text:
Makiyuq
Makiyuq[1] (Primates) nisqakunaqa huk ñuñuq uywa rikch'aq ñiqim. Makiyuq nisqakunaqa allin tawa maki hina chakiyuq kaspam allin lluq'aq uywakunam. Achka makiyuqkunam sach'akunap k'allmankunapim kawsan. Kay rikch'aq ñiqiman tukuy chiqap k'usillukunam kapun, ichataq runapas.
[allichay] Mitan kamay
- Huq'usinqa makiyuq (Strepsirrhini) - Madagaskar wat'api kawsaq
- Chakisinqa makiyuq (Haplorrhini)
- Ñawisapa (Tarsiiformes) - Indunisya, Malasya wat'akunapi kawsaq
- K'usillu (Simiiformes) - lliw Tiksimuyuntinpi kawsaq
- Pallt'asinqa k'usillu (Platyrrhini) - Awya Yalapi kawsaq
- K'ullkusinqa k'usillu (Catarrhini) - Asyapi, Aphrikapi kawsaq
[allichay] Pukyukuna
- ↑ William S. Alverson et al.: Informe /Report No. 20, Ecuador, Perú: Cuyabeno-Güeppí. p. 147. Makiyuk (kichwa simipi).
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Makiyuq


c: text/html

text:
Qatasqa muruyuq
Qatasqa muruyuq nisqakunaqa (Angiospermae, grigu simimanta aYYeίov, "sirk'a, chaskina", σπέpua, "muru", icha Magnoliophyta) nisqa muruyuq yurakunap murunkunaqa ruru raphip qatasqanmi, rurup ukhunpim.
Aswan qatasqa muruyuq yurakunaqa pawqar tuktusapam.
[allichay] Qatasqa muruyuq yurakunap mitan kamay raki huñukuna
- Iskay phutuy raphiyuqkuna (Dicotyledoneae)
- Ch'ulla khata sisayuqkuna (Magnoliopsida)
- Kimsa khata sisayuqkuna (Rosopsida)
- Ch'ulla phutuy raphiyuqkuna (Monocotyledoneae / Liliopsida)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lukaspa qillqasqan
Lukaspa qillqasqan (grigu simipi: eὐaYYέλιov katὰ Aoukᾶv, kastilla simipi: Evangelio según san Lucas) nisqaqa Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuyninpi huk liwrum, Iwanhilista Lukaspa grigu simipi qillqasqan. Wakin kimsa iwanhilyu (kusi willay) qillqa hinaqa, Jesuspa kawsasqanmanta wañusqanmanta sayarisqanmantapas willan. Musuq Rimanakuypa kimsa ñiqin qillqanmi.
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Lukaspa qillqasqanpa tawan ñawpaq uma rakikuna
- Lukaspa qillqasqan, bible.is nisqapi:


text:
Urmamuq yakukuna
Urmamuq yakukuna nisqaqa phuyumanta, wayra pachamanta allpaman urmaykuq yakukunam.
- Para nisqaqa phuyumanta urmaykuq sut'ukunam.
- Rit'i nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku umiñachakunam.
- Chikchi nisqaqa phuyumanta urmaykuq chullunku rump'ukunam.
- Sulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa yakuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas yaku sut'u tukukuq.
- Chhulla nisqaqa wayra pachapi karqaspa chullunkuyaq yaku wapsim, allpa hawanpi, yurakunapipas chullunku umiñacha tukukuq.


text:
Kimsantin atiy
Kimsantin atiy nisqaqa Atiy rakiy nisqapi rakisqa mamallaqtapi atiykunam: kamachi quq atiy (legislativa), kamay paqtachi atiy (iudicativa), ruraq atiy (executiva).
Chay atiy rakiymantaqa Montesquieu sutiyuq phransis yachay wayllukuqmi yuyaychakun Kamachikunap samanmanta (De l'esprit des lois) nisqa qillqasqanpi, mana huklla, tiranu hina runapchu kamachinanpaqmi chay atiy raykiyqa kachun, nispa.
Kunan pacha akllanakuspa kamachinakuy (dimukratiya) nisqa mamallaqtakunapiqa kimsantin atiykuna kay hinam:
- Kamachi quq atiy: rimana huñunakuy (akllanakuykunapi tukuy llaqtayuq runakunap akllasqan)
- Kamay paqtachi atiy: hatun yachaq tantari, taripay sunturkuna
- Ruraq atiy: mamallaqtap kamachiynin (guwirnu), chapaqkunawan, tukuy mamallaqtap mink'asqankunawan


text:
Tupaq Amaru
Tupaq Amaru, 1545 watapi paqarisqa, 24-IX p'unchawpi 1572 watapi Qusqu llaqtapi wañusqa, Inkakunap chunka pusaqniyuq ñiqin, qhipaqtaq qhapaqninsi, Willkapampap tawa ñiqintaq qhapaqnin karqan.
1570 watamanta 1572 watakamas qhapaq karqan.
Ispañulkunaqa payta atispas 1572 watapi Qusqu llaqtapi umanta kuchurqan, Francisco de Toledo sutiyuq wirriypa kamachisqankama.
Ñawpaqnin inka qhapaq: Titu Kusi Yupanki
[allichay] Hawa tinkikuna
- Inka Wañuymanta waqyay. Waman Pumap siq'isqan: Wiraquchakuna Tupaq Amaru huk ñiqinpa umanta kuchun 1572 watapi


text:
Chikusluwakya
Chikusluwakya nisqaqa (chik simipi, isluwakya simipi Československo) nisqaqa Iwrupapi huk mama llaqtam karqan, 1918 watamanta 1991 watakama, kunan Chiksuyu, Isluwakya musuq mama llaqtakunapi. Ñawpaq Awstiriyaman kapuq Buhimya, Murawya, Awstiriya Silisya (kunan Chiksuyu), Chincha Unriya (kunan Isluwakya) 1918 watapi tukurqan, Chik, isluwakya runakunap mamallaqtan.
1918 watamanta 1939 watakama, 1945 watamanta 1949 watakama Chikusluwakya Republika nikurqan. Saywankunap k'itinkunapi lliwmanta aswan Aliman runakunam kawsarqan. Chay k'itikunataqa 1938 watapi Adolf Hitlerpa pusasqan Alimanyam hap'irqan. 1939 watapitaq Aliman awqaqkunam tukuy Chiksuyu kaq Chikusluwakyata tiyarirqanku. Isluwakyataq Hitlerpa yanapaq mama llaqta tukrqan.
1945 watapi Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukuptin, Chikusluwakya musuqmantam tukukurqan. Alimankunataqa ayqichirqanku. 1948 watapi kumunistakunam atipayta hap'irqanku.
1989 watapi kumunista kamachinia urmaptin, ñawpaqtaqa Tantasqa Chikusluwakya Republika tukurqan, chaymantataq musuq Chiksuyu, Isluwakyapas.


text:
1 Ashkhasña munarqanku qhelqayta imaschus noqayku ukhupi allin rejsisqa karqa, chay imasmanta, ñaupajmantapacha rikojkuna willawasqaykuman jina, pikunachus Diospa Palabranta willararqanku, chaykuna. Noqapis yuyarqani allin kasqanta kay tukuy imasta allinta entiendespa qhelqamusunayqa imaschus qallariymantapacha kasqanta, may respetasqa Teófilo, aswan allinta yachanaykipaj imastachus yachachisorqanku, chay cheqa kajta. Herodes Judeapi kamachishajtin, uj sacerdote karqa Zacarías sutiyoj, Abiaspa mit'anmanta. W armenqa Elizabet sutiyoj karqa, Aaronpa ayllunmanta. Qhariwarmi karqanku llimphu kausayniyoj runas Diospa ñaupaqempi, Señorpa nisqanman jina kausakuspa, ni pejpa ima ninan. Mana wawayoj karqanku, Elizabet mana wijsallikuyta atisqanrayku, iskayninkutaj machusña karqanku. Jinallapi Zacariasqa mit'ampi Diosta sirvishajtin, usunkuman jina, sorteopi Zacariasman chayarqa Señorman inciensota q'oshñichina. pay inciensota q'oshñichinankamataj, runasqa jawapi Diosmanta mañakusharqanku. Jinallapi, Zacariasman rikhurirparerqa Señorpa angelnin, incienso altarpa pañannejpi sayashaj. Chay angelta rikuspa, Zacariasqa pawichikuspa mancharerqa. Chantá angelqa payman nerqa: Ama mancharikuychu, Zacarías. Mañakusqaykita Dios uyarinña; warmiyki Elizabet wawayoj kanqa, paytataj Juan sutiwan sutichanki. Ancha kusiypuni kanqa qampaj, jinallataj wajkunapajpis wawayki nacekusqanmanta. Payqa jatumpaj qhawasqa kanqa Señorpa ñaupaqempi, manataj vinota, nitaj ima machachej ujyanasta ujyanqachu. Mamampa wijsanmantapacha Espíritu Santowan junt'a kanqa. Payqa ashkha israelitasta kutirichenqa Señor Diosninkuman. Señorpa ñaupaqempi purenqa profeta Eliaspa espiritunwan, atiyninwan ima; tatasta wawasninkuwan allinyachenqa, mana kasukojkunatataj yachayniyojkuna jina kayta yachachenqa. Ajinata runasta allinta wakichenqa Señorta recibinankupaj, nispa nerqa chay anqelqa. Chantá Zacariasqa angelta taporqa: Imaynatataj chantá kayta yachasaj? Noqaqa machuña kani, warmiypis payaña, nispa. Angeltaj kuticherqa: Noqa Gabriel kani, Diospa kamachiynimpi; paymin kachamuwan willasunaypaj kay sumaj willaykunata. Nisusqayta mana creesqaykirayku opayanki, nitaj parlarinkichu wawayki nacekunankama. Ajinata kay tukuynin junt'akonqa maychus kasqanman jina. Chaykama runasqa jawapi Zacariasta maytapuni suyasharqanku, anchata Templo ukhupi qhepakusqanrayku: Llojsimuspataj, Zacariasqa mana parlayta aterqachu, paykunataj repararqanku imachá payman Templo ukhupi rikhurisqanta. Zacariastaj señasllawanña parlasharqa opayasqanrayku. Mit'an Templopi junt'akojtin, Zacarías wasinman kutiporqa. Qhepamantaj Elizabet warmenqa wijsallikorqa. Phishqa killa junt'ata mana wasinmanta llojserqachu. Pay nerqa: Señor ruwan kaytaqa, ama runa qhawanawampaj, nispa. Chaymanta sojta killanman, Dios kachamullarqataj ángel Gabrielta Galileapi Nazaret llajtaman, qharejpa mana chayasqan María sutiyoj sipasman. Payqa casarakunampaj
parlapayasqa karqa José sutiyoj, rey Davidpa ayllunmanta kaj qhariwan. Maypichus María kasharqa, chayman yaykuspa, angelqa payta napaykorqa: Qampi Diospa khuyakuynin kachun. Señorqa qanwan kashan. Tukuy warmismanta aswan bendecisqa kanki, nispa. Angelpa nisqanta uyarispa, María t'ukorqa imatachus niyta munasqanta chay napaykusqan; Angeltajrí nerqa: Ama mancharikuychu, María. Qanqa Diospa khuyakuyninta tarinki, Kunanqa wijsayoj rikhurispa, nacechikunki uj qhari wawata, Jesús sutiwantaj sutichanki. Payqa manchay sumaj runa kanqa, sutichasqataj kanqa Patapi Kaj Diospa Churin, Señor Diosqa ñaupa tatan Davidpa reinonta payman qonqa. Chantá payqa wiñaypaj israelitasta kamachenqa mana jayk'aj tukukuyniyoj reinompi. Chaymanta Mariaqa angelta taporqa: Chantá imaynataj chay kanqa? Noqata ni pi qharipis llankhawanchu, nispa. Angeltaj kuticherqa: Espíritu Santo qanman jamonqa, Diospa atiynintaj llanthusonqa; chay mana juchayoj nacej wawaqa sutichasqa kanqa Diospa Churin. Jinallataj aylluykimanta Elizabetpis paya kashaspaña, qhari wawayoj kanqa; mana wawayoj nisqapis, sojta killa wijsayojña. Diospajqa mana imapis mana atikojqa kanchu. Chaypacha María nerqa: Noqaqa Señorpa kamachin kani. Diospa munaynin ruwasqa kachun noqapi nisqaykiman jina, nispa. Angeltaj ñaupaqenmanta riporqa. Chaypacha Mariaqa rerqa usqhayllata Judea jallp'api uj llajtaman. Zacariaspa wasinman yaykuspataj, Elizabetta napaykorqa. Jinapi Mariajpa napaykusqanta Elizabet uyarejtin, wawaqa Elizabetpa wijsan ukhupi kuyurerqa. Elizabettaj Espíritu Santowan junt'a karqa. Chanta jatunmanta nerqa: Bendecisqa kanki warmis ukhupi; wijsaykipi kaj wawapis bendecisqallataj. Ima niytataj kay munan, Señorniypa maman watukunawampajri? Napaykuwasqaykita uyarejtiykama, wawaqa wijsay ukhupi kusiywan kuyurin. Kusikuyniyojmin kanki creesqaykirayku. Señorpa nisusqanqa junt'akonqapuni, nispa. Chantá María nerqa: Almayqa jatunchan Señorta. Espirituytaj mayta kusikun Salvawajniy Diospi. Diosqa noqa wajcha kamachinta qhawawarqa. Chayrayku kunanmantapacha tukuy runaj miraynin noqata niwanqanku kusikuyniyoj kasqayta. Tukuy Atiyniyoj Diosqa jatun imasta noqapaj ruwarqa; sutenqa Santo Kaj Dios. Diospa khuyakuynenqa kallampuni miraymanta mirayman, payta manchachikojkunapaj. Makinwan atiyninta rikucherqa, ch'eqeracherqataj pikunachus sonqonkupi, yuyayninkupi ima jatunchakunku, chaykunata. Atiyniyojkunata urayk'ucherqa kamachina tiyanankumanta, llamp'u sonqoyoj runastataj pataman oqharerqa. Yarqhasqa runasta allin imaswan junt'acherqa, qhapaj runastataj mana imayojta kachaporqa. Diosqa khuyakuyninmanta yuyarikuspa, kamachin Israelta yanaparqa, ñaupa tatasninchejman wiñaypaj parlasqanman jina, Abrahamman, tukuy paypa mirayninman ima, nispa nerqa Mariaqa. Mariataj kinsa killata jina Elizabetwan kakorqa. Chaymantaqa wasinman kutiporqa. Elizabetpa nacechikunan junt'akojtin, qhari wawata nacechikorqa. Jinapi kausaqesnin, ayllusnin ima Señor sumajta Elizabetta khuyasqanta uyarispa, paywan kusikorqanku. Pusaj p'unchayninman jamorqanku wawata circuncidaj, munarqankutaj wawata
sutichayta tatan Zacariaspa sutinwan. Mamantajrí nerqa: Mana. Wawaj sutenqa Juan kanqa, nispa. Paymantaj nerqanku: Mana pipis aylluykipi chay sutiyojqa kanchu, nispa. Chantá wawaj tatanta señaswan taporqanku ima sutiwanchus sutichayta munasqanta. Zacariastaj tablillata mañakuspa, chaypi qhelqarqa: Sutenqa Juan kanqa, nispa. Tukuyninkutaj t'ukorqanku. Chay ratopacha Zacariaspa simin kicharikorqa, qallumpis phaskarakaporqa; parlayta qallarispataj, Diosta yupaycharqa. Tukuy chay qayllapi tiyakojkuna t'ukorqanku, runastaj tukuy Judea lomaspi chay tukuy imasta willararqanku. Chayta uyarejkunaqa tukuyninku sonqonkupi tapukorqanku: Chantá pipunitaj kanqa kay wawari? nispa, imaraykuchus Señorpa atiynin paywan karqa. Chaypacha Juanpa tatan Zacariasqa Espíritu Santowan junt'a kaspa, sut'incharqa kay jinata: Yupaychasqa kachun Israelpa Señor Diosnenqa, imaraykuchus ayllunta watukun juchasninkumanta paykunata salvanampaj. Payqa Atiyniyoj Salvajta noqanchejpaj oqharin kamachin Davidpa ayllunmanta, imaynatachus ñaupajmanta sut'incharqa ajllasqa profetasnimpa siminnejta, ajinata enemigosninchejmanta salvanawanchejpaj, tukuy chejniwajninchejpa makisninmantawan. Diosqa ñaupa tatasninchejta khuyaspa, yuyarikorqa sumaj tratonta paykunawan ruwasqanmanta. Abraham ñaupa tatanchejman juraspa, imatachus nerqa qonawanchejta, chayta qowarqanchej enemigosninchejmanta salvasqa kaspa, mana manchachikuspataj, Diospa munayninta ruwananchejpaj, mana juchayoj, cheqan kausaypi paypa ñaupaqempi kausananchejkama. Qanrí wawáy, jatun Diospa profetan sutichasqa kanki. Señorpa ñaupaqenta rinki, ñankunanta wakichispa. Ayllunmantaj salvacionta rejsichinki, juchasninku pampachasqa kanankupaj. Diosninchejqa jatun khuyakuyninrayku, patamantapacha k'anchamuspa watukuwarqanchej. Pay jamun laqhapi tiyakojkunata, wañuy llanthupi kajkunatapis k'anchanampaj, purinasninchejta cheqanchaspa, sonqo tiyaykuyta qonawanchejpaj, nispa nerqa Zacariasqa. Chay qhepata wawaqa wiñarqa, kallpachakorqataj espiritupi. Jatunyaspa, payqa ch'innejpi tiyakorqa Israel aylluman rikuchikunankama. 2 Jaqay tiempopi kamachej Augusto kamacherqa tukuy runas yupasqa kanankuta. Chay ñaupaj kaj runa yupay ruwakorqa Cirenio Siriapi kamachishajtin. Tukuyninkutaj rinanku karqa sapa uj llajtankuman yupachikunankupaj. Josepis Davidpa ayllunmanta kasqanrayku, Galileapi Nazaret llajtamanta wicharerqa. Judeapi, Davidpa llajtan Belenkama. Chayman rerqa María warminwan yupachikunankupaj, Mariataj wijsallisqa kasharqa. Belenpi kashajtinku, Maríaj nacechikunan junt'akaporqa. Payqa nacechikorqa kuraj kaj qhari wawanta, janantaswan k'iruykuspataj, uywa qaranaman siriykucherqa, tambopi paykunapaj mana campo kasqanrayku. Chaynejpi michejkuna kasharqanku, ovejasninkuta tutantin qhawaspa. Jinallapi Señorpa angelnin rikhurirparerqa, k'anchaynintaj paykunata muyuykorqa, anchatataj mancharikorqanku. Jinapi angelqa paykunaman nerqa: Ama manchachikuychejchu. W illasqaykichej tukuy runaspaj may kusiyniyoj willanasta. Kunan qankunapaj nacekun Davidpa llajtampi uj Salvaj. Chayqa Cristo Señor. Qankunapaj kay señal kanqa:
W awata tarinkichej janantaspi k'irusqa, uywa qaranapi sirikushajta, nispa. Jinallaman rikhurimorqanku angelpa qayllanman ashkha ángeles Diosta yupaychaspa. Paykuna nerqanku: Gloria kachun Diosman janaj pachapi, kay pachapitaj sonqo tiyaykuy kachun Diospa munakuynimpi kajkunapaj, nispa. Chay ángeles janaj pachaman ripusqankutawan, michejkunaqa ninakorqanku: Jaku rina Belenman, yachamuna imachus kasqanta, Señor willawasqanchejman jina, nispa. Usqhay usqhavta rispa, tariparqanku Mariata, Josetawan, wawatataj uywa qaranapi sirisqata. Jinata rikuspataj, willarqanku angelpa nisqanta wawamanta. Tukuynin uyarejkuna t'ukorqanku michejkunaj willasqankumanta. Chay tukuy imastataj Mariaqa unanchaspa sonqompi waqaycharqa. Chantá michejkunaqa kutiporqanku Diosta jatunchaspa, yupaychaspataj imastachus uyarisqankumanta, rikusqankumanta ima, angelpa willasqanman jina. Pusaj p'unchayninman Josewan, Mariawanqa wawata circuncidacherqanku, suticharqankutaj Jesús sutiwan, manaraj María wijsayoj kashajtin angelpa nisqanman jina. 3 Chunka phishqayoj watapi, kamachej Tiberio kamachishajtin, Poncio Pilatoqa Judeapi kamachej karqa, Herodestaj Galileapi, wauqen Felipetaj Itureapi, Traconitepiwan, Lisaniastaj kamachej karqa Abiliniapi. Chaypacha Anás, Caifaswan kuraj kaj sacerdotes kashajtinku, Diospa Palabran Zacariaspa churin Juanman jamorqa, ch'in pampapi kashajtin. Tukuy Jordán Mayu muyuynintimpitaj Juanqa willararqa Diosman kutirikuna bautismomanta, juchas pampachasqa kanampaj, profeta Isaiaspa librompi qhelqasqaman jina: Uj runaj qhaparisqan ch'innejpi uyarikun: Señorpa ñanninta wakichiychej, purinasnintataj cheqanyachiychej. Tukuy wayq'os junt'asqa kanqa, pampachakonqataj tukuy orqos, tukuy moqos. W ist'u ñankuna cheqanchasqa kanqa, rumirara ñankunapis pampachasqa. Tukuy runastaj Diospa salvacionninta rikonqanku. Bautizachikoj llojsimojkunaman Juanqa nerqa: Katarikunaj miraynin. Pitaj yachachisorqachej Diospa jamoj k'ajaj phiñakuyninmanta ayqeytari? Allinta kausaychej ari, rikuchispa juchamanta kutirikusqaykichejta. Ama qankunapuralla ninakuychejchu: Abrahampa miraynin kayku, nispa. Noqa niykichej: Diosqa kay rumismantapis atin rikhurichiyta Abrahampaj wawasta. Hachaqa ñapis wakisqaña kashan sach'asta saphinmanta urmachinapaj. Chayrayku, tukuy sach'a mana allinta poqojqa urmachisqa kanqa, ninapitaj larwanqa, nispa nerqa Juanqa. Chay runasqa taporqanku: Chantá imanasqaykutajri? nispa. Juantaj kuticherqa: Pichus iskay p'achayoj kajqa ujta qochun pejpatachus mana kapojman; mikhunayoj kajpis ajinallatataj ruwachun, nispa. Impuestota cobrajkunapis bautizachikoj jamuspa, Juanta taporqanku: Yachachej Señor, imatataj kunan ruwasqayku? nispa. Paytaj kuticherqa: Kamachisqaman jina maychus kajllata cobraychej, ama astawanqa, nispa. Chantá wakin soldadospis tapullarqankutaj: Noqaykurí imanasqaykutaj? nispa. Paytaj kuticherqa. Ama pimantapis ni imanta qhechuychejchu, nitaj pitapis qhasimanta tumpaychejchu. Pagollaykichejwan allin kakuychej, nispa. Chayta uyarispa, runasqa sonqonkupi tapukusharqanku: Manachu kay Juanqa Cristo? nispa. Juantajrí tukuyman kuticherqa: Noqaqa cheqamanta yakuwan bautizaykichej. Qhepaytataj waj jamushan, Espíritu Santowan
bautizaj, ninawantaj. Payqa noqamanta aswan atiyniyoj; chayrayku, juk'utasnillantapis mana lluch'unaypaj jinachu kani. Jorcapis makimpiña kashan, erapi trigota wayrachispa pirwaman jallch'anampaj, pajantataj ruphachinampaj mana thasnukoj ninapi. Ajinata chay yuyaychaykunawan, wajkunawan ima Juanqa runasman evangeliota willarqa. Chantá kamachej Herodesqa Juanwan k'amichikorqa cuñadan Herodiasrayku, tukuy sajrata ruwasqanmanta ima. Herodiasqa Felipe wauqempa warmin karqa. Chay tukuy sajra ruwasqasninmantaj astawan yaparqa, Juanta carcelman wisq'achispa. Juanqa runasta bautizashajtin, Jesuspis bautizasqallataj karqa. Jesusqa Diosmanta mañakushajtin, cielo kicharikorqa. Espíritu Santotaj paypa patanman urayk'amorqa paloma jina. Chantá janaj pachamanta Dios nimorqa: Qanmin munasqa Churiy kanki; qanwanqa sonqo junt'asqa kani, nispa. Jesusqa willarayta qallarishaspa, kinsa chunka watasniyoj jina karqa. Creejtaj kanku Elijpa churin Josejpa churin kasqanta. Paytaj karqa Matatpa churin, Levijpa churin. Melquijpa churin. Janajpa churin, Josejpa churin, Matatiaspa churin, Amospa churin, Nahumpa churin, Eslijpa churin, Nagaipata churin, Maatpa churin, Matatiaspa churin, Semeipata churin, Josejpa churin, Judaj churin, Joananpa churin, Resaj churin, Zorobabelpa churin, Salatielpa churin, Neripa churin, Melquijpa churin, Adipa churin, Cosampa churin, Elmadampa churin, Erpa churin, Josuejpa churin, Eliezerpa churin, Jorimpa churin, Matatpa churin, Levijpa churin, Simeonpa churin, Judajpa churin, Josejpa churin, Jonanpa churin, Eliaquimpa churin, Meleaj churin, Menajpa churin, Matataj churin, Natanpa churin, Davidpa churin, Isaijpa churin, Obedpa churin, Boozpa churin, Salmonpa churin, Naasonpa churin, Aminadadpa churin, Arampa churin, Esrompa churin, Farespa churin, Judajpa churin, Jacobpa churin, Isaacpa churin, Abrahampa churin, Tarejpa churin, Nacorpa churin, Serugpa churin, Ragaujpa churin, Pelegpa churin, Heberpa churin, Salajpa churin, Cainanpa churin, Arfaxadpa churin, Sempa churin, Noejpa churin, Lamecpa churin, Matusalenpa churin, Enocpa churin, Jaredpa churin, Mahalaleelpa churin, Cainanpa churin, Enospa churin, Setpa churin, Adanpa churin, Diospa churin karqa. 4 Jesusqa kuterqa Jordán Mayumanta Espirítu Santowan junt'asqa, chay Espiritutaj payta pusarqa ch'in pampaman. Chaypeqa tawa chunka p'unchayninman Kuraj Supayqa Jesusta juchaman urmachiyta munarqa. Chay tawa chunka p'unchaypi mana imata mikhusqanraykutaj Jesusqa yarqhachikorqa. Chantá Kuraj Supayqa nerqa Jesusta: Sichus Diospa Churin kanki chayqa, niy kay rumeqa t'antaman tukunanta, nispa. Jesustajrí kuticherqa: Diosmanta Qhelqasqapi nin: Mana t'antallawanchu runaqa kausanqa, nispa. Chantá Kuraj Supayqa orqo pataman Jesusta pusaspa, uj ñawi ch'irmiypi rikucherqa tukuy kay pachapi reinosta, nerqataj: Kay tukuy atiyta qosqayki, tukuy kapuynintawan, imaraykuchus noqaman qosqa karqa; chayrayku pimanchus munani, chayman qoyta atini. Sichus ñaupaqeypi qonqoriykukuspa, yupaychawanki chayqa, kay tukuynin qampata kanqa, nispa. Jesustajrí kuticherqa: Diosmanta Qhelqasqapi nin: Señor Diosniykita yupaychanki, pay sapallantataj sirvinki, nispa.
Chaymanta Kuraj Supayqa Jerusalén llajtaman Jesusta pusarqa, Templo patapi sayaykuchispataj, nerqa: Diospa Churinchus kanki chayqa, wijch'uykukuy pampaman Diosmanta Qhelqasqapi nin: Angelesninta kachamonqa waqaychasunankupaj, nispa. Chantá nillantaj: Makisninkupi jap'isonqanku, ama chakiykita rumipi takakunaykipaj, nispa. Jesustajrí kuticherqa: Diosmanta Qhelqasqapi nillataj: Señor Diosniykita ama pruebata ruwankichu, nispa. Chantá Kuraj Supayqa Jesusta tentayta tukuytawan, pachampi saqespa, pisi tiempota chinkarerqa. Jesús kuterqa Galileaman, Espíritu Santoj atiynintaj paypi karqa. Tukuynejpi payllamanta parlasharqanku. Payqa yachachisharqa sinagogaspi, tukuytaj Jesusta mayta jatunchaj kanku. Jesusqa Nazaret llajtanmanñataj rerqa, maypichus uywasqa karqa, chayman. Samarikuna p'unchaypi sinagogaman yaykuspa, usunkuman jina Diosmanta Qhelqasqata leej sayaykorqa. Chaypaj payman jaywarqanku profeta Isaiaspa libronta, kicharispataj, pay tarerqa kay jina qhelqasqata: Señorpa Espíritun noqapi kashan; jawiwaspa ajllawarqa sumaj willanasta wajchasman willanaypaj; kachamuwarqataj willajta presos kacharisqa kanankupaj, ciegos qhawarinankupaj, ñak'arejkunataj samarichisqa kanankupaj, Señorpa allin watanmantapis willanaypaj, nispa. Chantá Jesusqa librota wisq'aspa, waqaychajman jaywaytawan, tiyaykorqa. Tukuy chay sinagogapi kajkunataj payta qhawasharqanku. Parlayta qallarispataj, paykunaman nerqa: Qhelqasqapi Diospa nisqan kunan p'unchaypi junt'akushan, kay uyariwasqaykichejman jina, nispa. Ancha allimpuni Jesusqa tukuyninkuman rijch'arqa, chay jinata parlasqanmantataj t'ukuspa, tapunakorqanku: Manachu kayqa Josejpa churin? nispa. Chantá Jesús nerqa: Niwankichejchari kay nisqata: Médico, qan kikiykita jampikuy. Astawanqa, Capernaumpi chay ruwasqasniykita uyarisqaykuta kay llajtaykipipis ruwallaytaj ari, nispa. Nillarqataj: Cheqatapuni niykichej: Mana mayqen profetapis allimpaj qhawasqachu kikin llajtampeqa. Cheqatapuni nillaykichejtaj: Ashkha viudas karqanku Israel naciompi Eliaspa tiempompi; chaypachaqa kinsa wata sojta killayojta mana pararqachu, chaynejtataj anchapuni yarqhay karqa tukuynejpi. Diostajrí Eliastaqa mana ni mayqen israelita viudamanchu kacharqa, manachayqa Sidonpi kaj Sarepta llajtapi tiyakoj viudallaman. Jinallataj Israelpeqa profeta Eliseoj tiempompi karqanku leprawan ashkha onqosqas; chaywampis mana ni mayqen llimphuchasqachu karqa, manachayqa Siriamanta Naamanlla, nispa nerqa Jesusqa. Chay tukuy imasta uyarispa, sinagogapi tukuy kajkuna phiñarikorqanku. Sayarispataj, llajtamanta Jesusta qharqorqanku, pusarqankutaj orqo pataman, maypichus llajtanku karqa chaynejman, qaqaman tanqaykunankupaj. Jesustajrí paykunaj chaupinkuta llojsispa, riporqa. Chaymanta Jesusqa rerqa Galileapi Capernaum llajtaman. Chaypitaj runasman yachacherqa samarikuna p'unchaypi. Runasqa mayta t'ukorqanku yachachisqanmanta, imaraykuchus parlasqanqa atiyniyoj karqa. Chaypacha sinagogapi millay supayniyoj uj runa sinch'ita qhaparispa, nerqa: Saqewayku ari. Ima nispa noqaykuwan jap'inakoj jamunki, Nazaretmanta Jesús? Noqaykuta tukuchejchu jamunki? Noqa yachani pichus kasqaykita: Qanqa Diospa santo kaj ajllakusqan kanki, nispa. Chantá Jesusqa chay
supayta sinch'ita k'amerqa: Ch'in kay, llojsiy chay runamanta, nispa. Chay supaytaj paykunaj ñaupaqenkupi runata urmachispa, llojsiytawan riporqa, mana astawan imanaspa. T'ukuspataj, tukuyninku parlanakorqanku: Imataj kayri? Kay runaqa atiywan, kallpawantaj supaykunatapis qharqon, kasunkutaj, nispa. Chayrayku Jesusqa may mentasqa karqa tukuy chaynejpi. Sinagogamanta llojsimuspa, Jesusqa yaykorqa Simonpa wasinman. Chaypacha Simonpa suegran sinch'i k'aja onqoywan kasharqa. Chaypi kajkunataj Jesusta mañakorqanku payta sanoyachinampaj.


text:
1 Ancha respetasqa Teófilo, Diosmi ñoqayku ukhupi imaymanata ruwarqan. Qallariymantapacha chaykunata rikuqkunan llapanta willawarqanku, paykunaqa Diosmanta allin willakuykunata willaqkunan karqanku. Askha runakunan atisqankuman hina chaykunata allin wakichisqata qelqarqanku. Chaykunatan ñoqaqa qallariyninmanta allintapuni t'aqwirqani, hinaspan yuyaykurqani allin wakichisqa willakuyta qanman qelqamuyta, chay hinapin yachanki yachachisqasuykiqa cheqaqpuni kasqanta. Judea hap'iypi rey Herodes kamachikusqan tiempopin, Abiaspa t'aqan sacerdotekunamanta huk sacerdote Zakarías sutiyoq karqan, warmintaq Aaronpa mirayninmanta Elisabet sutiyoq karqan. Iskayninkutaq Diospaq chanin karqanku. Paykunaqa kasukuqkun Señor Diospa lliw kamachikuyninkunatapas, unanchayninkunatapas, ahinapin mana huchachanata kawsaqku. Mana wawayoqtaq karqanku Elisabet mana wachakuq kasqanrayku, iskayninkupas yuyaqñan karqanku. Yupaychana wasipi t'aqanman ruwana tupamuqtinmi Zakariasqa huk kuti Diospa qayllanpi servishaqtin, sacerdotekunaq ruwananman hina, sorteopi Zakariasman tuparqan Señor Dios yupaychana wasi Ch'uya Cheqasman haykuspa inciensota q'osñichinanpaq. Llapan runakunataq incienso q'osñichina horata Diosmanta patiopi mañakusharqanku. Hinaqtinmi Señor Diospa angelninqa Zakariasman rikhurirqan incienso q'osñichina altarpa paña ladonpi sayashaq. Zakariastaq payta rikuspa mancharisqa muspharqanraq. Hinan angelqa payta nirqan: Zakarías, ama mancharikuychu, mañakusqaykitaqa Diosmi qosunki, warmiyki Elisabetmi qhari wawata wachakunqa, hinan Juanta sutichanki. Anchatapunin kusichisunki, askhataqmi nacesqanmantaqa q'ochukunqaku. Diospa ñawpaqenpin ancha reqsisqa kanqa. Manan vinotapas ima machanatapas ukyanqachu, mamanpa wiksanpi kashasqanmantapachan Santo Espirituwan hunt'a kanqa. Askha Israel runakunatan Señor Diosninkuman kutirichinqa. Juanqa Señorpa ñawpaqentan rinqa profeta Elías hina ancha kallpayoq atiyniyoq ima. Paymi taytakunata wawakunatawan allipunachinqa, mana kasukuqkunatapas chaninta kawsanankupaq yachachinqa. Ahinatan runakunata wakichinqa Señorta chaskinankupaq, nispa. Zakariastaq angelta nirqan: ¿Imaynapitaq niwasqaykiqa cheqaq kasqanta yachasaq? Ñoqaykuqa sinchi machupayañan kayku, nispa. Chaymi angelqa payta nirqan: Ñoqaqa Diospa kamachin Gabrielmi kani, paymi qanman rimaykuspa kay kusikuy simikunata willaykunaypaq kachamuwan. Qanman nisqay simikunaqa tiemponpipunin hunt'akunqa, qanmi ichaqa mana creenkichu, chayraykun upayanki, manan rimayta atinkichu wawayki nacemunankama, nispa. Chaykamataq runakunaqa Zakariasta hawapi suyasharqanku. Paykunaqa Dios yupaychana wasipi unayta kamuqtinmi muspharqanku. Lloqsimuspataq, paykunata mana rimapayayta atirqanchu, chaymi repararqanku Dios yupaychana wasipi rikhuriyta rikusqanta. Payqa upayapuspanmi makillanwanña rimarqan. Yupaychana wasipi servinan p'unchaykuna hunt'akuqtintaq wasinta ripurqan. Chaykuna qhepatataq warmin Elisabetqa wiksallikapurqan hinaspan phisqa killata
wasillapi karqan. Payqa nirqanmi: Kay hinatan Señor Diosqa khuyakuwaspa ruwawan runakunaq p'enqawasqanta ch'inyachinanpaq, nispa. Soqta killa onqoqña Elisabet kashaqtinmi, Diosqa ángel Gabrielta kacharqan, Galilea provinciapi Nazaret nisqa llaqtapi tiyaq María sutiyoq doncella sipasman, paymi Davidpa mirayninmanta José sutiyoq qhariwan casarakunanpaq rimaykusqaña kasharqan. Chay sipaspa kashasqanman haykuspataq angelqa nirqan: ¡Diospa ancha saminchasqan warmi, napaykuykin! Señor Diosmi qanwan kashan, nispa. Paytaq ichaqa angelpa rimapayasqanmanta muspharqan, sonqonpitaq tapukurqan: ¿Imataq chay rimaykuyri? nispa. Hinaqtinmi angelqa payta nirqan: María, ama mancharikuychu, Diosmi sumaqta qhawarimusunki. Kunanmi wiksallikunki, hinaspan huk qhari wawata wachakunki, paytan Jesusta sutichanki. Paymi allin reqsisqa kanqa, Qollana Diospa Churin nisqan kanqa. Señor Diosmi machulan Davidpa kamachikunanpi churanqa. Hinan Jacobpa mirayninta wiñaypaq kamachinqa, kamachikuynintaq mana tukukuq kanqa, nispa. Chaymi Mariaqa angelta nirqan: Qhariwan manaraq kashaspayqa, ¿imaynataq wawayoq kayman? nispa. Angeltaq payta nirqan: Santo Espiritun qanman uraykamunqa, Qollana Diosmi atiyninwan p'istuykusunki, chaymi naceq wawaqa Diospaq t'aqasqa kanqa, Diospa Churin sutichasqataq kanqa. Aylluyki Elisabetpas yuyaqkayninpiñan qhari wawata wiksallikun. Paytaqa "Mana wachakuq" nirqankun, ichaqa kunanwanmi soqta killaña wiksallikusqan. Diospaqqa manan imapas mana atikuqqa kanchu, nispa. Chaymi Mariaqa nirqan: Señor Diospa warmi kamachinmi kani, nisqaykiman hina Diosqa ñoqawan ruwachun, nispa. Angeltaq qayllanmanta ripurqan. Chay p'unchaykunapin Mariaqa Judea orqoorqoneqpi huk llaqtaman usqhaylla rirqan. Zakariaspa wasinman haykuspataq Elisabetta napaykurqan. Mariaq napaykusqanta Elisabet uyariqtin hinataq, wiksanpi wawaqa "wat'ak" nirqan. Hinan Santo Espirituqa Elisabetman hunt'aykurqan, chaymi kunkayoqta nirqan: Llapan warmikunamanta aswan saminchasqan kanki, saminchasqataqmi qanmanta naceq wawapas. Ñoqapaqqa ancha samin Señorniypa maman watukamuwayninqa. Napaykuwasqayki simita uyariqtiy hinan, wiksaypi wawaqa kusisqa "wat'ak" nirqan. Señor Diospa nisqasuykin hunt'akunqa, chayta creespan kusisamiyoq kanki, nispa. Chaymi Mariaqa nirqan: Almaymi Señor Diosta hatunchan, sonqoytaq Qespichiqniy Diospi kusikun. Kay kamachin wakcha warmitan qhawariwarqan, kunanmantaqa lliw miraykunan "kusisamiyoqmi" niwanqa, hatuchaqkunata Atiyniyoq Dios ruwapuwasqanrayku. Ch'uya nisqan sutinqa. Diosqa manchakuqninkunatan miraymiraykama khuyapayan. Makinwanmi atiyninta rikuchirqan, anchaykachaqkunatan ch'eqechirqan. Atiyniyoqkunatan kamachikushaqtin wikch'urqan, wakchakunatataq hoqarispa hatuncharqan. Yarqasqakunatan allinkunawan saksachirqan, qhapaqkunatataq mana imayoqta kutirichirqan. Kamachin Israeltan yanaparqan, Abrahamta miraynintawan khuyapayashanallanpaqmi yuyarirqan machulanchiskunaman prometesqanman hina, nispa. Mariataq kinsa killata hina Elisabetwan qhepakurqan, chaymantataq wasinta kutipurqan.
Elisabetpa wachakunan killa hunt'akuqtintaq, qhari wawata wachakurqan. Chaymi wasimasinkuna ayllunkunapiwan Diospa ancha khuyapayasqanta uyarispa paywan kusikurqanku. Pusaq p'unchaymantan wawaq qharikaynin qarachata señalayman runakunaqa hamurqanku, hinaspan taytanpa sutin Zakariaswan sutichayta munarqanku. Chaymi mamanqa nirqan: Manan, Juanmi sutinqa kanqa, nispa. Paytataq nirqanku: ¿Imanaqtin? Manan pipas aylluykipiqa chay sutiyoqqa kanchu, nispa. Hinaspanmi makillankuwan taytanta rimapayarqanku, ima sutiwanchus wawata sutichayta munasqanta. Hinan qelqana tablachata mañakuspa qelqarqan: Juanmi sutinqa, nispa. Lliwtaq utirayarqanku. Chay ratotaq siminpas kichasqa qallunpas paskasqa kaqtin Diosta yupaychaspan rimarirqan. Hinan llapan wasimasinkuna mayta mancharikurqanku. Tukuy chaykunataq lliw Judea orqoorqokunapi willasqa karqan. Llapan uyariqkunataq chaykunata sonqollankupi yuyaykuspa nirqanku: ¿Pichá chay wawaqa kanqa? nispanku. Señor Diostaq wawawanpuni kasharqan. Santo Espiritun Juanpa taytan Zakariasman hunt'aykurqan, chaymi profetizarqan: Israelpa Señor Diosninqa yupaychasqa kachun watukamuspan llaqtanta kacharichisqanmanta. Kamachin Davidpa mirayninmantataq atiyniyoq qespichiqta kachamuwanchis. Ch'uya profetankunawanmi Diosqa ñawpaqmantaña prometerqan awqanchiskunamanta qespichiwananchispaq' llapan cheqnikuwaqninchismanta kacharichiwananchispaq. Prometellarqantaqmi machulanchiskunata khuyapayananpaq, ch'uya rimanakuyninta yuyarikunanpaqwan. Diosmi machulanchis Abrahamman juraspa prometerqan awqanchiskunamanta kacharichisqa kananchispaq, paypa ñawpaqenpi ch'uyata chaninta kawsaspa lliw p'unchayninchiskunapi mana manchakuspa servinanchispaq. Qantaqmi, wawáy, Qollana Diospa profetan nisqa kanki, Señor Diospa ñawpaqenta ñanninkunata allichaspa rinki. Llaqtanpa huchankunatan pampachanqa, ahinapin paykunata qespichinqa, chaytan paykunaman willanki. Diosninchismi anchata khuyapayawaspanchis hanaq pachamanta Pachapaqariy k'anchaywan watukamuwasunchis, laqhayaqpi tiyaqkunatapas, wañuyta manchakuqkunatapas k'anchaykunanpaq, allin kawsay ñanpi pusawananchispaq, nispa. W awataq wiñasharqan yuyaytapas aswanaswanta hap'isharqan. Ch'inneqpitaq tiyarqan Israel llaqtaman rikuchikunan p'unchaykama. 2 Chay p'unchaykunapin hatun rey Augustoqa kamachikurqan llapa llaqtakunapi tiyaqkuna padronasqa kanankupaq. Kay runa yupayqa chayllaraqmi qallarirqan Siria suyupi sullk'a rey Kirenio kamachikushaqtin. Llapallataq padronasqa kanankupaq nacesqanku llaqtamankama rirqanku. Hinan Josepas Galilea provinciapi Nazaret llaqtamanta Judea hap'iyman wicharqan, Davidpa llaqtan Belenman, Davidpa mirayninmanta kasqanrayku. Chaymanqa rirqan paywan casarakunanpaq rimaykusqaña Mariawan yupasqa kananpaqmi, Mariaqa onqoqmi kasharqan. Paykuna chaypi kashaqtinkutaq wachakunan killaqa hunt'akurqan. Hinan phiwi qhari wawanta wachakurqan, walthanawan walthaykuspatay uywa qaranapi siriykachirqan paykunapaq tampupi mana campo kasqanrayku.
Belén llaqta qaylla campopitaq michiqkuna kasharqan uywankuta tutantin qhawaspanku. Chayllamanmi Señor Diospa angelninqa paykunaman rikhurirqan, Señorpa lliphllikaynintaq paykunaman k'anchaykurqan, hinan sinchitapuni mancharikurqanku. Chaymi angelqa paykunata nirqan: Ama mancharikuychischu, ancha allin willakuytan willasqaykichis, chaywanmi llapa runa q'ochukunqa. Kunanmi Davidpa llaqtanpi huk Qespichiq nacepusunkichis, payqa Diospa Akllasqan Criston, payqa Señormi. Chayta yachanaykichispaqqa kay hinatan tarinkichis: Huk wawan walthanawan walthaykusqa uywa qaranapi siriykusqa kashanqa, nispa. Chayllamanmi angelwan hanaq pachapi askha angelkuna rikhurimurqan Diosta yupaychaspanku: ¡Diosqa hanaq pachapi yupaychasqa kachun! ¡Diospa khuyapayasqan runakunataq kay pachapi sumaqta kawsachun! nispa. Hanaq pachaman angelkuna kutipuqtinkutaq michiqkunaqa ninakurqanku: Hakuchisyá Belén Ilaqtata, hinaspa rikumusun Señor Diospa willawasqanchis imachus kasqanta. Usqhaylla rispankutaq Mariata Josetawan, wawatapas uywa qaranapi siriykusqata tarirqanku. Chayta rikuspataq wawamanta angelpa paykunaman nisqanta willakurqanku. Chaymi llapan uyariqkuna muspharqanku michiqkunaq willakusqanmanta. Mariataq ichaqa chaykunata yuyaymanaspa sonqonpi allintapuni hap'irqan. Michiqkunataq uyarisqankuman hina tukuy imapas sucedesqanmanta yachaspanku, rikusqankumantawan Diosta hatunchaspa yupaychaspa kutipurqanku. Pusaq p'unchayniyoq wawa kashaqtinmi qharikaynin qarachata señalarqanku, hinaspan wiksapi manaraq kamakushaqtin angelpa sutichasqan Jesús sutiwan suticharqanku. Moisespa kamachikusqanman hina wachakuqpa ch'uyanchakuynin p'unchay chayamuqtintaq, Mariaqa Josepiwan Jerusalén llaqtaman wawata aparqanku Señor Diosman presentanankupaq, ofrendatapas haywanankupaq. Señor Diospa kamachikuynin simipin nin: Llapa phiwi naceq qhari wawan Señor Diospaq t'aqasqa kanqa, nispa. Nillantaqmi: Iskay kullkuta otaq iskay malqo urpitapas haywanki, nispa. Jerusalén llaqtapin tiyarqan Simeón sutiyoq runa, paymi Dios yupaychaq chanin runa karqan, Israel runakunaq qespichisqa kanantataq suyasharqan. Santo Espiritun paypi karqan, chay Santo Espiritun payman willasqaña: Senor Diospa Akllasqan Cristota manaraq rikushaspaqa manapunin wañunkichu, nispa. Hinan Simeonqa Espirituq tanqarisqan Dios yupaychana wasiman haykurqan. Chaymanmi taytamamanqa Jesús wawata apamurqanku Diospa kamachikuyninman hina ruwanankupaq. Hinaqtinmi Simeonqa wawata marq'arikurqan, hinaspan Diosta yupaychaspa nirqan: Kunanqa, Señor Diosníy, nisqaykiman hina kamachiykiqa sonqopassonqo wañukapusaq. Ñan rikuniña kachamusqayki Qespichiqniykuta, llapa llaqtakunaq qayllanpi churasqaykita. Paymi mana Judío runakunaman k'anchaspa munayniykita reqsichinqa, Israel llaqtaykipaqtaq hatun sami kanqa, nispa. Hinan Josepas mamanpas muspharqanku Jesús wawamanta imaymanata nisqankuwan. Simeontaq paykunata saminchaspan María mamanta nirqan: Qhawariy, Diosmi kay wawata Israelpi churan, wakin urmananpaq, wakintaq Diosman kutirikunanpaq. Diospa munayninta rikuchiqtinmi pay contra rimanqaku. Ahinapin paykunaq yuyaykusqan yachasqa kanqa. Llakikuymi espada hina t'urpuspa sonqoykita nanachinqa, nispa. Chaypiqa kashallarqantaqmi
Aser ayllumanta Fanuelpa ususin Ana, payqa karqan sinchi yuyaqña profeta warmi. Paymi doncellallaraq casarakusqanmantapacha qanchis watallata qosanwan tiyasqa. Pusaq chunka tawayoq watañan viuda karqan. Payqa Dios yupaychana wasimantan mana lloqsiqchu, tuta p'unchay ayunaspa rogakuspa Diosta yupaychaq. Chay warmin chay kikin horatapuni hamuspa Diosman graciasta qorqan, Jerusalén llaqtata awqankunamanta kacharichiyta llapan suyaqkunamantaq Jesús wawamanta rimarirqan. Señor Diospa kamachikuy siminman hina lliwta hunt'aspataq, Galileaman kutipurqanku, llaqtanku Nazaretman. W awataq wiñarqan, kallpachakurqan, yachaywan hunt'aykusqataq karqan, Diostaq payta allinpaq qhawarirqan. Taytamamantaq sapa wata Diospa Alqaspa Pasarparisqan Yuyarina Fiestapaq Jerusalén llaqtaman riqku. Jesús chunka iskayniyoq watayoq kashaqtinmi chay fiestapaq Jerusalén llaqtaman wicharirqanku, imaynan rillaqkupuni hinata. Chay fiesta tukukuyta kutimpushaqtinkun Jesusqa Jerusalén llaqtapi qhepakurqan, ichaqa Josepas mamanpas manan yacharqanchu. Hinan puriqkuna ukhupi Jesuspa rishasqanta yuyaspa huk p'unchay puriytaña rirqanku, hinaspan ayllunku ukhupi reqsinakuqmasi purapipas Jesusta maskhaykurqanku. Mana tarispataq qhepantin p'unchay Jerusalén llaqtaman kutirirqanku payta maskhaspa. Kinsakaq p'unchaypitaq Jesustaqa Dios yupaychana wasipi tarirqanku Diospa kamachikuyninta yachachiqkuna chawpipi tiyashaqta, Jesusqa paykunatan uyarisharqan tapusharqantaq. Llapan payta uyariqkunataq muspharqanku yachayninmanta kutichisqankunamantawan. Taytamamantaq payta rikuspa muspharqan, hinan mamanqa nirqan: W awáy, ¿imaraykun kayta ruwawankiku? Qhawariy, taytaykipiwanmi khuyay llakisqa maskhaykamushaykiku, nispa. Chaymi paykunata nirqan: ¿Imapaqtaq maskhamuwarqankichis? ¿Manachu yacharqankichis Yayaypa ruwanankunapi kanayta? nispa. Taytamamantaq ichaqa mana entienderqankuchu chay nisqan simikunata. Paykunawan uraykuspataq Jesusqa Nazaret llaqtaman kutipuspa paykunaman kasukuspa tiyarqan. Mamanqa tukuy chaykunatan sonqollanpi waqaycharqan. Jesusmi wiñasharqan yachaypipas sayayninpipas, Diospas runakunapas sumaqtataq qhawarirqan. 3 Chunka tawayoq wata kurakña hatun rey Tiberio kamachikushaqtinmi, Roma Ilaqtayoq prefecto Poncio Pilatoqa Judea hap'iypi kamachikusharqan, Herodestaq Galilea provinciapi kamachikusharqan, Herodespa wawqen Felipetaq Iturea provinciapi Traconite provinciapiwan kamachikusharqan, Lisaniastaq Abilinia provinciapl kamachikusharqan. Anaswan Caifaswanmi uma sacerdotekuna kasharqan. Chaypachan Zakariaspa churin Juanman Diosqa ch'inneqpi rimaykurqan. Hinan Juanqa Jordán mayu tukuy chimpapurantinta purirqan:- Huchaykichista saqepuspa Diosman kutirikuychis, hinaspa bautizachikuychis huchaykichis pampachasqa kananpaq, nispa. Profeta Isaiasmi qelqarqan: Ch'inneqpin huk kunka waqyakun: ¡Allichaychis Señor Diospa ñanninta! ¡Cheqanyachiychis purinankunata! Llapa wayq'on hunt'achisqa kanqa, llapa orqopas moqokunapas pampayachisqan kanqa, q'ewi ñankunapas cheqanyachisqan kanqa, khallka ñankunapas llamp'uyachisqan kanqa.
Tukuy runataq Diospa kachamusqan qespichiqta rikunqa, nispan, nispa. Askha runakunan Juanwan bautizachikunanpaq rirqan, hinan Juanqa paykunata nirqan:- ¡Yaw runakuna, mach'aqway hinan kankichis! ¿Pin willarqasunkichis Diospa kachamunan ñak'ariymanta ayqeyta? Diosman kutirikuspaykichis kawsayniykichis t'ikrasqa kasqanta rikuchikuychis, amataq niychischu: Abrahampa mirayninmi kayku, nispaqa. Ñoqaqa niykichismi Diosqa kay rumikunamantapas atinmi Abrahampa wawankunata hatarichiyta. Sach'a wit'uqqa wit'unan patapiñan kashan. Chaymi tukuy mana allin ruruq sach'aqa wit'usqa kaspa ninaman wikch'uykusqa kanqa, nispa. Chaymi runakunaqa Juanta tapurqanku:- Chay hinaqa, ¿imatan ruwasaqku? nispa. Paytaq paykunata nirqan:- Iskay p'achayoqqa mana p'achayoqman hukninta qochun, mikhunayoqpas chay hinallatataq ruwachun, nispa. Contribución cobraqkunapas hamullarqankutaq bautizachikuyta munaspa, hinaspan payta nirqanku:- Yachachikuq, ¿imatan ruwasaqku? nispa. Juantaq paykunata nirqan:- Kamachisqaman hinalla cobraychis, ama astawanqa cobraychischu, nispa. Soldadokunapas payta tapullarqankutaq:- Ñoqaykuri, ¿imatataq ruwasaqku? nispa. Paykunatataq nirqan:Ama pitapas manchachispaqa otaq yanqa tumpaspaqa imatapas qechuychischu, pagollaykichiswan contentakuychis, nispa. Runakunaqa makillañan suyasharqanku, chaymi Juanmanta sonqollankupi yuyaykurqanku: Icha, ¿paychu Diospa Akllasqan Cristoqa kanman? nispa. Chaymi Juanqa llapata nirqan:- Ñoqaqa unuwanmi bautizaykichis, ichaqa hukmi hamushan ñoqamanta aswan W ayrachinantan hap'ishanña, erasqantataq allinta ch'uyananqa, hinaspan trigota taqenman waqaychanqa, pajatataq mana hayk'aq wañuq ninapi kananqa, nispa. Chay hinatan Juanqa anchata anyaykuspa allin willakuykunata runakunaman willarqan. Hinallataq Juanqa kamachikuq Herodesta anyarqan wawqen Felipeq warmin Herodiaswan tiyasqanmanta, tukuy mana allin ruwasqanmantawan. Chaymi Herodesqa Juanta carcelman wisq'achirqan. Chaytawanpas lliw mana allin ruwasqanman yapaykurqan. Manaraq carcelpi kashaspan Juanqa llapa runata bautizarqan, chaymantataq Jesustapas bautizallarqantaq. Jesús mañakushaqtintaqmi hanaq pachaqa kicharikurqan, hinan Santo Espirituqa urpi hina rikch'ayniyoq paypa altonman uraykamurqan. Huk kunkataq hanaq pachamanta nimurqan:- Qanmi munasqay Churiy kanki, qanmi anchata kusichiwanki, nispa. Jesusqa yachachiyta qallarishaspanmi kinsa chunka watayoq hina karqan, runakunataq yuyarqan Josepa churin kasqanta. Joseqa Elipa churinmi karqan, Elitaq Matatpa churin karqan, Matat-taq Levipa churin karqan, Levitaq Melkiq churin karqan, Melkitaq Janaq churin karqan, Janataq Josepa churin karqan, Josetaq Matatiaspa churin karqan, Matatiastaq Amospa churin karqan, Amostaq Nahumpa churin karqan, Nahumtaq Esliq churin karqan, Eslitaq Nagaipa churin karqan, Nagaitaq Maatpa churin karqan, Maat-taq Matatiaspa churin karqan, Matatiastaq Semeinpa churin karqan, Semeintaq Josepa churin karqan, Josetaq Judapa churin karqan, Judataq Joanaq churin karqan, Joanataq Resaq churin karqan, Resataq Zorobabelpa churin karqan, Zorobabeltaq Salatielpa churin karqan, Salatieltaq Neriq churin karqan, Neritaq Melkiq churin karqan, Melkitaq Adiq churin karqan, Aditaq Kosampa churin karqan, Kosamtaq
Elmadampa churin karqan, Elmadamtaq Erpa churin karqan, Ertaq Josuepa churin karqan, Josuetaq Eliezerpa churin karqan, Eliezertaq Jorimpa churin karqan, Jorimtaq Matatpa churin karqan, Matattaq Levipa churin karqan, Levitaq Simeonpa churin karqan, Simeontaq Judapa churin karqan, Judataq Josepa churin karqan, Josetaq Jonampa churin karqan, Jonamtaq Eliakimpa churin karqan, Eliakimtaq Meleaq churin karqan, Meleataq Mainanpa churin karqan, Mainantaq Matataq churin karqan, Matatataq Natanpa churin karqan, Natantaq Davidpa churin karqan, Davidtaq Isaipa churin karqan, Isaitaq Obedpa churin karqan, Obedtaq Boozpa churin karqan, Booztaq Salmonpa churin karqan, Salmontaq Naasonpa churin karqan, Naasontaq Aminadabpa churin karqan, Aminadabtaq Adminpa churin karqan, Admintaq Arniq churin karqan, Arnitaq Esrompa churin karqan, Esromtaq Farespa churin karqan, Farestaq Judapa churin karqan, Judataq Jacobpa churin karqan, Jacobtaq Isaacpa churin karqan, Isaactaq Abrahampa churin karqan, Abrahamtaq Tarepa churin karqan, Taretaq Nakorpa churin karqan, Nakortaq Serugpa churin karqan, Serugtaq Ragaupa churin karqan, Ragautaq Pelegpa churin karqan, Pelegtaq Eberpa churin karqan, Ebertaq Salaq churin karqan, Salataq Kainanpa churin karqan, Kainantaq Arfaxadpa churin karqan, Arfaxadtaq Sempa churin karqan, Semtaq Noepa churin karqan, Noetaq Lamekpa churin karqan, Lamektaq Matusalempa churin karqan, Matusalemtaq Enokpa churin karqan, Enoktaq Jaredpa churin karqan. Jaredtaq Mahalaleelpa churin karqan, Mahalaleeltaq Kainanpa churin karqan, Kainantaq Enospa churin karqan, Enostaq Setpa churin karqan, Set-taq Adanpa churin karqan, Adantaq Diospa kamasqan karqan. 4 Jesusmi Santo Espirituwan hunt'a Jordán mayumanta kutimpurqan, hinan ch'inneqman Espirituqa pusarikurqan, chaypitaq tawa chunka p'unchay kamurqan saqraq wateqasqan. Chay p'unchaykunapiqa manan imatapas mikhurqanchu, chaymantañan yarqachikurqan. Hinaqtinmi saqraqa Jesusta nirqan: Diospa Churinchus kanki chayqa, niy kay rumita t'antaman tukunanpaq, nispa. Jesustaq saqraman kutichirqan: Diospa Simin Qelqan nin: Manan t'antallawanchu runaqa kawsanqa, nispan, nispa. Chaymantataq saqraqa huk alto orqoman pusaspa, huk qhawariyllapi llapallan kay pacha suyukunata payman qhawarichirqan. Hinaspan saqraqa payta nirqan: Qanmanmi qosqayki tukuy kay kamachikuyta kay suyukunaq qhapaqkaynintawan. Ñoqan kay atiytaqa chaskirqani, chaymi pipas munasqayman qosaq. Qanchus qonqoriykukuspa yupaychaykuwanki chayqa, llapallanmi qanpa kanqa, nispa. Jesustaq saqraman kutichirqan: Diospa Simin Qelqan nin: Señor Diosniykitan yupaychanki, pay sapallantataqmi servinkipas, nispan, nispa. Chaymantataq saqraqa Jerusalén llaqtaman Jesusta pusarqan, hinaspan Dios yupaychana wasi pataman sayaykachispa payta nirqan: Diospa Churinchus kanki chayqa, kay ukhuman saltaykuy. Diospa Simin Qelqan nin: Diosmi angelninkunata kamachinqa waqaychanasuykipaq, nispa. Nillantaqmi: Makinkupin qanta chaskisunkiku chakiykita rumipi mana takakunaykipaq, nispan, nispa. Chaymi Jesusqa saqraman kutichirqan: Diospa Simin Qelqan nin: Aman Señor Diosniykita wateqankichu, nispan, nispa. Manapuni wateqayta atispataq saqraqa
Jesusmanta anchhuripurqan huk kutikama. Jesús kuterqa Galileaman, Jesusmi Santo Espirituq kallpachasqan Galilea provinciaman kutipurqan, chay muyuriq campokunapitaq paymanta rimarqanku. Diosmanta yachachinanku wasikunapin yachachirqan, lliw runakunataq payta hatuncharqan. W iñasqan Nazaret llaqtaman rispataq, haykullaqpuni hinata samana p'unchaypi Diosmanta yachachinanku wasiman haykurqan, hinaspan Diospa Simin Qelqa leeq sayarirqan. Profeta Isaiaspa qelqasqanta payman haywaqtinkutaq k'uyuraspa kay qelqasqata tarirqan: Señor Diospa Espiritunmi ñoqapi kashan, wakchakunaman allin willakuykunata willanaypaqmi akllawarqan. Payqa kachamuwarqan presokunaman kacharisqa kanankuta willanaypaq, ñawsakunaman qhawarinankuta willanaypaq. Payqa kachamuwarqan sarunchasqakunata kacharinaypaq, Señor Diospa llaqtanta sumaq qhawarinan p'unchay chayamusqanta willanaypaq, nispa niqta. Qelqata k'uyuykuspataq waqaychaqman haywapuspa tiyaykurqan, llapa chaypi kaqkunataq payta makilla qhawasharqanku. Hinan Jesusqa paykunata nirqan: Kunanmi uyarishaqtiykichis kay Qelqa hunt'akun. Sumaq simikunata rimaqta uyarispan musphaspa Jesusmanta llapallanku allinta rimarqanku, hinaspan nirqanku: ¿Manachu payqa Josepa churin? nispa. Hinan paykunata nirqan: Imaynan rimaypi ninku: Hampikuq, kikiykita hampikuy, nispa, chay hinapaschá niwankichis. Capernaum llaqtapi imaymana ruwasqaykitan uyariyku, chay hinallataq kay llaqtaykipipas ruway, nispa. Jesusqa nillarqantaqmi: Cheqaqtan niykichis, manan mayqen profetapas llaqtanpiqa allin chaskisqachu. Cheqaqtapunin niykichis, profeta Eliaspa tiemponpin askha viudakuna Israelpi karqan, kinsa wata soqta killayoqta para mana chayaqtintaq hinantin llaqtakunapi hatun yarqay karqan. Chay hinaña kashaqtinpas Diosqa manan Eliasta mayqenninkumanpas kacharqanchu, aswanpas Sidonpi Sarepta llaqtapi viuda warmillamanmi kacharqan. Profeta Eliseoq tiemponpipas askhan aycha qarapi millay onqoyniyoqkuna Israelpi karqan, chaywanpas manan mayqenninkutapas Diosqa alliyachirqanchu, aswanpas Siria suyumanta Naamanllatan alliyachirqan, nispa. Chayta uyarispan Diosmanta yachachina wasipi kaqkuna sinchita phiñakurqanku. Hinaspan sayarispa llaqtamanta qarqorqanku. Chay llaqtatan ruwasqaku orqo patapi, chaymanmi qaqapachinankupaq aparqanku. Jesustaq ichaqa chawpinkuta lloqsispa ripurqan. Galilea provinciapi Capernaum llaqtaman uraykuspanmi ,Jesusqa samana p'unchaykunapi paykunata yachachirqan. Hinan atiywanpuni yachachisqanmanta muspharqanku. Diosmanta yachachina wasipin supaypa ñak'arichisqan runa kasharqan, paymi kunkayoqta qaparirqan: ¡W aw! Nazaret llaqtayoq Jesús, ¿imataq ñoqaykuwan ruwanayki? ¿Tukuwaqniykuchu hamunki? Reqsiykin pichus kasqaykita, qanqa Diospa Kachamusqan mana huchayoqmi kanki, nispa. Jesustaq payta phiñarikurqan: ¡Upallay, lloqsiy paymanta! nispa. Chaymi supayqa runakuna chawpiman wikch'urparispan, mana imanaspalla paymanta lloqsirqorqan. Hinan llapa musphaspa ninakurqanku: ¿Ima simitaq kayri? Chaytaq supaykunata atiywan kallpawan kamachin, paykunaqa runakunamanta lloqsinkutaq, nispa. Chaymi tukuy muyuriq llaqtakunapi Jesusmanta rimarqanku.
Diosmanta yachachina wasimanta lloqsispataq Jesusqa Simonpa wasinman haykurqan, hinan Simonpa suegranqa sinchi fiebrewan onqosharqan, chaymi onqosqapaq valekurqanku. Jesustaq onqosqaman k'umuykuspa fiebreta phiñarikurqan, hinan fiebreqa thanipurqan. Hatarispan hinataq warmiqa paykunata servirqan. Inti haykuytañan llapa onqosqayoq imaymana niraq onqoyniyoqkunata Jesusman pusamurqanku, chaymi payqa sapankaman makinta churaykuspa qhaliyachirqan. Askha runakunamantataqmi supaykunapas qaparikuspa lloqsirqan: Qanqa Diospa Churinmi kanki, nispa. Jesustaq ichaqa phiñarikuspa supaykunata mana rimarichirqanchu, Diospa Akllasqan Cristo payqa kasqanta yachasqanku hawa. Pacha illarimuqtinmi Jesusqa huk ch'inneqman lloqsirqan. Runakunataq maskhaspa payta tarirqanku, hinaspan hark'arqanku paykunamanta ama ripunanpaq. Jesustaq ichaqa paykunata nirqan: Huk llaqtakunamanpas Diospa kamachikuq kananmanta allin willakuykunata willamunaymi, chaypaqmi Diosqa kachamuwarqan, nispa. Ahinatan Jesusqa Judío runakunaq Diosmanta yachachinan wasikunapi willaspa purirqan.
Recent Visitors


text:
Ulimpiku pukllaykuna
Ulimpiku pukllaykuna nisqaqa sapa tawantin watapi huk hatun llaqtapi tukuy Tiksimuyuntinpa mama llaqtakunamanta hamuq lliwmanta aswan allin kurku kallpanchaq runakunap yallinakuy pukllaykunam.
Ñawpa Grisyapi tukuy grigu polis nisqa mama llaqtakunamanta kurku kallpanchaqkunas ñawpa ulimpiku pukllaykuna nisqapi yallinakurqan, 776 kñ watamanta 339 kq watakamas.
Musuq Ulimpiku pukllaykunatataq Pierre de Coubertin sutiyuq phransis barunsi kamariptinsi chay ñawpaq musuq ulimpiku pukllaykunaqa 1896 watapi Athina llaqtapis karqan.


text:
Laqu
Laqu (latin simipi: Alga - Algae, grigu simipi: Φύkoς - Φύkn) nisqaqa saphinnaq, chillkinnaq, chiqap raphinnaq, ichaqa yura hina raphi q'umirniyuq, chaywan inti wayllay nisqatam ruraq kawsaq, achka kawsaykuqniyuq icha ch'ulla kawsaykuq. Lliwmanta aswan-aswan laqukunaqa yakupim kawsan.
[allichay] Laqukunap mitan kamay raki huñukuna
- Paqu laqukuna (Phaeophyta) (manam kaqlla ayllu huñupichu)
- Puka laqukuna (Rhodophyta)
- Q'umir laqukuna (Chlorophyta)
[allichay] Kaypipas qhaway
- Ch'ulla kawsaykuq (Protista)
- Anqas añaki (Cyanobacteria)


text:
Mikhail Gorbachov
Mikhail Sergéyevich Gorbachev [mʲɪxʌˈil sʲɪrˈgʲejɪvʲɪʨ gərbʌˈʨof] (rusu simipi: Mиxaил CepreeBич ГopбaчëB) sutiyuq runaqa (2 ñiqin pawqar waray killapi 1931 watapi paqarisqa Stavropol (Rusiya) llaqtapi) huk rusu pulitikum. 1985 watapi marsu killamanta 1991 watapi awustu killakama Suwit Huñup Kumunista Partidunpa chawpi kumitinpa hiniral sikritaryun kaspa, 1990 watapi marsu killamanta 1991 watapi disimri killakama Suwit Huñup umalliqnin kaspa glasnost ("kunkasapa rimay") nisqawan, perestroika ("wakinchay") nisqawanpas Chiri Maqanakuy nisqap puchukaynintam qallarirqan.
1991 watapiqa Nobel Suñay Qasikaypim chaskirqan.
Tayta: Mama:
Ñawpaq warmi: Raisa Maksímovna Titarenko
Wawakuna: 1 (Irina)
Yachaywasi:
[allichay] Qillqaqkuna
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Mikhail Gorbachov.
- Página oficial de Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).
- Time 100: Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).
- Nobel e-Museum: Mijaíl Gorbachov (inlish simipi).


text:
Wakllanwata
Wakllanwata nisqaqa kalindaryupi 366 p'unchawniyuq watam, manam 365 p'unchawllayuqchu. Griguryanu kalindaryup wakllanwatanpi hatun puquy killa 29 p'unchawniyuqmi, wakin watankunapitaq 28 p'unchawniyuqmi. Wakllanwatallam 29 ñiqin hatun puquy killapi p'unchawniyuq.
Huk trupiku wataqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku llapa tawa ñiqin wataqa wakllanwatam.
365,25 chaylla p'unchawniyuq hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupiqa llapa tawawan hunt'a rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq 2004, 2008, 2012. Mana hulyanu hinataq griguryanu kalindaryupi pachak hunt'a rakinalla watakunaqa manam wakllanwatachu, tawa pachak hunt'a rakinalla watakunataq wakllanwatam. Chayrayku kay watakunaqa manam wakllanwatachu: 1700, 1800, 1900, 2100 - kaykunataq wakllanwatam: 1600, 2000, 2400.


text:
Wakcha
Wakcha nisqaqa mana imayuq, imatapas muchuq runam.
Wakcha wawaqa mamannaq taytannaq wawam. Mamanqa taytanpas wañusqañam, chinkasqam.
Wakcha chakra runaqa allpannaq, chakrannaq runam. Allpayuq, allpasapa runapaq, asindadupaq llamk'ananmi asllata chaskiykunanpaq, ichataq hatun llaqtamanmi rinan chaypi kañinapaq llamk'ananpaq, phawrikapi huk ruruchinapipas.
Wakcha llamk'aqqa mana llamk'ayniyuq runam.
Mana wasiyuq runapqa hawapi, mana wasipi puñunanmi.
Mana llaqtayuq runataqa kapusqan yuri llaqtanqa qarqurqan ichataq puchukasqam.
Mana mikhunayuq runataqa yarqanmi.
Huk wakcha runakunaqa, mana imayuq kaspanmi, ñankunapi pasaq runakunamanta imakunatapas mañakuqmi kan.


text:
Qiru
- Qiru nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; Qiru (sut'ichana) rikuy.
Qiru icha K'ullu nisqaqa huk ancha llamk'achisqam imaykanam. Sach'akunapi yuriptin, sach'ap chillkinkunamantam - kurkunmanta k'allmakunamantapas - hurqunchik. Thansakunapas qiruyuq yurakunam. Sach'ap chillkikunataqa qiru k'aspi hinam llamk'achinchik. Rakhu kurkumantaqa qiru p'alltakunatam kuchunchik.
K'ullu nisqataqa llamk'achinchik wasichaypaq, kuyuylla (kawitu, tiyana, hamp'ara, k'irana) ruranapaq, ima ruranapaqpas.
Qirup puchunkunamanta, kallmakunamantapas yamt'a nisqatam ruranchik, kañaspa wasita q'uñichinapaq yanunapaqpas.


text:
Atuq
Atuq (Vulpini; latin simimanta vulpes) nisqakunaqa huk aycha uquq ñuñuq uywakunam.
Antikunapi qhichwa simipi atuq nispaqa sapsilla antikuna atuq (Pseudalopex culpaeus) nisqamanta rimaytam munanchik. Ichataq allqu rikch'aq aylluman kapuq huk rikch'aqkunam atuq nisqa.
Kaymi huk atuq nisqa rikch'aqkuna:
- Antikuna atuq (Pseudalopex culpaeus): Awya Yalapi (Antikunapi) kawsaq;
- Sichura atuq (Pseudalopex sechurae): Awya Yalapi (Piruwpa, Ikwadurpa chalanpi, Chapari nisqapi) kawsaq;
- Puka atuq (Vulpes vulpes): Chincha Awya Yalapi Iwrupapi Asyapipas kawsaq;
- Uqi atuq (Vulpes velox): Chincha Awya Yalapi kawsaq;
- Chincha atuq (Alopex lagopus): Chincha suyukunapipas kawsaq;
- Mayu atuq (Chrysocyon brachyurus): Chincha Awya Yalapi kawsaq


text:
Tax Deductibility/qu
United States
Wikimedia Foundation nisqaqa mana qhatuna khuyapayana tantanakuymi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi US IRS Code Section 501(c)(3) nisqawan takyachisqa. Chayrayku Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsaq runakunaqa icha tantanakuykunaqa impuwistu hamuypallana kachkayninmanta allinchakunqachá.
Other countries
Wikimedia Foundation nisqaqa mana qhatuna khuyapayana tantanakuymi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi US IRS Code Section 501(c)(3) nisqawan takyachisqa. Chayrayku Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsaq runakunaqa icha tantanakuykunaqa impuwistu hamuypallana kachkayninmanta allinchakunqachá. Mana Hukllachasqa Amirika Suyukunapi tiyaq runakunap icha tantanakuykunap qaranankunaqa manachá impuwistu hamuypallanapaq akllanachu kanqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapichu wakinpichu. Hinaspaqa, qaraqkunaqa kikinpa mama llaqtanpim impuwistumanta kunayta mañakuchun. Ima mama llaqtapas Wikimedia hina mamallaqtapura tantanakuypa qaranapaq mañakuyninta mana saqillaptinqa icha khuyapayana qaraymanta impuwistuta manuchaykuptinqa, Wikimedia nisqaqa chaypi tiyaq runakunamanta icha tantanakuykunamanta qaranankunata manam mañakuyta munanchu.


text:
Pariwana
Pariwana (genus Phoenicopterus, familia Phoenicopteridae, ordo Phoenicopteriformes) nisqakunaqa qucha patapi kawsaq pisqukunam. Chhukrunanwan yakupi pachanta suysuspa chaypi ch'iñicha kawsaqkunatam mikhun.
Qullawpi kawsaq pariwanataqa (Phoenicopterus andinus) chururu icha qullaw pariwana ninchikmi.
[allichay] Rikch'aqkuna
Qullawpi kawsaq pariwanakuna:
- Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus ("parina grande"), 1,10 m
- Tukuku (Tokoko) phoenicopterus chilensis, 1,05 m
- Jututu Phoenicoparrus jamesi icha uchuy pariwana ("parina chica"), 0,9 m
-
Chururu icha hatun pariwana Phoenicopterus andinus
-
Tukuku phoenicopterus chilensis
-
Jututu icha uchuy pariwana Phoenicoparrus jamesi
-
Pariwana, Kañapa qucha, P'utuqsi suyu, Buliwya
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Pariwana


text:
Fidel Castro
Fidel Alejandro Castro Ruz sutiyuq runaqa (*13 ñiqin chakra yapuy killapi 1926 paqarisqa Mayarí llaqtapi, Kubapi - ) huk kubanu pulitiku runam. 1961 watapi susyalista kubanu pachakutiywan Kubap umalliqnin tukurqan, kunankamapas kachkanmi. Kumunistam.
1961 watapi kubanu pachakutiy nisqapi ankalli runakunawan Fulgencio Batista sutiyuq tiranu umalliqtam atirqan.
Tayta: Ángel Castro Argiz; Mama: Lina Ruz González
Warmi: Dalia Soto del Valle
Wawakuna:
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Fidel Castro.


text:
Khallwa
- Kallwa icha khallwa nisqapas awanapaq ruk'i nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.
Khallwa, wayanay icha maraq (familia Hirundinidae) nisqakunaqa huk pisqu rikch'aq ayllum. Ancha allin phawaqkunam. Palamachakunatam mikhunku.
[allichay] Rikch'aqkuna
Kaymi Antikunapi kawsaq rikch'aqkuna:
- Haplochelidon andecola - Puna khallwa
- Notiochelidon cyanoleuca - Muyuna pisqu (Charapa kulurdina)
- Notiochelidon murina - Yana khuyaq
- Progne murphyi
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: Khallwa


text:
Kawpay
Kawpay icha pulitika (kastilla simipi: política; grigu simimanta: πoλιtιkός (politikós) «mamallaqtayuq, llaqtayuq, llaqtaman kapuq, llaqtap kamachiyninman kapuq») nisqaqa huk runakunap idiyuluhiya nisqaman ruraynin, huk yuyanakunatapas aypanapaq, mama llaqtapi, maypipas runapura. Kawpay yachay nisqapim yuyaychakunchik.
Athina llaqtayuq Aristotelis sutiyuq yachay wayllukuq runa Kristup ñawpan pichqa kaq pachakwatapi "Kawpaymanta" (Πoλιtιkά - Politiká) nisqa qillqasqanpi kay mama llaqta wakikunatam (kawpay llikakunatam) nin: Monarkhiya, Aristokratiya, Dimukratiya, Okhlokratiya, Oligarkhiya, Tiraniya


text:
Runa hayñi
Runa hayñi (Runap kaqnin, kastilla simipi: Derechos humanos) nisqaqa lliw runakunap kaqllan hayñinkunam.
Huñusqa Nasyunkunam runa hayñikunataqa Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy nisqapi 1948 watapi rimarirqan.
Piruwpiqa llaqta amachaq (defensoría del pueblo) nisqam runa hayñita chaninchaytam qhawaykun. Pipallapas runa hayñinkunata k'irisqa kaptinqa, chay llaqta amachaqtam uyarichikuyta atin.
[allichay] Runa hayñikuna
[allichay] Kikinyay hayñikuna
- Kawsay hayñi
- Qhali kay hayñi
- Hipachiymanta amachay
- Mana ari niptin runawan llanchikumanta amachay
- Mana ari niptin qumichaymanta (ikumichaymanta) amachay
- Maqay wanaymanta amachay
- Allquchaymanta amachay
- Mana maqaykuspa yachachiy
[allichay] Qispi kaypaq hayñikuna
- Runap qispi kayninpaq hayñi
- Kapuqpaq hayñi
- Runap qasi kayninpaq hayñi
- Imatapas ruraypaq hayñi
- Kikinpa k'itinpaq hayñi
- Kikin runap hayñinkuna
- Sapaq yuyaypaq hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Allin sunqupaq hayñi
- Iñiy hayñi
- Puriy hayñi
- Huñunakuy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Willa uyariy hayñi
- Yuyaykuy hayñi
- Llamk'ay akllay hayñi
[allichay] Taripay hayñikuna
- Chiqannaq taripaymanta amachay
- Chiqan taripaypaq hayñi
- Taripay sunturpa uyarisqan kay (audiatur et altera pars)
- Mana kamachi kaptinqa manam wanachaychu kanqa (nulla poena sine lege)
- Iskayrayaypi ch'atasqapaq (in dubio pro reo)
[allichay] Waki hayñikuna
- Kikin kamachiy
- Qharip warmip kaqlla hayñiyuq kaynin
- Llamk'aypaq hayñi
- Llamk'aypaq allin hurkay
- Sindikatu kamariy hayñi
- Ayllu, Wiksayuq, Mama, Wawa amachay
- Allin mikhuy allin kawsay hayñi
- Aypanalla qhali kay hayñi
- Yachachiypaq hayñi
- Kultura kawsaypaq hayñi
[allichay] Kaypipas qhaway
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Runakunapak hayñita harkankapak, yachakchayanchikapak puna mamallaktakunapak killka (Ikwadurpi)
- Runakunapak jayñi, Ecuadorpak
- Pachantin achantin llaqtakunapa runaq allin kananpaq atún kamachiy = Declaración Universal de los Derechos Humanos
- Piruwpi Llaqta Amachaq
- Runa hayñi - Rusiya
- Wikipukyu: Pachantin llaqtakunapi runap allin kananpaq hatun kamachikuy, Uralan runasimipi
- Derechos indígenas - Programa de fortalicimiento de liderazgos indígenas. Mòdulo 5. Cochabamba, 2006 (Kastilla simipi)


text:
Nicolaus Copernicus
Nicolaus Copernicus (Mikołaj Kopernik, Nikolaus Kopernikus) sutiyuq runaqa (19 ñiqin hatun puquy killapi 1473 watapi paqarisqa Toruń llaqtapi, Pulunyapi; 24 ñiqin aymuray killapi 1543 watapi wañusqa Frombork llaqtapi, Pulunyapi) huk quyllur yachaymanta, yupanamanta yachaqsi, hampikamayuqsi karqan.
Copernicusqa De revolutionibus orbium coelestium (latin simipi, Hawa pacha muyukunap muyuriyninmanta) nisqa qillqasqanpiqa musuq yachay tarisqanmanta qillqarqan, Inti tukuy pachap chawpinpi kan, Tiksimuyutaq Intitam muyurin nispa, huk yachaqkuna Tiksimuyu pacha chawpi kan, chaymantaraq iñiptin.
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Nicolaus Copernicus.


text:
Wallpari
Wallpari nisqaqa ima yuyaychakuspa kamarispa musuqta tarisqapas, allwiya kaqpas, ima kaqpas.
Kaymi huk wallparikuna:
- Nina (ancha ñawpa pacha wallparisqa)
- Uywariy (ñawpa pacha wallparisqa)
- Sapatu (ñawpa pacha wallparisqa)
- Churana, P'acha (ñawpa pacha wallparisqa)
- Ayñikuna (ñawpa pacha wallparisqa)
- T'iksu pampa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wanqhana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'imina (ñawpa pacha wallparisqa)
- Q'illay llamk'ay (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wayra tanqana (ñawpa pacha wallparisqa)
- Wariqulli (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qillqa (ñawpa pacha wallparisqa)
- Qalla (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Pillinku (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Aysana phiruruntin (ñawpa pacha wallparisqa, manataqsi Awya Yalapichu)
- Ninachaq
- Aysay wichq'ana
- Liwru ch'ipachina (Johannes Gutenberg-pa wallparisqan)
- Illap'u pusapuna (1753 Benjamin Franklin-pa wallparisqan)
- Wapsi kuyuchina (1769 James Watt-pa wallparisqan)
- Antakuyu: Wapsi antakuyu (1814 George Stephenson-pa wallparisqan)
- Pinchikilla pila (1800 Alessandro Volta-p wallparisqan)
- Pinchikilla kuyuchina, Pinchikilla ruraq
- Pinchikilla sansa k'anchana (Thomas Alva Edison-pa wallparisqan)
- Rawray kuyuchina: Diesel kuyuchina, Otto kuyuchina
- Iskaymuyu
- Mutur phirunku
- Antawa
- Antanka
- Karu rimay
- Ankichiy
- Ñawikaruy
- Antañiqiq


text:
Allpa chinkari
Allpa chinkari (kastilla simipi: erosión) nisqaqa pachap, tiksip hawanpi allin allpap chinkayninmi.
Urqukunapi sach'akunam, thansakunam saphinkunawan allpata hap'ispa hark'aykunmi, ahina allin allpa kakuykunmi. Sach'a-sach'akuna mutusqa kaptinqa, manañam allpata hark'aykunchu. Para yakuwan, wayrawan chinkanmi. Chaymantataqmi manañam puquna allpachu kan.
Chayrayku allpa chinkarita hark'anapaqqa amachana sach'a-sach'am kachun.
Lliwmanta aswan hatun allpa chinkariqa urqukunapi lluqllakunam.


text:
YACHACHIKUYKUNA
¿IMA noticiakunatataq periodicopi leenki, televisionpi qawanki hinaspa radiopipas uyarinki? ¡Willakuykunaqa mana allinkunallamantañam, guerrakunallamantañam hinaspa terrorismo nisqallamantañam! Piensariytaq sasachakuykunapi tarikusqaykipipas. Yaqapaschá onqoypas chaynataq kuyasqa amistadnikipa otaq aylluykipa wañukusqanpas llumpayta llakichisuchkanki. Allin ruraq Job hinapaschá tarikunki, paymi nirqa: “Ñakarispaymi sinka hinaña kallachkani”, nispa (Job 10:15).
Tapukunkipaschá:
Bibliam kay tapukuykunamanta sumaqta kutichiwanchik.
“Diosmi pichanqa paykunapa weqenta, manañam kanqachu wañuypas, lutokuypas, waqaypas nitaq nanaypas.” (Apocalipsis 21:4)
“Wistukunam luwichu hinaraq pawaykachanqaku.” (Isaias 35:6)
“Ñawsakunam qawarikunqa.” (Isaias 35:5)
‘Wañuqkunam kawsarimunqaku.’ (Juan 5:28, 29)
‘Manañam mayqanninchikpas nisunñachu: “Onqochkanim” nispaqa.’ (Isaias 33:24)
‘Kay pachapim achka-achka kawsaykuna qespinqa.’ (Salmo 72:16)
Amayá niychu chay promesakunaqa mosqoyllam nispaqa. Diospunim prometewanchik hinaspam Palabranpi willawanchik imayna cumplinanmantapas.
Ichaqa manamá chayllachu. Bibliaqa yachachiwanchikmi kunanpunipas kusisqapuni imayna kawsakunamanta. Llakikuynikipipas sasachakuynikipipas piensariy. Ichapas llakichisuchkanki qollqe mana haypasusqayki, onqosqayki hinaspa kuyasqa amistadnikipa otaq aylluykipa wañukusqanpas. Bibliam yanapawanchik chayna sasachakuykunata atipananchikpaq chaynataq sonqonchiktapas tiyachin kayna tapukuykunata kutichiwaspanchik:
Kaypi nisqanmanta leesqaykim Bibliapa yachachisqanmanta yachay munasqaykita qawachin. Kay librom yanapasunki Bibliapa imam yachachisqanta yachanaykipaq. Qawariy imaynam sapa parrafo nisqapa uray patanpi tapukuykuna kasqanta. Wara-waranqantin runakunatam gustan tapukuykunapiwan kutichikuykunawan Jehová Diospa testigonkuna Bibliamanta yachachisqanku, qampas chayna estudianaykitam munaniku. Jehová Diosyá bendecisunki imatapuni Bibliapa yachachisqanmanta yachaypi kallpanchakuynikita.
BIBLIAPIQA kachkan 66 librokunapiwan cartakunam, utqaylla textokunata tarinapaqmi rakisqa kachkan capitulo hinaspa versiculo nisqakunapi. Kay libropi Bibliapa textokuna rikurimusqanpi qallariq numerom sutichakun capitulo nispa qatiqnin numeronñataq versiculo nispa. Ejemplopaq, “2 Timoteo 3:16” ninanqa: Timoteoman iskay kaq carta 3 kaq capitulo (rakiynin) 16 kaq versiculo (yupaynin), ninanmi.
Kay libropi rikurimuq textokunata maskaspaykiqa manam sasachakunkichu Bibliapi textokuna tariytaqa. ¿Kallpanchakuwaqchu sapa punchaw Biblia leeypi? Kimsa otaq pichqa capitulokunata sapa punchaw leespaykiqa huk watallapim leeytaqa tukurunki.


text:
Nina
Nina nisqaqa ima kawsaykunapaq ruphachkaqpas, rawrachkaqpas. Kañanapaqqa qirutam ch'iqtaspa yamt'a nisqatam ruranchik. K'illimsapas rawranmi. Hinallataq huk puriqllakunatam kañanchik, ahinataq allpa wiram.
Sinchiyasqa kaqraq, achkiq q'uñi imayaykunaqa sansa nisqam, chaymanta paqariq rawrachkaq wapsikunataq rapa nisqam. Ninamantaqa q'usñipas paqarinmi. Mana rawrasqa imayaymantaqa uchpam tukukun.
Wayra pachapi imapas ruphachkaptin, muksichaq wapsiwan ruranakun. Yantapi kachkaq k'illimsayaq muksichaqwan chimlasayta ruranakun. Yantapi yakuchaqtaq muksichaqwan yaku wapsita tukukun. Mana muksichaq kaptinqa, manam rawrayta atinchu.


text:
¿Imatapunim Bibliaqa yachachin?
Bibliaqa yachachiwanchikmi kunanpunipas kusisqapuni imayna kawsakunamanta.
Dios
¿Imatam Dios munan ñoqanchikmanta?
¿Llapan religionkunatachu Dios aceptan, icha hukllatachu?¿Imaynatam reqsiwaq cheqap cristianokunata?
Kay kichasqayki direccionllatam Jehová Diospa Testigonkunaqa servichikunku imapi creesqankumanta, ima yachachisqankumanta hinaspa imakuna rurasqankumanta willakunankupaq. The Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. nisqaqa leypa autorizasqanmi kachkan, kaytaqa Jehová Diospa testigonkunallam servichikun.
Invitaykikum
Bibliata astawan entiendenaykipaq, ¿munawaqchu wasikipi Bibliamanta gratis yachachinaykuta?
Bibliamanta Willakuq Libroy
Kayqa cheqap pasaqkunamanta willakuq librom. Admirakunapaq hina Bibliamantam horqosqa kachkan kay willakuykunaqa.
Munawaqchu cheqapmanta yachayta
¿Imamanta? Runakunapa wakin tapukuykuna rurakusqankumanta.


text:
Inkisisyun
Inkisisyun (kastilla simipi: inquisición, latin simimanta: Inquisitio Haereticae Pravitatis Sanctum Officium) nisqapiqa Kathuliku inlisya Iwrupapi kamachiqkunapas hayunta rimaq runakunata dyusta ñakaymanta ch'ataspa qatipayarqan, ancha achka runakunata wañuchispa.
Hipachiywan chay runakunamantaqa kunfisyun willakuytam atipayarqan. Achka runakunatas wañuy wanayman taripaspa yamt'a tawqapi kañaspa wañuchirqan.
Chay kunfisyun nisqata wañuy wanayta ruraytapas auto de fe ("iñiy ruray") nispas sutincharqan.
Chay inkisisyun nisqapiqa layqa qulluy nisqapi layqa (bruja) sutinchasqa runakunata - lliwmanta astawan warmikunatas - wañuchirqan.


text: Itanaa, öveqatsit ep qátuhqa, nam uhnatngwani pas kyaptsi'tiwaa. Nam uhmongwtunatyay aw pituu. Nam uhtunatya tûwaqatsit ep aniwhtii, öveqatsit ep hin aniwhtiqey pan'i. Um okiw pu' talöngvaqat ep itamuy itahtunösmakiway huytani. Pu um okiw itahpöiy itamuhpiy ayo yúkuni, itam itamumi pöiwyungqamuy amuhpiy put ayo yuki'wisqat pan'i. Pu okiw um itamuy unaheppit qa ang tsâmi'mat, hakiy qalolmat angqw itamuy ayo ôoyhtimani. Pi um hapi pas Móngwinihqe öqalay'ta. Um-sa lolmat tâlawngway'ta, sutsép-sa aqwhaqamii. Nam antani.


text:
Latin simi
Latin simi (Lingua latina) nisqaqa romanukunap rimaynin karqan. Roma llaqtayuq atipaqkunaqa urin Iwrupapi, kunti Asiyapi, chinchay Afrikapipas mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata anchuchispa. Chaymantataqmi musuq simikunam, romanu simi nisqa paqarirqan: Kastilla simi, Purtuyis simi, Fransis simi, Italya simi, Rumanya simi. Tukuy chay rimaykunataqa latin siq'i llumpawanmi qillqanku.
Yachaykunapiqa, Katuliku inlisyapipas chunka isqunniyuq pachakwatakamaraqmi chay simita llamk'achirqanku. Chay qhipaq latintaqa musuq latin simi ninchik.


text:
Janab Abu Bakar Kahtay Hain Kay Jab Ham Majalis-e-Rasool Main Batia kartay thay tu wahan per momin aur munafiq ki pahchan kuch aisay kartay thay kay us munafiq ko bhi pata nahi lag pata tha kay ham nay usay pahchan liya hai
Hota ya tha kay Allah ki wahdaniyat ka iqrar sab kartay thay Rasool ko sab mantay thay lakin Shrik aur kufar apnay dil say mita dainay say insaan momin nahi banta hai tu jab bhi munafiq ki pahchan ki bari ati thi tu ham ghbra jatay thay phir achanc ham Mola Ali (A.S) ka nam us kay samnay laiatay thay jaisay hi us kay chahray pay muskhrahat ati thi tu ham samj jatay thay ya momin hain lakin jaisay ki matay pay shaq ka baal parh jata tha tu ham samj jatay thay kay ya munafiq hai


text:
Mana q'illay
Mana q'illay (latin simipi: non metallum) nisqakunaqa mana q'illaychu kaq, mana lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas mana pusaykuq qallawa imayaykunam.
Q'illaywan ruranakuspa mana q'illayqa iliktrunkunata chaskispa niyatiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, q'illaytaq pusitiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun.
Mana q'illaypuraqa iñuwakunatam ruranakunku.
Wayra pachapiqa kay mana q'illaykunam:
Allpapi kaq sinchi imayaykunapiqa qullpachaq muksichaqpas t'inkisqakunapim. Kaymi wakin mana q'illaykuna:
- Kachichaqkuna (Fluru, Kluru, Bromu, Yodu)
- Umiña wapsikuna


text:
E-chaski
E-chaski (inlish simipi: e-mail) nisqaqa antañiqiqwan qillqasqa, antañiqiq llikanta icha internet nisqanta kachasqa apaqillqam.
Kay hinam e-chaskiqa allichasqam:
- E-chaskip uman
- From: - Kachaq (e-chaski imamayta: huk_suti_1@tantanakuypa_sutin_1)
- To: - Chaskiq (e-chaski imamayta: huk_suti_2@tantanakuypa_sutin_2)
- Cc: - Huk chaskiqkuna
- Bcc: - Mana rikunapaq huk chaskiqkuna
- Subject: - Yuyancha (imamanta willasqa)
- Date: - P'unchaw, pacha (rurasqap pachan)
- E-chaskip kurkun
- Kurkupi willanakunatam qillqanchik.
- Attachment: Yapasqa, MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) nisqa tantari qillqawan t'ikrasqa


text:
Berlin pirqa
Berlin pirqa (aliman simipi: Berliner Mauer) nisqaqa Alimanya iskay mama llaqtaman kachkaptin Berlin llaqtatam iskay ch'iqtaman rakirqan.
Iskay ñiqin pachantin maqanakuy tukukurqaptinsi, hatun tawantin atipaq mama llaqtakuna atipasqa Alimanyatas, Berlin llaqtatapas rakinakurqan. Kimsantin kunti atipaqkunaqa - Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Ransiya - Berlinpa kuntinta hap'ispa kamachiqninkunas karqan. Anti Berlintaq Suwit Huñup hap'isqansi karqan, chaymantataq susyalista Anti Alimanya nisqapas Aliman Dimukratiku Republikap uma llaqtansi tukurqan. Berlinta tukuy muyuriq suyum Anti Alimanyaman kapurqan.
Anti Alimanyap kamachiqninkunam 13 kaq p'unchawpi awustu killapi 1961 watapi chay pirqata iskay Berlin rakipura saywanpi pirqachayta kamachirqan runakunata kuntiman riymanta hark'anapaq. 9 kaq p'unchawpi nuwimri killapi 1989 watapi anti Alimanyapi kamachiy urmarichkaptinmi pirqata musuqmanta kicharqan. Qhipaq killakunapi thuñichirqan.
[allichay] Hawa t'inkikuna
- Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: Berlin pirqa.


text:
Jiwasay
Rijchariy
Ritmo: Tonada //Esta cancion esta en quechua, jiwasay significa 'nosotros'...// Gm F Rumillapis cayman zambitay Dm Gm Mana llaqui naypaj Gm F Cay sonkoyka nanan zambitay Dm Gm Llajtayta kawaspa Dm C Bb F C Gm Jiwasay jiwasay palomay okariqusunchej Dm C Bb F C Gm Jiwasay jiwasay palomay tantaricusunchey Acaso manachu zambitay Wayque masis canchis Jallpamanta ruasca zambitay Chayllaman risunchej Jiwasay jiwasay urpilay pamparicusunchej Jiwasay jiwasay urpilay tantaricusunchej Rijcha`riy cunanka zambitay Sonkoy ukuyki manta Manaña kanampaj zambitay Futi llaqui sonko Jiwasay jiwasay sonkollay okarikusunchej Jiwasay jiwasay sonkollay pamparicusunchej
Enviada por Sem inscrição
Nº de acordes: 5


text:
Hudyu iñiy
Hudyu iñiy icha Yudayismu nisqaqa hudyukunap, israyil runa llaqtap iñiyninmi.
Hudyukunaqa huklla dyuspi iñinmi.
Hudyu iñiymantaqa iwriyu simipi qillqasqa Tanah [תנ"ך] (rakikuna: Tora [תורה] "yachay", Niwiyim [נביאים] "pruphitakuna", Khituwim [כתובים] "willka qillqakuna"), Talmud [תלמוד] "yachachiy" nisqa liwrukunam willakun. Kaymi hudyukunap huk hatun ñawpa iñiq runankuna:
- Awraham
- Isaak
- Jakub ("Challi"; Israyil, "Dyuswan maqanakuq"), hudyukunap ñawpa yayan
- Moshe (Moises), Israyil runallaqtata Ihiptumanta pusaq, payninta Dyusqa chunkantinta kamachirqan Sinay urqupi
- hukkunapas
Hudyukunap willka qillqankunaqa kristiyanukunap Dyuspa Simin Qillqanpi Ñawpa Rimanakuymi.


text:
Pintikustis
Pintikustis (grigu simipi: Πevtnkoσtή (nuέpa) [Pentikostí (iméra)] "pichqa chunka ñiqin (p'unchaw)", chaymanta kastilla simipi: Pentecostés) nisqa p'unchawpiqa, paskwa intichawmanta pichqa chunka kaq p'unchawpi - mana kikin paskwa intichawta yapasqa tawa chunka isqunniyuq kaq p'unchawpi, qanchis ñiqin intichawpi - kristiyanukuna hanaq pachapi Dyuspa Ch'uya Ispirituta iñiq runakunaman kachasqanmantam yuyaykuspa phistakunku.
Dyuspa Simin Qillqaqa nin, pintikustis p'unchawpi Ch'uya Ispirituqa iñiq runakunaman hamuptin, wakin simikunata rimaspapas siminkunata hap'inakurqan (Rurasqakuna 2:1-4 ).
Kristiyanu iñiypiqa ancha hatunmi raymi.


text:
Kathuliku Inlisya
Kathuliku Inlisya (grigu simimanta: Kaθoλιkή Ekkλnσίa (katholikī´ ekklīsía) "sapsi inlisya [qayakusqa runakuna]", chaymanta latin simipi Ecclesia Catholica, kastilla simipi: Iglesia Católica) nisqaqa Tayta Papap kamachisqan Tiksimuyuntinpi kaq kristiyanu inlisyam.
Hatun rakiypi chunka hukniyuq kaq pachakwatapis ñawpaq kaq inlisyamanta kunti Iwrupapi tukurqan, anti Iwrupapi, Bisantinu qhapaq suyupi kaq Orthodoksa Inlisyamantas rakispa.
Chunka suqtayuq kaq pachakwatapi prutistanti inlisyakunas Katuliku Inlisyamanta rakikurqan.
Ispañulkuna, purtuyiskunapas katuliku inlisyata Abya Yalaman mast'arqan, Tawantinsuyu iñiyta sarupaspa.


text:
Muyuriq pacha
Muyuriq pacha nisqaqa (kastilla simipi: medio ambiente) runap icha huk kawsaqpa - yurap icha uywap - muyuriqnin ima kaqninkunapas, kawsaqkunapas mana kawsaqpas, ichataq wakin runakunapas.
Runap qhali kawsananpaqqa ch'uya muyuriq pachatam muchun, mana waqllisqa sallqa pacham, allin kawsaysapa runakunapas. Waqllisqa muyuriq pachapi kawsaqkuna wañunqam, achka yura, uywa rikch'aqkunam.
Runaqa mana allin rurayninkunawan muyuriq pachata miyuchaspa waqllinmi, ahinataq miyu q'upawan, kuru qullunawan, nisyu wanuchanakunawan, miyuta saqiykuq apaykachanakunawan - antawawan, antankawan - phawrikakunawanpas.
Chayraykum muyuriqninchik pachata amachananchikmi anchata tiyan.


text:
Qhawallaytaq:
Unaymantañan runakunaqa kaykunata tapukuranku:
Sichus kaykunamanta tapuwaq religionninkuman allin hap’ipasqa runakunata, sacerdotekunata, pastorkunata otaq huk runakunatapas chayqa, manan kaqllatachu kutichisunkikuman, aswanpas huk-huktan kutichisunkikuman. Wakinpa kutichisqanqa allinpaschá chay ratullaqa kanman, tiempowanmi ichaqa yachakun chay kutichiyninku mana cheqaqchu kasqanta.
Ichaqa kanmi huk libro cheqaq kaqllata willaq. Chay librotan sutichakun “Santa Biblia otaq Diospa Simin Qelqa”, nispa. Diospa Siminmanta rimaspan Señorninchis Jesucristo Diosta niran: “Simiykiqa cheqaq-kaypunin”, nispa (Juan 17:17). Kunanmi pisillapi Bibliawan kutichisun runakunaq unayña tapukusqankuta. Bibliaqa sut’itan fácil entiendeyllatataq chay tapuykunata kutichin.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay pachapiqa sinchitan runakuna sufrinku, mana allin tratasqataq kankupas. Chaymantapas askha religionkunan yachachinku: Tukuy imaymana sufrisqanchisqa Diospa munayninmi, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa manan mana allintaqa ruwanmanchu. Job 34:10 nin: “¡Diosqa manan hayk’aqpas mana allintaqa ruwanmanchu! ¡Tukuy-atiyniyoqqa manan hayk’aqpas mana chanintaqa ruwanmanchu!”, nispa. Ancha munakuq kaspan Diosqa munayninta kay pachapi ruwachinqa runakuna sumaqta kawsanankupaq. Chayraykun Jesusqa yachachiran Diosmanta khaynata mañakunanchispaq: “Yayayku hanaq pachapi kaq, [...] munayniyki kay pachapi ruwakuchun, imaynan hanaq pachapipas ruwakun hinata”, nispa (Mateo 6:9, 10). Jehová Diosqa anchatan munakuwanchis, chaymi kay pachapi munaynin ruwakunanpaq sapan Churinta kachamuran ñoqanchisrayku wañunanpaq (Juan 3:16).
Qhawallaytaq: Génesis 1:26-28; Santiago 1:13; 1 Pedro 5:6, 7.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Kay tiempopipas runakunaqa waranqa-waranqanpin wañushanku guerrakunapi. Chaymantapas llapanchismi sufrinchis imaymana llakikuypi tarikuspa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Diosqa prometeranmi kay pachantinman thak kawsayta apamunanpaq. Kay pachata Dios kamachiqtinqa manañan runakuna guerrakunaman haykunqakuñachu, “espadankumantapas yapuna rejakunatan ruwakapunqaku” (Isaías 2:4). Chaymantapas Diosqa tukuchinqan mana allin ruwaykunata, tukuy llakikuyninchiskunatapas. Kaytan Biblia niwanchis: “Diosmi [runakunaq] ñawinkumanta tukuy weqeta pichanqa, manan wañuypas kanqañachu, manallataqmi llakikuypas, waqaypas, nanaypas kanqañachu, ñawpaqkaqkunaqa [mana allin ruwaykuna, llakikuykunapas] manaña kapusqanrayku”, nispa (Apocalipsis 21:3, 4).
Qhawallaytaq: Salmo 37:10, 11; 46:9; Miqueas 4:1-4.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Yaqa llapa religionkunan yachachinku: Runa wañupuqtinqa almanqa otaq espiritunqa kawsashallanmi, nispa. Wakinqa ninkun: Wañuqpa almanqa qhayqawasunmanmi otaq ima dañotapas ruwawasunman, nispa. Hukkunataq ninku: Huchasapa runakunataqa Diosmi infiernopi castiganqa, chaypin wiñaypaq ñak’arimunqaku, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Wañupuqtinchisqa manañan imanchispas kawsanñachu nitaq maypipas kawsanchisñachu. Eclesiastés 9:5 nin: ‘Wañukapuqkunaqa manan imatapas yachankuchu’, nispa. Manañan imatapas yachankuchu sientenkuchu, nitaq imatapas ruwayta atinkuchu, chaymi kawsaqkunataqa mana ima mana allintapas ruwankumanchu nitaq yanapaytapas atinkumanchu (Salmo 146:3, 4).
Qhawallaytaq: Génesis 3:19; Eclesiastés 9:6, 10.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapanchispas munakusqanchis runakunawan kuska kawsakuytan munanchis. ¡Maytan munanchis wañupuq familianchiskuna amigonchiskunapas ñoqanchiswan kashanankuta!
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Yaqa llapa wañusqakunan kawsarimpunqaku. Jesusmi prometeran: Diospa yuyarisqan ‘lliw wañuqkunan Runaq Churinpa kunkanta uyarispa kawsarimpunqaku’, nispa (Juan 5:28, 29). Kay pachaqa sumaq huertamanmi tukupunqa, chaypin wañupuqkunaqa kawsarimpunqaku. Diosqa qallariymantapachan munaran runakuna chhayna sumaq huertapi kawsanankuta (Isaías 65:21-25). Chaypin Diospa munayninta ruwaqkunaqa wiñaypaq kawsanqaku mana imamanta onqospa. Biblian niwanchis: “Chanin runakunaqa kay hallp’atan hap’ikapunqaku, chaypin wiñaypaq tiyanqaku”, nispa (Salmo 37:29).
Qhawallaytaq: Job 14:14, 15; Lucas 7:11-17; Hechos 24:15.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Llapa religionmanta runakunan Diosmanta mañakunku. Ichaqa askhan ninku: Manachus hina Diosqa uyariwanchu mañakusqayta, nispa.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi uyariqninkunaman yachachiran Diosmanta mañakushaspa ama kaqllata kuti-kutirispa rimanankupaq. Niranmi: “Mañakushaspaqa ama mana iñiqkuna hina thawtiychischu [otaq kaqllata rimaychischu]”, nispa (Mateo 6:7). Mañakuyninchista Dios uyarinanpaqqa paypa munasqanman hinan mañakunanchis. Chaypaqmi yachananchis imachus Diospa munaynin kasqanta. 1 Juan 5:14 niwanchis: “Ñoqanchisqa [...] yachanchis, munayninman hina imatapas Diosmanta mañakuqtinchisqa pay uyariwananchista”, nispa.
Qhawallaytaq: Salmo 65:2; Juan 14:6; 1 Juan 3:22.
¿IMANAQTINMI RUNAKUNA CHAYTA TAPUKUNKU? Runakunaqa piensankun qhapaq kaspa, allin reqsisqa kaspa otaq sumaq rikch’ayniyoq kaspa kusisqa kawsayta. Ichaqa, tukuy chaykunataña tarinku chaypas, manan kusisqachu kawsanku.
KAYTAN BIBLIA YACHACHIN: Jesusmi yachachiran imatas ruwana kusisqa kawsanapaq chayta. Niranmi: “[Ancha kusisqan kanku] huch’uyyaykukuspa Diosta maskhaqkunaqa”, nispa (Mateo 5:3). Diosta maskhaspallan kusisqaqa kawsasun. ¿Imaynatan Diosta maskhasunman? Payta allinta reqsispa, kasukuq runakunapaq imachus munaynin kasqantawan yachaspan. Chaypaqmi Bibliata estudiananchis. Chhaynapin yachasun ima ruwaymi kawsayninchispi aswan importante kasqanta. Arí, Bibliaq yachachisqanman hina kawsaspaqa cheqaq kusikuytan tarisun (Lucas 11:28).
Qhawallaytaq: Proverbios 3:5, 6, 13-18; 1 Timoteo 6:9, 10.
Pisillapin Bibliawan kutichiranchis soqta tapuykunata. ¿Munawaqchu astawan yachayta? ‘Diosta maskhashanki’ chayqa munankipunichá astawan yachayta. Yaqapaschá tapukushanki: Diosqa munakuwanchistaq chayqa, ¿imanaqtintaq mana tukuchinchu mana allin ruwaykunata sinchi sufrimiento kasqantapas? Otaq yachayta munawaq imaynata familiaykiwan kusisqa kawsawaq chayta. Bibliaqa sut’itan kay tapuykunaman huk tapuykunamanpas kutichin.
Ichaqa askha runakunan mana munankuchu Biblia estudiayta. Paykunan ninku: Bibliaqa nishu askhan leenapaq, sasa entiendeytaqmi kanpas, nispa. Ichaqa qanqa entiendewaqmi Bibliaq yachachikuyninkunata. Chaypaqmi Jehová Diospa testigonkuna yanapasunkiman.
Paykunan qosunkikuman ¿Imatapunin Biblia yachachin? nisqa librota, chay librowanmi pisi tiempollapi Bibliaq nisqanta entiendenki, unayña tapukusqaykikunatapas kutichinki. Chaymantapas, munanki chayqa, Jehová Diospa testigonkunaqa gratisllan Bibliamanta yachachisunkiman wasiykipi otaq may munasqaykipipas, huk ratulla sapa semana. Waranqa-waranqanpi runakunan chhaynata Bibliata estudiashanku, hinaspa askha kusisqallaña ninku: Biblian unaymantaña tapukusqaykunata allin sut’inchasqata kutichiwan, nispa.
Sichus qanpas Bibliata estudianki chayqa, reparankin Bibliaq yachachisqan ancha valorniyoq kasqanta. Askha runakunan imaymana creenciakunaman yachachikuykunaman ima hap’ipasqa kaspanku manchasqa kawsanku, manataq yachankuchu mayqenchus cheqaq kasqantapas. Bibliapin ichaqa cheqaq kaqta yachanki, chhaynapin chay creenciakunamanta manchakuyniykikunamantapas kacharichikunki, hinaspa kunan tiempopi kusisqa kawsanki, hamuq tiempopitaq sumaq premiota chaskinki. Señorninchis Jesusmi niran: “Cheqaqkaqtan reqsinkichis, chay cheqaqkaqtaqmi kacharichisunkichispas”, nispa (Juan 8:32).


text:
Phinu ugru rimaykuna
Phinu ugru rimaykuna nisqaqa huk ural rimaykunap huk urin ayllunmi, anti Iwrupapi, chunka suqtayuq rimayniyuq, iskay chunka pichqayuq hunu rimaqniyuqmi. K'askachakuq rimaykunam.
Lliwmanta aswan rimaqniyuq phinu ugru rimaykunaqa unriya simim, phinis simim, istunya simipas.
[allichay] Phinu ugru rimaykunap urin ayllunkuna
- Unriya (Magyar)
- Obugru rimaykuna
- Permu rimaykuna
- Komi
- Udmurtu (Wotyaku)
- Wolgaphinu rimaykuna
- Maru rimaykuna
- Mari (Cheremisu)
- Mordwinu simin
- Yaqa mana riqsisqa wañusqa phinu rimaykuna
- Phinusamu rimaykuna (Phinulapu rimaykuna)
- Sami rimaykuna (Lapu rimaykuna)
- Kunti sami rimaykuna
- Anti sami rimaykuna
- Baltikuphinis rimaykuna
- Sami rimaykuna (Lapu rimaykuna)
- Maru rimaykuna
[allichay] Paqta rimakuna
[allichay] Yupaykuna
Hukmanta suqtakamaqa tukuy yupaykuna ñawpa ural rimaymanta rimakunam. Qanchispaq rimataq phinis simipi unriya simipipas indu iwrupiyu rimaykunamanta chaskisqa. Chunkapaq rimaqa ñawra hinam, sami simi, mari simi, masi simipi ñawpa yupay nisqapaq rimam. Chunkapaq komipi udmurtpipas das nisqa, unriyapi tíz nisqaqa iranu rimaykunamantas chaskisqa.


text:
Awacha turrikuna
Awacha turrikuna (inlish simipi: Twin Towers) icha Pachantinpa Qhatuna Chawpin (World Trade Center) nisqaqa New York llaqtapi ancha hatun, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi lliwmanta aswan hatun wasikunam karqan.
[allichay] Wiñay kawsay
11 ñiqin tarpuy killapi 2001 p'unchawpiqa terroristakuna New York llaqtapi pitu hatun wasintintam (World Trade Center, New York Twin Towers nisqata), Washington DC llaqtapi maqanakuy ministiryup (Pentagon nisqap) huk rakinta suwakusqa antankakunawan thuñichirqan, achka waranqa runakunatam wañuchispa. Chaymantam George Walker Bush terrorismu hayu maqanakuyta rimarirqan.


text:
Dyuspa Simin Qillqa
Dyuspa Simin Qillqa, Ch'uya Qillqa (Chuya Qillqa) icha Biblia nisqaqa kristiyanukunap Dyusmanta willaq qillqanmi, liwrukunap liwrun nisqapas. Kristiyanu iñiykamaqa Dyuspa kamachisqan runakunap qillqasqan.
Bibliapiqa iskay rakim: Ñawpa Rimanakuywan Musuq Rimanakuymi.
Ñawpa Rimanakuyqa Hudyukunap iwriyu simipi qillqasqan. Musuq Rimanakuy nisqataq grigu simipi qillqasqa kaspa Jesusmantam willakun.
[allichay] Qhichwa simiman t'ikrasqakuna
Bibliaqa lliw pachapi qillqakunamantaqa aswan rimaykunaman t'ikrasqam. Tukuy Bibliaqa suqta Qhichwa simi rimaykunamanñam t'ikrasqa. Kaypim lluqsisqanpa watankuna (wichq'achiqkunapi: Musuq Rimanakuypa):
- Urin Buliwya Qhichwa (Buliwyapi Qusqu-Qullaw) 1986 (1922)
- Chanka runasimi (Ayakuchu) 1987 (1958)
- Qusqu-Qullaw (Piruwpi) 1988, llamk'apusqa 2005 (1947)
- Chimpurasu Kichwa 1989 (1954)
- Imbabura Kichwa 1994 (1976)
- Inga kichwa (Kulumbya) 1996 (1971)
[allichay] Dyuspa Simin Qillqap liwrunkuna
Qhichwa simi t'ikrasqakunapi kastilla simi liwru sutikunatapas llamk'achiptinkum, kaypipas kastilla simipi sutinkunata qillqamunchik:
[allichay] Hawa tinkikuna
- Bible.is: Diospa Simin Qelqa (Qosqo qheswa simipi)
- Bible.is: Diospa Simin Qelqa (Urin Buliwya qhichwa simipi)
- Bible.is: Musuq Rimanakuy (Chincha Buliwya qhichwa simipi)
- Chuya Qellqa: Ñawpaq Testamento Mosoq Testamentopas (Sociedades Bíblicas Unidas, 1987): Tukuy Ch'uya Qillqa, Ayakuchu Chanka runasimipi (PDF, 26 MB)
- Congregación de los Sagrados Corazones - Provincia del Perú: Evangelios en Quechua (Musuq Rimanakuymanta):
- Mushuj Testamento Diospaj Shimi (Musuq Rimanakuy, Chimpurasu Kichwa rimaypi)
- Uyarispam Runaqa Iñin / Faith Comes By Hearing (FCBH): Dyuspa Simin Qillqata achka rimaykunapi uyariy (Musuq Rimanakuy)
- Qhichwa rimaykunapi Dyuspa Simin Qillqa: maypim tarinchik
- Lukaspa qillqasqanpa tawan ñawpaq uma rakikuna
- Wycliffe Bible Translators (Diospa Simin Qelqa T′ikrachiq): Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku. Irma Inugay de Phelps qelqasqan (QSHKS qillqaypi)
- Yaya Diospa Mushu Killkachishkan Shimi (Pastasa kichwa simipi)


text:
Apanqara unquy
Apanqara unquy icha Kansir (latin simimanta: cancer, "apanqura", chay hina rik'chayninrayku) nisqakunaqa kurkupi mana atikuspa wiñaykuchkaq q'umpuyasqakunam, aswan kutikunapi wañuyman pusaq unquykunam.
Kawsaykuq waqllisqa kaspa, millay rikch'ayniyuq tukuspa apanqara kawsaykuq tukuspa miraykuyta qallarin, apanqara q'umpu tukuspa. Kurkup unquy hark'aynin allin kachkaptin, millay k'awsaykuqta musyaspa yuraq yawar kawsaykuqkunam apanqara kawsaykuqkunata wañuchin, apanqara unquyta hark'aspa. Mana allin kachkaptin, apanqara tuqa miraykuspa atin, runata wañuchispa.


text:
Linti
Linti nisqaqa ima ch'uya, q'ispi kaqpas achkiyta ch'iqichinapaq icha pallanapaq. Chay lintikunataqa chaykamaqa ch'iqichina linti, pallana linti nichkimi.
Pallana lintiqa huk rikch'a hamuq ackiywan huk rich'atam, t'ikrasqa rikch'atam, rikch'ay (virtual) nisqa rikch'atam ruranmi. Q'ispillumanta rurasqa pallay lintikunaqa phutu hap'inakunapim, ch'iñi qhawana (mikruskupu) nisqapim, karu qhawana (tiliskupu) nisqapim. Qhawana q'ispillupitaq pallana lintikunam icha ch'iqichina lintikunam.
Ñawinchikpiqa pallana linti llika qarachapim rikch'ay rikch'ata paqarichin.
Huk runa karulla rikuq ñawiyuq kaspaqa, qhawana q'ispillupi pallana lintikunatam chaskin; qayllalla rikuq ñawiyuq kaspaqa, ch'iqichina lintikunatataqmi chaskin.


text:
Sirk'a iskuyay
Sirk'a iskuyay (Atherosclerosis) nisqaqa mana qatiqlla unquymi, tawna sirk'akunap pirqanpi wira, chaymantataq isku rumi paqarimuptinqa.
[allichay] Paqarichiq unquykuna
- Llasaq yawar: sirk'ap ukhu qaranta p'akichiq;
- Wirasapa yawar: yawarpi nisyu LDL, mana aypaq HDL;
- Sayri pitay: nikutina nisqaqa sirk'ap pirqanta millaychan;
- Misk'i unquy;
- Kurku kallpanchay muchuy (runa mana kuyuptinqa);
- Wirakaray;
- Qhari hormonu (Testosteron); warmi hormonu amachanmi, chayrayku aswan payallam warmikuna unqurin.