c: text/html

text:
József Antall
József Antall sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin ayriway killapi 1932 watapi paqarisqa Budapest llaqtapi - 12 ñiqin qhapaq raymi killapi 1993 watapi Budapest llaqtayuq huk Unriya mama llaqtayuq wiñay kawsaymi wan pulitiku kawpaqpas karqan.
Tayta: ; Mama:
Warmi: Klára Fülepp.
Churinkuna: (2) György Antall wan Péter Antall.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kastilla simi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: József Antall.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
José Daniel Ortega Saavedra sutiyuq runaqa (11 ñiqin ayamarq'a killapi 1945 watapi paqarisqa La Libertad llaqtapi, Nikarawapi) huk nikarawa pulitiku runam, Nikarawap umalliqninmi kachkan, 10 ñiqin ayamarq'a killapi 2007 p'unchawmanta pacha.
1979 watapi nikarawa pachakutiy nisqapi Sandinista nisqa runakunawan Anastasio Somoza Debayle sutiyuq tiranu umalliqtam atirqan.
1985 watamanta 1990 watakamañam umalliq karqan.
Hawa t'inkikunaEditar
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Daniel Ortega.


text:
Yingluck Shinawatra
Yingluck Shinawatra, thay simipi: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร, (* 21 ñiqin inti raymi killapi 1967 watapi paqarisqa San Kamphaeng llaqtapi - ). Thaysuyu mama llaqta ruruchiq warmi, pulitiku wan Uma kamayuq.
2011 watamanta ñawpaq kuti Thaysuyupa Uma kamayuqnin karqan.
Tayta: Lert Shinawatra; Mama: Yindi Ramingwong.
Ñawpaq runa: Anusorn Amornchat
Wawakuna: Supasek Amornchat
Yachaywasi: Regina Coeli College wan Yupparaj College.
Alma mater: Chiang Mai yachay suntur wan Mama llaqtap Kentucky yachay suntur.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Yingluck Shinawatra.
Kastilla simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Inlish simipi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Thai opposition appears set for victory
- Landslide victory for allies of ousted Thai leader in exit polls.


text:
Hilaria Supa
Hilaria Supa Huamán (Supa Waman) sutiyuq warmiqa (1957 watapi paqarisqa Wayllaqucha ayllu llaqtapi, Warukuntu distritupi, Anta pruwinsyapi, Qusqu suyupi, Piruwpi) huk piruwanu, qhichwa simi rimaq pulitiku warmim.
Wakcha chakra warmi kaspa wiñaspa, runa hayñikunapaq rimapayarqan.
Piruwpaq Huñu (Unión por el Perú) partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan. 25 ñiqin anta situwa killapi 2006 p'unchawpi Piruwpa wiñay kawsayninpi ñawpaq kuti qhichwa simipim hurarqan, María Sumire sutiyuq warmipa hinallataq qhichwapi huraspa qatiptin, fujimorista Martha Hildebrandt sutiyuq kunrisup umalliqnin warmi k'amiptinpas.
Qillqasqankuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Hilos De Mi Vida – El Testimonio De Hilaria Supa Huamán, Una Campesina Quechua. Willkamayu Editores (kastilla simipi)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hilaria Supa.
- Hilaria Supa Huamán - kawsasqanmanta (kastilla simipi)
- Congresista Hilaria Supa Huamán (kastilla simipi)


text:
Naska siq'ikuna
Naska siq'ikuna nisqaqa Naska k'itipi (Naska pruwinsyapi Ika suyupi, Piruwpi) ñawpa pacha huk runa llaqtap siq'isqan hatunkaray rikch'akunam: qinti, k'usillu, sik'imira, hukkunapas. Kinsa chunka iskay siq'ikuna kan: uywakuna, huknin; wakin, sach'akuna [1].
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qhawana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Qheswa-español- qheswa/Simi taqe; Qosqo- Peru, 1995
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Naska Siq’ikunaqa
- Nazca Lines Research (inlis simi)
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Naska siq'ikuna.


text:
Hugo Blanco Galdós
Hugo Blanco Galdós sutiyuqqa (15 ñiqin ayamarq'a killapi 1935 watapi paqarisqa Qusqu llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu mama llaqtayuq pulitiku runam, sindikalistam, trotskista ankallipas.
Llamk'aqkunap Pachakutiy Partidun (Partido Obrero Revolucionario) nisqapi wankurisqa kaspa, willay p'anqa qhatuqkunap sindikatunpi, chaymantataq Chawpimayupi chakrarunakunap sindikatunpi llamk'arqan, Piruw Chakraruna Hatun Tantanakuypipas.
1962 watapiqa Brigada Remigio Huamán nisqa awqallikuqkunapuram awqallikurqan, ichataq 1963 hap'isqam karqa, El Frontón samk'ay wasiman churasqa. Juan Velasco Alvarado qispichirqan, 1971 watapi Piruwmanta mitichirqan.
1975 watapiqa Hugo Blancoqa Piruwmanmi kutimurqan.


text:
Hugo Chávez Frías
Hugo Rafael Chávez Frías sutiyuq runaqa (* 28 ñiqin anta situwa killapi 1954 watapi paqarisqa Sabaneta llaqtapi, Barinas suyupi, Winisuylapi - † 5 ñiqin pawqar waray killapi 2013 watapi wañusqa Caracas llaqtapi ) huk winisulanu pulitiku runam.
1999 watamanta 2013 watakama Winisuylap umalliqninmi kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'imkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Hugo Chávez Frías.
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hugo Chávez Frías.


text:
Kawasaki (Kanagawa)
Kawasaki (nihun simipi: 川崎市, Hepburn: Kawasaki-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kawasaki llaqta kamachiy llaqtam, Kantō suyu hatun llaqta. 144,35 km2
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1924 watapi.
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1 385 003 runakuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Kawasaki (Kanagawa).
- Kawasaki uficial qillqa web


text:
Kay Consejos Nacionales para la Igualdad tantanakuyta wiñachik rurarina kamachiyta Llakta pushak allichinaman kachashkataka Mamallakta Tantanakuypi allichishka kipami Kipukamayukman killkarinapak chayanka.
Kay rurakuna kamachiyka runa ayllukunapak, tantanakuykunapak, llakta ayllukunapak, suyu llaktakunapak hayñitami sumaychanka, kayshina paktashpaka tawkapura llakta ayllukunapak hayñitami mamakamachiypi rikuchishkata paktachinka.
Kay kallariy yuyaykunawanmi pichka Consejos para la igualdad tantanakuyta wiñachin: kari warmitarikunapak; kariman warmiman munakta rikunapak; runa ayllukunata rikunapak; tisiku ayllukunata rikunapak; Ista llaktapi purik ayllukunata rikunapak; kay tantanakuykunami pakta kawsayta, llakichiy tiyachunpash kayachinka, mañanka, ukllanka, sumaychankapash, kayshinami tawkapura kawsayta sinchiyachinkakuna.
Kay rurarina kamachiytaka Llakta pushak Rafael Correa apukmi allichinaman shuk killkapi tukuy mañayta churashpa kachashka karka, kay mañashkatami arinishpa hapinapak Derechos Colectivos Minkarishka apukkuna shuk killkata rikuchirkakuna.
Mamallakta Tantanakuypi apukkunaka 90 aripi apushitashkawanmi, allichinapak kachashka 2 niki killkata (insiso segundo), 11, Kunanllapak churashka sukta niki killka, Shuk niki, ishkay niki killka allichinata shinallatak, ishkay niki, chusku niki anchuchina killkata 90 aripi apushitashkawan arinirkakuna, shinallatak Kunallapak churashka Chunka niki killkataka 91 apukkunami aripi apushitarkakuna.
Minkarishkapi rikuchashkata katishpami apukkunaka, Kunallapak churashka Chunka niki killkataka kallaripi churashka killkatallatak sakinapak arinirkakuna, kaypika wakin kitikunapi Consejos Cantonales de la Niñez y Adolescencia tantanakuy manarak wiñarishka kakpika Consejos Cantonales de Protección de Derechos tantanakuyman mushukyakunmi rikuchin, shinallatak kay Código de Organización Territorial, Autonomía y Descentralización kamachiypak 598 niki rikuchishkata paktachunmi mañan.
Kay Consejos Cantonales de Niñez y Adolescencia tantanakuypi llankak ayllukunaka shuk taripayta kutichishka kipami Consejo Cantonal de Protección de Derechos tantanakuypi llankanaman yallinkakuna.
Kay rurarina kamachiypak 8 niki killkapak ishkay niki wachu killkapika rikuchinmi, kay tantanakuykunata pushak kanapakka kari warmitarimanta; kariman warmiman munakmanta; runa ayllukunamanta; tisiku ayllukunamanta; Istapi purik ayllukunamanta aklashka ayllukunami kana kanka.
Mañanmi, kay Consejos Nacionales para la Igualdad tantanakuypak killkakamayuk kanapakka ayllukuna tantanakuypi akllashpa pushak shutichishkami kana kan, pushayka kacharishpa shutichinalla, llukshichinallami kanka, sumak yachay wasipi tukuchishka iñik pankatami charina kan; pushakkunaka Consejos Nacionales para la Igualdad tantanakuypak hayñita, kamayta, riksiriytami pushanka.
Shinallatak kay Fondo de Desarrollo de las Nacionalidades y Pueblos Indígenas del Ecuador tantanakuypak charishkakunaka Corporación Nacional de Finanzas Populares y Solidarias tantanakuymanmi yallinka, kayshinami runa ayllukuna, ayllu llaktakuna, yana runakuna, yunka runakunapash yanaparichun ishkay niki kullki wasipi sinchiyashpa mushukyanka. Shinallatak, kunanpi kay fondo tantanakuypi llankakuk ayllukunaka Corporación Nacional de Finanzas Populares y Solidarias tantanakuymanmi yallinkakuna, shinapash kay llankakkunataka Ministerio de Relaciones Laborales tantanakuymi taripashpa chaninka.
Kay tantanakuypi mana mutsushka llankakkuna tiyakpika Orgánica de Servicio Público kamachiy rikuchishkata paktashpami kay llankayta anchuchinka.
PV


text:
Simun Pidru
Simun Pidru (iwriyu simipi שמעון Shimon, grigu simipi Πέtpoς Pétros, "qaqa, rumi"; Betsaida llaqtapi paqarisqa; 29 ñiqin inti raymi killapi 67 watapi wañusqa Roma llaqtapi) Musuq Rimanakuypi nisqakamaqa Jesuspa chunka iskayniyuqnintin apustulu nisqa disipulunpura huksi karqan. Mawk'a Kristiyanu inlisyap ñawpaq kaq pusaqninsi karqan, Romap ñawpaq hatun yayansi karqan.
Tiberias quchapi challwaq kaspa, Jesusta uyarispa qatirqan. Jesus wañuyman taripasqa kaptin, "manam riqsinichu" nirqan. Jesus hanaq pachaman rirqaptinsi, Kristiyanu inlisyata kamariywan ruraykacharqan.
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Simun Pidru.


text:
¿Pin kay pachata kamachishan?
¿Ima ninkin?
¿Dioschu?
¿Runakunachu?
Icha, ¿hukchu?
BIBLIA NIN:
‘Lliw kay pachaqa saqraq munaychakusqanmi kashan’, nispa (1 Juan 5:19).
“Diospa Churinqa hamurqan saqraq ruwasqankunata thuninanpaqpunin”, nispa (1 Juan 3:8, Diospa Simin Qelqa).
¿IMAYNAPIN YANAPAWANCHIS CHAY TEXTOQ NISQAN?
Kay pachapi sasachakuykuna imarayku kasqantan entiendesun (Apocalipsis 12:12)
Kay pachapi sumaq kawsay kapunanpin suyakusun (1 Juan 2:17)
¿CREENANCHISPUNICHU BIBLIAQ NISQANPI?
Arí, ¿imarayku?
Saqraq kamachikuynin tukukapunanpaqña kasqanrayku. Jehová Diosqa tukuchinqapunin kay pachapi Saqraq kamachikusqanta. Diosmi prometewanchis “atiyniyoq saqrata” chinkachinanpaq, chhaynapin sumaq kawsay kapunqa (Heb. 2:14).
Jesús kamachikuq kananpaq Dios akllasqanrayku. Jesuspa kamachikuyninqa manan kay pachapi Saqraq kamachikuynin hinachu. Diosmi Jesuspa kamachikuyninmanta nin: ‘Mana piniyoqtawan wakchata wanmi khuyapayanqa [...]. Ñak’arichiymantan, sarunchaymantan paykunataqa qespichinqa’, nispa (Salmo 72:13, 14).
Dios mana llullakuq kasqanrayku. Biblian nin: “Manan Diosqa llullakunchu”, nispa (Hebreos 6:18). Jehová Diosqa imachus prometesqantaqa hunt’anqapunin (Isaías 55:10, 11). Paymi prometewanchis ‘kay pachapi kamachikuq qollana qarqosqa kananta’ (Juan 12:31).
TAPUKUY
¿Imaynan kay pacha kanqa Saqraq kamachikuynin tukuchisqa kaqtin?
Chay tapuypa kutichiynintan tarinki: SALMO 37:10, 11; APOCALIPSIS 21:3, 4 textokunapi.


text:
Inka Wasi (sut'ichana)
Inkawasi nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Inkakunap rurasqan wasi, qhaway Inkakunap wasichasqankuna;
- Inka Wasi llaqta: Inka Wasi distritupi, Phirriñaphi pruwinsyapi, Lampalliqi suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Wankawillka): Pilpichaka distritupi, Waytara pruwinsyapi, Wankawillka suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Ayakuchu): huk ñawpa llaqta, Pullu distritupi, Pariwanaqucha pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Lima): huk ñawpa llaqta, Lunawana distritupi, Kañiti pruwinsyapi, Lima suyupi, Piruw
- Inka Wasi (Asway): (kastilla simipi: Ingahuasi, ñawpa pacha Qunuwasi), Kumpi kitillipi, Tumipampa kitipi, Asway markapi, Ikwadur
- Inka Wasi (P'utuqsi): Uyuni kachi quchapi, Buliwya mama llaqtapi
- Inka Wasi urqu: saywa Arhintina-Chili


text:
12 willakuy
¿Imaynatan predicacionta apariyku?
Pisillaña wañupunanpaq kashaqtinmi Jesús nirqan: “Qhapaqsuyumanta allin willakuykunan kay pachantinpi willasqa kanqa, llapa suyukunaq yachananpaq, hinaqtinmi p’uchukayqa chayamunqa”, nispa (Mateo 24:14). ¿Imaynatan predicacionta Hallp’antinpi aparikunman? Jesuspa yachachisqanta hina ruwaspan (Lucas 8:1).
Runakunaq wasintan riyku. Jesusmi qatikuqninkunata yachachirqan wasin-wasinta predicanankupaq (Mateo 10:11-13; Hechos 20:20). Paykunaqa yacharqankun may cheqaskunallapi predicanankuta (Mateo 10:5, 6; 2 Corintios 10:13). Kay tiempopipas manan comunllatachu predicayku, sapanka iñiq t’aqan yachan maymanta maykama predicananta. Chay hinapin Jesuspa kamachisqanta hinapuni “llapa runaman allin willakuykunata” willayku (Hechos 10:42).
Kallpachakuykun llapa runakunaman predicanaykupaq. Jesusqa qocha patapi, p’uytuq qayllanpi otaq maypichus runakunaq kasqanpin predicaq (Marcos 4:1; Juan 4:5-15). Ñoqaykupas Bibliamantan runakunawan willayku callekunapi, mercadokunapi, parquekunapi, telefonopi otaq may tarikusqaykupipas. Atikuqtin hinan iñiyniykumanta willayku vecinoykuman, llank’aqmasiykuman, estudiaqmasiykuman, familiaykuman ima. Chaymi waranqa-waranqanpi runakunamanña ‘qespichiq [...] willakuykunata’ willashayku (Salmo 96:2).
¿Pimanmi qan willariyta munawaq Diospa Gobiernonmanta, qhepaman imatachus ruwananmantapas? Ama sonqollaykipichu hap’ikuy chay allin willakuykunata. Atikuqtin hina hukkunaman willay.
¿Ima allin ‘willakuykunatan hukkunaman willananchis’?
¿Imaynatan Jehová Diospa testigonkuna predicacionta apariyku?


text:
Deportivo Cali
Asociación Deportivo Cali nisqaqa huk Kulumbya mama llaqtap piluta hayt'ay klubmi.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Piluta hayt'aqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama llaqta kampiunatukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kulumbya Huk Divisyun (49):
Mamallaqtapura kupakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Deportivo Cali.
- Uficial site


text:
T'iktuna
Caral 6.JPG
P'unchaw
Pukyu
Kikinpa rurasqan
Ruraq
KyleThayer
I, sutiyuqqa, kay rurasqanpa iskaychay hayñiyuq kaqnin, kaywan rurasqanta uyaychachkanmi kay qatiq saqillaykunawan: KyleThayer
Munasqayki saqillayta akllariy. Willañiqip wiñay kawsaynin
P'unchaw/pacha nisqapi ñit'iy chaypacha willañiqi kachkasqata qhawanaykipaq.
P'unchaw/Pacha Uchuylla rikchacha Chhikanyachikuqkuna Ruraq Willapuy
kunan 23:21 21 hul 2007 2816 × 2112 (1,52 MB) KyleThayer {{Information |Description= |Source=self-made |Date= |Author= KyleThayer }} Maypim willañiqita llamk'achinku
Kay rikchamanqa kay qatiq p'anqam t'inkimun:
Mayqin wikikunapi willañiqita llamk'achinku
Kay wakin wikikunam willañiqitaqa llamk'achinku:
cs.wikipedia.org-pi kaykunapi llamk'achinku
Kay willañiqipiqa aswan sapaqlla willaymi, iliktruniku rikchahap'inawanchá, iskanirwanchá icha rikcharurana wakichiwanchá yapasqa. Willañiqi chaymantapacha hukchasqa kaptinqa, huk sapaq samiqninkuna chinkasqachá.


text:
Gholam Hossein Mazloumi
Gholam Hossein Mazloumi Tangestani sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin qhulla puquy killapi 1950 watapi paqarisqa Abadan llaqtapi - ) huk Iran mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.
Yaya: ; Mama: .
Churinkuna:
Klubkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gholam Hossein Mazloumi.


text:
Coahuila suyu
Coahuila suyu (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Coahuila de Zaragoza), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Saltillo llaqtam.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1824 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
38 munisipyukuna
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hatun llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Saltillo, 725 123 runakuna.
- Torreón, 639 629 runakuna.
- Monclova, 216 206 runakuna.
- Piedras Negras, 152 806 runakuna.
Kaypipa qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Pulitika rakiy (Mishiku)
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coahuila suyu.
- Uficial qillqa web
- Kunrisu Coahuila suyu


text:
8 capítulo
¿Imataq Diospa Reinonri?
¿Ima ninmi Biblia Diospa Reinonmanta?
¿Imatan chay Reino ruwanqa?
¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
1. ¿Ima reqsisqa mañakuymanta yachasun?
MILLONNINPI runakunan teqsimuyuntinpi yachanku yayayku nisqa mañakuyta. Jesucriston chay mañakuytaqa yachachiran, chay mañakuymantaqa imaymanatan yachasunman. Yayayku nisqa mañakuypi kinsa ñawpaq mañakuyninkunamanta yachasun, chaymi yanapawasun imatapuni Biblia yachachisqanta entiendenapaq.
2. ¿Yayaykupi ima kinsa mañakuykunatan Jesús yachachiran qatikuqninkunaman?
2 Mañakuyta qallarinapaqmi Jesús uyariqninkunata niran: “Qankunaqa kay hinata mañakuychis: Yayayku hanaq pachapi kaq, sutiyki yupaychasqa kachun, kamachikuq-kayniyki [reinoyki] takyachisqa kachun, munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9-13, Edición 1988). ¿Ima ninanmi kay kinsa mañakuykuna?
3. ¿Imakunatan yachananchis Diospa Reinonmanta?
3 Askhatañan yachanchis Jehová Diospa sutinmanta. Yachallaranchistaqmi Diospa munayninmantapas, ñawpa tiempopi ruwasqanmanta hamuq tiempopi llapa runakunapaq ruwananmantapas. ¿Ima ninantan Jesús niran “kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun” nisqanwan? ¿Imataq Diospa Reinonri? ¿Imaynatan ch’uyanchanqa Diospa sutinta? ¿Imapin tupan Diospa Reinon Diospa munaynin hunt’akunanwan?
¿IMATAQ DIOSPA REINONRI?
4. ¿Imataq Diospa Reinonri, pitaq Kamachikuqri?
4 Diospa Reinonqa Jehová Diospa kamachikusqanmi. Diosmi akllan chay Reinopi Kamachikuqta. ¿Pitaq chay Kamachikuqri? Jesucriston. Paymi llapa kamachikuq runakunamanta aswan atiyniyoq kamachikuq; chay rayku Biblia sutichan, “reykunaq Reynin, señorkunaqpas Señornin”, nispa (1 Timoteo 6:15). Kamachikuq runakunamanta aswan allin kamachikuqkunamantapas Jesusmi aswan atiyniyoq allinkunata ruwananpaqqa.
5. ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon, mayta kamachimunqa?
5 ¿Maymantan kamachimunqa Diospa Reinon? ¿Maypin Jesús tiyashan? Ñawpaqpi yachasqanchis hina, Jesustaqa kurkupi warkuspan wañuchiranku, kawsarisqan qhepamantaq hanaq pachaman hoqarisqa karan (Hechos 2:33). Chay rayku Diospa Reinon hanaq pachapi kashan, chaymi Biblia sutichan ‘hanaq pacha kamachikuy’, nispa (2 Timoteo 4:18, Edición 1988). Hanaq pachapiña kashan chaypas kay Hallp’atan kamachinqa (Apocalipsis 11:15).
6, 7. ¿Ima raykun Jesús hina mana pi kamachikuqpas kanmanchu?
6 Manan Jesús hina pi kamachikuqpas kanmanchu. ¿Ima rayku chayta ninchis? Payqa, manan hayk’aqpas wañunqachu. Biblia nin: “Pay sapallanmi mana wañuqqa, mana chimpaykuy atina k’anchaypi tiyaqqa”, nispa (1 Timoteo 6:16). Paypa lliw allin ruwasqanqa wiñaypaqmi kanqa. Imaymanatataqmi ruwanqa.
7 Jesusmantan Bibliaqa kayta willaranña: “Señor Diospa espiritunmi mana p’itiyta paywan kashanqa, ahinapin yachayniyoq allin yuyayniyoq kanqa, payqa kusa yuyaykuqmi allin kallpayoqmi kanqa, Señor Diospa munaynintan reqsinqa, paytan manchakunqa. Señor Diosta yupaychaspan payqa kusikunqa. Manan payqa ñawinpa rikusqanman hinallachu juzganqa, manataqmi rimayta uyarispallachu huchachanqapas. Chanin-kayman hinan sarunchasqakunata chaninchanqa, suyupi wakchakunaq uyarichikusqanmanmi sayakunqa”, nispa (Isaías 11:2-4). Chaypi rikusqanchis hina Jesusqa chanin-kaywan, khuyapayaywanmi runakunata kamachinqa. ¿Munawaqchu chhayna kamachikuqta?
8. ¿Pikunan Jesuswan kamachimunqaku?
8 Diospa Reinonpiqa manan Jesusllachu kamachimunqa, hukkunawan kuskan kamachimunqa. Apóstol Pablon Timoteota niran: “Pacienciawanchus muchusun chayqa, payllawantaqmi kamachisunchispas”, nispa (2 Timoteo 2:12). Arí, Pablowan Timoteowan huk cristianokunapiwanmi Jesusqa hanaq pachamanta kamachimunqa. ¿Hayk’an Jesuswan kamachimunqaku?
9. ¿Hayk’a runakunan Jesuswan kuska kamachimunqaku, hayk’aqmantapachan Dios akllayta qallariran?
9 7 capitulopi yachasqanchis hina, apóstol Juan huk rikhuriypi rikusqa, “Sión orqo patapi [hanaq pachapi kamachikuynin] Cordero [Jesucristo] sayashaqta, paywantaq pachak tawa chunka tawayoq waranqa runakunata, chaykunaq mat’inpitaq qelqasqa kasqa Corderoq sutin, Yayanpa sutinpiwan”. ¿Pikunan kanku chay 144.000 runakuna? Apóstol Juanmi kutichin: “Paykunan Corderowan kuska purirqanku maytaña riqtinpas. Paykunaqa runakuna ukhumanta ñawpaqkaq ruru hinan Diospaq Corderopaqwan rantisqa karqanku”, nispa (Apocalipsis 14:1, 4). Arí, Jesuspa hunt’aq qatikuqninkunan kanku, paykunan akllasqa karanku Jesuswan kuska hanaq pachamanta kamachimunankupaq. Wañusqankumanta kawsarinpuspan Jesuswan kuska ‘kay pachata kamachinqaku’ (Apocalipsis 5:10). Diosqa apostolkunamanta qallarispan hunt’aq cristianokunata akllaran 144.000 cristianokuna hunt’akunankama.
10. ¿Ima rayku nisunman munakuq-kayninpi Jehová Diosqa Jesusta 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq?
10 Jehová Diosmi munakuq-kayninpi Jesusta, 144.000 kamachikuqkunatawan akllaran runakunata kamachimunankupaq. Jesusqa ñoqanchis hina runa karan, chaymi reqsin runakunaq ñak’ariyninta. Apóstol Pablo niran: “Pisi kallpa kashaqtinchispas khuyapayawanchispunin, payqa ñoqanchis hinan imaymanapi wateqasqa karqan, ichaqa manan huchallikurqanchu”, nispa (Hebreos 4:15; 5:8). Paywan kamachikamuqkunapas ñak’arirankun llapa runakuna hina. Pantaq runakunaña karanku chaypas kallpachakurankun allin kaqta ruwanankupaq, muchurankutaq imaymana onqoykunawan. Chay rayku paykunaqa entiendenqakupuni runakunaq sasachakuyninta.
¿IMATA RUWANQA DIOSPA REINON?
11. ¿Ima raykun Jesús niran qatikuqninkunata hanaq pachapi Diospa munaynin ruwakunanpaq mañakunankuta?
11 Jesusqa manan Diospa Reinon hamunanmanta mañakunallankutachu yachachiran; yachachillarantaqmi mañakuyta Jehová Diospa munaynin “kay pachapi” “hanaq pachapipas” ruwakunanpaq. Hanaq pachapi hunt’aq angelkunaqa ruwarankupunin Diospa munayninta. Ichaqa 3 capitulopi yachasqanchis hina huk millay angelmi manaña Diospa munayninta ruwasqachu, Adanta Evatapas huchallichiranmi. Chay millay angeltan Satanás nispa sutichakuran, 10 capitulopi astawanraq paymanta yachasun. Diosqa hinallatan qhawaran Satanaspas supayninkunapas hanaq pachapi kanankuta. Chaymi Jesuspa tiemponpiqa mana llapa angelkunachu Diospa munayninta ruwasharanku. Ichaqa manan chhaynallachu kanan karan, Jesucristo Diospa Reinonpi kamachikuyta qallarishaspan Satanaswan maqanakunan karan (Apocalipsis 12:7-9).
12. ¿Ima iskay allin ruwaykunatan Apocalipsis 12:10 texto willan?
12 Ñawpaqmantan willakuranña kay sucedenanta: “Hanaq pachapi kunkayoq waqyakuqta uyarirqani: Kunanmi chayamun Diosninchispa qespichiynin, atiynin, kamachikuynin, Cristonpa atiyninpas. Wawqe-pananchiskunata tumpaqmi hanaq pachamanta wikch’usqaña. Paymi wawqe-pananchiskunata Diosninchispa ñawpaqenpi tuta-p’unchay huchachashallaqpuni”, nispa (Apocalipsis 12:10). ¿Reparankichu chay textopi iskay allin ruwaykuna sucedesqanta? Ñawpaqtaqa Jesucriston hanaq pachapi kamachikuyta qallariran. Chaymanta, Satanastan hanaq pachamanta kay Hallp’aman wikch’uykamuranku.
13. ¿Iman sucederan hanaq pachamanta Satanasta qarqoqtinku?
13 Chaykunaqa hunt’akunñan, chaykunamantan astawan yachasun hamuq capitulopi. ¿Imataq karan chay sucedesqanwan? Hanaq pachapi sucedesqanta leesun: “Chayrayku, hanaq pachakuna, ¡kusikuychis! Chaypi llapa tiyaqkuna, ¡q’ochukuychis!” (Apocalipsis 12:12). Arí, Satanaspas supayninkunapas hanaq pachamanta qarqosqa kasqankumantan hunt’aq angelkuna kusikuranku, hanaq pachapi qhepaq angelkunaqa llapallankun Jehová Diosman hunt’aq kanku, huk hinallataq thakpi kawsanku. Chay raykun hanaq pachapiqa Diospa munayninta ruwakushanña.
14. ¿Iman sucederan Hallp’aman Satanasta wikch’uykamuqtinku?
14 ¿Iman sucederan Hallp’api? Biblia willan: “¡Ay, imaynaraqmi kankichis kay pachapi lamar-qochapi tiyaqkuna! Saqran qankunaman uraykamun, sinchi phiñasqan kashan, tiempoqa pisillaña kananta yachaspa”, nispa (Apocalipsis 12:12). Satanasqa sinchi phiñasqan kashan kay pachaman wikch’uykamusqankumanta tiemponpas pisillaña kasqan rayku. Sinchi phiñasqa kasqanwanmi kay Hallp’api sasachakuykunata paqarichishan. Hamuq capitulopin astawan yachasun chay sasachakuykunamanta. Chhayna sasachakuykuna kashaqtin, ¿imaynatan Diospa Reinon kay Hallp’api Diospa munayninta hunt’achinqa?
15. ¿Imatan Dios munan kay Hallp’apaq?
15 Yuyariy imatan Jehová Dios kay Hallp’apaq munan. Payqa munan Hallp’antin paraíso kanantan chanin runakuna mana wañuspa chaypi tiyanankutawan, chaytan Edén huertapi rikuchiran, 3 capitulopi yachasqayki hina. Satanasmi Adanta Evatawan huchallichiran chaymi kay Hallp’apaq Diospa munaynin mana hunt’akuranchu, munayninmi ichaqa hunt’akunqapuni. Jehová Diosqa munanpunin kay qelqa hunt’akunanta: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku” (Salmo 37:29). Diospa Reinonwanmi chayqa hunt’akunqa. ¿Imaynata?
16, 17. ¿Ima ninmi Daniel 2:44 textopi Diospa Reinonmanta?
16 Daniel 2:44 texton kay profeciata willan: “Chay reykuna kamachikushaqtinmi, Hanaq Pacha Diosqa mana hayk’aq thunikuq suyuta [reinota] sayarichinqa, manataqmi wak suyuqa chayta kamachinqachu, aswanpas llapa suyukunatan ñut’uspa tukunqa, wiñaypaqtaq kanqapas”, nispa. ¿Ima ninmi chay profecía Diospa Reinonmanta?
17 Ñawpaqkaqpi nin: “Reykuna kamachikushaqtinmi” Diospa Reinon takyachisqa kanqa, nispa. Iskaykaqpi nin: Diospa Reinon wiñaypaq kanqa, nispa. Manan ima kamachikuqpas atipanqachu nitaq paypa rantinta kamachinqachu. Kinsakaqpitaq nin: Diospa Reinonmi kay pachapi kamachikuqkunawan hatun maqanakuypi kanqa, Diospa Reinontaqmi atipanqa, nispa. Diospa Reinollanmi runakunata kamachimunqa, llapa kamachikuqkunamantapas aswan allintan kamachimunqa.
18. ¿Imaynatan sutichakun Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuyta?
18 Bibliaqa askhatan willan Diospa Reinon kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakunanmanta. Willanmi imaynata p’uchukay p’unchay qayllaykamushaqtin millay espiritukuna llullakuywan ‘kay pachantinpi tiyaqkunaq reyninkunata’ q’otunqa. ¿Imapaq? ‘Tukuy-atiyniyoq Diospa [...] hatun maqanakuyninman paykunata huñuykamunankupaq’. Chay reykunatan huñuykunqaku “hebreo rimaypi ‘Armagedón’ nisqa cheqaspi” (Apocalipsis 16:14, 16). Chay iskay versiculokunapi nisqan hina, Diospa Reinonwan kay pachapi kamachikuqkunawan maqanakuytan sutichakun Har–Magedón, otaq Armagedón, nispa.
19, 20. ¿Imakunan hark’ashan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunanpaq?
19 ¿Ima allinkunatan Diospa Reinon Armagedonwan apamunqa? Yuyarisun kay Hallp’apaq Jehová Diospa munasqanta: payqa munan paraisoman tukunantan, runakunapas ch’uya kapuspa chanin kapuspa pay yupaychanankuta. ¿Iman hark’ashan kay tiempopi Diospa munaynin hunt’akunanpaq? Ñawpaqtaqa, huchayoq runan kanchis chay raykun onqonchis wañunchispas. Ichaqa Jesusmi ñoqanchis rayku wañuran wiñay kawsayniyoq kananchispaq, 5 capitulopi yachasqanchis hina. Yuyarishankichá apóstol Juanpa qelqasqanta: “Diosqa anchatapunin runakunata munakurqan, chaymi sapan Churinta kachamurqan, pipas paypi iñiqqa ama wañunanpaq, aswanpas wiñay kawsayniyoq kananpaq”, nispa (Juan 3:16).
20 Hinaspapas askha runakunan millayta kawsanku. Llullakunku, q’otunku, qhelli huchapitaq kawsanku. Manan munankuchu Diospa munaynin ruwayta. Chhaynapi kawsaqkunaqa Armagedón maqanakuypin wañuchisqa kanqaku (Salmo 37:10). Hinaspapas, kay pachapi kamachikuqkunaqa manan runakunata kallpachankuchu Diospa munayninta ruwanankupaq. Askha kamachikuqkunan mana allintachu kamachiranku, waqllipuranku yana almataq karankupas. Sut’itan Biblia nin: ‘Runaqa runamasinta mana allinta ruwananpaq munaychakun’, nispa (Eclesiastés 8:9).
21. ¿Imaynatan Diospa Reinonwan kay Hallp’api Diospa munaynin hunt’akunqa?
21 Armagedón qhepatan ichaqa Diospa Reinollanña kamachimunqa. Chay Reinon Diospa munayninta hunt’anqa, sumaq saminchaykunatataqmi apamunqa. Manañan Satanaspas supayninkunapas kanqañachu (Apocalipsis 20:1-3). Jesuspa sacrificakusqan rayku hunt’aq runakunaqa manaña onqonqakuchu nitaq wañunqakuchu, aswanmi wiñaypaq kawsanqaku (Apocalipsis 22:1-3). Hallp’atapas sumaq paraisomanmi tukuchinqa. Chhaynapin Reino Diospa munayninta kay Hallp’api hunt’achinqa Diospa sutintapas ch’uyanchanqa. ¿Ima ninanmi chay? Reinoq kamachikusqan tiempopin llapallanku Jehová Diospa sutinta hatunchanqaku.
¿HAYK’AQMI DIOSPA REINON KAMACHIKUYTA QALLARINQA?
22. Diospa Reinonqa manaraqmi takyachisqachu kasqa Jesús kay Hallp’api kashaqtin nitaq kawsarisqan qhepallamanchu, ¿imaynapin chayta yachanchis?
22 Jesusmi qatikuqninkunata yachachiran khayna mañakunankuta: “Kamachikuq-kayniyki takyachisqa kachun”, nispa, chaywanmi sut’ita yachakuran Reino manaraq takyachisqa kasqanta. ¿Jesús hanaq pachaman kutipuqtin hinachu takyachisqa karan? Manan, apóstol Pedropas Pablopas willarankun Jesuspa kawsarisqan qhepaman Salmo 110:1 textopi profecía paypi hunt’akusqanta: “Señor Diosmi Señorniyta nirqan: ‘Paña ladoypi tiyaykuy, awqaykikunata chaki sarunaykiman churanaykama’”, nispa (Hechos 2:32-35; Hebreos 10:12, 13). Arí, Jesucristoqa suyananraqmi karan.
Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munayninqa ruwakunqa imaynan hanaq pachapi ruwakun hinata
23. a) ¿Hayk’aqmi Diospa Reinon kamachikuyta qallariran? b) ¿Imamanta qatimuq capitulopi yachasun?
23 ¿Ima watakaman suyanan karan? 1800-1900 watakuna ukhupi Bibliata estudiaqkunaq pisi-pisimanta reparasqankuman hinaqa 1914 watakaman suyanan karan. (Chaymanta astawan yachayta munaspaqa maskhay apéndice nisqata, 215-218 paginakunapi.) 1914 watamantapacha imaymana sucedesqanmi rikuchin Biblia estudiaqkunaq entiendesqankuqa cheqaq kasqanta. Bibliamanta profeciakuna hunt’akusqanmi rikuchin 1914 watapi Jehová Dios Cristota Kamachikuq kananpaq churasqanta, Diospa Reinon kamachikuy qallarisqantawan. Arí, Satanaspa ‘tiemponqa pisillañan’ kashan, chay tiempopitaqmi kawsashanchis (Apocalipsis 12:12; Salmo 110:2). Reinoq yanapayninwanmi kay Hallp’api Diospa munaynin ruwakunqaña. ¿Ima ninkin chay allin willakuymanta? ¿Cheqaqchu kanman? Qatimuq capitulopin astawan yachasun imatapunin Biblia yachachin chaykunamanta.


text:
Apulu munisipyu
Apulu munisipyu (kastilla simipi: Municipio de Apolo) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Franz Tamayo pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
Yuyarina
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa sallqa suyukuna: Madidi mamallaqta parki
- Mayukuna: Beni mayu - Qaqa mayu - Tuychi mayu
- Quchakuna: Chalalan qucha - Santa Rusa qucha
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa qhichwa (Apulu qhichwa simi), kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [1]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ obd.descentralizacion.gov.bo / Observatorio Bolivia Democrático (kastilla simi)


text:
YAPA
Jesucristo, ñawpaqmanta willasqa Mesías
JEHOVAQA, profetasninman Qhispichiq Mesiasmanta tukuy imata willarqa. Kunantaq profetaspa qillqasqankuta ñawirispa pichus Mesías kasqanta yachasunman, imaraykuchus paykunaqa Mesías paqarikunanmanta, ruwananmanta, wañunanmanta ima willarqanku. Tukuy chay parlasqankuqa t’ukunapaqjina Jesucristopi junt’akurqa. Rikunapaq imaynatachus profecías Jesucristopi junt’akusqanta, Jesús paqarikusqanmanta, wawitallaraq kachkaptin imachus pasasqanmanta ima qhawarisunchik.
Profeta Isaiasqa, Mesías Davidpa ayllunmanta jamunanta nirqa (Isaías 9:7). Chay ayllumantataq Jesús jamurqa (Mateo 1:1, 6-17).
Diospa profetan Miqueasqa, ‘Efratamanta Belenpi’ Mesías paqarikunanta, chantá aswan qhipaman kamachiq kananta nirqa (Miqueas 5:2). Chay tiempopi iskay llaqta Belén sutiyuq karqa. Jukninqa Nazaretpa qayllanpi kachkarqa, juknintaq Judá suyupi, Jerusalenpa qayllanpi kachkarqa. ¿Maypitaq Mesías paqarikurqarí? Judá suyupi Jerusalenpa qayllanpi kaqtaqa Efratamanta Belén niq kanku. Chaypitaq Jesús paqarikurqa, jinamanta profeta Miqueaspa profecianqa junt’akurqa (Mateo 2:1).
Wak profeciapi Dios, ‘Egiptomanta churinta waqyananta’ willakurqa. Biblia nisqanmanjina kay profecía junt’akurqa. Jesuspa tatasninqa, paywan khuska Egiptoman ayqirqanku, chaypitaq Herodes wañunankama kamurqanku, chaymantataq Egiptomanta lluqsispa llaqtankuman kutipurqanku (Oseas 11:1; Mateo 2:15).
Kay libropi Mesiasmanta profecías chiqapi, “Profecía” nisqata qhawanki. P’itikunata mask’aspa “Junt’akusqan” p’itikunawan kikinchay. Jinamanta Bibliap willasqan chiqan kasqanta yachakunki.
Kay Bibliamanta p’itikunaqa, manaraq Jesucristo paqarikuchkaptin qillqakurqa. Jesusllataq jinata nirqa: “Nerqaykichejña junt’akunampuni kasqanta noqamanta chay tukuy, qhelqasqa kaj Moisespa leynimpi, profetaspa qhelqasqankupi, salmospi ima”, nispa (Lucas 24:44). Jinamanta Bibliaykipi tukuy profecías junt’akusqanta rikunki.


text:
Wayrukuna
Wayru nisqaqa machina (wayru) hina, suqta uyayuq pukllanam. Lliwmanta aswan wayrukunaqa suqtantin huchhayuq - iñuntin icha huchhara hinam -, pukllana chaniyuq. Wayruta chamqarqaptinchik, huk uyantam, huk huchhantam patanpi rikuchin. Chay chaniqa (huk, iskay, kimsa, tawa, pichqa icha suqta) pukllaqpa pukllay iñukunatam mirachin.
Achka wayrukuna pukllaykunam kan.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Wayrukuna chamqaywan yanaychay.


text:
16 KAQ YACHACHIKUY
Cheqap yupaychaypi sunilla takyay
¿Imatam Bibliaqa yachachin taytacha-mamachakuna yupaychaymanta?
¿Imaynatam cristianokuna religionkunapa fiestankunata qawanku?
¿Imaynatam yachasqaykikunamanta hukkunaman sumaqllata willawaq?
1, 2. ¿Imataraqtaq tapukunayki pantay religionmanta lloqsikuruspayki, hinaspa imanasqataq chayna tapukuynikiqa allinpuni kanman?
PIENSARIY yaku tomanayki pakallapi venenarusqankupi. Llapallan yaku tomanaykim venenasqallaña kachkan, tomaruptikiqa wañuruwaqmi. ¿Imatam rurawaq? Utqaymanchá chuya yakuta maskawaq, chaywanpas tapukuwaqraqchá “¿icha waspiyllanwanpas venenakuruni?, nispa”.
2 Yaqa chaynam pantay religionkunapas. Paykunamantam Bibliaqa nin pantay yachachikuykunawan millakuypaq ruraykunawanpas chaqrusqallaña kasqankuta (2 Corintios 6:17). Chaymi lloqsikunapuni ‘hatu-hatun Babilonia’ nisqamanta, chay ninanqa allpantinpi kaq llapallan pantasqa religionkunamanta lloqsikuymi (Apocalipsis 18:2, 4). ¿Lloqsikurunkiñachu? Allinpunim chayna kaptinqa. Ichaqa manam lloqsiylla-lloqsikuychu nitaq cartantakama rakikuyllachu. Chaymantapas tapukunaykiraqmi: “¿Imaniraqllatapas pantay yupaychayta hatallichkaniraqchu?”, nispa. Qawarisun wakin pantay yachachikuykunamanta.
TAYTACHA-MAMACHAKUNAMANTAWAN WAÑUQKUNA YUPAYCHAYMANTA
3. a) Willarimuy ima nintaq Biblia taytacha-mamachakuna hatalliymanta, hinaspa imanasqataq wakinkunapaqqa sasa chaykunamanta Diospa kamachisqanta kasukuyqa. b) Pantay yupaychaywan tupaq imapas yupaychanapaq kaqta hatallispaykiqa, ¿imatam chaykunawan ruranayki?
3 Kanmi ñawpaqmantaraq wasinkupi taytacha-mamachakunata hatalliq runakuna. ¿Qampas chaykunatachu hatallichkanki? Chayna kaptinqa allinpaq hinapaschá hapinki taytacha-mamachakunata servichikuspa Dios Taytata mañakuytaqa. Ichapas kuyachkanki chay taytacha-mamachakunataqa. Ichaqa munasqanman hinam Diostaqa yupaychana, Bibliaqa ninmi yupaychayninchikpi taytacha-mamachakunata ama servichikunanchikpaq (Exodo 20:4, 5; Salmo 115:4-8; Isaias 42:8; 1 Juan 5:21). Cheqap yupaychaypi takyayta munaspaqa pantay yupaychaywan tupaq tukuy ima kaqkunatam kañanaykipuni. Jehová ‘Diospa millakusqanta’ hinayá chaykuna hatalliytaqa qaway (Deuteronomio 27:15).
4. a) ¿Imanasqataq yanqa ruray kanman wañuqkunapaq imapas rurapuyqa? b) ¿Imanasqapunitaq Jehová Diosqa mana munarqachu imapas layqa rurayman rikchakuqta Israel llaqtan rurananta?
4 Wañusqakuna yupaychaytataqmi pantasqa religionkunaqa yachachinku. Bibliamanta manaraq cheqapta yachachkaspankum wakin runakunaqa piensarqaku huk vidapiña wañuqkuna hinalla kawsasqankuta chaynataq kawsaq runakunata yanapanankumanta otaq imanarunankumantapas. Ichapas qampas chaynata creespa wañusqa aylluykikunata yanapanaykipaq anchata kallpanchakurqanki, misachispayki, velakunata ratachipuspayki chaynataq waytakunata churapuspayki. 6 kaq yachachikuypi yacharusqaykiman hinaqa wañuqkunaqa manañam maypipas kawsankuñachu. Chaymi paykunawan rimayta munayqa yanqa kallpanchakuymi kanman. Ima willakuypas wañukuq kuyasqa pininchikmanta hina hamuptinqa demoniokunamantapunim hamun. Chayraykum Jehová Dios ñawpa Israel llaqtanta kamachirqa wañuqkunawan ama rimanankupaq nitaq layqa rurayman rikchakuqta ima ruranankutapas (Deuteronomio 18:10-12).
5. Sichu kunankamaraq taytacha-mamachakunata yupaychachkanki chaynataq wañusqakunapaqpas imatapas rurapuchkankiraq hinaptinqa, ¿imatataq rurawaq?
5 ¿Imatam rurawaq sichum religionnikipi yupaychanku taytacha-mamachakunata chaynataq wañusqakunapaq imatapas rurapuptinku? Chayna costumbrekunamanta Diospa imam piensasqanta Bibliapa textonkunapi willakusqanmanta allintapuni leey. Sapa punchaw Jehová Diosta mañakuy, mañakusqaykipitaq willakuy cheqap yupaychaypi takyay munasqaykita hinaspa pay hina piensaypi yanapaykusunaykipaqpas (Isaias 55:9).
ÑAWPA CRISTIANOKUNAQA MANAM NAVIDAD FIESTATAQA FIESTAKURQAKUCHU
6, 7. a) Willarimuy imaraykum Navidad fiestata runakuna fiestakusqankumanta; ñawpa cheqap cristianokuna fiestakurqakuchu. b) Jesuspa qatiqninkuna punchawkunapi, ¿imawantaq tupaq santukuykunaqa?
6 Dios yupaychayninchikpim huchallikuchwan pantasqa religionkunapa rurasqan fiestakunapi chaqrukuptinchikqa. Ejemplopaq, Navidad fiestamanta rimarisun. Ninkum chay fiestapiqa Jesuspa nacesqantam yuyarinku nispa, cristianom kani niq llapallan religionkunataqmi chay fiestataqa ruranku. Punta pachak wata ukupi Jesuspa qatiqninkunam ichaqa chay fiestataqa mana fiestakurqakuchu. Los orígenes sagrados de las cosas profundas, nisqa librom nin: “Jesuspa nacesqanmanta iskay pachak watakuna pasasqanpiqa manam pipas yacharqachu haykapipuni Jesus nacesqanmantaqa, pisi runakunallam nacesqanmantaqa reparaqku”, nispa.
7 Jesuspa qatiqninkuna haykapi Jesus nacesqanmanta yachaspankupas manach fiestakunmankuchu karqa. ¿Imaynanpi? Ñawpa cristianokunaqa “yacharqakum kay fiestakuna rurayqa [. . .] pantasqa religionkunapa costumbren kasqanta” (Las cosas nuestras de cada día, niq). Bibliaqa willakun Jehová Diosta mana yupaychaq iskay kamachikuqkuna santukusqallankumantam (Genesis 40:20; Marcos 6:21). Santukuykunataqa rurakurqataqmi taytacha-mamachakunatapas yupaychanapaq. Roma llaqta runakunam mayo killapa 24 kaq punchawninpi Diana sutichasqa diosninkuta santuchiqku, paqarintin punchawñataqmi Apolo sutichasqa Inti diosninkuta. Chaynapim santukuyqa pantay dioskunata yupaychaywan tupaq, manam cheqap cristianokunapa yupaychayninkuwanchu.
8. Willakuy santukuywan creenciakuna imapi tupasqanmanta.
8 Ñawpa cristianokunaqa manataqmi Jesuspa santuntaqa fiestakunmankuchu karqa creenciakunawan tupasqanta yachasqankurayku. Grecia hinaspa Roma llaqta runakunam creeqku sapa naceq runa waqaychaq espirituyoq kasqanta chaynataq wañunan punchawkama chay espiritu imakunamantapas waqaychasqanta. “Chay espiritum reqsinakurqa naceq runapa punchawninpi santukuq dioswan.” (The Lore of Birthdays [La tradición de los cumpleaños] niq.) Manam haykappas Jehová Diospa agradonpaqqa kanmanchu creenciakunawan tupasqanman hina Jesuspa nacesqanmanta fiestakuyqa (Isaias 65:11, 12). Chayna kaptinqa, ¿imaynanpitaq achkallaña runakuna Navidad fiestataqa fiestakunku?
NAVIDAD FIESTA IMAYNA RIKURIMUSQANMANTA
9. ¿Imanasqataq diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakurqa Jesuspa necesqan punchawta yuyarinapaq?
9 Allpa pachaman Jesus hamusqanmanta pachak watakuna pasaytam diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakurqa Jesuspa nacesqan punchawta yuyarinapaq. Ichaqa manam diciembre killapichu Jesusqa nacerqa. * Chaynaqa, ¿imaynanpitaq chay punchawtaqa akllakurqa? Yaqapaschariki cristiano tukuqkuna munarqaku “millakuypaq fiestankunapa rantinpi cristiano fiestakunataña rurakuyta. [. . .] Roma llaqtapim gentil runakuna diciembre killapa 25 kaq punchawninpi [. . .]” Intipa lloqsimusqanta fiestakuqku (Enciclopedia de la Religión Católica, willasqan). Roma llaqtapi paranan chiri tiempopi Inti mana llumpayta ruparimuptinmi chay runakuna pantay diosninkupaq fiestakunata ruraqku mana ancha ruparimuq Inti astawan kanchariptin achkichikunankupaq chaynataq qoñikunankupaqpas. Piensarqakum diciembre killapa 25 kaq punchawninpi Inti qespimuy qallarisqanta. Gentilkuna cristiano kanankuta munaspankum religionkunapi autoridadkuna chay fiestataqa “cristianokunapaq” hinataña hapirqaku. *
10. ¿Imanasqataq Navidad fiestataqa ñawpa tiempopi wakin runakunaqa mana fiestakurqakuchu?
10 Unay watakunañam yachakun Navidad fiestaqa pantay religionkunapa fiestankunamanta rikurimusqanta. Bibliapa yachachisqanwan mana tupasqanraykum kay fiestataqa manaña rurarqakuchu wak 1600 pasaq watakunapi Inglaterra llaqtapi chaynataq norte law America nisqa wakin llaqtankunapipas. Navidad fiestarayku wasinkupi qepakuspanku mana llamkayman riqkunam multasqa karqaku. Ichaqa as tiempollamantam hina chay ñawpa costumbrekunaman kutiykurqaku chaynataq huk costumbrekunaraq rikurimurqapas. Navidad fiestaqa hinallam hatun fiestapi rikurirurqa chaynataqmi achka llaqtakunapipas ancha reqsisqallaña kachkan. Ichaqa Diosta kusichiy munaq runakunam yachanku chay fiestakuna pantasqa religionkunamanta rikurimusqanta, chaymi chay fiestataqa mana fiestakunkuchu nitaq huk rikchaq fiestakunatapas. *
¿ALLINPUNICHU FIESTAKUNAPA IMAYNA RIKURIMUSQANMANTA YACHAYQA?
11. Willarimuy imanasqa wakin runakuna huk rikchaq fiestakuna rurasqankumanta; imataq ñoqanchikpaqqa aswan allinqa kanman tukuymanta llalliriqqa.
11 Wakin runakunaqa yachankum Navidadpas huk fiestakunapas pantasqa religionkunamanta rikurimusqanta, chaywanpas hinallam fiestakunku. Ninkum cheqaptapuniqa manam pipas chay fiestakunataqa pantay yupaychaywanqa tupachinchu aswanmi ayllunchikwan huñulla kananchikpaq huñunakunchik, nispa. ¿Chaynatachu qampas piensanki? Chaynaqa aylluykita kuyaynikichá cheqap yupaychaypi hinalla takyanaykitaqa sasachasuchkanki, manach pantay religionman sayapakuynikichu. Ayllukunata unanchaq Jehová Diosqa munanpunim ayllumasikikunawan allinlla kanaykita. Chaymi huk allin kaqkunata ruraspayki paykunawanqa allinlla kanki chaynataq Jehová Dioswanpas. Apostol Pablom nirqa tukuy imamanta llalliriqtaqa: “Señorninchik agradaytayá” maskaychik, nispa (Efesios 5:10).
12. ¿Ima tupanachiymi qawachin pantay religionmanta rikurimuq costumbrekunamantawan millakuypaq fiestakunamantapas karunchakunanchikpaq?
12 Piensawaqpaschá, kunan tiempopiqa manañam pantay yupaychaywan chaqrukuyta munaspachu fiestakunku, nispa. ¿Allinchu kanman fiestakuna imayna rikurimusqanmanta yachayqa? Arí, allinpunim. Kaypi piensariy: ispakuna sitiopi chuqarayaq caramelota tarikuruspayki ¿soqoruwaqchu? Manamiki. Chay caramelo hinam fiestakunapas, sumaqllañam rikchakuwanchikman ichaqa pantay religionkunamantam rikurimunku. Sichum Diosta munasqanman hina yupaychayta munasunchik hinaspaqa Diosmanta willakuq Isaias hinam piensananchik. Tukuy sonqonkuwan Jehová Diosta yupaychaqkunatam nirqa: ‘Diospa millakusqan kaqkunataqa amayá hapiychikchu’, nispa (Isaias 52:11).
YACHASQAYKIKUNAMANTA SUMAQLLATA WILLAKUY
13. ¿Ima sasachakuykunapitaq tarikuwaq fiestakunapi mana chaqrukusqaykirayku?
13 Sasapaschá kanqa fiestakunatawan costumbrekunata saqeynikiqa. Ejemplopaq, ¿imatataq rurawaq fiestakunapi mana chaqrukuy munasqaykimanta llamkaqmasikikuna mana entiendeptinku? ¿Chaskikuwaqchu pipas regalota navidadpi qosuptiki? ¿Imatam rurawaq qosayki otaq warmiki mana iñiqmasiki kaptinqa? ¿Imaynatam churi-wawaykikunata yanapawaq chay fiestakunata mana munapayanankupaq?
14, 15. ¿Imatam rurawaq fiestakunarayku pipas felicitaykusuptiki otaq regalo qoyta munasuptiki?
14 Yuyayniyoqmi kana ima rurananchikpaqpas allinta tanteananchikpaqqa. Ejemplopaq, ima fiestamantapas pipas felicitaykusuptikiqa, gracias nispallam kutichiwaq. Reqsinakusqayki kaptinqa willakuytachá munanki imarayku fiestakunapi mana chaqrukusqaykimanta. Imaynaña kaptinpas, ama sientechispallaykiyá rimapayay. Bibliam yachachiwanchik: “Kachiwan tupachisqa hina sumaqllañayá kachun rimasqaykichikpas, yachaychikyá sapakamaman imaynam allin contestaytapas”, nispa (Colosenses 4:6). Chaynaqa ama pitapas piñachispallayá iñisqaykikunamantaqa sumaqllata willakuy. Willariy regalo qonakuypas huñunakuypas mana hucha kasqanta, ichaqa willariytaq chaykuna ruranapaqqa huk punchawkuna akllakusqaykimanta.
15 ¿Imatam rurawaq pipas regalota qoykusuptikiqa? Chaskikunapaqqa imarayku chay regalo qosusqaykipim reparanayki. Ichapas nisunkiman: “Yachaniñam kay fiestapiqa mana chaqrukusqaykita, ichaqa kaytam regalayta munayki”, nispa. Sichu qampaq chay regalo chaskikuy fiestawan mana chaqrukuychu kanman hinaptinqa qanmantañam kanqa. Ichaqa chay regalo qosuqniki iñiynikimanta mana yachaptinqa willariwaqmi imarayku fiestapi mana chaqrukusqaykimanta. Chaywanmi yachanqa regalo qosusqaykimanta huk regalota rantinpi mana kutichinaykita. Hukkunataqmi regalotaqa qosunkiman iñiynikipi urmarachiyta munaspanku otaq regalorayku Diospa kamachikuyninta qepancharunaykita munaspanku. Chayna kaptinqa manayá chaskinaykichu.
IMAYNATAM AYLLUMASIKIKUNATA YANAPAWAQ
16. Aylluykikuna fiestakuptinku, ¿imatam allin yuyaywan rurawaq?
16 ¿Imatam rurawaq ayllumasikikuna mana iñiqmasiki kaptinqa? Chayna kaptinqa sumaqllatam rimarinayki, allin yuyaywantaqmi imatapas ruranayki. Manam piñakunaykichu ima costumbre rurasqankumantaqa nitaq fiestakusqankumantapas. Imaynam piensasqaykipi respetasunaykita munanki chaynam qampas imayna piensasqankunamanta respetanayki (Mateo 7:12). Ichaqa ama imatapas ruraychu fiestakunawan chaqrukuqtaqa. Manapaschá chay punchawpiqa tukuy ruraykunachu chay fiestawanqa tupanman, chaynaqa yuyaywan reparay imam ruranaykita. Concienciaykipi allin tarikunaykipaq hinam imatapas ruranayki (1 Timoteo 1:18, 19).
17. ¿Imatam rurawaq wawa-churikikuna hukkunapa fiesta rurasqankuta mana munapayanankupaq?
17 ¿Imatam rurawaq wawa-churikikuna Diospa cheqnisqan fiestakunata mana munapayanankupaq? Watantinpi ima rurasqaykikunamantam yaqa llapanpiqa penden. Wakin tayta-mamakunam churi-wawankunaman huk punchawkunapi regalokunata qonku. Huk hatun regaloqa tiempochakuspa paykunawan kayninchikmi chaynataq kuyakuyninchiktapas qawachiyninchikmi.
DIOSPA MUNASQANMAN HINA YUPAYCHAY
18. ¿Imaynatam Diosmanta yachanapaq huñunakuykuna yanapasunkiman cheqap yupaychaypi takyanaykipaq?
18 Diosta kusichinaykipaqqa pantasqa yupaychaytam qepanchanayki hinaspam cheqap yupaychayta hatallinayki. ¿Imaynata? Bibliam nin: “Ama qonqaruspayá kuyanakunapaq hinaspa allin ruranapaq yanapanakusunchik. Wakinkunapa costumbrasqanman hinaqa amayá huñunakuyman riyta dejasunchu aswanqa Señorpa chaylla kutimunanta yachaspayá kallpanchanakusunchik”, nispa (Hebreos 10:24, 25). Huñunakuykunaqa kusichiwanchikmi, chaypim munasqanman hina Jehová Diostaqa yupaychanchik (Salmo 22:22; 122:1). Huñunakuykunapim iñiqmasinchikkunawan ‘kallpanchanakunchik’ (Romanos 1:12).
19. ¿Imaraykutaq hukkunaman willanayki Bibliamanta yachasqaykikunata?
19 Chaymantapas Diospa munasqanman hina yupaychanaykipaqqa Jehová Diospa testigonkunawan Bibliamanta yachasqaykitam hukkunaman willanayki. Achka runakunam ‘llakillawanña waqachkanku’ kay pachapi mana allinkunata qawaspanku (Ezequiel 9:4). Reqsichkankipaschá chayna tarikuq runakunata. ¿Manachu paykunaman willawaq hamuq tiempopaq sumaq suyakuynikimanta? Hinalla rimariy Bibliapa sumaq yachachikuyninkunamanta chaynataq iñiqmasikikunawan huñunakuyta ama dejaychu. Chaynata ruraptikiqa pisi-pisillamantam saqenki pantasqa religionkunapa costumbrenkunataqa. Diospa munasqanman hina yupaychaptikiqa kusisqam tarikunki, achka bendicionkunatataqmi chaskinkipas (Malaquias 3:10).
^ par. 9 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 221 hinaspa 222 kaq paginankunapa nisqanta qawariy.
^ par. 9 Saturno sutichasqa diospaq fiestakunapas diciembre killapa 25 kaq punchawninta akllakusqanwanmi tupan. Kay fiestakunaqa qallarirqa diciembre killapa 17 kaq punchawninmanta 24 kaq punchawninkamam Roma llaqtayoq chakrapi llamkaqkunapa diosninkupaq. Chay fiestakunapim karqa hatun convidokuna, mana controlakuspa kusirikuykuna chaynataq regalokuna qonakuypas.
^ par. 10 Kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 222 hinaspa 223 kaq paginankunapim willakuchkan imaynatam cristianokuna qawananku huk rikchaq fiestakunata.


text:
Sitemap
Qala Qala (P'utuqsi)| Qala Qala kantun| Qalamarka (Buliwya)| Qalamarka distritu| Qalamarka kantun| Qalamarka munisipyu| Qalana distritu| Qalapuha distritu| Qalaqhuya distritu| Qalaqutu| Qalaqutu munisipyu| Qalasasaya| Qalasaya (Punu)| Qalasaya kantun (Chuqiyapu)| Qalasaya kantun (P'utuqsi)| Qalasaya urqu| Qalawala yura rikch'aq ayllu| Qalaywala| Qalcha "K" kantun| Qalcha kantun| Qalira kantun| Qalla| Qalla iruru| Qallalli distritu| Qallanmarka distritu| Qallapa| Qallapa munisipyu| Qallapurina| Qallaqchullpa| Qallaw distritu| Qallaw hatun kamachiy wamani| Qallawa| Qallawanka distritu| Qallawap ñiqi rakirinkuna| Qallayuq distritu| Qallchay| Qallpa| Qallu| Qallu watana| Qallu yura rikch'aq ayllu| Qallu-qallu| Qallu-qallu (sut'ichana)| Qalsata| Qalti| Qampaya kantun| Qanaquta| Qañawa| Qanchi pruwinsya| Qanchi runa| Qanchis| Qanchis Suyu| Qanchisnintin Tiksimuyu Achachilla| Qanchisqucha (Pisqupampa)| Qanchisqucha (Yunkay)| Qanchist'upsi k'uslulu| Qanqayllu distritu| Qantu| Qantu yura rikch'aq ayllu| Qapachiqa| Qapachiqa distritu| Qapaq| Qapasu distritu| Qapaya distritu| Qapi distritu| Qaqa| Qaqa distritu| Qaqa Mach'ay| Qaqa mayu| Qaqa paluma| Qaqa siqay| Qaqa unku| Qaqapampa rit'i urqu| Qaqaqay| Qaqaqay distritu| Qaqatachi distritu| Qaqatampu| Qaqatampu distritu| Qaqawilka| Qaqay distritu| Qaqilla| Qaqina kantun| Qaqra distritu| Qara| Qara (sut'ichana)| Qara hampikamayuq| Qarachi| Qaralla rapra| Qarampa llaqta| Qarampuma distritu| Qarañawi| Qarañawi (sut'ichana)| Qarañawi munisipyu| Qarañawi pruwinsya| Qaranchu| Qaranqa munisipyu| Qaranqa pruwinsya| Qaranya distritu| Qarapampa distritu| Qarapara| Qarapu distritu| Qarapuku| Qarapuku Chawaya munisipyu| Qaraq distritu| Qaraqruyuwa| Qaraqutu distritu| Qaras| Qaras distritu| Qaras urqu| Qarasa kantun| Qarasapa| Qarati| Qarawasu| Qarawayllu distritu| Qarawichka| Qarawili| Qarawili distritu| Qarawili pruwinsya| Qaraypampa distritu| Qaraywa| Qaripi kantun| Qarminqa distritu| Qarqarqucha| Qarquy| Qaruma distritu| Qarwa| Qarwa distritu| Qarwa pruwinsya| Qarwachuku| Qarwakallanka distritu| Qarwamayu| Qarwamayu distritu| Qarwanka distritu| Qarwapampa distritu| Qarwaq| Qarwaqayan distritu| Qarwaqucha (Wanuku)| Qarwaqucha urqu (Anqash)| Qarwarasu (Ayakuchu)| Qarwarasu rit'i urqu (Wankawillka)| Qarwayu| Qarwayu distritu| Qarwisa kantun| Qasa| Qasaq simi| Qasaqsuyu| Qashqaraqra| Qata| Qatachi distritu| Qatana| Qataq| Qataq distritu| Qataqura| Qataqura munisipyu| Qatar| Qatasqa muruyuq| Qatawasi distritu| Qatawi (P'utuqsi)| Qatawi kantun| Qatilluq distritu| Qatiq| Qatiq pusana| Qatqa| Qatqa distritu| Qatuylla| Qawachu distritu| Qawana (Unyun)| Qawana distritu (Anqash)| Qawana distritu (Lukana)| Qawana kantun (P'utuqsi)| Qawana kantun (Uru Uru)| Qawana llaqta| Qawaq distritu| Qawayu kantun| Qayallti distritu| Qayara distritu| Qayarani distritu| Qayma distritu| Qayna distritu| Qaysa "D"| Qaysa "D" munisipyu| Qh| Qhachwa| Qhali kay| Qhamiña| Qhampu k'usillu| Qhanqaraqa| Qhanqaraqa qucha| Qhanqawi| Qhapaq| Qhapaq chunkana| Qhapaq Liyun| Qhapaq p'anqa| Qhapaq p'anqa/Sillp'a| Qhapaq Raymi| Qhapaq raymi killa| Qhapaq suyu| Qhapaq Tuta| Qhapaq Urqu| Qhapaq Urqu kitilli| Qhapaq Walla (Buliwya)| Qhapaq Walla (Ikwadur)| Qhapaq Yupanki| Qhapaqa| Qhapaqkunap huk ñiqin qillqasqan| Qhapaqkunap iskay ñiqin qillqasqan| Qhapaqmarka distritu| Qhapaqsaya| Qhaqti| Qhaquy| Qhaqya unquy| Qharastaq| Qhari| Qhari Wayq'u| Qharinchu| Qhariphuyu| Qhariphuyu munisipyu| Qharqayuy| Qhasqu| Qhatamarka wamani| Qhatqi| Qhatu| Qhatuna| Qhatuq| Qhawachiq| Qhawana (nina urqu)| Qhawana distritu| Qhawana pampa| Qhawana q'ispillu| Qhawanakunti distritu| Qhawanilla distritu| Qhawanillas distritu| Qhawaraya| Qhawariy| Qhaya-qhaya| Qhichipra| Qhichwa| Qhichwa pimpinilla| Qhichwa rimaykuna| Qhichwa runa| Qhichwa simi| Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Suntur| Qhichwa simi kapchiy| Qhichwa simikuna Kastilla simipi| Qhichwa simipi pilikulakuna| Qhichwa siq'i llumpa| Qhichwa suyu| Qhichwa Suyu Yachachiymanta Kunaq| Qhichwa Wikipidiya| Qhichwa yawar ch'unqa| Qhichwaman Biblia t'ikrasqakuna| Qhichwapi Katisismu| Qhichway| Qhichway distritu| Qhipa pacha| Qhipaq maqanakuy| Qhisqa| Qhiti| Qhiwar| Qhuchiwat'a| Qhulla puquy killa| Qhullquy| Qhunakunka| Qhunani kantun| Qhunas mayu| Qhunchupata| Qhunqhu Wankani| Qhupiyapu| Qhupiyapu pruwinsya| Qhurita| Qhurqhi| Qhurqhi munisipyu| Qhusi qucha| Qhusin Chutu| Qhuya| Qhuyakunap Waqllisqan Ayllukuna Piruw Mamallaqta Tantanakuy| Qhuyaruna llaqta| Qichisla kantun| Qichuwalla distritu| Qichuy| Qilla| Qillma rit'i urqu| Qillqa| Qillqa distritu| Qillqa rit'i urqu (Punu)| Qillqa rit'i urqu (Qusqu)| Qillqa unancha| Qillqa wayaqacha| Qillqana| Qillqana isku| Qillqana p'anqa| Qillqana phuru| Qillqana pirqa| Qillqanancha kamay| Qillqapunku distritu| Qillqaq| Qillqas distritu| Qillqay| Qillqay mayu| Qillqaya Rit'ipampa| Qillu distritu| Qillwaqutarit'i| Qiluqanuqa| Qimalla kantun| Qimis kantun| Qimis munisipyu| Qimwiri distritu| Qin Er Shi| Qin Shi Huang| Qina| Qinamari| Qincha| Qincha pruwinsya (Beni)| Qinchusuq'una| Qinghai pruwinsya| Qinqu quyllur| Qinthu| Qinti distritu| Qipa pinkuyllu| Qipuncha| Qipuncha yura rikch'aq ayllu| Qiqi distritu| Qiqiña distritu| Qiqiri| Qiqlla| Qiquma kantun| Qirisa| Qirisa kantun| Qirisa llaqta| Qirqu distritu| Qiru| Qiru (sut'ichana)| Qiru distritu| Qiru phukuna waqachina| Qirupallqa distritu| Qirupampa| Qirupampa distritu| Qirupampa pruwinsya| Qiruqucha| Qiruqutillu distritu| Qiruqutu distritu| Qirusillas munisipyu| Qiruwillka distritu| Qisim Phuku kantun| Qispi kay| Qispi Kay suyu| Qispichiq| Qispichiqkuna (kuyuchisqa siq'isqa)| Qispichiqkuna Kangurusuyupi| Qispichiy yaya yachay| Qispilla urmay| Qispillaqta| Qispiqanchi wamani| Qiswa ñukch'u| Qitina| Qiwilla distritu| Qiwin| Qiwiñapampa kantun| Qiwincha kantun| Qiwis distritu| Qiwlla| Qiwllaqucha| Qiwllaqucha rit'i urqu| Qiwllarahu| Qiwñaqucha| Qiwuña| Qiwuña urqu| Qollanan maria| Qoriyunka wamani| Qucha| Qucha 69| Qucha paña| Qucha pili| Quchakuna suyu| Quchamarka distritu| Quchan distritu| Quchapampa distritu (Anqash)| Quchapampa distritu (Chuta)| Quchapampa distritu (Wanuku)| Quchapampa pruwinsya| Quchapampa suyu| Quchapanpa (Buliwya)| Quchapitiq| Quchapitiq distritu| Quchaqasa distritu| Qucharqa distritu| Quchas (P'utuqsi)| Quchas distritu| Quchas distritu (Kunsipsyun)| Quchas distritu (Lima)| Quchas munisipyu| Quchas rasu| Quchawa kantun| Quchurqu distritu| Que es una maquina| Quebec llaqta| Quebec pruwinsya| Queen| Querecotillo distritu| Querétaro suyu| Quetzaltenango suyu| Quevedo| Quevedo kiti| Quhana kantun| Quibdó| Quiché suyu| Quijarro mayu| Quijarro phaqchakuna| Quijos kiti| Quindío suyu| Quintana Roo suyu| Quiquibey mayu| Quiroga kantun| Quiroga kitilli| Quizango| Qulan walla risirwa suyu| Qulawi kantun| Qulcha "K"| Qulcha "K" kantun| Qulcha "K" munisipyu| Qulcha distritu| Qulcha kantun| Qulchani kantun| Qulla| Qullana (Jaruma)| Qullana kantun| Qullana Mariya| Qullana munisipyu| Qullana Tular kantun| Qullana Unqallamaya kantun| Qullapampa kantun| Qullapaqu| Qullarrí| Qullasuyu| Qullasuyu Ayllukunap Markakunap Mamallaqta Kunaqnin| Qullasuyu kantun| Qullasuyu qhichwa simi| Qullaw| Qullaw pruwinsya| Qullchani| Qulli| Qulli Qulli chullpakuna| Qullpa| Qullpa Ananta| Qullpa Jawira (Litoral-Qaranqa)| Qullpa Jawira (Santiago Wari)| Qullpa K'uchu| Qullpa Qucha| Qullpachaq| Qullpapampa| Qullpapuchu Belén kantun| Qullpaqucha llaqta| Qullpas distritu| Qullpasa kachi qucha| Qullpasa munisipyu| Qullpayaku| Qullpayaku kantun| Qullqa| Qullqa distritu (Ayakuchu)| Qullqa distritu (Hunin)| Qullqa hirka| Qullqa mayu| Qullqa qhichwa| Qullqamar| Qullqamar distritu| Qullqamarka distritu| Qullqapampa (sut'ichana)| Qullqapampa distritu (Anqash)| Qullqapampa distritu (Aymara)| Qullqapampa distritu (Tayaqaqa)| Qullqapirwa| Qullqapirwa munisipyu| Qullqaquyllur| Qullqay| Qullqi| Qullqi Krus| Qullqi Krus rit'i urqu (Markapata)| Qullqi q'illay| Qullqi rakiraki| Qullqi tiyana| Qullqi wasi| Qullqichaka| Qullqichaka kantun| Qullqichaka munisipyu| Qullqimarka distritu| Qullqincha| Qullqincha kantun| Qullqincha munisipyu| Qullqip'ukru| Qullqipata distritu| Qullqipunku| Qullqiri| Qullqiri munisipyu| Qullqiya| Qullqiyuq distritu| Qullu Qullu kantun| Qulluma| Qullunquya| Qullwas distritu| Qulu Qulu (mawk'a llaqta)| Qululu| Qululu qucha| Qulumi| Qulumi kantun| Qulumi munisipyu| Qumanchi| Qumanchi munisipyu| Qumas distritu (Hunin)| Qumas distritu (Lima)| Qumichiy| Qumlik| Qumlik simi| Qumpapata| Qumpapata distritu| Qumpaya| Qumpaya kantun| Qumpaya munisipyu| Qumuna kantun| Qun Tiksi Wiraqucha| Qunawiri mayu| Qunayqa distritu| Quncha| Quncha (sut'ichana)| Qunchamarka| Qunchamarka distritu| Qunchan distritu (Chuta)| Qunchu| Qunima distritu| Qunqalla distritu| Qunqas distritu| Qunqay| Qunqur| Qunqusyantaq| Qunta| Qunta kantun| Qunta q'illay| Quntay| Quntumasa| Quntumasa distritu| Quntumasa mayu| Quntumasa pruwinsya| Quñuqranra| Qunuqucha| Qupa| Qupa anqas| Qupa distritu (Anqash)| Qupa kiti| Qupa sut'uma| Qupa yura| Qupani distritu| Qupaqhawana| Qupaqhawana Antakilla kantun| Qupaqhawana kantun| Qupaqhawana munisipyu| Qupaqhawana yaqa wat'a| Qupaqhawanap Pallan| Quqani kantun| Quqata distritu| Quqta phaqcha| Ququni kantun| Qura| Qura Qura| Qura Qura distritu| Qura yaku| Quran| Qurani distritu| Qurani mayu| Qurani qucha| Qurapata kantun| Quri| Quri Ch'uma| Quri ch'uspi| Quri distritu| Quri kutu-kutu| Quri liwtu| Quri wakamayu| Qurikancha| Qurimarka mayu| Qurimina| Quripata| Quripata munisipyu| Quriqaqa distritu| Quriqinqa| Quriri| Quris distritu| Quris distritu (Ayha pruwinsya)| Qurisapa pruwinsya| Qurisaphi| Quriwaya distritu| Quriwayrachina| Quriwayrachina rit'i urqu| Quriyunka| Quriyunka distritu| Quriyunka pruwinsya| Qurnaqa kantun| Qurpa| Qurpachana wasi| Qurpanki distritu| Qurpawasi distritu| Qurqa| Qurqa distritu| Qurqakuna| Quruma| Quruma kantun| Qurupuna| Qurutu qucha| Quruyqu| Quruyqu munisipyu| Qurwara| Qusa| Quspan distritu| Qusqu| Qusqu distritu| Qusqu pruwinsya| Qusqu qhichwa simi| Qusqu suyu| Qusqu suyupi rimaykuna| Qusqu, Qusqu, willkasqam sutiyki| Qusqu-Qullaw| Quta Qutani| Qutapachi| Qutaparaqu distritu| Qutapata mamallaqta parki| Qutaqayta| Qutaqayta kantun| Qutaqayta munisipyu| Qutarusi distritu| Qutu| Qutu kiswar| Qutuni| Qutuqa| Qutuqa munisipyu| Quturapi distritu| Quturipunta| Qutus| Quwalaqi distritu| Quwapaq ñukch'u| Quwasa distritu| Quwata distritu| Quwayllu distritu| Quwi| Quwinqa distritu| Quwiriyalli distritu| Quya| Quya (sut'ichana)| Quya distritu| Quya llaqta| Quyan| Quyllariskisqa distritu| Quyllur| Quyllur llaqtayuq wawamanta| Quyllur Puñuna| Quyllur Rit'i| Quyllur yachay| Quyllurchaw| Quyllurchawwan qallarisqa chhasku wata| Quyllurchawwan qallarisqa wakllanwata| Quyllurqi distritu| Quyllurqucha| Quyllurrit'i urqu| Quymulachi| Quypasi kantun| Quyru| Quyshqu| Quyshqu distritu| Quysupakana| Quywi| R| Rabat| Rábida wat'a| Rabindranath Thakur| Rabona| Rachel de Queiroz| Rachina waqachina| Racibórz| Racing Club| Radio| Radioafición| Radom| Radu Vasile| Radun| Radyu q'illay| Rafael Alberti| Rafael Bustillo pruwinsya| Rafael Correa| Rafael Márquez| Rafael Quirós| Raffaello Sanzio| Rahu Qulluta| Rahukulta qucha| Rahuntay| Rainer Torres| Raka wirp'a punkillukuy| Rakha| Rakha k'akara| Rakhu ch'unchul| Rakhuurqu| Rakhuurqu (Kana kantun, Buliwya)| Rakhuurqu (Qimis kantun, Buliwya)| Raki| Raki huñu| Raki-raki| Rakikuq rimay| Rakiy| Raleigh (North Carolina)| Ram Baran Yadav| Ramada urqu (Buliwya)| Ramata kantun (P'utuqsi)| Ramiro Prialé| Ramis mayu| Ramiz Alia| Ramón Betances| Ramón Campaña kitilli| Ramón Castilla| Ramón Castilla distritu| Ramran| Ramus ukucha| Rancagua| Ranpana| Ranrahirka distritu| Ranrakancha distritu| Ranrapallqa| Ransis Pulinisya| Ransis simi| Ransis Wayana| Ransisku| Ransisku (Tayta Papa)| Ransiya| Ranulfo Amador Fuentes Rojas| Rapa| Rapa Nui mama llaqta parki| Rapachu| Rapachu yura rikch'aq ayllu| Rapanuy| Rapanuy simi| Rapayan distritu| Raphael| Raphi| Raphi k'allampa| Raphi q'umir| Raphisapa krus k'aspi| Raphiwaqracha suntu| Rapra| Raqacha| Raqacha yura rikch'aq ayllu| Raqash distritu| Raqay| Raqaya| Raqch'i| Raqta| Raramuri| Raramuri simi| Rarqa| Rasa| Rasaq| Rasu| Ratata| Ratata allpa| Ratatouille (kuyuchisqa siq'isqa)| Raúl Alfonsín| Raúl Fernández| Raúl González| Raúl Gorriti| Raúl Porras Barrenechea| Raúl Ruidiaz| Ravelo (Buliwya)| Ravelo kantun| Ravelo munisipyu| Ravenna| Rawakayku distritu| Rawanu| Rawapampa distritu| Rawaq| Rawli| Rawra walla| Rawrana| Rawrashkakaspi kitilli| Rawray| Rawray kuyuchina| Rawson| Raya| Raya q'asa| Raya walla| Rayan| Rayku| Raymi| Raymond Ceulemans| Raymond Kopa| Raymondi distritu| Rázuri distritu| RBD| Reading| Real Madrid| Recife| Reconquista| Reconquista (Arhintina)| Recta distritu| Reggio nell'Emilia| Regina (Saskatchewan)| Regla Torres| Régulo de Mora kitilli| Reims| Reinaldo| Rembrandt| Remigio Morales Bermúdez| René Barrientos Ortuño| René Descartes| Rennes| Renyu| Renzo Revoredo| Resident Evil| Resistencia (Chaku)| Retalhuleu suyu| Retiro distritu| Rexhep Meidani| Reyes munisipyu| Reykjavík| Reynaldo Arenas| Reynaldo Martínez Parra| Rhein| Rheinland-Pfalz| Rhode Island suyu| Rhône-Alpes| Riberalta| Riberalta munisipyu| Ricardo Blume| Ricardo Bochini| Ricardo Elías| Ricardo Palma distritu| Ricardo Palma Soriano| Ricardo Pavoni| Ricardo Ulcuango| Ricaurte kitilli (Asway)| Richard Griffiths| Richard Schiff| Richard Wagner| Richard Willstätter| Richmond (Virginia)| Riduksi ruranakuy| Riduksyun| Ridusiy| Riga| Rigoberta Menchú| Rikch'a| Rikch'a ch'ipachiy| Rikch'a hap'ina| Rikch'a kapchiy| Rikch'a waqaychana sinta| Rikch'ana| Rikch'aq| Rikch'aq ayllu| Rikch'aq ñiqi| Rikch'aq putu| Rikch'aq sinri| Rikch'aq suyu| Rikch'aq t'aqa| Rikch'aq wañuy| Rikch'aqyay| Rikch'arimuy| Rikch'ayrimana| Rikina| Rikina distritu| Rikina pruwinsya| Rikra| Rikran distritu| Rikuchikuy| Rikuway| Rikuway distritu| Rikuway pruwinsya| Rikuy| Rima| Rima laya| Rima Rima| Rima Rima urqu (Anqash)| Rima Rima urqu (Kashamarka)| Rima-rima| Rimakuykunamanta qillqasqa| Rimana huñunakuy| Rimana saphi| Rimana yachay| Rimana yapaq| Rimanakuy| Rimaq| Rimaq distritu| Rimaq mayu| Rimay| Rimay t'ikray| Rimay taki| Rimay taqi| Rimaykuna| Rimaykunap ayllun| Rimayniyuq| Rimini| Rimulacha| Rinaku| Rinconada Llicuar distritu| Rinconada urqu| Rinda| Rinkunara| Rinri| Rinri nanay| Rinri q'utu qumutu| Rinri uyarina| Rinri wira| Rinrihirka| Rinrisapa khankiq| Rintima punku| Rio de Janeiro| Rio de Janeiro suyu| Río Grande distritu| Río Negro suyu| Río Negro wamani| Río San Juan suyu| Río Verde| Riochico kitilli| Riohacha| Rioja (Piruw)| Rioja distritu| Rioja pruwinsya| Ripa Pata| Ripan| Ripan distritu| Ripuwlika| Riqi distritu| Rirpu| Rirqay kiti| Risaralda suyu| Rispampa| Rispampa kiti| Rit'i| Rit'i chaki lluchk'aykachay| Rit'i pacha| Rit'i suchuykachay| Rit'i Urmasqa| Rit'i urqu| Rit'i Yuraqchamanta| Rit'i Yuraqchawan Qanchisnintin Ch'itiwan (kuyuchisqa siq'isqa)| Rit'ipata| Rita da Cascia| Rita Hayworth| Rivaldo| Rivas suyu| River Plate| Rivera kitilli| Rivera suyu| Riwi| Riyal Machaqamarka kantun| Riyunyun| RMS Titanic| Roald Amundsen| Rob Rensenbrink| Robbie Williams| Robert Boyle| Robert FitzRoy| Robert Koch| Robert Mugabe| Robert Pirès| Robert Schuman| Robert Schumann| Robert Zemeckis| Roberto Baggio| Roberto Carlos| Roberto Challe| Roberto Córdova| Roberto Drago| Roberto Gómez Bolaños| Roberto Laserna| Roberto Martínez Vera-Tudela| Roberto Perfumo| Roberto Porta| Roberto Rivelino| Roberto Rossellini| Robin Gibb| Robinho| Roble| Rocafuerte| Rocafuerte kiti| Rocha suyu| Rocío Dúrcal| Rock| Rod Stewart| Rodolfo Cerrón Palomino| Rodospi Kolossos| Rodrigo Valdez| Rodríguez Ballón antanka pampa| Rodríguez de Mendoza pruwinsya| Rodyu| Roentgenyu| Rogagua qucha| Rogaguado qucha| Roger Ebert| Roger Federer| Roger Milla| Roh Moo-hyun| Roh Tae-woo| Roma| Romain Baron| Romano Prodi| Romanu qhapaq llaqta| Romanu rimaykuna| Romanukunapaq qillqa


text:
Habib Bourguiba
Habib Bourguiba (arabya simipi: حبيب بورقيبة Ḥabīb Būrqībah) sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin chakra yapuy killapi 1903 watapi paqarisqa Monastir llaqtapi - 6 ñiqin ayriway killapi 2000 watapi wañusqa Monastir llaqtapi) huk Tunisya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan.
Tayta: ; Mama: .
Warmi: Mathilde Lorrain / Wassila Ben Ammar
Churinkuna (2): Habib Bourguiba, Jr. wan Hajer Bourguiba.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Habib Bourguiba.


text:
Siñurpa Sinan
Siñurpa Sinan, Kumunyun icha Iwkharistiya (grigu simipi: (Θeίa) Euxapισtίa, latin simipi: Communio) nisqapiqa kristiyanukuna Jesuspa muchusqanmantam wañusqanmantam yuyaykun.
Jesusqa Qhipaq Sinapi "Wañusaq. Kay t'antaqa kurkuymi. Mikhuychik yuyawanaykichikpaq. Kay winuqa yawarniy. Kayqa musuq rimanakuymi. Upyaychik huchaykichikkunata qispisunaykichikpaq." nispa disipulunkunawan t'antata winutapas yachakuqninkunawanmi rakinakurqan (Mathiyu 26:26-29 , Markus 14:22-25 , Lukas 22:19-20 , 1ñ Kurinthuyuqkunapaq 11:23-26 ).
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Siñurpa Sinan.


text:
Qullqaquyllur
Qullqaquyllur icha Mayu nisqaqa (latin simipi: Via Lactea) ñuñu waraninchikmi. Watiqaykunamanta, Qullqaquyllurmi huk wisnuyuqqa 1012 intip wisnunkunahina, huk muyuqi k'aspim icha. Huk chayna-chayna 100.000 achkiy wata chawpi raqtawan, quyllur yachaqkuna Qullqaquyllurmi 200.000 hunu quylluryuq 400.000 hunu quylluryuqpas llup'inku. Intim Qullqaquyllurpa chawpinmantaqa 27.700-chá achkiy wata (8,5 kpc).
Yuyarina
Qullqaquyllurpa Pitinkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñuñu waraninchikpa kimsa sapaq pitin kan: halo, disco y bulbo.
Halu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Disku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Qutu[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willakuykunap paqarisqan[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Chunka punchaw diciembre killapim 1948 watapi Hukllawasqa Nacionkuna huñunakuspanku allinmi nirqaku hinaspam reqsichirqaku runakunapa lliw derechonkunata, chaymi kay librochapi tukuy nisqanku kachkan.
Chay hatun huñunakuypim rimanakurgaku lliw Runakunapa Derechonkuna sapakama nacionkunapi reqsichisqa, yachachisqa hinaspa leesqa kananpaq, reqsichisqamá kanan tukuy rikchaq yachay wasikunapipas, chaynataqa rurana chay nacionkunapa mana imayna kasqantapas qawaspam.
HUKLLAWASQA NACIONKUNAPA REQSICHISQAN
LLAPA RUNAKUNAPA DERECHONKUNA
Qallariynin
QAWARISUNYA: Libre kawsakuywan kay pachapi tukuy imapi hawka kawsakuyqa sumaq sapichasqam kachkan kaykunapi: Lliw runakunaqa mamanchikpa wachakuwasqanchikmantapunim mana pipapas usuchisqan allin qawasqa hinaspa igual derechoyoq kananchik.
QAWARISUNYA: Runakunam tukuy mana allin ruwaykunaman chayarunku, runapa derechonkunata mana sumaqta reqsispanku otaq yachachkaspankupas chaykunata mana kaqpaqpas hapispanku, lliw runakunam munanchik hamuq punchawkunapi allin kawsakuyta; tukuy manchakuykuna hinaspa muchuyllapi wakcha kaykuna chinkaruptinqa lliw runakunam mana manchakuspaña rimarisun imam umanchikpi kaqta, mana manchakuspataqmi chaskisun imam yachay munasqanchiktapas.
QAWARISUNYA: Kananmi Runakunapa Derechon waqaychaq munayniyoq kamachikuykuna, chay kamachikuykunam mana pimanpas sayapakuspa yanapanan derechon valechiy munaq sarutyasqa hinaspa usuchisqa runakunata.
QAWARISUNYA: Kay pachapi nacionkuna amistadta armanankupaqmi sonqonchikpi munaypaq-munananchik hinaspam chay munayta cheqechinanchik.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam kay qellqapi cheqapyachirqaku Iliw runakunapa derechonpi creesqankuta hinaspam rimanakurqaku runakunaqa qari kaspapas otaq warmi kaspapas igual derechoyoqkama kasqan reqsichiyta. Tukuy chaykunata sumaqta yachaykuspaqa libre kawsakuyninchikpa kallpanchasqanmi aswan sumaqtaraq llamkasunchik llaqtanchik hatunyananpaq.
QAWARISUNYA: Huñunasqaman perteneceq nacionkunam rimanakurunku lliw runakunapa derechonchikqa hinaspa libre kayninchikqa llapallanpa allin chaskisqan kananpaq.
QAWARISU NYA: Runakunapa derechonchikwan libre kayninchik allin reqsisqa kaspaqa cheqapmi kanqa.
HATUN HUÑUNAKUYPI RUNAKUNAPA DERECHON REQSICHISQA KASQANMANTA
Hatun rimanakuyman lliw nacionkunamanta hamuqkunam kay qellqapi reqsichinku lliw mundontin runakunapa derechonkunata, chaynapi runakuna maypiña yachaspapas kay qeliqata qawaspanku respetayta hinaspa libre kawsakuyta yachanankupaq; atisqankuman hinam wakinkunamanpas reqsichinqaku tukuy kaykuna cheqappuni kananpaq; kaykunataqa ruwanqaku hukllawasqaman perteneceq nacionkunapi kawsaqkunam otaq kay nacionkunapa amparonpi kaqkunam.
PUNTA KAQ (1)
Lliw runakunam nacesqanchikmantapacha libre kanchik, lliw derechonchikpipas iguallataqmi kanchik. Yuyayniyoq kasqanchikraykum hawkalla aylluntin hina kawsayta debenchik llapa runakunawan.
ISKAY KAQ (2)
Kay qellqapi tarikuq derechonchikmanta yachachikuykunaqa lliwchanchikpaqmi, manam imananchu huk runapa imayrikuq kayninpas nitaq qari warmi kayninpas nitaq imayna rimasqanpas nitaq ima diospi creesqanpas, manam imananchu imayna formapi gobierno kananpaq piensasqankunapas nitaq maylawmanta kasqanpas nitaq wakcha-apu kasqanpas nitaq imaynaña kasqanpas.
Lliw nacionkunam libre kaspapas otaq mana libre kaspapas imaymana rikchaq gobiernoyoq kanchik, wakinñataqmi huk nacionkunaman hapipasqa kanku, ichaqa imaynaña kaspapas manam hukmanpaq qawasqachu kananchik.
KIMSA KAQ (3)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik kawsananchikpaq libre kananchikpaq hinaspa waqaychasqa kananchikpaq.
TAWA KAQ (4)
Manam pipas usurpasqa sirvienteqa kachwanchu, tukuy formapi prohibisqam runakunata dueñochakuruspa sirvichikuyqa hinaspa runa rantinakuyqa.
PICHQA KAQ (5)
Manam pipas imaymana ñakariykunaman churasqaqa kachwanchu, manataqmi runa kayninchikta penqayman churaykuspa castigasqaqa kachwanchu.
SOQTA KAQ (6)
Lliw runakunam maypiña tarikuspapas derechoyoq kanchik ima juiciopipas valechikunanchikpaq.
QANCHIS KAQ (7)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik igualkama leypapas chaskisqan kananchikpaq, leyqa mana pimanpas sayapakuspanmi amparawananchik. Kantaqmi derechonchik kay yachachikuykunata mana kasukuspa contranchikpi sayariy munaqkunamanta. Derechoyoqtaqmi kanchik kay yachachikuykuna qonqayta pantaypi kaptin leypa waqaychasqan kananchikpaqpas.
PUSAQ KAQ (8)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik justiciapi uyarisqa kaspanchik amparachikunanchikpaq, leyman hina derechonchikpa contranpi ruwaqkunamantam waqaychasqa kananchik.
ISQON KAQ (9)
Faltanta mana sumaqta yachachkaspaqa manam pipas detenesqaqa, presochasqaqa nitaq hukláw nacionman qarqosqaqa kanmanchu.
CHUNKA KAQ (10)
Lliw runakunam igual kasqanchikrayku mana sayapakuq justiciawan uyarichikunanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqmi kanchik juiciopi ima deberninchikpas otaq derechonchikpas yachananchikpaq. Imamanta tumpasqa karuspapas yachananchikpaqmi sumaqta qawachiwananchik.
CHUNKA HUKNIYOQ (11)
- LIiw runakunam ima huchamanta tumpasqa kaspanchikpas inocente kasqanchik valechikunanchikpaq derechoyoq kanchik, leyman hina juiciopi huchayoq kasqanchikta tarinankukama. Chay juiciopipas kanmi derechonchik garantiata chaskispanchik cheqaptapuni difiendesqa kananchikpaq.
- Huk runapa imapas ruwarusqanmantaqa manam sentenciaruspanku castiganmankuchu sichum chay ruwasqan punchawkunapi manaraq ley lloqsispa delito kasqanta qawachichkaptinqa. Castigasqaqa kanqa chay hucha ruwasqan punchawkunapi leyman hina castigokunallawanmi.
CHUNKA ISKAYNIYOQ (12)
Manam pipas yanqapas yanqaqa chaqwanmanchu vidanchiktaqa nitaq ayllunchikkunapatapas, manam yanqapuniqa yaykukuykunmanchu wasinchikmanpas, manataqmi cartanchiktapas yanqaqa pipas Ieekurunmanchu. Lliwmi derechoyoq kanchik kaykunamanta leywan amparachikunanchikpaq.
CHUNKA KIMSAYOQ (13)
- Lliw runakunam maypipas purinanchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik nacionninchikpiqa maypi wasichakunapaqpas.
- Lliw runakunapam derecho kapuwanchik kikin nacionninchikmanta otaq maylaw nacionmantapas lloqsinanchikpaq hinaspa kikin nacionninchikman kutimunanchikpaq.
CHUNKA TAWAYOQ (14)
- Sichum huk runa persiguisqa kanman nacionninpa gobiernon hina mana piensasqanrayku, hinaspaqa payqa derechoyoqmi huklaw nacionman ayqekuspa amparasqa kananpaq.
- Nacionninpi cheqap hucha rurarusqanmanta justiciapa qatikachasqan runaqa manam runakunapa derechonman hapipakunmanchu huklaw nacionman ayqekuspa chaypiña libre kawsakunanpaq.
CHUNKA PICHQAYOQ (15)
- Sapakama runakunam derechoyoq kanchik huk nacionman pertenecenanchikpaq.
- Kay derechonchiktaqa manam pipas yanqamantaqa qechuwachwanchu. Kantaqmi derechonchik nacionmanta cambiakuyta munaptinchik mana pipas harkakuwananchikpaq.
CHUNKA SOQTAYOQ (16)
- Qaripas warmipas casarakuy tiempoman chayaruptinchikqa kanñam derechonchik casarakuspanchik familiayoq kananchikpaq, manam imananchu ima castamantam otaq maylawmantam kayninchikpas, qaripas warmipas igual derechoyoqmi kanchik casado kayninchikpi allin kawsakunanchikpaq chaynataq rakinakunanchikpaqpas.
- Qaripas warmipas mana munaspaqa manam casarakuchwanchu.
- Tayta-mamam llapa familiantin estadopa waqaychasqan kananchikpaq derechoyoq kanchik, ñoqanchikqariki nacionta wiñachiq huk hatun ayllum kanchik.
CHUNKA QANCHISNIYOQ (17)
- Lliwmi derechoyoq kanchik sapallanchikpas otaq iskay kimsa runakunawan kuskapas kapuqniyoq kananchikpaq.
- Manam kapuqninchiktaqa yanqaqa pipas qechuwachwanchu.
CHUNKA PUSAQNIYOQ (18)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik imayna formapipas piensananchikpaq, conciencianchikman hina kawsakunanchikpaq hinaspa ima diospi creenanchikpaqpas. Kay derechonchikman hinaqa librem kanchik ima religiontapas chaskinanchikpaq hinaspa imayna formapipas creesqanchikta ruwananchikpaq. Sapallanchikpipas otaq huk huñunakuypipas ruwachwanmi chay creesqanchiktaqa hinaspapas yachachichwanmi wasinchikpi otaq maypipas.
CHUNKA ISQONNIYOQ (19)
Lliw runakunam imayna piensasqanchiktapas rimarinanchikpaq derechoyoq kanchik, erechoyoqtaqmi kanchik mana pipa harkakusqan chaykunata willakunanchikpaqpas, chaskichwantaqmi hukkunapa piensasqantapas.
ISKAY CHUNKA (20)
- Kanmi derechonchik huñunakunapaq chaynataq ima huñunakuyta hawkalla hatarichinapaqpas.
- Manam pipas obligasqaqa kachwanchu ima huñunakuymanpas mana munastin pertenecenanchikpaqqa.
ISKAY CHUNKA HUKNIYOQ (21)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik nacionninchikpa gobiernonpi servikunanchikpaq, chaytaqa rurachwanmi kikinchikpunipas otaq munasqanchikta akllaspapas.
- Lliw runakunam igual derechoyoq kanchik gobiernonchikpa atiendenan wasikunaman yaykuspa chaypi atiendechikunanchikpaq.
- Gobiernopa atiyninqa kachkan lliw llaqtakuna munaspanchik chay autoridadta qoptillanchikmi, chay munasqanchiktam reqsichinchik librepuni votaspanchik; chay vototam ruwayta debenchik mana pipa yachasqanta chaynapi munasqanchikpaq votananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISKAYNIYOQ (22)
Llapallan runakunam derechoyoq kanchik educacionpi, kupuqninchikpi hinaspa imayna kawsayninchikpipas amparasqa kananchikpaq chaynapi tukuy allin kayman chayananchikpaq. Chay seguridadtam chaskinchik kaykunawan: Gobiernom organizasqa kaspan ñoqanchikpaq atisqanta ruranan imakunam nacionninchikpi kaqkunawan, allinninchikpaqmi ruranan kallpanman hina otaq huklaw nacionkunapa yanapasqanpas.
ISKAY CHUNKA KIMSAYOQ (23)
- LIiw runakunam munasqanchikpi iiamkananchikpaq derechoyoq kanchik, derechoyoqtaqmi kanchik mana ilamkayniyoqkunapas llarnkayta maskaspa tarinanchikpaq, manam pipas munarispanqa qarqowachwanchu llamkayninchikmantaqa.
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik mana ima sayapakuykunawan trabajonchikman hina pago chaskinanchikpaq.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik sasapas facilpas iiarnkasqanchikman hina pagonchik chaskinanchikpaq, chaynapi allin kawsakuyman hina familiantin allin kawsananchikpaq; mana chayqa chaskinam yanapakuyta chaypaq hina hatarichisqa yanapakuqkunamanta.
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik lamkaq-masinchikkunaWan grupota formaspa otaq chayna grupokunaman pertenecespa derechonchik vechikunanchikpaq.
ISKAY CHUNKA TAWAYOQ (24)
Lliw runakunam derechoyoq kanchik samananchikpaq hinaspa samarispa asirikunanchikpaq, derechoyoqtaqmi kanchik atisqanchikman hinalla sapa punchaw llamkananchikpaqpas hinaspa vacacionalninchik chaskinanchikpaqpas.
ISKAY CHUNKA PICHQAYOQ (25)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik allin kawsayta tarispa familiantin allin mikusqa, allin pachasqa hinaspa sano kawsakunapaq. Derechoyoqtaqmi kanchik amparasqa kananchikpaq, invalido kaspapas, viudo otaq viuda kaspapas, machu otaq paya kaspapas; derechoyoqtaqmi kanchik trabajota mana tarispapas otaq qonqayta ima mantenikunanchikpaq kaqta pierderuspapas amparasqa kananchikpaq.
- Wiksayoq warmikunapas chaynataq warmachakunapas derechoyoqmi kanku allin mantienesqa kanankupaq. Casadómanta otaq mana casadomanta kaspapas lliw warmachakunaqa igual derechoyoqmi kanku amparasqa kanankupaq.
ISKAY CHUNKA SOQTAYOQ (26)
- Lliw runakunam derechoyoq kanchik educasqa kananchikpaq. Mana qollqellapaqmi primariaqa chaymi obligatorio primariayoqllapas lliw kanankupaq. Allin notanchikman hinaqa lliwmi mastaraq educakuchwanchik chaynapi imam munasqanchikman chayananchikpaq.
- Educacionpa rurunqa kanan runakunapa allin kawsakuyninmi hinaspa lliw derechonkuna sumaq reqsiymi chaynapi libre kaynin allin respetasqa kananpaq. Hawkalla kaspanchikmi comprendenakunanchik huklaw nacionkunawan, wakin castakunawan hinaspa ima diospi creeqkunawanpas. Huñunasqa nacionkunatapas yanapananchikmi tukuy kay pachapi hawka kawsakuy kananpaq.
- Tayta-mamakunaqa derechoyoqmi kanchik imayna educacionta familianchik chaskinanpaqpas.
ISKAY CHUNKA QANCHISNIYOQ (27)
- LIiw runakunam derechoyoq kanchik maymi yachasqanchikpi ima ruray kaptinpas yanapakunanchikpaq. Yanapakuchwanmi tukuy imapi llaqtanchik sumaqílataña wiñananpaq hinaspapas derechoyoqmi kanchik chay llaqtapa imapas qowasqanchikta chaskikunapaq.
- Sichum umallanchikmanta imapas valorniyoq kaqta horqoruchwan otaq pipapas manaraq rurasqanta imatapas chayraq ruwaruchwan, hinaspaqa derechoyoqmi kanchik chay paqarichisqanchikkunapa valorniyoq kasqanta amparachinanchikpaq.
ISKAY CHUNKA PUSAQNIYOQ (28)
Derechoyoqmi kanchik nacionninchikpi hinaspa lIiw nacionkunapipas runakunapa derechon valechiq organizacion kananpaq, chaynapi kay tukuy qawasqanchik derechonchik hinaspa libre kasqanchik haypananchikpaq.
ISKAY CHUNKA ISQONNIYOQ (29)
- Lliw runakunam llaqtanchikpi qespinchik, chayraykum llaqtanchikpaq deberniyoq kanchik.
- Derechonchik otaq libre kayninchik valechikunanchikmantaqa leyllam harkakuwachwan, chaynaqa kanman wakinpa derechonkuna otaq libre kayninku mana usurpasqa kananpaqmi, chaynapi chaqwakuna mana kananpaq. Chaynapitaq lliw runakunaqa sapakama kikin nacionninchikpi hawkalla kawsakunanchikpaq.
- Kay lliw derechonchikqa otaq libre kayninchikqa manam valechisqaqa kanmanchu, sichum imayna formapipas hukllawasqa nacionkunapa munasqanpa contranpi kaspaqa.
KIMSA CHUNKA (30)
Kay qelíqapa nisqankunaman hapipakuspaqa manam pipas otaq gobiernopas imatapas ruwanmanchu, derechonchikta hinaspa libre kayninchikta usurpanankupaqa.


text:
Coclé pruwinsya
Coclé pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Coclé), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Penomomém. 4 927 km2.
Yuyarina
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 12 ñiqin tarpuy killapi 1855 watapi
Waki[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
228 676 runakuna
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
3 distritukuna wan kurregimyentukuna.
Distritukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyumantakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Coclé pruwinsya.


text:
1 KAQ YACHACHIKUY
¿Imataq Diosmanta cheqap kaq?
¿Cheqaptachu Diosqa qanmanta nanachikunman?
¿Imaynataq Diosqa? ¿Imataq sutin?
¿Atichwanchu payman asuykuyta?
1, 2. Wakin kutikunapiqa, ¿imanasqataq tapukuykuna rurayqa allin kanman?
¿MUSYANKICHU warmachakunapa achkallaña tapukusqankuta? Rimayta qallarisqankumantapacham tapukuqkunallaña kanku. Yachayta munaspankum kuyayllapaq qawawaspanchik tapuwanchik: “¿Imanasqataq urpichakuna takinku?”, Cielota qawaspankupas ninkum: “¿Imataq wakpi kachkan?”, chaynataq lucerokunata qawaspankupas ninku: “¿Imakunataq wakkunaqa?” nispa. Tapukusqankuta kutichinapaq maynataña kallpanchakuptinchikpas, wakinpiqa ima niytapas manam atinchikchu. Cheqapmá, allinta kutichiptinchikpas kaqllamantam tapuykuwanchik: “¿Imanasqa?” nispa.
2 Manamá warmachakunallachu tapukuykunataqa ruranku. Wiñasqanchikman hinam, imapaqpas hinalla tapukunchik: maylawmanpas rispa imayna chayanapaq, sasachakuypi mana tarikunapaq otaq imata yachayta munaspallapas. Ichaqa achka runakunam yachanapuni kaq tapukuykunataqa manaña rurankuchu. Wakinpiqa manañam maskankuchu kutichiyninkunataqa.
3. ¿Imanasqataq achka runakunaqa aswan allin kaq tapukuykunamanta manaña imatapas yachaytaqa munankuñachu?
3 Kay libropa qaranpi kaq tapukuypi, chaynataq 3 kaq paginapi hinaspa 6 kaq paginapi tapukuykunapiwan kay yachachikuypa qallariyninpi tarikuq tapukuykunapipas yuyaymanariy. Chay tapukuykunaqa aswan allin kaq tapukuykunamantaqa wakillanmi. Ichaqariki, achka runakunam manaña chaykunamanta yachaytaqa munankuñachu. ¿Imanasqa? ¿Tariruchwanchu Bibliapi? Wakin runakunaqa Bibliapa willasqantaqa sasa entiendenapaq hinatam hapinku. Wakinñataqmi mana tapukunkuchu penqaypi qeparunankumanta. Wakinkunañataqmi piensanku chaykunamanta yachayqa iglesiakunapi yachachiqkunallapaq kasqanta. ¿Ima niwaqtaq qamqa?
4, 5. ¿Mayqankunataq tapukunanchikpaq aswan allin kaq tapukuykuna kanman, hinaspa imanasqataq kutichiyninkunataqa maskananchik?
4 Qamqa kawsaymanta yachanapuni kaq tapukuykunamanta yachaytachá munachkankipas. Tapukurqankipaschá: “¿Imapaqtaq allpapiqa kachkanchik? ¿Wañukunallanchikpaqchu kawsachkanchik? ¿Imaynataq Diosqa?” nispa. Allinmá kanman kay yachachikuykunapi yuyaymanariptikiqa, allintaqmi mana amispa chaykunamanta entiendenapaq kaqta chaynataq cheqap kaqta yachanaykipaq kallpanchakuynikiqa. Allin reqsisqa yachachikuq Jesucristom nirqa: “Mañakuptikichikqa Diosmi qosunkichik. Maskaychik, tarinkichikmi, qayaychik, kichasunkichikmi”, nispa (Mateo 7:7).
5 Aswan allin kaq tapukuykunamanta kutichiyninta ‘hinalla maskaptikiqa’, musyankipunim kallpanchakusqayki allinpaq kasqanta (Proverbios 2:1-5). Wakin runakuna kaykunamanta imataña nisuptikipas, chay tapukuykunapa kutichiyninqa kachkanmi tarinaykipaq hinalla, mana sasa entiendenallapaqmi Bibliapi tarikun. Aswanraqmi kusikuytawan suyakuyta qowanchik hinaspapas kunanpas kusisqa kawsanapaqmi yanapawanchik. Qallaykusunchikyá achka runakunata hukmanyachiq tapukuymanta.
¿MANA LLAKIPAYAKUQCHU OTAQ RUMI SONQOCHU DIOS?
6. ¿Imanasqataq achka runakuna piensanku ñakarisqanchikmanta Dios mana nanachikusqanta?
6 Achka runakunamá chaynata ninku. Ñoqanchikta Dios reparawaptinchikqa manachá kaynaqa kachwanchu. Kawsachkanchikmi guerrakunapa, cheqninakuypa chaynataq ñakariypa atipasqan pachapi. Llapallanchikmi onqonchik, ñakarinchik chaynallataqmi kuyasqanchik runamasinchikkunapas wañunku. Chaymi wakinkuna ninku: “Ñoqanchikmanta Dios nanachikuptinqa, ¿manachu kay sasachakuykunamanta libraykuwachwan?” nispa.
7. a) ¿Imanasqataq nichwan punta apaq religiosokunam runakunata umachanku mana kuyakuqta hina Diosta hapinankupaq? b) ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin ñakarisqachikmanta?
7 Astawanqa llakikunapaqraqmi, iglesiakunapi yachachiqkunaqa runakunata creechinku Dios rumi sonqo kasqanta. Ima desgraciakuna pasaruptinqa, Diospa munasqanmi chayqa, ninku. Chaynata nispankuqa Diostam tumpachkanku desgraciakuna kasqanmanta. Ichaqa, ¿cheqapchu chay kanman? ¿Imatapunim Bibliaqa yachachin? Santiago 1:13 nisqanpim nin: “Pipas tentasqa kaspaqa ama piensachunchu: ‘Diosmi tentawachkan’ nispaqa, Diosqa manam tentachikunmanchu, manataqmi pitapas tentanmanchu” nispa. Chaynaqa kay pachapi mana allin ruraykunaqa manapunim Diospa rurasqanchu (Job 34:10-12). Arí Diosqariki saqenmi mana allinkuna kananta, ichaqa manamá kaqllachu kanman imapas pasananta saqeyqa, chayna kananpaq ruraywanqa.
8, 9. a) ¿Imawan tupanaykachispataq yachachiwaq sasachakuykuna kananpaq saqeruyqa ruraywan mana kaqlla kasqanta? b) ¿Imanasqataq runakuna mana allin kanankupaq Diospa saqesqanmanta, mana allinkunata rimayqa mana allinchu kanman?
8 Piensariy allin yuyayniyoq hinaspa kuyakuq taytapa wasinpi uywasqan yuyayniyoq churinpi, mana kasukuqña rikuriruspa wasimanta pasakunanpaq tantearuptinqa, taytanqa manamá harkanqachu. Churin mana allinkunata ruraspa sasachakuypi tarikuptinñataq, ¿niwaqchu churinpa sasachakuykunapi kasqanmantaqa taytan huchayoq kasqanta? Manamá (Lucas 15:11-13). Chaynallataqmi, Diospas manam harkakurqachu runakuna mana allinkunata rurastin kawsayta munaptinku, ichaqa Diosqa manam huchayoqchu kikin runakuna mana allinkunata ruraspa ñakariykunapi kasqankumantaqa. Hinaptinqa manamá allinchu kanman llapallan runakunapa tukuy imawan ñakarisqankumanta Diosman tumpayqa.
9 Diosqa yachanmi imanasqataq runakuna mana allinkunata ruranankupaq saqesqanmanta. Payqa ancha yachayniyoq hinaspa tukuy atiyniyoq Unanchawaqninchik kaspanmi, mana obligasqachu kachkan imanasqa ñakariykuna kasqanmanta willawananchikpaq. Ichaqa, kuyawaspanchikmi willawanchik. 11 kaq yachachikuypim astawan yachasunchik imanasqam runakuna hinalla mana allinllata ruranankupaq saqesqanmanta. Ichaqa, qamqa confiakuwaqmi sasachakuyninchikkunamanta Diosqa mana huchayoq kasqanmanta. Aswanqa, Paymá prometewachkanchik sasachakuykuna allichakunanpaq (Isaias 33:2).
10. ¿Imanasqataq Diospi confiakuchwan lliw ñakariykunata chinkachinanmanta?
10 Chaymantapas, Diosqa chuyam (Isaias 6:3). Chaymi Payqa chuyay-chuyay kaspan, mana allintaqa manam ruranmanchu. Chaynaqa tukuy sonqonchikwanmi Diospi confiakuchwan, runakunamantam ichaqa mana chaynataqa nichwanchu, wakinpi mana allin ruraqña rikurirusqankurayku. Runakunaqa maynaña allin kamachikuq kaspapas runakunapa mana allinkuna rurasqankutaqa manam allichaytaqa atinkuchu. Diosmi ichaqa tukuy atiyniyoq. Mana allinkuna kasqanrayku lliw ñakariykunataqa payqa chinkarachinmanmi, hinaspa chaynatamá ruranqa. Munaychakusqanwanmi mana allinkunataqa wiñaypaq chinkarachinqa (Salmo 37:9-11).
¿IMAYNATAQ DIOSQA SIENTEKUN MANA ALLINKUNAWAN ÑAKARIPTINCHIK?
11. a) ¿Imaynatam Diosqa qawan mana allin ruraytaqa? b) ¿Imaynataq Diosqa sientekun ñakarisqanchikta qawaspan?
11 Hinaptinqa, ¿imaynataq Diosqa sientekun kay pachapi hinaspa kawsayninchikpi tukuy ima pasasqanmanta? Bibliaqa yachachinmi Diosqa ‘allin rurayta kuyasqanta’ (Salmo 37:28). Payqa qawachkanpunim ima mana allin kasqanta otaq allin kasqantapas, hinaspa cheqninmi mana allin ruraykunata. Bibliaqa willanmi ‘sonqonpipas llakikusqanta’ ñawpa tiempopi kay pachapi llumpay mana allin rurayllaña kaptin (Genesis 6:5, 6). Hinaspa Diosqa haykapipas hina kaqllam (Malaquias 3:6). Payqa mana allinkunataqa hinallam cheqnichkan hinaspa ñakariqkunatapas llakipayanmi. Bibliam niwanchik, “paymi qamkunamanta nanachikuqqa”, nispa (1 Pedro 5:7).
12, 13. a) ¿Imanasqataq kuyakuyniyoq kanchik, hinaspa kay pachapi ñakariykunata imayna qawananchikpaqmi yanapawanchik kuyakuq kasqanchikqa? b) ¿Imanasqataq kay pachapi sasachakuykunata Dios chinkarachinanta suyachwan?
12 ¿Imanasqataq nichwan ñakarisqanchikta qawaspan Dios llakikusqanmanta? Huk razontawan qawasunchik. Bibliam yachachin runataqa payman rikchakuqta rurarusqanta (Genesis 1:26). Chaynaqa, Diospa allin kayninkuna kaptinmi ñoqanchikpas chayna kanchik. ¿Qam llakikunkichu runakunapa ñakarisqankuta qawaspayki? Sichu qamta mana allin ruraykuna llakichisuptikiqa, astawanchá Diosqa llakikun.
13 Runakunapaqqa kuyakuyniyoq kayninmi aswan allinqa. Chaypipas Unanchaqninchikmanmi rikchakunchik, Bibliapa yachachisqanman hinam “Diosqariki kuyakuqllañam” (1 Juan 4:8). Dios kuyakuq kaptinmi kuyakuqpas kanchik. Kay pachapi ñakariykunata chaynataq mana allin ruraykunata chinkarachinaykipaq atiyniyoq kaspaykiqa, ¿manachu chinkarachiwaq? ¿Manachu kuyakuq kasqayki chayta ruranaykipaq kallpanchasunkiman? ¡Chaynamiki! Hinaptinqa suyawaqmi kay pachapi sasachakuykunata Dios chinkachinantaqa. Kay libropi 4 hinaspa 5 kaq paginakunapi promesakunamanta leesqaykiqa manam yanqallachu nitaq mosqoyllachu: Diosmá chaykunata nirqa, chaymi cumplikunqapunim. Ichaqa chay promesakunata creenanchikpaqqa prometeq Diostam allinta reqsinanchik.
DIOSQA MUNANMI REQSINAYKITA
14. ¿Imataq Diospa sutinqa, hinaspa imanasqataq rimananchik?
14 ¿Imatataq puntataqa ruranki pipas reqsisunaykita munaspaykiqa? ¿Manachu sutikita willakunki? Chaynaqa, ¿Diosqa sutiyoqchu? Achka iglesiakunapim yachachinku paypa sutin “Dios” otaq “Señor” kasqanta, ichaqa kaykunaqa manam sutichu. Aswanqa reqsinallapaq suticharusqankum, “rey” otaq “presidente” niq hinalla. Bibliaqa qawachinmi Diosta achka sutikunawan hina suticharusqankuta, “Dios” chaynataq “Señor” nispapas. Ichaqa yachachintaqmi sutiyoq kasqanta, sutinmi Jehová. Salmo 83:18 nin: “Sutikiqa Tayta [“Jehová”, NM] Dioslla kasqantayá yachachunku. Kay pachapa altonpiqa qamlla kasqaykitayá yachachunku” nispa. Bibliaykipi chay suti mana rikuriptinqa, kay libropa sapaq yachachikuyninkunapi 195 kaq paginanmanta 197 kaq paginankama leey imam nisqanta. Cheqaptapunim ñawpa tiempopi chayllaraq Bibliata qellqaspankuqa, waranqantin kutikunapim Diospa sutintaqa qellqarqaku. Chaymi Jehová Diosqa sutinta yachanaykita munan hinaspa rimanaykitapas. Nichwanmi Diosqa Bibliatam servichikun payta reqsinaykipaq.
15. ¿Ima ninantaq Jehová Diospa sutinqa?
15 Kikin Diosmi Jehová sutitaqa churakurqa, chay sutinqa yachachiwanchikmi llapa ima prometekusqanta hinaspa ruray munasqantapas ruraqpuni kasqanta. * Sapaqchasqam Diospa sutinqa, hinaptinqa paypunillam chaynataqa sutichakun. Chaymantapas Jehová Dios hinaqa manam pipas kanchu. Qawasunchikyá imanasqa.
16, 17. ¿Imatataq Jehová Diosmanta yachachiwanchik kayna sutiwan hina reqsichikusqan: a) “Tukuy atipayniyoq”? b) ‘Wiñaypaq rey’? c) ‘Unanchaq’?
16 Salmo 83:18 nisqanman hinam qawarunchikña Jehová Diosmanta: “Kay pachapa altonpiqa qamlla kasqaykitayá yachachunku” niqta. Chaynallataqmi, “Tukuy atipayniyoq” nispa payllata sutichanpas. Apocalipsis 15:3 nin: “Tukuy atipayniyoq Señor Diosnillayku, hatu-hatun admirakuypaqmi tukuy rurasqaykikunaqa. Nacionkuna munaychakuq Reynillayku, allinpunim hinaspa cheqappunim ñannikikunaqa”, nispa. Jehová Diosta “Tukuy atipayniyoq” nispa sutichasqanqa qawachinmi pimantapas aswan-aswan atiyniyoq kasqanta. Atiyninqa mana igualay atinam. Chaynataq Jeremias 10:10 nisqanpim Jehová Diosta sutichan “Wiñaypaq reymi” nispa, chaypas musyachiwanchik sapallan sapaqchasqa kasqanta: payllamá wiña-wiñaypaqqa kachkan. Salmo 90:2 nichkan: “Wiña-wiñaypaq qamqariki Diosllapuni kallachkanki”, nispa. ¿Manachu chayta musyarispa admirakunchik?
17 Chaymantapas Jehová Diosllam sapaqchasqa Unanchaqninchikqa. Apocalipsis 4:11 nin: “Señor Diosllayku, qamllam kanki tukuy atipayniyoq adorana hinaspa yupaychana Diosqa. Qanmi unancharqanki tukuy ima kaqkunataqa. Munaynikiman hina unanchaptikim kachkan tukuy imakunaqa”, nispa. Llapa imakunatam Jehová Diosqa Unancharqa: hanaq pachapi mana rikuy atina angelkunata, cielopi kanchariq lucerokunata, ruruyoq sachakunata, mayokunapi chaynataq lamar qochakunapi challwakunata, chaymanta tukuy imakunapas.
¿ATIWAQCHU JEHOVÁ DIOSMAN ASUYKUYTA?
18. ¿Imanasqataq wakin runakunaqa piensanku Diosmanqa haykapipas mana asuykuy atinankuta, ichaqa imatam Bibliaqa yachachiwanchik?
18 Wakinkunaqa Jehová Diospa admirakunapaq sumaq kayninkunawanmi yaqapas manchapakunku. Piensankum Diosqa karupi kaspan mana asuykuy atina kasqanta nitaq runakunapi reparasqantapas. ¿Allinchu kanman chayna piensayqa? Bibliam ichaqa mana chaynatachu yachachin, aswanqa ninmi Jehová Diosqa “manam karupichu ñoqanchikmantaqa kachkan”, nispa (Hechos 17:27). Aswanraqmi kaynata niwanchik: “Diosman asuykuptikichikqa paypas asuykusunkichikmi”, nispa (Santiago 4:8).
19. a) ¿Imaynatam Diosman asuykuchwan, hinaspa ima bendiciontam chaskisun? b) ¿Diospa ima sumaq kayninkunataq astawan qamta gustasunki?
19 ¿Imaynatam Unanchaqman asuykuwaq? Puntataqa, ama saqeychu kunallanpuni rurasqaykita: tukuy ima Diosmanta yachayta. Jesusmi kaynata nirqa: “Chay wiñay kawsayniyoqqa kanku sapallan cheqap Dios kasqaykita reqsiqkunam hinaspa kachamusqayki Jesucristota reqsiqkunam”, nispa (Juan 17:3). Hinaptinqa, Bibliapi yachachisqanman hinaqa, Jehová Diosta chaynataq Jesucristota reqsispam ‘wiñay kawsaytaqa’ haypasunchik. Yacharunchikñam ‘Diosqa kuyakuqllaña’ kasqanta (1 Juan 4:16). Ichaqa kachkanraqmi Jehová Diospa sumaqllaña kayninkunaqa, asuykunapaq hina. Bibliapiqa ninmi “ñoqaqa llakipayakuq Tayta Diosmi kani, ñoqaqa sumaq sonqo Diosmi kani, ñoqaqa anaq piñakuq sinchi cheqap kuyapayakuq Diosmi kani”, nispa (Exodo 34:6). Diosqa “hucha pampachaykuq allin sonqom” (Salmo 86:5). Pacienciakuqmi (2 Pedro 3:9). Chuyam (Apocalipsis 15:4). Biblia leesqaykiman hinam yachanki Jehová Dios kay sumaq kayninkunata, chaynataq wakin kaqkunatapas qawachisqanta.
20-22. a) ¿Harkawanchikmanchu Diosman asuykunapaq mana rikuy atina kasqan? Willarimuy imanasqam. b) ¿Imatataq runakunaqa ichapas nisunkiman allinpaq kaqta piensaspanku, ichaqa imatataq qamqa rurawaq?
20 Diostaqa manamá rikuytaqa atichwanchu espiritu kaptin (Juan 1:18; 4:24; 1 Timoteo 1:17). Chayna kaptinpas, Bibliaqa willawanchikmi imayna kasqanta. Salmos libro qellqaq nisqanman hinam, Jehová ‘Diospa lliw sumaqllaña kaynin qawaykuytam’ atichwan (Salmo 27:4; Romanos 1:20). Diosmanta astawan yachaspaykiqa, astawanmi reqsinki hinaspam astawanraq kuyaspayki payman asuykunki.
21 Pisi-pisimantam yachanki imanasqam Bibliaqa Jehová Diosta Taytanchikta hina qawananchikpaq kallpanchawasqanchikta (Mateo 6:9). Manamá kawsakuyllatachu qowanchik, aswanqa munanmi sumaqta kawsakunanchikta, imaynam kuyakuq taytapas churinkunapaq munasqanman hina (Salmo 36:9). Bibliaqa yachachiwanchiktaqmi runakunaqa Jehová Diospa amigon kayta atisqanchikta (Santiago 2:23). ¡Piensariy: qampas llapa imapa Unanchaqpa amigon kaytaqa atiwaqmi!
22 Bibliamanta astawan yachaptikiqa ichapas runamasikikuna allinpaq kasqanta piensaspanku, nisunki amaña estudianaykipaq. Ichapas chaynata nisunki creenciaykita cambiarunaykimanta llakikuspanku. Ichaqa amayá piwanpas harkachikuychu Jehová Diospa aswan amigon kanaykipaq munasqaykitaqa.
23, 24. a) ¿Imanasqataq mana manchakunaykichu yachasqaykikunamanta tapukuytaqa? b) ¿Imamantam yachachkasunchik qatiqnin yachachikuypi?
23 Qallariypiqa kanqachá mana entiendenaykipaq hina yachachiykuna. Ichaqa amayá manchakuychu yanapakuyta maskaytaqa. Jesusmi nirqa allinmi warma hina humilde kayqa (Mateo 18:2-4). Yachanchiktaqmi warmakunaqa ima ratupas tapukuqkunallaña kasqankuta. Diosqa munanmi tapukusqaykipa kutichiyninta tarinaykita. Bibliaqa allintam willawanchik ñawpa tiempopi tukuy sonqonkuwan Diosta reqsiy munaq runakunamantapas. Chayraykum, cuidadollawan Diospa palabrantaqa estudiarqaku, cheqapchu icha manachu kasqanta yachanankupaq (Hechos 17:11).
24 Jehová Diostaqa allintam reqsichwan Bibliata estudiaspa, manam Biblia hinaqa ima libropas kanchu. ¿Imanasqataq Biblia hinaqa mana ima libropas kanchu? Qatiqnin yachachikuypim chaymantaqa yachasunchik.
^ par. 15 Diospa sutin ima ninanta hinaspa imayna rimana kasqanmantam tarinki kay libropa sapaq yachachikuyninpi 195 kaq paginanmanta 197 kaq paginankama.


text:
Tawamanu distritu
Tawamanu distritu (kastilla simipi: Distrito de Tahuamanu) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk distritum, Tawamanu pruwinsyapi, Mayutata suyupi. Uma llaqtanqa San Lorenzo llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kay distritupiqa Amarakaeri, Yaminawa runakunam tiyanku.
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
TORREMANTA QHAWAJ SEPTIEMBRE 2014
¿Runas Jallpʼata phiriykonqankuchu?
¿Jallpʼa niña allinchanapaj jinachu kashan?
¿Runas Jallpʼata phiriykonqankuchu?
Bibliaqa kay Jallpʼapi kaj imasta runas phiriykunankuta nerqa. Nillarqataj imaynachus aswan qhepaman Jallpʼanchej kananta.
Dios israelitasman qosqan Ley, ¿cheqanchu karqa?
Sumaj yuyaychaykuna cheqanta juzganapaj.
Diosta sirveyqa ashkha bendicionesta apamun
Peter Carrbelloj kausaynin tijrakusqanmantapacha 65 watasña kanqa.
Siríaco parlaypi qhelqasqas: Bibliamanta ñaupa qhelqasqasta qhawarina
Ñaupa tiempomanta siriacopi qhelqasqasqa, wakin Bibliasman waj versiculosta yapaykusqankuta sutʼita rikuchin.
Bibliaj kutichiykunasnin
¿Angelesmantachu yanapata mañakuna tiyan?


c: application/epub+zip

text:
¿Niwaqchu . . .
. . . runakunapa yachayninmanta qellqasqa kasqanta?
. . . yanqa cuentolla kasqanta?
. . . Diospa Palabran kasqanta?
“Bibliapi llapallan qellqasqa kaqkunaqa Diospa Espiritunpa qosqanmi.” (2 Timoteo 3:16, Chuya Qellqa.)
Lliw tapukusqaykikunamantam yachachisunki (Proverbios 2:1-5).
Allin kawsakunaykipaqmi yanapasunki (Salmo 119:105).
Hamuq tiempopaq suyakuytapas qosunkim (Romanos 15:4).
Manam, qawasun imanasqa:
Admirakuypaq tupasqan. Bibliataqa yaqa 40 runakunam qellqarqaku yaqa 1.600 watakunapi. Paykunaqa manam llapankuchu reqsinakurqaku. Chayna kaptinkupas qellqasqankuqa tupanmi.
Imam kaqtam willakun. Imapas pasasqanmanta qellqaqkunaqa pakankum llaqtankupa mana allin ruwasqankutaqa. Bibliata qellqaqkunam ichaqa pantasqankuta hinaspa llaqtankupa mana allin ruwasqantapas qellqarqaku (2 Cronicas 36:15, 16; Salmo 51:1-4).
Bibliapi willakuykunaqa cumplikunmi. Yaqa 200 wata ñawpaqtaraqmi Bibliaqa willakurqaña ñawpa Babilonia nacion puchukachisqa kananmanta (Isaias 13:17-22). Manam imayna puchukachisqa kanallanmantachu willakurqaqa, nirqataqmi pim puchukachiqnin kananmantapas (Isaias 45:1-3).
Bibliapi achka willakuykunam cumplikurqa imam nisqanman hina. ¿Manachu chayna kanan Diospa Palabranqa? (2 Pedro 1:21.)
¿Imaynatam Diospa Palabranqa yanapasunkiman kawsakuynikipi?
Kay tapukuytam Biblia contestachkan ISAIAS 48:17, 18 hinaspa 2 TIMOTEO 3:16, 17.
1 2 3 4


text:
Juan Aldama
Juan Aldama sutiyuq runaqa (* 3 ñiqin qhulla puquy killapi 1774 watapi paqarisqa San Miguel de Allende, Guanajuato llaqtapi – 26 ñiqin inti raymi killapi 1811 watapi paqarisqa Chihuahua llaqtapi) Mishikunapas Awqaq pusaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
- Wiñay kawsay (Mishiku)
- Miguel Hidalgo
- Ignacio Allende
- José Mariano Jiménez
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Juan Aldama.
- Documentos Facsímilares de Historia de México