yachachisqan kanki; noqaykoqa Moisespa yachachisqasnin kayku. 29Noqayku yachayku Moisesman Dios parlasqanta; chay runamantarí, mana yachaykuchu maymantachus kasqallantapis, nispa. 30Ciego karqa, chay runataj nerqa: Chayqa t'ukunapaj jina. Qankunaqa mana yachasqankichejchu maymantachus chay runa kasqanta; chaywampis Payqa noqaj ñawisniyta kicharerqa. 31Tukuy yachanchej, Diosqa juchasapasta mana uyarisqanta. Pichus Diosta manchachikun, munaynintataj ruwan, chay runataqa Pay uyarin. 32Qallariymantapacha mana jayk'ajpis uyarikorqachu uj ciego nacekojpa ñawisninta pipis kicharisqan. 33Manachus Diosmanta chay runa kanman chayqa, mana imatapis ruwayta atinmanchu karqa, nispa nerqa ciego karqa, chay runaqa. 34Paykunataj kuticherqanku: Qanqa juchawan junt'asqa nacekorqanki; qanchu noqaykuman yachachiwasqayku? nispa. Jinapi sinagogamanta payta wijch'orqanku. 35Chantá Jesús uyarerqa chay runata sinagogamanta wijch'usqankuta. Taripaytawantaj, payta nerqa: Creenkichu Runaj Churimpi? nispa. 36Chay runataj kuticherqa: Wiraqochíy, willaway pichus kasqanta Paypi creenaypaj, nispa. 37Jesustaj kuticherqa: Ñapis Payta rikunkiña. Noqa kani, piwanchus parlashanki, chay, nispa. 38Chantá chay runaqa nerqa: Creeni Señor, nispa, Jesuspa ñawpaqempi qonqoriykukuspataj, Payta yupaycharqa. 39Jesustaj nerqa: Kay pachaman jamorqani juiciopaj, mana rikojkuna rikunankupaj, rikojkunataj ciegoyanankupaj, nispa. 40Paywan kasharqanku, chay fariseos chayta uyarispa, wakin nerqanku: Chantá noqaykupis ciegosllatajchu kayku? nispa. 41Jesús kuticherqa: Ciegoschus kawajchej chayqa, mana juchayojchu kawajchej; astawanqa: Rikuyku, nispa nisqaykichejrayku juchayojpuni kankichej.


text: 1Sabá llajtamanta reinaqa Salomón may mentasqa kasqanta parlajta uyarispa Jerusalenman rerqa, mana kutichiy atina tapuykunawan yachayninta waturinampaj. Jerusalenman chayamorqa may ashkha kamachisninwan, q'apaj jawinasnin camellospi chajnarisqa, jinataj may chhika qoriwan, valorniyoj rumiswan ima. Salomonpaman chayamuspañataj, imatachus tapuyta yuyasqanta tapurerqa. 2Salomontaj tukuy tapusqanman kuticherqa, manataj uj tapuyllapis karqachu mana kutichiyta atisqanqa. 3Sabá llajtamanta reinaqa rikorqa Salomonpa yachayninta, kamachina wasita ruwasqanta, 4mesaspi chay sumaj mikhunasta, chay yanapajninkunajpa wasisninkuta, chay kamachisninkupis imaynachus kasqankuta, p'achasninkuta, jinataj uywa wañuchisqa jaywasqanta, imaynatachus p'achallikusqankutapis, Temploman wicharinapaj patillasta ima. Chay tukuyta rikuspa, reinaqa mayta t'ukorqa. 5Chantá Salomonta nerqa: Qampa ruwasqasniykimanta, yachayniykimantapis llajtaypi uyarerqani, chayqa cheqapuni kasqa. 6Noqataj mana creerqanichu jamuspa rikunaykama. Cheqamanta chay willawasqasninkoqa mana khuskampis kasqachu qampa yachayniyoj kasqaykimantaqa; astawanraj kasqanki. 7May kusikuyniyoj kanku chay kamachisniyki, yanapajniykikuna ima, pikunachus ñawpaqellaykipipuni kashanku chay jatun yachayniykita uyarispa, chaykunaqa. 8Señorniyki Tata Diosqa bendecisqa kachun, pichus qanta munakuywan qhawasuspa churasorqa rey jina sutimpi kamachinaykipaj, chay. Diosniykeqa Israelta munakuspa, paykunata wiñaypaj sayachiyta munan. Chayrayku paykunaj reyninkupaj qanta churasorqa, justiciawan cheqanta kamachinaykipaj, nispa nerqa Sabamanta reinaqa. 9Chaymantaqa reyman qorqa kinsa waranqa jisq'on pachaj sojta chunkayoj kilos qorita, may ashkha k'acha q'apaj jawinasta, jinataj may ashkha valorniyoj rumistapis. Mana jayk'ajpis Israelman chayasqachu chay chhika k'acha q'apaj jawinasqa, Sabá llajtamanta reinaqa Salomonman qorqa, chay chhikapuneqa. 10Chay jawaqa Hirampa, jinataj Salomonpa kamachisninkoqa Ofirmanta apamorqanku qorita, chantá sándalo kurkusta, jinataj ashkha valorniyoj rumistapis. 11Sándalo kurkuswan reyqa Diospa Templompi jinataj kamachinan wasipipis ruwacherqa wicharina patillasta. Ruwachillarqataj takejkunapaj arpasta, salteriosta ima. Mana jayk'ajpis chay jina rikukorqachu Judá jallp'apeqa. 12Rey Salomonqa Sabamanta chay reina imatachus munasqanta, mañakusqantapis qorqa, pay apamusqanmanta astawan. Chaymantataj chay reinaqa kamachisninwan khuska llajtanman kutiporqa. 13Sapa wata Salomonqa jap'ej iskay chunka iskayniyoj waranqa kilos qolqeta. 14Chaypis wajlla karqa chay ranqheros, jinataj qhatojkunapis impuestota pagasqasninkoqa. Chay jawaqa Salomonman apamullajtaj kanku qoritawan, qolqetawan Arabiamanta reyes, jinataj Israel jallp'api kamachejkunapis. 15Rey Salomonqa ruwacherqa iskay pachaj jatuchaj jark'akuna escudosta ch'uwachasqa qorimanta, sapa ujmantaj sojta kilos qori yaykorqa. 16Ruwachillarqataj kinsa pachaj juch'uy jark'akuna escudostapis, sapa ujmantaj yaykorqa kinsa kilos khuskanniyoj ch'uwachasqa qori. Chaykunatataj churaykucherqa sach'asniyoj Líbano nisqa, chay jatun wasiman. 17Ruwachillarqataj marfilmanta uj jatun kamachina tiyanata, kamacherqataj ch'uwa qoriwan patanta lluch'iykunankuta. 18Chay kamachina tiyanaqa sojta patillasniyoj karqa, qorimanta uj juch'uy chukuyojtaj reyqa chakisninta churanampaj. Puraj ladompi maki atikunayoj karqa, chaykunaj qayllankupitaj iskay sayashaj leones ruwasqa karqa. 19Chantá ruwachillarqataj chunka iskayniyoj sayashaj leonesta, sojtantin patillaspi ujkama sapa ladopi. Chayman rijch'akojqa ni mayqen reinopi jayk'ajpis ruwakorqachu. 20Chay jawaqa reypa tukuynin ujyana vasosnenqa qorimanta karqanku. Ajinallataj imawanchus, imapichus mikhunampis, Líbano Monte nisqa jatun wasipi kaj imaspis ch'uwa qorimanta karqa. Mana imapis qolqe metalmantaqa karqachu, imaraykuchus Salomonpa tiempompi qolqemanta kajqa mana chhika valorniyojchu karqa. 21Reypa barcosnintaj Tarsisman rej kanku Hirampa kamachisninwan khuska, sapa kinsa watasmantataj kutimoj kanku apamuspa qorita, marfilta, monosta, pavo-realesta ima. 22Rey Salomonqa kay pachapi tukuy reyesta qhapaj kaypi atiparqa, yachayniyoj kaypiwan. 23Tukuy kay pachamanta reyesqa Salomonta rikuyta munaj kanku uyarinankupaj Diospa qosqan yachayninmanta. 24Sapa wata Salomonman jaywarej kanku kay imasta: Qorimanta, qolqemanta ruwasqa imasta, sumaj p'achasta, maqanakunapaj armasta, mikhuyta misk'ichanapaj imasta, caballosta, mulasta ima. 25Salomonpataqa tawa waranqa corralesnin karqa, caballosninta wisq'anampaj, jinataj carretasnintapis waqaychanampaj. Kallarqataj chunka iskayniyoj waranqa caballosnin, chaykunatataj churarqa maqanakuna carretasta jallch'ana cuartelesman, jinataj Jerusalenpi reyta qhawaj soldadoswan kamunankupaj. 26Salomonqa rey jina kamacherqa tukuy reyesta Éufrates Mayumantapacha filisteospa jallp'ankukama, Egipto jallp'awan tinkuyninkamataj. 27Rey Salomonqa Jerusalenpi qolqeta tantarqa rumista jinapuni. Cedro kurkuspis may chhika chay pampaspi karqa k'ita higo sach'a k'aspis jinapuni. 28Caballosta Muzrimanta apamorqanku, chay tukuy waj nacionesmantawan. 29Salomón kamachishaspa tukuy waj ruwasqasnin, qallariymanta tukukuyninkama profeta Natanpa librosnimpi qhelqasqa kashan, jinataj Silomanta Ahiaspa willayninkunapi, chantá profeta Iddoj mosqoypi jina rikusqasninmanta parlasqasnimpi, Nabatpa churin Jeroboammanta. 30Salomonqa Jerusalenpi Israelta kamacherqa tawa chunka watasta. 31Wañupojtintaj, tatan Davidpa llajtampi p'amparqanku. Paypa qhepanta churin Roboam kamacherqa.