text:
Kityi nu ngwaꞌan Palyu ndyaa seꞌen ndiꞌin nten ꞌin Jesucristo nde kichen Filipos
1
1 Palyu loꞌo Timu lka ba re. Taꞌa tyukwaa ba ngiꞌni ba tñan ꞌin Jesucristo, kanꞌ chaꞌ ndaꞌan ba kityi re chaꞌ tsaa seꞌen ndiꞌin wan, chaꞌ taꞌa nten ꞌin Ndiose lkaan. Wa msñian chaꞌ ꞌin Jesucristo, kanꞌ chaꞌ lkaan nten ꞌin Ndiose. Kwiꞌ ngwañaꞌan, loꞌo kityi re chkwiꞌ ba chinꞌ loꞌo nchga yu kula nu nka ndloo ꞌin nchga ta nten ꞌwan, loꞌo chkwiꞌ ba chinꞌ loꞌo xka ta la neꞌ nu lka tñan chaꞌ ꞌwan, nu ndayaꞌ ꞌa ꞌwan. 2 Nde lka chaꞌ nu nchka tiǎnꞌ, chaꞌ ñaꞌan ti kuꞌni la Ndiose Stian chaꞌ suꞌwe loꞌo wan, chaꞌ tiin ti tyiꞌin wan chunꞌ nu ndyaa ñaꞌan tiꞌ wan ꞌin Jesucristo nu nka Xꞌnaan.
Nchkwiꞌ Palyu loꞌo Ndiose chaꞌ ꞌin neꞌ Filipos kanꞌ
3 Nchga bra nu ndyuꞌwi tiǎnꞌ ꞌwan, bra kanꞌ suꞌwe ꞌa nka tiyeěn; ndyaǎn xuꞌwe ꞌin Ndiose chaꞌ ꞌin nchga wan bra kanꞌ. 4 Ndiya ꞌa tiǎnꞌ njñaǎn ska chaꞌ ꞌin Ndiose chaꞌ ꞌwan bra nu nchkwiǐnꞌ loꞌo Ni. 5 Ti bra nu ynan wan chaꞌ suꞌwe ꞌin Krixtu ti kulo, ñaꞌan ti ja ya tyii chaꞌ ndayaꞌ wan ꞌñaǎn chaꞌ chkwiǐnꞌ chaꞌ kanꞌ loꞌo xka ta nten nu ndiꞌin tijyuꞌ la; 6 kanꞌ chaꞌ jlyo tiǎnꞌ ni, chaꞌ ñaꞌan ti kuꞌni Ndiose tñan niꞌ kasiya ꞌwan, sa ñaꞌan yaꞌ nu tsaa toꞌo suꞌwe tñan kanꞌ, bra nu kan Jesucristo xiyaꞌ, chaꞌ kwiꞌ Ndiose lka nu mdyisnan ngiꞌni tñan niꞌ kasiya ꞌwan ti kulo. 7 Suꞌwe chaꞌ ngwañaꞌan ndaꞌan chaꞌ tiyeěn chaꞌ ꞌwan, chaꞌ nchga tsan suꞌwe ꞌa nka tiyeěn naꞌaǎn ꞌwan; suꞌwa ti nka tiye wan loꞌoǔn, suꞌwe ꞌa ngiꞌni wan loꞌoǔn chaꞌ ngiꞌnian tñan ꞌin Jesucristo. Lye ꞌa ndayaꞌ wan ꞌñaǎn nu ngwa xkanꞌ bra nu mdiꞌiǐn tloo neꞌ nu nka ndloo, chaꞌ mdoꞌoǔn luwiǐn tloo neꞌ kanꞌ. Bra kanꞌ ykwiǐnꞌ loꞌo neꞌ chaꞌ suꞌwe ꞌa lka chaꞌ nu wa ytsaꞌ Ndiose ꞌñaǎn, loꞌo ngwañaꞌan ytsaǎnꞌ ñi ꞌin neꞌ sa ñaꞌan lka chaꞌ nu ñi kanꞌ. Loꞌo ni, ti ndayaꞌ ꞌa wan ꞌñaǎn, ni siya nsuꞌwiǐn niꞌ ñaꞌan chkwan chunꞌ chaꞌ nchkwiǐnꞌ chaꞌ ꞌin Jesús loꞌo nten. 8 Jlyo tiꞌ Ndiose chaꞌ sa ñaꞌan nu suꞌwe nka tiye Jesucristo ñaꞌan Ni ꞌin taꞌa wan, kwiꞌ ngwañaꞌan suꞌwe ꞌa nka tiyeěn naꞌaǎn ꞌwan. 9 Nde lka chaꞌ nu nchkwiǐnꞌ loꞌo Ndiose chaꞌ ꞌwan: njñaǎn chabiyaꞌ ꞌin Ni chaꞌ ñaꞌan ti suꞌwe la xuꞌwi tiye wan ñaꞌan wan ꞌin taꞌa nten wan, chaꞌ ngwañaꞌan ka biyaꞌ la tiꞌ wan nchga chaꞌ, chaꞌ ngwañaꞌan suꞌwe la tyaꞌan chaꞌ tiye wan; 10 njñaǎn ꞌin Ni chaꞌ nchga bra ka kiꞌya chaꞌ ke wan sa ñaꞌan chaꞌ nu suꞌwe la kuꞌni wan, chaꞌ ja xlyaa ꞌa wan kuꞌni wan chaꞌ kuxi, loꞌo ja kanun yuweꞌ ꞌwan bra nu tiya tsan chaꞌ kan Krixtu xiyaꞌ. 11 Kaꞌan ꞌa chaꞌ suꞌwe ka kuꞌni wan nchga seꞌen ndiꞌin wan lo chalyuu chunꞌ Jesucristo, chaꞌ ngiꞌni Krixtu tñan niꞌ kasiya ꞌwan; kanꞌ chaꞌ ka kuꞌni tnun wan ꞌin Ndiose, bra nu tyuꞌwi tiꞌ wan chaꞌ tnun nu ngiꞌni Ni.
Ska ti chaꞌ nchka tiꞌ Palyu lo chalyuu, chaꞌ ka yu tñan ꞌin Krixtu
12 ꞌWan taꞌa msñian chaꞌ ꞌin Krixtu, nchka tiǎnꞌ chaꞌ ka biyaꞌ suꞌwe tiꞌ wan chaꞌ wa ynen la chaꞌ suꞌwe ꞌin Jesús lo kichen re, chunꞌ nu tiꞌí nu ndijiǐn re. 13 Nsuꞌwiǐn niꞌ ñaꞌan chkwan ni, kanꞌ chaꞌ jlyo tiꞌ nchga nten nu ndiꞌin naꞌan tnun ꞌin gobierno re, chaꞌ wa msuꞌwa neꞌ ꞌñaǎn niꞌ ñaꞌan chkwan chunꞌ chaꞌ ndaꞌaǎn lo tñan ꞌin Krixtu; ni siya nchga sndaru nu ndiꞌin nde re, ni siya xka ta nten, jlyo tiꞌ neꞌ chaꞌ kanꞌ. 14 Loꞌo ngwañaꞌan nchga taꞌa msñian chaꞌ ꞌin Jesús, suꞌwe la ndyaa ñaꞌan tiꞌ neꞌ chaꞌ ꞌin Xꞌnaan ni, ngwa ngula la chinꞌ tiye neꞌ ni; ja ntsen neꞌ chkwiꞌ neꞌ chaꞌ ꞌin Ndiose loꞌo xka la nten, chaꞌ loꞌo naꞌ ja ntseěn laja nu nsuꞌwiǐn niꞌ ñaꞌan chkwan re.
15 Chañi chaꞌ ndiya nten nu nchkwiꞌ chaꞌ ꞌin Krixtu loꞌo taꞌa nten neꞌ, ni siya chen nka tiye neꞌ; nchka ꞌa tiꞌ nten kanꞌ xuun taꞌa neꞌ loꞌo ba. Loꞌo ti ndiya la chinꞌ xka ta nten nu nchkwiꞌ chaꞌ kanꞌ chaꞌ suꞌwe nka tiye neꞌ loꞌo ba. 16-17 Suꞌwe ꞌa nka tiye neꞌ kanꞌ ñaꞌan neꞌ ꞌin Ndiose, loꞌo ngwañaꞌan jlyo tiꞌ neꞌ chaꞌ wa nda Ni tñan ꞌñaǎn chaꞌ xkweěn ꞌin nten nu nxuun loꞌoan chaꞌ suꞌwe nu ꞌin Krixtu. Nten nu chen nka tiye ni, siꞌi tyukwi ti tiye neꞌ nchkwiꞌ neꞌ chaꞌ ꞌin Krixtu; nchka tiꞌ neꞌ tyijin lyo neꞌ ꞌin taꞌa nten neꞌ. Loꞌo ngwañaꞌan, nchka ꞌa tiꞌ neꞌ kanꞌ ta la neꞌ nu tiꞌí ꞌñaǎn laja nu nsuꞌwiǐn niꞌ ñaꞌan chkwan re. 18 Ja nduwe tiǎnꞌ sa ñaꞌan ngiꞌni neꞌ kanꞌ, ni siya tyukwi ti tiye neꞌ chkwiꞌ neꞌ chaꞌ ꞌin Krixtu loꞌo nten, ni siya chaꞌ kwiñi nka tiye neꞌ bra nu nchkwiꞌ neꞌ chaꞌ kanꞌ; suꞌwe ꞌa nka tiyeěn chaꞌ ꞌin ya ñaꞌan ti nten nu chkwiꞌ chaꞌ ꞌin Krixtu kanꞌ.
Ngwañaꞌan suꞌwe la ka tiyeěn tyempu nde loo la. 19 Nxkeꞌ tiǎnꞌ chaꞌ ndla ti ka suꞌwe la chaꞌ ꞌñaǎn re, chaꞌ jlyo tiǎnꞌ sa ñaꞌan njñan ꞌa wan chaꞌ ꞌin Ndiose chaꞌ tyoꞌoǔn niꞌ ñaꞌan chkwan re, chaꞌ wa lyaǎn; jlyo tiǎnꞌ chaꞌ ti kwiꞌ Tyiꞌi ykwiꞌ Jesucristo lye ꞌa nsuꞌwa yaꞌ ꞌñaǎn. 20 Nde lka tñan nu nchka tiǎnꞌ kuꞌniǐn: Nchka ꞌa tiǎnꞌ chaꞌ ja ka jyuꞌu tiǎnꞌ chkwiǐnꞌ chaꞌ ꞌin Jesús loꞌo nten; ni siya tyempu nu ndijyan nde loo la, ni siya bra ni, ja ka jyuꞌu tiǎnꞌ bra kanꞌ, nka tiyeěn. Nchka tiǎnꞌ chaꞌ ka ngula la tiyeěn chaꞌ chkwiǐnꞌ chaꞌ ꞌin Jesús loꞌo nten. Ngwañaꞌan nchka tiǎnꞌ kuꞌniǐn, chaꞌ ñaꞌan ti kuꞌniǐn tnuǔn ꞌin Krixtu, ni siya ti luꞌuǔn, ni siya wa ngujwiǐn. 21 Ska ti chaꞌ nchka tiǎnꞌ kuꞌniǐn lo chalyuu, chaꞌ kaǎn tñan ꞌin Krixtu. Suꞌwe la ni siya kajaǎn, nxkeꞌ tiǎnꞌ, chaꞌ bra kanꞌ ka ñaꞌaǎn ꞌin Ndiose; 22 ja jlyo tiǎnꞌ nan lka nu suꞌwe la kuꞌniǐn, chaꞌ ja chan ka kuꞌniǐn ti kaꞌan la tñan ꞌin nu nka Xꞌnaan, si ti ndiꞌiǐn laǎn lo chalyuu. 23 Tyukwaa lo chaꞌ nchka tiǎnꞌ chaꞌ ka ꞌñaǎn sikwa: Nchka ꞌa tiǎnꞌ kulaa tiꞌiǐn chalyuu re, chaꞌ bra kanꞌ ka tyiꞌiǐn loꞌo Krixtu, chaꞌ kanꞌ nu suꞌwe la, nxkeꞌ tiǎnꞌ; 24 loꞌo ni, ndloo la chaꞌ ꞌwan chaꞌ tyiꞌiǐn laǎn lo chalyuu re. 25 Nxkeꞌ tiǎnꞌ chaꞌ ngwañaꞌan ka ꞌñaǎn, chaꞌ ti tyiꞌiǐn laǎn ti chinꞌ lo chalyuu re. Bra kanꞌ ka tayaǎnꞌ laǎn ꞌwan taꞌa wan, chaꞌ sten suꞌwe la wan chaꞌ ꞌin Krixtu; ngwañaꞌan ka suꞌwe la ka tiye wan chaꞌ nu suꞌwe la tsaa ñaꞌan tiꞌ wan ꞌin Ni. 26 Bra nu kaǎn tyiꞌiǐn seꞌen ndiꞌin wan xiyaꞌ, bra kanꞌ suꞌwe la ka tiye wan chaꞌ ꞌin Jesucristo chunꞌ tñan nu wa yꞌniǐn.
27 Kanꞌ chaꞌ ni, kiꞌya wan kwenta sa ñaꞌan ndiꞌin chaꞌ kuꞌni wan lo chalyuu xa wa msñi wan chaꞌ ꞌin Krixtu. Si ngwañaꞌan kuꞌni wan, bra kanꞌ ja nꞌni chaꞌ ni siya kaǎn kichen tyi wan, ni siya ja ka kaǎn. Ja chan kaja chaꞌ ꞌñaǎn chaꞌ ska ti chaꞌ nsuꞌwi tiye wan loꞌo taꞌa wan, chaꞌ nsuꞌwi ꞌa chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌwan loꞌo nten nu nxuun loꞌo wan; ja chan suꞌwa ti ndaꞌan chaꞌ tiye wan loꞌo taꞌa wan, ni siya chan ꞌa nchkwiꞌ wan loꞌo neꞌ chaꞌ xñi neꞌ chaꞌ suꞌwe kanꞌ ꞌin Krixtu. 28 Bra nu kuꞌni wan ngwañaꞌan, bra kanꞌ ja ndiꞌin chaꞌ kutsen wan ꞌin nu nxuun loꞌo wan, chunꞌ chaꞌ ka biyaꞌ tiꞌ neꞌ chaꞌ ndiꞌin chaꞌ kuꞌni tyii Ndiose nchga nten kuxi. Loꞌo ꞌwan ni, wa ngulaa wan ꞌin nu kuxi kanꞌ; wa yꞌni Ndiose chaꞌ ka tyijin lyo wan ꞌin nchga chaꞌ kuxi kanꞌ. 29 Suꞌwe ꞌa lka chaꞌ mda Ndiose chabiyaꞌ chaꞌ msñi wan chaꞌ ꞌin Krixtu, ni siya ndiꞌin chaꞌ tyijin wan chinꞌ nu tiꞌí, chaꞌ nu msñi wan chaꞌ ꞌin Krixtu kanꞌ. 30 Suꞌwa ti nchka chaꞌ ꞌwan loꞌoǔn, tiꞌin ꞌa tñan nu wa mjwi ꞌñaan. Wa naꞌan wan sa ñaꞌan yꞌniǐn tñan ti ngwa xkanꞌ, chaꞌ lye ꞌa msuǔn loꞌo nu kuxi; kwiꞌ ngwañaꞌan, ka biyaꞌ tiꞌ wan chaꞌ lye ꞌa ngiꞌniǐn tñan ni.


c: text/html

text:
Ukhu Qucha (Piruw)
Ukhu Qucha[1] icha Pumaqanchi qucha (kastilla qillqaypi Pomacanchi) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk qucham, Qusqu suyupi, Aqumayu pruwinsyapi, Aqupiya distritupi, Pumaqanchi distritupi, Sankarara distritupipas, Pumaqanchi llaqta ñiqpi.
Hawanqa mama quchamanta 3.679 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Ministerio de Salud, Estudio sociocultural sobre la cosmovisión y las prácticas asociadas a la tuberculosis en comunidades indígenas quechuas, 2011
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- wikimapia.org / Pumaqanchi qucha
- Pampamarka quchamanta (kastilla simi)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Silvistri I
San Silvistri I, Silvistri huk ñiqin (latin simipi: Silvester PP. I, Italya simipi: Papa Silvestro I) sutiyuq runaqa (* ? watapi paqarisqa ? llaqtapi - † 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 335 watapi wañusqa Roma llaqtapi) huk Italya mama llaqtap kathuliku taytakura wan santu karqan.
314 watamanta 335 watakama 33º Tayta Papam
31 ñiqin qhapaq raymi killapi San Silvistri raymi p'unchawninmi.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Silvistri I.


text:
Mama Llaqtap San Antunyu Apach Yachay Sunturnin
Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturnin (kastilla simipi: Universidad Nacional de San Antonio Abad del Cusco, UNSAAC) nisqaqa Piruwpi, Qusqu llaqtapi huk yachay sunturmi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Mama Llaqtap San Antunyu Apach Yachay Sunturnintaqa 1 ñiqin pawqar waray killapi 1692 watapi Inusinsyu XII sutiyuq Tayta Papam kamarirqan. Chayrayku 329 watayuqmi kachkan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturnin: Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)


text:
Yachachikuykunapa qallariynin
“Iñiywan hinaspa pacienciawanyá Diospa promesan chaskiqkunapa rurasqanta ruraychik” (HEBREOS 6:12).
1, 2. ¿Imaynatam qawarqa congregacionkunata watukuq anciano ñawpa tiempopi Dios serviqkunata? ¿Imanasqam paykunawan amistad kayqa allinninchikpaq kanman?
CONGREGACIONKUNATA watukuq yuyaqña iñiqmasinchikpa yachachisqanta uyarispanmi huk hermana nirqa: “Ñawpa tiempopi Diosman sonqo runakunamanta rimaspanmi payqa unay wataña amistadninkunamanta hina rimarqa”, nispa. Chay iñiqmasinchik ancianoqa unay watakunañam Bibliata estudiarqa chaynataq yachachirqa, chaymi payqa Bibliapi willakusqan Diosta serviq runakunamanta rimaspanqa reqsinakusqanku amistadninkunamanta hina willakurqa.
2 ¡Mayna allinchá kanman Diosta serviq ñawpa tiempopi runakunapa amistadnin kayqa! ¿Amistadnikita hinachu qawanki? Yuyaymanay, ¿imaynataq sientekuwaq paykunawan parlaspayki chaynataq amistadta armaspayki? Noeyta, Abrahamta, Rutta, Eliasta hinaspa Esterta reqsiykuspaqa, ¿imaynataq sientekuwaq? ¿Munawaqchu amistadniki kanankuta? ¿Imaynatam llapanchikta vidanchikpi yanapawachwan? ¡Maynatachá paykunaqa yanapawachwan chaynataq consejonkunawanpas kallpanchawachwan! (Leey Proverbios 13:20.)
3. a) ¿Imaynatam yanapawachwan ñawpa tiempopi Diosta serviqkunapa iñiyninkumanta yachasqanchik? b) ¿Ima tapukuykunatam contestasun?
3 Ñawpa tiempopi Diosta serviqkuna kawsarimuptinkum paykunawan amistadta armaspa kusikusunchik (Hech. 24:15). Ichaqa kay tiempopipas paykunamanta yachasqanchikqa yanapawasunmi. ¿Imaynata? Bibliapim apostol Pablo nirqa: “Aswanqa iñiywan hinaspa pacienciawanyá Diospa promesan chaskiqkunapa rurasqanta ruraychik”, nispa (Heb. 6:12). Paykunamanta allinta entiendenapaqyá, kay tapukuykunataraq contestasunchik: ¿Imataq iñiyniyoq kayqa hinaspa imanasqataq iñiyniyoq kananchik? ¿Imaynatam ñawpa tiempopi Diosta serviq runakunapa iñiyninkuta qatipakuchwan?
¿Imataq iñiyqa hinaspa imanasqataq iñiyniyoq kananchik?
4. ¿Imatam piensanku iñiyniyoq kaymanta? ¿Imanasqataq chayna piensasqankuqa mana allinchu?
4 Iñiyniyoq kayqa ancha allinmi, kay libropim yachasunchik ñawpa tiempopi Diosta serviq runakunaqa ancha iñiyniyoq kasqankumanta. Kunan tiempopi runakunaqa manam allinpaqchu hapinku iñiyniyoq kaytaqa. Piensankum iñiyniyoq kanapaqqa manas Bibliamantaqa allintaraqchu yachana. ¿Allinchu kanman chayna piensayninku? Manam. Cheqap iñiyniyoq kayqa manam piensasqanchikman otaq sientesqanchikman hina Diospi creeyllachu. Bibliam nin: “Demoniokunapas [Diospiqa] creenmi hinaspam manchakuymanta katkatatan”, nispa (Sant. 2:19).
5, 6. a) ¿Ima iskay asuntokunapim mana rikuspapas iñinchik? b) Wasinchik kananpaqqa, ¿imam kapuwananchik? ¿Iñiyninchikwan suyasqanchikkunamanta imam segurawanchik?
5 Cheqap otaq allin iñiyniyoq kanapaqmi Bibliaqa astawan yachachiwanchik (leey Hebreos 11:1). Mana rikusqanchikpi iñisqanchikmantam apostol Pablo iskay asuntomanta yachachirqa. Punta kaq: cheqap kaqkunata ñawinchikwan ‘mana rikuspapas cheqap kasqanpaqmi hapinchik’ Jehova Diosta, Churin Jesucristota chaynataq hanaq pachapi Gobiernasqantapas. Iskay kaq: manaraq rikuspanchikpas ‘iñiywanmi suyachkanchik’ Jehova Diospa Gobiernowan hamuq tiempopi Allpa pachata sumaq huertayachinanta. Ichaqa, ¿imanasqam seguropuni kachkanchik kay iskay asuntokunapi iñisqanchikmanta?
6 Manam. Apostol Pablom entiendechiwanchik cheqap iñiyqa allin sapichasqa hina kasqanmanta. Iñiymanta rimaspanmi nirqa: ‘Chaskinanchikpaq kaqtam seguranchik’, nispa. Chayna nisqanwanqa tupachichkarqam “wasipa papelninwan otaq titulonwan”. Kay rikchanachiypi piensariy, pipas huk wasita qampaqña kananpaq qoykusunkiman. Chay wasipa papelninta qoykususpayki nisunkiman: “Kaymi wasikipa papelnin”, nispa. Chay documentowanmi segurasunki chay wasiqa qampaqña kasqanta. Chaynallataqmi iñinapaq yanapawasqanchik kaqkunamanta yachasqanchikpas wasipa documenton hinam astawan segurawanchik hamuq tiempopi iñiywan suyananchikpaq.
7. ¿Imaynataq cheqap iñiyniyoq kayqa?
7 Cheqap iñiyniyoq kayqa tukuy sonqonchikwan mana iskayrayaspa Jehova Diosllapi confiaymi. Iñiywanmi Jehova Diosta qawanchik kuyakuq Taytanchikta hina, confianchiktaqmi tukuy promesankuna cumplinanpaq kasqanpipas. Kawsananchikpaqqa sapa punchawmi necesitanchik mikuyta, yakuta chaynallataqmi iñiyninchikpi hinalla takyanapaqpas Diospa Palabranta sapa kutilla estudiananchik hinaspapas chayman hinam kawsananchik. Mana chayqa iñiyninchikpim chiriyaruchwan (Sant. 2:26).
8. ¿Imanasqataq iñiyniyoq kayqa ancha allin?
8 ¿Imanasqataq iñiyniyoq kayqa ancha allin? Apostol Pablom willawanchik imanasqa ancha allin kasqanmanta (leey Hebreos 11:6). Mana iñiyniyoq kaspaqa manam Diosmanqa asuykuchwanchu nitaq agradachwanchu. Chayraykum, hanaq pachapi Taytanchik Jehova Diosman asuykunapaqqa chaynataq payllata hatunchanapaqqa iñiyniyoqmi kananchik.
9. ¿Imaynatam Jehova Diosqa yanapawanchik iñiyniyoq kanapaq?
9 Jehova Diosqa yachanmi iñiyniyoq kay necesitasqanchikta, chaymi ñawpaq tiempopi serviqninkunapa ejemplonwan kallpanchawanchik iñiyninchikpi takyanapaq chaynataq chayman hina kawsanapaq. Kachkantaqmi congregacionpi iñiyninkupi allin takyasqa ancianokunapas, Bibliam kallpanchawanchik ‘paykuna hina iñiyniyoq kananchikpaq’ (Heb. 13:7). Pabloqa rimarqataqmi ‘puyu hinaña testigokunamantapas’, paykunaqa ñawpa tiempopim kawsarqaku Diospi iñisqankuman hina (Heb. 12:1). Wakiqninmantam Hebreos libropa 11 capitulonpi Pablo willawanchik. Chayna iñiyniyoqkunamantam Bibliaqa achkanpi willawanchik qarimantapas warmimantapas hinaspa warmakunamantapas chaynataq ima tiempopi kawsasqankumantapas. Mana iñiyniyoq runakunapa kasqanpi kawsaptinchikpas ñawpa tiempopi Diosta seviqkunamanta yachasqanchikqa iñiyninchikpim allintapuni yanapawasun.
¿Imaynatam iñiyninkuta qatipakuchwan?
10. ¿Imaynatam ñawpa tiempopi Diosta serviq iñiqkunata qatipakunapaq yanapawachwan sapallanchikpi estudiasqanchik?
10 Manam pitapas qatipakuytaqa atichwanchu mana allinta reqsispaqa. Chaypaqmi kay libroqa allintapuni yachaykuspa otaq averiguaspa ruwasqa kachkan, ñawpa tiempopi Diosta serviq qarikunapa chaynataq warmikunapa iñiyninkuta qatikunapaq. Paykunamanta astawan yachayta munaspaqa wakin qellqanchikkunapipas maskawaqmi. Sapallayki estudiaspaqa astawan yachanaykipaq kallpanchakuy kapusuqniki qellqakunapi maskaspa. Chaymantapas leey qawachkawaqpas otaq uyarichkawaqpas hina sapa yachachikuyta hinaspa yuyaymanay. Leesqaykiman hina reparay chay sitiopi imakuna kasqanpi imakuna miskillaña asnarisqanpi chaynataq imakuna pasasqanpipas. Reparaytaq runakuna imayna sientekusqankupi chaynataq ima piensasqankupipas. Paykuna hina piensaspaykiqa otaq sientespaykiqa paykunamantam astawan yachanki, chaymantapas qatipakunaykipaq amistadnikita hinam qawanki.
11, 12. a) ¿Imaynatam astawan qatipakuchwan Abrahamtawan Sarata? b) ¿Imaynatam yanapawachwan Anamanta Eliasmanta hinaspa Samuelmanta yachasqanchikqa?
11 Bibliapi willawasqanchik Diosman sonqo runakunata allinta reqsispaqa qatipakuytachá munanki. Paykunapa ejemplon imakunapi yanapawasqanchiktayá qawasun. Ichapas Diospa organizacionnin kallpanchasunkiman predicaqkunapa mana ancha kasqanpi yanapakunaykipaq otaq predicanaykipaq nisusqayki sasa kasqanpaq rikchakusuptikiqa. Chaykunata allinta ruwanaykipaq Jehova Diosta mañakuy chaynataq Abrahampa hinaspa Sarapa ejemplonpi yuyaymanay. Paykunaqa Ur sutiyoq llaqtapim tukuyta saqerqaku, ichaqa tukuy bendiciontam chaskirqaku. Paykunata qatipakuspaqa paykuna hina iñiyniyoqmi kanki.
12 Ichapas mayqen amistadnikipas llumpayta sientirachisunki, chayrayku huñunakuykunamanpas manaña riyta munankichu. Chayna tarikuptikiqa ichapas yanapasunkiman Anapa vidanmanta yachasqayki, payta Penina llumpayta ñakarichiptinpas manam saqerqachu Jehova Dios serviynintaqa. Anamanta yachasqaykiqa yanapasunkim allinta tanteakunaykipaq chaynataq pay hina kallpanchakunaykipaqpas. Dios servisqaykipi imawanpas Elias hina hukmanyasqa tarikuptikiqa Jehova Dios payta imayna kallpanchasqanmi hinaspa consuelasqanmi yanapasunki. ¿Imatataq ruwawaq Diosta mana serviq mozo-sipaskunapa kasqanpi estudiaspaqa? Samuelpa ejemplonmi yanapasunki, payqa hinallam Diosman sonqo karqa Eliypa churinkuna Diospa karpanpi mana allinkunata ruwaptinkupas.
13. Ñawpa tiempopi Dios serviqkunapa iñiyninkuta qatipakuspaqa, ¿manachu iñiyninchikpi allinta takyanchik? ¿Imanasqam chaynata ninki?
13 Ñawpa tiempopi Dios serviqkunapa iñiyninkuta qatipakuspaqa, ¿iñiyninchikpi mana allin takyasqa kasqanchiktachu qawachichkanchik? Manam. Aswanqa Bibliapunim kallpanchawanchik ñawpa tiempopi Diosta serviq warmikunapa chaynataq qarikunapa ejemplonkuta hinalla qatipakunapaq (1 Cor. 4:16; 11:1; 2 Tes. 3:7, 9). Paykunapas wakinqa ñawpa tiempopi Diosta serviqkunatam qatipakurqaku. 17 kaq yachachikuypim qawasunchik Mariapas Anapa mañakusqanman hina Diosta mañakusqanmanta. ¿Mana iñiyniyoq kasqantachu chaywanqa qawachirqa? Manam. Anapa iñiyninqa Mariatam yanaparqa Jehova Diospi astawan confiaspan paypa munayninta ruwananpaq.
14, 15. ¿Imayna ruwasqam kay libroqa kachkan? ¿Imaynatam astawan yanapachikuchwan?
14 Kay libroqa iñiyninchikpi allinta takyanapaqmi yanapawasun. Kay qellqapi yachachikuykunaqa Willakuq revistapim lloqsimurqaña “Iñiyninkuta qatipakunapaq” niq yachachikuypi. Ichaqa sapa yachachikuypim astawan willakuykuna kachkan. Yachachikuykunata entiendenapaq chaynataq imayna yanapawasqanchikta reparanapaqmi tapukuykuna kachkan. Kay qellqapi lloqsimunanpaqmi sumaq dibujokuna ruwasqa kachkan, wakin qellqanchikkunapi lloqsimuq dibujokunapas kay libropim astawan sumaqyachisqa kachkan. Kachkantaqmi ordenninpi willakuykunapas mapakunapa kasqanpi. Iñiyninkuta qatipakunapaq librotaqa estudiachwanmi sapallanchikpas familianchikwanpas otaq huñunakuypipas. Sapa willakuyta leespaqa kallpanchasqam tarikusunchik.
15 Kay libroqa allintapunim yanapawasun ñawpa tiempopi Diosman sonqo iñiq runakunata qatipakunapaq. Leesqanchikman hinam iñiyninchikpi allinta takyasun chaynataq astawanmi Jehova Diosman asuykusun.


text:
Gustav Heinemann
Gustav Walter Heinemann sutiyuq runaqa (* 23 ñiqin anta situwa killapi 1899 watapi paqarisqa [[]] llaqtapi - 7 ñiqin anta situwa killapi 1976 watapi wañusqa Eseen llaqtapi), huk Alimanya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitku qarqan.
1969 watamanta 1974 watakama ñawpaq kuti Kunti Alimanya llaqtapa Umalliqnin qarqan.
Taytan: Otto Heinemann; Maman: .
Ñawpaq warmi: Hilda (1896-1978).
Churinkuna: Uta Ranke-Heinemann
Yachaywasi: School ( Alimanya)
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Gustav Heinemann.


text:
Iñuku
Iñuku[1][2] icha Atumu (grigu simimanta: ἄtouoς [átomos] "mana ch'iqtaypaq", chaymanta kastilla simipi átomo) nisqaqa qallawap lliwmanta aswan pisi huklla kayninmi.
Iñukupiqa tiksi k'atachakunam: iñuku huk'ipiqa prutunkuna niwtrunkunapas, iñuku hawapitaq iliktrunkunam. Chay prutunkunaqa pusitiwu nisqa pinchikilla chaqnayuq kaptin, iliktrunkunataq niyatiwu nisqa pinchikilla chaqnayuqmi. Niwtrunkunaqa manam chaqnasqachu. Iñukupiqa prutunkunap iliktrunkunappas kaqlla yupayninmi. Chayraykum tukuy iñukuntin manam pinchikilla chaqnayuqchu.
Prutrunkuna niwtrunkunapas yaqa tukuy iñukup wisnunniyuqmi, iliktrunkuna aswan-aswan pisilla llasaq kaptinmi.
Llapa qallawaqa kikinpa prutun yupayniyuqmi iñuku huk'inpi, iñuku yupay nisqa.
T'inkisqa imayaypa iñuwa nisqaqa iñukukunamantam t'inkisqam.
"Mana ch'iqtaypaq" nisqa kaptinpas, ch'iqtayta atinchik, ichaqa ñak'a-ñak'ayta. Huk qallawa rikch'aqkunam illanchaykuspa umphuykun, huk qallawam tukukuspa. Huk illanchaykuq qallawap achka iñukunpa rump'u hina - kritiku wisnumanta aswan - kaptinqa, illanchayninmanta wallqa ruranakuymi qallarinmi, iñuku huk'i t'uqyay tukuchispa.
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Jaime José Chimbo Aguinda, María Angélica Ullauri Velasco, Eduardo Edmunso Shiguango Andi: Shimiyukkamu/Diccionario Kichwa-Español, Español-Kichwa. Con la nueva escritura del kichwa, según la Academia de la Lengua Kichwa del Ecuador (ALKI). Casa de la Cultura Ecuatoriana Benjamín Carrión, Quito 2007. p. 251.
- ↑ César Guanolema Curicama: Vocabulario kichwa – español por asignaturas. Validado por la academia de la lengua kichwa (llikapi, shuklla sutisuyu).


text:
San Pedro Sula
San Pedro de Puerto Caballos icha San Pedro Sula llaqtaqa Unduras mama llaqtapi Cortés suyupi huk llaqtam.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Capitán Pedro de Alvarado llaqtataqa 27 ñiqin inti raymi killapi 1536 watapipim kamarirqan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
2014 watapi runa yupaykamaqa 1 000 380 runayuqmi kachkan.
Kuraka[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Armando Calidonio.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: San Pedro Sula.


text:
Q'inqu
Q'inqu icha Qinqu nisqaqa (ñawpa qhichwa simimanta, "chinkana"; QSHKS qillqaypi Q’enqo, Kenko) Willka Qhichwapi huk Tawantinsuyu pachamanta mawk'a llaqtam, Qusqu llaqtamanta 6 km karum chincha antinpi, Qusqu suyupi, mama quchap hawanmanta 3.580 m aswan hanaq. Iskaynintin wasintinmi: Hatun kaq, Saksaywamanmanta P'isaqman ñanpi; Uchuy kaq, hatun kaqmanta 350 m kuntinpi, urqu kinraynipi. Inkakunap manqus wasinchá karqan, 3.500 t'asra mitru hatun.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Q'inqu.
- Q'inqu llaqtamanta


text:
August Bebel
Ferdinand August Bebel sutiyuq runaqa (22 ñiqin hatun puquy killapi 1840 watapi paqarisqa Deutz llaqtapi - 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1913 watapi wañusqa Passug Churwalden llaqtapi), huk Alimanya mama llaqtayuq pulitikum qarqan, Alimanyap Susyaldimukrata Partidunpi (SPD) wankurisqa.
Taytanː Johann Gottlob Bebel; Mamanː Wilhelmine Johanna Simon.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: August Bebel.


text:
Ayu Ayu munisipyu
Ayu Ayu munisipyu (kastilla simipi: Municipio Ayo Ayo) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ayu Ayu llaqtam (647 llaqtayuq, 2001 watapi).
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pichqa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Munisipyupi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]


text:
Agustín Morales Hernández
Agustín Morales Hernández sutiyuq runaqa (11 ñiqin hatun puquy killapi 1808 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Buliwyapi, 27 ñiqin ayamarq'a killapi 1872 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq qhatuq, awqaq pusaq wan pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (1871-1872).
Taytan: Pedro Morales; Maman: Antonia Hernández.
Warmi: Petrona López.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Agustín Morales Hernández.
- www.worldlingo.com


text:
Mauricio Funes
Carlos Mauricio Funes Cartagena sutiyuq runaqa (18 ñiqin kantaray killapi 1959 watapi paqarisqa San Salvador llaqtapi - ) huk Salwadur mama llaqtayuq karu rikuy willay kamayuq runam, pulitikupas. Salwadurpa umalliqninmi kachkan, 1 ñiqin inti raymi killapi 2009 watapi p'unchawmanta pacha.
2009 wata akllanakuypi Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional nisqapaqmi atirqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Mauricio Funes.
- Casa Presidencial de El Salvador.
- Mauricio Funes - Tukri llika tiyaynin.


text:
Jarani pruwinsya
Jarani pruwinsya icha Arani pruwinsya (aymara simipi: Jarani jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Arani, jarani icha jallmani nisqamanta sutinchasqa) nisqaqa Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam, jinallataq uj ñiqin munisipyu. Quchapampa llaqtamanta 55 km karum. Uma llaqtanqa Jarani llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Urqukuna: Kuntur Puñuna, Khurupampa, P'allqaluma, Juch'uy Llallawa, Quturipunta.
- Phaqchakuna: Turu Wayq'u phaqcha
- Mayukuna: Phaqcha, Challwa Mayu, Jatun Mayu
- Quchakuna: Parqu Qucha, Asiru Qucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpa Qucha, Yanatama
Chiriqunuy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Flora[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Wak'as munisipyupi tiyan Chukiqayarakuna (Titanka (Puya raimondii)), mayqinkunachus sapa pachaq wataslla t'ikanku, chantapis Jarani pruwinsya ukhupiqa Wak'asllapi tiyanku.
Tiyallantaq kay waq alikuna:
- Alisu (Alnus acuminata)
- Anrreswaylla / Andreswaylla / Andres waylla (Cestrum Parqui L’Herit, Cestrum mathewsi)
- Ch'illka / t'ula (Baccharis)
- Ichhu (Stipa ichu)
- Kalistu (genus Eucalyptus)
- Kishwara / Kiswar (Buddleja)
- Mat'ara / t'utura
- Mulli / Kullash (schinus molle)
- Kichka muqu-muqu (Sulcorebutia steinbachii)
- Qayara (Puya...)
- Qiwiña / Qiwuña (Polylepis)
- Ulala (Cactus flagelliformis, Eriocereus tephracanthus)
- Waqaq Sawsi (genus Salix)
Fauna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Quchakunapi tiyan ashkha uywakuna: challwakuna, wallatakuna (Chloephaga melanoptera), suq'a, panama, chullunpa.
Chaymanta kallankutaj waq uywakuna: wisk'acha, atuq, añathuya (Mephitidae) , k'itaquwi, ch'usiqa, wamani, p'isaqa, yuthu, katari.
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Iskay munisipyunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarani pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Musiku[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawpa kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Raymikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jarani munisipyupi:
- 24 ñiqin chakra yapuy killapi: K'acha Llump'aq (Virgen la Bella), Jarani llaqtapi.
Wak'as munisipyupi:
- 18 ñiqin hatun puquy killapi: Jatun Yachay Wasi Instituto Normal Superior Ismael Montespa p'unchaynin, Challwamayupi.
- Phuqllay, takipayanaku
- Ayriway killapi: Jatun qhatu puquykunamanta challwakunamantawan (Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía), Wak'aspi
- 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala, Wak'aspi Parirunpi ima.
- 14 ñiqin aymuray killapi: Tata Isiku (San Isidro), Misuk'anipi Parirunpi ima.
- Corpus Christi, Wak'aspi
- 29 ñiqin inti raymi killapi: San Pedro, Wak'aspi.
- 16 ñiqin anta situwa killapi: Virgen del Carmen, Wak'aspi.
- 2 ñiqin chakra yapuy killapi: Kanpu runaq p'unchaynin, Challwamayupi.
- 3 ñiqin chakra yapuy killapi: Virgen de Copacabana, Challwamayupi.
- 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
- 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): Santa Bárbara, Wak'aspa jatun raymichakuynin.
Karu puriy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Wawa wasikuna :
- Huch'uy yachay wasikuna:
- Chawpi yachay wasikuna:
- Yachay sunturkuna: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Wak'as munisipyupi)
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Takirikuna:
- Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi, Wak'as llaqtapi.
Ñawra takiqkuna / Waqachiqkuna:
- Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi, Wak'as llaqtapi.
- Freddy Veizaga Siles. Paqarimurqa Wak'as llaqtapi.
Takiqkuna:
- Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, Siembra, Kharkas, Proyección, waqkunapi ima.
- Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta (1.977).
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Mawk'a saywitu: Jarani pruwinsya
- Fiesta de Santa Bárbara en Vacas (kastilla simi)
- Radio Chiwalaki (kastilla simi)
- Instituto Normal Superior «Ismael Montes» (kastilla simi)
- La Puya Raimondi en Vacas (kastilla simi)
- www.cdi.gob.mx/ BOLIVIA: Características Sociodemográficas de la Población Indígena (kastilla simi)
- www.ine.gov.bo (Censo 2001) (kastilla simi)


text:
Kay qipa qanchis Hawkaykuski killa (julio) 2018 watapi huk sumaq q’ala allqu layanchikmanta Pirwana Embajadaman Rumaniapi chayaykun. ¡Killam sutinqa!
“Killaqa ancha sumaq, kuyaypas kan, llapanchikmi paypa munaychanpi kachkanchik” chayta niwanku allquyuq warmi, Mama María Eugenia Echeverría Perupa Embajadoran, Rumaniapi. Paymi hatun kusikuyninta riqsichiwanku huk musuq maskutata tarisqanmantapacha. Chiqanpuni Killaqa wasipi allinpuni kakunqa chaynallataq q’ala allqu layanpi kusa embajadora kanqa qipa hamuq pachapi.
Chiqan sutinqa Sechura Quilla Pazzda (Killa sutichasqa). Payqa Republica Checapi paqarirqa, iskay chunka kimsayuq punchawpi, ayriwa killapi (abril) 2018 watapi. Allqu uywaqmanta “Pazzdapi” paqarirqa. Bastien Cederikonpa (taytan) Omia Orchideapapas (maman) wawanmi, iskayninku Europapi paqarirqanku, ñawpaq pirwanukunamanta hamunku; q’alla allqu llallinakuypi paykunaqa llallinkun.
Killaqa tawa allquchakunawan kuska paqarirqa, “S” kamadanpa, chaymi llapanpa sutinku qallarin chay letrawan: Sayri Tupaq, Sinchi Roca, Samiria Ñusta, Sandía Luisa, Sechura Killapas (kay sutikunaqa maymanta hamusqankuta rimanku).
Jiri Linhart (“Pazzda” allqu uywaq) Eva Linhartová warminwan (Klub Chovatelů Naháčů – Q’ala allqu hunuñakuypa Kamachiqninmi Republica Checapa) Galko aylluwan, iskayninku allquyuq, hatun kusikuyninta riqsichirqanku kayta yachaspa: huknin kaq uña allquchanmi Embajada Pirwanapa maskutan kanqa, kayqa huk ganansiyan karqa anchata llamkaptinku kay laya allquta amachasqanrayku.
Aneta Galko, pim kay uña china allquchata uywarqa musuq wasinman chayanankama nirqa: “Killaqa masinkunawan, llapanwan ancha kuyaysapa kan. Llapanwanmi pukllan, huk animalkunatapas munakun, niyman misikunatapas. Ancha yuyaysapam wakin wawqi-panichankunamanta. Chaymi iñiniku tukuy ima musuqkunatapas allinta yachanqa. Hinallataq iñiniku musuq ayllunwan kusisqa kananta.”
Kay uña allquchakuna allin, sumaq mamanwan (Omia) kusisqa karqanku, chaymi llapanku allinpuni kachkanku.
L’Association de protection du patrimoine péruvien, huk huñunakuy patrimuniyu pirwanu amachaqpas Killapaq, kay kusa runa ruwaqkunapaqpas munanku ancha kusikuyta allin kawsaytapas qipa hamuq pachapi
¡Killamanta qipaman astawan willasaykichik. Ichaqa kunallan!
Qawaykuy:
http://chiennuperou.com/es/2016/03/el-perro-sin-pelo-del-peru-peruansky-nahac-en-el-klubu-chovatelu-nahacu-praga-republica-checa/
Astawan vidiyukunata Perumanta Q’ala Allqunmanta liniyapi tariyta munaspa YouTube kanalninchikpi anri niykuy:


text:
Chuku yura
Chuku yura,[2][3] Yunka amasisa icha Amasisa[4] chaylla (Erythrina poeppigiana) nisqaqa huk chaqallu sach'am, rikch'aq amasisam. Tuktunkunataqa q'intikunam sisachan.
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ «Chuku yura». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. 28 ñiqin kantaray killapi 2010 watapi rikusqa.
- ↑ andes-fieldschool.org: Erythrina poeppigiana (Kichwa: Chuku Yura)
- ↑ Chuku runa ashkay, huk Pastasa Kichwa warmip willasqan
- ↑ worldagroforestry.org - Erythrina poeppigiana
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Chuku yura.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Chuku yura


text:
Pukallpa
Pukallpa (Puka Allpa) (kastilla simipi: Pucallpa) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Ukayali mayu patanpi, Ukayali suyup uma llaqtanmi. Pukallpapiqa 180.000 runakunam kawsachkanku.
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Miami-Dade County, Florida, USA
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pukallpa.
- Saywitu: Ukayali suyu
- Virtualperu.net: Pucallpa (inlish simipi)


text:
Paqcha
Phaqcha, Paqcha icha Pakcha nisqaqa kaykunatam niyta munan:
- Phaqcha (paqcha, kichwapi pakcha), mayupi urmaykuq yaku;
- Pakcha (pakĉa), kusi-kusi, apasanka, uru nisqakuna hina uyawachakuna.
Phaqcha (Paqcha, kichwapi Pakcha, kastilla simipi Paccha) sutiyuq llaqtakuna:
- Pakcha (Ikwadur), Ikwadurpa Quri markanpi huk llaqta;
- Pakcha kitilli, Ikwadurpa Asway markanpi huk kitillim, Tumipampa kitipi;
- Paqcha (Wamanqa), Piruwpa Ayakuchu suyunpi, Wamanqa pruwinsyapi, Winchu distritupi huk llaqta;
- Paqcha (Kashamarka), Piruwpa Kashamarka suyunpi, Chuta pruwinsyapi, Paqcha distritupi huk llaqta;
- Paqcha (Yawli), Piruwpa Hunin suyunpi, Yawli pruwinsyapi, Phaqcha distritupi huk llaqta;
- Paqcha distritu (Chuta), Piruwpa Kashamarka suyunpi, Chuta pruwinsyapi huk distritu.
- Phaqcha distritu (Hunin), Piruwpa Hunin suyunpi, Yawli pruwinsyapi huk distritu.
Hukkuna:
- Phaqcha rit'i urqu, Piruwpi, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi huk urqu
- Phaqcha urqu, Piruwpa Kashamarka suyunpi, Kashamarka pruwinsyapi huk urqu
- Phaqcha qucha, Buliwyapa Quchapampa suyunpi, Chapariy pruwinsyapi, Sakawa munisipyupi huk qucha


text:
Mach'ina
Wayrukunawan pukllanchik.
Wayru icha Machina nisqaqa suqta kaqlla chiruyuq, chunka iskayniyuq kaqlla manyayuq, pusaq ñawch'inkunayuq pachankam, paqtan suqtawask'am.
HamuLlamk'apuy
Wichachikan huk t'asrata sayaqllapa chachinchin karunnin kanqa manyanpa tupun.
|
T'asra
KayninkunaLlamk'apuy
- Kan suqta uya.
- Kan huk chunka iskay tupra
- Kan pusaq k'achi
- Kan tawa k'achiwataq
- Wayrupa kapun aswan sayay llapan suqtauyakunapura, uyan s'aytu kaptin.
TupukunaLlamk'apuy
- Uyakuna tarpuytupunin (qaran tupu) T = 6l2 ; chaypi, l = tupra tupu = tupra suni
- Wayru sayaynin = Warupa hakukaynin = l3 ; chaypi, l= tupra tupu
- K'achiwataqpa sunin = ; chaypi, l = tupra tupu


text:
“El Perro sin Pelo del Perú” (Perumanta Q’ala allqu) riqsichikunqa kikin Pachakamakpa Musiyunpi, chunka (10) kuychichaw punchawpi, intiraymi killapi, 2017 watapi, chunka hukniyuq (11 AM) urapi.
Kay riqsichikuyqa ancha allin kanqa kay pilikula ruwasqanta yuyarinapaq.
Tupak, q’ala allqu pirwanuqa, musiyupa allqunmi, pilikulapi kay qullana hatun allqu rikurimurqa –payqa Perumanta ñawpaq allqupa rantinmi. Kay pilikulapi Isabel Cornejopa, musiyupa arqueologiyan, llapa willakusqanwan musiyupi allqukunata qawapayarqanku kulturanchikpi kaptin.
Pilikulata qawayta usyaptinchik huk rimanakuna kanqa
Pedro-Santiago Allemantwan (pilikula ruwaq),
Jaime Deza Rivasplatawan (hatun Amawta Arquelogiyapi, Antropologiyapipas, Universidad Alas Peruanapa, Maskanapa kamichiqninpas)
Gloria Cácereswanpas (yachachiq, qillqaq, runasimiman tikraqpas).
Kay riqsichikuyqa, Chano Diaz Limacopa, Ayakuchumanta allichaqpa, musikanwan kusichisqa kanqa. Pilikulapa huk rakinkunata musikanwan allicharqa.
Pilikulapa huknin ruwaqninqa: Carlos Andaluzqa – kamarapa kamachiqnin) huk runakunapas pilikulapi kaqkunaqa chaypim kanqaku.
Chaymanta huk anqusay kanqa Perumanta Q’ala Allqupa sutinpi, chaynallataq kay pilikulata Pachakamakpa Musiyunpi ruwasqanrayku.
Klikta kaypi ruwaykuy willay bandata rikunaykipaq
https://youtu.be/JZLOm-XM050
Qawaykuy:
RADIO DEL SUR 91,5 FM – Invitado: “EL PERRO SIN PELO DEL PERÚ” (PERUMANTA Q’ALA ALLQU)
TV PERU 7.3 NOTICIAS – de Nicolas Salazar- 02/06/2017. Invitado: “EL PERRO SIN PELO DEL PERÚ”
PANELISTA : Gloria Cáceres (Profesora, escritora y traductora de Quechua)
PANELISTA : Jaime Deza Rivasplata (Doctor en arqueología y antropología y Director de Investigación de la Universidad Alas Peruanas)
Museo de Sitio y Santuario Arqueológico de Pachacamac: “El Perro sin Pelo del Perú”
Chano Diaz Limaco: Músico Compositor – “El Perro sin Pelo del Perú”
Obsequio al Museo de sitio de Pachacamac : “Samin” por el artista Diego Manchez Raymondi


text:
Janez Drnovšek
Janez Drnovšek sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin aymuray killapi 1950 watapi paqarisqa Celje llaqtapi - 23 ñiqin hatun puquy killapi 2008 watapi wañusqa Zaplana llaqtapi ) huk Isluwinya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.
Taytan: Viktor ; Maman: Silva.
Warmi: Majda
Churinkuna (2): .
1992 watamanta 2002 watakama Isluwinya Uma kamayuq.
1989 watamanta 1990 watakama Yuguslawya Umalliq.
Willay pukuykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Janez Drnovšek.


text:
Huwan Bawtista
Huwan Bawtista sutiyuq runaqa ((grigu simipi: Ἰwάvvnς ὁ Baπtισtής, Ioannēs ho baptistēs o Ἰwάvvnς ὁ BaπtίZwv, Ioannēs ho baptizōn; kastilla simipi: Juan El Bautista); ( 1 wata paqarisqa - 30 watapi wañusqa ) huk kristiyanu santu.
24 ñiqin inti raymi killapi (San Huwan Paqariy); 29 ñiqin chakra yapuy killapi (San Huwan Runa wilancha) San Huwan Bawtista raymi p'unchawninmi.
Taytan: Zacharie; Maman: Elisabeth.
Dyuspa Simin Qillqakamaqa Unuchachiq Huwanmi huchankunata willakuq runakunata, ichataq Hisuwtapas Hurdan mayupi unuchachin (Mathiyu 3:1-17 ). Huchallikuqkunataqa unuchachin kutirinankupaq, huchankunata pampachanapaqmi (Mathiyu 3:6 , Markus 1:4 , Lukas 3:3 ). Huwan hina Hisuwpa akllay qatiqninkunapas unuchachirqanku (Huwan 4:1 ).
Matiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa (Mathiyu 28:19 ).
Runa "Jesu Kristu apuymi" nispa huchankunamanta pampachanapaq mañaspa yakupi ch'ultichikun, musuq kristiyanu kawsayta, Ch'uya Ispirituta chaskinanpaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Huwan Bawtista.


text:
Pikachu
“Pikachuuuuuu!”
Pikachu pikachu (Pika chu) pika pikachu pika Pikachu PIKA pika pikachu pika PIKA pikachu. Pikachu, pi-ka-chu, PI-KA-CHU!!! Chu Chu/Pikachu pika pikachu. Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu pikachu. Pika-pika chu-chu pi-chu pikachu? PIKA! Pikachu pika pikachu...
Pikachu pika pika pika, chu? Pika pika pika, kachu? Pi pii Chuuu! Pi chuuu! Pika pikachu pika. Pikachu pi-pi pika Pikáchu ka-ka pika. Pika Pikachu, Pikachu, Pikachu, pika Pikachu! Pikachu pika Pikachu pikachu pika Pikachu ... pika Pikachu. Pi Chu Chu pikachu, pikachu Chu Chu Pi, pikaaa! Pikaaa! Pi-kachu pikachu pikachu. Pi-kachu, Chuchu. Pikachu chuchu pika-pika chu-chu pi-chu. Pika-pika chu-chu pi-chu! Pika kachu. Chuchu, pika kachu!
CHU! Pika kachu chuchu pikachu! PIKA pika Pikachu pika PIKA Pikachu pika-pika chu-chu pi-chu!
Pika Pikachews[edit]
Pika Pikachew pika pikachu, pika pi chuuu! PI CHUUU!!! Pika pika pikachu, pi chu? Pika Pikachu Chuchu pikaa chuu pikaa. Pika pikachu Pikachu.
Pipi, chuu pi-kaaa-chu pikaa chu kaa Chuuu, (kaa Kaa pikachu pikaa Pikapi pika-pi...) piii-pikaa piika Chu Pika-pika piika Piikachu Pii Chuuu-chuuu Chu chuu Pi kachu pi Pikachu Pika-pi chu pikaa piika Pipi Chu kachu Pii Chu Chuuuu-pika Ka kachu-pikaa Pika-pika. Piii piii kaaa-chuu Pikapi-pikapi chu kaa piikachu Piii chu Pi pi-piikachu ka Chu Kachu pi ka-pikachu pi-i-piikachu (chu Pii Kachu-piika-pi pi-i Kaaa chuuuu) Kachu kachu pi-i Chuu piii Pikachu chu Kaa-pika-pika pikachu-piii. Kaa pi kaa Pi-ka-chu piii chu Piii, pi-ka-chu Pikapi Pika-pika chuu Pika-pi-pika-chu ka pika piikaa chuuu Pi chuuu piikaa-pi-i Pika-pi "kaaa-chuuu" pi-i Pi-kaa-chuuuu-pi. Chu-pika-pika pi chu pii-piikaa kaa pipi piikachu pipi chuuuu kaa chu-chuuuu kaa Chu-kaa Kaa piii pipi Kaaa pi-piii-pika-pi piika Pi, chu-pika-chu Pi-i Piikaa ka Kaaa Pi kaa Pika pika-pi. Pika Pi, Pikachu, kaa pika-chu pikachu Ka Chu pi-i; Pika-chu Chu Pika-pika-pika Pii pii pikaa Kaa pika-chu piikaa Piika Pi-kaaa-chu, pi kaaa ka Pi chu Chu piii pipi kachu Chu Kachu piii piii kachu Chu ka pi-i Pikaa. pikapi pi-i Pikaa ka Chu pi-kaaa-chu Kachu chuuu pi-kaaa-chu.
Pikachu[edit]
Pikachu kaa pika-pika-piika kaa Pi-pi-kaaa-chu ka-pi-kaaa-chu pikachu pikachu, Pika chu, Pi kachu.
Pikachu ka Chu pi Kaa pika-pika ka Pikáchu pika-pi-pi-i kachu Chu Pikáchu Kachu Pii-chuuuu—pi pika-pi-kachu chu pikapi chuu, pikapi, pikapi, pikapi, Pika-pika pikapi, pi-i piika chuuu pikachu Chu pikachu chuuuu. Ka ka pi-i Pikáchu, Pikachu pikaa Piika Pikáchu ka pika-pika pikachu Chu chu pikapi, chuuu, kaa pikaa ka Chu pika-pi. Pikachu ka Kachu pii Chuu kachu-pika-pi-ka Pikáchu, Pika-chu pi-ka-chu pi Pikachu Pi pi Pika-pika pika-chu-ka ka kaa Pikáchu pikaa Piikaa. Pikachu Pi piikaa pi-kaaa-chu-chu pi-i kachu pika-pika Pikáchu, pi Pi-kaaa-chu chu pi-i piikachu chuuuu pi Kaa Pikáchu pikachu-pi, Kaa chu chuuuu ka chuu pi piikachu Pikachu pi piikaa kachu.
Pikachu pi-i Kachu pi Kaa Pikáchu Pi-i-piikaa, Pikachu pi-i pikapi chuuu pi chuuuu, Pikachu,[pi] Pika-pi, chu chuuu-pikachu Kaaa pi-pika-pika, Pika-chu, Pi-i Chu-pikachu pika-pika (Kaaa pi pikapi pikachu), pi chuu chuuu-chuuu, Pi-pii-chuuuu kaa pika-pi-pi-i chuuu. Ka chu piikachu-Pika Pikáchu, Pikachu Kaa kachu pi-i-pikachu-pi pi pi-i Pika-pi chu pika-chu pi Ka piikaa-kaa-chuuu pikachu.
Pi-Pi[edit]
Pika-pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu pi-pi pikachu pi-ka-chu'pi pika pika chu. Pika pika chu pikachu! Pikachu pika pi-pikachu, Pi-pi-pi-pi-pi-pi. Ppi-ka-chu'pi-pi-pi-pi-pi-pi... Pii pi-ka-chu pikachu. Pikachu pika pikachu pika- pika pi-pi chu-chu pikachu. Pikachu:
- Pika-pika-kaaa pika-pika Pikapi chu chu piikachu chu piii pi-i Chu chu pika-chu pi chuuuu-pikachu.
- Ka pi-i'chu Pikapi, chu Pii Pika-pika Pi piika pika Pi chuuu-chuu chuuuu chu pii-piikaa pi-i-chuuuu, piika chu Kaaa-piikaa Ka pipi Kaa pi piikaa chu Pikachu chu pi-kaaa-chu Kachu chu Pika-pi chuuuu chuuuu-pikapi. chu'chu Pikapi Chu Pikachu chu kachu pika pii piikachu chu pi kachu, pika-chu piikachu-pi ka pikachu-chu.
- Chuuuu Pika-pika Piii pii pika-pi Pi Pi-i pika-pika pika-chu-chu piii "...pii pipi chu pipi chu Piikachu Pii [Pii pika-chu'] Pika-pika pi-i pi kaa Pika-pi chuu: "chu Pi pika Pika, chu Ka kaaa pika", pikapi Chu chu-chu-pika-pika pi pika pi piikachu kaa pipi-piika piii-pika-pika chuuuu kachu-pi-kaaa-chu chu Pi-i Pika-pika-pi.
- Pi-kaaa-chu Chu pika-pi pikaa kachu kaaa-chuuu, kaa chuuu pikachu, chu Pikachu, Pi-pikachu pi-kaaa-pikachu Kaa Pi pi Pika-chu Pi-i pika-pika.
- Pi-kaaa-chu chuuuu, pi pi-i Pika pika-pi pika-pikachu, Piika kachu kaa pikachu pikachu chu Pika-pika pi Chu kachu Pika-chu pika-pika.
- Pi Pii Pipi'pi chuuu, pika-pi pika-pika-pii-chu pi-i pika-pika-pi kachu Pikachu pi pika-chu chu Pipi.
- Piikaa-pi-i pi-pii-pika-pika-chu, pika pii-ka-chuu pika pika piiiikaachuuu pikaa, pika pika pikaachu pikaaaa pika-pi pika-pi pikaaaachu.
- Pika-pika Pika-pika piii chuuuu pika-chu-piii chu chu piii Ka chu Pii Kaa Piii pii pika-pi Piikaa chuuu-chuu chu pi-kaaa-chu, pii-piikaa pika-chu pika-pika. kachu-pika-pi, Pii Pika-chu Piikaa Pipi-pikapi kachu piikaa chu Pi,kaa chuu Pikachu pi Pika pi-kaaa-chu Ka pikapi pikachu chu Chuu.
Ka-Ka[edit]
Pikachu pika-pi, pi pii pika-pi. Pikachu ka chuuu! Ka chu pika-pi chu, pika chu pikachu. Pika chu pikachu pi pii, pi pii. Pika pika pikachu Chu Chu pika:
Chuuuu, pika-pika, pikachu-kaaa, kaa pi-kaaa-chu pi-i Pika-chu Kachu Ka Pika-pi Ka pikachu-piikaa pi-kaaa-chu-pi piii Kachu Kaa pika-pi chu pii Pi pika-pi, Pikaa pi pi chuuu Pi Pi-i kachu-pika-pika kachu Pika-pika pi-i Pika-chu-pii Piika-piikaa-pi. chuuu Pi-ka-chu, kaa Pikachu, pi-i kaaa Pikapi pi Pika-pi chu Kaa-pika-pika chuuu-piii.[chu] piikaa, pika-pika Pi-i kaa-piii kaa Pii Piikachu-kaa Piikaa pika-pika, piika kaa-piikachu pika-pika piikaa pi-i Kachu pikachu-kaaa kachu pika Ka pii chu-pika-pika kachu. Pi chuuu Pika-pika, pii pi-i Chu chu Chu pikachu pikachu Pi-kaaa-chu-chuu, ka kachu-pikapi kachu kaa-pi-ka-chu pikachu Chuu-pikapi. kaa piikaa-kaaa Pika-pika piikaa Pikapi pika-pika pika-pika-pi-chu Ka Chuu pikachu Chuuuu kaa-pika-pika. kaa chuuu-piii pikaa-pikachu piikachu-chu pika-chuuuu Kachu Piii pika-pika chu pika-pika pi pika piikaa ka pi-i pikapi.
Pika-Pi Kachuu-pii[edit]
ある日,ピカチュウは,任天堂-全土の旅にされ,彼はピカチュウを尋ねた老人に会った:"あなたは私の黄金の牛をフェッチ悪ニンテンドー武将が盗まれてhesのお願いか,チームのロケットは彼が非常に重要です.あなたが戻って無事私の牛を持ってくれば,私の家族は,私は3つの願いをを与えなければならない.私の小さな黄色のマウスの友人."
Chu-Chu[edit]


text:
Sugar Ray Leonard
Ray Charles Leonard sutiyuq runaqa, icha Sugar Ray Leonard (* 17 ñiqin aymuray killapi 1956 watapi paqarisqa Wilmington llaqtapi- ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq saqmanakuyuq qarqan.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
- Muhammad Ali
- Alan Minter
- Vito Antuofermo
- Fulgencio Obelmejías
- Thomas Hearns
- Joe Fraser
- Marvin Hagler
- Roberto Durán
- Wilfred Benítez
- Sugar Ray Robinson
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sugar Ray Leonard.


text:
Anil Kapoor
Anil Kapoor (hindi simi अनिल कपूर) sutiyuq runaqa, (24 ñiqin qhapaq raymi killapi 1956 watapi paqarisqa Mumbai llaqtapi - ), huk Indya mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi qarqan.
Taytan: Surinder Kapoor; Maman: Nirmal Devi.
Warmi: Sunita Bhambhani (1984 watamanta).
Churinkuna: (3) Harshwardhan Kapoor, Rhea Kapoor wan Sonam Kapoor.
PilikulakunaLlamk'apuy
- Slumdog Millionaire
- Mashaal
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Anil Kapoor.
- IMDb


text:
Sillwi kuru
Sillwi kuru (Annelida) nisqakunaqa huk uywa rikch'aq putum. Sillwi kurukunaqa sillwi-sillwi hina, kuru hina, chakinnaq uywachakunam, suphusapa (Polychaeta), pisilla suphuyuq (Oligochaeta) icha suphunnaq (Hirudinea). Puka yawarninmi sirk'akunapi purin, mana huk sunqu kaptinpas. Huk silli kurukunaqa - ahinataq llawq'a - añakikunata mikhun, hukkuna yura mikhuqmi, hukkunataq aycha mikhuqmi.
Kaymi huk iskay sillwikuru rikch'aqkuna:
- Suphusapa (Polychaeta) - mama quchapi kawsaq sillwi kurukuna
- Chumpi kuru (Clitellata)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
- Llawq'a (Lumbricidae)
- hukkunapas
- Yawar ch'unqaq (Hirudinea)
- Pisilla suphuyuq (Oligochaeta)
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Sillwi kuru.
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Sillwi kuru


text:
Jesuspita Lucas Isquirbingan
Naupataga Jesuspita shumag tantianaypag uchuclata niyushay Lucas imanir cay libruta isquirbingantas.
Lucasga cara Jesusman yupachicug runam. Payga isquirbira ishcay librutam. Chaychru willapayämanchi Jesuspitam. Pay cara chay juc runacuna castam, manam Israel castachu. Payga aliscam musyara Jesuspita mana ricapusha cayarsi. Lucasga Pablowanmi purira maytas chaytas Diospita yachrachig aywaptin. Payga Jesusta regueg runacunata achcatam tapucusha, paypita shumag musyananpag. Lucasga cara jampicug doctormi. Chaynuy car, payga aliscam Pablota yanapara chay lutan runacuna wanuchiyta munapäcuptin. Lucasga manam pasay dëjarachu, antis payga Pablota cuyara aliscam Jesusman yupachicug-mayin captin. Nätan payga aliscam musyara papelcunapita. Chaymi payga isquirbira ali shumagta Jesuspita. Lucasga cay libruta isquirbira cuyanacuynin Teofilopagmi. Payga cara marca mandagmi. Lucasga cayta isquirbira chay cuyanacuynin Teófilo, Jesuspita shumag musyananta munarmi, jinaman isquirbiras “Jesusga wanusha, manam Israel castacunapa trucalanchu, antis lapan runacunapa trucanchim”, ninanpagmi. Payga cayta isquirbira Jesús wanungan, jinaman cawacämungan 35 watata aywayaptinran. Nätan isquirbiras Roma carcelchru Pablo wichrgarayaptin, manaragsi wanuchipäcungancamam.
Chaura Lucasga cay libru isquirbiyta galayura cay nirmi:
1
1 Achcam isquirbipäcusha ima-ayga Jesuswan pasangantas. Chay isquirbishacunatam noganchicunacagchru purircayächin. 2 Nätan chay isquirbigcunaga isquirbipäcura Jesuspa discïpuluncuna willapacurcangantam. Chay willapacugcunaga capäcura Jesuswan ima-ayga pasangantas ñawinpa ricagcunam, jinaman paypita willapacugcunam. 3 Chaymi noga, Lucassi Jesuspita musyag runacunata imanuy cangantas lapanta shumag tapupacurcurga, manyalapita isquirbimü gampag, alisca alinninpag ricasha Teófilo, 4 chaynuypa naupata yachrachipäcushungaypita mas shumag musyanaypag.
Juc ángel Bautizag Juan näcinanpita willangan
5 Chauraga Judea nacionchru Rey Herodes mandanan wichanmi, cara juc sacerdötisi Zacarías jutiyog. Payga cara unay Abiaspa castan aywagmi, nätan warmin Elisabetmi cara Aaronpa castan aywag. 6 Paycunaga capäcura ishcayninsi Diospa naupanchru ali ruragcamam, mana piñapächicugcamam, jinaman cäsucurcag lapantam Dios ruray ningancunataga. 7 Nätan paycunapaga manam wamrancuna carachu, Elisabet mana wachrayta yachraptin, jinaman nä chachacamam capäcuras.
8 Chaypitam juc junagchrüga, Abiaspa castan sacerdöticunata töcarura Diospa wayinchru uryay. Chaymi Zacariaspis uryayara. 9 Chauraga costumbrincunanuy chüsaräriptinmi Zacariasta töcarura Diospa wayinman yaycuy, chay inciensuta rupachicunacagman. 10 Chauraga inciensuta Zacarías rupayächiptinga, lapan runacunam washachru Diosta manacurcayara.
11 Chaypitash inciensuta rupachicuna altarpa derëcha lädunchru ricacarun Diospita shamusha ángel shayayar. 12 Chayta ricapurur Zacariasga aliscash manchacarun, jinaman imanaytas manash atiparachu. 13 Chaura angelga nirunshi: “¡Ama manchacaychu Zacarías! Manacungayta Diosga mayasham. Chaymi Elisabet warmiqui gueshyacunga olgo wamrata. Jutintam chrurapunqui Juanta. 14 Wamray näciruptinga aliscam cushicunqui, jinaman runacunas achcam cushicurcanga. 15 Pay jatunyarurga, Diospa naupanchru alisca välig runam canga. Manam upyangachu vïnutas ni ima shincachicugcunatas. Mamanpa pachranpita-pacham Santu Espiritupa munayninchru canga. 16 Payga achcatam Israelpa castancunata tantiachinga Diosman cutipäcunanpag. 17 Payga willapacunga munayniyog salvacug shuyayanganchipa naupantam. Nätan canga Diospa unay willacugnin Eliasnuysi, alisca munayniyogmi. Payga tayta cagcunatam rimapanga churincunawan ali cawapäcunanpag, jinaman munangalan ruragcunatam rimapanga ali rurag runacunamannuy muyupäcunanpag. Chaynuypam runacunata camaringa, munayniyog chrämuptin ali chrasquicurcänanpag”.
18 Niptin Zacariasga angeltash nin: “¿Imanaypatag musyashag razonpa niyämangayta? Nogaga nä auquintag cä, warmïsi chacwantag”.
19 Niptin angelga ninshi: “Nogaga Diospa naupanchru cag Gabrielmi cayä. Paymi nogataga cachrarayäman chay shumag willapata musyachinagpag. 20 Nätan cananga ‘Mana razonchri’ nimangaypitam, mana rimayta atipanquichu churiqui näcimungancama. Caycuna rimangänuymi ruracanga”.
21 Nätan washachru chay goturarcayag runacunaga shuyararcayara, “¿Imanirtag chicacama mana yargamunchu inciensu rupachicunacagpita?” nirmi.
22 Unaytaran Zacariasga yargaramun mana rimayta atipayar, umalanwan, jinaman maquilanwan runacunata tantiayächir. Chaura runacunaga “Imas Diospitachr ricäparun inciensu rupachicunacagchru” nipäcuram. Chaura Zacariasga chaynuylam cara mana rimayta atipayar.
23 Chay junagcuna nä Diospa wayinchru chay ruranancuna rurayta ushacurcurga, Zacariasga wayintam aywacura. 24 Chaypita chay junagcunalam warmin Elisabetga pachrayog ricacarura. Chaychru Elisabetga cara pichga quillam mana wayinpita yargamular cay nir: 25 “Diosmi cananga noga pachrayog canäta munarun, runacunapita mana pengapasha canäpag” nir.
Angel Gabriel Jesús näcinanta Mariata willangan
26 Elisabet nä sogta quilla pachrayog cayaptinmi, Diosga cachrara ángel Gabrielta Galileachru cayag Nazaret marcaman. 27 Chaychrümi yachrara mana olgo regueg juc jipash, María jutiyog. Payga nä rimasha cara José mözuwan ishcaychacunanpagmi. Chay mözuga cara Rey Davidpa castan aywagmi. 28 Angel Gabrielga María cayagman chrarurga “¡Cushicuy María! Diospita alipag ricasham cayanqui. Diosga gamwanmi cayan” nirunshi.
29 Chaura angelta ricapururga, jinaman chaynuypa ángel niruptinga, Mariaga pasay mayacasha niragshi ricacarun, “¿Imatatag caynuypa niyäman?” nir.
30 Chaynuy pinsiayaptilanshi angelga niruntag: “María, ama manchacaychu. Diosmi cuyapäshurlay gamtaga acrarayäshunqui. 31 Cananga pachrayogmi ricacanqui, nätan wawaymi canga olgo. Jutintam chrurapunqui Jesusta. 32 Payga canga alisca munayniyogmi, jinaman cayansi jana pachachru cayag Diospa-mayinmi. Nätan Munayniyog Diosmi chruranga mandag cananpag, unay awillun Davidtanuysi. 33 Chaura imaycamas mandagmi canga Jacobpa castan aywagchru, jinaman chaynuy mandaglam canga imay imaycamas”.
34 Chaynuy niruptin Mariaga tapurun angeltash cay nir: “¿Imanuypatag pachrayogga ricacäshag mana olgotasi regueyarga?”
35 Niptinshi angelga nirun: “Santu Espiritum shamunga gamman. Chaylam Diospa munayninwan pachrayog ricacunqui. Chaymi chay näcimug wamrataga ricapäcunga Dioslapag cawagpag, jinaman Diospa-mayinpag. 36 Nätan mana wachray yachrag nipäcungan castay Elisabetsi chacwanyänanchrümi nä sogta quilla pachrayog cayan. 37 Diospagga manam ima ruraysi sasachu”.
38 Niptinshi Mariaga nirun: “Diospa maquinchrümi cayä. Gam nimangaynuy Dios rurachun nogawan”.
Niruptin, angelga aywacunshi Mariacagpita.
María Elisabet ricag aywangan
39 Chaura chay junagcunalam, Mariaga wayrala aywara Elisabet yachrangancagta. Chay marcaga cara Judea ninganchrüga mas altunpam. 40 Nä Zacariaspa wayinman María chrarurga, Elisabettam “Wayilayman. ¿Alilachu cayanqui?” nirun.
41 Chaura Mariapa shiminta mayaruptinga, Elisabetpa pachranchru wamrasi jucnuypash cuyurura, jinaman chayürash Elisabetga Santu Espiritupa munayninchru ricacarura. 42 Chauraga gapachracuypa niragshi Elisabetga Mariata nirun: “Lapan warmicunapitas mas alinninpag ricasham gamga cayanqui Diospita, jinaman alipag ricasham cayan pachraychru wawaysi. 43 ¿Pitag cä nogaga Munayniyognïpa maman nogaman shamunanpagga? 44 Gampa shimiquita mayaruptïga, juclam pachrächru wamräsi jucnuypa cuyurirun cushicuypita. 45 Chauraga alisca cushicuy Munayniyog Dios willashungayta chrasquicungaypita, Diosga nishungaynuymi ruranga”.
46 Niptin Mariaga cay ninmi:
“Lapan shongöpam alawayä Diosta,
47 Nätan cushirayäsi aliscam Tayta Dios salvamagnï captin,
48 caynuy manacag warmilatas rircärimanganpita.
Cananpitaga lapan casta runacunas
‘Ima cushisharag cayan chay warmi’ nipäcamangam.
49 Munayniyog ima-aygatas ruray atipag Diosmi nogachru rurarun ima-aygatas.
Paypagga jutinsi ‘Lapan juchapita caruchru cayag’ nisham.
50 Payta manchacugcunataga chaynuylam Diosga cuyapayan imay aygaysi.
51 Ima-aygatam mana rurashachu munayninman.
Payga manacagmanmi muyuchin olgotucug runacuna ima-aygata rurapäcunanpag pinsiarcayangantas.
52 Payga munayniyog mandagcunatas jitarisham mana mandag cananpag.
Nätan manacagpag ricashacunatam mas alipag ricachin.
53 Payga micuypita nacagcunatas capogniyogmanmi muyuchin,
nätan capogniyogcunatam mana imaynagman muyuchin.
54 Payga yanaparam servignin Israelta jutiyog runatas.
Jinaman chaynuy cuyapayälarmi yanapara imaysi.
55 Chaynuy imaycamas cuyapänanpagmi nira unay taytanchicunata, taytanchi Abrahamta,
jinaman castan aywagta” ninmi.
56 Chaychrüga María, Elisabetwan yachrara quima quillanuyran. Chaypitaran cutira wayinta.
Bautizag Juan näcingan
57 Nätan Elisabetpa gueshyacunan quilla ayparamuptinga, gueshyacurura olgo wamratam. 58 Chayta mayarärirga castancuna, jinaman wayincagpa yachragcuna aliscam cushicarärira Elisabetwan, Munayniyog Dios payta cuyapälar, chaynuy ruranganpita. 59 Chaypita wamra nä puwag junagniyog cayaptinmi, apapäcura costumbrincunanuy señalächig. Chaychru runacunaga wamrapa jutinta chrurayta munapäcura taytan Zacariaspa jutilantam. 60 Chaymi Elisabetga nira: “Manam Zacariaschu jutinga canga, antis Juanmi”.
61 Niptinmi runacunaga nirärin: “¿Imanir? Castaycunachrüsi mana ‘Juan’ jutiyog cayaptinga”.
62 Chauraga taytan Zacariastam tapupäcura sëñasyaylapa: “¿Ima jutin canantam munayanqui?” nir.
63 Chaura taytanga manarura tacsa tablalatam, jinamanmi goräriptinga chaychru isquirbirura: “Paypa jutinga Juanmi” nir. Chaura chaychru cayagcunaga lapansi mayacasha niragmi quëdarärira. 64 Chaylam Zacariaspa shimin yapay rimariramura, Diosta alawayar. 65 Chauraga lapansi wayin lädunpa yachragcuna mayacasha niragmi capäcura. Jinarcurmi Judeachrüga limpu mayachinacarärira Zacarías yachrangan jircacunapa. 66 Chauraga lapan mayacugcunas shongolanchrümi nipäcura: “¿Imarag wara raswa chay wamra canga?” nir.
Nätan “Razonpam chay wamraga cayan Munayniyog Diospa maquinchru” nir.
Zacarías Santu Espiritupa munayninchru cayar rimangan
67 Chaypitam wamrapa taytan Zacariasga Santu Espiritupa munayninchru cayar rimara cay nir:
68 “Alisca ali nisha cachun noganchi Israel castapa Munayniyog Diosninchi,
noganchi runancunata ricamänanchipag, jinaman jucpa munayninpita jorgamänanchipag aywamunganpita.
69 Canan noganchiman cachraramun juc munayniyog salvacugtam,
Diospa servignin Davidpa ayllun castapita.
70 Caynuy cananta Diosga nämi rimachisha cara Dioslapag cawag willacugnincunawan,
71 Mana ricapuy munamagninchicunapita,
jinaman lapan chregnipämagninchicunapita salvamänanchita;
72 Unay awillunchicunata cuyapänanpita,
jinaman rimanacunganta razonpa rurananpag mana gongananpita.
73 Nätan taytanchi Abrahamtasi ‘Niyangagcunata razonpam rurashag’ nirmi Diosga cay nira:
74 ‘Cachramushag juc salvacugtam chregnishugniquicunapa maquinpita jorgopäshunaypag,
jinaman mana mancharilar servipacamänaypag’.
75 Paypa naupanchru mana juchaynag, jinaman lapan junagcunas cawayanganchicama alita rurayar cananchipag.
76 Nätan gam, wamräga, jana pachachru cayag Diospa willacugnin nisham canqui.
Chaynuy nipäcushunqui munayniyog shuyacuyanganchi chrämunanpag runacunata camariptiquim.
77 Gamga musyachinqui runacunatam juc salvacugpita,
juchancunapita perdonasha capäcunanpag.
78 Chaynuy ruranga Diosga alisca cuyapäcug carmi.
Payga jana pachapita cachramunga juc salvacugtam,
79 juchalachru cawagcunata,
jinaman alisca cunchuyman aywarcayagcunata
ali cawaypita musyachinanpag,
chaynuypa ali cawayta yanapämänanchipag” nir.
80 Nätan wamraga jatunyayara Diosta cäsucuyarmi, jinaman paypita yachracuyarmi. Juanga yachrara juc chunyag pampachrümi Israel runacunawan reguechicungancama.


text:
Wamankikya distritu
Wamankikya distritu (kastilla simipi: Distrito de Huamanquiquia) nisqaqa huk distritum Piruw mama llaqtapi, Victor Fajardo pruwinsyapi, Ayakuchu suyupi. Uma llaqtanqa Wamankikya llaqtam.
Allpa saywachiLlamk'apuy
- Urqukuna: Hatun Pampa (+4.400 m) - Qucha Pata (+4.400 m) - Tawlli urqu
- Quchakuna:
- Mayukuna: Caracha mayu - Pampas mayu
SimikunaLlamk'apuy
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata
/2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)
Pukyu: [1]


text:
Mamakamachiy Paktachiy Minkashka yallishka 7 wayru killapi, Hunta rimanakuy Mamallakta Tantanakuy sinchiyuyari riksirayaykunata chayachishkata paktachirkakuna, “Pandora Papers” chay urmachikunamanta taripaykunawan katinapak.
Shuk kutin pankakunata riksichishka hawa, Minkashka tantanakuy pushak, José Cabascango, ñami sinchiyuyarikunamanta shuk iñuta paktachishkata riksichirka. “Llankaykatiy Minkashkata mañashkanchik kay tantanakuyman tukuy willaykunata taripay purachi llankayta charishkata utka yallichichun mañankuna”, riksichirkakuna.
Shinallatak, Mamakamachiy Paktachiy Minkashka pachapuriy llankayta arinirkakuna pakta pakta taripaykunata wichiman apanapak. Kamachi chimpapurakkuna yachaymanta shamunkakuna, allikak mamakamachiy shinapash kamachiypaktay, mamallakta shinapah istamamallakta, paraísos fiscales Mamallakta pushakpak kay pachakunapi yallikushkata rimankakuna.
Chaymanta Minkashka tukuy willachik anta wankuri ista mamallakta minkarishkakunapak taripaykunata rurashpa willachishpa, “Pandora Papers” urmachi taripaykunamanta aripaktachik rimaykunata uyanapak chaskinkakuna. Yallishka chimpapuraykunapi tukuy rimaykunata uyaykunata paktachishka hawa, Mamallakta pushakta kamachiy tantanakuyman kayankakuna, hatun tantanakuyman tukuy mutsuri willaykunata chayachichun chayshina pakta pakta llankaykatikunawan katinapak.
Chaymanta, tantanakuypi wankurikkuna kan: Unidad de Análisis Financiero y Económico (UAFE), Servicio de Rentas Internas (SRI), Kullkillankayta Rikuk, Mamallakta Hatun Rikurayak chayshina Mamallakta Llankayta Rikuk tukuy kamay wasikunamanta minkashkakunata chaskinkakuna. Shinapash ista mamallakta yachayyuk chayshina ista kamay wasikunamanta minkashkakunata kayankakuna.
Shuk kutin pachapuriy pankata riksishka hawa, minkashka tantanakuy pushak chimpapurayta paskarka. Kamachiy killkak Paola Cabezas Mamallakta pushak mana huchachishkachu kan nirka. “Alli pacha Llankaykatiwan katinapakmi kanchik, kaypi manarak shuktak yuyakunata ñawpachinachukanchik”, nirka.
Kamachiy killkak Victoria Desintonio paypak llankayka kak sinchita pacha paktachishka kanka nirkakuna, “mana maypi kawsay llankaykatiy tiyankachun”. Kamachiy killkak Mario Ruiz kay iñuka tantanakuykunapak rikushkami, llankaykatiy minkashka pushak chayshina kipa pushakkunawan mana manchullayay tiyanchu.
Paypak manyamanta, kamachiy killkak Édgar Quezada maymutsurik Mamallakta pushakta willayta chayachinapak allimi nirka, ama paypak hayñikunata pakichishka nichun, payllatak kayashpa manashinashpaka mayhan kachay munashkata chayachichun rimarkakuna.
Kamachiy killkak Gruber Zambrano rimayka, tukuy kamachiy killkakkunapak minkashka tantanakuypi yallikkunapak kan, taripaykunata tinkishka kakmi kana kan; kay mana mana huchachishunchuk, allishunku shinapash yachaynayachiwanmi llankashun”, rimankuna. Paymanta, kamachiy killkak Sofía Sánchez, kay Mamallakta Hatun Rikurayak mañi ñawparashpa taripaykunawan kallarina nirka.
Kamachiy killkak Virgilio Saquicela kay Mamallakta Tantanakuyman Mamallakta pushakta chayachinapak yuyarinakuymi karka. Chimpapuraykunaman Mamallakta Akllaykamayuk imashina Mamallakta pushakpak chaskishka panka candidatura nishkata chanishkata riksichichun. Chay tukuy paktachikuna kamachikkunapi alli pacha killkakatishpa paktachishpami rikushka kana kan chayshina llanakywillay mana shukpak rimakkunapak mutsurikunapi waktashkachu rikurina riksichirkakuna.
Kamachiy killkak Fernanda Astudillo kay taripaykunata rirpuywan paktachina rimankuna, llaktayukkunapak mutsurikunata riksichishpa paktachinapak.
Tukuy tantanakuypi wankurikkuna arnirkakuna, kamachiy killkak Victoria Desintonio yuyayta churashkata, maypika ishakya chunka chusku saylla pachakunata churan, mayhan kamay wasikamayukkunata chayachinapak shutikunata chay tantanakuyman tikrachichun mañankuna, Pandora Papers urmachi taripaykunata rikushpa paktachinapak.
SV/pv/gu-k


text:
Yura
Yura icha Mallki (latin simipi: Planta - (regnum) Plantae, grigu simipi: Φutόv - Φutά) nisqaqa llapan imapas allpamanta wiñaq kawsaqmi, inti wayllay nisqata ruraq. Yuraqa saphiyuq, chillkiyuq, raphiyuqmi. Chillkip ñawch'inpitaq icha raphip lluk'inkunapiqa yurap mukmunkunam.
Ima hinam kawsankuLlamk'apuy
Kay hinataq yurakunaqa wiñankum: Mallkikunaqa sach'akunapas lliwmanta aswan hatunmi. Qurakunataq aswan pisim. Wiñayninkamaqa kay hinam kamanchik:
- Huklla wata qura: q'irunnaq yura, huklla wata kawsaq
- Sinchi qura: allpa ukhullapi q'iruyuq yura, aswan wata kawsaq
- Thansa: Q'irusapa, ichaqa uchuylla yura, mana ch'ulla kurkuyuq, achka k'allma hinayuq
- Sach'a: Q'irusapa, hatun yura, ch'ulla kurkuyuq, k'allmakunayuq
Tukuy yurakunaqa q'umir raphinkunapi intip achkiyninpi misk'ita ruranku. Kawsanapaqqa intip achkiyninta, wanuta, yakutapas mat'ipayanku. Saphinkunawan yakuta wanutapas ch'unqamunku.
Tuktuyuq, murukunata ruraq yurakunataqa muruyuq icha tuktuyuq ninchik. Hukkunataq, tuktunnaq yurakunaqa, pisillam (ahinataq laqu icha qucha yuyu).
Yurakunap kawsaykuqninkunap pirqankunaqa silulusayuqmi.
Inti wayllayLlamk'apuy
Yurakunap raphinpi kawsaykuqkunapiqa kawsaykuq inti wayllaq (kloroplastu) nisqakunam. Chay raphi q'umirniyuq (klorophila nisqayuq) inti wayllaqkunawan, inti wayllay nisqata ruraspa yaku iñuwakunata ch'iqtaspa muksichaqtam kachaykunku. Chimlasayta wayra pachamanta hurquykuspa uwas misk'itam ruraykunku. Yurap rurasqan muksichaqtam ñuqanchik runakunataq kawsananchikpaq mat'ipayanchik. Mana yurakuna kaptin, manam wayra pachapi muksichaq kanmanchu. Chayraykum ancha-anchatam kawsaq pachapi yurakunatam, sach'a-sach'akunatam mat'ipayanchik. Tukuy uywakuna, runakunapas muksichaq wapsita hurquykuspa chimlasayta qarquykuspa samanku, hinallataqmi yurakunapas mana inti wayllachkaspan.
Yurakunap mitan kamay raki huñukunaLlamk'apuy
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir yurakuna (Chlorophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyceae)
- Rumi millmakuna (Bryophyta)
- Tuktunnaq sirk'ayuqkuna (Pteridophyta)
- Raki-rakikuna (Pteridopsida)
- Muqu-muqukuna (Equisetophyta)
- Hiki p'anqa yurakuna (Lycopodiophyta)
- Psilotopsida
- Muruyuqkuna (Spermatophyta)
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
- Akwayuqkuna (Coniferae)
- Sikas yurakuna (Cycadophyta)
- Yinku yurakuna (Ginkgophyta)
- Qatasqa muruyuqkuna (Angiospermae)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Llat'an muruyuqkuna (Gymnospermae)
Mikhuna chakra yurakunaLlamk'apuy
Chakranchikkunapi miraspa tarpusqa sach'akunataqa mallkikunam ninchik.
Lliwmanta aswan tarpusqanchik chakra yurakunaqa sarawan papam.
Kaypi huk chakra yurakunam:
Hampina chakra yurakunaLlamk'apuy
Q'apachanakunaLlamk'apuy
MallkikunaLlamk'apuy
Hampina qurakunaLlamk'apuy
- Achanqaray
- Allqu kichka
- Maych'a
- Muña
- Asnaq qura
- Q'itu-q'itu
- Pinku-pinku
- Pilli-pilli
- P'uru-p'uru
- P'irka icha Sillkiwa (Bidens siegesbeckia)
- Kisa
- Raki-raki
- Sullu-sullu
- Qhamatu
- Tara
- Sutuma
- Yawar ch'unqa qura
- Panti
Sumaq t'ikakunaLlamk'apuy
RikchakunaLlamk'apuy
The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.


text:
Maya Angelou
Marguerite Ann Johnson Maya Angelou sutiyuq warmiqa (* 4 ñiqin ayriway killapi 1928 watapi paqarisqa St. Louis (Missouri) llaqtapi - 28 ñiqin aymuray killapi 2014 watapi wañusqa Winston-Salem, llaqtapi) huk USA mama llaqtaq qillqaq, yachachiq, takichaq wan ankallis karqan.
Qillqaqkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- I know why the caged bird sings
- Gather together in my name
- The heart of a woman
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- 2008 Marian Anderson Suñay
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Maya Angelou.
- Uficial web site


text:
Nova Scotia pruwinsya
Musuq Iskutya Nova Scotia (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 1 ñiqin anta situwa killapi 1867 watapi
Pulitiku rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
18 kundadukuna.
Llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Yachachiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Nova Scotia.
- Nova Scotia Uficial web
- Web oficial turística de Nueva Escocia en inglés
- Nueva Escocia (kastilla simipi) se promociona al "estilo 2.0"


text:
Kay Comisión de Régimen Económico tantari chay Simplicidad y Progresividad Tributaria kamachiyta atinakushpa katin.
Mamallaktapak kullkita charirayana hawa riman; kullkita llankakyman paktapakta rakina yuyaytami charin, kullkita kunkapa yuyarita charinata yanapan, mushuk llankayta, pukuchik uchilla llankak wasita ruranata riman.
Tayta Daniel Mendoza, minkashkata pushak, sasi killa, chilla, 27 puncha, achka nikikunatami yallikpitak rikushka karka. Kaykunami, César Litardo, Mamallakta Tantanakuyta pushak tukuykunaman willarka, chaypak Mamallaktas ña rinamkuyta kamachiy killkayman yaykuchinka.
Kay rimananakuna pataku pichkapi rakirirka, chayka: munashka kullki llika, yapa wawakullki, manu kullki; churashka kullki; kullkiwan yanapay; kay Impuesto al Valor Agregado e Impuesto a Consumos Especiales manu kullkipak llikata alli kachun rikuna, kay kullkiman chayarina
Minkashkapi yaykurishka kamachiy killkakkuna, kunan pucha chay Alberto Salvador, Cámara de Industriales de Cotopaxi pushakta chaskirka, yapa nikikunata allichina yuyayta churarka. Maki rurak churashka kullkita kuna hawa achiklla rikuyta charichun mañarka. Kaytami llankakwasita charikkuna imashina churashka kullkita rakinata achiklla yuyaypi hapirka, payka pukuchikkunata, mikukkunatami yana mintalayka llakichin nirka.
Shinallatak ñapash Paola Robalino, Pablo Villegas rimashkakunata chaskirka, chay Derecho Tributario del Ecuador kmachikkunapash shamurka, kay Utaka mushuk kamachiyka, shuklla hatun llankaymi kanka. Kullkimanta hatun yachakkuna, kishpiychikkuna, yanapakkuna rikunka.
JLVN/cz/jc-kichwa


text:
Hatun chullunku
Hatun chullunku icha Illima, wanka limaypi Wallallu nisqaqa tukuy watantinkunapi kaq, ancha hatun chullunkum, hatun urqukunap hanka nisqa hawanpi, kinrayninkunapi kaq urqu chullunku nisqam, Antartikapi Kalalit Nunatpipas kaq chullunku suyu nisqataqmi.
Aswan urqukunata qataq, ichataq mana hunt'a suyu hina hatun kaq chullunkuqa urqu chullunku pampa nisqam (ahinataq Qillqaya Rit'ipampa).
Hatun chullunkuqa achka chiri suyukunapim. Urmamusqa achka tawqa rit'imantam achka ñit'iywan chiriypi chullunkum tukukun. Hatun chullunkuqa hatun qallu hina qhichwakunapi uraykuspa lluchk'anmi, pampanpi hatun ñit'iywan puriqllayaspa yakuyaspa, chayrayku aslla qhaquy kaptinmi.
Chullunku pachapi hatun chullunkukuna anchatas hatunyarqan, achka suyukunata chullunkuchaspa. Kunan pachataq pacha q'uñiyaptinmi, hatun chullunkukunaqa chullukuspa yakuyaspa pisiyachkanmi, huk p'unchawchá puchukaspa.
Islandyapi chullunku pacha.


text:
SESEIB shinallatik UNAE Hatunyachana wasiwan makikunata kushpa ishkayshima yachayta sinchyachishanin
Rómulo Antun paypak llamkakunawan tawka tantanakuy charirka ishkayshimi yachay sinchyachinkapak.
Ishkayshimi Killkanuku pushak German Flores Ishkayshimi Yachay pushakwan Nacional de Educación Hatunyachana wasimanta tantarirka shuk ninakushka aspinkapak shuktik killakunapi, kay ninakushkapi ishkayshimi yachayta ashawan sinchyachinkapak munankuna ashtawanpash shina wawakuna kuitsakuna wamprakunapish sumak yachachiy charichun.
Shinallatak Ishkayshimi Killkanuku pushak Rodrigo Mendieta Nacional de Educación Hatunyachana wasimanta tantarirkapish paywanka tawka yuyaykunata rimarirkakuna ishkishimi yachayta sinchyachishpa katichun.
SESEIB pushakka yupaychai nirka UNAE Hatunyachana wasiman ishkayshimi yachaymanta llamkasha nikpi, kay yanapayka sumak yachachiyukkunata kunka.


text:
Sapajaqi munisipyu
Sapajaqi munisipyu (kastilla simipi: Municipio Sapahaqui) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, José Ramón Loayza pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Sapajaqi (Sapahaqui) llaqtam (219 llaqtayuq, 2001 watapi).[1]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan.
- Sapajaqi kantun (Sapahaqui)
- Q'araqhatu kantun (Caracato)
- Muruhuta kantun
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
—tayta Juan Pedro Sebastianpa qillqasqan
MAYPIM
Qosqo, Abancaypi hina aqha wasipi. Kuchu tullpachapi sara lawa pusra chupi ima aqhawan kuska, timpukuchkan. Chaymanta iskay kimsa pukchiykuchkaq mesachakuna muyuriyninpi wakcha bancachayuqkama. Mesa chawpin anqarapi uchu kuta munayllaña llaqwanapaq, tawa pichqa kapural aqha pusuquchkaq chaki kunkata suyachkan.
PIYKUNA
YAYALA CURACHA.
Haqarwayllaña chiki simi, pawachkaq ñawiyuq warmikuna qatiykachaq. Wiksasapaykuykusqa suyusqallaña suysuna wiswi sutanayuq.
MAMA FELIPA.
Aqha wasipi kamachikuspa, miskillaña aqha ruwaq. Manchapakuywan tayta curatapas uyarin iskay hawata rimapayaptin. Sumaq-sumaq aurura cintawan pachan tipanasqa.
HUAMBAR.
Adelaydapa sunqunmanta maqanakuspa tayta curawan kaninakuq, takanakuq ima. Mawkallaña llipikyachkaq terno pachachayuq.
ADELAIDA.
Iskay sunqu warmi. Chacharallaña ayrampuwan sara kutawan uyan llusiykusqa, manaña samaykuq kaypi chaypi pawaykachaq. Mestiza pachawan pachasqa; watiqamuchkaq fustanniyuq.
JUSTINA.
Mama Felipapa yanapaqnin umanqara sipas. Usa kutu maqtakunapa qipanpi tusuykachaq. Sumaq-sumaq puka-qillu pachachawan pachasqa. Wiqawninkama wiqutu simpayuq.
KUTU.
Chayraq quwy rakrarquq hina unchuchuku uyayuq maqtillu, Ica Limakunamantaña kutiykaramuq qilla unquy yachay sapa.
QIPAN RAKIN KANINAKUY
YAYALA. (Pisipasqallaña, humpiyninwan hunta)
—Chaki wayqumanta kuty qanpumuchkani, aqhachallayki doña Felipa, icha inglisyapaq pikantillatapas chanikuranki, ichapas chupichaykiyman yakuchata yapachaykunkiyman qalluywan imachaywanpas miskichiykunaypaq.
DOÑA FELIPA. (Pinqaymanta pukallaña uyayuq)
—Way achachallawya hucha sapa tayta cura, iskay sunqutapuni rimanki manchapakuypaq. Yaw yayayku kuyaqniykitaqmi puyñu kuchupi kukurayachkan, awir tiyaykuya munasqaykiypi.
YAYALA. (Limón suquchkaq uyayuq)
—Imaynallam vidayki yaw hechur kuchi, imaynataq kawsayniyki… kuchiqa uyarikunraq, asnu quchpananpaq chuspi manchachiq upakunam imatapas uyarinchu. Qantam rimaykuyki qampatu uyayuq, añas asnaychayuq Huambar.
HUAMBAR. (Kuchi hina winku ñawillaña)
—¿Imayná? ¿Yanawikuchu uytu sapa chiwakuchu parla tinkuchiypi purikusqa? Kuchimanta rimaspalla, kuchipa watunwan sutananta watasqa tayta curapas; manaña aqallin taqtiykunanpaqchu, ichapas chankan hunta runtun watananpaqchu. ¿Qan imata ninki mama Adelaida?
ADELAIDA. (Chachara wallpallaña, imapas paytaqa llakichinmanchu, nitaq mana imatapas uyariq tukunchu)
—Ñuqallaytaqa amapuni, rinrillaypas chayraq chuyanasqam, ama huchata taqtiychikchu.
YAYALA. (Chayraq kachuykusqa mutintapas tuqapakuspa)
—Ma, chayqa kunanñataq casto rinrichakurun aku pukuchkaq uyayuq payapas. Qan, ¿imata ninki yaw iskay runtu marqaykusqalla wasinman kutiykuq chaki chiya Huambar?
HUAMBAR. (Piñallaña anyapakuq allqu hina uyayuq)
—Ñuqaqa niyman… sikipi ñawi kasqaykiyta, kikin chansakusqayki warmitaq chicharru muyuchiq kaspi hina wiswi kunkapaq waykupuchkanpas. Iskay watantin ¿imatataq gamullaña anqarantinpi llaqwapakuspa mikurqankiri?, yaw qaqapaykusqa qaqra waka.
ADELAIDA. (Ñawintapas kanchapayachispa)
—Amaña ñuqallaymantaqa rimaychikchu iskaynikichikpas, ayallaña empachuyuq kuchi hina manka ñawikuna.
HUAMBAR. (Iskay kimsa chukchachantapas chutapakuspan)
—¿Manka siki niwankichú, ñuqatá, kuyaqniykiytá?, iskay sunqu warmi.
DOÑA FELIPA. (Pituchakuq tukuykuspan)
—Imaynanpitaq iskayniykichik Salinas panpa kachi takana paqla uma machukuna ñañayta turyankichik; payqa allin kaq ñañaymi, wallpa hina kaypi chaypi piypaqpas pukchiykuyllanmi.
ADELAIDA. (Kaspi chuñunta chintipayachispa)
—Ñuqamantachu rimakuwaq punapi wischusqa wakcha uwiqa hina chillka siki warmi. Ñañaymi niwankiraqtaq nina qallu paya.
DOÑA FELIPA. (Mesatawan maraytawan pichaq tukuspa)
—An chayqa sumaq, paya niwan; payñataq alhaja chiwchi pullituchalla, puytiykuchkaq pullitucha hina cinta walichawan watakuykusqalla yutu siki, kunanqa wayna tukurun.
YAYALA. (Cruzchakuyta yachapayaspan)
—Amaña chaynataqa anyanakuychikchu, ichapas chay supay cundinawpa chiwchin Kutu layqaruwanchik.
HUAMBAR. (Qanchis qallu hina tukuy imapas yachaq uyayuq)
—Qantachu layqasunkimanpas, chay Justinachanta, sirarqusayki sirarqusayki, nispa qatirikusqaykiymanta yaw kuchi machu waqra Yayala.
YAYALA. (Kallpi kiruntapas puspuru kaspichawan tuksipayaspa)
—¿Chaykamarí?… ¿maypitaq asnu quchpananpaq chuspita manchachirqanki yaw lapi chuku?
HUAMBAR. (Makillanwan waqra pukuta hina pukuykachaq tumpalla)
—¿Ñuqa? Misa uyarikuq purikurqani, qawchityaq asnu hina raku tunquri upapa misakuyninpi.
YAYALA. (Wichay hanaq pachata ñaka-ñakay qawarispa)
—¿Misa uyarikuqchu?, ¿ichapas waqra puku, waqra corneta hina wiksu chuñu kamachiqniki taytaykipa anyayninpiychu?
ADELAIDA. (Tayta Meridapa virginnin hina kunkanta tipirquspa)
—Ama chaynatañaqa yayanchiktari.
YAYALA. (Aqallintapas, chunka vara wiqawnintapas wataykachaspa)
—Ama satikuychu, iskay kimsa kallapa qichiprayuq Adelaidacha.
ADELAIDA. (Uchutawan kachitawan llaqwapayaspa)
—Pero, awir padrecito yanapachkaykiytaq, limon suquykachaq uyaykiywan chimllipayawankiraq.
YAYALA. (Wiksanta kunkankama uqarikuspa)
—Upallalla kakuychik… chay tuminkiku hina kachki sapa warmikuna kichkirayaychik, utinchu siki payakuna.
JUSTINA. (Sacristiana tukuruspan cruzchapakuykuspa)
—Amaya padrecito consagrasqa umaykiyta hillichaychu yaya, wischusqa raqra mankamanmi rikchakuchkan. Mamaykiypas (uman, makillanmi consagrasqa, uqitinqa ñuqapam, supichinaykamam nuyusqa kuchi waskawan panyaparusaq) nichkantaq. Supaysutam rabyachkan mamachaqa.
YAYALA. (Ñawinwan mana kaqnintapas taqwicharuspa)
—Ay kakallaw, kulis uya Kutupa aychanpas rimayta yachasqa, qaqayllas, su aychacha no más quiero ninmi chay millay uya Kutu, suwa aycha ninanta, tuksisqa ñawillanwan quchpachiyta munasunki Justinitacha, icha tukuypamparusunkiyñachu?
JUSTINA. (Umanta taqllapayaspa)
—Qantam aswan qasapas tukuypanpapi ischuta hina qasarususqanki padrecito chukchaykiypas suquyanankama.
HUAMBAR. (Yanqa yanqata asikuq tukuspan)
—¿Imaynataq suquyanman tikrarqusqa kullu puku paqla umari?
DOÑA FELIPA. (Atpay mutita siminman chanqaykuspa)
—Chayqa sumaq, allqupa ispanan upapas runa masiykimanta chansakunki. Qawakuykuy, allin-allinta qawapakuykuy, chaynaña rupaypi chullukuq kachi kurpa hina peqaykiymanta wirapiña huchaykipas uraykamuchkan Huambarchalla.
HUAMBAR. (Makinwan ruyrukunata muyurichispa)
—Qanmi aswan qawapakuykuwaq atispaqa mama tuminkiku, ¿tuminkikuchu?, ripukuchkaq cuarto menguantepi mama killa hina ipitu ñawi doña Felipa.
DOÑA FELIPA. (Waspiq mutita anqarapi wayrachispa)
—¿Ipitu? Qanmi ichaqa llullu chuqllu chiptirqusqa hina witqi ñawi rendijallamanta watiqamunkiypas.
ADELAIDA. (Lluku simi tukuspan ñawpa papa hina uyayuq)
—¿Ñuqatachu witqi niwachkanki mama Feli? Ñawiymanta rimakunki hinaptinqa ñuqam yuyarichisqayki rinriykimanta, ¿imaynanpi?, wiqru lurupa tupsisqan tumbis purusku hina wasaykiykama warkusqa rinrichaykiymanta.
DOÑA FELIPA. (Fustanninwan chuspita manchachispa)
—Paiñamá. Doña Adelaida ¿runayarusqankichú?, chay chúcaro asnumanta chayraq uraykamuq pallqa chanka machuwan yanapachiykuspayki ñuñuykiytapas rikraykiyman watarqusqanki.
HUAMBAR. (Uchú kutata uchuy wisllachawan akllapayaspa)
—Ñuqawanpunitaq maraynintimpi usan kutuqpas kanipayawan. Chay yanapaqniyki wanwapa chutanan tullu sikita qaqchapayay doña Felipa, uchukutapipas Kutupa pikintaq tusukuchkan.
JUSTINA. (Yuraq kiruchanta yupaykachaspa)
—Miski mikquymanta, uchukuta imamantaqa yachawaqchus iskay kimsa kiruykiwan kachuchkaspari machula, qanmantam asnupa sikin samiyniyuq nisqa riman riqsisuqniykipas.
YAYALA. (Ñawintapas lalayachispa)
—An Asnupa sikinmantachu rimaykachan runapas, manaña ichiy atinas kanki quwi siki pasña, wasa tukuyniykiypis mana piypas takyanchu.
JUSTINA. (Simpanta paskarispa chukchachanta wasa tukuyninman wischupakuspa)
—Ama asikuychu roqoto sinqa yaya, qanmantapas runam riman, vela sinqa pukuchu pukuqlla uyayuq cura nispa, padrecito.
YAYALA. (Sutananta chutapakuspa)
—Hucha sapa haqarway pasña, pikiwan atiypasqa pikankiykita mikqurachiwaspaqa infirnumanmi puytiykunki. Qipaykiyta Kutu raprachallantapas kañanqa huchapi uywanakusqaykichikmanta.
YAYALA. (Muyu-muyuririspa)
—Qanpas derechito, aswanraq sisi hina qhipi siki, llasaq marayniykiwan atiypachikuspayki rawraq infirnumanpunim puytiykullanki Adelaidacha.
ADELAIDA. (Corpiñuchanta allichaq tukuspan)
—Padre kachaykullawayña.
YAYALA. (Hechor asnu hina kunka kachuqllaña kiruyuq)
—Way, way, way, mamallay mama. Hija… chaytari runa qayllachu mañakuwanki, qaynallapas sapatutachu ruwachikunki nispa tapukuptiy qacha simi nispa kikiyki turyawanki.
ADELAIDA. (Musuqmanta pituchakuruspa)
—Ay padre, qacha, qilli kunka, wallpapa kaspi puñunan hina karka kunka, hucha simi, lawsa kakichuch wañukullankiypas.
YAYALA. (Kaypi chaypi ichiykachaspa)
—Chay suwanakuqniykim lawsatapas llallin, paymantam ninku, llantupi qunqasqa aka hina millwa kunka nispa, chay kikin millwanpich wantunqakupas.
HUAMBAR. (Makinta huqaristin yuyaychakuq tukuspan)
—¿Ñuqa kikin taytanmanta?, yastas, ¿piymantataq chalan Villenapa butasnin hina acordeon kunka ninkuri?, wichay qata wasapaykuchkaq asnu hina panrara siki nispa ¿yapaykunkuri? Chay asnuchapi ichikuykusqatam wischusunki sikiyki parparyachkaqta, yaw yaya tukuq aka talega.
YAYALA. (Rinrintapas chutaykachaq tukuspan)
—Maana, ñuqallayqa uyarini aqha wasipi tiyakuqkunamanta, waspiq siki, maray siki, tumin siki; ñuñuq turuwan uywanakusqanmanta.
FELIPA. (Tumin kuchumanta qayaykachakamuspa)
—Niy Adelaida, panqa karqa hina mana imatapas waqaychaspayki kikin inglisyapi uyarisqaykimanta.
ADELAIDA. (Paka-pakallapi willakuq tumpalla)
—Ari yayayku. Ripukuchkaq qayñachu llama hinas pay tukusqa qawaykachakunki, campanachayki chinlilichapas yanqaña yanqañas kunkaykiypipas usukullan.
YAYALA. (Yachay sapa tukuspan pawa ñawinwan piytapas wañuchinanpaq awqaspa)
—An chaytapas uyarikurqani. Qichqaykiypi tiyaq kakas uyamantam rimapakun runapas; llumpay maqarusqa tinya hina panchirisqa uyayuqsi, runapa rinrinpi tartaryasqanmanta.
HUAMBAR. (Kaspichawan tayta curata tuksipayaspa)
—Qanmi chaytaqa rimankiyman perolnintinpi chicharruwan anukasqa manka simi, chiki tuku yaya.
YAYALA. (Chacharayaq chankantapas ruyruyarachispa)
—Arpa chanka taytaykim chikipas, akakuykuchkaq warma hina weqa, chuti siki Huambar.
ADELAIDA. (Aqhachanwan tinkaspan tayta curata cruzchapayaspa)
—Padrecito kikiyki bendicionwan maqchikuykuy, yanqañam kaypi chaypi kirullaykiypas qalluykiypa maqasqan auxiliyuta mañakullachkan padre.
YAYALA. (Aqha wasi punku qipanmantaña kutirimuspan)
—Yastas, chaynachiki, hinaptinqa kay qapchanakuy tukuyninpaq uchitiyta pukuychik mancharisqa añas hina waspiq sikikuna.


text:
Kuri marka
Kuri marka (kichwapi; urin runasimipi: Quri laqta, kastilla simipi: El Oro) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk markam. Uma llaqtanqa Machala llaqtam. Qhichwa I: Quri marka [1]
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Amachasqa suyukuna: Arinillas kawsaykuska amachasqa allpa - Santa Klara wat'a risirwa
- Mayukuna: Jubones mayu - Arinillas mayu - Sarumilla mayu - Puyanku
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Chunka tawayuq kitinmi kan.
Markapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- ↑ Torero: El quechua y la historia social andina


text:
Amaru
Amaru (familia Boidae) nisqakunaqa ancha hatun, sach'a-sach'api sach'api kawsaq, miyu kirunnaq mach'aqwaykunam. Hap'isqa uywakunata ch'uwispa wañuchispa mikhunku.
Amaru llullakuypa machaway yarpamun hanaq pachamanta illapanuw [1].
Amaru hacha, qichwa pata hacha, rapranta aqaykur puchayan tullu pakishqa hanaman [2]
KaypasLlamk'apuy
- Amaru ayllu suti.
- Amaru Inka Yupanki, Tawantinsuyu inka.
- Amaru marka wasi inkakunapa wakan, ñawpaq antisuyu siq'i.
- Tupaq Amaru I Willkapanpa inka, wañuchisqa Panchu Tulidu.
- Tupaq Amaru II sumay sutin Husi Kunturkankipa sumay sutin, payta wañuskachir amana qichwa niyaran harukuq ispaña runakunakuna.
- Amaru mayu qichwa sutin 'Mari Yuspa' mayupa.
- Amaru kancha unay urmasa wasikuna Qusqu hatun llaqta chawpinpi [3]
Huk qichwa qallupi, amaruta niyan: Katari ( Puliwyapi), machaway ( Apurimaq suyupi), pushkuyllu ( Ankash washawaqtapi).
Amaru rikch'aqkunaLlamk'apuy
- Illawi / Sach'a amaru (Boa constrictor)
- Ukumpi / K'uychi amaru (Epicrates cenchria)
- Yana amaru (Eunectes murinus)


text:
Tunshu (Hunin)
Tunshu (kastilla simipi: Tunsho) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Paryaqaqa walla, huk rit'i urqum Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Suytukancha distritupi, Shawsha pruwinsyapipas, Kanchayllu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.730 mitrum aswan hanaq.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Antachayri rit'i urqu
- Nurma rit'i urqu (Norma)
- Panchakutu rit'i urqu (Panchacoto)
- Paka rit'i urqu (Paca)
- Phaqhcha rit'i urqu (Paccha)
- Sullkun
- Tukumach'ay
- Wayllakancha rit'i urqu (Huayllacancha)


text:
Chuqichaka
Chuqichaka nisqaqa (kastilla simipi: Sucre, ñawpa pacha Charcas, chaymantataq Chuquisaca) Buliwya suyup uma llaqtanmi. Chuqichaka llaqtapiqa 300.000 runam kawsachkan.
Tukuy runakunap qhapaq kaynin[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
1991 watapis UNESCO nisqa Tukuy runakunap qhapaq kaynin rimarirqan.
Rikchakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Katidral, Chuqichaka
Llaqtapi paqarisqa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa tinkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Chuqichaka.
- Páginas con errores en secuencias de órdenes
- Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
- Infobox Administrative subdivision - Image poorly codified
- Infobox churasqa p'anqa
- Llaqta (Buliwya)
- Chuqichaka
- Tukuy runakunap qhapaq kaynin (Buliwya)
- Uma llaqta (Urin Awya Yala)
- Llaqta (Chuqichaka suyu)
- Llaqta (Oropeza pruwinsya)
- Páginas con mapas


text:
Pablo de Madalengoitia
Pablo de Madalengoitia Aubry sutiyuq runaqa (* 11 ñiqin aymuray killapi 1919 watapi paqarisqa Limaq llaqtapi - 24 ñiqin aymuray killapi 1999 watapi paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk { ) huk Piruw mama llaqtayuq willay kamayuq, kuyu walltaypi aranway pukllaq wan pulitikumi qarqan.
Taytan: Pablo de Madalengoitia Albrecht; Maman: Natalia Aubry.
Warmi: Carmen Ferreyros Pérez de Velazco.
Churi: Rafael.
Yachaywasi: Colegio de la Inmaculada (Limaq)
Aranway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñawikaruy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuyu walltay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Pablo de Madalengoitia.


text:
1Nogaga fiyupami ñacashcä. Tayta Dios rabyacurcur castigamaptinmi ñacashcä.
2Paymi yanauyaycajman pushamaran. Achqui mana cashancho purichir ñacachimaran.
3Yaparir-yaparirmi imay örapis nogataga castigaycäman.
4Garätapis aychätapis pasaypanami auquisyächisha. Tullöcunatapis pasaypami paquir-ushasha.
5Intëröpa curralta rurajnömi fiyupa ñacachimashpan llaquicaycächiman.
6Wañojcuna pamparaycashan chacaychöno cawanäpämi cachaycamasha.
7Maypapis mana llojshinäpämi curralman wichgarcamasha. Fiyupa lasaj cadinacunawanmi watarcamasha.
8Yanapämänanpaj mañacur gaparaycaptëpis ruwacushätaga manami wiyamashachu.
9Puricunätaga rumicunawanmi pergacurcusha. Caminötaga juc-läpana jitarisha.
10Nogapäga Tayta Dios casha pacaraycaj ucumaryanömi; pintipaycamänanpaj caycaj liyunnömi.
11Allipa aywaycajtami pantacächimasha. Tariparcur rachiramasha. Fiyupa mancharishatami cachaycamasha.
12Lëchanta sumaj chutarcurmi nogataga lëchanwan chayachimänanpaj apuntamasha.
13Tayta Dios jitamushan lëchacunaga cuerpöman fiyupa ruricamami jaticasha.
14Llapanmi marca-masëcunapis nogataga asipäman. Imay örapis nogapaj parlar asircaycanmi.
15Tayta Diosga fiyupa llaquicuyllamanmi churamasha. Ashgaj berbënatami upuchimashapis.
16Guechga rumiwanmi quirötapis jorgusha. Uchpachömi gochpachimasha.
17Nogapäga manami cannachu alli goyayga. Cushisha goyay cashantapis gongaycushcänami.
18Chayno cashpämi nishcä: «Alli goyayta manami yarpänachu. Tayta Diosmanpis imapänataj yäracushaj» nir.
19Yarpämi llaquicushäta, ñacashäta, japallä goyashätapis.
20Chaycuna imano päsamashantapis yarpachacömi. Chauraga alli shacyaycashäpitapis guellanacäcönami.
21Ichanga imaypis shongöcho yarpaycäshämi. Y chay yarpaycashämanga yäracuycäshämi:
22Tayta Dios cuyacoj cashanga manami imaypis ushacanchu. Cuyapäcoj cayninpis manami ushacanchu.
23Alli caynenga waran-waranmi mushojyaycan. Aunishantaga imaypis cumlinmi.
24Shongullächöga në: «Nogapäga Tayta Diosllami llapanpitapis mas alli. Chaymi payllaman yäracö.»
25Tayta Diosga fiyupa allimi payman yäracojcunapäga llapan shongunpa payman yäracuyta ashejcunapäga.
26Tayta Dios salbamänanchïpäga upällalla shuyaraymi mas alli.
27Runapäga mas alli caycan mösu cashanpita-pacha ñacaycunata awantaymi.
28Tayta Dios ñacachishan öra runaga upällalla japallan cacunman.
29Wiyacushpan pampaman uysuräcunman. Chayno ruraptenga capaschari allimanpis churanman.
30Pipis magaptenga cäranta witichipanman. Imata gayapaptinpis upällalla chasquicunman.
31Tayta Diosga pitapis manami para-simriga gongaycunchu.
32Ñacachishpanpis cuyapanmi. Chaynöga ruran fiyupa cuyacoj cashpanmi.
33Rasunpaga pay manami munanchu runacunata ñacachiyta, ni nanächiytapis.
34Tayta Diosga manami munanchu prësu caycaj jäpacunata ñacachinanta.
35Tayta Diosga manami munanchu pï runatapis manacajman churananta.
36Tayta Diosga manami munanchu dimanducho juchayoj cajpa faburnin pipis cananta.
37Tayta Dios mana camacächiptenga imapis manami cay pachacho canmanchu.
38Allipis mana allipis chayamun janajcho caycaj Tayta Dios «chayno cachun» niptinmi.
39Juchasapa cashanpita castigasha caycarga runa ¿imapitataj quijacunman?
40Imano goyaycashanchïtapis sumaj yarpachacushun. Tayta Dios munashannöna cawashun.
41Syëlucho caycaj Tayta Diostaga llapan shongunchïwan, maquinchïta chojpacur mañacushun.
42Nogacunaga gam nishayquita mana rurarmi juchata rurashcä. Chaymi gamga mana perdunamashcanquichu.
43Fiyupa rabyashpayquimi gaticachämashcanqui. Intëröpa chapacaycamashcanqui. Mana cuyapaypami nogapa castacunataga wañuchishcanqui.
44Nogacuna ruwacur mañacamushäta mana wiyanayquipämi pucutayman yagacuycurayqui.
45Llapan runacunapa ñaupanchömi nogacunataga ganratano ricamashcanqui.
46Llapan chiquimajcunapis nogacunapa contrallämi rimarcaycan.
47Nogacunaga goyashcäpis mancharishallami. Mana allicunallami chayamashapis.
48Cuyashä siudäta illgaycächejta ricaptë weguëpis mayunörämi aywaycan.
49Mana chawaypami wagaycä. Cushicuyta manami tarishächu
50syëlucho caycaj Tayta Dios manaraj yanapämashancamaga.
51Siudänëcho tiyaj jipashcuna ñacajta ricaptëmi shongöcamaraj nanäman.
52Achäquita mana ashipaycaptillämi chiquimajcunaga äbita charejnöpis prësu charimasha.
53Cawaycajtami pösuman cacharpamasha. Nircur uchcupa shimintana jatun läjawan chaparcamusha.
54Chaura yacuga ushajpämi ultacarcamaran. Chaymi yarparä «wañushänachari» nir.
55Tayta Dios, pösupa rurincho caycashpämi gamta mañacamurä.
56Mañacamushäta gamga wiyamashcanquimi.
57Gayacamushäta wiyamashpayquimi yanapämarayqui. Nircur «ama manchacuychu» nimarayqui.
58Tayta Dios, gammi ima mana allipitapis chapämashcanqui. Wañunäpitapis gammi salbamashcanqui.
59Gamga ricaycanquimi imano mana alli ruramashantapis. Gampaj alli cashanno arriglaycamay.
60Gamga ricaycanquimi imata rurayta munaycämashantapis, nogapa conträ imano rurananpaj yarpaycashantapis.
61Tayta Dios, masqui wiyaycuy conträ imano rimarcaycashantapis, imata ruramänanpaj yarpaycashantapis.
62Chiquimajcunaga nogapa contrallämi imay örapis rimarcaycan.
63Masqui sumaj ricay. Ima rurashancunachöpis nogapäga shimincayllarämi riman.
64Tayta Dios, paycunataga rurashanmanno castigaycuy.
65Paycuna mana tantiyananpaj camacaycachiy. Nircorga paycunata castigaycuy.
66Tayta Dios fiyupa rabyasha gaticachaycuy. Cay pachapita paycuna illgänanpaj camacaycachiy ari.


text:
Luis Adolfo Siles Salinas
Luis Adolfo Siles Salinas sutiyuqqa (21 ñiqin inti raymi killapi 1925 watapi paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi, Wuliwiyapi, 19 ñiqin kantaray killapi 2005 watapi wañusqa Chuqiyapu llaqtapi), huk Qullasuyu mama llaqtayuq pulitiku karqan.
Wuliwiya suyup umalliqninmi karqan (27 ñiqin ayriway killapi 1969 watamanta 26 ñiqin tarpuy killapi 1969 watakama).
Taytan: Hernando Siles.
Warmi: Clemencia García Santa Cruz Churinkuna: Luis, Clemencia, Luisa, Bernardo wan Loretto Siles.
Kaypipas qhawayLlamk'apuy
Willay pukyukunaLlamk'apuy
Hawa t'inkikunaLlamk'apuy
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Luis Adolfo Siles Salinas.
- www.worldlingo.com


text:
Hollister (California)
Hollister nisqa llaqtaqa, Californiapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam San Benito kundadupi.
Wiñay kawsay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kamasqa 26 ñiqin pawqar waray killapi 1872 watapi.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
20,29 km²
34 928 runa kuna.
Pulitika rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kawpaq runa[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Kuraka: Ignacio Velazquez.
Llaqtapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Ñaña llaqtakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Willay pukyukuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Hollister (California).


text:
Cornelio Saavedra pruwinsya
Cornelio Saavedra pruwinsya nisqaqa (aymara simipi: Cornelio Saavedra jisk'a suyu; kastilla simipi: Provincia de Cornelio Saavedra) Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Betanzos llaqtam (4.168 llaqtayuq, 2001 watapi).
Utuyu llaqtapiqa, Betanzos munisipyupi, Cornelio Saavedras paqarirqa jinataq bawtisakurqa. Payqa Argentinap ñawpaq umalliqninsi karqa. Chayrayku sutikun Cornelio Saavedra pruwinsya.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pulitika Rakiy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa munisipyunmi kan:
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Cornelio Saavedra pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]
Apaykachana[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Pruwinsyapi paqarisqa runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Cornelio Saavedra


text:
Siwas wamani
Siwas wamani (kastilla simipi: Provincia de Sihuas) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Anqash suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Siwas llaqtam.
Wiñay kawsayLlamk'apuy
Kamasqa 9 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi.
Allpa saywachiLlamk'apuy
Pulitika rakiyLlamk'apuy
Chunka distritunmi kan.
SimikunaLlamk'apuy
/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu: [1]
Wamanipi paqarisqaLlamk'apuy
- Mariano Llanos, taytakura.
- Francisco de Borja Rodríguez, awqaq pusaq.


text:
Jayupaya munisipyu
Jayupaya munisipyu icha Ayupaya munisipyu (kastilla simipi: Municipio Ayopaya) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Jayupaya pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Jayupaya icha Villa Independencia llaqtam.
Allpa saywachi[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kantunkuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kimsa kantunmi kan.
Runakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.
Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
Simikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Jayupaya munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. [2]


text:
Stephen Chow
Stephen Chow Sing-chi sutiyuq runaqa, icha Stephen Chow (chinu simi;: 周星馳; chinu simplificado, 周星驰门; pinyin, Zhōu Xīngchí) (* 22 ñiqin inti raymi killapi 1962 watapi paqarisqa Hong Kong llaqtapi - ) huk Chunwa mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.
Taytan: Chow Yik-sheung; Maman:
Ling Po-yee.
Warmi: Karen Mok.
Churinkuna:
Yachaywasi: .
Alma mater:
Pilikulakuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kuyu walltay[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Siu lam juk kau
- Kung Fu Sion
- CJ7
- Fight Back to School (1991)
- From Beijing With Love (1994)
- God of Cookery (1996)
Ñawikaruy[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Suñaykuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Stephen Chow.
- IMDb


text:
Welcome to the Mod Share forums.
You are not logged in.
Pages: 1
[link]120625192247[/link] a preveiw of of Pixel 2 please download.
Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa!
Offline
nice!
Offline
Nice job! I featured it.
thanks!
Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa! Stop Cispa!
Offline
Pages: 1


text:
Galo Plaza
Galo Lincoln Plaza Lasso de la Vega sutiyuq runaqa (* 17 ñiqin hatun puquy killapi 1906 watapi paqarisqa New York llaqtapi - 28 ñiqin qhulla puquy killapi 1987 watapi wañusqa Kitu llaqtapi) huk Ikwadur mama llaqtayuq pulitiku runam.
1948 watamanta 1952 watakama Ikwayurpa umalliqninmi (Mamallaktata Pushak nisqa) kachkan.
Taytan: Leonidas Plaza Gutiérrez; Maman: Avelina Lasso de la Vega.
Warmi: Rosario Pallares Zaldumbide.
Kaypipas qhaway[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
Hawa t'inkikuna[llamk'apuy | pukyuta llamk'apuy]
- Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: Galo Plaza.
- Galo Plaza pushak